Vous êtes sur la page 1sur 613

Pierre Damien (saint ; 1007-1072). Saeculum XI. S. Petri Damiani,...

Opera omnia, collecta primum ac argumentis et notationibus illustrata studio ac labore domni Constantini
Cajetani,... Accessere S. Damiani opuscula nonnulla ab eminentissimo cardinale Maio.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIFTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


QTJt
AB MVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNTj
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQXJMEXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICiETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESUS S^ECULA,-
JUXTA EDITIONESACCURATISSIMAS,INTERSE CUMQUE KONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTtSCOLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COKMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA
;
OSINIBUSOrERIBUSPOSTAMPLISSIMAS EDITIONES QM3 TRIBUSNOVISSIMIS S-ECCLIS DEBENTURABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS
ANALYTICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUSMOMENTI
SURSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRAIPSUMTEXTUM RITEDISPOSITIS, KECXON CT TITULISSIXGULARUM PAGINARUMHARCINEU
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA
;
OPERIBUS CUMDUDIIS TUMAPOCRYPIIIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONT.M
ECCLCSIASTICAM POLLENTIBCS. AMPLiriCATA ;
DUOBUS INDICIBUSGENERALIBUSLOCUPLETATA : ALTEUO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIIQUID
UNUSQUISQUEPATRUM 1NQUODLIBET TIIEMA SCRIPSERITUNOINTUITU CONSPICIATUR-,ALTERO
SCRIPTURJE SAGRJi, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT ODVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUSOPERUM SUORUM LOCISSINGULQS SINGULORUM LIDRORUM
SCRIPTURiE TEXTUE C0MMENTATI SINT.
EOITIOACCURATISSIMA,CETERISQUE0MNIBU3 FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUMNITIDITAS
CIIADT^:QUALITAS, INTEGRITASTEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVAMETAS
TUMNUMERUS, rORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IN TOTOOPERIS DECURSU CONSTA
SIMILIS,PRETII
EXIGUITAS,
PR/ESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ET CIIRONOLOGIC
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE' IIACTENUS lilC ILLIC SPARSORUM,
PRIMUM AUTEMIN NOSTRA BIBLIOTHECA*, EX OPERIBCS AD OMNES JiTATES,
LOCOS,LIKGUAS TORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM.
SERIES SECUNDA,
IN QUA PRODEUNTPATRES, DOCTOKES SCRIPTORESQUE ECCLESm LATIXJE
A GREGOMO MAGNOAD INNOCENTIUM IU.
Siccuvante S.*^). SKigne,
niBLIOTHECffi CLESI nlIIVEKl£,
SIVB
CURSUUM COMPLETORUM IK SINGULOS SCIENTIiEECCLESIASTICE RAMOSEDITOB
PATROLOGIA
BINA"EDITIONETYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA, ALIAGR.ECO-LATINA.—
VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTA'VOLUMINA EDITIONISLATIN.E1;OCTINGENTIS
ET
MILLETRECENTAGR-ECO-LATIN^.— MERELATINAUNIVERSOS AUCTORES TUMOCCIDENTALES,TUM
ORIENTALES
EQUIDEMAMPLECTITUR ; Hl AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR,

PATROLOGIJi; TOMUS CXLV.

S. PETRI DAMIANI TOMUS SECDNDUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


iH Tth BICTA VAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETI.E PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM,
SEC PETIT-MONTROUGE.
1853
&AECULUM XI.

S. PETRI DAMIANI

S. ft. E. CARDINALIS

EPISCOPIOSTIENSIS,ORDINISS. BENEDICTI,E CONGREGATIONE


FONTIS-AVELUNffi,'

OPERA OMNIA,

COLLECTA PRIMUM AC ARGUMENTIS ET NOTATIONIRUS ILLUSTRATA

STUDIO AC LABORE

DOMNI CONSTANTINI CAJETANI

SYRACUSAM,

ABBATISSANCTIBARONTISCONGREGATIONIS,
CASINENSIS.

ACCESSERE

S. PETRI DAMIANI OPUSCULA NONNULLA

\h emincntfssimo cardinalc MAIO

KECCNS
EDITA. jf^ttfi)&%k

TOMUS SECUNDUS.

TENIT 7 FRANCISGALLICIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD 3.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAVAMBOISE, PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1853
ELENGHUS

AUDTORim ET OPERUM QUI IN HOD TOMO CXLV COWTINENTUR.

SANCTUS PETRUS DAMIANUS SANCTJS ECCLESLE ROMAN.E CARDINALIS

OPERUMTOMUSSEU PARSIII.
Opuscula. Coi. UO
Alexandri III diploma de legatione S. Petri'Damiani in Gallias. 857
De adventu S. Petri Damiani ad Cluniacensem ecclesiam. . 858
Acta synodi in Galliis ceiebratee a B. Petro Damiano. 860
• - ~ **"
Hymnus de gloria paradisi. $61

Additio ad tom. III Operum S. Petri Damiani.

De Gallica profectione S. Petri Damiani. 866


Expositio Canonis missae. 880
Testimonia Novi Testamenti ex operibus S. Petri Damiani excerpta. 892

OPERUM TOMUSSEU PARS IV.

Carmina sacra et preces. 917


Collectanea in Vetus Testamenfum ex operibus S. Petri Dnmiani. 985

Es lypis MIGNE,au Petit-Montrouge.


OPERUM SANCTI PETRI DAMIANI

IN EDITIONE CAJETANI

TOMUS TERTIUS

OPUSCULA VARIA COMPLECTENS.

CAJETANI EPISTOLA NUNCUPATORIA.j


\

S. D. N. PADLO V, poiUifici masimo, domuus GOJXSTANTINUS CAJETANCS, abbas Casinensis S. Barorilis;-


-sempilernara felicilatem. x
Sacrae litterae et monumenta sanctorum, beatissime Paler, ejus pretii ac indolis esse solent, ut si dut
in lenebris jacere, silenlioque involvi, et oblivione deleri videanlur, niliilominus ob eorum Famamopiuio-
nemque sanctitatis, ac «celestis doctrinae praestantiam, lucem in tenebris, linguam in siientio, mernoriam
in oMivione sempiternam obtineanl; in mystico hoc coeloEcclesiaj lanquam solem occultari, nunqtiam
lamen interire potuerunt. Etenim summi pontifices, qui Cbristianum bunc orbem moderantur, Spiriiu Dci
aeli-et impulsi, post noclem et oecasum, solem ei suum oriri *t splendere faciunt : eo lamen' gloriosius
atque divinius, quo magis id per debile ac exiguum instrumentum operantur.- Hoc sane mihi a le contiglt,
beatissime Pater, quem in liaec sacra litterarum monumenta incumbere jussisli, ac perenni- niunificentiai
tuae fonle excilas, ne quid de ejusmodi studio praetermiltam, sed mearum lucubralionum labor appareat,
et uberem tuam in me gratiam, si non attingere, saltem sequi et odorari videalur. Cum ergo hanc curain
et diligentiam in B. Petri Damiani cardinalis, episcopi Ostiensis, opuscula, qua? in caliginoso vetustaiis
sinu latuerani, eollocassem, ut ea sparsa eollegerim, lurbala digesserim, quatuorque in lomos diviserim :
post primum et secundum jam editos, tuoque magno, et singulari palrocinio lam benigne susceptos, ter-
lius hic ac penultimus eisdem quoque tenebris erumperis, quasi fratiibus eam invidens gloriam, prodit in
lueem; et cum diem aspieiat, nihil majus «xistimat quam dies videre tuog, lecumque vivere et lgetari. Tii
igirur, beatissime Pater, illum accipere et fovere ne desinas, eo maxime quod filii tui parlus exislal, illius
«empe cardinalis de sede apostolica, et repub. Chrisliana optime meriti: quem adhuc vivenlem Alexan-
der II ejusdem apostolicaesedis oculum, et flrmamentum immobiie, jam tunc aposlolico calculo sanctila-
*emet doctrinam ipsius approbans, seriplis appellavit. Eo enim pielatiset religionis studio deflagrabat, ut
eloquio, libris el exemplo, animis virtutes inserere, et vitia exstirpare, bonorum mentes "augere, et irn-
proborum infringere audaciam noverit. Quem non solum in privata, sed in hac eliam commuui Ecclesia
aiine eihortando, nunc docendo, nunc moderando ac protegendo, nunc operando supra vires natura; profi-
cere, vulgus aspiciens, unanimi consensu, uno ore heatum prsedicavit.
Benedictinaeetiamreligionisjuvabit auctoritas, quaedesuo, hocaliimno et doctore adeo glorialtir, ut nnme;
rosa sua anliqua novaque pignora' quasi despieiens, uniim'Pelrum Damiarii suscipiat, eique quasi unico
filio blandialur; quod eo potissimum 'anliquse suse familise splehdoie exci|ari, laborumque merita, <jucs
pro Ecclesia semper Romana suscepit^ renovarivideat. Petrietiam Iiiijus sui ribmine, sanctissimi Petri
apostolorum"principis,qui eamdem Benediclinorumgeritem per £ammrilla sseculaad Ecclesiam turbulentis
lemporibus instaurandam sua in sede constituit,' riorheh' iri meirioriam reducens. JNamPetrus diaconus
diserle commemorat (Tract. wirac. S. Bened. ex'Biblioth. Casinen. apl" me ius:) "PelrunVipsum apostolo-
rum principem, cum Ecclesise suae navem impiornm turbinibus agilatam eohspieeret, ad Benediclum tan-
quam cum eo accerrimum ipsius vindicem contendisse, et Casirii quielam ^ibi sedem quaesiisse; < Vado,
inquit Petrus sanctissimus quibusdam peregrinis srbi-oceurrentibuj, ad fralrem meum Benediclum, ut cuni
eo passionis mcse diem celebrem : variis, enim DrocellisEcclesia mea deprirnilur. J Quis ergo Pelro ciim
Benediclo ex amore fraternitatis et contubernii oommunia cunela esse conspiciens, non eumdem Benedi-
ctum per snos perpetuis multisque post, sicut "et antea, sreculis vices Pelri suscepiurum non speraretT
PATBOL. CXLY. i
"
H AD S. PETIU DAMlANIOPP. TOMUMSEU PARTEM III <{2<
Evenlus quidem rem ipsam confirmavit: nam ab eo tempore, quo S. Benediclus, instiluto ciioro, almnnos
suos in Urbis basilicas ecclesiasque alias introduxit usque ad millesimum centesimum quadragesimum
quarlum annum, clero ipso tunc creanle el eligenle ponlifices, conlinenler summum pontificalum gerere
consueveranl.Quod si poslea serie interrupta nonnulli ,-nt-SiIvester II, Clemens qnoque II et alii, r.on ex
clero Romano ad supremam illam dignilatem assjimpti fuerint, iron est tamen.iUibinm qnln ipsi ejusdem
Benedictini ordinis professores exslilerint. Prseterea posleriorcs sexdecim, qui cenlum annos Dei Ecclesiam
gubernarunt, centum fere quindecim prioribus superadditos, Iios cl illos omnes vel in sanctonim numerum
relatos veneramur, vel omnium virlulum genere-eminentes suspicimus. Quid referam quol quaniosque
S. R. E. cardinales habuerit? cum nulli aul pauci fuerinl qui ea tempestate ex Benedictinorum clausiris ad
illam amplitudinem non asconderinl. Taceo innumerabilem hnjus Sanctse propaginis per totum icrrarum
orbem multitudinem. Non memoro quanlum Italia, Anglia, Gcrmania, Belguim, Yasconia, Bohomia, Un-
garia, Suevia, Gotlria, Polonia, Benedietinis tot eo missis apostolis : ac landem India OccidentaKsBariho-
lomaeo.Buylt,Tarraconensi, Monttsferrali monacho (quinquaginta pene annis anlequam B. Fr. Xaverius a
B. Iguatio illuc milleretur) primo ab Alexandro YI ad eum aposlolo rlelegalo, debcant. Ron refero quot
per omnem aetaiem sexumque martyres atrrue"virgines; quod pcr omncm gradum confessores, quot per
omnes Ecclesias paslores, perque omnesacademias insignes doctores adepla fueril. In Petro tamen Da-
miani hsecomnia in subs olim divisa singulari Dei beneficio eonjunela el copulata jam vidct; etquem
in carne vivenlem tractare non potest, eumdem in scriptis spirantem admirari non desinit.
Cum hsesint potrssimaecausoe,beatissime Pater, quare lanli viri doclrinam boc in libro conicnlam non
ininori quam alios patrocinio pretioque suscipias, ultimam tamen adjieiam,' quarn ctiam tibi gratam fore
non dubiio. Etenini si a Benediclino capile ad membra transire ac descendere fas est, me ipsnm novissi-
rnum invenio, non per me ipsum (senlio namque quam sirii inutilis et exiguus), sed per majores meos, quos
etiam aliquod nomen decusque pro sede apostolica gessisse non negarim. Genlilimn cnini, niihi indigno
C.ijelanorum domus aiUiquissima, quseRoma, et Cajela , cujus piincipatuni ad quingentos fere annos obli-
nuil, Pisas demigrans, non oblita majorum suorum erga Romanos ponlifices observantise, ibi eos sancte et
intrepide ab imperalorum illius temporis viet multorum insolentia non semel defensavif, eorumque aucto-
ritalem diu sartam lectamque conservavit. Cujus el merilorum magniludo ex eo colligitur quod ab eo tem-
pore haac una Cajetana, <lot lanlisque sedis aposlolicse aucta titulis et honoiibus, cseteras fere Pisanse
reipub, familias antecelluit: lerenim, ut alia prselermiuam, cardinalitia dignitale perfulsit. Porro ex
eadem multo antea Romam sibi patriam incolente nonnuilos sunimum pontificatum obtinuisse, ct diversis
temporibus complures ad cardinalatum pervenisse, atque etiam tam Romanse refpub, quani Campariiifiet
Palrimonii prsefeclura donatos 'esse conslat." In quibus Cajelse duees ae Frrndorunr, conritesque Ciccanen-
siurn, alque Signise, necnon et Yicani principes, ipsius gentis soboles, coniplurium eivilatum el oppidoruru
perpetuo jure fruebantur : idque polissimum keoirardo Aretino, viro gravissimo, cum vetuslis Annalibus,
quod pro Romanis pontificibus quamplurimos labores subierint, alleslaiilibtis. . '
Yerura jamnil amplius tuis .anleeessoribus collata obsequia conrmemorans, propilius luas ad res acce-
dam, quo luam in me.graliam nunquam minuendam, imo magis augendam fore eonfrdo. Novcris, bealissime
Pater, Ursitrorum familiam genere„el rebus gestis nobilissimam, pro luenca pontificum libertate jsuamcuni
nreoegentis ope el virtute sirenuam, ul pro sancla sede commrrnem pcricufi et Jaboris gloriam eompara-
rent, iidemet robur conjunxisse : alqueut hanc pietatis ac virtrilis concordiam; natura) virabus (.qnfirma-
i;ent, mutuis matrimbnii nexibus sscpenumerocolligasse. Ilinc vero bce dureplaniaj sibi invjcem rnsitsj et
conneise, Cajelanse simul et Ursina} gentis splendorem nomenquo edere incosperunl, inter qnsc (ul nunc
de posteris Ciyjelanistaceam) Joannes ilie exstitit, Urbis senator amptisiimus, etsi patre flrsino nalus, a
matre lamen Perna Cajeise ducum, et Gelasii II gentilr, Cajetanus appcllari ^oluit, quem eiiam sequitur
Joannes alter Cajelanus, magni MaUliau* Uisini Romanorum senatoris, et Perna? gentis ejusdem Cnjeianaj
filirrs, qui divina quadam lirorum Indole Kicolaus111in ponlificalu sublimis emicuit. Denique, uLphira qnre
-generis hnjus suppetuut, exempla prselereani, NeapoleonrCajetano ejusdem magni Matthsei ftlio, ^aotqaoi
liodie supersunt ex Ursinis principes, originem suam referre debent.
Quamobrem, sanclissime Paler, curir ex Beriedictiha religione, et meis majoribus lolum me"aposiolicas
sedis agnoverim , eumdem me ribi eliam singulari benefreentia Jam arcte devinxisti, ut pro nominis lui
gloria et dignilale vitam exponere, bcneficiorumei luereditaiis miui jure obligisse crediuerim. Deus ormiir
poteus te ad Eeclesiaa suse firmamentum diutissime servet incolumem.
15 - PROLEGOMENA. . , U

GAJETANI' PR^FATIO.

6
Cunt duo polissimum sint, sludiose Lector, qusejA._ In primis sanctissimr viri patria Ravenna sua in
sacri doctoris scripta extollere ac illuslrare pos- eivitate universaque dicecesi illuminviolabili feslo
suni: allerum vitse innocentia el inlegritas, alierum dupliciquc officioconcelebrat.
doctrinse orlhodoxse fides el atictorilas; non dubito Deinde Faventia, ubi obiit et saernm sui corporis
quin irr Petro Damiani, cardinali sanclissimo et spolium dereliquil, ex eo jam lempore quo singu-
dociissimo, utrumque reperias. Si Titam illius, lari hnjiis sancli patrocinio Gallorum obsidionclibe-'
quam in terris egit, aspicias, ceelestem prorsus et rata fnil, ipsum cumdem (quem suis unum ex qua-
angelicam dixeris, dignamque ideo qna Ecclesia tuor prolectoribus mirlto antca susceperal) anniver-
lisec mililans ad sni temporis everlenda vitia, er- sario cum tribus aliis fcslo inviolabili celebrare de-
rores debellandos, virlules exstruendas, mores in- creviu alqne eadem celebritate et officioveiicralur,
staurandos frueretur. Etenim omnes qui ipsum clo- die ncinpe 22 Februarii; qni tamen, quod festo S.
qulo, opere et exemplo miranila dicerc ct palrare Petri AiUioehensecathedrse occupatur, semper in
viderant, qui ejus admirabileiri erga Deum ac ho- sequsnlenr transfertur. Quo dle cum clero rcligio-
mines pieiaiem, ineredibilem sapientiam , euni po- eorumquc ordinibus et magistratmim comitaiu ab
tentia submissionem, cum opibus ac diviliis abdr- Ecclesia Majori nsque ad sedemS. Marisede Ange-
eationem, cuni fonrrte carnisquc illccebra ptrrilatem Ig lis, ubi deposiiumcsl corptis, solcimiiter-proccdiiurv
conjunclam agnovcruul, bealnm uno ore pvsedi- Prsetcrea singulis fere annis, quibus ordo oflicii'
^nles, atque quemdam fere angclum credenies, cx recitandi cxcluditiir, rn eo per bsecverba reponilur:
quanam suprema hierarebirr snirilus islc in terras Vicesitaa ierlfa clie Februaiii, Pelri Damiani epi~
descenderit, dijudieare non poterant. SI vulgi com- scopi ct confessoris Raveiw. dupL fuit lieri. Quo
muni opinione et prseconio ncscio qurd veritalis ac etiarh orunc cum sanctis episcopis confessoribus
irun.imscoiUinelur, quid gloriosiusel diviniusquarn aliisque ccclifibusab anliquis temporibus in Litania
unius vrces Dei gerenlis in terris testimonio com- positus invoeaius est. Atque et iu veiustissimis ea-
mendari? Alexander namque secnndus Damianum rtirndem, Ravennatis prajeipue -ac Favei.tinecEccle-
vivenlem, srmm oculum el immobile sedis Aposto- siarum labulis, inOnnmentisque Damiani nomen
' licsefirTnKTneiitam litleras inler sanclos perpeiuo eonmrmeralum fuisse, com-'
per TrppeTtavit.Yereqii;-
denr ocuhis, vere Ecclesisefirmainentiim iile dicifir, periurii ctiarir babeo.
in quo velnti in lirmamento jusliiiae immortale.ra- Unjus quoque nostri beatissimi doctoris sanctila-
mert, et fixa omnium virtiilum sidera relucebant, tcm commendat tumulus ante treeentos fere annos
qnsepurpura illum magis preliosum, Deoque et ho- candido -ex marmore, loco post majris altare edito
iuimmis spectabilem exliibebant. Lucernam liairc (Z et subliirii constructrrs, Iwjusmodi inlcr alia verbis
lueidam et ardentem, quae in Benediciinacreligionis in marmore incisis": A. D. MCCCLIII, die xm
modio Iatilare et abscondi conlenta eraf, Deus Opl. Aprilis iranslalum fuil corpus S/ Petri Damiani in •
Max. ab excelso gloriaesu;e solio respiciens, in Ec- sancla scriplnra doclor. et Osliensis episcopi, ac
clesioesuse candelabro, loco edito et eminentt col- aposl. sed. legati. IbiJem eliam : Obiit confcssor
Jocavit. rmde cor.spicua miiarulornm et sanctrtalis Christi Pelrus Damiani, Osliensis episcopus, el Car-
luce claresceiet, atqne iia sedi aposio.ica. subsi- dinalis sanciissimus, vm Kal. Martii. Quem tumu-
dium, purpuraiis exemplum, pastoribus regulam, lmn, quamvis antiquissimum, pius ille"popiilus viva
tandem viam caeleris salutarcm «rinislrarct. Hic ac reccnti religione eolit, "osculatur et ampleciiiur,
Pelrus Daminni exstuit, Leclor bumanissinre, quem sursque in rebus prsesens expeririirauxilium. Unde
«i viventem populum ejns coelestis doctrinse pabulo non immerilo vptivis tabellis donariisque appensis,
recreatus. miraculis slupefaclus, vitseque exemplo ac accensis luminibus nobilitant. Necnon et in
conflrmaliis, sanclum el beatum praedicavit, et sum- sancli bujus viri celebritate, ejus effigies, quae fu--
mus pontifex lali eumdem, ut vidisti, encomio illu- mulo inhseret, paslorali induilur ornamcnto popu-
stravit, nihil est quod de ejusdem post obiium san- liqoe freqncnlia visiiattir. IIscc omnia autiienticis
clitate dubiles, atque eliam quo paclo et tempore ^^ prsefatseutrinsrps. ecclesiso ac civilatis tesliaioniis
Petrus Damiani In sanclorum numerum ascriptus ad me transmissis confirmanlur
fuerif, curiosius inscruieris. Elenim cx lotannorum Nec minus erit argumentuni complurrrrmrcligio-
sseculisniiiil tisquam invenimus, quam duartiritEc- sorum fides, qui lcsiati.tiine et oculale tcsiantur ,
clesiartim Ravennalis et Favenlinse irrefragabile cum ab bine ferc annis viginti hocsepulcrum ape-
icslimonium, cujus vis omnis ac verilas in Veieri rireiur,ir.ve:ituiri fuissePetri Dainiani o.rpus incor-
consuetadine et immeniorabili traditione co.isistit. ruptum. Nsvero oculos decqitos i'uis_e q«is existi-
_S • AD S. PETRI DAMIANITJPP. TOMUMSEU PARTEM III. 16
jnet, ipsimet monachi, qui rem tolam cunosius A cumenla noverit, ex quibus tanquam ex fontibus
inspexerunt, affirmant, eumdem Dei virum parva diversi -scientise professores utilra ac aecessaria
esse corporis slatura : unumque ab eo tunc illr ab- lraurire polerunt. Quapropler non parum industrise
straxere brachium, ul hoc cum aliis sanctorum et laboris insumpsimus hasce margaritas suo sin-
reliquirs ad festorum solenmia altari majori, quem- gulas loco disponere, quas sanctus doclor, prout
admodum in hanc.usqtre diem consuete servatur, lempus, locus ratioque postulabat, effundereconsue-
exponerent. verat. Cum ergo primum opusculorum lomum qua i
Cltimo accedit veterum ac recenliorum auctori- politica eoritinentem politicis; securidumirbi sacise
ias, qui Petrum hunc nostrum sanctitalis el doetri- loca paginoeexponuntur, concionatoribus dedisse-
ri_elaude conspicuum appellare non dubitant, quj et mus : lrunc tertium, qui quasi contenliosam tlieo-
quolies illius sententiam suis inserere scriptis et logiam cum hsereticis ac schismalicis agitalam com-
coneionibus volunt, eumdem ,eo sancti titulo prse- plectiiur, iheologis sclrolasllcis assignamiis. Ne vero
luuniunt. Quseomnia si minus sufficere videantur, qui erudilionis studio deleclantur, sua voluptale
eadem dubrialionisrafio multis in sanclis insurgeret, defraudare videamur, quartum et ullimum, qui di-
quos tamen vel privala., vel communis Ecclesise versi generis carmina et sacras preces coiuinet,
consensus celebral; cum nihil aliud quam vetus B viris ipsis eruditig asservabimus. Non tamen singuli
consuetudo et traditio pro eorum fide ac leslimonio exacte rem hine suam eruere posse exisiiment, quia
militet. vir sanctus non ex professo, nt diximus, argumenla
<Quoadvero sancti viri doctrinam attinet, Iroc lrsec varia perlractavit, nec lanli viri mens unquam
snimo Lector infigat, atque eam parem pondere et fuit suam velle doclrinam hominum applausui, sed
pretio veterum Pairum monumentis esse non igno- eommuni polius saluti, Deique glorise po.issimum
ret. Hac enim orlbodoxa fides roboralur, religio commendare. Quamobrem nostrum inserviendi om-
-catholiea illuistraUir, pielas. accenditur, humanus nibus animum, quseso, gralus ac Isetus accipias, et
error et impielasevanescit, atque in ccelum via rnu- viri saiictissimi docirinam, quam his ejusin scriptis
riitur et ostenditur. Prseterea unice et singulariter exhibemus, totis viribus assequj, et in ea vitam
commendandus est noslerlrrc doclor, quod inafife- imitari ne desinas. Yale.
ctato el simplici Slylo copiosa et varia intexere do-
i

COROLLARIA QUJEDAM
DE YIT.E LAUDE AC SANCTITATEB. PETRI DAMIANI.

I. i sunt, yel deinceps acquisitura est, absque injusta


C
Leo iX papa in diplomale ei adhuc vivcnli concesso. •- cujuscumquemolestia, quiele et tranquille detineal.
Lco episcopus, servus servorum Dei. Nec ulli bominum liceat in ipsarft Eremurri per Iro-
Apostolicaj sedis competil auctoritali el legaliter stilem impetum violehter irrumpere, el servos Dei,
ordinala staluere; et Deo semeloblala, ut incon- qui illic habilaverint, vel expeilere, vel deprasdalio-
vulsa serventur, in posterurri providere : ne quod riiBus ihfestare; safvo lamen "jure fidelium' laico-
prrorum devota Deo pietas iriciroat, sequentium pra- rum, qui ejusdem Ereuripatroni sunl, et eam pro antr
vitas sacrilega , quod absit, lemeritate sribvertat'. marum suarum remedio condiderunl. Si quis aulem
Quapropler Eremum quse"dicilur Ocri , in Saxeno irujus rioslri apostolicideereli leriierator" exsliterii,
videlicet territorioconstitulam, libi, Petre Damiane nisl resipiscat aique in omnibus apertus Dei inimicus
prior ejlrsdem Eremi, tuisque successoribus adju- emericSarecontemnat, analliematis" "se vinculrs -
oblt-
dicamus : et ipsam Eremum .in suo staiu persir gandum indubilanler agndscat. 7
stere, et in perpetnum valere decernimus. Nec liceat
ulli mortaliuin, non pravse, non magnse persona. Aiexander II, in litlerU ad Galliarum.prccsules apo-
ipsam .quandoque Eremum ad sseculi jura redigere, " stolieiSjde D. Petro sic
Damiani legaiionemiisdem in
- -
vfil alicui prorsus monasterio sijbjugare. Enim vero n parlibus obeunte, magnijice loquiiur.
prsediclumlocum per semetipsum quidem fieri mo- ALEXANDER episcopus, servus servorrrm Del,' GER-
iiaslerium', si congruum visum fuerit, non abnui- visro Remensi arcliiepiscopo cum suis suffraganeiSj
imis ; juri vero allerius monasleriisubjici.- omnimo- si «bedierint, salutem et aposlolicam benedi-
dis prohibemus. Non enim ignoramus, quia bujus- clionem.
triodi supposilio plerumque loci esl absque dubietate Si quod officiivestri est, exsequeremini, non abba-
destructio. Sancimus eiiam , ut Plebem "S. Maria. tem, sed malelicnm Reginaliium, a"Peiro Ostiensi
positam in loco, qui djeitur Yineole, pfcefata Eremus episcopo, et a vobis in conciliis jusla ratipne|, ut
ferpetuo jure possideat. Sed et prsedia, si qua nunc nobis relatum e''»,'condemnatum, abipso saricti Me-
.- - - - PROLEGOMENA. !3
dardi, quod simoniace inyasit, ccenobio penitus h. fratribus nostris laudantibus el libenler conbcntien-
efimiriaretis. Quod si causa cupidjlalis, aut amore, tibus, promitlimus tibi, venerabilis fraler Pelre,
vel limore alicrijuspolentis personse, explere renui- ego fraler Desiderius cum tota congregatione Iiujtis
slis, haec omnja Dei omnipolentis timori prseposui- sancti ccenobii, memoriam obitus turannualiler uos>
stis, et nullum dispersis nionaebis Solalium regre- habituros : posteros quoque nostros boc idem ob-
diendi praebuistis : qnapropter ejusdenf Rainaldi serva.e fideliter cupientes, sicut consuetuduiau.er
maliiia magis muliiplicalur et erescit. Ifec vero prcsdecessorum nostrorum abbatum, qui noviter
idcirco mandare curavimus, quia ex iisdem di .persis de hac Juce migraverurit, oiiiciosissimecelebramus.
monacbis quidam ad nos venerunt, flentes et cju- Saiisquippe dignum el honestum nobis videtur, qut-
lantes;"alii litieras direxerunt lamenla"biles, justi- -bus tanlam dilectionem impendis, lantani benevo-
liam sancti Petri, nostramque consolalionem pro lentiam ostendis, aliquid emolumenti rependamus,
taliinjuslitia "requirentes. Unde supradieli Petri, ut quos ita incceperis amare semper dum vixeris,
veslramque nostra auctoritate corroboramus senten- amor luus crescat in nobis, dum aliquid devolionis
tiam; eumdemque Rainaldum et consenlaneos ejus et amoris prseter solilum a nobis te speras consecu-
auathemaiizamus; ipsumque coeitobium,quandiu in turum. Si quis autem hujus noslra. pollicitationis
eo marrseril, interdiclmus, etutidem facialis, vobis [{ violator exstiterit, vel nobiscum vivenlrum , aut
mandamus. succedentium , anle Iribunal Cbristi reus Judicii
III. prcesenietur (1).
ALEXANDER episcopus, servus servorum Dei, cha- Ego, qui supra Desiderius abbas, subscripsi.
rissimo fratri GERVASIO Remensi archiepiscopo sa- Ego Frater Rainerius subscripsi.
Iulem el apostolicam benedictionem. V.
. Debilas fraternitaii tuce graies rependimus, quod Pelri Damiani tumnli, qui, el Iwdie accensispie lu-
minibus illuslralur, et populi frequenlia, qui prce-
in ejeclioneHy, a nobis damnati, quod Carnotensem sertim ad capilis sanandas illius contactu mgritu- -
Ecclesiam simoniace invaserat, prompturn te solli- . dines eo concurril, viniialur, inscriplio in marmdre
citumque ostendisti : quodque ut alier dignus et exciia. Hujus tamen litlems nunc ibidem ob usum
idorieus eldem Ecclesise canonice subslitueretur, eandelarum dbolitas,antea vero integras, Hierony-
mus PMbeus,vir doctissimus miliique amicissimus,
charissimo filio nosiro Philippo Francorutn regi miseral.
consiliumdedisti. Cui nimirum suisque optimatibus, A.D. MCCCLIY.dle xiij. April. translatum fuil cor-
ut dignas super hoc grates rependas, prudentiam pus S. Petti Dam. Raven. in sancta_ Scriptura
tuam invilamus. Noverit eliam fralernitas iua nos r DocC.et Ostien. Episcopi, ac Apost. Sed. Legati,
confratrem noslrum Senonensem archiepjscopum Ord. S. Benedicti in Eremo S. Crucis Fontis Avel-
admonuisse, qualenus Aurelianensis Ecclesiseinva- lanre, in praesentem Arcam aRev. P. D. Matlhseo
sorem nostra apostolica aucloritate excommunicet. de Galiio hic-Abb. -
Claret enim ipsum simoniace episcopatum oblinere, Sub eademarca.
et ad obtegendam reatus sui improbitatem, perju- ^juirique deiris mille lercenlis, et quatiuor annis,
rium in Cabillonensi synodo incurrisse, suaque frau- Terlius Apiilis cum decimo fluxerat ortus,
duleutia confralrem nostEumPetrum Osliensem epi- Transtulit le clerus doctum in pagina sacra
scopum, a quo eadem synodus celebrala est, dece- Osliensis prsesul, quem dolat cardinalatus.
pisse. Snper hsec eiiam ad augmentiim criminum 0 Petre Damiane, te Crux in ordine Fontis
suorum litteras aposlolatus nosiri, quibus ad hsec Avellansebeat, ut legalus quoque tandem
examinanda vocabatur, omnino refutavit. Quapro- Sedis apostolicae, petra niinc clauderis ista..
pter eharitalem tuam aposiolica auctoritate admo- Institit abbas-MatthseusdeCailio " naius.
nemus, ut prsefalo Senonensj archiepiscopi.iiL dam- v - Yi.
natione Aurelianensjs invasoris, eontempto timore et Inscriptio votiva, quam ecclesia Favenlim catliedralis-
gratia omnium, le sociirm et adjutorem adhibeas. f.." inuna suis ex columnis ddhucfetinet el conservat
ab edtempore quo Detis sanctorumSavini episc. et
1Y. mart., JSmiliani episc.el conf.,Terenlii diac. ac
Desiderius abbas Monlis Casini, S. Q. R. E. card., Pelri Dam. meriiis, civitalem illam Gallomm obsl-
posiea vero- Viclor" III papoj in epislola ad eum dione liberavil; eadem civilas exgmii animi arcju-
missa. * / ,' ' * menlo, votique ojficioPetrum Dam. quemuna cum
eisdem sanctis mullo anlea palromm susceperat%
-DonanoPETROBAMIASI, venerabili episcopo, DE- anniversarw-onmesfestoinvioiabili.celebrarecorbsti-
x
sfrVERrus-abbas,-Dei gratiam etsalutem.- - -' - luit. ' . _
Quoniam satis clare innoiuii quod hoe monaste- Imminente civitali ex Gallis periculo ceedis, exitit
rium Sr. Beriedicti, cui prseesse videor,-plus omni- el flammse,vovit universus populo Faventinus agere
bus aliis circurriquaque fundalis, diligas (cunctis non minus solemniter diebus festis sanctorum Sa--

(I) Juxta sanctam hanc Desiderii abb. ejusque Mariii obitt venerandcememoricedomnus Pelrusj
nvmaclionim promissionem , Petri Damiani celc- Osiiensis episcopus.'Qmsane liluhrs, venerandce,vi-
"berrimi viri meraoriam singulis annis Casinus reco- ris plerumque sanclitale conspicuis dari consueve-
lebai -.sic"enitBin eornmdem Kalendario, quod post rat, ut ex eodem Casinensi Kalendario.potissiuium,
Mariyrologiumlegiiuf, noiulum vidimus ; -vrrrKal. con.lat.
i'9' S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUSSEUPARS III. — OPUSCOLAYARIA. 20
viui, ___miliani,Tererilii et Petri Damiani oflreium,^ si modo omnipolens Deus ruinam averleret. Quod
quaiu diebus Domiuicisagi solilum, debitumqttesit; fecis. MDXII.

ILLUSTRISS.
ACREVERENDISS.
D. D.

SCIPIONI S. E. E. CARDINALI BURC.HESIO?


-IAJOIU
rCENlTESTIAIUO
ACSIDISAPOETOUCZE
BMIOTIIZCiRID.
*Om. CCNSTANTIXUS AEBASCASINENSI3
CA.fETANUS, S. BARONTISjSAL. PL. FjEl/. Q.

Quemadmodumqiii diu rn tenebris jacuere, card. B respondeant; lanli id sestimant, ut oequecum sui
amplissime, taudcm aiiquando erumpentes in lu- noinine auetoris componant. Te igitur quserit, te
cem, strbiio luccm ipsam inliieri non possunt, sed convcnii, te ducem ampleciiiur ut eo, quo lendir,
prajvio indigent adminiciilo, quo cjus intrcpidi et manu duccre ne graveris, non immcmor, idem ei
jnoffensi splendorem suslineani: ita sane Imicterlio quoque debori ex offieio: cum felus viri illius exi-
ex opusculis lomo B. Petri Damiani card. episc. siat, cui tcctim fralerna aliquando dignitas inler-
Ostien. evenif, qui quod hacienus in vetuslaiis cali- eessif, qnenrsicul el alios, qui in Dei Ecclesia coele-
girie situque dclituit, ut prodcat-in lucem, sc poiis- sii docirina et pielale florueninl, adeo sequi el imi-
simum ul illtid lam eminens sanclissimi D. N. Pauli lari iiondcsinis.Acmeetiam (qusetantaesl tna beni-
Y tui avunculi lumen aspiciat, tuum, Scipio card. gniias) a qtio ipse proponilur, non dubiio, quin gra-
amplissime, proesidium, luum nomen exposcil, qrro liose respicias, ttioquc obsequio, magis adhibeas.
suffullu.sanle ipsius tanli priticipis conspectuin ve- Deus Opl. Max. amplitudinem tuam sua in Ecclesia"
irire non timeal. Eienim probi intclligenl, qtianta feliccm semper ac sospilem tueaiur.
tuo huic nomini virtutum, ac litlerarum ornamenta

S_ PETRI BAMIANI

S. R. E. CARDINALIS

OPUSCULA- VARIA«

M
OPUSCULUM PRIMUM.

DE FIDE CATKQLICA, AD AMBROSIUM:

ARGUMEKTUM. De Trinilatis essentia, boc est, de distinctione personarum; et unilate substantise'; et de,
"vera Chrisli liumanitate, et divinilate ; de Splriius sancii proeessione; deB. Yirginis incorrupla virgi-
nilate ; el deninue de lotius orthodoxse frdei mysteriis lnculenler disserit: qmd'cicdendum sit a fidc-
libus, qtrid seniiendum juxla universalis ecclcsise traditionem, et sanclorum Palrum sententras, dc-
mor.strans.
'Sanctie' spei dileclo ftlio AMBROSIO,PETRDS pecca- C tiqiiornm doctorum viilgaium esl paginis, nunc e-?"
tor monachus, orthodoxse fldei verilaiem. ore irostro, velul ex domestico proferalur arnrario.
Exigis, fili chaiissime, ut aliquid tibi de calholi- Lieet enim ex una prodcal liinna, quoc.miscetar ;
ca fi-.ieconscribam : et vcl panca ecram, quse a Pa- m.agislamen delectat manus veniaciila qua prsebe-
tribris diffusitrs explieanlur , snccincle percurram. tur. Et ssepeplus corum nobis medicamenla profi-
Speras cnim te, sicut perhibes, eEcaeius h.sirui, et ciunl qtii noslii languoris incominodumper assidtias
hoc memorisetuse tenacius inculcari, si quod in aii- familiarilalis coulubernium recognoscunt-. Nam
- — 'r~ ' "*" - ' 22
II , OPUSC. I. DE FIDE CATHOLlCA._
quia mShi nolisslmus es per unanjuiem fraternra A lem. Qui,profecto non de Palre procedit irr FiUurri,
«Kieciiohis atTecium, confuiis, me illic potissimum et de Filio procedit ad sancliDcandam ereaturanr,-
malagma saluiis apponere, ubi fidei _u_3nervos a sicut quidam impie-ac pestilenter intelligunt;..ed
cerlitudinis robore noverim paolo debiV.usvacillare. simul ab ulroque procedit. Pater enim talem genuit
Et hoc irreprelrensibiliter asns, ut quasi funiiamcn-' Fjjhirn, ul quemadmodum de se, ita quoque de illp.
tum (ideiinter ipsa novcecojrversionis uiserudimcn- procedal Spiritus veritaiis.. • \
ta conslituas, in quo securi operis, tanquam spiri- Constanier itaque, fili charissime, ac fifnriler
tualis asdificii ma.hina, nmrqrramlapsnra consur- _ crede," Palrem, el Filium, et Spirilum sancium
gai. Laudanda certe petilio : et qnod exigitur, non unum esse solum, et verjrm Deum. omnipoienlem,'
oiiosnm, sed apprime est; neces.srium. P-roinde -eiernunr, taconjmulabiJem, impassibilem. Sola est
sincia tu_e devotionis insiaiilia,- quia rem flagiiat enim incommulabilis, et absque ulla prorsus varie-
justam, nori meretur irr sua pelitiono repulsam. Sine talis allernilaie subslantia, vel essentia, quse Deus
flde quippe nec in Cbrislo vivere, nec Deo possumus est. Cui profeclo ipsum esse, unde essenlia voca-
ulla penitus operaiione placere. Quod cl apostolica, buluin trahit, permaxime ac verissime competit. Cui
simul et proplietiea lestalur auctoritas. Nam Apo- scilicet sumniieac singulari substanlise nomen illud
s'oli vox esl: « Sine fide impossibile est placere Deo B proprie ae singulariler congfuil, quod Grseci di-
(flefrr. xi).» g Per propbetam vero dicilur i Juslus cunt, ou; Latine dieitur, est. Unde 2| et Apostolus
auiem ex frde vlvil; quod si subiraxit se, non pla- ait : e Kon est irf illo est, el non : sed est in illo,
cebit animse mese (Habac. xxi; Ilebr. x). 1 esl (II Cor. i). » Ipse quoqrre Dominus ad Moysen :
Igilur secuudurn ulramque senteniiam placere e Ego, inqnit,' sum, qui sum. Et: Sic dices-filiis
Deo non possumns, nisirecfam verse fidei regulam Israel : qui est, misit me ad vos (Exod. iu). »'
leueamus. Fides esl origo virtulum, fides, bonorum Quan.obrem dum unairi, simplicem. alque invisibi--
operum fundamentum, fides esl tolitis bumansesa- lenr Dei substantiam dieimus, Trinilalem vero i»
lutis exordiom. Per cujus semiia. lineam quisquis vocabnlis discernamus, unumque corrfueamurDeum
cauie nou graditur, erroris laqueo, necesse est, ca- Patrem, et Filiunr, et Spirilum sarretum, omnino
piaiur. Quapropler si quispiam videatur arripere -seiendum est : quia el quique singulus borum Deus,
boni operis institulum, tainen absque recla fide, et simul omnes unns esl Deus. Singulus quisque
nullo modo potest ad filiorum Dei perlinere consor- borrrm plena, et perfccta, et setcrnti subslantia : et
lium. Et qui non novit ambulare per fideni, nequa- simul omnes seque sirrrplex et una substanlia. Unds
quam pertingere valebit ad spccicm : alque, u'.bvevi non est majus alfquid, vel plenius Pater, el Filius,
cuncia.concludam, sine recta ftde quis rrec justlflca- G' et Spirilus sancius simul dicti, quam cum dicilur
tionis consequitur graliam, ucc vitam promci^efnr una quselibet ex eadem sancla Trinitale persona.
seiernam. Jam igilur ad vivirm rei, atque ad propo- Oinnipotens enim Deus per immensitatemnaturse
siise maleri_e centrum, ipso -duce, de quo loquimur, suse, totam-creaturam suam el implet, et conlinet:
accedamus. alquo ideototum, quidquid esl, rmplel Pater, lo-'
CAPUT PRIMUM. tum Frlius, lolum Spirilus sanctus : quia Paler, et
Quce credenda sint. '• Filius, et SpiriUis sanclus naturalUer- unus est
In prlmis ergo quicunque vefus, atqtte perfectus Deus.
vult esse calbolicus, credat necesse esl, iu Deum Quocirea, frii nri, cum Iitaniis, vel orationibtis te
Patrem omnrpotentem, eunclorum visibilium, aKfne conlingii insistei-e, noli faeere, quod quidam simpli-
invisibilium condiiorem. Gredat ePin Filium ejus .ces magis ignoranter, quam infideliter facirint, tit
uuigenitum, Yerbum scilicel, virtutern alque sa- nomen Patris, vel Filii, vel Spiritus" sancli semei
pienliam, per quem creala sunl uiriversa. Qui non invoces : nomen vero sanctse Trinitatis fanquam
creaius, sed ante soecula genihis; verus Deus per plus aliquid,- et ad majorem reverentiam sajpius
omnia, sicul Pater, et unius cum Patre sabsiantise, keres : utsieiit plusest multitudo sanciorum, quani
quamvis alieriussit persoirse. Kec posterior tem- unus sit Sanctus, ila, quod absil, majus aliquid sit
pore, velinferior dignilaie, vel Inrpolentior est vir- Trinilas tola, quam ejusdem sanclse Trinitat's una.
Hiie; seJ onmino tantus est genitus, quantus et ille, persona." Quod iiaqne fidelium pletas ahjicii, et
qui geruiit. El qnanquam geniliis a Patre Filius as- orthodoxse fidei regula non admiitii. Absqne ulla
seralur, nuibm tamen ei, sicul nec Patri, lempus nrmirum dubietaie credendum est, quod Paier ple-
ascribitur. Kam-qui Patrem confiietur seiernum,' irus, et perfectns cst Deus; Frlius plenus e't-per-
necessarium est, ul et Filium ei perbibeal coseler- fectus esl Deus; Spiriius sanctus'plcnus, et perfe-
imni. Kimirum qui fqnia")Paler ante sa?eu!asemper c.tus est Deus. Hon lamen tres diiy Paier, et Filins,-
esstilii, absquc ullo prorsus iniiio, et Fiiiuni semper et Spiriius sanctus, sed unus est Deus plenus atque
babuif. Keque enim essePaier selemaliter poluisset,' perfecins. Nec aliquidmajus significant tres simui
si Filimu selernaliier non baberet. Credat et in Spi-' dicti, Paier, el Filius, e£ Spiriius sanctus, quam
riium sanctum",-verum tilique Deum, ex Paire, s> qttilibet unus, sive Paier, sive Filius, sive Spiritus;
mul ac FiJio procedenlem; et utrique substantia/ sar.clus sir.gulariier nominetur. Eadem quippe-
potentia, volunlale, alque seternitate sempersequa- niagniiudo est in unaquaque persoua-singularitep
23 S. PETRI DAMIANlOPP. -TOSiUSSEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. 24*
dicta, quse est in tota Trinitate eemmuniter nomi- A i ternus, ejusdem immensitatis et potenlise, ejusdem-
riata : alioquin cum Jure dicatur, Paler Deus,Filius volmrtatisinseparabilisque naturse. Quia nequaquam
Deus, Spiritus sanctus Deus, singulus horum imper- illis in aliquo minor est, a quibus ipse procedil:
fecliis esset Deus : si plenior Deus in tribus, quam sed cum illis simul ut revera Deus omnipotens co-
in una viderelur esse persona. Sed absrl hoc a pre- litur, ctrm illis aequaliler aduratur. Totus enim
tale lidelium, qui simplici naturse divinitalis majus, manet in Palre, totus in Filio; tolus procedit a
vel minus aliquid non aseribunl. Patre, lolus procedit a Filio. In quibus sic manet,
Cum ilaqne tanlirs solus sit Paler, vel solus Fi- ul semper ab ulroque procedat'; sic procedit, ut in
lius, vel sorus Spirilus sanctus quantus esl simul eis inseparabiliier manet. Cum quibus scilicel natu-
Pater, et Filius, ct Spirilus sanclus, nullo modo tri- ralem, et coessenlialem Irabet et unitalis plenilu-
plex dicendus«st Deus,quia crrm niinuinequeat.non dinem, et plenitudinis unitatem. Et hsec summa illa -
est etiam, quo semper.eadem illasumma. Trinilatis cbarilas est, qua genitus a gignente diligilur suum-,
perfeclio crescat. Plenus igitur, atque perfeclus que diligil genitorem. Ideoque non amplius quam
Deus, sivePater singillatim dicatur, sive Filius.sive tria sunt, et essentialiter indivisa, et triparliia.
Spiritus sanclus et plenus, atque perfectus Deus est proprietate distincla. Unus diligens eum, qui de
simul Pater, el Filius, et Spiritus sanclus : ideoque B 1 illo est; et unus diligens eum, a quo est; et ipsa
trinus Deus, non iriplex esse dicendus est. dileclio, de qua dicrlur: « Quia Deus charitas tsl-
Prseterea non est in hac sancla Triniiate gradus (II Joan. iv). >>El hsec esl summa, ineffabilis et
temporis, uon discrelio magniludinis, non varietas incomprehensibilis Trinilas, non dicam unius Dei,
dignitatis. Nihil enim illic est g anliquius tempore, sed "unus Deus. Nee unus vertilur, vel mulalur in
iijl quod quantilate differat, nil quod ironore prse- alterum ; sed quod esl, sine qualibet mutatione,"
cellat: sed lola illa divinitatis essentia ila simplicis 6 jugiter permanet illibatum. Ail enim prophela :
est nalurse, ut exceptis vocabulis qusepropneiatem t Egredietur de ore meo justitiae verbum, et non
indicant personarum, quidquid de una persona po- reverletur (Isai. XLV). i Quid est « non reverte- .
test essentialrter diei de tribus eliam valeat indif- lur? » Ne Sabellianusdicat quia ipse est Pater, qui
ferenter intelligi. Notandum sane, quod homo non et Filius est: vel Patripassianus, quando, inquit,
ad uuius personse, sed ad lotius Trinitalis sit crea- vult, Pater est, et quando vult, Filius est. Egres-
tus imaginem. Unde non legilur : Faciam ad ima- sum igitur verbum non reverlilur, quia Paler sem-
gincm meam, sed : « Faciamus, inquit, hominem per Pater est, el Filius semper Filius est.
adimaginem noslram (Gen.i). » GAPUT III.
CAPUT II. u De sacramento DominicmIncarnationis.
Haresis Arii et Sabellii confutatur. Credimus etiam, quia Dei Filius, quem expropria
Porro,-sicttt confundenles Arium, unam eam- substantiaDeus Pater ante sseculagenuit, verum na-
demque totius Trinitalis esse substantiam confrte- lurse nostraj hominem induit, aede malernis visceri-
iniir; ita nihilominus el impietatem Sabellii de- bus intemerata virginitate processit. Nam qur de Deo
clinantes , tres personas inconfusas et signanter Deus,deomnipolenieerat omnipotens; nonposterior
expressas, sub sua cujusque proprietale distingui- tentpore, non inferior majeslale, non eerte dissimilis
mus. Non enim, ut ha.reliea eommentatur impie- gloria, non divisus essentia; idem sempiterniGenilo-
tas, ipse Deus Paler, quando vult, Pater est; ris unigenitus sempiternus, natus esl de Spiritu san-
quarido vull, Filius esl; quando vult, Spiritns clo el virgine Maria. Quia sic assumpsil hominem,
sanclus est: sed unaquseque persona., sic quadam ul non pemmtaret in aliquo deitatem*:veram scilicet
ab aliis proprietale distinguitur , ut Pater semper carnem, et veram sibimel animam substantialjter
sit Pater, et nunquam Filius, vel Spirilus sanctus; counivit, ut secundum ipsam humanitalem jnortem
Filius autem semper sil-filius, et nunquam sit moriendo deslrueret, et diabolum, qui mortis liabe-__
Pater, vel Spiritussanctus; Spirilus sanctus vero bal imperium , superaret. Non enirn sic inlelligenda'
nunquam sit Pater, vel Filius, sed semper Spiritus e.st illa generaiio singulariter admirabilis, et mira-.
sanettis. Quamobrem non attendenda est nuda biliter singularis, ut per novilatem creationis pro-
dunlaxat diversitas nominum, sed subliliier di- prielas ablata sit generis. Yirgineo scilicet utero
slinguenda proprieias pefsonarum. Spiritus sanctus fecunditatem contulil, veritas ta--
Pater itaque hoc Irabet proprium , quod ex omni- men corporis ex maternse naturse conditione pro-,.
bus qusecumque sunt, solus esl, qui ab alio noni cessit, quam mox ralionalis vila. spirilus animavit.
est ;. pp per boc solus agnoscitur in paternitatlsj Condemnanius enim Apollinarem, qui non hominis-
esse- persona, non solus est in deitalis essentia. menlem, sed solam sine ratione animam suscepisse
Unigenitus vero Dei Fjlius hoc proprium habet, , perhibet Salvatorem. Dogmatizat enim, quia sufli-
qnod solus ex solo, id est, a Patre eonsubstantia- eere poluit sola divinllas, ut meniem daret, et corr-
liler, ct coessentialiter solus est genitus : el haaci silium sapientiae ralionalis infnnderet. Quodprocul
Filii proprielas est. Spiritus autem sancti propriumi dubio tanlumdcm est, ac si dicat: Redemplor no-
est, quod simul a Patre procedit et Filio, et estt.. sler non homo»fuit," sed membra dnnlaxat humairi
^Ulusque Spirims consubslantialis ulique, et cose- corporis habuil. Animam.sciiicet et corp.us habent
: OPUSC. I. — DE FIDE-CATHOLICA. ./ £G
23r
ei animalia brula, sed rationem non habent, quse. _ i In sple calor, el- splendor-in ttno radio sunt, sed.
mentis est propria. calor exsiccat-, splendor-illuminat; et cum aliud
Sed si detestandi sunt Manichsei, qui eum verum calor agit, aliud splendor, et tamen ab itrvicem ne-
ct
cprpus babuisse, quod infimum est in hominem, queunt separari. Sic et Filius suscepit carnem,
curn ars,
deneganl: .quanto magis isti condemnandi sunt, qui non tleseruil Patrem. In Cillrara quoqne
scilicet boc eum, quod optrmum esl in bomrne, non manus et chorda cooperari non dubitenlur, unus
hahuisse confirmant? Absit igilur, ut credamus, tamen sonus audilur. Ita Paler, el Filius, et Spi-
• liu-
quod confinxit temeraria csecitas, et superba loqua- rilus sanctus, simul Chrisii cooperati sunl
citas. Absit, inquam, Dei Filius minus aliquid de manitatem, sed solus Filius suscepil humani-
humana suscepisse nalura, et vcl in carne, vel in tatem.»- -
.anima, vel in sensu assumptum bominem nobis - Quod sr et lroc forte movel, quomodo .erum
fuisse dissimilem ; quem- absque sola peccati ma- Christi corpus fuit, quod salva rirginilale, exma.
«ula, qrrse naluralis non est his, propter quos .as- ternis visceribus egredi poiuit. Quod in promplu
snmptus esl, confileamur omnino fuisse conformem. esl, oculis adhibe, et ex minimis immensa "per-
Nam idcirco Der medialor.- et lrominum dicitur: pende. Solis radius iia specular penetral, elut ot»i-
quia sicut verus Deus, ila verus esi homo habens 8 cem ejus insensibili subtililale pertranseat, el.tamen
earirdenicum Patre in divinilale naturam, et in nullo ejus solidtiatem aliqualenus non infringat: et talis
diversam humanitalis cum matre substantiam; ha- inlrinsecus cernilur, qualis videtur extrinsecus.
bens ex nobis usque ad morlem iniquitatis noslrse llaque cum ingreditur, neque cum egredilur dissi-
poenam, habens incommulabilem ex Deo Patre pat :.quia et ingressu, et egressu ejus specular inle-
1 justiliam, c qui erucifixus est ex infirmilate no- grum 8 perseverat. Specular itaque non- frangit ra-?
stra, sed vivit ex virlute sua (/ Cor. xm). » Sensit dius solis, et iniegritalem virginis eonservare non
£nim partrcipalione humani affeclus mortem, quam potuit nascentis ornnipolentia Redemploris ? Nam
sponte susceperal; non naturse^use potestatem per- virginalis jntegriias sic iricorrupta peperit, sicut
dens, per quam cuncta vivificat. Ipse scilicet auctor, . inviolala concepit. Yei'us enim, ct plenus Deus est,-.
et opus auctoris, quia ipse se quasi sacerdos sacri- sieut verus, el plenus lromo , qui ex ea natus est:
ficium oblulit; et idem ipse veltit hostia suavilatis" Nullumque est in lrac trnitale nrendacium, d,um.
in cruce pependit. Salva ntmirum proprietale ulrius- invicem connexa sunt, et humiliias hominis, et
que nalurae, et in unam coeunte personam suseepta sublimitas deitalis. Sicut enim Deus non minuilur
est a nrajeslate humilitas, a virtule infirmilas, ab inclinatione, sic honro non consumilur dignitate.
seternilate mortalitas : el ad persolvendnm condi- C Agit enim utraque natura, quod proprium est*
tionis noslrse debitum, nalurse inviolabili nalura est Yerbo scilicet operante, quod ^Verbi-est, et carne
unita passibilis : ut, unus, idemque mediator Dei et naluraliter exsequenle, quod carnis est. .Unuin,
Jbominurnet mori possel. ex uno, et mori non possej enim horum coruscat miraculis, alterum succumbit
ex akero. injuriis. Sed nec crealura in divinitalem versa, ijec
CAPUT IV. in crealuram divinitas est nrutala. Ex duabus enim ,
Quomodo solus Filius carnem suscepit, et mortem el in duaims naturis sic mediatoris Dei, el bomi-
subivit. pum persona consistil," ut poslquam Dei Filius fa-
Sed hic tibi, fili, cogitalio forlassis obrepat, quse ctusTesl homo, nequaquam sicul hseretica blasphe--
velut ex consequeuiia ralionis objiciat: dum Fi- mat impietas, vel hunranam naturani divinitatis,-
lins, inquiens, unius cum Patre subslanlise, et in- pleniludo consumeret ,.vel in humanitatis esseruianr
separabilis credatur esse nalurse, quomodo sine divinilas_demigraret. Nam cum hominem Deusas-'
Palre Filius, vel.humanrtalis potuit induere forroam, sumpsit, incommulabilis omnino, et impassibilis
vd solus passionis toleravit injuriam ? Quod qufa divina ejus natura permansit. Ex duabus, ilaque
divinum et, inaccessibileest, quod ex ipsius ineffabilis naturis; quoniam utramque indivisibiliter counivit;
irialerise manifestis comprehendi nequit indiciis, a ' in duabus auiem, quoniam incorruplam uiramque^
eaiholicis. ssepe doctoribus visibilium rerum deela- servavit. Unigenilus enim Dei Filius perfectam
ralur exemplis. Unde ct beaius loqurlur August.:, liominis animam, cariremqne susciprenS, et con- 1
i Aliud est, inquii, arrima, aliud ratio;'el tamen in substanlialis esl Palri in forma Dei, ei,consubslan~
anima -est ratio : et una quidem est anima, sed. tialis est malri,, in forma servi. Nec quia infirmi-
aliud anima agit, aliud ralio. Nam anima vivit, et tatis suscepil liuinanse consorlium, ideo noslrorum
ratio sapil, el ad aninram pertinet vila, ad rationem particeps 1'acius est deliclorum. Assumpsil enira
perlinet sapienlia; et tamen nec anima sine ratione, formam servi sine contagione servili,- divirra non
nec ralio sine anima. El cum unum sint, airima minuii, humana provexit. Asstimpta siquidem, est
sola susceprfvitam, ralio sola suseepit sapienliam. de matre Domini nalura, non culpa. Nec propria
Sic et Paler et Filius, licet unum sint, et uuus Deus poluil errala conlrahere, qui venit aliena mundare.
sit, a"dsolum Christum perlinet caro, sicul ad solam Sic enim in eo cognoscifur.humanse, atque djvinse
lationem pertinet sapientia, licel non recedat ab naturse proprielas individua permanere. ut cuin
anima, i Ecce iterum aliud -prajbel exemplum ; vkieamus. in eo naluraliler '.tliud, Tejljum^ esse „
57 , . S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS"SEU PARS 111.— OPUSCULAYAIUA. 2«
uuam cartiem, unum tamen Dei Filiunr, "et Yerbum; A humanse nalttrse veritas claruit, et drvinsepolenii u
profiteamur, et carnem. Esl enim verus Deus et; ineommtUabilitasseterna permansit. in Christo igilur
verus homo, Deus videlicet, per id, qnod, t InL uaturarum discretionem dicimus, non personse; in
principio erat Verbum, e', Yerbum erat apud Deum,, , sancta vero Trinitate personarum, confrtemur esse
et Deiis erat Yerliuin (Joar,. i) ; J homo vero per dislantiam, non nalurse. Quamvrsenim ut homo in-
id, quod, * Y.rbura caro fj.aim esl, et habrlavit; (ra unius corpiisculi laluisset angustias. omniirm
in nobis (Ibv'..). . Deus.per id, qnod, « Omnia tarnen rerunr ut Deus, regebat et visibilium, el' invi-
pcr ipsum facta snnt, ei sine jpso faclum esl nihil; sibilium creaturas. Ncc alius est, per quem creata
(Ibid.); i homo per id, qtiod, « Faclns est ex siinlomnia ; alius, qui creatus esi homo; idem crea-
mnliere, faeliis snb lege (Gal. iv). J Infantia'par- tor et creaiura; idem medicus et medicina : idem
vuli osteiiditur in ImmiHlale ciinarum, sublimitasi sacerdos ethostia. Immensitas quippe divinsemagni-
Allissimi declaralur in vocibus angelorum. ' tudinis isia esl, ut inlell.gamus etim intra omnia,
. • , CAPUT Y. - sed non inclusum; evlra omnia, sed nou exclusum.
- In Trinitate Ideo scilicet interior, ulcuncia coniineal; ideo ex-
qnomodo'dislinguantur personm.
Super hoc prseleroa summo negol'0 dispiilaniem, terior, til omnia ineircuniscripla. suse magnitudinis
necesse est, ci discrclam tenerc cauiclam, et cau-. B £ immensilalc coucludat. Per.id ergo qnod exlerior
tam Iibrare siibsianiiam. Diilingiierequippe compel- csi, esse crealor ostenditur; per id,'ijuod interior,
limur in diriniiate personas, cunr divinani non au-; gubernator, ' et i'ecior rerum onrnium <lemouslratur.
deamus separare subslanliam. Palris criijn, ei Filii,'; . , 1® CAPUT YI. _ -
et Spiriius sancti ircs erediimis esse persoiias, ctim( ; Quomodo Verbtuna Patre generetur.
Q tiiiam lanium simplicera , ne prorslis inseparabi- Nonnulli vcio dum divinse generationis indagare
Iem confileanmr essentiam. E eontra vero duas ini inysierium cupiuul, corporalium cogilaiionum phan-
Chrislo integras, aiquc pejfeclas diviniiatis et hii- tasmatibus illudunlrrr. Nunquid, inquiunt, omnipo--
mauilalis perliibemus essc siibsianlias, cum solamL fens Deus duxituxorem, qura genuil prolem? Sed^
unam asseramus eum babere pnrsonam. Nec fas est'>,> ex noslra possumusin-firmitsle colligere, quid in ar-
dicere, de Paire, et Filio, ei Spirilu sancio aliud, cana divini operis debeamus profunditate pensare.
-cum-una sit omnium eademque natiira;' scd alius; Prius ciiim in arcbiiecti cordeconsilium nascitur,
tanlum, cum non ainbigaUir.in eis personarum essc. rrl fuliira. uomus sedificium conslrualur. Cor ergo
tiisianlia, In Clirislo autem iiorialius, curn Dei cl ft'io I la.e'. consilium general, ul domus fabr-icaper "
liomins una lanlummodosUpersonn; sed aliiid dicii diversa parieirrm et anguloitim lineamenta consur-
;.ebel, cnm.gemina dhrrsse subsiaiitisc sitnaiura. SI gat. Consilium ergo quasi /ilius esl cordis humani,
*onlra Nestorius episcopus, et Eulyclies arciiimarr- fl.ue'1 videlicct et ad construenduin a.dificium in
«Irila cunr Dioscoro hac invicem inier sc discrepa- cxie.-Iora prorupit, et nihilominus lainen tolum in
lioneconrpiignanl; ul illeChrislum purrini houiinem cogilanlis corde pei'mansit. Si ergo per consllrum
«sse perhiheal', isti vero solam illi nalurarri divinila. quasi cordis filimrr,donms erigitur fabrica, qualem
|ls ascrib&nt. Quos merilo sancia Ecclcsia a limini- pulamirs Dei Filium, Ycrbum*videlicei, per quod
bus suis curavit exeludere, ut soli loris sine mnllo- creata sunt. universa ? Cum "ergocor hoininis sirie
rsm pernicie compellanlur ad invicem liligare. Nos; matre valcaUgenerare consilium, qiianto magis om-
^itiiem sie mysleiium Donrinicseincarnalioiiis indu- nipolens Pater de se solo gignere valuit ineffabililer
bilanter inielligimus, ut quamvis una veraciler per- YerJrum? Quod nimirum cum lmmana membra su-
sona Dei eredatur, et bomiriis, uon tamen una sit ini scepit, nequaquam palernse Deilatisarcana deseruil;
eo natura divinitalis el carnis.' Neque in Chr"sioi et cum velamine esl nostrae carnis indutus, virglnali
divinitas hoe cst quod caro, vel caro hoc csse quodI uiero receplus est, non inclusus. Et quid hoc, mi-
dlrinitas potu"l; sed diviuita.is et humanitatis ulra-. rum de Yerbo Dci, cum et serino isie, quem carnis
que natura incommutabilis, et inconfusa in sua ni- lirigua deproinimus, ita uber sensibus infiiiai, ut
hilominus proprietate permansit., Ilufnanam itaquo -*' ^.eurii cor aiuHentium capial, sed non ineludal; nam
subslaniiam, id esl, veram carnem, et*ralionalcrer nisicaperelur, nemirieoi prorsus instruerei: si in-
aniiuanr a Dei Filio confitemiir fui_sc susceptam in cludcrelur, ad alios non venirel. .
unitalc personat, non iu tmilale nalur.e. , Iliilto itaquc pleniui, et, ul ila.Ioquar, ineffabirns
- Incaruaiioiiis ergo Dominica.sacramenlum sicut; Dei Eriius ad nos per Incanialionis myslerium vcnil,
in Cbristo personam non fecil dupliccm, sic ii<::ri,_;ise
! ei nihiloinimisapud Paircm in diviniiale permansii.
naturoa suscepiionem sancise Tiirriiati non fecil cssej Qui \erani e.r.iienrcx virginalis Eisri visceribns rn-
com.minem : permancnle duiilaxai utriusque prc-- Juens, sic ulramqcc voluit unire nattiranr, ut idem
prietale subsianihe, pciseverante riibllwiriiius etl esset bomo veAis qui vcracitcr erat Deus : ei idem,
hrdividiia semper uniiale personse. Ad pcrsonami qui eral homo, cssel p.*oculdubio Deus.. Talis enira
qnippoFilii tanlummodo senilis illa formse susce- fuil illa snseepiio, quse elDeum hominem faceret, et
plio perlinet, cui lamen nihil divina: plenitiidinis; iiomincm Dei;m. Dum ergo formam servi Dei fornra
absiultl, nibil inexbauslce majesialls" ademit. Ilinc; -huscepii, ulrumquc Deus, ulruinque verus esl homo
*st, quod in uno, eodemqueRedemplore nosiro eii propfQr acceptumborijinem. Quamquam igiuir ex-
" ' •"
---.. OPUSC. I. — DE FIDE CATHOLICA. 50
leUeniium qiiisqne sanciorum prseciprrama DPOme- A in ccelum.' Hinc -est quod aif : « Nemo ascendit in
rueril assequi gratiam, nemo tamen cum Deo in ccelum, uisi qui descendit de coelo, Filius hominis,
unain potuit convenire personam. Solr vero anima, qni est in ccelo (Joan. m). . Iu terra sane loquitur,
limuletcaroClirislicum Yerbo, u;usCliristus, uirns el in coelose esse fatetur, quia cum de ecelodeseen-
cst Filius. Ut itaque bea;us Apostolus riistinliam dil. nihilominus in coelopermansit. Et sicut Filius
pnneret intcr sanctorum omnium muliiludinem, et homjnis esl, qui de coelo descendisse dicitur, ita
Ipsum sairtloium, ac lolius sanctiiaiis aurlorem, Filius Dei est, qui corporeus in carne videtur.
ait: c Multifariam, mnltisque nrodis oliin Deus lo- CAPUT YII.
quens patribtis in propIicl:s, novissline diebus rsl.s In Clnisfo divina et humana naiura sese manifestavit.
locnliis cstnobis in Tilio , quem consliliiit liseredem In Chi'islo igittir ei unitas esl personse, el dusesunt
. universorum, per quem fucit ct sjecula (Hebr. j). i inconfusa seinper, atque distincta proprietate ca-
Sed a.iud est Deum loqni per rr.i prophetarum ; turtc: una scilicct in eo nalura csl quse dticil originem
alind per ipsum coaUerniini sibi', el i_oi'sirbs!anlia!e cx uiero virginali; altera, qusesine ullo prorsus inilio
ante sxcula, Yerbum. Alind cst eiiim Ycrlium in coseternaestDeoPatri.Unaqiiavagiebal in cunis;al-
carne. aliud est Yeib'im caro factuin. Aliud cst lera est, __g pcr quam adorabaiur a Magis (Matlh.
Daus in Iroiuine, aliud Dcns homo. AHud.esl verli r, Luc. ii). Ur.a qira cctale proficiebat et sapienlia;
nnnister, alind magisler. __]_ Alius fiLei dicendus aliera, qua Dei virtus ipsa" ac Dei esl sapientia
est auitir, alius pnc.iicalor. Aliud esl prs-lerea (1 Cor. xiu). Una, qua post coiitiucjUisaquadragesi-
Spiriium saneium per PropheiaJem suscifere gra- malis inediam jejumis esuriit (Malth. iv), aliera,cui
tiam, aliud eum habere subsiaiilialiter per n Uuram per sul>j'eclionisofficiiimprotinns angelica sublimitas
(Malth. nr). Qaamvis enim Spiriius i i Ch.-islum per jministra.il. Una, qua dornriebat in navi, et excilalus
rol:imlji:;a'n descenderit speeiein, non iai!!c:r euni esl a discipulis (Marc. iv); altera, qua procellarum
poluii divinilas Redemploris arcipere, qnoniam sc- lenipeslalibus imperabal, et"venlis. Una, qua fusis
cundum dhinilatis essentiam Paler, oi Frius, ct lanymis moiiuum defiebat amicum; allera, qua
Spfrilvs sanclus, unus esl Deus. animam ejus revocal ab inferno, et quatriduanum
Constat ergo, quia Spii.lum sanclum Christus irr cadaver incoiume resuscilat desepulcro (Joan. xi).
anima su^cepit huniana, non in divnnale, qua vi- Una est, qua tristatur nsque ad moriem (Mattli.
delicet cumeo.lem Spiiitu sancto unusest in naiura. xxvi); allera, qua ponendi, et resumendi aniniam
Igitur seierna divinilas F.Iii cuni plena humanitate suam habere se perhibel polesiatem (Joan. svi).
sua, et eadenr plena hurnanitas Filii cuin a.torr.a n Una, qua lumeniia maris, et confragosa volumina
divinitate sua, una eslin sancia Trinitate persona, siccis pomil calcare vesligiis (Malth. xiv); altera,
elhsec rron adoptiva, sed propria; non nuncjipaiiva, qua fugiens in .Egyplum, sreviliam declinavit He-
sai coessentialis, atque perfecta. Et ipse loius in rodis. Una esl, qua velul Sol in morite traiisfigiira-
diviniiate, alque humaniiale sua unigeniltis, et ve. tus effulsil (jlfaH/i.xvu); altera,per quam recedcnle
rus Dei Filius : idemque totus in di.iuilale, atque visione, sola infirmitatis humaiia. forma rernansit
Itumanitale sua verus estlrominis fi.ius, non utique (Maith. u). Una prajierea illi nalura esl, per quam
nuncupativus, sicut Hispanica hsei'esisasserere inipia ei dicilur : « Filius meus es tu, ego lrodie genui le
lemeritateprxsumpsit; perhibens, Dei Filium in di- (Psalm. n);i altera^jerquam, alipprophetateslanle,
virra natura Deum esse verurrr, in.humana nuncupa- dictum est: « Servus meus es tu, quia in le gloria-
iivam, vel adoplivum; ut quasi duaeirr Christo vi- bor (Isa. XLIX).t Nam secundum aliud esl illa vox,
Jeantur esse persona.. Et ipse per diyinitatem verus qua dicitur : « Ex ulero ante luciferum genui lo
Dei sitEilius, sed in humanitate sit adopiivus. CUKJ (Psalm. cix);. t et secundum aliud illa : '« Paruui
corislelutiquejuxla calholicse fidei regulam, unige- est, iuquii.ut sis mihi servus ad suscilandas Iribus
nitum Dei Filium in unitate stu huniaiiani suscepisse 3acob,et fines Israel convertendos (isarxr-ix). J Una
iialurani, servata quidem utriusque proprietate stib- igitur est in Christo substantia, vel persona, sed
6lanliae.sed indivisa prorsus, ac simpiici permanerUe U non rrna stibstantia, vel naltira. Ul quamquam aliud
uriiiaie persona.: bleoque ncc duo Chrisli, vel duo divina, aliud subsiantia sit Jiumana,- in Chrislo
sunl Filii; sed Deus, et liomo, tinus Chrislus, unus - tamen nullo modo alius filius homiiiis.alius credatur
est singulariter Filius. Kon. cnim Iorali nrolu ad esse f.lius Dei. Ab ipso quippe Dominicselncaniatio-
..eatam Viigneln Verbi dhLiitas venii, sed iueffabili n:s exordio el Deus in Irominem transiit, el bomo in
potenlis. sase .nysterio Dei Fiiius el u.enim Malris T/eiim; ut el is, qur ex Deo Palrc anle sijculanaliis
ggnendus irnplevit; et nihilominus in paterna. divi- csl, elvere sit bominis filius, ei vere sii homo : et
_ j.itaiis un taie permansit. Ve:;i_is ad n is, tit aufer- is, qui in filic sreculorum do virgine naltrs -esl, et
_reta uobis qtio.l in.e.iii in nobis : et oilerret ipse vere sit Dei filius". et vetus sit procul dubio
f ro i.obis, quod-SHmpsitex nobis. Nec enim Yerbi Deus.
diviir-ias, vcl in paries dividi; vel aPaire potuit-se- Duas ei'go nalivitales rccle confilemrrr in Cbristo,
parari : sed ublque loius, utji<|iie"perfecius. Ila non unam de Palre sine inilio, ct sine tempore sempi-
deseruit Pairem, cum dcscendit ad Yirg.nem, sicul ternam, etcoa.ternam per onmia genitori; alteram
"iion deseruit mufidtun, cum vklor moriis ascendit tle materna si,!bslanUa sub curriculo temporali.
51 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. .52
Conveneiuiii enim sibimel rnvicem in Christo divi- A ctus visus esl specie, el tanquam Dei Filius in veri-
niias, el humana condiiio; .ut eiYerbtrm caro fierel, lale carnrs dignatus est apparere (Matth. ni). Qui-
et in Deum caro Iransirel, qualenus unus Emnra- dam namque persuadere conali sunt, Dei Filium non
nuel ex utraque substaniia proveuiret, qui Dei el fuisse natum ex femina, sicut nec Spiritus sanclus
homjnum idoneus medratorexislcret. In quovidelicet nalus est de columba (Marc. i). Non enim, aiunt,
naturalia proprii vigoiis j'nra servanlur, el sublimi- columba illa de ovo est nata, cum tanien huirranis
ias. Derlatis elhumHiias carnis. Non ergo alius, sed oeulis corporaliter sit conspecta (Joan. i). Quibus
unus idemque dnas operationes exercuii, et utraque nimirum arecte credentibus respondetur : quia illic
operata esl fornia vel nalura cum alterius coinmu- Spiritrrm sanctumapparuisse Joanni in colurnbsespe-
nione, qnod proprium habuit : Divinitate scilicet- cie legimus, ubi el Chrislum nalum fuisse de femina
coniinunicante operibus carnis, el came commu- reperimus (Luc. m). Et non oportet ex parte Evan-
rricanie operibus . divinilatis. Idem itaque Deus, et gelio credere, el ex parle non credere. Quod si
Itoirio in una subsistenlia, vel persona, sed gemina credimus Evangelio, Spiritum sanctum in columbse
titriiisque servau proprielas substanli-e, permanente ' forma conspectum, credamus quoque irecesse est,
nalura.uiuiramquevidelicelirequedividat.necunitio Redemptorem noslrum de virgrne fuisse progenitum.
facta confiindal. Yerbum enim Yerbunr esl, et non B Quare autem Spirilus sanclus nequaquam natus ex
caro : el caro caro est, et non Verbum est. Sed una columba, sicul Christus agnoscitur nalus esse de
esl operalio carnis, et Yerbi, quia et una est persona femina? Hsec est procul dubio causa, quia Spiritus
Dei et liominis. Unde Joannes : < Quodfuit, inquil, sanclus non venit, ut sua columbas apparitione J.4
3,3 ab initio, quod audivinuls, et vidimus, et per- redimeret ~: sed ut per hanc speciern sprritnalem
jbpeximus, et manus noslrse tractaverunt in Verbo amorem, et rnnocentiam visibiliter desigriaret.
vitae (I Joan. i). s Cum lamen nisi per sacramen- Dei vero Filius, qui naluram nostram, el lapsam
tum unili hominis, Deum nemo valeat cernere, vel venit erigere, et inveteratam in vitiis origina-
qriod irnpossibilius est, manibus conlreclare. Dhl- libus renovare, hoc debuit naluraliter et essen-
jiitas enim humamlati sic inseparabililer est unila, lialiler in unitate personse suscipere, quod venit
quod eam poslqnam iir unilale personse semel ac- per passioniset resurrectionissusemysterium liberare.
°cepil, ab illa pnjstmodumaliqualenus non recessit. Nec tamen hoc dicimus, ut solum Redeniplorem
°Nam Deus homo factus, de maternis visceribus pro- noslrum carnem assumiwisseveram, Spiritum vero
diit; Deus homo faclus, in crucis ligno pependit. sanclum speciem faleamur induisse phaniasticam.
Sed et idem Deus homo secundum solam carneis in „ Sicul enim non
oportuit ut oeulos hominum DeiFi-
sepulcro iacuit, idem Deus homo secundum solara lins falleret, sic omninonon decuit, ul aliquid Spiri-
janimam ad inferni profunda descendit. Diviniias" lus sanctus mendacio simularet. Nimirum, cum si-
,enim, quse in eoncepiione uiiamque suscc-pit, iu cut ille est veritas, ita nihilominuset iste sii Spiritus;
_morie quoque ab ulraque se suscepti hominis sub- verilalis. Ulraque igilur illa corpora, columbinum
stantia non abjunxit.
seilicet, etliumaniim, ita fueruntin verilaiis essen-
Quis est ei'go, per quenr iactus esl mundus? tia, stcut humanis obtutibus sunt conspecla. Sed ilia
.Cbristus Jesus : sed in forma Dei. Quis est, per
columbsaspecies, peracto, quod imminebat, ulilila-
.quem redemptns est mundus? Christus Jesus, sed iis minislerio, desiit: corpus vero Dominicum in
-in forma servj. Quisnam est dereliclus in inferno?
•suseipienlisulique Yerbi stabili semper unilate per-
.Ghristus-Jesus, sed in anima sola. Quis resurrectu- mansit. Confitcamur ergo necesse est, verum De-
,rus triduo jacuil-in sepulcro ? Christus Jesus, sed «m Emmanuelem ex duabus substantiis incon-
-in, carne sola. Ergo in his singulis Christus, et in
fuse, alque indivisibililer existentem : atque jdeo
.omnibus non duo, sed unus est Christus. Ergo unus, •bealam Yirginem non modo homini-;, sed et Det
'jdemque gemina vigente natura conspicitur, et qtiaj asseramus veraeiter Genitrrcem. .Naturaliter enrm.
sunt utriusque substantise naluraliter operatur, et
j) aiqne-earnaliter genuit carnem faclum Dei Yerbum.
quseque substantia cum communioneallerius, quod Confiteamureliam Yerbum carnl secundumsubstan-
suam eral, agebal, seeundum unicuique videlicet .iiam naturaliler congenitum, unumque esse Chris-
.jusitam esseniialem qualilalem, vel naturalem pro- tum : sed potius cum ipsa carne simul cl anima ve-_
.prietalem. Sic igitur nos oportet omnia caute per- rum Deum et vere unicum, et natursjlem Dei Filium,-
•pendere, quatenus et plena humanitas in Deum cre- ila ut nequaquam prsesumamusasserere assumptura
datur assumpta, et plena divinilas homini inlelliga- hominem coadorari, vel coiiglorifica/i D.eo Yerbo
tur unila. Hoc tanlummodo ui Deo reddamus quse debere: videlicet.lanquam alter veneretur in allero.
Dei sunl: et honiini, quse sunt hominis. Hoc enim, _o, superadjectarn syllabampersuadet in-
, CAPJQTVIII. telligi. Sed una polius acsimplici adoralione colamus
Quare Spirilus sanclus nalus non dicitur ex columba, Emnranuelem, verum scilicet Deum, el hominem.-
in cujus specie apparuit. -Quod etiam in Anathematismis B. Cyrilli reperitur
Quamobrem eum super hujusmodi lliemate saepe insertum: i Nee item dicamus, Deus operalur in
qi.sestio ventilelur, non parva dislanlia esl inier bomine : ut quasi alius sit, qui exterrus cernilur;
iilam susccptioiicm-columbse,m cuj"usSpiiilus_saii- idius, n_uiinlrinsecus operatur. Sed uuutn poiias ve~
* -OPUSC. L — DE FIBE CAillGLlCA: 54
-S5 -$$' '._ , .
-neremur Deum, ct <jul subjectus est oculis, homi- _. A- Cavendum esl ergo,"ne suppareni Patri cfedarr...g
nem; etqua. laletinterjus, majestatem.-ldeo quippe Filii maj'estatem, bis decepii, "qusead formam stint
inedialor esi, quoniam idem Deus, et homo verus, "referenda servilem, qtianr scilicel humanilaiis fof-
habens una divinitatis cum Patre natnram, et non - mam, ut oslendat in se Dei Filius non dlscretae, nse
,-diversam humanilaiis cum Matre substantiam. Ia a terius esse personse, etcum ea sinrul dicit : rPa-
ulraque seilicet natura idem estDei Filius, noslra ter major me esl (Joan. xiv); > ei cum eadem nihi-
suscipiens, et propria uonamillens, in homine homi- lominus dicit. <Ego et Pater unum _umus(Joan. x):>
nem renovans, in semetipso semper incommulabilis Deus utique dicit: « Paler major me est, > sed ex
-perseverans. >Secundnm formam quippe Dei diclum " infirmi.ale nostra : el homo dicil: « Ego et Paler
est : « Ante omnes colles.genuit me (Prov. vm), > unum sumus; > sed ex virtule divina.
-id-est, anle omniii tempora, el temporalia; secun- CAPUT IX.
dum vero formam servr' dictum est": « Dominus Christus naturam suscepit humanam, non personam.
creavitmein inilio viarumsuarum (lbid.). >Secun- Movel autem, cum Dei Filius nil minus de buma-
dum formam Dei dixit: < Ego sum veritas et vita nitate, sed lotum atque inlegrum hominem siisce-
(Joan. xvr); > secundum formam servi : Egosumvia. pisse credatur, cur unam dumlaxat habere perso-
. (Ibid.). Quod enim <Yerbum caro factum est, > non B I nam Deushomo factus assei'ilur . Nam quomodo to-
hoc4>ig»ifical,quod in carnem divina sil natura mu- lum suscepit hominem, si personam hominis nori ae-
lata: sed, quod a Yerbo in unitate personse"sit caro xepit? Aul si Dei Eilius, qui esl nna in Trinitaie
suscepia. Maj'estatiquippe divinse coi'porea de Ma- persona, cum homiriis persona eonjungiiur, quomo-
tre nativitas nil abstuljt, niliil -contulit, ijihil ex ea -do in unam convenisse personam Dei simul et
in aliud permulavil. Incommulabilis nempe sub- 1Q liominisj.ubslanlia perhibelur? Quod cum so-
sianiiasicut nequaquam 15 >ndiversa1converti, sic lerler inquirerem, el quid hlc iniretur a Patribus
nec minui potuil, nec augeri. -diligentiusindagarem,~reperi Alcuinum scripsisse ad
Igilur uti-iusque naiurse eognoscfintes indicia; et Carolum imperatorem, quod « Dei Filius non huma-
Yerbum in homine Chrislo, et Chrislum honiinem uam persouam suscepit, sed naturam. > Juxla ciijus
adoramus in Yerbo. Yerbuni enim caro faelum in sententiam resiat, utpersona Filii-_rurnariiiaiises-
duabus essenliis unus est Chrislus; ubi scilicet ni-' sentiam sine humanitalispersona susceperit. Magnus
hil est iilriuslibet nalurse, quod non sil ulriusque. .aulem Leo Romanse prsesul Ecclesise,_etdoctor uber-
Ideui est in forma Dei, qui in forma eonspicilur 4imus iidei Clirislianae in cujusdam declaratione
servi; idem passibilis in fragilitate nostra, et invio- -sermoiris his utitur verbis (Vide Scliolia ad calcem
labilis in viriute divina; idem incorporeus manens, tGjipusculi) ; i Hic, ait, mrrabilis sacrse Virginis partm.
«i corpus assumensjidem esl qui etpalernae majes- .vere hun.anam. vereque divinam unam ediditin
taiis non divisus est solio, et tamen ab impiis est .prole personam . quia non ila proprietaies suas io-
crucifixus in ligno. Constatenim ulramque subslari- nuit utrsque subslantia', irt personarumin eis possit
Jiam in unam concurrisse*,personam : atque jdei» esse discretio. Nec sic crealura in socielalem sui
«nus idemque est super eceli celsitudinein victor Cfeaioris assumpta est, ut ille liabilator, el iilafessct
mortis ascendens, el usquejrdconsummationem iie- .113^11^00111^'; sed ila ulnatur;e alleri allera misce-
euli universam Ecclesiam non relinquens. JJlriqne si- j-etur. "njQuodiiiiniium et luculerilei' est dfclum, el
.tjuidem naturae in suis ulique proprietatibus perma- xjautissima verborum suspensione libiatum." Emma-
nenli, lanta esl unilatisfaela communio, utquidquid uuel eniin nobiscum Deus, urra semper esl iri sancti
ibi Dei est, non sif ab honiine separalum : et quid- Trimtaie-persona, qusesicut nunquam a plenitudine
quid est hominis, non-sil a divinitale divisum. Con-s- susevittutis hnminui,-ita nec potuit per copulam
ceplo nimirum in utero" virginis, anima. simul el - susceptse huuif.nilaiis augeri."Hj2ciiaque persoifa:
cafni ne punclo quidem lemporisvirtus defuil.Yerii: Hsec interim exempla proponere : iuse vefo "relin-
iiecante formata, vel aninraia estv.eslis, quam slbi quatur iiidiistrise, si quis calholicoruin docio.imft
Hex.supernus induerel, sed-p.er ipsum, etin ip.o super hoc elimatius scripserit, ihvenirc. •
cepit illud humani coi'poris lemplum, quod sibi Dei Epilogus liicuic nova denuiniat, ut qiiscsup^rrus
Filius essentialiter couriirel. Dei.quippe .Filius in dicta surrt comprebendat. Sed qttoniam" in rebus
utero vifginis concipiendus accessil, ibique domum mysiicis ac pi'ofundis, rudes aridieiitiurii ariimds
§"uicorporis (sicut -scriolum esl> sapierrlh fabrica- slyli prolixrlas hebetat, et ssepe diirii illuminare
vit (Prov. ix). • "".'.,- .nentem'conatur; ribscurat; novitati tuse, fili mr
, De creationeitaquefuturse sobolis nihil illic erat charissime, cousulentes, riolUmus rn bis te Mrutlus
inceptum, sedpost introilum Yerbi in uniiale sui, protrahr, ut brevi decursa compendio yaleariiale
riovushomo co.ncepitinitium.In nnara Christi pc-r- tenacilrs compreliendi. 1<_u_irnvisenim vjgor In ,te
sonamgemina conveniente natura, cui et divlna vir- polleat vivacis ingenii, conyersioriisarrteintusep^ro'
Jusinesset admirabilia operum, etjiumanitatisin- spitiericum esl novitati, ne si cervicibus tuis longre
ifinriiiasad ioleraniiam passionum. Se'd iilrumque dispulaiionls oniis imponilur, teneriores "adhuc
Deus de poleslate suscipientis, .uir.umque .homo -ds vires-ame subfasce deficiaiU, sarci-
" qnam"poriare
liumiiitatjesuscppir.. - . . - ,.__ nanj discarii'. Adhuc"eiiam-iiribecillitaii luse*uiliilo-
"SS S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. 50
minus prospieienles.epilogum in fine subneclimns; .A cii, sed pronobis omniliuslradiilili]lum(Rom.vni).j
ut, quaeprsemissa sunt uberioribus verbis, imnc in Fecil et Filius, sicut dicilur : « Qui me dilexil, et
unum coniracla rcperias : et quasi uon lam repli- tradidit senietipsumpro me (Galal. n). i Fecit et:am
cata, quam addila facilius apprehendas. et Spirilus ssnctus, de quo scrip.um esl : c Beni-
Crede igilur, fili, Dcum onrnipoteniem suljstanlia- girus est Spiritus sapienlia., ct rronlihcravil nrale-
liler ununi, personaliter Irinunr. Qnsenimirnm per- diclum a labiis stiis-(Sc;\ 1). > Malediclusvero di-
sonseqiiamvis sua sinl proprielale d.islincta., in suis clus est Christns quia pependit in cruce, dc quo
tamcn operibus irullajtcnussuiri divisse.El persona- dicil Apostolus : « C;iri_.us ul nos Iibcraiel a ma-
runr quidem distantiam nuriquam clarius. manife- ledicto legis, factus cst malcdictiis(Galu\ m).s Spi-
sliusque perpendimus, j_uam cum, bapiismum Do- rilus crgo non liberavit uia.cdictiirn a labiis suis;
mini ad mcmoriam revocamus.. Yidcmns cnim, el quia passionis nroriisque supplicia, quse per pioplie-
tanquam proposito divino speclaeulo conluemur, -larum ora p sedixii, omnia Clirislum su!.ire per-
apud Jordanici Iluminisgurgilem, commendari nobis nrisit. Enirmero resurreciionem Frlii fccit Pater,
divinaruur pcrsonarum individuamTrinilatem. Nam sicut djcilur : t Propier quod illuin exaltavil, et
ciim baptizalus essel Agnus ille, qui tollit peccaia donavit illi uomen, quod est super omne nomen
niundi, proiinus aperti sunt coeli, et Spiritus san- f$ (Philipp. u). i - -
clus super eunr iri specie columboedescendii: deinde Resuscilavit ergo Paier Filiuni, quem a mortuis
vox Patris intontiit:« Hic est, inquiens, Filius meus excitans, super omnes singulariler exaliavit. Resus-
dileclus, in quo mihi bene complacni(Muilh. m). > cilavil el semetipsum Clirisius, skul ipse in figura
Habemus ergo distinctam perspicue Trinilalem. In sui corporis dicil; < Solvile lemplum hoc , el irr
voce Patrem, in homine Fiiium , in columba Spiri- triduo suscitabo il!ud (Joaiu n). s Porro aulcni, ut
tum sanclum. , ipse se evidentcr ostendal suse passionis, ac resur-
Hsec itaque sancla Trinitas, -sicrrt in suis vo- rectionis aticlorem, una breviter senleniia compre-
cabiilis est distincla, sic ,in hoc loco quanium hendit^ t Poteslatem, inqnii, habeo ponendi ani-
3,^ ad lilleram in sna videlur operalione divisa. inain meam, ci potesialcm habco iteriiiii suniendi
Nec dici potest nt Filius, qui videbaiur in fornia eam (Joan. \). > Qtiodrursiisinciilcaldicens: <Nemo
servi, sil Pater, aul Spirilus sanctus; aul vox il!a iellil eain a me, sed ego pono eam, et ileruni sunio
qure de coelofacla esl, sit Filii, vel Spiritus sancli, eam (Ibid. ). » Q lod aulem et Spiritus sanctus
aut columba sil Palris, vel Filii; cunr ipsum pcrlii- cimr Palre et Filio resurreclionis aucior sii, lessa-
bcat Evangeliunv:.« Quia descendit snper etuii Spi- inr Apostolus, |.g dicens : « Quod si Spiritus I;J'IIS,
riius sanctus in specie columboe(IbicL). > Se.l lides C qui suscilavil Jesum a mortiiis , haliiiai in vob!s:
recla, fidcs vera , non scilicet opinionc prxsump- qui suscit;nilJesum Ciiristuma morluis, vivific.ibit
tionis incerta, sed lectionis leslimonioroboraia ; nec cl morialia corprira vcstra propter jiiliabiianteai
lncreiica temcrilale fluclivaga, sed aposiolica poiius Spirilum ejus in vobis (Rom. vm). >
verilate fundata, boc patenter insiniial, quod quid- Nam si nos propier inliaHiantem nobis Spirilum
qitid divinitus agilur, hoe lota sancta Triniias in- in fnre vi\ificandi sumus, consiat qnia hue jain egit
scparabiliter operatur. Nam cum soius Filius sit Spirilus sanclus in EcLlesisecapiie. quod esl aclurus
natus cx Maria virgine , soltrsFilirrs sit suspcnstis iu corpore.
in cruce, solus de morle surrexit; ipsum tanren De miraculis qnoqne, vel quibuilibel aliis operibns
lnearnalionis divinse mystcrium, passionis, ac re- ideni pcr omnia seniiciidum est, ut toi;_ sancia Tri-
siirrcclionis , Pater, simul ac Filius, et Spiiilus nilas illud absque dubio credaiur eliicere, quidquid
sancliis operatus est. Nam quod eum Pater misit, ad uiiaiii personam vidclur speciaiiter pciiiticrc-.
hoe esi, incarnari conslituil, dicit Aposlolus: « Cum Yiriutes vero, ei signa quseChrisius exhibuii, Pater,
auiem venil plenitudo lemporis, misit DeusFilium et Filitis, ct Spiriiiis sancius, inseparabiliter Tecif.
suum f.iciumex muliere, faclum subIege(G_...I\).I Hinc illtid est: cPater in menia.iens, ipse facit
Misil nanrque Pater Filium , misit et Spiriius san- " opera (Joan. xiv). >Ilinc de Spiritu sanclo dicit: «S;
clus. Quod ipse Filius per prophetam perhibel, di- in digito Dei cjicio dsemonia, profeclo .enll in vo3
ccns : « Spirilus Domini super me, co quod uiixit regniiin Dei (Lnc. xi.) i Ilanc rgilur incompreliensi-
me, ad annuniiaridum mansuetis niisit me, ut me- bilem Trinitatem non lireviialis limes includit, non
derer conlrilis corde, et prsedicarem caplivis inilul- latiiudo locnlis. exlendit, nusquam deest, ubique
geuliam, et chrusis aperitionem (Isai LXI).> De Filo senrper, et inseparabililer adest. Non in parle nra-
quoque dicit Aposlolus : < Quia cum in forma Dei jor, non in parte minor, sed ubique tota, seurper
esset, non rapinam arbitralus est esse s? sequalem indivisa. Pater a nullo, Filius a Palre solo, Spirilus
Dco, sed seinetipsum exinanivit, formam servi acci- sanctus ab ulroque. Quem plurimi Crsecorum, quia
piens (Philipp.n). > in Dorriinicissermonibus quasi perspicuam repeiire
Cum ergo solus sil Filius incarnatus , incarnalio- nequeanl aucloritaleni, arbitrentiir a solo Palre, ct
r.em lanrenFilii Paler, et Filius, el Spiriius sanctusi non a Filio procedenlem (Vide Scholia). Quorum"
sinrul est operalus. Passionem quoque Filii Pater doctii.iam Iseatus quoque Hjeronynius scqneus, in
fecit,' sicut dicitur : « Qui proprio filio non pepci'-L exposiiione fidei suse sie ait: <Credimus etin Spi-
57 OPLSC. I. — DE FIDE CATHOLICA. •" - • 5S
riltiin sanctum, Deuni verum ex Palre proceden- ..4. ligendus sit utique Filius, et -ex hoc ore pro.edit
tem. > Ubi, qnir. procederet a Filio, tacuii. In sym- Spiriius sanctus , testalur Psalmisla cum dicit :
bolo quoque Nic_eni concilii reperitur : «Credimrrs < Yerbo Domini coeli lirmati 511111," ct spiritu oris
ei in Spiritum sanctum, qni de Palre proccdil pro- ejus omnis virlus eorum (Psal. xxxiv.)> Nam quod
prie; el Detis esl vertrs, sicutFilius. > a raire proceJat Spirilus sanctus, exempla propu-
CAPUTX. nere superlluum ju.licanuis, qiiorum copiam per mt
Quod Spiritus sanctus indubitanler a Fiho, sicutet a Scripiurarum paginas cxuberare conspicim;;s, sic.it
Patre, procedit. estillud : «Non vos eslis, qui loquimini, sed spiri.us
Nos aulem, quia bcalorum doclornm Aiigusiini Paiiis vestri qui loqnitur in vobis (Matlh. &).} Et
atque Gregorii, alioriuuque caiholicorum palrutn in secunda ad C.orinthios Epislola dicit Aposlolus-:
doctrinis instruimur, quod Spiritiim sanctum a Pa- «Qui auiem •confirmatnos, nobiscum in Chris.o, et
tre, simul el a Filiopi'ocedenlem credere debeamrrs, qui unxil rros Deus, el qui signavit nos, cl dedil ple-
ul fides de eselero non compellalur nulare crcden- rmm spirkui-rin cordibus noslris (II Cor. 1) > Et ad
lium, vel pauca non gravemur apponere leslimonia Thessaloni.enses priina : <Laquo qui h;ec spernit,
Scriplurarum. Spiriium ilaque sanclum de Paire, non homiiiem spernii, sed Deum: qui etiam dedit
Filioque procedere, et prophetica teslanluroracuia, ?3 Spiriium suum sanclnm in nobis (/ Tlicss. iv). >
et apostolica confitetur auctoritas. Isaias enim dc Porro quod Spiritum sanctum effudilPaierin disci-
Filio dicit: «Pcrculiel terram virga oris sui, cl spi- pulos, scripiiint est in epislola quse des>linalurad
rilu labiorum suorum inierficiel impium (Isui. xi).> Titum : « Per* lavacrum rcgcneralionis, et renova-
Dcquo et Aposlolus ail: «Qiiem inlerficiet Doniinus lionis Spirilus sancii, queiii effudit in-nobis abunde
Jesus Christus spiriin oris sui, et destruet illuslra- per Jesiun Chrislum Salvalorem noslrum (Tit. m).t
tione adventus sui (II Thess. vm). > Quem profecto Quod auiem et Fillus euindem effuderit.Spiriium,
Spirilum a se proccdere perspicue Salvalor inno- iu Actibusscrrbitur apostolorum. Dicit enim Petrus
tuil, cum discipulrsprseseniibusinsiifflavii.«Accipite, de Chrislo : « Dexleia Dei exallatus,tet promissiono
inquiens.Spirilumsanctum (Jo«n.x;).i Joanncsvero Spiri.us sancti accepia a Paire, effudit hoc donuni,
in Apocalypsidicil: < Quia de Ore Jesu gladius bis qnod vos videiis, et auJiiis (Aci. 11). « Quod eiiain
aculus exibat (Apoc.i).> Spirittis itaque, quem illic eumdem Spiritmn et Paier, et Fihus simnl cffudit,
iabiis exsufilavit, ipse esl ulique gladius, qui hic ex utriusque vox per Joelis oraciilum clamat: t Eftun-
ejtis oj'eprocedti. Dieit quoqtie Paler adFilium per dam deSpiri.iu meo super omnem carnem (Joet.u).s
propbetam : « Spirilus, inquil - meus, qui esl ]_§>iir Licet autenv sicul pra^falisumiis, Grsccorriinpluri"
le, et verba mea, qua. posui in te, non recedcnt de ^- mi non ciedanl Spiiilum sanctiim a Filio, si-
ore luo, et de ore seminis tui amodo-,et usqtie in cnt a Paire procederc; bealus lamen Aihanasius
sempiterniim (Isai. Lix).>EiApostoIus ait: « Si quis AIexaiidrin_e se.lis cpiscopus, in libro, quem ad-
Spirilum Christr non habel, hic non cst ejns (Rom. versns Arium scripsit, inler cselera sic nit :
viii), >Et ad Galalas: «Quoniajn, ait.eslis iliii Dei, « Ego, ir.quil, credo Filium in Paire, el Palrem
misil Deus Spiritum Filii sui in eorda vesira claman- 2@ in Filio : Spiriliun quoque Paraclelum, qui
lem, Abba, Pater (Gal. iv).>Reatuseliam Petrus Spi- procedii a Patre ct Filii esse, ct Patris, quia- et a
rilumSanclum Filii,sicul elPatrisessedesignat,ciim Filio proccdit, sicutin Evangelio scriptum esi, quod
ait: «Dequa salul,ecxquisierunt, alqptc scrnlali stint per insufilaljonomsuam dederit discipulis suis Spi-
Prophelse, qui de futura in vohis gloiia proplietave- rilum sancluin dicens : Acc'pile Spirilum sancmm
run!:scruianlesin quod, vel quale teinptis significa- (Joan. xs). i) Sancius CyriHus cliam c.'e hac ipsa
rel, qui in eis eratspiritus Clnisti, prsenuntians eas, Spiritus sancti proccssione contra Nes'.or.umdicit:
quse in Cliristo sunt passiones, el posieiiores glo- « Quamvis enim in sua sit Mibslaniia Spir.itusejns :
rias (1 Pet. i).> Et Dominusin Evangelio : «Cum hatid dubirim quin Patris, ul inteiligatur iu pcrsona
veneiit, inquit, Paraclelus Spiriius-veiitalis, qui a j-. proprietas, jtixta id quo.I Spiritus esi, el non Filius,
Palre procedil (Joan. XV).>Nam cum Clirislus ipse auamen aiienus ncn ab illo. Nam Spiritus ;ippellatu_
sit veriias, sniim esse procul dubio spiriiurn docuii, est vcritaiis , et veritas Chiislus csl. Unde el ab
eum eum spirilum verilalis esse perhibuil. Joannes ipso simiiiter sicul a DeoPatre, proceJil. > Et bea-
autem dicit:«In hoc inlelligimus, quia in eo nrane- tus inter mullasic ait Ambro>iiis: « Non ei:im
mus, el ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis quasi ex loco mitt.tur Spirilus, aut quasi c-x loco
{IJoan. iv). > In libro quoque beatj Job legilur: pyoeedit, cjuando pvocedit ex Filio. 1 Aiigiisiiims
<Et audiet auditionem in terrore vocis ej'us, et so- et;am adversus Maxinium [Maiiminum] tciibii Jiae-
num de ore illius procedenlem (Job xxsvu). > Ubi reticum : « Qii_evis,inquit, i\ me si de subsianila
scilicel os Palris .inielligendus est absque dubio Fi- Paii-.s est Filius, de subslantia Palris csl ciiam
lius; sonus autem ex ejus ore procedens est Spiriliis Spiiilus sanctus, cur unus Filius , et alius non sii
sancius: Qui nimirura recle sorius' appellaiur, quo- F.lius? » Mosque suJjjungit: « Eccereppomieo, sivc
niam et cuin soniiu super Apostolos venil, ei ex capias, sive non capias; de Paire est Fiiitis , de
corde, quod replet, in verba mox sanqlce prsedica- Palre est Spiritus sancius : sed ille ge;jiius esl, isie
tionis erumpit (Act. n.) Quod aulem os Patris Inlel- procedens. Ideo ille Filiufe est Patris, de q.10est
59 S. PETRI"DAMIANIOPP/TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. iS
"genilus; isieaulem Spiritus utriusqiie, quoniam de\ \ lis siremnis assertor, tot in sermonibus, ac episiolis
•et in Encyclica illa omnium celeberrima
"ulroque procedil. s El paulo post ; < Amborum esl ad pr.eserlim Flavianum Constantinopolilanum episcopunj
ergo Spifitus pfocedendo de ambobus. > Ut ergo (LEON.episl. 10, al. 12) : Nec enim sic naluram fta-
nostram concludamus ex ejusdem eonspicui docloris tur.e misceri, ait, ut ambarum fial confusio,, sr-
auctorilate senlenliam, in illa sancla Trinitate untrs cul quidam hserelici impie dixerunt, sed ut hseresim
Nestorii ea phrasi usus esl. Is enim
Paler, qui -solus de seipso essenlialiter unicum afflrmabatconfutaret, (quod eliam sanctus Tltomas m part^
genuil Filium et : unus- Filius , qui de uno Palre quiest. 2, art. 6, in corpore scribit) Yerbum caniis
solus est essenlialiter nalus : et .unus Spiritus, qui unilum fuisse secundum inhabilationem ; ac si Yer-
solus essentialiter-de Palre Filioque procedit. Sed bum Deisanctus inhabitaret in illo homine, sicul in lelfiplo.
Quare Leo id expresse conlulans, cum di^-
cum "de processiorie Spiritus ex Patre et Filio ve- xisset; « Nec sic crealura in socielalem sui Creator.
terum simul atque novorum permaxima multitudo ris est assumpla, ut iste habilalor, et illa haJjiiacu-
-concordet, el per omnes fere sacri eloquii paginas lum esset, > mox subdit : «Sed ita ul natuj'_e alteii
ducimus altera miscereiur. * id est uniretur; assiunpia nimi-
•exempla sufflcienter exuberent, superfluum rum nalura hiimana a Yerbo ad unionem byposta-
liic acervata congerere , ciim ipse valeas et ultra ticam. Hanc autem sancti Leonis senteniiam ita
•quam sufficiant,"invenire. inielligendam esse, rpsemel in adducta sup-riris
EPILOGBS. r>epistola sic declarat; salva igitur propnel.ue
ulriusque naturaj, et in urram coeurrle personam,
Hsec itaque de fide calholica dispulalio , fili clia- suscepta est a majestale humililas; a virtuie infir-
rissime, salis e.st congrua, et milii jam sladium milas; ab selernitale mortatitas ; el ad resolvendum
•peracli fere cursus emenso, et tibi spiritualis mili- iurae condiironis'nostrse debilum, nalura inviolabilis na-
est unita
lisegymuasium nuper ingresso; sublimitatem quippe ' 22 Pater a passibili. nullo, Filius a Palre solo, Spirilus
tam incomprebensibilis, et incomparabilis materise, sanctus ab utroque. Plurimi Grmcorum,quia in Do-
sicut inter ipsa certaminis rudimenta novus debet minicis sermontbus, quasi perspicuam reperire ne-
railes inquirere ; ita nisi is, qul in sacrls est attritus queanl aucloritalem, arbitrantur -a solo Pali-e, e.
nona Filid procedentem. Non possunt Grseci, qui
•efexercilatuseloquiis, no.u debet facile respondere. contendunt Spirittrm sanctum aFilio non procedere,
Ille scilicet, ut rectse fidei fundameiitum ponat, aueloritatibus vel Patrurn, vel conciliorum uti, quas
asserant Spiritum sanclum a Patre pro-
super quod boni operis sedificiumconslruat; Iste ut aliquando cedere : qu_ephrasis fortasse reperitur in Ioeis lant
per longte conversationis Industriam myslerii cce- concilii Nicaeniquam Hieronymi, quos nostercardi-
lestis arcanum subtililer cernat. Fides enim et bene nalis citat. Nam ex Patrum declaraiione, disputa-
operantium est initium, et perfectio .consummata ei tione facta etin concilio Lugdunensi subGregorio X,
Floreniino sub EugenioIV, constat ex
virlutum. Sicut de Christo dicit Aposlolus : « Quia eo,irr eonciiio
quod in sacris litteris dicitur, de Spjritu sancto
fundamentum nemo .polest ponere praeler id quod C qui aPalreprocedit, consequenter sequi'eum eliam
positum est, quod est Christus Jesus (ICor. m). > ait: a Filio proeedere ; Chiistus enim explicans seipsum
« Omnia quse habet Pater, measunl (Joamxw) j
Quod conlra, de eodem per Prophetam diciiur : proplerea dixi, quia de meo accipiet, el annunliabit
.« Lapidem quem reprobaverunl aedificarites, bic vobrs (lbid.). > Quo sensuin concilio^Florentinoci-
factus esl in caput anguli (Psal. cxvir). > Nam qui tatur "Epipliamus ni Ancoralu, Cyrillus in Epistola
ad suslentandum tanquam basis sedificii in funda- ad Neslorium posl Dydimum el Aihanasium. lu
litteris vero uiiionis cap. (i et 7 omnes doetoruni
mento supponitur, ipse -velut cacumen ei eardo Grsecorum phrases, ubr de sancti Spiritus proces-
supremus JEcclesiseprincipalur. sione loqutintur, idem significare oslenduiit'eos
> Deus omnipolens, fili carissime, sic pedes luos in niniiruin censuisse Spiritum sanelum, ut a Patre,
etiam a Filio proceJere. iNecab hac sentenlia
cafliolicse fidei petra constiluat, ul et gl aciem jta discrepasse saiicium Hieronymum omnlno creden-
menlis in suse contemplalionis cirlmen auollat. dum est, quandoquidem suis passini in Opusculis
Sit nomen Domini benedictum. - de Splritus sancti processione, sensu caiholrco et
phrasi Latinis usilala semper loquitur. Unde (ut
alia nunc omittam) ad Hebidiam scribens (Ihm.
SCHOLIA. episl. 150, qusest. 9.. prope lin.) : Quaridodicit Do-
Hic, ait, mirabilis sacrm Virginis parlus vere ku- miiiiis aliiiin' Paracletuin miltam vbbis (Joan. xiv),
manam, vereque divinam unam edidil in prole per- ,-. " et se osteudit esse Paracletuin, qui appell.uur cou-
souam. Seiitentia est sancti Leorris (Ser. 3, in Na- solalor. Unde Deus Paler boc censelur nomine,
iivit. Dom.m), pro qua iir priniis animadveriendum ' Deus miserationunr ettolius consolaiioiiia. Si aiitem'
est, Damiani lectionera nonnihil variare a verbis el Paler con^olalor, ei Frlius consolatoi-; el Spirrlus
ipsius S. Leonis, qui Sic habet : < Hie enim mira- sanctuscconsolator esl: el in riomine Patris et Filri
bilis S. Yiiginis .partus vere humanam, vereque el SpirHuss3ntyi,"quod1inlelIigilur.Deus, baptizau-
divinain una-edidil prole naturam. >' Crcdideriin tur credentes : quofiim unum divinilatis,'el cpnsola-
tamen sensunr-esse eumdem; et iacilidris»explica- tor est nohren1,eoruin •el juna'-natura' est. Et p3ulo
lionis causa jsancti Leonjs senteiuiam aliis veitbis post 1: J jNec sinfi SjJirilu sancio prophetaveriirut
cardinalem .noslnim expressisse:,ni pplius .dixeri- propaelse ;, et Yerbo,Domini, eoeli lirmali suni, et
mus, Damianuni iri aliud'sancli 'Leonis sie diceulis Spinlu, oris ejus omnis .virius eoruni ; et quidquid
eXemplar ineidisSe.' Qrise vero verba'infeiiu% se- Patriset Filii est,1ioc'idem etSpiritus sanclus est:
quuntur ubi sanctus Leo ait : .«.-Sed ita. iit- elipse Spiritus saneliis ciirn-mitiiiur, a-Palreet
naturse alteri altera ^misceretur, * nullius .aures Eilio mittjtur: iu«alioatque alio loco .Si>iritusDeL
offendere posstini, cttm sanctus Leo caihplici dogma- Patrjs, el Chrisii Spirltus appeljatur. > - ,
"
4i OPUSC. II. — 'ANTILOGUSCONTRAJUDJEOS. &

'
****
OPUSCULUM' SEGUNDUM.. ,

ANTILOGUS CGNTRA JUD__£OS, AD H01.ESTUM VIRUM CLARISSIMU5f. -

AfiGuHEVTOM. — rlunc libellum ao confutandos Judseos conscripsit, in quo p.unmis sacrarum litlerarum
leslimoniis probat ea, quse ab il!i_sjmpie negaulur, bo.c est, Trinitaiem personarum in Divina essen-'
tia • Christnin, quem illi Messiamvocant, Deumet hominem fuisse, eumque jam in mundum venisse:
et denique"omniaillis sublerfugia inlercludil, quibus contra Chrislianos subdoleuti possent.

uomiio no^ESTO ciarissrmo secundum jEgyplVj_ sine discipjrna qusestionesdevita (II Tim. n) ; >
nujus tenebras viro, PETRJOS ultimus monachorum protinus addidit? t Servum antem Domini non
servus, perpeiuarn cbaritatem in Chrislo. oporletliligare, sed mansuelum esse ad onlnes, do-
Dileclissime;deprecaioria nobisverba perfratrem cibilem, patientem, cum omni modestia corripien-
nostrum Leonem nuper misisti, quajenus tibi ali- tem- eos, qui resistunt, __iequando del illis Deus
quid scriberemus, quo ssepc decerlanlium libi Ju- pcenitenliam ad cognoscendam verilatem, et resi-
dseorumora rationalibus argumentis obstruere; et piscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur, ad
de-CIfristoad eonlroversiam venienles.evideniissi- ipsius voluntatem (Ibid.). > Sed eum" omnia pene
mis posses sacrse Seripiurse testimoniis superare.' Ycieris Testamenti Wlnmina. lestimonium Christo
Sed-si Clirisli miles esse, el pro eo viriliter pugnare perhibeani, nos poslposila verborum muliiludine,
desideras, corttra carnis viiia, contra diaboli ma- pauca et aperiiora prophelarum lestimonia cura-
chinas insignis bellalor arma potius corripe; hostes nrus apponere, quibusiameireonlra omnem Judaicse
videlicet, qui Tjunquam moriuntur : quam contra praviiitis insaniam, et eorum ventosa comnrcnla
Judseos,qui jam de terra pene deleti sunt: Yerum- vareas cum • Dei adjulorio obtinere vrctoriam. Et
tamen ethuic studio ego nequaquam de'rogo,'iao et - cjurasagilta directius miltitur, si meta, cui infigi
vestrse petitioni saljsfacere, sequum esse decerno. " debeat, e ^Jiversoprimilus opponslur; nos ipsum
inhonestum quippe esl, ut -ecclesiasticus vir bis, confligentem Jndreum hicintroducimus, rrt verbo-
qui foris sunt, calumuiantibus, per ignorantiam rum nostroruiu spicuja non in vcnlunreffusa jnani-
conticescal: et Ghristianus -de Chrislo reddere ra-^ terdefluant," sed ad ceriam polius materiam jaculaia
lionem nesciens, inimicis insullanlibus victuset pertingant.-
. confusus abscedat. Huc accedii, quod ssepehujus gjg In nomineDomini,incipit ipsa^conyressio.
«i noxia imperitia, el caveuda siinplicitas non so- Dic igkur, o Juda_e (qui dum Trinitalein r.egas,
lum audaciam incredulis suggeril, sed etiam erro- et ui.itaieni consequenler igiioras) si Deus, ut asse-
rem et dubielatem in cordibus fidelium gignit. ris, unus est in persona, cui dixit: « Faciamus ho-
Et cum hcecscientia ad fidem certe lola pertineat, rnineru ad imaginem, et siniililudinenr nostram ?
fides autem omnium virlutum sil procuidubio fun- (Gen. r.) >3S'amsi uila essel in deilale persona, non
damentum; ubi fuudamenlum quatitur, tota mo\ dieeret c faciamus, t sed faciam. Si Ires essent
sedificrifabricajprsecipiliuniruiiura minatur. Scien- substantise,non diceret singulariter « imaginem no-
dam iamen est, quia non vanse glorise causa, vel siram, J sed potius imagines noslras. Dum igitur
solo ^contenlionis amore debet Christianus .ir ad . faciamus >asseral irinum, _ imaginem noslrani »
hoc cerlamen accedere': sed ob id poiius si se spe- declaiet tinum, constat evidentissimeDeum essen-
rat aliquid de conversionis gralia apud liligantis tialiter unum tribus constare personis. Eia, Judsee,
animumposse prodesse. Unde et Paulus ail: « Si perge per silvas ~divinieloquii; mecum simul inee-
quis vult conlentiosus esse; nos hujusmodi consue- de, legis tuse paginas studiose revolve, -nunquid in
ludinem nOnhaberaus (1 Cor.n). t Etad Titum: eis aliqnid lniic nostrae asserlioni reperies discre-
< Stultas autem quaistioiies, et genealogias, ei con- pare ? Audi quid tuus Moyses iterum dicat: . Hic
lenliones,'etpugnas legis devita : sunt enj.mimi.iles est liber generationis Adam in die qua creavit
et vanse{Tit. n). _ Et cum quls de lioc negotioli.em Deiis hominem, ad imaginem Dei fecifillum-: ma-
movet, admonendusest ut non con.umelisejurgio, sculunr et feminajn creavit eos ~(Gen.1). > Quid esi;
velsuperbise lypho conteirdentem exasperet : sed qrrod norr dicitur, quia'Deus creavii hominem ad
ejus menlem ciiaritate benevola, el paiieiuissima imaginem et similiiudinemsunm : sed Deus creaVii
gravitate demulceat: qiiateniis lapideum cor, quod bominem adimaginem Bei,';nisl ut perspicue distin-
effusa amaritudine deterius polerat' oJj.durcsecre, gaatur pcrsona. Palris et Filii? Cui simile est illud,
inodesla' vefborum dulcedo ad credetidum forsi.an quod per eunrdem Moysemiterum diciiur : t De-
valeat emollire.Hinc est, quod idem Apostolusad D scendit auiem Dominusu" viferet eivitatem, et lur-
Timolheum cum prsemisisset.• i Siul.as aulem et i\m, quam r.<jificanlfilii Adam (Getr.nt).-* Et paulo
PATROL.GXLY. 2
& £. PETRI DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. U
:osl subdilur : : t Yenite, descendamus,et confun-1A fines terrse (Ibid.) > Et, ut huic , quam per os Da-
hmus ibi linguam eorum (Gen. xi). > vid Spirilus sanctus eloquitur, aliam quoque Dei
Yides igitui-, quia, t descenditDominus >unam benediclionem similem demonstremus, ad librum
divinilatis declarel essentiam; cveniloautem c de- Numeri recurramus. Ibi denique sciiptum est:
scendamus > tres doceat esse personas. Interroga -< Locutus est Dominusad Moysen, > dicens-: < Lo-
etiam Abrabam, quare tres vidit, et unum adora- quere Aaron et filiis ejus : Sic benedicetis filiis
vit? Scriplum quippe est: « Apparuit ei Dominusin Israel, et dicelis eis : Benedicat libi Dominus, et
convalle Mambre sedenti in oslio tabernaculi sui custodiat le; ostendat Dominus faciem suam tibi,
in ipso fervore diei (Gen.xvm); > deinde subditur: et misereatur tui; convertat Dominus vultum suum
t Cumque elevassetoculos suos, apparuerunt ei tres ad te, etdet tibipacem (Num. vi). t Et, ut-clarescat,
viri stanies prope illum (Ibid.). i Eece cum pras- quia unus est Deus, cujus nomen trrna super popu-
missum sit, apparuit ei Dominus; ubi causa reddi- lum vocatrone repetitur, illico subinferlur : < Invo-
tur, non dicilur, apparuit ei vir, sed apparuerunt cabunt nomen meum super filios Israel, et ego be-
ei tres viri. Ubi palenter ostenditur, quia is, qui uedicam eis. >
sibi apparuit, et unus in substanlia deilatis, et tri- Ecce, o-Judsee. dum cuncla pene legis IUKvolu-
nus est in pei'Sonis. Quod ipsius quoque AbrahsePl niiinarevolvendo percurrimus, unitatem divinajes-
verba lestanlur, cum dicit:-_ Domine,inquit, si in- sentise, et Trinitatem personarum aptissime reperi-
veni gratiam in oculis tuis, ne transeas servum BJUS.Et si cuncla, quse nobis ex tuis libris testimo-
tuum : sed ofierampauxillum aquse, ei lavenlur pe- nia suppetunl, ad hoc .affirmandum colligere volu-
des vestri, et reqtiiescrte sub arbore (Ibid.). i rrius, prius forsrtan lingua fatiseente deficimus,
Cui eliam aplissime congruit iJlud, quod de Loth -juarnexemplorum copia careamus. Sed quoniain
scribitur, quia cum eum duo angeli ex Sodomismox omnis vestrae parlis assertio in hoc prajcipue soler-
subveriendis educerent, ait ad eos Lelh : < Quaiso, tes incumbit, ut Christum Deum esse, vel DeiFilium
Domrnemi, quia.invenit servus tttus graliam coranr Hegareeontendal, nune quoque nostrse allegationis
te (Gen. xrx); _ ubi .etiam paulo post subditur: arliculus hoc ilinere direclus ince.dat. Tu autem
« Pluii rgitur Dominus super Sodomanr, et. Gomor- nolim mihi, ut vester mos est, subdolis tergiversa-
rham sulphur, et ignem a Domino"deccelo(Ibid,).* .tioaibus, velut in variarum te formarum monstra
Cum enim Dominus a Domino pluere dicitur, convertas , nisi ut Iubricus" angtiis , cum captus
palet profecto, quia utraque, Palris videlicet et fireris, manus evaderegestias, sedcancta ad inlel-
Fif.i, persona signatur. Hinc est enim. quod ad ligesrdumtuorum sensuum viscera pateant, cor an-
Moysen dicit-: « Ego sum Deus Abrabam, Deus Li liqrrum ignoraruise velamen abjiciat, mentis aures
Isaac et Deus -Jacob. i Quid est errim, .quod se vigilanter interidarit, Cum vero mihi obviare non
irium solummodo Patrum Deum esse comme- poterit, rationabrliier «bticescat; ut, si .possibile
nrorat, el tron eiiam cselerorum? Nunquid no;r esl, quj mihi, imperito videlicetliomini, ad astruen-
eiiam Deus Enocb ? Nunquid "non Deus -Noe, dam verilatem suam argumeniorum maieriam.pras-
et aliorum innumerabiliifm justorum ? Quid <g@ slal, ipse quoque mentis tuse tenebris ad credendum
esl,- inquam, quod prselermissis aliis Palribus , sapientisesuse lumen infundat.
iriuin se virorum solummodoDeum vocat, nisi ut 27 CAPUT PRIMUM.
se, qui unus est in subslanlia, tiinum esse in per- De Chrislo, qui est Filius Vei.
sonis ostendat ? Hanc quoque Trinitatem persona- tncipianursigitur, et ejus, de-quoloquLmur,
rum, atque unitalem nalurse prophelalsaias mani- torium fiducialiier imploremus, dicenles : s Exsur-'
feste perdocuit, cum seraphim perhibuit se vidisse gat Deus , et dissipentur inimici ejus; et fugiant s
clamanlia : « Sancius, Sanctus, Sanctus , Dominus facie ejus, qui oderunl eum (Psal. LXTH).> Deum
Deus Sabaoth (Isai. iv). > Ut enim personarum itaque Patrem omnipotentem Yerbum de se ante
Trinitas monstraretur, lertio sanctus dicilur. Sed __,omnia sseculagenuisse legimus, credimus , etjpro-
ul unam esse substantiam Trinitatis appareat, non n* bamus. Quodsi tu, Judcee, negare contendis , pro-
Domini Sabaoth, sed Dominus esse perhibelur. cul dubio contra ipsum , quem te recolere asseris,
Quod Davidquoque similiter seniiens ait: c Yerbo Deumpugnare convinceris. Ipse enim dicit: c Eru-
Domini coeli firmati sunt (Psal. xxxiu). » Yerbum etavit c.or meum verbu.m bonum (Psal. xtiv). »
enim DominiFilius est Patris. De hoc verbo per prophetara alium dicilur : < Yer-
Sed ut eosdemcceloslota simul Trinitas ostenda- bum Dominivalidum , et forte, quis poterit com-
lur operata, repentede sancli Spiritus divinrlate prehendere illud ? >, {Isai. LV.) De hoe iterum
subjungilur: < Et Spiritu oris ejus omnis vjrtus lsaias loquitur, ubi ait: < Sic erit .verbum , quod
eorum (Ibid.). > De quo videlicet Spiritu alibi le- egredietur de ore meo : non revertetur ad me va-
gitur : < Spiritus ejus Ornavit ccelos(Job xxvi). jn cuum, sed faciet qu_ecunquevolui, et prosperabitur
alio quoque psalmo idein David ait: < Benedicat inhis, ad quse misiillud. > Qui utiquesi de trans-
nos Deus, Deus noster, Jjenedicat nos Deus (Pshl. itorio verbo diceret, non illud ad se reversurum ,
LXVI).>Qui cuni tertio dixissetDeum, ul unumhune vel faclurum aliquid nuntiaret. Cujus virluteYerbi
esset ostenderet, subdidit: < Et metuant eum omnes lerra fundata est, et coslocum suis luminaribus so-
43 OPUSC. H.-— ANTILOGtJSCONTRAJUDJEOS. W
lidatum, et mare in sinu suo diffusum.De quo , ut A.absque
_ illo : qui invenit omnem viam scientia., et
superius dictum est, legilur : < Yerbo Domini coeli dedit eam Jaeob puero suo, et Israel dileclo stio ;
firmali sunt (Psal. xxxir). > Hoc Yerbum de Patre post hsec in lerris visus est, et eum hominibus con-
anle sseculagenitum, in utero Virginis homo fieri versatus esl (Baruch. nr). >Nam si Christus, ut-as-
voluitrn fine sseculorum.De cujus Verbi incarna- seris, Deus non est, ostende mihi ex tuis libris,
lione _Habacuc loquitur , dicens : t Ante faciem quando post datam legem Jacob, Deus in lerra visus
ejus ibitYerbum, etexibitin campis (Rabac.-111).> sil, et cum hominibus conversatus. Sed cum inve-
_ Quid autem sit hoc verbum , si solerter inquiri- nire non poleris, conviclum te in omnibus necesse
tur, paulopost inferius invenilur, cum dicit: « Ego est, falearis.
autem in Dominogloriabor, et gaudebo in Deo Jesu Sed ne potiiis meis verbis circumvenire, quam
meo (Ibid.). > Unde el Tsaias apertissime clamat, propheiarum exemplis snperare 4e videar, accedat
dicens: c Ecce, inquil, virgo in utero concipiet, et eiiam Daniel, et tesiimoniurn de Ctiristo perhibeat:
parielFilium : et vocabilur nomen ejus Emmanuel, < Cum veneiit, inquit, Sanclus sonctorum, cessabit
quod inlerpretatur nobiscum Deus (isai. vrr). > De unctio. Dicetis : Nondum venit Sanclus sanclorum,
quo per eumdem prophetam alibi dicitur: < Do- nondum venil Messias,venturus esl autem,*stendile
minus dilexit eum, faciet voluntatem suam in Ba- B 1 unclionem (Dan. vi) : > si aulem, qtiod verum est,
bylone, et brachium suum in Chaldaeis. Ego, ego cessavit vestra unclio (non enim jam habelis tem-
locutus sum, eifeci : voeavi eum, addnxi eum, et pIum,non regem, non saeerdotes), agnoscilevenisse
direcla est via ejus (Isai. xLvrrr).-»Et mox ex ipsius Sanctum sanctorum , de quo per Isaiam dicitur:
Fifii persona subjungitur: < Accediic adme ,-et au- < Ego sum Deus vocans ab Oriente avem, et de
dite hoc: non aprincipio in abscondito leculus sum : terra longinqua virum voluntatis mese: et locutus
ex tempore antequam fierent ibi eram.: et nunc sum, et adducam illud, creavi et faclam illud. Au-
DominusDeus misitme, etspiritus ejus. Hsec dicit dite me duro corde, qui longe estis a justitia, prope
DominusDeus redemplor sanctus Israel: Ego Do- feci jusliliam meam (Isai. XLVI).J Adhuc autem et
minus Deus tuus docens te utilia , gubernans te in pa.riarclia Jacob accedat in medium : < Non aufe-
viaqua ambulas: utinam atlendisses mandata nnea, > reiur sceptvum de Juda, et dux de femoribus ejus, -
el reliqua (Ibid.). Audi adhuc etiam Micbsse .pro- donec veniat qui mittendus esl: et ipse erit exspe-
phetre teslimomum de Chvislb: c Erit, inquit, in ctalio gentium (Gen XLJX).>
novissimo dierum prseparatus mons domus Domini Si ergo jam per mille annos, et eo amplius sinc
in verlice monlium , et .sublimis super colles , et rege vixislis, et sub p.edibusgentrumjacuistis, unde
fluent ad eum populi, et properabunt gentes multse, 'G nunc exspeclaiionem gentium exspectatis? Ex eo
•et dicent: Yenile, ascendamus ad montem Somini enim tempore, quo dixislis ad Pilatum, claman-
el ad domum DeLJacolr, et docebit nos de viis tes z 4 Notr habemus regem, nisi Csesarem (Joan.
suis, et ibimus in semitis ejus : quia de Siors ex- xi.v); > regem non habuistis : et qui Regem regum.
ibit lex, et -verbum Domini de Hjerusalem : et audire noluislis, regnum simul cum patria perdi-
judicaljit inter populosmultos, et "corripiet genics distis. Quod bene Moysesprsevideral, cum dicebat:
fortes usque in longlnquum (Mich. v). i Quod < Prophetam vobis suscitabii Dominusde fratribus
vidclicet Isaias non modo sub eodem scnsu , sed vcstris : omnis anima, quse non audierit propheiam
ejusdem pene syllabis protulit : nec nos ad robe- illum esterminabitur de populo suo (Deut. xvm). >
randum gg asserlionis noslrse sentenliam piget Et iterum idem Moyses dicit : < Dabit enim libi
denuo scribere, quod per ora duorum propiiela- Dominus cor pavidum, et deficientes oculos, el ani-
rum Spiritus sanelus voluit geminare. Ait ei'go: mam mcerore consumplam, et erit vita tua pendens
< Erit, Inquit, In novissimis diebus prseparalusmons antete: timebis nocle, ac die, el non credes vitae,
domus Domini in verliee monlium, et elevabitur tuse (Ibid.). > Quando autem fuit vita lua pendens
super colles, et fluent ad eum omnes genles, et ibunt, 2@ anle te> n'si lunc cu™ moventes capul ante
populi, et dieent: Yenile, ascendamus ad nronlem crucem dicebatis : < Alios salvos fecit, seipsum non
Doniini, el ad domum Dei Jacob : el docebit nos polest salvum Tacere? (Malih. xvn.) Si Filius Dei
vias suas, et ambulabimus in semitis ejus; quia de esl, descendat nunc ue cruce/et credimus ei (Marc.
Sion exibit lex, et verbum Domini de Hierusalem : LXV).> Quod manifestissime per os David ipse Dci
et judicabit gentes, et arguet poprrlos multos (Isai. Filius loquitur, dicens : < Omnes, qui videbant nre,
n). > ubi et paulo post additur : < Domus Jacob, aspemaban.ur me (Luc. xxiu); locuti sunt labiis,
venile, et ambulemusin lumine Domini (Ibid.). t et moverunt caput. Speravit in Domino, eripiat
Neque enim alter ab altero banc sententiani mu- eum, salvum faciat eum, quoniam vult eum (Psal.
tuatus esse merito creditur, cum uterque propheta xxi). > In quo etiam psalmo fixuras clavorum h_
uno tempore, et sub eisdem regibus prophelasse' nranibus suis et pedibus Iuce clarius ostendit, di-
noscalur. cens : < Foderunl manus meas et pedes"meos :
! Quodsi oinnes ji veritalis lestes necdum tibi, Jti- dinumeraverunt omnia ossa mea (Ibid.).i Si nescis,
dsee,sufficiunt,audi tuum quoque Baruch dicenlem : ille erat bos tuus, Judsee, qui tunc in ara crucis
< Hic esl, inquit, Deus, et non seslimabitur alius coram te immolabatur, sed exigenlibus"tuis meritis,
— '
A1 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. OPUSCULA, YARIA. 48
a te necdum comediiur. De. quo Moyses adversum A absconditus, Deus Israel Salvalor. » Si ergo Deits
le in Deuteroiiomio Ioquitur, dicens : « Bos, inquit, est ipse, qui loquitur; Deus cui dicit: < Tu es Deus; >
turrs immolelur eoram te, et non comedas ex eo «onslal profeclo, quia Patris ad Filium persona lo-
(Deut. xxvm). > Ille erat usinrrs, de quo rierum quilur. Nam et quod non dicilur, simpliciieriu es
dicit : c Asinus tuus rapiatur in conspectu tuo, et Deus, sed in te est Deus. et tu es Deus abscondilu%
lion j'eddalur libi (Jfcid.). > Jure qtiippe Redemptor -humaniialemnoslri Redemptoris manifeste designat.
noster per figuram asiniis dicilur, qui ad suscipienda In Christo enim Jesu, ut nosler ait Apostolus, babi-
uostrse pravilatis onera, quodammodolerga- suppo- lat omnis plenitudo diviniialis corporaliier. Quod
suit; quia sicul per prophetam dicitur : < Peccata aulem dicit. <Labor Egypti, et negoliaiio ^lhiopiie
uoslra ipse portavit (Ishi. LIII). > Ubi adhue apte et Sabaim, viri sublimes ad le iransibuiit, et te ad-
subjungilur: <Oves, inquit, luse denluriniuiicis tuis : orabunt (Coloss. n); J aperte denuntiat ad fidem
et non sit qui te adjuvet (Ibid.). > Chrisii omnes nasiones genlium comeriendas. Unde
Quseautem sinl oves a quibus adjuvari synagoga et paulo post subditur : < Converlimini ad me, et
debuerat, manifeste declaratur, cum subditur :' salvi eritis omnes fines lerrse; quia ego Deus et non
< Filii (ui etfilise tuse tradantur alleii popu_o,'viden- est alius. In memetrpsum juravi : egredielur de ore
tibus, oculis luis, et deficienlibus ad conspecium B meo justitise verbum, el non revertelur; qula milii
c,orum tota die, et non sit fortiludo in manu lua. > cui"vaijuntomnes genu, et juiabil omnis Iingua (Isi.
Sancli enim aposloli, qui oves per innoeentiam di- SLV).> Et nrox ipse, qui loquitur Pater manifestum
cuntur.Israeliticse ^entis filii sunt, quia ex eorum de Filio peiiiibei lestimonium, cum snbjimgit:
progenie originem ducunt. Qui videlicet alleri'po- < Ergo in Domino dicentr mesesiint juslilise, et im-
pulo tiinc lradunttrr,cum Judseis"persequentibus perium : Au eum venient, et confundentur omnes}
dicunt: < Yobis oporlebal ptimuin Joqui verbum qni repugnanl oi. In Dominojuslificabilur, et lauda-
Dei; sed quia repellilis, illud, el indignos vos judi- bitur omne scmen Israel (tbid.). > Cui simile est il-
cSiis selernnevilse, eece convertimur ad gentes. Yos lud, quod per eumdem proplrctam alibi dicitur •
aiflcni-hsecvidenlesnon vidistisL et audientes non < Parum est, inquit, ut sis niihi servus ad suscJtv-
intellexistis (Aci. xur). > Quod bene idem Moyses dasiribus Jacob, et feces Israel convertendas : Deoc
usque lrodie Vobis improperat, dicens . < Non dedit ie in lucem genlium, ut sis salus nrea usque ?c«
vobisDominus cor intelligens et oculos videntes, ei extremum lerne (Isai. XLIX).J Servus.auten*.Chr;-
aures quaepossent audire usque in pTajsentem diem stus ideo diciiur, quia servi formam suscepit; unde
(Deul. xxvm)'. > Idipsum etiam imprecatur adver- ex parle humanitalis in psaJmo Palrem exorat, di-
sum vos dicens : < Perculiat te Deus amentia, et C -eens :•<Custodi animam meam, quoniam sanclns
enecilate, ac furore menlis : el palpes in meridie, snm : salvum fac servum tuum, Deus metis, speran-
sicul palpare solet csecusin lenebris, cl non dirigas tem in te (Psal. LXXXV). > Quis est enim iste, qui se
vias tuas (Ibid.). » Et Isatas : t Audite, inquit, au- et sanctum esse conslanter affirmat, et salvum se
(lientes, et noliie inlelligere : et vidcte visionem, fieri humililer exorat, nisl ille, quem per Isaiam
et nolite cognoscere. Excseca cor populi lmjus, et Dominus venturum esse promittit, dicens : < Prope
aures ejus aggrava, et oculos ejus cjaude; ne forte esl jusius meus, egressus 'est Salvator meus?
videai oculis, et auribus suis audiat, et corde suo {Isai LI.) >
intelligat: el convertatur, et saneni eum (Isai. vi). J Ecce, nt et hurnanitalis infirmitas , et diviniialis
Yis adhuc aliud Isaise testimonium de Christo? potentia in uno niediatore Dei, ethominum ostenda-
< Ego, inquit, suscitavi eum ad justiiiam, et ornnes tur, qui illic sibimet ipsi salutem poposcerai, hic
vias ejus dirigam : ipse sedificabit civitalem mearn, Salvaior esse perhibetur. De quo idem Isaias alibi
et caplivilalem meam dimittet, non in pretio, neqrie leslatuf, dicens ': < Ecce dies v.rniunl, dicit Domi-
iii muneribus, dicit Dominns exerciluum. Haacdicit nus, ei siiscitabo David germen justum : el regnabit
Dominua : Labor __Egypti, negotiaiio _fitbiopiae, rex, et sapiens erii; el faciet judicium, et justitiam
elSabaim; viri sublimes ad te transibuni, et tur " in lerra (Jer. xxn); > deinde subjungit: < In diebus
eruni, et posl le ambulabunt; vincti manicis illis salvabiiur Juda, et Israel habilabit confidenter :
pergent, et le adorabunt, teque deprecabuntur. el hoc est noinen, quod vocabunt eum, Dominus
Tanium in te est Deus, e,t non est absque le Deus. justus noster (Ibid-). > Hic est justus, ad ctijus adven-
g,f_)Yere tu es Deus absconditus , Deus Israel Sal- tum idem propheta toiis visceribus sestuat, et anhe-
valor (Isai. XLV).J Loquere, Judsee, responde, quis. lat, dieens : < Rorate, cceli desuper, etnnbes pluai.l
estille, quidicit-: < Egosuscilavi eum ad justitjain? > juslum; aperiatur terra, el germinet Salvatorero, c(
Sed si nescis, perge, flecte oculos ad finem piioris juslitiaojiatur simul; ego Dominuscreavi enm (Isai.
sententise, et vide, ouia dicit, < DominusDeusexer- XLV).> Et alibi: < Uiinam, gj inquit, dirumpeies
ciluum. i ccelos, et descenderes : a facic tua monles defiuereni,
Sed jam si nosli, quia Deus loquitur :.considera sicut exuslio ignis tabescerent, atquearderentigni,
etiam cut loquilur. Descende igilur ad finem sequen- ut noium fiereinomen tuum inimicisluis (Isai. LXIV).>
lislinesa el vide, quod dicitur : < Tantum in ie est El iterum : < Propier Sion non lacebo, et propier
Deus, i;t non est absque te Deus. Yere lu es Deus Rierusalem non quiescam, donec egrediatur, ut
m OPUSC. II. — ANTILOGUSCONTRA J.UD.EOS. 5.
splendor justus ejus, et Salvaior ejus , ut lampas A nrortaJi videlicet regi hsec prophetia convenire posse
accendatur (Isai. LXII).>De eodem Christi adventu, noii cernilur, consequens esl ut de Cluisto Dei
et Habacuc leslimonium pefhibet, dicens : < Et Filio indubitanter dicta credalur. De quo, videiicet
jespondit Dominus-, el dixit ad me : Scribe visum seternoDavid, Isaias ait: «Feriam vobiscum pacliim
iii buxu aperte , nt assequatur, qui legiL ea; quia sempilernum, misericordias David fidelis.. Ecce
adhuc visio ad tempus; et orietur in fine, et non rn testem populi dedi eum, ducem, ac prseceptorem
vacuum;-si tardaverif, sustine etrm, qisia veniens genlibus. Eece genlem, quam nesciebas, vocabis;
veniet, et non morabilur (Habac. u). J Ad perhiben- e,t gentes, quse tron cognoverunt te, ad le current.
dum adhuc iestimonium Christo prophela quoque Propter Dominum Deum luum, et sanclum Israel,
Abdias accedat : < Quo modo enun, inquit, bibistls quia glorificavit le (Isai LV). >.Nunquid non jarh
super montem sanctum meum, Mbent omnes jugiter; David ex hac luce niigraverat, cum bsec propheta
et bibent et absorbebunt, et erunt, quasi nqn sint; dicebat? Quomodo igitur de eo diceretur, quia voca
et in monle Sion eril salvaiio, et erit sanctus; et turus essel gentes, etad eum gentesconcurrerent, qui
possidebit domus Jacob eoSi, qui se possederant: et jam exutus corpore cum morlalibus non manerel ?
erit domus Jacob ignis, e't jiomus Joseph fUmma, et Si igitrrr boc proplretrc_e promrssionis oraculum
domus Esau slipula (Abdias). > Quid enini per- do- '^ nequaquam de eo, qui jam pbierat, David dici po-
mnm Jacob, el Joseph, nisi Ecciesia Cluisti? Quid tuisse cognoscitur, restat ut" de eo, qui necdum
per domum Esau debet intelMgi, nisi infidelium por venerat, prolaia fuisse credalur.
pali? Domus ergo Jacob, et Joscph ignis faeta est; Rursum- eiiam de reprobalione Judseorum, e6
quiajsancia Ecclesia igne sancli Spiritus inflammata, vo.caliouegentium manifestissimam per .Zacbariam
ad amorem Dei frigida dudum carnalium corda suc- Dominus protulit senientiam, dieens : « Non est
cendit: et sic a concupiseenlia proesentis saeculiad mihi voluntas invobis,dicit Domlnus.exercituum, et
desiderium "Creaioris domum Esau velttt stipulam munus non suscipiam de manu vestra. Ab ortu enim
concremavil. Deguo videlicet igne in nostro Evan- solis usque ad occSsuni magnum est nomen meum
gblio Yerilas dieil : < Ignem veni millerein lerram, in genlibus, et in omni loco sacrlficalur el ofiertur
et quid volo, nisi utardeat? J^{Luc. " xir.) nomini meo oblatio mtrnda,; quia magnum est no-
~
CAPUT II.- ._ men meum in Ngentibus, dicil Dominus exerGituum
De Cltxislo, qui esl lapis angularis. (Malacli. i). J Et paulo post : <Et in die illa dicit
Die niihi hoc eiiam,*o Judsee, quis esl iste lapis, JOo.minusexercituum, disperdam nomina idolorum
quem Dominus pollicelur se posilurum in fundamento de terra, et non memorabuntur ultra, et spiiitum
Sion ? Unde.Isaias ait: < Ecce ego miitam in funda- J p"seudoprophetarum',el spiiilum irrrmuirdumauferam
nieulo Sion Iapidem probalum , angularem, prelio- de terra (Ibid.). >Dic eiiain, Judsse, de quo intelli-
suui, in fundamenlo fundalum(Is«. xxvui). > Quis gis,- dictum fuisse, quod legis : < Deus, judiuum
esi, inquam, iste lapis, nisi ille, de quo David canit: tuum regi da, et justitiainluam f.lio regis? (Psal.
< Laprdem, quem reprobaverunt sedificantes, hic LXXI.)> Quis est iste rex regis filii pater? Sunqiiid
faclus esl in capui anguli? (Psal. CXVJI.)> Quod si David Salomonis? Sed lege per ordinem psalmum,
lapideum cor iuum lapidem malerialem ab Isaia et vide quid sequitur: « Et permanebil cum sole,
dictum existimat, audi quod sequitur : < Snper quem et aute lunam in «seculuin sseculi. > Nunquid Salo-
qui ceciderit, confringetur : super quenr vero ceci- mon pennanere in sseculum sajculi dici veraciter
derit, conlerel eurn.' > Laprdem errim, ,qui in funda- poluit, qui vix jrer quadraginta annorum curriculum
rirenlo parietis ponitur, non posse super aliquem regni gubernacula tenuit? -
cadere, liquido conrprobatur. Hic esl utique lapis Lege adhuc, et continua lolum psalmum, et con-
i.le, quem Daniel vidil abscissum de morrte sine sidera quomodo a Salomone reperialur alierrus,
rnanibus (Dan. ir); Chiislus videlicet sine opere maxime rllic ubi dicitur : <Ex usuris et iniquitate
complec.entium,. de ineorrupta virgine"procrealus. .p. liberabit animas eorum (Ibid.). t Nam quomodo Sa-
Audi adhuc testimonium, quod idem Isaias de Christo lomon ex iniquitate liberare animas potuii, quia ex
profert, dicens r < Egredielur, inquit, virga de radice juslitia, quam primitus-cepit, idem ipse ad iniquila-
J3-.se, et fios de radiceeius aseendel, et requiescet tem postnjodum declinavit? Illud etiam -cui conve-
super eum spiritus Domini, spiritus sapieiuise el nit, uifai"soli Deo, quod dieitur : « Sit nomen ejus
intellectus, spirilus eonsilii et foriitudinis. spi- benedictuni-ln ssecuia? > Sequitur adhuc psalmus,
riius sclentise et pieiatis, ct replebit eum spiri- et dicil'. < El benedicentur rn eo omnes tribus ler-
tus trmoris Domin; (Isai. xr). > Jam quid apertius rse, omnes' gentes magnificabunt eum. > Hoc idem
eo, quod de Christo David canil in psalmo? t Dominus jam olim Deus promiseral Abrahse, dicens :, < In
di\itatlme:*Filiiis meus es tu, ego hodiegenui le; semine tuo benedicenlur6mnes>genles (Gen. xxvi). J
32 postula a me, et dabo libi genles hsrrediiatem Ei alibi ad David : « Juravil Dominus David veri-
liiam, et possessionem tuam lerminos terrse (PsaL ta.ern, et non frustrabilur eam. De fructu venlris
u). > Nunquid ipseDavid Dei Filius drci potuii, aut tni ponam super sedem luam- (Pscd. CXXM).i'
super solum Israelitici populi solium"conslUulus, 33 Eiin libroRegum secundolegi.ur: <-Il3ecauteni
omnia terrarum regna possedil?' Quia eigo David sunt verba novissima, quce dixil David filius Isai;
51 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SESJPARS III. — OPUSCULA YARIA. 53
dixit vir cui constituium est de Christo Jacob (II A nmm psalmum, et considera manifestum Domini ad
lleg. xxm). > ln liiiro Paralipomenon: « Et factum David de Christo promissum : < Juravi, inquit, ;Da-
est, inquit, verbum Domini David ad Nathan pro- vid servo meo, usque in seternum prseparabo semeir
phetanr, dicens : Yade, et die servo meo David : Hsee luum; et sedificaboin sssculum sseculisedem tuam
dieil Dominus: Annuntio libi, quod aedi_tcalur'ussit (Psal. LXXXVIII). »^Et paulo post : < Ponam, inquit,
doinitm tibi Dominus. Cumque impleveris dies tuos, in mari manum ejus, et in flufninibus dexteram ejus.
ut vadas ad patres tuos,' suscitabo semen tuum post Ipse invocabitme, Pater meus es tu, Deus meus, et
te, quod erit de filiis tuis, ei stabiliam regJiumejus; susceptor salutls mese; et ego primogenilum ponam
ipse aedificabitniihi domum, et firmabo soliuai eius illurn et excelsum prse regrbus terrse; in selernum
uso_uein sempilerrmm. Ego ero ei in patrern, et ipse servabo illi misericordiam nream, el leslamenlum
erit mihi in fiiium, et misericordiam meam non au- meiim fidele ipsi; et ponam in sseculum semen ejus;
feram ab eo, sicut abstuli ab eo, qui ante te fuit, et et thronum ejus sicut dies cosli. > El iterum r
staluam eum in domo mea, et in regno meo usque < Semel juravi in sancto meo si David menliar, 1se-
in sempilernum, et thronus ejus erit firmissimus jn men BJUSin selernum manebil, et thronus ejus sicut
pei-peluum (I Par. xvn). > sol in conspectu meo, et sicut hina perfecta in ajter-
CAPUT HI. B num, et tesiis in ccelofidelis. >
Refutantur Judmorum errores, • Has igilur omnes promissiones ad David factas-
Quis autem ila desipial, quis i£a insanial, ut hsec subtiliter jnspice,' et vel regem de David -progeniein
omnia credal in Salomone fuisse completa ? Nam ejus solio prsecedenlem oslende, vel omnia de Chri-
qualiter in Salomohe intelligendum.est, >quod dici- sto prsedicta, et in ipso compleia necessario confi-
tur: < Postquam dormieris cum patribus tuis, susci- tere. Perge adhuc, el diseute alium psalrnum. Quis^
tabo semen luum post te, quod eiit de flliis tuis, et eriim est ille, de quo dicitur : < Maler Sion dicel:
slabiliam regnum ejus (II Reg. vn). s Qualiter, in- Momo, et boiflo faelus esl in ea, et ipse fundavit
quam,'dicihoc de Salomone poluit, qui non post eam Altissimus? (Psal. LXXXVIH.) I Quis est isle
mortem David nalus est, vel regnare ccepit, seJ ad- Allissimus, qui et homo dicilur, et allissimus ?
httc patre vivente regnavii? Quid est ergo quod di- Scrutare, inspice, revolve, si placet, omnes sacri
ciiur: < Postquam dormieris cum palribus tuis, sus- eloquii paginas, et perpende, qura Allissimusubrque
-^cilabo semen tuum poslte; > nisi quod Christus est de Deo dicitur, nusquanr dictum de simplici bo-
in hac proniis .ione srgnalus, qrri non ante mortem mice reperilur. Reslatergo ut eum Allissiniusp et
David, sed longeposi ejusobitum fuerat suscitandus? homo simul jungatur; Deus, et homo una persona
Qui videlicetsedificarel domuni DominO de pariefi- -" diclus intelligatur, de quo mirabiliter dicitur, quia
bus non manufactis, sed de lapidibus vivis, et pre- iSj qui natus est in ea, boc est ui Sion, ipse funda-
tiosis, hoe est, sanctis et juslis. lllud quoque quod vit eam. Necesse esl quippe prius civilalem fundaii,
subditur: < Fidelis erit domus ejus, et regnum ejus el sic poslmodum in ea hominem.r.asci. Sed quis
nsquein sempiternum coram me (Ibid.). > Quis de valet prius urbem conslruere, et in ea postmodum
Salomone dielum intelligat, cum domum ejusalieni- de venlre niatris exire? Quis, iriquam, nisi Redem-
genis mulieribusplenam fuisse iegat? Quo enim pacto ptor noster, qui in bis quse fecil, dignalus esl Deri ?
clomusSalomonisDeofidelis exsiitit, quse gentilibus Quid ad hsec, Judaje, jain lentabis objicere ? Qua
, muiiei'ibus, et colentibus idola plena fuit? Ipse etiam invereeundse-meniisaudacia tam claris, tam apeiiis,
aU eis seducius in idololatriam cbrruii, et bonus ini- iam divinis poteris asserlionibus obviare? Esio;
tio, proh dolor! malos e5.i.us habuit, Aut quomodo quod blasphemantes dicilrs, Christum de se po-
thronus ejus firmissimus irr perpetuum jure diciiur, tui.se mendacia fingere; nunquid, et anlequam na-
dunr constet quia de Salomonis semine rex nusquam sceretur, si Deus non esset, per aliorum ora semet^
hodie reperitur? ipsum valuit prophefcare?lllud etiam qualiler intelli-
Necesse est ergo, Judsee, ut euncia hsec, quae Sa- , gas, audire delectal : « Eructavit cor meum verbum
lomoni vid.s nequaquam posse congruere, Chrisio bonum, dico ego opera mea regi (Psal. xLrv).» Quis
fatearis per omnia convenire. De quo etiam Zacha- esl ille rcx, cui Deus opera sua dicat. Dicrs mihi
rias teslatur, dicens:,r< Hajc dicit Doirjuus Deus fortasse : David; sed lege sexiurn psalmum per or-
exercituum: Ecee viroriens nomen ejus, et subter dinem, et sensus intellige veritalem : descende pau-
eum orietur, et sedificabilurtemplum Domino: ipse lulum inferius, el interroga non me, sed ipsum Do-
exstruettemplunr, et rpse portabit gloriam,et sede- minum, quis sit rex, cui ipse opera sua dicat. Audi
-
bit, et dominabilur super solium suum, et erit sa- quid prsedictoregi Deus ipse loquatur : < Sedes, in-
cerdos super solio suo (Zach. vi). > Et iterum: quit, lua,Deus, iu sseculuinsseculijvirgadireciiouis,
« Ecce, inquit, ego adducam servum meum Orien- virga regni lui (Ibid.). > Siigitur Deus estipse, qui
tem, quia eece lapis, quem dedi coraiu Jesu (ZacJu loquitur, Deus, ad quem sermo dirigitur; conse-
iii). j Super lapidem unum septem oculi suut, qrri- quens esl, ut nou lemporalis ille David, sed coseter-
bus videlicet oculis sejJtem sancli Spiritus dona si- nus Palri Filius, qui vere est manu fortis, intelliga-
,gij«nlur.Quod 34s> necdum.teomnia hcecpropheta- . tur. lllud eliam quod simililer interpretaris in David
ri"ir exempla convincunt, interroga adhuc oclogesi- silentio prajtereundum esse non arbilror.' : c DJXII
' "'
S5 OPUSC. II. — ANTILOGUSCONTRAJUD.EOS. U'
Dominus Domino nrco : gg Sede a dextris meis jA gruere,.qui Soriplura. consideral oroinem, quis po-
{Psai. cvn). >Si enim hoc de David, ut asseris, de- terit dubitare? Addat adhuc Jesus terlium de Snlva-
bet intelligi, illud, quod sequitur, qua ralione David tore nostro teslimonium, quatenus, ut ila dixerim,
poteril coaptari? < Teciim prineipium in die virtulis in ore duorum, vel trium imo testimoniorum, stet
tuse, in splendoribussaucterum, ex-uiero ante Luei- omne verbum. Ait ergo: < Christus purgavil peccata
ferum genui te. > Et iterum : c JuravitDominus, et ipsius, et eialtavil Inseternum cornu ipsius, eldedil
non poenilebifeum. Tu es sacerdos in seternumse- illi testamentum regum, etsedem glorise inlgrael
cundiimordinem Melcliisedech.J Igitur si sequentia (Eccli. XLVii).» Si ergo Christus, qui" secuiidum
ad intellectum David non vales inflectere, cogeris carneni de David originem duxit, ipse David peccata
ctiam superiora de Chrislo, cui apertissime con- purgavit, ipse cornu David in perpetuum exallavit,
grurmt, dicla firmare. De quo Isaias manifeste pro- eieisedern glorise contulil; conslal profeclo, quia
uunliat, dicens : <In die illa erit radix Jesse, qui filius est David, et ipse est eliam creator David. De
siat in signum populorum : ipsum gentes depreca- David enim dici lector ista consideral, si superioris
bnntur, el eril sepulcrum ejus gloriosum_(/sa. xr). > textus ordinem oculo conlinuanle percurrat.
Radix quippe Jesse in signum siat populorum, Non cesset arlliuc Isalas perhibere tesiimonium ds
qnando Christus signaeulum crucis ifnprimit ffonii- B Chrisio: < Ponam, inquit,super his, qui fugerunt de
bus hominum. Sepulcrum au:em ejus in tanPum est Moab, leonem el reliquias terrse. Emiile agnum,
gloriosum, ut salvo eo, quod redempti per ejus mor- Domine, dominatorem terrse de pelra deserli ad
teru sibi gloriam totis visceribus exhibemus, eljam montem filisj Sion (Isai. xvi). > De hac enim gente
Pcum ipsnm miraculis coruscanlem glorise suse Moabilarum egressus est Agnus immaculalus, qui
cjusa ad se omneni mundum provocare cernamus. loilit peccata mundi, qui dominaturinorbe terrarum.
CAPUT IV. Nam qui leo propterfortitudinem dicitur, ipse agnus .
Conflrmatur Chrislum vere esse Filtum Dei. propter mansuetudinem perhibetur. Pelra auiem
Jam vero inier tot prophetariim oracula, inter tot- deserli Rutbintelligitur, quaj deserta prioris morie
evideiitissima sanctorum testimonia, nunquid tu, conjugis, Obed de Booz genuit, de quortim eliaur
Jesu fili Sirach, omniuo tacebis, et inter cseteros tu Christus slirpe descendit. Quod aulem ergo hic pro-
quoqueleslimonium de Christo 11011 proferes? Acce- pbelarum dicta permisceo, etnunc hujus teslimonia
dat jam facuudissima sapieniia lua in medium, et proiero, nunc ad illius, quemjam reliqueram, verba
fortiorem Jesum, fontem videlicet paradisi, in or- recurro, hoe ex tsedio agere, vilandse videlicet saiie-
bem lerrarum-sub evangelistarum figura cum qua- tatis causa, contendo; ne si uuius plurasiinul testi-
luor suis fluminibus inlroduciU : «Legem, inquit, C monia congerantur, audienlibus fastidium generelur.
mandavit Moysesin prseceptis jusiilrarum, et liajre- ' Per singula quoque teslimonia prophelarum nomina
ditate domui Jacob, et Israel promissionis. Posuit ponere_5ludeo,qrratenus, sr ubi, qufd dicatur, for-
David puero suo excitare regeinex ipso fortissi- lasse locus inquiritur, ad evitandum ealumniam fa-
muin in throno honoris sedentem in sempilernum. cilereperiatur. Rursus igilur Daniel testis" acCedal,
Qui implel qiiasi Phison sapientia, et sicnt Tigris in ei quid de Chrislo cognoverit, in medium proferat;
diebus novorum : qui implel quasi Euphrates sed prius narret quid rex Nabuchodonosor viderit,
scnsunr, qui"multiplicat quasi Jordanis in tem- postquam trespueros in<;aminum ignisjactari prae-
pore messis, qui mitlit disciplinam sicut Iucem , et cepit: < Ecce, inquit, videovirosqualuor solutosam-
assisleiisquasiGehon in dievindemia. (Eccli.xxiv). > bulantes in medio ignis, et nihil corruplionis in eis,
Ecce, bone Jesu, ununr de Chrislo testiinonium, da et species quarti similis est Filio, Dei (Dan. in), »
consequenter et aliud : <In sermone, inquil, ejus Ecce, Judsee, habes FiliumDei, cur ultra negare_ni-
siluit venttis, cogitalione sua placavit abyssum, el teris Filium Dei ? Loquere, responde; quid perspi-
plantavit illum DominusJesus : propter ipsum con- eacius, quid manifestius exprimi potuit de Filio Dei,
summalus est ilineris finis,_et in sermone ejus con- „ quam dicere Eilium Dei? Quod si jamuihil bbjieere,
siimmala sunt omnia (Eccli.xim). > Mulla dicemus milluni-valesaurugiurn irlvenrre, da manus, lernet-
el deficiemusverbis. Consummalioaulem sermonum ipsum viclori humilitertrade, victumque le, et su-
ipse est. In omnibus gloriantes, ad quid valebimus? peratum funditus confilere. Nunc' etiam quid ipse
Ipseenrm omnipoteiissuper omnia opera sua;. ter- Daniel de Chrislo, de Filio viderit, dical: < Aspicie-
ribilis Dominus, el nragnus vehementer, et mirabilis bamin visione noctis, et ecce cum nubibus cooliqua-
potentia ipsius. Glbrifieanles Dominum quanlum- si Filius hominis veniebat, et usque ad dierum an-
cunque poleritis, supervalebitadhuc et admirabilis tiquum pervenit: el in conspeclu ejns obiulerunt
magnificenlia ejus. Benedicentes Dominum, exallate eum, el dedit ei potestatem, el honorem, et reguum:
iilum quanlum poteslis : major est enim laude omni. et omnes populr, tribus, et lingua. ipsi servient. Po-
Exaltantes replemini vitiute, ne laboretis : non enim iestas ejus poteslas seterna, quse non nuferetur : et
babetis. Quis vidit eum , et enarravit ? Et quis regnum ejus, quod non corrumpetur" (Dan.' vu). >
magnificavileum sicut ab iriitio? Multa abscondita Et iterum in visione octava idem Daniel:< Scilo,
sunt majora bis : pauca enim vidimus operum ejus. inquit, et plania aurem, et animadverte jab exitu
86 O.usividelicet cuncla Redemptori noslro con- sermonis, ut iterum iBdiDcelur Hierusalem us-
55 S. PETRI DAMLANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. 5G
que ad Christum ducem hebdomadas sep.em,.,A tondeute se obmutescet, et non aperiet os suum ,
37 et muri in auguslia lemporum : et post hebdo- de angustia et de judicio sublalus esl. Generatio-
madas sexagintaoccidetur Cliristus : et no__erit ejus nem ejus quis enarrabit? Quia abseissus est de terra
populus, qui eum negaiurus est (Dan. n). > Quid viventium : gg propter scelus populi mei percussi
apertius, quid expressius de morte Christj dici potesl eum. Et dabit impios pro sepuliura, et divitem pro
eo,quoddieitur,<occideturChrrstus.?Noirhicmysiica morte sua, eo quod iniquilaiem non feeeril, nec
ratetfigura.nonijcculla sentenlia, sed aperta polius, dolus fueiit in ore ejus, el Dominusvoluit eum con-,
licet defuturis jam nunc narraturhjstoiia. Cui e.iam tei'ere in infirmitate. Si posuerit propeccalo animam
Daiiieli.Gabriel angejus paulo superius iterum dicit: suam, videbit semen longsevum; et voluntas Domini
< Tu autem animadverte scnnonem, et hitellige in manu ejus dirigetur, pro eo quod tradidit in morle
visionem : sepluagiiita.hebdoniaJse alrbreviataesunt auim.in suam, et cum sceleratis deputalus est; el
5uper populum luum, et super urbemsanctam tuaai: ipse peccata muliorum lulit, etpro tratisgressoribus
ut consumetur praevarioatio, cl finem aecipui pec- rogavil, utnon perii-ent. J
catum, et delealur iniquitas, et adducatur justilia Yis adhuc audire ajia atque alia de morte Cbristi
sempiterna, et impleatur visio, et propbetls, et lucidissima lestimonia, et absque ulla prorsus obscu-
ungalur Sanctus sanclorum (Ibid.). > Quod si de B ritateprolata? Audi itaque quid Salomon de Judajis
prsefinitotemporum nnmero dubitas, lege Tertullia- conira Clirisium machinantibus, et de ejus nece
niini",el manifeste reperies qiiadringentosuonagiiua tractanlibus, asseral : < Dixerunt, inquit, impii
annos fuisse a primo anno Darii regis Persarum apud semeiipsos : Yenite, circumveniamus juslum,
usque ad excidium"Hierusalem,quod factum esl per quoniarn rnulilis cst nobis, et contrarius est operi-
YespasianumRomaniimperiiprincipem.Septingenlaj bus nostris, et improperal nobis peccata legis, et
autem hebdomadse quadringeiitos nonaginta anrros diffamal in nos peccata disciplinsenostraj. Promiltit
absque ulla dubietale perfrciunt. Dicitis autem se scienliam Dei habere, et Filium Dei se nominat.
necdum venisse Chrisluni,"et adhuceum vos exspe- Factus est nobis in traduclionem cogiialionum ani-
ctare venturuih. Sed quis ambigat hunc annorum iBaruinnosli'arum. Gravis est nobis etiamad vrdeu-.
numerum a tempore Danielis esse transactum ? cuna dum, quoniam dissimilisest aliis vita illius, et inr-
jam mille quadraginta annos huic summsesuperad- Mutatsesunt viseejus. Tanquaus nugaces -sestinrali
ditos esse.non ignorem? sumus ab illo, et abstinet se a viis noslris tanquam
Impudenlissimum ergo est, post tam loagui» ab immunditiis, et prsefert noyissima justorum,
tempus, propheiico numero superadditum, futurum et gloriatur patrem se Deum habere. Yideamus ergo
adlruc asserere Salvatoris adventum. Nam ipso tem- *. si sermones illius veri sunt, el tenlemus quse ven-
pore, quo Dominus agebat inter homines, poterat' tura sunt illi, et sciemus quseerunt novissimaillius.
forsilan malitia Judseorumverilali coniradicere, ap- Si enim est verus DeiFilins, suscipiel illum, etlibe-
probans se de expleto tanti iemporis spatio dubilare. rabit eum de mauu conlrariorum. Conlumeiiaet
Nuuc autem cum supra pi'_efatum numerum tam lormento inlerrogemus illum, nt seiamus reveren-
multiplicia annorum curricula supercreverint, quis tiam ejus. Morle turpissima condemnemus illum;
jam de prasfixonumero se dicat amljigere cum su- erit enim respeetus ex sermonibus illius. Hsec cogi-
peraddila tot temporum spatia vix valeat suppu- taverunt, et erraverunt: excsecavitenim illosmali-.
.are-? lia eorum, et nescierunt sacramenluni Dei, etueque
Rursus de passione Christi, et morle ejus Isaias speraverunt mercedem justitise, nec judicaverunt
.rperlissimeloquilur, dieens : <Domine, quis credidit honorenr animarum suarum (Sap. rr). i ,Et Hiere-
auditui nostro, et brachium Domini ctii revelatum mias : < Spiritus, inquit, oris nostri ChrislusDomi-
est? Et ascendil sicut virgultum coram eo, el sicut nus caplus est in peccatis nostris : cui diximus : In
radix de lerra silienli : et non est-species ei, neque umbra tua vivemus in genlibus (Tluen. iv). > Eljrer
decor; ei vidimus eum, et non erat aspectus, et de- '. beatum Job ipse Dominus in passione positus con-
sideravimus eum despeclum, et novissimum viro- queritur, dicens : i Rugse mese lestimonium dicunt
rum, virum dolorum, ei scieniem infirmitalem, et eontra me,et suscilalui;falsiloquus adversum faciem
quasi absconditusest vulius ejus,et despectus; unde meam coniradicens irrihi. Colligit etiam furorem
nec repuiavimus eum. Yere Ianguores nostros ipse suum in me, et commiiians inihi, infremuit contra
lulit, et dolores nostros ipse portavit: el nos pula- me deniibus suis : boslis meus terribiljbus oculis,
vimus eum quasi Jeprosum, et percussum a Deo, ct me intuitus est. Aperuerunt super iue ora sua, ex-
humiliatum ; ipse autcm vulneralus est propter ini- probrantes percusserunt maxillam meam, satiati
quiiates noslras. attritus est propter scelera nostra; sunl poenis meis. Conclusit me Deus apud iniquum,
disciplina pacis noslrae super eum, et livore ejus et manibus impiorum me tradidit. Gircumdedilme
sarrali sumus. Omnes nos quasi oves erravimus : lanceis suis, et convulneravjt lumbos meos; non pe-
uiiusquisque in viam suam declinarit; etDominus percit, eleffudit in terram viscera urea (Job xvij. >
posuit in eo iniquitatem omnium nostrum. Oblatus Quae videlicet omnia s. beato Job prorsus exlra-
esl, quia jpse voluit, et non aperuit os suum : sicut nea, in Christo reperiuntur luceclarius fuisse cotn-
ovis ad occisionem dueetuv, et quasi agnus coram pleta.
' V
57 OPUSC. III. — DIALOGUSINTER JUDJEUM ET CIIRISTIANUM. 58
Ecce qui post tam perspicuam exemplorum lticem i vium. Audi igilur, quid ipse dical: t Dixit Balaam
adhuc testimoniis indigel, reslat ul ad contemplan- filjus Belior : dixiti.omo cujiisobtriraUisesfocuIus:
dum radianlem in meridie solem lucernse lumen ^Q^i^' 1auditor serrnonumDei qui noiit doelrinam'
efflagitel.Nanr cum tot aslrorunr "coelesliumradios Allissiml,,et visionem Omnipotenlisvidei, qui cadens
coram te, Judsee, videas euitescere, miror, qusetam apertos habel oculos : Videboeum, sed rron m,odo:
densastenebra. csecilalis locunr eiiam in vacuis oeu- intuebor ilium, sed nonprope. ORIETURSTELLA
lorum orbibus 3@ valeant obtinere. Hsecenim per- ex Jacob, et consurget virga de Israel, et perculiet
spkualux veritalis illum quoquelaiere non poluii,. duces Moab, vaslabiique omnes filios Seib. El erit
qui ie.iebrossecupiditatis caligine oculos cordis ami- Idumseapossessio ejus, hseredilasSeir cedel inimicis
* suis : Israel vero forliler
sii, Balaam videlice.t, qui dum lucem aliorumve agel. De Jacob eril qni
fastidiis prretulit,ipse rn tenebris ambulavit. Si ergo,' dominelur, et perJat reliquias civi.tatis (Nutn.
Jtrdsee,ad veritatis-viam videnlirrmjrorr vis habere xxrv). J
duealum, saltem csecuscsecum liunc sequerc praj- Sit nomen Dominibenedicium.

41-42 -
OPUSCULUM TERTIUM.

BIALOGUS INTER JCD_EUM" REQUIRENTEM, ET CHRISTIANUk E CONTRARIO


'
RESPONDENTEM. AD. EUMDEBl HONESTUM.

AaGCHESToa. — Eorurndem Judasorumpertinaciam adlnic vehementius eoarguil, dum quasdam eaptiosas


qusestiones;-quas frivole in Chrislianos objiciunt, dibsolvii. Pendenl auiem omnes e'x iilo capite, cur si
Cinislus legemiion solvere, sed adiiuplere venissel, legis Mosaicsec-eremonisaa Clirislialiis negliguntur.
Ostendit igilur legis Mosaicaepraeeepta-,mystiea el futurorum prsesagia fuisse, ideoque in Christo (inem
accepisse.
Nune aulem de qjiibusdam caajeinoiiiis, -supet*I. tione cessemus. Ad quod Sabbatum "celebrandum
quibus sajjje scrupulosissime quajritis, et garrulis ipseprovocat, dum clamat: < Venite, inquii, ad me,
ambagibus quajslionumlucem movelis, sub quodam .ofnnes qui laboratisj et onerati estis, el ego reficiam
inqursrtionis,responsionisque dialogb brevis inier vos. ToUite jugum meum super vos, ei discite a hie
nos contexatur oralio, ul cum libi fuerit ex omnibus quia niitis suin e't humilis corde, et invenietis re-
satisfaclum, aut compellaris manus dare couviclus, quiem animabus vestris. s Carnalis ergo Sabbali
autcumignomiuiosa "tua recedasinfidelitaieconfusus. cultum supervacuunr ducimus, cum jam illud verum
Age igilur. - et salutiferum , prdpler quod itrslitutum esi, cele-
Qucestiol. Si Chrislus non venit Iegem solvere, branrus.
seJ impiere, cur carne non circumcidilur Chrislia- QumstioS. Si Chrisius non venit legem solvere,
nus ? sed implere, cur Christianus negligit ciborum diffe-
Respons'o. Inio jam se ideo Christianus minime rentiam, qusein lege prsecipilur obserVari?
circumcrdil, quia quod circumcisioneprophetabatur, Responsio.luio idcirco hseca Christianis ciborum
Chiistus implevit. Exspoliatio quippe viise carnalis, differentia noh admitlilui", quoniam a Chrislo, quod
quaeinveierilege fueralfigurala,inChrisi,ijam cerni- perbanc figurabatur, impletur. Immunditia quippe,
tur resurreciione completa : et quod exspectaraus in <J quse tunc cavebaturin cibis, nunc in moribus repro-
nostra resurrectione futuruin, jam rrr sacri bapti- batur humanis. Sicut enim sancli quique, ac justi
siufllis mysterio commendatur. Carnalis itaque cir- transferuntur in corprrs Chrisli :'sic ab eo reprobi
eumcisio lanquain superflua jure pontemnilur, currl et iiilqui tanquam cibi repelluntur immundi.
jara spirilualis, propter quain signrlicandamilla prse- Postquam ergo ipsa Yeritas, quse ^ignificabatur,
cesserat, celebralur advenit: nreriio significalionis umbra cessayit.
Qucesiio2. Cur omiltit Chnstianus Sabbatum cor Quteslio 4. Si Chtislus non venil legem solvere,
lere, si Cbristus non venit legem solvere, sed im-' sed implere,'cur et animalium carnibus Sacrificiuni
plere? Deo Chrislianus non curat offerre ?
'
Responsio.A nobis Sabbatum ideo non servalur , Responsio. lmo idcirco"a Christianis hujusmodi
quia quod tunc erat in figura prajmissum, per exhi- sacrificiumnon offertur,"quia quidquid in illis hostiis
bitionem rei jam videmus impletum. In Christo' typice gerebatur; lolum in immolalione Agni, qui'
quippe verum spiriiualis olii Sabbatum coliraiis, lollil peccata niundi (Joan. i), veraciter adimpletur,'
cmu in eo solo spem ponrmus, el sic in illo, loto et quia omnia illa nil aliud salutis Iiabebant, nisiul
eordis auiore ac devolione quiesclmus, ul ab omni ad hoc noslrum -sacrifieiuur unanimiier tenderent,
vilioruni servili opere ac lerrenarum rerum ambi- boc ttnum omnis ccereiiioniafumdiversilas designa-
59 S. PETRl DAMIANlOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 60"
lOt, po-iquam hoslia iingularis illuxit, multiplex 1A annum veleliam verilas, ac sapientia Dei, quaecuur
umbra, quseprsecedebat, "evanuit.Quis enim nesciat doceat angelos in coelo, homines eliam docere venit-
eadem sacrificra potius ad hoc inobedienli populo, iu lerra : qupd prius jusserat carnaliter sub a_nigma—
ne cum idolis for.iicaretuii imposila, quam Deo, lan- lis umbra servari, poslmodum discipulis suis spiri--
quam ipse desiderar-et, oblala ? tualiter mandavil intelligi. |
. Qumstio 5. Si Christus non venit legem soivere, Responsio. Sic enim dies sepiimus ferialus esse
sedimplere, cur Christianus azyniam quam lex prse- praecrpilur, ut seterna per eum requies designetut'.
cipit, non observat? Sic et in anno seplimo, sic et in Jubilseo, qui per^'
Responsio.Idcirco a Christianis visibuis i_ia , et annorum circulum septenario nmnero septies repli-
corporalis 43 azyma fldecipenditur, qiioniam expur- cato^ et monadfe superaddita ih quinquagenarrum
gato veteris vitse fermento, hova conspersio spiritua- dncitur", secura quies perpeluae beatitudinis inlima—
liter adimpletur. Tunc enim 'erat legis Scriptura lur. liicipienle qn.ppeJubi_.eo, tubis canitur, omnes-
pj'_eceplum, nunc est tesliihonium : et postquam id que ad pbssessionespropriasrevertuntur ;quia sicnt"
quod significabatur, advenit; hoe ouod significabat, dicit Apostolus ; < Ipse Dominus in jussu, et in voce
inleriit. arcbangeli, el in tuba Dei descendet de ccelo; canel.
Qumsiio6. Si Christtrs legem venit implere, cur IB enim luba, et morlui resurgent incorrupti. > 44 Ad
Chrislianus paschalis agni sarrguiue Pascha non possessiones autem stras unumquemque redire, esl.
celebrat, eum hoc tantopere lex ipsa decemai ? corporasua proiihus incorrupta recipere. Tuncrever-
Responsio. Hic id ipsum respondendum, quod jam tettir Adam ad antiquam carnis suse lerram, in qua
superitis diclunrest; qiria postquam verus ille Agnus prrmilus habitaverai: lunc Noe, Aljraham, Moysi,
qui significabatur, advenisse cognoscitur; rlle , qui cunetisque-propria possessio redditur, dum corpus
significabat, superfluiisjudicatur. Cujus utiquesan- illis incorruplibile reformatur. Redemplor itaque
guinis non jam ligneas, sive lapideas fores inungi- noster, qui discipulis aperuit sensum, ut inlelligereut
nrus, sed interioris polius bominis viscera consi- mysleria Scripturarum, noluil Jubilaeum, noluitse--_
gnamus. . plimum remissionis annum, vel cajteras legalis rilus"
Quosstio7. Si non solvit legem Christus, car loge cseremonias carnaliter observari. !
niandatam non celebrat neomeniam Christianus ? Postquainlisecomniaspiritualiterfecitinlelligijtunc
Responsio.Propterhoc eliam Christianus celebrare enim mandala legalia veraciter adimplenttir, cum
conteinnit, quoniam id totum, propter quod oliin juxta spirilnalem fntelligentiam ,ad quam insliluts
celebratum est, Christus implevii. Novauquippe lunse sunt, fiunt. Nam lunc erant vacua, umbra scilicet e'"
solenmitasnovamdesignatlnliominefieri creaturam, C * imagorei, non ipsa res, cuni carnaliterservabaiilur-
de qua dicit Apostolus : < Si qua igilur in Christo Yis audire quomodo erantvacua et vana, el non ve-
nova creatura, velera transierunl: et ecce faeta ritas ipsa, sed veritatis exempla? audi "quid ir
sunt omnia rrova (11'Cor. v). J Exodo Dominusad Moysen dicat: < Erunique veefe.
Qucesiio8. Si Christus non venit legem solvere, ex ulroque latere altaris ad poriandum : non soli-
cur Christianus illa abluiionum baptismata, quee lex dum, sedinane. et vacuum facies illud, sicut trbi in-
prsecipit, non observai? monte monstratum est (Exod. xxvu). J Quod ergc
._ Responsio.Ideo hsec-Chrislianasnon merentur ob- Moyses ridil In monie, sancta Ecclesia est, ipsare"
servantise cullum, quia lunc umbra? fuerunt futuro- veriias est. Tabernaculum aulem illud in deserto
r.um, quorum nuncperspicuum possidemus effectum. cdnslructum, umbra; el imago ejusdemEcclesiseesi,
Co-isepulii eniin sumus Christo per baptismum in ad cujus exempium facium esl. Esl scilicet homo, ad
morte (Rom. vi); ut quomodo surrexil Christus a cujus imaginein litsigillum, sedin comparalione vi-
mortuis per gloriam Patris, sic et nos in novitate caria, homo quidemres, el verilas dicitur, cum si
vitae ainuulemus. gillum similitudo fantum rei, et forma videatur.-
Qiiasiio 9. Si lex a Christo implela est, non soluta, Postquam ergo venit plenitudo temporis, impievit,.
quid rationis objicilur, ut a Christianis Scenopegiae1D dum easpirilualiter exhibenda mandavit. Unde fa-
solemnilas non colalur ? ctum est.nt post.adventum Dominrtefrena illa Hie-
llesponsio. Tabernaculum Dei soeietas est populi rusalem cum suo teniplo fundilus eversa corrueret,
Ghristiani, et quoniam Illud tabernaculum sanctam quatenus sola per mundum sancta universalis Eccle-
prseiigurabat Ecclesiam,jContemnilur signum,post- siauoruscaret. Sicut enim evangelista refert, quibus-,
• quam venit, quod fuerat prsesignatum.Necenim drce- dam dicentibus de templo, quod lapidibus bonis et
retur"tabernaculum teslimonii,nisi attestarelur alicui, donis exornatum esset, dixil : < Hsec, quse videtis,
quse declaranda erant suo tempore veritatis. Quod venient dies, quibus non relinquetur lapis super la-
itaque tunc agebatur prsecepto figuralum , nunc pidem, quinon deslruatur (Matlh. sxiv; Matth. xui;
praesentialiter cernilur lestimonio revelatum : et Luc. xxi). i Erat namque Hierusalem urbs illa
eum jam id, quod figurabatur, aspicitur; quod figu- magna regalis, ubi templum famosissimum Deo
i"abatr superfluumper omnia judicatur. fuerat exstructum, postea vero quam venit ille, qui
Qumsiio 10. Si Chrislus legem solvere noluit, sed^ erat verum templum Dei, et coelestis Hierusalem
implere, quare Christianus septimum remissionis cospit aperire mysteria ; deleta esfcilla terrena, ubi
(.1 OPUSC. III. — DIALOGUS.INTER JUDyEUMET CHRISTIANUM. 62'
coslestisapparuit/et in templo illo non remansit la- A hibeat, profeclo Deum et hominem clarius manife-
pis super lapidem. Erat prius pontifex sanguine stal. El iterum quoque Isaias ait : < Habitabit, in-
taurorum, et lrircorum, puri.icans populum: sed ex quft, lupus' curn agiro, et pardus cum hsedoaccu-
quo venit verus pontifex, qui sanguine suo purifica- babit; vitulus, et leo, elovis simul lnoi-abunlur, et
ret credenles, nusquam est iile potuifex prior, nec puerparvulusminabiteos (Isa. xi). > Nam persau-
ullus er reliclus est locus. Altare ftiit prius,"sacrificia cte charilatis viscera lupus cum agno habitabit,
celebrabantur, sed ut venit verus Agnus, qui- se quia<qui in sseculo raplores fiierunl, cum mansuetis
ipsum obtulit bostiam T)eo, cuncta illa velul pro et mitibus 'in pace conquiescunt, et pardus cum
tempore jjosila cessavere: propterea sane hoc di- hsedoaccubal, quia qui peccalorum suorum-maculis
vina dispensalio procuravit, tit el civiias ipsa et varius fuit, eum co, qui se despicil, et peccalorem
templum, et omnia illa pariler subverterenlur. ne faletur, humiliari consentit. Ubi et subditur : < Yi-
quis forte adhuc parvulus, et laciansin fide, si vi- iulus etleo, et ovis simul morabuntur; > quia et is,
deret illa constare dum sacrificiorum riium, dum qui per contrilum cor ad quotidianum se Deosacri-
minislrorum ordinem altonitus siuperet, ipso diver- ficium prseparat, et alius, qui lanquam Ieo excru-
sarum forniarum raperelur inluitu. Sed providens delilate sseviebal, et ille qui velul ovis innocenlise
infirmitaii nostraj, et videns multiplicari Ecclesiam 1B suse simplicitale perdurat, in eaulis sanctseEcclesise
suam, omnia illa subverti fecit, et penitus auferri, convenerunt. Quse videlicet animalia puer parvulus
ut sine ulla cunctalione cessanlibus umbris, et lypi- minat, quia is," qui "paulominus ab angelis mino-
cis i§,g rmaginibus, vetus superesset: et everso ma- ratus est, ne corda noslra terrenis rebus"inhsereant,
teriali lemplo, Ecclesia per orbem sola regnaret. per internum desiderium quotidie invisibiliter in-
Epilogus. Sed jam post tantam testium nuljem, .flammat. Qui per charitatem suam, quam nobis tri-
Judsee, libi epilogumfaciam, et incipiens ab exordio buit, 4@ uos in hoc mundo mentes figere non per-
bumanitalis Christi per incrementa lemporum usque miltit. Atque hoe ipsum ejus minare , est ad suum
ad consummalionem, propbetica teslimonia tibi, si nos amorem incessanter accendere, ne cuu- nos vi-
liabes, anle oculosponam, ut quasi sub uno aspectu cissim diligimus, mente in hoc exsilio remaneamus.
collecla breyiter videas, quseme diffuse, et sparsim Hocquoque, quod ad ieinplum delerendut esset,
ponere superius altendebas, Nam quod Dei Filius Malachias propheta deuuntiat, dicens : < Hsec dicit
bumanitatem nostram suscepturus esset, les.alur Dominus : Ecce ego milto augelum meum, et prsepa-
Jeremias, dicens : < Faciet, inquit, Dominusnovum rabit viam ante faciem meain; et statim veniet ad
super,terram, et mulier circumdabit virum (Jer. templum suum dominalor, quem vos quseritis, et
*^
xx-xr).> Si enim de simplici homine diceret, super- angelus teslamenli, quem vos vultis. Ecce venildi.it
fluo ponerelur novum, quod ubique in humano ge- Dominus exerciiuum, et quis poteril cogitare diem
nere eernitur usitatum. Quodautem mulier illa Virgo adventusejus ? > (Malach. m.) Quia vero adliucpar-
foret, per quam Dei Filius velut per eoelestempor- vultis in _~Egypiumdeducenduset reducendus esset,
tam de sinu Palris ad publicum nostrum exiret, Osee inanifestai, cum dicit : < Sicul mane. transit,
ostendit Ezechiel, qui ait: < Converlil me, inquit, pertransiet rex Israel, quia puer Israel, et dilexi
ad viam porlse sanctuaiiiexleiioris, quse respicie- eum, et ex -Egypto vocavi filium meum (Oseexi). >
bat ad orientem, et bajc erat clausa ; et dixit Dor Quod aulerii super asinam. sedens Jerusalem ven-
minus ad me ; Porla hsec, quam vides, elausa erit, lurus esset, Zacharias declaral, dicens : < Exsulta
et non aperielur, el vir rrorrtransiet per eanr, sed salis filia Sion, jubila filia Jerusalem', ecce Rex tuus
sempereril elausa (E&ech.XLIV).J Beata eniniTirgo veniet tibi justus, ei salvator : ipse gauper, ei
Maria semper estelausa , quia et ante partum , el ascendens super asinain, et super filium asinse; et
post partum semper incorrupta. De qua etiam David disperdam quadrigam Ephraim, el equum de Jeru-
canil, dicens : <In sole posuit labernaculum suum, salem, et dissipabitur arcus belli: et loquelur pa-
el ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo cerrigenlibus, et poleslas ejusa mari usque ad mare,
* et a flumirie
(Psal. xvm). > usquead fines lerrse (Zach. ix). > Quod
Quod autem parvulus futurus esset ih suljstanlia autem argulurus esset Judseos et eorum maliliam
Iiumanitaiis, ut uos_magnosefficeret ex virtute divi- correpturus, lsaias declarat, cum ait: < Non secun-
nilatis, Isaias perhibel, qur alt: < Parvulus enim dum visionem oculorum judicabit, neque secundum
nalus est nobis, el filiusdatus esl nobis; el factus auditum aurium arguet; sed judicabit in justilia
est principatus super humerum ejus , et vocabitur pauperes, et arguet in sequitatepro mansuetis terrae,
nomen ejus admirabilis, consiliarius, Deus, foriis, (Aperculiel lerram virga oris ,sui, et spiritu labio-
paterfuturi saeculi, princeps pacis : multiplicabitur rum suoruni interficiet impium, et eril justitia ciu-
ejus imperium, etpacis non erit finis : super soliuni gulum lumborum ejus, et-fides cinctorium renum
David, et super regnum ejus sedebit, ut confirmet ejus (Isa. xj). > Porro quod irr Jordane baptizandus
illud, et corroboret in.judicio, el justilia amodo e.t erit Isaias denuntiat. cum ait: « E«sultet desertum,
usque in sempilernum (Isa. ix). * Nam cum eum, et exsultent solitudines Jordanis, et populus meus
quem parvulum 'ante descripserat, postmodumDeum videbit altiludinem Domini et majestatem Domini
fortem, et patrem fuluri sseculivocandumesse per- (Isa. xxxv). > Et paulo posl: < Et aperiam mon-
'
63' S. -PETRI'DAMANI OPP. TOMUSSEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 64
tibus fiumina, et montes disrmripam et lerram si- A_.el ero mors tua, o mors : ero morsus tuus, inferne
tientem sine aqua confundam (Isa. XLIV).J Quod a (Oseexin). >Quodvero tertia die resurreeturus esset,
suo discipulo tradendus esset, tesiatur ipse Domi- et non alja diei bora nisi diluculo, idem Oseas ma-
nus, qui per os Davidconqueritur, dicens : <Etenim nifeste clamal, dicens : < Venite, et reverlanrurad
l.omo pacis mese, in quo sperabam, qui edebat pa- Dominum, quia ipse cepit, et sanabit nos, perculiet
ues meos , magnificavit super lwsupplantalionem et curabit nos, vivificabil rros post duos dies, in die
(Psal. XL). >Et iterum : < Si inimicus, inquit, meus ^ terlia suseitabit nos; et vivemus in conspectu ejus,
iraledixisset mihi, supportassem ulique : et si is, sciemus, sequemurque ut cognoscamusDominum,
qui oderat-me , super me magna loculus fuisset, quasi diluculum prseparalus est egressus ejusi, et
absconderem me uiique ab eo : lu vero homo una- veniet quasi imber nobis .temporaneus et serotinus
nimis, dux meus, et nolus meus (Pscd. Lrv). >Nam terrse (Osee. vi). >De lege autem novi Teslamenti,
quod argento vendendus essel, Amos perhibet, qui quam per mundum diffusurus erat, per Jerenriam
aiu < Super tribus sceleribus Israel, cl super qua- pollicetur, dicens : < Ecce venient dies, dicit Domi-
tuor non convertam eum, pro eo quod vendiderit nus, et feriam domui Israel ei domui Juda fosdus
pro argenlo justum (Amosn). > Quod vero tnginta- novum : non secunoum paclum , quod pepigi cum
argentejs , Zacharias enumerat, dfcens : < Appen- I3 patnbus vestris in die quaiido apprehendi manum
derunl, inquit, mercedem meam iriginla argenteis, eorum, ul educerem eos de lerra .Egypti: paclum,
(Zacn. xi). J quod irrrtum fecernnt, ei ego dominatus suni eorum,,
El quia iidem argentei ab Juda post acceptioncm dicit Dominus. Sed hoc erit paclum , quod feliam
projectr^int, hoc eliam idem propheta stibtiliter cum domo israel posl dies illos, dicil Dominus, dabo
exsequitur, cum subjungil: < Et dixit Dominusad legem meam in visceribus eorum , et in cordibus
me . Projice illud ad slatuarium, decorum pretium, eorum scribam eam, et ero eis in Deum, el ipsi
quo appreliatus sum ab eis. Et luli triginta argen- erunt mihiin populum (Jer. xxxi). >
leos, et projecj illos in domum Domini ad statuarium Quod ascensurus est-elin coolum, ei super apo-
decorum (Ibid.). > Ubi etiam paulo post de Judceo- stolos missurus esl Spirilum sanctum David uno-
ruro damnatione suJjjungilur : < Aspicienl, inquit, versiculobrevitercomprehendit, dicens: <Ascendeus
iii nre, quem 4_F confixerunl, et plangenl planclurn in artum caplivam duxit captiviialenr, dedil dona bo-
quasi.super unigenitum, et dolebunt, ut dpleri solel, minibus (Psal. LXVII ; Eph. iv). t Ascendens*quippe
in morteprimogenili (Zach. xn). i Ibi etiam clavo- Christus in allum captivam duxit captivita.em, quia
rum liguras in manibus Domi.nimaniiesle denuntiat, corruplione.m nostram virtute suse incorruptionis
eum ait: <El dicetur: Et quid sunt plagse islsein C < absorbuii; dedit vero dona hominibus, 43 T'il2i
medio manuum tuarum ? Et dicet: His plagatus sum effuso desUperSpiritu , diversa discipulis suis ccele-
in domo eorum, qui diligebant me(Zach. xm); > ubi stium cbarismatum dona concessit. El Joel dicit":
adhuc additur : < Franiea suscitare super pastorem < El erit post hsec, effundam Spirituro meum super
iiieuin, et super virum cohserenlem mihi, dicit Do- omnem carnem, el prophetabunt filii vesiri et filise
minus exercituum. Pereute pastorem, et disper- vestrse,seniores veslrisomniasomniabuni,eijuveiies
genlur oves (Ibid.). > Quod aulem in ligno suspen- vestri visiones videbunl. Sed et super servos meos
deiidus esset, Jeremias manifestat, dicens : < Do- et aricillas meas in diebiis illis effundam spiritum
raine, demonstrasti mihi et cognovi, tu ostendisti meum (Joel. n). > De liac eadem effusione Spiritus
niihi studia eorum , el ego quasi agnus niansuelus, Isaias perhibet, dicens : < Noli limere, serve roeus
qui portatur ad viclimam. Et non cognovi, qnia Jacob electissinre,quem elegi: effundamenim aquam
cogitaver.unt super me consilia, dicentes: mittamus super sitieniem, etfluenia super aridam. Effundani
lignum in panem ejus, el eradamus eum de lerra spiritum meum super semen luum, el benediclionem
viveniitrm, et nomen ejus iron memoreuir amplius. meam super siirpem tuam (Isa. XLIV).> Debaptismp-
(Jet. xi). « Quodveslimenla illius sortedivisa sunl, autein,'quem per mundum freri prsecepturus erat,
lesialur ipse per os David , inquiens : e Diviserunl ^ per Ezechiel pollicetur dicens: < Effundam, inquii,
sibi vesiimenia'me., et super veslem meam mise- super vos aquam mundam, e1 mundabimini ab om-
runl soriem (Psul. xxi).'» Nanr quod felle cibandus, nibus inquinamentis vestris, et abuniversis idolis.
acetojpotandus esset, per eumdem David perhibet, vestris mundabo vos (Ezech.xxxvi) j Quia vero lpse
cum ail: < Dederunt in eseam' riieam fel) et in siti judicalurus sitmundum, testatur Psalmista, rjui post-
mea potaverunl me aceto (Psal. Lxvirr).< Qtiia vero qiiam prsemisit, < Dominus regnavit a ligno; » -de-
conspuendus esset, el lanceis perfdrandus, Jere-- eodem Domino, qui a 1ignoregnavit, in flne subjun-
mias (?) insinuat, dicens : <~Insuri'exerunt in roe git dieens : t Judicabil orbem lerrse in ajquilale , et
viri iniqui absque misericordia , qusesierunt me in- populos in veritate sua (Ps'al: xcv).
ierficere, et non peperceruntin faciem meam spuere, Nunc igitur, Judaje, sieut sacras Scriplurse testi-
et la.iceis suis vulrieraveriml me. > moniaad fiJem tcChrisii nonaltrahuiu/sionrriium
De descensiorieejus ad infcros, et ereptione san^ le prophetarum tam perspicua, et clara dicta non
ctoruni per Osee loquitur boc modo : < De manu, flectiinl, libet adhuc, posiposhis scilicel propbela-
hiquit, liiortis liberabo eos, de morie redimam eos: mm exemplis, sola lecum ratiocinaiione contendere,
' OPUSC, III. —
$5 r DIALOGUS.'INTER 3UILEUM ET CHRISTIANUM 66
et unam lecum in calce bujus opusculi qiiseE.irrn-A A quoque exsilio positi, nunquamfueruiitpioplielaruiu
culaui breviler agitare; quatenus quod tusecoiiver- cohsortio penitus desii.uli, videlicetui propeccatis
"s.oni sit congruum, nihil videatur uoslfis studiis "eorumjugiler inlereederenl, et legem Domini sern-
intenlatum. Age igilur, responde mihi, quod gravius per eis ad memoriam revocarenl, magnumque eis
peccatum patres veslti perpetrasse noscunlur, unde prsesenlium calamilaltrm solamen afferrenl; dum
Dei iram magis accendererit, et ejus in se vindictam sibi certum-futurse reversionis adpalriam articiilufn
acrius provocarent? Murmuralionem, inqules, idolor ' nunliarent. "Sicutper Zacliariam dicitur: <~Angelus
latriam, fornicalionem.,Nam'etego boc tecum senlio, Donrini' dixil : Dornine exerciluum, usquequo
et hseciria illorum delicla damnabiliora fuisse per- non niisereberis Jerusalem, elurbium Juda, quibus
pendo : verumlamen hsec omnia apud misericordem iraius es? Iste scptuagesimus annus est. Et fespon-
Dei justiiiam non irreyocaliilem pertulere vindictam. dit Doininiis angelo qni loijuebalur inme verba bona,
Siquidem ut ad vestrse aniiquitatis reeurranrus histo- verba co.isolaloria (Zach. 1). "j El per Jeremiam :
riem, de murmuratione in libro Numeri legitur : < Servient, inquit, omnes,gentes istseregi Babylonis
< Quia vociferans omnis lurba flevit nocte illa, et septuaginla sfnnis: cumque impleti fuer.nl. anni
murmuraii sunt eontra Moysenet Aaron cuncii filii .septtiaginta, visitabo super regem Babylonis (Hier.
Israel, dicentes: Ulinam moiiui essemusin JSgypto; IU xxv), >et reliqua.
"elnon in liae vasla solitudine : utinam pereamus, et . Patel igitur, quia patres veslri, liccl plerumque
non indueat nos Dominusin terram istam. ne cada- fuerint divina ultione percussi, refovebanlur tamen
musgladio, et uxores, ae liberi noslri ducantur ea- aliquando impensis consolalionibus recreali : vos,
ptivi. Et dixerunt alter ad alterum : conslitua.mus aulem a passione Chrisli usque bodie in lam longis-
nobis^ducem.etrevertamurinjEgypmm (Num.xiv). > simis calamitalibusposili, prophelam inler vos ali-
Propler boc lamen, murmuratronis videlicet immane cubi terrarum non cernitis; sed et folurse prospsri-
peccatum, non amplius quamjier quadragirita annes taiis nunlium dhinilirs yobis niissum peniius non
divrnseseveritatrs in eos vindicta dessevit, sicutillis . auditis. Quseest ergo hoec veslr.a iam insanalillis
Dominusdixisse legitur : <"F__ii, inquit, veslri culpa? Undevobis (am inemediabilis poena? Ujide,
vagi erunt quadraginta annis, ct portabunt iiiiqui- inquam, nisi quia Cbristum Dei Filium occidislis,
taies patruni, donec consumantur cadavera vestra t 50 et posl peraelunr 1'acinusad fontenr vitse recur-
in deserio jtixta nuinerum quadragiuta dierum, refe noluistis? Hoc enim profundissimum vestrse
quibus consideraslis tei'ram. Annus pro die im- iniquiialis baratrum omniuni flagitiorum trans-
putabitur, ei quadraginta annis recipfeiis"iniqiii- cendil nioduni, .omniuin superat immanitaieia
taies veslras (Ibid.). >, Pro yilulo eliam, quem *C erim.num.Plarie hoc peccatum vestrum Moysespi-sa-
adofaverunljuxla montem Sinai, noii amplius quam videbat, cum adversum vos iratus dieebat: < Con-
vjginti tria iiriJJia bominum novimus iuisse gla- gregateadmc omues-majoresnatuper tribus veslras
diis inlerempta, sicut in libro Exodi legiuir-; atque doctores, et loquar audientibus eis sermones
49 ail illis Moyses: < Ponat vir gladium snper fc- istos, el invbcaboconlra eos coeluni, et lerram. No-
mur suum, et ile, et redite de porta ad porlam per vi enim quod post moilem meam iniqtie agelis, et
medium caslrorum, et oecidal unusquisque fratrem, declinabitis citodevia.quam prsecepl_vobis,etoccur-
el amicnm, et proximum suum. Fecerunt filii Levl fenl voliis mala in extremo tempore, qtiando feee-
luxla serriionemMqysi, et ceciderunt in die illa quasi ritis malum in conspeelii Domirii, ut irritetis eum
viginii tria millia.homrnum. Et ait Moyses; Conse- per opera irianuum vestrarum (Deul. xxxr). >
' crastis manusvestras Domino, Nunc igitur, Judaje, audi meum consiJium, ut
unusquisque In filio, et
fratre suo, ut detur vobisbenediclio (Exod. x\xn). > , Deum, quem iralum habes_,possis habere propi-
Pro fornicatione quoque, quam cum Madianitartim lium: depone veleris hominis imliimenium, et novie
filiabus exercueruni, similiier non plus quam vi- gralias suscipe, saeranientum ; placeant tjbi benedi-
ginti tria millia bominum gladio ceciderunt, sicut " ciiones Garizim,iu nraledictioneslleba) KD.eui. xxvu).
>nlibro Numeri rursus scriptum est: t Cessaviique possis evadere: desere Judaicse. csecita,tis errorem,
plaga a ftliis Israel, ei occisi sunl viginli iria millia et te. ad Evangelicsegratiae dirige veiilateni: esto
hominum (jVtt.iixx\). J Quidergo est,,quod,lam bre- procul dubio,securus de venia, si ad-Christi fidem
vem vindictam de peccaiis pairum veslrorum Deus conversus, sacri bapi/smalis fueris unda periusus.
'
recepisse legitur ; vestra autem hsec serviuis, et per Sed quonram apud aninmni tuum plus fofsitan valeo
lolum munduin dispersio jam per tol ssicula prote- Deum depreeando, quam apud le prsedicando, Deus
lalur. Lege etiam Josephum tuum (De Bell. Jud.), ibi palrum luorum a corde luo vetustum ignorantise
reperieS pro vindicta moriis Christi, quam cum Ve- vclamen aJijiciai, et depulsis errorum lenebiis,.nova
spasiano Titus exercuit, de populo Judseorunidecies te CQgiiitionissuseluce peifirndat, qui perprophetam
centena miilia gladiis corruisse, ctundecies centena suum pollicetur, dicens: s Si fueritjrumerus filio-
inillia ducta fuisse captiva: et post Irsec quieunque rum Israel velut aiena marig, reliauise Isiael salvoe
eslisgiadio devoranle residui, omnium genlium pe- fieiu (fsar.x; Osemi; Rom. rx).
dibus videmini servilute substraii; nempe patres - UTjj/or/.rs.Eccepeipendisipse,cliarissmrefraler-Iio-
veslri, quicunque in caplivitate ducti sunt, in ipso neste, quia duminibecillilati tuseconsulerestudui, non
67 S. PETRI DAMIANlOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 6S
coloratos rhetorica. faciindia?,flosculns,nonacutadia-_i effundere debeas, quo clypeum eircumvolvere, quia
1
lecticorum ponereargumenla curavi. Salvoenimco, bella necdum imminent, ad plenum docere non po-
.quodmiliissecularissapientisephalerassequinonlibet-, lui. Habes igiturcoram poslla, quse ad bujusmodi
quia le etiam negotiis ssecularibus implicatum novi conflictum sunt necessaria. Ulere uaratis, ut expe-
nrulta non posse petiegere,, nolui teprolixis argu- dire decreveris.
mentorum distinclionibus onerare. Quapropter dum Omnipolens Deus, dileelissime frater, ab invisibi-
nuda pene tlbi Scripturarum exempla proposui, ve- lium te insidiis hoslium misericordiier prolegat et
lut sagittariim fasciculum in pharelram misi. Et immunem-te de hujusmodi certamine ad cceleslia
tpiia ex verbls contrariis suggeritur copia respon- regna perducat. Amen.
lendi, arma quidem prsebui; quo vero te invictum Sil nomenDominibenediclum.

si-58
OPUSCULUM OUARTUMo

DISCEPTATIO SYNODALIS INTER REGIS ADVOCATUM ET ROMANZE


ECCLESIJE DEFENSOREM.

AEGUMENTCM. — In boclibello Romanaj Ecclesisedefensor et regis Henricl advocatus [altercantes inducun-


lur. Causa atrlem eorum allercalionis bsec erat: Inoleverat prava consuetudo, tit Romanus ponlifex eligi
iion posset, nisi ab imperalore.prius confirmaretur. Cum jgitur lunc temporis Henricus III puer.esset, et
adhuc sub tutela constilutus, sine tllius assensu ponlifex eleclus est: quod cum ab Henrici legatis in
crimen vocaretur, in bac disputatione cuncla eortim objecta refelluntur, ut paula.im 'cogatur regius ad-
vocatus ralionibusconviclus, in contrariam transire senlentiam. _Fingilur auiem bsec dlsceptaiio habita
coram synodoEpiscoporum qui, ut hac de re pronunliarent, in unum convenerant. Cudalouni antipapam
sequentibus verbis comoellat S. auctor.

Sed sid hsec gloriaris et jacias: Rex me, et impe- B sive melropoieon primatus, autepiscopatuum calhe-
fatrix maler_eligit, ad bunc apicem me regia celsi- dras, vel Ecclesiarum cujuscunque ordinis dignita-
tudo provexit: sed cum hrnc aula regia suum tuea- tes, siye rex," sive imperaior, sive cujuslibet condi-
tur elecium, rllinc Romana Ecclesia proprium de- tiorils homo purus instituit, et (prout voluntas, aut
fendal aulistilcm, jam in solio constitulum; dignum facullas lulit) specialium sibi prserogalivarumjura
est, ut sanctorura alque prudentium sacerdolum praefisit; Romanam atrtem Ecclesiam solus iile fun-
mulliludo conveniat: et hanc qusestionemventilans davit, et super petratn fidei mox nascenlis erexit:
sub canonici juris aucloritale discernat. Et quoniam Qui bealo vitse seteniaa clavigero, terreni, simul
in proximo, ut speramus, fiet hinc Osboriense con- et coelestisimperii jura eornmisrl(Mallh. xvr). Non
cilium, hic jarir ejusdem concilir conslrluamus velut ergo quselibel terrenasenientia, sed illud Verbtim,
in quadam tabellse pielura prseludium. Juxla visio- per quod conditum est ccelumet terra, perquod de-
nem crgo Danielis{Dan. \ii), palrum throni sintpo- nique omnia condita sunl elemerrta, Romanam fun-
sili, judicium sedeat, libri aperiantur, et solulioriis davit Ecclesiam; illius certe privilegio fungilur, II-
indiga quseslio in medium deducatur. Hinc itaque lius auetoritate fulcitur. TJndenon dubium, quia
Romanaj defensor Ecclesise suas allegationes infe- quisquis cuiUbei Eccteiise jus suum detraxit, jriju-
rat:illincadvocalus regiusproprisepartisargumenla irj stitiam facH:quiaulemRoman_eEccIesIajprivIlegium
depromat. Taceal Parma cum suO hseresiarclfa, ad- ab ipso summo omnium Ecclesiarum capite tradilum
vocatio larrlum regia, et Romana invicem obloqua- auferre conalur, hicprocul dubioin hseresimlabilur.
lur Ecclesia; sanctorum vero sacerdolum erecli sint et cum ille noletur injustus, hrc est procul dubio
aniiiri, ul ei quse utrinque dicenda sunt, conferant, dicendus hsereticus. Fidem quippe violat, qui ad-
et peroratsc caussejudicialis senientise calculum po- versus illam agit, quse mater est fidei, el illr conlu-
nanl. Age igilur, defensor apostolic» sedis iueipiat, max invenitur, qui eam cunctis Ecclesiis prsetulisse
deinde regius advocatus, quse sibi vldebuntur ob- cognoseilur. Cuni hsecIgitur vestTa Sanclilas indu-
tendat. bitanter agnoscal, vos, qui non qmiibet, sed nobi-
Defensor RomancaEcclesim. liores, et egregii estis filii Romanaj Ecclesise, piela-
Cum Beatiludo veslra, venerabiles palres, super iis viscera circa matrem vestram compatienles osten-
aposlolicse sedis negolio disputat, ad cunclas Eccle- dite: et utrum destrui debeat, sibimet eligendopon-
sias perlinere, quod versatur in manibus, rion igno- lificem, gg judieate. Mirum quippe esl, si quod
rat. Ilac enim slanle, reliquse slant; sinauiemlisec, miiioribus Ecclesiis canonicus vigor attribuil, jlli
quse omnium fundamentum esl, et basis obruilur : soli, quse caput estomnium, non permisit.
cseierarum quoque slatus necesse est collabalur. tj . Regiusadvocalus.
Omnes autcm sive patriarebivi cujuslibet apicem, Prolixa declamalio dedit allen.ionem, benevolen-
m OPESC. IV. — D1SCEPTATI0 ST.NODALIS. 70
iiam, Jitque docililatem: et hoc potius juxta consue- Acere; qnis imperatorum elegii Simpliciurn Tiburti-
ludinem fori judicialis, quam secundum regulam nunr? Fclicem naiione Romanum ? quis Gelasium
conciliisynodalis: ubi scilicet non magnopere curare Afrum Yalerii filium? quis Symmachnm Sardinise
debemus elucubratse loeulionis- urbauilaiem, sed provincise lilium Forlunati? qurs Hormisdam -filium
vivaepotius sententise puritatem. Ad querelam ergo . Jusli natione Campanum, Joannem ordine Tuscum;
- coram sanctis sacerdolibus "deponendam, sufflciat . Felieem nalione Samnilem, Bonifacium Sigibaldi
nobis dicere: quoniam inlhronizastis papam sine filium, Mercurium Projecti,AgapilumCordiani.na-
consensu domrni noslri regis, ad injuriam "scriicet tyra Romanos? Qurs enim regum electioni eujuslibet
alque contemptum regisemajestalis. islorum suum legitur adhibnisse consensum? eura
DefensorRomanmEcclesiw. eorum temporibus Romanse reipubliese Christiani
Ordinallonem papsefaetam diffiterfnecpossumus, principes prsefuisse legantur, id est, Yalentinianus
nec debemus ; regis autem injuriam modis omnibus Senior ; Yalens frater ejus, qui occisus est in pugna
propulsamus. Sed videamus primo, si placet, utrum Gothicaprope Adrianopolim; Gratianus,jqni a Ma-
papa sine rege potuerit fieri, et sic postmodum de sirno lyranno peremptus est; Yalenlinianus Junior,
regisdispnteriius injuria. cjui necatus est a comite suo Yiennse; deinde Arca-
Regius advocalus. S dius, Honorius, Theodosius; Joannesille, qui apufl
Gerle Iiquldo novimus, quia illi debentponlificem, Ravennam occisus est; Valenlinianj?s tertjus, qui
eum ordinatur, eligere, quos sibi, poslquamordina- in campo Martio esiperemptus, Martianus, Leo,
tus fuerit, canonica decermt aucloritas obedire; Majorianus, Severus, Antlremius, Olybrius, Glyce-
.papaevero, quia unjversalis est ponlifex, non modo rrus, Zeno; Nepos ille, qur in villa sua occisus est
Romanus populus, sed el Romanus imperator, qifi juxta Salonas,; Augustulus , Anastasirrs, Justinus ,
caput est jpopuli, obedienliam debet. Cens.endum -et carteri Romani imperatores, quos vilandi laci-
ergo est, ut papam sine capite suO populus eligat, nipsi styli causa prsefereq. Damihi ergo eorum, quos
et ei, quem non elegit imperator, obediat. Conslat enumeravimus, aliquem, vel prsesulcmrequirenlem,
ergo , quia nisi Romani r.egis assensus accesserit, vel princip,em assensum in eleclione prsebeniem : et
Romanr ponlificis eleciio perfecta non erit, ego do manum, ae te periiibeo laureandum : alio-
Defensor Romanm Eeclesim, quin si dare non poteris, in' hoc te convrctum per
Pefhibendum est itaque juxta vestrai disputatio- oinnta necesse est fatearis. Quod autem-B. Gregorio
nis arliculum, quia neqire Siephanus, neque Six.us, legituradhibuisse Mauiitius imperator assensum, et
fleque Cornelius, non denique Clemens, .non SyLve- ' perpanci alii principesraliis promovendis : hoe di-
ster, mon ipse B. Petrus 2poslolus papali iKjmine. ciavit perlurbatio temporum,et tempeslas horrenda
digni sunt, qui ab imperaloribus eorumdem tempore bellorum.
electr non sunl. Regius advocalus.
Regiusadvocatus. Si meniiri est contra mentem loqui-, temerarium
Genliles reges non sunt adbibendi ad hujus, de est me mendacii tam procadief Ai'^ui^ qui non mi~
quo loqnimur , electionis exemplum ; qui quoniam" que falsum , sed verum me dixisse pulavi : tamen
Chrislianam ignorabant fidem, Ciiristianorum non assentior etinhoc superatum me dixissen on abnuo.
polerant ordinare poiuiliccm. Cseterum Chrisliani Defensor Ecclesim.
principes semper Romanos elegere pontifices. Ut autem idipsum adhuc manifestius pateat, et le
Defensor Romanm Ecclesitz. super bac dimicandi maleria perdidisse, tibimelipsi
Qrii mentilur in communi colloquio, mendax clarius innoteseal : lege Constanlini imperaloris
dicitur, nui aulem in prsesentia venerabilium sa- edictum, ubi sedis aposloiica. constituit super om-
cerdotttm falsa protulerit, sacrilegii procul dubio nes in orbe gg terrarum Ecclesias principatum.
crimen incurrit. Dixisti, 54 Christianos prin- ISampostquam supra corpusB. Petri-basilicam fun-
cipes, Romanos semper elegisse pontifices; per- dator erexit, postqurimpalriarcbium Lateranense in
curre mecum ecclesiaslicse anliqiiitatis historias, b^aj.1Salvaloris honorem conslruxit, mox per rm- -
Romanorum prsesulum calalogum studiose dis- perialis rescripli seTrernRpmanse ecclesiseconstituit
quire; et cumjjerpaucis inveneris in electione sua dignitatem. .Ubi nimirum B," Sylvestro, suisque
regium aceessisse consensum, eonfitere-le per- suecessoribus obtulit, ut regali more et aurea co-
spicuum prolulisse mendacium. Quis enim rex, An- rona plecterentur in capite, et cseleras regil culius
tonii filium'Damasum Hispanenseni?rjuis Innocen- infulas usur.parent (vide notas ad calcem opusculi).
tium Innocentii filium Albanensem? quis denimre Yerum B. Sylvesler omnmenta, quaa sac«rdolali
Zosimum GrsecumEbramii filium elegit? quis prav congruere judicabat oflrcjo, in proprios ususassum-
terea Leonem Quiriani filium de Tuscia? quis Hila- psit: cofonam vero, vel csetera, qua; magis ambi-
rium Crispini filium de Sardinia? quis Coelestinum liosa quam. mystica videbantur, omisit. Cui. eliam
Prisci Romani civis filium? quis Bonifacium, quis Conslanlinus Laleranense palalium, quod «atenus
Anaslasium ajque Romanos? Denique multos attexe- aula regalis exstiterat, perpetuo jure concessit;
rem v nisi fastidium generarem. Sed ne me putes regnum Italise judicandum tradidit. Nam et ipsius
uon habentem copiam ab eorum enumerationedefi- regis hsec verba sunt: Uude congruum, inqujt.
71 S. PETRI DAMIANI£PP. TOMUS SEU PARS III. —' OPUSCULAYARIA. 72
prospeximus, nostrum imperiurh, et regni potesla- ji,pulationes , et-rala, insuper et apicum moiiuiiienla
lem orienlalibus transferri, ac iransmutari regioni- omnia bonoriim suorum filio "jura delegat: irilerim
bus, et jn Bysantia provincia, in oplimo loco tamen, usque dum ille adjuvenilis setatislncreinenta
nomini nostro civitalem -sedificari,et noslrum illic " perveniat, et rationts capax fiat, rlla cuncta dispen-
conslrtuiimperium; quoniamubiprincipalus sacer- sat, omrria ordinat: sicque quod jam alreni juris
doturn , et Ghristiana."religionis caput ab impera- est palrimonium- ad^-proprise disponil provisionis
lore-ccelesli conslitulum est, juslum non est,ut arbitrium. Nunquid ob boc dicenda est mulier illa
lllic imperator terrenus habeat potesiatem. Audisii, filio suo concessa subtrahere? imo verius perhibe-
quia terrenus imperalor non lrabel in Romana Ec- tur , ul pulo, pietatis sludio deservire; quia qu_e
elesia poteslatem : quomodo ergo sineillius arbitrio, rudis adhuc filius dilapidare ac prodigere poterat;
qui ibi-poteslaiem noii habet, non licet eligi sacer- ' haecilla sibimel apte disposita, caute felenla, ratio-
dolem? ipseyeroConslanlinopolim, velut in secunda nabililer ordinala conservat. Carnalis ergo mater
Roma, perpeluo regnalurus abscessit. Longe vero adjuval filium in rebus terrenis; et mater Ecclesia
post Thcodosius in.perator, beaii Pauli basilicam filiosuo regiprsebere non debet auxilium in spirilua-
ccepit, qtio defunclo, filius ejus Honoriuseamdem libus donls? Obmutescat ergo plectenda versulia,
basilicam ad calcem usque perduxit. Hi guoque ]3 quse scilicet hoc damnat, quod prsedicare debuerat;
RomanseEeclesiseprivilegium nihilominus firmave- illi crimen inrponere nititur, quoe pro benefactis
runl. Quoqiodo ergo-pi'serogativam sibi in Romani glorise litulum promerctur. Htrc accedit, quia non-
ponlificis electionefelinquerentqui RomanamEccle- nunquam ob vaiielatem lemporum ssepemulandus
siam nequaquam slbi studuerunl subdere, sed prse- est brdo causarum. Tunc enim quando pontificem
ferre?-non prsecipere, sed parere; non prsecellere, Romana sibi prsefecit Ecclesia , tantse simultatis
, sed subesse ? fomes rn scditionem cives accenderat, tantus livor,
Regius advocatus. et odium lumultuanlis populi corda turbaverat, ul de
Assenlior- plane, et,re actum duco, quod loque- tam longinquis terrar.um spatiis uequaquam'regia3
ris : sed esto, quod nunc regia celsitudo es anti- cleraenliseprajstolari posserous oraculum. Nisienirir
quorum consueludine principum hoc sibimet alle- quanlocius ordinarelur antisles, perniciosus in po-
^garenon possit : verumiamen lii hoc negare non pulo gladius muluis vulneribus dessevrret; ^t non
poles, quod palcr domini mei regis pise memorise parva Rbmaiiorumcivium «trages fierel.
Henricus imperatorfaclus.est palricius Romanorum, Regiusadvocatus.
a quibus etiam accepil, in electione semper ovdi-r Oblende quod vis, argumentare quod placet, dum-
nandi pdntificis principalum. Huc accedit quod prse- I3 modo constet, quia iiullatenus debuit immutari,
stantius est, quia Nicolaus papa lroc domino meo quod papa concessit, quod decreto consliluit, quod
Regi privilcgrum, qudd expaterno j'am jure succes- scriptione firmavrt.
serat,- prseburt, el per synodalis insuper decreli pa- Defensor RomanmEcclesim.
ginam confirmavit. Cum ergo' priyalus quisque a Qnid mirum si hominis, carnis adhuc fragililafe
suo decidere jure non -debeat, donec ventilato ne- circumdati, slatuta mutenlur, .quando_etiamomni-
golio judicialis in eum sentenlia promul_jetur : qu'o potens Deus, qui videlicet omnia, quse fuiura sunl,
pacto majestas regia prserogativam hanc suse digni- fiovit: eaquoque, qusea semelipsoconstituuntur, ini-
talis amisit, quam etex aposldlicse sedis liberali- niulat? g^ Nam ex eo, quod promiltil, aliquando
iatepercepit, el ex"palerno imperialis fastigii jure aliquid minuit, vel eiiam lolum sublrr.hit: aliquando
successil?'Quo , inquam , modoin Romana Ecclesia «lala minatur, et non infligit.
dignilalis adeptaj iocum sine judicio perdidit, qui R.egiusadvocalus.
Romanaiu Ecclesiamnon offendit? Ea, quseproposuislt, Scripturse declarentur exem-
g@ Defensor Romanm Ecclesice. plis. Quid est ergo quod Deus unquam promisil et
Privilegium inviclissimo regi nostro ipsi quoque - minuit? <
• defendimus, et ut sernper plerium,iliibatumque pos- Defensor Romanm Ecclesim.'
sideat, vebemenler oplamus. Porro aulem Roraana Si non excidit, remrnisci potes, quia dixitDomi-
Ecclesia multo nobilius, atque sublimius, quamrria- nus ad Noe : < Non perinanebii Spiritus meus in
ter carnis ,' mater esl regis. llla siqurdem peperit, bomrne in seternum, quia caro est, erunlque dies
rrl per ejus traducem revertatur in pulvci-em, ista illius ceiitum"viginli annorum (Gen. vrj.~>Sed cum
genuit, ui Clifisii sine fine regnanlis efficiatcofiaj- Scriptura coinnremoreiquingeniorumtuncannofum
redcm. Et curicti liquido novimus. qtiia rex, licel exstitisse Noe, quando hsec sibi Doininusloqueba-
egregiss indolis, tamen adhuc puer esl. Quid ergo tur, sescentorum vero lunc jam esse, cum caia-
,mali Romana facit Ecclesia, si filio suo, cum adhuc " ciysmus eruprsit : liquido palel, viginli arinos de
impubes esset, cum adhuc lutore egerei, ipsa tuto- prsescripli numeri spatio fuisse sublractos. Vilaj
fis officiumsubiit,' et jus qnodllli competebat im- itaqoe spaliurn,quod humano generi Deus promisil,
pievit? Quis enim nesciat, quia sacerdofem eligere imminuit, qnia perversitatis eornm reatus excrevit,
ptier ignorat? Ssepemater judicis tribunal irrumpit, Judse quoque per os patriarcliEeJacob promisit Spi-
iestes ausciscil,-notarios convocat, sicque per asti- nlus sanclus, dicens : < Non auferetur sceptrtim de
73 "OPtiSC. IV. — DISCEPTATSOSYNOBALIS. 74
Juda, et dux de femore ejus, ilonec venial qui mit- ^ simi vos (Jer. xvn). J Hinc est,-quod ad Heli quoqne
^tendus est (Gen. XLIX).> El larnen nec temporibus per virunr Dei Doniinus ait : < Loquens loculus sum,
iudicum legimus viros'-de tribu Juda senrper super ut domus tua „ el domus palris tui minisiraret in
Israel lenuisse ducalum , nec reges ex eadem trilju conspeclu mco usque in sempiternum. Nunc autem,
principatum tenuisse usque ad Chrisli reperiuntur dicit Dominiis, absit hoc a me, sed qiiieunqiieglori-
adventum. Conslal ergo, quia ssepe'Deus omnipo- ficaverit me, glorificaboeurn z qur aulem contem-
tens, cpiodhomiiii promisit, immlnuil; quoiriamlio- nunl nie, erunt ignobiles{I Reg. ri). i
ano, quod Deo flebuerat, non implevit.' Regius r.dvocatus.
Regius ^advocatus. Recie plane cuncla, quseproposueras , pei'spicuis
Doceeiiam ubi Dens promisil bonum aliqtiod, et roborasti leslimoniis Scripiurarunr; nunc autem
eflicaciter non implevit, paulisper ad super.ora revertere, el j'tixlntuse spon-
Defensor llomanm Ecclesim •sio-iis eiogium, de Domini regis injuria rationem
Recordare quia dicitDominus ad-Josiarii rcgem redde.
Juda : < Proeo, inquil, quod vidisli verba voluminis, •Defensor RomanaiEcclesiw-.
ei perlerriium est cor tuum,"el luimilialus es corara Glorioso regi, nobis eligendoponlificem, absit.iit
Domino, auditis sermonibus contra Iricumistum, et B nosintulissemus injiniam, eum -a"dboc nos, sicut
liabitalores ejus, et scidisti vestimenta tua, et fle- saperius dictum est,necessitas impulerit, non ra-
^isii coram me : idcirco coiligam te ad patres tuos, pina . ad hoc, inquam, nos invilds aliraxit imminens
et coiligeris ad sepulcrum tuum in pace"(/P Rcg. periculum civilis belli- non Isedendi, vel tiiitiucndi
xxn). jEtlamenpauIopostScripluradicit: <Indiebus livor imperii.
ejus ascendet Pharao Nechd [Nechao] rex ^Sgypii Regius advocatus.
«ontra fegem Assyriorum ad flumeriEuphralem, et Civile bellum objicis, immiriens periculum in tuse
abiit Josias in occursum ejus, et occisus est in Ma- allegationrs defensione prsetendis; dicatur.etiam,'st
gedo [Mageddo],cum vidisset eum [IV Reg. xxm) > placet, quia coelunirueret, ierra esedemeivium pa-
Ad Sedeciiiam quoque rcgem Juda per Jeremiarii leretur, perge adhub addens, quia pontas .Treseeret,
'=dicilur-:< Audi verbum Domini, Sedecciarex Juda : terra diluvium inundarel, quid mihi omnia hscc,
Hsec dicil Dominusad te : Nori morieris in gladio, dum cohslet, quia quidquid aecidet, nullo paelo san-
sed In pace morieris, et secundum combustiones cti papse sentenliam debuisli infringere, nuila ra-
patrum tooruni, regum priorum, qui fuerunt ante lione synodalis decreli mysierium licuit gg) violare?
te, sic comburent le : et vse, Domine, plangent te ,• Steut enim Scriplura perhibet : < Meliusest ut oria-
qo-averbum hoc ego locutus suni, dicil DominfisC iur scandalum, quam ul verilas relinqualur. J Nam
(tir. xxxrv). i Quod lrimirum quomodo poluerit si hocbellnmiimiiissent beati marlyres, fierentpro- " '
fieri, qui serieru scrulatur historise, nunquam pote- cul dubio sanctse militise deserlores.
rit invenire, Nam postquam a rege Babylonis semel Bcfensor RomanmEcctesiw.
est captus, Babyloniam.quetranslatiis, ulterius uun- Non ignoras, quod"inter omneSsanclos martyres
"
•quamlegilur gg ab ejns'vinculis absolulus. Juslo Petrtis e't-Paiilus in apostolici senatus culmine pos-
ergo j'udiciosubtrahii Deus homini.nonnunquam bo- sident principatum.
ita quse proinisit, ciim rebellis homo illius servare '
Regius advocalus.
^nandala contemnit. Hoc sicut negare sacrilcgum esl, iia et affirmara
Regius advocatus. superfluum.
Prosequere eliam quomodo Deus, quod minatus Defehsor Romanm Ecclesim.
esl, non infligit. Eorum suni nobis lerienda vestigia, eorum' forina
Defensor Romanm Ecclesice. noslris est actibusimpriinenda, sub eorum magislra
Nemo, qui limen Eoclesise lerit,- ignorat, quia debemusvivere discipliha.
-Jonasad Ninivena Domino missus, exclamavit, di- Reqius advocatus.
cens : <Adhuc"quadraginla dies, el Ninive subver- n Hoc uiique clarum est ae perspicuiim. Sed quid
ieiur {Jonm in). > Sed quia chitas illa ad Deum a te porlenli, quid ])V_esiigiisub hoc funiculo indu-
lolo est corde conversa, nequaquam juxia minacem Ctionis alatur, ignoro.
Domini senleiuiam:excidiiest eversione deleta.Cum Defensor RomanmEcclesim.
-ergoDeus omnipotens non modo verax, sed et ipsa Tolle prsestigium, inleliige veriiaterii : times me
silvefilas, Inviolaio consilii sui manenie proposilo, tanquam libi lendicu.as subslruentem, atidi Paulum
vexlerioris judicii sui ssepe varrat ordinem, juxta de coaposlolo suo' Petro veraciler perhibenieni :
liumanisiveprobi, sive iriiprobi meriti qualiiaiem ; « Priiisquam veriirenl quidanr a Jacobo, cum genli
quatenus et a pravitate correctus, quod Deus juste bus edebal: ciihr aulem venissent, siibtrahebat se,
minatur, evadat : et prolapsus in culpanr, nullale- el segregabal, timens eos qui ex c.rcumcisioiie
uus, quse pollicelur, bona percipial. Hincest, quod eranU J Cernimus ergo Petrum non rigidum, sed dis-
per Jeremiam dieit: "<"Bonasfaciie vias veslras, el cretum. Timebat enim Judscos, ne per dccasionem
studia veslra,- et audile vocenr Domirri Dei vestri : gentium a fiderecederenl Cliristianorum, el ne per-
£! pceniiebil Dominummali, quod loculus est adver- derel gregem credilum, boni pastoris esl inritalus
PATEOL. CXLV. 3
.75 S. PETRI DAJIIANTOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 76
--cxemplum.Facttrs«eslenim Judseis tanquam Judseus, .A omnes seniores, qui cum eo erant, JEvangelio illius
ut Jud-eoslucrifaceret. Sic Chrislus apparuit in for- -comprobalo, dixerunl ei : Yides, frater, quot millia
nia carnis peccati, ut a peccatis homincm liberarel: sunl Judsei, qui credideruiit in Christiim, el ii omnes
el cum legem Moysinon ambigerel abolendam, con- .semulatoressunt legis. Audierunt autem de ie, qi.od
.sulens lamen adlruc rudibus et infirmis fralribus, discessionemdoceas a Moyse,eorum -quiper genses
tenuil ad tempus umbram legis, ril eos quandoque sunt Judajorum, dicens non debere eos circumci-
proveherel ad perfecte noscendam plenitudinem ve- dere filios suos, neqtie secundum consuelud.nem
litatis. In boc ergo B. Pelrus discrelionis nobis re- ingredi. Quid ergo esl? tiirque oportet convenire
.gtilam dedit, qu;Ueiuis.aliquan(-dubi lamen non plu- mulirtudirrem: audient cnim te supervenisse. Hoc
Timum noceat, declinemus aliquaiilulum-a .tramite ergo fac, quod tibi dieimus : sunt nobis viri qualuor
.reciiludinis, ut consulere valeamusirrfirmis. voitim habenles super se : his assumplis, sanctifica
Regius -advocatus, le cum ipsis, et impende in eos, utradant capila, et
Qui dicis, quod Pctrus aliquando hgem Judaicam sciant omnes, quia quaj de te audierunt, falsa sunt,
tcnuit, cur non eliam dicis, quod in eadem Episiola sed ambulas et ipse cusiodiens legem. Tunc Paulus,
iegilur, nimirum, quia Panlus eum in faciem repre- assumptis viris, posleriori die purificaius cum illis
Iiendit ?-<In facienr, inquil, ei restiti, quia repre-1B inlravil in lemiilum, annuntians explelionemgj die-
irensibilis eral. s Eique dixil : « Si tu, cum sis Ju- rum purificationis; donec offerreiur pro unoquoque
'
-dueus, gentiliter, et non Judaice yivis, quomodo co- eorum oblalio (Acl. xvin el xxi). »
_gis gentes judaizare ? J (Galat.u.) Cinn ergo illnd Cur ilaque Paulus jiixla cseremonias Judseorum
prajniisisli ? istud quare silenlio suppressisli? capul rasit, nudipedalia exercuit, sacrificia obtulit,
QQ Defensor Romante Ecclesite. ^t legem deslruens, Iegis prajcepta obs.rvavit? Cur,
Quod Pelrus egil compassione misericordise, hoc inqtiam, bsec omnia, nisi ut his, qui ex Judseis"fi-
Paulus arguit pio magislerio disciplirrae.Ille quod deles exstilerant, scandalum lolleretur? formam
fecil dispensalive, ut infirmis lolleret scandalum ; suscepil segriludiuis, ut morbos auferj'et segrotis;
boc isle corripuit, ne indiscreius qullibel passim servavit cseremoniaslegis, de quibus tamen in Epi-
adduceret in exenrplum. In Pelro discamus, ul pcri- slola sua dicit: < Qusemihi fuerunt Iticra facla sunt
culo simus injminente discrtii; in Pauli serinonibiis detrimenta, et propter Christum arbiiror velut ster-
insiruamur, ut sanis rebus vita nostra mire deser- cora (Philip. m). J Circumcldil bominem, et lamen
-vial reciitudini, hoc terribiliter clamat: < Dico, iiiquil, vobis, qura
Regius advocattts. si circumcidamini, Chrislus nihil vobis proderit
•Lando quidem reddilam ralionem, sed cum duo- C (Gctl.v). > Quod, quaeso,maj'us peccalum essepole-
rum aposlolorum proposueris magisterium, iniriiin ril, quam Chrislum perdere, Chrisiianse rcligioriis
cur, prsetermissoPauIo, solum Petrum adduxeris in regnlam violare, Judaicse legis ritus inducere, rio-
exemplum. vam Evangelii graliam impugnare? Et tamen lisec
Defensor RofiianmEcclesim. apostolus Paulus in superficie fecisse conspicilur,
Noli, frater, pueriliter curfere, imo noli volare, ne.in ipsis novsefidei rudimentis mentes adbuc te-
seil perge; pro gravilale quippe negotii prolalio est nerse scandala palerentur._Quantum nanlqiieiii ex-
qttoque moderanda scrmonis. -Audi etiam conse- terioribus cernitur, Cerinihus el Ebion nil pene
quenter et Paulum, discrelionis aurese lineam nu- pejus inveniuntur egisse quam Paulus. Qui nimirirm
-slris oculis oirponentem,ejusdem dispensativa.com- irr Christum credenles, propier boc solum a paren-
^passionisauclorem.Sicut enim apostolicorumAcluum libus anathemaiizali suiit, quia legis cseremonias
tesi.Uur hisioria-: < Perambulabat Paulus Syriam, Christi Evangelio miscuerunl; et sic nova confessi
et Ciliciam , confirmans EccleSias, pervenitque in sunl, ut velera non nruiarenl. Sed ecce cum dici-
Derben, ei Lyslram. Et ecce discipulus quidam eral, tur, quoniam Jacobus et omnes seniores hoe Paulo
nomine Timotheus, filius mtilieris viduse fidelis, pa- consilium dederunl; omnes ergo discipuli, qtiod
tre auteni genlili (Act.xvi). J Hunc.ergo, ut ad com- Paulus fecil, pariter feceruni; unum scilicet in hoc
pendium veniamus, Aposlolus circumcidil, quoniam habent meritum, et qui fecil, et qui faciendi dedere
Judaeos, imo JudoeiSjqui in illis erant regionibus, eonsilium.
iirnuit. Curilaqne circunrcidit fidelemhominem non Si ergo ipsi principes muridi, quorum legibus
Judaeum, qui videlicet incircumcisus erat, sed na- parent, non' modo regna terrarum^ sed ultro etiam
lione gentilem, nisi discrelionis sludio deserviici, celsitudo ccelorum, non dubitavere perpaucis, qui
ireJudsei fideles, in scandalum corruentes, a (ide re- lunc eranl hominibus in tam periculoso negolio
eederenl? Hoceiiam nuiic ad memoriam rcdil, quo- conscendere, cur nobis utique parvulis, etinfra il-
jjiam aliqnando juxla morem Nazarseorumcomain l.orumvesligia longe jacentibus.non licuit innume-
ex voio-nuirivii, et posiquam navigassel in Syriam, rabili Romanse Urbis mulliludini. subvenire? Sed
.111Cenchris positus, capul juxla legis mandala to- quid apostolos loquimur scandalum cavisse' debi-
londit. Referl adhuc Lucas, sacrsescriptor Hislorise: lium, et noviter conversorunr; cum et ipse illorum
< Cum venissemus, inquit, Hierosolymam, libenter magisler et Dominus, cnjus nimirum omnia saecula
susceperunt nos fraires, et sequcnii die Jacobns, ct suijslernuniur imperio, «d noslrse imitaiionis exem-
?7 • OPtfSC. IV. — DISCEP.TATIOSYNODALIS. s 73
Ijluin, scandnhim prsecavent Judseorum?- < Simon, jA quod tam dislriele prohibtiil, ipse pro chaiiiate
iuquif, reges lerrarum a quibus accipiurit tributum, .fralrum infirmantium t .rie seandaluiri paierenlur,
a filiis suis an ab alienis? quo respondente : ab implcvit. Quod enim majus, sive deterius poteril
aiie.nis; i prrcsto subjungit: < Ergo liberi sunt filii. quis analbema subire, quam cui negatum est, Chri-
Ut auiem jion seandalizeiims eos, vade ad mare, siuin pro sui reatus dainnalione prodesse? Nam cui
niitte hamtim, et eum pisGem,qui prius ascen.jerit, Chrisius non prodest, procul dubio analhema -est,
lolie, et aperlo _ore .ejus invenies.sialerem : illum nihilque est aliud anaihema ([uemlibel fieri, xrisi,a
sumens, da eis pro me el te (Malth. xvu). > Ad -Christi, in quo benedicuniur omnes genles, socie-
moliendum ergo rigorem recliuidinis ad lenendam -tate .repelli. Si ergo Paulus hoc anathema procha-
viriutem discretionis, si libt Pelrus non sufiicil. ad ritatefralrum subire non limuit, inro prorsus evasil,
exemplum, junge siniul el Paulum. Quod si procaci cumnon qualemcunqueiiominem, sed Chrisiianum
-conlumaciaj nequeunt uterque suflicere, pudeat ie ulique discipulum circumcidii; tu, quseso,nbi vov-
ulira Jesiim per dicacilatis. inepliam prnsilire : < Fi- dis oculos amisisli, qui, quod Apostolus fecit, non "
nis enim legis Chrislus ad justiliam omni credenli faciendtim esse lestaris? Ipse enim dicit: < Qusecun-
_(Rom.x). i que scfipta sunt, ad noslrani doctrinam scripla
Regis^advocatns. i sunt (Rom. xv). J
B
. Discreltonis virtutem tot Scrrpturarum testimo-
" 63 Regius advocatus.
niis approbatam improbare non sumus; sed absit, Verisimile esl quia-, sicut Paulus coapostolus
ut ulla virtus sii tam stiblimis @fg tamve praecipua, suum Petrum de judaizandi jrediviva
usurpalione
cujus lenendse studio in- anathemalis baiaihrum corripuit; ija -nihilominus et in semeplisum, posl-
corruere debeamtis. Nam cum orane, quod nobis ex qnam discipulum circumciderat, reprehendit: nec
divina Iege prseeipitur, ad hoc 'procul dubio lendat, 'mihi hoc aliter unquam poterit persuaderi, nisi fof-
ut nos Creatori nostro socielas seierna conjungal : tassis cn ejus veibis aliqualenlis valeat inveniri.
si nos ab eo, quod absit, per malediclionis senien- - Defenspr Romanm Ecclesim.
.tiam coutingat abscedere, qu3evirlus, quse discrelio, Ul nullus ambiguitaliS nsevus in tua menie rema-
-quaj, sicul dicituf, pia compassio tam incomparabile neat, utnulla cor tuum snper hoc negolio deinceps
-daninumnobis potegil eompensare? Sane si propter caligo coirfundai, audi quid idem PauJus ad Roma-
Iioc solum virlus appetilur, ut Omnipolentis Dei so- nos nieal: < Veritatem dico in Christo, non men-
«ietas acquiralur,. qdalis jam illa virlus eril, qnaj tior, testimonium roihi perhibenle conscienlia mea
,nos-a divini conlubernirsocietate repellat. in Spiriiu sancto, quoniam trislilia est mihi magna,
Defensor-Romanm Ecclesim. ' et continutis dolor cordi meo; optabam enim
C ipse
Hsec cur prosequaris, quia nobis occulta sunl, analbema esse a Chrislo pro fralribus meis, qui
;evidenter expone. -sunt ctfgnali mei secundum carnem, qui sunl Isr3e-
Regins advocatus. Ittse (Rom-.ix). > Ecce Paulus, ctimnon sit sicul nos
Synodalis enim deereli pagina, quam.cum concilii -necessilate coaclus, sponte ac volnntarie desiderat
-loliusassensu beatus Nicolaus papa consliluil, cui atrathema esse pro-if alribus; et tu mihi proponis
proprise manus articulum indidit, quam tol episco- anatlrema timendum, ubi me perspicis, et inevita-
porum venerandus, eelebrisque conventus subscri- bili prorsus necessitate fuisse constriclum, et chari-
plione firmavit, anathemalis vinculo jrrxia mcreni talis studio, ne lanla fralrum muliinido^corriieret,
carere nonpoluit,. Unde.yos pro compassione, vel inelirialuiii. Audi eiiam quid Moyses pro populo
condescensione, nescio, quam dicitis ftirentis po- Israelilico poslulans dicat: < Obsecro, Domine,pee-
puli, nequaquam vosraetipsos deberelis lani ineno- cavit populus iste peecatum magnurn, fecerunt sibi
.dalibussenteiui_enexibus irrelire. Ridiciiluni quippe deos aureos : aut diniiiteuis hanc noxam, aut si non
esl, sicobniiuni.de.voragine marini fkrcius eruere, facias, dcie me de libro tuo qtiem scripsisti (Exod.
utipse compellatur ereplor subrmdosis procellarum -. - xxni). i Quod nimirum tunc pleniter fiet, cum re-
" probis in judicio dieil: < lie, maledicii, in
spumaniiuni cumulis remanere. ignein
Defensor Rbmanw Ecclesim. _ seiefnum (Malth. xxv). "j Ecce hinc Paulus oplat
Cum hsec inconsultius loqueris, andabatarum ad- anathema pro fratribiis.fieri; ecce illinc Moysespo-
versum me moreconfligls (videscholia), qui ninriruiu siulai ex Dei libro pro populi, quem ducebai, cha-
dum clausis semper oculis pugnant, alios qtik.em ritate deleri, ei sola Romana Ecclesia, quse jdeta-
vulnerant, sed quomodo^semetipsos ,a vuhier.bus -tem, el charitatem toto terrarum orbe specialiter, et
lueautur, ignoranl. Dicis quia nequaquam debcmus principaliier docet, ex inimiiienlibus et jam Vibratis
in analhema corruere, etiani si- per hoc valeamus lindique.gladiis filios. sucfs, qtios quolidie per sacri
infirmis fratribus subvenire. Ecce Vibrasii glariiuni, 'bapthmaiis rirysieriuni general, liberate non audet?
leiitasii vulnus iirfligere, sed libimet ubi clypeym < Maledlcfus vir, ".lil Satil, qui comederit panem
«pponeres, non vidisti. Nunquid libi jam de inenid- usque ad vesperam.donec-ulciscar nre de inimicls
ria excidit, qiiod superius proluli, quoniam B. Pau- meis-(I Reg. nv). > ln hoc, sicut legitur, anathenii
lus inTi.pislo.a sua dicit ;"<-Quiasi circumcidainini, Jonalhas cecidit; sed eum ab imniinenli morlis sen-
Chrislus vobis nil proderit? > (GaL v.) Et lamen, leiuia, chariias, qna pro poptilo slrenucdiiiiicayerai,
~79 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS HI. — OPUSCULAVARIA. 80
• liberavll. Yis audlre quid etiam de ipso Jesti, tolins ,A juris amilla.-; et queni auetore Deo voiis omnibus
benedietionis auctore, idemAposlolus dicat? < Chri- prsestolamur ad hnperiale. fastigium, non permitti-
stus, inquit, ut nos liberarel a maledictio legis, mus ob alienam ctilpam reglse dignitatis incurrcre
faclus est maledictum j(Gai.m).» Si ergoipse au- •detrimentum.
clot. benediclionis ajlefnse, ut nos a vinculo male- Sed ul lotam inauditse calamilalis nostrae percur-
rticlionis absolyerel, maledictioni - non est dedi- ramus historiam, Stephanus cardinalis presbyter
- gnatus snbjacere: si sancti quique vel NovLvel . aposlolicse sedis, vir videlicet lanlse graviiaiis el
Yeteris Testamenii, dum sui capilis imilanlur es-em- honeslaiis nilore conspicuus: tanlis denique, sicut
plum, ,et infirmis subvenire fratribus in perietilis non obscurum est, virlutum flor.bus insigniius,
«oncupiscunt, et anatbemalis subire senlentiam nnl- cum -asposlolicis lilteris ad aulam regiam mis-
lalenus perliorrescunl: cur unum mihi.nileris.im- sus, ab aulicis adminisifatoribus non esl adrnis-
putare peccatum, et charitatem ad hoc induxisse sus- sed per quinque fere' dies, ad B: Pelri el
^nonperspicis, quseoperit multitudinem peccatorum? aposiolicsesedis-inj'uriam, prse foribus mansil exclu-
-(/ Pel, IV.) Quomodo autem me euj'uslibet hominis sus, Quod iiJe; utpoie vif gravis, et patiens,aequa-
•senteniialigal, quem cbariias ipsa, quse Deus est nimiter tulit; legali tamen oflicium, quo fungeba-
(/ Joan. iv), Iiberat? Erubescat ergo humani ana- 1B tur, implere non poiuit. Clausum ilaque, signa-.
thematis impulator, cum @4 percharilalis gratiam iumque @g my-slerium.concilii, cujus-erat gerulus,
meeum sjt seternse benedictionis indultor. relulil, quia regis <jum prsesenlari conspeclibus
Regius advocatus. curialium plectenda temeritas non peririisit. In qua
"Cuicunque in dispulatione cerlanli veritas ipsa nimirum inopinalse prsesumpliojiis .audacia tanla
•Jerecerjl, ineptum est adhue perambages alque disputandi videretur inesse materia, ut et Demo-
^ersulias perlinaciter niti; ridiculum est diuiius sthenis eloqueiitiam vjncal, el eopiam Tullianse
verbis prolixioribus immorari : de vineulo siquidem facultatis excedat. Unde si vellemus Jnjufiam no-
analhemati&^ quo te haclenus arbilrabar aslringi, stram dislriclius persequi, j'ure possemus obtendere,"
ita te naviter expedisli, ut nihil de csetero iibi va- quiavos Ronianse"EceIesise, vosmelipsos ipso dono
Jeat objici, nil super hoc capitulo rationabiliterpos- .prjvasiis, qui scilicet ei prsejudicii vestri gralis,con-
_sit "opponi.Yerumtamenadliucmihi video.materiam tumeliam intulislis. Ille quippe fcedus amicilbe vio-
- superesse, quam libi valeam non sine causa rela- Jat, qui gratis amicum per offensionis nrolestiam
,ctalor objicere. •Dicifjs, quia necessilate conslricti, pulsat. Narn et Dominus^Judseis.peivJeremiamail[:
•el velut angiisli temporis brevi spalio coarc-tati, < Ecce feriam domui Israel, et' domui Jirda . foedus
jrequaquam poluistis in electionepontificis exspe-' C-novum, non secundum pactum quod' pepigi cum
clare consensum regrse majeslatis, quod profecto ,patribus eorum,pactum quod irfi.um fecerunt (Jer.
ifivolum esse perspicuum esuConstalenim tresplus xxxi). J IHeergo irritum redditbeneficii paclum, qui
minjus ipenses interim Jecurrisse ex quo sanctse prior violat amicrlise-saeramenliim. Yerumtamen
memorisepapa Nicolaus occubuit, usque ad Kalendas Romana Ecclesia non vult .exagerare quqd pertu-
Octabris pum isie successit. Yideamus ergo si per lit; sed perseverare eupil in munere quod-regio-
*am morosam longiludinem, trimestris videlicet culmini liberaliter prserogavil. ' • '
spatii ,vnon potuerit ab aula regia pragmaticse san- - - Regius advocatus.'
xlionis vobis apocha reporlari. - -
QuOddomino nostro" regi reverenter ascribis "iir-
Defensor Romanm Ecclesim. noeenliani, digne facis :'quod autem administraio-
Ecpe compellis me vulgato, sermone, deprqmere ribus aul_e_publicse devolvis e diverso caJumniam,
«quod.ob imperialis palalii reverenliam decrevefam videlur irijustum.-Quidquid enim cirea vos"in hujus-
-silentio prseterire; sed juxla veslrse scilicet exactio- modi casibus
aclumest, ad hoc nos regise malris
iijs .instantiam, jam proferalur in medium ,<jpus non proprise libeiiatis
impulitimperiale praeceplum,
.egregium yestrum. sseculis omnibus -inauditum. arbilfium. '
Rectores enim aulse regise cum nonnullis Teutonici:p Romanm Ecclesite. "•
Defensor ,
regni sanclis, ul ila Joqnar, episcopis eonspirantes Ei ego libi secmidum cordistuiduriiiam respoii-
conlra Romanam Ecclesiam, concilium collegistis, de!.o : dico enim
quia Dei omnipoteniis-obteiiipe-
quo papam quasi per synodalem senteniiam eon- rare sernronibus aliquando peccatunnest.
demnaslis, et oronia, qrise ab eo fuerani statula, •'
eassare incredibili prorsus audacia-praesumpsislis ; Regius advocatus.
iu quo nimirum no.n dicanr judicio, sed prajjudicio, A"dhoc, qnod asseris, nrens hirinana conentilur,
el Cli"ristian_epieialis~ferre non valct audiiiis.
idipsum quoque privilegium, quod regi prcedictus
papa conluleraf, ,si dicere liceal, vaeuastjs. Nam Defensor Romanm Ecclesim.
dum, qujdquid ille eonsliiiiit, veslra senlestia de- Quia hoe tantop.ere miraris, illud etiam conse-
cernenie,. deslruitur; consequenter etiam id, quod- qucnter adjicio, quia propter hoc,-quod Deo quidam
ab eo regi prsestitum fueral, abolelur. Sed absit a .promptusobedivit,fundilusperiii :;arjus 6b id,qnli
nobis, ul propler cujuslibel hominis ii.soIentiam oblemperare conlempsit| ad cuniulum gratiseplenro-
"
jfcx, qui innocens erat, quaiilum ad nos,- rem sui rls ascendit. -
• , — '
81 OPUSC. IV. DISCEPTATIO SYNODALIS. . W&
Regittsodvocalus. A stio non pepercil, sed pro nobis omnibus tradidit--
'
Incredibile est valde, quoddicis ; verumlamen si illum (Rom. viu). J Cui et Salomon ait : < Cum
voies exemplis approbare quod loqueris, dic quis sis j'ustus, et omrria j'uste disponas, ipsum quoque,.
""
uuquanr Deo obedivit, ac pfoplerea periit? qui non debet puniri, cqndeinnas (Sap. n). i Quod
Defensor Romanm Ecclesim. autem se Fdius tradiderit idem dicit Aposlolus :
Non le latet, quia JudseIsearioti, qui jam aecejjio < Qui me dilexii, et tradidil seipsum pro me. \~
consilio eum traditurus erat, QQ Dominus ait":' Qubaautemet Spiritus sancius tradiderit Filium'
< Quod facis, fae citius {Joan. xm). s Poslmodpm Sapientia perhibet, dicens : "V Benighus est' enim-
qnoque, cum ad ejus osculum accedere prsesumpsis- Splritus sapientise, et non liberabit maledietum a*-
set, a.'jecil: < Amice, ad quid venisli? > suhaudilur, labiis suis" (Sap. I).'J Maledicli apud veteres diee-
perfice. Sed quia rniser his sermonibus efficaciler banlur omnes qui pendebant in ligno. Christus
obedivit, irrevpcabiliter periit. aulem, ut Aposlblus dicit, ulnosliberaret a male-
Regius advocatus. dicto, factus est malediclum (Gat. III). Spiritus verb
IIyj'us.-propositionisralione reddila , redde con- sanctus non liberavitmaledicluma labiis suis, quia-.
sequeiiler alierius, quis scilicet Dei omriipote.nlis quse per ora prbpheiarum de Chrlsti passione locu-
«bedienliam sprevit,el propterhoc copiosiorem gra- B lus est, non prohibuit; sed super eutsosifie diminu-
tiam meruit? lione compleri cuncta permisit. Ergb secundum te,
^. Defensor Romanm Ecclesiw. qui non de cordis inlenlione, sed semper ex operis-
.Si placet hocin niemoriam revoea quod Dominus _vis superficie judicare : si Pa"lerrtradidil Filiurii, et
ad Jeremiam dixit': <.Yade ad-domum- Rechabila- ipse se tradidit Filiiis, insuper el Spiritus sanclus,
rum, et loquere eis, el introduces in domum Domini Judas quid rnali fecit? Facta est traditro a Balre,-,
iir unam exedram tiiesaurorum", et dabis eis lrrbere factaest a Filio, nec non a Spirilusanclo, facta est
vrnum (Jer. xxxv). »-Et paulo post propheta sub- ei a Juda. Una res a pluribus facta est, sed eadeni
jungir. : < Et posui corara -filiis-Rechabilariim scy- res .in operajoribus discerrienda est. Quod enim-
phos plenos vino, et calices, et dixi ad eos : Bibile Deus dmnipolens ex cliaritate, hoc Judas fecit ex
sinum; qui responderunt: Non bibemus vinum, quia pecunise acquirendse cupidine.1Quod Deus fecit ad-
Jonadab paier noster prsecepit nobis, dicens : Noa .saluiis noslrse remedium, hric illefecitadexplendum
•bibeiis vinum vos et filii vestri nsque in sempiter- insaliabilis" avarilise votum. Yides ergo quianon..
iium. x Unde postmodum Jeremias ait eis : t Hsec quid homo faciat, debemiis attendere ; sed quo ani—
diclt DomiimsDeus exereiluum : Non deficietvir de mo et voluntate faciat, dlligenter examinare. Nam-
slirpe Jonadab filii Rechab, slans in.conspeetu meo C si sola duntaxat exteriora perpendimus, invenimus-
cunetis diebus. ? Ecce ille male obediens, perfunctus ipsum Dominum Salvatorem etdixisse quod proiii-
obedieniisemunere cucurfitad laqueum :, isti felici- bet, et aliter fecisse "quarii jubel. < Quisqpis, ait^.
ier inobedientes, perpetuum Condiioris sui-meruere dixerit fratri suo, Falue, reus eril gehennse ignis
«Jnspeelum. Hoc etiam ad boc valel, quod superins (Matih. v) : > et lameii ipse resurrectionis suse die-
dieluniest, quia eum papam sine eonsensu regis eli- duobus de se dubitative loquentibus ait : < 0 stulti,.
ginrus, non prsesto, quod.exirirrsectrsaclumest dij'u- et tardi corde ad credendura V(Malth. xxv.) > Dixe-
(licare, sed polius quo animo , et qua inteiitione sit rat eliam in monte discipulls ': t Si, quis te' per- -
faetum, deberetis diligenter aitendere: cusserit in dexlefam m_axillam_,prsebe illi et alierarii
j---' ' Regiusadvocatus,- (Matth. v). >Inpa.ssione vero posilus percutienlise in-
Hsec r.i'gumenta nobis- domestica sunt, et.nun- maxillam" puero sacerdotis non modo rion alleram
quam deficiunt, quia de- promptuariis proferunlur ; prsebuit, sed insuper dixil: < Si male loculiissum,
sempefenim possumus in pravi operis exhibitione exprobra demalo; sin aulem^bene, cur me csedis? >
delinqiiere,el quia ocfcullaest ad pnr_e menlis debe- (Joan. xvm.) Et quomodo jam, verum erit quod_fle-
TOUS palrocinium convolare. • . illo Lucas ait^ < Quia coepit facere, et docere (Acl.
Defensor Romanm-Ecclesice. i), t s\ quod docuii-non implevit? Sed procul dubio
- Censesne semper debere juxta rerum, atque ver- inlelligendum est bqc eum prsecepisse ad prsepara-
borum superficiem judicari?_quid enini jtixla verbo- tionera cordis, no.n ad osienlatipnem operis. Quo-
lHunslrepitum magis estabsonum,-qiiani cum Deos njodo enim paralns corde non fuil in maxillam alle-
Pater, _el Filius, el Spiritus sandtus mediatoreni ramesedi,qui pro hominum salute decreverat tqto
Dei el hominum dicitur tradidisse. Ecce Chrisium corpore crucifigi? .Paulus" eliam palma percussus
-tradidit Judas, tradidit et DetiS/Paler; nunquid non jussione-pontilicis, ait: < Perculiet le Deiis, paries-
qrrasi simile- faclum' videlur? Ergone traditor est dealbale (Act...xxm). > Quod minus' intelligentibus.
judas, et traditor Deus Pater? -" , - . videiur in verbo Gonvicium,sed in sensu propbelici
Regius advocatus. lenet oraculi sacramentum. Paries enim. dealbattis.
' Unde
probas; quia Pater, et Filius, et Sprritus hypocrisis estrsacerdolalem su.b hoe nomine prsefe-
"saiiclus tradiderinl Salvatorero? ' •' rens" dignitatem, sed occultans. intrinsecus luteani
67 Defensor Romance^Ecclesim.•- ,malitise_lurpiludinem':'nam quod bumilitaiis fuii,
&udi Aposlolum dicenlem : < Qui proprio Filio mirabilitef cuslodivit. Cum euim illi diceretur :
53 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUS Si-.U PARS III. — OPUSCULAYARIA. 81
< Principi sacerdotum male.-ici. ?. > respondit : A atque cononica falce prsecisus, ut ne in niorte qti'-
« Nescivi, frater, QQ quir. princeps esset sacerdo- deni ud Chrislianilalis fuerit liliilum reformatus : et
lum : Scriptum est enim : Principem populi tui non sic per eum ordinari Romanam Ecclesiam dignum
maledices (Aci. xxm). > Ubi paierrler oi.enditur, fuil, qui ejus semper cruenlusexstitit inimicus, qui
quanla illud Iranquilliiale dixissei, quod iratus intu- eam semper est feraliter persecutus. Et quomotlo
lissevidebalur. Quibus Scripturarumiesiijnoiiiis quid summam debel Ecclesiam ordinare, cujuscunque li-
aliud, edocemur, nisi quja uo .^justa nuda Verba men Ecclesrsenon licet alliiigere ? Clan at Dominus
semper debemus sententiasj'u.!icaie: sed quoanuno, ad Israel: « Anatbema in medio tui, Israel; nec po-
qua menlis iulentione proferanlur, inspicere? tefis stare contra hosies tuos, donec delealur ex
Regius advocalus. te, qui hoc conlamiiiatus est sctiere. J Et hoc qua-
Dubia, quae proponis, luculenter elucr.las per re?Quoniam Achar filius Charmi de anaihemale
exenrpla, quse subjicis ,: sed qiiaeso, le, ut ad supe- Jsricho ducenlos dunfaxat argenti siclos, regulam-
riora paulisper redeas, el cur nos calumrnejis, vobrs que auream quinquaginla siclorum, ct coccineum
prseju licium inlulisse, qui regise dilioni paruimus, abstulerat jiallium : el ob hanc vilera videlicel sum-
palenier exponas. iiiam auctor sceleris non modo bipidalur, sed et"
Defensor Romanm Ecdesia: B Iapidum acervis obruitur. Si propter iiltim liomi-
Recte, plane, ordinabiliter et congrueiuer, po.sl- nem, qui dunlaxal unum sacrilegium fraude comnri-
quarn oninis vestraj parlis objeclio m.n rheioricis serat, Israel ante suortim bostrmn faciem ruiturus
argumentis, non colmibus or.uoriis, non denique erat : quoniodo slabil Eeclesia, si per virunr tot cri-
dialeciicis syllogismis, scd vivaj potius, atque per- tninibus involuluni, fuerit ordinala ? prsesertimeum
spicurc ^erilatis est r_.tionepurgata : ^ecsa vice jam et lalem elegcril, in qucm, lesie mundo, omnium'
dignum esl, ut de vcslris excessibus vcl brevker vitiorum sentina conttu_.ilpseudoepiscopum,aposto-
disser.itur. Eiiimvcro damnalio papse tam gravis, et" tunr Anlichrisli, adversarium Chrisli, aniniainpuel-
iuexplicabilis est, utnon humano, sed-divino tum- larum, mangonem ecclesiarum (2). Quis ergo islo-
taxat sit liactandajudicro. Reges auiem nostros cum rum juslo ridebitur examine prseferendus?rUrumis,-
setalis inlirmitas, tum fragililas sexus excusat; qui- quem elegil unus vir pcrpetuse maledicliorrisana-
bus utique non realns ascribitur, sed eoruiii consi- tbeinale condemiialus; an illepolius, qtiem cardi-
liariis,ut digrium est, impulaiur. Omissis ilaqueper- nales episcopi uiianimiler vocaverunt : quem clerus
versitalibus cseleris, ul quid ignoranle Roma repro- clegit, quem populus expetivil non in extremitate
bum hominem in Romanum pontificem eligere praj- temrum, sed inlra nicenia Romanorum, etin ipsius
suinps'-s\is? C sedis aposlolicsegremio. ,
Regius advocatus. Regius adrocaltis.
Eleclioneni quidem, tit palam est, fecimus : sed Tot a te ralionibus redditis, possemus fortassis
longe prius Gerardo coinile, aliisque Romanis, ut adbibere consensum, si semcl cmissam deceret
dicebaiur, civibus infatig.ibiliter insisleniibus, ad jegiain majcslatem nrutare senteniiarn, principali
boc inducti sumus. Nam et abbas monasterii, quod quippe glorisevelut inconslaiilise nscvusimprimitur,
dicitur Clivus Scauri, IIOJJdefuit. Non ergo, ut as- si quodcunque sua; consiiluiionis edictum leviter
seris, ignorante Roma, sed prseseute alqtie pelente, annuleltir.
Romani pomificis eieciio facla est. Defensor RomanmEcclesim.
Defensor RomanmEcclesim. Quis nesciat rege Deum esse majorem f El lamen
In lioc pro me facis, dum Gerardo sub anatbe- dicere non erubescit.- < Poenitel me , quod consti-
maie conslitulo le communicasse testaris : nam ut tuerim Saul regem (/ Reg., xv); J et per Samue
de abbate , el aliis iiUeririi sileamus,~de Gerardo lem ei denuntjal dicens : t Proj'ecit te Dorninus, ne
liceat tantummodo dicere, Ecclesise hominem non sis rex super Israel (Ibid.). > Si poenitere se Deus
fuisse, et Chrisli nequaquam perlinuisse fidelibus. asseruit, qui fulura cuncla cognoveral i cum homo
Illud enim unum capul analhemaii, malediciionique H1suam commulare in melhts sententiam erubescat,
su'jaeuit omnium fere ponlificum, quieunque Ro- qui qualis , et ipse quoque sit fulurus, ignorai ? llie
nraiiseEcclesisesuis (emporibiisprsefuerunt: demum de bono factus esl nialus; iste videlicet Cadalous,
paulo aniequam mor.retur, propter ducem, et ar- demalo ulique, quod j'am eral, sil quolidiedia-
cbicpiscopuirr Anglorum. quos a beali Petii limini- boli more deierior.
bus ledeujites invasit, spoliavit, *t usque ad mille Regius advocalus.
Papiensis monelje libras appendentia rapuit. Propter Quam inconsulle nunc loqueris , qui diabolum
Jioc itaquein plenaria synodo, papaNicolao prsesi- deteriorari posse lestaris, qui .cerie lam malus est,
denie, excomnjunicatusest, et exstinclis luminaribus ut deterior esse non possil.
sub perpeluo fuil anathematecondemiiatus.Perpendal 70 DefensorRomanmEcclesim.
IgilUrsancta syuodus,si illiusej'usquecomplicumrala Mentior , si quod proposui, Scriplurse tesiimo-
jure 69 videaiur eleclio, qui tam lerribililer alque niis comprobare non valeo. Nam,- Isaia tesle, di-
irrevocabililer esl ab Ecclesiseviscefibus evangelica cebal superbus in mtindt principio :-< Ascendam
(2) Cadaloum aniipapam iniciligil.
S5 OPUSC. IV.— DISCEPTATIOSYNODALIS. Sfi
super allitudinem nubium, similis ero Allissimo A vit exemplis; ul nos eatenus ignota doceret, et vos'
(Isai. xiv). > Paulus autem dreit : < Qui in line ab illius senleniise vinculo potenter absolveiei.
riiundi venlens, adversalur, et-extoHiiiirsupra omne, Deinde a domini mei regis; quarn dicebamus, inju-
quod dicitur Deus, autquod Golitur (// TJiess.n). > fia, qiue sciiicel nos adversum vos acrius accende-
Quja ergo luuc affeclavit Deo se similem esse, in bat, lam slrenue tua se purgavit oralorio, ul evi-
fine mundi jam delerior factus, vult quasi superior _ denli clarescat indicio, quia in eo, qiiod sibi ponii-
eminere. Per quod manifeste colligUur, diabolum ficem populus Roinanus elegit, majestali regiai
adlme in deteriora possc cornrere; quia diabolus potissinjumjniiiistravit, nec ei, sicut dicebatur, pii-
inlerpretalur deorsum ,flucm. Cadalous a cadendo vilegium lulit, sed pollus roboi-avit, dum rion de
dicitis, ruMiam populi sonat, ipsis quoque nomi- Romana Ecclesia, "sed ex aula regia sacerdolem
mbus aplissime invicem uierque concordat. Dic ad apbsfoliesesedis culmen evexit. Postremo de ele-
ergoquomodoistepontife:-; erlt, quem nonRomanos ciipne Parmensis episcojii quid dicemus? ioquar, an
populus, sed unus homo eum suis complicibus, idem- sileam? .Sed,juxtaScripturam, < conccptum sermo-
que non Romanus, sed suburbanus (1'), el nonJEcdc- nem tenere quis possit ? (Job iv.) > Et certe ubi nuda
slsefilius, sed malediclus, et analbemalizatuselecit? , veritas cernilur, lurpis ignominiseesl, si coinmenio..
I fallacise deservitur. Ipsi plane liquido novimus.ana--
Illene eril lno judicio ponlifex, qui suam vendidit, B
ut Romanam Ecclesiam obtinerel? qui Romanos theinaiizaliim esse Gerardum, nec ignoramus ejijs"
occidit in ore gladri, ul Romanus Pontifex fieTel? inslinclu potissimum hunc episcopuni. in Jioc negb-
Dicis non debuisse me ponlificem sine conseiisu tium fuisse pellectum. Ut igiiur ila loquar, arbor,
Regis eligere, et magnipendendum mihi non fuisse, qusede venenata radice anathemat's oritiif,anlequam
tu populus non periret. Fcce liinc B. Auguslinus perniciosum prorumpat in fructum modis omnibus,
Hipponensi Ecclesise, Yalerio viyeute, prseficilur : necesseest evellaluiyleslante Yerilate, quse dicil:
ecee illine Ambrosius octavo die-postquani bapliza- < Omnis arbor quse non facit fruciuin bonum, exr
ins est, perceptis eunclis ecclesiasticis gradihus, cidetur, et in ignem mitletur (Maith. in). *
episcopus ordinatur. In quibus uiique ob nil aliud Defenser RomanceEcclesim..
eanonicse aucloritatis ordo deserilur, nisi duntaxat Ecee audivil beatitudo vestra, venerabiles Palresf
vl saluii popuii consulalur. Et lu niibi dicis , in quoniam qui inspector est menlium, confoederatnos
s.Tvando populo ipsi regi me non debuisse consu- in conceiiatione vefborum. Yidit enim nos non ma-
lere, ut sibimel in dando consensu unius epislolse Jitise causa confligere, sed inveniendse veritatis-stu-
gJoria proveniret. Nam unde postmodum Romairus dio deservirc (Ephes. ii),.ideoque dignalusest mo-
Iniperator fierel, si-iunc se Rornanus popuJus mu- C *- lam inler nos sopire querelam, el suam nobis inspi-
tuis vtilnefibus peremisset? Porro aulem , quia in rare concoidiain. Pax enim nosira , quse fecit
constitiiendo pontifice P.omana Ecclesia a clravitale turaqiie unum, conflavil in eodem sensu corda duo-
regia non recessit, boc eliam indicio esl, quia cum rnm. Agamus illi gratias, qui prius sagenam (5)
in clero suo religiosis viris et sapienlibus abunda- Petro periclilari permisil, et turbine ventorum, et
ret, non de propriis, sed eum, qui regi lanquam jjrocellis .undariim : sed ecce ut regrediens manum
-domesticus et familiaiis erat, elegit. tetendit, Pelrunr erexil, ventis imperavit (Marc^
Regius advocatus. vi), et discrimina mariha compescuit, confeslim
Qulsquis veriiati, poslquara patefacta claruerit, inare, quod in cumulos erigebaluf, obruitiir, teni.-
obslinate renititur, Dei omnipolenlis adversarius peslalisprocella sedalur, ventorum turbo repiiinitur,.
non immerilo.judicatur, cuj'us adversum se iram et aurea coelifacies serenalur..
inextinguibililer provocat (/ Joan. v), si veritatem, Ctausula diclionis.
quseipse esl, pertinaciter et arroganter impugnat. Amodo igiliir, dilectissimi, illinc regalis aulsecon-
JSam ulipsedispulaiioni tusevelul epilogum faciam, siliarii, binc sedis aposlolicse commiiiistri, ulraque
cuni intef nos qusesiiomoverelur, utrum sine regis-_ pars in hoe uno siudio conspiremus elaborantes, ut
assensu Romani poniificisfieri possil eleclio, recen- D summtinr sacerdoiium el Bomanum simul confcede-
sitis hisloriarum catalogis, tantam Romanorum retur iinperium; quaienus. Iiumanuni genus, quod
imperaloruni alque poniificum copiam coacervasti, per hos duos"aspices in utraque subslaniia i'egitur,
et velut nubem mihi lestium opposuisti, ui his con=- nullis, quod absil, parllbus, quodper Cadaloum nu-
spectis ne nutum quidern me adversum le sub lioc perfaclum est, rescindalur: sicque rnundi verliees,
tilterius facere libuisset. De anatheniate vero, quod in perpeluse charitatis iinionem concnrrant, ut irife-
Nicolaus papa conslituit, ubi, ut j'am verum falear, riora membra per eorum discordiam non resiliant;
totam viclorise vim intenlio nostra posueiat, tiim qiialenus sicut in uno mediatore Dei, ei homiuum
inviclis Scripiurarum testimoniis , 71 lam lucidis Jisec dno, regnum scilicet et sacerdotium, divino
<jerie modo beatorum aposlolorum,modo ipsius Do- sunicQnflala myslerio; ila sublimes islse duseperso-
mini Saivaloris tuse disputationisassertio sepurga- nne^g tania sibimet invlcem unaniniitate jiingan-
(2') -Gerardus is est Galerisedominus; est enim {5) Sacjena vro navicula ssepius usurpata a S.
Galcriae oppidulum prope Urbein situm, ideoque Doci.
Bubiirbanumappcllatum.
S7 S. PETR! DABIIAMOPP. TOMUS SEU PARS 111 — OPUSCULAYARIA. SS
tnr, ut quodam mtituse charitatis glutino el rex in ^ pietas, coloris viridis bolosenca, el plirygiaia, ii?
Romano poniifice, el Romanus ponlifex- inveniaiur qua beaiissimse Yirginis in gremio-Filinm geslanlis
imago picla, el alatis puerulis, ac stellrs circumsepla
<n rege;_saIvo seilieet suo privilegio papse, quod cenjitiir, Romsead S. Marlinum in Montibus iiuer
uemo [iiemini] prxler eum usurpare permitiitnr. reliquias Irondriiice cusloditur.
Cajierum el ipse delinquenles, cum causa diclaverit, Neque hoc sic inielligas velim, ul ponlificalis-dr-
for.msi lege coerce.it, ei rex cum suis epi.copis gnilalis ornamenta lunc primtim in Ecclesiam inve-
cta fuerint, quidquid dicant Aimonius, alque Sige-
super aniniarum stalu , prolata sacrorum cano.mm beiius, vel eliam alii (AIMON. Hist. Fr. 1. i, c. 24';
aueioritalc, decernat. Ille ianquam parens palerno SIGED.Chron. ad an. Chrisli S50). Nam quod Con-
siaiitinus gentillum vanitalem deteslatus, B. Sylve-
semper jure prsemineat^ isle veluc unicus ac singu- slro videiurconcessisse, hocipsum sanciissimos ejus
laris filius in amoiis illins amplesibus requiescat. aniecessores ob immanem , alque frequenlem alio-
Attalus plane rex Asise ei Nicomedes rex Bithynise rum imperatortim persecuiioneni deposuisseapparet..
in lanlum Romanam reinpublrcam dilexerunt r ut Jacobus enim AJphsei,cognomento Justns, rdemque
frater Domini nomimuirs, a Pelro. apostolorumprin-
nierqiie moriens Romantim populum leslamento re-
cipe, uloptiineCbrysos;onms animadveriit (CHRTSOSI.
liquisset [reliquerii] liseredem. Sanclaj ergo Ecclesise i» Joan., hom. 87), ordinalus Hierosolymorum epi-
seu bracleam auream in capite
principes quam propensiori invicem debent chafiiate scopus, Jaminam, ul leslatum reliquere Epiphanius,
est chariialem prseci.- gesiare consueyit:
eongruere, quibus injunctum ]*>Hieronyrnus, ac onrnes alii fere scriptores ecclesia-
pue Chrisliano populo prsedicare; ut ex eorum, quse slici (EPIPB.hmres. 29 et 78; HIEE. de script. «eccl.
procedat ex pieiate concordia, sancla universalis in Jac. et in Epist. ad Galat,-II; EPIHI.hceres. 29>.
vero rei hanc afiert rationeni idem Epiplianius:
gratulelur Ecclesia , ac gemino ulriusque sludio Hiijus folium, sive bracieam in eapite gestare ipsi liceb.i!-,
Chrislianse reiigionis reflofc.aldisciplina- Yerum nos qneinadmo liim relati fide digni viri Clemens el
piscatoris nbshi naviculam ex hialu scyllsese vora- Eusebius in srri-3commentariis testali stmt : « Sa-
cerdos ilaque esl, velut dixi, Jesus ChrLsttts iu
gihis trabentes, dum successbrem Petri fideilabente ajternum, secundum ordineni Melchisedecli: siniul-
vestigio mersum ad liltora quieta deducimus, pium que rex juila ordinem ex siipernis, ut lransfer.it
Ereplori noslrb celeuma cantemus :• sacerdolium simul cum lege : ex semine vero David
Te Deum laudainus', Te Dominumconlilemur. propler Mariaro sedeus in llirono in. selernum, et
Ultio divina, populi Cadaloe ruina , Regni ejus non erit linis. Oporlebat enim ipsum
' nunciiansferre'ordinem tum sacordolii, lum regni. J-
Te manet, lit diro'medium transverberel ictu. Et quibusdam inierjeciis : < Largiius_esl autcmsub,
' ut ne clicerelur a parvis ad
/' Aliipelax Simonem sequeris Simon astra pe- se fonstiluiis Regntim,
[leiitem. majora procedere : manet enini thronus ijisitts, et
regni ej"us non erit finis: et sedit super Ihronuin
Te quoque Tartareus simul absorbebit hiatas. David, iia ut regnum David, una cum ponlificatii-
Sii nomenDomhti benedictum. I] transiulerit, ac largitus sit servls suis, hoc est,.
ponlificibns ealholicseEcelesise.f Plura de his apud
SCHOLIA. eumdem Epiphaninm habes. In sigi.umigilur regalis
sacerdolii (sic ipsum appellat Petrus [/ Petr. n])
< Beaio Sylveslro (Consianlinus imp.) suisque ejusmoii capili ornamentum gestare consuevisse,.
successoriljusiibtulit, ut regali more, et aurea co- lio.n Jacobum laiitum, sed et cseieros apostolos par
rona plectereniur in capile, et cseteras legii cul- est credere (Poi.icn. ep. ap. Etiseb. Hist. lib. v, c.
liis""infulasusurparenl. Yertim B. Sylvester orna- 25; HIEU.De script. ecc' in Polyci-.). Nam eisi
nrenla', qnse sacerdolali congruere jiniicabat ofiicio, lisec de singulis non sciibanlur, saiis lamen ad veii-
in proprios usus assumpsil. Coronam vej-o, vel cse- lalem lei deinonstraiidam esse videlur, quod nou
.lera, quse magis ambitiosa quam myslica videban- modo Jacobus , ut udimus . "sed et Joaimes _?_|,.
lur, omisil. . Dum sanctus cardinalis ait, S. Syl- Evangelisla eo tisus est capilis ornamenio. Testatur
"vestruin oblata a Magno Conslantino pfinripaius id Polycrates Epliesiorum episcopus ad Yictorem
-in ignia repudiasse, ea •.ero ornamenla sibi desum- papam inter alia iia scribens : t His accedil Joannes^
p.-isse, quse dignitatem pontiliciamcondecorarenl, a qui supra peclus Domini recubuii, qui sacerdos fuiij
vero abliorrere non videlur. Nam quse fuit ardens qui laminam auream gesiavii. Erat autem ejusmodi
cjiisdem Constantini adTidem prsecipueChrislianam capiiis ornamenlum, quod in ampjius atquepeife--
i.e'center-conversipielas, ut voluissel oninia imperii ctius Chrisiianaj legis sacerdolium iranslatum est
ilecora in ponlilicem summum conferre. Fuit lamen aiuiquse legis sacerdolibus olim a Deo coiicesstim.
bingularis cujusdam prudenti_e in S, Sylvestro ea , . Sic namquesacra Scriptura : « Facies et laminam
lonium deligere , quse spirilnalis poleslalis ciilmen, < de auro purissimo , in qua sculpes opere,csela-
ac -fasligium significarerii. Id quod eliam babeinr < loris sanclum Donrino : ligabisque eam \ilta liia-
cap. Constaniinusdist. 96, verbis istis : B. Sylvcsiro < cynlliina, et erii super liaram imminens .fronli
el oimnbiis siiccessoribusejusdejirajsenlilradidimiis < pomificis (Exod. XXMII, XMXet x.wix ; Levil.
'jj.ilaiium imperiinnslriLaleranen.e;d- iiiciedi;u'emn. viu). i Quale aulein fuerit capitis oriiameiitum
videlicei coroiiam capiiis noslri, simulqueplirygium, summi sacerdolis,"Josephus exacle describit (JOSEHI.
ueciion et superhumerale, videlicel lorum qtiod im- Antiq.l. III, c. 8), monstratque non laulum laniina
p.eriale circumdare assolei collum. Et nonnullis in- aurea,' sed et corona aurea triplici" ordiue ducia
ijjijettis : Ipse vero beatissimus papa super coronam milram ornatam fuisse : sunt ejus verba: < Pono
•(iericatus, quam geril ad gloiiain Jjealissimi Pelri, pileo (ita vocat cydarim, -seu milram comiiiunem
^g ipsa ex auro non est passus uti corona; pbry- pariler cceieris sacerdotibus) iitebatur, quali cseicii
gitim ver.ocandido nilore splendidum, resurrectio- sacerdoles, super quein exstabat alius coiisuiiHs,e.\
nemDomiuicam designans, cjus sacratissimo veftici hiacyntho larialus : biinc aurea corona triplki
manibus nostris imposurhius; Sancii Sylvesiri porfo ordine circumdabat, in qua spectabanlur calculi
mrirse Plalina hunc in modum meminit: rEugenius aurei, quales videmus in herba, quaj apud nos
IV S. Syhestri miirarn, Romam Avenione delatam, vocatur daccharus : apud Grsecos herbar.os hyo-
jpbemel*e Valicano ad Laleranum detulit. > Huj'us scyamus. s Sed et divina Scriptura pulcbrc quidem
;.uicm, vel alierius ejmdem S. Sylve tri ml rsc me- Jioe ipsum innuisse videtnr btibjllis vcibis : . €o^
89 OPUSC. Y. — ACTUS MEDlOLANENSiS.. fO
rona aurea super milram ejtis, expressa signo san- .4 vulgo appellanl, tribus dislinclam ornalamque coro-
ciitatis (Eccli. XLV).> Nam cum sacerddtibus aliis - nrs (5) (cum eamdem aniea liaram' una ianluni
iui cydari, seu nritra concessum essel :lamina tamen corona insignilam ejus anieeessores deferren.) ad
aurea , ut dicebam; ornari caput, summi lantiim ponlificuniRomaiiomiri usuin primus revocavit. Hic
poiilificiserat peculiare : quod mitrse oriiamentuni esl illeOclavus Bonifacius ex nohili ac velusla"
cum.lribus aureis coronis iiilexerelur, corona eiiam Cajelanorum familia, palre Livifredo equite, matie'
in sacris Lilieris iure merito appellatur (•£)."Cseie- Alexandri IViieple, progeni.us . qoi-(ut inler alios
rtrm cum omnia fere Veleiis Legis Pontificumorna- Aiiioniniis arcliie]jiscopus Floreminus sanctiiaie-ac
nienia una cum sumnio saceidotio. in Ecclesiam doctrina conspicuus ieslatur) senjiilato.rmiignus, et.
Romanam jure optimo translala fuerint, illud etiam jurium Ecclesiss conservaior, propter sedis aposlo-
scilu digniiiii Mdetur , quod Bonifacius ejusdem licse palrociniuin , adversus ditionis ac boiiorum
Eeclesiaj pont. niax. (pi'seler saluiai'em -Jubilsei, illius detenlores animo forlissimo susceplum,-et ad.
sacranrque inslitiitioneni cenlesimo quoque anno finem consiaiiler perduclum innumeris malevolorum
ee.ebraiidam)hujusmodi eliam liaram, quam regnrun calumniis se obnoxium reddidit.
(i) S. Petrum tres eliant claves manu tenentem (S) De tribtis Romanorum pontificum coronis M.,
fuisse designatumvelustissima Urbis monumenta me Anloiiins Mazaioniusliljellum cbnscripsit.
doeueruiu.

7576 '
-OPUSCULUM OUINTUM.

ACTUS MEDIOLANI, DE PRIylLEGIO ROMANJE ECCLESIJE, AD HlLDEBRANDUM


• S. R. E. CARDINALEM ARCHIDIACONUM."

ARGUKGKIUM. — Hoc opnsculura de privilegio Romanse-Ecclesise inscribitur : est aulem brevis narratio
eorum, quaj ipsi -sanclissiraodoclori in legatibne Slediolanensi coniigernnt;-cum scilicetcontra ejusdem
Ecclesiseclericos Nicolaitaspariler el Simoniacos, legalus a sede apostolica missus, non minus castitatjs,
quam Romanse Epclesia;jura tuenda, suscepis.set.

Domino HILDEBEANDO venerabili archidiacono, B judicarem; divinitus, ut reor, aetum est, ul Medio-
PETBUSpeccalor monachus , sineerissimse devo- lanensem urbem, bealissimi Nicolai papse legaiiohe
tionis aflectum. - functus, adirem.
Privilegium RomanajEcclesise quanlas habeatvi- Erat eniin inler clerum et popuru.ni, jjropter "duas
res ad senandam canonicse sequiiatis et justitiae hsereses , Sinroniacam videlicet, et Nicolaitarum,
regulam , quanlunique vigorem ad disppriendam satis turbulenta seditio. Nicolaita?auteni diciintur
ecclesiaslict slalus contineat disuplinam, solus ille clerici, qui contra casiitalis ecclesiasticaj regulam
dilncide comprehendil, qui ecclesiaslicis cohsuevil feminis admiscenlur. QuLplane lune fornicatores
insudare negoliis. Quodutique privilegium, qui fmnt-, cum fcedi commercii copulas ineurit; tunc
inexperliis est, parvipendit, exeicitaius amplectitur. Nicolailsejure voc.anlur cum hanc lethiferam peslem
Quia sicul arma non curat, qui cerlamen ignorat; Teluf ex auctorilate defendunl. Vitium quippe-iii
sic e diverso ielis inhiauter accingittir, qui ad repor- hseresim vertitnr, cnni perversi dogmalis asscrliohe-
tandos ex inore victoriarum litulos animalur. Armis firmalur. Quid plura ? nobis digna sedis aposlolicie-
auiem priviiegiurn RomanaeEcclesisenon incongrue veneralione receptis, ac negoliis, quse nos attraxe-
comparaveiim, quia dum hsec una per cathe,dram ranl, jnlimaiis, post diem alterum"factione clerico--
beati Pelri. totius Christiansereligionis capul effecla, G rtim repente in populo murmur exoritur, non debeie-
cunctis in orbe lerrarum principelur Ecclesiis, velut Ambrosianam Ecclesiam Romanis legibus subjacere,
dux anle ae.em fidelium cuneis fulta, ac specialis ; niilluinque jndicandi, vel disponendi jus Romano-
Hrarogaiivse auctoritale rnunila, el Evangelico mu- pontilici in illa sede compelere. Ninris indignum,1
crone veritali resislentium cervices obiruncal, et ad inqiiiunl, ut quse sub progeniloribus noslris semper
invictissimedimicandum toiam Christi mil.liain in exsliiit libera, ad nostrse confusionis opprobrium.
unius cbaritalis, ac fidei uiianimilate conspirat. Hoc niinc alteri, quod absil, 'Ecclesise sit subjecta. Po--
lu subtililer, ul etalia nrulta perpendens, frequenler slremo lumuliuanlium clamor allollilur, ex diversis.
a me charilate, qusesuperal omnia, postulasti; ut paiiibus ad episcopale palalium convenitiir: dein
Romanornm pontificum decreta, vel gfesta percur- lirilinnabula perslrepunl, prsegrandis sereaj lubse,
rens, quidquid apostolicsesedis auciorilali.speciali- quseillic est, lola civitas clangoribus inlonalur. In-.
ier compeiere viderelur, binc inde curiosns,exscerr tentabant inihi, ut ita Ioquar, omnia mortem, et ut
.pei^m, ,atque rn parvi. volurninis unioriem novse " ab.amicis meis mihi ssepe suggeslum est, nonnuUi
compilationisaiie conflarem. Hanc iiaque tuae jjeti- meum sanguinem sitiehanl. Augebat aulem hujus
iionis instantiam cum ego negligens floccipenderem, ignis incendium lio.c perniaxime, quia congregatis
jnagisque.superstitioiii qtiam -nccessilati.obiio.viam ^ quasi ad synodum lolius Anibrosianaeparochise cle-
V,i S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. - 92
ricis, ego in medio residens, sive polius pr.esidehs, .A ctoritale, baplisma a Lino ejus successore suscepil:
reverendissimum MeJiolanensem archiepiscopum ad qui postmodum cum B. Celso in liac sancla urbe
sinistram; prtideniia quoque, ac sanctiaie consp'- manyrio coronatus esl. Sancti vero marlyres Pro-
cuum AnselmumLucensem episcopumposuisse mihi lasius atque Gervasius bealum Paulum aposiolum
accusabar ad dexieram. Hinc.porro quanta a irementi magistrum ac prseceplorerh habuisse noscuntur;
!77 populo dici potuerint, non nocesse est apicibus sicut B. Ambrosio et ipse testatur : 78 Is[i sunl,
tradi,'qttod lrimirum per se valet intelligi. Et re- iiiqiiil, qui moiiita mea seculi respuentes prsedia, et
vera ipse dorninus arcbiepiscopus mox ut nostrse divitias secuti sunt Domininoslri vesiigia. Sicut ergo
esl prsesessionis admonilus, impiger obtulit, ultro Salvator noster binos ante faciem suam discipulos
eliam, ut si ego prseciperem, in scabello, quod no- misil (Luc. xix); ita quodammodo ulerque sanclus
stris suberst pedibus, sine controversia resideret. apostolus ex magisterio suo in hancurbem praedica-
Dlcant id 11011 simplici factnm intentione, qui voltinl; tores sanet.e fidei geminos deslinavit.
nos autem hoil hoc irritalioni populi zelantis, ut fer- Cum ergo vestrse salutis auctores ex Romanse
tnr, adscribimus, sed aposlolica?sedis revereinise Ecclesisepi'odierinl disciplina, consequens esi, juxta
deputamiis. Ut aulem ^d coinpend um veniam, sequitalis ordiuem, iil Ecelesia Romana jnaler _Am-
ascendi pulpitum, ac, sedato vix pqpuJo, hujiismodi B brosiana sil filia. Ul airlem hic ordo inler uiramque,
sum verl.is exorsus. Ambrosiarram videlicel et aposlolicam sedenr non"
SEHMO noviler oriri, sed anliqiiitus lenuisse non dubiletur,
Noverit charitas veslra, dilectissimi, non me pro B. Ambrosius cum hanc Nicolaitarum sordem ad
RonianseEcclesise huc honore venisse, sed veslram nuillorum fcelere perniciem in hac urbe dolerel,
.gloriam quserere, vobis salutem el graliam, quse in eamque per se solus coercere non posset, sedis Apo-
Chrislo est, cunr ej'us auxilio, si permitiilis, provi- slolicse mox qusesivit auxilium; cuividelicct is, qui
dere. Quo enim paclo bonore indiget parvuli homi- lunc prceeral, papa Siricius tres personas, presbyle-
uis, quse Jaudes alque prseconia ex ipsius ore sor- rum, diacoimm, et subdiaconum , ad correctioneia,
tita esl Salvaioris? Quseaulem provincia peromnia ulciscendi Imjiis sceleris deslinavil. Cum his ilaque
regna lerrarum ab ejus ditione exlranea reperilur, beatissinius ponlifex, quos corrigere non potuil,
cujus arbilrio ipsiim quoque ccelum el ligatur et velut scaienlem-vermibus senlinam ex urbis htij.is
solvilur? Omnes auiem sive patriarehi.i cujuslibet sagena projecit. Unde et ipse S. Ambrositis in om-
apicem, sive meiropoleon primat.is, aut episcopa- nibus sequi se magisiram sanctam Romauam pro-
tuum eaiheflras. vel Ecclesiarum cujuscunque or- fitetur Ecclesiam. Scrutamini itaque Scripiuras ve-
dinls dignitatem, sive rex, sive imperator, sive cu- C stras, et per quod vultis diligenter inquirite; el si
juslibel condiiionis liomo purus insliluil, ct prout non.potestis apud vosmetipsos invenire quod loqui-
volunlas, aut facullas erat, specialiuin sijji prseroga- niur, mendacii arguite : si auiem potestis, noliie
tivarum jura prsefixit : Romanam aulem Eccle=iam veritati resislere, noliie mairem vestram crudeliier
solus ipse fundavil, super pelram fidei mox nascen- impugnare, sed ex cujus uberibus lac suxistis apo-
lis erexil (Mallh. xvi), qui beato vitseselernse Cla- slolicse fidei, ejus semper gaudele solidis doclrinse
vigero lerreni simul et coaleslis imperii jtira coni- coeiestis dapibus recreari.
misil. Non ergn qua.Iibel lerrena seiilentia, sed Quanlum profueril ralio reddila.
illud verbum, quo constructum est ccelnm, el lerra : His itaque rationibus de prserogaliva el princi-
per quod denique oiiinia condita sunt elemeiila, Ro- palu sedis apostolicsereddilis, populus omnino beue-
inanam fundavit Ecciesiam. Illius certe privilegio volus reddilur, el exsecuturum se, quidquid iiijun-
fungilur, illius auciorilate fulcitur. Unde non du- gerem, unaniiniterpollicetiir. Tunc niinirum liquido
bium, quia qui&quis cuilibet Ecclesise jus suum de- persensi, in ecclesiaslicis causis quantum Roman_e
trahil, injusliliam facil : qui autem Romanse Eccle- Ecclesiaj nosse privileginm valeal; quamque boc
sise privilegium ab ipso summo omnium Ecclesla- sancla lua prudentia non oiiose deposcat. Quod uti-
rtim capile iradituni auferre conatur, hic procul " qne, Deo aiinuenle, implere studebimus, si lameii
dubio in hscresim labilur : cl cum ille notelur- in- hujus rei gesla' prius ordinem digeramus. Qnid iniil-
jusius; bic est dicendus hsereticus. Fidem quippe lis moror? Adesl clericorum perplurimiis ille con-
violal, qui adversus illam agit, quse maler esi fidei; ventus, communiter, et singillaiim quisque perqui-
et illi cbnlumax invenilur, qui eam cunclis Ecclesiis ritur, vix e tanto numero quispiam promotus ad or-
practitlissecognoscilur. dinem sine prelio reperiiur. Erat enim genuinris,
Ul autem, omissis aliis, ad id, quod nunc agitur, imo inordinalus ordo, et inevasibilis regula illius
veniamus, non debel ignorare sancla vestra devotio, Ecclesi-se,ut quicrurque ad queuilibel ordinem, vel
quia beaii aposioloruiu principes Peirus et Paulus, eliani ad episcopatum eonsecrandns accederet, pra1-
sicul per suuui sangninem Romanam Ecclesiam 'fixum prius absque ulla conlroversia canonem da-
consecrarunt; ita niox inter ipsa nasccntis fidei rel. Hic plane quot curis alfliclus, quot sim cogila--
rudiinenla hauc MediolanensemEcclesiam per suos tionum slimulis isediaius, quot denique susjjiria ex
Siscijiulos lucrali sunt Cbrislo : Nazarius quippe imis Visceribus iraxerim , facunda etiam lingua non
iaiar.yr insignis, sictil Scripltirse icstaiiiur, Pciri au- explicai. Tam Ialoc siquidem ditecesis, tain nobibs
93 OPUSC. V. — ACTUS MEDIOLANENSIS. , , Si
urbis omnes Ecclesias sacris mysteriis profanare, .A male gesla, condemnanl, et accusare magi* se eli-
quodammodoChrislian_ereligionis videbalureversio. gunl, quam tueri, pacis, el communis noslrse uni-
Sed et litigiosum erat indulgere paucis, ctim fere taie Jxtenlur, ita ut digno prius anathemale, quse
omnium esset culpacommunis, nec legilimum vide- contra fidein calholicam sunl recepla, damnentur.
balur, diversa in eos prodire senlenlia, cum esset Aliter enim in Eeclesia Dei, quse corpus est Christi,
una omnibus causa. Hoc-eiianinoslrasaugmentabat nec rala stint sacerdolia, nec vera sunt sacrificia,
79 angusiias, quia nisi -qualemcunque decisionis nisi in nostrse proprielale naiurai verus nos pontifex
calculum causa isla susciperet, nisi cum magna SQ reconciliet, verus -immaculaii Agni sanguis
borninum strage, furentis populi se jurgja non se- emundet. Nec aspere. igiltir communionis noslra.
darent. "gratia deneganda esl, nec temere esl Iargienda. »
- De reconciliattdishwft.iicis. Idem vero Aquileiensiepiscopo scribens, nit: <Danr-
Tuncinlermultas disceptationes processil in-me-- nent aperlis promissionibus sui superbi crroris au-_
dium illa Innocentii papse sentenlia, ab antiiirjiori- ciores.ei qubd in doclrina eorum universalis Ecc-Ie-
bus inventa , quod a multis peccatur, jnultum est. sia exln.rruit, delestentur. Omnia decrelasynodalia,
Illa quoqtte discretio ad memor.am rediit, quam quse ad excisionem^-Simoniacsehsereseos apostolicse
sancti pontifices, et authenlici lcanoiiunicondilores •" sedis confirmavit auclorilas, amplecti se, etiii om-
de Donalisiis, elNovaiianis, ac reliquis, qui apud nilius approbare plenis, etnperlis, ac propria manu
diversas hajreses ordinali sunt-,invenermit.Id eliam scriplis prolestationibus eloqiianlur. Hlud etianr nos
nos non prseterit, quod nosirae memoriasnonus Leo non anfiigit, ubi Fulberlus Carnolensis episeopus
papa plerosque Simoniacos, et male proiuotos tan- prinnui suo super presbytero per pecuniam ordi-
quam noviter ordinavit. llste et alia plurima medi- nato, ex auclorilate Toleiani concilii iale reperilur
lantibus, ei inviceni conferentibus, illudeiiam deve- dedisse consilium (aliis quippe prsemissis hoc iuiu-
nil in mamrs, quod insignis papa Leo I Januario lil). Proplerea, inqnil, depositum non reordinabilis,
scripsit episcopo : < Lectis, ait, "fraternitalis tuse sed reddetis ei.suos gradus per instrumenta, ct per
lilteris, vigorem fidei lune, quem olinr noveramus, vesiimenta, qu;c ad ipsos gradus pertifienl, iia di.-
congraluianles tibi, quod ad ciistodiam gregis Chri- cendo-:Reddo libi gradum ostiarii, et te in illuni
sti pastoralem curani vigilanter.exsequeris, ne lupi, gradum reslituo, et-cajtera; In nomine Dei Pairis,
qui sub speeieovium subintraverunt. (Mdtlh.mi), el Filii, et Spiritus sancli.JMoyissimeaulem benedi-
liestiali ssevrtiasimplices qubsque dilacerent, etnon ctione lajlificabilis eum, sic concludendo : Benedi-
solum ipsi nulla correclione proficianl,'sed eliam, ctio Dei Patris, et Filii, el Spirilus sancli super le
qusesunt sacracorrumpant. Quod neviperea possit descendal, ut sis restilutus in ordine sacerdotali, ct
obtinere-fallacia, dilectionem-luam dnximus com- offeras placabiles bostias laudispro-peccaiis, aiqnev
iuonendam, insinuantes ad animse periculumperii- offensionibuspopuli omnipotenti Deo, cui esl houor
nere, si quisquam- de his, qui a nobis in baeretico- etgloria in sseculasseculorum. i Hoc eliam noslram
rum atque schismalicorum sectam delapsis, -else memoriam non pertransiit, quod beatus papa Gre-
ulcunque iisereticse communionis contagione macu- gorius neophytis Anglis dispensaiive ad lempus.
laritresipiscens, in communione calholica sinepro- conj'ugiacanonibus inlerdicta, permisit. Apostolica
fessione legitimsesatisfactionis habeatur. Saluberri- eliam illa discretio nobis ad niemoriam est rediicta,
mum enitn, el sjiiritualis medicinseutilitale plcnis- quseGenlilibus nuper conversibad fidem, nihil aliud
simuni est, ut sive presbyteri, sive diaconi, airi cu- oneris imposuerunt, nisi ut ab immolatis simtila-
juslibet ordinis clerici,qui se correcios videri voluiil, «rorum, et sanguine, et suffocato, el fornicatione, ss
alque ad calholicam fidein , jampridem admiseranl, tanlummodo custodirent. In arclo ilaque positi, quia
rursum reverli ambiunt, prius errores suos el ipsos 'lion poteramus mala illius Ecclesise hiera canonum
anctores errorum damnaios sine ambiguilate faiean- auctoritate corrigere, stiidmmus saltem perversis
tur. "Ulsensibus pravis etiam peremplis nulla spe- JJ ejus usibus finem imponere, ac graluilse promoiio-
randi supersit occasio, ne ullum meinbrum ialium nis ordiiiomfuiuris tempoiibus providere. Exegimus
possit soeielate violari, cum per omnia-illisprofessio igitur extune el deinceps gratuilae promotionis in-
propria coepcrit obviare. Circa qups eiiam illam ca- violabilem sponsionem, prius per monumenla lilte-
nonum corislitutionem pwecipinius custoJiri, ut in rarum, deiude per manum, postremo per Evangeli-
magno habeanl beneficio, si adempta sibi oinni pro- cum sacramentuin. Et quidem sponsio stylo di-
motionis spe, in quoinveniuntur, stabilitate perpe- gesla, ul apud nos habeltir, hic simplicitcr transcri-
ttia Tnarieanl, tamen iterala tinctione non fuerint .batur.
maculali. Non ob hoc levem apud Domiuum noxarn Sponsio archiepiscopiMediolanensis.
incuriil, quide lalibus ad sacros promovendis ordi- Wido divina gralia Medolanensis Ecclesiae arelri-
nes judicarit. Quod si cum grandi examinatione pro- episcopus, omnibus -Christi fidelibus ejusdem Ec-
motio conceditur inculpatis, multo magis non debet clesise clero, et poptilo aelernam salutem in Do-
licere suspectus. » Idem quoque Leo iu hscretico- mino.
runi recepiione Anatolio Consiantiriopblilaiio epi- Non ignorat sancla devotio vestra, dileclissiroi
scopo sic niandavit: t Qni pJenis satisfaclionibtis •fratres, et filii, quam reproba, quam deieslabilis,
9S S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS LI. — OPUSCULAVARIA. 96
|
Deo oJibilis, ignomlniosa, atque-perversa, oninium- .A ab uxorunret concnbinarum foedoconsoriio, nostris
que sanctorum canonum aucloritate damnaia con- - sltidiis, in quanlum nobis possibililas fueril,-snb co-
sueludo in h.ifc sancta Ecclesia; cui, Deo auctore, dem quo siipraleslimonioarcendos esse promitlimiis.
dcseryio anliquilus inoleveril, quamque lethalis, Quod, ut verius credaiur, nos cmn noslris "cleficis
alque pestiferse leprse anirnas innocenlum conlami- jjropria manu subscribendofirmamus, sigilli quoque'
naiione perfuderit, Simoniacse videlicel hseresis noslri formam imprimijubemus. Insuperhocaddcn-
damnala, semperque damnanda venalilas, et perni- tesacsub^jusdem sponsionis vinculo inviolabiliter'
ciosa negotialio hujusmodi, qure in hac sancla Ec4-. promiitentes, ut_neque de abbaliis ordinandis, ne-
clesia consueludinaliier, obtiiiebai, ulquisquis 81 qtie de-capellis', vel quibuslrbefr ecclesiis investieiK
ad clericales ordines provebendus accederel de suh- dis, vel ordinandis, sive tradendis, neque §2 de.
diacohatu quidam duodecim numnVos,de diaconalu" episcopis promovendis, neque de sacrosancto chris-
vero decem et octo, posiremo de presbyieratu susei- maie, neque deeonsecratione ecclesiarum vel uos,
piendo viginli qualuor, quasi per prsefixam condi- vel n«slri familiares aliquid omnino lollamus. Spi-
lionis regulam daret. Hoc itaque modo SimonMagus, xilus-sanclus, qui sanclorum chrismatum auclor csl,
beulproh dolor! hanc sanclam Ambrosianam eccle- nos mostrosque successores abomni viiiculoprsefata.
siam perversilatis susevelut oflicinam feceral. Fol- B maledictionis eripial: ila lamen ut. hanc saluberri-
lem, malleos, et incudem trapeziia ac monetarius- mam conslitutionem perseveranler implere conce-
jniquilatis habebat; -nihilque aliud nisi animarum dal, qui cum Patre, et Filio vivit in sseculasseculo-
omniurn commune periculum fabficabat. Noslrisvero rum. Amen. •
lemporibus, quia Salvalor noster pius.ac misericors Ego Dei gratia Wido, Mediolanensis Ecclesise ar-.
plebem suam, quam pio cruore redemeral, sub bac chiepiscopus, hanc sponsionem ame factam iirmavi,
moiiiferiianguoris alrophia perire condoluil, velut roboravi, atquesubscripsi. Odaldericusvicedominus,
adobvia.iiduiii, ac viriliter obsistendum voraci ac clpresbyler subscripsi. Griberius presbyter-subscri-
virulerito draconi, vestrqs animos, visitanle Spiritus psi. Arderaius presbyter subscripsi. Atlo presbyter-
sancti graiia, conoordiierrncitavit: rlaut quibusdam subscfipsi. Ariprandus indignediaconus subsciijisi.'
ex nostris sedem apostolicam adeunlibos, tanium Ardericus diaconus subscripsi. Amljrosius diaconu&
bujus lerrse periculuiii.sanctus ad Deo dignus Nico- subscripsi. Acto diaconus sulfscripsi. Adam subdiaT
laus papa coguoscerel, atque ad eompescendum, el conus subscripsi. Lyprandus subdiaconus subscripsi.
fundilus exslirpandimi hoc facinus dominuin Oslien- Landulplms srrbdiacoirussubscripsi. Aclo subdiaco-
sem Pelrum episcopum deslinaret. nus stibscripsi, et alii subscripsere. _
Quapropter, dileclissimi fralres, in conspecin Dei C • . Jusjurandum archiepiscopi.
oninipoieiitis, elFilii ejus Chrisli Jesu, qui judica- Poslmodum accedens idem archiepiscopus anle
lurus esl vivos et nrortuos, et Spiritus- sancti, qui sanclum allare, prsesenie domino Lucense, juravit
hanc poslem specialiter damrrat acdestruit, sub te- in manum meam, dicens: Si hsec,-inqtiil, de Simo-
stimonio omnium aii£,eIorumcunclorumque sancto- niaca el Nicolaiiarum hscresi delenda, et "fundilus
- rum Dei, prsesente j'am cliclodomino Petro cpiscopo, destruenda fideliter nonobservavero, ab omnipolenii
<;t etiam venerando domino Anselmo Lucensi epi- Deo etomnibus sanclissim excommunicalus, eiana-
scopo, el omnibus vobis, damno, deteslor ac repro- tliematizatus, el ab omni Clirislianorum eonsoriio
Jjam judico hanc jierversam, quse bacienus viguit in inveniar alienus. -Similiter et vicedomiuus, et can-
bac ecclesia, negotiandi consiietudinem, omnemque cellarius ej'us, et omnes aliiqui aderant clerici.ma-
Simoniacam hseresim. Insuper obhgo non solunirne, nus suas in rnanum meam dederunl, el hsec eadem
sed el omnes clericos meos, qui nunc sunt, omnes- excommuriicationis etanalhematisverba dixerunl.
que successores nostros, el inviolabili nodo firmis- Deinde accessil Arnulplms neposarchiepiscopi, ho-
simse promissionis astringo, ut nec ego,.nec quis-. nestus videlicelelprudens clericus, ctijtisunamjiia-
quam successor meus, nec inquisilor,. nec Rodola- num archiepiscopus tenuit, alleram ipse super san-
rius, nec aliquis hujiismodide-promovendisadeccle^ ® cttim Evangelium posuit, etjnravil, dicens; Domi-
siaslicos ordines aliquid lollat. -Quod si suadenle nus,meus Wido archiejjiscopus, qui hic est, ab ho-
(ilabolo, sive aliquis nostrum, qui nunc sumus, sive die in anlea, et quod promisit de caslitate clerico-
suecessorum noslrorum, qui posl nos futuii sunt, rum, fideliter obtervabil: et insuper mmcjuam con-
-iiujus saluberrimse promissionis violator exstilerit, secrabil alicujus ordinis clericum susedicecesisprse-
-£t aliquid in confeiendis oi'dinibus tollere pestifera ler monachos, qtiem ante promqiionem non faeiet
negoiiatione prsesumpserit: dator simul el aeceptor jurare, quod in hoc breviculo scriptum est. Sic me-
cum ijiso hreresis hujus auclore Simone perpeiuo Dous adjuvet, el isia sancla Kvangeiia.
anathemalis vinculo consiringatur, et a Dei onmipo- Indiculus sacramenlieorum qui promoventur.
leiitis, omniumque sanclorum consorlio scparatus, . Pro suscipiendis ecclesiaslicis gradibus, sive per
-cnin Juda el Ca.ipha,cum Dalhan etAbiron subreter- me, sive per submissampersonam, seu per quodiibet
n;e damnatioiiis alrocilate damnelur. Nicolaitarum jngeiiitim, neque dedi, neque promisi, neque per
quoque hieresiin, nihilominus condemnamus, et non .promissiones dalurus snm aliquid. Sic me Deus ad-
modo presbytcros, sed el diacotros, el sttbdiacpnos juvel, etila sancla Evangelia.
97 . OPUSC. V. — ACTUS MEDSOLANENSIS. 08
Pmnitenlia archiepiscopi. A qui solum eonstilulse a diaboIo§4 regulae canoneiii
Hoc facto dominus archiepiscopus illico in pavi- dederunt, iia ut nonnulli eorum vix peccatum hoc
menlum cum omni humilitaleproslernitur, et injungi essecognosccreiit, quinque annorum poeiiitenliain
sibi pceniteniiam pro yehaHtalis"huj'us.uefandbcom- acceperunl. HoembuVutiomni tempore, aestate, si-
mercio deprecalur : ciijus videlicel sceleris licer in mul et hfeme, duos dies, duabus autem anni Quadra-
illa Ecclesia non jpse prinrus, exsliterit auctor; non gesiinis, Nalalem videlicei, et sanclum Pascha prse-
tamen ut debuil, fueral exstirpalor. Centum ilaque cedentibus, tres dies perhebdomadam jejunarent in
annorum sibi pnenitenliam , indicit, gg redempiio- pane et aqua.Eorum aulenr, qui plus dederunt, .sep-
nemque ejtis laxalam per ununiqueinqne annum pe- _.iem-annorum estpoeniteniia, strb eadem scilicet j'e-
cunise qnanlitate prseiixit. jiinii quantilate disiincla ; postque septeiinium
Jusjurandumtarcltiepiscopi el populi-non diversum. quandiu vixerinl, sextarn feriani jej'unabairl.- Qul
Moxmajorern ecclesiain simul ingressi, pulpitum arilenr jejunare facilenon potest, uiium ex his diebus
ascendimus. Tunc coram copioso pppulo civilatis, et per omneni helidbmadam redimere liccnliam habel,
clero, clericum srrurrr,tactis sacrosanctis.Evangeliis, . ita ul unum psallerium meditetur, aul medium ciun
jufarefeci, qnod ipse archiepiscopus donec sdvive- quinquagi.Uametanoeis, aul unum panperem pascal,
ret, in quantum possel (exo.epla suorum bonoruni 1!5et lolispedibus nurnmum porrigal. Hoc instiper do-
datione, si nollel) istasduas, Nicblaitarum-.videlicet, niino archiepiscopo proiriilienle quo.domnes oralio-
a'c Simoniacorum hsereses, omni siuuio lol.sque rvi- nis causa procul-ipsedirigeret,sivevideiicel Romam,
- ribus sincere ac fideliter «xslirpare contenderet: iia sive Toronum; ijise auiefh archiepiseopus profeelu-
tit.neque presbyiefo, neque-diacono, neque subdia- riim se ad B. Jacobi ^euerabileni lumulum; qui eslin
cono, feminam cum gradusimul habere.permillefei: Hispania, disponebat. '
a conferendis eliam ecclesiaslicis sacramentis vena- His iiaque tali modo recbncilialis, decreium esl,
liialis omne commercium-fundilus prohiberet.Tdip- ut non - mox passim omnibus reddelur oflicium, sed
-vSum jusj"urandum eontra -Simoniacos et Nicolailas his.driniaxal, qui etlitteris eruditi,et casti, et nm-
. perraaxima pars populi nou modo civilis, sed el su- rum gravitate videreniur honesli; coeleris"atitem
burbani jam dederatj qnorum videlicet nrulliluiio sufficeret, quod sanctseEcclesise per divinarn graliam
_,jnillenarium, ut ferlur,'numerum excedebat. His ita essent rarsusinserti, a qua eatenus fueraiit divinse
gestis, consideratisque sanciorum Patrnmsenlentiis, senteritias falce prseeisi. illi etiam ipsi, quihus mi-
quos superiusmemoravimus, aliorumque', quos slu- nistrandi licenlia reddiluf, non ex nrale mereatu ve-
dio brevilalis omisirnus, vrsum est npbis,.ut omjies leri ordinatione ad amissum repararunr officiurn";
illi elerici. accepia pienileniia,, inter missarum so- (l sed exilla potius beati aposlolorum principis effi-
lemnia reconciliarentur, oniamenla de iiianu ' epi- cacissima aucloritate; qua irr beatum Apollinarcm
scopi recipientes, sieul Fulherlum eprscopum, supra repenteususesl, dicens : Surge, inquit, accipe Spifi-
nafrayimiis,dedisseconsiIiuni;hoclamenpiius, quotl lum sanctum, simnlquepontificatuni.,
infra scriplum -est, ante sanctum allare legeiiles. 'Ecceomnenrdiscretionis iliius brdinem apud Me-
. v _ - Jusjurandum clericorum. diolaftensem urbem habilum, breviter exposuii-us :
, • • Ego Arialdus dicltis diaconus de capelld Mediola- adhuc tamenutrum sedis •aposlolicsejudicio placeai,
nensis arcbiepiscopi hacscriptura, quam manu mea -ignoravimus. Nos enim, si quid erravimus,-'ad PclVi
-sciipsi, profileor me eam fidem lenere, quam sacro- -magisierium corrigendi libenter accedimus, et re-
sancta septennjoncilia evangelica, et' apostolica au- - traclationis opprobritim non veremur. Hsecest eniiii
cloritale firmarunt, pl- quam •beaiissimi pontifices illa.ul ita Joquar, officina fabrilis cui nimirum is,
Romani ad diversos dala =prsedicalionelucidissimse •qui fabri dicebalur filius prsesidet,'ad cujns regulam
" veritalis
exposuerunt. AnathematizO quoque genera- omnis merito moneta rediicilur: adcujus rectiiuJi-
liler omnes hsereses, extollentes seadversus sanctam ~nis lineam qnidquid uspiam depravatum fuerit, re-
•cailtolicamet apostolicain Ecclesiam, et specialiler forinatur. Utrum autem ego inreconciliationeilloruni
"vero alque nominatim Simoniacafn htsresim, quse in * erraverimj nescio. Urium autem" per' omnipoleii.is
ipsam-EccIesiam conauir Inlroduceresacrorum or- Dei clementiam spero,'quia post lot jurationum ge-
'dinum, sive officiorum malediclam venalitaleih: r.era, quibus archlepiscopus hsecpromissa firma.il,
deinde Nicolattarumaeqrie abomiriabilem hseresiin, posl -sacramenla lam muUiplicis jiopuli perEvange-
rjuaeimpudenter Iatrat sacriallafis mihislfosdebere. liimi data, postjuramenla cerle' 'oniniuiriciericorum
.velposse licenter uti eonjugibus.qubmodo et lafcos : ante sanctuni altare "iiltcris, et proprio bre prolala,
nnde quia his diebuShse duaj hsereses, Scilicet Si- ntrseque isise hnercses sic in illa"Eccicsia snni per ar-
riioniacorum elNicolaitafum, gravius Ecclesiam Dei gumenta pr.ovid.ecoercilionis attriiK, m aucioreDeo
vexantet impngnant; Simoiiiaeos omnes, 'et NiCo- nostris temporibus non sint ad rediviva cerlamina
laitas cum dogmatibus, auetoribus seclaloribusque rfeparan Ise. Apostolica tamen sedeshsec apud se re-
suis selerno anathemate dignos esse pronuniio, j'U- ti'aclandjdiscuiial:"el ulrum puncto an liuia digua
-rans per sanctam omousion Trinitalem. - - ' - siiit, ex aucloritalis susecensura dccernat.
' - pQ.iirr_.jiioclericofiim. - -
j • - SU nomen Domini benediclvni.
. Posnitenlia auiem clericoruin talisesl. li nimirum,
C9 S. PETRI DAMLANIOPP. TOMUS SEU PAR3 III. —-OPUSCULA YARIA. 100

' SS-SG
OPOSCULUM SEXTUM.
"
LIBER QUI APPELLATUR GRATJSSIMUS. AD HENRICUM ARCHIEPISCOPUM
RAVENNATEM.

AacuMENiuM.—In hoc tractalu prolixe oslendit non esse eos, qui a Simoniacis episcopis conseerali sunt,
ilerum consecrandos : quod rmiltis ralionibus et sanclorum Palrum auctoritatibus -confrrmal. Conlro-
versia aulem iimc lemporis supef hac qusesiibne vertebalur in concilio episcoporum ; proplerea scribil
hoc ioco ad archiepiscopum Ravennalein. ut simul cum aliis hocRomano pontifici persuadeat, ne in-
sonles simul cum noxiis poena afficerentur, dejmsilis scilicet iib ecclesiasticis ordinibus , quos sine ulla
negotiatioue acceperant. t

VERSUS DE SIMONIACIS. • l\ divina oblestalione rogaverit, qualenus Deimiseri-


Incudem Simonis fabrilis, el anira moneise cordiam in commune deposcerent; ul quid super
Damnal pesliferas Deus evertendo calliedras : hoc scrupuloso negotio decernemlum essel, nulanti-
Nam postea latro per diveriicula rejjit, . bus revelaret ; - ejus me arbilratus obsecundare
Pervia gratuito pastor petit oslia gressu. jjrorsus imperio, si vel orairdo, vci scribendo lam
Asl ubi mangonum scelerata negotia desuirt, diflicilem nodum de Ecclesia solvcre, superna illu-
Nec graveni corbonam turgel venale talen.um. cescenie graVta, poluissem. Quapropter in illum fi-
Non dislractor obest, qnia non commeicia sordent. deliier sperans qui aperil librum, et solvit signa-
Nam quid nuinmati neqiieiiiil ubi lsedere niimmi ? cula ejus (Apoc.vni), solvendsehnjusqiisesiioiiis iier
Imo quid arboreis maiiu obsit squalida planiis? aggrediar; el quia copia dicendi non suppelil, de-
Ssepe saluiiferam medicus dedit a>gerorigam, legatse niilii ebedientise sludio , qui loqui nescio,
Blancipitespugilem, cseci genuere videnlem, nuiibus sallem gestire lentabo.
Clenica proccrum peperit male foedavenuslum, S7 GAPUT PRIMUM.
Nec soboles noxis est addicenda palernis;
Quod Chrislut , elsi per plures sua dona discer-
Quisqne sua prcmilur, socii nec labe tenetur. nat, in ipso tamen omnis gralim plenitudo- per-
Domiuo IlENiirco yenerabili Ravennaticse sedis 'B maneal.
anlisliti, PETIUJSvivifirsecrucis Chrisli humillimus Constal plane mediatorenr Dei, et liominum Cbri-
servus, salulem in idipsunr. stum Jesum Ecclesiam suam sic ordinasse ah ipso
Qui sacerdotium, auctore Deo noviter suscepislr-, redemjitionis hunjanse primordio; ut el per mini-
liullum tibi inpriinis offercndiim munus, quam quod stros verbi sui charismatum dona dislingueret, «t
de sacerdolibus factum esl, congruentius crcdidi. lamen in seipso omnium gratiarum pleniiudinem
De iis itaqtie, qui gratis sunl a Simoniacis conse- principaliler relinerel. Nam is qui .dicit aposlolis :
crati, quan.a. jam per triennium in .tribus Romanis <Ilabemus lliesaurnmisium in vasis fictilibus(/ Cor.
.rconciliisfuerit disceplaiio, quamque perplcxa atque IV); > idem etiam confiletur ; n-Qtiia in pectore
confusa dubielas : et in iis ^iartibus quolidie verui- Jesu sunt omnes thesauri sapientise abscondili (Co-
lelur, sanctilalem veslram Iatuisse non arbiiror; loss, n).- Si autem in pectore Jesu oiiines thesauri
prajserlim, cum crescenle fluetuaiionis ambiguo, suni, et tiihil excipilur; quid ergo relinquilur, quod
eaienus sit processum, ul nonnulJos consiel episco- in vasis homiiium fictilibus recondattir? Sed quod
pos ab illis ordinaios clericos denuo consecrasse. ille lotum naturaliler possidet; boc illi per gratiam
Unde mibi jilerique fratres qtiadam prsesumpliue partieipatione illius juxta mensnras habenl. De
charilatis instanlia familiarker exigunl, el violenla, 'C illis enim dicilur : «Quia operatur unus alque idem
ul ita-fatear, supplicalione compellunl; ul in tantoe Spiritus, dividens singulis prout vtilt (/ Cor. xn); »
necessilaiis articulo subvemre, vel compendiosum al de unigeniio Filio dicit Joannes Baplisla: < Non,
quid scribendo non pigeat, atque quid mihi super inquit, ad mensuram dat Dcus Spiriturn.. Et ile-
hac senlentia videatur, exponam. Quod quidem runr : < De plenitudice ejus oinnes acccpimus
diutius delreciavi, sperans me videlicet a bealissimo _(/O«)M).I
prius aposlolica. sedis anlistite licetrliam acceplu- Quia ergo ab illo uno fonte omnes justi hauriunt
runr: hac siquidem transilurus in proximo fereba- nnde vivant; ad illum necesseest, semper gralias
lur. Sic namque iniegrum decernebam ecclesiasii- agendo, recurrant; necsupernse gralise dona ab alio
cam quamlibet iraclare materiam. si ab ipso Eccle- se possepercipere credant, nisi ipso largienle, aquo
sise principe tractandi mihi auclorilas aspirarel. Sed Iiseccertum est emanare. Qui enim divini Iuminis
cum mihi recurrerel in memoriam, quia jam veue- noii Deo, sed homini se debitores exisliniant, tan-
rabilis papa in postrema synodo omries cpiscopos ex quam asui for.tis irrigatione siccati, necesse est, ut
101 OPUSC. VI. — LIBER QUI DICITUR GRATISSIMUS. 102
-deficientesarescanl; nec in semetipsis valent fluere, k cum dicit- <Ile in orbem universmn, iiapiiza.e
dum ab originali plenitudine fonlis obliviscuntar <Jmnes in nomine Palris, el Filii,-ei Spiritus sancii
ubertatem suse vegetationis haurire. Unde non in- (Matlh. v.xviii); » evidenlerosiendit, quia-non ipsi,
congrue per Salomonem dicilur : <Qmnia, inquit, sed flle procul clubio baplismatis auctor erai, in
'fiumina intranl in mare, et mare non redtuidat: -ad cujus illi, nomine' baptizabant. Unde et -Joannes
locum unde exeunt, flumina revertuntur, ut itcrurn Baplista dicil: <_Quime misit baplizare in aqua,
fiuant (Eccle. i).t Hunc exeursum, atque recursum ille mibi dixit : Super quein- videris Spiritum de-
spiritualium -fiuminum myslice Lucas evangelisla scendeniem, etmaneniem super eum, hic est, qui
describlt, cum ait: < Quia, convocalis Jesus duode- baplizat (Joan. xi).. Et iamen evangelista Joannes
cim aposfolis, dedit illis virtulem et potestalem aiti 1Quanquani Jesus non baplizarel, sed discipnli
super omiiia da.monia, el ut langtiores curarent, et ej'us.j-Eccc Doiijinus non baplizat, el lamen deillo
misit iJlos prsedicare regnum Dei (Luc. I'X).TEcce -dicilur: «Hic est, qui baplizal; 1 quia quisquis
egressus flumimim ; acpostmodum subdil: <Etre- baptizandi exbibel ministerium, iile tamen operalur
versi aposloli narraverunt ilii -qusecunque fecermit -virtulis intimse saeramentum.
(IJjid.).s Ecce redilum fluminum. <Adf-Iocum ergo, CAPUT IU.
unde exeunt, flumina reverlunlur"; i quiaeleeti qui- Quod sicut unus est , qui baplizat; ila unus icleni
que illi se debiiores esse non ambigunl, a1quo vide- est, qui principaliier consecral.
Lcel hauserant om"nequod spiriiualiterfluunt. Unde 1 Si quis aulem mihi foriassis objiciat, aliud esse
et Paulrrs ait: <Drvisiones vero gfaliarum sunl, baptismum bumanse regeneralionis, aliud consecra-
idem autem Spirilus ; et divisiones minisirationura lionis" ecclesiasticse digriitaiem; nos quidquid in
sunt, ideni autem Dominus; et divisiones operatitf hac parte de baptismo credimus, lolum nihilomlnus
nuni stiut, idem vero Deus, qui operatur omriia in et de consecralione senlimus. Nam cum bapiisilJTis
omnibus.* Nempe cum primum ponat Spirituiiij lotius eeciesiaslici sacramenti origo sit, alqne jiri-
deinde subjungat Dominum, postremo Deum, oslen- mordium, slcul baplisrims Dei est et non iiominis,
diisanelamTrinitaiem,ununiscilic"ei Deum,omnium ila nimirum omnis ecclesiastica consecratio illi
gratiarum esse indubiimiler auelorem. Ipse enim specialiler competit, a quo omriium benediclionum
sua dona dislribuit, qui singtilorum merita, et ope- S9 plenitudo proiluxii. De' quo videlicet Apostolus :
rum diversitates occulta provisiono discernit. < Qui henedixit nps, inquit, omni benediclione spi-
rituali 111coelesl.Jjus i)s 1 Neque enim ve 1
8S CAPUT II. (Ephes.
i"ipse baplismus, vel piofsus aliqua conseeratio ma-
Qitod sacerclos exterius minktral,
' sed Deus in-(
visibiiiler consecral. . gnum aliquid dicerelns, nisi iniuilu Spirilus sancli,
~-
Quapropter plena fide credendum est, quod sic qui per exercitia illa iribuitur. Nani, ut dicitur,
niinistris suis Christus ecclesiasticse consecralionis quid "est aqua, nisi aqua? Sed aceedil verbiinrad
delegat officium,ut tamen apud se omnium ordinum elementum, et descendente Spirilu, fitsacramenlum.
conlineat principaliter sacrameiifum ; sicque servis Cum crgo in ulroque sanctificatioiiis genere hoc
promovendi conservos minisleriuni prserogat", ut in sit toium atque magnificum, quod sive ab iis, qui
rieminem ipsum consecrandi jus, yiiiutemque trans- baptizantrrr, sive ab iis, qui consecrarltur, Spirilus
fundat. Licet enim ponlilices per iiyunclse admimi- sanclus accipilur, sicut non humanaj virtuti, vel
slrationis offrcium consecrare videanlnr; sed ille poieslati^ sed auclori Deo baplismus adscribitur :
veraciter consecfal, qui Spiritum sancliim invisibi- ila nihiloniinus ei quselibet ecclesiastica consecralio
iiter dal. Alius namque est, qui oral"; alius, qui ad illum per omnia, necesse est, referalur, operanle
~exaudit. Alter ille, qui petit; alter, qui pefiiionibus iiquidem 111uliisque multiformi gratia Dei; etut illi
aunuit. Quis esl eniin, qni se Petro el Joanni audeat aljsolulionem obtineant peccalorum, et isli provc-
comparare? Eltamen de ipsis dicilnr : < Qura niissi liaiilur ad spiritualium ordines dignitatum. III1 exuii
"Samariam, imponenles manus iis, qtii baptizati j "veieremcum actibus erroris, novum induaiit honii-
fuerant, oraverunl pro ipsis, el illi acceperunt Spi- nem; Kii tanqnatn sacerdoies Dei induantiir justl-
ritum sanctum (Act. vm). . Non ergo ebrum largi- lia. llli quasi modo geniii infanles ralionabiles sine
tale, sed minislerio, ac proinde non illis doiianlibus, dolo lac concupiscant: isli ut perveniant in moiiStir
sed orantibus , Spiritus sanclus super credenles ram setalis jjlenitudinis Christi. Operatur in illis, ut
illajjsus est (Hebr. ix). Cntis est enim sacerdos n»a- fianl filii adoptionis, in istis atiiem ut sin' minisiri
gnus, unns ponlifex sunimus , qui iniroivit semel, el dispensalores niiuisteriorum Dei. 1111namque per
jiOiiin quselibet sancta sanciorum, sed in ipsum cce- Spirilum rcnascuutur : isli eodem disponenie St.i-
lnm, ut appareat vullui Dci pro nobis. Ex quo ude- ritii, jam, ut filiosDei generenl, praeferunltirfjBp/ies.
licet, lahquam quodam vertice, omne Sacerdoliuia iv; Coloss. 111.Psal. cxxxi; I Petr. 11; Ephes. iv;
per Ecclesise membra uiffundilur;omne, quod sa- F.om. vni; Galat. IV; Ephes. 1; I Cor. iv).
crum est, ineffabiliier propagatur. Unde ctim disci- CAPUT IV.
pulos adbaptizandum misit, non In eos sacramenti "Qtio;-Dominns cum bapiismo simul ' et sticerdotiijttra
virtuiem translulil, sed obedientiam' indidit^ el sifcepii.
non auctores baptismi sed ministfos efiecil. Nani SiiicerJi igilur alque inlegra fides habeiyquod
103 '• S. PETRI DAMIAKIGT'P. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA YARIA. ' 104
sicul baptismus, ita et niliilominus sacerdolalis. A menti.genus, vel a Donrino, vel ab aposiolis sirnul
• -consecratio; riulla sordentium minislrorum labe -videaUir,acceptunv, clarel bapt'smum sic esse con-,
polluilur, nullo alieni realustcrimine violatur: sed . secratiqnis ecclesiasticse fundamenUim atqueiprin-
- quantumvis facinorosus, rjuantislibetsit crimiriihiis cipium : ut. qui baptismi principatum lenere cogno-
involulus ille, qui consecfal; is; qui consecrnlur, . scilur, ipse nihilominus consecralionis auclor .abs-
, nullo propter hoc sacri inuneris detrimento percel- que ulia pronus ambiguilale credaliir.
iitur, ncc aliqua ccelesiis gratise diminulione fraa- CAPUT Y. ' •
d.ittrr. Non eniin ex.merito sacerdotis, sed ex ofli- • Quod nulla sit causa, cum rebaplizari -quisque non
cio, quo fungitur, «onsecrationis mysleiium in alte- .audeat, cur debeal ilerum consecrari.
rnm prppagalur : nec expedit in consecratore con- Quod cum iia sit, ,quid eausaj sil, ego non video,
sjderare, qualiler vixil, scd ministerium tantnm- jcum baplizalus eliam.ab hserelrco, non rebaptizetur :
modo allendendum esl, quod acccpil." Sicut enim curproinotus a Simoniaco, sicut dicitur, vel depbnan-
multi sunt, qui_ baplizandi fungunlur officio; et tur, veldenuo eonsecrelur,?Si enim baptismus per ho-
lamen unus est, qui baplizal,: ita licel mulii sint nsicidam, veladulierum, vel ellam hserelicum dalus,
sacerdoles, unus tamen est, qui proprie, ac specia- ralus habendus esi; nrmirum propter illud Evangeli-
.liter consecrat. In illa nempe columba, qu_e super. B ciiiii: < Super quem, inquit, videris Spirilum de-
Dominum post baplisrira descendrt (Matih. m; .scendentem, et manentenr super euni, hic esi, qui
. Marc. i; Luc„ 111; Joan. i), ipse cum" sacramento bajilizat (Joan. i); n nil omrrino causse est, curnon
_baptjsrnali.s el veri sacerdotii jura suscepil, fuso.vi- el in consecralionibus ad eumdeni utriusque iacra-
deiicet super eum oleo exsullaiionis, de,quo'Psal- menli redeamus auctorem, ui sequedicamus-: hic
.misla canit : {Psal. xuv) < Unxit te, inqtiit, Deus, esi, qui consecfat. Nunquid enim colnmba.illa super
Deus tuus oleo Iseiitise pra; consortibiis.tuis. i>Pro- iciediatorem Dei et hoinirium eura viitute bapli-
baluraulem Redemptor noster cum baptismo simul zandlvenit, et cum_<jonsecrandivirlule non venit?
el sacerdolii suscepisse ministerium : quia baptiza- (Malth. m; Matc. i.) Quid enim accipil, qui baptiza-
tus, mox praedicare, discipulos eligere, novisque • tur, nisi Spiritum sanclum? Et rursum, quid ille,
ccepit miraculis coruscare, quod eaienus profeclo qui eorisecralur, nisi Spirilum sanctum ? Si erge
fecrsse non legilur, si diligenter Eyangelici lextus jiroplerea-quis a. quocunque flagitioso baptizatus,
series recensetur. Hinc est quod sancla Ecclesia ab non rebaptizatur, qura Spiriium sanctum accepisse
ipso. suo capile hujtis normam @® instiiul-Onis credilur, g! non pef illius merituin, sed per ejus
anipjiil, el fideliierservat; 111ad instar ipsius Do- oiScium : ei non ab illo, sedaChristo, de quo vi-
mini infra "iricennium ad sacerdoiium quemlibet C delicet solo specialiler dicitur : < Hic est qui ba-
11011 admitlal. Nisi enim eerla fiiles haberet, cum ptizat (Joan. 1); J cum et is qui consecralur, no:i
baplismo -Domintimsimul et sacerdotjum suscepisse, aliud, nisi eumdem Spiritum sanctum, et ab ipso
ut qjiid tanlopere canonica prohiberet aucioritas, utique Christo suscipiat: qute inler baptizatuin at-
jnrle illius setalis tempus, quo rpse bapljzaius est, que consecratum sjt' in.hac parle diversitas, peni-
quempiam ad sacerdolales infulas aspirare. Imo lfis non videtur. J
ctir ad accipiendurii sacerdolale fiisligium Doniinic_e Quorum igilur una esl causa, eadem debet esse,
flelatis adhiberotur exeriiplum, si minime credere- serilenlia, nisi forte alius esse censendus est Spiri-
iur_lune Dominus non sine sacerdotio suscepisse tus qui in consecrationibus dalur : alius qui in ba-
Jjaplismum ? Sicut enim baplismum, ita et sacerdo- plismo iribuitur. Sed quis hoc sacrilega temeritaie
tiiim ex jarte humanilalis pro noslra salule susce- .prsesumat, cum manifesle clamet Apostplus : < Uims
-
pit, cujus videlicel utriusqne Sacramenli in eo, quod Deus, una fides, unum baptisma (Epli. iv). . Et
Deus est auctor, et consecrator existit. De quo iiertim i < Si is, qrir venit, alium Chrislum prsedi-
Apostolus dicit: < Ubl prsecursor pro nobis inlrb- cat, quem non praedieavimus, aut aliurii S_piritum
ivil secunduinordinem Melchisededi, ponlifex factus accepil, quem noriaccepislis, aulaiiud Evangelium,
in selernum {Heb. vi).. s Nam et ipsi sancli Apostbli " quod non accepistrs, recle jjaterernini (II Cor. xr)..»
iton reperiuntur alibi fuisse a Domino consecrati, Huc accedil, quod sicut canonrca testatur auctori-
riisi in percepiione baptismi : qui tamen upn aquse tas, idcirco probibelur rebaplizalio fieri, nesan-
Ijaptismalis manifeste legunlur immersi, sed injiin- ciae frinitalis nomeri, in quo baptizatus est videa-
-clam polius exs.ecutisunl obedientiam baplizandi. tur annullari. Qnod si lisec est causa cur rebapti-
Qua nimirum jussi sunt baplizare credenles in no- zari quisque non debeat, cui manifesiius, quam
iuine Palris, et Filii, et Spirilus sancti. Prselerea ordinato cuilibet a Sinioniaco congruif, qui non
eum illis diclum sit a Domino : Joannes quidem ba- moJo iri sanctaj Trinitatisnomliie consecrat : sed
plizavil aqua, vos aulcm baptizabimini Sjiirilu san- el Ginnem prorsus ordinem catholicaj consecrationis
cto non post multos hos dies : conslat eos luncjjer- observat. Simdriracus namque lieel perverso com-
fecti bapiismalis, aique oranigense simul consecra- mercio eflicialur hsereticus, est_tamen fide caiholi-
lionis accepisse myslerium, cum super eos Spiriius cus ; ejusque damnatio magis ex ambilione desceri-
sanc.us venil in diversilale linguarum. Ctim ergo in ".dere, quain videalur ad perfidiam peiiinere". Quan-
ipso humanse redemplionis exordio ulriusque sacra- quam et si jaculala in Simonem Peiri seiilbniia
' "'" '
105 OPUSC. VI. — LlBER QUl DICITUR GRATISSIMUS. 106
diligenter inspicitur, nec ipsa Simonis fides inno-. /_.lutem, aliis quidem proveniunt^ ad damnalionem.
cens irivenilur : < Pecunia, inquit, toa. tecum sit in Id lamen, quod daiur, omnino Ijonum esi; licet
perditionem, qui donum Dei. exislimasli pecunia reus sit jlle qui accipit. Neque enim bonus me-
possideri (Act. VHI)._ JNamcum dicits existimasli dicus venenum propinaret segroio. Niuiquid enim
donum Dei pecunia possideri, evidenter ostendit buccella illa, quam Jrrdse Dominus porrexit, bona
lalem tunc fuisse Simonis fidcm, ut si pretium da- non fuil? Sed quod erat causa salulis, illi factum
ret, non immerito ud facienda~miraeula Splritum est materia damnalionis : quia instrumentum jiacis
sanclum negoliatus acciperel. non pacalus accepit. Cuncti etiam liquido novimus,
CAPUT VI.' quia mysterium Eucharistise, quod de sacrosanclo
Qitodordinatio, si sit calholica, siteliam rala. altarr sive jusli, sive peccalores accipimus, utique
Moderni autem temporis Slmoniaci, quia miracu- bonum est. Nec bonus melius, nec malus accipit
iis se clarescere posse non sperant, non Spiritum pejus. Et _iamen dicit Aposlolus : Quia-indignus
sanctum, non ejus dona desideranl: sed obtinendi < judicium silri maiiducal, et Mbit, non dijudicans
- principalus anibitione succensi, ad culmen lantum- .corpus Domini (/ Cor. x-i). . Si ergo et illud corptis
-modo dignilalis anhelanl. Ilaque quantum ad fidem Doriiiniest quod indignus-accipit, perspicuum est
inlegri sunt, tanlum vero ad monelaj "fabri_iaSihio- B quia res bona malo vertitur in perniciem, quaj bono
niacse damnaliqnis laqueis innectunlur. Hujus autein ulique provisa est ad salulern : nec lamen res
bseresis duo Ieguntur auclores, alter sub prophe- mala esl dicenda, quia nocet; nec ideo esse sacra-
lica (IV Reg. v), alter sub .apostolica pestilenter mentiim desiit, quia exsecrandus accejrit: sed po-
emersisse doctrina (Act. vm): Gezi nimlrum,'qui tius asserendum est quia indigno eadem res facla
magisler esse venderitium : Simon quoque, qui au- est occasio.moriis, quse bonis procurata est ad re-
clor videlur esse emptorum. Hbfum igilur seclalo- medium salutis. Indubilanler igitur credendum est
res sicut non sunt in errore diversi, ila nee In da- quod ,si consecralio cujuslibet ecclesiaslici ordini^
mnatione discreti": quibus tamen si calholica fiat Intra catholicarh fiat Ecclesiam, in unilate videlicet
ordinatio, sacrse dignitatis oflicium.ad quod non orlhodoxse fidei, ut in utroque nimirum recta sit
merentes accedunt, perfecle suscipiunl. Ejusdem fides; quidquid liono per bonum tradilur,- boc elians.
namque virlulis est Spirilus sanctus, cum ejus gra- malo per malum eflicaciter exhibetur : quia sacra-
lia vendilur, cujus.est el cum gralis datur: nec meiilum lioc non minislrarilis vel ministraturi pen-
propter perversitalis" humanse commercfiim divina det "exmerito, sed ex ordine ecclesiasticse inslitu-
jjotentia propria. potestatis 92 perdit efleclum. tionis et invocalione divini nominis. Et quoniara.
Plaue et Salvator ribster cum vendilus esset, et pe- C sicut unus est, qrribaplizal, ita procul dubio unus^,
stllenlissimi taienti summa proditoris jam crumena idemque qui consecrat; hoc;est, larga Clirisli bent-
lurgeret, inter ipsas perseculorum manus prseci- gnilate tribuitur qtiod is, qui accipit, non meretur»
sam servo Malcbo auriculam reddit "(Joan. xvm; < Qui enim oriri facit solem suum super @3 bo-
Luc. xxni; Mattii. xxvu ; Marc. xv;). Itaque nos et malos, et jiluit' super j'uslos et'injustos
cjuanlsesuper eos virlutis esset, quorum manibus (Mallh. v), » quid niirum st imbrem gratise suse et
subjaeebal, aperte monslravit. .Quod autem flagi- In arenosum liltus effundat? Quid nriVum, si eliam
tanli Herodi miracula non exbibuit, dispensationis ipsos csecorum oculos splendoris sui radiis ferial?
fuitralio, non defeclio poleslatis. Erat enim is, Ct et ipsi merito cantare possint, quod inlelix ille
qui optabat, indignus; nam ei, a quo sperabatnr, Balaam : < Dixit homo, inquil, cujus obluratus est
non deerat potestatis' effectus Porro el in eruce sus- oculus : -dixit auditor sermbnum Dei, qui novit do-
pensus postquam spiritum reddidit, dum terra mo- elrinam Allissimi, et visionem Omnipolentis videt#
velur, dum sol obscuralur, veli insuper facla divi- qui cadens aperlbs habet oculos (Num. .xxiv)..
sio, scissio lapidum, resurreclio morluorum; cun- CAPUT Yll.
cta hsec liquido testantur, qtiod non inferioris po- Quod Balaam Simoniacus fuit, et lamen proplwliaz
lentise fuerit Inter supplicia positus, quam nunc j) . spiritum noiiamisil.
yidelicet in dextera palernse gloriae sublimatus. Eece, unde bic avaritise filius tanta poluit magna-
Eodem ilaque modo etiam de Spirilu sancto creden- lia cernere, et redemptionem mundi longissimepost
durnest: quia unius virtulis est, et cum venalitatt futuram tam expresse, tam Iucide nuniiare, si Sjii-
quodammodo subjacere eernilur, et cum gratuila rilus sancli prsesentiam non lraberei? Sicm enim
manus inipositione prsebelur. Sicut igitur Redem- egregius doctor ait : Quis novil quse sunt bomiriis,
plor noster^um venderelur, dum paterelur, a sua nisispiritusbominis, qui inipso est? (/ Coy. h).Ilaet
non potuit majestate deficere (Joan. xm), ita eliam quseDeisun(,uemo novit nisi SpiritusDei; prsesertim,
Spivitus sanctus licet amariludo venalilatis obrepat, cum eadem Scriptura dicat : < Quia irruentc in se
dispendium lamen pali proprisevirtulis ignorat. Licet Spirittt Dei, assumpla parabola ait (Num. xxiv), »
enim sacerdos quilibet videatur operari exterius, videlicet quod modo prsemisimus; dicimus, quod per
sed ipse Chrisius, qui vcrus Sacerdos, et summtts Simoniacum donum Spiritus sancti non datur. Nun-
est Ponlifex, accedenlibiis ad diversos exitus sua qtiid non in Balaam isto Simqniaca hoeresis j'am
doua dispcnsat. Qu_c nimirum aliis, quidem ad sa- lunc ^iguissc cognoscilur? NunqniJ non sancti Spi-
, PATEOL. CX.LY", 4.
107 S. PETRl 'DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS JII. — OPUSCULAYARIA. " ' 108
ritus graliam vendere conabalur, ctim ad proinissio-aA credalur, quia per Moysenappe)lalur ha|'iohis, yjgi-
nem pretiihariolatus sui depromebat oraculum ? Sic lanler ejusdem hisiorise yerb^ peretfrre, .ei eodeni
enim Scriptura testatur quia seniores Moab roga- Moyseperspicue leslante, reperies : Quia cum yidis-
bant eum, < habentes preiiiim divinalionis in mani- sel Israel "in lenloriis comnibranteih, projinus in
bus (Num. xxu). i Et rursus per alios uunlios misit illum Dei. Spiritus irruit [Num. xxiv), el jit rev.era
ad eum, inquit, Balac filius Sephor, dicens : < Ne projjhetam in vaticiniis mox oraculum expitavit. Et
cuncteris venire adme; paratum habeo lioriorare te, hariolus ergo appellalur et pi-jopbetaest; quia quem
elquidquid volueris, dabo tibi (Ibid.). J Amore qui- ad proplielicam dignitateiji gralia supernaprovexe-
dem pecunise succenstis sestuabat, el tamen per eum ral, obscceno bariolatus nomine propria pravitas"
Spiritus sanctus profunda mysleria loquebatur. Ba- deturpabal. Ubi considerandum est, quam profun-
laam denique, et Balac, uterque Deo manifesle con- dtim sit, atque rsubiile Dei judicium : i'mo quam
trarius, uterque Dei populo exslitisse probalur in- terribilis sit Deus in consiliis super filios homi-
festus, donumque divinse gralise alter eraere, alter num (Psal. LXV); cum videlicet miserabilis ille
vendiiare nihilominus -gesliebat: attamen propbe- vir neque propter reatul sui nequiliam, .gratiani,
iicse revelationis arcanum, et iste extra merilum quam semel acquisierat,,perdidit: ettamenpropier
pi'otulit, et ille utique ludignus audivit: alque, ut_ 13ipsam gratiam, quam usurpabat, indignus, divinse
magis Jargitatem divini muneris admiremur, male- ullionis senlenliam declinare non poiuit. Quid crgo
dicere nitebatur Balaam, et tamen invitus e contra- mirum si omnipotens Deus, qui semper esl quod
rio benedicebat : < Ad benedicendum, inquil, ad- est, et mutari uon novit, nihilpminus adhuc antiqua
duclus sum, Iienediciionem prohibere non valeo .examinis sui jura custodiat, et eamdem assuelse
(Num. xxm). s Chamus quippe diyinse viftulis ori discrelionis regulam teneat; ut quod in Balaani
ejus erat iunixus, nec poterat aiiorsum impelum fecit, hodieque in jsuis similibus non dissimiliter
linguse dirigere, nrsi quo Spirilus sanclus prsesidens operelur : qualenus et pro largitate clemenlisedona
iniorsissel. Cumvolunlatei.iquidem lingua pugnabat, sua indignis, et pro eensura justitiaj diguaj eos
el turbulenlam salsuginem, quam mens prsedanmata ultionis animadversione percellat.
conceperal, per oris alveum eflluere non valebat. CAPUT YIII.
Unde quoniam sicul pelebatur, jaculari in jjqpulum Q,updreprobumSaulem cum-salellilibus suis propheli-
Dei maledicta non poluit, ad deceptionis se argu- cus spirifus occupavit.
menta coriverlit, ac Madianitidum coram eis offen- Hlud quoque obscurum non est, quod cum Satil
"diculum posuil. Si ergo ille, qui etiam maledicere direxisset lictores ad rapiendum David, atque illi
concupitj nequaquam lamen ut maledicere possel, .J juxta fidem bislorise vidissent cum eo projihe--
•obliiiuil; quid nisi boc ipsum sentire de Simoniacis tarum valicinantiu.m cuneum, et. Samuel stan-
valeat, ubi cerle mens cum linguaj benediclione tem super eos, factus esl eliam in illis Spirilus
concordat? Sed qui prophelicaj dignitatis oflicio . Domini, et prophetare cosperunt : cumque Saul
Irreverenter abusus est, quo tandem collata. graiise secundo et lertio alios, aique alios mitteret,
-prserogalivam 92j, iine conclusit? Nam posl di- etillos nihilominus iJropheiicus^95 Spiritus invasis-
gestam Israelilici pqpuli vicloriam Scriptura mdx sel, landem, ut Scriplura testalur(/ Reg. xix,) iratus
.inluiit, dicens : < Balaam quoque filium Beor inler- "jpseSaul abiit in Ramatha : sed anlequam perve-
Tecerunt gladio (Nufn. xxxi). J Sic nimirum sive Si- nisset, faclus ,est etiam super eum Spiritus Dei, et
Tiioniaei,seu quilibet criminosi suscipiendis se eccle- prophetavit tola die nudus cum easteris coram Sa-
siasticis ministeriis applicant : et donum quidem muel. Quid ergo mirum si perversi homines dona
supernse gralise ex benignitale largitoris accipiunl, Dei, qulbus indigni sunt, ad cumulum suse damna-
4eldignum lameii proprii excessus, stipendium non lionis accipiant; cum etSauli isli,, quem Deus
evadunt. Hoc enim illis verlilur in perniciem, quod abjecerat, quem jam dsemon agilare ssepissime con- -
dignis provisum est ad salutem. Alque inde illi in sueverat, non modo Spirilum Dei ad horam susci-
iselerii_emorlis periculum corruunt, unde et alii ad '^ pere, sed etiam cum suis ofiiciis concessum ' sit
capessenda vitseprsemiavegetius convalescunt.Cerle diutiusprophetare?Traeundise nempe felle commo-
qui illam saerse Scripturse pagiuam, quaa de prsefato tus, el livoris simul et odii erat ardore succensus :
'Balaam loqultur, oculo yigilante percurrit, nullate- atque, ut non diutius immorer, Deo vacuus, malo
nub dubitat hrinc infeliceni virum, ut revera per spiritui fuerat irrevocabiliter mancipalus : tamen
omnia Simoniacum, excepto quod Simon necdum cum ad locum ehori vaiicinaulis accessit, repenle
jfueraf, ex quo delestabile illud mutuaretur agnomen, super eum divinus Spiritns irruit, et velut apposw
et prophetise suse gratiam venalem habuisse, et tam materiam ignis insiliens occupavit. Non ergo
iamen jrer bunc manifestissime Spiritum sanctum incredibile videri debet, si in sancta Ecclesia, quse
tfuisselocutum : alque, quod non minus stupemlum procu.1dubio thronus Dei, sacrarium est Spiritus
est, eum jam cor ej'us cbncupiscentiseignibus urere- sancti, omnjumque coelestiumcharismatum recejila-
tur, Deus sibi nihilominus per diem, atque per s;ulum,'illud gralise r_acramentum et indignus acci-
noclem loculus quasi familiariter invenitur. Et' ne piat, cui per inientionem, vel vitse meritum uon
foiiassis idcirco Spirituin sanciuin minus habuis.e concordat; nimirum, quia non dantis "Iiominis,vel
" -
109 OPUSC. VI. -^-luIBER QUI DlCiTUR iGRATlSSIMUS.. M&
accipientis est meritum, sed summi largitoris esl J__..novam Juci
mu,ndQingerii quajslipiiem;.et>perspioiis_
beneficium. Tion enim -legitur : ^QuiaSpirilus, ub.i pius intendendb, piriusque videndo, «conaiurjnferae
dignum est spirat; sed polius dictum est.<Ubi caligiriem. iQuomodo,-inqiiiunl, gratja ssanoli Spiri-
vult,spirat(Joan.ur) ;ntilprofeelo spiritualis gratia. .tus vel;per mialos dalur, yel aonalis 'aceipjtur? non
qdse "ex eeclesiastica"insiitulione iribuilur, 'divinse" saitendenies,.quia gralia sancji Spiriius jpse- >ordo
polius voluntalr, quamliumanis raeriiis ascribaluf. ecclesiasticse fligiiitalis accipitur t aquem ivid^licet ,,
teriimveroSpiritus "sanclusnon pro meritis semper •sivcSridignusjirsebeat,siveindignus aecijjiat, Spiri-£
venit, sed pro merilis in quolibet. iad salulem vide- lus sancfus, qui Ecclesisesuse j'ura -disponij,ratum'
licel, semper manet. Hinc esl illud quod Yeritas eisse decernit. Ul" eninv all B. ffreMnymus (lib. i
dicit: < Si quis.inquit, diligifme, sermonem meum •adversusJoviniannm): < Episcopus,presbyter et dia-'
servabit., e. Pater meus diligit eum, et ad eum •conusnon suritmeriiorumijomina, sed ofiiGiorum.-J
vehiemus, et mansionem apud eum, faciemus (Joaiu .Tanquamsi veliribumis ipse degenersit, vel dege-
xiv). i Qui enim in dileelorem" surtni, postquam ^vierem-quempiam ad militisesuse ordinem provehat,
venlurum se esse promisit, mansionem quqque fa- ad conservarrdumiamen militisesuse ordinem impe-
ciurum prolinus addrdit; patetprofeolo, "quiajn alijs a;ator omne, quod faclum est, firmum esse consti-
habilatpeus; inaliis hospitalur. Huicetiam illudsi-^B iuit; jnec enim tribunitii juris "slatula «onvellit, qui
mile eslquod ait: < Super quem, inquit, requiescet ipsum iribunum, quem necdiim a proprii ordinis
Spiritus meus, nisi superhtimilem, elquielum. et tre- dignitate dejecil, sed dicitur e diverso, ecce Evan-
menleriisermonesmeos?i {Isa. uxvi.) A"csipalenter-di- .gelium clamat : < <_ui non inlrat per osiium, sejl^
cat: Et super alios quideni veniet, sed super-huncvi- -ingredilur aliunde, ille ifur est et lairo (Jorm._^^^
delicel requiescet, quia-dignus est. Nam sicutet anle fisto, ul ille, qui aliunde elandestinus irrepsit^OTJd^.
rios diclum est, Spiritus sanctus sicut conciliatus, et £t ilalrocinii constanter arguatur^ me tamef^quif
piacatus requiem" prsestat mitibus et humilibus jier osiium intromisit, "sui procul dubio ^cfriTrJii^
<;orde:ila conlrarius, et adversus irirmitibus, ac participem jion effecit. Ille itaque perpetrati scelMs^
•siiperbisinquieludinem exagltat,- quam scilicei in- supplicium luat, dummodo me alieni reattis prseffesi
quietudinem scinrphes ilise-brev_ssra.se srgnificaljanl, ^iciunr non involvat, nec alterius me exhibeal culpa
sub quibus magi -Pharaonis defecerunt, dicenles'-: damnabilem, quein propriseinnocentisepuritas reddit
* Oigilus Deiest hic (Exod. vm)^ $ fatenies sibi ad- -iminuftem.Porro de eo, quod difckur, quoniam gra-
versum esse Splritum -sanctum, "qui erat in Moyse. tiam sancti Spiritus Indignus homo accipere ne-
Aplenimirumiertio loco,'ubisciniplnrmplaga ponriur' '. queatrconslal procul dubio, quia corpus Domini,
Spirilus sancius, quiterliaestinsancta Trinilateper- C quod in sacrls altaribus per sancti sacerdotis dedi-
s'ona,inquieiishominibusfuisseconirariusperhrbetur. catur officium, concepta «ancti Spiritus viriuie, vi-
Hanc inquietudiuem expetius esl Jehu, <quidivino vificatur,~et sarictifieatur; ut nos yivificarevaleat,
j.elo ductiis, ad ulciscendos quidem Dei inimicos, et et sanctififcare. Sicut in ipsis venerandis missa-
prsecipue cullores Raal, vehementer incandurV: ipse rum secretis dieitur : ihr quem hmc omnia, Domine,
tameri eos, quos Jeroboam coluerat, deos aureos semper bona creds, sancliftcas, vivificas, benedicis.
rion reliquit (JIr Reg. x). Neque enim alitef -vivificare posse ereditur- nisi
SQ CAPUT IX. per Spiritum sanctum; cum, lestanlejjy Yeri-
lale (Joan. yi), Spiriius sit, qui vivificat. Qua.ro
Quid doclores de b.aptismo, et DominiciJorp.orjs
Eucharistia sentiant. ergo, ^jum sanetus .sacerdos cceleste illud munus,
"(i, q. 1, c. Sic ciutem, ete. seq. Nqnne.) Tfia .quod virtuie saiicti Spirilus vivificatum esl, et
profectb prsecipua sacramenla in sancla fre- sanclificatum;,atque, ul confrdenter loquar, ej'usdem
quentantur Ecclesia, baplismum videlicel, corporis diyiniSpiritus gratia veraciter plenum, sceleralo
quoque et sanguinis Dominici salutare mysterium, .for,ieeuilibeiporrigit, numquid propterea Spiriius
et" ovdiriatio clericorum. Et de baptismo quulem Sanctus Domiriicum corjius deserit, et lanquani
B. Augustinus in exposilione Joannis evangelistse; D 3 squalorem sordidi vasis nauseatus abscedit? Sed Si
de Etiebaristia veroDomiuiei corporis in libro suo -ila est, quomodo veiuiii est, quod per Apostolum
-Paschasius ita eoncordiler dispuiant, «t nequeper -dicitur: <Juia indigne percipiens, < -j'udicium sibi
bonos sacerdotes meliora illa mysteria, neque per .manducat, etbibit, non dijudicans corpus Domini?»
malos fieri pejora, testentur. Nimirum sive per i(fCor. ii.) Si enim abscedenle Spiritu, non illtrd
fures, sive per-adulleros, jsiveetiam per bomicidas jam corpns Domini,'BedsimpliGilercommunis -est
lisee sacramenla fianl, nil prorsus ab 'his, qrrse panis, non inoidil in ^udicium, qui nullum accipit
sancti dedicanl sacerdoles, mysieriis differant; qirod sacramentum: quod si absurdunr videtur et impium
qai prtediclis libris opefam dedit, errucleaiius airso- propler -iridigne suscipienios, sanctum Spiritum
lulum esse rion airibigit. Super brdinationibus autem a Chrisii corpore sepa'rai'e; non duruni videaiur
«lericorumfrequens Idclrco disputaiio non processif, malosetiam homines ,ad dignos meritorum exiUis
quia duobus illis sacramenlts •evldenler expositis, Spiritum sanctum posse •suscipere. Hinc esl quod B.
"Irsjsitandt de tertio locum dubletas Jion invenit: Augustinus •(!-,q. 4 Mitlti) In exposi-ioneT_jjistol_e
-niiiic aulein-modum excedens curiositas hominum, •S. Joannis aposioli SicloquiUir, dicens : « Habere
111 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS IU. — OPUSCULAVARIA. 112
Jjaptismum et malus potest, liabere proptieliam et. .__minis meritum; postremo Spiritum gratiarum, non
malus potest. i Invenimus Saul regem lialjuissepro- personam sequi, aut dignitaiem, sed ordinaUonem
jjhetiam, qui persequebatur sanctum David, imple- tradilionis. Etrevera quidmea inlerest, cuj'us me-
tus est spiritu prophetise, et prophetare coepit rili meus sit ordinator, dummodo quod ille forte
(I Reg. x, xviii, xix, xxm). Accipere sacramenlum mercatus est, mihi gralis |imperliatur : et quoipse
corporis et sanguinis Dominietiam maluspolest. Nam clandeslinus irrepsit ostialim, me civem exsul.exler
de talibus dictum est: < Qui manducat et bibil in- domesticum, hseredem , mercenarius inlroducat ?
digne, judicium sibi manducat et bibit (I Cor. xi). t Neque enim a quo, sed ad quod provehor, magni-
Habere nomen Christi et malus potest, id est, Chri- pendo. Gonstat. igitur, quia quod duo illa, quse su-
slianus vocari et malus polesl 1;de quibus dictum perius dicta sunt, baptismus videlicet, et salutaris
esl: < Polluebant nomeu Dei sui (Ezech. xxxvi). t Eucharistiaj sacramenlum, neque meliora per bonos,
Ergo habere sacramenta omnia et malus potest: neque deteriora permalos liunt: ita nihilomrnus et
ltabere autem charitatem, et malum esse, non po- ordinatio clericorum.
lesl. Si j'uxta tanti doctoris senlentiam, ornnia sa- .CAPUTX. .
cramenta malus liabet, quomodo ridenda. faluitas Quod Spirilus sanctus non ex merilo sacerdolum, sed
hominum impudenter blaclerat, quia Simoniacus-B ex ministerio dalur.
sacramenla non habet? Audiamus quid idem prse- Nunquid denique et Caiphas ille dignus fueral,
clarus doctor ex eadem re alibi (q. 11,1. Qucestnovi per quem Spirilus sanctus vivifieaj morlis Chrisli
etvet.Test.) dicat,iit nimirum quam sententiam in mysterium loqueretur ? Nam cum dixissel: <Expe-
liac, .qtiam venlilanius, Iqusestione tenuerit, tanto dit ut unus morialur homo pro populo, ne lota gens
liquidius, quanto frequentius inuolescal. Nam cum pcreat (Joan.xi); . prolinus evangelisla subjunxit:
de benediclioneIsaac in filium (Gen.xxn) loqueretur, < Hoc autem a semetipso non dixit, sed cuui esset
adjccit: < Justi, inquit, bominis quanlum ad con- ponlifex- anni illius prophetavit (Ibid.). i Pro-
seientiam pertinet, volunlas bona est; quanlum au- phelicum plane spiritum ad momentum accepit, non
-tem adprseseienliani, immunis est abadversis; Deus ral ipse, quodvaticlnabatur, agnoscerel; sed ad hoc
enim solus esl, qui de fuluris judicat. Ac per boc potius, ut conspiratores suos ad accelerandam mor-
Isaacjustus, quanlum ad prsesenlem humanitatem tem Dominicam avidius incilaret. Nobis nempe, non
. dignum est^ majorem filium suum benedicendum sibividit,-etoccul.um sapientise thesaurum, quem
. magis pu tabat, sed Deus, qui occultorum cogni- ipse ignorabat, aperuit. Nam et a Simoniacis Caiphas
tor est, minorembenedictionem mereri ostendit; ut „ isle non prorsus extraneus reperilur, si vigilanler
in-beiiediclione non hominis ostenderet csse bcnefi- veleris Historise series recenselur; nimirum sicut
cium, sed Dei; quia officii dignitas est, nonhomi- Eusebius Caisariensis in Ecclesiastica narrat hislo-
nis meritum, quam Dei sequitur benedictio. Denique ria (lib.-t, c. 10, et NICEPH, Hist. lib. i, c. 18 et 19),
diclum a Deo in Numeris ad Moysenet Aaron sa- ut eadem hic quoque verba poriantur: < LegaliJius
,eerdotes : Yos ponite nomen meum super filios prseceptis jam per illud tempus vi, et ambitione
Israel; ego Dominus benedicam eis (Num. vi) : ut cessantibus, nulli quippe pontificatus bonor vilse,
graliam traditio per ministerium ordinatis trans- vel generis merito reddebalur, ita ut annuis jam
fundat homiiiibus ; nec voluntas sacerdolis obesse successionibus mutarentur; > deinde, Josepho in
aut prodesse possit, sed merilum benedictionem leslimonium deduclo (Antiq., c. 3), per unius qua-
poscentis. t Quanta autem dignitas sit ordinis sa- driennii spatium quatuor pontifices annali quousque
cerdotalis, liinc advertamus (1 q. 1 Dictum est); sacerdotio perfunctos sibi invieem successisse, te-
Dictum esfaulem de nequissimoCaipha interfectore statnr: < Yalerius, inquit, Gfatus, Annse sacerdo-
Salvaloris inter ccelera : < Hoc aulem a semetipso tio delurbato , Ismaelem pontificem designavit,
non dixil, sedcunvesset princeps sacerdolum 98 filium Baffi: sed et bunc non mullo post abjiciens,
anni illius, prophetavit (Joan. u): » per quod osten- j) EleazarumAnanise ponlificis filiumponlificalui sub-
ditur Spiritum graliarum non personaro,sequi, aut rqgavit. Post annum vero eliam hunc arcet oflrcio,
dignitatem, sed ordinalionem traditionis ; ut quam- et Simoni cuidam 99 Camphi filio, pontificalus
vis aliquis boni meriti sit, non possit benedieere, tradiditministerium, quo non amplius et ipse, quam
'
nisi fueril ordimtlus, ut officiumministerii exhibeat: unius annl spalio perfunctus, Josephum, cui et Gai-
Dei aulem est, effectumtribuere benedictionis. Hsec phas nomen fuil, accepit successorem. . Ecce Caiphas
itaque beali viri (B. Petrus Damianus auctor hujus neque gralis, iieque legaliler intelligilur saeerdo-
libri) verba tam plana sunt, lamque perspicua, ut lium suscepisse, nimirum, qui deturbatis aliis, et
quisquis hsec postquam semel altenderil, pertinaci 'violenter electis, ipse in locum aliense dignitatis
tamen animo parat adhuc xibslinate contendere, «on olirepsit; et tamen prophelise spirilum indignus
jam Petrum, qui nihil esl, sed magnum potius Au- accepit. Unde et B. Hieronymus in Commentar.io
guslinum convincitur impugnare. Quid enim aper- _evangelistse Mallhaji (lib. iv, c. 26) : < Moyses, in-
lius eo.quod dicilur : Quia in benediclione sacer- quit, Deo jubenle, prseceperat, ul ponlifices patribus
dolis non liominis est beneficium, sed Dei; et offieii : succedereui, et generis series texerelur in sacerdo-
dignilas cst, quam Dei sequilur.benedictio, noii ho- tibu... . Refert Josejili (Ant., I. xvni, c. 8) istum
U3 OPUSG. VI. — LIBER QCI DICITUR GRATISSIMUS. . 114
Caipham uuius tantum anni ponlificalum ab Herode ,A.ipsum. Ssepe namque Deus, ut dictum est, et illis
pretio redemisse. Narii, ut ita loquar, in manu Spirilum suum ex largitate suse clementiseprserogat,
cseci pqsitum est lumen, non quod illo conspieeret, quos lamen per meritura priivse conversationis igno-
sed quod aliis minisfrarel. Non enim exmerito ille rat. An non et illi Spiritum Dei indubitanter ha-
proplieticum spiritum, sed ex ministerio, quo fun- ^buerant, qui venientes ante tribunal Judicrs clama-
gebatur, accepit. Regnum namque, et sacerdotium bunt: < Domine, nonne in nomine tuo prophetavi-
a Deo cognoscitur inslituturii : et ideo licet admi- mtfs, et in nomine tiio dsemonia ej'ecimus, et in
nislratoris persona prorsus inveniatur indigna, offi- nomine tuo virtutes multas fecimus? > (Matth. vn,
cium tamen, quod utique Iionum est, competens 22). Quibus videlicet illico respondetur . < Disce-
aliquando gratia comitatur. Hinc est enim, quod dite a me, qperarii iniquitatis, nescio vos (Ibid).»
Nabuchodonosor, postquam tres pueros in caminum Qui nimirum, dumseelproplielisespiritumhabuisse
roisit ineendii, quamvis alii plures adessent, solus testantur, et tamen repulsionis sentenliam subeunt,
tamen quartum, cujus species erat similis Filio Dei, patentqfostenditur, quia in quibusdam neque pro-
conspicerepoluit (Dan. m). NamSpiritus sanctus ocu- pter pravitatem vitse Spiritus sanclus excluditur,
lo~smeniie ejus aperuisse eredendus est, ut,quod alios ' neque propter Spiritum sanctum quo irreverenter
laiebat, solus aspieeret, et quod aspexit, ultro etiam B abusi sunt, vila damnabilis excusatur. Sicut enim,
agnovisset. Hinc Pharao somnium vidit, per quod testante Domino : < Nescis unde Spiritiis' veniat,
venturse sterilitali, ne famis impatiens 3i.gyp.us aut quo vadat (Joan. m),» sic eliam scire non potes,
pfofligaretur, occurrit (Gen. XLJ). Hinc Abimelech cur aliquando et in reprobos homines veniat, atque
divinse allocutionis oraculum meruit, et ut Saram per eos suse voluntatis judicium promat. j*am cum
viro redderet, nerepente moreretur audivit(Gen. xx). Apostolus dicat : < Quia spiritualis homo judicat
Reges enim et saeerdotes licet nonnulli eorum re- orania, eta nemine judicalur (J Coi: ._);-> quis ju-
pvobi sint per notabilis vitse meritum, dii tamen et " dicet ipsum Spirilum sanclum, si et in pravos non
christi diei reperiuntur propter accepli ministerii " abhorreat areana quadam , quam ipse novit, disere-,
sacramentum. Hinc est quod servus Hebrseusdiis ap- tione descendere : qui eliam coessentialem et co-
plicari ex lege prsecipitur, hoc esf, sacerdotibus prae- teternum sibi I)ei Filium noluit ex impiorum mani-
senlari (Exod. xxi).TIinc alibi dicitur: <Ne detrahas bus liberare ? Unde per Salomonem dicitur : < Be-
diis (Exod. -xxn), »id est, iie sacerdolibus deroges. nignus est enim Spiritus sapientise, et hon liberabit
Hinc Saul, cum j'am divina sentenlia regalis solii maledictum a labiis suis (Sap. i). s Benlgnus nam-
fuisset arce dejeclus, nihllominus adhuc christus que Spiritus sanctus congrue dicitur, quia mala riie-
Domini usque ad obilum dicebatur (I Reg. xxiv, C renlibus bona relribuit, et dignis' supplicio gralise
xxvi). In lege quoque prsecipitur,- ut omne primo- suaemunus impertit. Quis autem lioc loco maledicli
genitum masculini sexus sanctum Domino vocare- nomine, nisi Redemptor noster debet inielligi, qui ut
tur (Exod. xxn). Sed si meritum cujusque diligen- nos a malediclionis vinculo solveret, ipse non respuit
ler attenditiir, nunquid Esau sarietus jure vocabitur? maledictionibus subjacere? Unde e£ Paulus dicit
De quo nimirum divina voce dicitur : < Esau odio (Galat. iii): <Clvristusnos redemit de maledicto legis,
liabui (Malach. i; Rom. ix). 1 Nunquid Amnon factus pro nobis maledictum, quia scriptum est
sanctus erit, qui dum in sororls concubilum impu- (Deut. xxi) : Maledictus omnis, qui pendetin ligno :
denter exarsit, fratris Absalon gladium ultorera nt in gentibus benedictio Abrahse fieretin Chrislo
videlicet incesluosi criminis proprio sanguine ma- Jesu, ut pollicitalionem Spirilus accipiamus per fi-
defecii ? '(// Reg. xm.) Nunquid Manasses, nunquid dem. t Benignus ergo Spiritussanciusnonliberavit
Oehozias recle sancli dici possunt, qriorum alter, " maledietum aJabiis sttis : quia cuncta dominicsepas-
Scriplura tesle, omnem cceli mililiam colult (IV sionis mortisque ' supplicia, quse de Chfisto per ora
Reg. xxi), alter, dum Beelzebub deum Accaron de prophetarum ante prsedixerat, congruo tempore
vilse diuturnitale consulurt,- miserando exittr vilana ^. per exhibitionem operum ^fficaciter adimplevit.
in perfidise suse desperalione conclusit? (Ibid. i.) Tunc enim quodammodo a suis eum labiis li-
Aliud nanique est ex vitse merilis sanctum esse, beraret, si quod de illo prqpheticis en.untiaret
aliud ex min.sterio conditionis dici. oraculis, per rerum ordinem non imjilesset. Ubi
100 CAPUTXI. nolaridum, quam profunde, quam mystice si •
Non mirum si Spiritus sanclus ab htdignis accipitur, ' mul 101 congruat doctoris utriusque sententia.
cumel Dei Filius sil ab impiis comprehensus. Quod enim unus dixit, "quia spirilus non liberabit
Et sanctitatis quidem meritum in alium non trans- maledictum a labiis suis, hoc est, quod alter asse-
ferlur , ordo autem ministeril. in plures, prout ruit ut pollicitationem Spirilus accipiamus per fidem;
ecclesiaslica postulat institutio, propagatur; ubi atque ut ostendat vir sapiens, de qno maledicto lo-
nimirum rion discerrieridum, quis consecrationis queretur, prsemissasententiaprotinus addidit;«Quo»
ofiiciunihabeat, sed quid habeat. Aliud namque est niam renum illius lestis est Deus,et cordis illius scru*
gratise sacramentum, aliud Ipsa est gratia sacra- - tator est verus, etlingu_eilliusauditor(Sap. i).> Quia
menti. Siquidemgratiam dat omnipotens Deus etiam enim Patris, et Filii inseparabilis et coessentialts
per malos, ipsis qutem gratiam iion nisi per semet- est unitas, renum Filii testis, et cordis ej"us scruta-
115 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA YARIA. 116
lor jure Pater asseritur : cujus nimirum virtus et B ut niihi obesse yaleal minister malus, ubi procnl
sapieniia ipseFilius nulla ab eo creditur insequalitaie dubio bonus est Dominus, aut maliliosus prseeb ubl
diversus, .nulla probalur abjuriciione semotus. Lln- est benevolus*judex. Non enim exhorreal columba,
guae_etiain ilHtrs .audilor es,t, sicut ipse teslaiur: nori nauseat sorderitium quoiumlibet minisferiuni,
<Pater, iriquit, gratias agbtibi, quoriiarn audisli roe, dumjlle, in quem tota descendit, solus consecratio-
ego aulerii sciebam quia serupef niearidis(Joflii. XI).I - nis teneai, principatum. Pef hoc enim unitas Eccle-
-
Idcifcb'Igilur- spiritus hon liberavit "nialedietum a sice stal, quia Cliristus apud se coriseerandi virtutem
labiis suis, qula Deus testis, atque scrutatof esl cor- "tenuit, et in neminem ministrorum ebnsecrationum
1
_disillius,,et lingu_eauditor. Ae si patenter dicerel: jura transfudit. Nam si consecraiio ex sacerdotis
ldeo Dei Filius passionis supplicia pertulit, qiiia ijjse ".fneritb, vel virtute pfocederet, adCbfisfurii profeclo
Filius, cui cum JPatre, et eode,riiSpiritu sanclo uria nuiiateiius perlineret. Sed quarrivis pontifex manus
r
voluntas, una esl proyidehiia, id freii prp liumani iriiponat, et beriedictibnis verba per injunclum sibi
generis salute decrevit. De quo nimirum Apostolus : 1ministerium proferai, Christus est certe, qui conse-
<Qui,dilexil me, inquit, et tfadidit semelipsum pro crat, et arcaria riiajeslatis-suse virlute sauctilicat.
,me (Galai. II).J Ut ergb .ad proposita redeamus, , Hinc est qiiod ad Moyselidivina vqce pfsecipitur:
quid mirum si Spiritus sarictus aliquando in reprq- B <Loquere Aarori, ei filiis ejus: sic beriedicetis filiis
bos veniat, ^um et Filius ejusdem cuni eb naiurse ' Israel, el dicetis eis: Reriedicai tibi Dominus, et
atqne poienlise impiqrum semanibus tradidit, etnon " cuslodTatte : ostendat DomTnusfacieriisuam tibi, et
• solum s.eeorum yerberibus afjiei, sed ei inferri sibi misereatur tiJji: convertatDoniiiius vullum suum ad
nior,tis alrociam non_contempsit? le, et dei libi pacerii (Num. vij; s moxque subjungl-
GAPUT XII.. ttir : < Livocabunt, iriquit, riomen meum super filios
et ego beriedicam eis (lbid.f.t Sacerdbtiim
Quod donum Dei nuila ,minisirorum contagiotreQOI- - Isfael,
luilur. ergo est djyinirrriiionien siiper eos, qui cbnsecraridi
Si enim yisibilis splis bujus radius nullas caligi- srint, invocare; sed ipsius Dei proprium esiirilerius
nosaj*cujuslibetscrobis tenebras patitur, nuliis cloa- benedicere. Ministris pfaiie, exierjbf corisecfalioBJs
eai;um sordibus inquinatur; quid fliirum si summns ordo tribuitur, sed soii I)o_riiiioipsius consecfatiosis
et incircumscriptus Spiritus tenebrosa vel sordida effi'cacia reservaiur. Unde esi, quod ipse dixit in
quorumdam peclora suo spleiidore perslringat, ipse Exddb : < Egb Dbminus, qui sancti-ico vos (Exdd.
" tamen nilniominus in munditia sua el
puritate per- XXX-).JSi igiiur _)bi)iiriusest, qui sanctificat, ctrr
maneat. Cujuscuiique ergo .criminis reus exstiierit " limeridurri iie pleciibilis cujusquam servl featus
ille, qui consecrat: niniirum sive superbus, sive bTjsisial?
luxuriosus, sive bbmicida, sive etiam Simoniacus; CAPUT XIII.
|pse quidem jjollutus est, et Iethali procul dudio Qiidd sive verbi, noii siv.esacrqmenli ininister, Dei donis
lepfa perfusus : sed donumDei,quod perriilum trans- fioisii obsisiere.
it, nullius labe polluitur, nullius conlagione fceda- pbnquefitur "autem Ajiostoius, quia qiiidam
tur. Purum namque est quod per illum fluit, unin- - wfsi fralres"jjYbptefinvidiam, et conlenlionem Chri-
dum et liquidum ad terram fertilem transit. Sancta sirrin p"r_edica"re_it riori sTricere (Pliilip. i). Sed
>
namque Ecclpsia Iiorlus deliciarum, el spirituniis : qiiid' atf hgjc?'Nuriqurd pfbliibehdos esse deeefiiit?
esl paradisus, eharismalum videlicet supernorum Mai ef go qiiid sequiliif : < Quid enim, inquit, dum
fluentis irriguus. Ponaraus ergo ut mali sacerdotes orivriimbdb"sive per btcasiouem, sive per veiilatem
quodammodo lapidei sint.eanales: in lapideis autem ' .Cliristirsaiiiiuiuieiuf; et in hoc gaudeo, sed et gau-
canalibus aqua nil germinat; donet per.eos ciectir- debo"(Ibicl.)i Porrb auiem ifabei Chfisius ministros
rens, in feearidas seareblas fttndat. Licei enim pfu- veibi, habbt friinisffos nihilominus sacranieriti :
res feprobos sacerdoies ieiialim leniporuni vices utriusqiie profecio muiieris alios fideles eibonos;
attuiefint, vl-felicetul ei corisecranles et consecrali .* alibs nequam el peflrdos: sed neque a bonls melius,
seqrfefeperiaii.ur iridignl; fons laiiieri iiie vivus non riec a rnalis accijjitur pejris. Miiiistii siquidem sunt
resCiirigituf, quominus usque ad' finem sajculi per diversi; sed unmri esi iifiJjribquoti pisebeiur. Bonus
riemus"Ecclesiseprofluat; uf riorisolus ille sacerdo- plane est auctbr munefum, et qiiod dat, nuilas con-
talis bfdo, sed et omnes rn Chfislo reriati salulis suaj trahit maculas ex ob"seq'uiomiriistrorum. Pura fluil
pocufiim hauriant. 102 Per sacefdotes siquidem veiia, et superfliio lcpfosa iiVaiiuspropinantis atten-
baptismus et chfism_ftribuituf, ei oinriebcclesiasiici dituf; ubi clarurn, lO^alque perspicuum est, quod
sacfaiiienli niiriisterium exhibetuf. Si ergd sacerdo- hauritiir. Quid eriim ad nfbrifenfuhifei slve bonus,
tum pravifas divina jjosset clbna fepfiriiefe; illis sive riialus sii qur minisifat, dummodb unus idem-
" berie
praj.aricaiitibus, -necesse eraf tbiuiri genus ^que'
' sbrripef_sii, qrii sive vefbi, sive sacramenti
humanum a divinis beneficlis resllife. Qiioil "siillis priiieipaiis auclof existit? Iri exhibendis sane mira-
stantibus, horniries munefa superha Suscipefent, culorum sig'nis,velin propfiefiseofaculis, sive etiam
labeniibiis auteniriullatenusinijjelrafeiil, necessario in haberidis virtutibus pise religionis gratia sancti
j'a;n nori Deo, sed sacerdot)busutiquecausani,'atqiie Spiritus niintiitur, vel aiigetur. Sicrrt a' magistro Eli-
omnerrivim prbpri_e salutis ascribei'ent'; sed absii, seus petiit, dicfens: t Pelo, inquit, iit fiat duplfex
"
117 - OPUSC.SVl. — LIBER QTJIDICITUR GRATISSIMUS. 11'8
. spiriius tuusin me{IV Reg. u). > Quse nimirum pe- J\ spirilu autem Moysi viris dedisse Dominus dici-
tiiio in Elisei miraculis impleta fuisse dignoscitur, lur; ut et ordinalores, et ordinatos unum debere
in quibiis cerle et major virlus.-quam in Elisesignis, spiritum jiabere perspicuum doceatur :-quatenus
ctdujjlex numerus invenilur : quod qui eofumbisto- rectores Ecclesios nequaquam inler se diVersa sen-
rias studiose considefat, non ighorat. At.ubnin tiaut, unde sehismata, quod absit, aul hajreses pesii- -
officiorumgradibus fit ista diversjlas meqee eniia lenier emergant; sed uniim omnes concorditer do-
aliiis alio magis est presbjier, sive diaconus, aut ceant, atque in uniiate spiritus unanimiler vivrint.
quodlibet borum. Illic plane fides atque devjjllo Porro aulem, sicutseptuaginta illi,quos Dominuspost
posluJantisaltenflitur; hic solummodo ecclesiaslicse apostolos ordinavit (Luc. x), lolidemtjue fere isii,
inslittitionis servalurordo. Audia.nus quidiie iualis quoscum Moysesusientare populi onus voluil, typum
prsedicatoribusDominus dicai: < Super eathedram, prajiendebant presbyteroruin; iia niliilomiiiusMoyses
inquit, Mpysisederunt Scribse, el Pliarisei: Dmnia prinium, et post apostoli digniiaiein videiitur obii-
quseeunquedixerjnlvo.iis,servaleelfacite; secundum nuisse pontificttm : et sicut neque illi ab aposlolis,
vero ojjera sorum nolile facere (M~aith.xxin). > neque isti a Mpyse Spiritum sanctum accipere po-
Si ergo sacerdolis cuj'uslibetpravilas nqu prsejudieal luerunl; sic etiam de episcopis, cseierisque eccle-
verbo, quod per iirum audieniibus dattir; cjuopacio g] siaslicaj dignitatisqrdinibus procul dubio sentienduni
o!j'essevaleat saeramento qnod non homine3 sed est: nimirum quia unus omnipoiens Deus, qui eos
Deo auclore tribuitur? Uterque nimirum et is qui per diversos ordinum gradus moderaminis sui dis^
prsedicat,et ille quj consecrai, ministrator esl, non pensatioiiedisitnxil; solus eliam, prout ipse rrovit,
donator. Unde fit jilerumque ut una quidem sil do- Spiritus sui gratiam in unumqiiemquediffudit.Ne-
cloris lingua,-sed non uno modo apud auditorum que enim in illa Spiritus dalione aliud sibi Moyses
menies ejus fruciificenl verba, dum alterius cor arrogare privilegiunipotuii, qtiam quod illi vox di-
yelut glaciali frigore torpeat, alterius vero.spiriliis vina-prajcepit; nimiruni, ul viros eligerel, eosque
audito verbo mox divini amoris igne fervescal. Unde ducens ad oslium iabernaculi, cum eis slaret : iisec
efgo fit, quod verba,qu_e ex uno ore prodeunt, nml- est summa operis Moysi. Quid ergo suse virlulis in
tcrumque aures informller feriunt, non imo modo hoc Dei niunere Moyses recognoscere poluil, cum
ad cordiuiu arcana perlingunt; nisi qtiia alius est, . insuper el dtto ex his, qni descripti fuerant, Scri-
qui extririsecus- ex oflicio linguse ministral; alius ptura teste, in eastris posili, ad labernaculum non
qiri propria virtute voces prsedicanlis per in.eriora venerunl: et tamen.eo nesciente, teque, ut cajteri,
drsperrsat? Sive ergo in erogandis doetrinse verbis, Spirilum perceperunl? In eo sane, qrrod de .piritii
sive in .ecclesiaslicisconferendis, nequaquam sacer- C Moysi tolli dicitur, alque aliis dari, nullum Moyses
dos snis virtutibus ulitur, sed solum exsequitur in- dispendium sui spiriliis periulisse credendus estj
junclse administrationis offi.ium, quo polilur • alio- velut ab ardente lucerna Jnmen quseiibet materia
quin si ex merito sacerdotis ista procederent, omnem mutuetur, nullo propter hoc lucerna proprii splen-
profccto fidem divinaegratise vacuarent. doris detrimento minuitur.
CAPUT XIY. CAPUT XV.
Quod de spirilu siio rion per se Moyses,sed Deus de- Quod ii qui consecrundiaccedunl,jam habeanl Spiri-
dit sepluagintaviris. tum scmcium.
Neque enim homo dat quod divinum est, sed qui Enim vero ad instar septem dbnbfum Spiritus
malis bene utilur, unus est Deus, qui sive per bonos, sancti, septem nihilominus sunt ordines ecclesiasti-
sive eliam per malos solus sua dona Iargilur : alqne cse digniialis : quod autem his ommbus gfadibus
ideo divinsegratiaj donum neque ex malorum admi- adhuc ct alii prseferuritur, videlicet ul stint patriar-
nistratione minuitur, neque per bonorum exseeutio- chse, archiepiscopi, vel episcopi, ab bis non tam
nem prorsus augelur. Quod nimirum manifesle co- noyus ordo stiscipi, quam iii eodem ipsi sacerdotib
gnoscilur, si ille sacrselenor histori_ead memoriam videnlur excellenlius sublimari. Nam cum sacerdos
revocetur. Dixit enim Dominus Moysi:« Congrega j) idcirco dicalur, quia sacrurii det,hocest, qniaDeo sa-
niilii septuaginta viros de senioribus Israel, quos iu crificiumoflerat; quid inEcclesia s"ublimius,quiderai-
nGsti quod senes populi sint, ac magistri, et dtices nenliiissacerdoliopoterit inveiiiri, per quod videlicet
eos ad ostium labernaculi foederis-,f3ciesque ibi mysterium Dominici corporis et sanguiriisprobalur
slare lecum, ut descendam, et loquar tibi: cl aufe- offerri ? Licet igilurilli quibusdamprivilegiis prosuo
ram de spirilu tuo, i©§ tradamque eis (Num. xi).. quisque 10g ministerio specialiter poliaritur, quia
Ubi nolanduin, quod tion ait, auferes de spiritu tuo, lamen id, quod brimibus majus est, commune cum
. tradesque eis; sed polius,- auferam, et tradam; ut reliquissaeerdoiibusliabent, cumeiseliaui, eiipsinon
profecto oslenderet, quia norr homo homini Spiri- immeritb sacerdotii nomen terienl (dist. 21, c. Cle-
t..m sanctum tradit: sed solus ipse est, qui, proui ricos); ad hos nempe gradris cum jriinistri Ecclesise
vtiitj gralise susedona dislribuil. Unde etpaulo post provehunuir, non iia credendi sunt Spiriium san-
S'i1.i;iinr: « Descendilque Dominus per nubem, et ctum rioviter acrepente siiscipei:e,.utipsos tanquara
Jocutus esl ad eum, auferens de spirilu,- qui erat eolenus vacuas domus ille supernus habitaior lunc
in Moyse, ct dans sepmaginla vifis (Ibid.). > De primum incipiat visitare; sed hoe polius modo, ut
119 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS 111.— OPUSCULAYARIA. 120'
quos jam inhabital, per amjiliorem giatiam ad al-, A cumqrre eadem anima nullalenus sitdivcvsa, diversa"
tioris quoque gradus incrementa perducat; alioquiu lamen singulis membris injimgit offtcia.Sic eliam
quomodo quis in subeundis honoribus noviler illum Spiritus sanclus dum universis in Christo renatis
posset accipere, cum et ipsi gradtis per morosa fidem tribuif, quasi vitam cunctis Ecclesise membvis
temporum intervalla,regulariterconferantur (dist. infundit, sicut divina voce dicitur : < Justus autem
75, c. Ordinaliones): et baplismus, cui primitia. meus ex fidevivit (Heb. x). > Cum ergo nonnullos
spiritus ascribuntur,- longe prius susceptus fuisse ,ad ecclesiaslicse dignitatis ministeria provehit,
videatur ? Nam et in aposlolis eadem non ambigii velut quibusdam superioribus membris specialia
tur discretio fuisse servala, videlicet ut SpiriUim doua concedil.Prsetereautrumlucidisibi sinloculi,
sanctum, quejn j'am habebant, rursus acciperent; camurse [f. sonores] aures, sive etiam nares, anima
et de gratia ad graliam suis aucti proveetibus aspi- non discernil; sed sive honesta, sive fcedasint hsec,
rarent." Salvo plane myslerio, quod divina providen- proprii juris officiumcuique distribuit; ul quodam
lia primitus oeculte in eorum cordibus inlelligitur modo non magnipendere videalur, cujusmodiipsa
operala, bis manifesto munere Spiritttm sanctum sint membra, sed loca polius, in quibus sunt ualu-
suscepisse legunlur: primo scilicet tunc cum Domi- raliter constituta. Ita quoque Spiritus sanctus ad
nus insufiiavit, et dixit :"<Accipile Spiritum san- '", conferendum spiritualis' gratise sacramenlum non
clum (Joan. xx); > secundo cuni super cos iu figura lam vitse meritum, quam injuncli gradus altendit
linguarum ignis apparuit (Act. n). Yerumlamen et oflicium; ul non magnopere ad momentum rei hu-
ante hsec tam perspicuse donationis indicia, inter jus attineat, quod Ecclesiajmcmbra deformiter sinl,
ipsa videlicet vocationis primordia divinitus inspi- honesteve eomposita, sed id polius ubi sint posita;
rati fuisse noscuntur. Nam quomodo possent cun- et a nobis non tam merila sint considcranda, quam
cta, quse corporaliter intnebanlur, ahjicere, ac sub loca, prseseiiim cum Apostolus dicat: c Posuit Deus
unius vocis imperio ad invisibilia festinare, nisi j*am membra, -unumquodque eorum in corpore, sicut
interioribus eorum oculis gralia Spirilus sancli in- voluil (/ Cor. xn). n Sed ssepe conlingit, ut mem-
fulsisset? Unde et Paulus ait: < Qui Spirilum Chri- bra ipsa, quibus potiora sensttum prserogantur offi-
sli non habet, hic non est ejus (Rom. vm): > quse «ia, deformitali reperiantur obnpxia, :cum esetera
nimirum aposlolica senlentia licet necdum fuerit scilicet conspicua sint venustate decora, quse ni-
seripta, jam lamen eral procul dubio vera. Nequa- mirum illorum offieiis comrauni simul utilila.G par-
quam urgo ut Christi essenl, Christi se discipulalui ticipant, cum tamen in se nullum prorsus nsevum
tradidissent, si jam Spiritus ejus primilias non eorum deformilatis admiltant. Unde idem dicit
haberent. Munus itaque divinaelargitatis, quod jam 'J Apos.olus : < Quse inhonesla sunt nostra, abun-
fidelibus suis dederat, iterum alque iterum dedit, ut dantiorem honeslatem habent (Ibid.). s Ita profeeio
frigida alqtic arentia corda sttum muriiis iterando, clerici quod specialiter habent, non magis sibi
et fervenlius accenderent, ct affluenlius inunda- quam usui totius Ecclesisecommuniter debent: sic-
rent. Sic nimirum, sic humaria natura, quse longo que fit, ut si indigni sint, et privilegium, quo prse-
fuerat noxise vetustatts squalore consumpta, ad flo- ferunlur, aliis debeant, et realus quo premuntur
Tem novse vitse quibus erat incrementorum proees- judicium non "evadant. Nam si pro se tanlummodo
sibus reformanda. Si ergo secundum ea, quse su- ministerium sacerdotale suseiperent, non abs' re
perius comprehensa sunl, non modo in inferiori homines de illorum meritis dispularent; sed quo-
quolibet gradu quis constitui, sed ne baptizari qui- niam pro communi omnium salute gralia illa tri-
dem sine Spiritu sanclo potuit; quisquis ad officium builur, non altendendum qualibus datur, sed pro
sacerdolale provehitur, non noviter Spiritum san- quibus datur. Porro autem Veritas dicit : < Ego
ctum, sed ejus uiique, quem j'am habel, suscipit in- sum vilis, vos palmites (Joan. xv). > Ex hac vile
crementum. Sicut enim una anima per omnia eor- diversi prodeunt palmiies, alii quidem aiiquando
poris membra diffunditur; sicuno-Dei Spiritu san- , prsecidendi, alii. germinandis fruclibus perpeluo
cto universalis Eeclesia vegetalur. Unde el Panlus reservandi; sed qui prsecidendi sunt, quandiu falx
Corinthiis dicit: < Sicut enim corpus uniim est, et evangelica, vcl canonica non accesserit, quidquid
membra habet multa; omnia autem membra cor- afferunt, a bonorum palmitum fruclibus ' non secer-
poris cum sint raulta, untira tamen corpus sunt; ita njtur, sed indifferenter habelur.
et Christus (I Cor. xn). > Etenim ili uno -spiritu CAPUT XVI.
omnes nos in unum corpus baplizati sumus. At vero De nequissimis\episcopis, quorum tamen ordinatio
anima cum sit una, omnia quidem membra vivificat, rala fuerit.
sed non unam, eamdemque vim membris omnibus Hinc est enim, quod omnes ordinaliones, qua. a
administral; quibusdam nempe quasi quadam prse- Liberio, hserelico videlicet, et seditioso, sunl factse,
rogaliva concedit, quod aliis non impertit: nam in sui slalus noscunlur immobililate servatse (con-
eum 10S csetera membra per eam commiiniler sule scholiaad calcemopnsculi).Porro Liberius per-
vivant, oculus ab ea spiritualiler accipit, non solum fidisedeceptus errore, Arianse hseresi subscripsisse
ut vivat, sed eliam ut videat; auris ut audiat; cor dignoscitur, 107 «""Per eJus Iransgressionera ne-
ut sapiat ; naris ut olfaciat; lingua ut loqualtir ; fandissima scelera stint commissa : mulli quoque
121 OPUSC. VI. — LIBER QCIDICITUR GRATISSIMUS. - '; '"• 122
saeerdoles, et cler.c. jjer ejiis malkiam sunl per- A tem invilus,' dispensatio niihi credila est (I
eriipli; residui vero cathblici non ah Ecclesiis, sed Cor. ix)." > Ac si dicat : Illis prodest, qui-
^liamalocis suis prohibiii. Liberius itaque factus bus dispenso ; non mihi, qui facio. Ideo quoque
aposlata, sex annorum spatia supefvixit: quidquid 10S tloctor egregius in expositione beali Joannis
tamen super ordinationibus egit, fixum et ratum in evangelistse sic loquilur.: < Jam vos ,mundi eslis
sui vigoris stabililate permansit. Quid de papa Yi- propter verbum, quod loculus sum yobis (Joan. xv).»
gilio dicam? qui nimirum sceleralus et i.mpius,quid- Quare non ail, mundi esiis ,propler" bajilismum,
quid ordinando constiluit, uemo pontiflcum cassare qtio abluti eslis, ^ed propler verbum, quod loeutus
prsesumpsit. Istum denique noveris esse Yigilium sum vobis : nisi quia et inaqua verbum mundat.
qoi-prius Bonifacio papae molitus est insidias, qua- Detralie verbum, et quid esl. aqua, nisi aqua ? Ac-
tenus eo videnle, apostolicam sedem sncrilegus ob- cedit verbum ad elemenlum, et. fil sacramentum
tineret; sed resistente senalu, conatus illicitos ct etiam ipsuni tanquam visibile verhum. Nam £t hoc
nefarios implere non potuit. Postinodum vero solilis uiiquc dixerat, -quando discipulorum pedes lavit:
inachinationibus Sylverium papam aggressus cst a.Qui lqtus est, non indiget nisi ut pedes lavet, sed
apostolica dignilale privarc, qudd ille inox animad- est mundus totus (Joan. xm). > Unde isla 'tanta
verlens, synodale conciliunv congregavit, ubi au- K virlus aqua. est, ut corpus,langal, ef cor abluat
ctorilale Spirilus sancli, ei apostolica potestale nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia cre»
eum, ut revera Simoniacum el invasorem Ecclesise dilur. Nam et in ijiso verbo aliudest sonus Iransiens,
vjnculis ablegavit. Yigilius lamen, ut sacrilega aliud virtusmanens, hoe est verbum fidei, quod
mente conceperat, per imperialem poteniiam da- prsedicaraus, ait Aposlolus : < Quia si eonfessus
iamque peeuniam et falsorum adminiculo testium fueris in ore tuo, quia Dominus est Jesus . et credi-
prsedictumpapam Sylverium neijuiler condemnavit, deris in corde tuo, quia Deus illum suscilavit a
monachicis vestibus induit, et ad Pontias in exsi- mortuis, salvus eris. Corde enimcreditur ad jusli-
liunV destinavit, suslentans euni pane tribulationis, tiam, ore autem confessio fit ad 'salutem (Rom. x ;
et aqua angiislise : ibique felix papa ille confessor Isa. vui). > Unde in Aciibus apostolorum legilur :
factus, defunctus ac sepullus est: ad cujus tumu- < Fide mundans corda corum (Act. xni). >_Et in
lum iionnulli sanabantur infirmi. Vigilius aut.em Epislola sua B. Pelrus : < Sic et nos, inquit, bapti-
dignrs analhematis nexibus irretilus, reus insuper sma salyos facit, non carnis depositio sordium, scd
homicidii, nefariis ausibus se papam institiiit. Sed, conscientise bonse interrogalio in Deum (/ Pelr.
o inaeslimabilem divinse clementise pietatem! Yigi- _, iii); > hocest verbum fidei, qrrodprsedicamus, quo
lius, qui jam desperalus eraf ad eulpam, servatur 11sine dubio, ut mundare possit, consecraturctbapii-
ad poenilen-iam, Anlimum scilicet h_ereticum pa- snnis. Christus quippe nobiscum vitis, cum Palre
triarcham, quem reconciliare spoponderat, inlhro- agricola, dilexit Ecclcsiam, et semetipsum tradidit
nizare noluit : propterea longb delrusus exsilio pro ea." Lege Aposldirrm, et vide quid adjungat:
dirisque affliclionibus maceratus, "factis digna < Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro
recepil, et sic demum procul a palria expulsus, aqua. in verbo (Ephes. v). > Mundalio igitur fluxo et
defunclus quievit in Domino. Ordinaliones tamen labili non tribuerelur elemento, nisi adderetur in
ejus, ut dietum esl, in sua perpetim slabililatc per- verbo. Hocverbum fidei tanlum valet in Ecelesia,
manserunt. H_ce auiem, quse de Sylverio Yigilio- ut per ipsam ci'edenlem, offerentem, benedicenlem,
que retulimus, partim in synodali decreto ejusdem tingenlem, etiam tantillum mundet infantem, quan-
Sylverii, partim in pontificali codice digesta legun- tunavis nondum valentem eorde credere ad j'usliliam
lur. Si ergo nec tam flagiiiosorum pontifieum sta- et ore confileri ad salulem. Totum hoc fit per ver-
tula eassantur, quo pacto irinocenti homini Simo- biim," de quo Dominusait: «Jam vos mundi estis
niaci manus officiant, quem propria sentenlia non propterverbum, quod loculussum vobis(Jo«n.xn).>
condemnat; quomodo aliena pravitas a divina gra- Secundum ergo beaii htijus viri senlentiara, imo
tia separat, quem propria vila Deo commendat? • secundum ipsius Redemptoris noslri salutarem do-
Sjriritus enim sanclus per eum datur, a quo procul ctrinam, sacramenti cujusque mysterium non ex
dubio non habetur. Sed ut nostrse imbecillitalis consecranlis est merito, sed in 'consecrationis est
asserfio fidem audientibus prsebeat, beatus etiam verbo; ut non magnopere perpendalur quid in conse -
Anguslinus (contra Parmenianum I. n, cap. 11) ad cralione per meritum laleat; sed quid in eum, qui
medium idoneus- suffragalor accedal;' contra Par- consecrandus est, per vefba descendat. Idem quoque
menianum enim Donatisfam his alloquilur verbis : ipse in expositione decimi psalmi, sic ait: Juslus
Quod aulem, inquit, in Iibro Sapientise l^gilur: aulem quid? SivosCsecilianus offendit.Chrislus quid
Spirilus sanctus disciplinse effugiei ficlum, el au- vobis fecil? Qui traditorera suum, qriem diabolum no-
feret se a cogilationibus, quajsunl sine intellectu minavit, qui antelraditionem Domini necloculis Do-
{Sap. i); ita intelligendum est, ut desit saluti ej'us, miriicis fidem potuitfexhibere,cum cseleris discipulis
-ministerium lamen non deserat, quod.per eum sa- ^dprsedieandumregnum ccelornmmisil; ut demonstra-
lutem operatur aliorum. Unde ait Apostolus : < Si ret dooa Dei pervenire ad eos, qui cumfide acGipiunt;
enim volens" hoc~facio, merqedem habco;si au- etsi lalis sit, per quem accipiunt, qualis Judas fiiit.
m S. PETRI DAMIANI<3PP. TOMUS SEU PARS III. - OPUSCULA YARIA. 124
109 CAPCT XVII. A avarus HO amisit, postmodum largus factus et
De Anatolio', et Polychronio, qui pos~tsceleraia pn- humilis pristinse sibi dignitalis infulas reparavit. Si
mordia bene conversi dignos se sttis ordinibus ergo Anaiolium, qui; ut superius diclum est, et vi-
ostenderunt. vente,' ac depulso ejjiscopo, et ab haereticis insuper,
- Cur
ergo vana bominurn temeritas jactat, quod ordinattis est, sancta conversatio poluit excusare,-
Innocehiis mundiiiarir :iliena valeanf foedare conla- si PoJychronium perspicue Simoniacum-una potuit
gia : el eos negotiatoruth crimen obruat, qui contra- eieemosyna honori prislino restiluere, quo pacfq
"clurri penilus negofialionis Ignorant, eum hi.ssepe, diciturj quia promolus a Simoniaco suseepti Jtonoris
fruclum nullalenusconseqoetur?
qui male tceperttnt, bene cohsument -: et sinistra '
CAPUT XVUI. ,
prlncijjia ad fionos exitus emendationisj.iiae saiis-
factione provenianl? Sed utquod sermone proferi- Quod per indignos eliam sacerdotes smpepxliibenlur-
, • miracula.
mris, firmemus ^xemplo", non obscurum csi, qurid Imo quid mirum, si per malos minislros bmnipo-
S. Flaviano Constantinopoliiano episcopo ob catholi-
lens Deus in Ecclesia sua pfopagari oltrciuni sacer-
cam finenr in exsilium destinato, Anatolius, eo vi-
dolale penrilitaf, cum per eosdem jeliam virtutum
venle, in loeo ejus ab hseretieis ordinatus est. Ad
frequenler exhibeat, non videiicetob religiosse
quem sanctus pajia Leo ita loquitnr : DecessOre g: signa vitse merilum, sed propler acceptum sacerdotalis
enim iuo bealse inemoriseFlaviaho propter defensio-
sacrameiitum ? Nam, ut ex multis pauca
ncni catholicse veritatis ejecto, non imm6rr.o cre- mysterii
Fesulanus episeopus, Raimbaldus no-
debatur, quod ordinalores lui contra sanctorum ca- perstringam, erat manifestissime Simoniacus, "quia videli-
nonum consiituta vidererilur sui similem conse- mine,
non solum ipse per jpecuniam pontificatus cril-
crasse : sed affluit misericbfdia Dei in hoc te diri- cet
men obtinuit, sed et vix aliquando gratis aul clerlcos,"
-gens, atque "confirmans, iit malis principiis hene
aul ullas consecravit Ecclesias. Huc accedebal, quod
uiereris, et non te j'ildiclb jirovectuiri, sed Del beni^
unam habebat publice ae familiarius
•gnitate monslraTes. Quod vereita accipiendiim est, jjrseleriilias, el
si iianc divlni muneiis gratiam mala eohfessidne adhsereiitem, lanquam legilimaj desponsalionis
«on perdas* Praelerea quid et de Polyehronio ffiero- uxorem, quorum- filii et filiseadhucpliires-exslanfj
et fcederali conjiigio, et succrescentibus liberis cu-
solymitano videlicet loqnar episcopo? Qui profeclb
sicut in gestispontificalibiis invenilur, dum Jerusa- mulali. Pef hunc ilaque talem plura perhibenlur
lem priniam sedem superbus assereret, summuroque exhibita fuisse miraeula, ex quibus vrdelicet unr-
cum hic referre sufliciai, tit in uno mens colligat
jjoniifieem se contuiuaciter perhiberet, In Simoniacse
hscreseos ila ui G quid etiam ex aliis, qusefaina vulgavit/probabilUer
quoque voraginem lapsus est; nec
clericos sine pecunia proraoveret, nee ex cujuslibel credat. Rozo namque, qui dicilur magisler canlorum,
deiicatione Ecclesiaeminus quam decem auri libras Florcnlinse Ecclesise presbyter, vir apprime lillera-
male mercaius acciperet. - Quid plura ? TandMH hbus studiis eruditus, in niagno clericorum suorum
Sixfus Romanse sedis episcopus collecio eoncilio, conventu, praesenlequoque reverendissimo domino
cum septuaginla sex episcopis depulsum propria Gerardo suo episcopo, hoc mihi per ordinem retu-
sede damnavit, eique tria dunlaxat Ecclesise pfsedial lit : Dsemoniaca, inquit, aiiquando ducta est ad no-
usufrucluafio jure conslituil. Locum iamen ejus in^ stri episcopatus ccclesiam, foiie lunc Invenlionis
taclum Servari prsecepit, ordinationem suspendit-,et Doininicse crucis solemnitas agebatur; cum vefo
ad offertorium pervenlum esset, quod nimirum tlici-
•episeopum q*uenidam,Theodolum nomine, in sede
tur: Yeniensvir sjjlendidissimus ad Conslantinum;
ejiis vicarium dereliqrlit. Post menses aulem novenv,
aiiri Hierosolyniitana civilas famis inbpia premere- ueseio quo casu vepen.e,clerieis oblivio modulalio-
illa lanquam in adjutorium
tur, Polychronius prsedia ipsa, quae fruenda perce- nis obrepsrt. Prolinus
in medium feslina prosiluit, iri
jierai, vendidit, eqrumque pretium legaliter.paupe- lapsis accurrens,
ribus erogavii._ Quod cum Sixtus, episcopo accu- organum mox exCellentissimsevocis erujjit, et iam
^ na^iter, ut omnes mirarenlur, suavis melodise re-
sante, et pium crimcn impingente, a Prisco diacono
didicisset (aiebat enim, quia Ecclesisebona distra- gulani lenuit. Adjuraius autetri dsemon, ut exiret,
here illi non licuit, quse ad tempus dunlaxatutenda rsspondil, quia a Romulo duntaxat deberel expelli.
niox ad
suscepit), sanctus papa gavisus est valde, et mox Hoc audientes iniserse mulierjs comites,
Yalentiniano Augusto piuni facinusintiinavit. Deinde Fesulanam prpperaiitfestinanter Ecelesiani; ibicjue
congregata synodo, Romanus ponlifex Yalenliniano aiile allafe B. Romnli divinam misericordiam prse-
pariter.consiilente, tractare cceperuni, quid digne de siolanlur. Sed et illic inquisitus dsenion, respondil
Polychronio (ierel, qiri in ipsa dejectionis su_epau- se nullatenus egredi, nisi Raimbaldus adveniret epi;
perie cuncla distribuens, evangelicam viduam Re- scopus; Cumqne prsefalus episcopus venire satage-
demptoris ore laudalam laudabiliter imilatus esset __et, dicebat interim dsemon: Yse, ecce episcopus
(Marc. xn; Luc. xxi). .Coinpelenli itaqtte censura nunc ascendit eqiium, ecce illic in tali Ioeo jam
dccrelum esl: Clis non viduaretqui viduamvietum est : ecce ante illam vel illam doinum modo per-
suum pie largiendo, secutus esl. Sic igiiur Polychro- transit, et illi notantes locaprobabant cuneta sic se
«ius, qui dipne gradum suum prjus superbus, jet liabere"veraciter, sicut mendax spiritus asserebat.
12S OPUSC- VI. — LIBER QUI DICITUR GRATISSIMUS. !26
11-1 Tandem episcopus veniens, invocaio Clirisii, i idem Marinus presbyte"rhaptkavefai, lrrpus"rapuit,
nomine, ab obsSsso corpore malignum spfritum pro- ritque rn silvarum eonderisa, salfnunique' secrefa,
. tinus expulit,-et mulierem ad propria liberam' ineo- - muitis insequentibus -asportavit. Jf^ Ctfihque prist
_ lumemque remisit.- eafn et mater 'eiauiiriata concivfrefel, repenie Ma-
Eodem quoque lempore, cuni videiicet Srmoniaea rinifm presbyleruivi slbrniet obViriirifeperit, eiqlie
_ pestisper totum corpirsEcclesrse""Iellraliierserperet, eum-inagriis ejiilatibus flebills' quefel-e' siiigriluis ex-
passimque -per omnes gradus ecelesiasticos libere pressitr-Heif,- heu Paier; inqnit; himquam suspi-
- pullularet, Mariiras quidam presJjyler eril, Iiujus - caii «ic pbitir, tii riiisefse' nVatfis irifelicioj- filia,
videlicet Eleuehadii revefendissiriii atqae honesfis- "quafri de sacrb' foiYle ipse' ifalisli, cruehiis belluis
simi viri-pater, qui mbnasterio nrinc pr.ijest.beatse - fapiha fieretj ei cibus facla iupis, feiiria. fapacifaiis
Dei Genitricrs semperqtre Yirgrnis Mariai; juxla Fa- -irigluviem'salia'rei; ctii pf-bsbyiefait : Noli timere,
venlinoi urbi-i rocenia cohstilulo. Hic iiaqrie hujtis, --hiuTief,"qiiia si illsi VeraiSiterbst, qiiariV"egobapli-
- quem prffidiximirs,-E!e"uchadiiniatrem pubiice, tah- zafi,
huriqiiarii bestia' devofaridi barriaccipiet pote-
- quarn legilimam possidere non reverebatur uxorem. 'siaierii: Deincie audax, ac iemerarius ho'c eliam
flulc presbytero plahe lantam divina dispensalto "^irisijjlenlef.adjeclt -. Si enim, €gd illam lavaero
eontulerat graliam, ut «um sanctifieatrVm a -sb K-sacViIjaptrshvalis ablui, et "earh"testfa laceraveril,
aqiram frugibus p'er agros aspergefet, u"on ulterius j'ani hoh erbdam qiibd Deiis fbgnef in ccelis.
_-vermiculoruni, non erucarum, Dbn denique loeusfa-- Mifa fes, pbst qriaiiiof fe're'horris irltfa ocib prope-
rum fruges Isesura peslis «liqua.renWneret;-sed niox ' ifiodum milliaria irrtef ifuieta silvarurii iihtesa, etin-
_.agmine facto, onrnes abscederfenl, poslquam eos - eoiuihfs feperia est, jiixta qriani et iupus innocens
'aqii-e salrctificatio fcorispersisset.Aliquaffdo autbin - Mabal. El sicul lebrii cridivbf pfoplietse"de'Samaria
-
ejiisdem Marfnl presbyieri dominus, Jferetirias' ho- - fedeuntis viblarbiibn 15'cuii(III Req. xrrrj, ita et lu-
riiirie",adversns semuluin suuftr gerierts aitmUaie piis istepuellam rion'ausus est Isedefe; sffd qnaritum
-
;f ropmquum, sei voluntate profsiis advfeisurir gta- clairif inlelligi; ulirb' etiarii visirs est ctislodife. In
vifesimajsiniultatis 6<3iolaborahat, qfii viiie.icet in- jjuclla itaqtie riiiJIajjeriiius libsio esi iiiveiila, nUi
ler csetera inirhiciliarhm limerfs ne etiaiir veuatio- qudd crura "ejtis,-ei brachia spinaTuni fuborumque
-nibus derlitam canum suorurn sagacilatem bostile - viUebaiitur aculeis cfuenlata'.
' Aiitis qritfquejjfesliytef riuper in his paflibus fuil,
pf_esligiumfascinarei, petiit a jam diclb pTesljytefo,
. ut silulam aqilae pleham pfeTexofcismufn sanc.ifiea- hirjils sctlicei fevererVdrssiiriiviii Gerardi fiater,
ret; sibique "deferret, quia suis; qulljiisd-trri usibirs qui nuiic prseest inonasterib S. Dbnali in siibufhio
. satis riecessatiam judiearet.- Comque ille simplici' G lmhrolensis oppidi conStituto: et prfesbyter Ille com-
. arirmo",-qub"flirir"_e'fatuiri "
fueVaf,pefegissety Jereiffias mMnisquidem; ae pene^seeulafis erat vitse, sed tah-
• sapieris qfiidem ut mala"facrat, viftutem verb sacfa- lam a -Doftiiriocoiisecutii^ efat gratiam, ut si quis
-
-riieriii, "quia prorsus igndVai, nrargarilas ante p"br- ' sibl nrintiarelur a sefpenife percussus, hibic Sdrieti-
"60s projlc-effe nonforihidai. Namsanctifieatam aquarii ficatam a seaquarii hunliariti prifrigebai, iil bibefel;
eaiitabro sluiiusimniiscfiit f etcanibus siris per ffia- - qua -hausia,- lanta protirrlis divirist'vifliilis efiieacia
i lefteirrrii,ire rrieafitarr possfjnt, nd devofandum bb- ciarescebal, utis,qui bibefat'; .ariquanvsiuum "an-
trilit. Sed alifer serilleriie'divini_ j.rbvideritki, 1n griis sjjecialiter riioinoVdisM,bnvfiei vulnerati virus
cbntrariiim vefsa est eju^senlerilja : malufn siqtii- efoirrerel i ei illey qtiijVxercusstfs liierril, furiditus ve- ',
-
dehi; quod hiale eavefe. volebal, liicufFri":et drrriv lieiio vatuii^, et tbtis iiscefibus hiimofe peslifero
brutis ariimalibus ificoiisirlleconsulefe shiduit; 'siiam -.defsebStislibe? e( iheblfr'M_frehlearef.
ad c anbSM- ' - Alius
'-pbirSs I
ariinYaiit aVsit:
K ani veSGehdiirii qfioque pfeMiytefgfat nullitis pehe momenii,
-mlssi^ crihi ad pfinibs ihipetus.avida vix duih bra - ila ut Sse"cuIafM prudfentisen6 teriui quiderii-callefet
iaiareril, et lefales cibffs necdum lingna conlirige- ihgeirib,- lilt§rS_;autem vix syllabatim ac' rustice
fent, pfim'6 naribos odore percepib, proiinus rri lef- ijalbfuifei; aliquando vefo gallinam ejtfs hora ve-
Tam emnes mortui corruerunt. Tunc dupliciter ille ' [>spertiria fapuit abcipitef,- qusfeseilieef injuria araa-
confusus, nimiruni €t peccati _reus, et facultafis - "rTsSimtt euiri felle iractfnpiaj "eoirimovif,et ila planfe,
aihisssedaihrib percuSsus, Mafinb presb^lefo ofhriem tit iYiinareiursanetb,-in cfijus nomine dediealam fe-
rei seriem, jirout se liafjebai veritas, innoiescil, et gi_b'al«'eclesiaiii; qdiaiiisi sibimet allilesuurii, quod
lanlse auda'cise,iaiitrqiie sacrilegii dafi siJiipcehiten- jVerdidefat,-feddefel, lfeqUaqtiamsilu de cfetero ec-
liani iiebiliier cjuserit. Ahnegat Marinus tanli efi- - clesiastlca tifiicia ijeleljrafet. Ei' taffqiram lingiiaj
ihinls siblmet arrogare jiidreium^,riec aliiiirt semjier vesania rion plene suffieefet,' manibu^ est ausus ex-
illud slaluere, quibuslibet hinc iiide pulsalus pfeci- cidere, et ipsum altaffe vifgis verberare aggressus
biVs acquibvif, nisi, lit si pffiiiiferitiarii veracitfer est. Quid plura ? Mane die altero>gallina rediit, et
qusefefet, ad iposfolica? sedis *a'picerriiTeeessaTio exceptis alis,- el -eapitc, otonibus- aliis depluriiata
"jjrbpefaret.-Cui tanderii ille necessitate- compiilsns jjennisj nullum laesioiris iri lolo corpore vesligium
jMruit, atque;apudRomanam Ecclesiam pcenrtentrse repoftavil, "ntliqiiidomohstraretur<, quia presby-
"judieium,quodflagrtabat, accepit; leri licet ihSarii vOces divina pietas omriino uon
Alio quoque tempbre ptiella_ii qiianfdairi-qUam . rfespqit; - ilUiri iii ejus perthcieriv devolancli U-
427 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPCSCULA YARIA. 128
cenliam accipiler non accepit. Et quid mirum ___sancli expelluntur. Unde liquido manifeslum est
si divina dispensalio per qualescunque sacerdo- quia episcopus ille licet indignus, licet fuerit Simo-
tes, orlhodoxos lanien , miraculorum virtutes niaeus, et illecebrosseluxuriae spurcitia maculatus,
ostendat, cum per ipsos quoque hsereticos sajpe dsemonestameneffugarenullatenuspotuisset, sivir-
signa suse potentise manifestet? Nam,_ ut de cse- tutem in se sancti Spiritus non habuisset. Nam et
leris H3 sileara, quod in Triparlita hisloria legi- Samson, qui conlra Iegis divinseprsecepta alienigena.
tur, non absurdum videtur, si eisdem verbis simpli- nationis meretricibus ulebatur, nunquamiam du-
citer inferatur: «Interea, inquit, incendium in civi- - rissima vincula evadere poiuisset, totque 114 h°-
tate Constanlinopolitana factum, paulatim pervenit minum millia solus trucidare, nisi euin fortitudo
ad thermas, quse vocanlur Achillese,demum ad lo- ' sancti Spiritus roborasset (Judic. xiv). Prselerea et
cum, qui dicitur Pelargus, ila ut Novatianorum prophetes ille falsus sine prophetica sancli Spiritus
eomprehenderetiir ecclesia. Tunc fertur Paulum eo- revelatione non fuit, qui fallendi artifex virum Dei
rum episcopum inter flammas restitisse ecclesiaj, Bethel reverlentem conlra divina prsecepta eomedere
supplicantem Deo, ne eeclesia pariter concremare- per accurata mendacia persuasit, asserens : <L Ange-
tur. Qui locus ereplus est, et hactenus slat illsesus, lus, inquit, Iocutus est mihi in sermone Domini, di-
in quo loco septima decima die mensis Augusli apud B cens : Reduc eum tecum in domum tuam, ut eome-
""Novaiiarioscollectio celebratur. Hunc itaque Iocum dat panem, el bibat aquam (III Reg, xm); >moxque
non solum Chrisliani, sed et pagani ex tempore ve- .Scriptura sequitur ; e Fefellit cum, inquit, et duxit
neranlur. > Sed hcec virtutum signa, qu_e vel per &ecum\(Ibid.);s etpaulo post: t Cumquesederentad
lnerelicos, vel per indignos reclse fidei^sacerdotes mensam, factus est sermo Domini ad prophetam. quj
operatur diviua dispensatio , sacerdotes (quia non , reduxeral eum, et exclamavit (Ibid.), t rei videlicet
cujuslibet eorum merito, sed minislerio concedun- ordinem, quo perimendus -erat, quoniam voti Domini
tur) nequaquam eos, vel ab his, quse merentur, inobediens fuerat. Ubi notandum quod, quem fefel-
suppliciis liberant, vel apud districtum Judicem per- . lisse fratrem Scriplura prius evidenier accusat, ad
pelrati rcalus excusant. Unde oiiim aucupantur glo- eumdefn mox sermonem Domini factum, ac verissima
riam, in confttsionis decidunt ignominiam : el quo . prophetasse, indubitanter affirmat. Et certe, si facli
magis exlolluntur favoribtis adulanlium, eo procli- hujus ordo diligenlerpensatur, deeeptor isle proeul
vius in damnationis ajlernse praecipitia demerguntur. dubio viri innocenlis homicida fuisse convincitur :
Et sajpc tales terribili morte percussi^ luce clarius in lalem tamen Spirilus sanclus venire non renuit,
indicant, quam revera reprobi fuerint, qui specie el in ipso capliosse-deceptionis arliculo, dum'curat
lenus quasi mirabiles apparebant. Nam et is, cujus G per mendacium fallere, coactttsfist per veritalis ora-
paulo anle nieminimus, Fesulanus episcopus cum culum propheiare. (Videscholia.) Enimvero quis Heli
tantse pravitalis essel, ut et laicus ejus frater ho- sacerdotem nesciat reprobum, et tam pro lenitate
nestse ac modestse vitse cum eo familiaritalem ha- sua, quam pro liberorum efffenata licenlia .divinse
bere minime dignaretur, signorum tamen adeo vir- animadversionissententia condenmalum? Ej'us tamen
lutibus coruscabat, ut in dedicalioneuniusduntaxal benedictione non fuit slerilis ulerusAnnse, cui ni-
ecclesiaj quinque coram omni populo daemoniacos mirum fecunditatemimprecatusest vulvaj. Ait enim
enrasse constanler a perhibeiilibus asseralur. Sed Scriplura : «Benedixit Heli Elcanse, et uxori ejus,
quia non suis, sed alienis miraculis claruit, ad obi- . et dixit: Reddat libi Domrnussemen de muliere Irac
tum veniens, ultrici ante ignem igniti -corporis anim- pro fcenore quod commodasli Domino; > moxque
adversione signavit. Pabula siquidem perniciosse subjungit -. « Visitavit ergo DominusAnnani, et con-
uredinis in pede cjns pestilenter exorta, sictotam . cepil, et peperit tres filios et duas filias (I Reg. n).>
planlam, libiam, coxamque cum inguine simul ac Hanc itaque benedictionem efBcaceni reddidit non
genitalibus comprehendit; ut usque ad vilalia ser- merilum hominis, sed ofiicium sacerdolis : et quod
, pendo procederet, et velut aridb materiam stipitis non habebat causa ministri, virtus exlhbuit mini-
"
, viscera ejus interna depascens, occultiseum vapori- sterii.
bus cmiflagrarel, quatenus hie jam primitivus igni CAPUT XIX.
accenderet, quem flamma postmodum nunquam de- Quod scepesinislra principia ad felices proveniunt
ficiens absorberet. Tam quippe intolerabilis, alque exitus.
immanissinii languoris nimietale constrictus, nec Quid denique offteiat Simoniaeus, si ordinandis
dignam cognoscitur poenitentiam suscepisse, nec manus hnponat, cum neque id quod habelur, aufer- ',
mulierum a se contubernium, quarum etiam lunc re, neque quod divinitus augetur, prsevalet inhibere?
impudenier uli ministerio non verebatur, voluit ab- Hlud siquidem ccelestis gralise munus non de mar-
^enlare. supio exlrinsecus satagentis, sed de thesauro pro-
Porro autem cum Redemptor noster dicat, i quia fertur invisibililer prsesidenlis. Nam elsi fur slt ille
in digito Dei ejicerel ipse dsemonia(Luc. xi), > digi- . qui seminat; terra tamen, auclore Deo, vires germi-
tusaulem Dei procul dubio Spiritus sanclus accipi- nandis frugibus administrat. Licet sordida sit ma-
lur; evidenter agnoscitur, quia nunquam dsemones nus, aut leprosa, qua. plantat; mundus certe fructus
c corporibus hominum nisi per virtulem Spirilus decerjriiur, ctup s.d malurjtatis pJeniltidiiiem perve-
129 - OPUSC. YI. — LIBER QUI DICITUR GRATISSIMUS. 130
nitur. Ex adulterino ssepe conjugio pulchra soboles.A jam seminantis imago digne requiralur in fructu;
nascrtur, et ex ohscena voluptate parenium speeta- sed sola, ut ita dixerim, seminis similitudo proce-
bilis orilur species liherorum. Alios quidem filios dat? Dixit eliam animalibus Deus ;-1 Qrescile, et
Jacob ex legilimis.uxoribus genuit, alios ex concu- muliiplicamini (Ibid.). > Ex cuj'usvideli&st efiicacia
binarum servili condilione suscepit: at cum ad ca- verbi, cuncla usque nunc creanlur animanlia : non
pessendam hsereditatem ulrique perveniunt, parili certe principaliler nova, sed ex- eodem orfginali sc-
inler se distribttendarum sortium jure ceduntur (Geh. mirie per traducera propagala.
xsx). Phares de iherislrata et exposita inbiviona- Cum igitur verba illa, quse nimirum semel prolata
scitur, sed non minimus inter Israelilarum 115 sunt, iam immobililer vigent, quid ex illis sacerdo-
cognaiionum principes invenitur (Gen. XXXVIH). Sa- talium benedictionum verbis esl, seruieiiduni. quse
lomon ex ea,- qusefuit Urise; cbgnoscilur habuisse sacra prorsus, alque divina idcirco semper ia pro-
principium,quiiamenregalis sceptri lenuit incompara- movendis exleriusrepetuhlur, ul mysterium inlrin-
bililerpfrncipatum (II Reg.x"; I Pdr. m). Obed certe secus operenlur? Nam cumllg incantatorum ver- .
ex Rulh Moabitideduxit originem, sed egregium re- bis inesse lanta virlus asseraiur,- ut eis tanquam
gem David, magnum videlicet me"fuit haberenepo- lapidibus inj'ectis serpens percussa frangatur; .quid
tem. Booz quoque Rahab merelrix genuit, qui tamen B ; mirum si sacerdolalis benediclio sacramentum in se
in regali Dominicsegenealogisecalalogo meruit nu- _virtulis divinse conlineat, unde ille sacerdos, qui
merari (Mailh.i). (Vide scholia.) Et quid alios nremo- admolus, est fial ? Wunquid enim majoris sunt vir-
rem? Quaridoquidem et jpseDei mediator, ethomi- tulis incantaloria verba , quam illa efflcacia pror-
num, depeccatoribus originem duxit, et de fermentata sns, el mystica, ac divini nominis invocatibne sa-
massa sincerilatis azymam absque ulla veluslalis crata ?
infeclione suscepit : imo, ut expressius dicam, ex CAPUT XX.
ipsa carne virginis, quse de peccato concepta est, Quod perSimoniacum, ut Sphilus sanclus dari bapti-
caro sine peccato pfodiit, quse ultro etiani carnis . zando possit, consecrando non possit,, ratio non
peccata deleYit. admitlil.
Quid ergo mrrum, si valida manus Domini, atque Illud sane mirandum, cur fanla stoliditale desi-
ad quodeunquevoluerit, eflicax, hoc faciat in Spiritu, piant, qui Simoniacos baplizare efficaciter posse,
qui vivificat, quod agere probalur etiam iu earne, conseerare aulem nullatenus posse, impudenter aflir-
quse non prodest quidquam? (Joan. vi.) Qni enim mani? El quanquam de hoc j'am superius sit bre-
facit, ut isinlstra principia ad favuslos provenlant viler dispulatum, non abs re vidclur adhuc enu-
exitus, et hoc in rebus ulique terrenis, quomodo iC cleatius disserendum. Porramus ergo in medium Si-
credendus esl idipsum propensiori dispensatione non moniacum baptizantem , eumdem quoque nihiloirii->
agere in spirilualibus sacramentis? Nimiriim qui nus consecranlem, et discernamus, si possumus,
prsecipit arborem sordidi plantaioris nescire conla- cum baptismusper eum tradilus valeat; cur conse-
gium, cur eiiam negelur ab his, qul consecranlur, cralio in irritum cedat, ac-sreiit dicitur, sacramenti
omuem scelerali consecfaforis prorsus habere rea- yires amittat? Ecce isj quf baptizat, post prima
lum? Qul manseres cum legitimis, aricillarum filios fidei rudimenta, qiise catechumenum docuit, j'uxta
«um herilibus, in consortium velut nanciscendsehte- ecclesiaslicse institutionis morem mox orationes su-
redilalis adscivit, nec aliqua eos ab his insequalilate per eum dicit, qusevidelicet in lioc ipsum sacerdo-
discrevit; quid mirum si et ebs, qui a pravis sacer- tali suut atictoriiate compositse, sicque per exorcisrai
dotibus sunt promoli, cum iis simul, qui a bonis gratiam malignum hostem, qui eotenus in eo tyran-
ordinali sunt, parilifaciat sacerdolalis bfliGiidigni- nidem exercebat, expellit, el Spiritum paraclelum
tate potiri? Quod plane nequaquam fil per meritum invocando piis in eum preeibus inlroducit. Sed quid-
cousecrantis, sed per verbum potius Dei vivi, et per- aliud etiam consecralor agit, quam quod orationes
manentis. Yerbo denique Dei Patris dictum est : nihiloiriinus dicendo canonicas , eumdera Spirilum
i Germinet terra herbam yirentem, et facientem se- :D sanctuni supcr eura, qui provehilur, invoeat: alque
-
men, et lignum pomiferum faciens fructum j'uxla ut in eum descendere dignelur, exorat; nisi qubd
genus suum (Gen. I). >Et ecce hoc verbum ita hodie maj'us quid per •baptizantem agiiur, quam id sit, t
permanetillibatum, utnequaquam diversitalem agri- quod per consecratoris oflicium exhibetur? PIus est
colarum iniitetur provenlus fruetuum, sed juxla enim Spiritum sanctum in eum, in quo nondum fue-
uniuscujusquo genus proprium semen in herbis, rat, nova dignalione descendere, quameum, cuiper
jroprium reperiatur in pomis. Quod profecto semen fidem jam inerat, ad superioris gradus ordinempro-
rursus terrse commiililtir, ac poslmodum non diver- movere. Per calechizanlis namque, slvo baplizanlis
,sum, sed_j'uxta sui generis speciem jirajparatur. Si officiumet spiritus immundus expellilur, et in novo
ei'go ex verbi dtvini virtute, terra,, quod accipit, ad liomine advenienli Deo habilaculum prseparalur;
eamdem similitudinem reddil; quid mirum, si sa- sicut videlicet "ejusdem exorcismi verba teslanlur,
cerdolalis illa henedictio, quse lanquam senren in quibus per adjurationis impei-ium ad iniquum spiri-
.accedentis animam jaeltur, sacerdotium per alflalum tum dicilur : Tu"aulem effugare, diabole, appropin-
Spirilus sancli invisibiliter operetur, atque ideo non quabit enim judicium Dei, In cbnsecrationibus au-
151 S. PETRI DAlIfANI O.PP. TOMUS SEU PARS III. —.JOPUSCULAVARIA- 152
lem non malum, quod jam deletum abesse videba-. A converlitur, quia ad hoc promovelur, utliseyeliciis
tnr, expellitur; sed bonum, quod collatum fuerat, fiat. > Probamjjs uempe sentenliam., nec ab «a ;fas
per ciimulumgraliseplenioris augelur. Credendumne ducimus dissentire, Hle siquidem nialedie.us, ille
esl ergo, ul unus idemque Iiomo, et quod majus esl, ha.retjeus esl; quimale, quod bonum erat, aecepit.
agere : et quod minus est, non possit implere? At Quod acceplum est autem, in &e quidem ibonumLesl,
fortassis e" conlrario dicilur : Quia nulla videntur sed accipienti faclum est ,malum : nam^et jbuecella,
inesse illis initiandse fidei rudimentis, quse nequa- illa vjdelic.etJudse porreola-(Jpan. Kiii),jion jle bqna
quam adhibentur consecraiionis peragendse myste- facla es.t-mala:,sed illi facla est malum, qui honum
flis, utvidelicet sal, quoS in ueophytos .millilur; non bene, quiaindignesuscepil: atque ideo sieam-
aqua, cui baptizandus immergitur; clirisma eiiam dero b.uccellamjudas ali,i.>lKididissei,,iiullam sacr,um
qrio linilur. Sed 'hsec quidem -per se consideraia, munugin se inaculam exdantis .julpa^cqntiaher.e,
nuda sunt elementa, oullumque habere noscuntur iiulluiuneqessefuerai in accipienteni eonlagiurnre.
mysilcse-drgniiatis arcanum; ad orationem autera durrdare. .Hodieque etiam ,si ,de sacrosancto altari
sacerdolis, 117 et invocaliojiem divini «ominis, DominiGumeorpus quilibet indignus accipiat, alir-
virtutis intimse concipiunt sacramentum." . que .conlradat, 1J§ mundum est procul dubiojquod
Non crgo In rebus malerialibus, atque terrenis,J 5 accijjjlur, nec .dlvina.(gratisemunus sordenlis mini-
sed in preeibus sacerdolum, et invocalione divini- slri labe foedatur. Et lieet prayus quisque sibi _judi-
cium manducet, ,el hibal (ICor. xi), illud .tamen,-
talis, sive consecrandi, «ive baplizandi sacramenta"
consislunl: quanquam et in consecrationlbus sacer- quod Jnanducattir^et bibitui\, ^ratia Dei est. .Gratia
dotum sanclificalum oleurn videalur nihilominus eniui Dei gustayit mortem , quse tesl .humaniias
adhiberi. Cum ergo unus,idemque videlicet Simo- Christi. .Omniasiquidem mundajnundis, corttamina-
niacus utrobique cauonicarum orationum ordinern lis -auieiii,e,timmtuidrs nrbil ,est mundum (Tit. ).
Si mundum ,est, .est ,con,tami-
expleal, utrobique nomen divinitatis regulariter in- natis -ergo quod fatendum idipsum
immundum, est, quia sacerdoliuni,
vpcet, quando per eum in baptismo Spiritus sanctus bono scilicet causa ^pirilualis ,est dignilalis,
dalur, quomodoin sacerdotali promolione non delur, ,quod faetum. :maieria damnaliqnis : u£ inde
no.nralionis penelrat sensus , non humanus discer- Simoniaco
hilintuiins. Sed dicitur e contra : quia Simoniacus, sit iste S3cerdos certe catholicus, inde ille veraciler
non dare non potest. asseratur^isereticus. Necvnir.umhocin spirilualibus
quod habet,
fier,i, cum et Iit ,rebus corporeis facile jpossit e?dem
Age er,go, quid est, quod in faciem caleeliumeni diversitas inyeniri. Ssepe enjm cibus, qui alterum
sacerjdosinsufflat, dicens : Exi ab eo, immundcSa- , J vegetat, alterum grayat, .e.t,ex eodem curse m.edici-
lana ; da, honoreni.Deovivo el vero, dalionorem Spi- nalis antidoto,.aliusinlerit, ali.usco.nvalescit.Porro
ritui sancto. .Quibus utique yerbis pateriler ostendi- unus esl ignis, quo simul et -cera
arcano liquescit, etierra'
Jur_,quia per jllain honiinis insufllalionein, siccalur, et eadem candela, quseigne «onsumitur, et
et
iiimirum divin_ejvirlulisagente mysterio, spiritus quaaccedenlesutiliterilluslrantur,lumenque quodad
jmalusexpellitur, et Sjjiritus sancius Introirc digna- suum pra.bc,tiiiteritum, inter tenebfas videndi nobis
lur. Quod nimirum iqlum si jla per insufflationem factum est instrumenlum; mea interesf,
quid ergo
nihilbminus Simoriiaci, sicut et per boni sacerdotis
cjuod candeia in cineres yerlitur, dummodolumen,
-implelur officium^; cur quod in uno sacramenlo ab ea mutuatus surii , mihi indeficiensperse-
quod
jposse conceditur, .posse etiam consequenter In veret? Ardeal, afdeat Simoniacus, unde catholieus
altero denegetur? Nam elsi baptismus, quod absit, illustraltrr : et eodem lumine , quo-aliis minislrat,
venaliter prsebeatur, tametsi saero canoni.sit vehe- ipse ad defectus sui tenebras lendat, qualenus quod
menler adversum, nequaquam eredendum estpiense - ardet, intereat; et quod illuminatuni est, vivat.
atque perfectse^.fegeneraiionis ridn habuisse myste- Sacerdolum quippe lumen quserentibus lumen est:
.rium : Ideoque is, qui baptismum sub hac pecunise sestu vero ambitionis ardentibus , incendium est.
prseslatione suscepit, nec digne rebaplizandus asse- , ) Quod ergo aller possidet ad proprise defectionisin-
rilur, nec expers divini muneris judicatur. Quod si leritum, alter accipil ad salutisaugendsejjrovectum.
,ad iantseperyicaciaeprorumpalurinsaniam,ut Simo- Samsoir nempe de ore mortui leonis favonr mellis
niacorumetiahibaptismus.irritus jiidicetur, hic non eduxit, el-ex arenli mandibula asini, aquis se pi-o-
nostra fatige.tur iristantia, sed geiieraliter occurrat fluenlibus saliavit (Judic. xiv); sed nec aselli in
pmnis catholicse fidei discijjlina, et universalis ad- aqua desidiarn, nec belluinam gustavit in melle fero-
versus eum afmetur Ecclesia .quia nimirum omnia ciam : utrobique nimirum, quod sumjjtum estjuxta
sanclorum Patruro cbnvellere nititur instilula.
proprielatem suam in ore sapuit. Unde sumptunv
CAPUT XXI. fueflt, ralio magnopere non discrevit. fjuid eliam
, Quod aHendendumsil quid eumUur_, non uncle mirum, si quod fieri in aqua baptismalis cernimus,
sumalur. non dissimile quid fieri de Simoniacisarbilremur'?
Atforlassis jllud objicitur,quod Jjeaius papa Gre- Pcr eam nos novi in Christo renascimur, cum ea-
gorius t'e'Siinoniacorum damnaiioiie Jestalur, ui- dem aqua post expIet"um"opusrn cloacam despicabi-
cens : « JJenediclio, inquii, illi in uu.lediciionem lem cffundatur.
135 OPUSC. VI. — LIBER QUI DlCiTUR GRATISSIMUS. ^4U
- . _ CAPUTXXH. . \ reliqueril.Iioceliam snb ejusdcmlilleris inseramus.
D
Quo.dnecNpvatiani *in'.deponendi; nec Atiani denuo Ariauos, inquit, esaterasque hujusmodi-pesiesdeie-
bapiizandi. .sjamur : quia eorum laicos iconyersosad Dominum
Sed jara sacros canones, quo-vacal compendio, sub imagine poeniientise,ac saucti _3piritussancltfi-
perscrutemur : et licet manifesla^jropositsequsesiio- catione pep manus imposiliouem suscipimus : >non
oiscrebrp non reperialur ines&esenlentia, quid le- Tid.elurclericosjeorum cum sacer.dotiominisierii ,c,u-
qendum sit, quibusdam rerum collalionibus ajjpj-o- ^uspiam-suscjpemdignilatem.-Quojiiamqqib.ussolum
hemus."Noyimus namqueNicajnoslatutujii esse ,con- •bajiiismum j.atum esse permitlimus, ,qui utique in
cilio, utCalharfjtqui ad Calholicam_reveriuijlur Ec- ijomine Patrjs, elFi.lii, elSpiritussancii perficitur,
clesiarn, iinpositionem solummodo manus accipierr- . nee sanctum Spiritura eos hab.ere *x illo eor.um ba-
tes, in suis recipianlur ordinibus. Cur hoc, nisiquia . plismate,illisque •mysteriis arbilramur? qjioniam
illud hserelicopum-genus in «atbolica, fidei inlegri- rcum a calholjca fide .eorum auctores discederent,
ialepersisieret, licetan qujb.usdamalii. superstitio- perfectjonem Sjjiritus, quam acceperant, amiserunt,
nibus qberrarent? Noium namque HQfist, quod nec dare cjus .pleniiudinempossunl, qusemaximein
Novatus, cujus ii sequeb,ant?.irerrorem, dogmaiiza- ©rdinalionibus operalur; quoniam per impielalis
verat, neque bigamis commu.nieare, nequein perse- ^R suse perfidiam poiius 120 fluam Hclpmdixeriuv,
cutione lapsis, .eliamjjost poeiijtenfiam, veniam/lare perdiderunt;" nec fieri polesl, ut eorum profanos sa-
eportere. Si ergo el bi, qui jam #b his- sunl -hsere- cerdoles dignos Cbrisli honoribrrs afhitremnr, quo-
licis ordinati, aequaquanr suo sunt honore privandi, rum laicos imperfectos, jat dixi, ad.sancti Sprruus
ob id scilicet, qtiia eorum .consecratores in fide non percipiendam .graliam cum pceniienliaeimagine re-
litubant, quid de Simoniacorum ordinaiionibus sen- <eipiamus. In quibus nlmirum decr.etalibus yerbjs
tiendum, qui et omnia fer.e inslilutionis ecclesia- iiianifeste datur intelligi, ^uia in promolionibus cle-
sticse jura conservant ? ricoruin, non immerito fides .or.dinanlis altendiiur,
At foriassis objicitur quia .Simoniaciflequaquam exqua )idelicet pendet, ut ordinatlo ipsa siyerata,
sunl in Dde perfecli, .nimirumjiecqanles in Spiritura ^iyeirrilajudicetur. Quod .enim,len,et ;ordinatorin
sanclunv, quem afbitr.anlur .peeunlis eoeniendiim. jide^ accipil or.dinafusin muhere.Enimyero^si Aria-
Adquod facile respondemus,, quiarsi bsec.districtse _jiisrecta fides inesset; etiamsi eos cujuslibel di^.eraaj
.censuraj-subtilrlas teneatur,, eliam in JNovajianis praviiatis.error jnvolverit, facta apud ,eos consecra-
contra Spirilum sanclum quodammodo
cuIpa,pe.iS- tjo no,nperirel. .(VideschoL) Ubi npt^nd.iyn^quanta
diaj reperifur. Nam cumper Spiriium sanclum, gui invocationi divini nominis reyerentia debeatur, ,cum
est r.emjssippeceaio.rum,"veniapqenitentibus .conce-*" u etabxjis
haptizaii, quos lam perfida, ut ita di.xertm,
--datur, eonstat procul dubio quja conlra Spiriium fides damnal, jebaplizari tam.en .pmnino noji ,au-
sanctum pugnat, 'qui lapsis jj.e,r poeqitenliam iiori deaiit. JSain quia auctqre? eOjTum;, Ujtclicitu^Jidem
coraniunjcat. Sed aliud .est in fide peccare, aJiudesl rectam-iion habueruni ad ipercipiendam sancti Spi-
a fide recedere. Aliter nerope redarguendus ,est mi- rilus gratiara, manus illis imponitur; quia verojn
les, qui in belli conflictibus enerviter,cecidit,_aliier .aguam surit sub invocaiione sancloeTrinila.lis im-
ille pieclendus, qiii .abjuratis miliiise sacramenlis, ad mersi, non sunt deniio Jjaplizaridi. Cnm ilaque sola
hostium castra dediiitius transfugit. Ijjoneadem servo sine fide verba sub hseretica Arianorum siipersii-
poena debeluf, qui in domesticis rebus sub domini tione prolata, non audeant irrila j'udicari,,quo,pacto
sui imperio peccat, et illi, qui .ugum "serviiulisex- Sirnoniacorum consecratio robtir non habeal, in .qua
cussif, ac jus extrahese domiiialionis elegit. Licet cum fidej ct csetera observantise regqlaris s,acra-
enim isti in regula fidei ex aliquo videanlur offen- menta cbncordant?
dere,' non tamen eaienus, ut Spirimm saiiclum ar- "CAPUTXXUL
guendi sint hseretica pravilate negare. Atqtre ideq Quod consecralioniseffeciusfidci nilitur fundamento,.
tjurn revenunlnr, quonianfjieccaveruiit, manus illis p. De Donatistis cjuoque novjmus (AUGconlra CresC.
rj
imponunlurf quia vero minime iiegaveninf, saoer-- gram. , lib. n, c. 9.)" Caiihaginehsi conciljb fuisse
doialis gradus ofiicio non privaniur. At contra Ariani, concessum, ut cum ad unilalein calholicam quilibet
qui adversus Spiritus saneli divinilalein manifesta eoruni redire disponer-el, si hoc paci Christianse
prorsus impietale co.nfliguni, ad calholicanr fiderii prodesse viderelur, vcum suo reciperetur honore.
redeuntes, in mali accepli prdims persislei.e digni- "Sicittaulem in generali hssreseon enumeratrone di-
latenon possunl. Credunt enim, sicul eo.rum sacri- dicimus, Donatistsenon ^admodum supt fidei errore
lega professio uiaiiifestat, quod Paler crealor sil, iradueti, sed irati polius, quia Caeeilianus quidam
Fiiius ereatura, Spiriium vero sanctum creatufam .ccoitra .eoiTini.votuminCanthagiiiensi inlhronizaius
creaturse damhabiliter asseveraht.. ,Silseile, schisma fricefunt, >etab ecclesiastica com-
•' Quia
igitur virttilem sancti Spiritus in fide non munione prsecisi sunl : et quanquam certum sit,
habent, qua videlicetomnis.Ecclesiaj dignitatis ordb quodSpiiitum «ancluni, nisi inlra sanctam sEccler
-perfieilur, apud eos facta ordinatio canonicis san- _.iam,calholicam nemo. possil accipece : apud eos
clionibus .rrila jndicalur. Sed non abs re' fieri cre- lamen quilibet ordinalus,si paci hoc consulat, non
dimtis, siquid de iis in suisDecrelisIiinbcen.iuspapa jiiuvalur honore, quia perseyetjit iu Hde. ,Cumergo
4SS S. PETRI DAMIANlOPP. "TOMUSSEU PARS III, — OPUSCULAVARIA. , 135
j&onatista,qui procul dubio schismaticus esi, et dono .A inveniri non potest. Qurd "ergo causaj est, ul cum
cancli Spirilui. prohalur alienus, in pe.rcepli honoris illorum ordinalio rata esse decernitur, islorumfri-
«irdine valeat aliquolies permanere , luce -claritis vola judicelur, prseseriim cnm nos non elaboremus,
- conslat, quia consecratio non ordinali, vel ordina- ul Simoniaci in eo, quem male mercati sunl, hbnore
toris est merilum , sed ad ulriiisque potius fidem permaneant: sed rdpottusiiehi, qui ab eis gratuilo
• lolum respicit sacramenlum. Alias sive Donalista ordinali sunt, locum sui gradus amillant? Ubi no-
Dpnalistam, sive Novalianus Novatianum ad cleri- tandum, quanta sit in eorum, de quibus loqriimur,
calus jiira promoveat, quse est in ulrolibet dignilas condilione distanlia; nimirum cum DonalistaeDona-
meritorum, ut divinaegratise myslerium vel iste dare, lislas, NovatianiNovatianoseisdem videlicet erroii-
•vclistepossit aceipere? Sed inler malum, el malum, bus irrelitos, ad ecclesiastici gradus augmenta pro-
dantem videlicet, eVaccipienlem, bonum versalurin moveant, Simoniaci autem non"Simoniacos, sed in-
. medio, quodneulrius vitio a suaivovitgenerosilalede- nocentes polius ordinent et calholicos. lllis dehique
terreri. Nimirum, si leprosus leproso prsebet aurum, " non lroc solum valeat opponi, quodfuerint ab bse-
quod profecto rulilat, nulla scabrosarunf manuum relicrs Ordinati, verum hoc insuper quod et ipsi fuis-
est varielate perfusum. Si csecuscsecolucernam por- sent indifferenler hseretiGi: isti autehi nequaquam
rigal, 121 lux csecitatcm nesciens, ex bajulorum"B sunl Simoniacoehseresi obnoxii, ctiam si a Simonia-
manibus tenebras non admillit. Quapropler si recla cis 122 omni venalilalis remoto commercio, regti-
'fides adsit, videlicet ut in Patrem, et Filium, et Spi- lariter sint promoti alque in eisdem Ecclesiis sbr-
ritum sanclum recte credatur, indigni cliam cuj'us- titisnnt adminislrationis officium,uhi et sacri ba-
libel sacerdotis consecralio indifferenler impletur : jilismatis percepere"inyslerium.
nec propter indignum ministranlis meritum d.vinse Ulrum vero lales merito a suis arceanlqr honori-
gralise munus perfeclioiiis suse palilur delrimeulsim. bus, ex B. Leonis facile possumus auctoritate per-
Cndejjrsedicluspapa Innocenliits, cum de duabus pendere, si decrelalem ej'us sentenliam suis bicver-
hseresibus, Paulianistis videlicei, et Novatianis com- bis uon pigeat annblare. Ait ehim (dist. 62, c. Nuila
muniter dispularet, cur a Paulianistis venienies miio): <Nulla ratio sinit, ut inler episcopos habean-
bapiizandos esse -dccerneret, a Kovatianis aiftein tur, qui nec a clericis sttnt electi, nec a plebibus ex-
funditus prohiberet, eausam his reddidit verbis, di- petlli, nec a provincialibus episcopis cum melrbpo-
cens ; i Quia Paulianistse, Iiiquit,'iii nomine Patris, iitani judicio consecrali. Unde cum "ssepe quseslio
ct Filii, et Spiritus sancti minime baplizant, nec de male acceplo honore nascatur, quis ambigat ne-
-xtpud istos (videlicet Novatianos) de unilale Patris, „ quaquam ab istis esse tribuendum, quod nec docea-
et Filii, el Spirilus sancti quseslio aliquando mola tnr fuisse eollatum? Si qui tamen clerici ab istis
esl. > Et ideo de omnibus segregalis hsec'sola electa pseudoepiscopis in 'eoriirn Ecclesiis ordinali sunt,
est, cui istud crederent cbncedendum : qiria nihilin quse ad proprlos episcopos perlinebant, et ordinalio
rairis; et Filii, et Spirilus sancli sacrameuto pecca- eorum cum consensu et judicio prsesidentium ,facla
reni. est, potest raia haberi, ita ut in jpsis Ecclesiis per-
Hsecitaque venerabilis Innoceniii verba ita defi- severent, aliler vana hahenda est talis ordinalio.,?
nitiya sunt, atque perspicua, ut omnem noslris men- Ecce aulhenlico Leonis papse judicio, quos neque
tibus scrupulum aureranl, nodumque proposilse cleri, neque plebis consensus elegit, nec cum me-
quseslionisindubilanlerabsolvant. SiaulemperPau- tropolilani judicio provincialium episcoporum con-
lianistas sacramentum idcirco dari non polest, quia cordiaconsecravit, inter episcopos non habentur : et
fidem sanctse Triniiatis non babenl; per Novalianos tameri hi, qui ab els sunt in propriis Ecclesiis judi-
.iulem Ideo potesl, quia licet aliotenus hseretici sint, cio prsesidentium ordinati, nequaquain sunl inj'uucti
orlhodoxse tamen fidei pleniludinem lenenl: cpnstat gradus honore privandi; videlicet ut -is, qul ad epi-
profeclo quia si fides stal, "consecratio rqbur obti- scopatus oflicium cum tanla usurpalione prorupit,
neat: nee aclionis lahefactalur yilio, quse fidei nili- JJ ul adversus eum omnium fere vota concurranl, et
lur fundamento. sibi, quod accepit, prodesse nil valeat, utpole qui
inter episeopos non habetur, el aliis prosit, quatc-
CAPUT XXIV.
ilus qui ab eb promoti sitnt, a suis nequaquam ar-
Quod maie ordinati episcopi consecralioHis gratiam eeanlur honoribus. Sed quis neget poluisse illic
aliis habeant, sed sibi non habeant:
etiam venalitatis intervenire commercium, ubi ad
Esto- igitur, concedamus, vel potius asseramtls, Ivonorisculmen tam obstirw.a, tam
inoppoiiunaiue-
ut Simoniacus ^it hseretieus, sed et Novalianus hte- Tit ambilione
subrepUiin? Qtti tamen aliis babet,
-retictis/el Donalisla simul hserelicus : sed-Simonia- quod sibi non habet: quia videlicet alios consecrare
ctisin Spirilum sancUun peccat, quia donum Dei
permitlitur, cum et ipse inter episcopos non hahea-
et
comparat, Novalianus certe in eumdem Spiritum tur. Sajpe sterili trunco secundus ramus inserilur,
sanctum"peccat, quialapsus eliam posl poeniteniiam qui nimirum in eo, quo.dgerminat, non Irtinci, sed
de ejus rcmissione desperal; iirluiominus etiam Do-
. j.
natista peccat in Spirilum sanclum, qui sc ab Eccle- proprise naturajjiiraconservat.
sia segregat, exlra quam viilelicet Spiritus sanctus
'
f57 OPUSC. VI. — L1B2R QUI DICITURCRATISSIMUS. 138 _
CAPUT XXV. A detrimenla senserunl, deelarante hoc ipsum Doraino
Quod ab impiis scepehmrelicis ordinali, a suis non manifestissima voce : « Sederunt, inquil, Scribse et
removeanlur offtciis. Pharissei super cathedram Moysi; quse dicuntvobis,
! Qnid dicanvquod ex his, qui ab impiissimis sunt facile; quse auiem faciunt, nolile facere: dicunt
•hserelicis ordinati ecclesiastica videatur snbvenire enim, et non faciunl (Maith. xxiu). >
' auctoritas, et in
promulgandis super hac discepla- Quidquid ergo ad hominum provectum qullibet in
tionej'udiciis, non tam veterem perfidiam promoven- Ecclesia minister pro officiosuo videtur operari, hoc
lium, qu_tmnovam fidem, et resipiscenliam conside- totum coiuineri implendo divinitatis effeclu, ilaille,
ret promotorum? Qui enim decrelis ponlificum so- per quem Chrislus Ioquitur, Paulus affirinat:« Ego
lerter incumbit, non ignorat eumdem, cujiis supra plantavi: Apollorigavit, sed Deus incrementum de-
paulo anle meminimus, Innoceniium papam licen- dit (7 Cor. m), > et paulo post idem Anastasius :
tiam permisisse, ut omnes, qui ante damnaiionem i Ideo ergo et hic, cuj'us nomen dicimus esse reti-
Bonosi hserelici ab eo fuerunl ordinati, si reliclo at- cendum : male bona ministrando, sibi tantum nocuit.
que damnalo ejus errore, ecclesiasticse unitali se Nam inviolabile sacramenlum, quod per illum da-
sociare disponcrent, in suis honoribus permanerent. tum esl, in aliis perfectionem susevirtutis obtinuit. »
Et quidem Bonosus, prout in ej"usdemdecreiis inve- B Ecce vir aposlolicus tanquam pro nobis slaret, no-
nilur, Pbotinianus fuisse dignoscitur. Pholiniani slram in se causam suseepisse perpenditur, ita ul
autem 123 neganl Christum Deum anle sseculaex pene nihil nobis dicendum super hujus quseslionis
Patris substaniia genilura extitisse. Ii nimirum, quia maleria videatur reliquisse. Ealur ergo et tantaj
cum Judseis Dei Filium negare non meluunl, cum auctoritati improbe resistatur, nec sufficiet censori-
eisdem quoque parlicipium non diverssedamnalionis bus novis, quod principibus 124 videbalur anti-
incurrunt. quis; ul dum discretio non tenelur, etiam pielas
Cunvergo ii, qui non modo a tam pernicioso con- amitialur. Quidam namque dum sancli, jilusquam
secrali referuntur haerelico, sed ej'usinsuper involuti suni, videri appetunt, siccorrupta conantur sibscin-
erroribus, in acceplis permanere gradibus permit- dere, ut aggrediantur eliam, quse sincera sunt 1'ace-'
"tunlur; facile deprehendilur, quid de iis, quj a Si- Tare: ulque ad plausus hominum videanlur in ccn-
moniacis non simoniace sunt provecli, meritoque sura j'ustiiisedisiricle persislere, non verentur a pie-
j"udicelur. Cui non dissimile etiam illud esl, quod taiis traniite crudeliter aberrare.
Anasiasius papa de hseretico Acacio decrevit, cujus CAPUT XXVI.
nimirum decrelales sentenlioe tam «limale digesue Quod ii eiiam, quos post damnationem suam ordina-
p vil Acacius, honoribus non privenlur.
sunl, noslrisque allegalionibusper omnia congruen-
tes, ut etiamsi quae a nobis prolixius exarala sunt, Quid isli dicturi sunt, audianl de his quoque,
cuncta deessent, ad comprobandum quod in prse- quos posl damnaiionem Acacius ordinavit, quididem
senli disputatione versamur, plene sufficiant. Qua- papa deereverit: non enim eos arbitror isla legisse,
'
propier nec nos pigeal de slylo ejus hic aliquando quod conslat ab iis temerario dissonare judicio. Au-
"produclius recensere, ut quod Ioquimur, non ex pro- diant igitur pieialem apostolicsesedis, et a duritia
priis adinvenlionibus, sed ex Palrum regulis videa- proprii emollianiur examinis. Post illa siquidem,
mur excerpere. Ait namque inler csetera (Disl. 19, quse proemisimuset ista subjungit: Qnod si aliquo-
c. 1) Anaslasio imperatori: i Secundum .Ecclesise, rum, inquit, in tanltim seexlenditcuriosa suspectio,
inquit, calholicseconsuciudinem, sacratissimum se- ut imaglnenlur prolato apapa Felicejudicio, postea
renilatis tuseJjeclus agnoscat, quod nullum de his, inefucaciter in sacramentis, quse Acacius usurpavit,
vel quos baplizavil Acacius, vel quos sacerdoles, egisse : ac proinde oportet eos metuere, qui Vel in
sive levitas, secundum canones ordinavit, ulla ex consecralionibus, vel in baptismale mysleria tradiia
'nomine Acacii poriio lsesionis atlingat, quo forsilan susceperunt, ne irrita beneficia divina videanlur':
per iniquum tradita sacramenti gratia minus firma <r. meminerint in hanc quoque parlem similiter tra-
videatur. Nam etbaplisma, quod procul sit ab Ec- clalum prsevalere superiorem, quia non sine usurpa-
clesia, sive ab adullero, sive a fure fuerit datum, tione sacerdotii adjudicati hoc egil, in quo virlulem
ad percipienfemfninus pervenit illibafum, quia vox suani obiinentibus mysteriis in hoc quoque aliis
illa, qu_e'sonuilper colunibam, omnem maculam hu- rea sibi persona non nocuit. Nam"ad illum perlinuit,
manse excludil; > quod declaratur cuai quod tuba Davidicaita caniiur: c Verumtamen Deus
' dicitur pollulionis
: « Hic est, qui baplizat in Spiritu sanclo et conquassabit capita inimicoriira suorum , verticem
igne (Matlh. xxm). >Nam si visibilis solis islius ra- capilli perambulanlium in delictis suis (Psal. LXH).>
"dii cum per Ioca felidissima transeunt, nulla conta- Nam superbia semper sibi, non aliis facit ruinam.
ctus maculalione inquinantur: multo magis illitis, Qnod universa Scripturartim senteniia coelestium
qui istum visibilem fecii, virtus nulla minislerii in- tesialur auctoritas, sicut etiam per Spirilum san-
dignilale conlingilur. Nam et Judas, cum fuerit sa,- clum dicitur in Propbeta: t Non habitabit in medio
'crilegus alque fur (Joan. xxin),"quidquid egit inler domus meaj, qui facit superbiam (Psal. c). > Unde
aposiolos pro.dignitale coranjissa, non est reproba- cmn sibi sacerdotis nomen vindicaverit, condemna-
tuin : et beneficia, per ind;gnum data, nulla ex hoc tus in ipsius verlicem superbise tumor inflictus est;
PATBOL.CXLV, 5
'
159 S. PETRl DAM.ANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA VARIA." 140
qnia non poprrlus, qui in miristeriis domrm ipsius J_ . tissimi regis.irijperiunr, prsesulalumque reverendre
siliebai, exclusus est; sed auima illa, quoepeccave- memoriseClementis papse, istiusque beatissinii Lfio-
ral, jiistojudicio proprie erat obnoxia, quod ubique nis apostolici, quo nunc videlicct prsesule, sancia se
mimerosa Scripturarum teslatur instruclio. gubernari gratuIaturEcdesia, per occidentalia rcgra
Quid jam dicelur ad isla? Quse adversus hsecpo- virus Simoniacaehsereseos lelbaliter ebullisse.ila ut
terit callere versutia, quse veriiati repugnanlibus quodpassim fiebat licenter admissum, ulloriae aninr-
suppetere polerunt argumenta ? Ecce de una bic adversioni nequaquam duceretur obnoxium, et
.persona speeialiler agitur, sed universalis est causa quod erat fere oinnibus consenianenm, pro regula
quse generaliter defrnilur : non lamen nos tan- tenebatur, lanquam fegali sanclione decretum? Quid
quam pro bsereticis sianles, ad hoc ipsa prsescribi- ergo commeruii, quid peccavil, qui malrenr suam
mus, ul reliquas sanclorum Patrum senteiilias, quse Ecclesiam, in qua nimiruiii ex aqua etSpiritu sancto
jn eos, eorumque ministerium severius vindicant, renatus esl, simpliciier adiji, aique ubi baplisnmni,
deslruamus : sed ideo plane, ui dum, qiue in priori- illic eliam graliam corrseeraiionis accepil? Suum
bus sanclis fuerit, moderatio discrclioiris alteniiiur, quippe non erat, til de consecraturi se persona dis-
ab bis quoque, qui nunc «unl, nequaquam jier putare debueril, propierea quem apud Eeclesiam
iinmoderalam juslitiam limes recti examinis ex- B suam prsesidere in epihcopalicalhedra feperit,tab eo
cedalur : ne iis etiam illud congruere videalnr, ad ordinein promoveri integrum duxit. Quid enini
cui el nomen dare in professione sacrsemi-
quod de quibnsdam eorum similibus per Apo- faceret,
stolum dicilur: i Quia zelum Dei habent, sed non se- liliae 12@ necessilas imminebat, el migrare tame;i
cundtira scieniiam (Rom.x). > Qui igitur ab hseretico, ad aliensedicecesis episcopum non licebat? Cur non
125 eodemque sedis aposioJicse .auclorilale da- aniiqua sanctorum Patrum gesla, siveprseeepta sub-
mnato, promoti sunt, a sul gradus adminislratione filius pertraclantur: ut dum jiidicii censura depro-
iion corruunt: etqui a Simoniacis non Simoniaci mitur, eadem semper discreti moderaminis liriea te- -
«msecrati sunt, honoris accepti periculum susline- nealur? Nam et is qui supra, magnificusLeo, omnes
brrnl? Dura ccrte-seijtentia, et indiscreli examii.is clericos ab hsereticis venienles, in iis quidem, quos
prorsus inhumana censura,: utquos conscientia red- j'am adepti suiil, prsecepit ordinihus rec.pi, ad altio-
dit innocuos illala redargiial poenajjleclendos, et in res autem gradus prohibet promoveri. Cujus de-
eosseverilas judicialis extendauir, quos prsesumpti creti nos lilulum contenti sumus hic breviter adhi-
jjiaculi temerilas non accusat. Ubi enim non est ad- bere, ad texiuram aulem rnittimus, quibus vacat dif-
niissinn crimen, cur inferatur poenale snpplicium ? fusi is illic exarata perlegere: « Quod omnis, inquit
Ubi.non eslrealus, curinnocens exhibeaturulreus? C (i,q.l,c. SiOKis/«Bi'(;(.(;(c),cujuslibetordinisclericus,
Qtiod p."sejudicialecensei-elureiiamin tribunalibus ju- qui eatliolicam deserens, lisereliese commnnioni
dicuni, cur rectum videalur in sanctorum concilio miscuerit se, si ad Ecclesiam reversus fueril, in eo "
sacerdolum? Solent cerlepiipontifices ad depositio- gradu, quo erat, sine promotione permaneat. i Po-
nem unius ciijuslibet sacerdotis ex intimis visceribus namus iiaque, ut Simoniaci in nullo a cseieris lisere-
suspirium reddere, uberibus lacrymarum rivis iri- ticis difleraiit, atque per schismaiicam sectam si-
stia ora perfundere, cunctique aslanles pise compas- mililer, cum eis ab ecclesiastiea communione pro-
sionis cogunlur sludio condolere. cul recedant; in sacerdotio tamen, vel cseteris gra-
Ecee vrunc tota pene Christi Ecclesia ad unius dibus quiciiiique jam ab eis promoti sunl, Leoniano
seiileniia. calculum sacerdotibus desiiimiur, el ul decernunrur permairere judicio.
tolerabile videalur, sacerdolum populus in commune CAPUT XXVIII.
dejionilur, et risus habelur. Cur non illud saliem Hic manifesle probatur, quia per simoniacosSpirilus
reducilur ad memoriam, quod perEzecbielem divina sanctus acci, iiur.
vox clamat, dicens : « Anima, quse peccaveril, ipsa Sed dicilur e diverso, ecce B. papa Gregorius cla-
morietur : paler non porlabit iniquilatem filii, roal: t Si quis, inquilfn, qusest. 1, Quisquh), ad Si-
lilurs non portabit iniquitatem palris : justitia " monia.se hsereseos, vel neopJiytorum facinus emen-
justi super eum erit, et impielas impii eril su- dandurn officii sui consideraiione yeheinenler non
pereum?>(Eiec/i.xvrrr.)Isiiaiitemfi'aternsecalamila- exarsetit, cmn illo se non dubitet habere por.ione.n,
- tis avari hoc satagunt, ad hoc enituntur, ut anima, a quo hoc piaeulare
fiagitium sumjrsit exordium. >
qugj non peccaveril, inlereal: el alieni facinoiis in- Concedimus, inquam, et a sancto viro, quod absit,
nocens, poenasexsolval. Arrhelant entm, ulfilii addi- non diversa sentimus, nimirum, ut unusquisqtie fi-
canlur iniquilatibus palrum, et justi proscribaniur delium ad emendandum pestis utriusque fiagilium
criminibus impiorum, alque ut manifestius eloquar, pro viribus satagat, alque ul Simoniaci cum neophy-
cos, qui Simoniaci non sunt, Simoniacorum pcenis lisjjariter depoiianlur, recii examiuis zelo inarde-
adjudicani, ei pro illoruni negotiatione condemnaut scat. Nos iiaque non pro'Sinioniacis stamus, ,quos
qui exsecrabilis nogoiii crimen prorsus ignorant. nimirum damnandos esse omuis sacri eloquii testa-
CAPUT XXVII. lur aucloritas ; sed sicut ex sanctorum Pairum niul-
Quod usque ad hoe tempus Simoniaca hmresis vigiiit. limoda sanctione colligimus, gratis a Simoniacis
Quis enim nesciat usqtie adhujus Hcnrici clemen- ordinatos, jure i» suis ordinibus relinendos esse li-
m orusc YI. — LIBER QUIDICITUR CRATISSIMUS. IH
here profiiemur. Ifaque qui Gregorium ad susepro- _4 veclos, et usque ad obitum novirirusofferendis mde-
balionis indicium devocat (GBEG.Hom. in Evang.), sinenler sacrificiis insliiisse; et riunc perspicue vide-
Gregorianum quoque tesiinionium admiltere reci- mus insignibus-miracuiorum -ur.ulibus coruscare?
proca vicissiludine non conlemiiat, et non quale- Nostra quippe setate beati viri, videlicet, Rondaldns
icunque, sed pro ipsa re, ut dieitur, ad vivum lan- Gamarinensfs, Amitus Ramibonensiss Guido Pompo-
gat, ac litigandi lerminum cle csetero verbosis impo- sianus, Firmanus Firmensis, el quamplures alli
nat. Denique dum in bomilia qtiadam deSimoniacis sanclse conversationis studio floruerunt. Super quo-
loqueretur, adjecit: . Qul namque sunt in templo rum videlicel veneranda cadavera ex sacerdotalis
Dei bodie, qui columbas "\eudunt, nisi qui in Eccle- auctoritate concilii sacra altaria suiit erecla, ubi ni-
sia prelium de imposiiione manus accijiiunt, per mirum divina mysleria miraculis exigenlibus offeruii-
quam videlicel impositionemSpirilus sanctus ccelitus tur. Evidens ergo clarescit indicium ex eorum ma-
dalur? jEccesisanctihtijusviriauctoritati fidesadhi- nibus sacrificium divino conspectui' quam suaviier
"bendadecernilur, non esl cur disceptalioniscontrover- sit, et acceptum, atque per eos divina dispensalio
sia ulterius proirabaiur. Quid enim liquidius, quid . luce clarius innotescit; quia neniinem caligo alienss
aperiius, quarnquoddiciIur,quiavidelicelmanusim- peryersitatis obnubilat, quem fulgor proprise religio-
'
positione,quivenditurSpirilussanclus,coe]itusdatur? ]o nis et honeslalis illustrat: nec reatus obruit promo-
Alque, ut idipsum adhuc arctius inculcaret, lar- ventiura ubi stat puritas etinnocentia promolorum.
dioremque sensum plenius eo, quod dicebalur, iri- Sed dum hsec aliquando cum religiosis cjui-
slrueret, quod roanifeste prsemiserat, replieare husdam 128 episcopis agerem, ecce nunc in me-
127 non piguit, dicens: « Golumba igitur vendi- moriam redil quod Ubertus Afiminensis , reveren-
tur, quia manus imposiiio per quam Spiritus san- dissimus videlicel et honestissimus prsesul, atlulit :
tus accipitur, ad prelium prsebelur. > Si ergo per «jEquivocus, iuquit, prsedecessor meus Ubertus epi-
illam manus impositionem, quse ad pretium praebe- scbpus in sacrse sedis acquirendse commercio, teste
tur,- Sjjirltus sanclus accipilur; quid minus sacra- provincia, nongerilasPapiensis mcneloelibras appen-
menliin Simoniacis, quam in gratuito promolis sa- dit, qui tamen poslmodum B. Arduinum, per quem
cerdolibus invenilur, "nisi quia fonte, qtiem aliis sa- omnipotens tol Deus exhibet slupenda miracula, iri
lubriter influunl, ipsi damnabiliter irrigantur: el vi- presbyterum consecravit, quem cum perquisissem e
perarum more, dum filius .pariunt, ipsi moriunliir? vesligio, utrum beatse memoriae vir ab offerendo iri
Quid erlim mirum, si in ministeriis spirilualibus ex sua incolumilate persiileril, usque ad ultimoedecu-
malis ordinaloribus boni ministri fiant, cum et in balronis articulum offerendo saluiaribiis bosliis se-
generatione carnali non dissimile quid ssepe contin- (- dulum insudasse respondit. > Cum igitur omnes isti
gal? Cerlum namque est, quod videntes filii ex caecis quorum supra meminimus, et consecrali a Siino-
genitoribus prodeani, et gibberosis atque debilibus niacis asseranlur, et lamen aecepiis usque ad linem
inlegra membris soboles et procera succedat. Plane vilseofficiispermanenles, ita divinoexaminiplact;eriiit
"nec virlus ordinanlium eis augmenlo est, qui per si- ul adrhirandis eorum meritis miranda lestimonia si-
nistra gradi non metuunt: hec rufsus eorum pra- gnum perhibeant : conSlal procul dubiOjquia promo-
vilas illisofficit, qui per lineam rectse convefsationis vr-ndiscoemplionon prsejudicat, ubi promolus conlra-
incedunl. Quid enira Samueli prsejudicassecognosci- ctus venalilatis ignorat: nec distracloris in eum culpa
lur, quia Heli discipulus fuil? (I Reg. n, 3.) Aut lran_.fiindilur, qui dislractionis crimine non lenetur.
qurd profuit Nicolao, quia apostolica eum eleciio Et quidem tolerabile forlassis ufcunque videretur,
in gradum leviticaj administralionis assumpsit? Ille si falsiiatis asserlio ordiiiem tantumtnodo prsesenlis
siquidem cum Stephano simul impositionem aposlo- viloe confunderel, nisi et prselerito-SDeculoomnem
licsemanus"accepit et periit (Act. vi); iste in Ophhi funditus spem atque materiam Christianse pielatis
et Phinees pravilate convixil: et quia prophela Deo auferret. Dicunt enim, quod, quse-tunc videbatur
fidelis essel, cunclis innotuit. Unde par fuerat, ut ii, Ecclesia, domus erat simplex ; quod credebalur al-
qui omnes sesluanl in commune deponere, illud sal- iDtare, purus lapis'erai; sacerdotes, et qui reliquis
tem Innocentii superius memorati, prselata modera- cernebantur ordinibus constituti, prorsus laici eranl,
minis dispensalione servarent. Nam cuiri de his, qui cunctisque spiritualis sacramenti viribus alieni;
ab hserelicls ordinati sunt, disputaret, post multa quod corpus et sanguis Domini credebatur, simpli-
subjunxit, -dicens: « Quolies, inquit, a populis, aut ciler panis eral et vinum; terrena substantia nulli
a turba peccatur, quia in omnes propter- roullitudi- sancti Spiritus virltue suffusa. Cuncta ergofalsa fe-
nem non potest vindicari, inulluih solet transiri. s rebanlur, elfriyola, el a Christianoeredemptionis
CAPUT XXIX. •veritatepenitus remola, Unde consequitur, ut palres
^Quod qui promoli fuerani a Simoniacis, miraculis nostri, sive hsec falsa fuisse cognoverunt, sive veri-
coruscant. talemfuisse, mendacium seslimaverunt, indifferenter
llludquoquei quod crebriusiterarimultisrefereftlH omnes inevilabili necessitate perierint. Quid enim
bus audio, tacile prselereundum non duco. Quid -prodest periculum nosse quod non datur evadere?
enim quod nonnullos venerabiles viros, quos con- Arit quomodo valeat quis ad fontem veritatis attin^
sial proculdubio a Simoniacis ad sacerdotium pro- ^gere, si per devios anfraclus gesliat, licet nesciuS/
143 S. PETRI DAMIANIOPP. TO.MCSS£U PARS III. — OPUSCULAYARIA. m
cberrare ? Solus ergo Simon poluit fluenta restin- .A si per reconsecrationem Spirilum sanctiimnon timcat
guere, tanquam obex medius inter Deum, ei homi- abnegare.
nes, humanum genus a Crealoris sui consortio se- Sed si-ex decreto Felicis papoe, ubi nimiriim de
jjeiare? Absll, absit, ut faJsus Jiomo rescindat quod rebaptizatis loquilur, bfevc quid apponere non gra-
verus Deus et homo confoederai. Absit, ut omnes vemur, illic manifesle possumus colligere quid de-
lromines oliimere, et diyina beneficia valeat perver- beanius efiam de Teconsecralionesenlire. lnier alia
silas humana delere. siquidem ila prosequilur (De consecr. dist. i, cap.
Sed quid, quseso, dicemus de bis, quos post nego- Eos quos): « Eos, inquit, qnos episcopos, presbyte-
tialioni5- nefandae commercinm, per quadragenos, ros, vel diaconosfuisse consiilerit, et seu optaines
.vel quinquagenos annos usque hodie aspieimus fprsilan seu coactos lavacri illius unici claruerit fe-
ponliflcales infulas obsldere? Nam , ut de eorum cisse jacturam, et Cbrislum, quem non solum dono
praedecessoribus taceamus sive proximis , sive lon- regenerationis, verum eiiam gratta percepti honoris
ginquis, quos idem aliunde fures exhibuit, omnes indueranl, exuisse, cum constetneminem ad secun-
qui istis obrepentibus liinc fuerunl ordinali, veljam <iam tinctionem venire poluisse, nisi se palam Chri-
stuit ex hac luce sublradi, vel caliginosse sene- stianuin negaveril, et professus fueril esse paganum,
clutis obstaculo ab exercendis officiissiinl remoli; B quod -cum generaliler sit in omnibus exsecrandura,
unde necesse est, ul in eorum dicecesibus ab his multo roagis in episcopis, presbyteris et diaconibus
lamen clericis sacra mysteria jjeraganlur, qui ab auditu sallem diciuque probatur horrendum. Sed
iis, qui adhtic vivunt, Simoniacis ordinem suscepe- quia idem Dominus alque Salvalor clementissimus,
runl. Quid ergo de iis sentiendiiin esl? Qnid faten- el neminem vult perire, usque ad exitus IgQ sui
(lum? 129 Nunquidnam sub eis tot millia homi- diem, in poenitenlia, si resipiscunt, jacere conve-
num perire credenda sunt, qui ab eisdem sacra- niat. Nec oralioni non modo fidelium, sed uec cate-
aiienli graliam non babentibus, vana sacramenti chumenoruni quidem omnimodis interesse, quibus
specie deludunlur? Dicendumne esl populo, ul vel coir.muniolaica in morte redhibenda est. >In quibus
iiliarum dicecesium sacerdotes acqtriranl, vel ipsi profecto verbis illud est solertius inluendum, quia si
transmigrantes ab iis, qui non a Simoniacisordinali rebaplizatus idcirco Christum negasse dicendus est,
-iSunt,sacramenia percipianl? Sed ecce sacri canones quia post acccplum haptismum se negaverit Chri-
vehemenler obsislunl, et sine forma ponlificis paro- stianum; is etiam, qui reconsecrandus accedit, ideo
chiaruni limiiein transcendenles, a commuiiione re- Spiritum sanclnin negasse convincitur, quia cum
.jiellunt. His igiiur quaniloque consulti, quod consi- posl consecralioiiem Spirilum sanclum se non acce-
lium dabimus? Quibus nimirum j'uxla dispensato-' J pisse leslatttr.
rise assertionis inertiam nec indigenaepossinl mysle- Reconsecratus ergo a rebaptizato nequaquam di-
ria sacra tradere, nec ad extraneos canonica per- versa damnalione dividi.ur, cum nimirum pari im-
jniltatiir auetoritaie transire. Ad largissimse ergo pietatis ptaculo sociatur, nisi fortassis et hunc scele-
Jivinse pielatis iirjurhim irievitabilis pereundi neces-. ralius peccare quis asserat propter hoc, quod Yeritas
siias illis imponitur , quibus videlicet undique cir- dicit: t Quia qui peccat in Palrem, et Filium, remit-
xjuinclusisnullo saluiaris eonfu..ii remedio subveui- titurei; qui aulem peccat in Spiritum sancium,
iur. Verum nos diuiius persequi isla poslponimus, neque hic remiltitur, neque in futuro (Malth. xn;
iil quae audilui saltem pavenda sunl, intelligenda Luc. xn). > Et revera si calholicofum edicta ponti-
polius, quam le^enda sanse nienlis judicio relinqui- ficiim propensiori subtilitate disculimus, invenimus
,inus; ut paucissobrius lector agnoscai, dogmatis hu- aliquam licentiam in rebaplizalione permissam,
jus auctores quanlse impossibilitalis error iuvolyat. quam cerle videmus reconsecrationi funditus dene-
CAPUT XXX. gatam (i,"qusest. 1, Quod quidam; i, q. 1, Si qui).
Quod rebaplizatio, et reconsecratiopar erimen est. Nam si quse superius dicta sunt memoria non patia-
. Qiiia igilur, ui de reconsecralionibus loquere.iiur, . murexcidere, animadvertiinusaPaulianislis, aliisque
congfuenier occurril, atque id solurn huic nostrse hsereticis Spiritum sanctum non liabentibus, bapii-
iucubralitinculse demum festat, super hoc eliam zatos rebaplizari regulariler opbrlere. Ubi iamen
themale, vel succincie nos tractare non pigeat. baplismus iterari non dicilur, quia baplismus fuisse
Plane qui sacri eloquii limen consuevit atterere, immunda prior ablutio non vide.ur. ReconseQrari
rebaptizalionem et reconsecralionem sub ejusdem aulem a quocunque hserelicorum genere veniant,
.examinis didicit lance pensare. Sicut enim rebapti- prorsus nequeunt; quia hoc sacri canones omnino
zalus Chrislum, quem indueral, exuisse convincitur; refugiunl. Quapropter salis mirarnur, cur lam pro-
ila nimirum, et reconsecratus Spiritum sanclum, digiosa quidam coecitatevesaniant, ut a Simoniacis
Illud
-quem acceperat, evidenler probatur amisisse : et ordinatos, deuuo consecrandos esse decerlent.
-cum summi Verbi atque Paracleti una divinilas, siquidem promulgant super Siuioniacorum ordina-
eadem proculdubio credatur essentia, qui uniimper- tione decrelum, quod illis eliam absonum probatur
«lit allerum non habebit; alque ideo sicut nefarium hserelicis, qui orthodoxsefidei ne perexiguum quidem
-esl, si quis per ilerationem baplismi Ctirislum a se videnlur habere vestigium. Hsereticorumnempe ahi
alii
.p.ajsumat expellere: iia nibilominus exsccrandum, rectoc fidei sunt, et in suis gradibus recipiendi,
'
115 OPUSC.VI. — LIBER QUl DICITUR GRATI3S1MUS. US
recta fide carenl, et ru suo persislere honore non .A His itaque verbis evidenter oslenditur, quia sicut'
debent. in rebaptizatione Chrislus exuilur , ila et in recon-
Et qrroniam a Srmonracis bsereseos notam propul- secratione- Spiritos sancti gratia qui male proveclus
sare non possumus, Jure quibus assignari videantur est, evacuatur. Quid eniin sacrilega illa consecraiio
irereticis perspicue discernamus. Aut enim rectam nisi duplex est depositio? Qua nimirum , dum unus
fidem habere dicendi sunt, sicut Novatiani; aut per- exsecrabiliter consecralur, ulerque jure deponilur.
fidise erroribus delineulur, sicut Paulianistse, vel Unde non immerito in canonibus apostolorum lcgi-
Ariani. Sed sr rectse fidei cum Novatranis sunt, sicut. lur (Distin. 68, cap. Sicut semel): t Si quis episco-
a Novalianis venienies in suis prsecipiuntur honori- pus, aut presbyler, aut diaconus secundam maurrs
bus recipr, ita eliam ab his ordinari non debent ab impositionem acceperit ab aliquo, deponalur et ipso,
injuhcii gradus otficio removeri. Quod si cum Arianis, et qui eum ordinave tentaverit. Nam eos, qui ab hu-
slve Paulianistis perfidiseinvolvuntur erroribus sicut jusmodi-bapliza.i fuerint, vel ordinati, netjue (ideles,
ab illis egressi reconsecrari nullatenuspermittuntur, neque clerico3 esse possibile est. >Quod si quisquam
quod nimirum Innocenlio papa oranrmodis prohi- obj'ecerit, posl depositionem reconciliatum fnisse
bente,paulo ante didicimus; sic etiam isli, qui a Formosum,Roman_evidelicetsedis episcojnrm,iiove-
Simoniacis surit promoti, nulla possunt ratione denuo B rilplurimos sacerdoluin reconciJiatos qtiidem fuisse,
consecrari. Reslat igitur, ut sive recte credant, sive qui lamen nusquam leguntiir in idipsum denuo con-
recte non credant, denuo consecrari non debeant. secrali. Aliud cst enim quemlibel per synodalein
Necesse est iiaque secundum ea quse dicta suirt, ut a sententiam in araissi ordinis jufa reslitui; aliud per
Siraoniacis ordinati, aut caiholice dicanlur credere, consecrationis myslerium , quod iterari non pole&r,
et.in suis debeant officiis permanere; aut perfidise Spiritus sancti graliam promereri: praesertim cum iu
convineantur ohnoxii, et gic quod acceplum est eo, qui deponitur, quanquam dignitalis iiiend_e
perdant. Yerum quis nesciat, eos non solum in or- perdat exstrinsecus privilegium,. manet lamen ni-
thodoxsefidei soliditate persislere, sed plerosque eo- liilominus semel adepli ordinis sacramenlum; sicut
rum insuper, Igl ut revera catholicos per omnia eiiam manente rn se sacramenlo 132 regenefalionis,
viros sanclae couversationis sludio, cunctarumque excommunieaturreuscujiislibelcriii!inis,'neccaTelco.-
virtutuin honestale florere? Consequitur igitur, ut in dem sacramento, eliam si nunquam reconcilieturDeov
acceptis honoribus j'ure permaneant, in quibus ni- CAPUT XXXII.
mirum cum integritate fidei et conversatio sancta Quod falsum sit, ut quilibel a Simoniaco consecralus,
concordat. Abjiciatur ergo blasphema temeritas, a lako nihil diferal.
ausus illicilus reprimatur, el qui arguunt Chrislum C Sed dereconsecralionis impieiale, Iicet nos plura
rebaplizatos exuere, exsecrenlur etiamreconsecralos dixerimus, ne famen res in dubium pendeai, sf et
pari Spiritum sanclum impielale negare. gestorum quoque auctoritas non accedal, de eocle-
CAPCT XXXI. siastica historia (EUSEB.lib. x, c. IS) priebeamus
ut dicitur, quorum-
Quod sicul rebaptizari, itaet denuo consecrariquisque exemplum, ut nonuihil videalur,
non potesl. libel consecratio sacerdotum. Nam ut eadem hic
' .
Age igitur, qui astruunt quomodolibet consecratos verba ponanlur ; Tempore quo apud Alexaiidriam
secandam manus imposrlionem posse suscipere, non Petri marlyris diem Alexander episcopus agebat,
sua coulenfi, canonicseaucloritatis id sludeani lesli- cunvpost explela solemnia conventuros ad conviviiim
moniis approbare. Dicant itaque qui sanclorum Pa- suunv clericos cxspeciarel, in loco mari vifcinovidet
trum ista prsesumpserint, qui sallem prsesumenda eminus puerorum ccetum super oram maris Itidiirh
dictaverint ? Et eum ad probalionis indicium aulhen- imiiantiiim, ut fieri solet, episcopum alque ea quse
tieivelerum defeeerint apices, necessarios semeiipsos in Ecclesiis geri mos est. Sed cum ihlentu dittlin»
iiovi dogmatrs fateantur auclores. Quod nimirum pueros inspectaret, videt ab his geri qusedam etiam
cum sanetione doclorum nusquam reperiatur esse secreliora et mystica. Perturbatus illico vocari a;t
praeceptum, invenitur eliam ultro prohibitum. Nam se clericos jubet, aUjue eis quid emfnus ipse videret
heatissimus papa Gregorius Joanni episcopo Raven- oslendit. Tum abire eos, et comprehensos ad se
natis Ecclesiaj, sicut neminem rebaplizari, ita eliam jperducere omnes pueros imperat. Cumqueadesseni,
nec ipsum denuo consecrari posse, his asseruit ver- quis eis ludus, et quid egissenl. vel quomodo per-
-
bis (Regist. lib. n epist, cap. 3-2): « Hlud autem, cunclatur. Hli-, ut tales habet setas, pavidi negare
inquit, quod dicitis", ut "is qui ordinatus est ilerum primo, dein rem geslam per ordinem pandunl, et
ordinetur, valde ridiculuih est, el ab ingenii vestri bajitizatos a se esse quosdam calechumenos .coiifi-
consideratione videtur exlraneum, nisi forte quod tenturper Alhanasium, qui ludi illius puerulus epi-
illud exemplum ad medium dedueilur, de quo el ille scopus fuerat simulalus. Tum ille diligenter inqui-
juriicalus est, qui tale aliquid fecisse perhibelur. ,rens ab his qui baptizali dicebantur, quid rnterro-
Absit autem a fraternrtate veslra sic sapere. Sicut gali fuerint, quidve responderint, simul et ab eo,
aulem baptizalus semel, iterum baptizari-non debet, qui interrogaverjit; ubi videt secundum religionis
iia consecralus semel in eodem ordine non valct noslrse ritum cuncla conslare, colloeutus cum con-
ilerum consecrari. > cilio clericorum, slaluisse rraditur illis, quibus,. \&r-
iil S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS lif. — OPUSCULAYARIA." {48
tegris inlerrogationibus, et responsionibus, aqua k CAPUT XXXIII.
fuerat ii.fusa, iierari baptismum non debere, sed Quid Innoceniius de recomecralione censeat.
adimpleri ea quse a sacerdotibus mos e&l';Athana- Yideanms eiiam quid j'am memoratus Innbcen-
sium vero atque eos, quos Imius ille vel pre.Jjy.eros lius papa, lfeei in.lransitu , senlire de reconsecra-
habere visus fuerat, vel ministros, eonvoc_,'_is paien- tione signaverit. Ail enim in decretOj quod Nahi-
sub Dei obtesta.ione tradidit Ecelesiajnutrien- siiairo scribit episcopo : Superiorr tempore, si ta-
' tibus,
dos, et reliqua, quibus videlicet narraiur Athanasius nren _ecte recordor, memini lam ad dilectionem
revera episcopus faelus , sicut a puero fuerai simu- tuam , quam ad fratres el coepiscopos nostros,
lalus. Quod iiirairuiii aniiquitatisexemplum adversus Rufum el cseteros, hujusmodi lilteras de clericis
cos adhibere curavimus, qui consecrationem a Si- Nahisensibus iransmisisse, his videlicet, qui se
moniacis factam nihil esse penitus asserunl, alque arrte damnalionem Bonosi, asserunt ab eodeiri lam
ab illis ordinatos, nihil a laicis distare conlendunt. presbyleros, quam diaconos ordinatos, ut si relicto
Si enim proludium illud, quo videlicct pueri presby- aique damnato ejus errore, velleiilEccIesisecopiilari,
teros se simulaveranl, vel ministros , tanli est ha- libenter reciperentur, ne forle qui essenl digni re-
hitum, ut eos episcopus sub Dei obtestatione paren- cuperandae salutis in eodem errore deperirenl. Ye-
tibussuis traderetEcelesise nulriendos, nec integrum B rum iiuncinRavennati urbemihi constiaito, propler
arbitratus sit eos efiam in sseeulari ordine perma- Ronrani populi necessitates creberrimas, Germanins
nere, qui se per adumbralae simulationis speciem qtii se esse asserit presbylerum, atque Lupensius
confixerant cjericos exslitisse; ut illi perhibentur qui se diaconum dicit, multorum, talium quasi le-
a laicis non distare, quos conslat a quibuscun- gationem susceplam prece fusa dolores proprios ex-
que consecrationis mysterium justa morem eecle- primere gesliverunt, asserentes se quidem Ecclesias
siasticum percepisse? Sed illos a laicis sola simula- in dilectionis luae constilutas-parochias retinere;
tio segregat, quo pactos istos, qui revera omnia regu- scd tuam comniunioiiem non potuisse mereri, ea
lariter acceperunl, ab eis nihil ijifferre, falsa homi- videlicet ratione, quia Rusiieus quidam noniine,
num 133 vanilas j',ictat? « Qu^cunque enim,rrt iierata ordiualione 13_Jj,presbylerium suscepisset,
ail Aposlolus , scripta sunt, ad noslram doctrinam et non levi impedimeiuo sil, dunr aut illi dolenl hu-
scripla sunt (Rom. xv). > Nam et in Moralibus snis, jusmodi hominem in Eeclesia retineri, aul ille sic
si reele teneo, bealus reperitur dixisse Gregorius, peccare debere in alios arbitralur, quemadmodum
jnter duo pericula Sjmoniacum constitutum s ut vU in seagnoscit essepeccatum.
delicet, sive gregem commissum deseral, sive in J Ecce bic manifeste agnoscilur, quam lraTjuerilIIH
jnale accepto honore permaneat, peccati laqueos nocenlius de reconsecralione senlentiam, cum illos
evadat: nec utramlibet rem expresse definiens, tan- sa.age:et in sui episcopi communiouem resiilui,
lummodo ubi videtur. fadlior casus, asserit quan- qui *elo justitise dolebant reconsecralum hominem
tocius enarrandum. in Ecclesia retineri: illum perbibet arbitrari, quia
Si itaque Simoniacus, ul dicilur, laicusesl, in sieul episcopus peccare deberet in alios, quemad-
quo, quseso, ipquil, delinquil, si sacerdotalis di- modunr et in se peccaveral, qui eum denuo conse-
gnilatis officiupi deserit? Si sacerdolii sacramen- crarat, familiari quippe reproborum studio, ejusdeiii
- tum utcunque ncm habel, ut qnid a paslorali danmalionts laqueo, et alios conabalur rnneciere,
minisierio cum culpa dividitur, cui debitor per sa- quo semetipsum primus non limuerat irretire. Unde
cramenti vinculum non lenetur? Sed dicite mihi, illi non immerito arbitrabanlur bujusmodi tanquam
/ratres, cum pace vestra loquar :, si Simoniaci, vel damnabilem prorsus hEereticumde Ecclesia repel-
ab eis ordinaii, a laicis, ut asseriiis , nihil diffe- lendtim, qui, et sibi non parceret, el aliis pericu-.
'
runt, quid est, quod sacri canones Simoniacos in IiTm provideret.
synodali eoncilio deponendos esse deeermmt? Nuri- Ne quis auiem nos involuti voluminis argnat.
quid si laieus sacerdotale jus usurpasse eonvincitur, r»dum admrsceri his prolixiora canonum fortassis
synodali eget causa conventu, ut ille solemnitcr de- exempla conquerltur, banc noverit procul dubio,
ad
ponatur? Nunquid nou satis erit, si privata qualibet xausam; quia nimirumhos cum quibus agimus,
tlislrictione corripilur, ut vel simjilicibus verbis a inspiciendos sacros canones sajjjissime suadendo,
prsesumpla temerilaie frangalur? Nunquid post de? vel exborlando compellere non valemus; aique id-
positionem Simoniacus rernedium pcehilenlise per circo bic apponendas sanctoruni Patrum senlenlias
manus imposilionem suscipere, ssecularemmilitiam dignum ducimus, ut vel excerplas delicatis ac tene-
bajiilare, conjugem ducere, hegotiorum eommerciis ris eorum oculis opponamus; quatenus dum, quoil
lulo poterit inservire? Nam si exercilium perdunt, senttmus in his, qure a nobis sunl prolata, consi^
sacramentum tamen ordinationis amittere nequeunt. derant, aucioriiati e.iam, cui inniiimur, cedant. Sed
etiam
Ilaque cum hsec omnia necessario censeatis Simo=< ut omuia illis constet provenire confusa , boc
niacis non posse congruere. quaalameji non negaiis adversus canonesagunt, quia cunctos simul gradus
quibuslibet laicis convenire; fatearnini necesseest, in reconsecratione susiipiunt. Unde cum de-quodam,
alterutra a semeiipsis varietaie differre, quibus mihi noto , qui nuper consecratus fuerai, compe-
jperspicucvidclis divcrsa competere. rissem, fateor, exhorrui facinas. Quid plura? Taq-
m OPUSG. YI. — LIBER; QUI DICITUR GRATISSIMUS. m
dem conveni hominem. Nunquid, inquam,-jam in le it nere, ut cum eis simul etiam bonos non adjiciai re-
erat aliquid ex his gradibus, quos nuper a!i episcopo probare. Dicat ergo hominibus indiscrelis, quod pa-
: <tNe forte, inquir,
Siiscepisli? Nihil prorsus, ait; ul quid enim accipe- terfamilias dixisse legitur servis
rein, si me habere conslaret? El adjeei : Ergo a colligenles zizania, eradicetis siinul eum eis el lri~
laico nibil distabas, imo lalcus prorsus eras. Etiam, licum(Ibid,). > Nimirum ut sic postmodum zizania
inquil, purus profecto laicus, ul pula, qui de cle- ad comburendum in fasciculum colliganlur, quatenus
rico nihil habuerim. Sed si laicus, inquam, ipso triticumjn horrenm congregelur. Ntinquid^enimbea-
die quo laicus est, ad sacerdotii jura proruperit, tuo tus apostolus cum Ananiam, et Sapphiram (Acl. \)
quoqtie jiidicio filjieqpliytui,.ac perir.de procul du- dignse animadversionis sententia perculit, in filios
bio deponendus. Ad hsec ille conftisus erubuit, et quoque, vel necessarios uJciscendum esse decrevii?
conclusionis uecessilalem, quia Jabefaetare non ln ipsurn quoque Simonem vibrala sentenlia, non in
poluil, tacendo firmavit. Illud quoque non levioris eos usque pertransiit, qui aliquid veritatis ab eo jio-
vi.detur esse vesanise, quia reconsecratores novi tuerunt forlassis exsculpere;nam cum dicitur:« Pe-
prajfixa eanonibus jejunia curant, non Sabbata con- cunia lua tecum sit in perditionem (Act.j), s pecu-
ferendis sacris officiis dedicata conservanl;'sed quo- nia ciim negotialore percuiilur : at nbi deest pecu-
cunque meuse, yel feria munus inordinalae ordina- 1$ nia , percussio non timelur. Et. vos itaque, venerar
tionis indifferenler usurpanl, tanquam prima conse- biles Patres, cum bealissimo stimnio ponlifice, sic
cratio banc secundse consecrationis licentiam pr_e- cuncta sub discreti examinis sequitale disponiie, ut
beat; ut coufusis ordinibus, uipqle simul datis, traditam tanti docloris regulam in vestra qrroque.
etiam iemporunvsiatuta confundal: et hoc in reeon- videamini censufa servare, quaienus in Ecclesise
secralione fit licitum, quod ipsi etiam in conse- coi'pore sic ferrum, quse corrupta surit, senliant;
eralione omnimodis testanlur absnrdurn. ut lamen in proprii vigoris robore sincera quajque
135 CAPUT XXXIV. penaaneanl; sic plectibiles punianlur excessus, ut
JHpiscoposalloquitur, ut per eossummmsedi discretio dum reatum 13@ severilas legalis persequitur, sua
suggeratur. ianocentiae immuniias reservelur; sic arbor vi,tiata
Unde, qusesovos, o pii pontifices, adversus im- securibus sit obnoxia, ut plantse ab illa transposilse,
pium dogma divino sane.izeli fervore concurrite, et in sui viroris-gratia radicitus coalescant.
emergenli nunc primum novae hseresi unanimiter CAPUT XXXV. •
obiiale. t Obstruatur os iniqua loquehtium, > et Quid de his , qui gralis a Simoniacis sunl promoti T,
peccatorum manus aposlolicsefidei non quatial fun- tandem Leo papa slalueril.
damenium. Seryetur ecclesiaslica in sua puritate *J Yeriamlameneiliocoliosum esse non credimus ,.
doclrina, nec eam vexaTe permitlatur lerrena si quid super hoc negolio idem venerabilis Leo papa
sapientium lurbulenta versutia. Surgit inimicus ssaiucrit, exponamus. Nam cum omnes Simoniaco-
noctti per agrum Chrisli zizania conspergere; rum ordiuationes synodalis vigoris auctoritate cas-
vos in die, quo ambulatis, sanse doctrinse .arculo sasset, protinus a Romanorum mul.iludine sacec-
rnale sala radicitus exslirpaie (Matlh. xm). Noctu dotnm magnaj seditionis lumul.us exoiius est, ita-
Allophyli puleos ruderibus'-implent; in die Isaac ul non solum ab ipsis, sed a plerisque dicereltir
evacuare feslinet (Gen. xxvi). Sacrarium Cbristi episcopis, omnes pene basilicas saeerdotalibus ofii-
rioctuiiius f.ir (enlat irrumperei excitetrrr lingua ca- ci;s destitulas, et proecipiie*missarum soleninia ad
num ejiis salubriier oblalrare.-Quod si ex veslro for- subversionem Christianse religionis et desperationem
tassis ordine quisquam prodeat, qui dogmatizare oniiiium circumquaque fidelium funditus omitienda.
tam nefanda prajsumal; lanto illum durius debetis Qiid plura? Post longa sane disceptationum hinc
arguere, quanto et is, qui Ecclesise tulor esse de- inde volumina, tandem suggestum est, feverendse
huerat, eam nitilur oppugnare. mensoriaj nuper ejusdem sedis episcopum decrevisse
- Suggerite igitur doiuino noslro papse bealissimo, Clementem : Ul qtiicunque a Simoiiiaeo consecratus
quatenus sie in reos vigorem ecclesiasticoe seve- esset, in ipso ordinationis suse tempore non igno-
ritatis extendat", ut juxta indiscretorum hominura rans Simoniacum cui se oblulerat promovenouni,
vota,innocenles quosque eadem sententia non in- quadraginla nunc dierum poanitentiam ageret, et sic
volvai. Yidetur euim luxuriare jiidicium; quod in fi- in accepli ordinis ollicio miuistraret. Quam nimirum
liorum necem pro paterno fuefit crimine promulga- senieniiam prolinus venerabilis Leo raiain percen-
lum, et Simoniacos quidem, ul jam cceperat, divi- siiit, et sub huj"usmodiposnilenlia omnes in accepiis
jiis animatus vifibiis, destruat; sed non eotenus, ut ofliciis de ctetero jierseverare mandavit. Nam et non-
eorum ordirialionem immoderalp quorumdam judicio nulios hodieque conspicitis, qui dum a_lalibus per
subjacere perpiiltal. Imo qiil vice Petri claves tenet d;versos gradus fueraut ordiaatv, ab eodem sumnro
Ecclesise (Matth. xm)., Jpse potissiroum adversus poniifrce ad episcopatus apicem suirt provecli. Nec
novumdogma consurgai, et iiUroductofespravitatis id perperam , quia cuni canonica decernat auclori- "
dignse sentenliaejaculatio confodiat: et qui clavum las (i, quaest.1, Si quisepiscopus): i Ut qiiicunque per
sagenseregit, quas piscaloribus esl commissa,^malos pecuniam sacram oblinueril'digiiitatem, dejiciatnr
pisces a bonis sludcat sub hac dispensatione secer-. ipse, et ordinalor ejus;-» paicl procul dubio , quia
151 ' S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARLL 1S2
simomace ordinalum, ordinatoremque eondemnans, _A fuerant a Palribus edila, de multorum memoria
liic protinus judicii metam fixit: nee sententise cal- longa jam videbantur ohlhione deleta. Sed hie tan-
culum in eum quoque, qui ab hujusmodi promoveri quam olirri insignis ille Josias, mox ut librum
legis
poluisset, exlendit. Nam si canonis hujus auclor Domini reperil, vesliriienla scidii, condoluit; aras
provectum quemlibet a Simoniaco dejiciendum du- subrurt, idola abominanda dejecit, omnesque prio-
ceret, ipsum ordinaloremqtie illius nolans, con- rum regum sacrilegas superstitiones evertil (IVReg.
sequenter eliam de his, qui ab eo promoveri pote- xxnr). Et quoniam ipse anleriorum tenere regulam
rant, noii taceret ut nimirum diceret : Dejicialur noluit, nt aelerni Regis prsecepta servaret, hoc sibt
ipse et ordinator ejus, ac proesto subj'ungeret:« Et non ingrata divina dispensalio contulit, quod ple-
quicunque fuerit ordinatus ab eo; > quod profecto risque decessoribus suis eatenus nqn eoncessif; ut
quia non dixit, nec nobis eliam senliendum esse si- videlicet ad ejus nutum sancta Romana "Eeclesia
- gnavit. nunc ordinelur, ae prseter ejus aueloritalem aposlo-
CAPUT XXXYI. licse sedi nemo prorsus eligat sacerdolem. Plane si
Vbi imperator Heinricus gloria dignmlaudis altollitur. David propter Pbilislhaei Goliath stragem,
- Prseterea dum venerabilis ;regis
papse gesta recolimus, filiam in sponsalitium sibi foederare promeruit
consequenter ratio suadel ut ad considerandum.quo- JB (I Reg. svii); quid mirum si et imperator iste san-
quemagnihtyusHeinriciregisinsignepraJConiumani- ctam Ecclesiam, quse niniirum summi Regis est
mum transferamus.Post Deumseilicel ipse nos exinsa- filia, Simoni h-eresiarchae, quiveraciler exprobrat
tiabilis oredraconiserijjuii, ipse Siinoniaca,haereseos aciem Dei v.veiilis, vietoraccepii? !
ut 137 reveramultiplicis hydrse omniacapitadivinse Atque ut David ex aliqtta parte non immerito
virtutis mucrone truncavit. Qui videlicet ad Christi comparetur, ille aquam de cisterna Betblehemitica,
gloriam non immerito potest dicere : Quolquot aiue quae inler bosliies haJjebatur cunebs, coucupivil;
me venerunt, fures fuerunl et latrones. Nam usque sed cum ab obsequentibus miiitibus fuisset oblata,
ad sui tempus imperii sacerdotum falsitatis inexple- hibere nolens, effudit. 138 Undemox scriplum est:
biles, ut ita fatear, Babylonico Beli prajbeb&tim^ « LibavileanfDomino (II Reg. xxm). >Si igitur in
pensas : at poslquam hic, auetore Deo, paternum Dei sacrificium vei'sa est aqua conlempta, quam
oblinuit prlncipatum, draconteis mos faucihus of- pretiosius Deo munus fuisse credendum est, pecunia
fam pius inj'ecit, et sic immaiiem besliam, quasi recusata. Ille iiimirum aquam fundendo libavit; isle
Daniel alier exslinxit. Per picem namque, quse ar- nihilominus suave Deo saerifieium obtulit, dum non
det et slringit, norr immerito potest amor pecuniae aquam, sed aurum pro ejus amore- contempsit. Et
designari. Qui videlicet sicin camino avari pectoris CZ quia non defuerunt, qui regalibus soliis prssditi,
ifisluat, ut ab impendendae misericordioe, piseque commissum regimen adminislrare se posse difiide-
compassionis largilate constringat. .Quid est igitur rent, si Ecclesiarum venalitatibus publica seraria
offampicis in draconis ora projicere, nisi manifesle non augerenl; ecce omnipolens Deus, in cujiis ma-
cum Petro dicere : * Pecunia tua tecum sit in per- nu esl victoria triumphantiura, sceptra regnanlium,
ditionem ? > (fat. vm.) Quod profecto princeps isle absque-iiujiis aequisilionis jnhoneslse stipendiis ,
lunc veraciter protulit, cum calbedras distrahenlium fideli famulo suo plerasque nationes exleras subdi-
columbas evertit (Matth. xxi), cum trapezitas expu- dit, lyrannicam adversanlium feritatem sub ejus
lit, cum ih templo Dei fieri venale commercium ditione perdomuil, superborumque hoslium lumen-
reeusavit. Nec illud etiam ab hac siguificatione dis- tium sibi colla substravit; barbaras debellare per
crepare videtur, quod Daniel cum pice etiam adi- circuitum gentes, ei rebelles infrdeliter subjeclorum
pem, et pilos admiscihsse, describilur. Quid enim , dedil calcare cervices. Ut liquido pateat, quia viclo-
per adipem nisi carnis accipimus voIuptalem?_Q'uid ria de ccelo est, et non probafur ex donativis Ipen-
jier pilos, qui corporibus animalium extra sunt, nisi dere pecunise, sed ex supernce gratiae descendere
exlerior substantia designatur ? largilate.
Cum jiice ergo rex adipem, pilosque commiscuit, 10 Yidetur ilaque imperalor iste Conslanlino Csesari
el sic draconem rupit, quia Simoniacum virus om- adversus catholicae hostes Ecclesisenon supparem
nino delestans, non solum avaritia. non succubuit, obtinuisse vicloriam. Ille nimirum Arianse secla.
sed ad nullas carnis illecebras, vel exterioris lucri dograa orlhodoxaefidei arrnis alfrivit; iste Sirnonia-
quaestum in dispensanda prorsus ecclesiastica di- ca. hsereseos pestes avaritiam calcando delevit. Hie
gnilale qusesivit. Ut jam perempto draconi de ccelo fidei propugnator obslilit ne Aritrs unitalem scinde-
projecto, et in abysso per angeltim catena ligalo ret; hic concujjiscenlise triumphator oceurrit ne
(qui nimirum ante cum Michaele pugnaverat, qui Simon in Ecclesia pestileniiae calhedram possideret.
tertiam slellarum partem post se traxerat (Apoc. Desudent alii triumpiios regum siylo hisloriaj texe-
xii) cum Isaia plausibiliter insultemus : « 0 Lu- re ; lnsignes hellorum litulos, et eorum forlia gesta
cifer, qui mane oriebaris, quomodo cecidisti de ' prseconiis exquisitae"laudis efferre; mihi videtur
coelo, corruisti in terram, qui vulneralias_gen.es ?> victoria ista, quam supra meminimus, longe nobi-
Jsa. xvi.) Usque ad hujus sane lempus Augusli lior, et incomparabililer gloriosior : ubi nimirum
eunclacanonumdecreta,"qu_esuper lrujiismodipesle non humanus sanguis effundiiur, non militum raul-
153" OPCSC: VI. — LIBER QUI DICITUR GRATISSIMUS. 1S4
titudo minuitur, sed omnis Ecclesia catbolica per j i. liae non assurgitis, et inter homines, quod con-
Romanifines imperii circumquaque diffusade vincu- scienlia leste commissum esl, non celatis.
lis antiquse damnalronis velut ex horrendo ac pro- Sane si nunc etiam, sicut Patrum lestatur auclo-
fundissimo carcere liberalur; ut per Augustum di- rilas (i, q. 1, Quicunque), benedictio vobis in male-
vinitus erepta, Jibera Deo possit voce cantare : diclionem vertilur, cuhi benedici sacerdotis ore vi-
« Dirupisii, inquiens, Doniine, vincula nrea, tibi sa- demini; quid vobis lune fiel, cum ipsa vox divina
crificabo hostiam laudis (Psal. cxxv). > vos maledictos appellat, et reprobat; et a conspectu
suo \ros j'udicis furor abjicit, et tortoribus tradil?
CAPCT XXXVII.
Tuncprofecto discetis, quanti constet transactiho-
Invehilur scriplor in Simoniacos. noris amara coemplio, cum jam necesse eril, ut vos
'
Queror adversum vos, Simoniaci, qui gravem tartarus infinite patens absorbeat, et gehennae cru-
irobis elucubratronis huj'us molesiiam intulistis. Et delis olla concludal. Tune ossa vestra medullis pin-
qqidemnostra defendimus, sed ita dunlaxat, ut vos guibus irrigala, crepilans stridensque flamma de-
perpetuo condemnemus; sic ea* quse per vos agun- pascel; tunc edax incendium velut eruclans decli-
liir, admittimus, ut vos aboininabiles, omniunique bano per ora vobis, pcr oculos, per aures, et nares
perditorum extremis dignos suppliciis arbitremur. ]S vaporibus -erucfare non desinet. Sic, sic dignum
Rimirum Judas Dominum purum hominem credens, erit jam, ut curii illo duce vestro, baefesiarcha vide-
vendidit (Mattli. xxvn); sed mox pretium sanguinis, licet Simone, parlicipium sorliamini : el qnibus
digna luiturus, abj'ecit. Yos autem nihil de divinitate ftbn suffeeerat paradisus gratis a Clnislo promissus,
sancli Spiritus ambigentes, eommerciumilli venali- satrsfaciat infernus a diabolo pecunia comparatus.
tatis ascribitis, et perpelrati sacrilegii commoduns Quanquam etipso vestri erroris auctore, et pesti-
possidelis; quique fueratis ultione pleelendi, scele- lentis cathedrse prseside vos non incongrue damna-
ra commissa lucramini. Quibus ergo vos merito biliores intelligam : ut eum videlicet digne proece-
comparaverim, qui divina rounerS, non vobis, sed datis in poena, cjuem nequiter excessislis ih culpa.
aliis habetis; et quaeillis adsalulisproveniunt cumu- Hle siquidera coelestemunus duntaxat erriere voluii,
lum, 139 "vobis in judicium perditionemque ver- sed voli compos ad effectum fulminandse concupi-
luntur. Judseis plane vos similes video, qui medul- scentiaenon pervenit; vos aulem et voluistis 140 ei
liius divinselegis ignari, Cbrisli fidelibus per orbem confecislis; accessistis, et irrepsistis. Structa est
ubiqiie facti sunt scriniarii. Apuin quoque formam fabrica, prodiit et moneta. llle denique dum se
propemodum lenere videmini, quse dum obdulcandis- Deum simulat, -eanis oslendilur; dum elevatur,
faucibus hominum elaborala mella transmittunt, G ohruituc; dura scandere coelumvidetur, in larlarum
jpsre mox periturse famis inopia conlabescunt. labitur. Consequenter' et vos dum petitis alta, cor-
•Denrque perpendite, infelices et miseri, quarn im- ruitis; dum sequales videri caeteris hominibus eon-
manissimo perditionis baraihro silis immersi, quo- tenti non estis, divino simul et humano despecti ju-
rum non solum mala, mala sunl; sed ipsa eliam dicio, a"dimmundorum canum .similitudinem festi-
bona a vobis facta sunt mala : quibus nimirum be- natis. Yerum nos nugas terimus, si ossa arida ad
nedictio in malediclionem, charismala in hseresim, vitam reducere corripiendo, quasi vaticinando ten-
sacramenia in sacrilegium, honor in contumeliam, temus; solummodo orandum esl, ul honore "deposi-
proveclio versa est in ruinam. Hue accedit, quia et to, carnes nervosque reinduant, et sie per afilalum
de lot anihiahus estis reddendae ralioni obnoxii, sancti Spiritus denuo reviviscant. -Sed"j'am enrenso
qnod nunc videniini fidelibus esse prselali. Affluite jjelago, clavum slringenles, veja submillimus ; quia
nunc divitiis, consiipamini tumesceutes obsequen- duce Chrislo litltis aspicicntes, porlui propin
tium cuneis, prope est, ut videatis omnes angeloruai quamus.
exercitus adversum vos vehementer iralos, aposlo- CAPUT XXXVIH.
los, marlyres, omniumque sanctorum agmina c*n- Ubi in- Ravennatem pontifi-cemperacli operis sumtna
tra vos tefribiliter insurgere, et in damnalionis D concludilur.'
vestrae sententiam concordi simul acparilijudicio Postremo ad te, Heinrice venerabilis pater, redeo,
convenire. Illum quippe habetis offensum, atque eta quo ccepi, jam inipsius opusculi calce recurro :
ideo consequenter infestum, cujus offensio neque non hic, quaeso, elucubratae diclionis pbalerala di-
hic remittilur, neque in futuro. Immanitateporro sculialur urhanitas, non accuratse dicacitalis acri-
cruenti, ac sceleralissimi criminis veslri adulteros monia requiratur, sed rudis si.mplieiias, et sermo
vincitis, homicidas excedilis, raptores, sacrilegos, pauperculus, qui vix queat explicare quod sentil.
inceslos, parricidas alque omnium pene reorum fla- Proposui enim serias quasdam, ac necessarias res
gitia supefaiis. Adhuc parum est: nam si res digna, fralrum meorum cordibus magis uiiliier quam
\u est, existimatione perpendiiur, ipsa Judaica per- liiculenter exponere, nec verborum inanium leno-
fidia, omnisque prorsus hserel.ca pfavilas vestris ciniis aurium illecebris deseryire. Nonenim igno-
excessibus uon sequatur. Orla est vobis nox in me- ratis quia vivacitaiem senteniiarum sermo ex in-
riJie, lempestas in serenitate, fit vobis coelum fer- dustria cultus evacuat, et dictorum vim sjjlendor
Teuiu, el lerra senea; quia et ad superna mole nequi- e!aboi'alus enervat. Illi sane grandiloquis et truti-
155 S. PETRl-DAMIAMOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 1SI>
nalis verbis inserviant, qui favorabiles plausus bo- 4 senlentiaj totus simul ecclesiasticus ordo corruerel;
minum aucupari delenificselocuiionis anioena qua- nec pro remissione clemenlise Simoniaca pestis in
dam venustate desudanl. Nos auiem, qui nudis pe- conferendis honorum gradibus vim roboris obtine-
dibus ire prsecipimur,eolliurnali scribere non de- ret, dispensatorio quodamjure ; ulque esl in prso-
bemus; quibus censura taciturnitalis indicilur. leritis ralum, de fuluris sit omnino prohibitum. Nos
luxurianlis eloquenti_eIaciniosa prqlixitas congruere itaque non proprias allegationes pervicaciter aslru-
non videiur. Quapropter, charissime, hsec rustica, enies, sed synodalibusdecrelis humiliter oblempe-
et rudi stylo coniposila tuis manibus offero, lanquam rantes, apostolicsesedis ediclum, vel quod j'am pro-
videiicet vilia poma; quia lamen rus meliora non mulgatum est, sequimur ; vel si qnid adbuc elima-
atiulit, ne despicias, quseso. Plane quia, ut italo- tius atque salubrius in posierum slatuendum esl,
quar, unde genus duxi (G), summum conscendisho- obedientiam profitemur. Ut sicul a beatis apostolis
norem, le polissimumelegi. cui hocmunusculumtra- Evangelio coruscanle, nascenlis fidei rudimenia
derem, el ulrevera proprio pastori perexilis o.icu- percepimus ; ita deinceps ab aposlolicis viris
la fructum non ventris, sed menlis afferrem. iraditam omnem vivendi , vel sentiendi regulam
Novi denique, quia Ecclesia veslra ad inslar apo- leneamus.
sloJici senalus non iam numeroso, quam veneran- B Porro autem Ravennas ille episcopus, cui HbelJus
dq ac mystico sanctorum episcoporum pollel ornala hic principio missus esl, quia niiper promolus.,
collegio ; quorum videlicel studio ita reetarii apo- alque ideo mihi erat incognitus, Scriplurarum ha-
stolicseiraditionis lineam scrval, sic in puritate sin- bere scienliam putabalur ; sed quoniam ab eo super
cerissimse fidei immobiliter perseverat, nl omni hac qiuBSlionene lcnuem quidem scintillam solu-
hajrelica pravitate rcmota, novam illam, quae tionis exseulperepotui, auctoritate sedis aposlolicae
sub aposlolis ftierat, hodieque repraeseiitet Eccle- me contentum esse decrevi: ut qtiid ei synodalis
siam, sive ctiam sedem fidei ipsam videalur ger- fuerit censura prsefixum, boc mihi procul dubio sit
minare Nicseam.Ex his ilaque, quos visum fuerit, autlienticum, hoc certe canonicsevidealur auclorita-
sanclitas vestra consciscat, el eum eis simul hoc tis vigore subnixmn.
opus utcunque calhohcaj fidei sanaeque doctri-
nsecongruat, solerler indaget, prudenler exami- 142 SCHOLIA.
net. Quod si liber hic venialiter reprehensibilis
veslra eum « Cseterumel ipse pontifex delinquentes, tcum
141 invenitur, prudeniia corrigat, causa diciaverit, forensi lege coerceat; et rex cuin
et sic etiara beatissimo papse,si per vos transierit, suis episcopis super auimarum statu prolaia sacro-
ut fjina dispersit, oslendat; ut quod ex opificis ine- C rumcanonumauctoritaledecernal (Ant.FLor-.Cftro.i.
lanti laboris p. m, lil. 20, eap.7, paragr. 1.) . Hoc in loco in ma-
pta compositione despicitur, obsequio nuscriplis codicibus librariorum procul dubio osci-
cojnraendetnr. Atsi, quod non credimus, siclitursa tantia niendum irrepsisse omnino credendum| est.
usquequaque videalur obnoxius, ut corrigi nequeat, Quandoquidemcum sancti docloris senlentia esset,
sunimi ponlilicis, tum regis vel iniperatoris
antequam in publicam noliliam proferalur , edax cum munus circa osiendere, non est
eum flammaconsumat. Ut illud hic non incongrue pulandum, eapopulorurarcgimen quse sunl pontificis atiribtiere regi
possit aptari, ljabetis Aaron, et Hur vobiscum , si voluisse ; cum ambse poteslates jure divino ab in-
ejuid natum fuerit quoestionis,referelis ad eos. Non vicem sinl disiinctse, ul paiet ex c. Duo sunl, et
Si imperaior, el cap. So.iite, de
cniiii mihi pudoris est oblilterare quod scribo , distinct. 93,et cap.
majorilat. obedien. Quamobrem ubi in texlu Da-
d.nn, non erubescam libere confileri quod credo; miani dicilur, et rex oum suisepiscopis, eic, neces-
ui qui nolat elinguem, possit compensare fidelem. sario legendumest; (et pontifexcum suis episcopis,)
ut cuivis consiare potest anteeedentia cuiu - subse-
S l nomen Domini benedictum.
queniibus accurale conferenii. Sed et textum modo
CAPUT XXXIX. allatum (utaliquid amplius hic dicamus).corfupium
fuisse ex eo potissimum apparet, quod idem ipse
Supe-iori Opusculosuperaddilum. Damianus poslquamea protulisset verba, de Ilomano
- Libellum Imncego rudis el imperilus sub qua- pontifice slatim subjecil: Ille ianquani parens pa-
j)
dam serupulosseambiguilatis suspensione descripsi, lerno seniperjure prajemineat ; iste velul unicus
frlius in arnoris filius amplexibus re-
nlqueulin calce con--pici!ur,auctoritaiis aposlolicae. ac singularis -
quiescal.
Temporeau.em Nicolai (7) venerabilis pap;e, rursus « Nisi enim certa fides haberel, cum baplismo
haec qusestiomola est, ac diutius venlilala ; vernm Dominum simui el sacerdolium snscepisse, i etc.
posl plurimos eerlaminum flactus, posl nutantium Quoniam ceriissimum est sacerdolium Chrisio , ut
iiomini convenire, et illi omnia dona, el chaiismata
ac
denique qusestionum perplexa sinuosavolumina, in insiauli uuionis hypostaticre collata fuisse, non
a"d hunc tandem judicialis sentenlise limitem res poiest sustineri , quod Damianus hoc loco refert
expedita pervenit;ut Imctenus a Simoniacis gra- Clirislam in baptisino sacerdoiemfactum fuisse, nisi
tuilo consecrati, in adeptse dignilalis honore per- forle inielligere voluerii , (.hristi saeerdotiuni non
quidem in hapiisnro collatum, sed aliquo modo ma-
sisterent; necduinvero promoti, ab illis ad ordi- hifestari coeptsse; sicut theologi verba ilia interpre-
nem provebi de caelerolicentiani non haberent. Hac tantur : (El Jesus proficiebatsapieniia, et retale, ci
scilicet considerationeservala, utnec pro severitate gratia apud Deum, et homines [Luc. u]); non quod
(6) Ravennam natale solum, inlelligit S. doclor.
(7) Leonis {Xcujus epistolam, liianu exaralos secuti codices, in opusculi principio posuimus.
1S7 OPUSC. VI. — LIJ3ERQUI DICITURGRATISSIMUS. 158
revera ex parle rei sapientia Chrisii augerelur, ,\ tionem), ut expresse docet conc. 'fiidenl. sess. 22,
qnam totanr simul acceperat; sed.quia crescente cap. 1. Tertio dico, apostolos fuisse post Resurre-
ietate, multo magis clarescebal. Sanctns quoque clionem a Christo creaios episcopos , cum illis in
Thomas ait (i p., q. 22, arl. 2 ad 5), ipsam Chrisli unum congregalis apparuissel, ut Joannes habet
humanam naturam, cum in passione Deo offerretur, verbis 144 'sl's : Sicul misit me Paler, et ego
ncvo modo sahc.ifjca.am-fuisse, scilicet ut hostiam miilo vos (Joan. xxi). Quem locum ila explicahl
actualiier tunc exhibitam : acquisivil euim ac-iialem Chrysostomus, Cyrillus Alexandrinus , et Theophy-
bosiiseS3nctificalionemtunc ex anticfua charitave et lacius alque recenliores multi, lamelsi alii opinen-
gratia unionis Jiosiiam absolule eam sanctificante. tus, a Ghrislo solum Petrum ejjisc. ante Ascensio-
« Llcet igilur illi (episcoposinlelligit) quihusdam nem crealum.psst aulem sancli Spiritus niissionera,
privilegiis pro suo qM.is<;ueminis.erio specialiter Peirum consecrasse episcopum tanlummodo Joan-
potiantur; quia lamen id. quod omniius majus est, nem, hosque ambos Jacobum Zebedaei: ac deineeps
communecum reliqnjs sacerdolibus habent, cum decretum fuisse, ne ordinetur episcopusnisi a trihus
eis eiiam et ipsi non immerito sacerdotii ,nomen similiter episcopis, ul dicitur in cap. Porro, dist.
lenent. >In bsecverba id animadvertendum censeo, 66, ac fuse demonstrant cardinalis a Turrpcremata,
sanclum cardinalem non inficiari .episcopalum a in c. In novo, dist. 21, art. 5 et summ. Eecl. lib. n,
presbyteralu jure divino differre", lametsi priraa cap. 54 ; cardinalis Jacobalius de concil. lib. X, art.
fronle videatur dicere, ob aliqua privilegia, episco- 7, alque alii.
pos presbyieris majores esse. Tantum enim discri- « Liberius perfidisedeceplus errore, Arianse hse-
nien ponitur inler hos el illos, quantum inler subdi- -resi subscripsisse dignoscitur. > Quod ait hic Da-
los etprincipes. Hinc est, 143 1u°d S. Ignaiius in ]3 mianus Liberium papam hsereliciimfuisse, declara-
niis omnibus fere epislolis, principis lilulo episcopos tione indiget, lametsi ille exctisari possit, cnm alii
soepe condecoret:" unde et ad Trallianos seiibit: Palres gravissimi idem censiierint," A-ihanasiusapo-
(Quid enim aliud est episcopus, quam is qui omni log. 2, et ejiist. ad solilarios, Hilarius contra Con-
principatu et poteslate superiof est, et quoad homini slantinum , Hieronymus De scriptoribus ecclesiast."
licet, pro viribus imltator Christi Dei factus ? Quid in Forlunaliano, Nolkerus antiquus S. Galli cceno-
vero sacerdotium aliud esl, quam sacer coelus consi- bila in suo Marlyrol. ad xvm Kal. Sept. Et revera
liarii el assessoris episcopo : quid vero diaconi , ipse Liberius in causa fuil, ul de liseresi diffamare-
quam imitaiores angelicarum virlulum, qusejjurum lur ; quoniam in suljscriplione formulse fidei, quae
el inculpatum ministerium illis exhibent; ut S. Sie- probe.intellecta caiholica eral, quia tamcn relicuit
phanus B. Jacobo, Timolheus et Linus Paulo, Ana- vocem consubstanlialilatis, qua iililur conc' Nicse-
cieius et ClemensPelro. Qui igitur his non obedil. nuni primum, in Arianam perfidiam incidisse vulgo
allieus prorsus etimpius est, et Chrisiurn cpntemnil, exislimatus est. Quem tamen nulla prorsus Aria-
el constituiiones ejus imminuil). Et ad Philadel- nisini, nec ullius haaresis nola conlaminaiuin , vel
jihienses: (Principes obedianl Caesari, miliies prln- ex iis potissimum apparei, quae pro calholica fide
cipibus, diaconi presbyleris, sacrorum prajieclis contra Constantium imp. sic invicte disseruil ,
prr-siiyleri ; diaconi el reliquus clerus tina cum po- egitque cum eo lam ante suum exsilium , ut habes
pulo universo, mililibus , et Csesare, ipsi episcopo apud Rufinum Hisl. Eccl. lib. I, cap. 21; Socratem
pareanl; episcopus Christoi ul Christus Palri obe- lib. n, c. 29 in fine , et lib. iv, <;. 11; Sozomenum
divii. Et hac ratione per omnia conservabitur uni- /-"*iib. rv, cap. 10 et 14-; Theodorelum lib u, c. 15, 16
tas). Hoc ipsum confirmal S. Hieronymus , jproul el 17, quam post exsilium, dum scripsit ad episc.
habes dist. 55, c. Ecclesim principes. E.i ile.n ex- Maeedonas; ajjud Socratem lib iv, c. 11 et 12. Sed
pressa senienlia DionysiiAreop. De Eccles.hiefarch. et has in Liberium injurias Aelianorum calumniis
eap. 5^ quibus eliam suffraganiur oinnos scholaslici cominenlas fuisse, diserle scrihit Sozomelius iib.iv,
in 4 sent., disl. 24, et praeserlim S. Thom.2-2, c. 14. Quod atitem Damianus eliam , inquit, eum-
q. 184, an. 6, bisadde el canonislas, ulinter alios, denr Liberiuni excilasse persecutiones in clero,
cardinalis Turrecremaia recenset lib. i Summ. dexire intelligendum est. ls n. decreto Conslanlli
eccli, cap. 69. Quare Aeliani hserelici habiti sunt imp. cum abexsilio in Urbem revoearetur, ac cle-
apud Epiphanium haeres. 75, et Aiigiislinum bseres, rusillum recipere nollet, eo quod indrienle roora-
B5, quia negabant episcopospresbyieris esse sype* ius damnationi Alhanasii.susbcripsissel, magislra-
riores. . tus adversum eumdem Romanse Ecclesiae clerum
« Nam el ipsi sancti apostoli non reperiuntur perseciiiioneni excitarunt. Qua de re Ljberii culpte
nlibi fuisse a Dominoconsecrali, nisi in percepiione ascriptum est , qtrod ejusdem causa faclum esse
bapiismi; qui iamen non aquse baplismalis mani- videreiur. CaUerumLiberius qnantae laudis ac san-
fesle leguntiir immersi, sed injunclam potius exse- ciitalis eliam posl obitum sestimatus sit a praestan-
cuti suul obedieuiiam baplizandi. > Pro declara- tissimisquibusqueviris docent in primis Ainbr. 1. m
tione iolius hujus periodi usque ad illius capitis Commenl. de Virgg.; Basilius epist. 74 ; Epiph.
finem, ul confusio-evilelur , tria, quse certissima hiEres. 75; Beda-vero in Martyrologio ad vm Kal,
.sunt', de apostolis dicimus : Primum apostolos fuisse > Ocl., et Wandelbeiius ad ix Kal. ejusdem mensis,
baptizaios juxta fofmam ac modum, quo ijisi posl- * Liberii niemoriam cuni aliis sanclis aimiversurio,
modiinr cselcros taptizare j'ussi sunt, ut S. Aug. die Natali publice recolendam contestaiiliir. Alia
(episl. 109) (post Tertullianum lib. de Baplismate) prseierhajc pro Liberio fuse ac diserte conscripia
pluribtis osiendit. Est aiiiem velus traditio accepta' pi'-Oserlimhabes apud illustiissimos cardinales, Ba- .
ex Evodio episcopo Aiuiocheno , apostolorum suc- , ronium in Annalibus ,. et Bellaraiinum iu Contro-
cessore, apud Nicephorum lib. u, Hisl. cap. 5,Chri- versiis.
slum manibus suis Pelrum tantummodo bapiizasse ; « 145 Enimvero quis Heli sacerdoiem nesciat
Pelrum porro Andream et filios Zebedsei; hos vero reprobum, et lam pro leniiale sua, quam pro libe- i
reliquos aposloios : Sepmaginta auteni illos Petrum rorum effrenala Iicentia divinse aniinadversionis
et Joannemiiaplizasse (Luc. xxn). Hocipsum colli- sententia coiidemnaliim. > Hanc de Heli senten-
gilur ex c. Quando de consecr. d. -4, et ibi Gl. tiam nostro eardinali placuisse non miiiim cst,
quibus adduntur cardinalis de Turrecremala, el quandoquidem et illam t.mplexati sunt Teriullia-
inler alios etiam multos, AugustiriusTriuniphus de nus lib. De pudieit.; Hleronym. lib. i, adversus
polest. Eccl., quaest. 84, arl. 4. Secundo cerium est Jovinian.; Joan. Chrysosl., lib. n, adversus vitupe-
apostolos fuisse consecratos sacerdotes a Chrislo ral. viise monasl.; lsidorus Pelusiola ejiisl. 570 ad
in ultima ccana, cum insliluens sacram Eucharisiiain Cyrilluin.; Innocenlius Ulin cap. Licel Heli, de si-
illis prajcepit, ul eam offerrent in sacrificium jjer monia. Conlraria tamen senlentia probabilis etiam
bffic ycrba : (Iloc facile in~meam commemora- esl. Hanc tuelur-Alplionsus Abulensis in lib. i Re-
159 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 160
gum, c. i. Etfortasse hoc ipsum Patres sensere,, h ad Ecelesiam catholicam redeunies baplizandi erant.
quoniam ex eorum verbis nihil amplius colligitur, Non lamen generaUter censendum est baptizatos ab
quam quod Heli ob non fucrepata filiorum flagiiia, hserelicis rebaptizandos esse, ul Donalislarum,hse-
eo morlis genere periit. resis, contra quam sanclus AugusliriBSstrenue-de-
«Animadverlimus a Paulianislis, aliisque hsere- certavil, impie aflirniabal. Porro quam vera doctrina
ticis Spiritum sanclum non habenlibus bapiizatos sit ab hsereticiseliam baplizatos in forma Ecclesiae,
baplizari regulariler. > Qiiod asserit 14® 1>0Cin non esse rebapiizandos, evidenter demonslraiit
loco sanctus docior, baplizalos a Paulianistis et scholastici in 4 seni. dist. 4 , qusest. unic, et san-
Cataphrygibus (quorum mentio fit in e. Si quis i, clus Thom. part. m, quaest. 66, art. 9, atque eliam
q. 1) si ad Ecclesiam rediissent, ex concilii Nicseni In cap. de Arianis , cap. Ab aniujua, De consecr.
deereto verum esl, quoniam neqne Christum cre-. disl. 4, quam sententiam cardinalem nostrum ain-
debant esse bominem, neque Spirilum sanctum con- plexatum quoque fuisse, ex ejus verbis ceiiissimuin
fitebantur; ac proinde cum eorum bapiismus in reddilur.
nomine sanclae Trinitaiis non conferretur, merito Sil nomen Domini benediclum.

147-148
OPUSCULUM SEPTIMUM

LIBER GOMORRHIANUS, AD LEONEM IX ROM. PONT-

ARGUMENTUM.— Nefandum et detesiabile crimen, in quod Deo dicali sui temporis prolabebantur, deplo-
ral; eosque utpote indignos a sacris ordinibus removendos esse conlendil; Leonemque ponlificein
Romanum implorat, ut tam feedepeccantes sua.auciorilate coerceat.

LEONIS IX EPISTOLA, . ]B Igiiur ne ccenosaelibidinis impunita licenlia perva-


Qua hic sancli viri libellus con/irmalur. getur, necesse est apostolicae severilatis congrua
LEOepiscopus, servus servorum Dei, dilecto in reprehensione refellatur, et tamen -aljquod lenta-
Chris.ofilroPi.Trioeremitse, seternsebeatiiudinis gau- menlurn irr austerilate ponatur.
dium. Ecceqmnes illi, qui qria.is quatuor generum quae
-- Ad splendidum nitentis pudicitise torum, fili cha- dicia sunt, foedilale polluuntur, prospecta sequitaiis
rissime, pio certamine inteniionem tuso mentis censura, ab omnibus imroaculal_eEcclesiaegradibus,
pervenisse, libellus, quem contra quadrimodam car- . tam sacrorum canonurh quara nostro judicio depel-
nalis eontagionis pollutionem, honesto quiuemstylo, luiilur. Sed nos humanius agenles, eos, qui vel pro-
sed honestiori ralione edidisli, manifesiis documen- priis manibus, vel invicem inter se egerunt semeiL,
tis commendat. Subegisli siquidem carnis barbariem, vel eliam qui inler femora profuderunt, el non longo
qni sic erexisti brachium spirilus adversus libidinis usu, nec cum pluribus, si voltiptalem refrenaverint,
obsccenitatem. Exsecrabile quidem vitium, longeque et digna pcenitudineprobrosa commissa luerint, ad-
segregans ab auctore virtulum, qui cum sit mundus, milti ad eosdem gradus, in quibus in soelere manen-
nihil admitiit immundum; nec de sorte ej'us esse les, ndh permaiienles fueranl, divinaj miseralioni
poterit, qui sordidis illeccbris stibjacebit. Clerici " conlisi, volumus , alque eliam jubemus; ablata aliis
de quorum vita spurcissima flebililer pariter- spe recuperationis sui ordiuis", qui vel per longa
' vero,
que ralionabililer lua prudentia disputavit, vere, et tempora secum , sive cum aliis vel cum pluribus ,
omnino vere ad funiculum hajreditalis ejus non per- breyi licet lempore, quolibet duorum fcedilatis ge-
lineiit, de quo ipsi volupluosis se oblectationibus nere, quaedescripseras maculaii: vel, quod esl hor-
submovent; quisipudiceconversarenlur, non solum rendum diclu et auditu , in terga prolapsi sunt.
templum Dei sanclum, sed ipsum eliam sanclua- Contra quod nostrum apos.olicaj sanclionis decre-
riiim dicerentur : in quo niveo candore conspicuus liim, si quis ausus fuerit vel judicare vel lairare,
ille Dei Agnus immolatur , per quem foeda totius ordinis sui se noverit periculo agere. Qui enini non
• orbis lues lavatur. Tales nimirum clerici etsi non
pungil vitium, sed palpat, cum eo qui vilio moritur,
verborum , lamen operum tesllmonio profitenlur, ipse quoque morlis reus merito judicalur. Sed, o fili
quia non existunt, quod censentur. Quo enim modo charissime, inenarrabiliter gaudeo, quia exemplo
clericus possit esse , vel notninari, qui proprio ar- tuae conversalionis insiruis, quidquid oratoria facul-
hitrio non meluit se inquinare? De qualibus, quia tate docuisli. PIus est enim opere docere, quam vnce.
sancto furore permotus, quse tibi videbanlur scri- . Quapropter auclore Deo palmam obiinebis vieloriae,
pseras; oporlet, sicut desideras,aposiolicamnostram et cum Deo , et Yirginis Filio, lsetaberis in ccelesti
interponamus aucloritatem, qualenus scrupulosam mansione tot mercedibus eumuJalus, quot ereptis per
lcgentibus auferamus dubieiatem; et conslet omni- le a diaboli laqueis fueris conslipatus et quodam-
bus cerium noslro judicioplacuisse qusecunquecon- mn''o cofonalus.
liaet ipse Jibellusdiabolkojgiii velulaqiia ojrposilus.
'
161 OPCSC. VII. — LIBEH GOMORRIIIANUS. .162
PR^EFATIO, . _A nem perdere vchenienler perhorrescunt. Quidam
'
149 Bealissimo papae LEOKI,PCTRUSullimus namque rectores Eeclesiarum circa hocviliiim hu-
nioiiachorum servus, debilse venerationis obse- manlores forsilan quam expediat, absolule decer-
qiiium. { nunl pi-opter ires illos gradus, qui superius ehume-
Quoniam aposlolica sedes omnium Ecclesiarum rati sunt, nemiiiem a suo ordine debere deponi;
mater esse e-x ipso Yenlalis ore cognoscitur, di- hos autem solummodonon abnuunl degradari, quos
gnum esl, ut si quid uspiam dubilaliouis emerserit, nltimo actu cecidisse consliterit. Unde fit, ut qui
quod ad ariimarumvideatur pertinere negotium, ad cum oclo, vel etiam decem aliis seque sordidis in
ipsam, velut ad magislram, et quodammodo fonlem hanc nequitiam lapsus esse cognoscitur, nihilominus
cceleslissapienlise recurralur, quatenus ex iljonno in suo ordinepermanerevideaiur. Quseprocul dubio
capile ecclesiaslicse disciplinse luuien prodeat, quo impia pielas non vulnus ampuiat, sed ul augealur,
discussis ambiguitatum tenebris, lolum corpus Ec- fomitem subminislral; non perpelrati illicili aclus
clesiseperspicuo verilalis nitore clarescat. Quoddam prohibet amariludinem, sed perpetrandi polius tri-
auiem nefandum el ignomiiiiosumvalde vitium in buit libertatem. Carnalis quippe cujuslibet ordinis
noslris parlibus inole.il, cui nisi districlse animad- homo magis formidat, et expavescit in conspeclu bo-
versionis manus quanlocius obviet, certuni est, jg minum despici, quam in superni Judicis examine
quod diyini furoris gladius in multorum perniciem eondemnari; ac per hoc mavult quamlibei distri-
iiiimaniler grassaturus impendel. Heu! pudeldicere, clse, quamlibel animossepoenitenliae susiinere labo-
pudet tam turpe flagilium sacris auribus inlimare; reni, quam suj gradus periculo subjacere : et dum
sed si medicus horretvirusplagarum, quis curabit per indiscretam discrelionem non timel statum sni
adhibere cauterium? Si is, qui curaturus est, nau- honoris amitiere, incilatur et inexperla prajsumere,
seat, quis ad incolumitatis statum Jiectora segrota elinhis quaeinviteprsesumpsit, diulius permanere;
-reducat ? Viliumigilur contra naluram velut cancer alque, ut ita dixerim, dum, illic non feritur, ubi
•ita serpit, ut sacrorum hominuin ordinem attingat; acrius dolet, in eo, in quo semel corruit, coenosse
et inlerdum ui cruenla beslia inter ovile Christi jobscoeniialisvolulabro molliler jacet.
cum tantseliberiatis ssevil audacia, ui quampluribus -. CAPUTIII.
multo salubrius fuerit in mundansemililise j'ugo de- Qttod usibus immunditimdedili, nec ad ordinem
' pro-
primi, quam sub reliaionis obientu lam libere fer- velti, nec persistere debeanljam promoli.
reo j'uri diabolicse tyrannidis mancipari, prseserlim Sed, ut nobis videtur, valde' prseposterumesl, ut
cum aliorunr scandalo; cuni Verilas dicat : . Qui consuetudinaliter hac purulcnla coniagione fcedati,
scandalizaveritunum ex his pusillis, expedil ei ul C] vel ad ordinem provehi, yel in gradu persistere au-
«uspendalur mola asinaria in collo ejus, et demer- deant jam promoti. Quia el rationi contrarium, et
galur jn profundum' maris (Mallh. xvm). J Et nisi canonleis Patrum sanclionibus probatur adversum.
-
quantocius sedis apostolicsevigor occurrat, non.est Hoc autem non ad hoc assero, ut in maj'estatis,ve-
dubium, quin effrenata nequitia cum reslringi vo- slrse prsesentia definitivse senteniisecalculumprofe-
- Tam, sed ut propriseopinionis arbitrium paudam.
luerit, a cursus sui impetu desislere nequeat.
CAPUT PRIMUM. ', Hocnempe flagilium inler cse.era.crimina non im-
De diversilate peccantium conlra namram. merito deterrimum creditur; quandoquidem illud
Ut aulem res vobis tola per ordinem paleat, ex omnipolens Deussemper uno modo exosum habuis-
hiijus nequilise scelere quatuor diversitates fiunt. se legitur, el cum reliquis vitiis needum per legale
AHisiquidem secum,-alii aliorum manibus, alii inter prseceptum frena posueral, j'am hoc districtse ultio-
femora, alii denique consummato aclu conlranatu- nis animadversione damnabat. 'Nam, ut taceamus,
ram delinquunl; el in his ita per gradus ascendi- quod So.domamet Gomorrham (Gen. fxix), duas vi-
lur^ ut quseque posteriora praecedenlibus graviora delicet egregias civitales, omnesque finitimas regio-
" judicentur. Major siquidem poenitentia illis impo- nes.misso ccelitus sulphure et igne subvertit; Onan
' nitur qui cum aliiscadunt, quam iis qui per semet-T) Judaefilium propler hoc nefarium scelus immatura
ipsos'"sordescunt; et districlius j'udicantur qui morte percussit, testeScriptura, quaedicit: _ Sciens
actum eonsummant, quam ii qui inter femora coin- . Onan noh sibi nasei filios, introiens ad uxorem fra-
quinaniur. Hos itaque corruendi gradus artifex Uis sui; semen fundebat in terram, ne liberi 251
diaboli machinatio reperil, ut quo altius per eos .fratris nomine nascerentur : et idcireo percussit
ascenditur, eo proclivius infelix anima ad gebenna- eum Dominus, eo quod rem detesiabilem faceret
lisbarathri profunda mergalur. (Gen. xxxvin). t In lege quoque dicitur : « Qui dor-
mierit cum masculo coitu feminep, uterque operaii
150 CAPUTII.
Quod inordinata reclorum pielas• lapsos ab ordine sunt nefas, morte moriantur; sanguis eorum sit su-
non compescal. per eos (Levit.xx). >
Hujus sane perdilionis obnoxii ssepe largiente di- Quod autem ad ecclesiasticumordinem promqveri
vina clementia resipiscunt, alqiie ad salisfactionem non debeat, qui in, illud crimen lapsus est, quod
veniunt, el pojnitent.se quidem pondus quamlibet velus 3ex prsecipit morte damnari, teslalur beatus
. grave devote suscipiunl, ecclesiasticum vero ordi- papa Gregorius (lib.x, episl. 13), qui in siiis epistolis
165' S.PETRl DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS III.— OPUSCULAVARIA. - 164
Passivo episcopo scribil, dicens : « Bene novit fr&-JA qualemcunque habet haereditalem, qua praesuni-
ternitas vesira, quam Iongo tempore Aprutium pa- ptione, quo lemerario faslu in Ecclesia, quaenihilo-
storali solliciludine sit deslitutum : ubi diu qusesi- minus est regnum Dei, obtincat insuper dignitatera 1
vimus, qui ordinari debuissel, et nequaquam polur— Nunquid qui divinam legem rn facinus cadendo postr
nius invenire; sed quia Iinportuntis mihi >suis in posuit, ascendendo etiam ad ecclesiastiesedignita-
moribus, in psalmodise studio, in amore orationis tis ofiicium coiUemhere non timebil ? Et nihil sibi
- valde laudatur, el
religiosam vitam agere dicilur; reservai, quia Deum contemnere in omrribus non
hunc volumus ut fraternitas vestra ad se faciatve- formidal.
nire, el de anima sua adinoneal, qualenus in bonis Sed illis pi'ofeelo haec lex specialiter esl indicta, a
sludiis crescat: el si nulla ei crimina, quae per legis quibus exstitit violata, teste Paulo, qui ad Timo-
sacrae regulam morte multala sunt, obviant; tunc llieum scribens, ait: « Justo lex non esl posila, sed
ordinandus est, ul vel monachus, vel a vobis sub- injusiis, irnpiis ct peccaloribus, sceleratis et conta-
diaconus liat; et posl aliquantum temporis, si Deo iiriualis, patricidis et malricidis, homicidis, forni-
placuerit, ipse ad pastoralem curam debeat promo- cariis, et masculorum coneubiloribus, plagiariis,
veri. J Ecce bic apcrle colligitur, quia qtiisquis vir mendacibus, perj'uris, et si quid aliud sanaj doctrhia.
cum viro labitur, quod nimirum scelus, ut supra *B adversalur (/ Tim. i). >Duin igilur masculorumcon-
• docuimus, per velusiaelegis sentenliam morte mul- cubiloribus, ut ostensum est, lex illa sil posita, ut
tatur, eliamsi honcstis moribus polleat, si psalmo- sacros ordines temerare non audearit, a quibus,
dise studio ferveat, si in amore orationis enitescai, rogo, lex ista servabitur, sfab his praecipue,quibus
et omnino religiosam vitam sub approbataj famse le- indicia est, contemnatur? Et si foriasse persona uii-
slimouio ducat; realus quidem iiidulgentiani plerie lis tlicilur, justiim est, ut quo prudentius ingeniorum
potest accipere, ad ecclesiasticum vero ordinem smdiis viget, eo caulius aulhenticsesanctionis maij-
nequaquam permittilur aspirare. Nam cum de illo data conservet. Unusquisque enini quo melius sapit,
venerabili viro, videlicet Imporluno, qui priinum eo delerius delinquil. Quia ineMtabiliter nierebitnr
tanto fervore laudis altollilur, lot religiosae, et ho- supjjlicium qui prudenter, si voluisset, potuit eviia-
nesise vitse infulis redimitur, tot virlutum jirseconlis repeccatum. Nain ut beaius ait Jacobus : « Stienli
decoratur; lamen postmodum dicitur : « Sinulla ei honum, et non facienli, peccatum esl illi (Jac. iv).>
crimina, quse per sacrse legis regulam morte mul- EtYeritas dicit.: « Cui plus commitiitur, plus ah eo
tata sunl, oJjjiciant, lunc ordinandus esl. t Palet requiralur. >JNamsi iu erudiio quolibel viro .eccle-
profeclo, quia querh dignum morle crimen.abjece- siasticse disciplinse ordo confundilur, mirum si ab
rai, qusefibetj-eligiosa vila subsequens ad suscipien- J ignorante servatur. Si enim perims quisque inordi-
dum ecclesiaslici gradus ordinem non reformat. Nec isate ad ordinem ducilur, videtur quodammodo se
valet ad qblinendum bonoris culmen assurgere, qui sequentibus, et, ut ita dicam, simplicioribus erroris
in moiialis culpaj barathruih non ambigilur cecl- semilam sternere, quam ipse aggressus est, lumido
disse. Luce ergo clarius conslat, quia quicunque di- superbiaepede calcare: et non solum judicandus esi,
cto modo lapsus esse corrvincilur, quod sine dubio quia peccavil; sed etiam quia propriae prsesumptio-
morlale crimen est, omnirrocontra sacrae legis nor-' nis exemplo ad aemulalionempeccandi et alios iuvi-
mam, omniuo conlra divihseauctoritatis regulam ad tavil.
ecclesiasiicum ordinem promovelur. CAPUT V.' '
CAPUTIV. ' Quod iii reprobttm tensum lapsi sunt, qui post Jioc
Si ecclesiaslicanecessilasposcat, utrumtalibttshoc of- vitium habere sacrum ordhtem concupiscunl.
ficium peragere liceal. . Quis eitim surda aure praUereat, imo quis non
Sed fortasse dicitur, necessitas imminet, persona, :medullUuscontremiscat, quod de talibus Apostolus,
quaj sacrtim in Ecclesia officiumperagat, deest; et velut tuba vehemens, intonat, dicens : « Tradidit
congrue senlentia, quseprius divina jusiitia dictanie illos Deus in desideria cordis eorum, in immundi-
depromitur, oblala rerum necessiiale molJitur. Ad *- } liam, ut conlumeliis afficiant corpora sua in semet-
hsec ego compendiose respondeo : Nunquid et ne- ipsis (Rom. t). . El paulo post : « Propterea tradi-
nessiias non iucubuerat, cum ponlificalis sedes dit illos Deus in passione ignominiae. Nam femi-
paslore vacabat ? An pro utilitate unius hominis naj eorum immulaverurrt naturalem usum in eum
censura debebilur, quse in deslitiilioiie unius populi tisum.qui est conlra naturam; simiJiter autemetma-
152 inconcussa servalur? Et quse non solvilurad sculi, 153 relicto naturali usu femjnre, exarserunt
profecluin innumerse mulliiudinis, violabilur ob per- in desideriis suis in invieem , masculi in masculos
sonse commodum singularis? Sed jam ipse quoque turpitudinem operantes : et mercedem.. quam opor^
prsedicalor egregius accedal ad medium, el quid de tuil, erroris sui, in semetipsos recipientes : et sicul
hoc vilio sentiai expressius innotescat. Ait enira jn non probaverunt babere Deum in nolitia, tfadidit
Eplstola ad Ephesios: « Hoc autem scilote inielli- illos Deus in reprobum sgnsum, ut facianl quse non
genies, quod omnis fornicator, aut immundus, aut conveniunl (Ibid.). > Quid esl enim quod post tam
avarus, non habet haereJilalem in reguo Christi et gravera lapsum lantopere sublimitatem ecclesiaslici
Dei (Ephes. v), » Si crgo immuiidus in ccelo nec ordinis ambiunl ? Quid opinandum est, quid credea-
'
165 OPUSC. VII. — LIBER GOMORRHIANUS. 165
dum esl, nisi quod eos Deus in reprobum sansum A plione fruslrari coguuturpoiius iu exteriori vesiibulo
tracidit ? Nec-ea, quaj illis necessaria sunl, jieccalis remanere. Et froiiiem quidem possunt in sacrje
exigeniibus, lidere permiltit.. Quia enim illis occidit Scripturae saxa pcreuiere, sed per divinse auciorila-
so!, ilie scilicel, qui ascendit supef occasum (Psal. lis aditum nequaquam permiltunlur intrare; alque
LXVH),amissis inler.oriljus oculis, nec considerare dum ingredi, quo non sinuntur, attentanl, nSiil
prsevalent quod gravia sinl mala, quaeper immun- -aliud faciunt, quain obtectum parietem inaniter pal-
ditiam perpelrarunt; ncquequam deierius adhucsit, pant. Quibus non immerilo cqngruil, quod per juo-
quod conlra voluntatem Dei inordinate habere con- phelam dicitur: « Sicut iu nocte ita palpabunl m
cupiscunt; el hoc ex divinsejusliliae regula consueto meridie (Job v).~»Etqui recti aditus limen transcen-
more procedit, ut hi qui se hac perdilissima sorde derenequeuni, pererrando in circuituminsania rolante
commaculanf, digna perculsi animadversione judicii, volvuntur. De quibus perPsalmisiam dicitur :« Deus
lenebras caecilalislncurranl. Sicul de anliquis illis meus, pone illos ut rotam (Psal. [LXXXJI). » Et ilena :
hujus fcedilatis aucloribus legitur : « Cum justo Loth « In circuiiu impii ambulant (Psal. xi). > De qui-
\i:n vehementissime facerei.l. jamque prope essent bus etiam Paulus, cum superius memoiataloquere-
ul effrmgerenl fores. Ei ecce, inquit Scriplura , mi- lur, paulo post subdit, dicens : c Qui lalia agunl, di-
'
serunt maimm viri, el iniroduxerunt ad se Lolh, B gni sunl morte, non solum qui illa faciunt, sed qui
el foiis erant percus- consentiunt facienlibus (Rom. 1). > -
' clauserunlque ostium, eos, qui
serunt csecilate a minimo usqueadmaximum, ita ut Plane qui ad tam -lerribile aposlolicseinvectionis
osiiunr invenire non possenl (Gen. xix). Conslat au- tonitru non expergiscilui., hic prqjecto non dormiens,
terrr, quia per illos duos angelos; tjui ad B..Loth sedmortuus congruejudicatur. Etcum Aposiolus non
.renisse Ieguntur, persona Patris, et Filii non incon- de Judseis utcunque fidelibus, sed de gentilibus, et
^rue designatur. <Juodper hoc eviden.ev oslendilur,t Deum fgnorantibus tanio sludio senlentiam districlse
rjuod ad eos ipse Loth loquens, dicit: i Quaeso,Do- animadversionis exaggei'et; quid, rogo , dixisset, si
roine mi; quia invehil servus luus graliam coram lale hoc vulnus in ipso corpore sanclse Ecclesiss
te, et magnificasti misericordiam tuam, quam fecisti fetere conspicercl ? Prjeseriim quis dolor, quis com-
inecum , ut salvares animam meam (tbid.). > Qui pasr.ionis ardor pium islud pectus accenderet, si
eniin sic duobus qnasi uni singularrter loquilur, hanc peremptoriam pestem grassari et in sacro or-
cerlum est quia in -duabus personis unam substan- dine didicisset ? Audiant desides clericorum, sacer-
tiam venerattir. dofumque rectores ; audiant', et licet de suo securi
Sodomilae ergo ad angelos conantur -violenter ir- sint, alieni reatus se-esse paiiicipes pertimescant.
rumpere, cum immnm.i Jiomines ad Deum tentanl tS Hli nimirum, qui ad corrigenda subdilorum pecctla
per sacri ordinis oflicia propinquare. Sed hi profecio ^jonnivent, etinconsiderato silentip subditispcccandi
csecitaie percutiuutur, quia j'usto Dei judicio in te- licenliam prsebent. Audiant,iiiquaui, et prudenler
nebrasinteriores cadunt; ila utiiec-oslium invenire inlelliganl, quia omnes uniformiter dignisunt morte;
prsevaleant, quia a Deo peccando divisi, unde ad videlicet hon solum qui illa faciunl, sed et qui con-
eum revertuntur ignoranl. Qui enim non per humi- sentiunl facientibus.
litatis, sed per arroganlise, el iumoris anfractus ad ' CAPUT YI.
Deum accedere gesliunl, palel profeclo, quia unde De spirilualibtts palribus qui cum filiis suis cohiqui-
jngressionis aditris paleat non agnoscunt; vel eiiam nanlur.
sicul ipse dicit: _ Ego sum Sed,o scelus inatidilum !"ofacinus totolaciymarum
' quia ostium Cbristus est,
o. tium (Joan.\). . Qni Chrislum peccalis exigenti- fonte lugendum! Si hi morte piectem i sunt, qui
bus amillunt, quasi intiare ccelestium civium bdbi- facienlibusisla consenliunl, quod •dignumillis poierit
taculum non possini, ostium non rnveniunt. - excogilarisupplicium, quicumsuisspirilualibus filiis
In reprobum ergo sensum traditi sunl, quia dum ""hajcmalaextremadamnailonepuniendacommiUunt i
reatus sui pondus in propriae mentis stalera non tru- Quisjara in gregibus feperiri valeatfructus, cuiii
tinani, gravissimam plurnbi massanr, poenarum ina- " pasior in fenl.em diaboli tam profunda sit praecijii-
iiinm levilatem pulant. Quod crgo iliic dicitur:« Per- lalione demersus? Quis jam suh ejus imperlo maneai,
cusserunl eos, qui foiis eranl csecilate (Gen. xix); > quem tam hoslililer a Deo"extraneum non jgnor.it t
hovcAposlolus manifeste declarat, cum dicit: « Tra- Qui de poenitente fdcii pellicem, et quem spiritua-
didil eos Deus in reprobum sensum ; t el-quod il.ic liter Deo genuerat filimn, ferreo diabolieaelyr..n .i-
subjungilur : « Ul ostium invenire non possenl; t dis imperio per suse carnis immunditiam subjuugat
hoe etiam paienlerexponit, curn ait : t Ul facianl servum ? Si mulierem quis violat, qaam de racro
quajnon conveniunt. » Ac si diceret: ut intrare terr- fonle levavil, nunquid non absque ullo ctrnctalioais
ienl, undeiion debeiit. S.g^ Qu' enim indignus or- obstaeulo coinrnunione piivandus esse decernilur,
dine ad sacri allaris ofircium conalur irrumpere, 155 el sacrorum censura canonum per publicam
• quid aliud quam relicto januse limine, per imineabi-, poenilenliam traiisirejuljelur?Sciiptiiinnamqueest:
lem paiieas obicem nilitur jnlroire ? El quia liber Quia maj'or est generalio spirjtualis, quam carnalis.
pe'drbusnon palet ingresstis, hi lales dum sibi spon- Sequitur ergo , ut eadem senienta digne ferialur
denl ad sacrarium fiosse perliugere, sua pr_esum- el qui carnalern filiam perdidii, ct qui spiiitualem
167 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 168
ruinse
sacrilega commistione corrupil;* nisi forte in hoc __mettiil, ctiui eo simul, qui sequitur, jirsesentis
uiriusque criminis qualitas discernatur,- quod foveam non evadit.
uterque, lieei incestuose, naturaliter tamen, quia CAPUT VIII.
,' «uin muliere peccavit; ille autem saerilegium Quod sicut sacrilegus virginis violator, ita quoque
commisit in filium, inceslus crimeh incurrit in filii spiritualis prostitutorjure sit deponendus.
masculum, naturse jura dissolvit. Et, ul mihividetur, Sed j'am te ore ad os, quisquis es, carnalis homo,
tolerabilius esl cum pecude, quam cum viro in luxu- convenio. Nunquidnam ideo spiritualibus viris con-
riae flagitium labi. Quanto videlicet leviusj'udicatur fiteri commissa detrectas ; quia et ab ecclesiasiico
quemlibet solum perire, quain secnm quoque alium gradu cessare formidas ? Sed quanto salubrius erat
ad interitus perniciem trabere. tMiserabilis quippe in eonspectu hominum lemporalem perpeti verecun-
condilio esl, ubi sic unius ruina pendet ex altero; diam, quam ante tribunal superni Judicis aeternam
ut dum unus exslinguilur, alter in mortem necessa- subire vindictam ? Dicisforsitanmihi': Si solummo-
rio subsequalur. do inter femora vir cum viro ceciderit,poenitentiam
quidem aget, sed piaj humanitalis intuitu irrevoca-
CAPCT YII.
biliter a suo gradu dejici non debet. Quseroabs te :
Deitlis, quieisdem, cttm quibuslapsi sunt, sua crimina & Si quis sacrilege cum virgine periclitatus fueril,
confnenlur.
nunquid in suo gradu tuo judicio permanebit ? Sed
Ut atilem diaholieaemachinalionis argurnenta non non est ambiguum, quin hujusuiodi censeas depo-
lateant, sed quae in officina veteris malitiaj se- nendum ; consequens igilur est, ut quod de sacra
ereto fabricantur, in lucemniepallificantejjrocedaiii; virgine rationabiliter asseris, de filio spirituali
illud absconsum iri non palior, quod quidam hujus etiara inevitabiliter fatearis ; ac per hoc ,-quod de
veneno criminis saliali, dum quasi ad cor redeuni, spiritualibus patribus videris asserere , idipsum te,
ne realus ad aliorum notitiam prodeat, inler se in- rrecesse est, de clericis definire. Hac lamen , ut
vicem confitentur: et dum.hominum faciem erube- diclum est, diversitate servata , quia hoc tanlo per-
scunt, qui reatusauclores exislunl, ipsi j'udicesliunt: pendilur esse delerius, quanlo per, idenlilatem se-
et indiscreiam indnlgenliam, quam s.ibiquisque af- xuum naturse probatur adversum, el tum in jurli-
.feclat irapendi, gaudeat alleri .icaria permutatione candis excessibus jure ad delinquentis semper "e-
largiri. Unde fit, ut et magnorum criminum pffiiii- curralur arbitrium, qui masculina femora polluit,
tentes sint, et tamen nec ora j'ejunio palleant, nec gi nalura permitleret, quidquid in mulieribusagitur,
corpora macie contabescant; et dum nullo modo toium in masculo per' effrenalse fibidinis insaniam
venler ab immoderala alimenloritm perceptione re-
perpetrarel, fecilquod potuit: ad hsec usqueperve-
slringilur, in ardorem consuelse libiJinis animus niens quae natura negavit, et illic invilus metam
lurpiier inflammatur. Qtto fit, ut qui comiKissa criminis fixit, ubi nalurae necessitas inlransmeabi-
necdum fleverat, adlmc delerius Iugenda commiuat. lem facultatis lerminum collocavit. Quia ergo eadem
. Sed Iegisprseceptumest,ut cum quislepra perfun- lex esl u.riusque sexus viris sacris , et clericis:
dilur, sacerdotibus ostendatur ; lunc autem non concludamus necesse est, ut sicul virginis sacrilegus
sacerdotibus sed leproso potius ostenditur, ccm violator jure deponilur, iia eliam filii spiritualis
immundus immundo peraclam communem nequiliam prosiiltitor modis omnibus a suo nihilominus ar-
confitelur. Sedeum confessio ulique manifeslaiio sit, eeatur oflicio.
quid, obsecro, manifestal, qui audienti cognilum CAPUT IX.
narrat, aul quo pacto confessio illa dicenda est, ubi Quod ejusdem criminis reus sit, et qui cum carnaii,
nihil a confitente manifeslatur, nisi quod jampridem vel bapiismatis fdia labilur.
ab audienle cognoscilur ? Et qui sociali vinculo Et ul ad «acros, id est, exsecrabiles confrssores
peraelse iniquitalis aslringitur, qua lege, quo jure adhue se dispulalionis sermo retorqueat: si quilibet
alterum polerit ligare vel.solvere? Frtislra enim quis canonicus presbyter cum muliere cecidit, cui pce-
alium solvere nililur, qui et ipse vinculis irretitur. nitentise judicium vel semel indixit, a nemine pror-
Et qui cseco vull fieri dux itineris, necesse est ut sus
ambigilur, quin synodalis censura judicii degra-
ipse videat, ne sequenli se auclor praccipitationis deiur ; si aulem religiosus eum religioso labilur,
fial, sicut voce Veritatis dicilur, ubi ait: « Si caecus cui videlicet vel in danda poenitenliajudex exstilit,
csecum duxerit, ambo infoveamcadunl (Matili.xv); > vel in accipiendo j'udicatus fuil, nunquid non
elilerum: « Yides festucam in oculo fratris lui, dielante juslilia sui ordinis lronore carebil? Ita nam-
trabem aulem, qtise in oculo iuo esl, non consideras que vulgata consuetndine dicitur filius poenitentiae,
(Maiih. vn): Hypocrita , eiice primum trabem de 15? sicul ulms baplismi. Unde et de B. Marco
. oculo luo et tunc perspicies, ut educas festucam de evangelista legitur : « Quia Petri est in baptismate
.oculo frairis tui (Luc. vi). > filius (1 Cor. I). J El egregius prsedicalor dicit: «Non
15@ H's evangeliciS lestimoniis apenissime de- enim misit me -Chrisius baptizare, sed evangeli-
claratur, quia qui-ejusdem realus lenebris premitur, ^are; t ipse item dieit: « Quae esl enim gloria mea
fruslra alium ad lumen pcenilenli_3revocare conatur; ante Dominum? nonne vos? in Christo enim Jesu
et dum supra vires suas aliuin errando perire non perEvangelium egojvosgenui(Iflor.iv).t Rursumque
169 "' ,' OPCSC. VII. —LIBER GOMORRHIANUS. . 170
adGalafas ait : - Filioli mei, quos ilcrtrm pariurio, j^.Tedeamus,-dicilur : Quia presbyfer non prolato mo-
donec formetur Christus iti vobis (Gal. iv). > Si ergo nacbi voto, cum puella, vel meretrice peccans, an-
ille genuit, ille parturiit, qui non est-missus bapii- nos duos pcenileal. El quis tam bebes, quis lam
zare, sed evangelizare, ae per hoc poenileniiam pro- insanus reperiri valea.t, qui duoruni annorum poeni-
vocare, congrne dicitur et ille fdius, qui accipit; ct lenliam, deprelienso in fornicstione presbytero,
ille pater, qui posnilentiam impohil. Jam ergo^si idoncam crcdal? Si quis enim quanliilaiucunqtio
superius dicla subtiliter atlenduntur, luee clarius scientiam canoiiic_e auctorilatis vel summotenus
constat, quia ejusdem criminis reus est, ct qui cum auigil, ut dislrictiora'j'udicia taceamus, quia lapso
carnali, vel baplismatis filia fornicatur; et is, qui in fornicalione presbyiero, sallem decem annorum
ctimfilio pGenilentiaelurpitudinem operalur. Etsicut poenitenlia decernatnr, paienier agnoscit. Hsec au-
is, qui ciim ea lapsus esl, quaurearnaliler genuii, te.m duorum annorum de fornicatione poenlieiilia
vel quam de baptismo suscepil, vel eui poeiiileniire lion modo non sacerdotum, sed nec laicorum esse
Judicium posuit; itaeiiam qui cum filio poeiii.cnlise perpendilur, quibus nimirum ex hac rnina ad sa-
per immundilianr labilur, juslum est ab eo ctijus lisfaclionem ourrenlibus, tricnnium judicalur. Deinde
adniinislrator esl ordine omhimodis segregetur. * - additur : Si eum ancilla Dei, aut masculo, subaudi-
' !B tur presbyter, peccaverit, addaiur jejunium, idesi,
GAPUT X.
De apocryphis" canonibus, in quibus quicunqueconfi-" quinque annorum, si in consueludine est ; similiter
dunt, omnino decipiuntur. diaconi, si monachi nonsunt, duobus annis, sicutet
Sed quoniam qusedam najnise saGris canonibus monaclii qui sine gradrr sunl, posnrteant. Unum in
reperiunlur admisise,in quibus perdili homines vana- capiie hujus jnsensatse sententrae, quam expono, ala-
prsesumplione coiUidunt, ex ipsis"aliquas hic appo- criter video, libenler aitendo; niriiirum qirod dici-
nimus, ut non solum eas, sed et omnes alias' sibi lur : Si-cum ancilla Dei, aul cum Jirasculo. Ecce, o,
similes scriplas, ubicunque repertse fuerint,"falsas bone vi.rSodomita, in ipsaiua scriptura, quain sin-
ct omnino apocryphas liquido demonslremus. Dici- gulariter diligis, quam inhiantcr amjjlecieris, quam
iar enim intercsetera : Presbyier non prolato roona- tibi velut clypeum defensiqnis ojiponis, aperle con-
chi volo, cum jiriella, vel hrerelrice peccans, smnos sideras, quia sive euni ancilla Dei quis.peccet, sive
duos, et tribus quadragesimis, secunda, quarta, et cum jnasculo,- nihil differt; sed sequale peccatiim,
sexla feria et Sabbalo semper cum sicco paiie poeni- par dccernilur esse judicinm. Jam nibil est unde"
leat; si cum ancilla Dei*aut masculo, addatur j'eju- meeum coiifligej-e,nihil undc a meis jure posols alle-
nium, idest, quinqueannos, si in consuetudine esl. gaiidnibus dissentire.
Similitcr diaconi, si monachi non~suiit,duos anrros; C] Sed-quis tam vcsane desipial, quis lam proftindse
sieut ei nionachi, qui sine gradu sunt. P.aulopost- tenclii'as csecUatisincurrai, ut de Iapsu cum ancilla
subditur; Clericus ctim puella si sine voto monachi, Dei.hoc esl, sajrctimoriiali,vel presbytero, quinqne;
foruieatus fuerit, dimidium aniium peenileat; si ca- vel diacono, sive monacho, duorum annorum impo-
nonicus, similiter; si frequenler, duos annos. lienv nendam poenitentiam censeal? ISTonnehsec est insi-
si quis peccaverit, sicut Sodomilse, quidam dicunt- diatrix tendicula pereuniium ? Nonne hic _cstcrran-
decem annos po3nilehlioe: qui iii eonsuetudine ha- lium Iaqueus animarum? Ulud autem quis upn po-
bei, ampiius plecli debet; si est in gradu, degrade- terit inrprobare, quod dicitur : Quia clcricus cum
tur, eirsicut laicus poeniteat. Yir, qui inler femera puella si sine voto monachifornicatusfuerit, dimi-
fornicalus fuerit, uno anno poeniieat; si iteraverit, dium annum pcenileat? Et quis ita sacrae Scripturse
driobus annis; si auiem iii lerga fornieatusfueri-,' scienlia polleal, quis ita vel in dialecticaj sublilitatis
fres annos pceniteal; si puer; duos annos pceniieat-, acumine argumeulostis exislat, ut tam ex lege
si cum pecude fuerit fornicatus vel jumenlojdecem legem, tam laudabiliter dele.stand_e--aucioritalis judi-
annos pceniteat. Item, episcopus cum quadrupede GabiJe-prajjudicium condemnare prsesumal? Urrde
peccans, decem annos pceniteal, ei gradum amillat; Jaico triennium dalur, inde clericus dimidio anno
preshyler quinque; diaconus tres; clericus duo : ei *- -*pcenitere praecipilur? Beuli ergo clerici, qui forni-
riiulla alia mendosa, atque sacrilega versulia diaboli caniurj Sodon.itarum si arbitrio judicentur : eaderu
sacris canombus reperiuntur inseVia, quse nohis quippemensuraqua meliunlur aliis, remetiricupiunt
magis Jibet 'obllterare, 'quam.scribere; magis con- sibimetipsis. Satls iste jauctor erroris ad lucrandas.
spuere, quam lam vanaltrdibria schedulis inculeaie. iliabolo airimas avidus exsiiiit, qni dum mqnachos
Ecce his deliramerrlis earnales hohrinesconfidiint, perdere studnit, usquc J.QQ ad ordinem clericorum
his Velut somiiiorum porientis fidem aiiribuunt, dogma suse perversilaiis extendit; cl animarum
158 et vanas se spei securitate deludunt. Sed.vi- homicida, dum sola monachorum morle stomacliuln
deamus, si canonicse auctoritati ista conveniant; et suse malilise gulatenus explere non poluit, satiare se
ulrum tenenda sint, an vitanda, non tam verbis, vel ex a!io ordne concnpivit.
quam rebus altestanlibos iniiolescant. Jani vero qr.od sequitur, videamus : Sr quis pecca-
CAPUT "XI. veritsicut Sodomilae,quidam decem annos dicunt
Pnbabilis reprobalio supradiclorum canonum.- pcEiiilcnli_e;-qiii in consuetudine -habet, amplins
Igilui',ul ad"principhim hujus capliosi capituli plecii debel; si in gradu est, degradetur, et sicut lai-
PATROL. CXLY. 6
'
171 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. —OPUSCULA VARIA. 172
cus poeniteal. Yir, qui inler femora fornicatus fue- A_.mergat: non le sanctorum conciliorumpelagus pro-
rit, uno anno poenileal; si iteraverii, duobus annis lala forsitan austeritate perterreat; non te vadosi
pcenileat; si auiem in lerga fornicalus fuerit, tribus syrtes apocryphorum canonum promissa lenitaie
aimispoeniteal. Et cum peccare sicul Sodomita,ut flucluumtrahant.S-epeenini navis procellososfugiens
ipsi peiliibetis, nihil aliud sil, quam fornieari in fluctusjdumliltoreispropinquaretarenis, naufragium
terga; quid es't, quod veslri canones in uno pene pertullt; et ssepe alta pelagi sulcans, sine j"acttir£
versiculo lam mtilliformesinveniuriiur et varii; ut oneris,' incolumijsenalavit.
peecantibus sicut Sodomitse,decennii pondus injun- CAPUT XII.
gani^;in lerga vero fornicantibus, quod idem est, Quodhatc ludibriajure a Jtumerocanonuinexcludun-
infra triennii compendiumpoenileiitiselamenla coer- tur, quodcerlumhabcre nonvideanturauclorem.
ceant? Nonne lrsecmonstris merito comparantur, Ycrumlamen quis isios ,canones fabricavit? quis
iion nalura prolatis, sed industria humana eomposi- in purpureo Ecclesise nemore lam spinosos, tam
lis, quoiunr qusedam a capiiibus equinis incipiunt, aculealos paliuri tribulos seminare prsesumpsit?
el in hircorum ungulas terminaiitur? Quibus eigo Constat niinirum, quod. omnes authentici canones,
c&noiiibus,quibus Patrum decrelis ludibrio ista con- aut in venerandis synodalibusconciliis sunl inventi,"
. vehiani, qiise a semetipsis lam dissona, et ullra I3 aut a sanctis Patribus sedis aposlolicaepoulificibus
cornuta frcinleresultanl? QiiaequsesemetijJsaconvel- promulgati : nec cuiquamsoli homini licel canones
iunt, quibus auctorilalibus fulciantur? « Omneenim edere, sed illi tantummodo hoc competil privile-
regnum, ait Salvator, iu seipsum divisum desolabi- gitim, qui in B. Petri cathedra cernitur prasideie.
tur, -et domus supra domum cadet, el si Satanas in Htec autem, de quibus loquimur, spuria canoiiunr"
seijisumdivisusest, quomodoslabitdoclrinaipsius?* vitulamina, et a sacris conciliis iioscunlur exclusa,
(Luc. xr.) Modo enim judicium dislrictionis inien- el a decretis Patrum oninino probantur exlrauea :
dere, modo crudelem videntur quasi, misericordiam sequitur.ergo; ut nequaquain inier canoneshabean-
e*xhiljere: etvelul in chimerali monslro hinc minas tur, quse hec decretalibus. Patrum ediclis, nec a
leonis specie terribiliter intonal, inde vilis capella sacris videnl.ur prodire eoneiliis. Quidquid eniha
humiliier heat; et bae velut variarum diversitate inter speciesnqnannumeratui', a genere procul dubio
formarum in risum polius excitant, quam ad poehi- alienum essedecernitur. Quod si nomen .lucioris
lentite lamenta conipungant. inquiriiur, certurn non valet dici, quia nec polerat
•Quibusquoque in errore similia sunl, qusesequun- in yariis codicibus uniformiter invenirL Aliiiienim
tur:Qui cum pecude fueril fornicalus, vel jumento,- scribitur, Theodorus dicit; alibi, PceniienlialisRo-
decem annis pcenileat; ilem epjscopuseum quadru- (^ manus dicit; alibi, Canonesnposlolorum; aliterhicy
pedibus peccans, decem annis pceniiea., et gradum aliter litulantur illic : et dum untim habere non me-
amitiat; prfesbyterquinque, diaconus tres, clericus renlur auctorem, omnem perdunl sine dubio auclo-
duos; cum prius absolute dicat'. Quia quicunque rilatem.' Quse enim sub totincertis auctoribus uti-
cuni pecude vel jumenlo fuerit fornic.alus, decem tani; nulluincerla auctoritaie confirmant.Et necesse
amiorura salisfaclione mullabitur; quomodo conse- est, ut quse dobietatis caliginem legentibus gene-
quensesl, quod subjuugilur : ut presbytero qtiinqne,- rant, a luce sacrarum Scriplurarum,. reroola omni
diacono trium, clerico duormii annorum de pecuali dubietale, rece.dant. Jam vero his scenicis deJira-
concubitu posnitenlia indicelur? Unde quicunque,- mentis, de quibus carnales bomines praesumebanl,
hoc est, quitibet etiam laicus et decennalis spatii ex numero eanonuni eliminatis, ac perspicua argu-
afllictione consiiingitiir, inde presbytero quinquen- mentorum raiione convictis, illos canones appona-
nium -ponitur, id est, dimidinm totius posnileniise rous, de quorum fide et auctorilate nulla-prorsus
relaxalur. Quibus, rogo, sacri eloquii paginishsec auibiguiiate diflidimus.In Ancyrano quippe conciliq
frlvola insomnia^congruunl,quaesemetipsa lam evi- reperilur.
denler imjjugnanl? Quis non perpendat, quis aperte "
CAPUTXHI.
non videal, quia bsec, et his siniilia sacris canonibus ^v De. Ms, qui fornicaniur irralionabilUer,-id est, qui
fraudulenter jmmista, figmentasunt diabolica, atque misceniur pecoribus,aut cum masculispolluunlur.
ad decipiendassimplicium animas callidis machina>- , De -his qui irralienabililer versaii sunt, sive
liotiibus-instilula? Sicut enim melli, vel qtjibuslibet versanlur: quolquot ante vigesiniurnU.01, anniim
esculenlioribus cibis vqnenum fraqdulenter immitti- lale crimen commiserunt_, quindecim annis ex-
tur, ut dum ad comedendum alimenlorum suavitas aetis in pcenilentia, comniunionemmereantur ora-
provoeat, virus, quod latet, facilius in hominis inte- lionuni ; deinde quinquennio in hac eommu-
riora se transfundat; ila haec suhdola et mendosa -nione durantes, tunc demum oblationissacramenla;
•s_|@@.conrmenia sacris inserunlur eloquiis, ut suspi- contingant. Discutiatur aulem el viia eorum, qualis''
jcionem effugiant falsilatis; et quodam quasi melie lempore poenitiidiriisexsiiterit,et.rta misericordiam
sunl oblinita, dum falsae pietaiis videnlur duleedine consequantur. Quod si inexplebiliierhis hseserecri-
saporata. Sed cave ab his; quicunque es, ne te Sire- minibus, ad agendam poeniieniiamprolixiusfempus
narum carmen mortifera suavitate demulceat; ne insumanl. Quolquot autem peracta vigiirli annorum
aavim lusementis in Scyllsesevoraginisprofunda de- selate, el tixorem habentes, hoc peccato prolapsi
175 OPUSC. YU. — LIBER GOMORRIIIANUS. 174
suntjviginli quinqueaniiorumpo_niiudinem.gerenies, A CAPUT XIY.
in communionem recipianlur^oralionum, in qua De his qui in pecudes, vel in masculos aul otim pol-
tunc demum oblalionis luii suni, aul hacienus hoc vilio labescunt.
quinquennio-perdurahtes,
sacramenta percipianl. Quod si qui et uxores ha- Eos qui irralionabiliter vixerunt, el lepra injusli
benlesjet transcendentes quinquagesimum annum criminis alios polluerunt, prsecepit sancta synodus
setatis ila deliquerint, ad exiluin vilse communionis inier eos orare, qui spiritu periclitantur immundo.
gratiam Consequantur. Plane dunr rron dicit, qui lepra injusli crimirris alios
Eccfein ipso hujus venerandse aucloritaiis tilulo corruperunl, sed polluerunl, quod etiam cum ipsius
non solum liluli pracfalione concordat, ubi non de corruplis
ni-inifesteperpendimus, quia hi, qui con-.
summato aclu contra naturam delinquunl; sed et hi, sed de pollttlis exorsum est; liquet profeclo, quia
masculis con- quoeunque modo per ardorem libidinis vir cum viro
qui quolibet ingenio cum polluunlur, non inter catholicos Cliristianos, sed inter
cubitoribus pecorum _per omnia comparanlur. Si polluitur,
dsenioniacosorare prsecipitur; quaienus si carnales
eriim ad interjecta verba respicimus , caute et cum
homines ex semelipsis nesciunt pensare quod sunl,
riiagnse discretionis lrbramine posita pervidemus, ab ijisis saltem valeant edoceri, cum quibus sunt
ciim dicilur : Qui miscenlur pecoribus , aut cum
masculis polluunlur. Nam si per hoc.quod-dicilur. B communi oralionis ergastulo depulali.
Et certe satis dignumest, ut qui conlra legem na-
qui cum masculis polluunlur, eos tantummodo , qui
carnem suarn
consummato actu conlra naturam peccant, expri- furse,contrahumanserationisordinem,
lam fceda commercia dsemonibus fradunt, com-
mere voluisset, nequaquam- ei necesse fuisset duo per
munem orationis angulum cum dsembniacissortian-
verba proponere, qui cum solo "eo , quod est-, hus- tur. Nam
cum his malis ipsa penitus humana natura
ceriiur, potuisset suae inientionis dicta complere. diflicultalem diversi sexus abhorreat; luce
Sufiiceret quippe ad slyli comoendiurn, si totam resistal, ;larius constat, quia nunquam lasi an_rs*a,i«niaTiena
sententiam uno verho comprebenderet, dicens : Qui
miscentur peeoribus , aut maseulis. Miscentur enim prsesumerent, nisi oos, utputa vasa.irse aplain inle-
lino modoel hi, qui pecora, et hi, qui masculos vio rilum, iniqui spiritus pleniler possidcrent^sea cum
laat. Sed eum alios misceri pecoribus , -alios non eos possidcre ihcipianl, tunc per omne , quod im-
invasi pectoris tartareum virus suae maligni-
miseeri, sed pollui'cum masculis dicat; patet pro- plent,
latis infundunt, ut jam illa inhianter appelant, non
fecto, quia in fine commalis nnn de corruptoribus
lantjimmodo masculorum, sed e't -de quolihet modo quse naturalis niotus carnis elDagitet, sed quse sola
diabolica praecipitatio subminislret. Nam cum yir in ,
pollutoribus senleiuiam proferat. Nolandum aulem .C
virum ad perpetrandani immundiliam irruit, non
hujus constilulionis ediclum prsecipue de laicis jn-'
stitutum, quod facile perpendilur in eo, quod in se-~ est ille naturalis impelus carnis, sed lantura diabolicse
quenlibus subitifeiiur : Quolquot aulem peracla stimulus impulsionis. Yigilanter ergo sancli Palres
viginti annoruni setate , el uxorenr habentes , hoc Sodomitas curn energumenis simul orare sanxcrunt,
peccalo prolapsi sunt, viginli quinque annorum poeni- quos eodem diabolico spiritu invasos esse non dubi-
ludinem gerenles, in communionem recipiantur ora- taverunt. Quomodo ergo per sacerdotalis oflicii di-
lionum, in qua quinquennio perdurantes , tunc de- gnitalem inter Deum et populum debel mediator
mum ohlationis sacramenta percipianl. assisiere, qui a lolius populi cohgregalionesejunctus,
nisiinter dsemoniacosj'ubelur orare? Sed
Si ergo quilibct ssecularis hujus facinoris reus , nunquam
quoniam duo ex uno sacro concilio teslimonia adhi-
peracla viginti quinque annorum poenilenlia, in here curavimus , quid etiam
communionem quidem oralionum , necdum aulem magnus Basilius de eo ,
de quo nunc agitur, vilio senliat, insei^amus: ut in
ad percipienda oblaijonum sacramenla admittunlur;
ore duorum vel trium iesiium slet omne verbuhi ;
quo pacto religiosus non solum ad percipienda, sed •ait enim :
eiiam ad offerenda, et consecranda ipsa sacra my-
CAPUT XV.
steria idoneus j'udicabilur? Si vix iili permittitur, \)
De clericis, vel monachis, si fuerint masculorum
ut ecclesiam cum aliis oralurus irilroeat; qualiter insectalores.
isli dabitur, ut ad altare Domini pro aliis interces-
surus accedat? Si ille antequam tam prolixum pce- Clericus, vel monachus adolescentum, vel parvu-
lorum inseelator, vel quf osculo, vel gui aliqua occa-
nilenlise spatitim transigal, non mcretur audire;
sione turpi deprehensus fuerit, publice verberetur,
iste quomodo dignus est -sacra missaruni solemnia ,
et eoronam amittat, £63 decalvatusque lurpiter
celebrare? Si ilie qui minus peccavil, ut pula per
lalum saeculi iter incedens, 1@2 indignus esl cce- sputamentis obliniatur in facie,.vinculisque arctalus
lestis Eucharisliaemunus orepercipere; qualiterisle ferreis, carcerali sex mensibus anguslia macerelur,
merebilur tam ierribile mysterium polhilis -manibus et triduo per hebdomadassingulas ex pane Irordeaceo
conireclare? Yideamusadhuc ideiii Ancyranum con- ad vesperam ferialur ; post hsec aliis sex niensibus
sub senioris spirilualis custodia , segregata in-curti-
ciiium, quid ex eodem crimino iterum deOnierit. cula degens, ojieri manuum et orationi sit intenlus, -
vigiliis et orationibus subjectus, et sub custodia
semper duorum spiritualium Ifratrum ambulet,
"
175 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS III. — OPUSCULA YARIA. - 178
nulla prava locutione, vel concilio deinceps juyenibus _*, evertere, et rediviva exuslse Sodomsasatagit moeala
conjungendus. , reparare. Hoc est enim, quod sobrieiatem vlolal,
Hic carnalis homo studiose perpendat, utrum ec- pudiciliam necat, castitalem jugulat, virginitatem,
clesiaslicis ofiiciis lulo minislrare valeal, qnem sacra qua. irrecuperabilis esl, spurclssimse - conlagionis
auctorilas lam ignominiosis, lam turpibus dehone- mucrone trueidat. Omnia fcedai, omnia maculat,
standum contumeliis judicat ;*nec ex co sibi blandia- omnia polluit; et qiianlum ad se, nihil purum, nihil
tur, quia neminem corruperit, cum apertissime seri- a sordibus alienum, nihil mundum esse permittit:"
plum videat, quia qui so!o osculo , vel aliqua occa- « Omnia enim , ut Aposiolus ait, munda mundis:
sione turpi deprehensus fuerit, omnibus illis pro- contaminatis autem et infidelihus nihil mundum
hrosae disciplinae confusionibus Tiierilo subjacebit. (Til. i). s
Ouod si osculum tam auslerae ultionis supplicio Hocvilium a choro ecclesiastici convenlus elimi-
pleeliiur, ijisa cuni alio contaminaiio quid roerelur? nat, et cum energumenis ac dsemonio laborantibus
Ad puniendum namque cui crimini, cui immanissimo orare compellit, a Deo animam separal, ul dajmdui-
sceleri hon sufficeret publiee verberari,' coronam bus jungal. Hsccpestilenlissima Sodomorum fegina
amilterc, turpiter decalvari, salivarum spurciliis Susetyrannidis legibusobsequentem,hominibus lur-
obliniri, carceralihus angustiis diutius comprimi , ]3 pem; Deo f eddit odibilem; adversus Deum, nefanda
ferreis insuper vinculis coarctari? poslremum qtio- bella conserere; nequissimi spirilus imperat miliiiam
que hordeaceo pane feriari prsecipilur; quia qui bajulare; ab angelorum-consonio separat,et infeli-
Factus est sicul equus et mulus (Psai. xxxi) con- cem animara sub propfiae dominationis jugo a sua
grue non cibo relicilur hominum, sed annona pa- nobilitale caplivat. Yirtutum armis suos miliies
Scilur jumenlorum. exuit, omniumque viiiorum j'aeiilis-,ul confodianlur,
Porro si htijus peccali pondus pensare negligimus, exponil. In Ecclesia humiliat, in foro condesnnat, fce-
in ipso sallem poenilentisejudicio, qtiod impomiur, dat in secrelo, dehonestat in-publico, cpnscientiam
manifestissime declaralur. Quisquis enjm canbnica rodit ut vermis, carnem exurituiignis; anhelat; ut
censura publicam subire po_niteiUiamcogilnr, pro- voluptatem cxpleal; at contra timel ne ad medium
fecto ecclesiasticis indignus officiisperspicua Patrtim venial, ne in publicum-exeai, ne hominibus iunote-
sententia judicaiur. Unde et heatus papa Sirieius -scat. Qnem enim ille non limeat, qui et ijisum com-
inler csetera scripsit, dicens : lllud quoque nos par munis ruinae participem payida susplcione formidai?
fuit providere , ul sieut pceniteni.am agere cuiquam Ne videlicet et ipse qui simul peccat, judex sceleris
non conceditur clerieorum, ila et post pcenitudinem, per confessionem fiat, dum non modo-quiapeccave- ,
1
ac reconciliationem nulli unquam laico liceat hono-. ^ rit, confileri non ambigat, sed eliam cum quo pecca-
rem clerieatus adipisci; quia quamvis sint omnium vit consequerrier adjitngat: ul sieut rinus in peeeato
peccaiorum conlagione roundali, nulla tamen debent roori, nisi altero moriente non potuii; iia cl al.er
gerendorum sacramentorum inslrumenta suscipere, alteii resurgendi occastonem prsebeal, cu;u resurgit.-
qui dudum fuerant vasa viliorum. Cum. ergo hujus Ardetcaro misera furore libidinis, iremilTnensfrigida
peccali obnoxium non solum duram, sed et publicanr rancore suspicionis, et in pectorc miseri horainis jam
poeniteniiam B. Basilius subire praecipiat; pceniten- quasi tarlaretim chaos exaeslual, dnm quot cogiia-
iem vero clericalus ordinem oblinere Siricius inler- lionum aculeis pungitur, quodanimodo lot pcenarum.
dicat; manifeste coliigilur, quia qui foedacum mas-- suppliciis cruciatur. Infelici quippe animseposlquam
culo libidinosse immundiiise sorde polluitur, eccle- hic veiienatissimus coluber dentes semel infixerii,
siaslicis fungi officiisnon meretur; nec idonei sunt illico sensus adimitur, memoria tollilur, mentis acies
divinum tractare mysterium, qui, ul dicilur, dudum obscuratur; fit immemor Dei, obliviscilur eliarn sui.
fuerant vasa vitiorum. Haecnar..que pestis fidei fundarnenlum evacual,*spei
.CAPUT.XVI. robur enervat, charilalis vinctilum dissipat, justUiam
Nefandcelurpiludinis digna viluperatio. loHil,fortitudinem subruit, leroperanliam ,exiinilf
Hoe sane viiium nulli prorsus esl viiio conferen- " prudentiae acumen obtundil.
dum, quod omnimu iihmanitaleai superat viliorum. Et quid ampliusdicam? Quandoquide nomneni vir-
Hoc.s.quiJem yitium hiofs est corporum, interilus ttitum cimeum decuria humani cordis expellit,omneni-
est animarum, earne;n polluli, meniis liimeii exstin- 5 que viliorum barbariein, velutevulsisporiarumrepa-
guit, Spirithm sanctum de teinplo humani pectoris gulis.iniromiltit.Cui scijicet illa, qruesub specieter--
cjicit, inceniorem luxurise diabolum introducii, J,@4 renae Jerusalenr dicilur, Jeremiae senleiilia con-
mittitin errorem, sublrahit decepls?.menti funditus gruenter aptalur : « Manum, inquii, misit hoslis ad
veriiatem, eunti laqueos prseparat, cadenli ihpu- 1©5 omnia desiderabilia ejus ; quia vidit-genles
teum, ne egrediatur oppilat, infemum aperit, para- ingressas sanctuarium suum, de quibus praeceperas
(disi januam claudil, coelestis Jerusalem civem tar- ne intrarent in Ecclesiam luam (Thren. l). >Nimi-
larese Babylonis facit hseredem, de stella coeli,stipu- rura quem hsec atrocjssima bestia cruenlis semel
lam exhibel iguis ajternl, abscindil membrum Eccle- faucibus devorat, a cunctis bonis operibus quibus-
siae, et in vorax projicil gehennae sesUiantisincen- dam suis vinculis obligat,- per omnia nequissimae-
dium. Hoe vitium supernse palri_e muros c^nalur pravitatis abrupla prajcipilanier effrenat.Mox nemp&
"
177 ORUSC. YII. — LIBER GOMORRHIANUS. 178
ut quisque in hanc extrema. perditionis abyssum .A Sodomorum, quia unusquisque nunc""tantodeteiius
fuerit lapsus, a superna patria exsul eflicilur, a delinquit, quanlo el ipsa evangelicse gratiae ,man-
Christi corpore separalur, totius Ecclesiaeauctori- dala conlemnil; et ne remedium excusatorise ler-
tale confundilur, omiiiura sanctorum Patrum judi- giversationis inveniat, nolitia illum divinse legis
eio condemnatur, inter homines in terra despiciiur, inslanter accusat.
a cceleslium civium contubernio reprobatur ; fit Heu, heu, infelix anima ! cur non consideras a
sibi coelum ferreum, et lerra senea; neque illuc quanlse dignitalis culmine sis ejecta, quanto splen-
potesl pondere eriminis gravatus assurgere ; neque doris et gloriaesis decore nudala ? Quomodo obtc-
hic sua mala ignorantiae latibulo diuiius occuliare : xil ealigine in fui'ore sr.o Dominus filiam Sion",
uon hic potesf gaudere, dura vivi.; nee iJlic spe- projecit de ccelo in terram inclylam Israel, egres-
rare, dum deficit, quia et nunc humanae derisionis sus est a filia Sion omnis decor ejus ( Thren. u )
opjjrobrium, et postmodum seternse damnationis Ego calamiiati luce compatiens, el ignomiiiiam
cogilur peiferre lornientum. Cui videlicet animae tuam amarissime deflens, dico: « Defecerunt prae
bene congruit illa prophelicsj lamentationis vox, lacrymis oculi mei, contuibata sunt viscera mea ,
qua dicitur : i Vide, Domine , quoniam tribulor, effu.sumesl in ierra jecur meum srrper .conlriliorre
yenler meus conlurbalus esl, subversum, est cor J I filisepopuli mei (Ibid.); > et lu mala lua pensare
meurn in menietipsa, quoniam plena sunr amarilu- dissimnlans, aique animds a crimine sumens,
dine : foris interficit gladius, et domi.mors simiiis Sedeo., ais , regina; et vidua non sum ! Ego capli-
est
' "(Tlircn. i). > vilateni tuam roiseratus exclamo : Quare Jacob du-
. CAPUT XYII. ctus esl utveniaculus, et Israel faclus est in prse-
Flebilis lamentalio super animam immundiiiez dam ? ( Jer. n.) Et tu dieis : Qnia dives sum, et
sorctibus deditam. locupletatus, el nullius egeo. Et nescis qt:ia tu es
Ego, ego te, infelix anirna, defleo, aique ex miser, miserabilis., et pauper, et caccus, et nudus?.
intiino jieclore de tuse perditionis-sorle.susp.ro. (Apoc. ni.)
Defleo te, inquam, roiserabilis anima immunditise Perpende, miser, quanta cor tuum obscuritas
sordibus dedita, toto nimirum lacrymarum fonte premat; animadverte , quam densa le caligo cajci-
lugenda. Proh dolor ! Qnis dahit capiti meo aquans, tatis involval. In vjrilem sexuin furor te libidinis
cl dculis meis fontem Iacrymarum ? (Jer. ix. ) Nec impulil? In tnam le speciem, hoc esl.Tirum in ,
inconvenientiushaecflebilisvox me nunc singultante virum, luxurise rabies incilavit ? Nulrquid bircus in
depromitur, quam tupc ex ore prophetico fere- hirciim aliquando libidine praecipilaius .insiliil?
haiur. Non enim lapidea lurritae. urbis propugna-' ->Ninrqnid aries in arietem ardore coitus insanivit?
cnla, non manufacti lempli subversa conqucr*r .Equus r.empe cum equo ad unum prsesepe blande
sedificia, non vilis vulgi agmina lamenior ad Baby- _el cpncorditer pascitur, qui visa equa in sensibili-
lonici regis imperium ducla fuisse captiva ; nobilis tatem luxuri_e prolinus efferalur. Nunquam laurus
a.me anima plangitur, ad imagrnem Dei, et simili- taurum amore-eoeundi pelul^nter appetiit-, nun-
tudinem condita , el pretiosissimo Christi sanguine quam asinus sliraulocoucumbendi cura asino'i'udi-
comparala, ihullis clarior aedificiis, cunclis certe lus emisii. IIoc ergo perditi homines perjietrare non
-terrense fabricse prseferenda fasligiis. Insignis igilur metuunt, quodipsa quoquehrula animalia perhor;
animse lapsum , el lenipli ,-in quo Chrislus habila- rescuni.: quod ab biimanse praviiatis temeritale
verat, lamenior exeidium. Oculi mei jjlorando defi- commitlilur, irrationabilitim pecorum judrcio con-
cite, uberes lacrymarum rivos effundite, continuis deprnatur. Dic, vir eviiale ; re'sponde, lromo effe-
fletibns irisiia Irigubres ora rigate. Deducant cuns minale, quid in viro qujeris, quod in lemeiipso
propiiela oculi- mei lacrymas per diem et noclem, invenire non possis ? quam divefsilalem sexuum?
et non laceant, quoniam conlrilione roagna eonlrita qugj varia iineanrenta memhrorum ? quam molli-
est virgo filia pojmli mei.jjlaga pessima"vehemenler liem 1, Tiuam carnalls illecebrse leneritudinem ?
( Jer. xiv ). Filia quippe popuh mei pessima plaga J quam lubrici vultus jucunciiiatem? Terreai le ,
pcrcussa est; quia anima, quae sanctse Ecclesiae. quajso, vigor masculini aspeclus, abhorreat mens
fnerat filia, ab hoste humani' gener.s lelo iinmun- tua viriles arlus. Naluralis quipjje ajipelilus offi-
diliceest crudeljter sauciaia : et quae. ih aula regis cium esl, ul hoc unusf,uisque extrinsecus quserai
seierni lacle sacri eloquii lenere ac mollifer, ehu- quod inlra suse facullaiis clauslra reperire non
triebaliir ; nuiie veneno libidinis pesiilenler infecta, valel. Si-ergo te -conlreeiaiio 'masculinse carnis
in sulphurels Gomorrhajcineribus tumefacta, acai-. oblectat, verle manus in le : el scito, quia quid-
gida jacere conspicilur.« Qui enim vescebantur vo- quid apud te non invenis, in alieno corpore in va-
lupluose, inlerieruut in viis ; -qui nulriebanlur in cutim quaeris. Vse libi, infelix aninia ! de cujtis
I6S croceis, amplexali sunt stercora (Thren. iv),t_ interilu tristantur angeli, insulfant plausibus iui-
Qiiare ? sequilur propbeta, et dicit:_ t Quia major mici; facla e's pj-sedadsemoiium, rapina crudelium ,
populi mei peccato Sodo- spolium jmpiorum : « Aperueruni super le os suum
effecta esl iniquitas__fili3e
nrorttm, quse subversa esl in momento (Ibid.). > ornnes inimici iui; sibilaverunl, et fremuerunt
Iiiiquiias quijjpeClirislianseanimaj peccaltiin stipetal de^nlibus, et divcruirt : Devoiabimus eam : en isia
179 S. PETRl DAMIANI-GPP.TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. . 180
est dies, quarii exspeclabamus : invenimus, vidi- _. A iaribus removeri non pateris ? Si ipse dimisso regise
mus { Thren. n ). s dignilatis imperio, babitare !68' in doino privala
167 CAPUT XVIII. usque ad obitum non erubuil; tu cur a sacerdoialis
Quod ideo anima debet plangi, quia non plangit. oificii confunderis arce descendere ,"ut in poenifen-
Idcirco ego te, o miserabilis anima, lot lamen- tisc sepultura conclusus, te inter vivos sludeas quasi
tationibus defleo, quia te flere non cerno; idcirco mortuum depulare 1?Et, ut ad illara Joab mysticam
ego pro le humi prostratus jaceo, qttia te male recurramus historiam, si ipse gladio corruisti, quo-
erectam post tam gravem lapsum ultro eliam ad modo alium per sacerdotalem gfatiam-suscitabis? Si
fasligium eeclesiastici ordinis contendere video. ipse exigenlibus meritis, indiges pane, id est, a
Cseterum si tu te in humilitate deprimeres, ego de Chrisli separatus es corpore, quo pacto alium po-
tua reslauratione securus, lotis in Domino visceri- leris coelestis mensae dapibus satiare ? Si lu Ozise
bus exsultarem ; si conlriti cordis digna compunclio lepra es percussus in fronte, hoc est, infamisenota
pectoris tui arcana conculeret, ego ndn immerilo dehonestaris in facie, quomodo alium poteris obdu-
ineffabilis Iseiilisetripudio j'ucundarcr. Idcireo erge cta jjerpetrati criminis alluvione purgare ? Eruhes-
maxime flenda es, quia non fles ; ideo alienis dolo- -cat ergo lumefahla superbia , nec super se extolli
ribus indiges, quia calamitatis luse periculum ipsa "B inaniler "appeiat, quam infra se proprii realus sar-
non doles; et eo amarioribus fraternse compassionis ciua non mediocriter gravat; discat mala sua subtili
es fletibus deploranda, qtro nullo perpenderis pro- consideratione perpendere, discat se inlra mensurai
prise tristilise moerore lurbata ; ut quid damnalionis suaj metas humiliter cohibere, ne dum id, quod
tuse pondus pensare dissimulas ? ut qtiid te modo in nullo.modo prsevalei assequi, arroganter usurpet j
peccatorumprofunda mergendo, modo in superbiam hoc eliam qrrod vera~humililas sperare poluissef}
'elevando, iram tibiin die irse thesaurizare non prorsus amitlat. ',
cessas ?:Yenit, venit super te maledictio illa, qu_e CAPUT XIX. -
ex ore David in Joab, et in domum ejus est, fuso Quod ruhta est poputi^ officiumsacerdotis indigni.
Aliner Sanguine, j'aculata. Pestis illa Gomorrhiana Quiclest, quseso, o damnabiles carnales homines,
nunc in babitalione lui coi'poris vivit, qtrse domum qurifl tanto ambitionis ardore eeclesiaslicaedignitatis
Joah crudelis homicidii ultione damnavil. Percusso -ciilmen appelitis? Quid esl, quod'tanfo desiderio
quippe Abner, ait David : « Mundus ego sum, et veslrse perditionis nexibus Dei populum illaqueare
regnum meum usque in sempiternum a sanguine tentatis? Non vobis sufficit, quia vpsmelipso.sin alta
Abner filii Ner : et veniat super capul Joab, et su- _, facinorum prsecipitia mergitis, nisi ruinse veslrae
tper omnem domum patris ej'us, nec deficiat dedomo * periculo et alios inyolvatis ? Si enim fortasse quis
•Joab Gomorrhianum suslinens (IIReg.m).t Pro.quo veniat, ut pro se ad intereedendum nos apud po-
-secunda tianslatio babet: Fluxum seminis susli- tentem quempiam virum qui sibi iralus, nobis vero
uens, et leprosus tenens fusujn, el cadens gladio, esset inijognilus, dicat, protinus respondemus : Ad
et indigens pane. Lepra, quijipe perfunditur, qui inlercedenduni venire non possumrrs, quia famllia-
gravis peccati labe foedaiur. Fusum vero tenere, est riiatis ejus notitiam noli habemus. Si ergo homo
virilis vitae forlia facla.felinquere, el feminesecon- apud hominem, de quo mihime prsesumit, fieri in-
versationis illecebrosam mollitiem exhibere. Gladio iercessoT erubescit: qua mehte apud Deum inter-
cadit, qni furorem divjnse indignationis-incurru. «essionis locum pro populo arripif, quf familiarem
Pane indiget, quem a perceplione Chrisii corporis, se ejiis "graliae esse per vitse meritum nescit ? Aut
proprii reatus poena .coercet : Ille est enim panis ab-eo quomodo in aliis veniam postulat, qui, ulrum
vivus qui de ccelo descendit (Joan. iv). sibi sil placalus, ignpral ? Qua in re est adhuc aliud
Si ergo posl fluxum seminis Ieprosus faclus prae- sollicitius formidandum, ne qui placare iram posse
cepto legis extra castra manere compelleris, cur erediiur, Iranc ipseex proprio reatu mereatur. Ctrn-
adhuc in eisdeni castiis etiam honoris primalum-p.. cti cnim liquido novimus, quia cum is qui displicet,
obtinere conlendis ? Nunquid non Ozias rex eum ad intercedendum miltitur, irali animus ad defe-
superbe adolere incensurn super allare thymiamatis riora provoeaiur.
voluisset, postquam se plaga leprse ceelilus percus- Qui ergo adhuc desideriis terrenrs astringiiur,
sum agnovit, non modo a sacerdolibus de temjilo caveat; ne dislricti Irarii Judicis gravius accendehs,
expelli patienter tulit; sed et ipse celoriler egredi duni loco delectatur gloriae, fiat subditis auctof rui-
fesiinavit ? Scriptum quippe esl: « Cumque respe- nse. Soleiier ^fgo se quisque metiatur, ne Jocurn
lisset eum Azarias.pontifex, etomnes reliqui sacer- sacerdolalis oflicii suscipere audeat, si adhuc In se
dotes, viderunt lepram in fronteejus, etfestlnato vilium daranabiliter regrral; ne is, quem crimen
expulerunt eum; t moxque subjungitur : < Sed et depraval proprium, intercessor fieri ajjpeiat pro
ipse perterritus, acceleravit egredi, eo quod sen- culpis aliorum. Parcile ergo, parciie, et furorem
sisset plagam Domini (II Paral. xxvi). > Dei adversum vos inexslinguibiliter accendere for-
Si rex -corporali Iepra percussus, a sacerdotibus mWale, ne quem inique agendo patenler offendi-
de lemplo ejici non contempsit, tu leprosusiri ani- tis, ipsis quoque - oraiionibus acrius jrrilelis , ac
ma, cur tot sanctorum Patrum judicio^a sacris al- projnia ruina contenti, eavete fiefi alienx perdi-
iSi. OPUSC. YIL — LIBER GOMORRHIANU-S. 182
lionis obnoxii; quateiuis quo lemperanlius ifunc .\ ut qui alienum sanguinem volens effuderat, digna
si et sur sanguinis pro-
169 peccando. corruilis , eo facilius quandoque eiim pcena percelleret, 17@
-jiorrecta manu poenilentise per Dei misericofdiam fluvium noiendo toleraret. Sed quia diu dispulando
' - ad- hoc usque pervenimus , ut et ipsum Dominum
resurgalis.
CAPUT XX. immundorum sacrificia reprobaiiiem, et contesta-
Qupd,de~manibusimmundorum nolit Deus accipere torie prohibentem Jiquido nionstraremus : quid nos
sacrificium., peceatores^niramur, si ab his in nostra admonrtione
Quod si ipse omnipotens Deus de manibus.vestris contemnimur? Si divinseVQcisjmperium parvipendi
sacrificium dedignatur accigefe, qui vos estis, qui ^incrassaio reproborum corde conspicimus; quid mi-
irolenti imporlune praesumalis ingerere?. Viclimae rum si nobis non credilur, qui terra sumus?-
quippe impiorum abominabiles Domino (Prov- xxi). CAPUT XXI.
Sed qui me stomachamini, atque despicilis atrscul- Quod
- ' nttlla sanciitalis oblalio a Deo suscipilur, qua
tare scribentem; rpsum saltem audiie prophelicO immundiiimsordibus inquinalur.
•.Hjbis
ore loquentem : ipsum, inquam,-audile eoncio- Jam ergo qui sanctorum Palrum reverenda con-
nantem, inlonantem, vestra sacrificia respuenlem, cilia despicit, qui apostolorum apqslolicorumque vi-
vestris ohsequiis publice reclamantem. Ait enim g.rorum prsecepla conlemnit, qui canonicsesanclionis
eximius prophetarnm Isajas, jmo Spiritus ,sanctus edicla prscterire non_melult, quiipsius divinse-aucto-
per oslsaiae: t Audite, inqujt, verbrrm Dornini, prin- ritatis imperium floccipendil, admonendus esl saltem
.eipes Sodomorum, pereipite auribus Iegem Dei no- ut diem vocationis suse anle octilos ponat; et quo
slri", populus Goinorfhse. Quq mihi multiiudinem gravius peccat, eo idurius se judicandum essehon
victimarum vestrarum, dicit Dqminus? Pleiius suiu ambigat. Sicut sub specie Babylonis ab angelo di^ '
holocauslo arietum, et adipe pinguium : et sangui- cilurt~_« Quantum se exalt_ivit, et- in deliciis fuitj-
nem vitulorum, et agnorum et hircqrum nolui. Cum tantum date .ei tormenla et luctus (Apoc. xvm). >
venerilis ante conspecluin meum, quis qusesivit hscc Admonendtts est, ut consideret, quia quandiu liujiis
de manibus vestris ,' ut anibularelis in atriis meis ? viiii morbo laborare non cessat, etiam si aliquid
Ne offerhiisultrasacriflciumfrus.ra; incepsum abo- boni agere cernitur, suscipere tamen praemium non
rrjinaiiqestmihi : neomenias, et Sabbatum, et festi- meretur.' Nec ulla religio, nulla sane mortificalio,
yilales alias non feram; iniqui sunt eoetns vestri; nnlla vitseperfectioioculis superni Judicis-digna de-
JShlendas vestras, et _solemnilates vestras odivit cernitur, quae tam turpis iinmundiiiae sordibus in-
anima mea ; facta sunt milri molesla, laboravi susli- quinatur.
siens. Et eum extenderiiis manus veslras-, avertam C Ctauiem probetur_ verum esse quod dicitur, ve-_
oculos meos a vohis: et cum muiliplicaveriiis ora- nerabilis Bedaetcstimonium in medium deducalur :
tionem, nqn exaudiam; manus 6nira vesirae.sanguiiie « Qui, inquit, ila eleemosynam tribuit, ut culpam
plense sunl (Isa., i). >Animadverlitisigitur^ quialiect. non dimittat, anlmam non redimit, quani a viliis
omnia viiiorum mala divinse correptionis sententia non compesuil.">Hoc ille eremita suo facto probat,
cpmmuniier ferial, in principes lamen Sodomorum, qui cum multis virtutibus cum suo quodara eollega
et populum Gomorrhaeprincipaliler jaculala descen-v deservisset, lisecilli per diaboltrm injecla cogitailo'
dat; utsi bumanse auestatipnicredere fortasse dis- est :-ut quandocunque libidine titillaretur, sic semen
simulat, quam sit hoc_moriaIevilfum, divino sallem detritu-genitalis membri egerere deberet, lanquam
tcsiimoniOj litigiosorum iemerjtas.jujquiescat. - pblegmade naribus projicerel; qui ob i(l et dsemo-
Si autem ab, aliquo nohis opponalur, quod in pro- nibtis moriens,videntesocio, traditus est. Tum idem
jiheliea locuiionc subjimgitur : « Manus, inquit, socius reatum ejus ignorans, sed exercitia virlutum
veslrae sanguine plense sunt; >.ut yidelicel in di- recolens, pene desperavit, dicens : O quis poterit
vinas inventionis oraculo magis.homicidium quam salvus esse? quomodo isteperiit? Cur mox angelus
carnis Immundiliam vulit intelJigi, noverit in divinis aslans, dixit: N'e turberis; iste enim, iicet multa
eloquiis omnia peccata sanguinem nuneupari; David fecerit, tamen per illud vitium, quod Apostolus vocat
attestante, qui ait s « Libera mq de- sanguinibus, itumundiliam (Rom. 1), cuncta fcedavit.
Deus, Deus salutis meas (Psal.-*L).s Yerumtamen si- CAPUT XXII.
elhuj'us vitii naturam.studeamus solerter inspicere omnes quatuor itli modLsuperius enunierati,
et physicorum dicta ad memotiam revocare, inve- y Quod conlra naturam sunf. . ^
nimus seminis fluxum ex sanguinis origine procrea- Npn ergo in eo sibi quisque blandiatur, quia eum
ium. Sicut enim agitalione ventorum aqua mjiris in alio non corruit, si per semelipsum his luxqriantis
spumam convertitur , ilacontreclalione genilalium ilJecebra. contaminationibus fluit; cum iste infelix -
sanguis in humorem seminis excitatur. , ereinita qui daemonibusin morlis arliculo traditur,
Nonergo a sano inlelleclu abborrere merito cre- non alium polluisse , sed semelipsum perdidisse per
ditur, si quod dictunr est, manus vestrae sanguine immunditiam doceaiur. Sicut enim ex uno vitis
plenae sunt, de peste immunditise dictum esse videa- 171" cespite diversi palmites prodeuht, ila ex una.
lur. Et hoc fortasse fuit, quod illa in Joab vindicta Sodomitica immundilia, velul venenatissima radice,
non ex alia, quam e\ fusi sanguiiiis culpa processil; quatuor illi ramuseuli, quos superius enumef avimus,
185 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA -184
oriunlur : ut ex quocunque eorura quis pesliferum .H deiuibiis inferni deiractos 1^2 in tarlarum tra-
botryonem carpal, jirolinus veneno infectus indiffe- rlidit cruciandos, in judicium reservari. El civi.tates
renter intereai. Ex vinea enim Sodomorum vitis Sodomorum el Goinorrhaeorumin cinerem redigens
eorum , el propago eorum ex Gomorrha : « Uva (Gen. xix), eversione damnavit, exemplo.eorum qui
eorum , uva feilis, et butrus amaritudinis ipsis impie acluii sunt (II Pelr. 11).t Quid esl quod beatus
(DeiU.xxxn). >Sei'pensenimiste,queninostrse dispu- sjjostolus postquam diaboliccedamnalionis pracipi-
lalionis sude frr.ngere niliiiur, quadriceps esl, et lium. retulii, ad Sodomorum quoque, et Gomorrhaeo-
cujuscunque capitis deute momordit, totum mox-suae rnm se mox Convertit excidium^ iiisi nt p.itehter
nequitiae virus infud.t. osicnderel, quia qui nunc sunt imniundjti_e vilio
Sive. e'rgo semelipsum quis polluat, sive alium traditi, simul eliam ctim inmiundis spiritibusaelerna
quhcunque modo , licet discreiione servata , procul .sunt uitione damnandi? Et quos nunc afdor Sodo-.
dubio tamen Sodcmiticum scelns perpelrasse con- niiticajlibidinisyexatj-postmodum ctiam cum ipso
vincitur. .Neque eiiim Jegiiur, qtiod illi Sodoinorum tuiius iniquiialis auclore flamma perpetuse combu-
incolse soiumniodo alios con..uuimalo actu corrupe- stionis exurat? Cui sententise etiam Judas apostolus
rini; sed poiius creJendum est quod juxla effrenalaj ajuissime concinit, dicens : c -Angelos, inquit,qui
liljidinis inrpelum , diversis modis sint in se, vel in ]B non observaverunt suum principatum , seddereli-
alios turpiludiuem operati. Plane si quis veniaelocus queruiil suum domicilirrm,in judickim magni diei,
ih bujus vitii ruina praeberetur, cui propensius re<- vinculisseternissub caligine servavit: siCulSodoma
missio indulgenda competeret, qtiam illi videlicet el Gomorrha , el finilimsecivitales simili modo ex-
eremilae, qui jiesciendo peccavil? qui per simplici- fornicatse, el abeuntesposi carrrem alteram, factaj
tatis imperitiam cecidil? qui sibi hoc licere , velut stint exemplum , ignis seierni poenam sustinentes
uaturalis officii debitum, seslimavil? Discant miseri, (Jtul. i). > Palel ergo, quia sicut angeli suum non
diseanl se a tam detestabilis vilii peste compescere, observantes principatuni, tariare;e_caliginis meruere
len-iciiianlern libidinis Iasciviam viriliter edqmare', supplicium; ila qui a sacri ordinis dignitate, in cai-
petulanlia carnis incentiva reprimerc, terribile divi- nalis vitii "voraginemcorruunt, in perpetuse damna-
use districlionis judicium .medullitus formidare ; ad tionis baraihiuni merito devolvnntur.
inemoriamsemper revocaules illain apostolicaecom- Ef, ut brevilcr cuncia concludain",qutsquis quo-
winationis sentenliam, qua dicilur : « Terribile est libet eorum raodo, qrios supra distinximus, uefaiidaj
incidere in manus Dei vi.entis (Hebr. x). t Rltid turpiludinis se contagione foedaverii, nisi frucluosss
eliam formidoloserccolentes , quod propheta mina- pceniteiitisefuerit sasisfaciiorie purgatus , nunquam
citer intonat, dicens: « Quia in igne zeli Domini ^J habere Dei graliam poleril, minquamCiirisli corpore
devorabitur omnis terra, et in gladio ejus omnis ciro et sanguine-dignus erit, nnnquam eoeleslis-palrise
{Sophon.i). s Si eniir. carn.iles homincs divino gladio iimeii iuirabil, quod aposiolus Joannes in Apoca-
devorandi sunt, iil quid nunc ipsam earnem damna- lypsi manifeste declarat, qui dum tfe cceleslis regni
biliter diligunt ? ut quid carhis voluptatibus ener- gloria loqueretur, addidil, dicens : « Non intrabit in
viter ceduni? lile nimirurnesf gladius, quem Do- illam aliquis c.inquinalus, el faciens abomiiiationem
mrrrus per Moysen intentat peecatoribirs, dicens : (Apoc.xxi). s
. Exacuamvelutfulgur gladiunimeum(Deut. xxxii). t CAPUT XXIII.
Et iierum : « Gladius, inquit, ltreus manducabit ExhoHatio lapsi iri peccaloliominis, ul resurgat.
carnes (Ibid.); t id est, furor mens degluliet in car- Exsurge, exsurge, quseso,expergiscere, o liomo,
nis delectalione viventes. Sicut enim ii, qui adver- qui raiserse volupialis sopore deprimeris; revivisce
siiS-VJtiorumiiionstra conllignnt, supernse yirtulis landeni, qui leilrali coranr inimicis luis gladio cor-
auxilio fulciuntur; ila e diverso carnis immundiliae rtiisti. Adest aposlolus Paulns; audi illuni yoeifeT
dediti, soli divinaeultionis judicio reservanlur,. Unde rantein, pulsanlem, concuiientem, clarisque super
el Pelrtis : « Novil, inqtiit, Dominus pios de tenla- te vocibus inclamantem : « Exsurge, inquit, qui
tione cripere, iniquos vero in die judicii reservare "'dormis, et exsurge a moiiuis, et exsuscitabit ie
cruciandos : magis autetn, qui posl carnem in con- Christus (Epltes. \). > Qui Chrisluin-resuscitalorL-ro
cupiscentiaimmundiiiaeanibulant(IlPeir.u). >Qtios audis, cur de lua resuscitatione diffidis?Audi es'
eliam alibi increpans, ait: « Exislimantcs, inquit,diei ore ipsius :"« Qui credit, inquil , in me, eliani si
delieia§eoinquinaliories,et macuisedeliciisafflucntes, mortuus fiieril, viyet (Joan. xi). > Si vita vivifica-
conviviis suis luxurjanies in vobiscum, oculoshalien- lri\ le quaerit erigere, lu cur nllerius feras in
tes plenos adulterio, et incessabili delicto (Ibid.) i lua morte jacere? Cave, cave ergo, ne le bara-
Nec glorienlur, qui in sacro ordine positi sunt, si. fbrum desperationis absorbeal. Mens tua fiducia-
exsecrabiliier vivunt : quia quo altius stantes emi- Iilcr cx divina pielale prsesumat, ne pro Snagniiu-
nent, eo profundius corruenles jacent : et sicut dipe criminis impoeiiilens obdurescat. Non est
alios deberent nunc in sanctse conversationisviia enim peccalorum desperare, sed irupiorum; ncc
praecedere, ita postmodum alrociora cogunlur sup- magnitudo eriminum in desperalionem adducit
plicia susiinefe; quia juxia Petri vocem , * Dcns animam, sed impietas. Si enim tantum diabolus
eiiam angelis peccantibus non pepercit, sed ru- polnit , jut te in hujiis vilii profundasubmergeret;
"ISS - OPUSC. VII. — LIBER GOMORRHIANUS. 186
quanto- raagis le vlrtus Christi poterit ad eum , A irendaniur denique nervi rigidi, dentes nudi, ossium,
173 n'e quolapsus es, veriieeni revocare? «Nun- articuiorumque compago divuIsa,,omnitimque mem-
quid qui eecidit, non adjiciet ul resurgat ? > (PsaL. brorum composilio enormiter dissipata. 1,^^. Sic,
XL.) Cecidii"asinus carnis tuse in lulo sub pondere. sic inforniis, atque confusse imaginis monstrum ex-
esl stimulus pojnitenlise, qui pungat; est manus spi - trabat ab bumano corde prspsligium. Pensa igitur
rilus, quseviriliter extrahaf. Samson ille fortissimus, qjiam periculosae vicissiludinis sit permulatio, quod
quia male blandienli mulieri secretum sui cordis ape- per momeiilaiieam delectationem, qua in puncto se-
rviil, non solum septem crines, quibus virtus aleba- men ejicitur, posna, quse sequitur, per millia anno-
tur, anUsit, sed etiam prsedafactus Allophylis, ocu- rum curricula non finitur. Cogita quam miserum
los perdidit: posimodum vero capillis jam renascen- sit, quod ,per unum .nrembrum, cujus nunc vo-_
tibus, Domini Dei sui auxilium bumiliier peiiit, Juplas expletur, loium postmodum corpus simul cum
lemplum Dagon stravit, el multo inajorem quam anima atrocissimis flamniarum inccndiis perpeluo
jirius .hosiium niulljtudinem interemit (Judic. xvr). cruciatur. His, el huj'usmodi impenetrabilibus cogi-
Si ergo le impu.iica caro lua inollia suadendo de- latiouum cJypeisiniminenlia mala propelle, prseterila
cepit, si segtem dona sancti Spirllus abstulil, si lu- per pcenilenliam dele. "Carnis superbiam jejtinium
rnen non fronlis sed cordis exslinxii, non concidas B frangal;-mens assidtise orarionis dapibus saginata
anlnio, r.oli fundilus desperare, adbuc le in vires pinguescat. Hoc itaque modo prsesul spiritus subje-
c-cllige, virililer excuie, fortia lenlare prscsume, et ctam carnem disciplinaefrcno coerceai, et_ad supcr-
fcicper Dei misericordiam de iniinicis tuis poleris nam Jerusalem quolidie ferventis desiderii, gradi-
triumphare. Et cerle Philistsei crines Samson polrie- bus feslinare conlendat. ,
rnnt quidem radere, sed non evellere, quia et iniqui ..CAPGT XXIV.
spirilus licet a ie charismaia sandi Spirilus ad lem- Quod ad edomandam libidinem salis prosint casiilalis
pns exeluserinl, nequaquam tamen prsevalenl divinse pramia conlempktri. -.
reconciliaiionis remedium irreeuperabiliter abne- Operse.pretium quoque iJSl ut promissa caslitati
gare. Qualiter, obsecro, de largissima Domini .va- jjrajmia incessanter aspicias,-quorum dulcedine jjro-.
leas misericordia desperare, qui etiam Pharaonem vocatus, quidqttid versnlia cailidi insidialoris ojipo-
argrrit, quia post jjeccalum ad poenilentisereme- nitur, Jibero fidei pede franseendas. Si euim-atten-
dinm non confugil? Audj certequid dicat: t Bra- dalur felicilas, ad quam non sine transitu allingitur,
chia, inquit, Pharaonis regis .^Egypti contrivi, et Ieve fil qtiod Iranseundo laboratui^ ct conducius
non estdeprecatus ut-daretnr in eo sanitas, et red- fossor isedium labqris alleviat, dum mercedem ojie-
dcretur ei virtus_ad comprehendendum, .gladiiim . r;s, quse. debelur, inbianier .-exspeciat. Perpende
(IIIReg. xxi). >Quiil dicam Achab regem Israel? qui crgo qupd de militibus caslilalisjjer propheiam di-
ppsiquani idola fahricaliis est, jjoslquam Naboih citur : « Hic dicilDomiiius eunuchis, quj custodie-
Jezrahelilemimjjie-trucidavit, taiidem sicutex parte rint saljbala mea , et elegerinl quod volui, el ie-
huriiiliatus est, ita eliam ex parte est misericordiam iiuerjnl fcedus nieum : dabo eis in doino mea et in
conseculus. Tesle enim Scriplura, postquam terro- muris meis locum, el nolnen melius a flliiset fiiia-
rem di.inseeoraminalionis accepit, scidit vestem, et bus (Isa. LVI)._>Eunuchi quijipe sunl, qui insolenles
operuii cilieio carnem suam, j'ejunavilque, et dormi- carnis imjJelus reprimunl, effectumque a se jiravse
viliu sacco ei ambulabal demisso capite. Quid iia- operationis abscindunt. PJerique.iuitem eorum qui
quepqsi baec? « Facius .est sermo Dominiad Eliam -soliqjlati illecebfse carnaiis inseniuut, memoriam
Thesbilem,dicens : Nonue yidisli humiliatum Achab sui nomiijis jrosl-se reiinquere per poslerilatem so-
coram me?Quia igitur humilialus estmeicausa, non bolis concupiscunt; et hoc toto meiuis affectu id-
inducam malum in diebus ejus (Ibid ). J>Igitur si circo desiderant, quia ncquaquam se huic mundo
el illius poenitenlia non despieilur, qui nequaquam mori fundilus depulant, si nominis sui lilultim per
perseverasse cognoscitur; cur lu ex divinaj misera- superstites residuae prolis gernren estendant.
lioais largiiale diffidas,si infaligabiliter perseverare ^ Sed multo clarius multoque felicius liocipsum
contendas? Statue quoque liJ.i certamen assiduum cselibes munus acciphml, ad qrmd prolcUtii tam
adversus-carnem, armatus semper assiste conira fervidaeambitionis aeslibus inflaramanlur, quia apud
importunam libidinis rabiem. Si luxuriae flammain illum eorum memoria semper vivil, qoi perseierni-
os sibus. aestuat, proiinus illam Tnemoria perpetui talis statum nulla tempoium -lege periransil. Nomen
ignis exsiingnat; si caJlidus- iusidiator Jubricam igilur euimchisTiielius a filiisei filiabus divina voce
carnis„speciemobjicil, lllico niens _ad mortuorum prpmitiitur, quia memoriam nominis quani filiorum
sepulcra oculum-dirigat, el quid illic suave-taelu , posieriias,per breve temporis spaiium jiotuisset ex-
quid delectabile visu reperiatur, soJerler attendat. tendere,. isii merentur absquc tiiio oblivionis oLsia-
Consideret itaque-quia virus, quod nunc intolera- culo in perpetuurrrpossidere : «In rriemoiia, enimj
hiliter felet, qnod sanies, quse vermes gignit, et-pa- seterna erit justus (Psal. cxxi). > Et itertim in Apo-
scit, quod quidquid pulveris, quidqtiid aridi cineris calypsi per Joannem dicitiir : r Ambulabunt mecuij^
illic jaeere conspicitur, olim lseta caro fuit, quse-hu- in ulbis, quia digni sunl, etnon delebo nomina ej,-
• jusraodi passioiiibus in sua viriditate subjacuil. Per- rum de libro \tlse (Apoc. m): t Ubi iterum diciu.rr :
187 S. PETRI DAMIANTOPP. TOMUSSEU PARS III. -- OPUSCULAVARIA. 188
< Hi Btuil qui cum mulieribus non sunt coiuquinati; A \. homicida aliense animse, servala censura silentii, di-
virgines enim sunt, qui sequuntur Agnuih qtrocunque vinse districtionis audeam raliocinium exspectare?et
ierit.Apoc. xiv); t et quod canticum caulant,quodnemo illius reatus fieri Ineipiam debitor, cuj'usnequaquam
ipossit dicere, nisiilla cenlum quadraginta'2,71» qua- auctor exstiieram ? E't eura Scripfura dieat: «Male
tuormillja. Singulare qnippe eanticum Agno virgines diclus, qui prohibet 2,76 gladiuni suum a sanguine
cantant, qtria crrmeo in perpetuum prse eunctis fide- (Jer. XLVIII);t hortaris me ut gladioslingusemesein
lilras, eliam de incomrptiohe carnis exsultant- Quod tacitiirniiatis theca repositus, et sibimef pereal,'dum
videlicet alii justi dicere nequeunt, licet in eadem offensionis riibiginem contrahit; ,et aliisnon profi-
.beatiludine' positi mereantur audire"; quia jjer clia- ciat, duni culpas prave viventium non configit. Gla-
ritatem quidem illorum celsltudlnem gfatantef aspi- dium quippe a sanguine prohibere, est correctionis
ciunt, ad eoruni tamen prsemia hon assurgunt. Qua- verbum a earnalis vitse percussione compescere. De
propter peiisandum est, atqnein mbnLenostra oneni quo gladio rursum dicitar : t Ex ore enim gladius
studio revolveildum, quahlse dignilalis, quahtseqiie ex ulraque parte aeulus exibai (Apoc.i). > Qualiter
sit excellenlise illic fieri stimmum , ubi summa &- eniin proximum ineum sicut meipsum diligo, si vul-
licitas esl esse vel ultimum : illic privilegii celsa nus quo eum non ariibigo.cfudeliter mori,neglig'en-
conscendere, ubi beatissimuni est -patria sequiialis B ter fero in ejus cprde grassari? videns efgo vulnera
jiira servare. Nimirum sicut atlesiante Veiitale, uieiiliura, cnrare negligam seciione verborum? Non
ftonomnes capinht verbumiioc in hoc sseculo(Mattlu me ita egregius prsedicator docet-,qui eo se aproxt-
xix); sic ad illam egregise remuneralionis gloriam." morum sanguine mundum credidit, quo feriendis
hon onines perveniunt in ftituro. eortim viliis non pepercil; dicilhnim :.« Contestor
Haec,et alia multa bujusmpdi, cbarissinie frater, vris hodierna die, quia mundus sum a sanguine
quisquis es, inlramentis lusesecrela conshlera, to; omnium :.uoii enim subterfugi, quo minus annuntia-
lisque viribus carriem tuam ab oihni pesie libidinis reni onine consilium Dei vobis (Act. xx). ">Noniia
immuncm servare festina, ut, •juxta apostplicse do- me Joannes instruxit,cui-videlicet angeliea admoni-
clrinse seiUeiiiiam , scias vas tiitim possidere iu tione pfaecipilur : « Qui audii, dical: Yeni (Apoc.
sanctificalione, et honore, hon in passioriedesiderii; xxn). * Ut nimirum -cui se vox inlerna' insinual,
sicut et gentes, quaj ignorant -Deum (i Thess. iv)." illuc etiam clamando, alios quo ipse rapitur, trahal;
Si adhuc stas, prsecipitium eave : quod si lapsus es, ne clausas fores etiam vocatus, inveniat, si vocanti
ad uucum pcenitentiae, qui ubique prsesto est, ma-_ vacuus appropinquat. .'
num fiducialiter tende; «t_qul uoii potiiisli cura Sane si.me ratum ducis corripientem corripere, et
Abraham procul a Sodomis degere, liceat vel cum ^ ui ita loquar?- prsesumpiorise argulionis "arguere,
Loth propinquae eombustionis excidio j'amj'am ur- cur npn Hieronymum corripis qui contra diversas
genle, migrare. •Quique navi incolumis subire non hsereticorum sectas tam mordaciter disputat? Cur
valueras portum,-snflrciat saltem perlati fluctus eva- non Ambrosium laceras, qui in Arianos publice
sisse naufragium : ei qui non meruisli ad litioris eoncionatur?-Cnr non etAugustinum, qui in Mani-
sinum sinc j'actura perlingere, libeat^arenisexposHo, c.iteos atque Donatislas tam auslerus litigator inve-
post periculum alacri, voce illud beati Jonae ce- hitur? Dicis mihi : Jure Mli,quia contra hsoreticos,
leusma canlare : « Omnes gufgites tui, et fluctus coirtra blasphemos; lu autem non iimes carpere
tui superme transierunt; et ego djxi-.' Abjectus sum Ghristianos. .
a conspeclu oculorum luorum, verumtamen rursus Ad quod ego sub brevitate respondeo; quia sicut
videbo iemplum sanctum tuum (Jotu n). t illi nitebanluf egressos el jam errantes ad ovilere-
CAPUT XXV. ^ ducere; ita etiam nostrse intenlionis est, eos, qui
Ubi scriptor probabililer se excusat. qualitercunque inlersunt, ne exeant, prohibere. Illi
Sr veroin cujuslibet manuslibellus iste devenerit, dicebant: s Ex hobis exierunt, sed non erant ex
cui conscientia minime suffraganle, superius com- j) j nobis, nam siessent ex noliis, mansissent ulique
prehensa forte displiceant, meque prodilorem, dela- nobiscum (I Joan. n). >'Etnos dicimus : Nobis-
toremque frglerni criminis arguat, noverit me favo- -cumquidem sunt, sed male. Studeamus ergo si pos-
rem inierni Judjcis toto intenlionis sludio quserere; sibile esl, ut deinceps bene sint nobiscum. lllud
pravorum vero odia vel linguas detrahentium non cliam addimus, quia si pessima esl blasphemia, ne-
limere. Malo quippecum Joseplr,-qui accusavit fra- scio, in quo sit mclior sodomia. Hla enim facit homi-
tres^apudpatrem crimine pessimo, in cisternam in- qem errare^. ista perire. IHa a Deo animam dividii;"
nocens projici (Gen. xxxvn); quam cum Heli, qui -diaboloista conjungit. Illa de paradiso ejicit; ista in
filiorum mala vidit, et lacuit, divini furoris ultione tartarum mergit. llla nienlis oculos caeeat; in ruinaj
mulctari (IReg. n,iv). Cum enim per os prophetae di- voraginem ista prsecipilal. Et si subtiliter indagare
vina vox lerribiliter comminetur, dieens : « Si vide- salaginnis, quod utriusqtie criminis in statera divini
ris. fratrem tuum inique agentem, et non corri- examinis gravius penset, inquisila sacra Scriptura
pueris eura, sanguinem ejus de manu lua requiram plenius docet. Ubi siquidem filii israel, qui Deiim
(Ezech.*m); i>quis ego sum, qui in sacro ordine blasphemantes, idola coluerunt, in eaptivilatem du-
vldeam^tam pestilens facinus inolescere, et velut cli"; Sodomitseautem ccelestisignis, et sulphuris re-
- - ' 190
189 OPUSC. VII. — LICER GOMORRHIANUS. -
Perfuntur incendio devoraii (Gen. xrx). Nequc ego A tire non erubesceret, sopiatur.Non enim facile patet
sanetos doelores idcirco proposui, ut fumigantem querela, quod multorum judicio constiluitur. Saepe
torfem clarius praesumam conferre siderihus, qnippe atrtem sententia, quae ab uno consideraia juris aequi-
qui vix indigno ore tam-exceUentissimos viros .sine tale depromitur, ab aliis pr__judicim_ideputalur.
offensione commemoro, sed hoc dico, quia quod ipsi 17S Quatuor igilur hujus vilii diversitatibus, quas
vitia cofrigendo, etconfundendo feceruht. hoc etiam superius enumerayimus, diligenterinspeciis, digne-
juniores, ut facerent docuerunt: et si eorum terapore tur me bealitudo vestra decretali pagina clementer
cum tanta impudenlise liberlate hoec pestis fuissel instruere, cui earum obnoxius debeat ab ecclesiasiico
oboria, 177 non dubie credimus, quod prolixa ho- ordine irretractabilitef adjici; cui vero praelato di-
die viderentur contra eam volumina codicum exa- scretionis intuitu, possit hoc oflicium misericorditer
rata. ihdulgeri; quo supradictorum modo, et cum quanlis
Nemo me ergo dijudicet, dum adversus mortale lapso liceat cuique in ecclesiaslica dignitate persi-
vitium disputo;ubi nonopprobrium, sed provectum slere; qualiter autenip et cum quantis, si fcedatus
potius fraternse salulisinquiro, ne dum corripienlem fuerit, compellendus est in dicta necessilate cessare.
laborantes
persequilur, delinquenli favere videatur. Sed ut 8 Ut ex eo, quod uni dirigitur; mulii eadem
noslrae
Moysiverbis utar: « Si-quis est Domini, j'ungatur ignoranlia, doceantur, quatenus ambiguitatis
mecum [Exod. xxxii). > Yidelicetut qui seDei' riii- caliginem, auctoritatjs yestrse Iucerna dimoveat; at-
litem recognoscit, ad confundendum hoe vitium se que, ut ita loquar, apostolicse sedis ferrum ex agro
ferventer accingat, hoc io.is viribus expugnare non nutantis conscientisetolius erroris radicitus germen
flesinal: et ubreunque fuerit repertum, acutissimis evellat.
veiborum spiculis confodere, ct trucidare contendat; Annual omnipolens Deus, fevevendissime Paler, ut
et hujus vitii monstrum
quatenus dum eaptivalor densa curieorum acre cir- tempore apostolalus vestri,
et Ecclesise stalus undique
dumfunditur, captivus ah his, quibus servierat, vin- prorsus intereat, jacenlis
culrs absolvatur; et dumadversus tyrannum consona ad sui vigoris jura resurgat.
vox omnium unanimilei' clamat, is qui trahebatur,
SCHOLIA.
-prajda fieri furentis riionslri profinus erubescat: qui-
que ad mortem se rapi plurimorum leslimonio per- Legisprceceplumest, ut cum quis lepra perfundi-
hibente non dubital, in semetipsum reversus, ad vi- lur, sacerdolibus ostendatur: lunc autem non sacerdo-
tam redire quantocius non pigrescat. tibus, sed leproso poiius osiendilur, ium immundus
immundo peraclam communem nequiiiani confileiur.
*-"De his, quse
CAPUT XXVI. Iipe in Opusculo scribil B. .Damiahus,
Vbi ad dominum papam sermo reflectilur. ejusmens poliusspectanda quamverba. Nequeenim
ille signiQcat confessionem ejus, qui sacerdoti com-
. 5unc autem ad te, papa bealissime, in ipsius Opu-
pfici confitelur, ob poteslatis defectum, invalidam
sctili calce recurrimus, ad te styli hujus articulum esse, si ille j'ustum-titulum atque j'urisdictionem ob-
revoeamus, utcui incipieniisorigodirigiuir, inipsum linel; sed vult dicere Irujusmodi confessionera fruclu
merito peracti operis clausula lerminetur. Petirnus carere, ac quodammodo delusoriam esse; quoniam
igitur, et humiliter iraploramus, utelementia veslra, verecundiae ruboi'em poenitens necsenlit, nec ad
si dicere fas est, sacrorum xjanonum decreta, -quse compunclionem excitari polest ab eo, cujus pravi'
tamenvobis nolissima sutu, solerler inspicial; spi- exenqjli species ante oculos versatur. Quae omnia
riluales et prudentes viros ad consulltim hujus ne- aticlor expendit, ut in textu videre est ; ubi .etiam
cessarise indagatronis asciscat; -nobisque super his ait: Confessionem faclam complici sacerdoti, non ea
capitulis ita respondeat, ut omne de nostro peciore severitate fieri ob facilem poenitentiam condonanlis.
dubieiatis serupulum tollat. Nequehoc dicere idcirco Quare omnes Summistselicet confessionem illam va-
praesumimus,ut ad boc, Deo auctore, sufficeresolam Udani esse teneant. non lamen laudant, si fiai; nisi
profunditatis vestrae peritiam ignoremus; sed dum - in casu extremse^ neeessilatis. "SiccensenlGlos. in
sacraj auctoritatis tesiimoiiiuni adbibetur, dum plu- eap. Omnes, 50, qusesl.l; Sylvesier verbo.CVn/essio,
rimorum consensu el judieio res. geriiur, perverso- 1, n. 17,'atquealii.
rum hominum querela, quae foriassis e diverso mu- Sit nomen Domtnioenedtctum.
'
m S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA YARIA. 192

179-iso " ' •


QPUSCULUM OCTAVUM.

"DE-PARENTELJE GRADIRUS. AB JOANNEM EPISCOPUM CJESENATENSEM,


ET D. D. ARCHIDIACONUM RAVENNATEM.-.
I
'
Addita ejusdem argumenli dissertatiuncula alibi ab auctore habjta. - ,

AIIGUMENTUM. — Contra juris civilis consulios invehitur, qui gradus consanguinilatis ex lalere desceliden-
tium longissinieenumerabani: quos lanren canonica, et divina lex in quartageneraiioneconsliluit. Hac
illi prava opinione imbnti, non dubitabanl asserere. inler'pronepo.es malrimonium invicemlicite eontrahi
posse. Idquam sil absurdnm, quamquecathoJicaeEccl^sisetradiiioniconirarium, mullis probai, el adver-.
sariorunisenteniiampluribus rationihusconfulat.
Reverendissimls in Chrisioviris, JQANKI Csesenali A vlnae, et sseculi leges consangiiineos appellant, et in
episcopo, et D. D. archidiacono Ravennati, PETF.US hsereditatem suscipiunt, nec repelli possunl. _ In-
"
peccator monachus digni famulalus obsequium. ierrogentur igituv qui in tribunalibus judicant, qui
Ravennam, ul nosfs, nuper adii, quam mox pe- causarum negotia dirimimt, qui scrulandis legum
riculosi erroris scrupulo' lurbalam vacillare cognovi. decretisinsislunt, nunquid si.propinquiores desint,
Erat autem de consanguinitalis gradibus plunma cii-* usque ad seplinmiii gradum agnali sive in bseredita-
sceplalio; atquejam res eo usque processerat, pt iem, sive in tutelam nonadmittuntur? in cujus au-
«apienlesciviialis in unum convenientes, sciscitan- lem liEeredilalemex jiu.econsanguini.alis admitleris,
tiijus Florentinorum veredariis, in commune rescri- quo pacto velut extraneus ejus conjugium sortiaris?
pserinl, septimam generaiionem canonica aiictorilale Ut qiiid eliam tam operosa inter sacros canones
piaiilxam ila debere intelligi, ut numeratis ex lino figiira depingitur, ul non modo supra vel infra, sed
geheris latere quatuor gradibns, alque ex alio iri- ex ulroque eliam lalere, sex gradibus lerminetur, si
J uj.jure jam matrimonium posse contrahi videretnr. septiraa geneiv.tio, ut asseruut, tribus hinc enume-
Ad«,as,truendamquoque pj'Eeposlersehujusallegaiioiris raiis personis, atqueilliiie quatuorexplealiir? Necpie
inepliam, illud etiam in testimonium deducehant, B enim condiloribus canonum.cavenduhi fuit, ne trita-
guod Jusiinianus snis interserit Institutis(_lib. i, til. vus aviae, quse nimirum sibi irineplis est; vel jfilius
De Nupt., paragr. Inler eas) : . Sed nec neplem, in- trinepli, cui el ipse tritavus est, "in malrimonio
qiiil,fratris, vel sororis ducere quis potest, quamvis 181 j'ungeretur. Ipsa namqne rerum liatura non
jn quarlo gradu sil. . Ex quibus nimirum verbis"in- patitur, ut suprema pe^sona infimsc, eliam si non
(hictoria qiisedam colligebaiil argumenia dicenies : eSsei inhibitunj, copuletnr-. i
. Si neptis fralrisinei quarto jam a me gradu divi- Sed quod sanctidoclores humanee consangninita-
dilur, consequenier eliam filiusmeus qiiinlo, nepos lis lineam tol gradihus numeranl, ad boc enilunlur,
item sexto, pronejios autem rneus septem ab ea pro- ne personse ex latere venientes usque ad'jjr_efixum
cul elongatus gradibus inveliiiur. s Et quidera ego lerminum se invicem junganl, alioquin poslquam ad
nndis verbis isla dogmatizaniibus reslili, ac prout abnepotem, quse videlicet hiire quaiia persona est a
in expeditione licuerat, emergeiUeih, ut ita falear, filio, et pronepotem, quaeillinc lertia, ex ordine per-
h.eresim canonicse leslimoniis auclorilalis attrivi; venimr, cur ad enumerandas, adhuc alias frustra
quo tamen vos minime conienii, dignnm esse decre- descendit, si nulla easpropinquitaleinter se alter-
"visiis, ut qnod ore proluleram,- apicibus traderem; ulrum pertinere noverunl ? Porro salis onerosum
•.itqueila non paucis, sed omnibus hoc errore nu- ,J esset, -atque superfluum in genealogiae gradibus
iaiuibus, laclli compehdio responderem. deseribendis, iUas ^xtrinsecus -adliibere personas,
quse nullas inter se afflnitalis obtinenl consequen-
CAPUT PRIMUM. lias.Sed cum jnferiores gradus ab eodem videamus
Quodinter quos esl lexhceredilaricesuccessionis,3tulla seqne denominari, a quo et superiores relaiionum
sunl jura conjugii.
suarunr vocabula sortiuntur, nimirum ut cujus sunt
Ego autem vobis, iil in omnibus, etiam in har isii, filius, nepos, pronepos, abnepos, idem quoque
partelibenter.obtempero; sed liuic disjjulationi nil nihilominus, et illi sint adnepos, trinepos, sicut pos-
prorsusadjiciendum \ideo, nisi quod a majoribus sumus genitos a progenitore dividere, sic eliam
tradilum esse perpcndo. A quibus nimiruin iia esi nefas ducimus, ab uno utrinque deseendentes coh-
undique sali.sfacium, ul si humilitatis adsit octilus, genitos separare. Yerbi gratia , sicul lrinepos ai pa-
iiihil super bac ro sil nlterius inquirendum. Quid Ire, qui sibi videlicel trilavus est, dici nequit exira-
enim apertius eo, quod papa Calixlns asseruil, di- neus; sic etiam a trinepte, quse ab eodem simul e
cetis : « Eos autem consanguineos dicimus, quos di- regione descendit, non invenitur alienus.
195 OrUSC. VIII. — DE PARENTELJE GRADIRUS. m
CAPUT II. ^ lerrse sectindum speeies suas (Gen. n); t mox ho-
Quod mstar humani corpnris sex,- gradibiis minem, non multos; sed unum condidil, atque ex-
consanguinitas terminelur. ejns laiere coslam, ex qua mulier fprmaretur.,
Sic enira omnes hi gradus ad velerem referuntur eduxil,
originem, ut commeanlium secum novara non de- Ut quid enim onmipotens Deus cum ex caeieris
serant affinilaiem, sed ne res in infinilum prodeat, animaiilibus plura creaveril, Unum contentus est
competens a sanctis doetoribus xneta prsefigitur, hominem facere: ex quo nimirum, lanquam deesset
scilicet ul quousque esl successionum reperire vo- maleria figulo , muliebrem quoque sexum voluit
cabula , duret eliamnihilominus parentela. Unde propagare;- nisi ul charitaiem lrominilms commen-
mos inoJevit, ut sub figura humani corporis illa daret, el in fiaterni amoris eos unitate connecteret,
consanguinilalis descripiio jjingeretur. Sicrrt enim qualenus prqprise origini congruenlcs, nequaquani
corpus homiirissex infra, tolidemque supra, qui et diversi -resilireni menle, ,.qui unum probarenlur cx
ipsi dicunlur ex lalere, articulis constat; unde et -j- eorpore? Unde el Paulus ait: «Unum corpus,.Tiiius
sexus dicilur, qui in nredio esl, quasi sextus; quod spiritus, sicut vocati estis in una spe vocalionis
nimirum a secundis marnram, sive pedum digilis vestrse (Ephes. iv).. Yerumlamen cum affinilas ge-
facrle.esl invenirl : ila.nimirum el illa successionis i neris elongata discedit, bumanse pravitalis vilio
humanae figura senis utique jsuperius et inferius", quasi submoio fomite amoris flamma frigescit. Ad
atque in his, qui ex lalere veniunt, gradibus lermi- reparandum ergo mutii_ecbaritaiis igniculum.aecur-
haiur: quanquam ad propensionis cautelse gratiam, runt^ubinde fo_dera"nupiiarum. Enimvero quia sex
et septima his sit generatio consequenter annu- ajtatibus et jnundi tempus evolvi.tur, et humanitatis
merala. vita finitur, ipsa naiurse vis praebet, ut USquead sex*
Quisquis ergo vult inier eos, qui ab uno ex utra- tuni propinquilatis graduin germanus amor inhu-
qtie parle descendunt, usque^ ad ultimuni gradum manis viscerihus sapiat,, et quodammodo odorem
cognationis jura rescindere, fateantur quoque ne- inler se gemnnse socielaiis emiitat. Ubi autem ma-
cesse est, dextera hominis niembra membris sinislri nns consaiigubilatis, quse-captum a se trahebat,
lateris minime perlinere^ alque ul- quod dicimu.s deficit, illico mairimonii uncus, quo fugiens reyo-
liquidius elucescat, qui .trinepolem ab ea, quse al- celur, «ccurrit.
trinsecus est, trinejJte, affinitatis vinculo solutum . CAPUT IV.
judicat, inter digitos, qtiibus bsec scribo, el «inistrae Quod quibus est jus hcerediialis, ... et affinitas
manus articulos communionem deesse conlendal. generis.
Sed huic prayse assertioni reclamal Aposlolus, cum ' __Sed, ut de cajieris sileam , miror saltem legis
diclt: « Sicul enim corpus unum esl, et membra peritos ila.poluisse desipere, ut subjecta 183 fi-
babet mnlia; omnia aulem membra corporis cum gura , oculjs-videanlur in sappulandis gradibus
1S2 sinl multa , unum-.eorpussunt (I Ccr. xn).» caligare. Qui nlniirum durn quartum generis gradum
Sicut ergo multa membra per parlicipationem sui oelavum faciunt, quid super hac parte eliam suae
totiiis.simuLcoeunl, ut unum dicantur irreprehensi- leges definiant-, non attenduni. Sed ut ad exitum
biliter corpus; iia nimiruin diverssc personae,.quse' facilius valeat pervenire quod dicimus, sa,cros cano-
ah uno progenitore communiter prodeunt, unuai nes cum ipsis mundanis legibus conferamus. Habet
sunt procul dubio genus. . _ auiem hoc-Meldense concilium : « De afliiiiiale, in-
CAPUT III. quit, sanguinis per gradus cognationis placuil usque
Cur Deus in principio linum salummodo creaverit seplimam generationem observare.. Nam et hajre-
hominem, - ditasjerum per Jegales definitiones'sancilur usque
Ideirco aulemmairimonii lex tania magisterii arte ad seplifnum gradum prsetendere hseredum succes-
sub ecclesiaslica disciplina componitur, ut nrutuae sionem: non enim succederenl, -nisi eisdepropa-
chariiatis vinculum inter homines necessario tenea- gine coguationis deberetur.
lur, yidelicel, utquousque successionis ordo prolra- Secundum hoc igilur senientise synodalis edictum,
bilur, vicarius amor proximi ex ipsa germanitatis cni compelil jus-bcereditatiSj-compelit(iliampropin*
necessitudine prsebeatur. Cum.autem deficientibus quitas generis. Neque enim, ut dicittir, jn hseredita-
vo.cabulis deficit jam genus cognationis, occurrit tem succederent, nisi ad cognalionrs propaginem
prolinus lex matrimonii, et jamjam longius abeun- perlinerenl. At hic forsitan. respondetur, quia quod
tem quasi fugientem revoeaf, et anliqute dileclionis his verbis septem generaliones observari prsecipiiur,
inier novos homines jura reformat. Nec mirum si nequaquam illis altinet, qui ex laiere veniunt: serl
in generandis hominibus charitaii consulitur, cum ad eos polius, qui reela linea a -supremo progeniiore
in creandis quoque idipsum Deus rerum omnium descendunl. Sed si hujusmodi personis vel ad suc-
conditor, proeurasse videatur. Nam cum in ipso cedendum, vel ad conjiigandum terminum Seriptura
nalurse incrpientis exordio,-'ex singulis animanlibus praefigeret,profeclo rem infmilaih angnsiis limitibus
noHuna, sed mulla creasset,.sicut legi.ur: «Creavit coarctarct, Justiniano tesle, qui dicil .(Jnslil. bh.
Deus-cele grandja (Gen. 1); s et paulo post : «Pro- i, lit. De nupl., paragr. Ergo non omnes) : dnler
ducat, inquit, lerra jumenta, et replilia, et bestias eas pcrsonas^ quas parcntum , liherorumve locum
195 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA VARIA. 196
inter se cibtinent, nupliaecontrahi non possunt: vel- iA etiam quid Romanum censeat de cognatione conci-
ul inter patrem et filiam, aviam el nepotem, et lium. «Si quis, inquit, de propria eognalione, vel
usque £d-infinitun_.s Reslat ergo nt intelligamus, quam cognatus habuit, in conjugio duxerit, ana-
quia in his persoms, quse altrinsecus veniuut, septem thema sil..
generalioneS ohservafe debemus. CAPUT VI:
' CAPUT Y. Quod genemtiohes, qum ulrinque ab nno prodeunt,
debeanl numerari. -
In legis perilos invehilur, quos et de propriii^ simpliciler
legibus convenil. Dcbuerant quidem jam- bsec pauca sufficere, si ii
Nunfi igitur inquirainus, a duobus germanis fra- ctim quibusago, ulpote litibus assueti, scirent in
tribus deseendenles, quoto gradu sibi ihvicera pos- conlroversiam pauea movere. Illud itaque sub ocu-
sunt in hseredilal-emsuccedere? Yos denuo,'judices, los revocemus, quod causidicos nosiros ex suisle-
alloquor, vos de lege vestra convenio : vos, inquam; gibusnobisobjecissesupra retulimus, videlicel quod
legisperiti, qui jura s.crulamini, qui causas perora- neplem fratris, vel sororis dueere quis non pplest,
tis, inqulro :"Ulrtim is, qui sexlo locd ah uno fralre quamvis quarlo gradu sit. Cumque in astruendis
descendit, jure vocelur in haereditalem illius, qui' propriis allegationibus saepius verbahsee ilerarent:
ex altero sexla rursus generalionc proeedit? Sed 1B deinde ratlocinando,' assumendo, colligendo, mulli-
certe negari omnino non polcst, qtiin si alier eorum,! moda cavillalionum argume.nta componerent; in
quos proposuimus , inleslatus moritui', cum -nulla arcto positus, hac quae eo Ioci occurrere potuil,-
exstet persona propinquior, alter in ha_reditatem voee respondi : ilanc," inquam, suppulaiionem, quaj
ejus legibus admitiaiur , atque, ut ipgi debeatis ap- fratris, vel sororis' neptem a patruo,' vel avunculo
probare quod dicimus, de vestris rursus Tnsiilutis magno quarlo conslituit gradu ; filium vero ejusdem
teslimonium proferamus. Dicitur enira ^lib. m, tii.' patruijvel avunculi, Sfcut-dieilis, qirinio', nepolem
De legit. agnat. success., paragr; Caterum) : « Inter sexio ; prohepotem autem ejus ab eadem qtiaepras-
masculos agnationis jure hsereditas, etiam si longis- missa est/ nepte septimum numeral; forenses qui-
slmo gradu sint, ultro, citroque capitur.. Et paulo dem leges hahere, quia ad id tantopere insislitis,-
post: «Masculi vero ad eorum videlieet mulierum possunl, sed eaih sacri canones non admiitunt. Et
haeredilales, etiam si longissimo grada sint, admit- revera eas progenies, quse per diversas lineas ab
lanlur.» Si ergo longissimrogradu non infra, vel uno generis auctore procedunt,' nequaquam divina
sirpra; sed ulirq citroque hrereditas capitur: et, lex dupliciler numerat: sed licet plures hinc irrde
sicut praemissum esl, non potest quis in baeredila- p'rofluanigenili,ab uno latnen genilore, si generaliter
tem tlefunclo succedere, nisi quem consliterit ad u (.olliganiur,subuna reperiunturgeneraiioneconcludi.
eamdem progeniem peiiinere-; valde prseposterum Sed quia cum legis peritorum faeela urbani-
esl atque confusum, ut ii qui quarto gradu a ger- iale confligimQS, legis periltim quoque in no-
manls fratribus prodeunt, j'am inter se malrimonium slrae parlis leslimouium producamus : Moyseu
contrahanl; cum ii qui 184 Posl e<>ssun:£.necdum scilicel , non improbandum sane juriscoiisultum,
jushsereditariae successionis amitlant. Unum quippe 1S§ sed sive ad depromendos j'udicialis sententi;e
jus,alterum tollit, ul videlicetdilpoles haeredisjure caleulos, sive eliam in jpsis legibus pTomulgandis
succedere, eam nefas siticonj*ugalitilii foedere copu- nonvulgariler erudilum. In magistro siquidem disci-
lare, et e diverso in quam competit jus conjugii, mus, quid de non coniemncndje indolis disclpulo
cessat nomen hseredis. - sentiamus. Yeuiat ergo, et litem inler nos, quaever-
At forlasse dicitis, quia Iongissimus gj-adus, non salur, de generalione definiat : ait namqiie de Jo-
incongrue eliam quarius, qui apud vos octavus esl, seph : e Yixitque centum annos; . deinde suh-
jiossit inlelligi. Quapropter ad vestros codices, quse- jtrnxil : ( Et vidit Ephraim filios usque ad ler-
so, recurrite, et utrum hoclimite sitcontenla pro- tiam generalioiiem (Gen. h). t Qui nimirum si in
genies, quia forsitan excidit, inmemoriam revocale. j0 generationibus supputandis cum nostiis judicibus
Ait namque ubi supra"idem Justinianus (lib. irr, lit. concordarel, ad Manassera quoque respiciens,
De success. dogn.,paragr., Hoc loco):«Hoc loco, in- Epbraim progeniem non jam tertiam, sed sexiampo-
quii, et illud necessario admonend) sumus, agnatio- tius aslruxisset. Nam et mOx sequitur, dicens :
nis quidem j'ure adniilli aliquem ad hsereditatenj « Filii quoque Machir filii Manasse nali sunt in ge-
etsi decimo gradu sit. t Cum ergo consiet, quia In nibus Joseph (Ibid.). s ,Cum igrtur lerlia jjrogenies
haerediialem intestali milluj. ac.miuituf, nisi affiniia'- Ephraim, ilemque tertia Manasse nequaquam pro^
lisilli jure jungatur, quo pacto decimus in ha&redi- pter alterulram inter se babitudineni lendilur, sed
taiem agnalionis jure succedit, cum jam quartus, ut simjjliciter utrinque tenia, ieslanle sacro eloquio,
diciiis,-cum hujusuiodi personis licilo matrimoniunji perhibetui"; qua arrctoritale, qua novitate doctrinaj
eontrahit, nimirum ianquam deciraus sit propin- afirlritas sic moderna dividitur, ut duorum fralrum
quus, et quartus videatur extraneus? Quod si jam rironepotes octo jam differre inter se gradibus do-
per haec,quse superius comprehensa sunt, cons.at, ceantur. Abrahae quoque de Jfiliis-ej'us ..Egyp.tum
quia ii qui ullro citroque in quarto reperiunlur postmodum jjrofeciuias, eodem Moyse-tesle, Domi-
gradu, cognati sunt, alque jrropinqui; audiarous mis dicit: « Generaiione, inquil, quarla re\erlen-
197 QPUSC. VIII. — DE PARENTEL^ GRADIBUS. 198
tur huc (Gen. xv). i Enim vero si omnes generalio- At mens argumenlo, Floreniinus, pulo, verbis meheali-
nes, quse sub Moyse de jEgyplo in lerra Chanaan Gregorii insolenter urgebat: quibus nimirum prse-
reversae sunt, juxla sentenlias nostrqrum^judlcum, cepit (Reg. L.ult. ep. 51) Anglos jam quarta , ,vel
vox divina dhideret, non generalionem quarlam, sed quintadeberegeneraiionecoiquiigi.«Licet,inquiens,
millesimam potius, vel ulteriorem certe numerum sanctus ille vir hoc lieojjhylEegenti dispensalivecon-.
protulisset. Illud etiam, quod per Psalmistam, dici- cesserit; tamen si consanguiniias tantojjere essct in
tur : t-Memor fuit verbi sancti sui, quod mandavit matrimoniali copulalione cavenda, nequaquam inter
in mille generaliones (Psal. civ)j n non ad illarum tam propinquos conveniendi licentia fuisset indulia^
feferlur generalionum multiludinem, quae sub uno conslatuiique, quia super hoc coirjuneiionis aiiiculo
tempore in hacAita subsislunt: sed ad illas pofius, iemperantius sensit, qui licel rudibus quarise gene-
quse sibi invicem per saicula prolixiora succedunt. ralionis conjugium non negavit.i Nosautemutram-
Nam si generationes singulorum parentum hoc loco que senientiam, Jusliniani scilicel, el Gregorii con-
Propheta voluisset inlelligi, nullus est dies, quo in feramus : et lanqrram duos Japides, qui in nos ex
populo Dei mille generaliones non valeant reperiri: hostili acie jaculati sunl, invicem collidamus, qua-
atqueideo nihil plusessetmsindare verbum in mille lenus ex eorum repercussione igniculus exeat, qui
ijenerationes, quam dare legem illipqpulo, ubi es-1 S eisdem nostris adversariis non dicam csecutienti-
sent mille paires. De' beato quoque Jqb legitur : bus,"utpote reverentia servata, judicibus : tamen
i Quia vidil filios siios, «l filios filiorum suorum lippientibus, etcaliganlibuslumen oslendit.
usque ad quarlam generalionem (Job XLII).I Nam Audite igitur, judices, ulrrusque docloris verba
cum Scriptura hon dicat, vidisse scilicet Job filios diligenler attendite: atque illud tumultuaiitium mui^
filii sui, ab uno nimirum progenitore ^implicem .11— mur, quo in foro, vel tribunalihus assueli eslis, hic
heam deseendentem : sed filios fitiorum suorum, at- in Ecclesia fieri prohibele. Litigium nostrum non
que eos- omnes non ad quartas "generationes, sed confusa partium loquacitas augeat, sed intenli cordis
ad quartam singulariler generationeiii venisse, eo ralio sequestra componat. Clamemus ergo simul ad
vivenle, pronunliel: patet profeolo quia auclori- Doiiiinuin, alque illi pars utraque dicamus: i Surge,
lale divini eloquii, generaiiones, qusea fratribus ve- Deus, j'udica causam tuam (Psal. LXXIII).t Age
niunt, non divisae, sed simpliciter numerantur. De igitur : Dicit nempe Juslinianus vesler, ut sseposu-
Tobia etiam sic dicilur : « Yiditque Tobias quinlam perius dicitim est: < Quia neplis fratris tui quario
generafionem filiorum suorum (Tob. xiv). _ jam a te gradu dividilur, j.nimirum tu unus, frater
Yideiis itaque, oj'udices, qusedicunlur: videlicet, tuus secundus, (ilius ejus lertius ; heptis autem ejus
et < generalionem,." et« filios filiorum suorum. i 'G quarto .a le dislinguilur gradu. Ergo si itaest, non
In filiqs igitur filiorum plures descehdentium lineas iam longius fatigemur, ulpoie qui propius invenire
consequenier allendile : in generationem aulem quse possumus,quod ad hancremnecessarium j'udicamus.
dicitur, omnes simul lanquam unius suecessionis Cum igilur lu, sicut diclum est, a filio fratris tui
ordinem depuiate. Idioma siquidem est Scriplurse sis tertius, consequenter etiam filia lua ab eodem
sacrse, quod diversorum fratrum sic in unum gene- filio fratris tui quartus est gradus; salvo scilicei eo,
ratio comprehendilur, lanquam si ab uno -honiine sicut asseritis, .quod gradus et generatio idem sit.
descendentis successionis series conlexalur : unde Quod profeclo si verum est, tqtum illud, quod Gre-
si quse in sacris voluminibus reperiuntur, velim hic gorius perniiilit quarta 1^7 generaiione conj'ungi,
1,86 cuncta colligere, anle lux ad occasum, quam nihil est aliud, nisi quia duorum frairum germano-
exempla perveniant ad effeclum. Animadvertitis igi- runi, vel duarum sororum filios et filias censel in
tur, oj'u.diees,qnia dummale numeratis,nunjerosos matriraonio copulari. Sed ubi cst, quod ideni Gre-
adversum vos reclamantes sacri eloquii testes in- gorius omninoprohibet, ne duorum fratruni vel so-
currilis : et dnm sub colore conjiigii incestus sordes rorum filius etfilia misceantur? Ancensendum est,
inducitis, ecclesiasticse caslitalis nirindillam ftedare ipse sibimet exsliti^se contrarius, ut quod prohibuit
tenlatis. Erubescat ergo lerrenae sapienliaevanitas, Dfieri, illico decrevissel impleri ? Sed quis hoc. de
nec in Ecclesiaenemore errorum aculeos spargat; Gregorio credat, nisi qui alienata mente prorsus in-
sed repressa pravi spiritus arroganlia sacrse se au- . sanial? Yerumtanien ipse Gregorianus slylus ad me-
eiorilati humiliter subdat : nec protinus credat, dium yenial, el utrum sibimet conslet, ex ipso le-
quidquid sibi luxurianlis intellecius pelulanlia leno- ctionis ordine clarius innotescat (Ibid.). « Qua_dam,
cinante, suggeri.ur; sed quod a sanctis doctoribus inquit; terrena lex in Roinana republica perniitlii,
definiium esl, hoc sacrum intellecium omiiimodisar- ut sive fratris et sororis, seu duorum fratrum %er-
bilrelur. -manorum, vel duarum sorqrum filiusel filiaaniscean-
CAPUT VII. lur. Sed experimento didicimus, ex tali conjugio so-
Ubi adversanos inevilabili argumenlatione convincit. bolem non posse succresoere; unde necesse esi, ut
Post lllam autem vix enatabilem Justiniani sen- jam quarla, vel quinta generationefideles lieenter
tenliam, qua videlicet neplis fralris quarto diciiur sibi jun^anlur. »
esse gradu,]quidamproniptulus, cerehrosus, ac di- Ecce ipsa scripturse series comprobat, quia filii
«ax, scilicet acer ingenio, mordax eluquio, velie- germanoi-um fralirim, 1n quariagenerauoire non
499" S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAYARIA. 230
sunt, dum qua illi prohibenUir auctoritale connu- A namque est, quod Antichrislus venicns judaizare
bere;. eadem isti, qui in quarla generatlone sunt, lsomines doceai, et vetusli hominis cxremonias no-
conceduntur in matrimonii foederaconvenire.Nam si \is evangelicsegratise legibus anteponat. Yos auieni
germanorum filii in quarta generatione consisterent, non sic, sed (licet ignoranlise caligo ad tempus
quid esset aliud dicere, filii germanorura fratrum obrepserit) ad sacri eloquii poginas, "velut perspi-
non jiingantur, et tertium in quarla generaiione ho- cutrm lumen prses.o recunite, proprii.sensus erro-
mines socienlur, nisl tanquam sic sermo procederet: rem cum humilitate deponile, alque ad reclse iniel-
consobrini invicem ct non junganlur, el j'ungantiir? ligenlise Iramilem qunntocius reperiate: ui qui inler
Quod uiiqiie ridiculosum polius quam aulbeniicum clienlium UiTbas tenetis in gymnasio ferulam, non
lraberetur. Unde' et idem venerabilis doctor posl- vereamini subire in Ecclesia disciplinam; ei qui tan-
qnam prsemisil: « Necesse esl, ul jam quarla, vel quam docli peroralis in tribunalibus causas, suurcial
quinta gpneAiione fideles licenter sibi jungantur; s vobis sicut doeenlis in oralorio Chrisli audire sen-
protinus iniulit: « Nam a sccunda, quam prsedixi- leniias. Honestum quippe esl, ut ipsi eiiam in mysti-
mus, omnimodo debet absiineri. . Eccej'am Iapides, cis, ac spiritualibus causis se prasbeant.Ininiil.s, qui
quos hostilis manus inlorserat, vicaria inierfse im- humanis negoliis consueverant prsesidere censores.
paclione conludimus, scintillas elicuiraus, lumen ha- " Quocirca quisquis es, qui cognationum gradus enu-
heinus. Ambulemus ergo iu lumine Domini, ne nos , merare disponis, noli lineam lineae, ac si licirim licio,
lepebrae compreliendaiU (Joan. xn). Qued si me for- in Iongiuidine adjiciendo subneclere, sed deseeu-
tasse consulitis, qualiter illa Justiniani sententia denies hinc inde personas unimoda ianium suppu-
possil absolvi, nihil nosira inlerest. Yobis siquidem tatione conclude : nimirum ul non dicas, quatuor
vestra relinquimus, nec alieni nobis officiiperifiam hinc generationes, el qualuor inde, oclo generatio-
arrogamus. Hoc lanlum, qubd ad nos altinet, non nes fiunl; sed polius dic, quia personaeIslse in quar-
omittimus, quia non semper ima summis, noh mun- ta sibimet generatione consislunl.
dana sacris, non concordant bumana divinis. Nain CAPUT IX.
cum ille ncptem fratris in quarlo gradu asseraf Quod juxla pracedetttis personm grxtdum, commuriis
constitutam, B. Gregorius, ut in promptu est, duo- debei affiniiascompuiari.
rum fratrum, vel sororum filios et filias, quod uti- Si vero impares sint, ni.nirum ui isie sexio inve-
que longinquius est, atque remotius, secundam ge- niatur gradu; illa septimo, vel deinceps, _ad pra-
nerationem vocal. cedentem gradum, ut mlbi videtur, esl illico recur-
CAPTJTYIII. _, rendum : atque illius intuitu decernendum est, in
J
Qiiod seplima generalio in pronepolibus non lutbetur. matrimonium lales convenire non posse. Lieel enim
Hoc eiiam non minimo argumenio est, seplimam, quis litnilem jam cognationis excedal, non expedi-
el oclavam generalionem in fralrunr germanorum tum videlur illam ducere, quam adhuc propriae _ii-
pronepotibus, ut asseris, non expleri, quia sacri liese mensnra coarclat. Exjilealur siquidera prius
proliibent canones : ut quandih linea consanguini- lotum undique parenlelse corpus, et sic j"amfos-
tuis agnoscilur, vel in meraoria relineliir, nullus dera redeant liupt.arum. Verum si cui super hac
uxorem de propria cognalione prsesumat accipere. sentenlia forlassis ambigiiur, sedes aposlolica
Etcerte nonnullos hodie in carne vivenles aspicimus, consulatur. Nos enim honestius dueimus inqui-
ISH <lluse gaudeant nepolum suorum adlmc so- rendo Ig© cum aliis discere, quam soli nesciendo
bole Tecundari. Censclis igitur, ul senior ille, cujus docere : el in quibus ipsi hkjremus, firmare alios
posterilasjam in pronepotes exlendittir, cum ger- lemerarium judicamus. Verumiamen quia juxla
mano suo sequevidelicelproavo conjugii fcedus ineal, prtecedenlem linearum gradum debemus generalioni
ct pronepolem illius suo pronepoti in malrimonium calculum ponere, illird eiiam datur indic.o, quod su-
tradat. Quod profeclo quam sit absiirdum, quamque perius Abrabse Dominum promisisse relulimus, vi-
ipsi naturse videatur horribile, atque contrarium, •ydelicel: Quod generaiione qiiaita esseni filii ejns de
nulla indigel exaggeratione verborum. Quse r.u.em serviiule. J5gyplia liberandi (Gen. xxv). Nam, ut
progenies lam ignobilis laleal, ut vel inler ipsos egregias Israeliiici generis Jineas apponanms, rcga-
propinquos memoria ad proavos non recurrat ? prae- - lehr videlicel atque sacerciolalem, Levi progenies
sertim cum elsi ipse utrorumque germanorum pater tunc eral quarla, sed Judaj generalio j'am cjuinia
adhuc vivat, quod eliamipsum vidinms, omnes illas praecesserat. Cum ergo nrn lor.giorem, seJ brevio-
pefsonas in sua potestafe jure possit habere, om- rem successidnum lineam divina vox pnsuil, quo-
nesquelegali senlentia filios appellare. clammo>'o,ut conjichnus, regulam nobis in snppu-
Quseautem rerum esl species, si paler inler filios tandis g.Mrrationibus sua anciorilale praefi\it: tit in
utcunque longinquus matrimonium conlrahat: et ea quis progenie cum alio eonslare censeatur ,
quibus inter se irrvicem fralribus ipse pater est, In In quo videlicet gradu suselineae superior invenilur.
nuptialem copulamjungat? Yidetis igitur jam, quia CAPUT X. . .
cum filii sitis Ecclesiae, ad malris inj'uriam ritus Quod in nnmerandis giadibus um debeal abnnclare
inducitis Synagogse: ef sub professiohe nominis persona.
Christiani haeresim praecurrilis Anlichrisli. Nolum Notandum quoqueest, quod in cognalionum gene- -
SOl . . - OPUSC. VIII. — DE PARENTELyEGRADIBUS. "" . 202
r-iiionibus mimerandis una semper deirei abundarc .A nouis vidctur, nucessaiTiimsibi est noVem 1111111"
persona : nec enim exuna persona polest generatio que personas a'qn..!iier numeiare : oc.o scilieet,
fieri. Tifnc siquidem generalio fit, cum ge:iilus a quibiis septem generaliones iiant; noiia sit illa,
gignenleprocesseril *.atque ut excmpliiin extriiisc. qure iu malrin.oiiium IranseiK.
sis non quseramus, suffieiat hoc, cjuod adhuc prse Si quis aiitem jiixia aiam tiefini.ionein sexla
Tuanibus tenemns. Levi namque genuit Caaih, eleg.t esse geiieraUone con.ciilus , nos alisterila-
Caalh genuit Amram. Amraiii genuit Aaron, Aaroii tenr rrovanr anliijuis canoi.iiua inducefe non ju-
gemiiEleazar, Eicazar autem genuit Pliinees (Num. dicamus. VeTuir.lanvn quia alii dociores sexlara ,
xx\i). Caaih cum palre suo Levi" iugressus est alii septimam generationeih ol.senaudnm csse de-
35;iypUiiii; Piiinees autenr lefraiii repromissionis in- ' cernmil; IIECC in lalibus est tenenda discretio .
iravil. Si ergo nunieres a Caalh ad Phinees, qnin- ut si. a filiis ineipil, in sexla gener.itiontj sup-
que persoiias invenies; cuiii,-"ieslaiUedivino oraeulo, jnUatio desinat; si vero a nepolibus, usqne ad
qualuor esse^debcanl generaliones. septiiaani-leifdal. Sic nimirum pluriinorum sen-
Et qnia,Mpysesirt Exodo, fi!iosIsrael c'x jEgyp:o leiitia reperietur >uua , quse in iitleraruni vide-
qiiinla geueraiione les:alur"egressos, Judaioae quo- batuf insequalitate diversa.
^
que tribus ordiuem videamus : « Jud.as scilicet ge- B CAPUT XI.
nuit Phares, Phares genuit Esron, Esron genuit Qttod aliud _sit aliquattdo gradus, aliud generalio.
Aram, Aram geriiiil Aminadab} Aminadab genuit Iilud antem pralereundum non est , quia in
•Kaasson,Naasson geiiull Salmon (Malih. i). _t PJia- his scripiuris, qu;e'de cognatiouum afiinitate lo-
res cum.paire suo, videlicei Juda', iEgypunn' petiit; quuntur, non semper giadus pro generalione po-
Naassou vero prineeps tribus Judse fuisse in deserio siius invciiiiur. Alioquiii neqiiaquamJustiniaiius,
describitur : cujus filius Salnion lerram repromis- quod superius dictum est, nepteiii fiatris quaiio
sionis ingressus esl. Si recenseamus igitur a Pba-- consliluerit giadu; prseseiiim cum ei ex cjuaiuor
res usque ad Salinon-, sex quidcm persona? esse solurhmodo' personis, qualuor generaliones fieri
pljrpeuilimus, sed juxta Moyse;i_geiiera_iones quinquc oiiriiino non possenl : et frater ad frairein ge-
taniummodo nomeranrus. SI qtieni vero moveat, iieraiionem non habeal, utjjote q<ioriun neuler al-
Moysi inniierum ilii, queiii Dornimis jjosucrat, non lerum gignat. Unde_, ul mihi \i.Ietur, dispuia-
cOnsiare, quia ..lierius est negntii: salVo qoidem lOres illi, quos supra nominaviinus, hujus noini-
aliioii mysierio, iiilerim scire siidiciat, quia utruu- nis divcrsilale falluiUur : quod videlicel aiiquando
que vcrum csse. cognoscii .r, si ad~ diversas liibtis, . geiieralionem, aliquando locuin solumiirodo inveui-
sicut diclum csl, referalur. ' u tiir siguificare personse. Taiituiiidem' nainque est
"
ld autein quod dicinuis, persouas jjlures cs.e (liceve, nepiem fratris esse quarto gradu, tanquani
quam" gradus , in ipsa quoque caiionum figiiiA si diceret quarlo loco. (_ui nimirum liiigalores
liqnido deinoiiiirajur , cuiii dicitur, quia primo mei si vix drim mitescere nescii, quod lunc molie-
gradu siipeiiori liuea coniineiur ,._patur, niaicr; bantur objicere, non vereanlur redivivis adbue
inferipri, filius, filia, Gum. ergo p.Uer et filius in iiivectionibus iterare, non sine quodam scilicel jur-
uuo consliiuaniur gradu, consial procul dubio in gii tumore dicentes : quid lam prolixas affinitatuni
1
consaiigiiinilatis ser.e el gradibus IgQ plnre.s ljneas lexis, doce eliam si trlnepns, ut nsseris,
esse pcrsouas. Quod auiem illic subjui.giliir, quia ai trinepieni e regione descendentem jus cogna-
his personis null_e aliaj jiihguiUur, tale esi ac si. tionis habei.qtro inter se propihquiiatis nornine
dicerel: ex transverso non vcniunt. "Nam avo et censebunlur? Nunquid X9i sobrini, sive patrueles,
nrpoti , qui in secundo suut gradu , ex trans- aut amilini^ Quod si nullo.uiler se bujusmodi no.
verso \el obliquo veniunt-; fraler, soior proayo miue_conferuntur, quo paclo suiil consanguinei, qui
vel .pronepoti. simiiiier ex bbliquo venivii;, fra- nulla a se videnlur allerulruin cognomiiiatione re-'
liis sororisque filius , filia , alque in hfiuc irio-j •vlali ? Ad quos ego : si de nomiriibus, inquam, agi-
dum aliis alia. His autem .peisonis , qu;e suiit' tur, tale quid srepius invenilur, ul quibusdam et
paler etfilius, alise non junguntur, quia uliajqne necessiiudo jiropiiiquitatis inlersit, e: ajFniilaiis VQ-
unum -faciunl gradrmi , ac j.er iioc nullse aliaj cabuliim desit.
personse posstint eis similes inveniri. Quo.i eliam Alqne, ut quod .dicimiis. sacrrc aacioritatis te-
Psahnisla testalrrr, cum dicit : « FiasH nali ejus' siimonio comprobeimjs, prse.ipitur in Levitico :
in iiiterilum, in una generalione delealur noine^i « Turpitiidinem , inqui: , soioris uxoris luae , et
ejns (Psal. cvm). i Cnjirs errim lilios .inip.ec.-ur filiae ejus non revelabis'; liliain filii ejiis, et fr--
irr interitu fieri, eis devovel- nomen una ,_enera- liain filise jllius non smnes, ut reveles ignomi-
lione deleri. .Quibus profeclo verbis manifeste de- niam ejns, quia caro illius sunl, el lalis cpiius
claral, quod pater et filius non duae, scd una Incestus est (Levit. xvni). _ Ecce viiricus a Jilia
generatio , unusque sit- gradus. 'Post has aiit-_m privigni ulriusque sexus divina voce compesciiur,
quot sunl personse, non.sunt procul.dubio gradus. el lanren affinitatis nomeji, q.io iijler se uiraque
Quaproprer quisquis in conlrahendo.coiijiigio ner- peisona cognomiuari del;e:ii, uon habctur. Cen-
fccte virlt septimam generationem evadeic, sicut seiisne ergo hiijusinodi perso:.as coiilra dijiiium
PATIIOL.CXLV. 1 ';
SQS S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. — OP.CSCULAYAIUA. 204
praeeepUsm debere con.ungi, cum non invenialur, c\ cessu temporum paulslini sempcr excrevit': nrit..
qno propitiquilalb possinl vocabulo nuncupari ? Sed aulem divino j'_.m imminenle jmiicio , cum sua-
vijlete quid ,in. fine senieniiai dicitur, quia talis dendi essenl ,homines oninino can.is voiiplales
roilus incest-is cst. In Decrelis'q'ioque Innocerr- abscidere, ultro eiiam provocaniur incesluosa ma-
iii papte legi:ur : < ReJ.clam, inquit, uatris uxo- Irimonia fcedecare. Adversus ergo -hiijusinodi pe-
ris suae, reliclam fratris uxoris suce, relictam filii sles saeerdotalis^ se auclorilas erigat, et improb.e
_»_iixorissuae, relictam
' consangnineorum uxoris suae, lemerilali ecclesiasiicoe disc:iilin_e vigor obsistau
usque in lerliam progeniem nemo. in uxorem su- Non delur cornu peccatori. _uil!a niinqualur aii-
mat. > Porro aiitem in omnibiis.his personis et dacia vanilati. Yivat adhue i.;i Ecclesia Christi
affinrtalis cognomina non reperiunlur,, el inter eas iie Mosaicus srfnens (Ifiim. x _i"), qui incanta-
lamen .conlrahi malrimonium prohibetur. lorum colubros soibeal;- vivat, inquam, spiritar'
Quod si necdum his acquiescitis, alque adhue lis prudentia, quaj earnalis versutire venena'con-
ut quos proprii arbitrii hbertas effienaia
impugnare tentaiis , ex veslris profecto exedris sumaf;
inuuimen arripimus, quod veslris itidein jaculis laxaverat , -canonicse severitaiis censura compe-
opponamus. Vester namqrie Justin.anus .postquam scat : et quos lanquam celebris famae lunior in-
sex undique cognationum gradus enuuierat, mox B Ilaverat, redditse raiionis gravitas premat : quos-
addil (Insiit; lib. nir lit. De grad. cogn. perag.): quc fidei unilas congregal, docirinaj scissura non
i Ex his, inquit, palam esl intelligere quemad- spargat._Sic sic •iiiniiruinveslro sludio ad sobrii.in-
modum ulterioris quoque gradus enumerare de- telleclus concordi&m redeant, et jam bumiles fa_
•iieamus : quippe generata quseque persona gra- cii, uno spiritu cum ecclesiasiica se pace com-
jtlum adjicial, ut longe facilius sit resporrdere ponanl ; quatenus el veteriiosus coluber desinat
quo qnisque gradu sil, quam propria cogiiatio- pravi dogmatis virrrs effluere, et Ecclesia Christi
nis appellatione quemquam deriotare. > Si ergo de caelero integra possit in sui pudoris miindilja
illic enu- '
legislator ipse consarrguiniiatis gradus permanere.
merat, ubi .nomina deesse teslaiur, quid mirum ' '
- DISSERTATIUNCULA
si nos eadem facienles , et inier iilos ewe j'us
propinquilatis asserimus , qubrum videlicet rela- DE GRADIBUS COGNATIONIS.
tiva vocabula non habentur? Tanlo j'am de pa- ARGUMENTUH. — Quemdam presbyterujn consulit,-
rentela me dixisse" suffieiat , ne panper stjlus quonam paclo cognatioimm gradus numer.tri de-
beant : nuii enim adeo lutum sibi videri com-
Jnoduni sibi congruse brevilalis excedal: quod la- munem morem (eo sciJicet modo iiumerandi »ut
men utarbilror, si diligenter altenditur, omnis, quae C, prinia persona semper abundei).ul ab eo re-
cedere nefas sit. praeserlim cum hoiimillaScri-
Boper hoc negotio nuper emerseral, querela sopitur. - pturse loca videantur obslare. Petit igitur , ut
CAPUT XII. suam senleiuiam patefacial.-
in hac <_it!>'rtatione
Excusalio longioris opnsntli. Doinno S. religioso presbyiero,^ PETRUSpeccator
Dixerit me qnispiani verbis liberius evagatum , monachus indissolubile glulinu.ir charitatis.
scd niihi iSnli esl proximorum nieorum salus, Adinonet ¥ir sapiens : « Cuni viro, inquil, re-
ul non oliosum credam rnultorum lignorum py- ligioso tracta de sanetitale, et cum-jusio de jiistitia
ram accendcre, qua iiasiliscum , licet- ejdguum , (Eccli. xsx\n) (8). > Qui etiam posimodum 'dicil.
ineolumi -populo necesse sit interire': nec multa «Cumviro sancto.assiduus esto , quemcunqi*ecogno-
jaqua inaniter funditnr siscinlilla ignis, qua urbs veris obscrvarilem limorem Dei (JWd.^.-fQiiapropler
cremanda fueral, exslinguatur. Yilis plane sagitta rgo le, venerabilis fraler, agnoscens, congruumduxi.
peetori bellantis inligitur, sed anleqnam exeal , non consilia tecum ierrena conferre, sed de spiri-
limllo labore sudalur. Yerumtamen qiii "me la- ti-.li pbfius, el ecclesiastica quaesiione traclare. In
ciniosi operis arguil, perpendat cum quibus mihi opusculo siquide n, ubi de parenlelse 193 gra-
sit in hac disceptalione \Q% negoitum : et mox rj dibfis disputavi, inter ccetera dixisse me memini :
necessilati depuiet, quod verbositali hacte.nus ad- In cognalionum, inquam, generalionibus nume-
fieribebat. Necess.iriiim nempe duxiimi. ista con- randis una seinpcr' debet ahundare persona-. fQuod
Scribere, ne cancer, qui in dies jier augmcnta eiiara approbans, addidi: Neque enim cx una per-
serpebal, pestilentius adhuc se per Eeclesiae vi- sorra polesi generatio fieri. Adhibitis etiara testi-
scer.s dilataret. ' maniis Scriplurarum quibus hoc dispiitatiodeftnivit,
f Yos autem, «erenissihii rn Chrisio, el venera- ut cum propinquorum generalicmes fuerint suppula- .
bilesviri, videlicef qui me hoc opus aggredi pr.s- tce, una semper persona reperiaiur excedere. Verbi
cepistis. lantse, perversiiatis ei'roti cum omni arr- graiia : ubi quinque' suiii gpneraiiones, sex necessa-
ctoritaie resistite : et ne se per corpus' L"cde;-.iaj IJOdebeant esse jiersonce^Sic et ia caeieris nume-
lelhalis lepra diffundai, viviJiler obviate. Caslitas rum graduum nUu-iiludosupere; personarum.
nempe qusjdam specialis est vjrius, qusa ab ipso Sed per accessurn teinporis legenli niihl aliqiiid,
mundi priinordio in Dei cukoribus~v.guil, el pro- et in Scripiuris occuvril, quo.l mutare pos.e hanc-
(8) Coiitrarius vidctur seiisus l-.ujns Ioci , cuni in lcxiu habealur : cum i.io irrsligioso UdCta'dp
^tnciilate, ctc-
"
50S _OPl.SC. YHI.-»DEPARF_NT£L.-E GRADIBCS. . , m
ennmeraise cognalionis regulam peisuasil; |irajser- ,V GAPCT II.
iim cum pleiiqiie-stecularcs huic definilioni feram, Qugmodo a iransmigraiionc Babylonis.ad Cltrlslum
fuerinl generulionesquatuordecim.
-aique' inhumaiiam conqiierantui' incsse dnriliam, Addanrus aclluic, quod graviqris est ponderis, et
seseque perhibeant nobis obtemperane non posse,
lenei robur auctorilalis.' Maliliaeusenini
nisi vel iiiinirum quid acqt.ievcriinus ex bujii.slegis juviolabile Cliristi lineani
Jaxare. IIoc bellum, lioc sine foedere evangelisia posiquaiii geueraiionis
rigorc quolidie
tolerarnus oblcquium. lexuil, Iiocin concinsione sul-junxit : « Omnes ergo
gcnei.itiones abAbraliam usque ad David genera-
CAPUTPIUMCM. ' liones suni qnaiuordeciui, el a David usqiie ad trans-
In generaiionibussnppw.andis^qum rsgula servanda. migrationcm Rahyionis generaliones .|iiuiuordeciin,
- Yidetur itaque nobis infirmitalibus iiiibeeilliriin el a iransniigralione Rabyfonis ,us((iic ad Chrisluiu
sine ciilpanon pos.e couscenderc [/'. condescendere], generaliones qiur.uordecim (Maiih. w)rt Cum vide-
Ui deceriiainiis cogiiaiionum siinul ac persoiiarum licet nulla Iriiim ordiniun, qui digesii suiit tcssera,
fiumemm invicein convenirc; qiiaienns qrioi siinl plusqtiam qiiatuordecini geiiiiorum , sive gignen-
jiersonae, loiidem quoque JicaiUur esse generaiio- liiiin iijveniaiur eiuimerare personas. Iiiui si dili-
nes. Ulauiein hoc uon nostra lemeriias, seil san- r, genler atlenditur, nbnnisi tredecim coiuinere pftr-
ctorum Palriim.vidcalur auclorilas, B. Hieronymns sonas ordo leiiius, qui est et uliimus, iiiveiiiiur.
dum solvere niiilur qmeslionem Genesls, ul.i dici- Super quo niniirum noniiiilli doc.oriini diversa a so
tur : t Qunoeeiderif Cain, septem .iuriiclas exsol- invicem senlientcs, longis argmiienia.ioiiibus dispu-
vel (Gen. n),-t sepiem peiiiiJict esse generalioues l.inl, ut qualuordeciin et in .hoc, sicul in c.etens
ab Adam usqne Lainech, cum taincn non reperianlur liabeiilur ordiriihus, esse geueiatioiics 0-.icTi.iaii 1.
nisi totidem, hoc cst, sepiem esse personae. Et, ut Sanclus quippe Ilieronynius duos esse peiiibe. Jc-
ipsa potissinuun lanli doctoris verba jionamus : clionias, patrem scilicet ct filium; et palrcm qiiideii.
Majorunr,inqiiit, nostroruur ista senteniia est, quod in fine secundi ordiuis, filiiim asserit jpositiim in
pulanl in septima generalione Laniech interiectum capite terlii. At beatus tlicit Atig. quia uiiiis Jecho-
Cain; moxque sulijungil: Adam quippe genuit Cain, nias bis numeralur. Quod si credendum sit, iicscio
Cai.i genuil-Uenoch, Uenoch genuit Cainan, Cainaa quo pacto sancli evaiigelislaevcravidcri possii asser-
genuit Malalchel, Malalehelgcniiit Malhusalem, Ma- tio, qua dicit, qtioniam a Iraiismigiatioiie l-.iUInnis
tliiisalem gonuit Lamech, qni seplimus esi ab Adanr. nsque ad Chrisuim generaliones sunt qualiiorde.iui.
Et paulo post : Hi.c qiiidem, inquil, Cain,.quod in Sane sive bis, sive qnolies libet, i.l, quod. uiiiiiu
seplima gencratione inlerfectus sil, et jnxla aliam , ^ est,"nuinerolur, uniim nihiloniiniis perinanere <»-
edjiionein pcenain sui sceleris dederit : ubi nibiL gnoscilur. Nam eisi s-opeininicro quiil ilicilur, rei
obscnri-arbiiror remansisse. In quibus ulique do- iaineii essenlia non augetur, nec miilti|)licaiiir im-
clissinii viri verliis paleiuer osienditur, quia cum lnerus, licet sermo fuerit iteratus. Timeo phue
abAdam usque Lanicch septein tanluminodo suiit sujier ulriusque doctoris senlentia, qiiae.uiilii liiihii--
personai, septem iiiliiioiiiiiius-faciiiiilgenerationes. las oborialnr, expriniere; _ie tam illiisiribus L<tir-
A qna generationum dinnmeralione beains quoque sise magistris, et asserlorjbus vcrilat.s videar, (jiiul
Gregorins non.discordat. Nam in exposilione R. Jo!>, ab-.il, aijqiialenus succensere.
Enoch septimam perhibet esse generalionem, cuiir De illorum ifaque yenerandis de.inilionibus e-jci
sex tanlummodo pairum ante illum reperiaiUiir esse disputare non autleo, siinplri-iler lauiiiiii quiii iuilii
personai. Haeijniinirum beati viri verha siiiu (Moral. videatur, cxpono. Ab co sane, quo.d diciiur, JKINI.
\) : « Electis,, ailj Henoch in sepiima geneialione Iransiiiigralionem Babylmis Jechonias genuii SaU-
irascitur, i quja sui dedicaiionem gaudii in extremse Ihie!, usque ad illud, Jacob auiem geniiil Joscjm
reiriljutionis gloria requirunl. Et certe, sicul sacra virum Marioe, tredecim.siiiu geiieraliouos. Iu Josipli
Geneseos liquido lcsiatur hisloria : « Adaur genuil siquidem duodecima, iu Mana inlelligiiur iciiia de-
Seih, Selh genuit Enos, Enos genuit Cainan, Cainan I I cima. Si enim Maiia Jose|ih,-sicul uxor viro, car-
genuitMalalehcl, M.ilaleliel]i«$4geiiuit Tarefh, Ta- nali comniercio jungcrelur. jiire tina diintaxat iu
reih geiuiilHei.ocli(&'e...ii_).'i Sicut ergo perfneam 1@5 utroque generatio vit'eretur. Sed ciim Maria
Cain seplem" solummodo" siiceedeutium sibi repe- Joseph -nullatenus sil conjuncla, geneiaiioiiis vero
riuntur esse personae ab Adam usque Lamech ; ita Jinea usque ad Joseph per praecedeiuiir.n scriem sit
quoque per eleclorum seriem seplem dunlaxat per- jierducta, repente generatio in Mariam allrinsecus
-sonse nuineranlur ab eodem Adam Uique Ileno.h. posiiaTi prosilit ; eldum, a sua refleelitur liuea, et
'Sed sicut in genealqgia Cain a bealo IIierqiiy.no in aliam transit, qiiennlani'quasl angiibiin facil. Ille
Lamech seplimus est ab Adam, ita B. Gregorius niniirum ex ea nalus est, qui et juxla Aposlolum,
sepiiniam generaiionenf esse teslattir. Japis est angularis (Ephes. n); el siuit ^Psalnusla
Si ergo lantoTum virorum seqhi non -abhorrea- •canit:-« Faclus est in capul anguli (Psul, cx\u). J
mus exemplum, reslat ul tot debeanl generationes Nec-inconveiiienter una in Maria gencratio consli-
dicij quot personaevalenl in cujuslibef generis «ic- luiltir, quse generalio lllius origoest, cui videlicel a
cessoribiis siippulari. cunciis prajcedentibus generaiionibus miliiatur.
207 &. PETRI DAMIANlOPP. lOiiCS SEU*PARS III. — OPUSCULA VARIA.. 208
Porro cum 'Josepii _iinc ex roeta propagaiaj cogna- A. . Inlcr parentes ejus slnpeuda ijtrsedamct admirabiKs
lionis linea pendeat, illinc e__aliera ejusdem cogna- rjeneratio videat-ur, cujus videlicel el generaiio Jjin-
tionis linea Maria descemlat; ipse de linea in lineam guJaris, et epnccpiio uoy.i; -e! naliviias depre.iea-
transitus generaiionis "cil roysdcae satrameniuin. dilur inaudiia? Hsecfamen dicimus saha auctorilatp
Nam quia Maria Joseph carne iron jungiiur, non sancloiTim dociorum, qiros superius men.oraviraus.
utraque una esl generatio; sed unam Joseph, alte- Ul igitur- ad ea quse coepimus jiOst diverticuiiim
ram Maria generationem facii. PJane cum Scriptu- reveiiamur, in hac generalioue Douiji.ica iion illa
'rariini consuetudo non leneal, ut per mulieres conspicilur regula fuisse seryata , qujin videliect
cognalionis lineam iexat, per \iros Chiisti genealo- ali-ji prrefixiinus, ul in suppulaudis generationiLus
gia producilur; in ejiis lamen orui virilis maferia uiia provideaiur snperesse personi : quse scilicet sl
iion miscelur, ideoque ciim ad Joseph perventum iilic sefvaretur, mra adhuc addeiK.apersona neccs-
est, successionis ordo non ulierius in inferiora dedti- sario videretur. In illa quippe cogiraiionum liriea
cilur, sed per traiisversunr prolinus, et' ex latere in liifaria dinunieraiione digesta, uuiusctijiisque les-
virginem derivatur. Sic post carnales generaiiones serse qualuon.ecim tantummodo sunt personse, sicut
fil generalio spirilualis, ul mox sequaiur res inau- et generaliones. Nec generalioniim iiumeriim perso-
diia prorsus, el ~singulaiis. Spiritualis "slqiiidein ]B naruiu liiultiiudo videlur excedere, dum nil aiiud
ge-.eratio fit de Josejih in Mariam, singula. is de ibi gencraliories, quarn simplx.s sinl personte.
^laria in Clirisluin. Coiisideranli iiaque, elrem diligentius perpen,'enir
CIAPUTIII. patenier occurril, quod B. evangelisla dinunierando"
Qnomcdo Ozias geniins a Joram dicalur. eognalionis regulam, quam prsedisinius, non modo
"Eed dicis niihi, qnisijiiis es, quouiodo inter Joscph non lenuit, sed el caute .ilavil, siudiose coiitempsit,
ii Mariam potcsi generatio dici, quam videlicct ipse. priuleiilcr exelusit. Nam cirm in genealogia Doniini,
non gemiii? EtXu niihi reciproea con&ulius inquisi- eerli causa myslerii trifario dispositionis ordine
tione respoude : Cur idein bealus evang.iisia il.u- ijriatuordecim decrevisset generationes atiexere, u't
ihseus, de cujus nunc sententia dispulamiis, ait intcr -uriarnijijamoue personam generalioiiem esse^non-
•csetera: « Joram geiiuit Oziam (Maiih. 1); t cum siiaret, tres quos superius dixinius, Ochoziam vide-
jiequaquam sit paler Ozise, sed polius Gchoii__? licei, Joas et Amasiam , de narrjtronis ordine reges
Quisquis cnim quarti libri Regum pereurrit Iiisto- abjeeit : el tot personas apponere, quol generaliones
riam', iiidiibilanter agnoscil, quia Joram gennit euumerare conlenlus fuil. Plane cuni sibi persona-
Oclroziain, Ochozias genuil Joas, Joas genuit Anra- rnjii multitudo suppelerel, noluii ut persona genera-
siam, Amas'as genuit Oziam, qui et alio nominc ^•J lionibus superesset; sed ut geucralioniiin, ac perso-
dicittir Azatias (IV Reg. vm). Cui' igilur Joram namm sibi invicem numerus seqrraiiter conveniret.
non Ochozhim, dicilur genuisse quem genuil; sed Hajc ilaquc, venerande frater, et ipse pervigil medi-
pollris Oziam, qui jam prOcul ab illo quinius absi- tarc, el cum sapientibus luis stude conferre, tit
stil? Si ergo inier Joram el Oziam esse gcneralio alioruirimihi fultus aitxiiio, certum, quid valcas re-
diciinr, uon quod Ozias ab Joram sil geniius, !9Q spondere. Rescrihe igilur, si in suppulandis paren-
sed quod ah illo per longam' conlinui generis Iradu- tel* gradibns , vel in eo perseverare debeam, quod
cem sit proiluelus; quid prohibel inter Mariam et aiiie descrijjsi; vel usui pare potius qnod nuper
Joseph, qui jjrotiul dubio consanguinei suni. genera- inveni, ut titrm a le mihi multis onerosa dubietas
lionera dici per quamclam scilicet \im el myslerium loOiliir, a mnliis tibi per nie digna graiiarUm acl.o
.sacrameiili? Ct si comprehendi non -polesl. quo- referalur.
modo Christus ex virgine nascilur; quidinirunr si Sit nomen Domini benedklum.

187-isB
OPUSCULUM NONUJft.'

DE ELEEMOSYNA. AD IIAINARBUM EPISCOPUM URBINATEM.

ARGUKENTUM.
—Prse cccleris virlutibus eleenioi-ynampoiissimum commendai, in cujti. laudes hqc Opusculo
vir sanctus eloquentise laxat haiienas, et omnes ingenii sui \kes effunui..

Domno MAINAKDO Urbinali venerandaj sanciitaiis D liis disputat. Non otiose quiescimus, si qniescendo
ejjiscopo, PETRDSpeecator monachus salutem iu" de Iabore traciamus. Quo"scilieetordine vel jiuicior
Domino. frnetus, vel feracior valeat exuberaie provenlus."
Qai sub sestivomeridiatur umbraculo, el tunc in (Jui regia diversalur in curia, cunctas virium siioruin
prselio uon laboritt, et tamen non incongrue de prcc- doies es»lorai, si cjuid est undepr.iicipalibus-oc-ilis
283 OPUSC. IX. — DE ELEEMOSVNA. &!0 .
placere plurinium rateat, cf in quo s_, reperit am- A . exsequendaml Nunquid jejunium? Sed coiitiniio
piins posse, ibi se saiagit enixius exercere. Alius. respondebis: Si immoderalis corjjus nieum jejuniis
siquidem robustior est in bello, alius prudenlior in allero, Immirieniibus lol causarum discursionum-
ionsilio. llle dqhi perorat causas, luculenler ac le- que laboribus nrox succumbo. Si Dsalniodisemedila-
piJkr-con.ioualurin publico; isle dum litinc ajquare liones indixero , ab 199 orationis, inquies, assi-
faeundiseurbaniiale non possit, .diclandi forle slu- duitate prscjjedior, quoniam ad respondendlim salu—
4io, vel eliam aucupio, sive cerie venaiionisarle talionibus amicorum, ac niiscendacolloqura quolidie
prsecellii; el ut ad_i,ostra veiiiamus, ait Moyses liliis coactus impellor. Si nudis le, juxla lnotem aposio-
Israel: i Separale apud vosprhnilias Domiiioiomnis lorum, pc.libus bortor incedere; si dutis, instar Joan-
volunlarius ctproni aiiimi^offeral eas Domino, au- nis, iiienibia iua ciliciis edoinare; si denique te in
rum, argentum, ses; hyacinihum ct pnrpuram, coc- exsilium proficisci; si carcerali custodia. le jtibeam
Mimque-bistinctum, et byssum, jiilos caprarum , et poeiiileiiliuiii yiore coucludi, imminenlem prseslo
jielles arietum,.l.gna setliim, ei oleum ad luminaria causaberis spgiitudinem, vel poiius non le posse
conc.nnanda (Exod. xxxv). i Quse nimirum, quia pcrferre lam duram corporalis incomniodi gravi-
omnes omnia non habebanl, obtulit unusquisque iaiem. _
quod poluil, et in ea re largior fuit, quse sibimet, B~ • Qui ergo membra tai corporis adliuc limes affli-
exuberaniius abundavil, ,ut dum omnes offerrent gere, imp quia temeiipsum per acriinoniam pceni-
quod singuli non haberenl,-unum multi Domino la- lentiie necdum vales Deo sacrificium exliibere, ad
bernaciilum fabricarenl. Nos etiam, qtij nunc in "ea,quajso, qu;e crrca le sunl, manum poirige,-
liujus vitse deserto labernaculum constituimus, ut. et quia- uon le, saliem.qure ina sunt, impjriire :
ingressi lerram lac_et mel manaiUem, in ill_icoa1coti_ carne;. scilicel incisurus, salis libi procsto, si tan-"
Jerusalem lemplumsub veri Salomonis imperio de-- tum .capillos ationdeo; qui manus ablruucaioi' Si"-
dieemus: quod nimirum non sit ex insensibilibus veneral, jiitis esi, si linguiuniduntaxai exerenreiiia
quibusque metallis, "sed ex lapidibus vivis; et non p.secidai. Quantum distalinter vulnus luiniaiise car-
deeusaiurruiilaniiuiiiiiitoregemmarnujjsedspiriiua- IIU ei vestis, lantiim inter hominein ei hominis fa-
lium radialdecore virtutum. Omnium quidem bono- cultatem. Hoc modo Ahraliam pecus obiulit (Gen,
rum Deo Iargienle, freri parlicipes possuraus, omnia ixn) ut filium conservaret, mactavil arieieni ut
vero possidere aiqualiier non valemus. Nam et sancti custodirel Jiseredem. Iloc niddo Michol posuil m
Balres, qui nos ad ccelestia prsecesserurit, licet om- Jeclo simtilacrum ul a jjalernse vesanise gladiis de-"
num viHulum ex divitia fueiint opilulalione parii- fenderel virum (I Reg. xix): ct ul David veraciter
eipes, non lamen in omnibus exslilisse ^creduhlurj C \iveret, quasi morieniem cum caprina sluduit pelli-
sequales. Abraham siquidem cseteris fide simul et cula simulare : t Pellem enim pro pelle, el cuncla
obedienlia prsefuit; Isaac niliila monogamiajcaslitas qnse habel bomo dabit pro anima sua (Job n). >Tu
decoravil; « Moyses, sicul ait Scriplura, vir milis- quoque temelipsum propria facullatc permuta, et
simus eral super onines homines qui morabantur in lna fac interim sacrificium, ut ipse postroodtimsus-
terra (Gen. xv); Eliam libertalis auctoritas reddit cipi merearis in holocaustum. Non enim Deus sic
msignem (Num. _rn); i Phinees zeli fervor, el uliio accipil oblalionem, ut despicial offerentem : ut qui
jure perpetuo consiiiuil in conspectu Domini sacer- suoefacullaiis oblator exslileril, secura cum uxor.fr
dolem (Num. xxv); Joannem ad recubitum Dominici Manuevaleal voce canlare : t Si Dominus, inquit.,.
pectoris virginiias exiulil (Joan. xm); Petrum vero nos veilel occidere, de nianibus nqsiris holocausta
prsecipuus amor-in Domiirainad percipienda primi el libamenla non stiscepissel (Judic. xm). s Suscipit-
pasloris jura prpvexit (Joan. xxi). eniin Deuspermanuspauperi. eleeraosynam,eamqiie
" libi recon .ilain in illacoelcslispromptuarii securilale
. CAPUT PRIMUM: '
conservat. Ilnde. Dominus in Evangeiio : e The-
Quod ez virlulibtis ttna eligenda,- cui magis, saurizale, inquit, \obis thesauros iircoelo, nbi
serviamus. * neque scrngo, neque tinea demolilur; cl ubi fures
Quamvis ergo-unusquisque sanctus omnibus flo- iion ellodiunl, nec furanlur (Malth. ^vi). J Idciico
rere \irlutibus nece_>sariodebeat (neque -enim sin- plane Deus omiiipoiens aliospauperlaie coiisningil,
gula quaequevere virius est, si rnista aliis virtulibus alios diviiiaiTimcopia dilalavii, ut el illi- lrabcantj
non est) una tanirn viitus cuique esl prse c_eler.s uiiie propiia debeanl peccata redimere, ct isii undei
eligenda, cui mens familiarius inhserendo deserviat, suam vaieaiil inopiam siislenlare. Sicul scriplumt
alque ab ejus, ul ilaloquar, obsequio.non recedal, esi : « Redcmpiio aiiini_eviri, divitisc suse (Prov.'
Li cunctis quippe \irjulibus seque nos exercere non XIII). J Unde el. ad Nalnirhodonosor ait Daniel :
possuinus, scd dum nnam arctius custoclimus, in i Quampbrem , rex,„ consilium meuni placeai tibi,
liac, quod ex .reliqnis minus est, adimplemus; et et.peccala tua eleemosynis redime,' et iniquiia.tes.
dunr hanc indesinenter amplecleudo constringimusi luas misericordiis pauperum, si forsiian ignoscat-
quasi lotiim vhiulum corpus unius membii paiiici- Deus dcliclis luis (Dan. iv). >
patione tenemus. . — _ Qui _crgo diviies sunt, dispensatorcs poiius jn-
Qnajnaiaaue viruite." libi persnaijeo pcculiarius boulur csse, quaiivposscssorss : el npn projlrii juris.
211 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMCS SEC PARS III. — OPUSCCLA VARIA. 212
..el.ent depulare quod halient, quia non ad hoc bona A prorsus omitlat, quln omnium neeessitaium modrs
transiloria perceperunt, ul deliciis affluant, vel in occurrat, cnnciis egestatum vulneribus velut me-
proprios hsec usus insumanl, sed ul adininisiralio- dendo-subven.al.'
nis fungantur officio, diim in conimisso permanent Porro autem dum indigentibus in nccessiia!e
villicatu. Quapropler qui slipem patiperibns erogaut, succurrimus, verilatemsiiniil el misericordiam adim-
aliena rcddunt, ndn sua distri.buunt. Unde ct Do- plernus. Misericordiain scilicsl, dum inopihus-pie
minus cleemosynam prarcepturus ait : « Atlendite coiiipaiimur; vcrilatem voro, id esi |usliliam,"diim
ne jiisliliara veslram faciatis coram hominibus, lit lion illis nosira', sed qtise s;uisiint, miiiisirainiis.
\ideamini ah eis (Matth.xi). > Non enim dieil, mise- Hinc est' quod iirFroverbiorum libro Salomonait:
ricordiam veslram,sedjnslitiair vestram.llle quippe « Miierieordia et verilas non le deserant.: citcumda
facit 200 misericordiam, qui propria" tribuil; ille ens gulinri iuo, el describe in tabulis cordis lui, et
vero jusiitiara facit, qui quod alienum est, rcddit. invenies gfaliam el discijjlinam bonam coi'am Deo
Unde el Psalmisia eum proemisisset : . Dispersit; et Iiominibus (Prov. m). »'Riirsiimquescripluincsl ;
dedit pauperibus; i non ait, misericordia ejus, sed, «Misericordia et verilas prsejiarani bona; in onint
«Juslilia, inquil, ejus manet in s_eciilum sseculi oprre bono eritabnndaniia (Prov. xn).. Etnepielalis
(Psal. cxi). t B 2©1 °pus segnities ignava depreciet,seddevoiio ce-
Cum ergo pauperibus subvenimus , aliena procul lerijs acprdmjJia commendel, alibi dieil r « Ne dicas
dnbio .reddimus, non noslra prsebemus. Yerumta- aniico luo, vade et reveriere,-et cras dabo libi, cum
lrien apud pium judiceni misericordes esse deceini- slatim possisdare (PreD. III). > Tremit cnim manus
mur, cum hsec ipsa, qua. non nostra, sed coninru- avari cum Iribuit: et sicul seger exhorrens amare-
Dia sunl, fideliter disponsanius : ei cum juSle, quse seenlis anlidotKdiffeii poculum, sic isle dafurusali-
aliena sunt, reddimus, apud eum qui cordis inlima quid differtin jjosterum.lllesiquidem exasperantis
conspicil, misericordia? prsemio non caremus. Ai polus nauseat amar"Uudinem;isie si dederil-aliqmd
eontra, qui nuncpauperibus subvenire coniemnuht, metuii egestalem : idebque licel vel in bibendo, yel
in tremendse discussionis examhie non lam accu- in praebendoneccssiiatis tempus imniiheal, uterciue-
sanlur avarilise quam rapinse : nec suorum tenaces' tamen in poslerum quod abhorrel, interjecta dila-
sed alienorum poiius convineuntur fuisse raplores. lione reservat. Plane largiis et liberalis animus facit
Quibus uiique summus arbiier dkiurus esl in judi- divitem, pavor alque tenacia reddit egentem. ,Unde
cio : « Discedile a me, maledicli, in ignein selernum, scriptum est": « Stibslanlia divilis urbs forlitudinis,.
cjuj paralus est diabolo et angelis ejus. Esurivi pavor pauperum egeslas eorum (Prov. x). > Pavoi.
enim, ct non dedislis mihi mandncare; siiivi, el C enim degenerem aitimum coinpcllil egere, licet divi-
non dcdistis milii bibere (Maitli. xxv). . Ac_i dical: liarum copiis videatur affliiere.
quia nohiislis ea mlnisirare conservis, quse pro il- CAPUTII.
lorum refiigeihi pereepisiis, voracis gehennse vos Eteemosynmprmmiumquodnam sil.
olla deglutial, qtios per cupiditatis ardorem alicno- Ttiaulem, dileetissime, noli fralreni Imim in
rum bonorum rapina condciimat. Et cuihalienum a proesenli necessitaie dcspicere, si Deuni libi deside-
nobis sit, quod in liac vila dispensandum stiscepi- ras in uliimsenecessilaiis aniculo subvenire:« Bealt
nius; noWa vero sit eoelestisgloria, qtiam speramus, siquidem misericordes.-quoniam ipsi misericordiam
coinpetenter bis illa serrtenlia congrnil, quam Do- consequentur (Matth.- v). » Porro si dederis hoinini
miniis in Evangelio dicit: « Qui in alieno fidelcsnon pecuniam tuam in fenus, ccrrlesimam feeipis : si
fuislis.quod veslrum eslquisdabit vobis?> (Luc. xvi.) •vero pauperibus, secunduni divina maridala cenlu-
Ille certe lidelis in alienis exstileral, qui de se con- plum consequeris : quod si hoc parum videlur, et
fidenier aiebat : . Benedictio perituri super me ve- vila libi cumulatpr selerna. Non ergo mehus csl le
niebat, et cor vidiire consolalrs siiin : ocnlus fui recipereceiiluplum quamcentesima esse conteiitiiiii?.
vreco , et pes claudo; paicr erara pauperum Noli crgo despicere proximum, si non vis Deo de-
{Job xxix). » _ i} spicabilis apparere. Unde el Salomon ait : « Qui
0 quam fidclis in alienis exslileral, et quam despicit proximum suum, peccat; qui autem mise-
lirma spe de propriis eonfidere poierat, cum et relur pauperi, beatiis erit (Prov.. xiv). > Ubi. mox
alibi se denoiando clamabal: -« Si negavi, inquil, additur : « Qui credit in Domino misericordiam diJi-
quod volebanl , pauperibus, el oeulos-viduse exspe- git (Ibid.). > Plane si is qui eredii in Dominomise-
ciare feci; si comedi buceellam meam solus, et non ricorJiam diligit, dicendus estillenon credere, qui
comedit pupillus ex ea; quia ab infantia mea cre\it convincilur inisericordiam non amare: Gur auienv
meeum miscraiio; et Je utero malris nrese egressa isle npn eredal, alia ejusdem libri sententia' decla-
cst mecuin (Jdb xxxi). » Ubi adhuc apte subjungit: rat; ait enim : « Feneratur Deo qui miseretur pau-
< Si despexi prsetereiintem eo qnod non habuerit peri, el vicissitudinem suam reddet ei. t
indtimeittum, el absque operimenlo paupcreni; si Nqn itaque credif in Doniino, qui -sua sibi timel
nonbencdixerinl mihi lalera ej'us, et de"VeIJcribus bona cGiiinuitere, dum ea noh vult indigeniibusexhi-
ovium mearuin calefactus est (Ibid.).'. Yide quam here. Nam si in Dominoveraciter crederei, fenerari
longus sit 'miserieordiariim Isic cataiognS , ul nil sibi lanqwain fi.!cli scilicet dehilori facullaiis «iise
215 OPUSC. IX. — DE ELEEMOSYNA. 214
depositum non limeret rde cujns autem fde qui .'_ ceiuuplum (Gen. xxvi). i Sed quam feiicius seminat,
dubiiai, eum jnocul du.sionon honora;; cum scri- qtii dum subsidia indigenlibus subminislral', pro
-
j-lrrm sit':- « lfonora Dominum de tua subsUnlia aveiia triticum, pro pugillochorura, pro granomeiit
{Prov. 111)."j Et alias dicilur : « Qui calumnialur acer\um : terrenis plane cceleslia, transitoriis mer-
egentem, exprobrat facloii ejus : honorat auteiu caiur ajlerna. Dicil Scriptura : « Quis potesl dicere :
eum qui mjserelur pauperi (Piw."\iv). >Et ite- Mundum est cormenm, purus sum a peecalo (Prov.
rum : < Facere miseiicordiam et judicium, ruagis xx); » quis enim gloriabitur castum se habere ccr?
jilacet Beo quam yictimse (Prov. xxi). » Eleemosy- Sed eleemosynis solerler insiste, et mundum le-ex.
uarius eiiim qtiisque mi=,ericoi'diamfacit. dum indi- divina pielale coiifidc. Unde Salvator : « Quod su-'
genlibiis in ncces=itaie corr.patilurjjudicium vero, percsl, inqtiit, date.cleemosynam, et ecce oninia"
c!umeis uon propria, sed eoruni bona largitur. Sed munda sunl vobis (Luc. xi). t Sicut enim ardor
ex his dum atienam in praesenti susleiilat inojiiam, ignium metalli «ujusciinque rubiginem, sic eleemo-
reternas sibimel in fuluro divilias paral. Unde scri- syna consuevit animse purgare squalorem. Unde ct
plum est : « Qui datpauperinonindigebil rquidespi- \ir sapiens: t Ignem, ait, ardentem exstinguil aqua,
jcit deprecanlem, suslinebit penuriam (Prov. xxvni). » eiiieemosynaresisiitpeccatis^Ecc/c.iii); » ubi prse-
DeponiienimdivesquoJ indigeniibus iribuit, etnuiic I5 sto subjungit: « Et Deus prospector est ejus, qui
quasi niutuse 202 pecunisedeposilum credit, quoJ reddet graliam, meininil in poslerum, el in lcmpore
in seterna viia muItipHcaiis fenoriljusrecipit. El qui casns sni inveiiiet firmamentura (Eccle.). t Deinde
iiunc fit per misericordiam creditor, inretribiitione siihjicit: « Fili, eleemosynam pauperis ne fraudes,
jjosluiodum felix eii.l exaclor. Unde scripium est: ei oculos luos ne transveiias a paupere (Ibid. iv). »
« Pauperelcredilorobviaveruhl sibi, utriusque illunii- Et rursus : « Aniinam esurienlem 203 ,1Cdespexe-
natoreslDoiiiinus (Prov. xxix). >Et deniulieie forli, ris, el hon exasperes pauperem in inopia sua. Cor
perquam vel sanctauniversalisEcclesia, vel imatjiise- inopis ne afilixeris, et non pertrahas datpm tug^
qiiefidelisetpiaiiileHigiiuraniuia, in Prover_.iisdici- siiaiui (Ibid.). -t Et mulla alia, quse vir isle prophe-
lur :« Manunisiiam aperuit inopi, et palnras.suas ex- ticus de prseroganda pauperibus pielale coiilexit: et
lendit ad pauperem (Prov. xxxi); » ubi mox apte Evangelio nccdum illucescenie, tanquam sacerdes
subjungitur : « Non limebil don.ui susea frigore ni- in Ecclesia prolixi sermonis seriem prolrahit: quse
vis; omnes eniin domeslici ejus vesiiti sunl dnplici- nos liic ouinia simul exaggeranda .non ducimus, ne
bus (Ibid.). » Quisquis enim nunc operimento ge- fastidium legenlibus generemus.
minaj charitalis induitur, laiiqu.im duplici veste ' CAPUT III.
conlecius nequaqiiam futurse nivis frigore consliin- v Qucvnameleemosynamajorsit.
getur : et quem nunc charitaiis ardor inllammat, Sed cum per omries sacri eloquii paginas eleemo-
ifmc poenalisalgorem nivis igrioral. De qua videlicet syna pr.-cijicetur,et misericordia c_eteris virtutibus
nive fuiuri supplicii, et per B. Job de reprobo viro antecellat, ac palinara inter opera pietaiis oblineat":
dicilur: «Ad hinilum calorem iranseal ab aquls nl- ill.a lamen misericordia supereminet, quse de copia
vlum, ei usque adlnferos peccatum illius, oblivi- niiper ad hiopiam devolulis auxilium prsebet. Sunt
scaiur ejus misericordia (Job. xxiv).» Dignuihqiiippe namque nonnulli, quos honeslioris quidem generis
est ul qui in hac viia per ardorem concupisceivlke ordo nobrlilal, sed indigenlia rei familiaris angustat,
carnalis exarsit, a calore vero misericordise frigidus Plerique etiam cqueslris prosapiselitulis adornanlur,
el.constrielus oblorpuit, illic ad calorem nimiuin scd domesticsenecessilalis inopia depriinuntur: exir
transeal ab aquis nivium; utsicut hic duabus deli- genle generis dignilale compelluntur s.oeclabilium
quit offensis, ita geminis xrucielur iii gehenna .sup- r. inleresse colloquiis, consessu quidem pariles, longo
jslieiis : et illic ejus vcrsa vice anisericordia oblivi- facultatibus insequales. Sed licei eos domesiicsepati»
scatur, qui nequaquam hic inisericordi_einemor ex- perlalis soIliciludoJiscruciet, etiam si cogente ne-
sli isse convincilur. Prsenrltle ergo tibi, frater, opes cessiiate ad exlrema jrervenianl, alimenla petere
liiaSjimde poslmoJum vivas; prsccedant te faculta- ^ mendicantes ignoranl. Eligunl enim poiius inori,
les luse, quas in illa semper iiiimoiialilale possideas. quam publice mendicare, cojifiindunlur agnosci, \ e-
Meiiienioquod scriplurn est:« Dives cum dormieril, rentur inopiam confileri: et cum alii suam pr_ediee;it
nihil secum auferet; aperiet oculos suos, ei nilul egestatem, imo nonnunquam inodum exaggerando
iiiveniet; apprebendel eum quasiaqua inopia, nocte patiperlalis excedant, Uluberioris slipemeonsolalio.-
opprhnet eum lempestas {Job.jxxxn). > uis accipianl; istiquo poiiuntur,occullando dissimnr.
Placeal ergo libi consilium, quod per Salomonem laiit, ne turpiicr in oculos liominum signum.aliquod
datur : « Mitle, Inquil, panera tuum super. trans-- suse paupertatis eruiupat.
euntes aquas, quia post mulia tempora recipies 11- Horum igitur indigenlia poiius valet intelligi
kim : da per te seplem, necnon et oclo, quia igno-' quam videri: magis quibusdam signis erumpenlibus
ras quid mali fulurum sil super terram (Eccte. xr).»' conjici, quam manifesiis jiossit indiciis dejjrehendi.
Eiilerum':.: Mane semina semen tuum, el vespere De quibus ulique non man.feste, sed occulte pau-
ne cesset nianus lua (fiid.) > Legilur' in Gcnesi: peribus quanla sit relribuiia Prqphela desig.ial,.
t Quia sevii lsaac in Gerara,_et inveiiit in ipso anno cum ai| : « Reattis, qui injelligil super egeniim et.
215 S. PETRl DAMIANiOPP. TOllUS SEU PARS IIL — OPUSCULAVAMA. 216
pauperem (Pstl. \i.). > Super pauperes quippe pan- .A ciem iiiam ab ullo paupere : ila emm fiet ut nec"
nosos et imlgiolos, pcrasqne gestanies, iiitellectu a te aveiialur facies Domini (Tob.TV).> Ubi riiain
non indigemus",quos ulique manifesta visinne ron- distretionis nioduin ponil, ct aiitlienlicamprocul du-
spicinms :"super ipsos aulem pauperes deberansin- hio regnlam in qualibet jiossessionis aique sub-
trinsecus intelligere, quorum in superficie non pos- slaiUire quanlilale prsefigil; ailenim : « Quomodo
sumus miseriam pervidere. e Bealus, enim, qui i:;- polueris, ila esto misericors; si niulium libi ftieril,
lelligit super egenum et pauperem; » el quare bea- abundanjer tribue ; si exignnm, eiiam exiguum ii-
uis? « In die, mqiiil, mala liberabit eum Cominns beiiter imperiiri slude (Ibid.). i
(IbicL). t Felix isia promissio, ul jiostmodum in di- Cur aulem hoc facere debeal, aperil,ciim subjijh-
vino liberelur exahiine, qui nunc subver.il indigen- gii: t Pifemium enim bonum tibi thesaurizas in die
tilms in moerore; tunc a miseria calamiiaiis eripi- necessitatis : quoniam eleemosyna ab omnipeccato,.
lur, qui modo roiscriani patieiuibus miscreinr. et a morle liberat, ct non patielur animam ire in
Sed audiamus adhue quid Psalmisla prosequitur : tenebras : fiducia magna erit coramsumraoDeoelee-
« Dominus, ail, conservet eum, el vivifrcct eum, mosyna, omnibiis facienlibus eam (Ibid.). t
c.t bealum-faciat cuni, et enmndet in terra ani- CAPUT IV.
inam ejus, el non tradat eum in nianus inimici ej"us:' Quod
qui elecmosynamvel effeclu, vel affectu nori
Dominus opem ferat illi (Ibid.). t 0 quam gloriose prmslal, charus Deo esse non potest.
mercalur, qui jiro misericordia, qnam pauperibusex- Eniinveroul htijus rei sunimam brevi cornplectar
bibet, lotiusChristianiiatisoraionem conlinuampro- eloquio,nniiquamDeo cliaruseril qiii vel effeciumvel
wereiur! Omnis enim utiivcrsalis Ecclcsia tolo len- affectumeleemosynsenonhabuerii: scilicetuXquinon
lanim orbedifftisa, jiro illoDeuni quoiidie supplical, babet rem, 205 habeal voluntalem: et dtun dome-
204-<In'e videl.cel Iuinc psal.num quoiidiana jugi- «ticsefacullatis affitientianon exubcral, liberalis aui-
ler devoiione freqnentai. Adde quod hsec oratio mis divitias non amittat. Nam qui non habel cibuin ,
imtiqti.im in divinse clemeiUisevalei definire con-- habelforsilaiitectum? non valetesurienlem aliment»'
temjjtuin, quse videlicet a Spirilu saneto facti csl, reficere, yaletsalienriassescentem hospitaJis hiima-
(Ej)iiest ipsa remissio peccalortim. Quo enim pacto nilaiis officiorecreare. Memoranssemper illud apo-
oraliouem a semetipso compositam non admiiiat? stolicum : * Charitas fraternitatis maneal in vobis,
Quonrodoquod orare docuit, non exauriiat? Beaius et hospilalitalem nolite ohlivisci(Hebr. xin); > per
ergok.et vere-bealus, qni inteliigit stiper egentim et banc enim jjlacuerunt cjuidamangelis hospilio rece-
pauperem. Unde Moyses, inroDonrinusperMoysen : piis. NounuUIsane dum pauperibus Chrisiijanuam
« Si tnitis, ail, de fralribus luis, qui moralur inlra cunr visceribus claudunt, furandi crimen objiciunt,
port.is civitatis lu_e,in terra quain Dominus Deus " et dum eis hospitalitalis liumanitatem per avariliam
itws dfil.iiTiscsl ti_>i,ad paiiperlaiem vencril, non subtraiiunt, cleptem suspicari, j'acturamque rehus
obdurabis'cor tiiiiin, nee conlrahes maiinni, sed domesiicis se formidareconfingunt r.modo scilicet
aperies eam pauperi, et dabis nuiiiium, quo eum obesam faciem, modoora rubentia subsannanles qp-
indigere prospexeris (Dettt. xv). 1 El alibi : c Non pomml, et torosa brachia, robtisiosqne Iacertos agri-'
«ieeiiini'jiaiipercs in lerra habitaiionis luse, idcirco eiillurajfossionibusidoneoscriminantur : Deum, quL
jirsecipio libi, ul aperias mamimfrairi tuo egeno et lalibus solalianlur, offendere, qui nimirum possent
liniipcri, qni lecim versatnr in terra (JbicL). s Scit etajios sui Jaborisexercilio susleniare. Qriibus pro-
enim oniiiipoteris Deus, qubuiam liumana fiagilitas feclo valde formidandiiniesl, quod in Deuteronomia
pro sola sua juslilia ntmqiiani pervenire possit ad pcr MoysenIsraelilico populo dicliim est: «Anrmo-
vilam , sedsemperindigere misericordia : alque ideo niles el Moabiieseliam posl decimam generaiionem
per omnes sacrarum pngiias Scripturarum eleemo- pon intrabiiiilitiEcclesiainDomini in seleriium,quia
synani laiidiil, niisericordiam piselieal, viscera pie- iiolueruiii vobis occurrcre cum pane et aqua in via,
lalis exhibcnia paiiperibusiiidesiiieiiterinculcal: ut j, qnando egrcssi eslis de jEgypto (Deul. xxm). > Nam
diim bomo homiiiis miseretur, suis eiiain nierilis a si genles illse legem uiique non babentes, idcirco ab
Deo misericordiam coiisequaliir : etdum suslenlal Ecclesia Dei irrevoeabiliter exciiuItnUur,quoniam
propriienaturse consorlein, sustenlaiUemse babere iirimiciseliam suisper humaniiatis olfieiumoccurrere
inerealnr aiiclorem : ct qnod c\!ii''ei proximo, ip.e neglexerunl; quam lerribili senlentia digni suiil qni
qnoque consequalur a T)eo: Sicut eiiiin Coiidilor vi-cera sua ab jndigentibus proximis claudtiiit? qui
liomiiiumct oniueBeleclosad rrgnum ah ipsa mundi eliariialem fralribus noh jmpendiini? Hi niiniriim
jn-rei.eslinavitorigine, el lamen cos pr-oipsius ac- sniit ex sacrosancli baptismatis lonte congeuiii, cijm
qnisHioneTogniprsecepilinfatigabiliter desudare, ut his ex utero nraliis Ecclesisesunt egressi: et cur.1
(jiiodgraiis a Creaioreconcediiur, sujs homo labo- quibus Domiiiicrcorporis et sanguinismen.ajwiiici-
jilius asscquatur; iianecesse esi,' ut qui per miseri- pant, his cibura, "qui in secessura digerendws esi,
«ordiam a pio sunius anetore salvanrii, ip_i gtroqire negant.
pise humaniialisimpendium non negligamus fralri- El qna coirscientia nos ab eleernosynarutii erogi-
Jms impertiri. Cnde Tobias ad filiu.ro: « Ex substan- tionc torpemus, qui videlicet iu ccclesiisiicn pa <
tin, ii.qiiil, lua fac eleemosynam,ctnoli averierc fa- \quicscimus, cum ct sancti apdstoli, qili advorsas
217. OPUSC. IX. — DE ELEEMOSYXA. 218
t.jium luundum fueraiit velut in bella congressi, in A corrijuiii, et pcr plalcam ad ni-iris injtiriam sparslt
lnijiis grali» studio leganlurexslilisse solliciti? Nam dicens : illud npn debere comedi prorsus & Cliri-"
si liceretaliis, illi pdtujssent non inconvenienter ab. stiano, qnod per avariliain negatumesi Christo. Sed
Lacsollicitudine feriari: qui nimirum el ad spargen- paulo post diem vas, qudd reposuerat vacuuin, non
durii novsefidei semen intenti, et intam acerrimo sine sitiprfre miraculi, salereperlum est plenum.
coutra mundi perfidiam laborabant ceriamine "con- Mainfredus quoqrie' marehio, qui in ultimis Ligu- •
stiiuii. Sed nullus pereeeuiioriis labor abexhibenda rise priucipalus esl fmibus, fervenlissimo cnm iixore
frairibus humanitale coinpescere, nulia prsedicatio- sua sludio in suslenlalione panperum claruit: de "
nis inslantia potuit eos ab impendenda pauiieri.ius mi- ' quo nimirum ( ut csetcra laceani) iliud unum celebri.
sericbrdia cohibere. Unde Paulus ad Galatas :« Pe-* solet redolere memoria : quoniam in ipso sacrosan-
trus, inq.iit, et Jacobus,"el Joannes, qtiivldebaniur ct_eResurreclionis die cum domus "ejus aulaeisac
coIumn_e esse, dexlras dederunt mihi, et B_irnab_e" blathinis ornatibus lanquamregalepalaliuni resplen-
societatis, ut nos evangelizsrernus in genlibus': lprsi derel, copiosi sjumplusaffluerent, eumque non mo-
aulem in circumcisione, tantum ut operunTinemores dica candidatorum turba clienliurii consliparut,-in-
essemns : quod etiam solliciljis ful hoc ipsum fa- slruinragnifice convivium fecit,' el .ordinatis per
cere (Galat.u). s Ad Corinthios quoque dicit: « De )3 onuies'meiisas diligenli cura panperibiis, ipse ciim ,
colleclis autem, quse fiunt in sanctos sicut ordinavi suis servis dapifer ministravit : quibus suiiicienicr
Ecclesiis Galaiise,iia et vos facite per unam Sabbati f iinpletis, ips.ccum-sriis qrrod cibum residuum fueral,
iinusqiiisqne veslrum apud se ponat, recondens qtiod quasi privalus accepit: ut P.rschalis illa "solemniias
ei hene placuerit, ctim autero prsesens fuero, quos in-pauperibus enilescerel, palremfiimilias vero rio-
prohaveriiis per epistolas, hosmitlain perferregra^ mus piivata tefectio suslenlarel. De quo eiram vir"
liam islam in Jerusalem (I Cor. xvi). ? Tanlaque'' Dei, Dominus nieus Leo venerabilis eremila,' qui
fuerat erga pauperes in aposiolis liberalitas, ui in per coniiniium jam fere vicenniiim in cellnla re-~
eofum Actibus legatur : « Qui frangebant ^©Sci^ea clrisus audivit, hocinsigne peihibuit: qiiia cunr in
domos panes, et sumebanl cibum cum exsuliaiione et prajfati hiarcliionis eremo ipse 207 ciim nonnullis
simplicitale cordis collaudantes Dqminiim (Act. ri).»~ fratribushabitarei, bancsibimel legemuxor ejiis in-'
Circa domos, inqult, non intradonros; quorum sci- dixeral, ul quodcinique sibi necessarium eremitrr-'
lieat vesiigia non sequunlur, qni pransuri pessulos rum iiuiuiuspeteret, ipsa prolinns aucio fenore ge-
ac repagula.foribus clausis ohjiciuiit, vecies seris minarel : videlice"l"euin iste quinqUe fortassis exi-
inneclunt: sicque se conira pauperes lanquam ad- gerel solidos, illa decemlraderel : cum isle dccem,
versus clrcumfusas hosiium acies in ijbsidione prse-' ^ i)la viglnii conlinuo niiinerarct. Sed quoniaraobliius
muniunt. *' sum, duljito certe, an hoc ipsrrm, et alilii forte cori-
CAPUT V. scripserim. Verumt_imenquod sedificaiionisesl.nie-
Quod paretUum eleemosynisfdiorur.i res crescit. llusesl reJalioriibus iierari,"quam jier sileiilium obli-"
Gerardus certe de Farvaldo, ex Ravennre urhis vlone deleri. Cum ilaqne iam largus ad erogandas
primorihus fuit, quem grandsevsejam ei persenills indigentibus stipes exsliterii, cnm ses, «Ivesepiem,'
reialis oiim puerulus" vidi: de quo nimiruhi referri si rile teneo, lion minima njonasleriatn propiii juris'
frequenter audivi : quia ctim allqirando populns ino- possessionecondjderil, prsediis el ornamenlis fnu-' 1
pialaboraret, adeo ut nonriullos eiiam valida fanrcs nifica liberaliiate dilaveril, minquid piopierea sibi
exstiiigiieret, ille cum successura sibi jiepottim quo- progenies egena succeililijr? Absil. Viileiuus enim
que iarasobdles non deesset', accrsis f<'tigibrrsetiam nepotes ejns mir.irnlsescilicel indolis pueros inaxi-
prajdia nonnulla disiraxll^ el aliinenta qure poluii, niam parlem eiiani- regni Buigundise possidere x
indigeniibus erogavit : ipw qtioque tunc jialeniibus quorum insuper "soror Imperaiori r.ostro sponsali
forilius pauperum valhlus agmlne eomedebat, cibis- cognoscilur jure dotata. Ctir ergo rifnemus Deo reri-'
q;e consumpiis adhuc esuriens, cum vel sibi, vel il- bibere quod contiilit, quoJ et in hac vita nobis, vel
Ks quid adderet non haberel, eorum "rompassione ' •*nosfris hseredibus restiUiitUr,-et inilla coelestis rogui
J.rciyniaiis fiebat : cujus hodieque progenies "di- gloria sub fenore mnlliplicalre relributionis au-
viiiis floret, et plura, quam avita fuerinl patrimo- - gelur ?
r.ia, possidet. CAPUT VI.
"Waldericnspraeteres, qui dum advcrsushseretieos Quod 'bonorum temporalinm affluentia ex eleemosynn
- - . oriatur.
dimicarel, insignis effectusest martyr, sicut Andreas
venerabilis Spoletanaj Ecclesiae xrobisejjiscopus re- Hoc etiam nosse operre pretium dcputo, qnod Be--
tulit, dum afiquando domum matris inviserel, pau- rardus miirclilo) qui honro dcfunclus est, saepius
perculum quemdam prae"fdribus reperii, qui se con- rcferebal faiebal enim, quia vir quidfainInTeruo-
querebalur heibarum fasciculum collegisse, sed sal, nmn finibns, unde videlicet ijsse quoque oriiindus
ilnde pulmentum illud condiret, ub eadem mairona exsliterat" opiimum proprii jiiris prajtiium diverto^
percipere nullatenus'poiulsse. Cumquevir sancius riiniqiieprovenluum copiis aflltieiiler uberrimuin
mafernumlngressus hospitium, aliqnantulumsais in pos?ideba!; habebat autem duodecim fiJios : ^cepit
vasculo reperissc".,velieineiitcr irattis, vas cum aale iuterca cogiiare, quid postejus obiium fieiti, s."
219 S.PETRI DAMIANIOPP. TOliUS SEU PARS III.— OPUSCULA YARIA. 220*
unius possessionis hseredilalem mler tot dividerel \ ne, feci quod prsecepisli; adimple quod promisisti.".
eohaeredes. Dicebat enim : Ego quidem, qui lottim Nimirum in,vinea constitutus reposcebal nummum^.
hqe solus habeo, .sufficienler et pacifi.ce vivo; sed quia palrisfamilias se noveratumplesse prseceptum;.
nbi tol divisores emerserini, quis eo.njra simullates? et licet undecfma fuissel hora conductus, exigebal
quis orientia inierillos. livbris.et odii jiirgja sustine- requi.empost laborcm, etexpletq reposcebal lopera-
bit.? Non enim illic esse poieril uniias yolunlatis, ratione nrereedem. Non ergo dubitemus nunc Dco-
ubi iapi niultifaria fuerit diversilas facultatis. Coloai vel nos, vel iiostra prsebere, ut ea posiinodum lota
prselerea, qui nuncuni parere domiiiosuntcontenti, yalcanrus auclorilate reposcere. Et dum comediiiius,
non sine. gravi suse quielis injuria lol dominprum non conipellamus egeuos parcius miiiislrando lan-
populosunt responsuri. Tibi ergo, Deus omnipotens, quam sobrios ligurire, dunr ipsi tnrrilse lancis cdu- .
quitlquiil est, mei juris allodium trado, le solum lium non gravemur absumere : nec eis, sicui a qui-
ha.redem mese possessionis eligo; filios aiitenomeos busdam fil, cochlearis est adhibenda mensura, ctim.
libi eommendo; fac eis"quod in Oculisluis henepla- .nobis ollse, velcscabi vix striiiciant.
citum ftierit. El hoc dicto guantum suum sagillse Fulcranus nempe cujusdam Gallicaj regionis epi--
prolinus alljgavit, eamque curvato forliier arcu, in scojius (ul mihi rcvciendus in ChrislQ Hugo Glunia-^
vasti aeris superiora coiyecit. Sed nrox sagitta sine B cessis abbas relulil), dum a sno requirereiur cecono-
guantp in terram relapsa est: Ul evidenti monslra- mo quid sibi parari vellel, aiebal: Juxta numeruni
retur indicio, quia domim,fquodJldei oblulil, cle- convesceniium, prout libi visum fuerii, prsepara ;-
nienlia diviia suscepit, Tunc ille de sui muneris oli- pro mevero soloporcum oplimuin, pingueia nimis
latione fldenlior. et alacrior facius, possessiqnem -el grandem opipatoribus exliibe, ufne teuuem cjui-
suam cnidam Ecclesise tradidit, eamque*sihi perpe- dem lenliculam ex eo quisquam debeat absque mea.
luo jure per stipulationes ac rala firmavit. Brevi vero persona gustare. Diseumbens ilaque cum convescen-
postbsec filiiejus lanlabonorumaffliienlmm suniabiin- tibus ipse pauperibus, tolam cum eis omiiiiio vicii-^
danliaprsediti,tot prsediorum ac censuum copia sunl mam conslimebat, hec cui(|uam prseier eos vel ini--
inagnificedilalati, iil eoruin quisquesuminam palernse aimam carnis offlculamporrigebal..
203 facullalis excederel, eisque circumflua imindi 209 CAPUT Yil.
prosperilas in omnibus arrjderel. Sic sic qui inve- EJeemosyna defwiciis prodest, dmmonibnsinw's«.-_
stilurain .guanli de nianu patris in ccelo recepit, srr- . Pdem mihi sanclus abbas ilerum relulit quia yir
per filios ejus imbrem sucebenediclionis exiiberanter quidam dum oralionis sludio diversa mtindi loca per-
infliixii. Quod igitur in tcri'a Deo datur, in ccelo re- currerel, impegit in eremum, ubi sancius quidam,-
eipiiur : el inde sperandum esl prseniium quo jirse- C fraler in cellula morabatur : qui posl aliqua pere-
cessit munus oblalum. Ilinc esl quod angelusDoniini griiium j_ubtililer inquisi\ii, ulrtim Cluniacerise roo-
Corneiio dixit: « Oraliones luse, el eleemosynsettisa naslerium nosset. Cui subsequenter ei hoc intulit :
ascenderunt in menibriam in conspeclu Domiiu.(Ac/. Qineso le, inquit, per charilatem Dei, frater mi, ut
x). > 0 felix tale commercium, ubi horiio fenerator, si locum illum venerabilem tc fortassis adire conti-
el Deus fil oinnipptens debitor : el fidenter ei possu- geril, denuniies fralribus et abbali, quaiemis ah.
mus compensaiionis noslrse debita digna 'reposcere, eleemosynarurn siudio nqn. tepescanl, sed pielatis.
si nnslris euin sa.lagiinus muneribus prsevenire. operibus, sicut assueli siint, perseveranti eoristanlia.
Nam et lempore Gregorii jtapae(ejus nominis sex- vigilanler .inferveant. Hic enim gebenna ffammis
tus), qui Gratianus dicebatur, recolo conligisse quod vaperanlibus scslual, el hinc auimse damnaloruiii,
narro (sicut enim niihi Bonizo, grandsevus videlicet me frequenter audiente, cum maguis ejulalibus, fle--
vir, reclor monasterii sancii Sevcri juxta urbem tiiumque stridoribus merguntur in taiiarum : sed
veterein coiislituti, relulit). Scoligenarum rex oraliones et eleemosynseprrefati monaslerii malignis
prinuevo tunc adolescentise flore pubescens, quia spiritibus valenier obsistiinl, "et taqquam prsejam cx.,
pater ohiil, ei mox in regalis fasligii jura successil;' eorrrm manibus rnultos erijiiunl. Peregrinns ilaque-
sed cura sollicile consideraret quam fragile sit quid- " longo post lempoi-e ad mcr.asterium venii, ct quse
qiiid in hoc sieculo lumel,,quam lablle quod super- sibi mandata fuerant, frjitribus per ordinem nou--
eniinet, quam velociler exslinguibile sil omne qnod liavit.
splendel, cum conjugalus jam essel, decrevit regales Illud prsplerea.salis indignamur, quod a quibiis--
infulas regni coelestis amore deponere; coronam dam fieri non ambigimus : ul ipsi videlicet innl—
.capilio, purpurani cuculla mutare. Quid jilura? si- tantur excelssemensse fastigio,"pauperes vero qiii ab
mulai orationis sludium, aggres.ilur expedilionis R'o- eisalunlur, inler canmn greges inhudo resideant-
manse procinclum. Apostolicorum ilaque liminum pavimenlo. llli utanlur manlilibus acu variante de-
devotione comjjleta, ignorante clientium coniiiatu, piciis, istis alimenta ponanlur in gi'emiis..Goihfredijs
monachicum habitum latenter induil, et sic a se plane clarissimus dux et marchio milii perhibuit in«
mundum cum regna benesemelipsum furalus abje- pioprise regionis historia contineri, qnoniaiq Carolus-
cit: qui mox languore percussus, ad extrema per imperalor quindecim vicihus cum rege Saxonum.
venit, el usque ad obitum hoc tanquam fiederat.. qui geiilililalis adhue deiinebalur crrore, ibel.liim
«.uuvciUioniselogium iiKlamafe non deslilil : Donfi- co.mnis;l, q.i;i;di't'ics jscr '.idi'.; '-rj' usvcro conseilis
2-21 , OPUSC. X. — DEIIORIS CANONICIS. _ 222
'
jioslmodtmi.prajliis Carolus superavit, etimque po-. A CAPUT VIIL
slremo caplum victor obliiiuil. Aliquando sane dum "
Laus eleemosynm. •
Carolus idem excelsa, ul assolel, inlhronizaliis arce 0 virlus e.eeniosynse, quse velut fluentum fonlis
discimibcrct, paiiperes vero, quos alebal, soldtenus
irrigui, ci peccaiorum iriquinamenta deiergis, et
ignobiliter residerent, rex qui remola procul ab im-
sesluantium vitiorunl flammas "exslinguis? 0 felix
peralore niensa prandebat, t;."'a per iniiilinni legala , quse de gehcnnse baralhro tenebraruqi
direxii: Diinjvesler, inquil.Ghrisuis sese perhibeat eleemosyna filios exlrahis, et aloplatos luci perpeluse regnis coe-
in pauperihus recipi, qua fronle persuadetis nostra lesiibusinlroducis! Tu de manibiis
sibi colla subn.uttj, qiicm, vos iia despicitis, eique in pauperumvolas"
et illic tuis -aniaioiibus paras hospiiium.
iiullain honoris reverentiam exliibetis ? Ad quod iin- Si ccelum, vinum es, non coaeescis; si panis, non emittis
perator corde compunclus crubuil: cl ex ore gen- mucorem; si caro, vel
tilis liominis cvangelicain prbdir-e sententi.tm vehe- piscis, non yerteris in putre-
dinem; si veslis prrelerea, nullnm conlrahis velu-
menicr cxpavjt. Ail enini Dominus : « Quod uni ex slaieni : recens jugiter servaris et nova, et mox ut
minimis nieis fecisiis, niilii Ieds'\s'(Matth. TL\X). liius t
oblaiorobierit, ad eum illico mulliplicata rc-
Lajlaius crgo rcx dum a lali correptus , uipote qui verteris. Tu de
necduin fidei rudimerila perceperal, j'aln fnlei fru- " jiicentibiis suh criminum squaiore
inisericordiaj scilxel conspictios; lu de damnabilihus sanclos, lu facis de
clum, opera prsedicabat. Chrislianos. Quod niniirum Cornelius jjfo-
lllud praJterca summopere noiaiiduin est, quia pe- gerrlilihus
ad divini' ceiispectus culmea
des lavare jiauperibus saliiljerriiiiuni csl. Unde Do- bai, cujiis eleehiosynse
ascenderant (Acl.x).
iuinus.aiudiscipulis.: « Si ergo Doniiiuis cl magisler
vcsier iavi vobis jiedes, quanto magis vos"debelis 0 dives^eleemosyna, quse tnis amalonnus prseqes
aller allerius lavare.-pedes? i (Joan. xm.) Et ut hoc hiereditatcrn iinniarcescibilein, ef cceleslis curia. di-
mandatum firmiori ndhuc auclorilale slatiicrct, co- gnitatein! 0 miranda misericordisevirtus, quic jrec-
runiqiie menlibus hoc arctius inculcarci, atljecit : catorum oiiinium ruhiginem purgai, frenienlium vi-
i Exemplum enim derii vobis, uiqnemadniodum cgo tiqr/iiu inciiamenla moriificat, cl splendore coelesirs.
feci, iia et vos 219 ficiatis (IbicL). t Nam cum gralise lenebrosas Iiomiiuiin nienles illuslral! Haie
paiipernnr pedes in ejus qui prajceiril dcvotione la- Deinu facil lioniinibiis debitorero, ui regnmii sibi
vanlur, iavautis profccto ct animasimul ei <*»rpusa cajloriim non jam quasi quod alieiium esi, quscranl:
jieccatig aliluitur. Undc ct Peir.us ,ai't': « Hmniiie, sed vel uti quod sui juris esl.audaclcr.invadaiii. .0
uon laiitum peiles meos ,-sed ct manus, -ci cajiul felix misericordia, qu;e de miseria quidein nasceris,
* scd verain luis exseeulqribiis. be.iliiudinem jiaris I
s
(Ibid.). Ciirilaque Pelrus non alia corporis niein- (
bra cuni pedihus jjrseier manus cl capul obiulil, Tu iieguliairix omiii mangonc prndentioi*,que le.iv
nisi quia jjer hsec, opera corporis et cogitationes renis mereibus cojle's'.ia '•coiii|JarasJ,ct iransiioriis
roeniis cxpressil? Cajiutenim pro mento,-inanu. aeterna permulas. Kelieos niiiidinaj iu;c, in qiiilnis
vero pro lotius poniiur corporis actionc. dulur hosjiiliuin, suscipiiur habiiacnluin, pj.uholur
Porro Mainardus vcnerabilis Sylvse Candidseejii- panis.c:;iguus, recipiiur rcgnuin, porrigitur niiinnii.s,
scopus mihi reiulil quia Nicolaus papa,pisememo- comparattii'-aula coeJoruui.
rise, qui anle irieuiiiiim ex hac-in Domino hiec mi- Inter cseleras crgo virtutes, vcncrahilis fratei',
gravil, nmiquam in iolo aiuio prselermiliehat diem, qulbus sanclilalis tuse non ariiliigimus florcre jiru-
qniii pedcs duodecinv paiijjeribus"seiiiper abluercl. dentiam, banc speci.diier arrijie, in mjcribus te pie-
Quod si facere per loliim non- occurreret diem, latis exeree, misericordise semper visceribus alfltic J
Iucidum pielalis opus explebat in nocte. Sed quo- ut qui nuuc Christi pauperibus misereris, a Christo
niam de privilcgio misericordise, et eleemosynariim Ijostmodum miserieordiam consequarjs.
dignilate plus mihi datur viderequara dic.erc, in cjus Sil notken Domim beliediclum.
' 1^
lJj'3econiujiilibct breviter exclamare.

^ 1' 212
OPUSCULUM- DECIMUM*

DE HORIS CANONICIS. AD T. . . • VIRTJM CLARISSIMDM.

ASGDJIENTUJI.— (.anonicartim horarum originem, el mysieria declarat, earumque Titiliiales'enumeral. Qua-


propter horlalur viruni qiicnrdam nobilem , ad quem hunc iibollufli niiiiil,'ut canonicas horas andire^
. aul ipse recilarc non negligal, nullisque occupaiionibus a tam jrio opere avocari se patialur; oflicimi>
quoque B. Virginis eidein inagnopere commeiidai. _ <

DomnoT.... viro clarissimo, PETKUS


pcccator nio-' Damlecum, dileclissinie, in episcopali Ravcm.ag
juuiius onuiones in Chribto. palafio colioquciis, noniiu.la libi .iveiidi prsecepta
S23. S. PETRLDAMIANTOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULA VARIA. j 224-
suggererem, atque ad j-eligjonis sirrdium quibrrsdam A A Tra- srt, vel excedat. ilaluiinum denlque quinqne
te exhoiialiunculis provocarem, tandera ad hoc pro- laudibus conslat, quatuor videlicet jjsahnis cl iino
cessil oratio, ul as"sereremcanonica sepiern borarum cantico. Et congrue drim -diurna lux crnnipii,
offlciaab omnibus Chrisiianis fidelibus Deo quotidie Deo 213 laudes xjffeiinius, quiasub exierimis-
quasr quoddam serviiulis pensum debere persolvi. lucis speeie solem jiistitise Christumnosiris dilu*
Sed quod lunc liiigua decurrente prolatuni cst, api- qescenieni cordibus exspeclamus, el lanquam ad*,e-
cibus tradere necessarium duxi; ne quod ad mo- nienli jam sponso toia' gaudens iilque tripudians
mentum simplicibus verbis audisti, faciliusexcidat, occunit Ecclesia. §ic quinque laudibus, ac si loli-
sed siihjectvm oculis per styli curreiit.s aiticulum dem acceplis lampadibus adornala, ei velul Tiltinife-
memoria. lenacins inbscrescat. "
. jara exciiaiionis clamore in cordis aure concepio r
-. - CAPUT PRISIUM. ecce sponsus venii, exife ohviam ei, conscquenter-
Peccalorttm effeclus. illud evaugelicum specietenus implealur : « Tunc
*"
Seplemplane suntprincipalia \iiia (Consulescholia surrc-rerunt, .inquit, omnes virginesillse, etoina-
(td calcem opttsculi), C-Tquibus cajlerscviliornm pe- veruntlampades sms(Ibid.). r-
sies oritinlur : qusenimirum siinl superliia, .tvariti.i, Quod aulem in hujus malulinse laudis- officiocan-
vana gloria, ira, invklhr, Iii.\ui-.ia_,-lris!ilia.Ilseciia- R
I lictim qrrolidie psalmisadj'ungilur, ulriusque viiav
que, quia cauSa sunl Qinnium et origo nialorum, contemplalivse scilicel el aclivse, roysterium redo-
sub oodem numero snos habere noscuiUur e.Tecttis: lere videlur. Psalterium qnippe, vas videlicet in
sepiern videlicet criniinalia peccata, id est, adulte- modiim deltEefactum, per decenr cordas plectro pnl-
rimn, iiomicidium, furtnni, peijurium, falsum lesti- sante crispatur; caniicum \ero solo cluntaxal organo-
moiiiuni, rapinam, erblasphemiam. In quibus vide- vo.cis expriniitur. Quapropter illud, quia manlbiis
licet tam ceiia, tam mailifesta mors esl anlmorum ; jndiget, opcrationem ac per hoc aciivam deno.at
ut quisquis in qiiolibet horum deprehensus oliierit, vifam; islud vero quia ad jubilnin perlinel, conlem—
cv.idere dainnaiionis seternoe-senteniiam iiullaicuus jilativam. Et quoniam conteniplalioni paulisper, et
possit. Rursus scplenr surrt levia-; mlriimaque pec- ruplim vix ad momenltim insislere possumus, jugi -
Cala, in qiiibns non soium peccalor, sed el jtisius teraulemin activa? conversationis adminisiralioite
qiiisqiie quotidie labittir, etiamsi in excelso jam per- versanuir; Jiirepluribus psalmis, unum tanlummodo-
jfeclionis culminc stare videatur. Quseprofeclo sunl, Canllcum iiUerponimus. 5icut enim a pise opera-
cogiuiio, ignoranlia, inconstjiutia, necessitas, infir- tionis exercitfo.ad contemplationis culmen. ascendi-
niitas, oblivio, obrcplio: per quse videlicet in quoli- raus, ei, post speculalionis iniimse brevissimuni-
diana semper conversaiione delinqulmus, alque irleo C f pturctuni, mox ad ej'usdem activse vilse ministeriiim-
contra peccnli vulnera quolidianse curationis neces- decliuanius; nimirum Tit conlemplalio nostra1et ab*
siuio remediis indigemus.Unde scriptum est: «'Se- aciiva vila incipiat, el in eadem necessario termine-
ptiesin.die caditjusius,etresurgit(Prou.xxiv). s Qui tur; sic.jJsalmis canticuni nec prseponimus, necom-.
niniiiTim et seplies catlere, et tameirjuslus essede- nino suppoiiimus; sed altrinsecus posilis hoc semper
scribiltir fquia jiistus csse etiam peccandd nori de- penuliimuin collocamus. . . I
sinit, dum non ex proposito, sed ex -liumaniiaiis Porro auleni quia per qiuituor lotius vkielicet-.
frngilitale delinquit. auni tempora, corpus rrosirum ex quatuor nihilomi-
• Projiler hsec igiiur septem levia, pavvaque
pec- nus composiium elemenlis, aciionis exerciiio fati--
cala, quse pro fragililalisiiumauaj debilitaie cavere gamus, idcrrco qtiaiuor psalmos in hnjiis maiutina-
non possumus, hoc ex magislerio Spirilus sancli a lis oflicii celeliralione-concinimus. Quiavero in spe-
piisEcdesise docioribus inslituium est, ul vola no- -culaiionis excessu unum solummodo, quod procul
sira Deo per untimquemque diem septies jjcrsolva-* - dubio Deus
est, quaerimus, iinunr asque caniicum-
mus. Ilsec sane sepiem eanoiiicarum horaruin ofiicia, non immerilo decanlamus. Quod' autem ci.Z-.ichari;e
quasi seplem baplisn.alum lavacra, in saricUeEccle- '• canticum in fine syrraxis adjicitur, ci quia desi.iente,
sisesunl gremio consliUUa: ut seplem oirensionum D et imminente jam Novo Testamenio factuin fuisse
raaculas, quas"ex quoii.iiaha vilse h.rjus conversa- cognosciiur, ipso etiam' quod dicilur tempore my-
lione contraliimus, totidem, ux iiaioquar, orationis sirce leslatiir, el noclem prajcessisseyitiorum et
quoiidianse fluenlis expiare curemus-; qualeiius a^si- diem, sicul Apostolusperhibet (Rom. xui), appio-
duum corruplibilis vilse jjttlverem satisfaciionis aura pinquare viiitiium. El hsee quidein de inaititinis.
dccutial, el mundana. conveisationis hiium stipor- laudibus eompendiositis pradibala.sufficiant, ,
fus_eoraiionis fieqnens nnda deiergat. CAPUT III.
CAPUT II. " ' "
Cur in prima kora recitetur symbolum.
Horse anlem, e quibtis loquimur, sunl haj ; Matu- Primse auleni horse, lerlise, sextre.et non;e ternis
linae videlicet,-Laudes, quse inter dilticulum inci- roque psalmis coniinenfur officia, sed a inodeniis
piendre suni ct auroram : deinde", Prima ,'Terlia,- * primae horse congruenler calholica fides additur,
Sexla, Nona, Vesperum el Completorium. Dieen- quam Albanasins \idelieel, Alexaridrinus ejjiscojms,.
dum est auiem quol psalmos iiniusciijusque borse divino suggerente Spiritu, sincerissime iradidisse
officium lenc,al,-ct cur prsescriplo numero ,non in- eogiio.cilur. Nam qnia fides .fundafflcntum
e^l, e?
225 CPUSC. X. — DE HORIS CANONICIS. §26
6iigo virtulum, recte canticmn lidei prinise ho- j^ ceui duni caniaiur, a recta eoncordise linea IIOM
r«_ conjunclum quodainmodb iiiei lotius bblinet aherral. Prinia vero nioiiachorumpraJterDominicuni
§14 lirincipalum. Enimvero triuni horarum, ter- diem convenieiUer a capite videlur inclioai-e psal-
tive scilicel, sextx, vel noiise oflicia, ex .Duiiielis lerii, ut cum libri principio ;ar.leeoncordetdiei quo-
prophetse nbscui.liu*ad nos emarfare doctrina : qui que nasceutis origo.
liimirrim sancliis. siculipsiiis leslatur hisloria, in 21B CAPUT IV.",
coenaculbsuo conversus ad Hierusalem tribrts horis Cjtr a ckricis quinque, a monachis qualuorpsalmi
in die precum vola Domino persolvebat. dicanlur.
-Accedilautem leiTise boraj, quod longe est excel- Vesperum auiem non eumdempsalmorum modnm
leniius, quia in ipsa Redera|Jtor'iiosier, jiixta Mar- apud divefsos oTdines habet : nam apud clericos
ciiiii, legitur cruci.ixus (Marc. wj, eaiem.jhe did qtiidem quinque psalmos anrpleetilur; apud mona-
hora aposlolorum pectora mirificus sancti Spiritus chos aulcm quatuoi' solis explelur. Neutrum lamen,
recreavit adventus ( Act. u). Sexla qtioque hora hoc ralioue vacare cognoscitur, si dignse discussionis
habere privilegium noscitur, quod jn ea Pelhis su- iridagine perquiratur. Nam de quiriqne vesperae
pra coenaculuninihilominus consiiliilus oravil (Act. jisalniis li3ec"eadeinnon absurde ratio reddiiiir, qure
x), et "sub diversorum animaliunvrepfiliiimqiie fi- Ij ei supeiius absoluta de niauitinls bahetiir. Namquia'.
gura, omniumsalutein genliuni mysliea revelatione humani generis judex nocle venturus sll, ipso do-
4JOgnovit:eadeinque •hora Salvator nosler, sicul alii cejite cognoscimus (I Thess. v), sed qua noclis hqra,,
1tcslantur
evangelisise, revera In patibulo crucis est vidclicet utrum media nocle, an galli cantu, an-ma-
pro omnium saiute "suspensus (Maitlt. xxvu; Lv.c. rievenial, quia perhibenie ipso, sicul fur venlurus
"
«.). tsl, ignoramus; recle ergo sicril in malulinse, ita'
Verum ne quis forte siispicelur sanctos evange- niliilomlnus in vespcrtinse latrdis oflicio, sponsum
listas, sicut videnlur in verborura prolalione dissi- siiumsancta eleclorum Ecclesiaprsestolalur, quseper;
dere", ila etiam sensibus a semelipsis inricehi dis- tuimerumesl quinque prudenlura virginum congrue
sentire, brevilcr dicimus; quia Marcus hora lcrtia dcsignaia : cui niinirum dum quinque psalmos bo--
crucifixum Domliiuin linguis asserit Judajorum; nis ojjeribus ornata conjubilat, accerisis quasr lo-
cseleri autem evangelistse sexta hora suspeiisum tideiri'lampadibusiii ejus occursuin Isetaliundafesti-
perhibent aflixioneclavorum. Hora siquidem leni.i irat. Qui vero quaruor psalmos iiislituil, ad hoc, nisij
«jiamavere, dicenles : Crucifige, crucifige; ac per- fallor, specl_.ssij
'
credendus esl, quia sictit qualuor
inde Judsei crucifixere j'udicio, qucm .posimodum sunt yigilisc niililares, ila niiiiloniinus et qua.ruof
mililes aflixerunl suspendenies in hgno. Nona quo- (] principales noscuntur esse viiiutes, juslilia scilicei,
•que hora proprii bonoris lilulo nijn' pri\alttr, dum forlitudo, temperanlia attjue prrrdentia. In quilu.s
In ea Dominus consummato passionis suaa mysierio, utique per nociurnam mortalis hujus vilse caliginem
spiritum emisisse describitur. jugller vigilanduiii est, et jn procinciu spirilualis.
Hai igitur borse, quse inter cseleras diei lioras niililise, in cujusarma juravimus, pro .caslris noslris
habenluregregise, et sic propriis singulseprivilegiis, longanimiler slandum, el infatigabiliter, decertau-
«anquam pfinialesin titrba spechrlium dignilalum dum. In hoc igiltir vespertinre laudis ofli.cio per
quodamniodo videniur infulis irisigniise', ternarii a quatuor quos morirrlamur psahrios inslruimur, ut
se invicem numeri sunt iniercapedine sequestratse; erga quatuor_ viiiulum cusio.diampervigiles excu-
ac perinde dum in earum singulis laudum vota jjer- beinus. . .
solvimus, eum nos colere, qui unus in Trinitate Canticum quoque B. Dei Genitricis nonincongruc,
perm"anel,per ipsa quoque leinporum curricula de- vespertino copulatur oflicio. Hla siquidem velut
monslramus. Quod atilem perhas qiiatuorhoras non enienso jam longo prseterili ssecqlidie, sub ipso sci-
iidem psalini apud diversosEeclesise orriines depro- licet mundi vesperascentis occasu, moxutlumen.
muiitur; ttl niinirum apud clericos quidem oclavus seterni Verbl felicis vulvseflore coneepil, protinus
decimus post cenlesimuni sub incisioniim suarum ' In vocem divin» laudis erupit : « Magnificai, in-
descripiionibus currat; in monasteriis aulem can- quiens, anima mea Dominum (Luc. l). t Ad instar
tica graduum eonsueiudinem feneanl; si re.n di!i- ergo illius, quse mater esl Ciirisii, et lola universa-.
genter inspicimus, congruenier uirumque freri li- lis Ecclesia, quse Cliristianorum.uiique maler esl,
quido reperimus. Nam cum prolisus ille psahnus quse et idipsuii htmen portal.in menle," quoddi.-
specialiler gradienliuiii iter, non modb per mysii- dum geslavit in'ventre, advesperascente j'am die,
cum dirigal sacramentu.m, sed in ijisa etiam verbo- digna Deum laude magnificat, el de collalis benefi-
rifm superficie viarh frequenlius sonet; caniicum ciisgratias agens, spiritus ejus jn Deo salutari suo
vero gradiinm"ejusdem vise gradus, salvo proftindi- gralulabiindus exsuliat.
tatis suse mysterio,'ipsa eliam perspicui "nominis. CAPUT V.
expressione coinmendai; ad peragendum in Eccle- Cur tres psahm dicanw a mpnacliis.
sia Dei currentis ofliciiim uirumque perpendiiur Completorium quoque lia;c diversilas variat, quod
concorditer inslilutum. Et quia alierum ab altero apud monachos quidera tribus, apud clericos aulem
iutellcctus varieiale non discrepat, utrumlibet invi- quataor psalmis constal. Sed de quatuor psaimis
2-27 S. PETRI DAMIANIOPP.STOMOSSEU PARS III. — OPUSCULA VARIA. £23
eadem nihilotninus ralio est reddenda, quce.et de J\4 videlicet oflicia quse descripla sunt, ila possir.l
vespciiinse laudis officioesl superius absoluta : vi- roqua parililale dislribtii, ut ex his nocti quatnor
delicet ut per quadrifld_e psalmodi.senumerum do- etiam diei compelenter videantur aptari; qui.tenus
ceamur 216 arripere lolidein consequenier arma \esperum, complelorium, nocturnum, malutina laus'
viriutum : quibus acciucii et lairocinanljuin. vitio- ad noctem; prima vero, lertia, sexla et nona con-
rum terga perfodere, et bnstiles insidialorum spiri- grue conferanlur ad diem. gj.7 Cui viJelicet asser-
luum valeamus impetus projiulsare. Hrrjusmodi tioni ipsa vesperse ac primse vjdeiilur astipiilari
nenipe euarrat excubias Scriplura, cum dicii : « En vocabula, dum et vesperum a -slella hespero, quse
lectulum Salomonis scxaginla fortes amhiiiiit iex sub ipso noctis ihilio clarescit, denomineiur; et
forlissimis Israel : unicuique ensjs suus sujier fe- prima, quod a' se dies incipiat, perspicua niliilomi-
mur propler iimores noeturnos (Canl. i). J Ex de- nns sui riominis cxpressione testetur. Cunjque
bilo aulem reddcndse rationis super tribus psalmis vespera noclis, prima vero diei pandat ini.inn*,
sancia nos Trinitas .expedit; sub cujus niinirura , coiisequens est, ui ,ab aliero nocturna, ab altero
sjgnaeulo peractiim. diem coniplelorium claudit. diurna inchoare perhibeantur officia-
Sicut enim primse horse officium, ut prajtaxalum CAPUT VII.
est, S. Triuiiaiis fidei dcdicalur, ita ei conapleio- [3 Mepsuram refeciionis escedenlium pasna.,
rium in ejusdem S. Trinitatis assertione concludi- llarc plane esl quadriga dupiex, in qua nunc ad
Inr",lit cui lolius diei cursus militare dienoscilur, in eceleslia regna feslinans,.sancta vectalur Ecelesia :
euin peraclje tandem lucis clausula lerminelur. Hsec iu hac denique quadriga ifer diei, nociisque percur- •
itaque de diurnis horarum ofliciis succinele per- rens, illis qui dicli sunt : Currns Dei dccem iuiliia
strinximus, ut ad quid instiluise sint, vel cur sub inultiplex (Psa/.LXMi^jam Deum laudando jungiiur,-
prsefixo psalinorum calculo lermiiieninr, enuclea- qiienr poslmodum videndo. per speiiem, edrumqne
lius panderepius. Quisquis ifaque seplem hrec ca- felici consorlio perfiuelur. Be qnibus profecio pev.
noiiicorum hqrarum ofiicia, quotidiana Deo devo- prophetam dieimr : « Quia non cessabunl nocle ac
iione persolvefit, si a gravibus illis criminibus dieclamare, dicenieS : Sancius, sancius, sanctus,-
omnimodjs alienus, a levibus quoque sepleiij,-quoe Dominus Deus Sahaoth : Qui esl, et qui erat, el qui
superius enumeraia sunt, in quaiitun) humana fra- venturus esl omriipoteris (Apoc. iv). s Quanquaii
gilitas palilur, cum Dei subvenieniis auxjlio lempe- igilur toia j'usli vita oralio sil ratioriabiljter 'asse-
ravit, ab" hls quse cavere non potcsl-, ut cqnfidenter renda, tamen etnosinfirmi mandaium semper ojaj.di
«licam, inexainine tremendi judicii absoluius erit; a nobis impleri jure Jcpufidimus,,si-canonica liase,
et quia iitiric Creatori suo non "negligilinjuncia suse Cl eccle.siaslicceinsiiun.oiiis offlcia quniidie per^olva-
servitulis obsequirr reddere, tunc libera conscientia mus. Apud Gallias aulem (ui specialis viri relatione
cum B. David, atque alacri poteril voee canlare : diriieimus) religiosi coenpljiorum Palres yidenlcs
Sepiies," inquienS, in die laudem dixi libi, Domine jiierosquefratrum "traditam a B. Benedicio (cap.59).
Deus meus, ne perdas me (Psal. cxm). mensuram refectionis excedere, nec se pos>e inira
CAPUT VI. pi'_escriptum iegularis diarii liiiiitem cohibeie, cau-
Quod conlinua Ecciesimoralid esse debeat. tiim duxerunt, ut constituiis qnibnsque horarum
El quonfam ad conlinuse orationis inslanliam' officiis.etalios adhuc psalmos apponerent; qu tenus
excitat nos evangertca luba, dicens : "«Qula oportet victus remissioris excessum augmento valeant com^
semper orare, et nunquam deficere (Luc. xvni). . pensare psalmorrim.
Et Apostolus : « Slne intermissione, inqnil, orale At hic fosie stomachalns inquies :'Quid mihi,
(1'Tltess. v). I Et hoc non solum die,, sed et in quseso,curn regu'a monachoruni? Quid ad me et
nocle pnrceplum ecclesiaslica impleat disciplina, illa eondiscere,^use iion expedit nosse?,Sed
qui>
diligentissime procuratum est, Tit duoQenis psalniis q lamlibet suscipit iraciare maleriam, non iili Idun- •
liocturme vigilise .Iraiisiganttir. Durum quippe fue- laxat, oui millit, debel personaliter satisfacere, sed
ral, ul segroti, sive prajguaiiies, ac quselibetsetaium E-*re;ii ipsam ventilaiis undique partihus cxplicare :
sexuumqiie diversitas, sictit in die per riocturna ul sic unus edulium, quori concupiscil, invenial, ne ..
quoque horarum iniervalla consurgeret, aiqtie ad friistratus alter stomacho vacante rliseedai. IInc
Ecclesiam festinaiet.' igilur ccclesiaslicse instilulionis oflicia, yir jiobil s-
• Ut
ergo Iaborem Eeclesiaj magistra discretio lem* sime et prudentissime, noli""unquam qualibet oJjh-
pcrarel, e&qaisilum, alqiie altioris consilii dispen- vione negligere, noli cerinm aiiinise luss remedimn
sationcsiauilum, ul juxta nocturnarum horarum," quanlislibet causarum ssecularium.occupatusnegoijs
iiUmerumnihilominus ad vigilias duodenisdecurreret piw.ierire. Porio t.r in Ecclesia vel.a saceiiloiepous
ordo psalmorum: Utquodammodotolanox in oratioije audire, securum esi; alioquin si veleques ereheii:, .
videietur expensa, dum lolirichi psalmos orando vel ruralibus .forie, si\e quibuscunque lafo.rbus
persolveret, quol videlicet horis et ipsa constarel. exerceris, inter, agendum, iuter eunjdein 0vecl'iLal
lloc nempe noclurnum designat oflicium Propheia, Domini, quo censitus es,, ea qtuse suppelit, meice
cUmdicil: « Media ndcie surgebam ad confiieiidiira persolve. Nimirum si stini psalnsi, numerus inip'-e5-
tilii (Psc.l. CXVHI); J Quanquam et hsec otnnia, oclo Uir: si-.unus laoium, prcul canon [-osiulat, Iterctjf, _-
229 . OPUSC. X. — DE IIOIC3 CANONICIS. ii.0_
Quod si expers-es omnimodo litlerartlm, sola ora- A CAPUT IX.
tione Dominica poleris • imnlere quod oplas. Hsec r O.rationis efftcacilas quanta.
- ilaque Chrisiranajservituiis oiliria, dileclissiriie,non Alio quoque tempore idem, de qiio loquimur, vir
obsequium, sed debjtumdeputa; et non volunlaii ad prsedicium monaslerium noclurno silenlio pro-
sed necessitali prorsus ascrihe : ut sicnt Chrislia- perabat, ad rivum autem 219 <Il|i inlerfluebal per-
num te profileri, signum libimet crueis hnprimere, venicns (cui scilicet Argilla vocabulum est), quia
Tiomen-DoniinijJliS quolidie non desinis irivocare; aquis tunc excrescenlibus inlumueral, transvadafe
ita et liopcaliquando nullis occa*sionumobieibus'au- non poluil : qui se prolinusjii orationem dedit, et
deas prseterire qua completa, mira res, in ulteriori ripa se transpo-
CAPUT VIII. situm reperit. Hsec autem, vir prudenlissime, id-
De viro quodam vio et canonicarum horarum stu-. circo tibi referenda per ordinem'duximus,ut quanla
dioso. super eos cura omnipotens Deus invigilet, qui ecclc-
Ut autem salutireris' exhortalionibus facilius ac- siaslicis oocurrunt reverenter officiis, Jiquido mon-
iquieseas, quod in ipso nuper ad vos ilinere gradiens straremus. Pudeat ergo prudenliam luam canonicas
didici, breviterexplicabo.In Fanensi namqite subur- horas rtegligenteromittere, quas et sanctam rustici-*
-bio, lenio videlicet a mceiiibus lapide, vir quidam 18 latem audis cum tanla gloria celebrare : imo cnjus
Iiabitai, el ordine simul et facullale medioeris : qui spiritus in amore Dei paulp fervenlius inardescii, ad
"nimirmncasu illic nie adesse cognoscens, festinus hoc eiianr exteiuljiur, ut horas beaisc Dei Genitricis
accessit, el inler cselera castitalisquoqne susemun- audire quolidie non gravetur. Et quia se occasio -
diiiam, quam cum uxore servabatsecrelius indicavit. jirsebuit.qilid eliam o.xhac ffaierna relalidne didi-
Monachusenim quidam ejus ulique palruus tixorem cerini, mihi quidem non pigrum est scribere, st
sllius sibimet perhibuit aliquando peninere, qui modo te non pigeat audire.
lamen prse simplicitate nimia, nonnullos eliam ex-' CAPUT X.
iraneos, propinquos consueverat appellare. Tunc Hoi-arum R. Virginis efftcacia qnanta.
il!e verbum hoe Isetus arripuil, el deliberans, ait : Clericus enim quidarn multis erat pecealis obno-
Melius esl deniquecerise caslilaiis nilore clarescere, xius, elprsecipue carnalis illecebrse fetoribus inqui-
quam sub incerii semper incestus ,formidiiie palpi- naUis; qui laridem languore correpius, -atque ad
•iare. Hic iiaque canonicas horas, et ecclesiastica, ^xtroma perveniens, tremefaclis visceiibus expa-
cnm polest nori facile omittit oflieia : consuevit vescero, et accusante conscientia,, divinum cpepit
eiiam per anriorum jam plura curricula ad monasie- judiciumanedullilus formidarc : cumque sjiem in se
riiiin S. Paterniani quod prope muros ejusdem urliis t ' riulliusboni -operjs inveniret, tolum se protinus ad
positrim esl, prsecijiuis festivitatibus properare, et postulandiim B. Marise semper virginis .auxilimn
r.ociurnas illc audire vigilias. Quod nimirum lam contulit, el sub ej'uspatrocinium imporluna cordis
coiislanier agii, ut nec pluviarum inundalio ventuosa anxielaie confugil, hujusmodi fere verbjs ihsislens ;
compescere, nec hiemalis possil asperilas releniaje. Non ignoro, inquil, o beata regina mundi! qnia te
Ssepe autein maligni spiritus eum in ipso itinere, ut in mullis oflendi, et castilalis, alque virginitatis,
terrealur, inclamant,el slrepitum qnidem dir;ii voeis ciijus tu mater.es, ego in meo corpore signaculutn
emiltiinl, sed cujuslibet corporese formsespeciem non violavi; innumeris eliam pepGatorumsordibus invo-
«slenduni. lulus sum, nec dignus invenior, le lolius mundilise
' Ante annum aulem nocte
quadam duro ad prsedi- principem pollutis labiisinvocare : verumiamen, o
clum monasterium properaret, ecce Iupi simul et jamia cceli, feneslra paradisi, yera Mater Dei et
canes, furenliumque animalium diyersa porlenla hominrs, lu mihi teslis es, quia seplies in die lau-
faclo agmine insurrexerunt in eum , -ei ululanies tiem dixi libi, el quaravis peccalor, quamvis,indi-
undique, el oblalrantes rabidis eum aggressi sunt gnus, omnibus lamen canonicis horis luaj laudis
niorslbus atireclare. Al ille vix landem ex eorum obsequiiiniiion fraudavi.
deniibus pailio simnl el pileo nudatus evasil. Cumque hujusmodi verba clericiis prolnlissetj
Necdum aulefn ad vigilias signa sonuerant; ciiin-" 22.0 decumbenti posimoriumpiissiraa Dei Genilrix
que perveniehs, clausas adJmc fores monasterii aslilit, ct blande consolala, peecata sibimet dimissa
reperisset, ante.limen se_'protinusin oratione pro- ex largilale divinaj misericordise .liuiiiiavit. Quod
stravit. Diuiius aulem oratione prolraeta, landem lamen nos irepidando proferimus, quia utruin jux:a_.
surrexii, et quod amiserat pallium simul el pilemn rcialignis fldem vfere coniigerit, ignorainus. Hbc
juxta se jacere projeclum vehemenler exjiavit.Quod tamen procul dubio novimus, quia quisquis quoti-
nimirum ulrum per angelos faclum gil; an ip?e, di.ma,_prsediclis horis officia in ejus laudibusfie-
cruenius prsedo diabolus, quqd absiulerat,'reddidisset quenlare studuerit, adjutricem sibimeC ac patroci-
invituSjdubilari polest. At non absurde crediderim, naturam ipsius_Judicis ma:rem in die necessilatis
ut ijisemaligriiis lioslis, quod 'abslulerat, cgmpulsus acquiril. Hancig.luriTidem scriptiunculam el incul-
sil resiiluere, alque ad confusibnis >el .ignominise ir.rn, dilectissime, scopiiisjterandq percur.re, el non
sure cuinulum, ei quem lseseral, coactus sil mini- quaiiterj sedquid dicaiur, "atlende*: imb, ul ila lo-
sinire. . - • qi:ar,-non verborum culmo, vel foliis, sed inedulla
231 S. PETRI DAMIANlOPP. TOMUS SEU PARS III. — OPUSCULAVARIA. 252
poxiusintelligentioadeleclare. Prajdiclam horaruni ,^ anoium' doctvma (quoii '"virum riociissimum etiam
lateie non jiotuitj' commemorare oportebat. Puto
obedi.-nliam Deojugiler exhibe, in rcliquis etiam le latnen gtil-enon iiien.ir.isse, quoniam infeiius inter
saneice conversationis stndiis vigilanter exeree; levia peccala, in quseeiiani jiislum queinque"quoti-
qinilenus si nunc sub Ieni.jugo ejus tanquam servus die labi ail, enumerat necessitatem et inflrniitateni:
cervicem cordis allriveris, inter" lilios posiniodum suh quibus gulam, quse ex genere suo non est pec-
calum mortale, coniineri consiat..Palet vero omnes
luereditalis supernne funiculuin cum gloria sorliaris. modos,-quibus in gula delinquimus, ex fragilivue
oriri, dum prajlextu necessiuuis voluplas nobis in-
.SOHOLLA. sidialur; ut simii-JoannesClimachus, Grad.I4 et IS;
Joannes Cassianus lib. ix cap. 7 De spiritu gaslri-
Eepiem plane siint priiicipalia~vilia, ex quibtts cm- margiaj, qui htiic sentenli-eJiioslraefavere videttir,
lerm vitibrt.m pesles oriunlur, qttm nimtrum sttqt, dmii ail : JI Infirmilas carnis ad purilalem cordis nou
superbia, avarilia,-vttti': gloria, ira, invidia, luxuiia, officil. si hgj.*.taiiiuinmodo. quse fraglliias, non qua_
tristitia. Non est mir;indiim sanciuin "cardiiialem.-in- voluplasexigil.iisurpentur. » _. r
hjr vitia capilalia, gulaiu non recensuisse, quam ex Sil 'nomcn Domini benedictttm.'

~
aaiasa
OPUSGULUM UNDEGIMUM

LIBSH QUI APPELLATUR, DOMINVS YQBISCVM. AD LEONEM EREMITAM.

AncusiENTUM. — Leorujmmiras sanctiialis oremilam super quadfim dubitationeqnid seniien*!umsit, coiisu-


lit; an scilieet, ui noiinullis videhalur, cniir quis in eolla 'solus officiuin recitaiei, illas particulas, Domi-
.' nusiobiscum, viJvbe , domne.-iienedicere,lauqtiani ujiiiis peisoiue non coiivenienies, omiiiere. deberet;
ipse oonii-i seniie so. ait inpiiis raiionjbus. ad ejus
" Uinen scnlciuiam cotifngil. Ai e-Ureniuniin solilu-
diius Iaudes eflundiLur. -

Domno LEONIamore ssipcrnre libertaiis Inclu.o, I_ 5 peocare, tanquam qui pensum divini serviiii minuast,
PETBUSjieccalor mouaclius quidquid servus, et li- perilriiescunt. Unde nobi.s diim soluiio qnsefilur, ad
lius. pereiinciaiioneni politts raens seque-nescia provoca-
Noh"ignoral sanciitaiis veslrse pnulentia, dilectis-" tur. His ilaque quajstionum vallatus angiistiis, ad
sinie Pater, qukr te iitm^qiialeiirctinqiiecomplicem, angelum nieum juxla consuelutlinemTedeo, adfon-
vel amicuni; «ed te jiaireni, le doctorein,'te magi- tem noii Tullianse eloqiienliae, sed d]\inse potiussa- -
strum, "el doniiniim eleclum inilii pise cunciis pene pienl.se triloc&Jle recurro.
.moiialibus habeo; nieque itise"oralionis Insiantia/ CAPUT PRL.IUJ.I
apud divii.asaures misericordiselocum ihvenire con- Qttod sancta simplicitas, miindi philosophi?jureprm-
fido. Eiquid amplius dicain? Quaiidoqiiidem meum [ertur.
le angoliim'esse cousliini, ut in dnbiis reljus quod- j.latonemiatentis naitiisesecreia re.nantem respito,
cunque luesitanli ac sciscilami mihi coiisiliiim e>: plauelarum circulis meias, aslrorumque meaiibus
luo ore' procederei, ita proiinus iiuliibiianler acci- caictilos afligeniem : cuncta eliam sphserici orbis
-
perem ac si vox mihi coeiestis oiaculi angeliliisin- ' ciiniaia r..dio disiinguentem Pjihagofam par\ipc'n-_
ton.iretr atqueideo si qiiandosciiipiilosa. eujiisli-' do": Nichomaciim quoqne tritum epliemeiidibus di-
bet rei n.jhi subrepit aiiiculus, anlequam ie consul- C2 giios alutico : Euclidem perplexis geomeiricalium
iiiins acce.iam, hoc apud me diviiiam imploro cle- ' Cgitraro.iri stndiis iiicui'vum_;eqiiedeclino : cuncios
mciitiam; ul le cjuasisusevohinU..isorgailum faciens, . sane rhetores cum suis syllogismis et sophisiicis
luo i-iihi ore prsecipiat qttid inefaeeiein objecla. cavillalionibus indignos hac qusesiione decerno..
anibiguitate deccrnal: qtiamef nunc quoque eonsue- Tiemant gyinnici suam jugker amore sapienliaj nu-
tudinem lenens, hoc a le docendus inquiro, quod a dilalem : quserant peripatelici laientem injirofun-
multis ssepequssi responsurus inquirentibus exigor.' do puieo "verilalem. Ego summam a te quscro \eri-
No.Tirullieniin fratres eremilicaj seclaiores vilie fre- taiern, illam videhcet, quse de ierra orta est, non
quenier intcrrogant, cum singulares in celluliscom- janiiu puteo ignobiliterlatilanteni, sed omni mani-.
uiorantur, iilfum illis liceat dieere, Dominusvobi- feslalani mundo, perpetua in ecelis majestate re-
scum; Jube, domne, benedicere:"alque ijrsi, ut sunt giiaiitem'. Q-uid enim insanientium poelarum fabu-
soli, juxta morem' ecclesiaslicum .sibimet debeant losa commenta ? Quid mihi lumenlium tragicorum
respondere. Quidam enim inier se quasi ratioeinan- cothurnaia discriniina ? Desinaljam comicorum urr-
Tes, dicunt : Nunquidnam a lapidibus, aul labulis ba venena lihidinum crepiiantibus .buccis effluere.
ccllplaepetenda est heuedictio? aut illis dicendum ccssut siUjricorum vulgtis suos clarnoseaploria? de-'
esl, rii Dominus sit cum eis? Quidam autem, sl qt:o tractionis ainarisdapihus onerare : non mihi Tul-
moJsJ ecclesiasticseIradilioiuVordineni deserant, se liani oralores accurala lepidscurbanilalis trutiuent
"" "
'253 OPUSC. XI. — LIBER QUI DICITUR DOMINUSYOBISCUM. -" 4' -254
-verba : non Demosthenici rhetores 223 captiosse jA ce, inquil,-ego vobiscum sum (Malih. xxvru). > Qui
; suadelse argumenla versula componant : cedant in _- niniirum.salutalionis sermo non moderno humaiise
suas tenebras omnes lerreme sapienlise fajcibusde-""- adinvenlioiiis.arbitrio conslitulus : sed ex anliqua
iibuti : nil mihi eouferanlsulphureo caliginosse"do- - sacri eloquii aucloritaie jjrobatuFassumptus. Ubi si
. «trinse splendore esecali. Chrisli me simplicitas do- diligenter inquiritur/ssepiiissingulariier, et plura-
. eeat, vera sapientium ruslieitas ambiguiiaiis rne_e . litcr apposiius invenitur. Singulariter,"sicut ad Jjea-
; vinculum solvat. « Quia, i enim, juxta Pauli vocera, tam Dei Genitricem" aiigelus"ait : « Ave, gratfa ple-
- ^iioncognovitmundus per sapienliam Deum, placuit na, Dominus tecum (LMC.J). > Ad Gedeonem quoque
Beo per stultiliam praedicalionis salvos facere cre- _,nihilominus angelus ait; « Dominus tecum, virorum
denles (I Cor. i). i t-"_•_fortissime (Judith. vi). > Pluraliter autem, ulin li-
' Liltera
igitur, quse occidit, abseedat; spiritus vi- |'hro Rulh, Booz saluiando messoribus suis ail:
vificator- assisiat (II Cor. m). t Prudentia enim *" ;;i « Dominus vobiscum (Ruih,- n), > et sicut in libro
•carnis; > ut idem dicit Apostolus, « mors est (Rom. iParaliporirenoii, propheia a Deo missusinvenitur sa-
VIJI); _prudeniiaautemspirilus, vitaetpax-.quoniam lutasse Asa regem Juda cum exercilu suo victorem
prudentia carnis inimica estDeo ; legi enim Dei non de prselio revertentem, qtiibus ait: «Dominus vobis-
«uhjicitur, nec enira potest. Si.ergo caiiiis pruden- "1 5 cum, quia fuislis cum Domino (II Parali xv). >
iia nequit legi Dei eolla submittere, quo pacto suf- s Ecclesia ergo saliibri salulalione sacerdolis ac-
fusa oculos fumo superbise legem Dei jjrsevalet pe- «epta,"elipsa resalutando orat, et orando resalutat:
uetrare?Age igitur, pater, nodum mihi proposita» poslulahs ut sicut ille Doininum esse cum eis opta-
qusestionis ocius solve : nec paliaris humilitatis Chri- vil, ila et cum eo esse dignetur, dicons: Et cumspi-
sli discipulum grandiloqua tumentium philosopho- rilutuo, id est, cum anima tua sit omnipotens
rum gymnasia circuire. Dicat mihi angelus meus, " Deus, ut eum digne pro nostrasalutepossit orare.
quod imperilum dialeclicorum vulgus ignorat: dicat El notandum quod non dicit, tecum ~;sed, cum spi-
sapiens inrperitia, quod slulta sapienlia- rron appre- ritu luo : ut iotum, quod in ecclesiasticis officiis ge-
hendit. Hsec igilur, quse.proposita sunt,_pater cha- ritur, spiritualiler fieri perpendatur. Et bene cum
rissime," prudenter edissere, ut postquam ad divi7 spiritu hominis esse Deus oplalur,'qura in mente
nam pervenlum est sapientiam, nulji ulterius in his et spiritu, *adiniaginem et similitudinem Dei homo
-juasslionemexpediat \entilare. rationalis est conditus,'atque ibi divlnsegratise et
CAPUT.II. illuminationis est capax.
Quare dicilur, JDBE,DOMKE, BENEDICERE. Sed et illa salutatio episcopalis adpopulura, qua
Sed hujus qusestionis noduni qualitercunque a me, 1 dicilur :~Pax vobiscum, sive, pax. vobis, non ex hu-
prius solvi fortasse prsecipies,el sic postmodum pro- = mani sensus studio prodiil, sed desacrse Scripturse
prii intellectus sententiam promes : scholasticorum similiter aucloritale.profluxii. Nam et In Veieri Te-
scilicel more doctorum, qui sciscitanlur a pueris stamento dixisse Dauieli. angelus Invenitur : « Noli
ex quacunque propositi themails difficultate, quid timere, vir desideriorum, pax tibi, conforiare, et
"
sentiant; ut docilitatis indolera ex eorum prius pro- esio robustus (Dan. x); >et in Novo penesemper ita
lattone deprehendarit. Ego itaque te juhenie moror Dominus salutasse discipulos legitur : « Pax vobis
exprimere super hae dubietale, quod'sentio, salva (Luc. XXIII,Joan. xx).,t Quibus niniirum discipulis
scilicet fide: ut vel inepte prolata corrigere., vel eamdem salulaiionis formam commeiidavit, dicens :
gnaviler absolula, tua- debeas aucloritate probare. «In quamcunque domum intraverilis, salulate eam,
Sed non ab re videtur, si quo sfudio lisec Ecclesiis . dicentes : Pax huic domui (Maith. x). > Merito ergo '
iii consuetudinem venerint, .primo nitamur ostende- apostolorum successores, id est Ecclesiarum pr»-
re : deinde quid nobis, super his quse proposita sunt, sules, hujus fqrma salutationis utuniur; domum-
videalur, prout supernse gralise facultas tulerit, ex- scilicet Dei salutantes, ubi "omnes oportet esse filios
pedire. Lecturus namque magnse humililalis graiia pacis, ut salutatio pacis .stiper eos requiescens, et
non a sacerdote, sed ab eo, cui sacerdos jusserit, se salulanlibus et salutatis possit esse fructuosa.
•' ' -
poslulat benediei, dicens : Jube, Domne, benedicere. , CAPUTIV.
Sacerdos aulem, ut lantse humilitati vicem reddat, Quod sicut alia sacra Scriplura non subjacel" mutabi-
aon subj'eclocuiquam benedicendi delegat offlcium; 4 jitati, ita el DOMINUS VOBISCUM.
non per semelipsum benediclionem dare prsesumit, Jam igitur ex iis quseprsemissa sunl, patet, quia
sed polius, ut a Deo, "qui est super omnia, benedi- sicut projjhelica scriplura, psalmorumque modula-
ctio prserogelur, exposcit. J lio, vel etiam evangelica gratia divinitus ad nostram
CAPUT HI. notitiam prodiit; sic eliam id.quod dicitur, Domi-
Unde orlum sii, DOHINUS" VOBISCUM." 'nus vobiscum,uon ex bumani seiisus.arbitrio, sed-
IIautem quod dicitur, Dominus vobiscum,sacer-. a Veteris Novique-Testamenii auctoritale.descendit,
dotis eslad populum salutatio : orat enim ulDomi- Sicrrt ergo divinarum Seripturarum; auctoritati nil
nus" sit cum eis ; sicut dignatur ggig, dicere per pro rerum varietate subtrahitur, nil augelur.; sed.-
projihetam : « Inhabitabo in_i-lis"(Le».f.xxvi). > Et ^25 potius in his"ecclesiasticaconsuetudo servatur:
Salvalor discipulis suis, cunctisque fidelibus : «,Ec- iianiniirumet.hoecsacerdotalis
' - ' salulatio
* nequaquam
PATROL. CXLY. : 8"
25S S. PETRI DAMIAMOPP. TOMUS SEU PARS III. — C-PUSCULAVARIA 235
verum casibus est obnoxia, ul modq proferri, modo jA ul el ipsi in nobis iiniim sint, ut mundus eredat, qtiia
debeat silentio prseteriri; sed eiiam si plures de- tu me misisti: et ego claritatem quam dedisli mihi
sint, illicitum est ut eeclesiastica traditio permu- dedi eis, ut sint unum, sicut et nos unum sumus
felur. (Joan. xvn). i
CAPUT V. Si ergo credentes in Christum unum sunt, ubi-
Quod sancta, Ecclesia et una in multis, et tota videa- cunque videatur esse per corporalem speciem mem-.
tur in singulis. hrum, ibi etiam per- sacramenti myslerium toluni
Eeclesia siquidem Chrisli tanla charitalis invieem est corpus.El qnidquid est quod eompelat toti, quo-'
inter se compage connectitur; ut el in pluribus una, dammodo congruere videtur eliam parii: quatenus -
et in singulis sil per mysterium tota; adeo ut et et quod conventus Eeclesise communiter sonai, non -
omnis universalis Ecclesia non immerito una Chrisli absurdum sit, si unus homo singulariter dicat; et
perhibealur singulariier spousa, et unaquseque ani- quod ab uno recle deprOmitur, a pluribus etiam
ma per sacramenii mysierium plena esse credatur irreprehensibililer proferatur. Hinc est enim quod
Ecclesia. Namet.propheticis Isaacnaribus lola praj- in convenlu positi, recte omnes dicimus: «Inelina,
sens redolebat Ecclesia, cum supet unius filiisui Domine, aurem luam, et exaudi me : quoniam ege-
persona dicebat : t Ecce odor filii mei, sicut odor B 1 nus et pauper sum ego; custodi animani meam,
agri pleni (Gen. xxxvu).> Et debitrix illa mulier, quoniam sanclus'sum (Psal. LXXXV). S Et singulariter
quse ex prseceplo Elisei parum olei quasi semen constiluti, uon incongrue decantamus :«Exsultate
sparsit, et uberes mox fruges eodem per vascula Deo adjulori nostro, jubifateDeo Jacob (Psal. LXXX).>
redundanle permessuit (IV Reg. iv), Ecclesiam Nec abs re est, quod multi simul dicimus : t Bene-
ufique figuravit. dicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus
Quod si per sacrse Scriplurse campos diligenter in ore meo (Psal. xxxm).> Et soli ssepe plurali voce
inquiritur, unius viri, vel mulieris persona designari proferimus : Magnificate Dominum mecum, et exal-
Ecclesiam crebrius invenitur. Licet enim multiplex. femus nomen ejus invicem: ei mulla id genus. Quia
videalur Ecclesia, propler numerositalem gentium: nimirum neque hic pluralibus verbis unius personse
una tamen, et simplex est, unius fidei, ei divinss re- soljtudo prsejudicat: neque illic multitudo firielium a
generationis coiifcederaia mysterio. Et quanquam singijfaritate djscordat : quia per viriutem sancti
septeru mulieres acceperint virum unum, virgo ta- . Spiritus, qui et singulis inesl, et omnes replet, et
men et una ccelestiilli viro dicitur desponsala (Isa. hic solitudo pluralis, et illic multitudo intelligitur
iv). De qua nimirum Ajioslolus : «Desjiondi, inquit, singularis.
vos uni viro virginem castam exhibere Christo C I CAPUT VII.
(I Cor. xi). i Quod si DOMINUS VOBISCUM pro singularitate non di-
Ex his ergo manifeste colligitur, sicui superius citur, mulia alia necesseest dimittaniur.
dictum esl, quia cum in una hominis persona tola Jam vero illi qui dicunt, nunquid lapidibus aut
designetur Ecclesia, et ipsa consequenler Ecclesia labulis cellaepetenda est benedictio? autiJlis dicen-
una dicalur virgo, sancla Ecclesia et in omnibus sit dum est, ut Dominus sit eum eis? Respondeant mihi
una, et in singulis tota : nimirum in pluribus per et dicant, cur singulares in eisdem cellulis posili
fidei unitalem simplex, el in singulis per charitatis dicunt: «Venite, exsultemusDomino?> (Psn/.xciv.)
glutinum, diversaque dona charismatum mulliples.-, Dicile mihi, fratres, dicite, quseso, pace vestra lo-
quia enim ex uno omiies. quar, cum soli estis, quos- exhortamini? quos ad
CAPUT VI. divin_e laudis excubiaslnvitatis? cum dicitis : Ve-
Item de unitale universalisEcclesim. nite, exsultemusDomino; vel illud : Regem marlyrum
Sancta namque Ecclesia, lieet personarum sit Dominumveniteadoremus? Invitalorium namque hoc
multiplicitate diversa, in unum tamen esl sancli. dicitur, et ob id procul.dubio, qula per hoc ad Dei
Spirilus igne conflata : alque ideo etiam si per cor- laudes fidelium"populus invitatur. Si aulem vos a
poralem situm partibus videatur dividi, unitaiis *® nullo tunc prorsus audimini, quos ad exsultandum
tamen intim_e saeramentum nullatenus a sua valet Domino exhortatoriis vocibus excitaiis?
integritate corrumpi. <Charitas enim Dei diffusa est Agite, inquam, fralres, dicite adhuc mihi, si non
in cordibus noslris per Spirilum sanctum, qui datus ad sacramenlum respieitis eeclesiasticse unitalis, sed
est nobis (Rom. x). t Iste itaque Spirilus, qui est ad numerum potius prajsentiae corporalis, quibus
procul dubio et unus, et multiplex; unus in majes- dicilis : Nocte surgentes vigilemns omnes? 'Quibus et
tatis essenlia, multiplex per diversa charismatum illud : Somno refectis artubus,surgamus omnesocius!
dona, dat Ecelesise sanctae, quam replet, ut et in Cur certe non omnes hymnos, omnes denique ora-
univeri.itate sit una, et in suis partibus tota. Quod tiones, quse niniijriiuia doctoribug plurali sunt stylo
nirairum individuse unitatis arcanum Verilas com- composita., vel silentio prsetei-euntesoiuittitis, ggf
mendabat.cumPatri de suis discipulisgHgdiceret: vel ad singularem violenter numerum revocalis?
« Non, inquit, pro his rogo tanlum, sed et pro eis, Jam vero cum ad Ieeiiones venilis, quia nefas du-
qui credituri sunt in me per yerbum ipsorum, ut cilis, nullis adslantibus henedictionem pelere, vel
omnes unum sint, sicut iu Pater In me, el ego in te, dare, cur Palrum homilias, ot concionatorum ser-
"
237 OPUSC, XI. — LIBER QUi DICITUR DOMINUSVOBISCUM. 258
mones legitis: quibus nimirum eogente Jeclionis A\ Ecclesise unitatemApostolus manifestedeclarat, cum
modo, populum alloqui videniini, et velut ad secun- dicit : <Unum corpus, unus panis, multi sumus (I
.dam personam, seilicet auditorum, omnia verba Cor. x). > Tanta esl enim Ecclesiaeuuitas in Christo,
vestra dirigitis; atque ul ipsa homiliarum verba po- ul unus.ubique in loto orbe terrarum sit panis cor-
namus, quibus, quseso, dicitis : Audite, fralres cha- poris Chrisli, et unus calix sanguinis ejus. Quoniam
rissimi, et caslera, quse sequuntur, cum ibi fralres sicut divinitas Verbi Dei una est, quse fotum implet
nulli sint. Quse videlicet si yultis ad vestram singu- mundum : ita licet mtiliis Iocis, multisque diebus
.laritateni stylo reclamanle violenter infleciere, illud corpus conseerelur; non sunt famen multa
quia id prorsus impossibile est, his omissis necesse coi'pora,sed unum corpusChrisli. Et sicut ille panis
jam vobis erit nova diclare. Cur etiam cuin ad ora- et sanguis in Gorpus Chrisli yeraciter transierunt:
tiones perventum fuerit, dicitis : Oremus-; cumnemo ita omnes-, qui illud in Ecclesia digne percipiunt,
illic sit, qui orare vobiscum debeat? quem nd com- unum absque dubio Chrisli cbrpus fiunt, ipso le-
munionem oralionis Invilatis, qrri nullum adesse slante, cum -ail: «Qui mandueal carnetn meam, et
conspicitis? Cur etiam in expleti officii clausula ex bibit sanguinem meum, hi me roanet, el ego in eo
more subjungitis:BeKer.i(;flWMsi)ommo;cum prsesto (Joan.xt).s "
j
nullus assistat, qui vobiscum Dominum benedicat?;!B Si ergo omnes uiium Christi corpus sumus, et li-
Hsecigitur et alia mulla quse longtim est enume- cet per corporalem speciem videamur abjungi, spi-
rare, perpendite, et ecclesiasticse iradilioms regu- ritu tamen ab invicem separari non possumus, qui
lam sive soli, sive «um pluribus~ uniformiler obser- in eo manemus; quid noceat",ego non video, si coiu-"
vate. Si enim doctores Ecclesise id expedire decer- muneni Ecclesiseconsuetudinem elsinguli teireamus,
nerent, in ecclesiasticis officiis alium singuMs, qui per unilatis individusesacramentum ab ea nuu-
aliuur mullis ordinem tradidissent; sed unum quam recessimus. Cum enim communia Ecclesise
contenli .j'emola .diversiiate componere , unum verba solus profero, cum ea me' esse unum, ac per
nos docuerunl ordinem inviolabili semper oliserva- pra?sentiam spiritus in ea me veracitei manere de-
tione tenere. Proyiderunt enim, quia quidquid in- monslro : et si ejus sum veraciter membrum, iion
divinis obsequiis a quolibet Ecclesise membro reve- inconvenienter adimpleo roeaeuniversitaiis officiuni.
renter offeriur, id etiam iide et devoiione cunct©- CAPUT IX.
rum universaliler exhibealur. Uuus est enim Eccle- Quod
officiummembri cujuslibet speciale, toti corpori
sise Spiritus, quo vivificatur unum corpus, quod a sit commune.
Ghrislo videlicet suo capite prseservatur. Tota igi- Porroin humano corpore aliud oculi, aliud lin-
tur Ecclesia diversorum quidem constat couipage (C gua, aliud pedes, aliud manus hahent naturaliter
membrorum, sed unum est proeul dubio corpus, proprium. Sed neque manus solse sibimet tanguril,
unius fidei solidiiate fuudatum, una vivificantis Spi- nec sibi pedes ineeduiii,'aut lingua loquitur, vel si-
rilus virtute perfusum. Unde et Apostolus ait : bimet oculi contemplanlur: sed quidquid potesl una-
« Unum eorpus, unus spiritus, sicut voeati eslis in quseque pars coi'poris specialiter agere, hoc prolia-
uua spe vocationis vestrae (Ephes. ix). s Dignum ergo tur omnibus in commune conferre. Et quod unicur-
est ut quidquidinsacris officiisa quibuscunquefide- quemembro singulari jure naturse concedilur, hoc
libus particulariler .agitur, boc ipsa Ecclesia per •ab ipso corpore(quod esi tottim ejtis) fieri judicatur:
unitatem fidei, et cbaritalis amorem unanimiter ut non incongrue et pars loiius, et toium suse.parti
agere videatur. exhibere"dicalur officium.Hinc est enim ut el lingua
CAPUT VIH.^ - Pauli veraeiter' dicat: « Laboro in Evangelio Christi
Quod sacrificium quod aharibus superpenitur-, a vi- usque ad vincula (II Tim. n); > cum lingua ej'us li-
ris simul el mulieribus offeralur.
gata non sit. Nam ul illic sequitur : « Verbum Dei
Hinc est enim, quod in ipsa celebratione missa- - non est alligatum (Ibid.).s Et Petrus ad sepulcrum
rum cui dicitur : Memenlo, Domine, famulorum fa- Christi cum Joanne cucurrerit, cum soli pedes cur-
mularumque iuarum, paulo post subditur : Pro qui- " rendi subeant ministeriurii (Joan. xx). Et Slephanus
bus tibi offerimus,vel qui tibi offerunl hoc sacrificium viderit coelos apertos, cum Videre proprium sit
laudls. In quibus verbis patenter oslenditur, quod a oculorum (Act. xn). Et Isaae filium suum Jacob pal-
cunctis fidelibus, ribn solum viris, sed et mulieribus pando teiigerit, cum tangendi vel palpahdi faculfas
sacrificium illud laudis offertur, licet ab uno specia- manibus sit specialiter attributa (Gen. xxvn). Quod
liler offerri-saeerdote videalur; quia quod ille Deo ergo membrum quodlihet agere cernitur, hoc ab ipso
offerendo manibus traetat, hoc multitudo fidelium corpore fieri irreprehensiblliler perhibetur : et e.di-
inienla mentium devotione qommendat. Quod illic - verso quod corpus facil, multitudo partium coope- \
quoque deelaratur, ubi dicitur : 2_S8 Hanc igitur rando consenlit.
oblaiionem servilulis noslrm, sed el cunclm familim 289 CAPCT X.
tum, qumsumus, Domine, ut placalus accipias. Qui- Quod sacerdos, pars ecclesiaslicicorporis, totius'
_.bus verbis, luce clarius constat, quia sacrificium, Ecclesiwconvenienterulxlur verbis.
quod a sacerdole sacris altaribus superponitur, aL Quid ergo mirum si sacerdos quilibet, qui sine
funcia Dei familia generaliter offeraiur. Hano autemt / dubio eeelesiastici corporis pars est, ^vicem salu-
239 S. PETRl DAMIANIOPP. TOMUS SEU PARS III. —OPUSCULAVARIA. 240
tantis ac resalutantis Ecclesisesolus expleat, dicens: _Ji_non ambigilureommunia totius Ecclesisesacratneiua
Dominus vobiscum; subindeque respondens : Et suscipere, cur prohibeatur communiaEcclesise solus
-
cum spirilu luo : rursumque benediclionem soluspe- verba proferre, cum videlicet multo majoris uio-
-
tal'et.reddal; cum per unitalis inlimse sacramen- roenti sint Sacramenta quam verba?
tum lota spiritaliler silEcclesia, ubi ejusdem fidei ac CAPCT XI.
fraternse devotionisfuerit uiia persbna.Ubi nimirum Quod populus Israel ad ostendendam socielatem
unitas iidei, nee in uno solitudinem recipil, nec in altaris exslruxere congeriem. i
pluribus scissuram diversitalis admitiil. Enim vero Quod si quis adhuc his etiam nosiris dispulalio-
quidprse_udica(,siex uno ore vocum diversilas pro- nibus calumnialor exstiterit, dicens : Utique non de-
deat, quas et si per plures lingua, una tamen fides here a singulis usurpari, quse communi fidelium
allernat?TolanamqueEcclesia(sicutjam dictum est) sunl inslilttta conveniu, ut nou tam verbis, quam
unum procul dubiocorpus esl. Nam, tesle Apostolo: - rationibus acquiescat, exemplum damus quod ex sa-
« Sicut enim corpus unum esl, el membra habet cri eloquii auctorilate didicimus. Noluto nam-
multa, omnia aiilem membra corporis cum sint que est, sicul Josue libro lestanle ," narralur:
multa, unum lamen corpus sunt : ilael Chrislus: quod filii Ruben, et Gad, et dimidia tribus Manasse
Etenim in uno spiritu omnes nos unum corpus bap- ]B redeuntes a filiis_Israel de Silo, ut inlrarenl Galaad
lizati sumus (I Cor. xn); > el alibi: « Cum cor- lerram possessionis suse, sedificaveruntaltare infi-
pore, inquit, suo, quod est Ecclesia (Coloss.i). > nitse magnitudinis in ierra Chanaan : cmnque iratus
Si ergo lota Ecclesia unura Chrisli corpus est, et graviler populus Israel adversus eos arma corripe-
nos Ecclesisemembra sumus; quid bbesl si corporis ret, interrogati, cur altare conslruere prseter altare
noslri, id esl, Ecclesise singuli quiquc verbis ula- , Dominilemere prsesumpsissent?Respondernni, non
mur, qui cum ea unum veraciter sumus? Nempe sl , hoc prsevaricalionis causa, sed pro fuluri testimonii
multi unum sumus in Christo, tolum nostru_a sin- fecisse caulela. . Ne quando, inquiunt, dicerent filii
guli possidemus in ipso : atque ideo, licet remoli - vestri filiis noslris : Quid vobis, et DomiuoDeoIs-
procul ab Ecclesiavideamur per sqlitudinem corpo- rael? Terminum posuit Dominus inter nos ol vos
rum, in ea tamen prajsentissimi semper assislimus - Jordanem fluvium, et idcirco partera non haheiis in
pertinilalis inviolabile sacrainentum. Sicque fit, ul Doinjjio: et per hanc occasionem avertent filii ve-
quod est omnium, sil eliain singulorum : el quod slri filiosnostros a limore Domini (Jos. xxu). i
quibusdam est singulariter speciale, oninibus quo- Cur nuiem historise hujus ariiculum ad mediuni
que sit in fidei et cliaritatis inlegrilaie commune; deduxerimtiSj si cui fortasse non paleat, breviler
ut et populus recleclamel: « Miserere mei, Deus, <G aperimus. Poterat nempe quorumdam simplicilas
miserere mei (Psal. LVJ).> Et : « Deus in adjuto- fratrum lenlari, ut quodammodosegregalos se a so--
riummeum iniende,Domine, ad adjuvandum me fes- cietate fidelium ducerent, si in soJitudine positi,
lina (Psal. LXIX).t Alque unus homo jure pronun- eliam communia Ecclesiseverba depromere in suis
tiet :•« Deus miserealur nostri, et benedicat nos orationibus non auderent. Ciunturigitur communi-
(Psal. LXVI).> Quam -videlicet fidelium Ghristi ne- bus verbis Ecclesise, ul in ecclesiastica se commu-
cessiludinem,-et communionemsancii Patres nostri nioiie doceant permanere, alque ipsa verba anin.o
tanlse certitudinis esse debere decrevere, ut hanc salisfaciant fluctuanli, quse testimonium perhibent
symbolo calholicaj professionis apponerent, et fre- prsesentiaefidelium spirituali. Porro auiemilli altare
quentandam nobis inter ipsa Chrislianse fidei rudi- sedificaverunt, norr ad usum libaminum, sed ad vi-
menla mandarent. Nam mox ut diciinus : Credoin carise cum Israelilica plebe societatis Indicium, si-
Spirilum^sanclum,sanclam Ecclesiam; protinus ad- cul et ipsi quasi jam ex persona filiorum suorrim
dimus : Sanclorum communionem; ut ubi .Deofidei dicunl : « Ecce allare Domini, quod Jecerunl paires
nostrse leslimonium reddimus : ibi eliam, commu- - nostri, non in holocausta, neque in_."acrificium,sed
nionem Ecclesiavquse cum eo unum esl, Consequen- - in ieslimonium nostrum ae vestrum (Ibid.). » llh
ter adslruamus. Sanctorum siquidem hsec est in fi- D nimirum id fecerunl ad lestimonium Israelilicre ss-
dei unitale communio}ut in unum Deum credentes, cielatis, nos ista dicimus oh signum ecclesiasiicae
uno baptismale sinl renati, uno sancto Spiritu -con- veraciter unilatis. Illi ne despicerentur a fralribus
firmati, ad unam viiani selernam sint per graliam snis ; nos ne remordeamur a cogitationibusnostris.
adoplionis adsciti. Illi terreni altarisexstruxeresimilitudinem; nos spi-
Sieut autem bomo, Grsecoeloquio diciltir Micro- ritalis concordiseoslendimus veritalem. Illi ad os-
sosmus, hoc est, minor mundus, quoniamper mate- tendendum sui generis testimonium; nos ad tenen-
rialem essenliam eisdem qoatuor elemenlis homo dum novaj regenerationis et fraternse commuuiouis
consiat, quibus et-universalis bic mundus; -ita eliam inviolabile.sacramenlum.
unusquisque fideliura quasi qusedamminor videtur 231 CAPUT XII.
esse Ecclesia, dtim230 sa'vo unilatis arcanse mys- ' Cur ~
bigamus a sacerdoiio omnino repelliiur, cum
lerio, eiiam cuncta redemplionis humanae unus ho- in fornicatioiiem lapsus smpe in Ordinem revo-
nio suscipit sacramenla, quse ipsi universali Eccle- celur,
sise sunt divinitus atlribula. Si ergo umis hqmq Quaedamnamque fiunt in Ecclesia, quse siyier-
241 OPUSC. XI. —LIBER QUI DICITUR DOMINUSVOBISCUM. 242
flua quidem videnlur quanlum ad humanserationis ___rigat; Dominus tecum, necesse est siugulariter dicat.
ingenium, divina aulem sunt, si ad virtutis intimse Quod ulique quantum a regula Ecclesiasticse insti-
respicias sacramentum. Quis enim non miretur ca- tutionis abhorreat, qui limen teril Ecclesise, nullus
nonieis promulgatum esse senlenliis, bigamum .ignoral. Certum est enim quod neque bealissiinus
quempiam nullatenus posse ad sacerdolium pronio- apostolicaj sedis anlistes, cum videlicet obsequente
veri; in fornicalionem vero lapsum eliam sacerdo- minislro privala Deo reddit dbsequia, neque quis-
tem, peracla poenilenlia, ad pristini juris officium qttam omnino pontifieum, vel calholicorum aliguis
revoeari?-De foruicalione siquidem manifesta est sacerdotum his verbis ad allerum singulariter ufilur.
apostolica sentenlia , qua dicitur : « Quia neque Si vero venerabilium sacerdolum consuetudolau-
fornicari, neque idolis servienles, neque"adulteri datur, ut solus soli recte dicat, Dominusvobiscum:
regnum Dei possidebunt (I Cor. vi). >De his autem, et neque sit absonum, neque ab ecclesiastici ordinis
qui secundas conlrahunt nuplias, ita sequitur : «Mu- censura semotum; quid oflicit, si et singulariter
lier, inquit, alligata est legi quanto tempore vir ejus quis. positus id ipsum dicat, dum quantum ad litte-
vivit, quod sl dormierit vir ej'us, liberata est, cui ras sicut uni mlnime congruit, ita _nec inter duos
vult nubal, tantum in Domino (I Cor. vu). > Qui- pluralis ille sermo procedit? Cum ergo ecclesiastica
bus nimirum utriusque sententise verbis aperte B consueludo lanlse auctoritalis sit, utsibiomnisarlifi-
monslralur, quia et bigami divinse legis regulam ciosse eloquenlise facultas humililer cedat, nec illi
non offcnduni, et fornicatores a regno Dei pro suse magnopere habeatur verborum cura, sed sensuum,
carnis intemperanlja damnabiliter prsecidunler si inter duos illa grammalicalis regula j'ure despici-
(Hebr. ix; Ephes. v). tur, consequilur etiam ul ab uno irreprehensibililer
Quid est ergo, quod hi, qui non peceant, de spe contemnatur. Sicut igitur ecclesiasticse aueforilalis
sacerdolii fundilus corruunt : et illi, quos a regno est, .ut inter duos recte dicalur, Dominus vobiscum:
Dei realus eliminat, ecclesiaslici gradus fiduciam, sic eidem auciorilali non est contrarium, si ab eo,
si digne poenituerint, 'non' amiltunt? Nisi quiain qui solus est, aeque dicatur ipsum.
his qui secundis nuptiis copularitur," non tam ad Denique et de responsione ej'us, quse est videlicet,
peccalum, quam ad Ecclesise respicitur sacramen- Et cum spiritu luo; nec non et de lectoris benedi-
tum. Sicut enim Christus, qui est ponlifex futuro- ctione shigulariler pelenda, atque reddenda, idem
rum bonorum, et verus sacerdos juxla ordinem est nihilominus .seiuiendum. Non enim hic digne
Melchisedech, qui videlicel obtulit agnum proprii numerus personarum; sed ecclesiaslicse-potiusuni-
corporis in ara crueis Deo Patri pro salute mundi, tatis altendilurjsacramentum : ubi scilicet nec uni-
vir esl unius sponsse, tolius scilicet sanclse Ecele- C las excludit mulliludinem, nec mullitudoviolat uni-
sise, quseprocul dubio virgo est, quia fideiintegri- tatem : quia et unum corpus per mulla membra di-
tatem inviolabiliter servat; ita quilibet sacerdos' viditur, et ex diversis membris iinum corpus imple-
nnius uxoris vir esse prsecipitur, ut illius summi tur. Nec in unitate corporis membrorum mullitudo
sponsi prseferre imaginem videatur. confunditiir,uec in pluralitatemembrprum unius cor-
In bigamis ilaque non mensura peccati, sed forma porisintegritas violatur.
ppiius inquirilur sacramenti, atque in eorum repro- CAPUT XIV.
batione, non reatus ulciscitur, sed mystica veri sa- Quod populus Israel ecclesiaslicminter se unitatis
cerdotii regula cuslodilur; alioquin quomodo inter regulam lenuil.
crimina non meretur, quod licenter fieri apostolica Et quid mirum, si de sancta Ecclesia dicilur,
doctrina permiltilur? Sed et sacri canones, eos quod et multiplex' in unitate, et una credatur in
qui secundas nuplias improbant, inlra Novaliano- multitudine; cum et ille carnalis Israel,- quia socius
rum hseresim nolanl. Ut ostendamus ergo nos ec- erat genere, jam lunc hujus unitalis videalur inter
clesiasticse semper unilatis tenere myslerium, irre- se regulam tenuisse? Nam et regi Edom riunlios di-
pfehensibiliter utimur, et sinon adeo necessaria rigit, qui dicant: «Hsec mandal fraier luus Israel
prolatione verborum. (Num. *xx). > Et alibi cura Chanana.us re.x Arath
CAPUT XIII. pugnaret adversus Israel, alque sublata ex.eo prseda
Quodsi DOMINUS VOBISOUM inler duos recle proferiur, viclor existeret, testante Scriptura, Israel volo se
a solo eiiamjure dicatur. Domino.obligans, ait: «Si tradideris, inquit, popu-
Jam sane et hoc a fratribusj meis servata lum isium in nianum meam, delebo urbes ejus
charilate perquiro : si duo simul sint fralres, (Ibid.). > Quod nimirum el in libro Regummani-
ulrum alter alteri licenter dicat : Dominus feste declaratur, cuni ab Israelilico populo adviros
vobiscum? Nam scilicet quid est, .quod ad Juda, redeunte David in regnum, dicitur : « Deceni,
unam personam pluraliter loquilur, et poslppsi- inquit, parlibus major ego sum 233 aPuu Regem,
ta 232 censura litteratorise disciplinse,ecclesiastica et priniogenitus ego suni, magisque ad me periinet
consuetudo tenetur? Quantum enim ad loqueudi ar- David, quam adle; cur mihi fecisti injuriam, et
tem, teeum potius, quam vobiscum, ad singulareni non mihi nuntialum est priori, ut reducerem Re-
direelus personam sermo decurrel. Quod si non li- gem meum?> (II Reg. xix.)
cet, ut aa unam personatn verbum plurale quis di- Si crgo populus ille, pro eo quod ex uua stirpa
215 S. PETRI DAMIANIOPP. TOMUSSEU PARS III. — OPCSCULA VARIA. 244
originem ducerel, vel ob id polius, quia unius Dei JA si tota Testamenli Veleris series recenseatur : sed
cultum tenerel, tanquam una persona singulariler quia in solemnitale paschali venerari digne non po-
loquiiur, ul in multis se unum esse testetur : quid terant, ad earum culium aliud iempus est Ecclesia-
nimirum si sancta Ecclesia, quse uno Dei-Spiritu -sfica dispositione provisum.
sanctificatur, et regilur, uniuS Fidei ct Baplismi -B_ecautem idcirco de sacris solemnitatihus jiixta
sacramentis imbuitur ad eamdem iiajreditatem ca- compendium dixerim, ut manifeste clarescat, quia
jjessendam per adqjtionis gratiam convncalur, tan- saneta Ecclesia non tani conslringitur lege tempo-
iam-inter se habeat communionem, ut et singuli TIITO , quaiu ipsas temporum vices ad suum cohibet
verbis omnium, et omnes verbis uti valeant singu- nutum. Neque enim sub elemenlis servit Eeclesia ,
lorum ? Hinc est etlam, quod diviuis insistentes of- sed ipsi potius subjecta sunt, et obiemperant eie-
fieiis, ssepe in imius saneti veneratione cantamus, inenta. Uude el Magister gentium dicit: « Omnia
qubd' toti simul Ecclesias convenire cognoscinius: cnim vestra sunt, sive Paulus," sive Apollo, sive
quod videlicet qui -cantus beatse Dei Genitricis •alio- Cepbas, sive mundus, sive vita, sive mois, sive
rumque sanctorum diligenter inspicit, indubitanter prsesentia, sivefutura. Omnia enim vestra sunt, vos
agnoscit.' autem Christi, Christus autem Dei (I Cor.x ),t
GAPUT xv. -' :B atque, tit oslendat quantse auctoritatis prarogaliva
Quod qucedamfestivitates non suo tempore cele- .saucta prsecellat Ecclesia, rursus ad eosdem.Gorin-
branlur. thios : « An nescilis, ait, quoniam sancti de hoc
Eeclesia siquidem Christi, quse est columna inf- rQundo judicabuiit? Et si a vobis judicabitur hic
mobilis, quse regni coelorumclaves accepit, neqiia- mundus : indigni eslis., qui de miniinis judicetis:
quam oasibus, numerisve deservit, sed omnium nesciiis quia angelos judicabimus ? quanto magis
loeulionum modos inlra suse legis j'ura consiringit, s_ecularia? > (I Cor. xi.)
Nec aucupatur verba, sed animas. Non itaque CiPUT XVI.
magnipendit prsesentiam eorporum, vel articulos "Quod in Ecclesia recle alius supplet vefba
temporum, sed ad devo.ionem polius et unita- allerius.
temrespicit animouum. «Ipsa nempe judical om- Igiturut ad superiora redeamus, quid mlrum si
nia, et a nemine judicatur (1 Cor. n). > Hinc est sancta Ecclesia, cui tanla potestas divinitus est
enim, quod in sacrosancta solemnitate paschali di- concessa, "verba sibi famulanlia ita ad suum con-
cimus : Deus qui hodierna die per Vfiigenitum tuum vertat arbitrium, ul vel singuli plurium/verplures
mlernilalis nbbis aditum devicta morte reserasli; eloquia proferant singulorum ? Aut quid ohest, si
dum cunoli liquido novimus, quia (jrixta calculari-' Cea, quse aliis specialiter congruunt, ab-aliisprofe-
tium supputaiiones) Hebraeorum Pascha prsecedal; ~ - runiur ? Certe non ignoramus, quia cum pueri ca-
circa quod Dominus' passus est, et resurrexit; teehizBntur, Sacerdos interrogal: Quid petis ? Uhi
deinde ubi prius quotuslibet Dominicus dies.occur- non puer, sed alius reddit ejus vice responsum,
rit, Paschalis nobis feslivitas illueescii. Nam et In dicens: Fidem et csetera, qu» proprie ad puerum
Ascensione Domini et saneto Pentecoste sub eodem peiiinent, alius ejus jn persona respondet. Si ergo
sensu dicimus, hodiei cum et islse festivilates con- in ipso regenerationis nostrse myslerio, uhi^cilicet
sequenter juxta rationem paschalis temporis dispo- totius humanse salutis conslat origo, recle alius
nanlur, Decollatio quoque heati Joannis Bapiiste verba reddit alterius : quid prohibet, si et in illis
mense Ahgusto celebratur, cumtamen tempore ecelesiaslicis salutaiionibus,, vel pelendis benedi-
Dominicsepassionis trucidatus abHerode fuisse'«ii- ctionibus alter respon.deiidosujjpleal loeum illius,
iiime dubitetur. qui "vacal? Nam ul aller pro aliero respondbre iu
Eadem quoque ratio est et de festivitate sancti Ecclesia valeai, non modeiTia lemeiilas reperit,
Jacobi, nec non ei B. Petri, quse dicitur a Vinculis. - sed flb aposlolica potius aucloritaie deseendit.
Cum enim Actus apostolici Scriptura dicat: « Quia - Unde et Pauius ad Corhithios : « Cseterum, iriquit,
HerodesJ postquam oecidit Jacobum fratrem Joan- si benedixeris spiritu. crais supDletlocum idiolae?!
nis gladio, videns quia placeret Judseis, apposuit (I Cor. xiv.)
- Huc accedil, quod si propter absentiam quis per-
apprehendere et Petrum (Act. xn); >"deinde sub-
jungat: « Erantautem diesAzymorum, > alque pro- sonarum limet dicere : Dominus vobiscum, vel etiam
tintis- addat: t Quem cum apprehendissel, niisit i'n respondere : El ~cumspirilu iuo , tiirieat quoque ne-
earcerem, tradensque quatuor quaternionibus mili- cesse est, ne dicat: Oremus, sed potius, orem, ne
tum custodiendum, volens posl Pascha producere videlieet' illos ad orationem videatur invitare, qui
eum populo '(Ibid.); » patet absque dubio, quia" desunt: et qul sacrilegium ducit nullis aslanlibus
alio anni tempore bsec per executionem operum henedictionem petere, vef dare, caveat etiam In
sunt effecta, atque alio postmodum colendis solem- fine lectionis dicere : Tu autem, Domine, miserere
nitatibus instituta. Feslivitates enim illse , ul notum nobis; sed dical potius, miserere mihi. Quod si om-
est, celebranlur circa gg4 metas Julii mensis, quo nino prseposterum, omnino videlur absurdum, noii
videlicet tempore neque Pascha celebrasse, neque vereatur Ecclesiseverba solus edere, qui ab ea se
Azymerumdies ille-Hebrseorum populus invenilur, 1mente, et spiritu nusquam decernit abesse: gg§ er
24S OPUSC. XI. — LIBER _QUIDICITURDOMINUSVQBISCUM. . 246
eujus se profitetur specialiler membrum, non J__lepor eloquentiae suppetit,, dum palentes Scripturse
se a suo.corpore divisum asserat prolatione ver- campos effraenis lingua percurrit, populari favori
borum; sed cum Cbristi Ecclesia est veraciter cor' deditrrm spiritus elalionis invadit : et dum
uiuim, confidenter expleat sua? universiiaiis offi- alios pei" recti itineris trarailem dirigit, ipse di-
cium, magisque in his Ecclesiasiici sacramenti verticulum erronese confusionis incurrit. Hinc est
servare viriutem studeat, quam congruentiam do- eiiam, quod mensse lectoribus ex more dicitur :
mesticoeeonfabulaiionisatiendat Auferal a te Deus spiritum elalionis. Ut ergo immi-
CAPCT XVII. nenliforsitan arrogantiaj jam in ipso leclionis exor-
Quod quidquid pene in divinis offtciis agitttr, sub dio humilitas apponatur, recie lanta subjeclionis
figuris myslicis disponatur. arie benedictio petituS, utlecturonon Sacerdos. sed
Sicutenim superius dictum est, nonnulla in ec- cui ipse jusserit, benedicat.
clesjasiicis observationibus fiunt, qu_ein superficie Sacerdolalis auiem salutalio idcirco fit in Eccle-
qnidem frivola videnlur -et levia; considerata vero sia , ut se sacerdos paoem habere cum lola plebe
subtilius magnsevirltilis reperiunlur gravitate sub- fidclium'doceal. Prajcipit enim in Evangelio Domi
nixa. Ut enim pauca peistringamus e jjluriniis, quis nus, dicens : « Cum stabiiis ad orandum, dimiltite,
cunr sacerdotalia conspicit indumenta, admiralione B 1 si quid habetis adversus aliquem, ut-el Paler vesler,
dignum inesserllis aliquid credat, nisi quid in eis qui in -coelis est, dimittat_vobis peccala vestra
figuraliler innualur, iiilelligat"?At si spiriiualis cla- . (Marc. si). > Et ilerum : « Si offers, inquil, munus
rescat inluittis, animadvenit cur sandalia clerieo- tuum ad altafe, et ibi recordatus fueris, quia frater
rum pedes quidem a terra dividunt, pedum aulem tuus habet aliquid adversum te, relinque ibi munus
superiora ex parie tegunt, ex parte non legunt. tuuni anle altare, et vade-prius reconciliari fratri
Considerat etiam," cur poderis usque ad lalos de- tuo, et tunc veniens offeresmunus tuum (Matth. x).»
flual, ctfr superhuraerale ex lini materia, semper Sacerdos ergo, ut hoc Dominicum prseceplum non
fiat; perpendit eliain, quid cingulum, quid desi- solum corde custodiat, sed etiam perexterioris,spe-
gnal orarium ; scrutaiur quoqne nihilominus, cur ciem rilus ostendat, antequam Deo fundendseora-
in modum crucis sit quadrala Tlalmatica; cur reli- tionis offerat sacrificium, per mtituse salutationis
quis' indumeniis sil superponenda casula,cur etiam indicium ostendit se in fraterna charitate unanimiler
manipulus in sinistra parle gestetur, quo iiimirum foederatum.Quapropter siveprsesto sintj sive desint,
spiritualium polius, quam carnalium oeulorum, ipse spiritualibus oeulis pr._seii.es altendat, pro
vel narium piluita delergitur. quibus orare.disponit; nee abesse sibi per spiriluale
Nec illud eliam sine causa decernit fieri, cur " contubernium credit, quos in oratione secum pari-
diaconus, qui dalmatica non est indutus, casula ter comprehendit. Obtulus itaque fidei salutalionis
cireumcinctus legat; eur. etiam ipsa dalmatica in ejus verba intendit, et accipit quod adesse xjominus
sinisira sui parte fimbrias habeat. Porro autem nee per spiritualem prsesentiam cernit. Quisquis ergo
illa consuetudo inaniler tenuit, quod pallium pon- frater in cellula singulariterhabitat, communiaEc-
tiflcalibus indumenlis apponilur, ut lamina in fronle clesiajverba proferre non limeat, quem videlieet i
Ponlilicis ad deeorem et gloriarri anliquilus pone- conventu fidelium, et si locale spatium dividit, cuff
hatur: in qua nimirum lamina nomen Domini te- omnibus tamen unitas fldei in charilate conjungit:
tragraihmaton scriptum erat (Exod. xxvm), quod qui licet ahsint per moles corporum, prsesto sunt
sanctum Domini vocabalur, paucis quidem Jitteris tamen per unitatis ecclesiaslicsesacramenium.
consfans, sed magni intellectus virtutem interius CAPUT XIX.
continens. Sed quid nos infinita persequimur, dum Lotis Eremilicm vilm.
quidquid sub Veieri vel sub Novo Teslamento in Sed inier hsec libet de singularis vitse merilis
divinis agitur officiis, toturh pene per figuras my- pauca perstringere, et quid de prcefal_evitse culmine
sticas ~et senigmata fieri videalur ? Quid enim lota , -sentiam, laudandopotius, quam dispulando,- bre-
illa tabernaculi compositio, quid numerus levita- viter iniimare. Solitaria sanevila cceleslisdoctrinse
rum, quid cseremonise sacerdotum, quid denique schola est, ac divinarum artium disciplina. Illic
vel moderni sanetseEcclesise ritus exigunt, nisi ut enim Deus est totum, quod discitur; via, qua ten-
virtus in els spirilualis inlelligentia. requiratur? dilur, per quam- ad summse veritatis nolitiam per-
Alque, ut ila loquar, myslerium la.etin ministerio, venitur. Eremus nanique est paradisus deliciarum,
duni exierioris cultus exercitio arcanum allegoricse ubi tanquam redolentium species pigmentorum, vel
theoriaj comprehenditur sacramentum. rutilantes flores aromatum, sic fragrantia spirant
CAPUT XVffl. odoramenta virlulum. Ibi siquidem rosse charitatis
Peracti opusculi brevis Epilogus. igneo rubore flammescunt; ibi Iilia castilalis niveo
Verum his, quae ah erudiiis exposiloribus expe- decore candescunl, cum quibus etiam humiliiatis
dila probantur, omissis, id quod iractandum/susce- violse,dum imis content9Ssunt, nullis flalibus im-
piinus, ut enucleatius inclarescat, adhue breviler pellunlur; ibi myrrha perfeclsemorlificationisexsu-
replicemus. Lectoribus namque 23® nonnullis dat, et tbus assiduse oralionis indeficienter emanat.
.vilium arrogantise familiare est, prsesertim si cui §37 Ei cur singula quseque comniemoremf
'
Ml S. PETRI DAMIANrQPp.aTOMUS_SEUPARS III. — OPUSCULA,YAMA. •&$ .
Quandoquidem omnia illic sanclarum virlulum ger- j& sui invicta protectione" tripudiant, et de Iiostium
mina diversis venusta coloribus ruiiiant, et perpe- suorum dejectione jam certi- lriumphant. Quibus
tuse viriditatis gratia incomparabililer vernant. 0 nimirum dicilur : c Dominus pugnabit pro vobis, et
eremus sanclarum mentium deleetatio, et intimi vos lacebitis (Exod. xiv). i Velsi unus est: mNoli,
guslus inexhausia dulcedo ! Tu "caminus ille Chal- inquit, timere, plures enim, inquit, nobiscum 2gg
daicns, ubi sancli pueri furenlis incendii vires ora- sunt, quam cum illis (IV Reg. vi). > 0 eremus mors
lionibus reprimunl, el ardore fidei crepitanlium vitiorum, ac procul dubio fomes, et vita virlutum !
rontra se flammarum globos exstinguunt; ubi scili- Te lex attollit, te prophelia miratur : et quicunqr.e
cet -etnexus uruniur, et ardorem membra non sen- ad perfeclionis cumulum pervenerunt, tuum novere
liunl; quia et peccata solvuntur, et in hymnum praeconium. Porro tibi Moyses debel bis acceptaele«-
divinse laudis anima provocatur, dicens : c Dirupi- gis Decalogum (Exod. xxiv, M); per te Elias co-
sti; Domine, vincula mea : tibi sacriflcabo hosliam gnovrt Domini pertranseunlis excursum (IILReg„'
laudis (Dan. m; Psal.cxv). i Tu fornax, ubi superni xix ); per te Eliseus duplicem magistri sui sorlitus
Regis vasa formantur,- et ad perpeluuin nitorem esl spiritum (IV Reg. u)-,
malleo poeniienlia3percussa, ac lima salutiferae cor- Et quid amplius dicam ? Quandoquidem Salvalor
reclionis erasa, perveniunt : in qua jiimirum obsoa ]3 mundi in ipso redemplionis humanoeprimordioprae-
leloeanimae"rubigo consumilur, et scabrae peccalo- conem suum tui accolam fecil : quatenus sub ipsa<
runi scorise deponuntur. c Yasa siquidem figuli jam saeculivenientis aurora ex te lucifer -veritatis-
probat fornax, et homines juslos tenlatio tribulatio- erumperet : post quem pienus sol veniens, mundi
ms"(Eccli. xxvn). » caliginem splendoris sui radiis illustraret. Tu seala.
0 cella negotiatorum coeleslium apotheca, in qua illa Jacob (Gen. xxvm), quoehomines vehis ad coe-,
videlicet illarum mercium summa reeondilur, qui- Ium, et angelos ad buinauum deponis auxilium. Tu
bus lerrse viventium possessio comparalur! Felix via aurea , quae homines reducis ad pairiam. Tn
commercium, ubi pro terrenis coeleslia, in Iransi- stadium, quod bene currentes provehis ad coronam.'
loriis commutanlur seterna. Feliccs, inquam, nun- 0 vila eremitica, balneum animarum, mors crimi-
ditioe, ubi venalis seterna vita proponitur, ad quam num, purgatorium sordidorum. Tu menlium seereta
emeudam eiiam minimum' qmd solum sufficit, quod puriiicas, squalores diluis scelerum, alque ad ange-
habelur : ubi brevis afflictio camis emit coelesle licse nitorem mundiliaepervenireanimas facis. Cella
cbnvivium, et exiguse lacrynise risum pariunt sem- nempe est eonciliabulum Dei el hominum, compilum,
piternum; possessio terrena dislrahirur, et ad reler- in carne degenlium, et supernorum. Illuc siquideiri
nae"haereditaiis patrimonium pervenitur. 0 cella Q superni cives ad colloquia humana conveniunt, uhi
spiritualis exercilii mirabilis officina, in qua certe non i^amlinguaecarnis verba componunt, quam sine
Iunnana anima Creatoris sui in se reslaurat imagi- vocis strepilu fecnnda mentium arcana pateseunt.
nem, et ad suaj redil originis purilalem ! Ubi sensus Cella namque conscientia est secreti consilii, quod
obtnsi ad subtilitatem sui aciiminis redeunt, et vi- habel cum hominibus Deus. 0 quam pulchra rerum,<