Vous êtes sur la page 1sur 765

Otloh de Saint-Emmeran (1010?-1070?). Saeculum XI. Othloni monachi S.

Emmerammi, opera omnia, ad fidem editionum melioris notae recognita, expressa et emendata.
Accedunt Adami canonici Bremensis, Gundechari Eischtettensis episcopi, Lamberti Hersfeldensis, Petr.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


GURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTBEC A UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMOD A, OECONOMICA,

MNIUM SS. DOGTORUM SGRIPTOMMQUE EGCLESIASTICORUM


PATMM,
QUI
AB yE¥G APOSTOLICO AD INNGCEKTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
.. RECOSIO''CHRONOLOGICA'
QMNIUMQVM EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADlTiOiNISPER DUODECIMPRIOM
ECCLESI^: S^ECULA,-
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, INTERSE CCMQUE NO.NNUI.LISCODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS;
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA; .
DISSERTVriONlBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUSCONT.NENTER ILLUSTRATA J
OKNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS. EDITIONES QVJETRIBU& KOVISSIMIS S.ECUL1S DEBENTUR AUSOLUTAS
DETECTl^AUCTA; "•
INDICIBUSPARTICULARIBUS ANALVTIClS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS HOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, PONATA;
1NTRA
CAP.I.TOLIS IPSUMTEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNO.N ETTITUL1S SINGULARUM FAGINARUM MARGlNEil SUPKRIOREM
DISTJNGUEiNTHIUS SUEJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOUNATA;
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRYPHIS, ALIQOA VERO AUCTORITAT-E 1NORMNE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFJCATA;
JJUOBUSINDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSUl.TO, QWIIQUID
UNUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET TIIEMA SCRIPSERITUNOINTCITU CONSPICIATUR ; Al.TF.llO
SCUIPTUIIJE SACKyE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVICSI QUINAM fATui;s
ET INrQUlBUS,OrERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
scinrTuiii; TEXTUS COMMEKTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,CKTERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIAIlACTF.HI/M NITIDITAS,
CUARTM QIALITAS, INTEGRITAS TEXTUS , rEUFECJIOCORRECTIONIS, OPF.RUM KECUSORUM. TUMVARIETAS
TUMNUMERUS, FOIIMA VOLUMINUM PERQUAM COMHODA SIDIQUE 1NTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER -.' ^
PRETII
SIMILIS, EXIGUITAS,PR^ESEItTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ETCIIRONOLOGICA, y /J-
SEXCENTOKUM FRAGMENTOP.UM 1LL1C SPARSORUM /f **
OrUSCULORUMQUE HACTF.NUS HIC , fcC
PKIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLlOTnECA, EX OPERIBUS AD OMNES £ TATES , '
. LOCOS,LINGUAS | O
Z.
FORMASQUE PERTINENTIBUS,,COADUNATCRUM. ,,_,
SERIES SECUNDA, M -
I.N-QUAPRODEUNTPATRES, DOCTORESSCiUPTORESUUIi: ECCLESLELATINJE \^ \
A GREGOIUO MAGNOAD INNOCENTIUM[^1«===. \^.\
ACCURANTE J.~P.
Ml|?M^%^ ' \&\ '
BIBLIOTHECE CE,EJSEUHIVB&^-f':^ '^% \
SIVB ."-#'$:'! \.' ^
|^\^.;
CURSUUMCOMPLETORUM IN SINGULOSSCIENTI-E ECCLK^SJIC^ EA^BS EBITORR.
JUTROLOGIABINA EDITIONETYPIS MANDATA GRJJCO-LATINA. —
EST, ALIA NEMPE^^^^LIA
VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAYOLUMINA EDITIONISLATINJ3; OCTINGENTIS ET
MJLLETRECENTAGIUECO-LATINJ3. — BIERELATINAUNIVERSOS AUCTORESTUMOCCIDENTALES, TCM
OIUENTALKS EQUIDEil AMPLECTITUH';HI AUTEM.IN EA, SOLAVEllSIONELATINADOKANTUR

PATROLOGI^ TOMUS GXLYI.


OTIII.OMONACIIUS
S. EMMERAMMI,.ADAMUS CANO.NJCUS S. JOANNES
BREMENSIS, GUALBERTUSABBASVALLUMBRO-
SANUS,CUiNDECUARUS-EISCHTETTENSISEPISCOPUS
, LAMBERTUS
HERSFELDENSIS KO-
, PETRUSMALLEACENSIS
NACUUS, ALEXANDERII, HUGOI TRECENSIS EPISCOPUS
LEOIIIENSIS
DEODUINUS
EPICOPUS, CA-
, S. LIETBERTUS
MERACENSISEPISCOPUS,ROGERIUSJC. ITALCS,GUIDO EPISCOPUS.
AMBIANENSIS
TOMUS UNICDS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


m.VIA DICTAD'AMB01SE, PROPE PORTAMLUTETI^E PARISIORUMYULGOPENFEll NOMINATAM,
SEU rETIT-MONTROUGE.

J853
S.ECULUM XI.

I I H l.l I \
g I

MONACHI S.
EMMERAMMI5

OPERA
OBfNIA,
4DF1DE.M EDITIONUM MELIORIS NOT^E RECOGNITA EXPRESSA ET EMENDATA,

ACCEDUNI

ADAJIII GAiffOHICI BHEiIEM§ISf

GUNDECHARI EISCHTETTENSIS EPISCOPI

LAMBERTI HEHSFELDENSIS, PETEI MALLEACENSIS.

ANNALES ET CHRONICA.

INTERMISCENTUR

ALEXANDRI II PAPJE, S. JOANNIS GUALBERTI ABBATIS VALLUMBROSANI, S. LIET-


BERTI CAMERACENSIS, HUGONIS I TRECENSIS, DEODUINI LEODIENSIS, GUIDOKIS
. AMBIANENSIS,

OPUSCULA, DIPLOMATA, EPISTOL/E.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLSOTKECffiJ
CLERI BKIVERS7B,
SIVE
PURSUUMCOMPLETORUM
IN SINGULOSSClENTIjEECCLESIASTICjERAMOSEDITORE.

TOMUS UNICUS.

TENIT 7 FRAKCISGALLICIS.

* EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


TNYIADICTAFAilJTJOJSE^PROPEPORTAM LUTETIJE PARISIORUMYULGOVENFE11 NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTKOUGK.
1853
ELENCHOS

AUCT.QRUM ETV OPBRUM QUI IK-HOO TOMO OXLYI COHTIKENTUR.

OTHLONUSMONACHUSS. EM.MERAM.MI.
Libellus de suis lentafioiiihus, varia forluna el scriptis. cnl. 25
Dialogus de tribus quaistioiiibus. 01
Epistoia de permissionis bonorum et malormn eausis. • 157
Liber de tursu spirituali. . 159
Narratio Oililoni de miraculo quoa nuper accidit quidam laico.. 242
Liber de adrnonilione elerieoriun ct laieosum. 245
De doctrina spirituali liber melrieus. 205
Liber proverbiorum. 299
Sfrnio in nalali aposiolorum. 557
Libcr visionuni. 541
Fragmenlum relalionis de translalione S. Dionysii c Francia in Germaniani
' " ad mona'
sterium S. Enimeramnii, ' 587
Viia S; Wolfkangi. 589
Vila S. Bonifacii. " 427
Pi'ecalio Theodisca 427
ADAMUSCANONICUSBREMENSIS,
Gesta Hammaburgensis Ecclesise pontificum. ' - 451
Descriptio insularum Aquilonis. - <<' 019
S. JOANNES GUALBERTUS.
Preces. SG9
Epislolaa ad fratres. 979
GUNDECHARUSEISCHTETTENSISEPISCOPUS,
Liber poiiliflcalis Eiscbtettensis. 985
LAMBERTUSHERSFELDENSIS.
Anna es. 1055
PETRUS MALLEACENSISMONACHUS. .....'
DecoenoDioMalleacensisinsubB. < 1249
ALEXANDERII PAPA.
Epistolse et decreta. > 1279
HUGO I TRIiCENSIS EPISCOPUS.
Epistola Hugonis ad Bartholomaeum arcliiepiscopum Turon. 1455
DEODUINUSLEODIENSISEPISCOPUJ.
Epislolae et privilegia. 1459
S. LIETBERTUS CAMERACENSISEPISCOPUS.
Charla de cpnslituendis canonicis regularibus in ecclesia S. Aulberti. 1484
ROGERIUS JURISC0N5USTUS 1TALUS.
De diversis pr&scriptionibus. 1485
Dialogus de prcescriptixmibus. 1495
GUIDO AMBIAKENSISEPISCOPIS.
Epislolas et charlae. 1587
Versus de Angelraiino abbate Centulensi. 1509

linpriiiierie MIGNE,au Pelil-Monirouge.


ASKO DOMINlMLSSIII. '-- ':". ".--.

PRESBVTER ET MONACHUSCOENOBHS. EMMERAMMIRATISBGNESSIS.

-
'.;;;;" D:E yiTA";ET: SGRIPTIS OTHLOM .",

" "
S V ':":- :-': JJISOUISITIO, ( ; ';
;
{Apudii.P.:BernardumPez'uim, Dissertaiio isagogica in lom. 111'Thesauri A>;«rf.,pag. x.)

Res Oihloni-"veI Olhlohi apud plerosque recen- A «..anle solitumtempus discendi, sine jussu magistri,
liores, Bi-ovverumpulamus, Oudinum, Pinium, Ma- t arlem discere scribendi. Furtivo enim et insolilo
billoniuni aliosque, quolquot ejus menlionem inje- « modo, nec non sine docenle nisus sum eanidem
ceruni,. obscurissimse sunt, licet eas ipse Othlonus <artem scribendi apprebendere. 0_uade re contigit
amplissime candidissimeque perseripias ad posteros c iil pennam ad scrjbendum inreclo usu. retinere
transmiseril. Paucis omnia complcctimur : ille ipse . t.consuescerem, nee postea ab ullo dpcente super
AnonymusRaiisponeiisis, cujusY!'fce//x»icle suis len- « hoc corrigi valerem. Niiiiius nainque usus pro-
tfiiionibus, varia fortuna el scriptis Joannes Mabillo- < hibuil me emendare. Quod cum viderenl plures,
nius ex codice Emmeranimensi in tom-o Analeclo- «.dixerunt omnes nunquani me bene scripturum.
rum a pag. 404 in lucem exlulil,bic iioster Qlhlo- <..Sed aliler evenit cxgriilia Dei, .sicul.plurimis
IHIS, monachus el Deca,iiiis ininerialis."monasicrii «.iiotum esx. Nam cumin pueriiia.ipspgue Xempo.re
S. Emmcramflii fuit. Idem conjecit quidem acuiis- < quo. tahula mihi data. esi .cum^aliis puerisV.ad
simus Mabiliqnius in Admoniiione prseyia ad dicium < discendam scripluram yiderer .aliquid seribere
Anonymum, nihil tamen cerli nrphuniiare' ausus <.nosse, miraculum npnparyum praebui yidenlibus.
esi, non yisis omnibus,: quoe.a se 'ediia.fuisse coia- < Deinde vero non po.sl longum tempus lam bene
ineniorat Anonyiiiiis, ppuseiilis,prajseitim Dialogo de B «.scribere coepi, tanlumque aiTecluni ad.hoc.liabui,
tribus qucvslioipbtis,)n; quo. perspnani et: suam el «,ut-et in loco illo, quo.talia didici,, id cst in coe-
Henrici monachl Augiensis .patefecisse se scribil. c nobio Tcgernsee dicto, mullos libros scripsissem,
;Sed omiie, si. qiiod esse poluil, dubium sustulere t et in.Franciam (Orienlalem seu Franconiam)
duo .lnsigncs manu exarati codices, ambo quingen- ( translaius adliuc puer, ibique in tanlum mulla
lorum annorum, quorum unum in bibliolheca Lara- « scribendo laborassem, ut inde rediens pene visu
bacensi in-4°, allerum in Sanct-Crucensi in-folio « privalus fuissem. —Quae ideo,» snbjungit Otblo-
reperimus, in quibus iile Diatogus, expressis inier- iiiis, < proferre decrevi, ut aliqjios incilarem ad
Soeuiorum nriminibus, Henrici yidelicet etOtliloni, < siniilem alTeelum labprandi, gratiamque Dei, quaj
conservaius esl.Ut adeo nihil'certius esse possit < lanta niilii beneiicia.prajbui!, alijs narrans, eos
quam Anonymum il.luin Ralisponensem De tentatio- < ad inagnificandam eamdem gratiam Dei mecum
nibus, varia fgrluna el scriptis suis a Mabillonio s irabam. » Et profecto lot volumina juyenis dili-
evulgalum, unum euindeiiiqne esse alque Oihlonum gentissimus conscripsit, ut, nisUpse sub finem ci-
monaclium Emmerammensem. Ilaque qiii ejus yilaj tali libri singula recenseret, nemo facile ut credat
historiam nosse cupit, cilatum. lomuin 4 Anaieclo- animum posset inducere. Quoedam ipsi in biblio-
rum Mabillonii evolyat. Ne tamen quibus Analecla J theca Tegernseensi et Einmerammensi spectavimus
a.d manmn nonsunt, niliil de Othloni vita dedisse in manus et litterarum elcganliam el accuraiissi-
videamur, en ejus veluti epitoinen. Editus in lucem mam conforniationem defixi. Ca;lerum Ollilonus e
fuil Othlonns circa annum 1015, in dioecesi Frisin- Francia reversus paulo post liberalium ariium dis-
gensi, ut ex variis scriplorum ejus locis iiilelligifur. ciplinis se imbuendum magistris pfasbuit, adeo
Ingeiiium doeiie ac facile naclus a prima pueritia annuentibus Musis ut contenlionis laude omnes so-
singularis diligenlia»specimina dedit, artem lilleras dales facile anleirel. Poelicis praecipue, ut ipse
eleganlerpingendi sine magisiri ope ac institutione testatur, delectabalur, ardebatque tanto profi-
discere aggressus. Rem ipse Oihlonus in libro De ciendi cestu, ut Deum conslanler rogaret ut sibi
tentaiionibuset scriptis suisin bunc modum enarrat: « locum prsestaret, in quo copiam haberet libro-
« Cum parvus scbolari disciplinaj traditus fuissem, rum. i Inde e scholis egressus clericali militte
« litterasque celeriter didicissem. cospi eliam longe
ascriptus est. paire jilium opulento cuidam sa»
'PATROL. CXLVI. 1
II OTHLONUSMONACHUSS. EMMERAMMI. 12
cerdotio devovente. Sed Othlonus t libentius in- A ». t illorum petilione, quibus scribere ccepi, ad scri-
ler studiosos quosque el doctiores clericos quam « bendum. » Haecipse Othlonus, qui quid sibi, dum
inter villanos versari saepe desidcrabat. i QHLU quemdam discipulorum acrius casligassei, evenerii,
desideria el consilia, ut qiiantocius expleret ac" in libro Visionum, visione terlia, describil, quod iis
exsequeretur slimulos ei addidit permolesta qiite- puerorum magis.lris terrori esse possit, qui nulium
dam cum Werinbario archipresbyterio , «in epi- in puniendis eorumdem erratis modum servare con-
scopatu Frisingensi prjestantissimo, i controversia, sueverunl. Circa annum 10SS decaniam Emmeram-
quam ipse in libro Visionmn, visione 5 , lale ac mensis monasterii administravil in qua <abbate Re-
aperte denarral. A qua ut se expedirei, « relietis, c ginhardo non juxta regula; sanctaj instituta, scd
< sil, ad lempus meis omnibus, perrexi ad Ratispo- < secundum episcopi proecepium, vel juniorum quo-
« nam civitatem, ibique Burchardum yeneraudum « niiiidam affectum plurima illuc disponente, Othlo-
c abbatem ccenobii S. Emmerammi pro mei susce- < nus jugiter, quanlum potuil, prajceptis hujusmoili
e plione rogans, cito impetravi rogata, pro eo seili- < conseniire npluit. Qua de re iuter ipsum el abba-
€ cet qnod coenobii ejusdem nionachi profecluosum < tem discordia magna exorla est, cum neque ille
t sibi fore arbilrabantur meum scirc in scribendo < sua, nec ego (verba Olhloni sunl cx LIBROYISIOS.,
< vel in docendo canonicos quoslibct.iPraefuii Biir- IB < visionei,) mea vola mulare vellem. Inlerea vei'0
chardus, ex monasterio Augise Divilis ad abliatiam > ssepeper memetipsum, saspeper alios illiim ro-
Emmerammensem assumptus, ab anno 1050 usque < gans, iil i|uia mores mei sibi amnino displicerent,
ad 1057 sub quo omnium Joci censuum el redituum < me a decania comniissa absolveret, uec hoc per
descriptio facta est amio 1031 , Arnoldo seu Ar- t lempora mulia oblinere valui. Unde factum est ut
iiolplio, ex comite monacboet praeposito singula dis- < quia nulla apud eum impetrare polui, zelo plus .
quirente , quam integram babes liujusce Tliesauri c justo duclus aspera incautaque dicta quKdam iia
tom. I,parl. iii, col. 67. Sub eodem Burchardo slu- « contra eum proferrem, ut rne quoque meledictipne
dia pictaiis et litterarum egregie in monasterio Em- < conneclerem. » Quem impelum animi qua ralione
merammensi iloruisse mox memoralus Arnoldus lueril lege eitalam A'isiOnem quartam, qua; gravi-
gravissiinus tesiis esi, qui eum e tali loco destina- taie sua omnes viros religaosos permoveat, ul vilia
lurii esseait, in quo bacienus ipso, donanieel san- suorum prasfectorum ferocius et impoienliiis ne fe-
etissiina Yirgiite Maria adjuvante, abundanl Patres raiil. Porro ex pcenis sibi divinitus infliclis emer'
et fralres sive apud Deuhr, sive apud sceculumvalile geissanno 1062Fuldam secessil. «Cum enini, >inqui
nobiles. » Ipse Othlonus iii lib. De tentatiouibus suis' ., iii lib. De tenl., pag.441, « monaslerium nosiruni,
teslalur; <ineoToco, quo (amioT052) monaciiusfa-'' ' « ici urbe Ralisbona conslitutum, varia episeopo-
« ctus est, clim phirimos diversae qualitatis honiines < rum perseculiorie destrui videreni, ibi.que per tri-
c.invenissel, quosdam libros quidem genliles, qiios- < gin.ta annos meliora sperans subsislerem, occulto
i dam-yerd sacram Scripluram legentes, se cmpisse < Dei judicio longe aliter quam sperarem eveuil.
< tillds solummodd imitari, quos videbal divinannsi-' <"Qualiter autem destruclio lanla eyenerit, quiaiiee
<;stere lectioni. i Quihus sacris studiis dum se lotum' < breviter proferri valet, nec inepiias lanias liic ex-
Oshlorius imhiergil, incredibile est in quantas, ma- < ponerelibet.alils proferenda relinquo, boc solum-
cliinante nialo daenioiie,lentaliones et aninii crucia-' « niodo enarrans qiiia cum extcriora monasleiii nc-
lus inciderit. Exstal de iis singularis liber, ulsupra « stri commoda penitus deslrui sensissem, el contra
jam diximiis, a Mabillonio editus. Eamdem calami- < bsec nil praevahiissem; quin imo a fralribus qui-
tatum suarum liisloriam totidem fere verbis per- <.'busdamjuvenibus, quibus displicebam, apud epi-
lexil iiilibro De cursit splriiuali, a cap. 21, usque < scopum accusalus, varias mibi minas ab illoillius-
ad 26, et in libro melrico De doctrina svmtmli, a < que familiaribus agi saepius audissem, lunc petiia
cap. 14 ad 19. 'Othloniimscholis EmmeramnKiisibus < K!)abbate Bcentia, ad monaslerium Fuldense quasi
praefectum fuisse discimus ex iib. De tentalionibvs r. < ciio reversurus perrexi. Yerumiamen non dubilp
siiis, pag. 44-9, ubi postquam narrasset, se « mox a < qsiin tantaindeslructionem nemo in nos ager.epos-
s suscepto monssiico habitu , quorumdam prece < set, nisi iusto Dei judicio peccatisque nostris exi-
? pulsalum, tantd iterum scribendi siudio fuisse oc-. c gentibus permissus; quod scilicet exinde palam
€'cupaliim, utraro nisi in festivis diebus aut in aliis < datur inlelligi quia in ipso discessiouis mese amiOj
< boris incompeiicnlihusabhocOperecessarel,> sub- c qn.i erat ab iucapnatione Domini 1062 miserando
jungH; «iiiierea successisse et alium laboreni. Nam < semperque lugendo igne combuslurn est coehobium
« pro Co, aityqnod sospiuslegere, aut scribere, aut < nostrem. t Jam vei'o quo anno Ralisponam reYeiv
e dictare videbar, scholasiicornm'cura inihi com- sus sit, nullibi satclare e.xplical Oiblonus. Si ratio
« inissa esl; ex quiu>~~ ""* :n omnibus ita per.gra- babeatur opusculorum et variorum .cjus diverticu-
i liairi Dei constringei):... ..- socpe corpus quieti ne- lorura. quoain codem De tenialionibus suis libro lam
s cessarioenoupermilierei' tradere. Ciimqucdiciandi. in accessu quam recessu Fuldensi fecisse se scribit,
« siudium inessei, ad hoc samissime npn liabuitem- aiite anhuiri 1088, is redjtus vix contigerit. Perseque
e pus, iiisi in fesiivis diebus, aut noctibus, constri-' iiicertumesladquemGbristiannumvitamprodiixerit;
4"clus yidelicet ct puerormn cura ad docendism, et verotamensimiilimum est etim inlra annuni 1085 vlla
13 DE YITA ET SCRIPTIS OTIILONI. 14
cefuncliim fuisse. Ejus nullam in monaslerio Emme- A \ i libet leetor avidus. licei indigno slyloedila, gene-
ramniensi memoriam superesse novimus, prauer < roscetamen niateria; digniiatem relinenlia, pro
solos ab eo relicios libros, quorum tainen maior < dapibiislauiis.poiuisset gustarc. Nam qure sentcn-
pars nomine aucioris deslituta est, nec id adeo fa- ; liaTaulior ei suavior valet esse qaam de gralia
-cile sciri poluissei, nisi AnonymusMabilloniauusquis < Dei, et cur credenda dicendaque sitgralia; judicia
sit, jam nnie ex delecio a nobis Othlnni dialogo De £ quoque quam vera itisiaque et necessaria sint ;
.trib-dsquwstiombuscouslilissel. Beprehendiniusautein < scdet quantam benc agendi facultaiem a nobis
>.concessani habeanius, nisibus totis inqiiirere at-
poslea uoiiienOiblonieiiani in ejusdemlibromelrico De
doclrina spiriluali diserlc sic exprimi in fineprologi : c que piuribus tcstimoniis approbare? fJsee quippe
- Leclnradexlremumprecorhocquammaximesolum, c tria per irium qua?sicnum soluliones in illo libro,
(JualcimsOlliloniquaiidoque\elis meiiicrari, c queiii in lerlio locavi oroine, siylo quo poiui per
(Juilicel indoctusliax surncomponercnisus. c cialoginn proiuli, numero scilicct ei ordke lali
Qui vorsus si vcl a Mabillonio vel ab Anselmo < desiderans sauctam Trinitaiem venerari. Scd
Grabnero, qui AnonymumDe lenlationibussuis cum < ei iu hoc eamdem Trijiilatem vencrari sludebam,
illo coinmuiiicavil, aiiimadvcrsi iuissent, ntillumcui- < quia in terlia quresiioue, quam veiut fercula
qnam dnbium reliquissenl illuin Anonynium esse B c quredam prajcipua rilu sagaci contexla et allala
Oibloniim. Nam et casdein lenlationes Othlo in li- < in cxlremo ad lcctionis ccenam cojisidenlibus ap-
bronieirico De docnitui;ipirituali canii, qttas in li- c posui, de ipsa sancla Trinitale et Unitale, juxia
bro De tenlaiionibtu suis soluta oraiione Anonymus < intelligentisemeaj vires, brevi et aperta probala-
Ratisponensisexponit; et ulrumque o.pusunoeodem- t que, ui sperc. variis exemplis el argumeniis ra-
que codicc menibraneo in-8°, quem aulographum < lione disserui. Spero eiiani me in eodem libello
esse dubitari non poiesi, conlineiur. Sed jam Opera < onmibus lam in sseculari quam in spiriluali viia
Olhloni recenseamus, r.on eo quidcm ordine quo < posiiis aliqua ajdifieaiionis vcrba protulisse, per
.Othlonusinlibro De tentationibv.ssuis ea retulii, sed < qucequilibel esurieiiles et sitienies jiistiiiam re-
quo bic a nobis public.atasuni, slrenue nos adju- < iici possunt. Ha;c quidem de libri exlremi ordine
vanlibus ven. P LeopoldoYt7yJemaiino,R.P.Casparo < sinl dicia, cui litulum imposui De tribus qus's'io-
Alllchner, qui maxima sedulitate Oiiiloniana plera- < nibus, id csl : dc divimcpieialis agnilionc jiidieie-
que prclo paravit, el R. P. Reinero Rcilber, con- < rumqiie divinorum diversitale, ncc non de varia
lubernaii noslro, cui etiam breyi longc iimiinum < bene agendi faculiate. Deinde vero
subjunginuis
Gerhobi praiposili Reicherspergensis opns De Anti- < qua causa fuerit scriplus. Quidam namque mcna-
chrisio et sr.hismale, e menibranis ejusdem manu G *-•< clms de Augicnsi comobio, nobilissima Alemanno-
c rum slirpe orlus, nomine Heiiiricus, cum ab Jeru-
cxscriplum, debebuni erudili.
1. Diuiogum Othlonide tribus e/uceslionibusex co- f salem revertcrelur, apud nos aliquandiu hospila-
(lii.ibusSancl-Cruccnsi.ordinis Cislercicnsis ei Lam- t ius esl. Hic crgo quia in sacra Scriplura saiis
baccnsi ordinis S. Bcnedicii nos cdcre ex supra di- < sludiosus fuit, mc frequenler quasi ddclorem
ciis facilc omiics cogiioscunt. Illuin nobis revercu- < adiit, supplicitcr rogans pro quibusdam sacra;
rfissimuset pcrillustris dominus Gerardus, prasul (. Scriptura; sentcnliis, ut eas sib.i exponereni.
Ego
optimus, quem proplerea Yindobonoj convcninius, < auicm, humilitaieni aiqne imporluniiatem peii-
v\ bibliolheca sua, prrestaniibus mss. codicibus ad- c lionis ejus aitendeiis, prout poiui ad quseque ro-
luic referta; lmnc vero reverendissinius el pei-illu- < gaia rcspondi. Cumque hiec collatio SKpius inier
siris doiiiinus abbas Maximilianus l vi'i.ou.v.(jiG-v.-ciz < nos habiia sibi placerel, posli-emoillud
deposcere
nieii-Uiiiibeiiignissimepraibtiit, Operis sui sar.e pra> t ccepii ulcamdcm collaiiouein liiieiis excipciein.
siauiis ei sacra eruditione pleni occasioneinei rslio- c Quod licel diu lam pro desidia quain pro iguoran-
jsCiiiipseOlhlonusin Iibro De lenlaliunibus stiis, apud < lia differrcm, aggressus sum landem, scribens
J-.iabilloiiiunipag.445,his verbis exponit : <Teriimn < quidcm per dialogum, sed sine titulo aiicioris ct
« vcrolibellum.quem anic amiosxv, ut reor, scripsi, D < absque persoiiarum iioiaruni liiteris, ne facile
< cuiu in exlrcmo ordine posiierim,primodiccudum; c palcret cujus opus cssel. luier hoec vero ille ad
c deiiide qua causa scriplus fuerit, subnecieiuliim. < liionasleritiiii suum vocaius proficisciiur, et post
< Quia enim muliorum accuratis epulis ccenaniium < noii niulium tcmpus ad nos iierum reveniiur.
< mos csl ul in prima et secunda vice viliora quse- < Tunc vitlens qua; scribere ccepi, qualiierquc ea
i que fcrcull (quce non idco viliora dicimus, quasi « adumbravi, unice pciiit ut ei causam scribendi
« sint viiia.scd quod sini inferiorn,)"in exlrema vero c illtislrarem Prologo, ct uiriusqiic persoiire, mci
< lauliora, et aliqua arle prajciptia cocla sibi appo- 5 videlicetac sui, memoriam palefaceioni in dialogo,
? nere jiiber.nt, cupientes in bocnon tam suaj gulic « quod mox, ul poteram, scribcns implere sludc-
s quam alioriiin qui forte invitali sunt ad convi- c bani. Ilsec igiiur causa Dialogum me scribere fe-
< vium, deleciationi et bonori deservire; ego econ- c cit; quam idcirco reseravi, ne videar Ii'us!ra scri-
< tra siinjlealiquid inolilcr volui in cxtrcmo aliqua < ptis alia addere scripia, utque cogniia cliaritate
< lautioris scnlenliie verbula anie facicm legentium, < qua impcllebar ad scriijenduin, quilibci, in quo-
« quasi aj mcusam convcsceiiliiimnrmere. nn.Toui- < rum ma.nus isle lihev veneril, eai.iem cbarilalc
15 OTIILONUSMONACHIJSS. EMMERAMMI. IG
< inciienlur ad legendum. i Hucusque de Dialogo A ex codem codice adjunximus fragmenlwn Relationis
liium quojsliomim ipse Oililoims, quibus quidquam de translatione corporis S. Dionysii e Francia in
superaddere supeivacaneum fueril. Germaniam ad monasleriumS. Emmerammi, de qno
2. Epistola de permissionis bonorumei malorum argumenio plura dicenius, ab ertidiiis viris liaud
causis. — Ollilomun epislolas quasdam et scrmones spernenda, post iiitegram Olhlonianorum opusculo-
scripsisse consiai ex iis qurein libro De leniationi- rum recensioneni.
JJHSel scriptis suis prodidii. c lnler hrec, inguil, el 5. Liber de admonitioneclericorum el laicorum.
< sermones quosdam nec non epislolas pro coiiimnni — Hic esi ille libcllus Oihloni , qiiem appellavit
c utilitate scripsi; qnns si quis forle lcgere voluc- Manualem pro ammonilioneclericorv.mel laiconun,
< rit, apud nos invcnire potcrit. i Ex bis non nisi ab eo adlmc Fuhhe posilo scriplus el edilus, ul ipse
hanc unicam, ipsius Oibloni mami exaralam in teslalur in libro Delcutalioiiibuscl scripiis suis. In
codice niembraiico iu-4» rcpcnmiis. in qua rioclri- eo saluberrima sauclioris viire docuincnta e divinis
nam in proecedentiDialogo tradiiam veluli compen- Scripluiis deproinit Oiblonus, modumquc tradii in
dio jam senex rcpetit ct inciileal. oiuni vitre condiiionisque genere probi ac perfecti
5. Libcr de cursu spiriiuali. — Lihruni hnnc Olb- Chrisiiaui oflicia excolendi. Prodit ex autographo
loims collcgit postquam Fulda rcversns pltiscula J3 Einiiieranimensi codicc in-4°.
alia opuscula edidissei. Dc eo iia ipse loquiiur in G. Liber metricus de doclrina spiriluali. — De
libro De ienlalionibus ct scriptis suis .' c Posl h;ec hujtis opusculi seribendi occasione nemo accuraiitis
< autem, cum viderem sinnil ct audirem undique disscrueril quam ipse Oibloims, cujus in libro De
< Clirisliance religionis desiructionem, reclorum ei lentalionibus el scriplis suis brcc meiuoria el consi-
< printipum negligeiiiiam in subdilos, tam in spiri- deralione dignissima vcrba siint : c Priinuni libei»
< luali quam sreculari viia positos, doleremquejugi- < lum, metrice prolaium, cui imposui tilulum De
c ler pro talibus, cogilare ccepi tit quia nullus digna- c spiriiuali doclrina, scribere hujiismodi eral causa.
< retur me audire commiini sermone loquenlem, < Cum enim quondam, ex infirmiiale maxima con-
< pro miseraque lanta condolentcm, vel scribendo < valescens, ad monasticte professions viiam vcnis-
< aliqua sacrne Scriptura; verba proferrem unde < seui, lunc in brevi, plus qtiam credibile sit, faclus
t aliquos oedificarepossein, Hac igitur causascripsi < sum sospes. Ex qua sospiiaie veriius ne -aliqiiod
< librum mei quoque opcris novissimum, eui lilulum < damnuni spiriluale mibi oriretur, prece Doinimuu
< imposui De cursu spirituali. in quo vidclieellibro < intima rcgavi ne me in lania sospitaie posiiuin
< quanlumpersacrreScripiurre, maximequeperPsal- < olio inulili torpescere , sed aliqua icntaiione,
< lerii ci Evangelii, campum currercpotui, scribendo C < quam mibi congruere scirel, pulsari permiiierci.
« protuli. J Qurefere eadem repetit in prologoprre- < Post banc oralionem non mulium temporis flnxii;
senlislibri, eruti ex aulograpbo codice in-4<',quein < el ecce varirc lenlaiiontirii molesiire aceedeutes in
adbtic bibliotbeca Emineraiiimensis possidel. Aliud < lantum nie circiimdedernnt, ul et incauie me
ejusdem operis exemplum in codice Tegeinseeiisi < orasse et magis ad interituni quam ad provenium
in-S° vidimus, ab ipso eiiam Oililono exaraluni, et c exaudiluin esse aliquando vererer. Sed srepius rc-
grati aiiimi causa Tcgernseensibus cum Proverbio- < Iraclans illud aposlolicum : Fidelis Deus, qui non
rum libro, elc, donalum. « palietur vos lenlari supra id quod polcslis, sed fa-
4. Narratio de quodam miraculo, ele. —Karralio c cicl cum tenlalione provenlum, ul possiiis sttsli-
brcc in eodem codice unde libruin De cursu spiri- c nere, Iaboravi, non quantum debui, sed quantiim
luali accepimns, exsial, et quidem una eademque < fragililale mea perniillenle, ipsoque Domino ad-
inanu, id esl Oibloni, perscripia. Ifrcc etsi brevis <juvanie, potui, ne in conspeciu adversariorum
sil, qu;cdam lamcn conlinet qure veieris discipliurc < ineorum corruerem. ldeoque in tanta moleslia
consueludines egregie illusirei. Primo enim lucu- c tenlationis, qure eo magis imminebal, quo major
lentuin bic babcs exemplum, homines de crimine c sospitas corporalis inerat, omnimodotractare ccepi
suspcctos judicio aqua?probandi. Alterum cst, bo- c quali studio qualique laborc corpus spirilui sub-
rninem licet ejus criminis, cujus causa judicioaqure c jiccrem. Nam ea qure comiuuniier cum creteris
commissus fueral, puruin ac innoeeiHeni, lamen < fraiiibus in coenobio agere doccbar, sed et illa
snccubuisse, ob aliud scilicet crinien, quod nccdum « qure speciali devolione scribendo aul legendo, scu
pccnitentia eluisset; alque adeo judicium iliudaqure c eiiam jejunando sponie subii, non satis aflligere
ferventis vel frigidre ad coiiviiicendiimde certo quo- < corpus videbaniur. Cumque diu Iraclarein quo
piam et conlroverso crimine reum , neqtiaquam c poiissimum sludio memel.iii taniis periculis con-
fuisse ejusmodi, ul innoccns damnari non possei, < sliiuium aptissime jugilerqtie consiringerem, oc-
nisi is non solum ab eo deliclo de quo suspicioerai, < curril animo tit in diciamine me occuparem ali-
sed et ab oninibus prorsus eliam alius generis pec- < quo; quod et srepe expenus sum meniem lasci-
caiis immunis esset. Postremo ex bac bisloria di- < vam cujuslibet scbolaslice iiistrucli in nullo posse
scere licel undecimo sreculolaicis barbain -radere, < magis conslringi qtiam sludio dictandi. Ilujus-
clericis vero eamdem nulrire nefas fuisse, cujus rei < modi igiiur occasione accepia. libellum primnm
exempla forleaiibi plura occurrtint. Narrationi buic < seribere ccepi mctrico scilicet siylo quo lr.axinic
1" DE YITA ET SCRIPTIS OTHLGNI. 18
s in sreculari viia posiius me exercebam, ponens A medii wvi, recenlissimeedita,ad annum Cbrisli 1092,
< in eo varias spiriinalis doclriiire senientias, qui- a pag. 450. Ubi lamen monendus esl vir anliqtiiia-
; btts me solummodo conira tentaiiones immineii- ttim sludiosus cjusdem Henrici Elcgiam de diversi-
< les insirtiens roboravi, aut praviialis mcre qtian- tale fortuncE cl philosophice consolalionc, jam circa
i lilaiem, quam cum creteris clericis comimmiter aniinm 1550, aique adeo maximo anie Dauiniuni
< in mundo exercebam , perlinaciamque , quam tempore, iniegram lypis excusam fuisse, ciijusmodi
< specuiiitor prre n.utiis i.jiuem rCiiitC.jam, magis excmplar ni-4c Insce oculis in bibliotiicca Teaern-
< attenderem, aique liiieris exposilam majori poeni- seensi ridimus. Addimus prreterea in opere Leyseri
c icniia dilueiHtam agnoscerem. Inscrui in eodem magnam vim medii sevi poelarmn desiderari, qiiam
< etiam libelio sermonem quemdam Iamenlabili siylo nobis nosira collectanea suggcruni. Imo si nobis
< editum , prius quiJem dispulans de diversa cleri- otium esset, facillimum forei Lcyseiianain Hisloriam
< corum negligentia nec nonavariiia; dcinde nar- dtiplo vel amplius auciiorem reddere. Laudandus
< rans de miserabili improbilatisinea; vindicla, tam lamcn vir egregius quod vaslissinnim argtimenlum
< spiriiualiter qnam corporaliter pairala. Ignorabam adeo biculenio specimine illusirare saliem aggressus
< eiiim tunc si quo loco proferenda forcnt Imjusmodi sit. Sed Iiree incidenler dicla siinlo ; ad Olhloni
< dicta, qure licet in modo sint posiia, post creiera B I opera revertamur.
< lameu, eum me aliqtiid perspicaciori inluitu 8. Sermo in Natali apostolorum. — Oiblonumser-
< agnosaerc comissem , a me consiant edila, quia mones scripsisse saiis ex diclis prrecedenle numero
< metricis prclatus est verbis, qure puris et inlran- conslare potesl. Ex his lamen non nisi hunc uni-
< libus ad discendas lillcras a mtillis primilus exlii- ciim in autographo codice in-4» posieris bibliolbeca
c beri solent. Inprimis quoque ponere decrevi ul ex Emmerammensis servavit. F.orle in aliis Ravarias
< iioc quilibet ad veriiaiis viam conversus sumat bibliolhecis plures supersunt,. quos ob Oihloniaiire
e quasi praiidium conversionis surc coiigruum, sic- manus clegantiam ct rotunditalcm ab aliis diseer-
< qneleviori. cibo refeclus ad Iauiiores tlapes sacrre nere uobis non admodtim diflicile forei.
< doctrinre capiendas aplior aecedal. ) lltmc libel- 9. Liber Visionum,—Himc insigncm librum, ex
luin ex codice autograpbo in-8", in bibliotbeca Ein- quo mulia egrcgia, bisloriam srcculi xi speciantia,
mcrammensi servato, edidimus, adjectis varii argu- nec ullibi alias obvia iiilelligimus, Oihlonns post li-
menii sacris odis, cpigrammaiis el poemalis, quae brum De spiriluali doclrina et dialogum De tribus
omnia mami Oihloni cxarala inlaudato codice spar- qucestionibus,Fuldrr agens composuil. Qtia de re ita
siiii habcbanlitr. ipse in libro De lenlalionibus et scriplis suis disseril:
7. Libri Pioverbiorum non nisi paucissimis in *- < Librum vero Yisionuni, licel poslduos scripserim,
libro De tentationibusel scriplisisuis Oihlonus memi- < in ordine tamen sectindumideo posui, ut ilia co-
"nit. < Ilem lilieilinn Proverbiorum, inquicns, in eo- c clrina, qure in priori libello (De Iribus quccslioni-
« dem moiiaslerio Fuldeusi posiius, scribsre coepi. ) < bus) variis prolala est senleiiliis, in boc quoque
Et sub finein ait, pneler alia c muliis dedisse se aut < variis corroboiarelur exemplis ; caque tenacius
misisse aliqiiando sermones aul proverbia, seu aliqua < prremissa amico inluereaiit verba, qure majori le-
ffidificaiioiiisscripia. i Proverbia lirec sine dubio, < siimonio tam piclalis qiiam sevcrilalis divinre in
diversis lemporibus edi.la, post ipse iu boc, quod liie < siibseqneiitibuscommeiidaniur, in morem vidclicet
vides, corpus collegit redegiique, cx quo adolescen- < laulioris cibi, qui primo aqua pura coctus, deinde
iidi < possenl aple inslrui posl Icclioncm Psallerii. • aliqna aceli vel eiiam jjiperis adjeciione accuralius
< Suntenim, i ut affiriual Aucior in prologo, c niullo < prrcparalur. .Sola enim leniialis verba in doceiulo
< brevioris ci planioris senteniire qtiain illa fabulosa c prolaia, qtiasi qiiidam cibi in sola aqua cxcocli
< Aviani dicta, sed ct tiiiliora quain quredam Cato- < possunt inlclligi. Se;l cum debinc aliqua.sevcrilatis
< nisverba; qiireutraqiieomnespene magislri legere < exempla admisccniur, velut amaro aceii seu pipe»
< solenl ad prima puerorum documeiila, non attcn- ,n i ris addilamenlo condita fercula, ut suaviora efff-
< denies quia tam parvttlis quam senioribus Clirisli '. ciantur, non incongrue inielliguntur. Apparet
c fidelibus sacra polius quam geniilia riidimenla pri- « igilur quia sictil cibus lam amaris quain suavibus
c iniltis sinl cxliibenda, ut in his aliquatenus insirti- < condimenlis cocius avidius sumitur, iia etdoclrina
i. cti, posiea srcculares liileras arii Grainniaiicre < blandimenlis quidem incboala, scd deiinle alicujus
s congruas securius discam, i eic. Opns hocextuli- < severitatis coiumista exemplis sludiosius audiiur.
niiis cx aulograplio Einmerammensi in-4°. Exsialel < Unde ct Aposlolus doelorem qiiemlibei inslruens
aiiud aulograpliurn in bibliotheca Tegernseensi, sed < ait : Argue, obsecra, increpa, id est, blandimenia
prir.cipio mutilum. Porro in eadem Tegernseensi < lerroribus admiscc. — In Fuldensi igilur mona-
biblioiheca reperilur cliam alius codex membraneus < slcrio posilus, ci optatre iranqiiiliilalis atque cha-
iii-8", sub finein sa;ctili xn exaratus, co.itiiiens cu- < riialis dono ibidem polilus, frequenter traelavi
jusdam Henrici proverbia cenlum, Iioc init : Pax sit c qualiier pro ejusdcm tranquillilaiis graiia Deo, a
Ilenrico Dei amico, etc.; qui Hcnricus non videlitr < <piomibi daia esl, grales referrcm. Magimmquippe
diversus ab illo Ilenrico Sepiimelleiisi, de quo eru- < iiiibi liiiic videbaiur in eodeui moiiaslerio paciflco
:<ileagit Polycarpus Lcyserus in ilisloria Poclarum • incessu posse dcanibulare. Quapropler aniuium ad
13 CTJiEONUS -MONACHUS S. EMMERAMMI 20
< deferendas Deo graiius omnimodo converlens, el A / quo:lam ccenobiia Limrciacensiea aliaqne omnia S.
c si qua diclftndi malcria f.ple occurrcril, niiuius YvoIf;;angiiniracula iJiomale Latino coiisnihanlur,.
c exquirens, reperi landein qiiamdam diciamii oc- iioc, lion alio, modo in ainplissimum opus de Aciis
< easionein, visioncsvidelicel, quas ct ego qiiomJam Sanciorum inscrenda.
< vidi, el ab aliis per loca diversn profeclus auclivi. 11. Passim in bibliolhccis Gcrmaniicoccurrit Vila
< IJas r.amquc ad mullbnim nciiiiam dcfcrre ideo S. Nicolai ep. Myrrhcnsis auctore Joanne diacono,.
< uiile esse arbilraJjar, qnia credo ad onmes bomi- qui se in prologo scrvum S. Januarii vocal. Ac brcc
< rscs perlinere, quoiies quilibet visilaluf a Dcoaui Yila duplicisgeneris esi. Una cnim singuliscapilibus
'. per casligaiionem, aut per consolalioncm, sicul meirica lcmmrua prrafixa habel, quorum primum
c el ips'e in EvnngeJiodici! : Qncd uni dico. omni- hujusmoJi" csl :
< bus di. o. Incitab.ir eiinm cx hoc ad scribcndum, ITieiilirr iiigp.inii
Vilr.rararr;it iviroiM,
< quia cuin oliin libclios <li;osodiderim, terlium pro firacia queiu uovit,Duiiuuinoc:gralia sprevif.
c sancite Triniiatls houore, si ipsa Triniias digna- Allcra his leminaiibiis cnrcl, eodcmque moJo quo-
'. reinr iiispirare, srcpiusopiavi addere. Tali iiaque prior, nempe h.is vcrbis incipil : Gloriosa qttidem
' causa iiiciialus libritm Visiunum,dc quojani locu- acia snnciormn, quibus.ab orlu nalivitatis, clc. Quanv.
c tus suin, scribere siudui. i Ilucusque Othlonus H I liariim Oililonns cuiendaverit incertum nobis esu.
<.!eisibsc suo opere, qno cx comvo ei forte eiiam Conjicere lamen vel ex versibus Iicel priorcm esse-
r.niograpbo codice Emmcrammensi in-4°. R. P. Lu- iii qua exornnnda suum Oililonus siudinin colloca-
i-oviciis Moidings, solerlissimus el in bis sludiis, verii. Forie ctiam non nisi arbilrio scribarum ge-
(isioiulei per sacra; obedieiilireniunia, qore cninlaudc niiKiiisOlliloni prologus, in quo siiam-c.?iCHrfflfionciB
obit, iicct, sludiosissimiis sodalis nosier exscripsil. iniimari ait, prreiermissus in scriptis libris fuil. Sed
Dolenduni sane, codicem a priricipio, nescinuis qua brcc conjcclura (anium est. Ciclernm ctiam a Rei-
causa, muiilaliim uno folio destitui. Si libri mss. noldo episcopoEystelensi quamdani Ilisiorinm.de S.,
monaslcrii Pruclensis prope Ratisponr.m, qni anno Nicolao eciiiamfuisse.jam in IiinerenoslroBavarieo.
1547 ibidem exstilenini, aJIiue habenlur, ex enrum msnuimus, qr.od vide.
qaopiam nosira editio aliquando rcsarciii potcrit. '12. Scripsil cliam Oihioiuis Vitam S. Allonist_
iuter ilJos cnirn librum Visionum Oililoni recensitos una cuni quibusdam carminibus ad eumdemsancluin.
fuisse, discimus ex eorumdem Catalogo, prrcdicio pertinentibus,quod ipsius lestimoniiim csl in Iib. De-
wmo satis accurale confecto. Ea vero recensio sic tenlat. ct script. suis. Porro aulcni u)ii baic Vita deli-
babet: c Senieniirc divinrct!eTrinilate cl subslaslia tescat nos iionduin comperimus. Forie Yiia Alionis,
Triniiatis et alia bujusmoJi. Iicm senteniia; divinre(C a Bollandianis ad dicm 9 Februarii et a Mabillonio-
quariim et sic sciendum cst (iia cod.), qubd Deu;.' Siec. Bened. III, p. n, a pag. 217, ediia el ifhislrala,,
bominem formalum, ct in codem qnredam de Rhe- ab opere Otbloni disiincla non esl, prreserlim ciim
loriea. Cronica Boniionis, ct in eodem liber sancli (ine, quem varia carmina consequi poluerunl, Irun-
Ambrosii De vila cpiscoporum. Csnsliluiio Gtlasii, cala sit, ei ejus inilium eodem fere modo, quo YilreS.
qualis dehec.t csse pastor Ecclesirc. Exccptum de Yvolfgangiprincipium, concinnalum sit. Ncc quem-
Yita soliiarionun. Serino cujusdam in laude sanctrc quam moveal quod auctor cciilreAllonis Yiire aperte
iiarire. Libcr Holdeberli [sic coci.; lcg. Hildelierti] sc monachum Aliomonasteriensem fuisse et s.rcculo
de Maria jEgypliacs, el alia quredam. Liber Becire undccimo iiigrcdiente (apud Mabilloniumtypogra-
De nalura-rerum. IJem ilc divcrsis fruciibus. Pa- phorum viiio sreculuniix pro xi excusum esi) fioruisse
therius. Duo Abecedarii. Libelius dc Petro puero. innuat, quod ab retate Oihloni alienum sit. Kaminorc
Liber Yisionum, t e!c. suo Oihlonus ejtismodi Yiiarniii non primus auclor,
40. Vilam sancli Nicolai, mcnon sancli Wulfgangi sed interpolalor duntaxal fuil, qui siyliim emendas- .
e.nisndans, sicut in ulriusquc Viice prologo iniimalur, se,aut aliqua dempsisse vel addidisse conlenlus rcli-
seripsi antcquam proftcisccrcr ad mouaslerium Ful- qiiaomniadissimulavii, ul ut a suo tempore ac loco
dense, inquil ipse Ollilonus lib. De tcntat. ct scriplis D abliorrenlia. Illuslre hujiis exemplum, ne longius
suis. Hanim allera cdita cst apnd MabilloniumSrc- abeamus, nobis suppetit Viia S. Wolfgaugi in Aciis
cul. Benediclini Y, a pag. 812, sine Othloni lamcn SS. Benedicl. Srcc. Y, pag. 811, edila, quan; genui-
pnvfalione, quam hic cum analec-tisquibusdam, quo- numOthloni fctnm esse supra domoiisiraviinus, licet
vum aucioi' nos latei, ex codiceMellicensicxiiibeimis. advcrtentc Mabiilonio,cjus auctor jii«/ta ab ore ejus,
Pr:e:erea in graliam erudiiissimorum Pairuni Rol- sancli scilicei Yvolfgaugi,acccpisse sc lestetur, quod
iandianorum noiamus diversas egregias ei accuratas Otblono, cciiUimfere annis S. Wolfgangoposieriori,
collectiones luiraculorum S. Yvolfgarigi lum mss. convenire non posse viro docio vistun fuit. Scd ea
tum typis edilas in monasterio Liinrelaccnsi seu veteris. auctoris verba reiinuil Othlonus, operis
Monseensi liaberi, ex quibus ea prrasiat qnre Palavire emendalor laiilum efinlerpolalor, non primus con-

vemacula lingua apud Georgium Holer anno 1055in- ditor.
3<-satspisso volumine prodiil aueiore reverendissimo Scd quid siis alinervam.'
domino Simone, ejusdcm monasicrii abbaie. Sed 15. Posiquani Fulda Oiblonus rediii, sci-ipsil prre-
optabunt vicissim dociissimi Paires, ut ab emdilo ierea YiiamS. Mnijni,« compulsus fvalr-um.duorum.
2! DE YITA ET SCRIPTIS OTIILONL S2
< preeibus inlimis ei assiduis, Yvilhelmi scilicet ex Ai. « agCrenlur ibidem. Qua de re ad monasteriurii
« congregatione noslra, i inquit in libro De tentai. « Amerbach dictuntperrexi, cupiens Illic exspectare
eljcriptissuis, <et alterius, qiii ad nosdiscendicausa < quousque eertus fierem de monaslerii (Emmeram-
« ex monaslerio S. Magni venit, Adalbam dictus, t mensis)qualitale. Cumqiieab ejusdem monasterii
« quique nunc in sanclre Afrts coenobio abbas esl < abbale susceplus omni bumanitate et pielate reti-
< conslitutus. J Opus adhuc laiet alicubi. Nam libri < nerer, el de sacrrc Scriptiirae qureslionibus multis
duo deYila S. Magni auciore quodam Pseudo-Theo- e inler nos sermo assiduus agerefjr, placuissetquo
doro eremita, al) Ermenrico Elewungensi monacho < ei srepissime responsio mea, accidit ut juxla
emendali et dislincti a Goldasto dicuntur, qui eos < Pascbalia festa dixisset ad me : Credile milii, quod
primum in lucem protulit tom. I, parl. n", rerum < si vobis pracipere aliquid possem, absque dubio
Alamaiinicarum. Creierum ex citato Otliloni ioco - < prmciperemat in hacsolemnitnleproxima sermonem
supplehdi sunt abbalum S. Udalrici ct Afrre Atigusla; « facereiis ud populum. Cui ego rcspondi dicens :
Yind. calalogi, in quibus toto undecimo sseculonui- « Cur lalia dicilis ad nie, qiii nihil hujus rei scio, qui
lus Adalham occurril. « nunquam consuevi populum alloqui in publico? Illo
11. Oinnium Oiblonianoriim bacleiius receiisito- " « vero cadem repelenle, coepi mox cogilare intra
rum operum pfjeslantlssimum cst De Vita S. Boni- B « me dicens : Quid facerem, si aliquis, cujus juss.i
facii episcopi Mogunlini el marltjris, cujus hancnobis « transgredi non prrcsumerem, taliamihipraeciperel?
historiam texit in lib. JDClent. ei script. suis : « Cura « Undehiijiisniodiopusassuriienduiiiesl mihisponte,
( igilur persecuiianem qurim in monasierio nostro < priusquam ab aliquo conipellar polente, ut sic
« passus eram fugiens ad Fuldense monasteriurai 3 probem quid facttiriis essem. Continuoque slylo
-<-veuirem, ibique per annos qualuor cum tranquil- < accepto, scribereccepiin modum sernioiiis,sumens
;«•litate magna commoralus yiderer, dictandi scri- < exordium de Esalmisla; dictis : Dominus de ccelo
< bendique sludium frequentare postulabar a qui- s prospicit super filios hominum. Qnrciiinrirum dicla,
.:.«.-liusdamejusdem monasterii fratribus, ut S. Boni- « quanlum polui, simililudinum argumentis robo-
« facii Yitam, difficili slylo editam, aliquid facilius < ravi, credens per hrec aliquos aedificari. Cui vitle-
< ederem. Quam peliiionem licet diu denegarera, _< licet operi litttlum imposui: Quomodo legendum sit
.-.«postremo lameri compulsus iniporuinis precibus, i in rebusvisibilibus.Cuni aulemin eodemlocounum
« ul potiii, quod petilus eram implevi. Causa ergo < pcne annum manerem, venerimt nunlii ex irio-
< lali librum sancti Bonifacii promptus scripsi. > « naslerionosli'omissi,cumquibuseicindeadpatriam
Opus hoc, in duos libellos ab ipso Otblono diyisum, . « reversus suin, i elc. Ex. diciis Oibloni liaberiius
*-
quos juncljni librum hic vocat, ab Henrico Canisio, opusculum hoc inmodum scrmcmiscoritextumftiisse.
<Jretsero, Bollandianis, et postremo a Mahillonio Forte id adbuc in Franconico monasterio Amorba-
editum est in Aclis SS. or. S. Bened. Srec. III, parle censi, cujus. bibliol.heca ' egregia esse ferlur, adhue
"II,.a pag. 28, cujus vel spla prrcfalio, si.cuinliacte-. asservalur.
nus de Olhlono rclatis conferatur, evidcntissime ac 17. Ex loties citato libro De lentat. el script. suis,
planissime demonstral illud nullius alierius Ollilo»i pariler palel Olblonum eliam scripsisse librum De
esse posse quam Eimnerammensis, Fuldre bospiiis, confessione acluum suornm. « Al-si qiia, inquit, in-
el S.Bonifacii, Fuldensium patroni, aliquol aunis < firniilas vel subitanea mors me in extremis impe-
aiumni.. . « direl a debila confessione, saltem per scripla palc-
".,:15. Brcwerus in Sideribus iliuslrium el sanclorunt < facerem, quis ex memelipso, quis ex Dei graiia
yirorum., qui Germaniam, praiserlim. magnam, olim t essem. > Ilunc libriim nondum reperimus, nisi
rebus .geslis ornarunl, etiam Vitam S. Pyrminii forle is ipse sit quem De teniationibus eiscriplis suis
chorepiscopi publicavil, prrcfixo Olhloni ccenobila; coiiscripturn Mabilloniusedidit.
Fiildensis noniine. Yerum eam lucubrationem Othloni 18. In lorni noslri I parle i publicavimus oralio-
esse non ppsse, sed Warmanni ex monacho Augiensi nem seu precationem Otbloni, idiomate Lalino et
8l TbeoJisco
episcopi Constanticnsis, jiim ertidile acsolide oslen- scriptam, qure sine dubio illrc dueeoratio-
dit MabilloniusSrec. Bened. III, parl. n, a pag. 456. ncs siiiit de qnibus in libro De tenlat. el scriplis sui&
Et vero quis credal ipsurii Otblonum in libro De ita loquitur ;. < Adhuc proferre libet duarum oratio-
leniai: el scripl. suis,. ubi minulissinia quseque « num verba. Aliendens enim srcpius quia pluririios
Opusculapersequilur, Yitam S. Pirminii solam silen^ « Cxempiis pravis seduxi,.talia oralionis verba scri-
tio prselermissurum fuisse, si re vera quid ejusmodi < bere sludui, in'quibus unusquisque satis doceri
olim condidissei? Igitur aut conjeclura, aul. pseudo- < poiest quomodo pro se el pro aliis orare debeat.
epigraphus codex Browero imposuit. < Qure scilicel orationcs cum a quibusJam jam lia-
16. Certum autein aliud est opusculum Otiiloni: < beaiiiur, iii hoc opusculQ describere nolui. Hre
Quomodolegendunisilinrebus visibilibus,quod lamen < auicm orationes,'aliaque superius de diclandi dono
a nobis hactenus nullibi reperlum est. Id his verbis < prolala, tanlo magis pietali divinre constant refe-
describit Oihlonus in lib. De leni. et scripi. suis : < renda, quanto amplius noium est me vitiispltiri-
* A.d monasierium nostrum prius pervenire nolui < mis quondam deditum iiihil horum i.neruisse. >
< quam indiciis aliquibus explorarcm qualiter omnia Orationes prrfidictaseruimus cx codiceaulographe
25 OTIILOJNUSMONACIIUSS. EMMERAMMI. 2{
Emmerammensi, cui siniilliniumeiiamin biblioibeea A } Nulhis igilur alius lituhis noniinalim S. Diouysii
Tegern.seensi conspeximus. incriia implorandi Othlono eral, quam firma per-
19. De iihro OliiiouiDe lenlationibus,raria[ortmia suasio de cjusdem corporis in monasierio Emme-
cl scripiis suis salis haclenus piredieavimus. rainmensi prreseniia. Idem spectat codcx alius
20. Promisimus supra aci quartumOlbloniopuscu- membraneus in fol. bibliothecte Emmerammcnsis,
liim nos hic de magni nomenti (ragmenlo relationis qui opera S. Dionysiovulgo aliribu-ta complectens
de translalione corporis S. Dionysii in Germaniamad manu Oibloni exaralus est, ul proiianl
sequenles in
monacterium S. Emmerammi aciuros. Quocirca pri- finc versiculi:
iiium omniuni vide noiulain noslram ad eain laci- En ego liuitilliisOlblolivulgovr.ciialus"
niam, unde consial dictum fragiucninm aut Olblono (Jiia.iivisomnigeuiscontipmssiin rn?.Inlactis
Sat tsnienisiudo|iiissciibi'iidoHiuni
liliiproinplus
iiuilto antiquius, aut sallem ceriissime Oihlono SsncieDionisimnrlyro.elenerriineCliristi.
corevum vcl ipsius omnino Olhloni csse, id quod UiidGmci qtuc.-opreciiiussscrismpniurcslo.
VosquoquequiIcgitis,venianiniiliiposcopelatis.
quid in celebri illa de Iranslalione corporis S. Dio- Ubi vides
nysii ad monasterium Enunerammensc conlroversia Dioiiysium ccleberrimummarlyrem dici ab
inoinenli afferat, neino ignorai, qui prreeipuumMa- Oililouo, quod de ejus corporis possessione ac rc-
billonii argiimenliiin, a silentio Arnu'plii seu Arnol- g1 cenlissima iiiveniione, qure circa 1065 coniigeril,
enmis lale Bajoaria gloriarclur. Nec videlur Ollilo-
pbi comitis in ciialogo-De miraculis S. Emme- iius
rammi, etc, petitum recle unquam expendil. Veruni Opera Dionysii aJio animo exarasse quam ut
id argumentiini hoc fragmenlo niminm qiiantum receniem tutelaris sui gloriam el veiieraiionem,
infirmatur. Gum enim ipsc Mabilloniusiom.JVAna- osiensa ejtisdem doctrina et erudilionc, apud suos '
et confirmaret, quamvis ipse circa brcc
lecl., pag. 405, fateatur, OlbloiiiiinArnolpbo requa- angerct
lem exstitisse, quid trarlilioni Emmcrainmensium lempora Raiisbona abessel. SeJ el anie inventioneni
obsit silcntiuin Arnolli de prrcsentia corporis S. Dio- corporis S. Dionysii Emmerammcnses idem sen-
• nysii, quam Arnoipho syncbronus, pieiaieqne ac sisse constat ex alio coJice niembraiico iii-4", qrii
doclrina si non major, c.erle par Ollilonus adeo libros qualuor Dialogorum S. Gregorii papre conti-
ad quorum calcem bosversus legas:
aperie prrcdical? El profecto Oiblono, corpus S. nel,
Volicepta niei calumocurrente peregi.
Dionysii in suo monasterio Emmerammensi adesse SpondetUdalricorailiiSuevomelalaboris
prresens, persuasissimum fuisse, ex monumeniis ab rrnsmiafixa polis,nonlubricadona favoris.
eo reliciis nullo negoiio confici potest. In Parnphrasi Knimeramme,Dyonisi,VVolfgange, Gregori,
esle
Vestroscriplori/dimimorspreniel, palrotii.
Laiina oraticnis Theodiscrc rcgai Deum ut sibi suc- Spesiionconiundel,qnamqiiamrea vilarepugnel.
cnrrat per SS. inarlyrum Siepliani alqiie Laurciilii, C Pax sil lierngero, sub quo Palre viverequsero.
Viiiet Pancratii, Gcorcjiiet Eminerammi, Quirini c! Quocirca observandum duos Peringeros diversis
"
Casluli, Sebasiiani el Vinceniii, nec non p-erMau- temporibus rcgimen Emmerammensis abbatire ges;-
rilii et DIONYSII, elc, merila; ubi millo alio lilulo sisse. Prior ab anno circiler 1046 usque ad 404t,
Dionysium noniinal quam quod ejus corpus in Eccle- alier ab anno 1187 usque ad i2M monasterio prre-
sia Emmeraminensi asservari minimc cum sodali- fuil. Itaque cum cbaractcum qnihus codex perscri-
bus suis dubitet. Nec opponi polest consequi ex i;i- ptus est forma srcculumundecimum inniial, is circa
voealione Othloni, eliam eorpora SS. Stepiiani, ar.nuni -1047alque adeo plusculis anlc praediclam
Laurentii, Yili, etc, in nionaslerio S. Emmerammi invcntioncm annis exarari debuit. Qure aulem,
quiescere, quod cerlo falsuni sit. Nam raiio cur qurcso, scribre aiia ratio essc poiuit opem S. Diony-
alios sanctos invocaverit Oiblonus, facile isla reddi sii uii el SS. Emnieranuni alque Wolfgangi implo-
potest quod in iis locis in qnibus illorum sanclorum randi, nisi cerla persuasio de possessione corporis
aut celebris veneralio aut reliquire fuerinl, aliquan- ejusJem divi ? Nibil iiaque agiint qui unitts Ar-
tliu vitam exegeril, atque adeo eoruni_silii cultum nolpbi de S. Dionysii reliquis, e Gallia ad mona-
familiarem fecerit, quod ex libro ejus De tenialio- , slerium Emmerammeiisetranslalis, sileiiliumEmme-
iiibus suis confirinaiur. Yerum boc de S. Dionysio rammensibus opponuni, ctim alii Arnoldo seu Ar-
dici haud posse constal ex recensione monaslerio- nolpho corevitesies non desini qui veierutft illorum
-rum omnium, ad qure se adiisse, aul cum quibus traditionem corroborent. Sed ad hanc univcrsam
sibi amiciliam singularem iniercessisse in cilato. rem accurale pertractandam non lumuhuaria qua;-
libro testatur, in quorum nullo prrecipuus S. Dio- dam observatio, sed vix integrum volumen satis
vr?s!o cultus. exbibetur, saliem quod nos sciamus. fueril.
DE YITA ET SCRiPTlS OTIILONI. 2G

DE YITA ET SGRIPTIS GTHLONI


K.Tr\ mirrT i. t T T'T7 R k

(Aputl Perlz, Monumenta Germanicehislorica, IV Scripl., 521, in procemio ad Yilam S. Yolfkangi.)

. Oiblonus (1), primis sreculixi annis in episcopaiu .Aalque explicandis versabaiur (12); semper vero
Frisingensi a pareniibus liberis ct honeslis natus, eodcm litterarum sludio inlatigabili excellebal. Quo
jam puer litteris cd:scendis deslinalus esl; quas factum est ut ei < licet immaturo doclori invisa
tum in Tegernseensi (2) lum in Hersfeldensi cceno- ptierorum diseiplina J commiltereiur (15). Circa
bio (5), ubi anno 1024 morabatur (4), doetus est. annum 105S decanus constilulus esl (14). Prinmm
Magna cnim discendi faciliiate prreditus el singulari librum in monasterio ut varias tentaiioues effugcret
s.ludiorumamore repletus (3), in disciplinis libera- se diclasse, id est composuisse ipse dicit (15); postea
libus celeriler profecii (0), et jam adolescens non vero tum ab aliis rogalus, luni proprio instinctu
vulgarem sibi conciliavii famam. Nam a Meginliardo molus, variis conscrihendis operibus incubuit. Cum
« ssribcndi causa i inviiaius YVirzburgumvenii (7); doclis viris sui tcmporis quam plurimis conjunclus
poslea in palria vixil, sed cum archipresbylero fiiissevidetur. Etiam Yiclorem papam et Humbertum
Werinhario inimiciliis conllalis, Raiisbonam .con- cardinalem anno 1050 Ralisbonre prresentes vi-
ccssit, ubi a BurcbarJo S. Emmerammi abbale dit (16). Sed cum monaslerium ab episcopis Gebe-
libenlcr susceptiis, postquam bis morbo depressus hardo (17) el Ottone depressum sequc Olloni odio
fuerat, anno 1052 (8) monachum professus esl (9); esse viderei , anno 1062 Ratisbonam reliquit-et
iJ quod, jam puer vovcrat, sed palris precibus ce- B • Fuldam sccessil (18). Ubi per qualuor anuos com-
dens disiuleral (10). Seriptoribus srccularibus, qui- moratus , prreler S. Bonifacii Yitam cl Yisionum
bus anlea deleclalus erat (II), rejeclis, jam in sacra libnim (19) alia plura scripsil. Post a fralribus ut
Scriplura aique auctoribus ccclcsiasiicis legendis in monasieriiim reverlerelur invitalus esi, sed inie-
(i) Sie plcriimque nomen scripsisse videlnr, nam Namperscrularicupie.nssubliliaqnrrquc,
ila in diulucjode tribus qucestionibusoccurrit (v. Quorumnoliiiammnllosgeslire videliain,
Pez 111,p. x); genilivus OlltloniPcz 111,n, p. 45'5, Cliarusul in niiiii'o necnonprasslaniioressem,
vocaiivus Olhloue ib., ]) 147. Ai Oiltloh in inscri- Oninelncrumslatui genlilibusassociari,
Cumquihiisest msjorsludiisliberalibusarijor.
plionc quadaiii ab ipso exarata (Pcz III, p. xix) ct Ouidmiliiluuc Socratesvel Plalo Arisloiilesqne,
in cod. YiJndberg. Vilre S. Wolfkangi legiiur. — Tulliusipse rlieior,mundanreclogmalisaiictor?...
De vita et rebus suo iempore gesiis lam in Visionum 0'ios si noii lc;;i,per lonifioraniulia cupivi;
libro (Pez, Thes. III, n. p. 5-47-615)quam in altera AITecliique ipso(iiscendiariiiloca qurdaui.
libri quem De lentalionibus seripsil parte (Mabillon. Oua;p'0 muiidanismibicuhihiisoplimaduxi...
Anal. ed. 2, p. 110-119) mulla nolalu digna ira- llia lripcrlit.1Maronisel inclytaverba,
diJit. LectioLucani,quamniaximctunc adamavi,
Et cui jam nupcr, divimclrgis aduller,
'2) De lent., p. 119. Posiea quoque hoc mona- Sicinlenluseram,quovixageremreliqimmquid...
sleriiiin srcpius adiii. Yisio 8, 9. Qnamvcnifflcausamquale.mqiiedabaiitmodic.inani,
(5) Yisio 5. i
C Cumnec signa crucispoluissemponere ir.onli?
. (4) De tcnt., p. 119. Cum Franciam dicit, Hers- De Lucano cf. vis. 5. Jiivenalem affcit YitoeYS7olf-
feldense monasleriiim inlelligit. kangi c 7.
:
(5) Delcnt., p. 111 Qui igilur ille eral, qttcm tu (12) De tent., p. 108 : Incoautcm loco quomona*
fde ipso Olblono sermo csi) — unice pro discendi clius factuscst cumplurimosdiverscuqualitatisItomines
fuciHlate invocasti; — p. 110 : Bogasti eliam tibi invenissel,qitnsdam libros qttidcmgentiles, quosdam.
lalem praislari locum, in quo copiam haberes libro- vero sacram Scripluram lccjentes,ipse cccpitillos so-
rum. lununodo imilari quos vhlebat divinai insislcre le-
(6) Delenl. p. 119 ; cf. ibid. p. 111. Yisio l,pag. ctioni; cf. De iribus qiicvslionibusprol. : Major enim
552, Y. 2, pag. S55. cura mihi est legendo vel scribenao sequi sanclorum
(7) Yisio 6. dicla quam Ptalonis vel Arislolelis ipsiusque etiam
(8) Post trigiiila annos a. 1062 Raiisbonam reli- Iloetii doqmata. Hunc jam vituperat, quod Lucanum.
quii, De tent. p. 117. geiililemfamiliarem suum dixerat.
(9) Yisio 5; cf. De cloclrina spirituali, c. 14. (15) Yisio 5. De len;., p. 119.
(10) L. 1.. De doclrina spirit. c. lo, De citrsu spi- (14) Yisio 4, anle dcccnnium, quod scripsit inler
rii., c. 21. Tunc eiiam inviiis pareniibus voia sol- annos 1062-1066.
vii; De teni.p. 112 : Arbitr.aris namque inierdum, (15) />c icnl., p. 117.
camdemprofessionemle fruslra asseciilum esse.pro eo (16) Yisio 15.
scilicet quia hanc el sine consilio omnium affwium (17) Cf. vis. 10.
pctrcutumquetitorum et absque considcratione [ra- D \ (18) De tcul., p. 117.
cjilis ac lubricai cetalis immalurcvqueacl laniitin slu- (19) F am in boc opcre Bonifacii cpislolis usus
ili^m nggrcssui[ueriz. esi, vis. 18, 19. Prrolerca cx Betlx Hisi. eccics.
(11) De doctrina spiriluali, c. !4 : miilia liausil 19 seqq.
27 iOTHLONl MONACIHS. EMMEiUMMi 28
cruin annum in Amerbacensi ccanobiovixii, « quo- X j per scripia palcfacerem quis ex mcmet ipso, quis
usquc certus fieret de nioiiaslcrii sui qualilale; i ex Dci graiia cssem.
quo finito, n imniiis evocaius Raiisbonam rccliit(20); Opera ab Oihlono confecia ct ab ipso indicata
id quod anno 1067 vel 1008 facliim sit oporlet. Ibi quam hrcvissimc recenseho. Paulo posl annum 1052
reliqimni viire tenipus in lihris'describcndis (21) ei in S. Eiiiineramnii monasierio scripsit : De spiriiali
componendis exegit. Dcnique vcro « seiic-lus, in- cloctrina lihrum hcxanielris (27) composilum (Pi;z,
quit (22), et infirmitas n;e proliibuit, maximeque Tbes. III, II, p. 451-475); ibidem inicr annos 1052-
inqtiietndo dinlurna , qurc inibi ex variis curis ci 1062 : Yila S. Nicolai (28), Alionis (29), WoKkaiigi.
111021'ore pro monaslerii noslri destruclione exorla librum Dc tribus quceslionibus(PEZ, p. 145-256),
per lempora inolevji multa. i Sencciute confe- foriasse eliam librimi De confessioneactuum meoritm
ctus (25) quo anno morluus sil non conslal. (prima pars operis De tcniatione esse videlur, MA.-
Olhlonus vir fuit pii et severi animi, morbis variis mi.Lox,Anal.,\). 108-116); Fuldre inler annos 1062-
debiJilaius, sed acri linerariiiii amore recremus el 1000 :Yilam S. Bonifacii (Mon. SS. II, p. 557),'
delectalus; rcligiosiiaii, imo supersiiiioni, nimire Visioncs (Pi:z , p. 547-CI5) , libcllimi qucm dicit
se dcdil, somniis faligatus ubique visioncs et dia- manualcm de aminonilione clericorum et laicorum
bolicas tenlaliones conspiccre sibi visus esl (2-!); 'B(Pr.z, p. 405-42S) , Prorcrbiorum librum (PEZ,p.
neque tamen vilre officia neglexil, sed docendo, 485-556); aniio 1067 in Amerbacensi moiiaslerio :
scribendo, monendo, casiigando numquani tlestitil. sermonem cni liiulus : Qttomoclolccjendum sil iiv
Quamvis plerosque ejus lemporis clericos cl nieiia- rebits visibilibus; post aiiinnn 1067, cum iterum
cbos scieniia et doctrina a se superari bene scirel, Raiisbonre constiiutus esset : Yiiam S. Magni (Acia
ncque alios Iirec celare sludcret, modestum taineji SS. Scp/.II, p. 701), Decursu spiriluali (Prz, p. 259-
osleiniit animum et misquam vana se exlollit gls- 598), oraiiones el scrmones varios Laiino ct Theo-
ria (25). Cogilaiiones ct rcs suas proferre Olhi3.no liseo qiioqtic sermon.; scriplos(Pi:z I, i, p. 417-420),
fuit voluplali, ila ui," Augusiimim forlasse iniilauis, qtire de vila el scriptis suis libro De tenlalione
libris suis srepius confcssiones cderet, c ui, in- (Confessioiic)adjeeil (MAEILLOX, p. 110 119), cpislo-
quit (26) , si qua infirmilas vel subilanea mors me lara ad amicuin (PEZ, p. 255 256) el alia forlasse"
in extremis impediret a debita confessione, sallem minora (50).
(20) Detenl., p. 118. < vcl proplcr rciationis ipsius rtislicilalem hcvc parvi-
. C
(21) Libros a sc scripfos variisqnc doualos ipsc pcndal, secl — qitocttnque impolilo sermone a nie
rccenscl, Dc tenl. p. 119; cf. Pez III, p. x-six, qui prolala fiicrint.
plures in. Tegernseensi ct S. Einmeraninii monasie- (26) Deleni.,\). 119.
riis se vidisse lcsiatur. (27) Foriasse ciiam versus qnos Pez p. 47-5-482
I.
(2.2) 1., p. 119. eiiidil in boc lempore ccllocandi sunl.
(23) Cf. episi. ad amicum ap. Pez 1.I. , p. 255 : (28) Cf. Pez III, p. xvi.
Quoniam a'tali mcce advesperascit cl inclinata csl (29) Ab illa divcrsa qurc edita est Mabill.Acl. III-,-
jctin dies, qttam in scribcndi alque cliclandinotitiaex il, p. 217, nisi ciiin Pezio (III, p. xvn) dicas, quod
Dei cjrniia quondam liabui. Olblonus codcni modo qno in Wolfkangi Yita
(zi) "Vis. 5 : Pene per omne lempus , quo exlra auclovis aniiqnioris verba retinucrit. — Minus recie
monaslerium convalcsccndi ejraliam praislolabar , Brovvcr Yilam S. Pirminii, quam cdidil, Olldono
visione varia in somniis inqitwtabar; cf. De doctr. tribuii; Mab. 1. I., p. 156.
spiril. c. 14-18, libriim De tcnt., de curstt sjtiril., (50) Exempli graiia, narraiio de miraculo quodam.
fibi c 21-25 primam libri De lent. pariein red- Pez p. 598. Qtiotl ibiJcm p. 599 legilur fragineiilum
dunl. de translatione corporis S. Dionysii nescio an recie
(25) Cf. prrcfationes Yilre S. Bonifacii et Wolf- Othlono tribualiir; Multo minuSbistoria qiiam ediriit.
kangi; De tribtts qua>s:ion. c. 49 : Non pro nulla J: B. Kraus de transl. S. Dionysii, p. 169 illi ascribi
verborum rusiicilate vel mea vilitale rcspuctnlur; poiesi.
Yision. prref. : Ne qttis vel propler vilitalcn ineam 1D

©wrasifi

LIBELLUS

BB SUIS YARIA F0RTDNA ET SGRIPTIS(51).


TENTATIONIBDS,
(ApuJ Mabill. Anulcct.nov. cdil., p. 10;.)

MONITUM.
In subjeclo libeilo auclor, monachus tiiique Ratisponcnsis ad S. Emnierammum, suppresso nomine
proprio, varias lenlationes suris spirituales variamque forlimam suam describil. Opusctilum isiud dividi
(5i) Tiliilus apud Mabilloiiiiiin : Anontjmimonachi Ralisponcusisiibellus de ipsius lenlalionibus, vane.
(oritina cl scrinlis.
LIB. DE TEXTATIOMBUSSLTS ET SCRIPTIS".— PARS. I. 50
jiotesl in duas parles, quarum iii priori varias tenlaliones suas, in posleriori scripla sua comnicmorat. In
bis Viiam S. Nicolai, iiemque S. Y\"oIfgai!gi,ei S. Magni sc emendasse dicil. Sed el Yiiam S. Donifacii
cpiscopi el niarlyris, difficilistijlo editam,"faciliori reddiriii. rogaiu fralrum exFuidensi monaslerio, inqund
procella nescio qua exagitaius scccsserat aimo 1062.Ex boc imico opnsculo (nam alia reperirc non polui-
ivnis)conjicc-relicel hiinc esse Oililomun qui acin S. Bonifacii uovo siylo donavii amplificavilquc. ISanicl
leinpus recte congruil, ei Oiblonns ipse non ex Fulrieusi. sed ex alio grege er.il. Undc miraiur se liac de re
a Fulriensibiis fuisse inierijellaiiiin, tot Patribus periiis iam inter vcs, aif Fuldenscs ipsos alloqnens, qttam
circumqvaqnec.ommoraniibusIttictisqucrclictis. Qi.iominus lamen biiic scnlciitifc nimis qunm (identer inhre-
ream, ill;;ri ocrurrit qnod nionachus ille, quisqiiis csi, Ilalisponensis Yiiam S. Bonifacii faciliori (antum
siylrjdonaverii, Oililonus vcroepislolis, aciis coi:cil:orum,'aliisque mtilium eam auxil, aique in dtios librcs'
Viillibalui imiciim disiinxit. Leeioris erit hac de re fcrre judiciuni.
Eodem tempore quo sequenlis lihelli scripior, Arnolfus ex comile monachtis ad S. Enimcrammum, cx
coenobio suo in Saxoniani abire coacltis esl, fralrum siiorum inviriire, nenipc quod acla S. Enniierammi
depravaia emendare vcllel, cerienriumralus. Seri is, ante conversioneni non clericus sed comes, non vide-
tur essc auciorscquentis libelii, cujus exemplnni nobis flagilaniihus religiosus vir Anselmus Grabnerus
jam supra laudaius a se descripium nobis bumanissimc Iransmisil. Yelus codex hunc tiiuluin prrefert : ,
Incipilliber cletcnlalione cujusdain monaclti.

PARS PBJMA.

Fuil qiiidam clcricus viiiis muliis modis rieuilus, A.cffccluin,Dci


. gralia resisleiite, non poluisset teniator
qui cum srepius a Dominocommoiierelur pro enien- i!Cf[iii;simusin nie obtinere, ad majoris excilalus est
datione sua, conversus landemvenii ad monaslicami pngnam ncqiiilire. Nam arle solila ad desperationein
professionem, ntillis suorum amicorum scientibus. me perirahere sliiduii, inspirans scilicet incassum,
In eo autem loco quo monacbus faclus esl, cumi me lalcm velle revcrli, qui lanlis criniinibus sunr
plurimos diversre qualilalis homincs invenisscl, implicalus ul non solum principibus, scd eliammul-
quosdam libros quidcm geniiles, quosriam-vero sa- iiliidini crclcrrc, ipsisquc simul pareniibus ctoogna-
eram Scripluram. lcgentes, ipse cocpit illum solum- lis exosus cssem. Piilasne, inquil, ut lam sccleralus
morio imiiari.quos videbat divinrc insislere lectioni. homo apud Deum judiceni dislriclissimum veniam
Qiianlo aulcm frcquenlior eral in lnijusmodi leclio- possil promereri? quandoqitirieni, sicni scriplum
ne, tanio magis moleslias diabolicre tenlalionis sex- est : Vix justus sctlvaliiiur.isc.cupias ergo qtironon
liebai sibi inolesccre; sed ille in Domino confidens: sunt cupicnda, seci polius ad ca laboris t.ui sludiuin
gratireque Dei se jugiler commillens, eo aninio quoi converie quro amodo possis obiinere. Si enim iia,
coapit, in sacra Ieciione perseverare studuit. Cimi- ut lu stucliosissimesesiimas, omnibus conccssa foret
que post multuin lemporis ab bac iinpugnaiione cri- luijusmodi faculias, tit scilicet ad rcgna ccclestia
pcreinr, cogilans qualilcr.per ea qure passus crat B tam pcrversus quam justus homo pcriingere possel,
lam ipse quam alii redificari posscni, scripsii non nequaquam Aposlolus ilie cxccllenlissinius Paulus
solum illatas lenlationis molcsiias, seri eliam sacrre diceret : Non enim est ontitiumfidcs. Et iierum idcm
Scripiiirrc verba, qure ex diuna inspiralione sihi pro- dicil:,iYo» omnesobediiinl Evangelio; ipseqr.c Sal-
veiieraiil, ex quibus inlerea fraurii riiabolicrerospois- vator ci Ycracissimiis auclor h;cc rudimcnta suis
dcndo ulebainr pro clypeo. Sic quippe incipil scri- mundoquc cleiiitomni : Qiti polest capcre capiat. In
bere de lenlalionum suaruni molestia: qua prociil dubio senlcnlia iniiolnii, quod non om-
DelusionesSatanrevarias vigilans acdormiens pcr- nis bonapossit. Cuni ergo deliisionibus iorqiierer
ltili, quas licet uuivcrsas iiequcam promcre, aliquas lalibus, quis puiascliam lunc eral aniir.us? nil aliud
lamen memorke insiias, proui possum, volo referre : c.erie lunc prrcvalui nisi fiere, et jtixla Psalinislam
cl reor boe priiuum de frautiibiis bis perliibendum fttcrunl Ictcitjmcvmcrcpanes die ctcnocte. Fateor ni-
qnod el anlemonacbalis viiaeprofcssioncm, et postca miriini ex intimo corde quod nullus, nisi per gra-
ciiii perpessus siim, quori scilicci saiis sloliila im- liani Domini solam, lalia polest vincerc.
providaque eliani inessel volunlas conversionis; Poslqiiam auiem insidiaior calidissiinus me-ad
qula conlra Scripiuram qure dicit : Omnia (ac cum desperalionis illalre consensum nequivil perlraberc,
consilio, sine consilioparcnuim el amicorum qiiam- C ( conaius csi peralia fraudis sure argumenia adjusli-
quc in maximo jiivcntutis fervore posiius subito lire riivinrc blaspbcmiam mo dcficc.lei'c, non deler-
v.elleni adire, nimisque ibret inconsullum ul hiijus- renrio cl improperando, secl qnasi condolendo ct
modi bomo quisquam [tam pcriculosum snscipcret coinpaiiendo affiiciioni mere, suggerens videlicet
votuni; ideoque mulio meiius essel ui prrcsiolans cordi mco hujusmouicogitrtliones. 0 quammiscrande
usque ad reiaiis maturioris pcrfcclionem, Itmc lan- juvenis, ciijiis dolorem nullus homiiiiiin di;.maiurat-
(icm cum se virlus ingesserit omnis, sponte pro dc- tendere! Otiisautem hominum vel excogiiare potest
sideraia traclem conversion.c.Hrec ergo et his simi- tanta ie jam depressum affliclionc? Unric nec illis
!ia inprimis etiam quasi coinpatiendo ei consulendo debes inipuiare: quia quod nequeunt scire, in eo
i.iitiilit illusiodiabolica. non possiint subvenire. JSovileniin Dominus soltis
Dcindc vcro cum iaiia ad ploiUimvolunialis sure omnia. Iricoqiie illi soli conslal impuiaiKlum,quid-
51 OTilLOM MOKACIIIS. EMMERAMMI «j-
quid videtur ineplum et inordinatum. Cum crgo A brorum omnium consiringercr debililale : sieque
sciat ot possii oiiinia, quare non adjuval te in iribu- ad ecclcsiam nuianti el difiicillimo gressu perve-
L.tione tua, qui pro ejus amore reliquisii ei prius nirem.
sreculum et jam cliu inresiimabilein sustines crucia- Profcrenria."est adhuc lenlaiio et delusio una,
iuiii? Qurc rogo isla cril ratio disiriciionis, qure ad quani lanlo difiiciliusinlimare queo, quanlo niiniis-
se jugiier clamantes omnibus crucial moclis?Fac unqiiam aliquiri bnjusinorii legebam aut audiebam
quod faciurus eris; depone supervacuas preces et ab ullo. Poslquam eiiim suprascriplis et aliis mullis
luclus, quia iile in bac sevcritate, in qua bactonus tenlaiionibus (quarum quasdam minime in memo-
erat, amodo eliam perseverat. Karn nimis slullum ria habeo, qtiasdain vero, ne Icgenlibus sim ircdio,.
esi ea precibus attentare, qure te scias non posseim- hic proferre nolo,) sum impulsns, seri per Dei gra-
pelrare. Yerumlamen noli limere, quia nunquam tiam a fide ct spe cceleslis anxilii nequaquam
unius polenlis injuslilia omnes pcrmiitit perdcre. evitlsus, tunc impiignalionc lali diuiius torqueii me
Quomodo enim ])osset fieri ut lioino quisquaiiimere- senliebam, per qiiam et de ScTipiura;sacrrc scienlia
rctur semper affligi? vel quis morlalium sine pcc- el ipsius Dci essenlia prorsus dubilare compellehar.
calo valei esse ab initio usquc ad finem viire? aut In aliarnm quidem lcntalionum discrimine aliquid
parvuli innocenlia qualiter acquiri polest in senccla? B refrigerii inlervallum, aliquid spei prrcsiabatur re-
sicul Cliristus docel : Nisi, inquiens, conversi fue- fngium; in isiis vero per boras coniinuas omnis
rilis el efficicaninis:cul parvuli, non intrabilis in re- fere solalii privabar cognilione. In aliis per sncrrfi-
gnum cmlorum. Nunquid et hoc te non movct quoil dociimenla Scriplurre aliqiiatemisroboraius, conira
Ezecbiel propliela comminatur dicens : Anima qitee illala morlis jacula fidei spcique armis decerlavi;
peccavcril, ipsa morietur? Si enim oninis qui peccat in isia aulem omni diibilaiione et meniis creciiaie-
morielur, profeclo nullus homo salvus eril, quia circuinsepms, si aul ulla in Scripiuris sacris vcritas.
neiiio absque pcccalo inveniri polesl. Nonne simili- sil ac. profecius, aul si Detis omnipoiens conslet
ler ei illhm mirabilem senlenliam, quain patilopost prorstis dubitavi. In aliis, inqiiam, lolcrabilis aliquo
idem propheia dicil, lua mens atiendii? Ait ergo : Si modo et lemperala fuil jmpugnalionis causa; in isla
averleril se juslus a jitslilia sua el fecerit iniquila- Siilem lalis eruinpebal violentia ut non solum spiri-
tem, omnesjuslilicvejus entnt in oblivionem.Ilinc csl tuales, sed eiiam corporales mci sensus vigore so-
quod ille Judas prodilor Domini, cum hoc unum lilo desiiliiereiilur. Yidebatur enim mibi inierdum,
iraditionis crimen admisissel, post inullimoiiajusti- ul qnasi obvelato visu ct anriitti nil juxia vires so-,
tireopera damnalus esl. Atlendc adhuc el alia duo liias videre aui audire possem. interim ego quasi
niaxima lmjtis ralionis exempla, in quibtis probari u cujusdam mecum colloquentiset ore eiiam apposilo
el definiri polest omiiis nosira scnieuiia. Legitur verlia meis auribus snsurranrio immilleniis audirem
enim in Exodi libro, quia dixcrit Doniinus ad Moy- dicenlisque : Cur labore casso iandiii fatigaris? ubi
sen : Miserebor cui voluero, el clcmens ero in quem est illa spes iua quam usque moriorctinebas in Scri-
inihi placucril; riirsiimqueinEvangclio scriptiun esl, piura? Noime, omninni morialium sltiliissimc, ca-
quia volens quidani discipulus ejus fieri, ac dicens : sibus prnpriis poteris probare, quia el Scriplura-
Sequar le quocttnqiicicris, repulsus est ab eoricmDo- rum lcsiificaiio, et lolius crealnra; imaginaiio abs-
mino diccnle : VulpcsfovectsItabent, cl volucrescceli que raiione constat et sine rectore? nimqiiid cxpe-
nidos , Filius aulcni Iwntinis non habel ubi capul rimento non cognoscis quia aliucllibrorum relalio
Eitum rcclinct. 0 indiscrela severilas! o miscranda divinoruin ei aliud viia moresquc probanttir esse
icquilas! qurc ianlummodo volunlalis stire arbilrium hominum? Pulasne iot millia honiiiium errare, qui,
sequilur, et ad se confiigienles suscipere dedignalur. ut ipse quoque bacieiius cernebas, nec obscrvare
Iniolcrabilis cene lalis esl disciplina nulliquc me- seu nec suscipere curaiit documenla lihrofum? Cum-
r.ito. placiiura. Hujusmodi quoqtie dclusiones diu que super his mccslus in cortle lraclarem srcpius,
perturbaverunl cogitatiohes meas, in quibus satis .„ ouasi inlerrosando elohiiciendo: Siiia esl, iiiquiens,
probari valet quantis periculis. mens mea subja- cur lania convenieniia est in omnibus fere Scriptu-
cetet. ris divinilus inspiralis, ut ralione pari et de condi-
Ad easdem delusiones videlur perlinere quod sub- tore Dco et de niandaioriim ipsius observantia enar-
scquenler volo referre. Srepe namque conligit ul renl? Yistun est hujusmodi verba iierum quasi
quia maiutinis horis ad signuni primum, sicul i-c- respondendo mibi inspirari : Irieo uliqtte, o insen-
gula sancla docel, volui exsurgere, plianlasmatico sale, Scriplura in qua confidisde Dei persona el de
aliquo signo longe ante tempus surgendi excilalus, rcligione nmltiplici verba profe.rlquomodo homines-
ad oralorium venirem festinus. Hoc eliam landiu illi qui Scriplura; ejusdem auctorcs olim exsiiierunl,
credidi opus esse divinum, quousque ex tempeslivi eodcm modo quo ciiam in tempore pra;senii vivunt,
.soporis inipediineiilo coacium me senlirera ad ipsi tunc vixerunt. Modusauiem vivendi in iempore
inlempcsiivum. Paiie.bar et boc pcr aliquot annos prresenii, sicul tu quoque scis, constat talis, ut lio-
in noclurnis horis, ut licet admodum sanus in nesle quidcm et religiose satis liomines lbquantur,
leclulo dormiens jacerem, cuiii ad maluiinas laudes aliter vero longe sinl acius eortini, sicui scilicet
surgere deberem, quasi compede quodam mcm- expedit el fragiliias biima.napermillit. Nn.ne ergo
S5 LIB. DE TErSTATiONiSUSSLTS ET SCRIPTIS. — PARS I. 54
brec ita esse quolidie poies probare? Onde puies et.. A lesiis adjutorii inslrumeiiia ex leciione pari aguo-
auclores scripturarum antiquaruin religiosa qtiidemi scens; aut me victoriam adcptam, qurc mea nun-
honeslaqtie clicia composuisse, sed non secundumi quain esl, mihimel depulasse arbiireliir; seu eliam,
eorumdem dicloruin qualiiaiem vixisse. Igitur se- quasi mibi defuisset proieciio divina in meis, ia
cundum tale.in modum omnes lcgis divinte librosi suis pariiei teniaiionibiis idem sihi venlurum ve-
intellige conscriptos, ul videlicct religiositaiis et reatur. Cui suspicioni nullum dans lociim, faleoi'me
virlulis superficiem quamdam extcritis babeant, conira diaboli insidias onini modo per graiiam divi=
•interius vero rationem aliam el inic.Ileeliimexqui- nain insiruclutn, seu desiuia lasciviaque aninii tor-
-raiU. Sicut in plurimis maximeque in divinis coiii- peniem nullo unquam certamine debiio, aut vigilia-
cibiis facile reperiuntur senleiitirc, aliam in lillera, runi, aut jejunii, seu cujtiscunque conlinentire pro
aliam in inlelligeniia rationem retinentes. Hrecau- virihus datis pugnnsse. Nam ui prreteream collata
-lem oinnia ita esse uno Pauli lcsliinonio approbo : scienlirc libcralis dona qurc circumspeclionis instrti-
-V.tlera cnim, inquit, occidit, spirilus av.lcm, id esti menia consiant maxima, memini me frequenier, et
sensus, vivificai. Noimc saiis aperie per hrcc Apo- maxime ctim primum de stralu meo in matiilinis ex-
sloli verha doccris quia, si librorum dicla sequeris, surgerem horis, mox a qnodam quasi mecum sur-
maxima pericula palieris? Idem qttoque de Dei es- J) '. gente, mecumque simul gradiente, per ineffabilem
senlia inielligendum esl. Alioquin si aliqua persona lnodiimniiiic increpari, inierdum leniter admoneri,
aul virlus Dci omuipolenlis cssel, neqiiaquam lanla crebro eiiam lmmillimo nisu obsecrari.pro emcnda-
«onfusio atque divcrsilas in rehus cunclis appare- lione morum et viiiomni, eortim quidem inprimis
rel. Scd neque tibi discrimina lanla conlingerenl, qtire hesierno forsilan die ignoranter commiitens
lalisque dubiiatio, quam modo.paleris, miniine im- pro nibilo duxi; deinde vero pro ebrum emenda-
niinerel. lione, qurc in quocunque lempore admisi , aut
Cuinque 'iiujiismodi deltisionibus piusquam crerii- inepie ridcndo, aul incauleloqtieiido, seu etiam in-
liile sit impugnarer, et propier inauditam ipsius ir.ilia cogiiando : poslremo pro[ emeiidalioue cujus-
jmpiignalionis qualilaiem ulli fratrtim aperle indi- libel viiii, quod longe jam antca perpeiralum vix
care vererer (nulliim enim ialia posse credere aut liiemini.
aiiriire arbilrabar); tunc solo proslraliis, et ]irre Cumque bujusmodi inspiratione et inslinclu eir-
aniaritudine suspiria longa iraheiis el vires aninji cumventus ccelesiam inirassem, cl ad orationis stu-
colligens, emisi lalem labiis ei peciore vocem : 0 si dium me suppliciler iiiclinassemaut prosiravisscm,
-quis es, Omnipolens, elsi sis umlique pra;sens, Detis scit quod non mentior, videbaniur mibi
sicut et in libris legi srcpissime miilt s, jam precor C ' quod aliquid a me deposceret eodem studio orandi,
ostende quis sis et quid possis, eripicns ciiius me. tlicens : Sicuii igilur libi gratum est ut a me ro-
a periculis imiiiinenlibus; nam sufferre magis ne- gaia consequaris , ita qnoque mihi preliosuni con-
queo discrimina lanta. Nulla dchinc mora : el ablaia sial, si lu prccibus obcdias mcis. Nonne crgo tu,
>estper Dei graliam non soliim onmis illa duliiiaiio- quem srepe rogavi, ut ne boc aut illud vitium
nis snpradiciccnebula, sed eiiam scieniire lux lanla gcras, ariliuc in illis perseveras? nunqiiid non ad-
in corde meo emicinT ut et nuiiquam poslmodum liuc in le resirient carnalium rerum desidcria, ser-
tales diibiialionis morliferte lenebras siistinerem, vituiis diviiire negligeniia,jaciani.ise et arrogantia;,
elca qure minus antea cognovi intelligerc ccepis- nec noii vestiitis superiltii studium, illius hominis
sein. Cujtts ctiam inlelligenliregralia in taniuni per odium, quem scis a lo noiTesse odiendum, riicenle
idem tempus niilii augcbatur, uf non eain facile Scriptura : Omnis qtti odit fratrem sttuin, homicida
possem oceullare. lnsiinciu cnim qtiodam ineffabili esi. Si enim ille le frustra persequens iniqtuis esl,
el fervorc insolilo succeiisus, aliquam laudis riivinre quid ad ic perlinet ut einn similiier persequaris?
operam pro gralia collata assumere inciiabar. Cum- Nonnescis scripluni : Miliivindicium,cejorcirihuam,
que camdem inielligcnii;e graiiain nec prorsus ta- clicit Dominus? Si vero lalis est ut euin convertere
cere nec convenienli raiione possem perliibere, I) possis, cur boc negligis? nonne ad iioc unicuique
tractarc ccepi, quia forsiian dictando ct scribendo ingenium liberalisfjiie scienlia a Deo prrcslatur,
fervor insiius licerel proferri. Hoe iiaque niodo ut alios redilicare nioliatur? An arbilraris ut le tan-
occasionem scribendi sumens, ct ea qnre superius luminodoin alios peccaniein veliin tolerarc, el non
de illusione diabolica proferebam, et qure adhuc pro- simililer alios in te delinqiienles usque ad pceni-
ferre volo, dedivinre inspiraiionis colloquioscripsi, lentiam exspeciare? quin polius atientle, quia sictti
ila incipiens. oinniiim uiiiini paiienlire et palcniiiaiis Iiabeo af-
Quoniam igiiur delusiones diabolicas peccalorum fectiim; vos aulein bomiucs boc decct omnimodo
meorum causa exorlas aique conlra me suscitalas jiroviderc tti tanta pietatis meredevotio vobis valeat-
aliquanlulum proluli, consequensprofecto et ratio- prodessc. Ubi ergo nunc est paiicntia et consianlia,
nabile videtur, ut cliam divinreinspiralionis modos, nec non illa perfeciio quain srepe Deo promisisii, si
quibus mens mea ac'l repngiiandtim inslrtiebaiur. ille te eripiens a periculis inimineniibus conslilue-.
scribendo aperiam, ne forie aliqtiis delusiones eas- ret in habilu monaslerio? En Dcus elfecil quoJ
dem liic laniummodo scriptas, et non protinus ccc- mens lua sa;pe rogavit; tu quoque quare luum tai-
55 OTHLON!MONACWS. EJiMERAMMI 53
daspersolvere votnm? Rogasli eliam libi lalcm prre- A meniis gravibus, aut inhonesla membroruni amis-
sturi lociim, in quo copiam baberes libronim. Ecce sione vix prresenlem vilam reriimere merucrunl, seu
atidiiiis cs, ecce libros relines diversmn dogma eliam (quod miserabiliiisesi) ruil gladiis, aut besliis,
fcrenics , in qtiibus relcrnam poleris cognoscere ritii igne, sive aqnis consumpii morlem repeiiiinam
vilar.i. Cur rcbus variis mcnlcin per inania spargis subieriiiii. Qnreoinnia licei nmliis criiniiiibiis srcpe
ct niinus oplaluni fcslinas sumcrc donum? Ad meruisses, non soltim pielaie divina protectus eva-
brec eiiam rogarc sluduisii, ut quia tc ad lole- sisii; verum eiiain ingenlia dona, qure morialibus
randa advcrsa pi;cparalum et -pronipiiini cxisli- . plurimis suni ncgaia, lu velui ex meriiis aliquibtis
inasii, aliquain super ic pcrmiiiercni vcnire mo- acquisila, ab annis puerilibus usque in prresens.lein-
lcsliam tcnlalionis, pcr quam meruisscs riliqua- pus semper lcimisli. Noime crgo inec lanla recor-
tenus cxpurgari a peccatis. Eccc ct boc ila exatt- daiione suni digna? minquid ullani in Deum habes
tlivi, ul non secunduin ncqnissinii tcniaioris voia, justa; qtterimonirecatisain? Scio utique le eo majo-
sctl poiius iuxla vires libi conccssas ab co fati- rem pro tribulatione (juacunque recenli querimo-
garclis : cl lamcn ctnn ;I!J hiijiismodi coinpiignaii- niain habere, quo niiims in tempore pnccedenli ari-
tia allingcris , mox velul igiiarus vel incrinis vcrsa solilns cras ulla sustinere. ldcoque conlra Do-
vicius abihis? Coiisial incptus liomo, qui sc seil sub- " mini flagcllapeccalis luis abolenriisniniis necessaria
dere neuiro, nec paci vidclicct ncc bello. I'aci qui- tanlo niagis moriomurmuraie solcs, quanto majore
dem, quia ctnn nulla aderil pugna, se lanqiiam va- clcmcnlia paiicniiaque ille baclcnus iniquiiales tuas
lirium el prompluni sponle oflerl ad piignaiicluni; siistinuii omncs. Sed brec esi injiislissiniabouiinum
bello autem, quia qtiam priinum insontierit clangor reconipcnsatio ul cum a pueritia usque ad seneclu-
pugnrc, mox deposilis aruiis fugit ad solaiia pacis. tem onmigenis pcccaiorum sordibus involuii mira
Qucm ergo sanclorum Palruni in,Ycteri aut in Novo Dci pielate susiiiicanliir, et poslea ne rclernis dejyu-
Te.stiinienlo degeiilium lam gralum mibi lamqiie lcntur suppliciis, pro corumdem pcccaioritm ablu-
preiiosum esse unquam lcgisli, ut eum in iribula- tione aliqualcmis affligantur; nullas ei grales slu-
tionis alictrjus fornace noluissem probari? In quibus- deant impendeie, aut pro exbibila compassione, aut
cunque igilur libris divinre legis plaeeai boc quod pro emendaiione. Noli ergo mirari, qnia inilii placet
jam riixi exquirere, ct invenies procul dubio niilii oiimes probari: nam nec sihi, nec aliis cognili forent,
non in sua voluntaie delicaios, sed magis in iribu- nisieos lenlanieiiiaaliquacerlosacprobaiosfaeerenl.
latione ac persecutione prohalos semper placuisse. Quis enini milcs nulluiii pr.eiii pcriculuin expcrltis,
Unde in Evangelio dicitur : Beali qni persecutionem prreliandi sociuscril cerltis? ideoque multi in otio cl
paliunlitr propter juslitiam, quoniamipsorum csl re- L in pace inuiili nuiriii, quamvis forles se essc cre-
cjnum cadorttm.Id ilem evangelica verba lestaiitur •. tbuil, quando veneriiii ad bellum, coniinuo fugre
Regnum ccvlorttmvim pctlilur, el violenli rapiunl qurerunl prresidium.Sic eliam tu arbiiralus es lemet
iltud. Item scriptum est in Evangelio : Arcluaci etn- anle lenlaiionis lenipus validum ad omnia : el ecce
qusta csl via qttcvducit ad vituin. liinc eliam Paulus quam infirnuis sis ex tenlalione apparel illata.
apostolus dicit: Nemo coronabiiur nisi qui letjilime Nunquid adhuc nescis quanium sit noscere quid sis.
cerlaveril. Ctun ergo hrccel his siinilia mulla inSc.ri- Cerle si necduni lenlaiio alie.ua forliorem, lui lamen
pluris sacris scis esse scripta, quare m, si aliquam te fecit ceriiorem, quia jiiitis te (quod non eras)
viire pcrennis coronam vis percipere, nil Iribulalionis crcdebas validum; nunc veriialem proprire fragili-
aul moleslire pro criminibiis salicm commissis cupis lalis cxperltis, agnoscis te infirnium. Ilrec cst nam-
suslincre? Altende ilaque diligenlcr ad ea qurcjam que illius agnitio inlirmitalis de qua Aposlolus
dicere volo, qiioniam legisli ialia crebro. Plurimi dicil : Virlus in infirmiiate perftcilttr. Jgiuu Dco
liamqtie sanctorum non taniiim pro cmcncialione gralias age, quia, quamvis invilum, lefecii jain libi
seu correctione peccatorum, quanium p.voplerpro- noiuni el proprix fragililaiis conscium : considera-
halionem aul perpeture fcliciialis compensaiioncm qnc siinul, qtiia lanlo niajore dcvolione ac fide
101'inenla in hoc niundo perlulerunl, sicut sancti D rcginiini divino dcbes ainodo obiemperare, quanio
"Jub, Daniel, Isaias, Jeremias in Yeleri; in Novo pluribus experimentis jam probasli omnia in Deo
r.uteni Teslanienlo omnes pene marlyrum cbori le- luia essc. Sufficere namque libi p;o (ide ei spe
guiittir ideo magis passi, ut velut aurum in fornace relinenda deberei, quod srcpe in Psalmisla legis ct
jirobatuin puriores effecti, reterna perfruereultit' re- auriis : Quomodo miserciur paler filiorum, miserlus
quie, quam ui pro sceleribus puniri realtim pcrsol- csl Domiuus liincnlibus sc, quonimn ipse cognovit
verent illata tribulaiione. Tu vero'niliiI hoitim me- ficjntenlumnostritni. El ileruni : Ficlclis Dominusin
rilo t-ibivindicare poies, ut scilicet magis ad pro- omnibusverbis suis, e! sancius in omnibus operibv.s
hationcm qtiam ari peccaiorum absoltiiionemamodo sttis. Ilenique: Cuslodil Domintisomnes diligenles
r.iiliga-ris; scd ad boc iribuhuiones omnimodaslibi se, lnullaque his similia el in psalmis el in aliis co-
opus csl lolerare, ne pro reaiibus mis reternas dicibus inveiiiuniur scripia, ut in Isaia propheia,
jKEnascogaris subire. IIoc quoquc oporlcl ut jngi- qui ex Domini persona dicit : Convcriiminietd mc,
ter recorderis, quia plurimi pro peccaiis mullole- et salvi crilis, omnes ftnes lerrcv. El ilerum idem
vioribus quam iua sini, juslo Kci ju-licio aul (or- prophcta ciicit: De.rclinqitaiimpius vium suain , ei
57 LIB. DE TENTATiONiBUS SUiS ET SCRIPTIS. — PARS I. 58
vir iniquus cogilalionessuas, el reverlalur ad Domi- A Nunquid pro munere parvo, aul sine causa daiam
num, el miserebitur ejus; cl ad Deum nostrum, quo- libi litterarum scienliam existimas? 0 quanli prefii
niam multus est ad ignoscendum. In Ezecbiele quo- pensarentur ista apud mulios qurc lu pro nihilo de-
que invcnies similia verba ; scribit enim : Vivoeqo, pulas. Proinde vero quia non solum supra memorata
dicil Dominus Deus, nolo mortem impii, sed ul coit- scientia; liberalis gratia, sed etiam ea qurc ex inge-
verlaiur et vival. El paulo posl proferl senlenliam, n.io nalurali ipsoque usu communis vitrc velut ccr-
qiire.lieei justis. ne de se aliqnid prresuinaut, pavo- lissima de Deo prius seniiebas, nunc iri oblivionem
rem ingerat, injustos lamen verbis omnem bumanrc ct in errorem ducio -tibi minime suppetunt, pro re-
Clementia; usum excedenlibus consolatur dicens: linenda inter tenlaiionis illaire molestias fidei spei-
Eiiamsi juslo dixero: Yila vivut, el confisus in jusli- que conslanlia, libet illa referre Dei bcneficia, quse
lia sua [eceril iniquitatem, omnesjuslilice ejus pbli- expertus es in pueritia : ut dum boc quod niodo,
mlone tradenlur. Si autem dixero impio: Morle licet jilurimis documentis instruclus, ulpotein rciale
morieris, et egeris posnilenliam a peccalo suo, (ece- maturiori constilutus iguoras, te olim in rctate pue-
rilgue 'judicium et juslitiam , vila vivet el non mo- rili salis nosse probavero, aul sic confusus ad cor
rieiur. In aliis eliam prophelis invcnilur scrijilum, redeas, et de Dei misericordia patientiaque nun-
quanla Bei gratia sit super omnes qui invocant B quam diffldas, quolibel modo .affliclusvidearis, qua-
jlium. Joel quoque propheia dicil: Coiwerlimini ad licunque tenlalione impugneris. Diabolo enimjuslo
Dominum Deum veslrum, quia benignus el misericors Dei judicio fatigare. te ad tempus perinittitur; scd
esi, ei prmsiabilis super maliiia. Item Aiiios prophcla . sollicitudo tua nisibus omnimodis boc debet perpcii-
•dicil: Quwrite Dominum, et vivile.Non minorem dere, ne ille delusione sua le valeat subyertere. Quis
tuibque fidei alque spei doclrinam in 3ona propbeta igitur ille erat, quem lu quondain, cum nuper ad
iiivenies, in quo commemoratur benignitas Dei im- scholsm pro lilleris discendis tradiitis csses, et ssepc
iiier.sa circa Ninivitas delinqueiites. Eadem itaqiie iriler corcvulosacscholasticosresidens ne verberibus
rudiinenta ac solatia in omnibus sacrrc Scripturre uliis castigareris limuisses, unice pro discendi faci-
librjs rcperiuiilur, sicul el apostolus Paulus teslalur litale invocasti el cxaudivit le? Quein, quseso, lunc
dicens : Omiiis scrijilura divinilus inspirala ulilis est credideras tam jiitun til le parvultim a virgularum
cd docendutn. Itcm Paulusinter innumera Episio- plagis defendercl, tamque jiotenlem ut capaQitalem
larum suarum docimientaspecialiter quali clementia sensus nec non ainjiliqrem scienlirc facultatem con-
Deus in iribulatione aut lentatione posilos tueatur, cedere libi posset? Nonne Deum solum crealorem
profcrt diccns : Fidelis Deus, qui non palieiur vos et provisoreni universorum? nunquid non luis lunc
ientari supra id quod polesiis, sed faciet cum tcnia- ^ salisfacluiviprecibus, quamvis tu necdum ad profe-
tione provenlum, uipossitis susiinere : illud scilicet rendas oraiiones sinccras exisleres gnarus? Certe
proventuiu vocans, quod variis leiitalionibus fatigati, lcmelipso consenliente, nisi forte oblivionis aul moe-
sed ad Doiiiiiiuinclamanles liberali discimus quanta roris causa impediaris, .testor, quia non sohim prae-
Jiequiiia sii diiiboli nos impiignanlis, quantaque Dei .mOnslralas a doctore, sed ctia'm nondumreseralas
gratia nos cxiii.le liberanlis. leciiones el canlica lam capaci celerique eflcctu di-
7"Sedsi dc (iiiihibusdocumeiiiis qurc.jam ex Scri- diceras, ut non parvum miraculimi crcleris simul
pturis sanctis proiata stinl aliqnid diffideres, aut quia discenlibus exhiberes. Quoniam igitur adlnicparvu-
cx Icgis timi.ra, seu quia ex puris hominibus sunl his, et in sclioiis posilus, taiitam Dei gratiam polen-
dicta; salteni ea quae dicla suut a Domino Jesu tiamque expertus es, cur eliam modo, cum viriles
Cbristo, qui Deus et homoest, firmiter credere de- annos relin.are.videaris, cum per dona scientirfiphira,,
buisses. Dicilciiim.-Malihrjeoevangelisla narrante : ncc non per experiinenla mulla piCtalis diviiirenoti-
Nonvenivocare jusios, sed peccatores. ltem eodem, lia poliaris, dissimilia de Deo credis? Oqualisvir,
uarrante: Yenile, inquil, ad meomnes qui laboraiis qui aliqiianlulum proficiens in puerili, ad nihilum
el onerali eslis, el ego vos refwiam. Luca enim perhi- lendil fuiigens rctate virili! cum congruenlior ordo
bente, discipulos suos pro quadam ralione iucrcpal bumani profeclus sit de puerili in virilem animum
cieens : Nesciiis cujus spiriius estis. Filius Itominis proficcre, de magnis ad majora eonscendere, sicut
nsn yenit animas perdere, sed salvare. Item per eum- et Aposlolus dicil:. Cum essem parvulus, cogiiabam
tlem evangelistain ait: Majus gaudium erkin ccelo ul parvulus, sapiebctm ut parvnlus; quando autem
super uno peccalore pcenilenliamagenle, quam super factus sutn vir, evacuavi i/ucv erant parvuli.' Allendc
iwnaginta novem juslis qui non indigeni posnilentia. ergo quanta pietalis divinrc experimenta teneas,
Joanne quoque perhibente dixit discipuljs suis : el a fidei speique constanlia deficere noli; sed re-
Amen, umen dico vobis, quia qui verbum meum audil, cordare jngiier quia scripluin esl : Juslus ex fide
ei credit ci qui misit ine, habcl vilam celernam, el in vivit. El : Omnia possibilia sunt credenii. Scd el il-
judicitiw meum non venit, sed trunsit a morte in vi- lud quod bealus Petrus aposlolus admoiiet dicens :
lam. '..',-; Sobrii eslole e! vigilale, quia adversariusveslerdiabo-
'
•Quia igitur tibi dalum esl nosse legendo et medi- lus tanquam leo rugiens circuil quccrensquem devorel,
tando lmjusniodi documenta, cur qu;cso non sulli- cui resistile (orles in fide. Quare autem adbuc dubilas
ciuiii, libi pro fidei et spei sahitiferrc co.uslaniia ? de incffabili Dei clemenlia, el de prsccaveiuia dia-
3Q OTIILONIMONACHIS. EMMERAMMI 40
bolicre fraudis aslulia? Ilostis namque latili insidias A aliquo promere cupio. Consilium namque in bono
nullaienus'vales evadere, nisi firmiter credas qnia et in malo polest fieri; sed cum fit in bono, boc
nihil impossibile esl ajmd Deum, el quoniam saivat est propier utililalem animre seu corporis, onmi-
oiiuies speranles in euni. mbdo ainpleclandiim est : ubi vero in malo, hoc
Huic vero fidei licet lenacissima diaboli iiividia le cst pfopler carnalia sohimmodo voia implenda, aut
impediat inhrerere, suggerens videlicet cordi luoob- coinmoda hujus viuie noxia acquirenda, non sohiin
tinendrjeremissionis aut salulis difficultalenniecnon fiigiendum, sed etiam delestandum est. Unde Psal-
judicii, diviiiiauctorilalem ; tu iamen suprailicta sa- misla utriusque qualltate insinuans postquam dixit:
crae Scripturre documenta ac pielatis divinreexperi- Dominus dissipat consilia gentium, reprobat ati-
menla sub lenaci memqria repone; et proculdubio tem cogitalionespopulorum,cl reprobat consilia prin-
ab omni diabolica liberaberis delusione. Diabolus cipum, slaiim subjunxit dicens.:ConsiliumautemDo-
enim nullo modo magis convincitur et confundimr, mini manel in eetemum. Iiem de bono in Parabolis
quam cum ei.a fideiibus Scripiura sacra objicitur, Salomonis Sapienlia falur: Ego habiio in consilio.
quod eliam ex Jesu Christi lesiimonioinanifestissime Rnrsum in eodem Salomonis libro de consilii boni
comprobalur. Nam quamvis sibimet maxima verbo- qualilalc dicilur : Audi consiliumei. suscipe discipli-
riimscienlia inesset, tentatori lamen cum nullis aliis, fi P nam. Cuin enim prxmitlitur : Audi consilium, ac
nisi "quseex sacra pagina protulil, respondere vpluill inox suhjungilur, el suscipe disciplinam, patel pro-
(licens : Scriptum esl : Non tenlabis DominumDeum: fectOj quia hoc est .verum reclumque consilium,
luum. suscipere disciplinam. Sed ul vulgari etiam more de
Inter lircc vero scire, te cehvenil, quoriiam proi consilii qualilatc dispiiteinus, nunquid tu semper
causis variis tenlaiiones diaboli perferre proderii. amicorum aut jiarentum coiisilia quresiisti, quaiiclo
Primo ut illius inreslimabilis malitia et versutia de- aliqua flagilia p"erpelrare voluisti? Yej-.ilusneci'go
: ut es lunc '
legaltir deinde uniuscujusque hominis teniali i ideo Deum.oiTendere,quia talia sine corisilio
fragiiitas el conslantia agnoscaiur, ac per hoe fragi-. solebas facere? Ecce vides quam supcrfluum sil te
iis quidem Ct lapsus ciim conversus fuerit, aliis ini ex lioc arbitrari Deum oiTenilissc,quod siiie con-
tenlatione et fragilitafe quacunque auiuic positis; silio aniicortim tilililatein traclares aninire : qtian-
condolere compalique scial, sicul de beatoPetro le- doquidem pro exjjleiiria carnis nugacilale millum
gitur, qnia itlcirco in peceatiiin fragilitate propria[ consiliiini requireus, miiius offendcre juitasti. Quod
-urgeiite cecidit, ul aliis jieccaniibus misereri didi- aulem proplcrea animo sreplns nutaiiti incedis,
cissel. Constans autem, et perfeclus irieo in tcnta- tjuia in fervofe juveuili imtnaluraque adliuc setrv.e
lioiie probalur, ul adhuc siantibus in exeiiipbmi, C' ^ positus, tam clilQcilcmmonasticrfi viirc feligiouem,
ct cadeiiiibns in veneralionem assuniatur, sicut et,. quasi inConsiderata labpris lanii diffieuliate assum-
beati Job perfectio atque cDiistantia cunciis est irai- ' psisti; scias prpcul dubio niliil aliud esse' nisi
tanda iiec non veneranda. Ille enim ita pro Domino, causani illusionis diabolicse; quia sicnt expeciit
el proprise carnis ulcera gravissima, et filiorum in- Oinnibus ad me eoiiversis, el ut lu quoque rogasli,
visain morlem universrequC subslantire perdilionemt diabolus jtiste permittiiur te lenlando faflgare, si-
sustinuil, uxoris quoque convicla, nec non amico- quitiem lam in juvenili quam in provectiore retate
rum opprobria invectionesque plurimas contempsil,, debere et ppsse ad viam meliorem converti, leslanlur
ut-in iiiillo Deum olfehderet, sicul de eo Scripturai et exempla multoruni et librorum scripla sacroruin.
coinmemoral dicens : In omnibus his non peccavit ( Dicit enim Ecclesiasles : Memento Creaioris'tuiin
labiissuis, neque slultum aliquid contra Deum lo-- dicbus jiiveniutis tuw. Item in libro Jesu Tilii Siracb
ctttus est. NoiinC ergo uiilis exstiiil tanta beali Job) legilur : • Non tardcs cOtlverli ad Domiiium, el ne
lentatio, in qua el ipsius conslantia, et diversa Sa- differas de diein .diem. In c-oceinquoque libro scri-
laufe reserata esl malitia? Eadem utililatis causa, ea- plum invenilur : Quceinjuveniute tua non coiigrcga-
dem pietatis cura semperftiil, et^emper eril Deo su-" n s''' quomodo inveniesea in senecUitelua? Hinc et
per piiines quos fentafi permitlit, quamvis vos ho--" propbeta dicil: Puer aut propheta centum annorum
mines, efficiente diaboli invidia infidelilateeldespe-.. maledicluserit. ' '
ratione obcfccati,'imitilia et impia dC Deo'arbitre>- Ad ha?cetiam rogo, cui validior et praestantior
mini. . ..:..., ffitas magis congruit servire? Deo, an diabold?
Relinque igilur \ariiim ppinionis errorem; et ad1 "nuriquidpriusquam vires defecerint corpbris , nulr
suscepiain moiiasticsoreligion.islide moribusque con-- lus bomo viarn debel arripere perfectioriis? Est et
gruis lcinel prrepara professionem. Arbitrarisnam- - alia causa super molestia passionum luarum ira-
que interdum eamdem professionem le frustra asse-:- «tanda, quam decet utnienle jierpendas inlinia. Nam
cutiim.esse, pro eo scilicet qiiia banc et sine consilio » ijuanlO majoribiis beneficiis ditalus; et longiori pa-
omnium affiiViumparentumque luoruni, el absquee tienlia hacienus a me es supjjorlatns, tanto diffici-
cpiisiderationefragilisaciubricse-fCtalisimmatiirfcque e liorem convefsionis viam sustinefe debes. Scio nam-
ad laritum sludium aggressus fueris. SCd«juaiiifacile B que in juventulc difficillimam esse cujuslibet conver-
dubitationem taleni cvadcrevaleas opofiet utatlen- sionem. Sedet leconvenit scire quam diflicile,quanf
das. El primo quidem de consilio, dehine decfcleriss laboriosum mihi quodam modo eral per illorum
T.vu r.i7. TRXTATIONiBUSSUiS ET SCRiPTIS. — PARS i. 42
scanciala qui pcr lc depravali sunt : quod tu pluri- A\ Pelri aposloli legilur : Deus, inquil, angclis peccan-
mis.in utrpqiie bpmine laureatus beneficiis, pene libus nnn pepercii. ET in Epislola Jiidrc-i Angelosqui
omne tempus prreierilum coiisumpsisti in fiagiliis. non servavcrunt suum principalum, sed reliquerttrd
Finitis igitur flagifiis, finitis igitur solutidnibus, suum '-domicUiumin judibiuni diej maejhi, (viefnii.
quas pro rebus quibusdam, iii quibus dubiiaiido vincuiis reservavit. Nota quoque et illud, quia sl
iaborabas, pfoluli; nunquitl.adbiic,o amalor dubi- iidem angeli in expfdio creationis siirc ila probali
lalionis lotius, aiiqiiid certuin el defiiiilurii pfoba- non essent, licet. nalura prfeclarissinia. potiferitur,
"lioiie ulla aeeepisli? An ignofas quoniam .docu- per se lamen aliqriid posse exislimanies, lanto ne-
.nienla tanta, quacunque ratibiie aut nieriitaiione qiiius qiiandoque siiperbiendo cadcreni, quanto jam!
concejila, nequaquam adeptus es frustrai Ideoqne diiiliiis se viriims propriis sleiisse ciedereut .: «t .
in eoriimdem docuirieinorum cogniiione stabilem in hiijiisniodi dilalione nori latittim angelicr», sel
imenlis reiine. inleiilionein, et per boc prrepara eliam bunianre riamna everiircnt nalurre, qnia cum.
animum tuiim ad lentaiiotiem. Nain qiianlo majore dislriclib divina angelis siipcrbientibus in iniiio mi-
'iiispirationis diviure gfatia jarii pramiojiilus insliu- riime resislerel, immana profectosiiperbia impunl-
ctusque cs, tanto valiriiorem tentalionis mdlesliam TItatis tanise causa magis ac magis Detini cOntcmnens,
iy
ft
paiieris. Itertim atque itefum eadcni repetens admo- gfaviori demum supplicio prosternenria caderci.
rieb, rie forte iriter eos dcpuleris qui, ut scrip-um Quani ob rem quid aut aiigelica, aut httmana natura
cst, ad leriijms crediml, el in lempore iehialionis. jier se possit, mox in' utriiisqiie iniiio apparere
/recetlnnl. Oporiuii, ut ebrum casus npn ,'iam sibi crcterisque
"";'Mirari itaqiie noii si <jtiidpassiifus Cs novi : vc- videfettir detriinenluni quam doclrinre exem|hiuij
fiiiiitainen prrescio qiianta iiifirnutate et ainbiguitate et eo forlitis posimodiim slarent mibiqiie lenacitis
iriter novas Tentatioiiis moleslias d.issolyafis, -arul- iiihrcfefent qiioniajori experimcnio pcr seluet nibil
tratus scilicct me ipsum Deum omnipoienlem non posse ditlicisseiit. Crcterum hi angeli, qui arbitrii
bsse, et hree oliniia qure de me percepisti ajiud le iibeftate dafa p.ro!)ali,a consortio subjcclioiiis ir.oa?,
quasi somnia yideri. ilecede ergo, miser, ;ab. hac SpOnte discesserimi'., ideo ven.ire remeriinm non
'denienlia; quia, sicut smpissime tibi patefactiim csi, iiienieriini, quoniam exiriiisecus nuiia rerum.ne-
Hehisioiie circumvallaris diabblica. Attende, o ca- cessilale, milla.; intrinsecus ,'naturae sure ad lioc
ptlye, ne tu sis ille de quo dicit Psainrisla iDixit in-. coficii sunt imbecillitale., sed vitio tantiiniiiio.io
^ipiens in corde suo: Notiesi Deus. Diabbhis"quippe stipCrbire ex ipsa Jillerlatis chiriialisqiie sua; ex-
^salis fignoscensuniversos cgnftigieiiles ad nie veniairi "celientia inflati, polenlire mere pffcsiiinebaiit re-
^'
promereri ppsse, bmirigcnis deiusioiiibus refraliii..' sislere. Iionip aujem priniiis licet "sapicniia muiii-
«os ab ipsius adiiu "venia;,hoc est a fide, immitiens pliciTel condilioiie spiriliialj ita esset aflornalus iij
' 'vitlelicet fraiide solila
hiijusmodi cogitatipnes, lit 'diceretiu' ad iniagiiiem el siuiilitiidinem Dei faClus;
,aul indignum mibi videatur sceleralos quosque jusiU quia lamen compositus erat cx cariie ltilea, el dia-
ficare; seu ausieritatem laiHam mllii inesse qiiarii boli p.rseventus seduclione alqiie astulia, prfccejitl
uullus Iiomo peccalor, eiiamsi pro pceiuTenliasem- mei iransgressione ^eniam ineruit, ca tamen fa-
-—per castigelur,: valeal niinorare; sive ut de
justo- tipne ut ejeclus de.paradiso volupiaiis bp.erarctiir
;riim relribuiione perpelua el de impiprurii'.pereiini 'lerram, de qiiasumplus esset, in sudore vesceretur
/duliitenl poena aut eiiam judicia blaspheinaie au- pane. Qiiod sciiicet et juxla littcram de eorpri-
deaiit niea; seu ut.Scripiurfe sacrre dicta inlentionei. rali, ut ea qiirs in boc exsilio corpori essoni ncces-
stibvcriaiit siiiistra': a'dsxlreniuni vero iit, sicut tiii -saria cura excoleret varia , el de spirituali
pane",
qiioque nvodo delusus priya.ris,"de"coriissi.ma.sub- "id es:Christo, poiest intelligi'; ut cui prius facillinio
slantire mere pfivenliiragnilione: Tiljeri arbilrii nisu inlirerere, cl in quo omnia habere
Scd quia insipienliam animi tui liiie usque prrp: possel, ad cum poslmoduui lapsus cum sudore iha-
tnoflalibus nuillis sustinui admonendo et insiruendo, Q f ximo [)0?i)ilen.tirer*direl at:jiie ejusrieiriarbitrii iri-
:cur.eliam talia perinitiam contingcrc aliquateiius tc.j. geniique vires, quss ante iransgressioiieiii
absqiie
volo "iiistriiere. Nunqiiid ignoras aiigelos el archan seiisiis lorpore ad. cuncta honiiatis jiira relinuerat,
gelos oinnesqiie ccelicolas, qui longe subliinior, s; poslea cfirnis fragilitatc pfrcpedienle" cniri .laborc.
naiiira consianl huniaiia, in eo yiiliiiiiatis sua; ar.-. gravi ohiincret. Cum
crgo bacraliocinalione agno-
bilrio relicios, ut sivc.mecurn, sive .cmn : scas non solum eumdem primuiii bominem siiigu-
principe
diabolo veilent, permanereiu? Sic,-qu.oquc
oportiiit; lari concliiionis lnimaiia»priinatu sapieniiaque lau-
cos probari, ul ef quid in me-ci quid in sc essenti
rcatum, sed Ctiam omnes ccelicol.is, <]iiorum cxccl-
posset deriiidari. Unde eiim quidani probali sinc DIC : leiitjre creatura nulla coniparalur, absque probatioue
niiiil esse",alii vcro ;in se aliijuid esse ei non posse inihi firmiter -iiihscrerenec non
posse cre-
derent: hi qui in me suun^tantiiiiimodo esse dcccr- «ongrna sui n.ciqiic differeniiam pervidere : quem deinceps
Jiebani, cleciione et felicilate .perpetua videbantni' ..lioftiinumcsetefprum ,a primi.bomiriis prudentia m-
digni; illi.atitein qui se vlri.bns propriis commenda- sita aliquid disia.otiuni arbilraris esse lain pcrfeclnm,
baht, ut patefieret.qiiid siii.e me. possent, irreiiie-- tilsine
tentaiionemercmagnificenlire sureque frApr-
diabili judicio sunt punili, siciit, in. Epis.iola beat:: lilaiis cerlum
" capere possit expefimeiiiuiii.'
PATROL. CXLYI, " ' ;
2
« OTHLONISIONACIHS. EM.MEIIAMMI i>,
Quod si tcniaiionis insolila; moieslias suricr le ir- j\ passi sunt riiscrimiiia, quanlo non jrini prrcscnlia
ruis'se eausaris, altcnde qtioquc quia ln penc insolilo ulla, sed i.iniummodofuiura et reierna desiderabani
niore gratiam nieam Iiuc usquemagis quam aliijilures prrr-riiia.Illi nainque qui anie Iegcm aui sub legc
adeptus'sis. Nomie tibi insolitum videtur, a pueriiia religiose vixerunt, licet jusli sanciique essenl,
usque in prrcsens omnimodis le scelcribus implica- magis tamen ab aiiis qnani a semeiipsis illatas lri-
ium, non solum posiias conriignas cvasisse, sed bulaiiones siisiinuerunt; isti aulem quibus exorlus
ciiain quasi vice versa brcc qure mnltis denegaia est verus jusliiire Sol, iri est Christiis, qui dixii :
stmt religiosis, et (quod non absque achiiiralione Si quis vitli posl me vcnire, abnegel scmclipsum, cl
iiiagna pcnsari valel) ciim lahore magno e.xquirenli- loltal cruccm stiam et sequatttr me ; et iierum : Qtti
bus, ea nisu facillimo dona pielalis me;c ingeniia amai animam suctnt, perclcl cam ; bujiismodi rudi-
peicepisse? Rccordarc, quteso, quid lu absqne labore menlis inciiaii semeiipsos offerebant lorloribns ; et
solilo beiieficiorum, cl quid ereleri plurcs mei elccli si lorior alius defuissel, sese c.timviiiis ci concupi-
cxperirenlur angusliartini, priiisquani paccm el rc- scenliis scmpcr crucifigcbanl. Irieoqr.c non facile
qiiiem ullam, non riico fulurre sed prnescnlis vilre, icrrenam soriili sunt digniiaiem, sed jugitT inlen-
obiiuerenl, quamvis noniiulli inler beneficia sibimet debaiii ari sjnritualcm :ul videiiccl i|isi scir.etconlra
collaia afflicliones varias perfcrrenl. El ui lireeaper- BI diabolicas tenialiones foiiiier munirenl, aliosquc
iius tuo innolescanl animo, quosriamqui hiijusmorii exemplis suis eru.direnl. Yerumlamen priusquani
vilam ducebant, lam in Yeieri quam in NovoTesla- passionum propriarum vicloria el pace fruerenlnr,
nienio per nomina recilare cupio. Scisne quanlos aut aliqiiibus regcndis prrcponerennir, plurima per-
labores el tribulationes Jacob palriarcba pcilulcril, tiilerunt pericula, niulta Iransieruiit lempora. Qui-
priiisijuam ullam benedictionis perceplrc a palre suo dam cliam in spiritnali dignilale jam consiiluii,
Isaac gratiam pronicreri potueril? nam, uiGcnesis prreier afllieliones spontaneas, segriiiiclinis aut per-
liber iestatur, oderat semper Esau Jacob pro bene- secutionis varire flagella ob bumililaiis cusloriiam a
diciiene qua benedixerat ci paler ; ideoquc, nialrc me Iransmissa, usqne ad fineni viire prsesenlis sunt
suarienle,idem Jaeob propier fratris metum profecius pnssi. Qiiamvisergo hujnsmodi viros inniimerabiles,
esl in exsilium, ubi avunciilo stto 1-i annos scrviens, ul supradiclum est , in Teslamenlo Novo possis
ignobilis personre sorlilus esl ncgotium. Posica vero invenire, aliquos tamen exempli graiia nominarc
cum rcdirel ad pairiam, in tantum adbuc fratris volo ui, cum bos in teslimonium sumpscro, facilius
cxpavit iram, ul pro rcconcilialione. nunlios pra> agr.oscas qualilatem cfeleroriim. In priniis ilaquc
niiiiens, non soiuni jam fratrem, sed et clomimun aposiolos DominiJesu Christi allenric quid labora-
iippelhtret, dicens : Sic loquiminidominomeoEsau : C verint, quid pcrliilerint anlequam aliquem iaboris
Uevc elicit frciler tuus : Milto nunc lcgalioncmad do- sui fruclum , .•inlequain. snblimiiaiis percipiendfi;
ni.nuin mcum, ul inveniam graliam in conspccluiuo. gradum, non dico in fultira, sed in prsesenii lanimii
Ciim aulcm advenienleni fratrcni procul vidisset, prre vila, ubi Ecclesire universrc jiroeferendierant, pos-
limore in lerram cadens seplies adoravil donccappro- setlerint. Dicil cnim, ut evangelica vcrlia leslaniur,
pinquaret. Vidcsnecrgoquanlas aflliclionesille ianitis ipse primus apostolorum Simon Peinis ad Jesum :
vir siislinucril, anlequam gaudia aliqua bcnediclio- Ecce nos reliqttimus omnia, el seculi siimus te , C/HU/
nis promissrc gnslaverit ? Al si gusiavii, niagnns ercjocrit nobis ? Quid aulcm in his verliis, uhi hea-
limor brcc superavit. Eadem quoque de filio suo lus Pelrus se suosque coaposlolos omnia reliqiiisse
Joseph proferri possunl; qiiem cum somnia patcfa- dicit, intelligendtiinjnilas, nisi (quo;i maximcedifli-
cia fralres sui niagnum qiicmdam sibiquc prrepo- culiatisesl) parenles, propinquos, dulcia matrinionii
nendum arbilraretilur, mox obliti toiius fr.ilernita- ura, filios, pra;dia, domos, poslremo vohmlaiein
lis, confra eum oninimoria succensi suul invidia, propriam omniaque carnis desideria ? Quatn ob rem
adeo u! vix ab illius inlerfcctione sese coliibentes licet aposloli, relictis omnibus suis,Dominum Jesinii
venu'idarent eiim Ismaelitis : a quibus translatus comitarenliir jugiter et nienle fideli, manifestum cst
in vEgy.ptuni,taniam ibi conlrilionem presstiranique *• D tamen eosdem pro reruni stiarum dimissione, nec
susiinuil, ut sicui de eo Psalmisla comnienioral, non pro bumansefragilitatis occasione diutius a dia-
ferrum perlransirel animam ejus, donec veniret ver- bolo tentari et fatigari, maxime cum et ipse Domi-
bum cjus (Psal. ov, 18), id est, anlequam perciperet nus tentaliones ejus voluerit paii. Unde ad eosricm
prredcslinaiain el revelalam polcstalem, quam non apostolosdicil : Voseslis qui permansislis mccum in
solum super omni jEgyplo, secl etiam snper cunclis tentationibusmeis. Prrcterea tribulaiione preniehan-
fratrihus suis ad se pro inopia confugieiUibuspos- tur maxima, cum ipsum Dominum, in quo omneni
sessurus erai. Similia eliam invenire valcs de prrc- spem suani ponehanl , comprehenrii ab honii-
cipuo viro JMoyse,et de famiilo meo David, el de nibus pessimis, el flagellari mortequc Hirpissima
sa.ncio Daniele : qui Qiiines, licei disparibus modis, condeinnari videbani. Huic auiein iribnlaiionesuc-
ante et posl susceplam dignilaiem tribulationcs cessit el allera, quia seilicet propfer inusiiaiam si-
periculaque niaxima perluleriinl. bique invisam lauii Magisiri passionem, licet a.rgu-
Tales etiam viri miilli inveiiiiintiir in Yeleri, scd menlis mubis paicfaciam, vix ejiis credebant resur-
tnulio pluiesin Teslamenlo Novo, qui lanlo majora rectionem. inicr hrcc quoquc nihilomiims pcrsecii-
iS LIB. DE TENTATIONIBUS SUIS ET SCRIPTIS- - PABS. I. ifi
tione ac melu Judreorum afficiebanlur. Tantis igitur A }. quonim lanto facilius po.lesreeordari; tjiianlo magis
tribulalionibus aposloh sunt afflicli nec non probati, ex leclipne assidua tibi sunt notl. lllorum ergo vi-
pfiusquam in illo quo ponendi eranl lotius Ecclesire lam legens, cito poles cognoscere quanlam uterqiie
fundamenlo coliocarenlur, priusquam ulluin laboris pertulerit aflliclionem pro "Deiamore, quam dcvote^
sui ffuclum aui poleslatem in animabus lucrandis inpriiuls cum adhuc juvenilis essent rclalis, mun^
sueruissent adipisci. _ d.ana reliquerimt omnia; quanlas deindC diaboli
Sed his.generalller de aposlblis omiiibus prblatis, sustinuerint "insidias et leniamenta. Unus namque
:nune libet de aliquo illorum crslerorumque Pairum eorum, id c-st beatus Antonius, a quo efiam omnis
speeialiler, exempHgratia, menlionem faeere, quid fere exorla esl ereniitarum et coenobitarum inslitu-
uniuscujusque eoruni tribulationis ct angustire ante tio, lanta conversationis sanclitale pbllere ccepit, nt
aut post perceplam splritualis gralire sublimilalem ex boc anliquus lioslis invudiseTaclImsomniniodis
p.erlulerit ; ut-cum tam prsecipuosPalres iimumeris accensus non sblum spifilualibus et invisibilibus
tribulationibus affiictos agnoveris, insplitani magis cum impugnarei insldiis, verum eiiam cofporali-
grafiam quam molesliam ullius leiilationis hacte- bus atque aperfis fifficerel plagis. Sed et alter rii-
nus esse tibi collalam probare possis. Allende ergo hilominus Dei graiia repletus, maxiina sanclilalis
ad sanclum Paulum el considera quot perpessus H I siire moninienla lam scrijitis quam moribus rcv
fuerit genera persecutioiuim. l\am sicut in Iibro liquil. Quid multa? Quidquid affliclioiiis, quid-
Acluum apostplorum «t in ipsius Epislolis valet quid conslal, laboris in vigiJiis el in jejiini.is, aut
a.gnosci, postquamClirislo Jesu Vocanle ad conver- in soiiiudinis borrore, et in preliosi vestimenli ab-
-sionem venil,iiunquam fere sine adversanlium per- jeclione, seu in desideriorum carnalium devineenda
sequentiumque periculis exstitit. Ejus quoque coile- passione, au.l jn .omnigenis inyidire diabolicse dolis
gain iri persec.utiojuim dunlaxat numerositaje Atlia- superandis, cosdem invenies diu lolerasse, finle-
«asiuro Alexandrinre Ecclesire prsesulcm accipe, qui, quam ad arcem jierfeciionis qua: plur.imis prscfje--
sicut in Hisloria ccclesiastica legitur, mox posl rendi erinl, pervenirent,
suscejilam prsesulams dignitatem, pro caibolicre Tfrec igilur, qurcso, diligenter adverle, et tantas
fidei. defensione laborans Immensis hrcfetieprum Palrum prrenominalonim affiictiones ad Juas, quas
persequenlium insidils pene tisque ari vilse su;c tu interdum "insolilas arbitraris;, confer Iribulalio-
finem afficiebalur. Sic quippe de eo sacra Scriplura nes : et lunc procul dubio cognosces quia par.vl
refert: riujiis, inqtiil, laiiti in Ecclesia pro fidei in- sunt quos modo aul unqiiam pertulisti dolores^
icgrilaie agones fuerunt ut eliam de boc dielum esse ' quanlumvis iidem Palres nullaleiuis, sicut tu^ pro
videalur, quod scriptum est: Eejo enim ostendam ei ^ eriminum capitalium poenileniia mererciiiur affligL
quanta oporleat eutn pali pro nomine tneo. In htijiis Prseterea libi in sstale primrcya mullo m.ajbra quam
"uamque perseculioneiu universus conjuravil oibis, illis huinani solatii adjiimenla; mulloque plura
et commoti sunt prfncipes lcfrse, geiiies, regna, quam illis imp.ensasiini a me exierioris lioininis sp^
exercitus convenerunt adversus euni. Ille auiem lalia; quibus jure iii.citaius, fide atque devotione
uivintnn -illud confeiebat eloquium diccns": Si con- magna properare debuisses ad oblinendam inierioris
xistant adversum ;ne caslra, noii limebii cor pieiim; lioininispuritalem,, qure nbn nisi per niagpam carnis
si exsurgal praslium, in hoc ego sperabo. acqujritur afflictionenu Si enim illi beneficiis parvis
Isti igilnr duo viri in exempliim humanse persecu- adjuti ila suut iiifjamriiali., ut hibores maximos pro.
tionis sufficianl tibi, ut non solum nihil insolituin, consequenda vitse spifitalis puritale suslinerent, cnr
liijijl iuaudilum te aliquando ab honrine quoquam libi, qui parvus acllmc dona adeptus es iiigentia.,
pertulisse afbilrcris, sed nec particulam minimam videturgrave iribulationem saltem aiiguam pfo j)u-:
«arum persecuiionum quas alii perlulerunt le rilale eadem lolerare? Dic, roga, quis tibi videriSj
•passtim esse noveris. Tu enim pro eo quod aliquan- ut nec pro subsidiis prsesentibus , nec pro.fuiura et
iulum adversitatis el persecutionis prius in -sreculo percnni mercede molesliam ullam pcrfcrre velisf
consliluius perlulisli, ct nunc in monasterio posi- ''' Quid efgo olim, eum in schola positus esses, pro
tus parvissimis tentalionum stiniulis, quibus etiain capacitaie magna disccndi laborasti ? Quod deincie
-Chfistianus-oinnis probandus er.il, fatigaris; majo- iu sreculari yita positus habuisli sludinm, ut ejns ina-
ribus quam alii persecutionum tenlationumque JJC- nem noxiumque evaderes hixiim1 Quid etiam nunc
riculis afflictmri ic frcqucnler arbitraris; sed lisec cum ad monaslerinm veriires, jejunarido, vigilando.,
longe aliler quain libi videantur inveuics, si veri- orandp, sen in qualiciiiique disciplina rcgulari in-
tatem consideres. Nam quod in persccutionibus sisiendo pius aliis laboras, ut et pro prsclerilis cri-
violenlia buniana illatis nil siinile aiiis pliiribiis ninibus consequaris veniam, et de futuris habeas
perluleris, j'am satis deinonslrattim cst exemjjlis. cautelam? Deniqtie qul prreteriia rite emendare, el
i)einde vero oporlel corisiderare quaiiitim sliis in futura mala cnpil devitare, neccsse est ut in vigili.is,
affliciione carnis el inomni conlemptu vita; luijns jejuniis ct orationibns nec non in aliis bonis operL
sponte iaJjoraniibus suecumbas. Alteiide ilaqne in biis Cafnem siudeal edomare. Sed iamen quantum
dtibs.venerandos Palres ct spirituaiis viirc dociores, "conversiouis noviias el laboris iui jierraittit exigui.i-
jjRjictum videjieci Antoniuin ac bcalnm JJcncdiclmii, tas., ciiram assidur.m tibi .inessc pro iys omnij-.ij.s
17 OTHLOISIMONACIII S. EMMEtUMMl t*
asscquendis non dencgo. Unde et ego endem pie- A rilatis conslantia sicul procul es eiTeetus, ita eiiam
talis niese beneficia, quae liacleiius libimet exhi- corum laborem et impugnaiionem liunquam fueras
bui, amodo non auferam a tc; tu lanlum viriliier expertiis.
age, et conforlelur cor tuum, et susiineDominum Quam ob rem qtiia perfeclorum et in castitale
(Psal. xxvi, U). perseverantitim bmnlniodo discrepas meriiis alque
Adhue reslai afflictio et lentatio una, id esl passip laborC, videamns si aul eorum, quorum iinpiidicilite
concupiscenlire carnalis dititurna, in qua qiiia te et irreligiosilati minus discrepare videris, tribiila-
specialiter vexatum esse credis, ideoque in bae as- lioni et impiignationi, qiiam pro poenilentia agencia
sumenda sunl aliquorum Palrum exempla ut in crc- pertulerunl, aliqualentis assimileris. Legitur quippe
teris. Sed hoc in primis pensandum esl quia is qui in supradicla Yita Patrum quia fuerit: qiiid.:m vir
iiunquam , el qui saepius carnis corruplionem cxper- vitarii luipissimam snper omnes vicinos siios ducens,
liis esl, nulla possunl colluctalione cofcqunri. Quarii- ila iit opinatissimus in flagiiiis liabercliir.' Hic ali-
vis enim uterquc impugnaiione gravi affligalur, is la- quandoDei mi&iefatio.ne coiriptinclusad pceniienliarn
men qui hnjusmodi viro fragilitale lmmanfi deviclus convertitur, et inlra sepulcrum quoddam se conciu-
srcpe succubiiit, ianto longiora el graviora passio- •dens, priorum scelerum poliiitiones lacrymartim
litim cardinalium certamina susliiiebil, quanto fre- g fonlibus dilucbat. Cumque in Iiis posito hebrioinada
quenlius eisdem passionibus consentiens semet sub- transissel, nocte veniunt ad eum (temones in sepul-
jccit. Hac igitur re considerata, aliquos jpm utrius- cro clamanlcs et dicentes : « Qnid esl qiiod agis, o
que quaiilalisbomines ex Scriptura. sacra probalos impurissiine el fiagiliosissime?Po.slqiiamoriini spnr-
ad cxemjjlum assume, iit perspecla alioriuri tenla- citia satiatus es, nunc a nobis casiiis ct rclig;o.-;i;s
tione alque labore facilius impiignalionis el laboris eiTugerccupis? No.lis,,velis, ainodo uniis cx nobis
tiii quantitalem asgncscas. El prinuim qtiidem llli eris. J lla;c cl hnjtismodi'plii.ra.exprobraiiiibiis. eis
qui pro caslitatis inliiiirc persevcrantia, deinde vero ille jacebat imniobilis, ne aiiditum quidem su.iim
Jii qui pro corruptionis luxuriosreque vilse pcenilenlia converlcns ad eos, nec ullo penitus sermone respon-
agenda cerlaverufil, proppnanlur. Sicrit ergo Dia- dens. Cumqueilii srcpius.eadem 'rep.elerenl, neciile
iogorum liber narrat, sanctus Equitius cuni in ju- pmnino riiovereltir, tunc in furorem commoti dreino-
vcntuiis surc leiiipnre nimio carnalium desitleriofinn nes, verberibus e.um afflixeriint multisquecruciatuni
eerlamiiie fuissel fatigalus, ipsis sure lentationis ari- suppliciis semivivuni reliqiicrunt. Ille tamcn tcl
gustiisad orrilidnis sludium soleriioresl faclus. Cuni- crueiatibus nec mo\eri potuit a loco in quo praiio--
CJIIC hac 111re iib omnipolente Deo reriiediuni conti- nis causa. jacuerat, Scqueuli verb noctc dremones
nuis precibus quserercl,nocle quadam assislenle an- G ileruin venienles gravioiibus eum verberibus cru-
gdo, eunucliizari se vidit. Ecccquanliim saiiclus istc ciabant; sed nec tunc quidem moveri valuil a loco,
laboravil, qui quanlo magis impugnabatvir, lanlo melius csse diceiisriiorlemsubirc quamultro.dremb-
studiosiiis oravit ne vinceretur.ln collalionibus quo- nibiis obedire. .Nihiiominus tertia r.ocie muliiiudo
que Palrum dc quodam abbale eximio, qui diclus drcmonum convenil, et absque ulia miseratione in
cst Serenus, Jegitur quia, cu.m prp inlerna cprporis eum irrucnles, omnibus pcenis crucia,iibusque,,afli-
et animre c;istilate iiocturnis diurnisqueprecibiis , je- ciunl. Ciunque jam corjms defecisset in .suppliciis,
juniis, cliam ac vigiliis infaligabiliter insisleret, ad- exlremus tamcn spiritus obsislebat imperio dremo-
veniens ad cuni in visione noclurna angehis Domini num. Quod libi videriinl, exclamantes voce magna :
cjusque veliil apCriens utcrtim, qnaindani ignitam Yicisti, inquiiint, vicisti! Quid ergo libi in linjusmpdi
carnis slruiiiam de cjns visceribus avcllcns atqiic impugnalione vidclur ? Ntinquid quia te supra inul-
jnojicicns, suisqtle oninia, ul fuerant, locis inie- los occiiltis et manifestis Iribulalionibus.ppprcssuin
slina restituens : « Ecce, incjuil, incenliya carnis esse srepiusseslimabaSjlale aliquid unquam passus
lure abscissa, el oblinuisse te noveris bodierna die eras? Qiiinimo longe minoribus subjacebas.leutatic-
perpeluam corporis puritatem quarii fideliier popo- nibus. : ...
scisti. t Ecce vides quantos sit passus et iste la- D Sedlicet cxempio salis hoc sis victus ab uno, pro
bores. Quapropter ut nemp cxcusationem aut diffi- eo lamen quod in occnllis cl sjurilalibus leiilationi-
dentiam habeat ea qure fideliier poscit impetrare bus niaxiine le vexatum arbitrafis , aliud in qup spi-
non posse, quod ulcrque constanter petiit assequi ritalis tantum impugnaiio declaratur, pioferre libet
meruiL c.xemplum. Legitur namqrie de Maria jEgyptiaca,
Et ut hujusmodi exempla non solum in forliofi, quoniam inler crelera qutc Zozimp alibali de vitce
sed etiam in sexu habeas Infirmiori, in Yila Patrum conversionisque suse qualitatc referebat, dixil-:
uarraiuf quoniam abbatissa qusedam sancta", no- « Crede milii, abba, septemdecim annis feris et ir
inine Sara, 15 annis forliler a fornicationis dfemonc rationaJiilibusTuclabai' desi.rieriis. J Et ppst pauca.:
sit impugnala, Ct nuiiqcam rogaverit ul cliscederet «.•Gpgitationesautem qiif&.ad fornicationem iteriiiri
ab ea liujusmodi pugiia, sed boc soluni dixcrit: « Da coriipellebanl me quonipdo libi enarfare possum ?
mihi forliludinem, Deus. >Ecce fidcs qualisct quan- lgnis inierim infelix corpiis ineum nimius succendc-
lus amor pictatis; ecGe quid ulerque Bexus. labora- Jj.at.e^me^per. pnmia .estifebax, et ad^desiderinm
vcril pro virtuie casiilaiis. De quoruiri'omnium pu-= coiumisiionis irabebat. Dtinvergo talis acc^rideret
ld L!I3. DE TENTATIOMDUSSUIS ET SCHSPTJS.— PARS I. Zl
eogiiaiio, prosteiiicbam mc in lerram, ct laerymis A 1 narral, ciim anle perceplam regni dig,ii!:iiein hiimi-
eam inftindens ipsam, mihi veraciier adstare spera- iis mibique essei.acceplus, posiea vero ex earieut cii-
bam qnrc me fidc jttsseral, iri esl sanctissimam Dei gniiale superbiens a me est rejiulsns, Ipse eiiaui
Geniiiiceiii : et sic per sepiemdecim annos periculis David , licel regum eximius cl pielati mere placiiur
niullis, ul riixi, luclabar. i Ecce vides quantum iion essel, prius lamen quam ad regni elcvareiur fasii-
solum virilis, sed etiam femineus sexus iaboraverit gia majori se constrinxit rcligionis cura. Nam anlca
ei pro iniegritatis conslantia,el pro corruplioiiispoe- bona pro malis, jiosiea vero mala reriditlit pro bonis:
niieiitia. Nunquid ergo sepiemdecim aimis jain Iabo- ideoque iniquitatis stire i;on immemor, in ccniesimo
rasti pngnans conlra cogilaliones dcsidcriorum car- primo psalmo gemebiindus ad me ail : Quia elevans
nalium? Quid aulem lot annos dico, qui ncc uno allisisti me ; ac si aperle diccrel : Quanlo sublimioi'e
passus es lania anno inlegro? Mondnm igilur laboris mc digiiitaic elevasii, ianio msvjoribuspeccaiis me
viam ccepisti, ct lamcii velutcx labore nimiojam fa- impiicari perniisisti. Prrelerca quanlre ruinre is, qui
ligatus dcfecisli. Sed et si quas lentatiouis et adver- prac creieris elcvalur, paieal, liher Paralipotiienoii
sitalis molestias perferres, nunqtiiri propierea pa- iudicru. De Joas namqiie rege Juda refeit, quia
tieiilise et spei solaiia deponere debes? Nonne et ex jiost moriem Joiadre sacerdoiis, qui eum ad regnum
snpra commemoratis saneloriim Pairum exemplis, el' " provexit, in laniam elationem venerit ui, relicio
ex aliis Scripiurrc sacrre senieniiis agnoscere poies, cultu Dei, a suis se pcrmiseril adorari.Pro quo su-
uiilc esse ac neccssariumperferre lenlaliones?Petrus pcrbire fiagiiio quod regi eidcm eveneril Scriplura
iiamque ajioslolus dicit : Charissimi, nolile peregri- stihjungit, dicens : Cttmque volulus esset onnus,
nari in (crvore, qui ad lcniaiionem vobis sit, quasi ascendil conira euin rex Syricv, venilque in Judctm
eiHc/uidnovivobis contingal; sed communicantesCltri- el Jeruscilem,et inlcrlccil cunclos principes popu!i,et
siipassionibns guudcle. Jacohus eiiam aposlolus rio- nniversam prccdanimiserunt rccjiDamascum. In Joas
cet dicens : Omne gaudium cxistimalc, fralres mei, quoque ignominiosa cxercueruni judicict, el abeuntci
cum in lenlaliones varias inciclerilis, scienies entod dimiseruiil cum in lanejuoribus magnis. Ex quibtis
probulio fidei veslren patienlicim operetiur, palienlia onmibus scniiri valci, quia nemo aut virtulis aul
antem opns perfcclum habei, ul silis perfecti e! inle- dignilalis alicujus excelleiitin sublimalus, morliferre
gri, iir nullo deficienles. Item aposlolus iciem dieii : supcrbire ruinam absque ziiagua conlrilione evauci.
Bealus vir qui sufferl leiilulionem.qiioiiiam.cum pro-'' Se.d et bealus Paulus hoc aiteslaiur, qui patefactis
batus fucril, nccipiel coronam viiev,qitam repromisi! quibusdam virlutibus sibi concessis snbjungii, c!i-
Dcus dilicjcntibus se. Tlinc et Paulus aposiolus ait : „, cens : Et ne macjnilitdo revclaiionum cxtollal me,
Gicriamur in iribulationibus, scienles quoclIribulaiio dctitts esl mihi stimulus cantis tnecvancjeltts Saleiiia:
palicniiam operaiur, palieniia cnilein probctlionem, ul me colapliizel. Si enim lanlus vir slimtilis ideo
probalio vero spem, spes auicm non con(unc!it.Hujtis- preniebaiur carnalibus, ne pro concessis exlollc-
nodi ergo documenia et in Novo el in Yeleri Tesia- retur viriulibus, puiasne libi opus est aliqua ari-
menlo iiiveniuniur nnilla : quibus si jugiler intcndis, versiiale faligari , ne de pcrceplis beneficiis prre-
non solum tenlaiiones quaslibet advenientes facilius sumas gloriari ?
devincis, sed et majoris intclligeniife dona conse- Quam ob rcm perpende, qureso, tenialionis lua?
queris. Vir enim, ut scripium esl, iu mv.ltisexperius causain cl ordinem, cxordium cl iinem , ut agno-
cogilabil mulia; el qtti multa didicit, narrabit inielle- sccre possis, cui posircmo amariori qiiam priniiiiis
cluin. Cujus vidclicct rei.indicium in temeiipso pro- el illa, quam lu insolitam vocasti tenlalionem, ve-
bare vales, qtiia, nisi varia lenlaiioiium molesiia ei xalus fueris. In primis namqiic icle.oIevioribus so-
cnra exercilaltis esscs, neqnaquam lanla Scrijitura- lilisque permissus es faligari ienlatioiiibus, ut quasi
liim documenla aut teslimonia iraclarc slnduisscs. pcr gradus quosdam ad altiora paulaiiin uscendeics
Plura quippe prius incognila jam hidagalioni tuse et discercs congredi qiiandoque cum gravioribus.
suiil reserala. iJJ Scd cum in lam levi el temperata impugnatior.e
Illud quoque summopere notandum tibi esl quia, aliquantuhim pro/icicns, ea qure in te gralia mca
si absque tentalione et iribulalione aliqua diulius re- opcrabalur, magis ac magis viribus nicrilisqiie luis
-uuincres, gravius periculosiusque de beneficiorum aitrihuercs ; in lalcni le landem permisi tenialio-
rneorum Iargilale siiperbiendo caderes, quam cuin nem incurrere, cujus impiignalionis magnitudiuc
sceleribusoiiinimodis qiiondani dediluscsses. Quanto depressus, agnoscercs cui insiantem defectum, ct
enim excclleniioribus quisquc dolatur donis, tanlo ciii prseleriium omncmque laboris iui profecium
magis pulsatur vilio elaiionis. Unde et ille prreslan- debuisses imjiulare : ac per boc tanto cerlior de
lissimus ongelorum non susiinens digniiaiis sure do- gralire mea; beneficiis cxislcrcs, quanto minus de
iium, eo gravius supcrbicndo cecidit quo subli- merilis tuis prrcsumeres.
mior cseteris exsiitil. Saul quoque, ui liher Kcgtini
OTIILON!MONACJIlS. EMMERAMMl

PARS SECUKDA,
Huc ideo clcricus siipradictus ideo scripsit, ut A „. gcndo, seu eliam jejunando sponle stibii, non srtiis
liis qui in conversionis iniiio sacrani Scripturam aliiigere corpus videbaniur. Cumqtiediu traciarcm
Iegere cupiunl , osienrierel qualiier iimuensam qno potissimum sitidio memet in tanlis periculis
diabolicre frauriis astutiain, qtia onmcs camclem constitutum aplissime jugiierque constringerem,
Scripluram legenies impugnare solei, agnoseere et occurfit aiiimo ut in diciamineineoccuparemaliquo:
jirrecavere. qualiterque eliam divinre inspiraiionis quod et sfejicexperltis smn nienlem lascivam cujus-
graiiam agnoscere cl invocare dcbeant. Scripsit ct libet scbolasiice inslnicli in nuilo posse magis
idcm elericus mulla alia, quredam qtiidem diciando, conslriiigi quam sliidio dictandi.
qurcdam auleni alio niodo, qure scilicel ulraque Hujiisinodiigiiur occasione accepia, fibcllum pri-
subscquenler paudere volo ; setl diclaia prius, post mum sciibere coepimetrico scilicei siylo, quo maxi-
bsec q.uoquecrciera jianditm.Sie ergo incipilscribcre me iu sreciilaii vila positus nie exerccbam ; ponens
c!elibroruni dictamine. Quia igiiur aliernis uii dele- in eo varias spiritualis doctrinre sentenlias, quibtis
ctabile esl, non solum ob depellendam tindii molc- me solummorioconlra lenlationes immiiicntes in-
sliam, sed etiam ob recrcandas animseei corporisvi- slruens robofavi; aut pravitaiis mea; quanliialcin,
ics sludui quondam dicla diversrequalilaiis scribere, qiiam cuni caTeris cletieis conimunifer in mundo"
se;i nunc reserarc Iibet qurescripserim. Tres iiamque " exercebam, perliiiaciamque quain spceialiier jirru
ljbellos diverso tempore diversoque siylo edidi in niiiliis ibidem retinebam, magis allenderem alque
primis, quos volui in unum volumen, quasi ad unam lilierisc.vposiiammajoripoenileniiadiluendam agno-
convesceniiuni mensain colligcre, inslar vidclicct scerem. Inserui in eodem eliam libello sernionem
tritim j.tilmeniorum, qure nobis sancltis Paicr Beue- qiiemtlam lameiilabili slylo edilum, prius quidem
diclus cccnantibus largiri jtibel in reguhi.ut qui ex riispuians rie diversa clericorttm negligentia nee non
uno nequiverit refici, ex alio reficiatur. Confirioita- avarilia : deinde narrans de miserabili improbilalis
que in Domino, quia omni spiriiuali cibo t!elcclaius mere vindicia tam spiriiualiier qiiam corporaliler
in aliquo illorum invenial, per quod sjiirilualiler patrala. Ignorabam enim lunc, si quo loco prcfe-
reJici valeal. Sed hrec de omnihus geiicraiiter sint reiida forent bujusmoili dicta, qurc licet iu morio
dicia. Nunc vero reserare cupio qute causa fuerit siu! posiia, posl crelera lamen, cum me aliquiri jier-
singulos scribere, ut lecior nliquaieiius exinde in- spicaciori intuilu agnoscerc ccepissem,a meconslant
strticlus novcrit nie neqiiaquaui fruslra in talibtis ediia; quia metricis prolatus est verbis qusejmeris
desiidasse. et inlranlibus ad discendas litleras a muhis primi-
Primum ergo libellum mclrice prolalum, cui im- tus exhiberi solent. In primis quoque ponere decre-
posui tiluhim : De Spirilali clocirina, scribere Imjus- vi fit ex lioc qtiilibet ad verilatis viam conversus
modi erat causa. Cum enim quondam ex infirmi- suniai qtiasi prandium conversioni sttre congruum,
tate maxima convalesccnsad monasiicrc professio- sicque leviori ciborefeclus ad Iauliores dapes sacrre
nis vitain venissem, lune in brevi, plusquatiicredi- doclrinse capiendas aptior accedal. Librum vero vi-
bile sit, facuis sum sospes : ex qua sospitale verilus sionum, licei post dtios scripserim, in ordine lamen
ne aliquod damiuim sjiirituale mihi orirelur, prece secundumideo jiosul, ul illa doctrina, qure in priori
Domiiiiim iniinia rogavi ne me in lanla sospiiaie lihello variis jirolala est seiiteniiis, in hoc quoque
positum olio imuili lorpesccre, sed aliqtia lenta- variis corroboraretur exemplis; caquetenacius prre-
tione, quam milii congruere scirel, pulsari permil- missa animo inlircreani verba, qtiremajori ieslimo-
leret. Posl hanc orationem non mullum iemporis nio fam pietatis quam severilaiis divinrcin subse-
fluxit : et ecce varire tenialiomim moleslire acce- qucntibiis commeiidantiir, in morem videlicel lau-
denles in ianium me circumdederunl, ui ei incaute lioris cibi, qtti prinio aqua pura coclus, deindeali-
. me orasse el magis ad iuleriiiim quain ad proventum qua aceii vei eiiam piperis acljeciioneaccuralius
- exauditum esse aliquanrio vererer. Sed srcpius prrcparalur. Sola enini leniiaiis verha in docendo
relraclans illud apostolicum : Fidelis Deus, qui non p' prolaia,quasi quiriamcibi in sola aqua cxcocii pos-
palieiur voslentari supra id quodpoiesiis, sed faciel sunt iiiielligi; sed ctini dehinc aliqua severitalis
cum lentatione provenlumui possiiissustinere; labo- exempla admisceniiir, velut amaro aceli seu piperis
ravi lion quanlum debui, sed quantum fragilitate additamcnto condita fercula ut suaviora elTicianlur,
mea, permittenleipsoque Doniino adjuvanle, poiui, non incoiigruc inlelligunlur. Apparet igitttr qui?.,
ne in conspectu adversarioium meorum corruerem. sicut cibus lam amaris quam suavibus conriimentis
Ideoque in lanla molestia lentationis, qiireeo ma- • coclus aviriiussumiiur, ita el rioclrinablanriimenlis
gis iniminebat, quo niajor sospilas corporalis iuerat, quidem inchoala ,. sed deinde alicujus severilalis
omnimodo tractare ccepi, quali sludio, quaiique la- commisla exemplis sludiosiusaudiiur. Unde et Apo-
bore corpus spiritui suhjicerein. Nam ea qtire com- siolus doctorem quemliliel instruens ait : Argne,
munitercum crcterisfrairibus inccenobioageredoce- obsecra, increpa, k\ es! blandinienla terroribus ad-
bar, sed ei illa qua;specialidevoiionescribcndoauile- misca.
55 LIB. DE TENTATIONIBUSSUTSET SCIUPTIS. — PARS II. 54
llis igilur pnclibatis de secundi ordine libelli, jam A lium, quasi ad mensam cbiivesceiiliiini ponere,
quce
vero sulijungere volo ubi el qua occasione scri- quilibet lector avidus, licet indigno slylo cdila, ge-
ptiim faerit. Cum ergo monasterium noslrum in urbe nerosse lamen malerise dignitatem retinenlia, pro
Halisbona constiliitum varia episeoporum persecu- dapibus laulis potuisset gustare. Nam quse senleiitia
tione deslrui viderem, ibique perlrigintfi annos me- la.utior et snavior valet esse quam de gratia Dei, el
Iiora sperans subsislerem, oeculto Dei juriicio longe cur credenda dicendaque sil gratia; judicia quoque
aiilerquam sperarem evenil. Qualiter auiem desiru- quam vera justaque ei necessaria sint; sed et quan-
ciio tanta evenerit, quia nec brevilerproferri valet, tam bene agendi faeultatem a Deo concessam lia-
nec ineptias. tantas luc exponere libel, aliis profe- beamus nisibus totis inquirere alque phiribus le-
rerida relinquo: hoc solummodo enarrans, quia cum stimoniis apjifobare ?Tl3;e quippe tria per Irium
exteriora et inleriora monasterii nostri eommoda qtisestioiium solutiones in iilo libro, quem in tertio
penilus destrui sensissem, el conlra bsec nil prreva- locavi ordine, stylo quo poiui perdialogum proluli,
luissem, quin imo a fratribus quibusdam juvenibus numero scilicet el ordine tali desiderans sanclam
quibus displicebam apud episcopum acciisatus, va- Trinitalem venerari. Setl et in-hoc eamdem Trinita-
rias mihi minas ab illo illiiisque familiaribus agi tem venerari sludebam, quia in lertia qusestione,
stepius audisseriv; tunc, petita ab abbate licentia, ad B1 quam veltit fercula; qusedam praecipua ritusagaci
monaslerium Fuldense quasi cilo reversurus perre- eonlexla, el allala in extremo ad lectionis ccenam
xi. Yerumtamen non dubilo qnin lanlam dcstrii- considentibtis apposui; de ipsa sancla Trinitate et
ctionem nemo in nos agere possel, nisi jnstoDei Unitale, juxlainielligentirc niese vires, brevi et aper-
judicio peccaiisque nostris exigenlibns permissiis : ta probalaque (ut spefo) varlis exemjilis el argn-
qubd scilicet exinde palam daliir iiitelligi, quia in meiitis ratione disserui. Spero: etiam me in eodem
ipso discessionis ,mere aimo, qui erat ab incarna- Jibello omiiibus lam in sseculari quam spirituali vita
lione Domini 106:!, miserando semperque lugendo posiiis aliqua sedificationisverba protulisse, per qua;
igne eombustum esl coenobiun)nostrum. quilibel esurientes cl silientes jusliliarii reficipos-
In Fuldensi igilur iuonasterio posiliis, el optatsc sunt. Itec qiiidem deiibri exlremi ordine sint dicla,
tranquillilalis atqiie charitalis dono ibidem potilus, cui tilulum impcsui : De tribus ejiuvslionibus,id est
frequeiiter tractavi, qualiter pro ejusdem tranquil- •de divinre pielalis agnilione jtidiciorumque divino-
lilalis gralia Deo, a quo mihi dala est, grales refer-^ rum diversitate, neciion de varia bene agendi facul-
rem. Magnurnqiiippe mibi tunc videbatur in eodem lale. Deiiide vero subjungimus qua causa-fueri.t
monaslerio pacifico incessu posse deambulare. Qna- scriplus.
propler animiim ad deferendas Deo gralias omnino • Quidam nanique monachus de Augiensi coeiiobio,
converlens, et si qua dictandi materia apte occur- nobilissima Aleinanrioruin stirpe prlus, nomiiieHen-
reret dimius exqiiifens, reperi tandem quamdam iicus, cum ab Jerusalem reverteretur, apud nos ali-
dictandi occasionem, visiones videlicet, quas et ego quaiidiu liospitatus est. Hic ergo qitia in sacra
qiiondain vidi et ab aliis per loca diversa profectus Scriptura satis sludiosus fuit, me frequenlcr quasi
iiudivi. Has namque ad mullorum nolitiam deferre doctorem adiit,' supjdiciter rogans pro quibusdam
ideo utile esse arbitrabar, quia credo ad omnes saefse Scripturse senlenliis ut eas sibi exponerem.
iiomines pertinere quotics qoilibel visilatur a Dco, Ego aulem hiunilitalem atque iinportunitatcm peli-
aut per castigationem aut per consolationem, sicut tionjs ejtts allendens, prout potui, adqurequerogaia
et ipse in Evangelio dicit : Qudd uni dico, omnibus respondi. Cumque hrcc' collatio srcpius inter nos
. dico. Incitabar etiarii ex hoc acl scribendum, quia, liabita sibi placeret, poslremo illud deposcere coepi-t,
cuin olim libellos duos ediderim, lertium pro sanctre ut eamdem collalionem lilleris exciperem. Quod
Triuitatis honore, siipsa Triniias dignaretur inspi- licel diu tain pro desidia quam pro ignoranlia dif-
rare, srepius optavi addere. Tali itaque causa inci- ferrem, aggressus sum tandeni, scribens tjuidem
talus, librum visionum, de quo jam loculus sum, D j per dialogum, sed sine titulo aucloris et absque
scribere studui. personarum notarum Iilteris, ne facile palerel cujiis
Tertium vero libellum, quem ante annos 15, u„ ojms esset. Inier brec vcro' ille ad monasteriuui
reor,scripsi, curin extremo ordine posueriin primo ' suum voeritus proficiscitur, et post non imiltum
dicendum, deinde qua causa scriplus lueril subne- tenipus ad nos ilerum reveriitur. Tunc videns quse
ctendum. Quia enim multorum accuratisepulis coe- scribere coejji, qualilerque ea adumbravi, uniee
naniium mos est, ut in prima el secunda vice vilio- peliit ul el catisam scribfindi illustrarcm prologb,
ra qureque fercula (quse non ideo viliora tlicimus, 'ctutriusque personse, mei videlicet ac sui, merao-
,quasi sinl vilia, sed quod sint optimis inferiora); in riam palefacerem in dialogo : qtiod mox,' ut poleram,
cxlrema vero lauliora,et aliqua arte prsecipua cocla scribens implere studebam. Ilsee igilu-r causa Diale-
sibi apjionere jubeant, eupientes in hoc non tam gum me scribere fecit : quani idcirco resefavi, rie
sure gulse, quam alioruin, qtii forte invilali sunl ad videar fruslra scriptis alia addere scfipla; utque
.toiivivium, delcclationj et honofi deservire : ego cognila charitate .qua impellebar ad scribendurn,
cconlra siuiije aliquid irioliter volui in extremo ali- quilibet in quorum manus isle liber venerii, eadem
qua lautioris scntcntiiC verbula anie faoiem legcn- charilate incitentur ad legenduiri. Tlsec sinl dieia de
•>"' OTHLONlMONACHJS. EMMEKAMMI o'j
siiprariieiis libris, quos in imiiiii coniponere vohii. A logo iiilimalur, scripsi anleqiiam jjroficiseerer ad
Nuiic ctiam libet pnudere qua causa sltidueriin alios monaslerium Fuhlense. Sed et Yilam saneli Alto-
libelios scribere. nis, una cnm quihiisdnni carminibiis ari eumrieni
Ciiin igitur peisectitioncm quam in nionasterio saiictiim perlinenlibus. Posiquam vero reriii, Yilani
noslro (ui siipradicium esi) passus eram, fugiens sancii Magni scripsi, compuisns frairum duorum
ad Fiildense inoiiasterium venirem, ibiqucpcr an- prccibus inlimis et assiduis, YVillielmiscilicel cs:
nos quatuor cum tranquillilale magna coinnioraius coiigregaiione noslra, el aiierius qui ad nosdiscendi
viderer; diclandi scribenriiqtie sluditini frejneniare catisa ex monaslcrio sancli Magui vcnil, Adalliam
jiosiulabar a qiiihusriam ejusdem uiouastcrii fratri- diclus, quique nunc in Sancirc Afrse cceriobioabbas
luis, ut sancii Bonifacii Viiam diffieili siylocdilam, est coiistituius.
aliquid facilius ctlerem. Qtiam peiilioncm, licct ditt Posl luec auiein cum viderem sinnil et audirem
denegarein, poslremo lainen compulsus iniportuiiis undiqiie Cbrislianrc religionis destruclionem,. reclo-
jirecibus, ut polui, quod ];e:ilus eram jmplevi. Cau- rum el principiim negiigcntiani in subditos, lam iu
sa ergo tali libriim sancii Bonifacii promptnsscripsi: spiriiuali qiiam srcculari vita posilos, doleremque
aliiiin qiioque libelltun quein appcilavi Manualciii, j;:gilerpi'0 1alibiis,cogila)'eco3])i,iitqtiianuiIusriigna-
pro arinionilione clericorum cl laicorum scrijilum D " rciur nic audirc comiuuui sermone loquenicm, pro
ibidem posiUis edidi. liem libellum Proverbiorum miscriaque lanb. condoJciiiem, vel scribendo ali-
in eodcm monasterio jiosims scribere cccpi. Cum qua sacrre Seriplurre verba proferrem, unde aliquos
aulem assiduis cpislolis per monaslerii nosiri fratres cedificare posseni. Ilac igiiur causa scrijisi librum
quosdam revocaius ad patriam nollem cilo reverii mei quoqiie o]ieris novissimum, cui iitiibnn impo-
propler illorum frairum, imer quos tunc commora- sui : De ctirsu spiriluali. In quo vidciicct libro
bar, pelitioncm (omnimodis enim precibus ut illos qiiantimi pcr sacrre Scriplurse, maximeque per
iion deserercm efilagitabani), vix landem ab illis Psalterii ei Evangelii 'camjmm currere polui, scri-
-remuandi liceniiam obiinui. bendo proluli. inler hree et sermones quosdam ncc
Yeriimiamen ad monaslerium noslrum piius per- non episloias pro coiiininni ulililale scripsi : quas s:
vetiire nohii, quani. indiciis aliquibus cxjilorarcm quis forle legerc volueril, apud nos invenire po-
qualiier omnia agerenitir ibidem. Qua de rc ad nio- terii." Scripsi cliain anlc jriures annos Jihrum Dc
jiaslerium Amerbach dictiim perrexi, cupiens illic confessione ncluum mcorttm, ut si qua infinnilas
cxspeclarc qtiousque cerius fierem de monaslerii vci subilanea mors me in cxlremis impedirct:»
nosiri qualilate. Cumque ab ejusclem iii.onasterii clebita confessione, saltem jier scripia pateface-
abbate suscepius onini liumaniiatc et pielale rcline- C *- rem qttis ex memctipso, quis cx Dei gralia esscm.
rer, et desacrre Seriplurse qiiresiionibus mullis inter Adbuc proferre iibet duarum oralionum verba.
nos sermo assiduus ageretur, plricuisselque ci sa^pis- Allendens enim srepius, quia plurinios exemplis
sime responsio mea, acciilil ul juxla pasclialia festa pravis seduxi, lalia oralionis verba scribere studui,
dixisset ad nie : Credile mibi quod si vobis prreci- in qi.iibusuiiusquisque saiis doceri polest quomodo
jiere aliquiri posscm, absque chibio prsecijicrem ut pi'o se el pro aliis orare debeal : qiirc scilicel ora-
in hac soleninitaie proxima sermonem faccrciis ad liones ciim a quibusdam jani habcantur, in lioc opu-
jiopulum. Cui ego respondi dicens : Cur lalin diciiis scttlo descriljwe nolui. H;e auiem oraiiones aliaquc
ad me, qui nihil huj.us rei scio, qtii nunquam con- superius de diciandi dono prolaia, tanto magis pie-
snevi |)opttliun alloqui in piiblico? Illo vero eariem laii divinre conslaiil refcreuda, cpianio amplius no-
rejietcnte, cccpi mox cogiiare inlra me tlicens: Qtiid itiin e>slme viliis phirimis quondam dcilitum niliil
facerem, si aliquis, cujus jtissa Iransgredi lion prse- hnrum mcruisse. Ideo aiilcm hrec protuli, ui juxia'
sumercm, talia mibi prrecipciei? Unde lnijusmodi hoc quori ipse Doniinus in Evangelio cniriairi drc-
opus assumendurii est mibi sponte, priusquam ab nioniaco a se liberato prrccepit dicens : Vade in elo-
nliqiio compellar.poieiiie, ut sic prnbem quitl faclu- mutn laam, el narra quanla [cceril libi Deus, ego
rus esscm. Conliniioquc slylo accepio scriliere ccepi quoque narrarcm quanta mibi beiieficia Dsus ethi-
in modum sermonis, sumens exordiuin dc Psalinislse fucrit.
ciiciis : Dominus cle ccelo prospicil super filioshomi- Unde acibuclibet enarrare, qiianta scienlia quan-
num : quco nimirum dicla, quanlum poiui, simililu- laquc facullas scribendi mibi daia fuerit a Domino
diiiuin argiimeniis roboravi, crcdcns per ha;c aliquos in primrcva relate. Ctiin igitur parvus scholari di-
icdificari; cui vidclicet ojieri liiulum imposui : sciplince iraditus ftiissem litlerasque celeriier didi-
Quomodo legenduntsil in rebus visibilibus.Cum au- cissenijCcepi eiiam longe anie solitum tempus di-
tem in eodein Ioco umiiii pene anntim niancrem, scendi, sinejussu magislri, ariein discere sciibendi.
venerunt nuiuii cx monasierio nostro missi, cum Furiivo enim et insolito modo, nec non sinedocenle
quibus cxinde ad palriam reversus sum. nistis sum eanidem artem seribendi apprebendere.
His igitur dictis, dicam quoque qua de causa cre- Qua de re conligit ut pennam ad scribendum in-
teros scripserim libellos. Ex petitione namqne fra- reclo usu reiinere eousuescereni, nec poslea ab ullo
tiuni nostrorum.Yilam sancliNicolai nec nonsancti rioceiile super hoc corrigi valerem. Nimius liamcjiie
YVolfgnngiciiiendans, sicut in ulriusqne viircpro- usiis prohibui! ir.c cmcndare. Quod cum vidercnt
;T7 LIB. DE TELNTATIONTBUS SLiS ET SCltiPTlS. — PAUb II. :,b
jilurcs, dixerunl onmes nunquam me bene scripiu- A l et quinque in aliis locis conimoranlibus; Ires quo-
runi. Sed aliler evc-nitex gralia Dei, sicut plurimis: que libros Evangelioruin , el dtios cum Epistolis ct.
nolum esl. Nam ctim in puerilia, ipsoque lempore: Evangciiis, qtii Leciionarii vocanliir. Ad lirec eliaui
quo labtiia niilii dala esl cum aliis pucris ad di- scripsi quaiuor malulinalcs libros. Poslea senectus
sceniam scripliiram viderer aliquid scrihere nosse, el infirmiias varia nie proliibuit, niaximeque in-
niiiaculum non parvum prrebui videniibus: deintie: cjiiietudo diulurna, qure mibi ex variis curis el mce-
vero non post longum lempus lam bene scrihere: rore pro monaslcrii noslri dcstruclione exorlo per
ca;pi, lantumque alfccium ad hoc lialiuit ul cl in tcnijiora inolevit mulla. Ei atiicin qili omne bouurn
loco illo quo talia diclici, id cst in ccenohioTcqernsee: prreslal, et.solus cuneta gubernat, quique mibi in-
diclo, niullos libros scripsissem; el in Franciam diguo coiicessii jjlurima dona , sit laus rcierna, sil
translalus arihuc puer, ibique in laniuiu iniilta scri- lionor pcr sa>culacuncta.
. bcmlo laborasscin, ut inrie rediens pene visu privalusi Lihel eliam proferre, qiianlum remiiiisci valeo,
fuissem. lhcc ergo ideo proferre decrevi ui aliquos quot libros quibusilam coonobiis aut amicis iradi-
iiicilareni ad similem affeclum laliorantli; gratiam- dcrim. El primo quidem fralres Fuldenses nominare
que Dci,qur» lania mibi beneficia prrcbuil, aliis nar- volo, quia pro eo quod apud cos maxime laboravi,
rans eos ad niagiiificandam caindcm graiiam Dei " scriheiis iibros mulios, quos monaslerio noslro ira-
niccurn Iraham. El, ul hoc amplius faciam, profcrre: dfcbam; ideo apud nos qtioque scri]isi lihros, quos
libet quantiini laboraverim sciibeiirio posiea, cum ipsi noii liabebanl. Tradirii namqiie eis sicut me-
reversus fuissem de Franeia : ibi quippe fucram mini, vu libcilos, llervcldcnsibus aulem cluoslibros.
qtiando obiit Cresar lleniicus, et facms est rcx Cnmquc cx pariibus illis lemeassem, el ad Amar-
Conradus. bach venissem, iradidi ejusdem loci ahbali imim:
Postquam igilur in sancli Enimeiammi camobiiim libruni. Poslca vero cum fralre noslro AYiibdffio
ad convcrsioiicm veni, mox quorumriam precc ptil- jirofecius, dcdi ei quaiiior iibros, inier (jiios crat
saius, lanlo ilcriim scribendi sluriio occupabar, ut Missalislihef saiis preliosus : Ahbali (le Laureslieiv.i
raro, nisi in feslivis riiebus aut in aliis horis iiicom- iinum librmn ; abbati de Eberspercjtinum hbiuui;
pclenlibus, ab hocopcre cessarem. Interea successil amic.is quibusdam in Doemia ]iositis quaiuor libros;
_et alius labor. Nam pro eo quod ssepius legere, aul amico cuitiam in Palavia posilo uniini librum ; acl
scribcrc, autdiclare videbar, scbolaslicoriim cura monasleiium Tegernsce duos lihros; ad Pryelense
miiii coinmissa est: ex quiliiis niniirum omnibiis ila cosnobiiim jirope nos posittim volunien unuin, in
jier graliam Dei conslringebar, ut srepecorpus qnieli quo tres lihri eranl. Sed el filio sororis me;c ibiriem
liecessaiire non perniiiierer iraric.re. Cnnique dic- C ( posito uimin librum, variasque episiolas riedi. Ad
clandi sludium incsscl, ad Iioc ssepissimcnon habui Supeiitis (Obermunsicr) quoque nionasteiium tres
tcmpus, nisi in fcslivis diehus, aut nociibus, con- libros; ad Inferius (Nidernmunsier) monasleiium
slrictus videlicet cl puerorum cura ari rioceiiiltim, uiuun libriim dedi. Prrclerea mullis aliis dedi aut
clillorum pctiiione, quibus.scribere cosjii, ad scri- misi aliquando sermones aul proverbia, seu aliqua
bcndum. Ergo prrcier libcllos a me cliclalos, quos rcdilicalionis scripla. Talia aulem laboris mei indi-
lam sponte qttam pelilus pro. alioruni redificalionc cia hic idco proltili, ui aliquos monacbos oliosifati
dandos scripsi; uno miinis xx libros Missales scripsi, dcdilos converlerem, el ad aliquotl OJJUS monaslicro
dcceiu quidem abJjalibus aul fralribus in monasterio viire congiiiuni iiicilarein. Si enim tam magna ne-
nos.ro posilis; quaiuor rutlemfrairibus Fuldensibus, qiieunl, faciiiora agerepossunU
I) OTHLOM MONACHIS. EMMEKAMMl CO

wwmwmMwam OTHMKI
MONACIIISANCT-EMMERAMMENSIS

DIALOGUS DE TRIBUS QUiESTIONIBUS,


Id est :
De divince vietatis agnitione, judiciorumque divinorum diversitate, et de varia bene
agendi facultate.
Prodil nunc primum in Ivccm ex codd. mss. inclylorum monasleriorum S. Crucis orcl. Cisl. cl Lamba-
censis ord. S. Bened. in Ausiria, opera et sluclio Ven. D. P. Leopoldi Wydemctnni, Carlhusiani ei
bibliolhccarii Gemniccnsis.
Apud R. P. Bernardum Peziiun, Thesaurits Anecd., III, u, pag. 141.)

INGIPIT

DIALOGUS DE TRIBUS QUJISTIONIBUS

PROLOGUS LIBELLI HUJUS.'

Ajmeiis, Ileinrice, mihimei specialis amice, ut A . inepic vei iniqne prolaium aguoverini, quod eiiam
illain confabulaiionis noslrre raliunculam, qurim de sanciis Palribus lcgitur evenisse, iinperitire niagis
pieiale divina rcbusqne aliis fecimus quoiidaiii, lil- quam malilire mece ciepuienl, ideoque sic noxia
icris morc dialogi inler nos babiti exponam. Quam resecenl ut uiilia non condemncnt. Scio enim quia
jielilionem ex parie devolus, el ex parle studeo im- lam sanclam tamque arduam maleriam niillo siylo
jdere invitus : devoius quidem, itleo quia pra; mor- aui sermone congruo promere poiui; vertinitanieii
lalibus nmllis cbaritati lurc geslio parere; inviius ideo, utcimque profcrre stuiui, ut a periiis aliquibus
autem, quia, sicul a mc accepisii ipseque legendo proferrelur in nielius.
jirobasti, eamdem rationem sine prrcmio, sine au- Periios aulem dico magis illos qui in sacra Scri-
ctoris liUilo volui proferre, ul, si forle quispiam ptura quam qui in dialcclica sunl inslritcli. Nam dia-
invidia; vei delraciionis pesle caplus, dicta liujus- leciicos quosdamiia simplicesinveni ut omnia sacrre
niodi rugosa, ut solel, fronle lorvaque facic [cod. Scripiiirredicla, juxla dialecticrc aucloritalein, con-
S. Cruc. acie"]legendo adirel, nesciens quemoperis siiingenda esse dccernerent magisque Boetio qiiam
hujus auclorem persequcretur invidendo vel de- sanclisscriptoribusinpiurimis dictisciederenl. Unde
irahendo levius insanircl. Invidis nanique ei superbis el eumdemBoelium seculi me reprebendebanl quod
pene erit ineviiabile [cod. Lamb. pcena eiil incviia- BI personrc iiomen alicui, nisi subslamire rationali
bilis], ut cuiusquani nolrc vilisque personse scripia ascriberem. Qure reprehensio si jusla esi, jiistuni
vel dicla absqiie irrisione possil agnoscerc. cst eliam ul alia nomiiia et verba, qure in lilleiis sa-
Unde precor ui, quia volis ttiis obtemperans pcr ciis inveniunlur aliier posiia quam dialectica doceai,
alieriianiesdialogi personas nominis mei meniioneni reprehenda.nlur, ut substaniia, species, genus, sen-
cogor faccre, lu quoque digueris hoc omnino pro- lire, cl liabere, aliaque plura.
videre ne jjarvilalis mere verhula, acl cedificaiionem Ilrec igitur omiiia, secundum dialeclicam, singulas
bumilium solummodoprohua invidorum el super- soluminodo inlerprelalionis habeni; sed, juxla sa-
borum /iant ludibria. crre Scripiurre usuin , variis modis ponnnlur : nune
Hrec igitui dixi jiropter qnorumdam insolenliam. quitlem, ul in dialectica; inlerdum vero, aliler.
Si quid vero in Iiis desqiui, igtioscanl, qureso, mihi. Unde el sanclus Auguslinus, lam in divinis quam in
Deintle omnes, qui hrec legere vel amlire dignan- sa;ciilaribus liiieris dociissimus, in libro Reiracia-
tur, obsecro unice ut, si quid liic sapieniice sale lionuni lioii ertibuii conliieri se errasse in hoc quod,
conditum reperianl, Deo gralias veferanl. qui, juxia qiiosdam, sensibiiia solummodo de corpora-
ciiiando vult, brtiiis quoque animalibus loquelam libus accipienda quondam scripsisset. Esi, inquii,
prresial congruam; niibique, qui nil ex mc, sed ex C sensus el menlis.
ejus dono h;ec proiuli, boc benelicii miinus impen- Cum ergo reprehensores mei h;ec o.mnia, qtire
riani til pro pcccatis meis inlercedanl. Al si quid dixi, in sacra Scripiura emendavcrinl, lunc ei illam
Gl HALOG.DE TRIBUS QU.ESTIO.MBUS. 02
rusliciialem, quam in personre diclo sciibens pro- A Nani sacra Scriptura nonien el personarn idem signi-
luli, simul corriganl. Ad hrcc, qureso, digiienlur ficare perbibel, cuni pro Irihus pcrsonis, Patris,'et
aiiendere quia Deus oumijiolens, sieut dialecticos el Eilii, el Spiriius sancii, quas srepissime legimus,
grammalicos ad agnitionis sure gratiam trabere solci, iria nomina inierdum ponit. ut : Euntes doccteom-
ita amhorum dicta vcl scripta acciperc dignatur, ncs gentes, bapiitantes eos in nomine Patris, el Filii,
dummodo verilalem fidemque sacram observare el Spirilus suncli (Malth. xxvni). Quibus verbis col-
studeunl. Sed si forte srecularium liilerartim elo- ligiiur quia, ei nomen, ei persona coumumione qua-
queniia inflati brec non crcdiderinl, contenderiiitque dam junguntur. Cum enim nomen jiro persona po-
Deum elegantia sermonis sui magis delectari quam nitur, nomen autem variis rebus ascribiiur, persona
rusiLiialc nostri, atiendani, prccor, quod Apostohis quoque variis rebus ascribi valel.
dicit : Sapientia hujus mundi slutlilia apud Dcttm Ssecularesvero litleirc, quas ctiam plurimi spiri-
(I Cor. iii); et : Inftrma mtindi etegit Deus, ut con- lales viri seqmmtur, simile quid tradunl. Cum in
funclat forlia (1 Cor. i). grammaticre pronommi ct verbo ires personas ascri-
Iiiier haec quoque pensandum esl quia nomina et bunl, ut: ego, tu, ille; et: lego, legis, legii. Quaruin
veiba qurcdam, nunc quidem abusive, IIUKCveio prima et sectinda persona proprie rationali subsian-
proprie pomintur. Ut in Psalmis verbum persequor. B lire conveiiiunt, quia ncmo polest dicere : Ego;
In uno cnim loco dicitur : Inquire pacem el perse- nemo polest intelligere : Tu , nisi rationalis. Teriia
qucre eam (Psnl. xxxm). Alibi vero alio sensti po- vero persona, qure diciltir ille, illa, illud, ad quaiu-
niltir, ut : Delralientem secreto proximo.suo hunc libet irraiionalem el insensibilein creaturam , diei
pcrscquebar (Psctl. c). Quorum videlicet unum ne- valet, ut: ille fons, illa aqua, illud aequor fluit.
cesse est abusive, aliud vero proprie posiium dici, Hrec igitur oiniiia dialeciici, qurcso , allendant
nisi fone, pro eo quod, vel paceni qttrerenies, vel mihique non imputeiit si, in opusculis meis, aliud
hominem lrcdcre volenles (boc enim perscquenles quid quam dialeclica doceat inveneriiil. Major enini
significal), ulrunique sequendo agimus, ulrunique cura mihi esl legendo, vel sciibendo, sequi sanelo-
eliam uno eodemque vefbo proferre possimus. Quod rum dicla quam Plalonis, vel Aristoielis ipsiusque
si ila esi, idem de persona dalur inielligi. Nain et eiiam Boelii dogmala. Qui, licet in dictis plurimis
Lalinum nomen eslel ejus origo, jtixla grammalicae oraior fueril excelleniissimus , in quibusdam laiuen
regiilam, facilc poiesl agnosci. De verbo enim per- errasse inveniiur. Inter qure illud cst quotl, ex pcr-
souo, personas derivaiur nonieii quod esl persona, sona philosophireloquens, Lucaiium gentilem et in-
pentilliiiia syllaba, discreiionis causa, producla, ne fidelemfamiliarem suum appellat, dicens : Et fami-
imperaiivtis esse pulelur persona. Undc, sicul ver- C liaris meus Lucanus. Quotl enim nulli conveniat
buin pcrsono non projilerea dicilur quod aliquam dicere gentilem aliquem verru pbilosojibirc, id est
rem, vcl subslanliam proprie,sed indifferenier qiiam- divinrc sapientja; familiareni csse , fidelis quilibet
libet rem personet, sive noniinel, ila ct jiersona advcrlere valet.
pro cujiislibel rei agnomine, vel demonsiratione dici Yenerandus esl ergo Deus omniaque simul divina
potest. laudanda sunt pro capiie; et post lirec possunt lau-
Quod, nisi fallor, tam sacrx Scriplurre quam sre- dari cselera qurcque.
cularium lilterarum traditione invcniliir ita esse. Explicit prologus.

INGIPIT

DIALOGUS DE TRIBUS QUJESTTONIBUS,


ID EST :
De divino? pietatis agnitione, judiciorumque divinorum diversilate, nec non de varia
bene agendi facultate.

Quam pius et justus Doruinus, vel quanta facultas


Omnibus existat, bona niti disccre nisus,
Huc humilis veniat, el cuncta legens sibi discat (32).

CAPUT PRIMUM. ]
D II- Non ila. sed quoniam conlinuis tenlaiionum
In divinis Scripturis homoabunde docelur qitcv sciiv. el perturbaiionum molestiis atleo aflicior ut quid
ad salulcm necessariasunt. ad salulem noslram pertineai providere inleidum
Ileinr. Cur non, Oiblone, cum convenimiis, npie prorsus ignorem.
de saluie noslra aliquid traclamus? 0. Molesiiis, qure quacunque inimici circumven.
0(/i/. Quasi cuiquam aliud gerendum sil dicis. lione inferiinltir,. omiiigenis iam Yeieris quam Kovi
(52) Iu codice Crucensi hi versus proiogo prrcmilttiniur.
03 OTULONJMO.NACillS. EMMEIlAMMi Gi
Tesiamcnli rudimenlis ila divina jam saiisfccil gr.i- A / El ut cognoscas (juain finniier hanc tcneam, simi-
lia ul nibii doctriiuc nobis sil opus addere niliilijue liludinem qiiamdam rationi liuic aptam siibjimgo.
aliud Iraclare, nisi qure ex eorum edoeemur le- Credo namque quia, sicul impossibile csl maris
ciione. abiimlauliam ila cxhauiiii ut quidquam videalur
II. Proverbii eujusdam reminiscor, cnjns ci le liiiniii, iia eliam divinilalis stiperiite majesias ah
iiieciini reminisci precor. 0. Cujus, qiireso? //. Quia luiniana ratione, juxta digniialem, vel nsqtie ad
scilicel omnes pene dociorcs indociis quibuslibet ;.ul punctum, nequcal cxponi. Mare enim juxla liau-
jgiioranl, seu dediguanltir coinpsli. rientis vires hauriri quidcm valet, sed jtost hau-
0. Cur isla inquis? II. Quoniam ignoranliie mere sitini nulla prorsus diminulionis signa prrcbel. llaud
hiolesliis nibil aidenduni csse dixisli, nisi ul ca qure aliler quoqne de Deo aliquanliihun polesl disp.n-
iam scrijila sunl legere conarer, quasi amodo nul- tari ; sed profundilas el niagniludo sr.pienlirecius
I IIS, r.isi anica discussi erroris, oriri valeal causa, dispulalione nulla ila valel coniprehendi ul quid-
vel enuclearc per me possim iiniversa sacrro Scri- quam jiatialur exliauriri. Eccc crcdulilas, quam de
jiiurre dicta. Unde piccor insciiire nierc paulispcr Deo pe)' siiiiilitudincni prolalam indubilanter rcli-
condesccndas el, si qua iiiclisciissa,vcl iguoia e.\qui- Kere iue scias : unde precor niibi aliqualeinis ca
sicro, reserarc studcas. I qua; superius expelii opeiias , qualiicr vidtiicet,
V,
0. Miror quid de fiis qua; dunlaxal discutiemlncl jaxla Psalmislam, < Misericordia Domini jilena sit
rcquirenda [cod. Crttc. exqiiirenda] sunt exquircrc tcvra : i ciini lanta alHictionummiseriarumque, nec
cupias, quid non cxquisituin alque diseussum ali- ii.onfragiliialis humame moleslia omnis pene mun-
cabi rcperire valcas? Scd cur moraris profeire quid dus laborcl.
vtlis? 0. Dc bac qnresiionc, licct primum exliorruerim,
CAPUT II. ja;;i deleclari incipio, ciiin le lanla Cde pra-nmiiiluui
Qtiomodo misericordia picuctdiccttur lerrrt, cum tol senlio. Sed sicul iu, ut apeiiius iniimares le fide
malis affliganiur homines. saucla iinbtilum, assuinpsisli simililudinis argumen-
Ileinr. Qtiod igilnr jiaulo ante dixisii divinam lum , ila quoque, quia lanla qurcslio non, nisi
gratiain in omiiibus rudinienlis salisfecisse nobis,- per simililudines, exponi valel, me eadem facltirum"
ila esse fatcor. Movcl aulem me aliqiirinium, unia, palicnler audi. Res enim obscura explananda sinii-
cuin scrijUiiin sit : Misericorclia Domini plena esl liliidine indigel aliqua.
~'.erra(Psttt. xxxn), cl per eam viverc et esse nos igilur inslar scholre, in qua sapienlia omnimoda
iredamus, niullis laiiien molesliis et miseriis in boc Cicstalcliscenda, pnr.sens a superno summoque Mra-
sreeulo, ab inilio nsque ad finem vitre, grav.aniur. C < gistro coiisliltiia esi viia. Sicut auiem in schola ne-
Yerum namque essc non ambigo qtiod exquiro. Sed, cesse e-stesse varia disciplinre gencra, non ob boe
•quomodo verum si!. quod in laula diversiiale versa- III, vel quisquam pcr brcc afflieitisintereal, vel om-
lur, ignorans si quitlquam exiucie precler ficlemra- nes pariier, sed ul, prout relas aut merilnm cujus-
tiocinari iieeal, imimari poseo. Mulia enim legi, scd (jue postulal, exliibcainur ; ila in bac vila, qure
nusquain hujusniodi qiiresiioiieni resolutam invcnire sciiola maxima esi, pluriniis opus ciit disciplinai
polui. iuslrtinientis, nulli ad inleritum, scd a;l profecium
0. Rcm a me exigis, qtirini lingiia et meus pro- pr;cparaiis. Qua de re brec esi prima pietatis di-
leslari ncquit ulla. vinre dispensatio ul, quia fragiliias btimana per se
II. Cur lioc modo ohjicis, qui prius, (jiiasi nil nullateiuis valet subsistere, nuianli omninioda oc-
cuiquani ficleliqureslionis ainodo nioveiid;e renia- currat, aut Icnilale, vel asperiiale ; nnillo enim
nerel, Ioqucbaris ? suscipe igiiur inlcrrogala coin- nielius clemenliusque esl ad prrecipitia propcranieiii
jialienli animo, el-qure liinc scienda ccnses cdiciio. aliquo inodoimpedire quam consentire.
Neque enim graiiam divinam, qua lcrra [iciia csse CAPUT III.
describitur quaque eliam caiosiis palria conslnre Deus singulari quaclam pielale pcrmisit ul homo in
credilttr, ita incircumscriplain csse arbilrorut millij l>
' bono el cjralia non cssel stabilis.
seriiioiieni, ntilli sallem ratiociuaiionem hiuc agi- Ileinr. Cur ergo Deus, cuin sit oninipolens om-
tare Iiceal. iiiaque, ui scriplum esl, qnre voluil fcccrir (Psttl.
0. Licet absque dubio omnibus, proui possihile: cxui), |ion adeo slabilem ac rohiisium bominem
est, oplima (jiireqnc de Deo ratiocinari ei invesii- ccndiciil ut absquc hac, quam dicis, necessaria tli-
gare, Psalmisla ex persona Domini alteslanlc : Vu- scipliiue molestia slarel jiosset ? vidciur cnini ali-
c.aic el viclelequoniam ctjo sum Deus (Psul. XLV). quod impolenlirc hoc csse indicium.
Quia igitur cliariias csi Deus, graiia auiem Dei c!ia- 0. Non onmia, iia ui videntur, sunt pensanda.
rilas; Dei gralia ergo Dcus esi. Qiiam ob rer.i cumi Deus namqne, sicui omnipoicns, itaeljustus sinuil
yacare et videre prrecipiamur quod Deus sii, iiujui- et bonus est, ideoqne, qnoniaiii vohinias ejus ntilla,
rere profeclo prrecipimiirgraiiam Dei. Yerumlamcn nisi jiista ct bona, amplcclitur, mcrilo omnia, qu:e
oinnia divina sic iiiquircnda simi ut digne ac pcr- Dcus vult, facere dicilur. Cum ergo dicium silquo-
fecle a ntillo dici vel percipi posse credaniiir. niodoomnia, qu;c Detis velil, facere possil, consi-
D. Hac uimiruu) lide arbilror me salis imbtiliiin. dcrancUim esi qu;c in hoiiiisie vohicril , caque
Gi DIALOO. DE TRIBUS QC.ESTiOXIBUS. fi.'!
jnstissima cl oplima stinl diccnda. Legiiur np.mque ,.\ buiiiilitas sine sujierbia, charilas sine odio, casiiins
quia Dcus omnipolens, omnihus crealuris impera- sine luxiiria, abslineiilia sinc gula, lenitas sine cm-
Tivo laiilum verho condilis, ila ipso dicenie : Fiai delitale, palicnlia sine injurln, veriias sine falsiiatc,
(Gcn.i) lioc el illucl ; homiiieni anlein faclurus, creterreqne virltiies sine viiiis conlrariis vclagnosci,
quasi consulendo ct traciando ejus exeellcnliam, vcl aliquid meriti haV.cre po:nIs-cnl? Si cniin iiulla
"prrevcmensdixer.il : Fanamus hmaincin ad itnacji- rerum conirarielas vel diversiias esset , ucc se
r.etn el simililuclincmnostram. Ei posl pauca, Scri- quisquam exerccre, ncc cnjuslibct meritum proburi
plura referl: El crcavil, inquiens, Dcus homincmacl potnisset. Ad hrcc cliam si nulla pugna, nulla csscl
iinacjincmsuam (IbicL). Qtire nimirtim dieta omni- el vicloria. Si vero nulla victoria, nulla quoqnc
modo suiit pensanda, quia ex bis colligiiur quanla speranda essc! gloiia bis quibus esl cerlandnni. Scd
Deus bomincm conditionis dignilale cxlulerit quo- ncc b.icifcridici clarilas sine lcnehrosre no.-iis 0j)-
que modo ctim vivere volueril. posilione grala, vel preliosa essei. Nam nibil gra-
Sed ul omiiigeiianim viiiulum , quas jirofeclo lum, vel preiiosum habetur, nisi quod conijiaratiun
imagini divinre, b! cslbomini insiias csse crcdiinus, alteri excelleiilius videlur. Sed quia comparalio
scieiiliam faeulialemque prrelermiiiamus, de ar- non ntinus quam in diiobus agiiur, n!ii coniparandrc
bilrii liberlate solummodo aliqua dicannis, quam I ! alicrilaiis copia dceiit, graiia simul et -preliosilas
acccpisse crediiur cnm creleris virtulibtis. Alioquin dcfie.il. Quia crgo per hujusmodi comparatioucni,
l)ei, qui libero arbilrio ulique perfruilur, minime vel oppositionem gratia Dei eliam considerancia esl;
exprimcrcl imaginem. Aileslalur etiam boc Scri- angeliere nalurre dignilaiem ejusque ruinaiii exilia-
plura, cum tie Deo prrccipionle referl talia : Ex biiem, in qua Dei judicium jirimum ajiparuii ; ncc
Gnmi, inquil, itcjno paradisi comede; dc liejitoaulem non primi hominis lapstim veniabilcm, in quo eliani
scienlicvboni ct mitli ne comedas (Gcn. n). Cum cnim in homincs facia prima Dei graiia ajiparui.l; scd
Iiomini condiio qurcdam concccliintur, qurcdam vero ct multiinodas Dei miseraiiones, posiea oniniljus
inlerdicunl.ir, palcl profccto quia libero prredilus [cod. Lc.mb. hominibus] cxhibiias, inviccm coufe-
fuerit arbitrio. Liber auieni facicis cjus jussa im- rens aniino, quaiitum possihile est, periracia. Cimi-
plere debuil, a quo et liberlaiem acccpii. Hoc igiiur qiiehrec a.nimorcvolveris et quibiislibe; culpisposiia-
cum jusitim essct, vohinias Dci fuii ad iniplendum. rum merila oi-.jcccris,fateberis procui clubio « niisc-
Unde satis clarel qttia quod non csl imjileia hnjus- ricordia Douiini jilciiiim esse tcrram. s.
iiiodi voluntas non ad libertalis Dalorem, sed ad Quamvis enim phirimre sxculigeiieraliones, culpis
prcccepli tlivini referendmn esi iransgrcssoreni. exigeniibiis, juriicio Dei jnslissimo sinl damnaim,
II. Cum verbortun tuoruin seriem rutendo, quor- (- idem laincn jiidicimn cveuisse crcdilur pro aliornm
suin lendanl miror. saiiile, sicut ci saltisgcntium damnalioiie evenit Jn-
O. Ut inierrogalionihus iuis salisfaciam. Intcr- (ireoruni. Nam laulre scbohe disciplina-non sine ali-
rogabas namqtie in primis quare Deus alfliciioiies qtiorum fieri jiolcst ruina, sicui ncc gramim absque
lanlas in nitindo pcrniiserit; deinde, cur honiinem palcarum exciiiilur liilina, quamvis qiiosdam, quos
tam frr.gilcni coiulideril. Qureulraque quia ex jniuii in hac vila damiiaios vidcnms, in fiiiura salvandos
hominis condilione orla esse videnlur, cjiisdem csse spcremus.
qtioque bomiais originem replicare libuii, ul, duui //. Jam saiis deciarasii qnia flagclla divina sint
in oriu causa fieiet cogniln, iiulla dcinccps qt:;esiio necessaria quodque gralire niagis ijiiam sint supjili-
agcreiur sujieiflua. cio (lcpiUanila. Sed et primi homiiiis lapsum, (jiicin
//. Esio ul isla quresiio, quasi superfiua, aii- imperilorum vulgus rcfcrl ad Coiuiilorem, lu qui-
jicialur, quid, qiiceso, divinregralire, qua plena esse dcui apeiiissiiiie doruisli ad cjusdcm hominis refe-
terra describitur, in ejiisdem primi bominis concii- rendiiin esse 'inobedicniiani.
tione depulalur ? CAPUT IV.
0. Nulla rerum qualilas, nisi per anticimena, id 7n dnmnalione angelorum aposiaiaritm jiisliim l)ei
^
esl conlraria, valci agnosci. hicoqtie si graliam Dei ! juciicittm; in rcparctiionehomiuis lctjisidivina pic-
cujjis agnoscerc, cjtisdeni graiire opposiltiiii, vel con- tas apparci.
irariuni quitl sil prius debes allcnderc. Necesse esl Ileinr. Nunc ergo precor ui, quia paulo siipcrius
enini cujuslibel rei agnilioiicin csse. Agnilio aulcm maxijnam pieialis diviiire dispensationem huinaiio
lnijusmodi cssevitlelur disiantia, vel diversiias, qurc generi exhibilam in angclicre et humanic natuiiu
inler qurcHbel opposila et conlraria reperitur, ul collaiione seniiri posse dixisii, de I.is eiiam aliqniJ
inter album et nigrum. Album cnim in albo, vel planiiis disputare coneris.
iiigrum in nigro jiiciuni facile agnosci nequitrsed 0. Obsctira sunt valde qure qureris ct co a.l pro-
uiruinque pcr opposilum , vel diversum colorem ferendtim difficilior.i cpio in qiursiioue rariora. Sed
agnoscilur. lla et gralia divina consideranda esl jicr quia, nl Aposlohis dicit : Inriiibilia Dei a crc.Viira
cjus- ojiposilum, quod est divinum judiciiun. liis mundi per cctqttevfucia suni tnicilecia conspiciunlur
iiamque duobtis oppositis, vel collaiis, tiirunique (Pioiu. i), aggrcdiamur aliqua, q;;;e vci Dei graiin,
huelligiiur. Sic eiiam bomun mali, virtu&que omiils rie qua loquimur, vel fules sancia suggeril, iiinc pf;)-
viiii coiitiarii ojij.iositioiieclarescit. Quomodo crgo paiarc. In quibus tameii, ne quis nos icmeritaiis
07 OTIILONI MONACIHS. EMMERAMMI G8
se:l qualis sil arlifex, ex ea
jiossit argnere, si quid ineplc vel incerie [cocl.Cruc. At non qure sii massa,
allendenles crcdile qnia majoiis po-
inrecic] profeiinuis, omni liomini meliora senlicnli quid facltirus,
ad emeniiandiim nos subjiciinus. Yideiur"namrjue lenlire est ex rebtis infimis maxima quam ex ma-
divinrc gratise mefilo referenrium quidqiiid jiielalis gnis facci"; magna. Sic ct majoris est clenienlirc
dimiitere culpam.
-cxc.ogilaripolest aclum ergii genus liiimanum. Quid- niagnam quam parv.am lapso
ciiam perjiendile quia necesse est in ali-
quid auiem sevcritalis et dislrictionis jiidicio Deus Ad brcc
in' mtindo slalucrit, non ut in hoc delccictur qnasi quo probari argnmenlo quid cle suis merilis sit
crudelis, sed ul ejus gralia el pnlenlia apparcal, bomo ct quid de gratia; divinredono.
slatuluiii crcdo, quia juciicii sine opjiosiiioiie, ulsu- CAPUT V.
pra dicliim csl, imlla gratia valet apparere. In pcccalo oricjinuii facto hominis merilum; in di-
LUcrgo cl nos graliam jiidiciiiinque Dci possi- misso cltvincvpictatis ctonutnprobatur.
nius aliquaienus attendcre, conferanms tilrinnque. Argumenluin auleni lale peccaliim constal [(. lccj.
in angelica et bumana conditione. Si igiuir iulan- monsirai] originale, quoniam in boc tino codemquc
gelicam respicias, quid ea in crealura prreclarius ? probalur iilrmnquc : in facio qiiidcm bominis meri-
ci lainen posl Iransgressioncm, nec veniam hribcrc tiim; in dimisso anlcm pcr baplismum, divinre pie-
mieriiil nec quidquam boni, vel velle poluil, aile- E' lalis doiiuni. Hrccesl igitur causa originaiis culpa;
slanle sanclo Auguslinoqui, in libro xiv Decirilalc nierito repuianda pro anlidoto conlra omnes morbos
Dei, ila scribit: Propier meriluin, inquil, primre s:ipcri)i;cqu;c, velex naiiirre exccileulia, sicut elan-
mala; voluniaiis sutc ita damnatus aiqtie ohduiaius gelis contigit, vcl e\ natoriim profeciu honiiiiibus
cst angehis nialus ut jam volunlaiem bonam ullcrius oriri possel, quia supeibiam lalcnlcm nil hiagis
non liabcret. Riirsnm si bumana; condiiionis jura compriniit qiiam culpa palens.
.post iraiisgressioiiem imposita allendas, quitl ea Quod si superbin, vcl infidclitale aliqua ohcreca-
vilius excogilare jwles? Yeruinlamen post culpatn, tis minus palet ex siipradicto argumenlo velut ob-
el veniam et eligendi boni arhilriuiii hahere mcruil. scuro, quia in una eademquc re, el pcena probatur,
Qurc uliiusque naturro condiiio si sumnvperc con- ei graiia inesse, add.im aliuil argumeiiiiim planius.
feralur, altera ab allera declaralur. Nam in angelis Mtilli dcniquc veslrum, dum scrvos, vcl quoslibct
peccanlibus, quam trenienduin borreiidumqiic judi- sibi connnissos a neqiiitiis suis millo pietalis mode-
CJum Dei sit valet agnosci. In hoininis vcro culpa, ranrne cohiberc pissuul, dolenles eos pcrire peni-
quamvis poena gravis et meiuenda seniiaitir, ma- tus, aut crecilaie, aul alieujes meinbri derruucalionc
^ima tainen grrttia; arguinenla, si judicio angclicic n ab ineceplis repriiminl. Ciimquc hrcc feccrinl. n
nalnrrc conferaiilur, inesse videnttir. Mullo cnini ^" cunclis sapienlibus plus oorum salulis quam perdi-
clcmentitis esl ab infimis, ubi spesomnis esl vcnirc, tionis causa fecisse crcduntur allendciilibus, quia,
ad sunnna quemlibet provelii quam in s;mimis con- juxla evangclica verba, nteiiu.scsl ad viiam iugredi
slili!tum,ubi locus iuillus esl pceniieniioe,ad iiifima debilemvel clav.dtint,qttamdttas ntcinusvctduos peclc-s
dejici. liabeiilemmilli in ignetn cvlernitm(Matth. xviu). Si
Hrcc igilur ulraque maxima nobis pensania sunl crgo lalia iiiiius forsiian lioniiiiis uiiliiaii consulens
.humililate el pro conlinua divinre pieiaiis confe- homo novit agcre, quare eiiam non mc in boinine
renda adinoiiilione, ac si ips.is rcbns ccilalis Dcus primo, sapieutia omnimoda a mc imbnio et ob hoc
lioinines admonens loi|ucreiur, dicens : Allcmlilc ad inobedicnlia; prrcsiiinpiionemcontra me elcvato,
qurc.peccando meruistis el quaiiliim poslea graliaiii tolius bumaiii gencris saltitem portendere arbitra-
-exiiibui vobis.; et si hree alias pcusare nequiiis, an- inini, dum ejus tlignitaiis partem quamdam in ipso
gelici realus ullionem rccordaniini, quia quidquid mox inilio claiioiiisianioperc abscindendani dccrevi:?
huic dissiniile pro peccalis vesiris est lacium, Ut cnini liominis cst delicta solummodo .pricierila
gratia? solunimodo mcre conslat depulaiidum. Illis punire, sic Dei omnipolenlis cst ftilura, nc eveniaiil
namque post lapsiim, nec venia, nec boni eligcncli,n niala. occasione omiiigcna, prrccavere.
facullas ulla relicia csl. Yoliis aulem non soliini Hrec igilur, omorlales, de originali macula.pen-
brec reliqui; setl ei, ut vos de lerrenis-ad cosleslia, sanles, senlilc, ut scriptum esi, de Domino in boni-
uude iidem nialigni angeli depulsi stinl, iiansfer- tate (Sap. i). Kccordamini quoque qnod Psalmisia
rem, buinanilalis vcstr;e carncm assumpsi. in qua dical : Quoinoclomiserelur pa:er filiorum, miseilus
•eiiam, ul oslenderem quania mibi obedienia debe- esl Dominas limenlibus se, qttoniam ipsc cognovitfi-
ret bomo subcli, ego hoiiiinibus omnimodo subje- gmenium noslrum(Psal. cn); el ilerum : Fidelis Do-
ctus exempla prrebui. Scio clcniqne quia cunctisbo- minus in omnibtis vcrbis suis (Psal. cxi.iv).
aninibus esset incredibilc quid homo deliercl Deo, El ul iicnio suspiceiui' quia pro crudeiitaie aliqua
nisi ipsc lali probarem cxemplo. Proinde si quid diaboltun permiserim in rnultis dominari, aliencitc
TOSmoveai quod ex lam fragili massa origo iiumana quod ad Job mc dixisse scriplum esl: Non quasi
procedat, considcraie in primis hoc modo essepu- crudclis suscilabo cuin (Job XLI),subintellige diabo-
-iiilam protoplasli innbeiieiiiiam; dum euim prre- Tnm. Inier hrec eiiam libel memorare quia de judi-
•ceptis nieis noluil obcdire, mcrilo aliquam carnis cioruin meorum ausleviiale mulii sole:il murmiiiMre.
coniiiKiciiam dcbuil inc.vitibiiiier semire. Dcindc Scd eadem auslcrilas quam iicccssaiia si! liiMiiuCi
6°, DIALOG.DE TRIBUS QU.^STIONIBUS. 70
ex boc maxime probare poleslis qnia, cum pluri- \\ randamqiie pronlissioncm. Sicquc coiifcrcns ct per-
mos, ut el ipsi perpessis, et alii audilis flagellis eon- misccus utraque limere siinul el sperarc in Doniino
verlanlur, affligam, niliilomimis tamenin iieqiiitia tioceris.
sua perseveranl. Quod si eadcm judiciorum meo- Deinde consideraiis famcm, quam prredixirjoseph
rum austerilas peuilus cessarel, quania, putatis, in ^''gjpio, pressuiamque filionim Israel ab ^gy-
prresumplio quantnsque exiliabilis confliclus inler piiis illaiam, nec non jdagas jEgypiiorum eleorum
homines sreviret? Hoc autem habeani argumentum deinersioneni in mari Tiiibro Taciam, lirec omnia
qui dislriclioni mere derogare conaniur. potenlirc divinre signa fore scito; aliestanie Scri-
CAPUT YI. ptura, qtise Deiun iiarral ati Pbaraoncm dixisse quia
Divina pietas et severitas sunl duo relia quibus Deus ad hoc ipsiim excilavi le, ul osicndain in te virlulem
salvandus ad se Irahere consuevil. meatn, el annunlielur nomen tneum in nniversa lerra
Hujusmodi igilur dicla, utcunqtie prolata, ideo (Exod. ix;'/Joiii.ix). Licci cnim de quibiisrlam bree
personse divinrc ralioniassimilanda slatui, quia super Dei verba laceantur, credenda sunt lanien. Quibus
his plurima imperilorum turba, indignatione nuiic poientirc cl jiidicii sigiiis si mox conferas trilici
lacita, nuiic eliam prolala eiim incusare sludet. copiam, qure facta est anle fainem prrediclam, Israe-
Sunt prreterea alia innumerabilia tam districlionis el n iiiici populi ereplioneni, Niniviiariimque eonversio-
polentia; quani gralircejus indicia, quoriim quredam nem, necessariam iterum facis colialionem, qure lo
iu sacrae Scriplurre libfis, quredarii in quoiidianis docel limere pariter elspcrarein Domino.
inveniuntur experimenlis. Ex quorinn oinninm col- Itertim si atlendas Esau et Saulis regis abjeciio-
lalione aliqualenus inspici valct quia, quasi qiiibus- nem, Core, Dalbari et Abiron, Holnfernis ei Aman
dam relibus, cos quos Deus salvandos essC prrc- lrostis Judrcorum mirabllem cxstinclionem, et gen-
yidet, ad se trahere solet. Uiide et in Evangelio tiuin illarum, qnas filii Tsrael deleverunl, inlcrne-
voce Domini noslri diciUir : Nemo potcst vcnire ad cionem, et lirec Omnia divinrc taiiium districtionis
vie, nisi Paler meus iraxeril eum (Joan. vi). Si ergo judicia essc credens. mox adbibes Job el Eliaesan-
qureris quomodo ad salutem iraharis, inluere, juxia clitalem, David regis eleclionem, Moysis, ct Aaron
Apostolum, pielatem simul et severilatem Dei el Josue digiiitaicm, filiorurii Israel in lerram pro-
easque procul dubio relia saluiis lurc essc seilo*. missionis introdiictionem, Aod, Getleon et Samson,
Namsi solummodo severitatem Dei atlenderis, nil ab Judith quoquevicloriani, Esilierrcginrccontra bostcs
eo praemii pro labore luo sperans acceplurum, pavi- Judrcoruni dcferisionem, magnam nibilominusjudicii
dus, velut a facie ignis cera, liquescis. Si-vero de. gralireque divinre facis collaiionem, qua ad limoris
sola pieiate ejus ila praesumpseris, ul pro nullis (Q amorisqiie divirii accenderis delectaiionem, tliccns
sceleribus perpelralis dislrictejudicandum le verea- - ciun Psahnista : In via lesiiinoniorum luorum, Do-
. ris, eodem modo remissus deficis. minc, delectalus sum, sicul in omnibus diviiiis (Psid.
. Hrec igilur utraque conferenda simul e.t ample- cxviu). Oransque simtil cum eo : Configclimore tno
clenda esse Psalmista considerans psallebai, dicens : ' carnesmeas,ajudiciis eiiim tnis limui (Ibid.).
Misericordiam et judicium canlabo libi, Doinine CAPUT VIII.'
(Psal. c). Hinc iterum dicit : Yireja lua ei baculus In Veieri Testatnento Dei judicium, in Novo' grulia,
luus ipsa me consolala sunt (Psal. xxu). Sed qnia cjusdempietas speciali quodam modo intelligilur.
cum virgaflagellari, baculo aulcm inniii el susj.cn-' Ilrec quidem suprndicla in Veteri Testanienlo con-
lari solemus, congrue per virgam Domiili, ejus sc- lineitiur. In Novo aulcm si Judrc ajiosialre Simo-
veritalem; per baculumvero divinam pielateiii desi- nisque Magi inleriluni; Arii quoque creterorumqiie
ghavit, caque conjungens, neutrum sine altero sibi brcreficoriuii perfidiam, Judaicre plebis, nec 11011
suflicere consideravil, ac si aperte diceret: Seve- gentium illarum, qure adhuc paganismi ritu deti-
rilas et pietas lua, simul collalse, saluiis mere exi- nentur, infidelitatem cOnferas ad Iatronis et cenlu-
siunt.causai rionis evangelici fidein el sanctorum infantium pro-
€APUT YII. DChristi nece oecisortim dignitatem el ad gentiuui
'
Afferuntur ex Veteri T^stamenlo divinw pielatis, cl jjlurimafuin religionem magnam, profeclo ex eis
' scveriiaiis
exempla. eoncipies limoris et amoris divini compiinctioiiem.
Sed Imjusmodi collationem hoc modo in libris Sed ut brevissimam efiicacissimamque omniiiiu,
sparsim scrutare. Meniorare in primis primi pareiilis quse in sacra Scriplura conliricnlur, collatiorieiii
maledictionem et diluvii generalis horrendain inun- facias, Testainenluni Yelus confer ad Novuin, in Vc-
dalionem, nec non urbiurii Sodomre el Goniorrhre leri quideni judicium, in Novoaiitem graliam iniel-
iremendam subversioneni, illaque omnia judicii, vel ligens. Quamvis enim inutroque uirnque inveriian-
dislrictionis divinre signa fore crede. Qua; quia jier lur, nullateuus tamcn coseqiinri possunl, quia in
se nibil opefaniur, nisi pavoreni vel desperationein, Yeteri hahes Latorem legis de gravitalc judicioruni
attende mox divinrc pictalis indicia, id est ejusdcm maxiuie eiictaiitcm, eo videlicel modo : Si, quis,
proidplasii redemptionem, licetseram, Enocli trans- - inquit, illud vel illud fecerit, mofle moriatur. bt
lalioneni, Noe filiorunique ejus conversationCiu, • Novo atiiem ineffabilem Domirii nostri Jesu Cbrisii
•necnon Abrahse, Isaacet Jacob meiiiorandam vene- gratiam, dicentis : Venite ad mc omnes qui laboraih
71 OTiILONI MONACIUS, EMMEIUMMl 11
cl oncrali eslis, cl ego rcficiam vos (luallh. xi). De /l\ diam et mullipliccm in vcnnlionilnis solciiia cM-
qua nimiruincollaiidnein JoamusEvangeliodicitur: tarum circa mures capieudos .pcriiiam., vavi ani-
Lexper Moysendata esl, gratiael verilas per Jesum malium etbesiiarum uiiliiaies,. dtilcem mellis liquo-
;Chrislum facla esi (Joan. l). Cum igiiur audis gra- rein,incpmparabilein viui saporem, aliaque potiomim
tiam et Jegem, scilo quia lex grati;e est opposija confcctarum genera, miram arouiaiim vaiiornm
ideoque pro judicio posila. fragramiam, auii el ai^enii gemmaruinque ueco-
Ilinc el Aposlolus tlieil.i.PccccUmii in vobis non •rein,cacleraijiiemelalli siijipleinenla necessaria, slru-
dominabitur non enim eslis sub lege,sed snbgratia ciurrc Iapide;e miinimenta aliaqii(;.perp)ura lerreia;
(Boin. vi).IIinf e.l Ezechiel projdielaex Doniiniper- felicitalis commoda. Sicque cx utrisquc, collaiione
sona dicil: Dabc eis prcvccpla non bona; el judicia facla, intelligere poles quid sevcrilas, quidque sit
mea, non in quibiis vivent (Ezcch. xx), lcgis videlicel jjielas divina, .,.....'_
prrecepta voiens inlelligi, qurc quamvis. sancla el Agenda esl eliam tinicuique collaiio inler se ct
-mandalum sanclum et borium., in comparalionc quoslibei alios, aitendendo videliceijugiter qiianiiim
iamen gralirc non bon.a, alteslanle Apostolo, qui sjiirilualis seti. corppralis grati;e niimis, vel majus
Icgis ei graiire gioriam coriferens dic.il: Nam ne.c illis, a Domino acceperil, Nuihis ciiim semelipsum
_glorificatuni.est.quod claruit propler excellentcmglo^ "' saiis motiri prrcvalel, nisi alterum considerei,:ct
riam (II Cor. iu). Oinnis enim gloria, el boniias ci in ejus qualilate discal quid vel sibi .desit, vel qmo
vhius in coniparalione majoris minus claret. U.ndc dona jam sufficienter hab.eat. Unde necesse est ul,
eiiam -in xomparatione Dei nemo bonus, sicut scri- .cuiri.videiuur iiobis lam mente qnam corpore pau-
ptum est: Nenw bontts, nisi solns Dcus (Lttc. xviii). peres et infinni, servilio •nimio de.pressi, vcl qua-
Mulla quoquehis similia iuveniri possnnt de colla- iCimque miscria implieati, mox revocenius: ad.nic-
tione "VelerisNovique Tesiamenti. Qurc.si dilige.iiter -moriain .plurimos in ulroque Iiomiue paaperibfes,
ad se invicem coiiferaninr, quam inreslimabilis sil infirmiorcs, servilnle et iniseria majori gravaios.
.jcralia Dei circa hominesconsideralur. Cumque ila miscrias: alienas, collaias nosiris^
CAPUT IX. .-. -, ; majores senseriiniis, facile quia .nobiscum sil grata
iEVrquolidiana eliam vila pslendiiur tnira divinceseve- Dci major qiiamcuniillis scire.poierimus' -. -
rilalis piclalisque conjunciio, qua hdminis sahis " Similiier cuiii siipcrbia nosira hoc siiggesseiil ul
consislil. credamiis nos sariclos, sapientes, -peifectos, -rccor-
His igitur de Scri.ptura nrrelibatis, libel eiiam ali- deniur mox mtillonun Patruiu lam prrcscnliiim
-quanlisper declarare quomodo in quoiidiaiiis vilre qiiain absenlium ; iri quorum coniparaiione-inve-
<
hujus experimeniis jusiiiirc pielalisque.diyuire colla- nienuir sloliilissimi. Sicque fit ut ab bujiismodj .:col-
-tionem- valeas -facere. ul per hrec .dieas quia Mise- latione hiimlliomur, et de judicii pietatisque divinre
ricordia Dotnini plena esl _!erra_(PsaL xxxii),quan- consilio niiniis ca.iiscmur. "Namquod iiOn babemris,
tloquidcm !am districtione quam .pielatc salus con- juslo jiuiicib I)'ei; quoci vero babemuS, pieiaii- so-
. shlil liumana, iummodo divinre referentliim esl.
Aiiende ei'goaei'is"ir.le:npeiiem,Tamem, peslilen- ' - ' '
CAPUT x;
liam,-mor!alilalem lam animalium qiiam lioiiiimiin,
' incursiorieih Tn ailernis- damncilorum supplieiis ei 'hcnioruzi
hosfiiiiii, vencnosas jnorliferasqiie lief- gaudiis eadein Dei severiias el pict.:s reiuceL'
baruiii vircs, rapacilaiem hiporum .crcieraiiimque Tolest adbuc agi magna collalio, qure videiur
"besiianini, morsus serpenlum, di'acqn!im,.scpi;pio- eliam oninium cbnclusio, si inierni scilicet ailefiia
.niini, muscari!iii,aranearum, edacitatem veriuium supjdicia, et regui cuieslis beatiludo scnipilerna
juinutorum, nobis jugiier adiircrenlinm, seu ex nobis ,conferantur. Qu.c uiraque sinc fiiie idcirco -puiiter
. •iiaseentium, incerlam el diiTiciicmniscium capiiirrun, -permansura esse credo, ut, sicut :prrcseniis viue
iocoruin prrccipitia, niultarum dcmersioiiem naviuin, d.ona,-collalioiie prxseniium judiciorum jcnsaniur,
. ignis exusiionein, aqnarum iiiuiidamiiim irraplio-
p sic etiam futurre perennistjue viire gaudia, damna-
. uem, infinila paujieiiatis, ciinfirmitalis el fragijiiatis \ lionis reternrc judicio cdllata , qu;e cl quanla sint,
Inimanre damiv.i, nec non principiim pravitaiein ; ..atiendaniur. Qiiibus verbis beatus Gregofius in
hrcc, iiiquam3 oiiuiia.ailende, et hrhis judicii cliyini libro Dialogorum quarlb coiicordai, dicens : Iniqui
seveiilatemtjb peccalorum npsirorum merha deii.-pn- -omnes alerno supplicio sua iniijuiiale punmrittir;
stranda ct compescenda iuionanieni, cognosce, sicul . sed trinien ad riiquid ardeburit, sciTcet, ut jnsi
scriplum cst; Pugnabil orbis lerrarurn conlra insen- - omnes et in Deo videant gaudia, qurejjercipiuiitj fii
salos (Sap. v). Et lursum : Reveiatur ira Dei super in iliis respiciant supnlicia, qurc c^aseruni.
•omnemimpielalem el injuslitiam hominum (Rom.i), Neiitrumcnim, id esi, ncc n.ahjm nec hontini
Ouorurn ierrore quia ad liuioi:em,Dei, qui esl ini- sine altero "declaraiiir,. el .ntriunque rniro: niodo
iium sahitis.noslrrc, soluminodo instruiniur,, necesse aiteri famnlaiur. Tn illo lianique raalo bonum ser-
cstut. eiiam ca attendas:qiiibus ad amorem l)ei tra- vicbal, qu:,' juxiii cviingelica yerba-, abiit in regio-
liir.iar, idcst,a'cris tcmperiem, frugtim.copiani,cor- - nciii longliiquain, et ibi luxuriose vivcns dissipavit
fioruui. saniiaieni, jiacis gaudinin,- .plurima saluta- . substaniiam suain. Ctimque coiisiiinmasset omnia^
- atits herbarum medicamciita, cauum- vigilem ciisio- et eges,taie;ilaboraret hmliiinoda , ;iu se .i-eyersii*
73 DIALOG. DE TRIBUS QILESTIONIBUS. 74
tlixit: Ojinnii mercenarii I'JIdomo pairis mei abun-. A slruxisti, spe magna accendor. et iilud a te exqui-
danl panibus, cgo aulem hic fame pereo ? Surgam, rere : qualiier uno bomine peccante genus «nme
elibo ad palrem meum (Luc. xv). Qui nimirum, ne Iiumanum damnalionis senleniiam meruerit, sicut
consumereliir malis, respectus est spe palerna; pie- srepissime sacra Scripiura prodit, ut est ilhid Apo-
laiis. Econira vero nialum bono in bealo Paulo sloli : Sicut per unius deliclum omnes homines in
aposloio, qui dicit: Ne magniiudo revelaiionum -condemnaiionem-etc. (Rom. v). Non -enim ambigo
exioltat tne, daltts csl mihi slimulus carnis mecv,an- dejttsloDei judicio in nohis facio, sed valde miror
gelus Salanw, ut me cotaphizet (II Cor. xn ). Qui qiiomodo per ununi ueccauiem umnes nieruerimus
iiihiioininus ne exiolleretur in bonis, depressus est damnaiionem. Unde ,pre<:or ui, sicul superius
slimulo praviialis. Uirumque ergo famulanien obscura reserasli pcr argumenia plnra, ila eliam
quoddam dico, ct hoc, quo egens refeclus esi, ne qurestionis hujiis mysierium, si non alias valeat de-
dcsperaret; et illud, quo abundans depressus esl, ne nudari, arguinenlo aliquo studeas reserare.
se exiolleret. O. Quod qurcris, tam niagnum., ct obscurum ar-
Cumquc hrec el bis siiuilia in luo conluleris animo, duumque csi ul verear in eo qiiidquam vel mcdi-
perpendens videlicel quam potens el disiriclus sil " tando immorari. Scriplum csl cnim: Alliora letie
Deus in cxercendis judiciis, qure ideo mala videnlur scrulalus fueris; sed quev praecepit tibi Deus, illa
siolidis, quia aspera senliunlur et amara, nihil enim cogita semper; ei in pluribus operibus ejus ne fuer.is
est maluin, sed abusive pro posna dicitur, eo ulique curiosus (Eccli. m).
genere loquendi quo flagella solent mala vocari.; /f. Fateor iia esse ut dicis. Sed quia e coiiliii -
quamque beiiigiius et prompius in exliibenda gratia, rio scriplum est : Omnia possibilia sunl credeiui
nulla prrcieritorum criminum, qure confessione et (Marc. ix),; et rursuin : Vir.lus Dei esl in saltttem
.pOBnilcntiadiluuntur., indignatione retraclus , nulla otnnicredenli (Roin. i), egoque-credo te .posse per
personnarum accepiione impediliis, «onliieberis inspiraiionem divinam animari ad .luijusniodi quie-
procul dubio,juxla Psalmislam, qtiia Dontini est sa- slionem solvendam: precor ut ea qure exqtiiro^
lus (Psal. ui); et juxla Aposlolum, quia non voleniis quantum possis, inlimare coneris.
neque currcnlis, sed miserentis est Dei; cujuscjue 0. Quacunque fide quaeras, magna sunl mihique
vuli, miserelur; el quem vult, indural (Rom. IX). difficiiia absolvere qitre rogas. Sed verbi.illius me-
TJbi nolandiim esl quia boc cst Dei misereri, mor, quod diciiur a Domino cuidam -credenti: Ma-
qnemlibet casligalione, vel inspiralione aliqua a gna esl ftclestua ; fiat libi; sicut vis (Mallh. xv), ac-
malis operibus converlere ; hocautein ejiisjudicare, cepta liinc fiducia aggredior exquisita, magis fidci
quemlibet in nequiliis suis derelinquere. Omnisenim lure quam scientire merr viribus roboralus. Ei boe
hoino, tam doctus qiiam indoctus, lamliuin infiinis, inprimis dico quia prius opus est libi multis verbo-
quasi quidam ccgroius jacet, donec eum gralia su- rum iiislrumentis, ut per hrec ad lantre qursslionis
jierna exinde aliqua occasione elevel. Sed qucc ralio, subliurilatem agnoscendam gradalim ascendens.,
vel lingua de pietate et severilate divina explicare tanto aptior denium, qnanto magis instructus in-
poiesi condigna ? prorsus nulla. TJnde et ea qtirc troducaris.
.sunl dicia, habeo pro debilrc rationis scintilla. . ^CAPUT XII.
II. Cuni audio talia, et cxpavcsco , el gaudeo. Deus severitate improbos el superbos compescil.; le-
Expavesco quidem, quia de immensa Dei polentia nitale humiles in spem erigil. Oslendilur id plu-.
vilia et snperflua iinquam cogilavi; gaudeo aulem, ribus czemplis.
quia laula pielatis divinrc beneficia nosjugiter cir- Judex igitur ct reclor providus qiiodcunqiic agil,
cumdare agnosco. Si eniin oinnia, qure tu prolulisii doctrina crit. Naul ;;e aliquibus prrcsumplionis, vef
deDei gratia, ratioui dehilre coinparaia, sunt quasi su|ierbi;e oecasionem lenitas ipsius parial., severus
scinlilla, quidputas perfecla eril scientia? ei dislricius interdum in jiidicio suo cxstat, non
0. Ctijus rei noliliam ut aperlissime et cilissime ^TJ uliqtie deleclalus in dislriclione lali , sed saluti'
coinprelienclas, rccordare quid Apostolus dical: 0 jirospicieni communi , qurc sine dislriciionc aliqua
aliiludo clivitiarum sapienlicvel scienticuDei! Quam nequit .provideri. Rursuiu, ne aliqui sevcritatis ejus
incoinprehensibiiia el innuinereibiliasunt judicia ejus, niinietaiem plus jusio forniident seseque suh cjus
ei invesiigabilesviceillius! (Ilom. xi.) potentia Sidvaii posse desperenl, miserieordia ino-
CAPUT XI. pinata refovct et consolatur., non tanluni illorum
Quomodo unius bominis culpa tolum genus liumanum sjiecialem quanium consolalionem ailendens gene-
perieril. Difficullas qitcvslioti.s. ralem.
Ileinr. Nolo le in his ainplius imiuorari, qnia satis Cum ergo hrcc multi morlales noverint et cge-
tlcclaraliim est niliil posse Dco dignum dici. Reslant rinl, quid, pulas, Arbiter omnipolens in tinoquoqiife
auieiii alia, quce ex occasione prrecedeniium ad geril? Deniqne iion solum verbis, sed eliam ojicri-
quresiioncm meiiin commovent aninium. Nain cum bus omnes insiruil, nunc quidcm delerrens , nunc
recolo quain plura uiilia dc originalis culpre causa aiitem dcmiilcens ; sic, verbi graiia, .in Nabucbo-
proiulisii, el quam variis collaiionibus, nec non donosor regis suiquc ducis Molofernisclaii compres-
Ergurneiiiis ad graiire divinre agniiionem me in- sionc, omnes elaios pnncipes edocet comprimeii-
PATUOL. CXLVI. «>
"'iij OTHLO.MMONACih S. EMMERAMMi 7G
dos, el niliiloiuinus in David regis Iiumilis cxalia- A inaxime cum el in Penlaleucbo icgeniibus plana
iione, omnes liumilcs nunliat sublcvandos; ui.in sint, pieiatis solummodo ejus aliqua bic documenta
murmuraniium acimpaiienlium filiorum Israel con- ponens. Ihcc igiiur quanta in i!lo ftieril, ibi dignosci
irilione, omnes impalienles indicat conterendos; poterii, cum sibi in monle constiiuto Dominus filio-
et iierum in sancii Job et Joseph palientium corona, rum Israel delicia nuniiarct, dicens : Desccmle;
omnes palienles deniinlial coronandos; ut, in So- peccavil popttlus ittus, elc. (Exccl. xxxn), illic quippe
domilarum el Gomorrhrcorum lascivienlium subver- se dislrictioni divinre primo ohjiciens, quasi quidam
sione, omnes in eoiem crimineperdiiranles, licel in defensor respondil. dicens : Cur, Domine, irascilur
hoesreculo ininime, in fiiluro lamen ostendit pu- fv.ror luus conlra populvm tunm qucm cduxisii dc
uiendos. -Fgypto in forlitudine magna c; itt manu robusla?
Simililer in Heli sacerdoiis negligenlis casu, qui Ne, quceso, dicccntJEcjyplii : Callide eduxit cos, elc.
filios peccanles non qnania debuit invcclione cor- (Ibid.). Deinde jiaulo posi eadcm fecit. Terlio quo-
ripuil, omnes simul paslorcs ncgligcnies arguit. El que , cuni iidem filii Israci munnurasscni contra
cconira omnes zelo divino fervenies in laudaio Phi- ijisum et Aaron dicenles : Utinain moriui cssemusin
nees zelo, quem, ut in libro Numeri legiiur, in caedo jEcjtjpio, cl non in hac vasta soliludine , elc. (Num.
cxplevit fornicanlium, collaudat. Eodeni modo in B xiv). Llbividclicet apparuit gloiia Donrinividentibus
Salomonis regis sapientissimi aposlasia admonet ne cunciis filiis Israe!, el dixit Domiims ad enmdem
quis prudeiilire sure confidens innitatur, sed semper Moysen: Usqucquodelrahel miliipopulus iste? (Ibid.)
suspectus sit, nein errorem aliquem caderepermit- Mira ac placabili oralione iram Doinini miiigavil.
tatur. Qtia: oinnia, licet exlerius el juxia liii.eram , Moysi
In Absalone nibilominus elchioruin judicum conlra depiiiciilur clemenlirc, intiin.alamen fide ad pielatis
Susannam falsum lcsiiinoniiiin proferenlium damna- diviiiic dispensalionem refercnda siinl,nl in Iiis
tione, omnes filios el judices terribiliier inslruit, Fi- pasiorcs discantquanium subdiiis misercri debeani.
lios quidem, ne quam malitiam , vel injuriam in pa- Atihuc etiam res alias salis memoranda in Moyse
renies perpeirare prrssumant; judiccs vero, ne cjtiod videlur pensanda. Nam quamvis euhi Boniiiius mira-
falsitalis crinien excogilare in snbdilos imptine sihi culis et siguis prre morlalibus cunclis magnificarel,
licere credanl. Sed el in eadem Susanna divinum ipsique inter cseiera familiarilatis verba dixisscl r
auxilium invocante ciliusque oblinente, et gcnerali- Invenisti graliam coram me, el le ipsum novi ex no-
tcr omnibus invocantibus eum in verilale sese adfu- mine, et otr.ne bonv.m oslendam tibi (Exod. xxxm);
turum promiliil, el specialiier conjugibus cunclis iKiiliaque hujiismodi, lamen absque peccaio non
fidem caslilalemque debitam conjugii servanlibus '*"csl iiivenitis coram co, ul Scripiura tcslaiur de illo
inagnamspeni bealse rennineralioitis ingerit. et Aaron. Quia, inquit, non credidislis milii, ut san-
In ulroque eiiam Tobia , palre scilicct el fiiio , ctificarelis me coram fttiis Israel, non inlroducclis
inagna docunienla srecularibus cunciis in.conjugio hos popuios in terram qv.am dctboeis (Num. xx), ut
posilis exhibei. In paire quidem docens ul, sicut implerelur quod scriplum est : Quia non juslifica-
ipse lilitini suum sumniopcre praecepiis divinis bilur in conspccluejus omnis vivcns(Psal. CXLII); el
inslruxil, ila omnes paires filios suos inslruere slu- ileruni : Non esl Itomojuslus sitper lerram, qui faciat
deanl; in filio aulem promiilens quia, sicut ipse bonttmet non peccet(Ecclc. vu); Deoquesoli anamar-
patris sui monita sancta implere saiagens, nngelico telon, id esl, iinpeccaniia aplaretur, ut de eo legi-
comitalu, non sohim ad desiinalam profcciionem tur: Qui peccatum non fccil, nec invenlus esl dqlus
duci, sed eliam ad ipsius conjugii jura peragenda in orc ejus (1 Peir. u). Nemo autem in his movcalurr
edoceri , posiremo quoque cun: plurimis diviliis cum scriptum sit : Quia.cmli non sunl mundi in coiw
uuplialibus dilaliis , ad patrem meruit sospcs re- speciu ejtts (Job xv).; sed atiendat aliquam merilo
duci,'iia omnes filii justis parentum suorum admo- esse diflerenliam inler Deum et hominem.
iiilioriibus obedienles, el prresentis vilrc subsidia, et CAPUT X'!I.'
rclerna gaudia angelico duciu mereanlur adipisci. In 1 Eadem doclrina Novi Testamenli
exemplisconfirma-
(juo simul et illud iiilimalur ne quis Iegiiiinis nu- iar. Quomodo deemonum tenialionibus resislen-
piiis detrabai, quas sic angelico consilio peragi con- dv.m, elc.
siderat. Neque enim propier supeifluos el illiciios Hujusmodi iiaque exemplis de Yeleri Tesianienio
bominum appetitus inslituiio divina reprebeiideuda prolalis, jam vero de Novo profcramus aliqua, ubi
est. jmprimis eos qui eliam primitirc sanctorum vocan-
In Moyse quoque plurima exhibet documenla, hu- tur, videlicet sanclos infanies ab Herode irucidatos,
militalis seilicel et sapientice, justizeli etproviden- por.ere volumus; in quibus nimirum hoc videtur
lire, pielatisque immensre. Humilis namque nimis Christus nos docere, ut credamus quonirvm, sicut
exstiiit, quando Jelhro consilium danle super rebus iidem infanles,ncc scientia nec meiitis ullis snffulti,
quibusdam , ipse quamvis cum Deo jugiler loquerc- sed sola Dei gratia digni effecli sunt pro ejus no-
tur, mox consensit. Quolies vero sapienlirc creiera- miue pati, ita omnes, qui in ijiso regeiierandi sunt,
JMimquevirtulum prrcnominalarum indicia in eo da- vel credituri, licet rctatis parvilale aut morum sim-
rnerini.quia breviter memorari nequeiinl, prcclcreo, plicilate nil videanlur raereri, lameu.si parvuli, id
77 DIALOG.DE TRIBUS QU.4iSTIONlBUS. 7S
esl humiles esse sludenl, quod est puerilice verre ,\ inslruil, ut nil nisi juslum videalur quidqiiid ab eis
indicium, divina graiia efucianlur digni, vel in iniqua inteiuione profciiur, non atlendentibus ideo
pace, vel mariyrii jialma coelesli regno associari. se bac falsitale deludi, quia nequam illum ocnluin ,
Quia ergo in his infaniibus onmes in se credenles de quo Dominus in Evangelio dicit : Si oculus luiis
piissimus Arbiter iia, ul dicium est, consolari cre- nequam (uerit, tolum corpus tuttm lenebrosum erit
diiur, referamus aliquod in quo nihilominus omnes (Maiih. vi), retinenl.
perfidos arguere videatur.' Nequam profecto est oculus illa prava intentio,
: Seci quid aperlius ad hoc rcperire valeamus quam qua quilibet aliena appelens omni modo laborat
quod de Hcrode superChrislo frauduleiilerinquirenie lain scriplis quam vulgaribus jiidiciis, qttaliter
et Judrcis respoiitienlibus legimus? illi namque, quia pauperes ct simplices supjilanlaus, antiqua sanclo-
dolose Chrislum invesligare sluduerunt, non solum rum Palrtim decrela dissipans desiderala oblineat,
eum niinime invenerunt, sed etiam ad laiilam , per- non allenriens quod Dominus per prophelam com-
fidiresucecausa, ncquiliam jierducti sunt ut el ipse ininalur, dicens : Ycc qui condunl lecjes iniquas
Hcrodes, pro Chrislo jileclendo, infanlium prcedicio- (lsai. x). Et ilerum : Vceqtti elicunl bonum malum,
rum iniumierabilia agmina necaret, et Judrei in e! malum bonum, ponentcs lenebras in lucemel lu-
Christi quandoque necem' conspirarent. Quo sane B cemin tencbras (Isai. v). Lucem in lenebras pnnit
actu oinnes, qui Cbrislum duplici corde sequnniur, qui sacrre Scriplurre veiba perverse intelligens in
increpari videnlur. errorissui supplemenlum sumit, siciilhrcrelici mtill1
. ("Jualiler eliam lenlationibus diabolicis rcsislere fecisse leguntur.
debeamus, Chrislus nos edocel, qui lenlaiori, quam- Haeeaulem ideo aliquid soliio prolixius edidi,
vis sibi onuiia nuda el apena essent (Ilcbr. iv), la- quia, pro dolor! agnosco niinc pene onuies rcclores,
men nullis, nisi sacrrc Scriplurce verbis, respondere tam clericos quam laicos, nil magis siudere quam
voluil dicens : Scriplum est : Non in solo pane vivet aliena rapefe. Yerumianicn clericos ab bujusinodi
liomo, sed in omni verbo quod procedil de ore Dei morbo nulla cura plus quam Scripiurrc sacne lcciio
(Maiib. IV).Et iterum : Scripium esi: Non lcniubis sanarel, si eam studio tantum agiioseenria; vcriia-
Dominutn Dcum tutnn. El rursum : Scriptum est : tis surcque emendationis causa sunima humiliale
Dominuin Dcum tuum adorabis el illi soli serrics frcquenlarenl, Deum jugiter pro iniellectu puro ex-
(Ibid.). Quibus verbis onmes fideles inslruuntur, ut orantes. Nam qui alia intentione legere solent nul-
in icntalione positi sacram scmper paginam inspi- lam aedifiealionemexinde percipere lncreniur, sed
cianl, sacrce Scripiurre verba semper allendanl. . fil in eis qiiod scripium esl : Oculos haboui, et
Demonslravit eliam nobis Dominus in sua tenlaiioxe non videbuni: aures habenl, el non audient (Psal.
qiiania callidilalc diabohis sacram Sciipluram ad cxui).
pravilatis snrc iiilentionein lleciere coneiur. Cnm Eadem vero crccilas , quro clericis ex libralis
enim iili sujira pinnaciilum lempli slaluio suggei'c- [sic ulcrquc cod. ; forie lcy. liberalis] scienti;u cve-
rei, dicens: Miiteie deorsum [IbicL), moxPsalmislrc nil abusioue, laicis nascitur ex sa;cularis saj)ien-
dicta, qnasi ad id quod suggerebal olim prccnunliaia lite prrcsumptione. Cum enim lantam peritiam di-
. ftiissenl, subjiinxit : Scriplum est. inquiens, qttia cendi qnrelibet ei defendendi habeanf, ul in eis
cingelissuis inanclavitde le ul in manibus tollanl le, ipsuni Tullitim dispulantem puiares, tanireque sa-
ne unquam offendas ad lapidem pcdem tuum (Ibid.). pientire ialeiilum ex Deo accijierent causa dcfcn-
IJujusmodi igilur diabolicaversutia ncquaqiiani cre- dencli simjilices et pauperes, illi econlra, o nefas !
denda esl fruslra prolala, sed exinde edocemur avaritire facihus inflammali, et ob hoc prorsusob-
quanta cura nohis sil conlra camdcm versuiiam vi- crecali, quorumque bona possunldevorant, ventrein
gilandum. Agit enim in nobis quoiidie, qure semel pro Deo, lemporalia lucra pro auerna felicilale
in Domino prresumjisit agere, tentans videlicet nos - amanies.
fraudtilenla saerre Scriplurrc illatione in errorem CAPUT XY.
inducere. D
aliquem
Divince pielalis esl virtulum el viliornm excmpiis
CAPUT XIV. recta ciocere.
Contra pravam divinai Scripturcvinlcrpreltilionem,el Iiem ne de promissionibus suis unquani desjie-
avariliam rupacilaicmque clericorum.
remus, exempiis quibusdam docnil nos Dominus.
t\ Nec mirum, si Salanas sacrani Scripturam simu- Promisit denique i iscipulis suis sinmlque cunclis
lala qualibel jiisia ratione ad suain nequiiiam ver- in se credenlihus, dicens : Ubi sunt duo, vcl ires
terc valeal, qni sein angelum hicis iransligural. Sed concjrecj iu nomine meo, ibi sttm in medio coruni
quanio majori caliidiiaie suani nequiiiam conie- (Matth. xvin). Quoil quia seinpcr impleal sjiirila-
gere novit, tanto plus priecavendn esi a cunclis liler aliquando voluit demonstrare corporaliler
fidclibus, maxime a srcculi judicibus et rcctoribus. Nam ciim discipniis suis ad casiellum quodiiaiii
lilos deniquesi avariiia soliunmodocorrupeiil, tantis eumibiis el de se colloquenii.bus,ipse Cbrislus, re-
vel sacrre Scriplurre teslimoniis, vel sreculari facun- pente apparcns, ibal cum jllis; sicque eoruin cou-
dia atl ea qure injuste oiilinere gesliunt, obiinenda viator effccius, licel ab cis duliiaiitibus inprimis
19 OTHLONI MONACHIS. EMMERAMMl -sfl
uon esset agniius, omnibus, qure de ipso eranl,i A J CAPUT , XVI.
Scripluris instruxit. Ostendilur exemplo Christi per faciliora el planwra
Docuit eliam jirrelalos quodam exemplo non der ad difficiliorum et obscuriorum cognitionem pro-
bere prrecipiles esse in judicio. Nam cum qiiamdam grediendum esse.
mulierem jn adullerio deprehensam Judrei antej Heinr. Quamvis sint sanctaet necessaria vilre,.
illum deducerent, et pro hujusmodi crimine judi-.' qure jam prolulisli, documenta, ardore tamen so-
ciuni ipsius exquirerent.non slalim pro exquisito3 lulionis, quam exquiro, videntur trediosa. Unde et
respondit judicio, sed inclinans se aliquandiu, Inv hoc mihi qua;so reserari cur in his VeJis tam
Jerra, scribebal digito (Joan. vm), admonens vide-. di.a immorari, quasi illa, qurc petii, qurcslionis pro
licet omnes fideles hoc faclo ut, cum qurelibell posilaBdicla prorsus omitlens?.
vitia proximorum conspiciunt, vel audiunl, non, 0. Ipsiiis Doniini noslri Jesu Chrisli verbis re-
anie hrec reprehendendo judicent [uierqtie cod. spondeo : Quod facio, lu nescis modOj scies auietii
: judicare] quam ad conscienliam suam humililerP poslea (Joan. xm). .' .
reversi discrelionis digito eam diligenler sculpantt //. Sanclissima quidem verba audio; sed quo.
et in ea quid Conditori placeal, quidve displiceat[ " tendant, ignoro. ,
sedula examinatione disculiant. Per inclinaiionemi 0. Dicam. Ubicunque igitur obscura, vel ignota,
denique Jesu humiliias, per digitnm discretionis; yel diflicilia simplicioribus el idiolis sunl tradenda,
•sublililas, per terram vefo cor humanum, qnod vel| , prius aliqua plana et cognita constant edocenda',
bonaruni, vel malarum actionum solet reddere fru-. ut, in bis assuefacti, ad incognita et obscUra faci^
ctus, exprimilur. ".'. lius capessenda: quandoque insliluanlur, Hime
Simililer quoque vere poenitenlibus el instanlerr namque morem Dominus tam in operibus quani
«ranlibus Cbrislus exempla de.dil; poeniientes quiT. verbis suis observans el ea, qurc nuperrime;})rotuli,
•dem in beata Maria Magdalena, instanter autem! el alia infinita edidit dicla.
'qrantes in muliere Chananrea inslrucns.. Ilcec igi-r . El ut ila esse perspicacius intueri valeas, verbi
"tur utraque exempla cunciis noviter conversisj propositi sententiam in medium profefamus. Pelro
inaxime altendenda sunt, quia nequilia diaboliea, i.taque inlerrogante et dicente Ciirislo : Tu milii
quamvis in omnes fideles. impugnando desreviat, lavas pedes? respondit ipse et dixit : Quod ego
^&mplius lamen eos., quos pef veram peccalorumi facio, iu. nescis modo, scies autein posled fJoan.
suorum poeiiitenliam et oralionis inslantiam adI xiu). Gtimque nil plus de hujus solulione-verbi
Doniiiium confugere perspicit, impugnat. Unde et,-_ i adderel, sed lavans discipBlorum pedes opere verba
^ilures conversi lanlre impugnationis mplestia gra- incognita exposuissel, tunc demum quid verba,
vati, desperanlesque hanc.in Domirio posse super.. quid opera .lalia siguificarent intimavit, dicens i
rari, ad vitiorum consuetudinem , qitasi canis re- Scilis quid fecerim vobis? Vos vocalisme, Magisier
versus ad vomiiuni suum (II Pelr. n), redierunl. et Domine, et benedicilis, smn eienim: Si ergo ego
In Simone eliam Mago, qui pro eo quoil spi- lavi veslros pedes Doininus et Mcrgisier,-elvos" de-
yilalia dona cum peeunia comparare nisus estl . .b.elis alter allerius lavare pedes, Exemplum Cninv
{Act. VIII,),liam legitur id non perfecisse sed tan-...' dedi vobis,: ul quemadtnodum ego feci vobis, ita el
liimmodo nili, non solum veniani nullam jiro Im- vqs faciads (Ibid.). Quibus niiniriim verbis apefte
jusmodi culpa obiinuit, sed etiam malilia maxima( demonslralur quia si.ignota praecepla-absque ex-
obcaecatus reternaque malediclione percussusinter- eniplis factorum, vel verborum'proferr.el, fragilitas:
iit. In hoe,. inquam, Simoue Deqs.omnes eccie-: .. humana iiequaquam caperet. • ' "."
-siaslici.ordinis viros instruit ne, spifilaljs regimi-, Siculigitur hicdoCumenla sua prremissis factorum
nis monarchiam prelio lerreno comparare jiraesu^ . afgumeniis Dominus nosterJesusChrislus expressit,
menles, similia patianfur. Semel enim, ul scriptum, ila eiiam alibi src|)issimeverhisargumentosisosten--
est, loquitur Deus et secundo non repelii idipsutnt , dil. Sicut, cum Judrcorum novissima priofibus pe-
IJob xxxiu). Ideoque, qure semel per bealuni Pe-. jora demonslraturus esset, prius de ihimundo spi^-
trum. aposlolum in Sinione damnavit, in cunclis; rilu ab liomine exeunJe et ilerum Ciiiii aliis spiri-
simul perpetuo. damnal, dicens ad omnem liomi- Jibus nequioribus revertenle, quoddam siniilitudinis
nem Siinonis ejusdem sectatorem : Pecuniatua ie- argumentum sumpsit; sicquepostea inlulit, dicens:'
cum sil in perdiiione(Acl.ym). Sic eril et generatioiiiliuic pessitndi(Matih. xn).Ilem,
'
Hrec igitur omnia aliaque his similia, qurc repe-_' quando iniimare voluit quomodo unusqiiisque frairi
riri possunl lam in Yeteris quam in Novi TesUr : suo ea qrirc contra eum commisisset dimillere de-
mcnli historia, omnium fidelium sun'. .docunienla ;..". berel, argiimentum similitudinis quoddam de rege,
et in bis valet admodum ,considerari quanta Dei; qui voluil ralionem ponere cum servis suis, prre-'
sit benignitas circa homines, quibus, quid vel sibi;. misit; sicque deinimi subjtiiixit, diccns : Sic et Pa-

placeat, vel displiceat, in qiiorumdam factis digna- _- ler meus cesleslisfaciel vobis, si non remiserilis unus-
' quisque fralri -suo de cordibiis veslris (Mailh. xvui)'.
lurjugiter intimare.;
Iteni, quando explanare voluil qiiale gaudiiim in
ccelo sit snper imoq.uoque peccatore posniienliam-
81 DIALOG. DE TRLBUSQUiESTTONIBOS. . . S2-
ageiile, similitudinem quamdam de ove perdila ei A , qua; generaliier omnia jusla el necessana sunt,
inventa prreniisil'; sicque poslea iiilulit diceris : I'<a specialiter tamen quredam jusla, quredam vero ne-
'tjaudium eril in ccelo super uiw peccatore pmhiicn- cessaria, qnredamjnsla simul et necessaria, qiiredam
\tmm agenle (Luc. xv). ''".-"'" etiam Occulta dicanlur. Eaque onmia in qnaiuor
Ciim ergo Dominum noslrum, qui in omnibus, "species distinguentes, de singulis, quariturii Deus
prout possibilitas permitlit, imitandus est, aiidias "largiri dignalurj dicdnius, ponenles iii prima specie
obscuris planiora tblies prremisisse, ne mireris, cum justa, in secunda necessafia, in tertia justa simul et
nie audieris qusestionis obscurissimse solutionem ' necessaria, qurc etiam omnia exislunt manifesta, iri
differenlem, faciliofibus le prius. instruere docu- -quarta aiilem specie, occulta. Cajiera ea, qurcmani-
inenlis. Acl hrec etiani deiiuntio quia, iiisi illa verba fesla dicinms' judicia, judiciis quibusdam valerit
-iidiciaque Domini, oure uicunque seniiri et promi agnosci; jusla quidem ex prreCedenlibus, necessaria
possuiii"",diligenter auscullas, attendens vidclicet aulem ex subsequentibus. Illa yero dicimus occulta,
quam jusla et vera, quamque necessaria existanl, quse nec e-x prrecedeniibus nec Cx subsequentibus
facillime iif liis qnre obscuritatis contegunlur lie- causis probare valenl qiia; sinl et quomodo sint, sed
Tjula, iiifidelitate, veT dubiiatione delinques aliqua. lantunimodo. credenda sunt jusla, ideo videlicet
Neque eiiim siciif corporalia, qtise solo inluitu di- H - quia, cum Deo futufa quasi prreterita sint nola,
gnoseimlur,-ut sol, ignis, terra, aqua aliaque bis "juslede utrisque polest judicari.
similia, ita spiritualia atqiie divina comprehenduh- Iiiterbrec qudquc summopere iriluendum esl qiiod
tur. Sed etliocjuglter aiiendendunTintiniaque fide mbre buriiano"justum, vel necessarium dicatur. Ke-
'letinendunTquia gratia divina omnia excedat meriia que enim Deo aliud genusloquela; noviirius prrcbere,
humanafum virtiitum. "riisi quod scientia liumana solel babere, quia el ille,
"
".";' CAPUT XYII. '' qnoties nobis cliquid innuit, eloquii nostri mofe
Prop.onilur quceslio de quatuor speciebus divinorum -})Toniii.
1 : judicioriim. //. Licet sint obsciira qurc dicis, dulcia lamen
ileinr. Mira snnt qua;-audio, quia, vehitMncaiila- hiOraliaque videnlur convenienlia sermonis. Undc
tionibus quibusdairi, ita me attonitum efficiunt ui, quod coepisli, prosequere, quoad usque valeam intel-
cum prius animo impatienli qiireslionis cujusdani iigere.
solulionem a le exigerem, rniric cogar eam.relin- 0. Jam diximus quod omne jiislum, eliain vefunr,
qiiere et alia quffiaain obscura proposita ardore si- cmneque verum jiistum sit, et quod onme verum ct
inili investigare, Atque"ulinam -ex hujusriiodi' inve- jiisium necessarium sit, et, .quot speclebus omnia
stigalione.ad superiora prlusque exquisita iiiduci --jndicia Dei differant, quoque mot!o_singtila probeii- _
increar ! " ' - •tur. El quia noriiiisi huinana loquela de Deo loqui
Otlil. Fiet profeclo quod optas, si lameii-in isiis iiovimiis, nuiic videamus quid apud iiomines justuiri,
qure prius dicenda^sunl studiosus diligensque audi- "vel necessarium dicatur, iiJ per jiistiliaiii huinanani
lof exislas. judicia divina agnoscere valeamus sicque singulas
//. Grates onmi modo libi propter lanta rependo. judiciorum divhiorum species piopbsiias exempiis/
Niiiic igilur, curil tarilam curam habefis noslri, solve 'addiiis*approbenius.
qurc nuperrime proposuisti: qurc sint videlicei judicia CAPUT XVIII.
Dci j'usia, qurte necessaria, qur* eiiam ila sint oc- IUOJinter hominessinl jusla et necessaria, occulla,,'
' '
ciilta, ut nulloiiiodo' agnosci valeant. veinianifesta, elc. Qucein Deo.
0. Faciani eigo quantum ipse anriuil qui omnia Juslitia namque humana est ut unusquisque judex',
bona tribuit. vel reclof ea tjiire iniqua sunt sub jure suo, aliquo, ,
Ciim itaque audieris, vel legeris quia judicia Dei quatenus emendentur, manifesto prremoneal judicid,
justa, el vera necessariaque sint, attende imprimis ut, si forle transgressio qurelihet postea facta fuCrii,
quid juslum verumque ac nCcessarium usibus bu- ,P riullus se de ignorantia vale.it cxcusare In subse-
nianis sentialiir. Neque enim Deus bbminem, quem quenti judicio, eoque liceniius el jusiius punlcndi
ad imagineni suam .plasinavit, ita insensibilem fe- Tiabeat poteslatem, quo punienda Cl devitanda prrc-
Iiquitut IIMCaliquanlulum invesiigare et intelligere monebal. Jusiilia quoque bumana est ul doniiiiis.
non possil. Cumque singiila discusseris ot inveneris, servi, parenlibus filii obedienlcs sint et subdili, cre-
Deo ita redde ut polissimiim inventio docet esse. leraque nnilta.qure mcinorari netjiieuht: Qureiameu.
' Niim
supra uosse nibil exigit arbiter a le. Sed ut de :onuiia icleo probaniur jusla, quia lani bunianilus
' is latius aliquid disseramus, onme juslum eliam quain divinilusinslituta sunl atque prrecepla.
veruiii est omneque vefum justum. Justurii quoque Necessaria autem dicimtur Dominicre incarnaiio-
et oniiie verum necessarium "constaT. In hoc tamen nis, passibnis,'resurrectionis Ct oiimiuni, qure in boc
distant,quia-0111116 justum et verum solummodo ad riiundo, vel verbis, vel operibus Dominus exhibuil,
Deum,- hccessarium auiem ad crealiiram refcreii- dispensalio ; sed el*aeris temperies, solis sjjlendor.
dum cst, Nullo eniin iiidigel Deus; Deo aulem omnis ignis calor, viclualium rerunl substanlia, reeloiuni
crealura indigct. -. - . potentia,pauperum cnra, serviluiis impensio, huplia-
His ergo prolaiis aspiciamus qualiier judicia Dei, rum copula, toiiusdisciplinre sludia,_el qurflcunqisfii.-
85 OTHLONTMONACMS. EMMERAMMI 84
infirmilas, vel fragilitas htimana exigit; sed et per- A«ordia non convenit dicere juste se eamdem miseri-
secutiones, lenlaliones ipsaqiie sca-ndala nccessaria cordiam percepisse, sed necessario, vei gratuito ju-
sunl, Domino dicenie : Necesse est ut venianl scan- dicis dono. Ne forte,si miserieordiam adeptam justi-
dala (Matth. xvm). Inter qurc omnia maxime con- tia; meriloque suo deputaverit, judicis pietati dero-
slanl necessaria conieinplaiio divina, qure ita pro- gare videatur.
ponitur cunctis ut dc ea, quasi ipsa sola sit neces- Idem de Dei gratia sentiendum esf. Quia enirnscri-
saria, dicatur a Domino: Porro unum esl necessarium ptum esl : Omnes peccaverunl, ci egent gloria Dei,
(Luc. x) jusiificali gralis per gratiam ipsius (Rotn.in). Ideo
Qure nimirum cuncta, quia non Deo, sed liomini- nuiius debel dicere, yel credere eamdem gratiam Dei
bus sint necessaria, luce clarius est. Yeruniiamen, se promeruisse. Alioquin non essel gralia, si ulii
quia omnia a Deo pro nobis ordinata jusla sunt, fuisset debila.
jusla sunl ergo omnia pradicla neeessaria. Ex eo Quia igilur satis esl dictum quid juslum sit, vcl
qnidem jusia, quia a Deo ordinata ; ex hoc vcro ne- necessarium ex jiistilia huniana, nunc considereimis
cessaria, quia sine his subsistere nequit conditio qurc sit divina. i>.amdcTiecessilaiibus bumanis nulla
liumana. erit similitudo ad divina. Juslitia autein bumana
Qurecunque eliam solatia, vel prresidia mundo per S superius est aliquatenus memorata, sed hoc iierum
judicia divina exhibenlur, ideo dicenda suni neces- conimemorare vohii [ cod. S.Cruc, liic il. com.
saria,quia non ila pcr humana conlingunl mefila ut volo]. TJenique supradiclum esl jusliliam bumanam
possint noslra a parte dici jusla j;Cod. Cruc. ul pos- liujusmodi esse ut omnis judex et reclor ea erimina,
sint non aple dic-ijnsta ], id esl, jusle et ex debito qufc lege aliqua prrcmonuit ne fierenl, perpetrata
nobis concessa; sed sola Dei providentia alque cle- licenler punire possit. Qure scilicet jiistitia si subti-
mentia necessitali humanre prrevideniur profuttira. Iiter pensalur, in onmium sapientium conscientia
Omne enim juslum ex Deo super homines factum, reperilur. Quamobrem cuin imllius sapientis con-
ex aliquo merito, vel debilo eorum.prcecedenti ac- scieniia de hac dubitet juslilia, necesse est eamdem
cidit. Kecessarium vero dicendum est quod nullis nos scire divino reddendam esse judicio, ut, sicut
prrecedentibus merilis, sed sola Dei graiia obtinelur. homo prrepotens iniquilatem conlra prrccepta sua
Justum quoque omne, pro eo quod Deus et justus
perpetratam quolibet judicio solet punire, ita et
et bouus esl, bonum ; necessarium vero, quia tam .Omnipotens omnem nequitiam coiitra legem suam,
ex nialo qtiam bono accedit, non solum bonmts, sed qure, vel ex naturali ingenio, vel q.ualicunque indicip
<;tiam malum dici poiest. Nam mendacium, quod indila est homini, effeclam justo judicio, prout
absque dubib nialum est, invenilur srepissime neces- vult, valeat emendare.
sarium. Omnis quoque culpa per se constat mala ; II. Hinc sapiens quisquam diibitare minus valet
sed ad boiium inhomine faciendum tunc erit neces- «nquam.
saria, cum quis elatus, vel proprire fragilitatis igna- . CAPUT XIX.
rus in eam corruens, et inde quid sit discens ad Exempla primce speciei divinorum judiciorum, quee
ineliora Coiivefsus fuerit. Sicut de sanclo Pelro mul- dicitntur justa,-
tisque aliis legitur, qui.ideo dispositione divina per- Olld. Cum ergo jnxta ralionem prredictam juslitia
missi sunt gvaviler delinquefe, ut et ipsi per fragili- Dei aliqualenus queat inspici, libel modo, prout
taiis su.re experimenta discerent quid essent et aliis possum, ea qure te insligante pollicilus sum dcju-
peccanlibus corapati scirent, Hoc igilur modo maliini" diciis divinis declarare, qtire videlicet speciaiiier
constat esse necessarium. justa, qure specialiler necessaria, qure j'usla simul
Yeriinilainen omne malum nobis necessarium, ex et necessaria, qure occulla etiam dicantuf quibusque
eo quidem quod esl malum, inde humana; prrevari- indiciis hrec singula agnoscanlur. Sed qiioniam ea-
cationis insinuat meritum ; ex quo aulem sit neces- dem judicia in qualuor species dislincta promisinms
saiium, inde divinrc pieiatis constat aigumcnlum. exemplis probare singula, in primis primre quoqiie
TJnde et oninia gratirc diviure dona, qure lanfa sunl " spcciei dicamus exempla..Scriptum igitur nosli quia
nt ea nullus valeat promereri, quamvis in disposi- Sodomorum et Gomorrhreorum urbes subversrc suut
tione divina dicaniur justa, ubi justum est omne judicio djvino?
pium, piumque omne justum, necessaria potius quam //.' Scriptum profeclo novi quia subversa? sunt
justa a nobis sunt dicenda. judicio Dei.
Sed ut hoc apeiiius clarescat, assumenda sunt ex 0. Poles autem scire quomodo idem judicium
judiciis humanis exemjfla. Quoiiescunque igilur ju-. fiieril justum?
dex quilibet reum quemlibet dislricle pro nequiiia .. II. Minime, nisi in hoc quod judicium Dei semper
sua puniri fecerit, lam a punito reo quam a pu- jusluni esse credo. Aliter namque quomodo, vel in
niente judicejusluin judicium facluni esse dicivalel. hac subversione, vel ubi j'ustum sit,-ignorO, uiide
Cum vero cuiquam realum dimittens misereri judi- precof ui tii, qiii hseCproponebas, denudare sludeas.
caverit, ipse quidem judex aliique dicere valent quia 0. Noiine subversionem urbium pra.dielarum re-
justeidem, pro pielatis sure juslitia, miseiiusfuis- perire potes aliqua divinre pielatis adnioiiitione prce-
set et pepcrcisset ieo. Cui autem facia csl ltiiseri- venlam esse?
SB DLALOG.DE TRIBUS QUJESTIONIBUS. 8&K
H. Nequaquam, ut reor. Nanl nullus divinre legis \ audis. Nam quos prreseivit incorrigibiles, in jjaucis^
monitor, vel prredicaior, illuc pramiissus fuisse probavit onnies.
legitur, sed pridie quam subverlerentur, duo angeli //. Quidquid mihi dubielalis super hac senlentia
venisse dicuntur, ita referenle Scriptura : Venerunt, iubresit, aperta raiio dissolvit, Videntur.enim mihi .
iriquit, duo angeli Sodomatn vespere sedenle Loth in modo omnia, qure de justo Dei judicio in prredictar
foribus civitatis (Gen. xix). rum urbium subversione faclo dixisli, laniTucida ut
0. Lege cretera, qure sequunlur, et invenies for- mirer quod. non egomet per me ex circumstrinlia-.
silan judicia Dei, quts ibidem complela sunl, prremo- Scriptura; eadem senlirecn. Jure igitur legitur, jure
nilione aliqua denuntiaia, ideoque vera et justa. cantatur : Juslus es , Dqmine, et reclum judicium
Neque enim a memoria iua debel cvelli quid supra iuum (Pscil. cxvui). Et illud : Justce et vereevitv lum
dictum sit esse juslum causaque justi. Quamobrem Rex scccidoruin (Dan.m).
diligentius Scriptura; memoratse sequentia inluere, 0. Sentisne et hoc, an ex pracce.dentibus, vela
el reperies cognilione aliqua qiiam justa fueriril ju- subsequentlbus causis dicaJur jusJum prrcdictum
dicia Dei in urbibus supradictis facla. Dei jadiciuin? - " '.
'.''
//. QurB me jubes repefire nequeo; ideoque lu II.. Sentio jani plane quia, juxta sentenliam lUam,
profer, qurcso. - P unumquodque judicium. manifestum ex prtecedenli-
0. Noime, ppst ea qure prremisisti Scriplurce bus probari valet juslum. . -".. ;
verba, scriptum esf: Egressus ilaqueLolh loculus est -. ilAPUTXX.
ad generos-suos, qui accepturi erant fili^i ejus, et Deus in auibusdam
manifeSlisjudichs oslendil qnam
dixit : Surgiie, egredimini de Idco isto, quia delebit in occidtis juste judicet.
Dominus civitdiem hanc, Elpisus.esl eis, quasi ludens Othl. Yisne aliud exeinjjlutn propalari,; ex quo/
loqui? (Ibid:) ; '.;'."•.; jutiicia Dei simililcr.valeant probari?- .
//. Scfiptum profeclo ita esse recolo; sed //. Vplo' orimimodisqtie-deposco , quia quanlo
quomodo per brec verba mdicia divina probari va- apeiiius prreterita declarasti, tanlo avidiorem me ad.
TenlTusla? futura prteparasli. Condelecloriiamque in his quse-
0. Possuntplane. H. Quomodo? 0. Ex hoc ulique slionibus.ac soItiJionibus, ut illam, quam simuno-
quia cum Lot quosdam egredi de loco illo prreiiao- pere expetii , libeas, quoad usque velis, patienler
liuissel et dclendanT civitatem esse ipsam prredixis- prrfistolari. Prosequere ergo inchoala, quia plura
set, onmes, qui hrec.dicta Lol audierunl, adneoniti proposuisli explananda. ,,.--•:.. •_
suiilul.juclicia.Dei uilimErraevaderent. Sed quoniam. - 0. Potcsne aftendere illud Dei judicium, quod in
prrediclam imminenlemque subversionem nolueruHt mari Iliibro circa Pliaraoneni umnemque ejus exer-
credere, patel profeclo eos flagitia sua nec pceniter.e citum legitur factum, quompdo sitjustum?.' .' ,; .;.
velle. Qua de re Colligiturel probatur justum venim- H. Ul arbitror, possum; alioquin indagalio pra;-
que esse Dei jiidiciuni, quod non ante., sed post lerita incassum viderelur facla. ...
monita neglecta delevit loca prsedicla. 0. Unde, rogo, maximepateljiisturii?:
~"
//."Jarirjjleriius agnosco quid sentiendum sit de H. Ex inultimodis jirodigiis, el signis.plagisque:
justo judieio. Yeruiritamen huic videtur quiddam pra;cedentibus._ Sed el sLquid iusiissimum plus va-.
obsistere in eadem subversione. Nain omnes ibi let quam justum, justissimum illu.d.dico judicium,_
nequaxjuam suut praemoiiiii; onmes vero, excc- quod lanta praecesseruiil.mpiiha-signorum. .';
p.tis bis qui cum Lot exibant, legunlur fuissc 0. Optime dixisti. Nam quo plus fueral justum, '
danmati,. tanto disirictius perculit _4igyplum. In hujushiodi
0. Jridicium divinum non, ul bumanum plerum- cliain judicium quandoque casuros scito, quicunque
que, errat. Quamvis enim Deus, pritisqtiam quem- infnmilate, vel qnalibet correptione aDeo pra;mo-
Tibet moneal, si cjus monitis obiemperaturus sjl niti, a vitiis suis nolunliconveiii.-
prrescial, quosdam tamen periluros idco ad poeni- „ H. Jtistissimum prorsus judicium videtur, quod in.
lentiam prrcmonet, velut ignarus, ul in ipsa admoni-, eos, qui pielatis monita.spcrnuut, exercelur.
tione cassala bominiiius ostendat quia in ca.ler.is. Diiobtis igitur exeinplis prolatis addamus el ter-
judiciis, qua; non oslendil, minime «rrat. Probavit tium, ut evidenter agnoscas qupmodo judicia di-v
. riamque in. bis , qiii monili non sunt conversi, quia vina comprobeniur jusla. Ad tjuod congregalio.
clsi onmes admonerenlur eadem essent facluri. Core, Dathan et Abiron,-Sed el omnes .filii lsrael,.
Quod nimirum ita esse aliter eliam probatur. Nam qui egrcssi de __Egyptoperierunt in deserto, depu-
priusquam duo angeli Sodomain venissenl,. cum tentiir. Qui simul omnes justo judicio Dei probantur-
Abraham collpqui ipsique Sodomorum el Gomorr . danmati, quia leguntur onnri modo correpti et
rhrcorum peccata denunliare dieunlur. Pro quibus praeiuoniti
cum Dominum unice supplicilcrque diu exofaret, . inter hseceliam magnopere.pensandum est quia
posl plura orationis verba intulit, dicens : Quid si . et hoc jusium Dei judicium inlelligi valel, cumqui-
inventi fuerbil iniei illos decemjusti? Cui respon- libet, vel nalurali ingenio, vel scientia cjuacunque
dens Dominus, ait : Non delebo propter aecem divinre legis praemoniti, sed non epnversi, damnan-
IGcn. xvin). Ecce Dei verbis quid veiilurum forci tur, sicui illi qui in prima muadi setate diluvip
87 OTHLONlMONACIilS. EMMEUAMMI «8
perierunt. Hi enim oiv.nes, quoniam neediuii pro- A A videntur ut, nisi lioe modo pielas divina per Joseph
laia cst lcx ulla, naiurali laniummodo ex scienlia jiroviderel, uon solum paler fi'atresque ejus, sed
damnaii suni. Unde el Aposiolus : Revelatur, in- ctiam _Egyptustota pcrirel.
quit, ira Dei super omncm impiclaiem hominum, 0. Htce omnia igilur, qureso, ex pra;cedeiitibus
quia, quod nolum es! Dei, manifestum csl in illis. an subseqiientibus indiciis pensari valent?
Deus enim illis manifeslavii. Invisibilia enim ipsitti //. Nullum sane meritum Joseph ex Scriptura
a crciilura mundi per ea qtto; facla sunt intellecla reperio lale quod providenliam taniam poluissei
conspiciunlur (Rom. i). Quod scilicet ita esse alibi obtinere. De frairum vero merilis boc evcnisse
itlen) Apostolus apeiiius declarai, dicens de cjuibns- incongruum est vel aiitumare, cum Scripltira narret
dam naturabier sapieniibus : CKHIenim, inquit, his valde contraria. Ilefert enim quia post moiiein
gentes, qua; legem non licibcnt, naluraliter qucelecjis patris venerint acl Joseph fralrcs cjus, el pror.i in
ntnl faciunt, oslendunl opus I.egisscriptum in cordi- icrram di.verinl: Servi ini sumus. Quibtts ille re-
bus suis (Rom.n). spondil: Nolilc. limerc. Nitm Dei possutnus resislere
Hujusmodi ctiam ralione iilud uliimum iremen- voluniali? Vosdc me cogilalismctluin,el Dcusvcrlit
dumque Dei judicium probatur jusitim, quia variis illud in bonttm : ttl sctlvos fucerel populos mutlos
correpiionibus ei moniiis constat prsedictum.Unde B I (Gen. L).
cl Psahi-isla dicit : Deus tnanifcsle veniel (Psal. 0. Cum ergo lam necessaria divinre pielaiis jtt-
XLIX).Qtiidquid aiitcm manifesliim fit indiciis pro- dicia ex nullis prreecdeniibus merilis, vel indiciis
fecto variis probalur prrenuniialum. probare qucamus, quid, nisi ex siibsequente vci
Nonne ergo per liaecomnia perpendis quia diffe- apparenlc Dei gralia, probanda censeimis?
rentia congrua appellnnlur illa judicia jusia, qucc //. Merito, ut dicis, piclatis divincc providenti_o.
prrecedit admonitio, vel cori'eplio aliqua? sohimmodo est depulandum quod nulla provisio
//. Ex quo srijier his disserere ccejrisli, jngiier prrecessil hominum. Sed et hoc video lioiandtim
camdem differenliam, licet hncusquc inaudilam, quia Deus oninipolens lam ex malis quam cx bonis
lantam reputavi ul eam sacrre Scripiiirre nccessa- operaiur sua beuelicia.
riam esse dicam. Quid enim per lioc pensari potest 0. Gatidco quia nequaquam in superioribus.
quod in Scriplura sacra lolies dicatur, judicia Dci frustra laboravi. Audio eniin cilius le modo sentire
jiisla, nisi ul subaudiaiur aliqua differenlire causa? quibus indiciis judicia probenlur divina. Unde pro-
Sensus non esl oimiino rejirobandus. positis alk addamus exempla.
CAPUT XXI. //. Deo gratias, quia lucconmia ila valent dc-
De secunda speciedivinorum jtidiciorum, quec C monstrari exeiiijdisque comprobari.
dicunlur necessaria. 0. In Daniele igitur huic simile inveiiiinus. Nam
Olhl. Talis sensus non esl omnino reprobandus. cum eum Nabuchodonosorrex una cum sociis suis
Proinde qnia exemplis sufficienlibus jam conslal cunctisque sapientibus Babylonis propler indiscus-
declaralum quomodo agnoscantur judicia justa, sam somnii inlerpretalionein perdere decrevissei,
studeanius eiiam declarare qua; sint necessaria, sub tuiic ipse sociique ejus, Anauias videlicel, Misael
specie secunda,distincla. Sed primum rogandus es alque Azarias graliam divinam invocabanl, ut sa-
si quidquam absque nutu et providentia Dei credas cramenlo somnii revelalo non perirenl. Orantibus
geri? ergo sinuil, Danicli, qui inter ipsos Deo maxinie
//. Niliil omnino; quia, sicut a sancto edocemur placebat, revelatum est soninii mysterium. Quo pa-
Augustino, nilril fit visibililer ac sensibiliter quod lefaclo, iion soluin ipse cuin sociis, sed et omnes,
iion de invisibili alque inlelligibili [sic tilerquecod.] qui pro eadem re interfici jubebanlur, mortis decreia
summi imperaloris aula aut jubeatur, aul pennit- evaserunt. Per eumdem quoque Danielem nmlta Iiis
talur similia operalus esl Deus judicia, consiilucus eum
0. Cum ergo hcecscias, atlende ea qua; de Joseph quasi muru.msuis el terrorem alienis.
pairiarcba leguiilur, qualiler scilicet suorum maliiia D Qnreniniiruni oninia, quia nulla providenlia bu-
fralrtun ila conlra eum invaluerit ul, vix a inorie mana, sed sola Dei clenieniia, neccssitalibus bunia-
erepitis, venundarelur, sicque. in __Egyplumcluce- nis consulens. inscslimabililcr providil, mcrito non
rclur. Cumque brec el alia, qucc de eo Scriplura ex prrecedeniibus, sed subsequentibus causis pro-
narral, animo revolvcris, affliciiones vidclicel va- bari dicuntur. Sicut enim nemo, nisi solus Deus,
rias el quomodo post interpretationem somiiiortim hujusmodi necessilales prsevidil, iia hanc moiialium
ol) |)rccdicircfamis nieiiim oblinueril tolius __Egypti' nuilus providcre poiuil. Unde necesse esl ul bu-
principalum, et deinde fralres, ob iniminenlis famis jusmodi judicia ex solo necessilalis adjutorio, quod
refugium ad se venienles, fiumenio consolaius fue- a soloDeo procuralur, subsequenie clarescanl.
ril, qualilerquead exlremum patrem progeniemque• B. Apertissime igitur ha;c superiori senieiiliie
siinul omneni ad se venienlem a famis inierilu lilje- convcniuiil, quibus probalur quania Deus provideat
raveril, quid aliud quam liccessaria liujusmodijudi- sajiienlia, noii solum suorum, se'd etiam alieiioruni,
cia Dei confileberis? id esi, infidelium salulem. Quia ergo srepius in
U. Iia jirofecio nccessaria lircc omnia iuibii Scriptura sacra repciilur, qtianlum gralia divina
KO . DiALOG. DE TRSIJUSQU^STIONIBUS. «0
pcr fideles suos infidelibtis misereaiur, nunquid Ak Et primum quidem de primo parenle ponamus
poiest usquam reperiri, si per infideles fidelibus < exempluin. Ipsi nainquea Deo pra^cepium fucrat ut
- ! a ligni veliti esu absiinerel. Ille vero cum lmic
aliqua benelieia dignetur largiri? . se
CAPUT XXII. 1
prcccepto non obediret, inler alia damnationis ge-
Labor infidelium ftdelibtts proficit cl prodesl. i
nera, qure pro laiiiiprrecepii Iransgressione meriiit,
Gihl. Maxima ulique dona Dei inve.niuniur ab . ]peccatum originale generanclo cunciis suis posieris
;
infideliuiii pravorumque Iabore fidelibus couccssa, attulii. Taie ergo suppiicium sortilus est primus lio-
si diligenter fuerint exquisiia. Omnis namque sepiem mo per jiistum Dei judicium.
liberaliuni arliiim scientia, qtia nihil in rebus hu- Ecce audisli jusium Dei judicium. Quod ideo
manis prreslaniius esl, per infideles dicitur pri- probaiur jusium, quia non anle, sed post prccce-
milus prolata. Hoc aulem ideo divinrc jiielatis ptuin Doniini neglecium, constat iliaium. Nunc au-
dispensalione factum esse credo ut pro seientire leni diligenler allendas quoniodo itlem jtidicinm
lanirc invesiigaiione non opus essel fidelibus, in factum sit necessarium.
divino cullu laborantibus, nimis laborare, sed Ejusdeni jiamque primi parenlis posieri, id est
lanlummotlo de invesiigala, quanium necesse essei, omnegenus bunianum, quocl ad viiam aiernani est
percipcre, aut, quia sujierfliirimulta sunt in ea, ha- BU prcedesiinaium, agnoscens se in iuiquiialibus cou-
herent quid pro Dei amore lam respuerent quam ceptum el procreatum oinnimodacjuefragilitate cir-
eligerent. cuindaiiim, fugit ad condiloreni, postuians ab eo
Nonsolum enim pbilosophia spiritnaiis, sed cliam sententiae liujus absolniioiiein. At ille, omnia juxia
carnalis vario modo necessaria consislil. Primo congruam temporuiu serieni lioiiiiiiuuique qualila-
quidem, ut ex ejusdem carnslis consideralione et tem disponeiis, prinio quiiiem per Iegalia pr_ecepta,
oppositione, spiritualis clarior poliorque esse pro- deiiide per varia projjhelaruin documenla salutis
betiir. Secundo, ul prudenles quique habeani qtiod humance jura iiistituit, Cumque pcr hcec niultis
Dei pro amore coniemnaiit. Teitio, iil slulii quique prcestaret dona saiuiis, novissinie Fiiium stiuni sibi
liabeanl quo quid sint oslentlanl. Deo eiiim placuil cocelernum, in carnis pece.alricis siinilitudine exVir-
ho.c omnimodo providere ul lam slulii quam sapien- gine procreatum, pro omniiiin resiauralione morta-
tes hauerenl in (juo, suam qualitatem osiendenies, lium dignalus est niillere. Qui scilicet veniens om-
et aliis et sibi noli fierenl. ncs ad se confugientes suscepit, vita; prreceptis
Sed his omissis ad proposila reverlamur dicla, inslruxil, et incorruplibilem honesiissiinumque re-
duobus prsediclis lertium adjungenles exempluni, in geuerandi modum slaluens, non solum in maluriori
qiio Eslher reginam venerabilem assumere volo. C aelateposilos sua;que doctriuie capaces, sed eliain in
Sicul enim Joseph in __Egypiumet Daniel in Bafjylo- infaniia consiilulos viveiidique prorsus iguaros bac
niam dtictus, uierque a Domino prfcdcstinams' est regeneratione adeo extulit ut filios Dei vucaret et,
salvalor mullorum, ita el hrec, assumpta in malri- post temporalem, vitam auernam promiileret.
monitim regis Assueri, salulem oblinuit Judaici Sicqne factum esl ut judicium Dei, quod ex prre-
jiopuli conlra Aman, crndclissimum lioslem Ju- ccdenli transgressione protoplasti inferebaiur ju-
dceorum. suiin, subsequeiite gratia Dei, fieret necessarium,
//. Quanla concordia hrcc siiperioribus rcspon- quia videlicel depressi et hiimiliali sunt per hoc
(leanl, et per Dei graliam, Scriplurcc verbis agnosco homines ne, vel naturali dignitaie, vel peccandi
et tua allestatione approbo. Jam cnim magis ac _.npuniiale sese extollenies, insiar angelicccriatura.,
magis ailendo quia illa judicia censes dici specialiter in reteriium perirent. Probavit namqtie Deus in an-
necessaria, qua; non soluin, nullis pra;cedenlibus gelis peccanlibus quia sictil ipsi, limore nttllo con-
meriiis humanis, sed eliam e conlrario ex malis slricti, damnaiioneni perpetuam superbiendo me-
orta, in bonum conveiiuntiir Dei gralia. Illa vero ruerunl, ila et hoino, si timore aliquo non constiin-.
specialiter justa, qure adnionitione aliqua puniendos r geretur, eamdeni mererelur. Unde coiistriiigendus
prrecedenlia, sed non redificanlia, ultionem inferunl crat timore iali quo el gralia Dei semper egere
dignam. ostenderelur el ad eam fugere jugiter compclie-
0. Ila profecto, ut asseris, censeo. Nam ut dissi- retiir.
miliier debeanl appeliari, differenlire ipsius raiio Timoris aulem lanti causa nulla potuit esse alia,
edocel. nisi poena aliqua. Neqtie enim quidquam aliud qiiam
CAPUT XXIII. jxjena timeiur; poena vero cst culjia infici, fragili-
Quee quatn sinl illa Dei juilicia, quce justu siniul cl laie deprimi. Quapropter qtiod Deus hominem, vel
necessaria dicuntur ?
originali, vel quolibet peccalo permisit implicari,
Sed quia diuerenliam, qure inler justa et nec.es- nibil aliud sentiendtim constat nisi ut eum boc modo
saria Dei judicia videtur esse, exemplis sufficieiilibus bumiliaret et salvaret. Non enim lioino salvaiur, nisi
monstravimus videamus etiam qure illa sinl qure Iiumilietur. Humiliari auiem nequii,nisi aliud verca-
justa simul et necessaria clicuiilur. Qure vidclicet iur. Yereri ciiam non poiesl, nisi se sentiat aliqua
sub tertia specie distinximus, eaquc niliilomimis pccna, vc! jam iiiclusum, vel cilo possc includi.
exemplis subjiiiiclis ajiprobcmus. Hrec isitur onmia videnlur ita conncxa ul prreee-
81 OTHLONIMONACIUS. EMMERAMMI S'£
denlia subseqiicuiiuin sint causa. Nisi eniui pcena A sarium vero, quia sine eodem labore ci dtiore nulla
pnccedai, timor non sequitur. Similiter nisi timor proles humana nutriri valet. Sed ne oinnis niulier
'
praeccdal, liumilitas non scqttitur. Sic etiam nisi hac se lege constrictam quereretur, apposita sunt
hunrilitas praecedat, salutis _eierncegioria non sequi- pr_econiavirginiiatis et continenlire, ciicente Apo-
(ur. Unde el nonmilli, quanlo plus superbiresolenl, slolo: Qui matrimonio jungil virginetn suam, bcne
tanlo gravioribus culpis, ut liumilieniur, implicari facit; et qui non jungil,melius facil (l Cor. vu).
indigeni. Perliuiuiliialem ergo redcundum est ho- Esl etiam aliud in bac dispensnlione nolandum
inini ad patriam, unde djgccssil per superbiam. quia, cum ex mulieris primre peccalo tania fuisset
II. Quam raiio dulcis et atl omnia verba fidelis! orla subjeclio, nulla deinceps mulieribus rclicla est
Experior certe tani prceclara ratione quoti Deus, querimouia; occasio, quasi injusle fuissent viris
lam mala permittendo quam bona prrestantlo, cle- subjecicc.'Sed ex unius peccaniis meiito i.rgumen-
mentissima scniper erga omnes in secredenles ula- laturoinncs iclemineruisse. Et sicui Deus, in eacieni
tur inleijtione. Hcec itaque Psalinista atteniiil, cum mulieris priinru culpa lanla subjeciionis et humiliia-
dixit: Fidclis Dominus in omnibus verbis suis; et lis bona operalus neccssaria, nullum gioiiaudi lo-.
canclus iu omnibus operibus sttis (Psalm. cxuv). Sed cum dcdil eiiiem niulieri, quasi de suis meritis lot
et Aposlolus eadem atleslalur, dicens: ConclusitB bona provenirciil, ila in omnibus bominibtis, per
Deus omnia in inciedulilule, ul omnittm misererelur quos judicia sua exercet, agerc solei, boc sempcr
(Rom. xi). Quis ergo iiiiperiiorum taniam sperare providens, per bona qure operaiur in iliis, ut neiiio
poiest Dei clenientiam ul tam in inliniis quain in de suis meriiis gloriari possit.
oj.uiiiiis rebus ostendat illani? //. Quantseauclorilatis videanlur ista. quceetiam
0. Gaudeo quia tam efiicaciier prolata senlis ut modo prolulisii, nullo possum sermonis indicio
eliam alioruin bis similiuni reminiscaris. Ideoque juopalare. Magniim enim quiddam ct noliiiaa com-
nihil hicimmoranlcs ultra [irogrediamur. lnuiii necessaiiiim seniio in his latiiare. Cicteruni
CAPUT XXIV. quiasimillima quccstioiiismert'-verba jain memorasi.i,
EVKexemplodala doclrinu confirmalur. dciin videlicet ex unius peccanlis mulieris merilo
Superiori itaquc senlenlire proxiniam et sensu et oiniies dixisii mulicrcs subjeciionem nieruisse, pre-
Ioco, modo in exemplum ponere volo, Evain scilicet cor ui ad hujusniodi qu_eslionejiisolvendam slttieas
omniuin moiialiuin malrem. Qurc, cum priur pr_e- jiroperare.
cepla Dei sprevit et contiuuo iclein faccre viro suo 0. Paiienier prrcslol.are, quia chius atidies ine
suggessit, priori quoqtie et graviori puniia csl stip- _ inde dicturum quantuin milii Dominus dianatur
'
plicio, iit ex lioc ciiam cjtiam iuslus judex sil Deus ( prresiare.
sentlatur jttdicio. Dictiim naiiique est ci: Muliipli- CAPUT XXV.
cabo cvrumnas luus ei conceplus luos; in dolore pa- Jitdce prodiioris idem roboralur el dccla-
ries filios, el sub viri poieslule eris, el ipse domina- Exemplo ralur. ^
bilurtui (Gen. in). Sic ergo punila est mulierpiiina, Duoliusenim jam diclis, leiiium reslat exeniplum
(juoniam prior pracepta coniempsil divina. Quod dejudiciis, qure dicunlur jusla siniul el necessaria.
iiimirum quam juslum fueril ut scilicet prresuinptio Nec non
, qure sinl occulta Deijudicia, prius est
niajor, eo enim major qtio prior, majori quoque dicendum; quue inspecie quarla jnoposuimus dis-
subjaceret supplicio in omuium cordibus sapicnlium . linguenda. ied quotl juior ordo exigit, prius quo-
conslat scriplum. Proinde cum sil notum quoinotio ,
que dicamus, exemplum videlicet proposilum ; ad
exprsecedcnli culpa in Evam illatum sitjustuiii Dei quod explaiiandum, tremenduin de Juda aposlaia
judicium, atlende, precor, ex stibsequeniibus quo- . ponam.judiciuni. Hoc namque duobus modis jusluin
modo idem judicium fitetit necessaiiiun. Ubi rogo, dici valet. Uno quidem, quia cum caueris appstolis
plures, vel sallem duo liomiiies siiiuil coinnioranles, in onmibus bonis edoclus, postea in lantam mali-
pacifici possunl csse unqtiam, nisi aller alieri sub- [) tiam cecidit ut ipsum auclorem viire morli tradere
tlalur?
//. Nusquam oninino. prrcsumeret; alter vero modus ex ipsis Doniini
. verbis, quce ad cumdem Judam dicla suni, pensari
0. Unde eral necesse ut homines, etiam priini, valet.
redderentur pacifici et subjicereiur alter alteri. Setl Quanlum autem necessarium fuerit idem ju-
nuilieris exsiiiil dieiuiii homiuibus cunctis, pro quibtts est mirabiliier
Iiujus stibjeciionis nialeria, gravior el nemo dicere valet; el tainen onmibus
debuit subdi. 01'dinatuni,
culpa. Illa enim plus qure jilus cgil
peccali. Quamobrem saiis palctqiiiajuslum judicium patet.
Dei in iliam illatum constat neccssnriuiii. Neqne Qiue duo contraria de uno eodemque judicio itieo
enim prinii lioinines aut scircnl, aut (orsiian vellent protuli quia tam magnum est ut nenio iiicere sufii-
hac nli invicem subjectionis concordia, nisi aliqua cial el tam manifesium ut nulli opu= sil dicendum.
divinse dispensalionis compellerenlur causii. Qtiapropler nibil inde plus refereudum videtur nisi
Similiier in dolore cl Iabore puerperre juslum si- . forte jiro excitanda nienioria velis aliqua.
mul ac nccessaritim Dei judiciuin inspicitur. Jusluin //. Licet hujusmodi bistoriam ex Evangelio sciam,
(juidcffi, ideoquia clolcrcet Iaborarc mcrtiil: ncccs- dcsidero iamcii ex te audire, quia dulct£siinumest
S5 DIALOG.DE TIUBUS QUJiSTIONiBUS. -94
hoc repetere quod fidelibus cunctis prrestat sempcr , , reprobatos quidem indical. Sed cur Ita sinl parum
vivere. agnoscitur. Quamvis enirn ex nece Jesu Chrisii in-
0. Coenantibusnamque discipulis ail Jesus: Amen lelliganlur damnati, lamen quare in tanlain c-reei-
dicovobisquiaveslrum unus mctraditurus est (Malilt. tatem, vel perfidiam inciderint ut laKa perpetrarent
xxvi). Mox contristatis illis.et interrogantiiius quis nescitur. Similiter ex occullo Dei judicio conligit
esset, respondit eis dieens : Qui iniingii mecumma- niinri nlurimre sdhuc ^eutes in infidelitaie detinen-
nta.i in paropside, liic me iradel, clc. (IbicL). Quibcis tur quodque mulli, proh dolor! fidelium stibitanea
profecto verbis in eodem Juda judicium Doniini morte, vel aliquo exitiabili casu tam aninice quani
iusium manifestatur, quia, dum ejus malitia prredi- corporis praecipiiantur.
citur, arguendo prremonciur. Terrce quoque atque hominuiu slerilitas, varice
//. Prsemissa Dominiverba longealiler a plerisque mulierum gravidarum aboriiones, insolitse tempe-
seiiliurilur. Yidetur enim, quia idem infelix Jutias states, poientia impiorum, nativitas monstruosa
ex supradictis verbis ila sit astriclus ul nullatentis quorumdam et bomimiin el aninialium, hostium in-
aliler quam Yeritas prsedixitagere possci. cursio peslilenlirc, fames ignisque depopulalio alia-
0. Qutestio li.ee, si nou inaliis Scripiurre sacrre que bis similia everiiunt ex occulto Dei judicio.
locis soluta fuissct, movere aliquos ineriio potuisset. * Ex quibus omnibus coliigitur quia per justa qui-
Qualiter namqtie sint intelligeiida bujusmodi verba, dem et occulla Dei judicia Detnn limere, ac vene-
Ezecliiel propliela indical ex ipsius Doniini persona Tari, eique omniuiodo subdi; per necessariave.ro,
dicens : Vivo ego,dicil Dominus Deus, nolo morlem qtire maximse pielalis divinoc inclicia sunt,, Deum
impii, sed ul conveiialur a via Sua el vitial (Ezech. amare, spemqtie omnem et fidcm in ipso ponere
xxxm). Et paulo posl apertius subjungil dicens: iiistrciimur.
Eliam si dixero impio : morle tnorieris ; el egeril II. Jam satis instructus sum de jiidiciorum divi-
pceniienliam, vila vivel el non morietur (Ibid.). Qure noriim qualiiaie in quadripatiiia dislincla varietate ;
nimirum dicla in Ezechia rege Juda, et in Acbab ideoque pcrge, qureso, ad ea qucc diu promisisli.
rege Israel, maximeque iiiNinivitis leguntur impleia, 0. Inslanier pergo ; sed lu quoque proximus eslo,
ubi sententire divin_e constai iuunulalrt facta. scilicet atlendens jam dicla animoque revolvens, si
Unde saiis declaraiur quia verba divina nioriem in- qttid in his forsiian laleat quod le ignarum adliuc
feranl nulli ; sed iiequiiia huma.ua iia per infuieli- moveal.
tatem meretur deludi utDeus videatur sibi nolle //. Nil prorsus nie movel in his tluntaxat quce
misere.ri. ,' discutiendo sunt prqlala, quoniam mullimodis sa-
- //. Utiliter igilur opinionem quorumdam intuli, crcc
Scripturrc teslimoniis conslant approbata.
quia, dum eam aperla raiione deslrtixisii, me siiuul 0. Si ergo ideo quidquam resiat ignotum, quia
docuisli. Uude rog.one hic amjdius inimoreris, sed sine discussione esi prolatum, cur non in medium
ad proposita reverlaris. Quia enim revelante Deo, prompsisii ad discutiendum?Profer igitur quid sil,
ut credo, saiis reserasli. quce sinl judicia Dei mani- siforsitan anteproposiire qusesllonissolutionemsolvi
fesla sub tripaiiita specie dislincia, id est, jusia, possit.
necessaria, justa simtil el necessaria, caque singula CAPUTXXYII.
ternis exeinplis probasli. Nunc lempus exigit el ordo Qua ralione et quot modis gralia Dei humana merila
utqure siul occulla prorsus et ignola studeas enu- cxcedal.
cleare. Ileinr. Superius itaque,. cum de divinis judiciis
CAPUT XXYI. disserere coapisli, hoc simul protulisli quia gratia
De quaria specie divinorum jiidiciorum, qucedicun- scilicel divina, omiiia excedat virmium liiimanarum
lur occulta. merita. Qnod quamvis certissime noveriin, quia la-
Oihl. Yidentur ilaque merilo vocari illa Deijudi- men interdiini lentalione el jllusionc diabolica adeo
cia.occuha qucc, ut superius dixi, nullis prccceden- . conslringor ut id, quod ceiium et noiissimum milii
libus, vel subseqiienlibus indiciis, cur facta sint prius erat, lunc vix agnoscere valeam, precor ut
monstrantur. Ul, verbi gratia, immutatio rcgnoruni, aliqna doclrina; verba a te audire merear, quorum
quce in Daniclis et Regum libro inultiplieiler facla memoria in iempore tentationis roboratus minus a
legitur, et reprobatio quorumdam, vehit.Esau, dc vera fide notiiiaque recedam.

quo dicilur Esau oclioliabui (Rom. ix) ; et iilius 0. Exquiriiur ei agnosciiur meriio unde subsisiit
de quo in Evangelio scripium esl quia accesserit ad omnis bomo. Gratia namque Dei cunctis csl causa
Jesum, diccns: Sequartequocuiiqueieris (Matlh. vm). manendi. Quse, licet ineifabililer omne meritum
Sed reprobaius est a Doiniuodicente : Yulpesfovcas cxcedal humanum, sex lainen modis prcecipue vide-
habenl, ci volucres coili nidos; Filius aulcm hominis lur excedere. Et primo quidem excedil, cum homi-
non habel ubi capvt suum rcc.Itnel (lbid.). Sicut el neni, originali culpa justo Dei judicio iuclusiim,
illorum de quibiis in Aclibus aposlolorum lcgiiur absijuc ullis pncceclentibus meritis per baplismum
quia prohibiti suut apostoli cis vcrba saluiis de- absolvil; secundo, cum homini alimenta innumera-
nunliare (Aci. xvi). Uique cst perlidia Judreoriim, bilia cv variis fruclibus producla Iribuil ejiisque
quos lam quoiidiana cx_crientia qiiam Scrijriura serviluli ctiucia visibilia subjici! ; icrlio, ciini lio-
u5 OiilLONI MONACHlS. EMMERAMMI 96
inini, in quor.ui.qr_e''virmtiim profeclu posiio, quo- _H Certe si non in superioribus didicissem verbor'm
fidie tamen labeiuT et confitenti veniam promitlii; tudrum utiliialem, verba lalia pro nibilo cpmputa-
qtiarlo, cum instrumenla, et incitamenta omneiiique reui. Cnde rogo,profer in niedium quid.port.endat
oecasionem bene agendi tam ignaro quam conscio Iiasccircumventio quaeslionum, ut sic riie, vel scire,.
homini salvaiido providet cl disponit; quinto, cuni vel nescire inferrogata possim conjicere.. .......
liberat a jiluribus ientalionibus et periculis, quai 0. Qucesiip communisjudicii plusvaletquam spe-
nullateniis pr_ecaveri, vel prrevideri ab bominibus cialis. UndeetNatlian prpphela, David de communi
pOssurit; sexlo, ciim tanl tnagiia et subliinia, non juiliciointerrogans, jiistissimam qucesfionis seniei>.
soluiii in fiituro, sed eliam in.hoc sceculo dona di- tiam cilius. ab eo exlorsii, et quasi ad hoc incaii-
giiatur largiri,. qure .uullalenus meritis bumanis tando coegit, ut nec sibi specialiusjudicandoparce-
valeant compensari. Quomodo enini quis possitpro- retjCum communis judicii decrela protulissel. Sic
mereri illam viiiulum niiraculorunique operatio- el ego necdum volo panderc qtiid specialiier designet
nem, qua niulti ita utunlur ut ccelo, terra,. mari, prolala qiiseslio, uteo veriiis generale judicium pro-
ipsique inferno -imperare videantur? feras quoin eoiiihil.specialeiiiesse scias : •
His igilur sex modis colligitur quia quanlacunqiie. . //. Nescio si verum par huic, tamen exprimo
sil virtus humana, in comparaiione tamcn divinse.B veibiini. Yidetur namque mihi idcirco.fore jiistuin
justitia; ei pietalis apparet nulla. Nam, si quid erit judicium cerlamen singulare, quia ab uiriusque par-.
hOminis merito ifibuendum, rion ita coiistatinleUi- tis piiiicipibus communiler est decretum et sta--
geiidum m per-se qiiidquam possit mereri, se«*cx tutum.. •. - - -
Dei gratia evenire, ul ejus.meriium aliquod possit 0_. Recte etiam hoc protulisli. Oriine namque jii--
esse. Sicut Aposlblus dici t: Quid enitn habes quod : diciuiii.itlep conslatjustuni qiiiacommuriiler esl de-
jio.i accepisli 1 (I Cor. iv.).Tdeoque .omnla divina crettim et.probatum. Unde esl illud probalissimuni
beneficia, iion ex meritis humanis', sed ex Dei judiciuin : Quod tibi non vis fieri, alteri ne fcceris
gratia evenire Credenda sunt, omnique homini cnm .(Tob. xvi). Hoc igitur, quia omnibus sequaliter pro-
Apostolo dicendsim est: Graiia Dei sumid cpiodsum spicit,-sequaliler- dividit, ab omnibus jure jirobatiir
(1 Co'r."xv.).,\',. justiinique vocatur. .Videamus ergo et nos quid de
; Ecce et hoc, guod niiperrime qua;rebas, omni singulissit confectuin, el sic probenms judiCium rc-
devoiione anipleclendum, "Niljam plus quaeras, do- .ctu:ii. Dicluin, namque est in primis quia certamen
nec aliqiiid siipcr diu desiderata qua;sliOnisluse so-. singulare sit judicium; deinde cur idemjudicium sit
lutione proferamus. slalutunl pro aeqiiitatis scilicet parte discernenda;
i . .'.._CAPUT. XXYTIL C ad exlremum vero, judiciuiii ipsum ideo fore juslum,
Resqlvilur quwstio de universali hominum interiiu, quia communi voto est decretum. Ex quibus onmi-
capiie 11 proposita. bus colligitur quia necesse est juslu.m judicium esse,
Sed prius oremus: ut rite loquihinc mereamur. quod -pro"sequilaiis parie discernenda commuiuTef
0 Dcus seterne, cujus vls regnat ubique, da niihi de est.stalutum, vel decrelum. Ad hsec etiam si omiie
tania re clieere nil, nisi recla. judicium juris csl j'udicium, certamen, autem singu-.
//. Impkal Dominus omnes peliliones tuas (Psal. Jafe pro juris indicio agitur. Justum ergo erit juclir
xix). ..... .ciuni in certamine singulari statuliim. HujusmOili,
0. Certamen singulare unquamne vidisti, vel-au- -autem judicium in certamine singulari expressuii!
«iisii? ; , . :. ideo protuli, quia argumentum Videtur judicii illius,
H: Nuiiquam vidi, sed audivi laniuni el legi, in esse quod faclum est in primo parenle.
libro scilicet Regum, ubi David el Golialh congressi Hic enim, cuni ad imagineni Dei conditus esset/et
giini. omnium virtutum armatura indutus totius bumana;
0. Eslo lectuin, siye auditnm, vel visum; scis posterilalis parens fpret.prredestinatus, clectus est
iiOc judicium fore? ,//. SciOi 0. Et cursit statu- eliam pro onmium hominum parte ad 'cer.tairien,
Juin? . "
...'/_...' . singulare, ut in illo uno-lam valido lamque prudenle.
H. Ut arbitror, el hoc haud igiioro. Pro-dissi- omnis forlitudo el prudenlia probaretur humana..
deiiliurn nanique partium tcquitate disceriienda , Yeiiinilamen quia primum Dei.mandalum, diabolo,
quasi qupddam examen verissimum esl slatutum suadente, contempsit, ad primani certaminis con-
ul duobiis sjngulariler concertanlibus, qui viceiit, gfessionem victns cecidit, sicque iri iUo. uno oinnis.
omnes sure partis victores, qui autem victus fuefif, merito iapsus est homo; atque satis probaium est
gaf tis suse oiiines pariter vietos ostendat, - in-eo omnem human_ejuslitije praesumpliohem, Deo
. 0. Ileele quidem super hoc existiiiias. Sed cum Coiigfessam, nihil esse, nihil valere. Hoc aulem.
ita, ul arbiifaris, pro judicio et examiue justo sta- ideo justum probalumque esse dico, quia in onmi.
iutum el invenlum sil, dic etiam, quaesp^unde. pro- singulari Cerlaminejuslum.probatur, ul.qui fueiit
liari ppssit hiijusinodi judiciuiri juslum esse? Quod- viclus onines snse partis oslendat simul victos, :
ciiim dicifur j"iistuni, cur sil juslum simul est di- ; H. 0 quam robustum argumenluin, per qiioil,
cciidum, , ', -;;. ;_i tanliim pfobatur judicium ! Videlur iiamque milii
-.//•: Nescio.qtiid Jicam, quia vcrbiiiescio caus.aiu. ittem judicium tam verum.ul a cuncliS:sapieiilibiis
- iiS
97 DIALOG. DE TI.IBUS QU^STiONIBUS.
jirobari possii juslinn, et lam sublile ul ejus intinia A_.etd imaginem el sitnililudinem noslram (Geii. l), oni-
vix aliqnis valeat senlire. Dic tamen, qurcso, si ju- niaque provideniur et dccernunlur. Hrec qu;dem de
dicium ipsum, quod in parente priiiio faclum est, ulriusque paiiis principibus sit ciicla.
sin.gularis ceiiaminis exprimil lypuin, quis congres- Quid atiiem de conceriatortim qualitale dicere de-
sor est ejus ? dcnique cerlanien nulluni valet esse beo. cuin eorum coguilio sit in apciio ? De unius
per unum. namque, id est, mandati divjni potentia et foiiitu-
0: Consressor igitur, vel concertafor, sive, ut a dine Isaias propbcta ex Domjni persona riicil: Quo-
quibusdam dici solet, adversarius, de quo iiuerro- modo descendil imber el nix de ccelo, et illvc ullra
gas, mandatum Domini inlelligilur. Quo.dideo ad- non revcrlitur. etc, usque, sic eril verbuin ntetim,
versarii nomine exprimilur, quia onnii negoiio per- qttod egrediclur de ore meo. Non reverieiur ad tne
verso, quod homo sludel, adversatur. Unde et in vacttum ; sed fctcielquwcunque voliti, e! prosperabilur
Evangelio Dominus dicil : Eslo conseniiens adversa- in his ad qucvmisi illud (Isai. LV).
rio iuo ciio, dumesin via cum eo (Mall/i. v). Yerbum aulein et inaiidattim in Scriplura saera
Porro si dubiias quia adversarius hoc in Ioco man- scepissi.mepro uno sensu positum fuisse nullum reor
daium Domini debeat inlelligi, lege sanclos cxposi- Tuteraium dubilare. Sed si quis forle dubiiat, exem-
tores, et ita procul dubio invenies. Cum ergo duos B K jjla a beato Joanne dicta atniiai. Dicit enim in Epi-
conceiialores, vel adversarios babeas, pro titriusque stola sua : Qtti dicil se nosse Deiim, ct mandcitaejus
paiiis, id est Dei et bominis, aiquilale singulare non cuslodii, tnendax esl. Qui ciutem servctlverbnni:
certamen ineunies, unuinque, qui pro noslra parte ejns, vere in eo charitas Dei per[ecla csl. Et pos.I,
certavil ab altero, id est mandalo Domini, persua- pauca : Mandalttm, inquil, velus csl verbum quod
sionem diabolicam victum audias, nonne poles intel- audislis (I Joan. n). Ecce mandaium el verbum pro
ligere qualiler in unohomine viclo omnes bomines' uiia eademque re posilum probatur quod in vicem
merito eliam omnes.suslinenl .pcenam peccali ? concerlaloiis ex parie Dei eligebatur.
j_/.'Plane jam inielligo, sed fateor : quia nisi Altcr vero, qui ex noslra electus fuit parte, licet
jirremisisses argumenta ct similiiudines quibtis ad supra expressum sit qualis fuerit, addendnin esl la-
iianc inielligeniiam atiraherer, niintpiam sentireni. men Iiic aliquid. Dicit namqiie Scripmra sacra de
0, quania et qualis Dei gratia, quce libi lanta et eo : Deus creavitde lerra hominein, ct sccundumimu-
laiia inspiravit documenla, quibus me pedeleniim a ginetu suain [ecil illum, el ilerum convertii iilum in
minoiibiis ad majora atiraberes, quousque atl stimma ipsam [cod. Cruc. ipsct] et secttndum se veslivil vir-
scieniia; ciivinccarcana perduceres! Sumnia enim. lule (Ec.cli.xvii).
iiiilii videlur cognilio qurcstionis lania; solutio. G ( CAPUT XXX.
Niiuc ergo sentire incipio cur auribus meis instilla- Qtwslio mnnhomini suppeiat [acullas superandi difji-
bas diiduni illa Dominica verba : Quod facio, lu ne- cullalem bcneacjendici auomodo iila oblinealur.
scis modo; scies auletn postea (Joan. xm). Heinr. Dehis inopinaia et apcrta ratione salisfa-
CAPUT XXIX. ctum niilii csse vicietur undique. Proinde qurcso ii!,:.
Expediunltir reliqua, qttceud qucestionemprcvmissam qnia bomo liberi arljitiii omniunique virtuium ex-
penilus dissolvendamfaciunl. cellenlia ita pra;dilus fuil ut, si prrccepto Dei obe-
Oilil. Quid, si adliuc in lmjus myslerio judicii la- diret omnia bona sine difiicullaie posset; sed sug-
leatmirum aliquod quod ignoras ? gestione frandulenli lioslis inobedienseffecliis, omiiia
//. Quare hoc objicis, cum etiam nil mc videatur quidem mala facile, Iiona aulem ulla difficileobiinei,.
scire, postquam lantum mysierium contigit au- si qua facullas ei sit tanlis malis fcsislere et bona
dire ? ullu facilc promereri, pandas. Qiieriinonia iliique
0. Illud deniqiie in boc singulari certamine resial maxima eslriignum non posserestirgere post lapsum
adliuc pensandumqui sint utriusque parlis priucipes, et qiidd casu semel male conligii, si non in melius
veljudices inielligeudi, a quibiisjudicium lale poiue- reparari possit.
ril decerni ?alioquin non est undiqueprobaluin prre- ' 0. Quamvis bccc senieniia in muiiis reperiaiur'
dicti argumenli exempluin. libris, quia lamen a me exigis, eaindem, quibii.s=
11. Qurestor subiilis ad multa nolanda vitieris. possum, explanabo verbis. Sicut igiinr ad Dei et bo-
Mibi nauique sufficerent prrcmissa, sed, quia tibi niinis distantinm declarandam judicio justissimc-'
aliler placet, auriire quidquid adliuc inde dixeris app:iruit deliclum, ita Deo placuit ut immensas bo--
libel. nitalis surediviiias in delinquentis hominis ostendc-
0. Utriusqiie ergo parlis judices, vel principes, a rel remedio, juxla illud Aposloli : Lex subintravil,-
quibus certaminis meinorati jndicinm est slaiuitim, ul abunclarcldeliclum; ubi aulem abundavil delictum,-
Triniiaiis suhuiisp.personre sunt iiiieliigendrc. Qua- supcrabitudavilcjraiia, nl, sicut regnavil peccalumin
rum eiiam comnmuione et unanimilate, qure ulique morlcm, ita el gralia Dei regnel per jusitliain in vi-
de universis jmlicibus'juslis credcncia esl, quasi ex latn cvtcrnam(Rom. v).
uniiate, quia hi Triniiate sumnia consistit miitas ef Neque enim vel agnosci posset gratia, nisi. aliqua'
ih uniuvle snrania Trimias, jirimi bominis conditio ejus |irrccedero.nlindicia; indicium [cod. Cruc. ju-
wovisa esl el dccrela,. diccndo : Faciamtts hominem dicia; j.iidicinm]vcro graliic cst districtio Icgis ct
99 OTHLONI MONACHIS. EMMERAMMl 100
jusiilicb sieut supraimuliimoda oslensum cst ra-. A diendi. Alioquin si homo, conversus el in Dei gra-
tione. iia confidens nequaquam vitiis poluissel eo nisu
Quamobrem licet protoplasti inobedientia merue- resistere quo eisdem deditus siuduerat pbedire, nec
rilutomnis via virtiitum iter babeat anguslum, ta- lilieri arbitrii nec ullius compos esset merili. )
m.en. quia eadenl falio liberi arbiirii, el cognilio CAPUT XXXI.
boni.aique mali,-nec non spes venioe rcmansil; oiri-• Quid sit hominis merilum. Ilomo tol,modis*benep0~
nimodo .idnilendum est iiitentionc ul, non eo, quo, -"." tesl agerequol modis mdle.r
facilior et latior vitioruin,-scd quo dilfieilior et an- Meritum atitem hominis hocesse reor.si, cum li-
tjustior Cursus est viiiulum , transearnus, pensan.cs berani liabueril facultalem male agendivel cogita-
quiaomrie ''latum facilequecito vilescil, et appeli- tioriibus, vel verbis, vel faclis, pro Dei solummodo
Tores suos fragiles negligenlesque reddit; aiigiislum amore, aul timore slulta frangat vota, ut sequalur
vero ac laboriosum omne, quo penetralur difficilius, meliora. Qui enim ideo mala devitai, quia facere non
eo fit grailiis sectatoresque stios caufos et.spllicilps prcevalet, nil ex hoc bravii mereri cfedendus est.
efficit. Uride de unoquoque homine bona riie promereute
- Quibus diligeuler considcratis, omnis virtutum dicitur : Qiii poiuil traiisgredi, et non est transgres-
adipiscendartim difficullas, 11011 solum arcta et poe-1B sus; (aceremala, el non fecil; tdeo slabilila suhtbona
nalis Obprrediclam profoplasii inobedieniiam, sed sllius in Dotnino (Eccli. xxxi).
eiiam necessaria prorsus et ulilis inveniclur, immen- Cum ergo omnis virtus bmneque mefilum bene
saque Dei sapieniia exinde tain miranda qiiamlau- agendi pendeal, ul dieium est, ex facultaie male
ihuida probabituf. Quae doiia sua et benelicia-iefflr agendi, claret omnino quia quot modis unusquisque
cit sic preliosa et grata ul lamen nulla [cod.Ulruc. potesl niale agere lot quoque possibile sibi est bene
nulli] videaiilurvilia vcl irigrata.. agere. Nani, vefbi gratia, si viclualem substanliam
Ilaec igitur atiendens, onuiem bene agendi diffi- retinens histrionibus aliisque sgecularibus viris eam
culiatem esse necessariam, itaquc disposiiam cogno- vales expendere, jioies ei Christi paiiperibus ero-
sce, ut per illain probelur quo quis atl Deumaceedat gare.Item si vales maledicefe, potens es et benedi-
cofde , voto i-erseveraiiiia; an iiiconstantia;.'--Nam cere. Si aulem prrecisus es lingua, ut loqui nequeas,
incoiistaus, conversaiioiiis saiict_eviam cunctis pene mala nec bona. Siriiiliier si visu cuiquarii nocere
noviter coiiversis (lifficileininilialus el conversalio- poteris, poies et prodesse. Si veroita orbatus es
iiis ejusdejn eursiim provectiorem inilio fieii levio- oeulis ut non possis peccare visu, Impoiens es eliam
rem miiiiruC arbitr-ilus, ciloin incoeptis Iassescil, ad ,. videndo bOna aliqita perjietrare. Eodem modo, si
tcnipus,; ut sciiplum est, credens, et in tempore G ( sano corpore uleris ad expleuda desideria carnis,
tentalionis fecedens (Luc. vin). Constans auleni or- maxima simul exinde valcs prsemia promereri, si
diiiem rcfuiii considerans ila a Deo inslilutum ut eistlem desideriis pro Dei amore decreveris reniti.
oinnis tarii spiritualis quam camalis vil_e discijjlina At si abscisus Cs geniialibus, vel in iali senio positus
«inchoala quidem sit amara^t difficilis, processu vero ut nullas jam carnis tentaliones et illecebras patia-
teniporis ipsoque usu suavior fiat atque facilior juxla ris, scias absqiie dubio nulluni le proriiereii posse
illud : Labor improbus omnia viiicit, duia el aspera bravium, qiiod pro hujusmodi passlonibus devincen-
suslinet cuin patierilia credens, quia, juxta Psalmi- (iisconstal promisstim. Sicut scriplum est: Beatus
stam : Qui seminant in lacrymis, in exsultalioneme- vir qui suffert tenlaiionein, quoniam Cumprobalus
tent (Psal. cxxv); recoleris etiam illud apostolic.um: fuerit, accipiet coronatn vitce(Jac.i). Quibus verbis
Nemo coronabitur, nisi qui legilime cerlaveril (11 cum promittitur lentationem sufferenli corona, de-
Tim.li). liegatur ei qui non sulfert. Hcec quoque de cunctis .
Initium aulem legiimie certandi vilia limor est carnalibus accipe membris.
Domini. Qui cum mentem possederit, ah onini vi- '.' //. His qiiidein diclis aperte declaratur quanta
tiorum captivilale iiberat et in amoris divini liber- male, vel bene agendi facultas in exlerioribus mem-
talem collocat. Ex quo jam berie agendi faculiatem D I bris babeatiir. Sed cum de interioribus longe aliter
quasi pro fnunere accipiens gustat quam <su.avis sif seiltiendum, quia niliil ibi carnaliter es.t abscin-
est Doniinus i eiquam «suavesil jugum ejusi nibii- dendum, quomodo supra dicta faculJas ibi possit
que magis desiderat quam ut in contemplaliorie di- esse cupio agnoscere.
vina consistat. CAPUT XXXII.
Quae omnia qiiia inconslans el infidelis ignofat De inleriori hominis bene mcdeveagendi facullate, tt
de circumcisionecdrdis.
per experientiam,inerito ignoralur et merilo obcse-
calus laborat. Nullus ergo his, quasi pro conjeclura - btlil. Inlerioris hominis facultas ad omnia lanlo
mea, diclis diffidat,'sed allehdens ipsum Dominum esl major quanlo natura ejus prseslanlior. Ille enim
dicenleiii : Omnia possibilia jsunl credenii(Marc.i\); plura vitia, id est, superbiam, cenodoxiam, iram,
\ et: iSt t/uis diligit ine, sermonem meum servabi!, trisliliam, invidiam €t virtulcs, id esl, humililalem,
(Joaii. xiv), credal quia i.n cujuscunque menle amor . palientiam, tranquillitalem, betiignilalem, cpniin.en-
Dei liabilaveril, tanlam sibi facultalem viliis resi- tiam sua solummodo ralione sine exlerioris aclione
stc-ndirforel auantam amor sa;culi olirii tribuit obe- iilerdum complet. Exlerior vero nulla vitia, vel
101 . DIALOG. m TRiBUS QU.ESTIONTBUS. 102
vhiules contingit aclione, nisi qurc interior concepil A jora pro hac quilibel fidelis mereri ValelBiiei prre-
ralione, exceplo, cuni riecdum, sicul infanles, ra- mia. Ad h_ecetiam omnis Testamenti Yeteris bislo-
lionis capax, vel cum peccatis exigenlibus insairia; ria perlinef, quse carnaliter gesta ila denuiiliat til in
morbo laboral. Ideoqiie in interioris ralione onmis eis spirilualis vitceinlelligenliam exquirendam edo-
exterjoris pendet actio. ceat. Quse qtria sunf tania ut et perilissimi quiqub
Abscisionem quoque, vel circumcisionem pali po- vix ad hrec disculienda sufficiant et s_epissime\aPa-"
test lioiiio inierior iiumerOsiercni, quam exicnor. tribus sanctis reperiantur discussa, universa sine
Sed in hoc utriusque circumcisio distat quia exte- discussione prrelerinuis.
rior quo plus fueril circumcisus, eo magis ad bona In elenientis quoque, et in rebus quibuslibet viiaa
et mala explenda retlditur infirmus. Inlerioris vero prresentis, nec iion in consecralionibus, niaxima
circumcislo ad vitia quidem ulrumque honT.nem l-iysteria inveniiintur. Elementa aiiiem dico, qure-
•-.reddi.t jilfiririum, ad virlutes autem validum. Unde cunqiie sub corporali, vel invisibili substantia hu-
et illa omnino est exercenda quce viiia sohinimodo -' "mariis usibus deserviunt. Unde etiam clementa,
abscidil, virtules autem initrit, qureque non solum in quasi elevamenta, id eslsupplemenla dicunlur pro
- Novo, sed eiiam in Yeteii TestamenlO jubelur, al- eo quod humanre fragilitali pro siippleinenlo conce-
'leslarile Jeremia pfopheta, qui dicit: Circuincidi- B duntuf, ui sol, lunai slellce, ariimalia, beslia; ccete-
;inini Domihd, ei anferie pievpulia cordium veslrorum raquebujusmodi. Non sol releniam Dei et Domini •
'(3er. iv). '•.. nostri Jesu Cluisii clariiatem, luna sanctaiii et ca-
"':. Si autem quseris quomodo cordis circunicisio iholicam Ecclesiam mystice designanl, quoiiiam,
agatur, audi. Qubllescunqiieigiiur effefos:aiiimi im- sicut luna, Iia el sancla Ecclesia, nunc increpierila,
pelus deleciationesque perversas represseris, tolies iTunc dclrimenla sui patiiur Et sicril luiia appa-
in^prde agitur. cifCtimcisio ubi eoriim fil repressio', renle claritale solis minime lucel, occidenle<iulem
'el unde cceperit eorura egressio.;. In corde quippe mox lucere solet, ila et Ecciesia, divince perfeciio-
driuntsr el de corde egrediunluf , .sicrit Salvalor nis clarilati coniparala", nullani justitia; lucem ha-
nostef in Evangelio dieil: /)e cbrde enim exeunt co- bet; per se vero, iri est inter moiiales, viiiutibiis
gilaliones malce, homicidia, adulieria, fornicaliones, jilurimis lucet. Stellse singulos quosqiie saiiclos.de-
furla, falsa teslimonia, blaspliemiai(Mgttlv.xv). noIani,:quia sicul slella differt a stella clariiaie (/
Qua de fe colligilur quia, cum inlerior homo non Cor. xv), ita et sancltisquilibel '
ab alterius sancli-
secus parvum membrorum corporalium numerum, lale. ."' ' ;
sed juxta vitiorum mullitudinem infinilain valeai - Animalia vero illud niystice designani, ulsicut
- /-"circumcidi, Innumeris etiam tnodis potest bene 'C ipsa usibus vaiiisTiominum subjecta nilril renilun-
agere se circumcideiido, vel male non -cifcumci- tur, sed usqne ad mortem paliunlur, ila et homo
dendo. Nam quoliesciuique incilaris ad iram, vel ad potestati divince per omnia studeat siibditus esse.
Iuxuriam, vel ad rejiendendam conlumeliam, vel ad TJndePsalmisia dicit": Uljumenlum [eictus sum apud
;avafitiam, -yel-'ad infidelilajem , vel ad; qurelibet Je (Psal. LXXII),ac si a.perle diceiet: Sictil milii- ju-.--
vilia, si luec constanli animo respueris etpfo bis mentiiifi nieum in omiiibus esl subjecltim, iia et ego
respuendis Domini 'aiixilium,quresien's, loties bene tibi subesse ^vblo. Qubd aulenrjuinenia- lam cccisa
facis et coronam vitre perennis proinereri conaris. quam viva ad usus hoiniiiis quoslibet efiiciiint, hoc
Quoties auleinli.ee non respueris et in eoruin dele- designare videfur quod scripliim est: quia sive vivi-.
Ctalione et perpelralione immoratus fueiis, tolies mns, sive morimnr, Domini sumus (Roih. xiv). Sicut
male agis el inferni supplicia promereris. uim in potestale hominis est "aniirial suum vel vi-
CAPUTXXXIIl. '.'". , vuni, vel occisum ad quemlibet usum aptare, ita et
JDCMS in hac vila idcirco qneedam nobis obscura, (liffi poleslas Deiest nos in hac vita el in fulura positos
Cilia eladversa reiinquii ul nobis occasio sit fidem, loco, quo vult, destinare.
'
spem ei charitalem probandi. Destire sigiiificanl feroces et inslabiles quornm-
".-.Irilef baeceiiain pensandum esl qnia diviria;piela- *' dam animos, quia sicul bestire nnlla ralione vel.di-
iis dispeiisalio idcirco iu hacvita quccdam mysleria, scijjJiria cobibcnlur, secl quocunque eas impetus
et difficilia et adversa reliquil, ut in eis experiatur vohiiilatis , vel casus impulcril, illuc prrecijiileE
cujuslibel fides, spes atque charitas, qurc non nisi feruntur, ita et indisciplinali el inquieti laxata
per dura et aspera probari possiml, et ul per Iiscc mcnte, ubi. volunt, vagantuf [cod. Cruc, ubi ubi
unusqiiiscjue babeat facultaiem atque occasionem vagantur].
bene agendi,nec iion promerendi jir-emia aHerna, Hrec igitur pauca de elemenloruni mysleriis dixi-
credens mysteriis quideni virtuiem diviuam velarj, mus, rcjinquentes roajora majoribiis, sed cuin liis
difficilia vero e.t adversa per Deuriiposse superari. tamen excilantes tjupsdam negligenles ad inqui-
Sed ad mysieria perlinel omnis Doininicccincar- renda hujiismodi arcana, quse et fidem roboranl 'et
'
nalionis, passionis, resurreclionis dispensalio, qiiia meniem ab.infniiis elevant. .
in eis liumance salutis causa ila esl velata iltiion , Similia quoque mysteria inveiiiri queunt iii reims»
nisi aviiia et fidelissima inquisitione percipi valeat. Res aiitem reor aliquo modo posse dici omnia., quoe;
Qriaiilo magjs autem myslice esl veiaia,Tanlo ma- npn-pcr subslaniiam propriam exislunt, ul ele-
105 OTIILONI MONACHIS. EMMERA5LVH TOi
menfa, se<laiicui snbsiantice accidenlia intellectu, A ut ipse nullo iridigeal, sirie ipso nulla auleni creatura
vel aclu solo capiuntur, ul numerus, dies el nox,, exislere valeat. Deinde cum idem Deus oriinipotens,
languor et medicina, copia et penuria cceieraque! et tiniis, et tririus ; unus qtiidem iri subsiantii, tri-
talia. Quoe iiiniirum. omriia licet j'uxla dialecticae : nusveio in persoiiis; Pater Videlicei, el Filius, ct
arlis subiilitatem distinguere nequeam, non eniro| Spiritiis, atque Deus rater de iiullo, Filius vero
merui iliius.babere notitiam, si lamen senlenliat Deus de Paire sine passione, vel diminulione gcni-
juxla niorem sacrrc Scriplurre aliquaienus profera- t'.is, et per ipsnm omne faclum; Splrilus qiioque
tur, peto ne propfer rusticitalem sermonis rCspua- sanctus iinii.de Patre ei Fiiio genilus, sed jjrocederis
fur, cum constel plurimos ecclesiaslicps scriplores: dicaiur, proferendum est elsi minus digne (quis
parunl excoluisse dialectieam , eliamsi noverint; eiiim incfiabilia valeat condigne fari ?) tamen utcrin-'
illani. Maluertint namqiie plano quam obseuro ser- que qualiter, brec oinnia per numerum valeanl de-
monc spiritualia proferre. Uricle-elsanclus Hierony- signari. Quod ergo per unitatem per se siibsistentem
nius dicit: Sinl alii diserti, laudentur ul volunl, Dens unus perse etianT subsistens designetur, jam
el inflalis buccis spumanlia verba irulinerit; mihi pfolatum est.
snfficil sic loqui ut intelligar, et ut de Scripturis Qualiter vero unus idemque Deus trinus intelli-
(iisputans Scriplurarum inliler simplicitatem. Idem " galur, per hoc exprimi videtur qiiia primus dicitur,
qiioque alibi, Deus, inqtiil, sensus magis quam gicut scriptum est de ipso dicente: JE^Osum primus
verba requiiii. Hsec autem ideo irituli, ut si quis et novissimus (Apoc. i). Prinius enim non miftus
forte rtie reprehendat rem solummbdo pro accir qtiaiii inter ires.dici valet. Ast quamvis de pluribu.s
deuiihus ppsuisse, qiiam plurimi nunc pro substan- dici Iiceat, valde lamen incongruum exslal, ul. cum
tja, liunc pio accideiitibns ppnunl, noverit Tne Deum dicimus primtim, hoc solummodo ad creatufa;
sensus simplicitalem \ihis quam vcrbbrtim subtili- ordiuem, et nori polius ad _eternaeTrinilatis pei-so-
lalem exporiere velle siniulque scial qnia in aliqui- nas referamus, pr.-esertim cum oriinia relativa qua;
Iius auclpfibus ita, iit a me dictum esl, invenitur. de divina proprie diciintur subslanliay iiiilla extra
His ergo prrcmissis, jam ad noviier propositorom sestibstanlia ad suam indigeant rebtlionem, ulPaler,
Tnystefia disciiiienda accedens, in primis quid nu- <jl Filitis, etSpiiitiiS:Sancius. .
* mertis .
significel dicefe volo. "..'.' Ha?,cilaque tria sribslantire divinre relaliqni_con-
. '- 'CAPUT-XXXIY. : gruercnt, eiiam si hiilla angelorum, vei boniiiiurii
De inysteriis numeroruin,~inprimis unitaiis et terna- siibstanlia existeret, Neque enim pro eo qiioii aiige-
rii; qiiomodo sanclissimceTrinitaiis efUnilalh co- ius et
-epiilionemdeducant.' Q horiio, Deiim .Ibndans, aiiquamlo defiiit
siinim_e .cternseque Trinitalis personae; felallonis
Niimerus enhri cum roaximus sit divinre scientia;
se Deus cun- sure coiiTenienlia unquani carebrinl, sicul nec aqua,
'deiaipf, insiiiuans nobis per quomodo in terra inbabitabiii 'flueiis," ideo ad Iianriendum
«la sub merisura Ct pondere atqtie pfdiiic cerlo
esl inepta quod nemo ibi exinde haurieiis inve-
l.abeat (Sap. xT), quahlo efficacius omriia -coni- -
iiitur. :": . ' : ;:
prehendil,, iaiito pr-reslanliofa inysieria geril. Qno-
rum ego iniperilus vei aliqua ideo exponere gesfio Quod cum i.ta sit, tle' primd, quod utique rela-
iiliHis, qui scleniia varia inslructi, in miiliiplica- Tivurouomeii est, nec minus quam de tribris valet
-tioneret divisione nuineri sese juxla litlerani soluin- dici idem dalur inielligi. Nam sicnt Deus,priusqiirim
suodo excrcent roagnumqiie piitant, si quemljbet iri ab ullo diceretnr Peus, erat, ita etiaiiTseiriper in se
sola nuineraiidi perilia iirrecellanl, aui iiicitaiuenla Tiabuit, uude priinus dici poiuisset, in persohis sci-
tiibus. Claret ergo quia, cum Deuni oimiipn-
spiiitualis exerciiii prcebeani, aut excusaiipriem ; lice.t
leriteni primum fatcriiiir, trimirii -eiiaiu exiride faier-i
negligcnticfi aufciam. Mihi namque, qiii plus vtilga» '.
Titer qiiam scboJastiCceartis liujiisnotiliam pafvam •edocemur.
•sriscepij amiiluinesset, ut crerio, excusalionis refu- ^. Scd summopere observandum iit, sicut-Tleiim
gium, etiam si nulhini exinde e__quirerenispirllale PaJrem retermim dicenies, Filium quoque (;jus sibi
studium. •'-•' coteiefnuni ex ipsa.Pairis reierni persona^cTedeii;
Unde si aliquid redificationisde immeii liiysterio solemus, ila etiam, cum Deum Palrem in personis
iam imperiius proiulero, lanio evidentius gratirc priinum aliasque dehinc personas jnxia roidinem
*diviiireerit donum quarilo miuus ab boinine acccpi ilicinuis, lmllaBi erirum, ul interhoniines Tieri soiel,
-
-faKJiismodidpcumenlum. iemporis "antiquitale priorem, sed to.ias tfes per-
GiCterum quia omnis liumerus ex unilate desccn- sonas, Palris etFilii: et Spiritus saucli, Sub uno
. tlil el miitas, per se subsislens, totiiis nuirierisemeri 8-ternte Trinitaiis piimalu existeiites cretlamus.
•causaque exislil, de ejusdein iuiiiaiis iriysieiit)aliqiia -Nequeenim ex eo quod iiobis imppssibile esl verbis
5opituiaiitef)eo in primis pfofcrre gestio. siiiiulcderepersonas^PstrisetEilii et Spiritus sancti,
'"• Quod igifur unitas ibJius 'riunieri causa, ul dicium de Triiiilatis iiujus EelefriiiaJe-debemus dubiiafe,
*«si, per se quidem siibsisiit, nulliis aiitem iuiiiierus -sed, quod labiis simul nequit profefri, niente ct
rabsqiieea «tibsistere 'valet, significat miuin Dcu n spiriiu fideli valet utcunqtie coritinefi, et quam
*oii>nip'otcnJeniila esse peffeclimi atque siinpllccm congfua divinse dispensalionis seiitcntia, ut Deus,
ico DIALOG. DE TU.BUS QL.-ESTiOXlBUS. 105
q;i spirTus esl, non nisi spirituali intelligi valeal ,\J solemus qiirelibet, uiea sciamus, non ut dissimiliiu-
saj.cn lia. dinem aliquam in eis riesignemus, ita etiam divinrc
Prolata ilaque, ul poiui, unitatis et Triniiaiis Trinitatis persoii-Cidco nunicro sunt distinclrc, ut
divinre raiione mysliea, aggredi.ar et boc aliqualeiius cfiicieiiticecuce per eas designaniur, nobis sempef
jiromere qiialiier, jier nuineri mysterium , Pairis siul notcc uique personartim ordinem dcbilum tenea-
rCieri.i Verbimi, per quod omnia facla sunt (Joan. i), nius, non ut u.Iam inK.qualilaloi-1in csseuiia cre-
ab iiiso absque ipsitis passione vel diininuiiona damus clivina. Ouainvis enim unum sit oiime quod
geiiittmi, Sjiirilus quoqtie sanclus quare non ge- in divina esseiuia constal, nobis lameii, qni ab
uiius, scd proccdens, juxta Udemcailiolicaiu iniel- unitaie prcctil secernimur, opus est ut Detis unus
ligalur. variis "pcrsonis , variis modis , variis cifierenliis
CAPUT.XXXV. variisquo argumenlis jironuniieiur, sicul ct iiifirmo
nitmcro et cuique ut solidus ci perfecius cibus m varias aliorum
Quomodo, cx prhnn secundo, ftde possit ciborum
' percipi quocl Dctts Ptiler sil incjcniius, Dettsvero species efiiciaiur, vel sicut infanti opus est
Filius ejennus, et quod pcr huttc omuiu (acta sini. ut plenaac perfecta verba in varios abrupta; vocis ct
Seimus namqtic omnes quia, cum ab unhaie incondiiJjcmodos foiinentur.
riumerus quilibel creari decernilur, per eum qui II ! Ei ui apertius aliquid et exccllcnlius dicam, sicut
_Ibi proximus cst, icl est secundum , creal'.;r. dicere solemus : llle fons, iile rivus, illud siagniini,
Secundiim auteni, qui, praster personam, nihil ab ct tamcn uniiin aquce cleinentum significamus; iia
tinitate uscrejiat, idcirco arbitrcr esse diccndum' cliam dc Dei Patris et Filii et Spirilus sancli i.iiilaic
in persona Filii Dei, neforte, si binaritini, qui thiabus crcdi opoviel, LicCl cniin in personis, nt fons et
uuiialilms constat, noniinari censeo, s_qu;;li.;.teiii rivus sln^.msnquc difierant, in uiia tanicn siilistanlia
P.tiris et Filii, juxla mysticam numcri rationcin, iusiar aijua: puiissima; convciiiuiu. Liide et Donniius
dcncgare videar. Si cui. vero aiiler piaceal, non nosler, qui iiuius substauliie csl cum Palre, velut
rcspuo, dummodo requaliiaiem ila oslcndat in rivtis cuin fbiite, dicii: Qui videt me, videl cl Palrcm
iiumero, ul in Deo Patre crcdenda cst ejusq-.e tneum (Joan. xiv).
Filio. Cum igitureo qtto diclum est modo Yerbi siijieriii
Quod si etiam ab aliquo caviiiaiore scnlcnlia talis personam in sectindo ab unitaie Iiceat designare,
iieo iiiipugnalur quia seciindtis quilibct priino infc- dicamus quia, siciit per cumdein scciinduin .miins
rior apud honiincs dicitur, allcndal in primis quia omnem iminerum absque passionis su;e et diuiimi-
licct Unigcnilus Dci, personam Filii, instar 'homiuis lionis vesligio creal, ila eiiam Patcr omuipoicus
cujiislibet jialre proctil dubio suo juuioris sortiatur, *-* per Ycibiim miuin impassibililer ei indcfeciive
rion tainen idcirco cocclerntiin corcqualemque DJO omiiia creavii semel, si lameu semel rcipit tcicr-
Palri credcre dcsisiimiis. Deinde, quod missus qui- nitas. Et ineffabiliter boc disponendo prreciesiiiian-
libcl miticnle inferior aputl nos dicitur, ct tamen duque agens per Verbum, quod nobis srcpius ct
ipse Domiiius noslcr Jesus Clirislus, qui Deo Palri >leinporaliter liumer.iniibus tmitas facil per sectm-
seciiiiduitt diviiiitatcin corcqualis cst, tie seipso in (!u;n. Ncque enim, Jicet srcpius- repeiaiur, uiiiias
-Evangciio dicit: Quc.mPulcr_sauclificavil cl tnisil in esl nisi una. Omuia ergo, utdixi, per Verb.nn Pairis
muiulum (louii. >;). El alibi : Vacload eitm qui me facta siinl, sicut omnes numcfi ab uno persccundiini
....... (Joan. xvi). Apostoius quoquc dicil : Ubi venil crean-ur.
plentludo lctnporis, miiit Deus Fiiiv.msuum (Gal. iv). .Ubi satis aperie probari vb.ielur quia Pater sicut
Quibiis nimiruiii riiclis d?.tur intelligi quia, sietii unus gcnerans,- Filhss vero sicut alius genitus, ct non
Verbum Pafris relerni et.Filius ctmissus dicilur,. sohun genittis sed etiam unigciiitus dicendus cst.
nec tamen a paternce glorice rcterniiate desiilutns Quia cuin ab uuo non nisi rcqualis sibi, id esl nniis-
cred.iiur.ilaciiainsecundusiii numeri niysterio jiole. t generalur, meiiio ijise unigenitu.s vocatur. Pliiraliins
dici siiicconlroversiacatliolicre fidei. Quamvis buic ,. vero, id esl numerus, cujus principium esl binarius
ralioni saiis asiipulcutr (juod, cum quoslibct numc- '^ ab uiio, sicut dicium esi, per alitini, vel, si niclius
rare vohieiimus, dicenies: llle prinms, iilesccundus, (iicitiir, a duabtis unitaiibus qiire niliilominiis desi-
ille sit lerlius; non per hoc diguiialem vel celalem giiant Palreui et Filium, creata invieem se gcnerat,
jirimi majorem cjuam secundi vel teriii semper desi- ei gencratur per muliiplicaiionem, lanioque hmgius
jrnainus, setl quia pro usu habemus, inio pro difie- ub miii;;iedisci'epa!,quanlophisi;ivarias iiumcroruiii
rentia indigemus ul posl priiuum, mox seciun.um speeics derival.ir,
numerando (iicamus. Si euim nuincranies semper Nam ut teirenre divin_eque gcneraiionis disianiia
dicamus: llle ur.us, illeunus, i!le unus; ex iivj.:s- exprimattir , riunicr.i quidem ciijuslibcl geueratio
modi indiucrcntin iiulliim instrnimus quem vel iioii minns quam per. binas species , multiphcar.do
primo,- vcl seciindo, vel tertio, vel deinceps dixe- agiitir, ut qualuor per thio.sbinarios, uiqtie sex jier
rhnus. Omnisaulem homo indigct instrui lairi de se duoi tcrnarios, uniiaiis auiem generatio per uiiam,
qnain de alio. iil esl per semet fit soluminodo ul ieinel unuin.
Quo cttm Dcus non indigeat, numcrus nullus cadit Hoceni.n ita esse nolissimum :cst abacistis, rjui,
in illum, sed in nos. Qui sicul noslra numerare cuiii multiplicare volucrinl unitaicin, dicunt semel
P-THO!.. CXI.VI. iv-
107 OTHLONI MONAClliS. EMMERAMIuf 408
iiiitiin. Curnque ita possit rimari, tiinun c dtiobus a /,>__unum conveniiinl, sicul et in slagno fons cl rivus
nullo esse ideoque ingcniium, allerum vero e.baliero conflutint nullain inter se difiereiiiiani habcnlcs.
csse ideoquegenitum, sicque per hocnumeroscreari: Sed ne impossibile vcl incrcdibile tibi videatnr
fidc quoquc valel-percipi, quia Deus Pater ingenitiis. quod in Deo Paircel Filio ejus lanla unilas el chari-
Deus veroFilius geniltis, ct quia pcripsum omnia, u't las sil, aiiende quia de unitate et cliaiiiate mullorum
esl : Muliitudinis credenihnn crat
seiijilum est, fucla sunl, el sineipso [aclum eslnihil fidelium scriplum
l.Toan. i). cor tinum ct anima una (Acl. iv). Si igitur in mulli-
tudine bominum, quibus unitas accidenlalis Csl, po-
CAPUT XXXVI.
luii fieri iiniias, cur non potius creJenda.esl seniper
Sicut numerus lerlitis a primo el secundo csl, ila
Spiriius sancius a Palre c! Eilio non generalur, seci csse in DeoPaire ejusque Fiiio, quibus coessentialis
proccdit. [cod. Cruc. corciernaiis] et constibslantialis cst? Non
Deinde, ut appareant personre tre., quod est pcr- emm Deo sicut homiui vhiuies ullre ex accidenli
fccta Tiiniias, dicamus a primo lcrlium, non terna- dono veniuni, sed in il!a una subsianiia oiiines simul
riiim, in persona Spirilns sancli. Qui ideo, sicut a viiiules speciales cssentialiter consistunl omnesqiie
tanto numcri mysleiio insliltiimur [ cod. Cntc. in- ibi unum sunl. Kulla ibi juslitia sine pielate , null.i
slriiimur], non gcnitns, sed jiroccdens dicilur, quia I3 pielas sine jusiiiia. Ctimque bis duabtts vhiuiibus,
si gcnitus diceretur, non sohiin Patris, sed ci Filii id csi justitire ct pietali, omnes concordciii parjier,
geniiiis dictus vidcreiur. Quod quam absuriium et rnerilo virtulum otnnium concordia, qucc in Deo
iiicongruuin sii divince gencraiionis qualitaii, ex lm- Paire Filioque cjiis est , unilas dicilur ijisaqne, quia
mance gcneralionis ratione valct pensari. Quisenim ab utroqne proccdit Spiritus sanclns.
homo dtiorum gcuitorum filius compelcnter oici Nolandum quoque quia uuiias Palris el Filii ipsa
possei?aut quis sc duorum patrum filium a quosjuam persouarum disiinciionc declaralur. Si enini tres
dictum rul injmiam non rcpularcl? uni.atespro sanciceTriniiaiis spccie pouanuis, dnas-
Quapropter, qiiia quidquid Spirilus sar.clus esi que ex cis pro Palris et Filii dualitate, quia duo
hoc de Pairc ct Filio esse babet, sicut ct lerliiis a sur.t, coliigamus, ipsa qmereslat lerlia, non dtialilas,
primo ct scctsiido esl, veritis et apiius ab titroque sctl unitas appellalur. Quia vero eadcm unitas noii
proceiens quam gcnitus dicitur Spiriitis saneius. ati se sed ad dualilatcm refereuda esi, nec.cssccsl
Spirilus saucli namuie proprielas est Palris cl Filji c-nimtii aliciiiiis ei in aliquo sil uniias : el nou uia-
Spi:'iliisncssc,etabiilroque3cqi!aliiei'procedei'C;sicut gmim est si unus tiniim sil, se.i iniriim ci incff.ibi!e
el leriius requalitcr a primo ci secundo prccedif. ^ qiiod diio petiilus tiiuim sinl, mibi videiur salis dc-
Sed rfum Palris el Filii Spirilus dicitur, per hanc CJ clarari per terliam pcrsonam, quce Spiriliis sancli
pcrsonam niliil aliud nisi uniias et charitas, vel est, qni a Palreet Filio procedil, siculet lcriia iini-
qtiidquid biijusmodi rciative clici polest inmiitur. tcis, a uuabus uiiilalibtis Patriscl Filii unilas, quasi
Unde ei Dominus in Evangelio ail : Ego ct Paler eccieni dure unilaies Filii ct Patris dicanl : Ego cl
itnuin sumiis (Joan. x), quasi dicerel: ego el Paler Palcr uman siitntis (Joan. x); illud sciiicet unum
in iiiiilaie, ici esl in Spiriiu sancto sumus. Qui ni- q;io;l pcrsona '.eiiia, id csl unilas, de nobis lestalur.
miriiin sensus, nisi falior, in exiiu orationum niulia- pualiias namque duos esse, sed cosdem dnos unitas
rinn reperiuir, ubi riicilur : Qui lecum vivil et rc- tinuin esse significal. Oiuncs quoqtie qui ad hanc
ejnal Deus in unilalc Spirilus sancli. Quod ila licet unilalcin spiriiuali dilectione confugiuni, unuin efii-
colligi. ciunlur. Ergo quocl dilcclio sancta accidentaliler
Si enim onme qnod Deus est substantia dici po- erit isi inuiiis hominibus, aptans cos in uiiuni, boc
lesl, Palcr aulem et Filius unum sunt; ipsum ergo Spiritus saucli persona substaniialiter cl cciernaliter
uniim substnniia cst ideoque, duabus personis Pa- ad Patris et Filii personas conslat.
tris ct Filii commemoralis, lerticc personse meinoria Exprimil crgo ulriusque communionem etdivinai
in uniiaic commendalur. subslantia; unitaiem, qucc ulique lanla est ut in
Sive ergo tinum, sive imiias vel cbaritas dicaiur * iiullo exirinsecus indigeai, sed omnia in se contineai.
de Deo, non solum ad Tiiniiateih in iiiiitate consi- Ideoque cttm Pairis et Filii persona dicitur merito-
sicnlem, sed eiiam adpersonam Spiriius sancli sjie- que utriusque unitas, id est Spirilus sanctus, simul
cialiler referendmii est; quia cnm noi; n;ii;;is qiiam semper consubsianiialis manens, simtil cliani sem-
jntcr duos iiniias et ciilectio esse jiossii, liique riuo per personalilcr ccmmemoralur. Deilati namque nil
in personis duabtis, Palris ei Fiiii, sini inielligcndi; magis quani unitas convenit ascribi.
tiiiiis quidem diiigens, id esi Deus Pater, aller vero CAPUT XXXVII.
dilectus, id est Deus Filius, patet prcfeclo ipsam Exempla quibtts doceiur quomodoirinilas in ttnitale
dileclionem,qua unuin suni, quceque ex utroquepa- cl uiv.insin trinitate sit iniclUgencla.
riter procedit, accipiendam esse pro Spitiius sancli Ul atilem brcc uniias e.l trinitas qnam <!einvisi-
p&rsona, in sancla Triniviue , tortia. Quamvis emm bili riiviniiaiis subsianlia dico apcrlicr crediblliorque
rdia persona sit diligenlis, r.Iia diiecii, aiia dileciin- liat, libct r.Iiquc.de-visibiiibus rcbus por.ere exem-
nis, in eadeni lar.:en dileclior.e qure lerlia persona pla quomodo unilasin subst-anliaet triuilas iu per-
C2i, et qui diligit ct qni.diligilur timtr.i sunl ei in souis exislal, Se.d priino iiujas r/.ysterii sin.iliiudi-
*®> DIALOG. BE TRIBUS QU_£ST10NIBUS. 1!«
nfcinin aidifiniis, dein ih altera qureramus maleria. /A dico pro ejusdem persona; lypo, ne idem toiies di-
CredO namqiie quia proYidcntin divina, sieut pef clum videatur t_ediosum.
phirimas similitudines coeleslis vitre hotiiiaih nobis Nonrie efgo h_cc utfaqUe, de _cdificio videlicei
tfadidil, ila ciiam muUa unitalis ct trinilaiis srire cl candcla, dicta constani satis mira alqrie divina
arguriienla reliquit. Unde ex multis duo hic inserere aplissimaque ad agiosccnda [cod. Criic. cogno-
volo, ul per hrec tam brevilati quam redificatiorii ttire sccnda ] sacrae fidei rudimenia? ibi namque potest
coiisulam. (.arnnlibns eliani oculls comprehendi quomodo -ii_
Omnis itaque srnciura ligiioriini vel Iapidum, personis iribus snbslaniia una Iiabeatur,-qualil'erqtie
quamvisiindiqiie in parielibus peracta sil vel quan- personarum trium niiHa absque aliis quidquam ope-
toscunqiie parieies in se babeat, nequaquam domus retur, setl omnes simul opus suum eSicianl, quaiii-
polesl existere slne tccto. Si aulcm in duobns sal- vis singnlis aliquod specialius convenial. Protegi
lem patieiibus coaequaiis el peffectis leclum super- riamque in domo ei illiiminari a cantlelre incendio
ponaliir, mox donuis dici valel pro eo sciliccl quia specialiler convenit persona; terlire, quia etiectum
omnia, quse his tribus peractis resianl agcnda, sunt intie dicilur quod sub eo commorantcs ab aeris iii"
qiiasi prineij.alium adjecliva el ex illis dimelicnda. lenipefic pluviafumque inundaiione tegendo prole-
Dfio autcm pafietes et tectum personas Tres, sed B gal; eliumen, quod ilhmiiiiet.-'•
unam subslanliain significant, quia nec parieles nec Qiuc scilicet ulraque satis eoiiveniunt personre
lectuni per se, sed hrcc tria rite conjnncta uiiius do- Spiriius sancti. Ipse quijipe in triniiate summa pcr-
nius stii.siantiam pariler efficiunf. Cum crgo hrcc ita sonam terliam conlinens, cl proieclor consolando
sinl, cujus, rogo, personce deiribus praedicJislypits mserenles et illuminalor edocendo insensibiles di-
uhilatcm hujus subslaiili_e, id est domus maxhne cilur. Unde Doriiinus noster ad discipulos suos de
osTendit? Quod si inlerrogaveris quomodo vtl quare, ejusdcin Spiritus sancli missione loquens dicit: Pn-
ita collige. racleius Spiritus sancius ,'quem millel Paler in «o-;
m/Hetnco, illevos docebil omnia (Jodn. xiv).
Cum igilur conslruenda csl domus qurelibct et lnter hosc ctiam illud merito pensandum videlur
pcracti fuerihl duo parietes, duas personas expri- qilod in uiraque similitudine, seiiificii scilicet et
ineiiles, tiinis quideni pro eo quod iniiium operis csl, caiidelcc, tertia persona, quam unitatem personarum
quasi noa ab alio sed a se et in semel iucipicns : duarum cxiu.iinere dixi, addenda cst desupef et su-
aher vero, cuni piioii omnino in laliiudine, alliiu- perna respicit semper, velut in domo teciririi ct in
di.ne et lpngiludine tequalis esse debeat quasi ab candelainccndium. i\oii crgo siiie cr.usa sacramenti
ijiso esortus et emanans, necduin ad fuiitatem sub- (v isagni cesiinio fore lalia.
siaulia; siicedpiuus sedificandapervenit. Ciim autem Arbitror namqtie illud dcsignare quod, cuiri.iit
teclum lertiam personam expriinens sypjjpriilur, aliqno labore bomo Dei cooperalor et adjiiJor esse
uinc demum iuiiias subsianiialis domus elficitiir. possil, juxla ilhid : Dei enim snmus adjutores (I Cor.
licifco vero lecium personam leriiam expriniit quia, i:i), tinitatis tamen dontim, qtiod Siinimuni cst bo-
sictil primoet secundo ntimeratis tertius mox nume- num, quo quis ad perfeclionem provecturus est, de
. randiis abeis procedit, ita eliani duobus parielibns snpefria solummodo gralia clesceridai;siciilscripliint
iiiconslrnctione prrcccdentibus lcctum deinde con- est : Omne datum cptimum, el omne donuin perfe-
siruendiim scquitur; neque cnim Sine pariclimi clum desiirsum est, descendeus a Paire litminum
constiiictione tccluii.iquodlibet atl habilaciilum con- (Jac. i). Quod enim ex lcrra ortuin vel in lerra po-
siruittir. .•.'."'.' situin dattir, inilium quidem vel particuia aliqua
Potest etiam bac ralione colligi qiiaiii congrue boni operis polcsl esse, sed ad substantiam per-
Detis doiiuis [cod. Latnb. Dei domus] vel temphim fectionis et unilalis non perlingil. Unde ct idem
dicatur, non solum ob prrediclara sanctae Triuiiaiis Spirilus si-.nclus cum apnsioios ad unitalis divina;
figuram, sed eiirimidco qtiia omnia qua; in tcmplo • ctilnien erecmrris et instruclurus csset, non, ut
(fuolibcl pro jiace ei seciiiitate,pro timliraculo cl re- jniiis, a Domino In lerra jiosito dalur, sed de ccelo
fiigio leinporaliier babentur, in Deo sola seternalitcr supra eos missus legittir.
possidenlur. Ciijus nhnirum templi porla et ostium ILic.caiitem dico, non utin illa itrinitate suinma
Chrislus intelbgilur. Unde ipse dicil: Ego sum oslium personam ullam siipefiorem vel infeiiore n credair,
(Joan. x). Hrec qifldem de structura sufiiciant dicla. sed ut ostendam quia, sicul ejusdem trinitatis figur.i
- In accensa qiioque candela inveniri possunt, u'f in nulla substantia corporali vel visibili sine aliquo
reor, similia. Nam cuni ardcns elementis constet siiperexcellenle polcst exjirinii elemento, ita etiam
trilnis, id est stupa, eera, luce, personarum trium in nobis nil boni valeal fieri absque graliaj supernai
figuram lenet. Sed sicut in domo persona ierlia, id supplemeiilo.
esi leciuin,; ila et in ardenle caiidela, tortia, id est Ipsa namque, cum nos quasi sub perssnis duabus,
lus, operatur uniiatcm substaniialem. ln neiilro- id est anima etcorpore, bonum aliquod in tcrra in-
igilur, id est in rcdificio el candela nulla habelur cboantes, divinum auxilium pro perfuciione, id est
titjlilas, nulla subslantisiiniitas, riisiieiiia persona, triniiate, invocamus,' senipei' eril in nobis quasi
tectuin scilice: et lux, addita fuerit. Pefsonam autem persona leflia, oriens scilicct ex alto, et coaplans
*H GTHLOXIMOXACIIIS. EMMERAMMI- _I9
uiratjue', id esl animrc et corporis opera divcrsa di- Jt\_ Ecce crucis sigiium quam sacrum, qiiam vencran-
vincc unitatiel triniiaii. dum, cur el atlorari licilum sit iiicnie fideli. Si
- Sed et iioe de Trinitale saneta comniemorandum enim trinitas cl liiiilas divina est adcranda, crucis
psito quia, cum Spiriius sancii j.ersona, Palris et atitem signiim triniiatis et imilaiis riivinrc consiat
Filii, ut supra dicliim est, unilalem ei reqnaliiaicm spccultini. Crucis crgo signiim pro triuiuiiis et uni-
(Jiiectioncmqiie commcndel, congruc Iii qui, banc iniis divina; spcculo csi adorandiun, ca vidclicet
personam imitanles, de sacrrc fiilci uniiaic, vel de l.-ciilinnis spccieqisia'per id quoti conliuei, i-.l,quocl
pacifica Dci et honiinis charilaie, sett de consona comiueiur, sigiiificanms. ?":imsicul in allari, non
visiultim omnium varictale riie scribmit aut lc- ipsam altaris slrucu;ram, scd sanclornm reliquias
quiiniur,Spiritus sancli gratia rej.leii dicuntur. Ejus in co rcposiias, ci quotl niajus cri, pcr ccisdemre-
eirini dono totitts uniiatis fil raiio, sicut el ad lucis liquias, illorum viriuies quibus anie Dciim credun-
peiiinct donum illuniinata acies oculorum, licei ipsa tur vivcre vciicrctmur et adoramus, iia ti'am in
Iux non a se, sedaliunde procedit. saneta cruce, non qualiscuiique ejus visibilis ma-
CAPUT XXXYJII. ieria, sed invisibilis Dei virtus, quccpcr passioncm
San tec crucis signum in sumtna Trinitaie repcrilur Domini noslii Jcsu Clnisli refttlsit, quceque ibi in
cl quomodo. IB sancire Trinitatis et unilatis specie jam dicia coi;-
Poiesi ctiam sanclce crucis signuni in Irinilale et sisiit, semper est vcneranda cl adoranda.
uniiaie summa inveniri, Si eiiini in modiini liian- Esl et alitid myslerium iii sancice crucis signo
guli tres uniiales, duas quidem qtiasi per liiierenor- expresstim quod postmodum dcnumcro qisalcrnaric
liiani rcqualiter stantes, leiiiam vero superiiis in locultirus proferain. Adiiuc qurcdam subliii.a de
medio (iuaruni, ponas, quod etiam triangulo omni sancla Triniiale scio dicenda mysteria : sed quia
convenil, ulscilicelin dualitate consislat, inunilale nulla ralione congrua hcec promere valco, ideo ipsa
aulem respiciat hoc modo :. pcnitus prreterniilterc, el aliqua de mystica numeri
qttalilalejam dicerevolo, incipiens abinario.
CAPUT XXXIX.
Dc myslico numcri binarii, ternarii, quatcrnarii
r Cumqiie iia Iriangiilum posueris, si unilateni el quinarii significalu.
quartam medirc iuferitis ojiposueris, signum sancta; Ilic eiiim quanlo vicinior est unilaii, lanlo jde-.
crucis habebis. Ubi juxla fidem sacram magnopere Tiioresi virtule
mysterii. Significat namquc congrue
pensandum queni cuique personce debeas assignare -. viiiutem iliam
nevel dualilatem conslantem vel unilalein < qua Deo maxime appiopinquamus,
angiiluni, id esl cbariialcm : quia sicul binarius dunbtis nni-
cminenlem ineongrue discernas. Quod, ut rcor, iia
debet discenii. tatibus, ita ei charitas bina dileciione Dci scilicct
et proximi consistii. Prrelcrea, sieul idem binarins
Quia enim requalis dualilas in Paire ct Filio, tini-
liumeri est origo, ila etiam oninium viiititum ratlix.
las vcro in Spiritu sancto inlelligenda csl, ascri-,
consiat cbaritas, ut plurinia sacrce Scripturre pro-
liendre quideni sunt duse, qure requaiiier consistunt,,
bant leslimonia, ex quibus unum sancti Greaorii
liiiilaies Patri et Filio; lerlia auiem in medio earum
el velul ab Crv.c.ulra-. proferam : Ut enim nuilii arboris rami ex una ra-
desupcr jiosila uiroqtie [cod. (iice prodeunt, sic multECvirlutes ex una chariiale
q;ie] procedens,. Spiritui sancio.
. liuj.usmotli igitur taiio, nisi fallor, convcini irian- generautur.
Potest etiam in eodem binario primus significari
guli myslerio, iu quo eiiam reor saiis inslini posse
ue sanclce Triiiitaljs fidei onmcs fidelcs. Deinde, liomo. Sicut eiiim ex binario omnes oriunlur nu-
et ex primo bomine omnes exorli sunt
quia in Tiinitaie iinitas esi veneranda, uuilas, qure meri, ila
inferius posila reslal, ascribenda esl iriniiaiis uni- bomines. Sed si alicui incongrua foiie videalur hcec
eo scilicet quod primus bomo ad Dei
iati,,sicqiie fit ut ex trinilale ei unilaie invicem se :i) scntcntia, pro
siiniliiutii.ie.il in trinitaie el unilale exislenlein
requaliier con.spicienlc et meJianie sigiiuni sancla;
crucis efficialur, ui brec ligura personarum. pro- creaius esi, quam binarius nullo motlo reeipii, al-
te.ndat quomodo primiis homo, posiquain ad siinili-
prieiate distincta docel: . .
tiidincm Dei, id esl ad Trlnilateni faclus est, per
'
iiiobcdienticc culpam perdidil ejusdem. Tiiniiaiis.
figurani el subslilit [cod. Crnc. subsislil] in duali-
late, qu;c est in personis aniuire elcorporis; teiiia
persona, id est uniiate, qua Deo adunari et nssi-
uiilari dcberei, jam perdila.
Si quis vero similiuidinis divina; speciem in pa-
rcnie primo pcr ipsius culpani negei essc corrupiam,
lcgat saucuim. Gregorium in liouiilia qtiadnm iia
dicentcm : Quia imago exprimilur in drachmr.;
r.iulier draci.imam perdidit quando iiomo, qui ccu-
«3;. DIALOG.DE TRIBUS QWESTIONIBUS. - :'"--" lii
fJitus ad imaginem Dei fuerat, peccando a similitu- /_ A eodem quiriario humero compfehehdurilur (Maiih:
dine Conditoris sui recessil. xxv); cgo tamen, quia omneni niimerum infra dc-
De lernarii vero mysterio, proeo qnod iu se tres nariuai posituiu aliqua
specialis mysicrii virtuie
iinitates habeal, magnuin quoddam senlio. Ipsuni insignilum credo, hunc ctiam aliquid bo.riispecia-
namque Dominum et Salvatorem noslrum in hoc liter exprimere xstiuro. Nam, quia idem quinariiis
exprimi credo, quia,' s|cut ille in duabus naluris, dimidia pars esi denarii omnigena perfectione pne-
P.ei videlicel et hominis, atque in una persbna, ita clari, et omne diniidium divisumque in se ipsO ifn-
el ternarius in duabus. partibus, bomini Deoque pcrfectum consistil, potest convenienter ipsam im-
salis convenieiilibiis, et in unius numefi vocabulo perfectionis qualitaiem, qure in cunctis morlalibiis
consistil. Binarius enini el unilas ejus sunt partes, quaiUavis sanclilale ' prrcditis invenitur, signifn'
quartim quidem binarius bomini^ unitas yero dei- care, -, :
tati omriimodo convenit. Sed et hoc non minus con- . Si cui dictum hoc placeat, mecum sential; cut
gruil.:- quia, sicul pfimus Adam tcrrerius, secundus vero displicet, dicat mclius, ut et hoccredamus. Ego
aiileni ccelesiis dicitur, ila et binaritis, quem pri- interiin, ut dixi, credo quinarium illarii iniperfeclio-
mum hominem , ipstim sciliecl Adam sigriificari" nem, qua nenio in hac vita ppsituscarel, designaie.
stipra diximus, prior est leriiario -secundumAdani I5 Dehac namque imperfectione Psahnista dicit: /w-
significanle. perfeciiim meum viderunl ecuti iui (Psal. cxxxvui),
Onmes etiam Gbristi vestigia scquenles lernarii quasi diceret : tu, qui solus.perfeclus es, his oculis
speciem recipere mcrenlur, qui prius viiiis dediti quibus pmnia vides, imperfeclioriem fragililatemqiie
binario ftieriint assimilali. Ad quam niiiiirum re- meam maxime consideras; vel aliier: Ju qui om-
«eplioncm et cpnversionem, ita Dei et Dpmini no-. nia nosli, scis quia coram le perfectus esse nequeo.
stri Jesu Christi gratiam proximam habent, sicut Hrec quidem. de quinario.'
unitas ei lernarius binarium eircumdantes eidem CAPUT-XL.
proximi agnoscunlur. Quid mystice numeri a sendno usque ad denarium
i quis vero subliliora rimari solitus yeiit, et hoc '
._, significent.
in tcrnarii myslerio cxquirere qiiod Chrislus Jesus, De senafio aulem hoc seritio quia, cum sitsolus
iion iilcrcleri houiincs ex conjirgio, sed cx Yirgi.ne iiifra denafiumiri suis partibus perfeclus omniaque
saneti.Spiritiis virtute imprregnala genitus sii, ha- Deus in sex diebus peffeceril, sanclorum quoque:
bel in lernario qurcstionis campum. Gurrat,si possit perfcclionem significet. Sediie contrarium videalur
_so!vere proposilum. Ego enim , etiamsi aliquid ex quod (|iiinarium iriiperfectionein, seriafium Ver»
hpc.scnliani, tamen, ut aliis lanlsesolntipnis triun)T J pcrfeclionem sanciorumdesignare dicens, imperfc-
phum reiiriquam, hinc uil dicere vplp. ctum simul.et perfectnm posui, opusesl explanarc
: Per eunidem quoque tcrnarium possunt intelligi quomotio sancti qiiilibet iniia.CYiia.imperfecti simuL
.tllse tfes prcecipug; heeessariieque phi.riib.usChristia- cl pcifecti sint.Tpsa nempe Yerilascuni in.quodani'
nis virtutes, quas Aposlolus conuriemorai, dicens : Evahgelii loco universaliter negaret ,dicens':' IS7c»io
~Nuiic•tiuiemmaneiit,fides, spcs, cliariids, Iridlicec (I Fonusriiisi sblusDeus (Liicirvm^ alibi econtrario
~
Cor. xiii). aliqiien) Tibminem bonum.es.se teslalur, dicens':-'
Qualernarius deinde proximus salis magno rc- Bonurhomo.de bonolliesaurq, elc. (Maltln xn).
fulgel myslerio, qtiia qiiadrifariam sanctce erucis _ Quid igitur ltac verborum repugnanlia edoccmuri
figiiram exprimit. In summi.ale quippe ejusdem nisi ul liominem imperfeclunvshmiLel perfcclum
criicis etin basi, nec nori in geminis bracbiis qua- posse fieii faleamur?' ideo quidem imperfeclum,
iernariiis "numcrus invenitur. Hcccquidenl iia esse quod Deo comparaJus perfeclionem nuljam habeat;
ipso visu corporali possunt probari. Sed, si spiritua- ideoaiitem perfectum, si imperfectjpnis ci fragili-
jiler aliiora penelrare yelimus, maxinium in ejus- talis sure quantitalem jugiler atlendat. Hinc eliam
«iem sanctrx; crucis quadrifaria figura sacramenfum Salompn dicit: Seplies jusluscadil cl resurgel (Prov.
"jj
reperienuis, quod scilicet et superius bic dicendum xxiv). Cum ergo longe a se discrepare yideantiir
promisimus. _S7am summilas ejussuperria, basls in- justiis el cadens, il est peccans, quomodo idem qui
feiiora, ulraquevero brachia totiusmundi ambilum seplies peccat perhib.elurjustus, nisi quia hoc est
Sam cpntinere significant. Unde millusTpcus a vir- maxiina justi justitia suam injustitiam jugilercorde
liile sanctrc crucis vacutis esse credCndus esl. simul et ore Domino fateri, atque credere pcr hoc
-;.. Possunt eliam per eunldem qualernarium qua- veniampeccatorum consequi? UndeelPsalniisla ait:
tuor Evangelia, nec non quatuor virtutes, id est Confilebor udversum me juslhiam meqiii Domino, et
juslilia, prudeniia, lemperanlia, fprlitudo congrue tu remisisli impietatem peccali mei (Psal. xxxi).
designari. " De hujusmodi perfectione et imperfectione idem
Qiiiiiarius licet in geminarii significaiioneni re- Psalmista alias aperlius Ipquitur. Cum euim orassetT
proborum scilicet et electorum fiecti possit, vel ob diccns : Ab occullis meis munda tne. Domine, el ab
hoc quia tam. mala quam bona quinqiie serisibus aiienis parceservq tuo, mox siihjurigit, Si, inquiens,
corporis cfflciiiniur, seu pro eo quodYatuse simul et non (uerint dqminaii subaudis alieni: veL, utin.aliis
prudentes virgines, sicut evangelica verba lcstanltir, cpdicibus invenil.ur, dpmi.iiala, subinlelligis, dehxt.a,
ilo .OTHLONlMONACHIS. EMMEIUMMI 110
tttnc immactdalus ' cro (Psai. xxvur). Non dixit, _siA i saiiclus non cnrnalibus liomiuibus in duplieilate et
jicnitus carcbo dulictis, sed, si mei iion ftierinido- nniliiplicaiione sui gaudeutibus, sed spiritualibus ii
minata, tunc iinniacuhitus ero. Si aiitem qiiispiam simplicitate el unilate divina conslaniibus,inspira-
immaculaius dicitur, potesl elianf dici perfcctus. lionis sure gratiam creditur infundere. El si fas cst
Ut aulem aliquid adhuc altius de prrcfato utrius- dici Spbilum saiict_imgenerare, niliil aliud intelligi
que numeri myslerio loquar, forsilan el hoc ncn debet nisi quemlibel per inspirationem suam in-
sine causa est quia quinaiium, qtieiiiimperfeclio- slrtiere el addesideriasancta accendere, quia spiri-
nem, senarius, quem peiTeciioiienidesigiiare dixi, tus, ubi vult spirai (Joan. vin). Uudc etiam rooS
npn oni.liino post se, ncc longe ante se, sedjuxia se obliiittit ecclesiaslicus, ui bi qtii alios ad vitam spi«
pr.Tposilum habcat. Quasi idem senaiins dicerel: rifualcm instriiunl, patres dicaniur (Eccli. viu)...
tini mysicrii vclil perfcclioncm conseqtii, scmjier I3;fc igilur de septenarii lnysterio in bonore san-
fragiiilalis su;c uiemoi', anle sc quid sit slauial, cli Spiritus utcunque prolaia, si cjnsdem sancti
liicens cum Psalmisia : Quoniam iniquiiaiem incam Spiriliis gratia congregans dispcrsa, vivificans ctih-
ego cognosco, el pccculum meutn coram meeslsemper cia, dignelur aspirare, sporo sacrcc fidei non-di-
(Psal. L). sciepare.
- nis diciis de sensrio, progrediamur ad septcna-' " Octonarius item perfeciioncm significat, sed cani
rium. Qui scilicet quid.mysterii gcral quanlo clarius soltimhiodo qtire posl seplinianas hujus viia; prcx
esl, lanto clivriori et faciliori raiione profeni vaiet. liiillitur. Sed cl b.oc saiis congruum. Si6ut enim
Fatcor nan;que quia superiora qutcdam difficulier seplenariiim, qui requicm significat, mox scq-uilui*
proluli. Sed Deo gralias, quia jam ad memoruhda oclonarius, ita et iiie qui iii hac vila ab operibus
sanc.ti SjiirJlus dona jierveni sepiena. Htec cnim se- malis vaeal et requiescil perfectionem bcalitistiinis
plcna.rius significal humeriis. Hrec aiiiem dona quo- ceiernce consequi merebilur. Unde et Domimis i;i
iiiam sunt maximc iiota, dicanius alia. Evangelio ocio bcathiidines se seqiienlibus jironii-
Polcsl namqueper se mullipiicatusetreqnicia re- sit, per has sciiicet significans ajtcrnoevilaa perfc-
'' '
niissioiicmqneclcsigiiare. Sienim ('ic-isseptiessepleii-, clionein..'-'
addiia iiiiilaie fiiuit quiriqiiaginla ; quiiiiiniliim i;u- Qui in arilhmelica instriiclus est disciplina nrui-
luerus et viltc prrcsciifis ct tcternce reqiiiciii signifi- to plufa iiinc edere valet inysleria, quia illic, ul au-
cat. Unde el remissio vci rcquies, qii_c a P;iscba divi, oclonarius numeriis vocalur cubus. Qtiod vo-
iisque ad Pentecosten ubiqiie ih sancia Ecclcsia ce- cabuhuii ignorcihs,unde vel cur sic sit dielum nescio
Tcbratur, suii eodem numero quinquagesiuio conli- pariter ejus inysterhim. Cujuscuiiqne euim non
rieiur. Etquam cougrue per sejilcnnriuih perveni- ^1 babelur massa vel materia, nulla prorsus cxea Cf-
lur ad qiiinqiiagesiiiuim, quia per sancti Spiritus ficilur figiira [cod. Lamb. causaj."
graiiam uiiusquisque incipit requiescere, el ad ve- Jam veropoiiingens ad noveiiariuiri, dicam, pro-.it
ram requiem iend;jre.' * ingenii tenuitas permitlil, et ejus uiysleriiim. Hie
Est eialiud cjusdcm septenarii myslerium.Omiies iiaque, ut mibi yidetur, quanlo niajori circunidalus
ilaque nui.ieri iufra deriarium positi aiit geneiant est tilriusque numeri, ocionarii videlicet et denarii,
tiut generantur- invicem, exceplo seplenaiia. El ul perfeetioue; lanio excellentioris inysierii refulget
Uoc ita esse agnoscaSj incipe a biuario niunerare, dignilate. Significat nainqiie angelicosordines, quia,
qui primus est numorus. Hic namque a duabus -uin- ut Scripiura sacra prodit, novem ordincs angeloriim
taiibus creatiis pcr se ducfus gehcfalqualernarium. suiii; quoruni (julciain angeli, alii arcliangch, alii
Deinde hi duo, binarius videlicel et (jnaieiiiarius, piiiicipalus, qiiidam polcslales, quidam viiiules ,
inviccm ducii octohariuin [ulcrqtie.cocl. oclogena- iioiiiiulii dominaliones, ndiiiiiilli tbroni, plerique
rium] geiiCFahl. Idem binarius per ternariiim du- cheriibiri, plerique serapbiii dicimtur. Et liotandum
eius senariuni; lerriarius quoque per seduclus pro» quanlaconsoiianlia slt nunieri ad mysieriuin hiijtis-
creat novenaiium. Quinaiius vero iiiincdioeorum"]jj inodi. Quiciinqtie enirn ccionariam perfeclionem
posilus, si ducaiur per bmarium,generai denarium ; eonsequuntiir, novenario itl est angelico ordini co-.
sicque lit ut, siciil dixi, nullus absque seplenarib reqnaniiir,' Domino atteslanle, qrii inEvangelio dicit:
iniinerus infra denariuni.reperiaiuf qiii non aliqueui Illi' qui digni hdbcbuniur secculofuluro el rcsurre-
generei, autgeneratur. clibne ex mortuis, neque nubeni, neque dnceniuxores
QuiJ igiiur ex lanto dicere possum myslerio? licqneidira mori potcruni. Mquaies eiiiin sutil dnge-
Magniim qiiiclem cl speciale quiddam credo esse; iisfel filii stint Dei; ounr siiiifilii rcsurrectionis
sed ita videliir pfOfundum til Virlulis suee penlius (Ltic. xx).
abscondal radium, nisi fofle hoc quod non esl geni- Sed el in boc novenarhis venerandiis est, quia,
ius significet quia Spiritus sanctiis, eujus dona per cum omnis iiiimerus per se iiuiliiplicaiis aliuin, cjtis
eiundeiu seplenarium designantur, a Deo Patre et quasi parens, qui aiitem per hanc muliiplicationem
Filio non genitus, sed procedens dieilur; qiiod vero .procreatus fuerit iHiusp.rol.esdici possit; iiovcnariiis
nullum generet, boc designel qiiia,"cum riunierus in congrueTcrnarii proles exsial, qni sanclaiiTTriiu-
liuiltiplicr.tioriem tendat, mulliplicalio aulenfnunieri taleni significalt, Si eniin dicas ter Tiini, qiioti pst
Cfifnaleni significet generaiipnem, Kierilp Spirilus per seipsuin facia niuliiplicaiio nun;cii,.|]Overiari!is,
417 DIALOG.DE TRIBUS QU^STIONIBUS. TIS
procfealur. Qua de re colligilur quia el sancli an- A sintunum, sicut el nos siimiis unuin (Jpon. xvn). Hu-
gelietomnes angelcam vilam seeuli convenienter jusmodi Igitur unitalem, quam electi quique colle-
-dicunlur filii Dei, cum sint sanctte Trinilaiis filii. ctione virlulum, quasi unitaltim, adipisci possunt,
CAPUT XLI. denarius, utdiclum esl, congrue significal.. Sed cnni
lanl_e exeeilenliamexprinia!, patct pro-
De numcro dcnario cjusqtie myslico signiftcatu. Di- fecto perfectionis
visio iiumerorum in eos qui cid se dicuntur, e! in quia riemo in b.ac vita posilus ita perfeclus
cos qui relalivc ad allerius nuineri coiisonanliiitn exslat ut ad eum oblineudmn .suf&ciat.Crcdcndum
dicuniur juxta tnusicam. est autem el sperandum de Dei misericordia ul.oli-
Tempus el ordo jam postu.al ul ex denarii myste- tineri possit in futura vifa, quando videlicel Paier-
fio aliquid parvitas riosira proferal. In quo sane familias, juxta coiivenlioiiem factam , in vinea sua
reor hoc prhrio considerandum- qnia, siculex colle- labbranlibus eum addiderit.
cliona coiislat unilalmn, iia eliam coadiinalionem Ilis igitur iilcuiique prolatis de iuimcrortim infra
alque copiam significet onuiium viiiuluin , deinde denarium constitulorum mysteriis, j'am ullra specia-
qurid imiieiur quodanunodo ipsam unitalem. Sicul lein numcruiii aliquem ratione myslica compreben-
enirii unilates colleclae perficiunl denarium, iiaojus- derc facullas non esl.iamex f.icundire quam con-
dem denarii colleciio repetita tendit in infiniluni B scienlire inopia. Yerumlamen ul his qui de spiriT
iuiir.erum. 0 quanta dignilas denarii, qui (am per- tualis plus quam carnalis prudentia;. cibi refici desi-
spicue assimiiatur uniiaii, imitans illam coadunala derani aliquod gratum prrebeam ferculum, volunias
numerorum coliectione, quianequit naturali uniialis esl mihi omnes nunieros in duas partes dividere;
perfeclione ! Naturalis namque perfeclio unitaiis est in unani quidem illos, qui ita in ariilnneiica dispo-
persepossc subsistere; quod quia numerus nullus nuiitur, ul nujla proporlione hariuoiiica copulentur,
, per naturam valet," solus denarius, iaiilationeilla sed ad se taiituniniodo dicantur, ut duo, quinque,
qiiani dixi, id est collectione coadunala omniiim septem vel tres, septem, decem, vel quilibet aliiejus,-
jiiuncrorum implei.lloc autem non sine causa esse, dem dissonantire; in alteram vero eos qui rela-
s3_lunii'aiisHlius|.erfeclionem,qu'_eineleclis fierijm- tive ad alterius numeri consonanliam dicunliir
iest, creilo.sighificare. fpsa deriique, quanlacunquc juxia musicam. ut tres, quatuor, sex, octp, dutir
virtutum colleclione videaiur consistcre, nihil est decim.
pef se ; sed a vera unitate Domiid habet csse. Hnsc Quos nimirum-nuiiieros ita disposilps, ut.niedim
crgo sola vera unitas esi, quia non soluni non eget ad niinimum sesquitertiam, maxinms vero,ad.nie-
exlerna collcclione, sed et aliis iriliuit se imilari dinm sesquialteram, i.temque maximus ad miiiimsin
'
possc aliquaunilaiis parlicipatione; Unde et Domi- *-!relatus dtiplam redriant .proporlipnem, quia iales
iius noster Patrem, cum quo uiium est, pro elcclis specialiter liarnionica; deserviunt consonanli_e, hia
ovihus [cod Cruc. omnibiis] orans dicit: Pater san- utique de ejusdem consonanlia; mysteriis locuiurus,
ile, serva eos in nomine tuo quos dedisli mihi, ut opus habeo exempli gralia coram ponere. ;

In quariim sciliccl paftium duariim ratione desi- D vtis esl, saiis speculalur qu_e consonaniia sitiri di-
rpiala tanta myslcrii virtus inesse videtur, ul etiani versiiale corporalium artium; et qucc in divcrsis
_>ai..ciorumPalrum peritissinius aliquisad hanc plcni- opibus vcl- friiClibus prbvinciarum; et qure iri vafia
ter feserandum vix.sufliceret. In primis enim invi- dispositionevirluium; quce etiam inler coenobialis
cem (ipposilis vel collatis uirisque valet inspici, et srecularis vitie bomines; nec noh quantaconso-
q-jantrk distaritia sit inler carnales et spirituales ho- naniia sil in Yeteris ac riovi Tesiamen.i collatione,
mines uuii ablata illius parte numeri, qui ad se di- vel quse aliarum reruinconsonanlicei Postremo quid
citur, niunita sujierlluusest in ralione, siculet illi sit cceieslis harmonla, reor binc posse agnosci.
qiios sigiiificat iu compassibne.Tn altero, quifelati» Itec igifur omhia quanta sit difficullat Tel nienle
.119 .OT.i_LO.NiMO.NACIII S. EMMCI.Auin 4z'l
vci rac.oiie eomprebcndcrc, prudcns quisque vniei A _ cohvciiieniia. Proinde si in qualibcl co.n.venier.lia
"fnlelligeic. Sed dnni nibil ex Iiis possim, iiiucccl, csl coiisonaiilia; oinnis aulem creaiura, bccl dissi-
aliqniilir.mcn lilcunqne proferrc liccl.El primo qtii- i-.iilis si; inviccm, Dco ordinanis convenit ; con-
dem, qnod etin priinis propositum c-st,quiriulrique soiiantia ergo habeiur i.i onuii crcaiura.
ritnneii, ille scilicet qiti acl sc diciuir, ei qni cni al- Nu;).cigilnr illud primo considerandtim esl.qiinrl
icriu.s consnnaniiani pcrlinet, oppnsili sigiiificent. Clin consorianliarum niysticarum ordine primo po-
Deinde isiius, qui consonaniire solummodo dcscrvil, sui : quce scilicel consonaiiiia sil in ciijiislibcl cor-
mysleriuai rescrare cnpio : illud aliquatcnus oslei.- poris himiani nicmbris.
(iere salagcns. qufmia consonantia a Deo sinl facia I!ii namqiie cuni unumqiiodque memljrum famiila-
(>iiinia(am icrresiria quanTccelesiia, Iiccl homo so- iurn.l;eri,omnia memlira consisinnt inviccm congrua,
l;is cam.ioin consonantiam jugiter cam vitiis suis Yisus quippc el audiius, guslus, odoratus ci laclus
impi.igucl. • . iioii soliiin sibi, sod eliam aiiis corporaliSsusofihiis
CAPUT XL!L famulaniiir. Quaprnpicr rinm oinncs corjioiis sensns
Qv.idmiislice siqnificcnt niimc.ri e:uieid se dicv.ntar? nd sc invicciii cor.vciiiunl famnlando, consonaniia
Qitid 'ii q;:i ciclaiiud rcfcrunliir? uiiqiie in corporeis sensibiis, vciut in nmnerp, cfli-
Omnis iiaque niimcnis qni, aci se sohimmosloper- R ' ciiiii'.
linens, nullaiiiefiicilconsonaniiain.homincmcongruc Yisleanmseliam quanta consonantia sii in ciiver-
significat canifilcm. Ille cnim so'a qure sibi stinl siiale corporaliuin arlium. Cum igilur bic aurifcx,
grala, id esl tcinporalia, visibilia, carnr.lia tliligit. ille ferrarius fiber, isie csemcntarius; bic lignorum
Kuila si!)i,nisi qureconctispiscciiiia ei vehmlas pro- aiiifcx. iilc scriplor, isle picior; bic in liberali scicn-
pria suggesserii, piacenl. Omnia quro aliis consona lia imbutus, iilc mcrcaior, isle piscalor: liicin bel-
sive congrua siinl, displicenl. Ad iiihil aliud se na- licis rebus, ille in agrieuliiira docius; Iiic lexlurre
tum arbilraiur ess", nisi ul desiricriis.suiscmnhiioslo opcraiir.s, il!e mcsiicus, illcsuior, ille sculjiior, islc
famiilcturri.nilaiis illnm divilem, qtii, ttiin Evange- rmceps, iiie vcnalor; bic coquus, ille pisior; alicr
lio perhibeiiir, iia sibimel soli vix.it, ui nec micas alicrius sitaiiis, qnre specialiler mcmorari nequil :
(!e niensa sua proiapsas slteri egcno posccnii tri- liulJ-.iqiiears prredicta sine alicrins opeperogi possii;
buere cnraret. quid aliud qttaui consonanlia quredam quasi discre-
At nuinerus qui ad alitim rcfeiiur,. spirilualem panlium vocuni in Oiiinibus luijusmodi ariibus crit •'
sigiiificat hominem; quia spirbualis quilibet aliena (cod. Lamb. exil.)
«iamna seulucra depulal nt sua ; inoribus alienis Cojisiderenius deinde qualilcr consonenl opes vci
semel conforniat et .ip!al,i!lud jiigiler recoleus: Al- *^ friiclus diversi provinciarum. Ubi magnam facumiiie
W alleriusonera poriale (Gal. vi). El: Ncmo quod inopiam patior pro eo quod ncc provinciariim, nec
itiiiin csl, tantiimmodo qttcvrat, sed quod altcrius opum jihirimaruni vocabula agnosco. Scd rcm quam-
(I Cor. x). Unde ct Paulus apostolus non sibi soli, dam profero, qure pro mesalis loqiiaiurciinctoriiin
so.i.!eliam aliis prodesse desiri'Tans, dixit : Oimiibhs judicio. Onmibiis eieiiiin notnm esl quia ncgotia-
emnia faclus sum , ut omncs lucrifaccrem (1 Cor.ix). lores quique in regioucs ac provincias jilurcs proctsi
Dominiis etiam et Saivalor nosler, csim non pro se, posiias srcpiusproficiscunlur, niop.es qiiastlam, qnre
seri pro r.osira saluie incarnari ac paii dignatus in illis aulraroaut nusquani babeniur, illuc afferanl;
cssel, reUlivus fore voluit. el alias opes, qnas in suis locis raras et pretiosas cssc
CAPUTXLHI. scitini, inde nibilominus rcvchant. Cur ergo hrecfa-
nisi quia unaqureqiie regio el provincia opes
Quam mirifica sil in rorporis membris, in arlibus ciunl,
ium liberalibits .tum mcclianicis, denique in rcgio- vcl frucius illos habel quos aliera ininimc possidet?
nv.m peovcnlibus, ipsisque diversis virlulibus har- Qiiainvis el boc pro argumcnlo maximo sulficiat
monia ? qunniam mercalores nosiros scinius aurtini, pallia.
Ilis igiiur per uiriiisqr.e partis prccdictceopjiosi- .,, serica, ncc non ignolas cximiasquc besiiaruin pclii-
1
tionem hrevilcr prreiibalis, imnc vero, quia isi har- culas ad nos delulisse ; quoe onmia fatcntur rsul
monicis instriimcntis allquolies Iusi, hbenlcrqne cuiii ccre, sett cum veslimentis vulgaribus, vel vili-
ioiius melodire suaviiaiem audivi, libct etiam.prout btis liomesticorum animaliiim pellibus in quibusdain
Dominus dcdcrit, in barmonia spirituali el intclle- provinciis comparassc. Uude apertc inlcHigiuii
rlttali liidcrc : explanando scilicel qtianla consonan- qsiia ct in hujusmodi diveisiialc invicem congrua
lice mysliccc snavitas in omnibus supratliciis liabea-. coiisonaniia magna habelur. Dum enim unusquisqtie
fur rcbus. Sed priusqiiam de hujusmodi consonanlia alicrius indigcl opibus, consonaiis profeclo cdmpel-
aliquid andias, opoiiet ut. quid sit eadem consonan- lilur csse a!tcri.
tia, plenius agnoscas. Quia enim non solum in sor.is Yeniamus cl ad variam viriulum dispositionem,-
proporlione ivumcrorum rclaliva coaplalis, verum quanlamque inler se consonanliam habeant, ali-
«'tiain in rcbus quibuslibet rite ordinatis consonantia qur.ntuhim proferamus. Alii namque, ul Apostoius
eiaciiur; omncqiic quod ofdinalum constal, conve- dicil. datur sermo sapientia; alii sermo scicntia; ai-
liiens.profecio" el coiigruum euiciliir : consonanfia;. icri fidcs, alii ejratia sanilattim, alii operalioviriv.lum,
ii.uj-.is'Jcfiiiiiio videiuf posse dioi rerum dissimiliiini. i.dcst mii-acuioriim. a/ii y.roplictia.tdii dhcretio *}>'•:
'"*-. DlAIiOG. DE TillBUS QLLESTIONimjS. 122
Titiium, aiii genera linguanim, alii inierpreiaiio ser- A'' Ad eamdemconsonanliam peiiinet ordinala anima'
monum (I Cor. xn). Ad hceceliam nos suhjnngimiis- et corporis compago.; viri et mulicris propter r.c-.
quia alius eminel in bumilitaie, alius in cbaritate, cessaria ulriusque subsidia multa conjimclio legj-.'
al_cr in castitate, aher in oratione, alter in discre- lima ; patrqm el filiorum, divilum el pauperunij-.
lione, alitis in yigiliis, alius in jejuni.s, alter in elee- dominortim.et servorum, magisirorum el discijv.i---
mosynaruni largitaie, alter in infirmorum vel ho- loriim; cohjugum quoque et virginuir. miriiica coi;-;
spiium recrcatione, alierin palienlht, alier in alia venientia : quamvis cnim virginitas ionge supcribr_-
viituie. SeJ nuliris profecto i.n qualibet viriuie prre- sit conjngio, liiliil tamen resonat s'me ipso; quia uec
dida invcnilur ila perfeclus, ul non opecgeat ahe- cssc valel - sine illo. Sicut et tonorum inlcgriias,.
rius. Cur hoc, nisi quia invjcem sunt omnes virlulcs licel comparalionem nullani teneal ad semitonium,'
rcferend.fi, et pleciro .discretionis in consonanliam alqne ipso lamen nuilum sontim, qui juxia musicce.
aliernam coninuiiandce? Jmjus nanique consonanticc artis auctores.proprie consonantia vocetur, efiicii.i
pieclrutn, discrclio est yjrlulum. SJye enim dialessaroiijSive diapenle conspiiniiliam-
-: ': :- "CAPUT XLIV. dj.cercvelis, sine senilonio nequis, de diapason-verur
Qiudis el guanla repcrialur Itarmonia inlsr viiam rLde superfitiiiin est dicerequia, conslal ex.ulro.que. Qna;
inonasiicum el scecularcin, Velus et Novum Tes-fl- '• re iiilelligi datur quia, sicul semitonium conso-
iiienli;in,.corpus et animam, diversoruinque henii- iianii_e neccssariuni esl in melodia; ita conjugaliuin
-i.Onsidius? Etipjtlemcnlaiieccssaria sunlin spirilali vita.
Progrediamur et ultra, diccntes qu_e conspnaulia. Nolandtim vero in his, qnia, elsi non pmnia ad;
slt iiiier ccenobialis ei saecularisviiaehomines. Igiiur, rclalivani consonaiitiam, ad probalioiicm lanien,'
iienjineni in coenobiali vita positum reor ignorare omnia conyeniunf. '-.-.
qiiia mullipliciler- egeal srecularium Iipmimim..ad-. Picelati namque qiiilibct, excellenlioresque in.
miiiistralione, Quomodo enim vel vicJum vel vesti-: sfeCulo, ut domini, patres, magistri, diviles per.
lum seu ipsuni habiiaculum sibi aptum possct ssjbditos sibi el paupcriores jngiler; probanlur :.
habere, nisi. ex srecularitim alicjuonim labore ? qiianla yidelicel eis cura prrcsint; quali fide nutriant.
Unde omnimodo pensandum cst.eunclis in ccenobiali et succurrant. Subdili vero, qualiier prrclatis qbc-.
proposito constitutis quia non solum sibi, sed etiam diant; el pauperes, qualiter sufferanl paupeiialcm,
ijiis qui hujusmpdi siipplementa prcebent, refcrcnda c.um diviles onini modp fulciri jicrspexerint. '
csl corum spirilualis conversalio. . Ideni inler conjuges et virgines agitur. Magna.
Similiter bomines cuncti in s_ecularibus negollis uamque probaiio erit in iilrisque. ln conjugibus.
posiii, jugiter pensare deber.l qiiantum indigeant C ^ qiiidcm, si se congruis temporibus rile coniineanl:;
spiriialhim virorumorafione : ne, inter dejicias. vcl cum et-virgines eadc.m' fragilitate circumdaios,-
ciiras vei pericnla innumera prrcscntis vilce depressi,. eisdem passionibus tenlatosperpeluam babere casli-.
aiternre sabilis gloria priventur. moniam agnpscanl. In yifginibus autero, si, propositi-i.
Cumque ab ulrisque brec necessitas pensatur, ct sui excellentiam jugiter attendenles^ curent ne relro,
—prp Dei-amore alii-ab -aliis adjuvantur, ijtiasi alier- - ^cadant :- quahdoquideni roullos licilo matrinionio -
nanies soni inviceni suaviter resonant: unus qiiidem copulalos, aut sub continenlia debita yivere (t|ure
spiiiis superius, i.d cst spirilualiler; allcr vero . Dco laulo acceptior cst, quanlo liberius relaxari,
jiiferius, id cst srcctilariter. Ncquc enim ulla fil potesl) vel prorsus, vila saiculari rclicla, pro amore
coiisoiianlia, nisi ex aliqua suimet dislaniia, Dei desideria carnis cunciarcspuisse atidiunl.
Magr.a eiiain dici potesl consonaniia, Vcierisac. Probantur et aliier virgines alque conjugcs. Ep.
Kpyi Tesfamenli convenientia. Nisi cnim-in Yeteri qniJem mpdo virgines, si altendant qufinias grn-.
pra;dicla fuissel graiia Novi, nemo per fidem in lia.riimjiciioncs Dco pro lioc debeant quod, eos ad:
Kovo poluissel salvari; quia omnia fidei argumenta sublimissimiim virginilalis gradum per iuspiratioiiis.
sb anleccden.ibus rebus sunl assunienda. El, ut sua; graliam eligens, ab innumeris lmjus srx-culi
'
sancftis Gregoriiis dicit, sequenlium reruni ccrtitudo ^* niiscriis periculisque cripcre dignaltis sit, ciim p!u-
prreteriiartim esl exbibitio. Utrunique igitur ad rjmos in eisdem miserjis posilos reliqncril.. Noii
aliiid relatum faclrim est uiniis consonum ; qtiia sohtm autem virgines, scd e.liam onincs qui, in qua-.
oiniiia qurc in Novo per adventuin Domini nostri cunque rctate posili, ad sublimioiis propositi arcem
"fesuCliristi sunt inrpiela, in Ycieri per-prophctas. peryeniunt, codem motlo probantur. Conjuges vero,-.
vel myslinas rerum species fuciant prccdicta. Ibl omnesque in sceculari vila constiluli , si atlendant
nainqne ejus incarnalio, ibi cjus passio, illius resur- quanla gratia sil quod vel aliquibtis deliciis tem-.
reciio et ascensio.: eiiam omnia qnac.ab Incarna- poralis vitce ulla pietalis divince Jiccniia valeant sic
tione Doinii.iiusque ad .jirresens, ct qiire.in futurp uli, ut iamen ab a;ternae beaiitudinis participatione
sieculo, eveiiiunt, lcgur.lur aut aperle pra;dicta vel non excludantur; cum pluriniis vitleatur maxjmum,
lypicepra.iiguraia.Sed cuni consideratuf quanla si cum conlemptu rerum srecularitim, cum. contri-:
consoiiaiiiia sit.in prccdictis etimpletis; quse qup-- lione el affliclione carnis a.c sjiifilus omnigeii.ar
qu.e i.n fuiuris fial, facile polest credere quisquis postrcmo cum srevissima morle, regni co.lesiis p:u;
fiiehs, ''...; .',•.'- - tic.ipes fieri luerc.fiiil.ur . .,,.,.
123 crriTL"(i\T¥0":\ici.r S7ES5TERAMMI m
Ad lirrc eliain milliis inreiale inlelligibili posilus A '
} CAPUT XLYI.
rclinquiiur, qui i;on sectmdiim qualiiaiein sibi col- De diversis clici et noclis mysleriis el sigiiificalio-
laia;, vel in scientia seu sospitate, vel poientia a nibitst
Deo probetur quid jiro [cod. Lcnnb. in] ejtis amore Hucusque de numcri mysierio disserens, jam ad
agere vcl pali veiit. El quanta consonaniia, qna eortun quce deinue proposiia sunt, id est, diei ac
tiniis quisque jier aliiun probatur sl est intelligens r.octis, langiioris el medicince, copice el penuiia;
aui requirens Deiuri? myslcria explananda transirc cupio. Sed iila snpc-
Sol quoque, bma et fructtis lcrrce; volaiilia, nec riora, id es! dies ac nox, pro signi-.icaiioncvaria
r.oii universa aniinalia qure in aquis vel in lerra poiumtur. Dies namquc Jesum Ciiristuin filiquando
versauttir, dum nullaienus ad se seti propler sc, sed signiiicai, ul ibi : Nonne duodecim lioree sunt diei?
ad biimanos laiilummodo tisus condita subsislunl : (Jocm. 11). Ef nox diaboinm, ul : Nociem illam le-
consoiianiise profcclo velut immeri relniivi deser- nebrostis Ittrbo possideut (Job m). Inlerdum vero
vitml. Ex quibiis valel jirobari quia, sicut scriptnm dies fidem vel jusiiiiam; nox infiiielilaiem et iniqiii-
esi, nibil in lerra lil sine causa, sed lotum snb ali- taiem. Ul : Nox prceccssil, dies aulem appropinqua-
qua ordiiiatuui csi co;;so:ianli:i. vil(Rom. xni). Et ilcrum : Eralis aliquando leuebrev,
CAPUT XLV. ] nunc aulem litx in Domino(Ephes. v)..
B
De liarmoiiia, quiv i:i bcaiis obii.tct. Inicrdum eliam dies pio tranquiliiiate, et nox po-
Adhucde uniiis, har-innnisccaieslis scilicel, qua- niair pro teniaiionc vcl iriiiulalione. Ul:/« die
lilaic, quce lanio (iifiiciiior esl ad prtTereiiiium, maiitlavil Doininus miscricordiam snam, el noclecan-
qiiaulo miuus fabct uilum crfijiorale vel visibile ticiim cjits (Psctl.\u). Ac si apeiic dicatnr : In lian-
instiiimcutuii), diccrc, prout fides cxiiule capicntia quilliisite miseiieordia; divinas nolilia commendalur,
siiggcsserii, Tibct. Nihil eiiim alinJ isisi qi.oc!lides ' sed in iribulaiionc ejusdeiii noliiia; profectus pro-
caperc vaici, in:'e cuiquam dicere licci. Sen quia balur.invenilur quoque dics pro s|)iiilali, ei nox pro
scripliim csl: Fides spcraiidarum siibsnnitiacsl rc- canisili liomiue dicla, ul : Tuus csl dies, Dominc, et
rum, argumeiiium non t::paren:ia:n (liebr. xi); cl tua csl nox (Pso.t. LXXIII).A-csi ripeiiius dicereltir :
Doniinus ct Salvalor nosler, tii i;i Evimgciiolegilur, Ttri graiia, Domine, spiiitualis honio elficilur, ct ttio
plurima niysleiia coelcst;;'. per aliqua lerreunruni jndicio cai-iia.Iisesse permilliiur. Cum ergo bceclam
rerum cxjilaiiavii argiimcnla : Iiinc eiiam ego in- varie ponanltir, iiileliigi dalur quia et adhuc ali-
slriiclus ariuiror, ct credo magna ccelcstis liariiio- quam significaiionem habere jiossinl. Quani cliain
i:i;e csse argumcnla, oim.ia qua; ciisim ui.viciebujus • ex-meo addens, prccor, ne dedigncris audire.
vitrc consouaniiis, ct quee usquam exercenlnr in Nox igilur, ut mibi viriciur, non iiicongiue Yeius
rousiea aiie insirunicnin. Sicut eniin iu orgrmis vel Tcstamenluni, ct dics significat Novtun ; scdette-
i-;iinonocliordo, qure vidclicel prrccipua stnil in bti- nerani bomiiiis infaniiam vel coiiversionein r.ox,
jtismpdi disciplina, varia discriniina sonornni, quo- dies auiem maturos hominis annos et -mores. Quce'
libet modo se prreccdant vel siibscquanlui', pcr scilicel et in boc valcicconcoruant, quia, sicut Apo-
diapason ccc;diiiianiur : ila in coelcsti reguo esse stolus riicit : iYon prius quod spiriiale cst, seel quod
crcdo; ui, licei ibi pro meriiis diversis alier quhlcm e.nimalc(I Cor. v). In omnibus prrecedii animale cl
sanctiis ad altcruni qttasi sesquiociavus, id esi lonus carnale; sequiuir autem quod est spirituale. Sicut
inleger, aller verO, ut sesquiaher, isl est diapcnle; cnim iiox, carnalem utique vitam significans, divinu"
et alius ut sesijuiiciiius, id est diatessaron ad aliiun insiitutione jam prrecedil diem, qurcdesignat spiri-
referalur : tnnien omncs sa::cii jier cliarilaiis con- tualeni: iia et Yetus Tcslamentum, nec non teneri-,
coriian;, quasi per diapason, iihuin rcsoneiil, iiimm tudo annoriim simul et moruni carnaliier conver-
sapianl; sique eorum laus ct graiiarum aciio lam sanliafilfl «/cri/Kccof/.jprreceduiil; sequunlur aiileui
juo Dei ct hominis (qnia Deus bomo factusest) Kovum et rclas el conversaiio niatura, spiritualem
IICC1:0:1 pro omniuin srecuioiiim et elenicnlortiin , inielligeniiam soiiitcc. Magna ergo erat nox in mun-
g
atque rerttni cnusonantia, qtiampro gaudiorum suo- do, cum nulla pene nisi temporalia et carnalia
riim rcmuncralione, sempilerna (jiiasi qucedanibar- Jiona homines amabant. Magna nihilomiiuis iioxiu
monia habcns varias differenlias sanclilatis pro lioinine, quandiu millam habei vim raiionis et bonce
variis discrepanlium vocum modis; liabens eilani coiiversalioiiis. Undc his omnibus satis congruit
sanctiores quosque dispositos pro intensione; infe- oralio illa Zacharire : llluminare Domine, his qui in
riorcs vero pro reuiissione. lencbris el in v.mbra moiiis sedcni (Luc. 1).Sed et illa
Ilcec aiiiein itrt. esse 11011affirmo, scd, ut dixi, verba qurc in liymnis noclurnis orando canimus :
crcdo, sciens sciiptiiin : Vidcniusnunc per speculum Tu, Chrislc, somntim disjice; lu.rmnpe nociis vin-
in evii.gmale, lunc etittem, id esl, in fuiuro srcculo, cula; lu, solve peccatum velus, uovumque lunien
facie ad faciem (I Cor. xui). Et iteruni : Per faictn- ingcrc.
enim nunc ambulainus, cl non per specicm (II Cor. Ut autem hanc significaiionem a nobis prolatam
y). Piursumqiie : Quod octtlus non vidil, nec auris latiits replicemus el conferamus, sicut in primo
audivit, nec in cor hominis ascendil, qucvprcvparavit noctis lcmpore homiiies sonmo gravi, tain ex ncces-
Dcus diligenitbtis se (I Cor. n). sitnle naturali quam aliquo hibore dinrno, soleni-.de-
-125 DIALOG. DE TRIBUS QLL-ESTIONIBUS. '428.
primi, nullo galli canlu aul familiaris cur_e strepitu A eo qui prosperatur in via stia, in honiiue" faciente
cxcilati; ita et.in prima mundi selafe omnes pene iiijnstitias (Psal. xxxvi). Disciplinam Domini, Tili
temporalium bonorum carnaliumque. voluptaium lor- mi, neabjicias, nec deficias ciim ab.eo afgueris.
pore jacebant depressi, nullo spiritali galio vel cura Quem cnim diligil, Dominus corripit (Hebr. xn), et
perennis vitrc ab hoeletliali sonmo revocali. Quod quasi pater in fiiio complacet sibi. Quodcunqiie
scilicet ita esse aperli.ssiine Scripiura sacra testanle roanus lua potest facen', iusianier .opcrare; quia
probalur; qutc, exceptis ocip hominibus, omnes in nec-ojws, nec ratio,.nec scientia eruni apud infe-
tempore illo, diluvio inundanle narrat exslinclos. ros, quo lii properas. llenicnio Cicaioiis liif in die-
In lenera-eliam ariale vel converslqne bominis , btisju.venttilis luie (Eccle. xu), el ne lardes converii
uecdiun capacitas ralioms, necdmn vigilat ?mpr vilse ad Doniinum (Ecciu v).Quoe enim ajuveniuin tna
spirilualis; scd imminet adhue spmnus qtiidem ni- npn congrewas, quomodo iiivenis ca iii scuecliilo
mi_e fragilitalis et affecius srccularis. Deinsie, sicut lua? Fiji.mi, acccdens ad ser.yiluicm Dci, sla in li-
npcte nicdia appropinquante galli canltts aliquos cx- roore et justitia, et para animanr ltiam ad tenla-
cilat et ad uegolia hujiis vilse necessaria agenda li.onciii(Eccii u). t , :;,
provocat, ila ciiam in aetalis mundanre prccessu. Iteiji pluribus dicendum . « Gustaie et videie quo-
palriarcba; sancli prreceplis divinisinslrucli, pltiri- B hiam suavis cst Dominus. Bealus yif qui spcrai in
roos morial.es niore.gallorum coepenint excitare, ob- eo (Psal. xxxiii). Noiite pueri efilci sensibus, sed
servationesque yarias ir.sliluerc, qure tam aiiima; maliiia parviib cstole. Sicut cnim exbibiiislisniem-
quam corpori fuerani neccssaria. Similia de.hoiiii- bra vestra servire inimundiiicc el iniquiiati ad ini-
uis aiate vel conyersioue proficienle conslanl inlcl- qiiitalcm; ita nunc exhilicto uiembra vestra seryiie
ligenda. Tiir.c enim ralionali [cod.Cruc. raiionabili] juslilix in saiiclificalipnem, Koiiie .prudcnies esse
el spiriliiali sensti,- qtiasiqnodam galli canlu excila- apucl vpsmeiipsps, niilli maltim pro inalp redtleiites
-tus, incip.it inler Jioniun et malum discernere, ct in (Rom. xu), ct caniiscuram ne feceriiis in desitlcf.iis.
- . Siabiles eslote el immobiics, abimdanies in opcre,
quavis discijjlina proficere..
Post h;t;c vero.aurora. propinquanle magis magis- Domini semper, scieuies quia bibor vesler non csl
quc.galloruin canlus s.olet perslrepere, ei excussis iiiauisin Domino (I Cor. xv). Yigiiale, c.t siatcTii-
saipius pemiis adeo insolescere , ul, si qui juxlaeos fide,; virililer .agilc, Cl cor.foiiamirii : omnia vestra
ppslli adliiic forsitan quiescere yelint, yix ex.iinpor- in cbariiale fianl (I Cor. xvi). Ilumiiiamini sub jm-
luivis illorum cantibus posslnt. S;c nimirum,sic ad- lenii manu Dei, ul vos exallet iniemporc visilritio-
ventii Salvaioris noslri, solis videlicej reterni, ap- nis; onuiem sollicittidinein veslram projicienles in
propinquante, phirima proiJhciaiiim pracpnia ac eiim, qupniarii ipsi cura esl dp vobis (I Petr. v).
«Ipcuuienla perslrepebant, _eiomnes secqm co.nvef-, Cum ergp iiis ct bujusmodi verbis doctor quilibct'.
sa.nl.es.-ad cxstugcnduni cmendaiioiic inpruni ,exci- sludiosiis.audilores suos freqiicnfcr adnioncl, quid
ianles, -ycnliirum lolius pieiaiis et jusiilia;. dicm nisi galli ofiicium iinplel, auiiuiuians eis viam veri-
jirrenniiliabanl. Qiiorum- iinu.s dixit rParale viam latis.el lumeii graiire spirituaiis? Nam quanlo.phis
Dpmint, rcclgs fqcile semilas Dei noslri," quia revelar. -eos adyiriujum sludiarexcitat, lanlopropius saiicll -.
bilur gloriq Botniia (Isa.wA. Et post pauca idcm.:.. Sjtirilus gratiam onuii die clariorem sibi adveniu*
Ecce, inquit, Dominus Dcus noster in foniludiiie ve-. ram deniiniiaS. Ad extremuin vero, sicut orto sole,
niet, et bracliium.ejus dominabitur (Ibid.). Idcm qui onuiis mundus llhiminalur, ct umbra omnis cffuga-
stijira ; Ecjrcdiclur virga de radice Jesse, el flosde tur, ita advciiiens in carne.Dcmiiius omnes umbro-
gcrniiiie ejiis ascendel (Isa. xi). Asl aller propbeta sas Mosaiccelegiscrcremonias [cod.Cruc. supcrsti-
dixil: Ecce dies venient, dicit Dominus, et suscilabo Jioiip.s] -ad spiriiualis vil_e.hicem Coiiveriit, omnes
David germen justum : el rcgnabil, rex, et sapiens: idololalrioe superslilionesannullavit, omniaque in-se-
erii,el faciel judiciumel jiisiiliam in,ierra(Jcr. xxiu).; credentiiim corda tlocirinae stire radiis ilhistravit.
El-alius propbela : « Cumven.crit, inquit, sancfus Idem quoque intelligitur evcnire in human_e reialis
saiictoium, cessabit unctio. .1Eodcm modo creieri vel profeclus plenitudine. Tunc naroquc si. pfrece-
propheicc yaiicinanies diem verum, id est, Salvato- dentibus galli canlibus, id cst admoniiionibus ei
ro.iii nosiriim prccnuntiabant esse veuiuruni. docuinis spiritualibus, rileesl cxcilalus bomo, tanla
;Similia eti.ain quodam modoTn hominis cctale vel. sancti Spirilus gralia, qiiam pro exortp die poni-
profectu nialiiiioii evenirevidentur,. dum ei tam ex inus, in ejus corde fefulgei, ul, omnes cariialium
liumaria.insiiluiione quam divina inspiraiione omnis affcctuum lcncbras omniaqiie riiiiriilaiuepfospcritalis
disciplina exhibelur. Magniis enim el freqnens dici gaudia conlemncns, solaDei prrccepla tola virliue
potest galli caritus yaria admonilio et corrcptio, qua diligal, el cuin Apostolo dical: Cum essem pdrvicus,
indigel adolescens et ncojThytus; sed bujus admo- Ioquebarulpdrvitlus, cogilabam ul parvultis : quando
nilionis verba hic dicere volo aliqua, ut quis sil eiiim (aclus sum vit; evacuavi quee erant parvuii.-
spiritalis galli cantus agnoscatur aliquatenus. ; Hrec igilur verba apostolica, quia lam spiritualiler
DiceiTdiimnanique cst cuilibet audilori a doclore. quam carnalitef possunl inlelligi, ct mundimaB et
spiriiuali..: •'« Declina .'a malo, et fac bonum. Sub-; hunianse iclalis, nec non conversionis personce nplo
tiUus csto Doriiirio^ el ora eumTNuii cemulari in. coiiveuiunf.
127 -OTIILO.MMONACillS. EMMEUAMMl 128
• CAPUT XLYH. , viua in iioiniue Patris et Filii et Spirittis sancli
A
Qnid senstt mystico innuanl languor el mcciicina mergalur in fontcm, uulliim ibi regeiieralionis aci-
corporalis, quid copia ct penurieirerum, cic.? lur inysleriiim, nulla ibi percipilur remissio pecca-
- Qiiid atilem myslerii geral languor vel mcdicina toruin. Quapropier, ut fiat niysterium rcgcnerandi
corporalis, clarel satis. Imuiil namque languoi qnia, in aqua, agenda est sanclreTiinitatis invocalio prx-
sicut corpus languidum ad omnia naturte oflkia nc- nomiiiaia.
ocssaria erit iiivaliduni, sic anima peccalonun mole Siinililer in celebraiione missarum, ubi corporis
depressa ad nsillosvirtntum frueiiis explendos con- ct sangmiiis Dominici mysleria in panis et vini sa-
slal valida. Econtra vero, sicut corpus varia medi- crificio sunt tractanda, nisi ilia Domini nostri Jesu
ciure corporalis impensiouecuratur , iia eliam anima Christi verba, qurc ctim discipulis in ccena recum-
spirilualibus rcmciliis, i.J csl oralione.vigiliis, con- bens, panemque cl caliccm cis porrigens ; panem
tineiilia csclerisque virtnlibus curaia sanilaii reddi- qnidem : Accipile,inquil, cl. comedile cx hoc : IIoc
lur. I.ieoque qni credit qnocl"corpus possil langui- csl enim corpus meum; caliccm auiem : Bibile, ail,
diim curari, sc.iat eiiam aliquo modo aiiiir.am pec- cx lioc omncs: Hic esl enim calix sanejuinis tnci, qui
e-atricein jiosse sanari, si pro sahue sua subsiJiui;) pro tnullis cffundciur in rcmissionem pecccilorum;
iliviiuim fidcliler et diligcnter implorel. ' hnjusmodi, inquam, verba Domini nisi in CSIIIKP-'
I!
Copia quoque ctpenuria rerum victualiurii, eaneiii crandis panis et vini saciificiis a sacerdote dicanlnr,
myslcria geril. Kam sicut copia subslanlire coi'porn-: cadem panis el vini sacrificia in corporis ct sangui-
lis lretiiiani vitre prreseniis augei, solliciludineinml- nis Dcmini mysicria vivifica iransfigurari minime
imit; ila cl spiritualiuni rerur.i iiicremeiila percnnis siini.credenda. Alia cnini verba, quse anlea vel pos-
viice prcesiant gaudia. Et sicul penuria reriun ea- ica sacerdos inissas celebrans dicil, benediclioncs
riimdcm mosrorcr;; mcnti ingeril multipliccni, iiti vel laude.ssive oraliOnesvocaniiir ; sola autem pra>':,
spirilualis vilccdamna seierna tlainnationis prcefig:;- n.issa Domini noslri dicta (quibtis corpus et san-
rant lamenla. gninis sui myslcria, iii psine cl vino designaia, per
ILcc ct de rerum mysleriis pro excmplo dsxinuis, se commendavit ac in sui commemoratione fieri
ut simililcr cxquiras mysleria in ccetcris rehus, praacepit) transfigurationem d vivificalioneni eo-
senliasque quanla liene agcndi facultas sit in cie- runidcm mysierioruin, in bostiam veram, perfeclam
menlorum simui el reruni figuris mysticis iiiqui- et immaculalam per sacerdolis cujtislibel officium
rendis et credcndis. invisibiiiler operanlur.
'
•' CAPUT XLYIIf. _. Sed ut nulli incredibile videaiur quotl per verba
, divina cadcm
Elcmcnla rcrv.nt,ejttceper divini nomtivsinvocaitonetn mysleria eflicianlur vitalia, recolatip- :
coiisccrantin; non solum mystica, sed el'sancla et sum Dominttm disciptilis suis dicenlem : Verba qucs :
: saluiaria sunl. Hcvcad ultnris myslerium congrue locutus sutn vobis, spiritus ct vita sunt. Cuni ergo
ac apie assumpta sunt, etc. verba Dominica sjiiritus sint et vita, quid mirum si
. Aslliiic qnoqne dicendum resiat quale in consc- q.iK-ibel elejuenla in inyslerium assumpia per ea-.-
cralioiiibus myslerium cxistal; cujus exs.niplum dem e-ficif.ntiir spiritiiaiia et vilalia?Ubi nolandum
habeiur in ominbus qucc rite consecrantur a sacer- summopcfe cst qtiia mysleria ornnia per divini no-
tiolibus, ut oletiin, sal el aqua, fons baptismaiis ip- mihis invocaiionem facla, spirituaiia quidem dicl
saque elemcnla liosiia; salutaris. possinl, pro eo quod spirituaiiier consecrentiir c:
II. Cur, qureso, h:cc non cum superioribus admi- fide sola percipianiur; nulla vero vilalia vel vivifica,
scenda decernis? si quidesn, juxta ratiouem tuain, nisi sola Dominici corporis ei sariguinis mysleria.
oieuin, sal el aqua, jiaiiisqtte ct vii.tim, qsicesunt Kam qtiania inter verum corpus et umbram ejus
hosiircdiviiireajUnni.a, milri videritur inter elemenla; im-aginariamconstat distantia, tanta creditur esse
consecraiio vcro i.iier res dcjmtaiitia. infer illa caeleraqueniysleria. Cujtis rei argiunenlum -
; 0. Yiiius consccrationis scpnrat hrcc a creieris..n exinde poles caperemaximum, quio, cum creiera sa-
in cunctis namque rebus et eleinenlis viins liujiis hitis mysteria sumentibus vel habentibus ea solum-
niysiciiuni aiiquod quasi naiurale inest, per quod modo sint remedia, istud vero mysterium singtilarc
uiiusquisque ad viiam ftituram instrui potest. non solum celebrantibus, el gustaniibus, sed ei
- Qiiiccunqne aiueiii elemenia per divinam invoca-• cunctis fislelibtislam defunctis qnain vivis adeo pro-
lionciii ccnsecraniiir, non soluro mysiica, scdetiami ficit, utet vivi in infirniitaie vel tribulalionc posili,
saluiaria ct sar.cia esse credunln.r. Unde jure stiiil qtiamvis procul exislanl, ex hoc levamen senlianl;
seorsum ponenda quoe tanla secernit differeiiiia. et defiincii, sicut sacra Scriptura iestattir, pro se
Qiiia vero eadem solummodo discernit consecralio, offerri ejusticm myslerii hosiiam per visiones appc-
r.ite Siib ejusdcm consecralionis ponunlur my- . lani. Et merito, quoniam, sicut unusquisque per
slerio. bapiismum in Christo renascilur, ita et per corpo-
- Sed ut •mystica saluliferaque sit consecfatio om- ris ac sanguinis sui sacramenia reficitur, ne deficiat
nis, scmpcr agenda esl per divini nominis invoca- in via, quaiidiu peregrinalur a palria; et.ul in uni-
iioncm, ci per sacram yerborum divinorum conime- tate corporis ac sanguinis sni fide ct pcrceplione
pioraiioncm. Nam, nisi liapiizandus jiiAta verba di-.-.'• unum sit. Sicut ipsc dixit : Qui mar.ducal mcmn.-
in DIALOG, DE TRIBUS QU_4sST10NIBUS. 150
carnem, el bibit meum saiiguiiiein, in me manel, et _\ , autem probatio maxime per .mysleria divina agiiur,
egoineo.'
' quia eorum viiiulem fides sola argumenlalur.
Inlerhrec etiani considcrahdum eslquam congruat - Per diflicilia-quoque uniuscujusqtie fidcs probalur,
elemenla ad sanctissimse oblationis mysteria siiit. sicul Abrahce. Qui cum rem difficilem sibi a Domino
assumpla. Sicut eiiim panis corporalis exteriorem i proinissam audircl, mox absque diffidenlia credidii,
hoininem maxime conforlat, el viuam lauifical, ita non considerqns, ut Apostol.us dicil, corpus. suuin
-Cliaincadcin verborum divinoruni virtute sanctifi^ emorluum, cum fere cenlum csset annoritm, ct emor-
cata aptissinic illius figuram exprimunt, qui, inte- iuam vuioam Sarec. Sed coiiforlaluses! in fide, dai:s
liorem lioniinem conforlans, dixil: Egosum panis gloriam D_eo_pleiiissimeque sciens quia queecunque
vivus,cjuide cmlo descendi. Si qiiis ex hoc pane man- promisi! Deus, poleits es! el facere; ideoque repulatum
ducaveril, vivel in cvteriniiii.El ilerum : Ego sum esl illi ad jusliliam (liotn. iv). _
viiis vera. Quia omnes ad se conftigienles conforiai, Eadem etiampromeruit, cum, Isaac filium siiuni,
diccns : Vcnilead me onuies qui laboralis et onerciii' super quo sibi scmiiiis muhiplicandi facta est pro-
estis, ct cgo reficiam vos. Ilcmqtie : Si ejuissitit, ve- missio.jussus ofierre, non distulit proptcr promissce
nieilad me, etbibat. Et, ut vulgariler loquar, ciyus- posterilalis efleclujn, nec proplcr ipsius rei diflicui'-
cunque elemehli rcfectionc exterior Jiomo maxinie: f] ] tatem; scd tantum quod jubebatur sluduit iliiplcre,
coiifoiiatur cll-eiificalur, ejusdein vocabulum Chri- % , credens filium moriiuruin posse resuscitari, ut in eo
suisinterlorem homiiiem corifoiians el reficiens ap- impleretur seminis muliiplicaiidi promissio.Tlaque
lissime soiiitur. - meruil aridire . Per
memetipsumjuravi, dicit Dcmi-
Sed cum de riiyslcrioruni ccelestium viiiute loqui- nus, quia fecisii rem hanc, el iion pepercisli filio lua
rinir, coiivenit ctiani aliquaieuus explanare ciir aqua uniejenilopropler me, benedicam tibi; el benedicentiir
ciiin sacfre oblalionis vino nsiscenda sit in crilice. iii semihettio oinnes Iribus lerrw, quia obedisli voci
mea! (Gen. xxu).
Iliijus crgo causam admisiionis paucis expono vefbis,
Idem quoque fidei meritum oblinere videniur qui-
Quia igiiur Cbrisli de lalere perfosso in cruce ma- .
havil parilcr sanguis et acjua, sanetorum Patriim cunque voluniatem propriampro Dei aniore fran-
dccrevit scnteutia vinum semper aqua misceri in gunl, vel-varia viiiorum iricenliva per Dei gratiani
sc superaiuroscreduiit. Quanto enini hcec suut diffi-
liiystcriis Clirisli, ul quce simul eum sanguine
Clirisli fliixil, in cjus ctiani sanguinis myslerio mi- ciliora, laiilo prrcmia nierenfur majpra.
sasieiur. Ilcecquia sunt nota,breviierperstrinxinuis Quomodo autem.fides ciijuslibel probeltir per ad-
versa, plurima sanctorum maiiyrum leslantiir ceiia-
ipsa. ..-'''.( C miria. Fide namque ita fuerunt muniti ul nullis pce-
CAPUT XLIX.
naruin vel adversitatuni afflictionibiis possent vinsi,
ExpoMl Olhlomis ejua riilione adhecc lalius exponcnda sicut scriplum est : Sancti per fidem vicerunt re-
dciatus sit, pluraque dc fidei efficacia subjuncjit.
gna, elc. (llebr. xn).
Jlis. ilrique de mystcfiorumqualilale jirolatis, Ecce audisli quanta bona fides operettir, eiqiiit!
prccor ul, si fidci sacra; conlraria miniinc vidcaniur, inlcr alias viruites mixta merealur. At;di ctiam iuine
pro niilla vcrborum rusticitalc vcl mca viliialc re- quia jjleruirique eadem fides, cum desil facultas alia-
spuanlur. Si vcro, quod absil! lep.erianlur errore rum virtutum, sola ineretur regnacoelestia, sicut do
aliquo iiiyob.ila,corrigantur, qurcso, inlc.niioncpuia. latrone legitur. llic-enim, cum nihil boni aliud qtiam
Yeruiuiaiiieii spcro quia nequaqiiam niuitiplici tra-.
crederepotuissel, per ipsam fidein, quain Deo exhi-
dilus siim crroii, cum lani sancla Cl priccipua de bere
poiuit, maxima perennis vitee prajmia prome-
mysteriis divinis crpdeiida jirotuli; -quia scripiiim ruit (Luc. xxiii).TIuic simile quid in vita Palrum
esi : Ncmo polesl dicere Dominus Jesus, nisi in Spiriiu invehiiur.
saiicto. " : Erat nanique, sicnt ibi legitur, nieretrix qucedam
Porrct intentio et causa dicendi ha_c fuit liujus- mullos hoiniiies trahens in pcrdilionis fovcani. Q;ia:
modi. Cuiii enini supcfius dc facullaie benc agendi 0> duiii a inonacho quodairi, fratre scilicet suPcnrripe-
vaiia ratio agereiur, probare volebam qiianla et jam returel ad poeisileiitiaiii provocaretur, mox obeiiens
faculias cssct benc agcndi in viiiute fidei. Nam frairi suo. reliquii cunctas soliti cfiicinas peccati.
qiiauio lalior el perspicaCior est ad arcana qucelibet Cnmqueegredcrenttir pariier fraler el soror, videns
capieiida fides, lanto ampliores bene agendi babel monachos quosdairi sibi obviare, dixil fraler sbrori
vires; sed lamen non ita vires snas exercet, ut nulla cbara;: Secede paululum de via, donec turba per-
paiialur opposila vcl conlraria. Perfidia namqiic om- iranseat isia, ne nos incongrue coinmeantes scanda-
nisque error ei opposiius senlitur, dum fidelis quis- linn patianiur videntes. Quo facto pOst pusillum re-
qiie yarias crroris spinas lam in se quain extra sc vocaia est ad illum \cod. Cruc. per illuihj. Eamtis,
ortas paliiur. juxta se qtiidem, per subliles infideli- incjuil, precor, in vicm nostram, soror. llla auiem
iails cogiialioiies; extra se vero per aliquos seducto- non respondenle, qucerens invenit eam obiisse. TJDC
res. Sicquefitutunusquisque, peraliquasfidei pioba- nimis conlristatus retulil rem sanctis Patribus. Qui-
tus conlrarietales, quot' modis potest eirando male! btis pro ea orantibus, re.velalum esl cuidam colilus
agere, lot tr.odis vakat credendo bene agere. Ha;c: quia pro fidc lanium et devotione exbibilu dia_!s'eri.
m OTliLOM MONACHlS. EMMEIUMMI !52
ei Detis oriuiia delicta, et posi hanc viia.__ requiem A Bene docens et rnale vivcns viriutes, qiias prredi-
sit adepta perennem. cat, moribli:;infamal.
Q;ii efgo e-.ipiJCliristum imilari, habel uiidique Bcilum optinium agilur, cum sjnrilus carni ad-
exempla bene vivendi; habet eliam ex aliqtia parte vcrsaiiir.
faculiaiem bene ageudi. Crctcrum onininn errai Brevilas vitre prrcsentis pensariiia est ab iiniversis.
qui per pacem et otium se asseqiii iriumphurii Cito in ciiinina majora corruii qni parva pro i;i-
pulat. liilo dticit.
II. Quain variis plena dapibus constal luamensa! Ctiram in rebus mininie necessariis agere pecca-
Kam cum.pei'paucis recreari postulo vcrbis. lum esl granie.; .
Mox mihi divcrsa doctrinre das alimenta. Caput est discordiae qui ex communibus propria
Hanc igitur cooiiam caiesii dogmale plenam studel facere. ..-...-
Qui bona ciincla creat solila pietate rependal. Deo nihil mali esl inipnlandum, quandoquideiii
L. ipso malo tililur ad bonuin.
Moralia, mclraet. senicnliev. DifScilecorrighur nequitia quam concipit quis in
Anle Dei viilium.nil pravi constat inultum. jitieriiia.
Aut-quis sponte sua mala piiiiit, sive coatitis. R De peccaloiri pcccatum corrimnlqui Detim timcrc
Bellalor fortis, qui se potcril supcrare: , el amare negligiml.
Besiia crudelisesi. cor pravse mulieris. Eleeinosynainillam Dcus cxsecratur, qua; ex ra-
("k.mmiiiiismoiiiiis communitcr est abigendtis. pina piccbciur.
Corrigc le priniiun, qni rector sis aliorum. Errat facillime qui non cufal quo reclius pergal.
Doclor peifecltis qurc rite docet priiis iniplei. Ex alierio perieulo sapiens se corrigit el ernen-
Diviiite verce siin.l virluluni bona quceque. dal.-. '...-'."'
E.oquinm sanclum preiiosiim fit siipe.r aurtini. Frusira pro salnte corppris labpfatur, nisi simnl
Est qsiasi vas vacuuin, eui cura riecsl ajiiniafiiiii. aniuifc salus cbiinealiir. .
Frnciibus ex propiiis.arbor cognoscitnr omuis. Failitur oiimiinodo qui sjiem suain ponil in lio-•
Finis proecepli oonstai dileeiio Cluisti. - mine-vciin hoc sreculo.
Granrie seelus grancli studipdebel. superari. Facile offendit qui 11011optimis, sed pcssiniis
Gratia sisla Dci quosvull facit aha mefcri. placere cupil. ..-."
llorrida belia ger.il qni paeis feetern spernil. . Gu!;c et liixurirc dedilus comparauir jumer.tis hi-
MiKienieslerne uequeunl siibii ibcorirel sipic:ii!biis.
'
^
Impia qiirrquc sttiieiiS ncqiiil in Chrislo fore prn- Grave est peccaf.nn tuide aljq.iis pcccandi _umit
InvidiiE plenns super omnes exslal egenus. jtlens. . cxenipliim.
Ghnros iiemo suos Christo prccposieredebet. . Gratis a Deo data gratis etiariTstnit ab hominiLus
Lux relCrna |iiis, lenebrre sinsl semper iniquis. danda. •':
Liinibos prrccingii qui caniis vola rcstringil. - Hoc siudio converli qnisque debet ad boria quo
Magua quies aiiimi vilarc negpihi miindi. operaliis csl niala. - ;
Hors inala vincetiir, si jugiierante limettir. -, ' Hiimiiibus ct fidciibiis divinre legis niysteria pa-
Kon poierit dici quani nuilla sil ars initnici. tent; siipefbos aiitem et iiifideles laicm.
Ke tardare yelis,.si quem conveiicre possis. Homincs plns qiiam Deuiii limereiion est religlo-
0.qunniis curis mens indigel omnibus lioiisl nis Cbrisiianac. ' • • ;'
Orandum seinper. ne scducamur ab bosle. Tlseresel propinqtuis est spirilualis amiciis.
Pcccans qitplidie sludeal se mox reparare. Ignis concuj)iscenti;c carnalis quanlo diuiius ar- :
Prrrceps ad risum prccceps qtioque fcruir ad -iram. dere permiltitur, tanlo diificilius exstinguiiur.
Quain lenebrosus amor, quo lucis sperniltir Aucior! infirmitas carnis si paiienter suslincalur, est
Quanium plus vrileas tantum sub.niiflere Clirislo. quasi purgatoriiiS igiiis. ,
Uara (ides hpnihii Iribuenda est, prodolor! onmi. Juveni nil magis noxium inveiiiluf quam tit vo,-
Rex pius ei justus sludet hoc quod dicilur esse. lunlatem propriam sequatur. -
Si vis salvari, nil. liui.c [cod. Cruc. hinc] prccpone Injuriam magnain Creatori facit qui crcaturam
[sahili. ullani plus quarii iilum dihgit.
Srepebomim cupihiusqtiod mox nos nplleprobamus, . Laudis humaiice avidus divin_e retributioriis re-
Terrenis inbiaiis vix spiritiialia.credit. spuil riumus.
!Telsesum crede, cum cernis quemque dolere. Longo usu Jiscendum est <[uando cuiqiiam loqui"
Uiilitalis amor eito suadct quid sit ageridum. vel lacere •conveniai. .
Ut lapis omnis liomo, r.isi mollis agalur ab alio. Lieet multis vita tua placeat, tibi placeie non
Yisiiigens aniini nuliius lainie inoveri. debet.
. Arrogantia, quae divilcs in opibus_,exloliil, ipsa Laleniem superbiam nil magis comprimil quam
.quoque diviles in verbis srcpissinie subvertii.. culpa pateiis.
, Ardua scientira dcr.a humiliiate indigenl niasitna. . J.ipres et studia r;ctorum,'ex qualitate.conspi-
; Amor Sicculi conlemplus est Dei. ciiujtur subiliicrum. -
133 DIALOG, DE TIUBUS QU.ESTIOMBUS. ioi
Mollis et dissolutus non vir, sed mulier est di- A , Saius esl divitum subvenire necessilatibus pau-
r.einlns. peruni.
Mulicr dans opera virtuii vir potest dici. Sttmmi Principis niinislri imprimis sunt prnvi-
Miliiis cuji.islibet foiiiludo non agiioscilur nisi in dendi.
bello. Superbia sola corrumpit omnia bona.
-Xesciipene qsrid labor.sit qui imuquam conlra Scripiurre sacrrc meditalio meniem retrahit a
spiiilualcs nequiiias ceiiarc sluriuil. cogitatu noxio.
Kemo se peccantem credal ideo minus punicndiim Tenax vel prodigtis nimium, ambo in ur.iim ni-
qnod nmllitiidiuem iiniteiur peccanli.um. miclatis confiuuut viiium.
Nullum consiai mahim quo Deus non utaiur ad Tempcratum omne lam Deo quam hominibus cst
aliquod bonuiil acccpiabile.
Kegligentia ei oiiositas bominem ad intcriliim Tepide vivcnles Cluisliani diflicilius coriigiinmr •
ducunl.. quam pagani.
Omnis dies veltit ullimus traclnndus est. Tacere qui nescil, ncseit ct loqui.
Oraiioue conlinua superaniiir viiia. Yiaiorillc slullus est qui in ilinere, amccna prata
"
Oculi pelulantcs, cordis luxuriosi sunl prodi- conspieicns, oblivisciiur quo-lendcrc disponebat.
tores. Ubi non esl limor Dei, ibi regnuni pcocaii.
Ojsere nielius quam verbis Deus prtcdicaiur et " Viclus ab uno qiiolibct viiio cito labilnr in alia.
laudatur. Yoie.iisrelinere sanilalcin nulliiis irrideat infir-'.
'
Posiii in deliciis attenriere nequeuv.t quania sit milalcm.
pcena perennis. Ullra moduni sunt delicali qui nulla advcrsr. vo-
Parentes in lanltim diligendi sunt et bonorandi lunt paii.
qnanluin illi subjccli sunl sunimo Palri. EPILOGUS OPERIS.
Peccaium peccalo adjicitur, cum id qttod nequi- Isihic conscripta lc.gcnies sii;)p'.iciier posco ne
ler geslum cst nequiler eiiam defeiKiiiur. . solummodo siiperficiem veiborum, qua: alieubi for-
. Pluriini infaniiam, pauci vero realus vereniur siian prolaia suiil incongrue, sesl poiius aiiendant
conscieniiam. in:i::ia senlentiartim, scrtiianles si qua in eis re-
Qui nimquam didicit subesse, nnlli poiest rile periri possii sedificatio auimaruni. Quid ciiim illa
prrcessn. pro.iesl leclio, in qua Icgens nihil aliud sludet, ni-
Quousque iiomini non displicenl mala a se faela, _ bii invesligsil, nisi ul scriptorem vei diclalofcm
Tcgnaut in co vilia. repreliendal, quasi ipsc.Ianla; sit scientice nl iini-
Qure quisque velil mctere prius debet seminare. . nia possit reprebendere? lmjusmodi igilur lecior
Qnantum quis in liiimililale profecerit ci casti- qssopliisaliis paral.rcprelsensioiiis fovcam, co citius
tale, lanluni Deo appropinquabil. ipse incidil in iilam, raplus vitielicel subito iu
Uaiio bumana quot perversis- cogilalionibus re- rcjirohum sensum quo seducius aut secrelo aut
niliiur, tot coronas cceleslcs promeretur. cliam publice aliquod conunili-al peccatum. Undc
Resurreclio prima est resurgerc a viiiis in bac omni erranli prius compassio quam rcprebensio csl
Tiia. adbibcnda, juxia illnd Apostoli : Quis iiiftrmctlui; et
Baplores alienarnm rerum ipsi quandoque ra- cgo non iiiftrmor? (II Cor. x.) El ileruin : Aiicr
pientur ad interitum. allerius onera porlale, ct sic adimpiebiits legem Cliri-
Rcprobi in boc scecnlofaligantur desideriis et in sti (Gal. \i\
fultiro lormeiitis.

OTHLONI SDMMA DICTORDM DL. MYSTERIIS KUMERI TERNARIl.

Quanta oona in trinitate consislant?

Agnosccns omne bonum. in trinilale consislere, 3D diu ad Cbrisiiim minime eonversi fueiiinus. Tres
slndui explanare, quo modo lan.nm bonum agnosci quoqne diversiiales in onmi crealura consislunt.
possit. Scd impriniis dicendiim quod etiam priuium Aut enim csl ralionaiis, ul angeli et bomo ; vc.Jani-
cst, ct sunimtim cunctisque fiuelibus maxime aiien- riialis, ut omnia quseflalu viiali s.ine raiione poliitn-
dendum. ln tribus naroqiie personis, Pairis, et Fi- tur; a;H neulrum babens, ut lapides el ariiores.
lii, ct Spiriins snncli, Trinitas siimma consisiii; ct !tcm trcs suntgradus sanciitalis. Primus quiiiem,-
exinde omne bonum incipit. Deinie vero alia ccipio qui el inaxinms, conslans in yiia virginali; sectm-
proferre, in quibtis triniias aliqna simul inveniitir. dtis , in viduali; ieiiins, in conjugaii.
In tcrnario quippe numero ati imagiiirsi Dei refor- Iiem ircs suiit qualiiaies homiui'.m (ji.iceper im-
nianmr, qui per primi parenlis peccalum hpsi sn- nic.-iiii disiiiigiiuhlur. Qiianim prima consisiit in eo
iiiis in binarium; in quo lam «Jiuinbrcremus quan- numero qui dividiiur solummodo in icrr.ariura ut
ia" OTIILONI MOKACUIS. EMMERAMMl 133
uovcm, quique tam arigelos quam bomines arigeii- A /. " Sunt etiam ires virtutes, Id est fides, spes, eiia-
cam viiain seijiienles signilical; alia in senaiio, qui ritas : in quibus omnis spirilualis viia el inci|iit, et!
quoqne el.dualitatem etirihi.aleiri.recipit, in vitiis maximead perfectionem tendil. Per ckariialciu
diu jacenles, sed landem conversos; teriia binnrio eiiiin omne bonum pefficilur. -
aliisque nunieris iluali_alc.il tatiium recipieniibus, Hccc igitur ac his similia spirilualis inielligeiiisaj"
per quosiii nialo perseveranles signilicantur. dicia, qure ih libris nieis iriveniri possunt sciipla,
Stiiil etiaiii tria gcnera opposiiorum, iu quibus et invesligare et scribei'e studiii, cuin liiultos pTu-
qiianla niisericordia, Doiniiii sit in homines vaiet denlia; sseeularis amatores cernerem occupalos in
satis agnosci. Quorum scilicet unum in diaholo sc^ sphera; et horologii "et asirolabii labore, nec noii iri
eiisque.ejus semel peccaiilibus el tanien scniper varia sleliaruin contcnijjlatione. Qucesciliccl quam-
(lamns.tis consistit; aliud vero in bominibus qtiibus vis et ego dicere possem, pro co tauieii quod iii
ftut lmlla sahifis s._ernfe coguiiio :data esl, vei qui illjs laborarites inspexi deficere in via Dei, id cst ia
scientes non ita a Domino currigunlur ul veniaui dilectione Dci et proximi, in hunijlitale aliisque vir-
mereanlur; lertium est in juirieutis quibns mill_t ttitibus, ariimum niclnn ab cis averti.
ratiopalis scieniia dala esl sicul nobis. Si igiliir hcec " Et ut hoc meliiis credalur qiiod de priidentia; sce-
iiia ppponimus nobis, qui licet quotidie peccemus, ' culaiis amaloribus jam dixi, exeinphim referam ce
venia tamen noljis csl proniissa; si pceniieiitiam qiiodam homine prae muliis prudeiuiam S-ectilarein
ygamus, •tunc ineriio dicemus quoniam iniseiicouiia sequenic, niiliiqueiiofissimo.ilunc haniqUelicelper
Domini plen.a esl ierra (Psal. xxxii). niultos amios docuerim bene scribere, rccte jnxla'
Item tria argunientaiiiveiiiuutur, in quilius ctui- grammaticaro legere, rite juxla Bcclii monochofduin
cta-Dei ilagelfav in hoc sceeulo facia, bOna ci pia psailere, sa;pissimeque eum monuerimjuoecavert. rie
esse probantiir. Unum quidein est in bis ijui mli- ri prudeiHia srecuiari tlecipsfeiur, licet etixnf isnta
luiitiir ad scbolahf vel.ad'quamlibef aiiein dlscen- - sibi beneficiaexhibueririi, u't neqiiearit facile enar-
dcrni, quam.nenio sine flagellis discere vaiei; aliud farj;iiiveni"laiiien in eo quoddam gerius sajiieuiice
esl iii his quibus pro iulirjiiilale superanda amaii- quod ct dictri cl aiiditu coustal niiserabile. ;ldeol
tudo. mcdiciii-C exbibeiiir magna ; icrlium vero esl autem lioc genus sapientia; appello, qriia ijise pro
in his qui ad tantam sluliitiam proninipiuit, ut i':e- sapienlia.fecit et adhuc facit, til scilicet milii ina-'
tjiieaiil aliter ad debila jiira subdi nisi v.iriis modis lum pro bono reddal."
fuerint afflicii. Hujusmodi igitiirflagclla ciinr Tuev '_ Postquam igiiur illum inslruxi, sicut siiperiiis
rint ab lioniinibus gesta, nemo periioruin culpare P ( dixi, ttinc ipse, jusla rilum prudentii» srccularis
solet illa. Uiide el divina flagella lanto minus suni elatus, non soliun ea qu_e ego illi de commuiii rc-'
culpanda, quanlo magis Deus estbOrius; quia sicut gula monochordi dixeram,'sed etiam hoc quod qrii-
scripturo est: Nemo bonus; nisi solus Deus. dani Patres scfibendo -prolertiiii contenipsit, ct
Siinl et tria lempora, id esl pr_eieriturri,pra;sens pptenter in carmiiiibiis aiitiquis, alilcr quani' inihi'
et fulurum : iii quibus omnc qiiod fuil, et esf, qtiod- Tectuhi videreiur emendavit. Tunc ego pxitans euin
'
quefiet, relineliir quasicollecium. .'. aliquid reriiinisci quaniam beirignitateni sibimef
Tiibtis quoque niodis Deus ad nos loqttitur in exhibuijS-Cpius illum adinpuui lam scrijjlis qi.iani
Scripfiira sacra, prohtintiando videlicet, et admp- dictis til aUendere dignaretur quia noii coiivenii.ct
neiido,' atqoe increpando.lbi eniin prOiiUntiafuroni- fam insolita etiihperita emendalio. At ille, a"dmdrii-
nibuVqu.-e bona vel riiala sint, efqua; gioria bono- lionis mece verba pro nibilo dcputaiis, ui senicnjia
ium vel poena roalorum reposila sil in futufosceculo.' -smrpermansil. Cuinqrie siipei'"bacTe querefer, si-
Ul in Evangelio : Qui credideril, el baptizciltisfueril, biquc querela mea a quibusdam 'siiis alque riieis
salvus eril; qui aulein non.crediderit,xondeninabilur. .asnicis denuntiata fuissel, loquebalui' ila de nic"
El in psalmo : Cuslodil Dominus omnes diiigentes quasi nescirel quis essem, ve! quid vellem. Tanlam
se,et omnesjpeccaiores disperdei. Tbi exiahi onroes jjigilur negligeriiiam a prudeiilissiiiio airiiComeo niilii
adiiioueniur ut fugiant a malo, faciantqrie bonum, . faclamidep bic patefeci, ul, juxta boc qriod Douiimis
Ut iri Evangelio : Vigilale otnni ienrpore, ul eligni- - ' in Evan.gejio admoiiet, dicens : Si pcccaveril in ic
hubeainini fugere qum veniura sunl. Et in projiheta ; frater luus, vadeet corripeeum inier leipsum soliun;
Qiicvriie 'Dominum, diiin iiiveniripotesl, etc. Eodem' usquc si Ecclesiam non. audierit, sil tibi sicul cihiii-
iriodo iiicrepariiur ibi omries peccaiores cur in maii- cus ei publicanus, ego elians Ecclesise dicerem quid
chuis Dbmini sint iiiinis negligentes.Cuj'us uimiruni' erga m'efecisset ifater meu.s, ipsaqiie judicaret quiri;
hirrepalionis verba proferiinlurita : 'Ul qttid dilieji- inler nos agendum forel. Nam quod de secrcta ai!-.
lis vunitaleni, et quasrilis tiiendaciutn? Et iteruiu : monitione faciendum prxcepluri) esl a Doniino, satis.
Uscjue jiidicatis iniqiiiiatem, el facies peccaiorum su- me fecisse spefo.
mitis'? Taliljus auleiri verborum modis id.eo niinc
utitiir Deus, ul post hanc vilam nemo possit liabere Prcemia ferdigna scriptoris, virgo bcuign.i;
Airariimum cognosee tuum, veniam sibi posce. "
cxeusafioiiein aiiquam igiioranlice.
137 EPISTOLA AD AMICUM. 138

tFE&EH-&BlLS§ OTHLOBII

MONACHIEMMERAMMENSIS

EFISTQIA

DE PERMISSIOMS BONORUM ET MALORUM CAUSI8*

Excod. ms. inclyli monasterii S. Emmerammi Ratisbon. in lucem vrotracta


.. a P. Bernardo Pezio.

{fhesaurus Anecdot. r.oviss. III, u, p. 2SI.)

1NGIPIT

EPISTOLA OTHLONI AB AMICUM. SUUM.?


Cur Deits bona etmala hominibus accidere permiltat.

'Quoniani seiati riiereadvesperascit et inclinala est. & (Psal. xxxii, S) miseflcordia Domiui plemun esse
fam dies, quani in scribendi alque diclandi uoiilia agnoscere valeamus.
ex Dei gratia quondam habui, nequeo proh dolor! Bona igitur qurelibet nequeunt aliter a nobis
taljamodo pfoferre verba, qua; vel sapientise, vcl jirorsus agnoscii nisi per conlfalia el opposila sibi
digiiitaii vestrce sint congrua. Verumtamen pro eo mala. Si eniiii dives, velsanus exislens nunquaiu
^juod cliaritas vestra huniiliter appeiiit parvilatis te iuopia vel infifniilate aliqiia opprimi vercaris,
jriese lilteras, aggredior aliquomodo vobis parere, mini__.e altendi':, quanlum bonum sint divilicc et
eamdem videlicet cliaritatein cupiens exhibere obe- sanitas, nec Deo gratias agere pro hiijiisinodi donis
diendo, quamet vos exhibuislis petendo. Quid enim stiides. Si-vero his iiifirmilatem pauperlalemqne
dtilcius vel delectabilius esse valetcbarilaie, qucc in miillorum ojfponcns graliam simul el judicium Dei
tanlum laudalur, ul ipse Deuschaiitas esse dicatur? altenderis, dona profeclo illius agnoscere poteris.
<(7/onH.iv,I6.)Unde|.'rccorplaceatvobis me, quanlufn Doha quippe Dei perlioc maxime doria esse agno-
possim,de charitate eadeinhicloqui, cljtixia Psalmi^- scunlur quod interdum aiiferuntur, quodque oppo-
stcini-':Magnificale Dominum tnecuni, e't exaliemtis silorum qualiiate disliiiguuntur. Unde satis paiet
notnen ejus in idipsum (Psal. xxxm, i). Merilo igitur lain adversa quce dicunlur mala, qtiam prospera qnae
a nobis est omnino magnificandus qui nos et ad si- 1B dici solent bona, pietati ct charilali divince depu-
iniliiiidihem suam crcavit, et cunctis rebus Visibili- tanda, et pro his diligendum esse Deum, qui sicut
bus prenposuit. Non minus eliam constat diligendus; per pfospera consolari, ita per adversa corrigere nos
qnia poslqiiam in hominis primi reatu peccavimiiSj solet. Sicnt et beatum Paultim aposlolum, ne se in
non secimdum potenliam suam meritaque noslra virtulibiis plurimis quas habuit extollerel, colaphizari
nos danmavil, sed secundum gfaliain suairi nobis permisit (II Cor. xn, 7). Denique mullo clementiiis
quasi pater filiis condolens coa;tenium sibi Unige- fiiiiiIIumperadversaoppressuinsalvari,quaininpros-*
nitum pro reparalione nostra misil, ul ejus doclrina peris permissum, et ob boc in superbiam delapsum
salulifera instructi et poenitenliam ageremus pro procrimine lanto damnari. Ilijicergo dalnr.inleHgi,
conunissis et beatitudinem consequeremur vitce qiiiaadversilasqua, tanlus vir eguii, hominibus cun-
perennis. His ilaqtie pro eo quod suril nolissima clis esl necessaiia. Quod nimirum ita esse Psal-
pietaiis divincebeneficia hreviter prolatis, nunc ea, mista intellexil, cum supplex oravit, dicens : JCO/;I-
quse aliquantuni obscuriora el quibusdain incogniia talem, el disciplinam, el scienliam doce tnc, Do-
sunt, prolixius commemorafe libet: quomodo scili- mine (Psal. cxvm, 66). Ipseilerumsenliensquantum
cet in his, qriceviderilur mala et saluli nostra? pe- sibi profuisset hujusmodi disCiplina , collaudaris
iiilus contraria, charjlatem sapientiamque divinam ^ Deum, dixit; Bonum mihi Domine, quia humiliasti
inessc, omnemque terram, ut Psaiinisla leslalur, me (IbicL, 71).
PiTROi.. CXLVI.
i^ OTHLONl MONACIUS. EMMERAMMf UQ
'Es! ti aliera cbaritatis divinsocausa in diversitate A
. nis primi prsevaricationem in nos faclum innuuiii ;
bonarum malarumque rcrum nimis pensanda. Quia . canes vero et oves, C-Cieraque animalia hoiiiiuibus
enim bomini libcruin arbiiriuni graiia divina con- ad snbsidium eoncessa, viiitiiumque omniiim quas
ttilii, tit unusquisque probarelur utrum bonis an accipimus dona, incffabilcm divinre jiietaiis, nos
roalis rebus semet implicare vellel, necessc erat ut jugiier procuranlis dispensalionem osiendunl. Sic-
et bona et mala coram eo poiiereiitur, in quibus que lil ul niliil fiat in lerra qnod non eveniat aui ex
sibimeiipsi notus fieret experimentumquc qualiiatis primce prsevciricalionis pcena aul divince piclalis
sure caperet, el ul querimoniam nullam contra causa. Quoruin quidcni unum Dcuni limere; alieriim
Deum habere posscl in boc quod bcne agendi fa- vero eum amare nos docel. Qui velit ergo evade e
rulias silji dala non fuissel. Tania ergo cliarilas et poenam ccternam, fugiat nunc ad Dei graliain, discens
sapienliaDei semper cst atlcndeiida, semper vene- in primis eum limere, deinde vero amare.
randa cl diligenda, niirandumque semper quod in Ihec igiiur oninia Psalniisla considerans cum ad-
omni creaiura nil exislal sine causa. Autenim ideo miralione dixil : Quam inagnificala sunt opera lua,
diversilas esl in crealnris, ut, sictil jam dixi, invicem Domine! omniciin sapicntiti fccisli (Psal. ciu , 24).
oppositis nielius agnosccnles bona, pro bis gralias Ilinc ilerum alias dicit: Mirabilia opera liia, Do-
Deo agerenius, uobisque ab co dala penitus agno- B \ minc,etanima meacognoscitiiiinis(Psal. cxxxvm, J-.',
scercmus; aul ideo ut in arbilrio positi bene vel Hceceiiam mirabilia opera opoiiel nos jugiicr con-
male agendi copiam liaberemus siderarc, simulque aliis quilms ppus esl, quiqne
Esl eliam adhuc latens divinre sapienlire el cba- dignantur audire, dcbcmus inlimare. Cliariaiem
riialis causa jugiler in crealuris, rebusque diversis qui|ipe, quain Deus noliis cxhibuii corda nostia il-
pcnsanda, quae licet aliquatenus ad supradicla re- lustrando, mundi coiilenipnim inspiranilo, nos quo-
spicial, speciale lamen quiddam in se geslal. Dico que aiiis exbibere debemus, admonendo eos, ut,
naniquc sapienliam el cbaritalem maximam esse, cuiii tempus niiscrendi sil, fugianl a vcniiira ira
quod Deus ei judieium jiislum quo honiinem probans qua;rant Dpminiun, dnni inveniri poiesl, invocenl
permisit cadere, et graliam, qua dignalus esl ilium Deum, dum prope esl (Isa. LV,6). 'Nam modo cuin
reparare, ulrumque in creaturis rebusque siliimet promitiitur veniaconversis, propecsi Dominusonini-
opposilis ideo qnoiidie agil, qnotidieque pantlit, ut bus iiivocaniibus eum in verilale (Psal. CXLIV,!!_).
omnis bomo, agnoscens jiidiciuni quod merciiir, ad Tunc vero cum judex dislriclus apparueiil, longe a
oblaiam sibi graiiam fugia.tet a malis operibus can- peccaloribus exislil, quia peccatoris nullius preces
veiialur. Cujus rei ex|)Ianandregralia diciuius exem- exaudil.
pla. Omnis namque crealura qure nobis adversaiur, G Judiciiim taniuni cunclis esi nunc fttgiendum,
nl leo, lupus et mures, vililasquo omnis qtta carria- Cum lcmpus veniceconcessum creditur esse.
liier circumdamur, nec non viiia quse nobis spiri- Hcccego inortales altendere deprecor omnes.
tualiier doniinantur, jnstuni Dei judicium per lioini- Explicit.

MONACHIEMMERAMMENSIS

LIBER DE CURSU SPiRITUALI.

Jn hicem editus cxcod. ms. imperialis monaslerii sanct-Emmerammensis Ratisbon.


R. D. P. Casp.aro Altlcchner Benedictino Mdlicensi.

(Apud R.B. Bernardumreziuin, Tliesauri AnccdolorumnovissimiIII, n, 257.)

PROLOGUS LIBRI HUJUS.

Audiens simnl el videns longe latcque detineri illa ]) principes recloresque hujus muudi videret facientes)
erroris cf afUictionis signa, qu;e in Evangelio nec cogiiare ccepi quid ad hsec facere possem. Dolor
noii in aliis Jibris prrcdicta sunt de novissimis hiijus naiuque. qui pro negligenlia lanta mihi inerat, nun-
sa-culi tciiipoiibus, sed pene nulli valens prodesse quam me sine cura permiseral. Et quomodo pos-
eonsilio vcl cxemjrio (uiiiisquisque eniin, quem sem, vel sine cura vel sine maxinia admirationeesse,
adnionere |u'rcsuiupsi, dicebal se necessario sequi cum periiissiinos quosdam clericos audirem optima
aliorum gcsta, nec aliud posse facere nisi quod qua:que aliis prcedicare, scd mox posl prrcdicalionis
IU LIB. DE CURSU SPIRITUALL' . IiS
horam pessima jubere et perpeirare? Qttid enim A . el admonenda. Quia.enim per mullosjam annos
pejus poiesl esse, quam judicia quceque subveiiere-, peccatis exigentibus penuria frugum laborabanl ho-
nullain judicii vert spem subjectis relinquere, res mines, opus esl recloribus boc providerej quid agen-
alienas jugiter concupiscere, easqtte occasioue qua- duni sil pro ejusdem penurice plaga miiiganda. Mul-
libel auferre, monasteria Deo sanciisque cjus man- tiplex namque doclrina lam in Yeteri quam inNovo
cipala destruere? Quibtis si vel iinus ager ad eorum Tesiamenloinveniltirhocinslruens,uiquotiescunque
projuielalem pertinens auferrelur, seu a censu sibi jjiaga aiiqua superveniat, moxiiomines pro peccaiis
placilo minuerelur,maximam sibi injuslitiam faclam suis poenitenliam agentes, seque emendanles, com-
quererentur. Nec lamen scire valent quanlani ipsi muniter invocenl Deum pro necessitatibus suis. Sic
injuriam Deo in locis sibi commissis facianl. Tantam quippejNihivilceconversimiligavcruntiram Dei (Jon.
igitur miseriam scepius attendens, nec emendare iii).DefiliisquoqueIsrael srepelegitur: Quia clamavc-
valens, traclavi vel scribere aliqua de Scripturis riint ad Doini'iiiimcuintribitlarentui;etclenecessilalibus
sanclis exhoiialoria dicla, ut qui sermone conimuni eorumliberavil eos (Psal. cvi,6-28). Subnostrisetiam
dedignanlur coriipi, lectione saltem sacra conigan- temporibus ssepius homines plagis multis afHictos
lur. Undeprecor omnes (qui bsec legere dignanlur) audivimus; sed postquam pro peccatis suis confes-
ut, et propria et aliena pericula attendenles, stu- B sionem ac poeiiilenliam agentes se emendaverunl,
deant se aliquatenus emendare, el quoscunque pos- mox fiagella Dei cessaverunt. Hoc igilnr, qureso,-
sinl admonere, ne quis credat se peccantem ideo reetores pensanles provideant, qualiler inriuinera--
minus puniendum quod mulliludinem imilatur pec- bilis vanitas sub modernis tempoiibus exorla eincn-
caniium. detur, ul Deus placalus populo suo misereatur
Esl eliam res alia in tempore iuslanli pensanda

INGIPIT LIBER DE CURSU SPIRITUALI.

CAPUT PRIMUM. sui concordia unum sunl, perseverans, unus idem-


Quid sit sladiuni et cursus spiriluaits. que esse conlendil? Quid vero per illos omnes qui
Yox aposlolica , fraires. cbarissimi, admonel nos simul currunt, sed ad bravii merila non pcrveniunl,
diccns : Nescilis quod hi qui in sladio ciirruiil, omnes nisi bos qui ad fidem quidem sacram venienles, ct
quidetn currunt, sed unus accipit bravium? Sic cur- „ bonorum operum iniiia arripientes, ad lempus cre-
rilc , ul comprehendalis (I Cor. ix, 24). Hsecigitur dunt, sed in lempore tentalionis recedenles, inbonis
verba jiixla litteram et carnalem inlelligentiam re- persislere negligttnl? Hsecigitur, fralres charissimi,
ferunt hoc quod anud genliles quondam agebatur, et atlendenles, sic currite, ut magis connumerari va-
adbuc apml quosdam agilur. In loco namque spa- leatis inler paucos eleclos qui unum esse cupiunt,
tioso et ad currendum aplo convenienles, bravium e(, in eo usque ad finem vitre perseverantes, bra-
aliquod ad signum juxta mensuram sibi placilani yiuni felicitatis ceternse percipere merenlur, quaiii
procul siaiuerunl, quod ille unus qui cceieros pro- inler infinilam reproborum inultitudinein, qui sic a
curreret accepturus erat : quo faclo, qui inter eos sollicitudinibus et divitiis alque volupialibus viloe
strenui et agiliores videri cupiebant, quol vicibus hujus suffocantur, ne in aliquo opcie bono quocl
placuit, certalim currebant. Alii vero ad bujusinodi coeperunl, perseverare valeanl.
speclaculum visendi tanlummodo gratia confluenles | Pensaie eliam quanla distantia sit inter ejus sla-
stabant. Unde eiiam a stando , vel, ut quibusdam diiquodab hominibus slaluitur, etinter illius quod a
placet, a statti ipsius ciirsus idem.locus voeabatur. Deo stalulum est cursum. Ibi quippe cunclis simul
Kuper qtioque legi sladiiim Grcece,spatium Latine currentibus una mensura el bravii et currendi pro-
tlici. Sed nos undecunqiie vocatus sit ille locus par- J-Jposila, nullis nisi velocissimis et sanissiiiiis dalur
vipendenles, attcndamus magis quid per ctinidem spes cursiim lalem aggrcdiendi ; in boc aulem si;i-
cursum Ajiostolus nos instruere velit. Mysterium dio quoil Deus slatuit, lam dcbiles et claudi, senes
quippe magnum in eo agnovit esse, cum dixit : et infirmi, nec non pauperes quam juvencs, et sani
Si'c| curriic, ut. compreliendalis. Quasi diccret: aique divites] currere possunt. Servulus namque
Sicut illi qui in sladio currun.t omni modo sludent ille paralyticus, de quo in Dialogorum libro sancins
ut unusqtiisque alitim currendo proQcedat;ita et vos narrat Grcgorius , cum aliis in liujusmodi siadio
sludete qualileralios in virtutibus, et in omni opere ciirrenlibus salis celerilcr cucurril, cum ea qucu
bono prcecedatis. Talis enim cursus cunctis est sem- sibi possiliilia crant promptissinie pcregil. Yidua
per agendus. Sed et hoc summopere pensandum quoque illa pauperrima, de qua in Evangelio Jegitur,
est, quod dicitur : Omnes quidetn currunt, sed unus unacumdiviiibus ciic.urrit,cuniillam quampoliiilob-
accipii bravium. . Quid itaque per illum unum in- IationemminimamadtcmpI.iimdet!iIil(Z/!(c.xxi).Noniu;
telligere debemus, nisi quemlibet cleclum, qui et ergo per bcec alque bis similia exempla coi.-siceiare
in unitale fidei, .et in cceteris viiiutibus, qucepro potesti-i quantiim diiierant bumana a divinis, quan-
145; OTHLOMIMONACIIIS. EMMERAMW lii
taque vanitas sit res transilorias et fallaces a_teni_eA Deindc dicenduni qualis cursus ,sit ssecul rium,
Jejicilnli prsejionere? SufTicere nainqne noliis debe- eorum videlicei (jui, quamvis in sceculaiibus curls
ret in jiaucis argumeiu.iri, quanla vanltas el pau- posiii, sperant tainen in Domino, ei, quantttin jirre-
perfas sseenli , quantscque divilice sint pieialis valcnt; iiiler mtindana medilanlur divina. Pensare
divinse. ISinic , Ticel omiiis creatura in nos clamet
quippe debent quia sicut in cujuslibet magni piin-
alictijus argumeiili niodis, nos lamen, proli dolor !
doino aurea vel argenlea vasa.. habenlur, iia
yelut surdi, iiiillumqiie sensum spirit.ualem haben- cipis
cliam lignea et lictilia, qiiodqne nullus recic valet
les, audimus.qiiidem prsecepta Dei, laiidamus eliam
dici doininiis, nisi crii aliquis' sil servus. Praierea
aliquando sapieiiiiam pieialemque ejus, sed post
niodicum lemjHis ea quse verlris lauriavimus ojieri- notanduni quia sicut Deus iriultiformis esl in gratia
bus pravis reprelieiidiinus, ila til videamur nescire el vi.uute, ita et in servilule. Placent enim ei
yel quanla pcena niale facieiilibiis, vel quanla mer- maxiinc oplima, grata siinl etiam illi bona miiiora,
ces bene facienlibiis posl h.uie viiain sil reposila. quse si non essent, nequaquaiu diceret de Maria :
Ilanc igilur iiegligenliam in cordibus, quseso,vesliis Oplimampaiiem elcgit, quevuoiiauferetur ab ea (Luc.
dplentes iraciate qualiter eain emcntletis; siinulque x, 42). Optima deiiique parsdici iiequit, nisi inter
anres audiendi ad ea exhibele qi)_cde stadii divini U boni minoris partcs. Sed Ct IioC, quod dicil : Iii
cursii adbtic proferre cupio. Maxima eteiiim res domo Palris mei mansioiiesmulieesuiil (Joaii. xiv, 2),
exinde valel iiitclligi , quam juxia scientioe mese nieiiloriini diversila.es oslendil. Ex qttibus colli-
parvitaleni cupio vobis aliqualeims denudare, ul gitur qiiia non solum sp.irilualiuin hominum, qui
posiiiiodum intenlioiie majui eam valcatis perscru- per aurea et argeiitea vasa, oplinianique paiiem,
iari. . sed eiiaiii s-ccularium, qui pcr lignea et ficli-
CAPUT II. Iia, hiiiioristjiie boni paiies sigiiificantur, ser-
Quot sint curreiiiium species, ei quo modo cuilibei vitus necessaria sil in sancta Ecclesia , qnce est
currendum sil, si recte currat. suiniiii principis doinus. Hcec aulem, fr.alrcs cliaris-
Sed utfacilius ea quse ind.e diclurus sum in me- siuii, idco dixi, ut Iiis qui in sseeulari vita rite con-
inoria leneatis, priuio quideni quis sit cursiis cujiis- versanlur oslendam aliqtioniodo posse cum spi-
Jibe.l specialis, tleintle vero quis gerieralis , diccie ritualibus viris in legis divinre stadio concur-
'
riggrediar. Aliter namque currefe debent, qui ad , rcre, et cceleslla gaiidia pronicreri. Si eiiini
nionasilcse vilre pfofcssioncm coilfugiunl, aliier qui juxta substaiiiia: suce modum pauperes fec.reare
in sseculari vita consis.tuul, aliter pastores el judiccs siudcanl, si fratidem nullain in agiiciiitura coriunil- '
Eccleslce, aliler qni litleris imbuli Scripliliam sa- G lant, lerminos aniiquos iransgrcdientes, si rerum
cram Iegere solent : qiiidam vero cursus est talis, suarum tlccimas iribuant : si se a meretricibiis
ul simu! conveniat oninibus. coiilineanl, et licili nialriuioiiii copulam sequentes,
: Qui in vita mbnastica commofaniur alicndere in Qiiadragesinia, et in.aliis jejuniis anliquitus sta-
debenl qtiia hoc qnOd Psaliiiisla ex persona Doinini luiis, nec non iii festivis teiiipofibus a cOnjugibus
dicit: Vacate, ei vidcle tjuoiiieimeejosiim Deus (PsuL abslincaiil, si filios' atl tjmorem auiorenique Dei
XLV,ll),illis specialiter diuiiin e.sl. Ipsi eniin tanio insifuaul, si lurjiia et iniionesla ludicra tleviienl,
plus C-Clcrisvacare ct vidcre debenl quid sii Deus, . si. fidcliler bis quibiis subdili sunt servire sludean',
quanio miiuis sicularibus curis premunlur , et si illas incongru_c rasurse ei jnonsiruosi veslitus
:
quaiito certiorem viciuni cl ycsfituinaliaque neces- nugas, quse noviter a qiiibusdam stullissimis homi-
saria eximpensione conmiuni sialufa liabeni. Vacafe ;* nibiis iiivenicc vel allaice suiii buc, abjiciant (pccca.
nuicm ci videie quce sinl divina,iiibil aliinl iiilclli- liiin iiaiuquc magnum esl turpi et insolila rasura
•giiiiiis, uisi coiilcmplaliv_e vilse pcrfeciioncin, qiire vtivcsliiu iiiccdere),.si rilusgeiitiles auguiiandi in
, consistil iil vjgiliis, in castilale, inijejuniis, "in' cli.a-. lebris variis prorsus cpnfeiiincnles, tiniversalem li-
filaie, in conlcmpUi srccularis cursu, iri palicnlia, in dei siiiceritatem ,quanium possibile est illitieratis,
iiiiniililatc, in obcdieiitia, in beiiigliilateel in ccctc- " coidc icncant '-.si , Deum tola virlute diligeiiies,
fis , virtuiibus', quse Trcqiicnier in 'Scripuifa sacra : ctmclis qiire possidciil prseponanl, celcrcm ciirsum
('ommemoraiitur. Pensave eiiam debenl s|)ii'iiua|es aguni ciiiii aliis ad Deuiri eiirreniibus. Dico.eliam
viri et l'eniii).e, quia sicut lapidcs prciiosi pro totitis adhuc aliquid aiiiplibris gratiie,' rion ex mea prrc-
fnijiicse prsecipiicc ornatu ponunnir, iia cl ipsi pro 'sunipiioue,' scJ' cx tlivina; pielalisconsclatipne. Si
ciihClorurii in: saricla Ecclesia degcniium spcciilo quitl in lris omiiibiis, quse jam dixinins, fragilitaie
posili sunl , ul in corinil aliqiiateiius insp.itialuf hiiinana devicti peccavcrinl, el conlinuo poenilen-
sanctiiaie quid de divina Crcdendum sit purilaic. liatn agehtcs Deosaccrdoiique srib.confiteri curave-
Nam in nimio soiis splendorc possumus discere rini, vCnia promissaest illis, altesianie ac dicenle.
(juain sil iiiimensa oninipotentis Dei charilas ; iprophela : Si inipins ecjeril.posirileiitiamab .qmnjbu.s
hivisibilia Deiper ea quce_(xicla.sunt inielleciq con- . peccatis s.uis, quee opefcittisesl, ct.fecerkjiidiciuin, el
-
^jnciuniur (Rom. J, 20). Ilujiismodi igitui' sliuliis - -jiis!i:iam,vilavivei,et non mqrieiur (Ezech. xvin,2i).
'qurejam dixiniu» jiigiier iuliicrerc c't vacarc, cursus Et Psalniista :' Confiiemini Do.mino, quoniam bomis,
homiimm sjiirifiialitini osf. ; qupnimn in saxuliim misericordiae.jiis(Psal. cxyu,,1),
Ho LliJ. DE CLuSI" SPiMTUALJ. 1-53
Si crgo taiilain graliam scquenlcs sreculares viri _A juxla PsaTnislam dicenlem : Spera in Doniuto cl
cuni operibus bonis in liujus viia; slariio eurranl, (ac boiiitatem (Psul. xxxvi, 5); et iicruni : Virilitcr
in domo Pntris suinmi ctim c;cleris Cbrisli fidelibus agc, cl conforiclitr cor litiini, cl susline Domiiiuni,
reiernas lminsieuc.. obiinebunl. (Psal. xxvi, li), clamavcrit ad Doiiiinuin, nec au-
Qualis eliam cursus specialiier agendus sit pasto- dieril dtemoncs circiimveiiienles el increpanlcs euni
ribus el reciiiribus Eeclesiae, jam voiunms dicere. uI taceat, sia! Jesus el dicil ei, sicul cl quomlaiii
A.l ipsos quippe riielnm est : Diligilcjustiliam , qui cceco illi de quo in EvangeJio dicilur : Quid lilii vis
Vidicaiisierrum (Sap.\,\). El : Qucerite judiciiim, faciain'' (Luc. xvm. 41.) Quamvis cnim non auriia-
subvcnileoppres-.o,judicatepupillo, defendite vidiiam, nms vocem Donrini, sicul ille creciis aud;vil, crcdere
cl veiiile cl arguile tne, dicil Doniinits (Isa. i , 17). lanicn debeiiius eamdem graliam nobis prresiari,
l!li denique, cum uon solum pro suis, sed ciiam quie ei ipsi pnustita esl, si lioc pelinius quod ipso
pro ciinctoriun sibi coinmissomm dtiiclis reddiiuri peliil, id esl, v.l videamus (Ibid.). Se.riquia per hoo
f.'jit Deo raiimiem, amplius qnam dici possil iiiili- visibile lumen, quod ille peliil, iuiclligerc debenius
gent nl, jugiler allendenles qnia cui plus commil- invisibile, itl est spiritiialcm scienliani , eaiiidem
liiiir, jilns ab eo cxigilur, sed el ilbnl : Jndicium semper apjieiere debemns, ul bac insiructi eonlni
eliirissiiniimin his qui prcrsnnl, fiei (Sap. vi, -C), et ][j spiriiiiales ci invisibiles bosles ceiiare valeanins.
cu;us rei vocabiihnn geranl (puslor eniin a pascendo. Ipsi deniqiie laiidiu resistunt el increjianl nos mul-
ci. reclor a rcgemlo riictus csl, pascanl el reganl sibi timo.lis lenlalioniljus, quaiidiu arbitrantttr nos va-
commissos in verilate, proul cuique agnoveriul nilaie aliqua sedtici posse. Yauiias -anlein oiimis ti
opus essc, clatos inipios rcpriinaul, iiuniles et rcli- oiiosiias nullo nio:!o facilius superalur quam saerrc
giosos, paupercs siinpliccsqiic defenilciiio exlollanl; leclionis sludio; quia duin ilri inspicilur qucc pec-
Recolenles qiioque, qnia qtii in vice Clirisli siml cala aniinain laiiuini polluaiil, ut ininula el inevi-
ppsili, (Tirisliim riebenl. imilaii, iia vivanl «t iml- laliilii, de qiiilms scriptnm esl : ln mttllis offendi-
hiin pravis exemidis rorrnmpaiii ve! per elalioriem mits omues (Jac. ui , 2); qure eliam peniius eam
qure pri(ici|)ibus faciliiine subrepil, ve! per veslium perditioni iratlanl, ul cajiitalia crimiiia, quibusque
pra'.ci|U)arum supcrfiuilatcm qnre a plurimis ncc modis eadem curenliir, limor Dei in lcgentis aninio
crcdilur esse peccalum, iioii ailendenlibus quod in nascitiir, et diabolns fugalnr.
Evangelio legant illimi diviiem, bic purpura et bysso Sed el illud ibi disciiur quoii uiiqiie neeessariiiin
indiiluin, in infcruo sepiiliuin (__,icr.vi); vel per fa- esl ohinibus, vel se vel alios regere v;oleutibus;
niiliarium pravorum consilia, seu per avariliam qiite quia rioii sohim pro peccaiis nosiris diaboliccc len-
.in.fantiini plurimos rectores lam ccclesiaslicos quano 'C lalionis moleslias patimur, seil etiam ideo ul omiii-
ssccnliires obcascare solet, ut niuncra super inno- .biis easdem inolestias paiieiilibus compali el con-
ccnies accipianl causamqne jiistitix non reqtiiranl, dolere scianms. Pro qua re et sanclus Petrus apo-
sed oninia habcant venalia seeniiriuin speranda slolus prhisquam sancice Ecclesise prscferretur,
pecuni-C dona. Talia igilur seaucnlcs non solum .permissus esl graviler delinquere. Unrie audivit a
ipsi minime ad coelcsiia currtin!, sed et alios exem- Domino : El lu aliqiiando conversns, conftrma fra-
jriis suis impciliunl. Qiiicunqiie vcro rcciorum ca tres luos (Lnc. xxn, 52). Ciimque hrec aique his si-
(jiisead siiscepiuin regimen peiiinenl, agere. sludue- niilia in Scriplura sacra legens sc emendare siu-
liiil, non mibi opus esl dicere quain salubreni cnr- duerit, lunc apeiienlur ci bominis inlcrioris oculi,
suin facianl, quid in lioc niercaniiir.
Ijisi namque et intclligens quse nunquani anlea intellexil, tam in
opiiine seiuni et bonorum prsemia, cl nialorinn po;- Sciipliiris quam in aliis relms, miratur quod lam
nam fiiluraiii, el qiionicimdiligentibus Deiiin omnici surdus aique ccecus liactenus fueril, ideoque magis
cooperaiiiur in boiiv.m(Rgm. vm, 28). Seri salis Iiinc ac magis in Ieciione sacra profieiens, (jui piius li-
diciuiii. niens ne punireliir, pro liac solumiuotlo causa legil,
CAPUT III. qualilcr pro viiiis perpelralis veuiaiu consequcretnr,
Quomodociirsum stitnn iiisiiluanl qui sacrarum " tuiic aniarc incipicns ob. boc etiam lcciiiai, ui sa-
liilerarum scientieimconseoiilismil. pienli;e pietalisque divinre miracula agnosc.ai, gu-
Ciirranuis nuiic aliorsum, diccnies qualiier L ne siansqiie quam suavisesl Dominus (P.sci/.xxxm, !;),
cnrrere valeant qui Seiiplurani sacram lcgcndu fre- in lege cjus roeditatur die ac nocte (Psal. i, 2), ila
qneiiiiini. In priinis iiaqnc convenil eis allendere ul non solum in iiisloria et superficie verborum im
iiI in qiiibuscunqi.ie vitiis se reprcliensibiles exinde morelur, sed eiiam mystica reruni sacramcnla
cognoverint emendare studeanl. Si enim pro hujus- scruielnr, qucemaximein YeieiisTeslamenti leciione
modi iiilenlione se ad legenduni prrcparnnl, primo reperiiinlur. Ibi namqiie omnia , qua; in Cbrislo et
quidcm varias lenialionis roolesiias lam in corjiore in Ecclesia sancia compicla siint, qiiibuseam argu-
quain in menle siisiinebuui ; quia viielicct nequis- .meniis vel rebus myslicis prscdicia legiinliir. Ibi
siiinis lioslis quanio inagis pcfspexeril qiiemquani Domiiiinoslri incarnalio, el passio, et resurrectio,
n peccalis absiinerc , lanio acriorilius insiiiiis eiim
aliaque quce gessil, ei pro nobis peiiulil, aliquo-
perseqiiilur,iniiiiiiluis ei ei corporales, ct spiriluales modo pncfigurala iiosciiniur. Ibi eli;un jirovidenlia;
niolesiias. Sed si in Domino spcm suani i.oncns divimc iinmciisilas, qua nuiuduin rctil uiiivursuiu.
147 OTIILONIMONACHiS. EMMERAMMI 148
lauta discretionc prolata continetur, ul in quibus- .A bonorum, nunc vero delerrens perlapsum malorum,
ilam oirmes salvamtos insiruens ad se traliat, in s'c curraiis in prsesenlis vilce sladio qualenus ad
quibiisdam vero omnes periluros increpans; cum ffitenisefclicitatis bravium pervenire valeatis.
se tam subtili ratione correpios nec alleiide.e cura- CAPUT IY.
verint, nec emendaverinl, j'uste damnandos prccnun- Quoi et quam efficitciabene currendi docutnenta et
tiet. exemplain Davide ejusque Psalterio reperianiitr."
Sed prius salvandorum aliqua ponamus exempla, Jam diximus pauca de profectuoso cursu, qui in
deinde consideremus alia. In Abralice nanique fuie Yeleris Tesiamenii leciione polest agi. Sed quia
et obedientia omiies fideleset obedienies snis prsece- adhuc aliqua exindelibet jirofcrre, curramus nunc
ptis inslruit. In Josepb el Susannre casliiale, oinnes ad sanciiim psalmislam David, in quo Dcus locutus
caslos. In Job patientia, omiics patienles. In pluriuiis est lanla mysleria, tanta beneficia lanlaque salulis
virtulibus et docunieniisMoysi populosuoprcclaiiom- documenla, ut in illo uno cuncli fideles suffieienlem
nes prrclalos. ln utroqtie Tobia, palre sciliceiel filio, doclrinain habere possint. Kani prscter illa, qucede
in palrequidemojilime docente filium, in filioauiem eo in Reguni libro referiinlur, ubi el lapsi in scele-
obedicnte per omnia pairi onmes paires, et filios per ribus muliimodis ad obtineiidam veniam confoiian-
liujusmodi doctrinarn et obedieniiam admonel. In :B tnr, et slanles quadam argumcntosa ralione ul in
taliuni igilur virorum virluiibus omnes adhuc sian- bonis persevercnt niaxime incitaiitur, perlioc scili-
fes ad se irahens Dominus admonet et promillit cet, quia Deus peccaioribns conversis tanlain gra-
tit si in eisdem virtutibus permanseiint, non solum liam confcrre dignaiur ; mullo magis bis miseretnr,
in hoc sseculo gratiam, sed eliam in futtiro prcemia qtii se continentcs immaculati in via Domini perse-
ieierna peicipiant. In eis aulem, qui pro negii- vcrant; quis enarrare sufficial ea documenta, qtice
gentia vel superbia, seu pro quibuseunque viliis ih Psallerio rejieriri possuul ? In qua leclione, quceso,
puniti legunlur in Yeteri Tcstamento, omnes iiivenilur major sedificatio, quani in psalmis, ubi
siinul negligentes ct superbi aliisque vitiis de- mullimodreet orandi et docendi senien.lisebabentur,
tlili nunc corripiunlur et pr-cmonentiir, ut si ubi modis variis persona Domini nos argueiiiis vel
se non emendaverint, justo Dei j'udicio auer- consolanlis infeiiur, ubi htimiles el pauperes spirilu
naliler se puniendos sciant. In Heli namque recreaniur, ubi pravi rcctores et judices a Domino
sacerdotis negligeniis casu omnes simul pasiores iiicrepanliir, ubi conversis et |)03iiiientibusroaxima
negligenies Dominus arguil. In murinuraniitini spes veiiircpromitliliir,impiis aulem et negligentibus
tic iinpatientiiiiii filioium Israel conlrilione om- roorsrclerna deimnlialiir ? Quorum eliam pliuima
ues impaiientes adnioiiel ul convertaiitur, ne (J tam aperle breviierque pro.erunlur, ut nulla excu-
similia palianlur. In Nabuehodonosorregisrloloferni- salio ignoranlire litteralis relinqualur.
qtie sui ducis superbissimi compressione onmes su- '• Eliil hsec ila esse probemus, aliqua de prrefaiis
perbos principes judicat coinpriinendos. In Sodomi- senieniiis exempla bic ponamus. Quem crgo pro
larum et Goinoribceorum pc.ssinie fornicanliiHiisub- pcccalis suis iutimas preces proferre delectai, nus-
vcrsioue onmcs in eodem criminepcrduranlcs osien- quain apliora ad lioc verba invenit quain iicecsuiit :
dil pimiendos. In Salomonis regis sapienlissimi Niserere mei, Deus, secundttmmagnam misericordiam
uposiasia ad omnes clainal, ne quis prudenliae sure tiiam (Psal. LX,l).El : Delicla juveiilulis mca; et
confidens vcl aliqua dona divina meritis suis dcpu- ignoraiiitiis mcas ne memineris (Psal. xxiv, 7). El :
tans in errorem similem cadere permitlalur. In Ab- Adjulor iiieus eslo , Doinine ; ne derclinqttas tne ,
salom maximam pairi injuriam macbinaniis, el in nequeclespiciasmc, Deus, salularis metts (Psal. xxvi,
duorum judicum conlra Susannam falsum teslinio- 9). Ilnjusmodi atitcm orationein, quam unusquisque
iiium proferenlium damnaiione, cuiiclis fiiiiseljudi- pro se ipso cffundere potest, psalmi j.lures conli-
cibiis.lerribiliter indicat, quia si similia in parenies, nent. Si vcro pro aliornm salule communiler orare
vel in subdilos gerant.siinilem quoqiiedamnationcm, vohierimiis, verba nibilomimis ad hoc apiissima in
nisi poenilentia condigna emendaverinl, incurrani. T eis invenimus, ul ; Salvum fac populuin tuum, Do-
Talia ergo non propier illos solumniodo, qui lunc mine, el benedichcvredilalitttcv,elc. (Psal. xxvu, 8).
damnali sunt, evenerunt; sed etiam propler illorum Et: Conveiiere, Domine, usqticquo, el deprccabilis
correctionem, qui in iempore prsesenti commoranlur, eslo super servosinos (Psal. LXXXIX, 13). El: Domine,
sicut et Apostolus de quorumdam aiitiqtiorum iii- misericordia tua in sejculum (Psal. cxxxvu, 10). Ei :
terilu loculus ait : Ilccc omnia in ficjura conlittgebant Opera muniiiim lu.arum ne dcspicias (Ibid.). Sed
illis ; scripla sunt auiem ad correclioncm nostram, etpro sacerdotibus agenda oratio invo.nitur in psal-
in quos fines sceculorum dcvenerunt (1 Cor. x, II). mis, ut: Sacerdoies lui, Domine, indnciiUurjnslilia,
Hinc etiam alias dicit: Quaicunqiiescripta sunt, a'd el sancii lui cxsulien! (Psal. cxxxi, 9). Profeii eiiam
tioslrain docirinam scripla sunl (Roin. xv, i). Unde, sancttis Psalmista verba, qua- nobis in iribulaiione
iratre.. cbaiissimi, rogo vos omnes, qui h.Tcita scri- posilis suntdicenda, ut : Adjuva nos, Deus, saltttaris
pia esse non ignoralis , ul, ailendeiiles qucc jam nostei; elc., usque : propicr nomen luutn (Psal.
ilixiinus vobis, quam variis scilicet modis Dominus Lxxvm, 9). Et : Convertenos, Deus, salularis noster,
uos adiiioneai; nuiic quideni cxhoiTans per cxempla el averle iram tuani a nolns (Psal. LXXXIV, 5). Et;
.19 LlU. DE CLllSU SPIRITLALI. l.';0
Ostende nolis, Doinine,misericordiam tuam, el saiu- A minits (Psal. xxxin, 9). Qitivrile Dominuin cl rivi
iare tuitm da nobis (Ibid.). ctiiimavestra (Psal. LXVIII,55). Lfflelur cor quareu-
Inler hcec summopere pensanda siinl el illa Psal- lium Dominuih (Psal. civ, 5). Accedite ad Deitm. cl
"mislre dicta, quibus edocemur riiliil de meritis iliuminamini, et [acies vestrec non confundcnHir
nostris prcesumere, sed loluiit Deo depuiare, si qua (Psal. xxxiii, C). Moxque, velui aliquis ab co exqui-
virlus vel scieiilia in nobis reperitur. Talis aiilem reret qua fiducia lalia promillerei, subjuiixil, dicens :
doclrina agnoscilur per bcec verba : Domini cst Isie paupcr (per quod videlicei semelipsum signifi-
saliis (Psal. in, 9). El: Domini est assumplio noslra cal) clamavilel Dominus cxaudivil eum(Psal. xxxni,
(Psal. LXXXVIII,19). Et : Scilole quoniam Dominus 7). Ac si ajieiie diceret: Sicut ego peccalor pceui-
ipse esi Deus; ipse fecil nos, ct non ipsi nos (Psal. teniiam agens pro peccatis meis clamavi ad Domi-
xcix, 5). Docel quoque nos orare pro eadem re, di- luiinei exnmUvit me, iia et vos cxaudiei, si ptcui-
cens : Confirma hoc, Deus, quod operaltis esin nobis ientiam egeriiis. Hujiismodi igiiur verbis admoncii-
(Psal. LXVII, 2(J). IJorum quippe verborum doctri- Itir omnes adhuc carnales, et vaiiis illeeebris dcditi
nain quanlo qtiis cilius credendo apprehenderil., ad melioris vitce conversaiionem.
tanto plus in ciinciartim virlutum siudiis proficil; et Cum vero aliquis per Dei gratiam conversus fre-
qiiandocuiique ab bac fide deficil meriiis propriis B quentare volueril psalmos , quos ideo disponenie
tfejjufajis.prtfeeiu.a-sutim, continuo , vel ajierte in Deo, ut o.redilur, pueri instruendi el priuiitus discere
aliquocI^peccatumseupericnlunicorrucBSCoiifuiiivk-vrK, ct.memoriter relinere jubenlur, ut eortimvcrbis sahi-
vel sccrelo graviores solito molestias lenlationis pa- .liferis aliqii-tndo cenipuncli ad mcliora traliaiiiur;
-lielur. sciat hos versiculos oralione coutinua maxime sibi
Sed quid super liac elatione vel pro quolibel viiio csscnolandost-Domhic, ad le confttgi, doce ine (acere
perpelralo faciendum sil nobis, ridmonel nos iriem voltinla'cm lucim, quiu Deus mcus cs lit. Notam fac
Psalniisladicens: CoiifilemiiiiDomino,quouiambonii.s, inihi viiim in qua ambniein, quia acl le lcvavitiniinain
quoniain in sivculummiseiicordia ejus (Psal. CXVII, 1). iiieam(I'scil. CXLII,8,9). lllnmiiia oculos meos,ue un-
Post lapsuni ciiim nibil prius gerendum cst ul.li qtictmobdonniam itt niotie (Psal. xn, <_-). Perfice gres-
quam confileri Domino, qui fragilitatem sciens hu- susmeos insemitis luis, ut noiimoveaiiltir vesiigiu mett
inanam semper parattis esl ad veniam. Et ut effica- (Psal. xvi, o). Vias tuas, Domine, clemonslramihi,
cius ostcnderet omnibus, quia per confessionem pu- ct scmilas tuas doce tne. Dirige me in verilale lua, a
ram oblinere possinl peccalorum vcniam, banc eloceme, qttia tu cs Detis Salvaior tmus (Psal. x\i\;
graiiam, quam ipse exper.lus csl aDomino, aliis inii- i, 5). Dcduc tne, Domine, in via itta, el inijrediar i.i
mare sludel, diccns : Deliclum tnetim cognilum tibi, C veritalc tua. Ltrtelur cor meum ul itmeai tiomenluum
Daininc, feci, et injustiticis tneas non abscondi. Dixi: (Psul. Li-.xxv, II). Giessus mcos diricje secundiir.i
Confileboradversttm me iiijiisiilicnn meain Domino, cioquium Itium, et nou domineltir tnei otnnis inju-
cllu remisisit impielalem peccali mei (Psal. xxxi, 5). siilia (Psal. cxviu, 155). Facicm tuam illumina
CIKIIenim post confessioiicin peractam stibjungil, snper servum tuum, et doce me jiisitficaiioncs luas
dicens : El tu rcmisisli impielaiein peccali tnei, bor- (IbicL, 153). Yerba igitur oralionis lanire, licet oinni
latur onines ad confessioneni, ul et ijisi con.sc.quan- liomini graiiam divinam invocanti saiis conveniani,
lnr reniissioiiein. Moxqnejnxia illud quod Apustoius illi lamen qui noviler conversus fueril aliquid sjiecia
dixit : Ecce tiiinc tempus acceplabile, ecce niinc tlies lius convenire vidcntur, quia pro eo quod viam ad
scilulis (II Cor. vi, 2), et prophela cx Domini per- huc sibi incogiii.lamdifficiiemque in miiliis aggrcssu.
sona dicit : In lempore placito exattdivi te (Isa. est, maxime indiget hac oralione qua Deuni jiigiie.
xi.ix,8), pronuniiat tempus confcssionis dicens : .peiat se docere, el dirigere et illuminare.
. Pro hac (subaudi re, quia tu, Doinine, remitlis pec- Sed quia et hoc indiget ul in qualibel Scriplura
cala jier confessionem) orabit ad te oinnis sanctus, id sacra sese occupel, psalmos canlans invcnil in his
est, ad vitam scternam prcedeslinalus, in lempore orationem, qua pro sacrae lectionis inlelleclti obli
oppoiiuno (Psal. xxxi, G),id esl, in lcmpore prce- JD nendo specialiter Deum invocare polcsl: quse videli-
senii, Item exhoiians omnes ad pauiiteniiam ct con- celoralioin bis vers.i.bns conlinelur: Revela octtlos
ve.rsionem, cerlissimam peccalorum suorum veiriam meos, et considerabomirabilia de letje tua; et: Leijem
eis a Domino proiniilii, dicens : Alievai Doininus pone ntilti, Doinine, viatnjitsiiftcciliijiiiimluorittn, e!
omnes qtti corruunt, et eritjil omnes eiisos (Psal. cxquiram eam semper. Da mihi inlelleclian, el scruta-
CXLIV,li). Et : Apud Doininuin misericordia, e! co- bor legcin luam cl ciisloditan illam in loto corde mco
piosa aptid eiim rcdempiio (Psal. cxxix, 7). Et : (Psal. cxvin, 18, 55, 51). Lex enim a iegendo dici-
Prope csl Dominus omnibus iuvocantibitseuni in re- tur, ideoque qui legem, id esi, sacram lectionem
rilale (Pial. CXLIV,18). legens atl ejus intelleclum pervenire desideral, prse-
Sed quia optime noverat variis admoniiionibus missa orationis verba srepius oi'ando rcpetat jugiler-
opus esse bis qui, in ssecuiari vila posiii sollicilu- que attendat.
dinibus, cl divitiis, et voluplaiibus, reiralmiriur a Ad hcec eliam cuilibel converso allenderidum esl
spiritualibus, srcpius eosdem admonct el confoiiai, ul se prasparet adbelluiii conlra spiriliialcs neijuilias
dicens : Guslale cl videlc qitoniam suiivis cs! Do- ngcivjuin, quo, licet in conversionis inilio, ciini
Lil OTHLOM MONACHIS. EMMEllAMMl 152
imusqtiisqueTragilitale adhuc irimia detinelur, pie- A admonet nos, diceus : Yirililer agiie, et confurlctur
tas divina non permiltal quemquam supra vires de- cor veslrum, omnesejuisperalis in Domino (Psai. xxvi,
primi, in profectu taiiien longioriposilus scire debel ii).. Ilein docens unumquemque qualiler orare con-
quia eodem lentationis igne quo non so!u:n elecfi tra spiritualcs nequilias debeatj dicil: Deus, in ad-
qnique probanlur, sed etiam ipse Dominus noster juioriutn tiietim inlende; Domine, ad adjuvandum me
probari voluit, probandus esl. Idem nainqueDomi- fesdna [Psal. LXIX,1), efc., usqtie ad fuieni psalmi.
nus noster, ut in pmnibus exemplum nobis prscberel, Ad eaindem r.em congrne adbiberi possunl hi psalmi:
tentari se permisit a diabolo dicenle : Si Filius Dei Judica, Dominc, nocenles the (Psal. . xxv) : In te,
es, d:c ut lapides isti panes fianl (Mailh. lv, 5). Et Domine, speruvi (Psttl. xxx); miserere mei, Deits, se-
iteium : Si FiliusDei es,miileie deorstim (Ibid., 6). -cuiidum,(iic.(PsciLL);Dcus,in noiniiietuo(PsaI.L\u);
De eleclorum vero teiilaiione dicilur : Tanquam Eripeme de inimicis meis, Deus meus (Psal. LVIII);
aurum in fornace probavil eiectos Dominus (Sap. m, Domine,exatidi oralionem meam, el clanior meus, elc^
6). Et rursum : Fili, acccdens ad servilulem Iki, sla (Psal. ci). Hinc et Apostolus admonet nos dicens :
in jiistiiiaetlitnoie,elprwpara animam luam adienia- Accipile armalttram Dei, ul possiits slare adversus
lionem (Eccli. u, 1). Quse scilicet omnia praeipuus insidias diaboli (Ephes. vi, 15). ~ : .
vilse spirilualis doctor Psalmisla considerans, dice—" Inler bsec quoque sciendum neminem flagiiiosum
T>at: Domintis interrogal justum et impitim ; qui au- repente posse ila a consuetis jieriiiiilari sceleribus
tem diligil iniquitatem odil animam suam (Psal. x, 6). ul,iicel fervenlissimo ardore bosii anliquo reluctari
Quasi diceret: Dominus tenlari permitlit justum el sludeal, non absque vulnere aliquo victoiiani obti-
inipium, sed justus resistil lenlalori suisque suasio- neat. Sed Deus sciens et nostram fragililatem et ho-
nibus; impius aulem aul incredulus permanel, aut sliuni fortittidinem nequaquam nos vicloscilo dcsjii-
ad lempus credens, sed jn lempore lenlaiionis rece- cil, dummodo curemus ut iios ileruni renovenuis.
<lens (Luc. vm), plus appetit carnalia ct transitoria Cum ergo conversus quilibet in certamine magno
quam coelestia reiernaque gaudia adij.isci. Qui ergo posilus vel pro vulnere alicujus realus vel proirisii-
iniquilalem bdire et animam suani diligeredecerriit, lia passionis insolilceconlurbari cceperit, nondifiTidat
ii'eces«.e.esl ut per tenlaiionem interrogetur ulrum - -de Dei adjulorio, sed suam ignaviam increpaiis di-
in hujusmodi odio et dilectione persistere velit. eat: Qttare irislis es, - anima mea, el quare conlitrbas
Srepe namque accidit ut bona, qufe ccepimus nisuqrie mc ? Spera in Deo quoniam adliuc confilebor illi (Pscel.
toto perficere decrevimus, advenienle aliqua tenta- : XLII,5). Jacla super Dominum curam tuam, et ipse
lione, aut ad tempus, vel quod est nequius oiniiino te enuiriet (Psal. LIV, 23). Qni propiiiaiur omnibus.
postponamus. Qupmodo autem lapsuni tanlum agno^ 'u iniquilalibiis tuis, e/ui sanal omnes infirtniitiles luas.
scei-e potuissemus, nisi interrogaii? Unde omniiiaoio Qui redimil de inleritu.vilam laum, qui coronal teiti
pensandum est quam juslus, quam providus sit Do- miscricordia el miseraiionibus. Qui replet in bonis
iiriiius, qui nos dispositione lali interrpgal" quid si- dcsidetium tutim, renovabitur ut aquiiaijiiventiis lua
inus, quidque prp ejus amore facere yelimus? Sic (Psal. CII, 5-5). Converiil eiiam liis eonsolaloriis.
eliam Job iulerrogalus est, quando plurimas lenta- "verbis adjungi illa prationis verba qu_e.tam pro spi-
lionis molestias a diabplo iinniissas peiiulil. Sed ille riiiiali quam corporali inlirniilate sunt dicenda :
inierrogationi luiic forliter respondit, cum penitus Miserere mei, Domine, quoniam infirmtis siim : saha
dcliberavil multo melius esse pmnia adyersa pati, me, Doinine, quoniam conlitrbala sunl ossa meti.
pmiiia bpna quse in hoc sseculo possedit, perdere, 'Cqiiverlere, Domine, ei eripe emimain mcam; salvtim
(juam iniquitatem tam ab uxpre quam ab amicis sibi 'v'me [ac propler inisericordiam tuam (Psal. vi, 3-5).
suggestam cpnlraDeum perpeirare.Tta et nosfacere 'Conjunganlur el ista : Non dereiinquas me, Domine
«lebemus in tentatione posiii. Cum enini diabolus Deus tneus, ne discesseiis a mc. Inlende iii adjitto-
iiobis suggessefit superbiam, inspirans videlicct riiim iiieiim,Dotnine, Deus salulis tnete (Psul. xxxvn,
«.'ordinosiro multo nielius esse supef alios exaltari -. 22, 25). Deus, ne clongeris a tne; Deus meus, in att-
«.jiiani cuiquain subjugari, nos continuo attendentes xiliiitiimeum rcspice (Psal. LXX,.12). Inlrcl in con-
illa verba Dominica : Otnnisqui seexultat, hiimiliabi- 'specluTuo, Domine, oratio mea. Inclina aurem luam
tur (Liic. xiv, 11), aliaque iJlurimahuniililatisexem- ad precem meain, quia repleta est malis anitna mea et
pla, loto mentis nisu suggestioni diabolicre resistere vilamea inferno appropiuquavil (Psal. LXXXVII, 5, i).
debemus. Iiitende ad deprecationemmeam, quia liumilialus sum
CAPUT Y, iiimis. Libera me a persequentibttsme, quia confoi-
Aiia documenla el medicamenlp.prq diversis morbis, lati sunt snper me (Psal. CXLI,7).
et viiiis animi ex psalmis depronienda. Ecce audislis, fralres charissimi, qtiam inlini-e
Eodem quoque inpdo cretera vitia, quorum dele- conso]ationis et orationis vefba proferri fecit Domi-
ctalione capimur, respuenles, altendamus «acrse ' nus per sanctum Psalmisiam, quse lam faeilia sunt
Scripturse verba quse s_epissime de singulis; viiiis onmibus litieralis ad ihlelligendiiin ut nusqiiam fa-
disputans nuncisiius, minc illius vitii seclaiores nar- ciliora inveniri possint. Unde daiur inielligi quoniam
rat iia suppiantatos a diabolo ut aut vix ant nullaie- niaxima ctira Donrino fiierit, ul omnes lam j.ianis
(1115jonyerteiep.iur. Unde doclor nostcr Psalniista Psahnistcc-veibis inslfuens ad se trahercl. Kani sicut
lo5 LIB. DE CURSU SPiRITUALI. 151
aliquis princcps (iiarissiiiiis amieis suis ad se ve-AA Hiciimimmaciilaliim in juslificalionibus luis , ui non
nierilibus convivium prceparans ponit roensain cum confundar (Psal. cxviu, 80). Et: Cor mttnduin crea
diversse qualitaiis dapibus et potibus repletam, ut in me, Deus, cl spiriltim recitan intiova in visceribtis
lam ex diversiiale quain cx copia ciborum delecta- meis (Psal. L, 12). Ubi iiolandum quia dum prius
l.ile onmibus faci;,t lonviviiim; ila el Dcus omnibiis imploral cor ihundum in se creari, et deinde spiri-
ad se confiigieniibus mensam.oniniinoio spiritualis tum recluni in se postulat iiinovari, intimare vide-
vitre docuina rejiletam apponil; niinc quidem pro- tur aliter nos non posse Spiritus sancli graliain
niiiilians lanluiii qiiEesibi placeanl vel uispliceaiit, obtinere, nisi prius cordis mundiiiam obiineamus.
quantse gratise uovhas "de Chrislo nasciluro prre- Setl diabolus, quanlo majorem fidticiam et graliam
slantla foret, qiiceetiam bonis vcl inalis pro inerito- apud Deuin habiiuros novit castos, lanto diiuius
ium qualiiaie fulura sint, ul per Iioc omnes proben- eos omni modo impiignai. Scit enim scrijitum :
tur ulruni celeriter an lardejllius verbis credentes Beali niundo cartle , quoniain ipsi Deum videbunl
obedianl; nunc vero quoslibel ueglige.iles el pigros, (Maitli. v, 8). Unde jiigilcrorandtihi el contra caniis
ut ad ea quse j'am sibi pronuniiaia suiil alieiidaiit imnuindiiiam Deo suppiicaudum supradictis Psahni-
admoiiens; posireino autem eos qui nec pronuntia- sice verbis.
li.one nec adinoniiioiie conversi sunt verbis aspe- B I Sed el crcterarum viiiiitum suffragia conlra tan-
rioribus increjiaiis. His igilur tribiis moilis loquendi, m.iii hosieni snnl appetenda, i.dest charilalis et
id est proniiiiliatione, adiiioniiioue et increpatione, bumililalls, jiatietiliseel obedienti_e,necnon lacilur-
onines boniines Psaiinisla albquens, inierdum sub nitaiis. De qtiibns oinnibiis appelendis muliifaria
Dei Patris, nunc in Filii, s.cpe etiam ex persona sui, exboiiaiio in Scripiiira sacra reperiiur. Sanclus
aut ad Deum coiivertil aut juslissimo judicio dam- eiiam Psalmisia.de his non tacel qui, ut alios in
nandos prccdicit. Dubbus vero moiiis, id esl ora- itl ipsiim traberel, de charilate el pace quam babuit
lione et coiffessione, docet omnes confugienies ad refcft dicens : C«»i his qui oderunt paccni ertim pa-
Deum ipsiiin alloqui. Qncenimirtim oinnia nunc qui- cificus(Psql. cxix, 7). Quam humilis vero exstiterit
dem bfeviier protuli, sed po.siinodum, jjroul Deus alibi Ciiarral, dicens : Iluiniliatus sum usquequaque,
concesseril, exeniplis sii-Iieientibus explanabo, ut Domine (Psal. cxviii), 107). El iterum : Doinine, ucn
coilversis aliquaienus osiendain quam delectabile est exattalum cor meutn, neqiie elali stinl oculi mci,
conviviiim doclr.inc Dominus seclaloribus suis in etc. (Psal. cxxx, I). Itein laudaus Doininum prp eo
sacra Scripiura inaximequeinpsalinis prseparavit, ut quod se yariis flagellis huuiiliasset, dicit: Bonuni
et eo siudiosius se a malis absiineanl, quo ceiiius mihi, _Do'iiine,_quia liutniliasli tne, ul discam juslifi-'-'
adfuuiram sibi gratiam Dei agnoscunl. ( caliones luas (Psal. cxyiii, 71). Quibus vcrbisiimiii-
C
A.itendanl igilur, precor, quanta corona promi0sa lurquia flagella Dci suni ajipetenda , ul per bcec
si.l his qui legilime certant conlra diabolum, juxia correcti el humiliati divinis prseceplis mereaiimr
illud : Bealus'vir qui siiffer.lleiilalignem,quonitnn cuin stibili. Qiianlum aiitem patiens fuerit sanclus Psal- -
probalus fueril accipiel coronam vilev (Jac.i, 12). misla ex boc polesl inlelligi quod dicit: Si reddidi:;
jlujusniorii autem ceiiamcn quanlo (lifficilius coiP relribueitlibus riiilii niald, decidqinimerilo eibinimicis
slal, ianio majori cura agenduin esl. In nullo meis inunis (Psul. yu, 5). Docet nos nihilominus
iianiijue teinpoieoiiosus debel esse beila Dei gerens. de pbedienlia Deo exhibcnda , diccns : Subditus esto
Unde doelor .iiosler Psalmisla .imiiinquemque allo- Doni.no et ora_\eutn(Psal. xxxvi, 7). Hinc ciiain de
. quens dicil: Labores inaniium titarum quia inandu- se ipso . refert, dicens : Noune Deo subjecla eril
cabis, bealus es el bene libi eril (Psal. cxxvn, 2). anima mea? ab ipso enim satulare tiiettm et paiientia
Dripliciler quippe esl bealus in opere aliquo ufili .mea (Psal. LXI, i, 6). luiploral quoquc pro ta-
occiipalus ; habei enim intle aliquoi subsidium citurnitatc obilneiida, dicens : Pone, Domine, cuslo-
corporale, Iiabel eliam spiritiiale,quia , diim corpus diam ori tneo, et oslium circumstnnlice lubiis incis
serviiuli subjicitur, mens quoque lasciva deprimitur (Psal. CXL,- 5). Moxque omiicui excusationem , quse
' pro nequiiiis perpetralis cominilti solet.a se aufcrri
. et.ne. in qucelibet desideria noxia dcfliiat, refrenaiur. J)
Uiide alias de oiiosis dicil Rsalinista : In labore postiilat, dicens : Non declines cor meuin in verba
liominum nonsuiu, ei cum liomiiiibus non flagelia- maliiia:, aclexcusandas excusalioiiesin peccatis (Ibid.,
btinlur. Ideo lenuil co%superbia, operii su:tl iniqiiilate i). His igiiur aique aliis viriutibus stnTullus contia
el iinpielale stia (Psal LXXII,5, .6). Conlra' eamdein inceniiva carnis fof tiler pugnare valet.
superb|ani alibi prans alips orare docel, dicens : Si verp in hujusmodi certamine aliquandiu labo-
Non venial mihipes superbice(Psal. xxxv, 12). Quse ransinininie senseiil tentalionisniolesliam minorari,
videlicet oraiio, licet breviier sil prolata, insinuat non ideo hac iribulaiione perterritus cerlnre desinal
l-tineir copiose vires siipeiiiias. Nam in quocunque aut de adjiitorio Dei dillhlal; sed aitendat Psaliui-
(Iominaiur,-quasi pede qiiodam proiercnie euin in slam dicenlein : Juxla esl Dominus his qui tribulato
ima dejicit, ne se sursuin erigere possit. sunl corde , et humiles spirilu salvabJ. Multcs lribu_-.'-_
'Orareeiiam (iocel conira inceuliva carnis, dieens: laliones justorum, el dc otnnibus Itis iiberubil eos Do-
P.robame, Dontine. el lenla me; tire renes meos mhius (Psal. xxxm, 10, 20). Perpendat et Loc quori
_ci cor meutn (Psctl. xxv, 2). Et ilcru.m : Eiat cor idem Psalmisia alibi iiiagiiificans Deum, _a'i;id se in
135 OTHLOISIMONACHIS. EMMERAMMI: -.•:;',.... •..,. 156
tribiilatione dilaiasset, dixit : Cum invocarein,exati- \ lamen se labiis et corde fateantur, npn so_um ob
disli me, Deus; initibiilutiotie dUaiusit ine (Psul. iv, peccaia prBei(',riia,sedetiam ob imminenfiaquredam,
2). Tribubilio eiiini diiiltirna, s: cnm palicuiia ei spe in qiiibus quoiidie incvitabiliier deliiiqiiunus , id est,
divini auriilorii susliiielur, diipliceiii sustiiiftnli cou- in visu, audiiu, giistu, odoraiu ettactu, nec non in
feii coronaui ; a percatis ii.iiiique prseieriiis eurii illicitocpgitatu. Sa;pe ethim in verbis lam scienter
laiiquain aiiriiiu in fornace piirg.ibit igiris , et qnasi quam igiiofantef peccainiis.Hujusriiodi igifur deiicla
grauuhi friuiienli , quori in lcria project in pro scieiis Psalinista ii iionmillis pro nilrilo compuiari
seinine niultiplicaliiui fueril, sic ille miiliiplicaliir el dicit: Delicta quis iiileiligit?(Psal.xviu, 15.) Cumque
dilalatur in oiniiibus buuis. Hinc et Aposiolus dicil : hsec quasi inierrogaiis prolujisset el paucos admO-
: Tributnlio
piilieiiliam operaim; palienlia auiein pro- ' diimdeiicla intiiligere sciret, mox quid ipse senfial,
' btiiioncm, probttlio tiuicm spem, spes vero non conftin-
subjungil, oransei dicensad Dominum : Ab occultis
dil, Cjuiachiitilus Dei•difjusa e.s. in cordilius nostris meis niuiidii me, Domine, et ab alienis parcc servo
.'. per S.dritum seinciuni, qui dalits esl nobis (Rom.\, tuo (Ibid., 4). Ac si aperte dicercl: Multi "quidem,
'
5-6'). De bac chaiiiais iiifusione el Spiriliis saneli Domiiii., ila iiegligerifessunl ut non curenl te invo-
eonsol.illoiie Psalmisia satis giisiavit, cuni ad Deiun CareprO maximorum el apertorum criininuin remis-
- dixissei : Secunduni miillilttdinem dolorum meorum
Bsioiie;sed ego sciens te nimis disiriclum contra
in cordetneo consoliiiioncslucv,Domine,levlificaveritnt tales, precor ut non solum ab apertis, sed etiam_ab
anitnani ineum (Psal. xcm , 19). Quod est aperte occullis delictis nieis me Criuirides; quse enim me
: dicere :' Si inultipiiccs tribulaliones in cordc meo laient, tibi piu certo
patent. Occulta eticun et
peiiuli, muliiplices etiani consolaiioriespieiaiis luse, aliena delicia possunl bsec dici qure a pareutibus
Domiiie, suscepi. Nam post tribulaiionem niagnam, coniraxiniiis, quie, licet in baptismate nobis diniif-
: qua me propiei' peceala mea diu nlllixisu , consola- fanlur, lamen si posimodiim eadeni opere vel voiis'
tiones luse ita me lsetificaveruiit, ul ifibulaliopraHer- sequimur, iierum eliam eorumdem reatu constrin-
" ita viderelur niilii jninima. gimiir. Untle Psahnista alias dicil : Peccavimuscuhi
Eumdem quoque sensum deClarat, cirin siibjungit, pairibus nostris (Psal. cv, 6). Peccare namque cum
dicens : Nunquid adhceret libi sedes iiiiquitciiis, qui ' pailibus est eofum , iil diximus , pcccafis aclu vel
• fingis Idborem inprceceplo? (Psal. xciii, 20.) Fingefe consensu assoeiari. Ilem oeeulta ei atieha delicla
:
iutmque aliquomodo potest dici, cum rem quamlibet dicere jiossuinus quse ih alios commillimus. Quis
aliier foiis osieiidimus qiiam in menle leiieamus, cnini ita caulus et religinsus esse valet ut nulluiii
'.sicutscilicel paires sapienlesliliis, niagistri disci- peccaiis sriis depravel? Ideoque omnes' indigemtis ,
pulis ssepe aspera fiiigiint in verbis et in oniui 1 ut cum Psaimista oreintis, dicenies : Ab occiillis
habitu exieriori, ut hac aspefilate conslricti in "nosiris muuda n6s,Doinine, et ab alienisparceservis
lasciviam niillam prorumpant. Setl quamvis laborein luis (Psal. xvni).'
distrieliouis lanicc eos suslinere permittenlesparvi- CAPUT VL'
pendere exterius fmganl, inius lamen ita diliguril ut De inysteriis incarnalionis; resurreclionis, ascensio-
ne levi virgiila illos fruslra conliiigi velint. Siciil ttis, etc., Doinini nostri Jesu Christi a Davide in
psalmis prwnutitiatis. - -. ..<
igilur iri hiijtismodi discipliria patres et magistri
exlcrius laborem fmguht et dileciioneni iiiterius HactCnus igituf per amoena ei lala psaimoruin
gefunt, ita et Domirius nosler in elcclis stiis agit," prata currens atque ex eisflores quosdam saiis utiles
laborem videlicel in primis fingens in prsecepto omnibus conversis decerpens, prout potui, qualiler
religioiiis ; sed postmodum, cuin ;viderit laboriosa ad capiit nostrum, id Cst Christum, pervenire de-
-
qnseque pro amore suoniagis velle pali qiiam pro- bearit, admdnui; Nunc vero ciipio exinde deeerpere,
prise deservire voluiiiali, lunc illis qtiasi paler filiis elillisintiniare ejusdem Doinini nostri incarnatio-
: isub disciplina sufficienti nulrilis ostendel amoris nem, aliaque qute snperius prOmisimus , qualiler
sui dulcedinem. De hac nimirum dulcedinein primis scilicct pietas divina jugiter pro nobis laborel pro-
^
quideni absconsa, sed postmodum, ul dixi, manife- ' hunliando in primis quse nobis sint credenda et fa-
slaia, alibi Psalmisla apertius lestafiir et admiralur, cienda; deinde pro eisdetn admoiieridoet increpan-
diccns : Quam magna muiiUudodulcedinis tiue , Do- do.-Ex quibus colligi poiesl, quia quanto plus pro
mine, quam abscondisli limeniibus lc! (Psed: xxx, 20.) nobis Domiiius laboral per supradiclos tres locutio-
Cum crgo idem Psalmisl-t Dohiinuiii lalia fingere riis niodos , ianto dislrictius jndical omncs qiii

per experimenluni didicissel, alloquitur etim , quasi :lanliim cjus laborem pro nihilo coiiipuiaiit, arbi-
interrogaudo, si propter hoc quod talia fingat ini- tranies eum esse solummodo piuin el non districtum
qtlitas apud eum maneal. TIoc aulem non quasi ' conlra omnes persevcranles iiimalo. Curramus Crgo
nescius interrogal; scit enim eum justiim essc; in eo, qtio coepimus, psalmorum sladio ', qucererites
unde et alibi dicil : Quoniam jusius Donimus, el faciem ejus semper (Psal. civ, l), qtii pro nobis
juslitias dilexii(Psdl. x, 8); sed ul nobis pietatis natus el passus est,- pro nobis resiirrexil el ascendit
diviiia; secreta pandat. : in ccelum. Quid enim deleclabilius esse potesl quam
Inler lisec quoque couversos adiriorieo iil quantum- illtim quserere, ilhim silire, in quo nobis daiur vive-
tunque iniiinorc et amorcDei proficianl, jieccatorcs re? Scd ;ut lantx sanctilalis verba melius profcrre
157 LIB. DE CURSU SPIRITUALI- 158
..possh.n,dicendum rnihi c%. cum i'salmista: Demine, . ^ nhsericordiadixi, libenter audife; sed ei sanctissima
labia mca aperies, et Os meutn annunliabit laudein Psalmistse verba tani supradicta quain adbuc di-
ttiam (Psal. L, 17) : sinmlqtie invocandus est Spi- cenda lotanienlis iiilenlione suscipile. Jamenimad ea
rilus sanclus , ut qui eiimdem Psalmistam ad lam proferenda qure deChrislo pronuntiavil, redirecupio.
sancla el veneranda dicta proferenda ilitislravil, me Incarnalionem denique simul ct ascensionem ejus
"quoque aliqtia exinde decerpere cupienlein diguetur pronunliavil ita dicens: A summo cozloegressioejus,
illustrare. el occurstis ejus.usque ad sutniiiuin ejus (Psal. xvm,
Saticla quippe sunl omnia quse de Domino nosiro 7).-Iiein de sola ascensione ejus dicil; Elevala esl
per prophelas sanclos pronuntiala suni; sedquredam magnificenlia tua super coslos, Deus (Psql. vm, 2).
Psalmisl_e verba lanlo sacralior.a mihi videnliif, De fesurreciione quoque Domini ex ipsius persona
quanto inagis eadem noniina eaindemque seuten- '6\c\l: Domine,probasli ine, eicognovisli mc; liicogtio-
Iiam quam Cbrisltis ore suo protuiit, el ipsc proph.e- 'visli sessionemmeam el resurreciwnem meam (Psal.
lando prsenuntiavil. Dominus namque noster, ut in cxxxviii,2). Quod aulem maxime pro saluie gen-
Evangelio legilur, de se dixil : Ego sum veritas litim niillendus esset ila pronunliai, rcferens euni
(Joan. xiv, 6); el: Ego sum lux mundi__(Joan. viu, dixisse de Palre : Dtiminus dixit ad me : Filius metis
.12). Eisdem quoque nominibus Psalniisla illum ap- \) es tn, egc hocliegenui le; postula :g mc el dabo tibi
pellavit, cum eum nascilttrum , quasi prseieriia gentes liwredilatein luainfel possessioneinlueitnlermi-
uarrans praenuntiasset, dicens: Veritqs de lerra oria nos lerrcv (Psul. ii, 7, 8). Euiudem quoque sensmn
est (Psal. LXXXIV, 12). Et': 'Exorlutn esl in icncbris Tanio aperiitis in psahnp LXXIquam in aliis, quanto
.lumen reciis (Psal. cxi,Tj. Ecce eadem nomina , et per temjms fiiiurum prori'unljai,;dicen.s : Et beiiedi-
Psalmista prcenuniians anle -iemppra iiinlla Doini- 'cenlur in ipso omiiesiribus terrtv; omtiesgenlesinaijni-
iiici advenl.iis dixit, et quibns ipse Christus adve- 'ficubiiiil etim (Psal. LXXI,17). lu qu.o etiam psalino
jiipns.se appellavit. Dicanius senienlias ab iitroque paulo sup.erius de^, incarnatioue ejus, iiec non
pene siniiliter prpjalas. Psalmista naiiique hi psai- de sanciissiina doclrina ejus commeniQrat, di-
roo xxi, qui loius .pefsonrc Cliiisii conveuii, deips.d cens : Descendetsic.itl plitvia in vellus^ el sicitl stil-
dicil : Deus, Deus metis, respice in me; ejueiremc de- licidia stillanlia super ierram. Orietur in diebus
reliquisii? Itein.in psalmo xxx, Cliristuni prccnun- ejus juslitiael abundanlia pacis, elc. (Ibid., 6, 7).
iiai ita dicturum: 1n tnetnustuas,Dom':ne, commendo Quod tiiCi.l: Descendit sicut pluviaiti vellus, ita est
spiriiuin ineuni. Quas scilicct uirasquc seulcntias in intelligeiiduni: Sicut eniin pluvia in yellus descen-
Evangeiio legiiims ila penc a Cbiistoin cruce positp -deus nulla illud divis.ione rumpit, elTterum abeo-
prohtias, sictil Psalinisla prcenuiiliavil. Quis, rogo, Q recedensa suaintegritale .no.n niinuii; ita .el.Doihi-
iion mirandain, non yenerandani censeal taniani nus iiosier mairenv suam nec conceplus, nec natus
Psalmisla; sar.ctitatem, qui ipsiim D..minuro no- lilla corruplione divisit.
Blrum ioliiis sanciitatis aticiorcm habcic meruit -''-.--Quod-aulem Judscos-oinnesqtie se persequentes -
verboruni suortim imiiatore.m? Quis ctiam non ob- sub pedibus calcaluriis esset, ip psalmo cix proimri-
slupescal ianiain ejusdeni Domini nps.lri boiiitafein Tialur, Psalmisla ila diceiile: Bixii pominus Domino
el clemeutiain, quani iii Psalmista eodem agiiovimtis . mco : Sede a dcxiris meis,donec ponqm iii.micos luos
factain ? Cerle satis magna pietas Dei esscl, si ab scabellum pedum luorum : qui scilicet psalmus de
Iiomine in nullo capiiali crimine prolapso prccdiee- Chrislo scribitur lotps. Crii simile quid in psalmo
j'elur.incarnaiip Cbrisii cseiefaque.per illuin gcsta. cxvii iiivenilur, ubi in breyi versiculo mystice pro-
Qiiod auteni aliquis in sceleribus jriurimis prolapsus lato onihia coniiiicntur qure in Christo complela
posl hujusmpdi ruinam ad diguitateiri tantam pcr- suiil. Sic ciiiin diciliir : Lapidem., quem reprobave-
yenire potuit, ul sacrameiiloruni divinorum prodir ruiti wdificantes, hic factus esl in caput anguli. Uiide
lor el divinse pielaiis' lalor eligerelur, quanlam jm- auiem Cbristus lapis: sit dictus, et quomodo repro-
tanius hanc esse Dei pielatem?Insesliinabilis namque batus silab aidificantibus faclusquc sit in caput an-
. el ineiiarrabilis lania Dei piclas merito vocatur. Uguli, quia in locis jilurimis invcniiur exposilum,
Hsec igilursanctum Psalmisiam prius qtiidem pecca- nos bic sine expositipne relinquentes tendaniiis
lorein. deinde verp conversuhi id.co feeit talem, ut aliersum : verba namque Sccpius prolata videntur
jjer eum ad oinnes peccaiores clamarel, dicens trcdiosa. Dieamus efgo illa, quse dic-lusun.l.rara.
(Zach. i, 5): Converlimini ad nie,uinnes qrii peccalis In psalino igitur LXXXVIII, niulta pronunlianlur de
gravali estis, et faciam in vobis eariidem graliani Deo Patre ad Christum Jesum loquenle, nec non de
quaniin hoc servo meo David ad me convcrso feci. eodein Cbrislo Jesu ad Pairem dicehle, ubi Dei
Krinquid propler niultiludineih iniquilaiuni suaruin P.itris verba incipi.ml ila : Posui acljuidrium in po-
abjeci cum? sic nec vos abjiciam, si ejus Conversio- -lenie, ct exallavi eleclutn de plcbe mea. lnveni David
nem sequenlesad me venitis in lempore oppoiiuno. servum tneum, oleo sancid meo unxi eum, etc, usque
Tszmindiluvio aquarum mullarutn (Psal. xxxi, 6'), perfeciu in cvtcrnum, et testis in ccelo fideiis
id est in convenlu periculoso niuJortim populorum, (v. 20-5C). Quae vero sequuhtur usque ad finem
quod est dies judicii, ad nie non iippropinquabiiis. jisalmi, Cbrisio ad Pairem loqucnii congrue pos-
Ucec ergo, fratres charissinii, qure dc immeiisa Dei sunt apiari. Ih quo nimirum psalmo hoc miraiiduiu
•159 ©TIILONTMONACIHS. EMMERAMMl 100
siiiiul el vcnerandum vidctur, qnod bujiismoilicollo- A el soporattissum, ete.rsurre.ri. Ei in xxi : Diviscrunt
quium Dei Palris et Filii iji.e psalniisla David sub sibi vcslimenia mea e! stiper vesicmmeam miserunl
persona sua ineruil proferre. De quo igiuir lale ali- sorlem. Scd el illud improperiiiin, quoil Jnilai
quiri lcgitur, ui Chrisli Filii Dei inysterimn snb jier- Cbiislo insullanies dixcrunl : Confidilin Deo, libe-
sona prnpiia in se transferre prcesiimerelVProfcrt rel eum nitnc si vult (MeiHh. xxvu, 45). Beue
namq-.e el ex persona Dei Pairis quasi sccuiiicollo- eisdem verbis Psahnisla ill.ic prommlial, diccns :
queiiis illam inrcs:iinaljileiiigraliam, quani ipse jier Spcravil in Domino, cripiat eiim, salvum fuciaieum,
Ciirisliun opcralurus erat in s inclceEcclcsiie filiis; qiionitim vull eum (Psal. xxi, 9). Ilem illud quod
(l rursmn Cbiisii personain in se trabens, quasi Doininiis ad Mariam dixil : Vade ad fralres nieos,
n.spnnriendo siipeiioribus diclis profert ea qua; el dic eis: AscencloadPalrem meum, eic. [Joan. xx,
Ciiiisins pro noljis jiassurus cral, dicens : Tu vero, 17). ln eodem psalmo pronunliatur ila : Narrctbo
Pater, qtii niilii niiperriuie promisisli ut el me nomen iintiii (ratribus meis (Psal. xxi, 25). Qui ni-
p!i..:og.'ii:liini excelsiimque prre r.egibus lerrse po- miruni fraires disci|iuli Donrini nirobiqiie stinl
n.eres, et si fiii ir,ei in aliquo delinqiienies nmndata intelligeudi. Iloc qtiidem in psalmo xxi.
lua non cusiodircnt, in iniquilales eoriiin visiiares, In Lxvni atileni simililer inveniiinlui' qiiae
pust liujiismoilijjromissa me Chrisluni (uuni, in quo B Chrislo speciaiiter convcniunl, ut. Confoiiati suiit
oniiies .alvare disposuisli, cilo repulisli et a digni- qui perseculi stinl me inimici mei injiiste; qtice non
laie mea dejecisii. Ihcc auiem oninia riesiieciionis rapni, lunc exsolvebam. Quomoilo aulem Clnisiiis
verba sul) |)ersona Cbristi dicta in paucis completa solverel quce non rapiebat, lsaias propbeta apeiie
videniur diciis qure Clirislns in cruce po.-itusdixit: pronunlial, dicens: Omiicsnos qtiusi oveserravimus;
Deas, Deus meus, u! quid dereliquisli me? (Psal. LXII, uiiusquisquea via sua dcclinavitet Dominus posuil in
2.) Ecce qiiam sacer dialogus Dei Patris el Filii in eo iiiiquiliilem omniitm nostrum (Isa. LIII, 6). Et
uno eoijemqiiepsalmo est factus , in quo et clignitas qiiomodo Cluistus solvilqurc non rapuii? Passus est
Doinini nostri secunduin divinitalem, et injuvia at- enim non jiro suis, sed pro noslris peccatis. Ilem
qne despectio , quam secitnduni Iiumaiiitatem pro in eodem psalmo : In sili tnea polavcrunl me acelo.
lniindi sahiie susiiimii, proniiniiatur. Merilo ilaqne Tn II nihilominiis psalmo pronunlialur de Judceis
huic psalmo, in quo ianise misericordice commemo- aliisque Cliristum |)ersequenlibus : Aslilertinl reges
raiio agiiur, iniiiuni lale Psalmisla imposuil, di- lerrce et prine.ipesconvencrunlin uitum adversns Do-
ccns : Misericordias Dotnini in cvlernum canlabo minum, et adversus Cltristtan ejus, (subaudi : _/.'•
(Psal. Lxxxviu, 2). Caniaie et vos , fratres cliaris- centes) Disrumpnmiis vincula eoriim cl projiciamus a
sinii,cnntieum tale, ei benedicile Doinihuin iiiomni ^ nobis jiigiim ipsoritni. Quod dicit, coruin, refcrri
teinporej.seniper laus ejus sii iu orc veslro (Psal. polesl et a;I piccmissas jiersonas Domini Chrislique
XXXIII,2), qui et ante lempnra muita miscricor- ejus, el ad illius discipulos, quos a se projicienles
diam laiiiani prcciitiiitiavit et ram in nobisjugiier ad gentes transire compulerunl.
implere satagit. Quiclenim deleclabilius csse poiest De Juda etiam tradilore lam cx Christi quani
ea laude, eo caiilico quod caniamus Domino?Talis Psalmistse persona quscdam conur.emoranlur. Ex
autcm laus et lale canliciim, quia nu-;qiianiinvenilur quibus illud esi, quod ex persona Domini dicilur :
amplius quam in psahnis, ideo redeamus ad cos ci, Qui edebat panes meos meicjnificavilsttper tne sup-
ut possutmis, exquiramiis in bis divinse caniica planialionem (Psctl. XL, 10). .Ex Psainiislrc aiilem
landis; quidquid enim pro ejus amore geiinius vel persona dici videiur : Conslilue supcr eian peccalo-
loqiieiido, vel legendo, vcl scribendo , seu eiiam rem; etiaboius siel a dexlris ejus; usque sicttl zonei,
uiilia quselibef meditando, hoc ad laudem suam re- qua sempcr prmcingitur (Psal. cvm, G-J9). Qnod si
fciiur alicui vidcantur lircc verba inelius Christi quaiu
CAPUT VII. Psalmistre persuncc coiiveuire, non contradico :
Dc mysleriis passionis Dominicai in psalmis prev- n quia forsilan ulri!|iie jiersoncc possunt congruere.
monstritlis el tle mulciliune pcrsonarum in iino Ipsa ctiam maledietionis vcrba quccde Juda tradi-
codcmque psctlmoloqucnlium. tore sunt dicta congrnunt Judaico populo. Nain
Jam riixinins de sanciissimo Dei Palris et Filii
quod (licilur in illo versu : Nultinlcs Iransferantur
dialcgo, qui legiitir in psalmo LXXXVIII, qni cunciis fiiii cjtts el mendiceiil; cjicianlur de Itabitationibus
sar.ciae Ecclesice filiis lanlo magis esl vciier.uidus, sttis(lbid., 10), eljuxla lilleraiu videmus quolidie
quanto specialius in eo illorum prrenuniiaia agno- iiii|)!eii in eodem populo. Sed et lioc Psalnrisia nca
scilur saltis. Nunc vero dicamus quia plurcs psalmi tacuit quod caro Cbiisli in scpulcro posila cor-
iiiveniuniur sub sola persona Chiisii ad Palrcm rupiionein noii periulii, diecns ex ipsius persoua in.
clamaniis. pro ereplione sua, in quibus ct nostloce- psalino xv : Non dubis sanclum luum, Doinine,-vi-'
Uiiir orare qualiler spiriluales ncquilias possimus clereccrntplionem
superare. Qtiortim videlicel psalmorum sunl prreci- Tnler bccc eiiam summopere pensandum est
pui tres isti, III, xxi et LXVIII,in quibus prreier cunclis ad inlimam psajmornm inlelligentiani jier-
orationem prsetliciani alia quoque ad Cbiistum so- tiugere ciipientilms quanta personarum inulaiio sit
HHIIpertincntia in.oniiir.tur, ul in ui: Ecjodormiri, iii qiiibusdam psalmis, quorum videlicct iniiiuni et
<fii r.iR m ci.n'sn SPIRITUALI. !___
linem perspnre Psahmstre inveniiniis 'dairdmn; quse A ." iideni tres inotli. liccl oniiiic dissimili. in prihiis
vero in iriedio siiul nuiic quidem Dci Paiiisel Filii, "nainque Psalmisla ex persona sua prcnuiiliai,
roinc vero absolute Dei personre couveniunl. Ob dicens^ Deiis stelit in synaitoga deorum ; in tnedio
ciqiis rei noliiiam capiendam triiim hic psahnorum auiem decs dijudicai. Ubi videlicet tcmpus prreier-
yerba subjungimus, hoc est u, XLIX et LXXXI.In itum sicth pro pncsenli pcnens ind cal, quia Dcus
secundo enim psalmo, cujus iniliuni csl: Quare [re- in synagoga deorum, id est reciorum et judicmi-,
iuiicruiit genies, in primis Psalmisia inierrogans vcl quos sacra Scriptura sa'pe deos isominal, consistcr.s
admirans unde Judceorum aliorumqiie Cbrisli per^ semper prosphiat quid aganl u qiioiiescunqiie
seculoriim impietas tania evciieril e\ persona sua inique jiidicaverini, ipse in meaio eoniin slans cos
loquitur, dicens : Quare (remiierunt genies, elc, pro lali culpa dijudicel. Moxque ex persona Dei
usque ei tn [urore suo coiilurbabil eos. Qucesequun- eos !em rectores ct judices incrcpal dicens : Usque-
ttir verba suiii Clirisli usque Domiiiusdixit ad me. '_. quo judicalis iiiiquitatem, et facies peccaloruin su-
Post hr.:c loqui incipit Pater ad Filiuin, iiisinuaiis miiis? Quse nimifum divinre increpationis verba
jief eurii gentes ad salulem reparantias esse; quse superioribus diciis conjiincta huhc sensuni habere
nimiruhi locutio fil usque tanquam vas figuli con- videntur: Ciim scintis, o reclores et judices, nie
-I seiiiper in medio veslrlun csse et
fringes eos. Deiride vero usque ad finem psalnii B prospicere quse-
verba suni Psalmistse aduioneiilis rectores quoslibei cuiiqtie agalis, cur ssepius inique judicantes desiru-
ul aueiidei_.es qu;e sujierius sunt a PaireetFilio ciorcs niagis . qiiaui fectores Ecblesice estis? Post '
dicta ctim iimore el amore sibi servianl,aipfelien- h nc vero increpalionem coiilinuo quasi compa-
daiiique disciplinam in hoc sceculo, ne pcreanl in l'.ens prccteritse iniquitati eorum aclmonet eosdeiii3
ftituro. Ecce qiiain diversse senlenii-o ct personx ut vel "postuiod:irase eniendenl reciiiisque judicenl,
secuiuli psa_mi! Tn psahno autem quadragesimo dlcens : Judicute egeno et pupiilo, humiietr. el pnu-
noiio, cujtis iiiiliimi est ; Deus deorum Dominus perem juslificaic. Eripiie paupereiii, el cgenum ds
loculus est, inveni.unlur illi fres locutionis moiii, mcinu peccatoris liberate. Quasi diceret: Adjuvate
quos supr.i dixi de pronuntiaiione, de admonitione illos roaxinie qui pauperes et coniemptibiles sunt
ei Incrcpalione. In primis iiamque P.ahnista Io- in plebe, quique i-;!eo ab aliis opprimuntur quia
quitur ex persona sua pronuniiaus nobis extremi riuilos defensores habcre viJeiiiur. Finiia auleiii bac
judicii tempus, quocoeluni et ferram, id est coeli- admonitione iieriun Dominus,' quasi prscscius mali-
colris el lerrigenas pariler convocandos esse prredi- tise et duritite eoriiui.demjudicuii, quodque admoni-
cil; quo_eiiam ipsum Dominum nianife*;» ventufum -tionein. suam..conlempiuri- magis diligaril imine.ra-.-
veniuriim dicit, quia V
indjcat._Ideo .auie.iii__niaJii/(35,'c_ Cqiiani Dei pra;cepla,_uon_ul prius pf-csenles, sed-
qiioiidie ad hos clamal, niiiic quidein scriptis, nunc quasi absenles alloquiliir, dicens : Nescierutil neque
vero vnlgaribus dictis, inlerduin cliaiii'reruin visi- iniellexerunl; in tenebris ambiilant; movebi.ntin
_biliunLar^unieniis, __pei'___qure._edoceinur_ jnvisibilia.-, omititi-fundaineiila lerrev - - -
quselibet agnoscere,' sicui scriptum esl: Invisibilia ~ ln qua riiniirum seiitentia;, si temporum diversi-
Dei~per ea qiidYfticta^suiil tnlellecta cdiispiciuntur . taieinseqiiirihirVTiiagnain diilicultatem iiiielligenti-C
(liom. i, 20). Per hsec ergo onuiia Deus nobis jugi- palitinir. In priinis enim pbniiur tempus prseteiitum,
tef maiiifesiatiir et loquitur, ut scienies jusiitiam ui : nescierunl, neqne inlellexeruiil; deinde prsesens,
cjus, annuniie.ihus omnibus quoniam juslus judex nt : i'n lenebris ambtilanl; ad exlremuni vero fiilu-
est. Cuinque Psahnista pipiuiniiasset lalia ex per- ruin, ul: movebuiiiur oinnia fundamenta ierree. Quid
sona sua, suhjurixil adinoiiiiibiiem ex persona Dei ergo iu bis faciendum est iiobis, uisi boc quod in
faclam, dicens : Audi, jwpulus meus', elc, usque et cseluisprophctice verbisagittir? S;upe namquC el in
lionorificabis me. Ubi. vidolieei uiiuinqueiiique pri- ps linis etin aliis propheiarum libris pratcrilum
liiitus admonel, ut sc ipsuin plusqiiam alia quse- pivcseiisqiie tempiispro fiiiuro, scepe etiam fiiluruni
libct sacrificia Deo immolet; deinde vero eadem p.roprseseiili yelpro prrcterilo ponitur; Quod sciiicei
jiersona Dci Ioquitur, dicens : Quare lu enarras D Sj-iiilu saritlo. dictaiite credo.aut ideo agi, qriia ciim
juslitias meas el assuinis testamenluin meutn, etc, oriinia lempora sive prselerila, sive pfeeseniia, seu
usqiie slaluam conlrti faciem lueim. Ubi nilrilomi- fiilura coram Deo quasi pncsenlia sinl, leinpus quod-
iius incrcpat queinlibet doctorem verbis lantuni- libet rem sibi plaiitani pronuniiahlibus inspirat,
modo praccepta Dei iiitimaiitem, ctir aliis enarrare aiit pro eo quod inierdum propiicl.e narrarit illa
pra_sunial illas Dci jiisiitias, quas ipse operando quce et in prselerito gesla siint et"in prcesenii jugiter
non sequiiur. Post hanc vcro incrcpalionew. ilerum geruntiir ct in futuro tempore gerenda sunl, sicui
Psalmista ex persona sua loquens et dicens inlelli- et res in senleiilia psalmi proxime dicla probat. Ju-
gile hevc, eic, nsque in finem psalmi, admonet dices eiiiminiqiii et ab iiiifio sseculi fuerant ct in
oriines ul aliendentes et admonilionem et increpa- p"r;ese;iii.s'unt et in Ttitiiro lenipore fient, ideoqtie
lionem Dei ad illmn convertantrir, ne forte praeoc- illis omnibus congruit' hscc senienlia : Ncscierunl
ciipaii die" inorlis qnccrant spalitnn pceiiitentice et tieqve bitellexerunt; in tenebris ~amb.ulanl;movebun-
iiivenire non possint. lur omnia 'fundamenia terra:..Idesn etiarn sensus est:
. in psalm.o etirtm ocioges:;c;o pri:::o jnvcnliuitur nescierurit, neque"inicllcxcrunt, et in tenebris am-
,103 OTHLO.NTMONACill S. EMMERAM.Yll IGV
biilanl ei inovebiinlur omniafundamenta lenie. Qni .A eiores, de nobis miseris ctirat; lu qui super omncs
eniin nesciunl neque iniclliguut boua, in lcnebris doiniiiiiris, maxinieqne pnupeies el egenos lueri di-
utiquc ambulant. Similiter qni in lenebris am- gnaiis, exsurge et redime nos ab ommbtis malis.
biilant, nioveliiinlur iilique de fundamcniis jiro CAPUT VIII.
quibtis posili sunl. Praiali quijqie et juilices uni- Eadem mitlaiio personaruin in codemhcvcdoclrina psalmo aliis
versi positi siinl a Deo pro fundameulis Ecclesbe, cxcinplis oslendilut; docclitrqueqtium
acl psalmos recle inlcltigendos necessariu sil; q.um
ut creleri exeinjilis eorum inslrucii supeipoiianliir. . vcra el iusta sinl Dei judicia scctindiiin psalini
Unde sancius Psalmista aiilii dicit : Fiinditmenia XVIII, r. 10.
cjus in inonlibits sanciis, Domini scilicet, qui diiitjil Adliuc quiddam dicere libet de psabnis dnobu--,
porlas Sion sttper omnia labernacula Jetcob (Psal. in quibus jiersonarum muiatio coiitinetur, id esl de
LXXXVI,2).Idcirco aiilcm Domiims rundamenla sua dcciino quarlo el de irigesimo piimo, el jiosl bsec
posuii in moniibiis sanclis, qtiia bos, quos insancitc aliquantliit currere cnpio in ccelerortim psaliuorum
Ecclesire cedificio prrefccit, viiiutibus oiniiigeiiis sladio, decerpeiis inde quoslibel (lores ad explanan-
sublimatos ciinslrucios essejussit. Scd fuiidainenta, dos plenius tres supradiclos locutionis niodos. Ma-
quaa ille in moiitibus sanctis posuii, tunc comnio- gnam dcniqiie inteiligentiam praijet cantaiitibus
vcntiir, cum Iii qui aliis pro sedificatione sj.irituali 1" psabnos, si ailendant cui personce uiiaqiiscquc sen-
prselali sunt a perfeciionis ct veritaiis staiu cor- teiuia depiilanda sit, Dei an Psalinistse vel aliorum,
ruentes non solum semeiipsos, sed etiam sulijcclos et qua inlcnlioiie qucclibet seiileniia prolaia sit, an
quosliliel in perdilionis foveam trahunl. Unde illis pronuntiando, an admonendo vel inerepan.Io ; ipsa-
aptissime congruit quod Psalniista alibi dicil: Cor- que psalmorum verba, quse orando proferunlur,
rupli stinl, ct aboniinabiles facli siinl in sludiis suis. quantam vim buiiiiliiatis babeant in se ad placan-
Sepulcrum palens esl tjullur eoriim, linguis suisclolose dtim Deimi. Si ergo hcec omuia aliendcre volueri-
agebant, eic. (Psal. xm, 1, 5), qure sequuntiir peue nius, tunc demum psalmos rile cantare et ad pceni-
tisqtie in fineni psalmi. Hsec igitur onniia niaxime lentiam peccalorum noslrorum cxciiari polerimus.
conveniunt pravis judicibus, quia quaniu cicleris Pensandum quoque est, quce scnicnlire indigeaut
sublimiores consisiunl ex potestate, lanlo niajorem subauditionem qualisque sil ipsa subaudilio, el qure
nequitiam possunl exercere. paiiiculariier vel universaliier sinl iiilelligcndcc. De
Yerumlamen non sine causa crcdo esse faclum his igilur omnibus, prout possumus , aliqua dicere'
quod pielas divina tani variis modis judices eosdcm volumus. Sed prius de psalmis duobus supradiclis
alloquilur, nimc quidem increpando, nunc admo- _ dicaimis.
nendo, nunc quasi prsesentes, huerdum vero quasi' J Eiirutn iiamque prior, cujus inilium est : Domine,
absenlcs, nunc rieqiiitiam eorum, inierdt.r.e vero qttis htibitabit in tabernaculo tuo? personas duas con-
bcneficia sua conmicmorando. Quanlo enini eos du- tinel, Psalniistse videlicet el Dei. ln primis enini
riores ad correclionem prcevidil, lanio magis duri- Psahnista Doniinum inierrogat, tlicens : Dominc ,
tiam ipsorum miligare studuit. Unde poslqiiam eos quis habiiabit in labernaculo luo, atil quis reqitiescet
increpavil, el admonuit qttasi prcesenles, poslquam in monte snncto tuo? (Psai. xiv, 1.) Cui mox a Do-
etiam de corum qnasi absentium errore condoluil, mino respoiulelnr ila dicenle : Qui ingrcctiiur sine
ilerum convertens sc quasi ad prresenies comr.te- macula ei opcralur justiiiam, ctc, usque in finem
morai quantain gratiam eis prre cceleris moiialibus psalmi. Hujtis auiem responsionis vcrba, quoiiiam
coi]luIeiit,quantaque ruina super illorum superbiam salis plana stint ad intelligendum, precanuir, fra-
ventura siidicens : Ego dixi: Dii estis et filii Excelsi tres dileclissimi, ut eadem allendenies aliqnaienus
omnes; vos aulem sicut homines morieminiel sicut implere cufelis: niiiil enim nobis prodest legere,
uttits de principibus cadelis (Psal. LXXXI,0, 7): ac si cantare sacra verba, nisi pariter animo tractemus
dicei-et : Ego quidcm vos ad hoc elegi ut in vice qualiter exinde sedificcmur.
mea judices in inundo csseiis, el aliis benevivendi .r, Secundus etiam psalmus, de quoiiiiperrime promi-
exemplum proeberetis; vos autem sicut carnales siiims dispiilare,cuj'usihitium est: Beaiiquorum,etc.
quique el iniperili spiritualem vitam abjicientes, (Psd. xxvi), sub duarum personarum, Psalmislse cl
oinneinqiie conimissorum curam ncgligenles et, Dei, loquela proiatus esl. ln prima namque paiie
quod adhuc pejus est, sicut diabolus qui iiniis ex usque a circumdanlibits me, Psalmisla loquiiur ; in
principibus coelicoliseral, vos in elalionein conira sccunria vero Dcus usque in quibus non csl inlelle-
me erigenies damnaiione perpeiua peribiiis. Hcec cius. DeindeiterumPsalmisla usquc in finem psalmi
igitur onuiia divince increpationis, et admonilionis loqiiilur. Hujus aulein psalmi dicia non solum ob
diclaPsalmisla spiriiualiicr audiens, et quam incor- jiersonarum muialionem cxplanandam, sed etiam
rigibiles sint judices iniqui prccnoscens, postulat propler supradictos tres locutionis modos -hiccom-
Dominiim, ut ipse solila pietate etseqiiitate liomines memoravi. Iidem quippe tres modi in tribus conti-
regat, dicehs : Stirgc, Deus, judica lerram, qiioniam iitiis versibus prolali inveniiiniur in illo; quorum
itt heercdiiabis in omnibus geniibus (Psal. LXXXI, 8). videlicct priinus est: Intelleclum iibi dubo; secun-
Quasi diceret: Quoniarii, Domine, nullus pcne lio- dus : Nolite fteri sicul cquus e! mulus; lertius : In
niinum, qui sujfer nos consiittili sunl judiccs ei re-' chamo ci [reno. In primo ilaque Deus dicit: Iniel-
1P.S LIB. DE CURSU SPIRITUALI. If.fi
iectumtibi dabo, el inslruam tein via liac qua gra- jk lio, quam de ipsa re, unde dicere gestio, id esl, de
dieris; firmabo super te oculos meos. Quibus riiniirum divince pietatis clamore in sacris Scriptaris faclo.'
verbis a DeP pTenuntiaiuf unicuique lieinini, qua- Nunc etiam, prout valco, proferre desidero ipsius'
liter Hluhi prse cmteris auimalibus ralipnis eapaceni elamoris modos, ut exinde aliquis incitalus divinOs
faciens insfruat ad ralienabilia quselibel et spiritua- audire discat affatus.
lia sludia, quibus iri via vilse hujus gradiendum est. Et primtim quidem ex psalmis sentenliam quam-'
via cauiius gradialur, ecules sucs siiper dam proferre cupio, quce mihi praslaiitior nmltis
"Et ut in hac
eum jngitef penere iniimat. In seeunde auteni ad- videlur, boc esl : Judicia Domini vera juslificata in'
mcnet enmes fideles ut bsec quse In superipii vcrsu semelipsa, desiclerabilia super aurum ei lapidem
jam dicta sunl atlendenles, nen sicut equus et mu- preiiosum mullum , et dulciora stiper niel el favum
lus, quibus neh esl inlellecius, sed ut rationaliiles "(Psal. vviu, 10, 11). Hancigitur senlentiam Psal-
ei jiixla intelligeniiam sibi daiain vivant. In terlio mista proferens proiluiiliando (nam bic modus locu-
antcm versu, qui subjungitur a Psalniisla diccnie : lionis divina; pri.mus esi, quo cuilibet pronuhiiaiur,
In chamo el freno maxillas eorum conslringe, <-/!«' qiiid scire vei facere debeat) insinuat nobis qu2rii
iion approximanl ad ie, idem Psalmisia poslulat Do- vera, quam desiderabiiia et du!cia sinl judicia Do-
niiimm, ut quiciinque praediclceintelligentise dona, IB mini, ul onmis homo licec dicta audie.ns et inlelli-'
tantaeque admonitionis bene.icia spernenies irraiio- gens seciim tractet qualiter exindeVdificetuf. In pfi-
riabiliier vivtint, bos flagellis aliquibus constringat rols videlicet discutiendo quid verum, quid deside-
el ad se venire compellai. Talis autem compulsio rabile, quidve sit dulce.' Deinde vero diligeriter'
Iicel aPsahriiSla pelatur, tlici valel increpaiio; qnia pensando utrum sibi videaniur desiderabilia et dulcia '
cum pervefsus qiiilibel a Domino flagellatur per idem jiidicia Domiili.Judicium namque Domini potest dici
flagellum ihcrepatur. Qucesequuntur in hoc psainso non solrimilla exlremse diei examinatio qua pravi a
ad PsalmiSlse persoham referenda sunl. Ecce qnam bonis discernunlur; sed etiam omne quod in hac vita :
varici pefsOnarum routatio in psalmis supradictis dispositioiie divina geritur. Cujus videlicet disjiosi-
invenilur. tionisjudicia, si juxia boc, quod hominipossibile est,;
Eadem quoque in psalmis plurimis quos prseter- aitendantur quam vera sinl qiialilerqueiii semetipsis '
misi continetur; nori enim peritia mihi esl tanla ut jijstificenliir, desiderabilia pro certo super aurum
omnes eodem modo percurrere possem , in quo et prct-ososquelapides, et dulciora super oninein niel-
-"
peritissiml quique salls laborare habenl. Yerumta- lis suaviiatem seiilieiitur.
irien quod Cgo de talilnis loculioiuim modis Csele-; Sed ut melius eadem pensare possiriuisjjudicip-
risque rebus explaiiaiidis superius promisi, adluiC''G rum hiirrianorum falsitalem illis: Opponamus.:Hu-:
prout ingenioli mei parvilas permiltii, proferre cu- mana enim judicia , aut per graiiam aut per odiuiii
pio. ln-quo vos,fratres charissimi, me adjiivare aprid alicnjus, seu per maliiiam vel ignprantiam, vel ne-
Deum deposco,iil, sicut in psaImoproxime.jay,i diCto gljgeiitiiim scepissime Sia_deprayantuf, ul nec yera
promittii uiiicuique,;a'd se confiigienli, dicens : ln- esse nee in semetipsis jusiificari valeant: unde fit
ielieclum libiclabo^t instruam leinvialiac,qud gra-——ut et-falsitali siibjaceanlveLcoiilrarlain semelipsis^
etieris, mibi eohcedere tlignelur intellectum , et in- existanl. Nam cujuslibel avaritia alterius avaritiam;
struat nie in via hac -explanationis quam aggredi impugnat, decertando scilicet, quis majora -rapiat.'
cripio. Ideo autem de tribiis locutionum modis aliqua Eodem quoque niodo luxuriosi conira alios luxurio-
explanare magnus mibi affectus advenit ul, quia sos,, et superbi contra alios supcrbos ita saipius in-
immensam Dei pietatein .cum sacris litteris ad oia- surgunt, ut non.aliler quam roorle eorum placari
nes hdeles litieras easderii scientes jugiter clainare possinl. Eadem Contrarielas dexinictis vitiis referri
aliquomodo expertus sum, illud panderem, quata potest. Sed longe aliter de yirtutibus senlienduin
variisniodismibi videatur ad nos clamare. Non enim constat. Unaqua;que cnim virius aliam sicul proprii
fruslra in Evangelio sa:pius legiiur : Qui habet aures corporis membruni adjuvat. Nam copia virlutum
audiendiaudiai(Maiiii.~n\,TLm . _Wait;.iv;LMC.vii,xiv).D] consial corpus velut unum , ita ril qui humiiilalem ;
Et in Apocalypsi,:Qui liabetaurem audiat, qttid spirilus adipisci studuerint, alitef nequeant nisi simul chaii-
dical Ecclesiis (Apoc. u, 7). Et in propbetis .: Con-- lalem oblinere sludeanl: cumque charitalis nec non
vertimini dd me, e/ salvi eritis (Isa. xxv, 22). Et in humililalis possessores fuerint, cito velul infirmi
Psalmis : Allendite, popttle meus, legem ineam ; incli- viatores invia Dei lassCscunt, nisi etiam castilatem
nale aurem veslraminverba dris mei (Psal. LXXVH, 1).. in adjutorium sumanl. Hanc autem , quia oblinere
Mullaque his :siinilia in sacris Scripturis lcguntur, nequeunt, nisi cum mullarum virtutum supplenienlo
per qu_e innuilur magnum quiddam esse , pro qrio aut easdeiii vLrtutes simul obtinebunt, aut caslimo-
tantppere ad iios Dominus clamat. -Qua de re, quia riia perfecta carebunt. Idem de cseteris virtutlbus
illud niagnum non lemporale, sed seiernum constat, senliendum est. Omnes enim in unum ita conve-
opoiiet ut vcrba Dei.quibus ad nos jtigiter clainat, niurit, ul alia aliamTovCal, augeat,: juslificet, pro-
ohuii roodo ailendentes, vilampolius seternam quam Jjandovidelicet justam el bonam esse.
mortem teternam Oblineamus. Ifsec ergo dixi tam de Ex quibus omnibus colligitur, j"udiciaDomini,quse
eausa, unde mibi suborla es:t quredam dicendi devo- nihil aliud sunt nisi vliiutes, vera e! jusliticata essa:
-_f,7 OTHLONl MOSACIIi S. EMMEUAMMi ICR
in senielipsis ; quia uec pe."gratiam, nec oriium ali- A . Sed si forsitan aliquis dical se lihenler velle
cujus, nec per inaliliam, nec per igiioraiuiani, nec crcilere judicia Domini vera esse, sed nescire
pcr negligentiam a vcrilalis ei jusliiise slntu fieclun- unde lianc fidem sasis ppssit concipere ,: dicam
lnr, sed oninia in una eademqiie dispositione conve- breviler aliqna ejus ju !icia uiide facilius agnosci
nientia perseveranl. Qucc igitur pia sunl leslimo- .pnssint coalera. Omnes namque scinuis el quoti-
nium prsebent Deo, quia semper, dum.lempusmise- die actu probamus, quia liberum arbitrium a Deo
rend| est, paralus sil atl ignoscendum cunclis ad se daiitm habemus, ut sive hona , sive mala veli-
eonversis. De qno misercndi lemporelsaias projihela nuis agerc, possimus. Hoc aulem non sufficit no-
adnionel nos, dicens : Qucvriie Dominum duni inve- bis solummodoscire, nisi etiam i.aclemus cur nobis
niri poiest, invocaie eum, dtim prope csl (Isa. LV,C). sit data libertas lantavel male vel ?_encagendi. Korf.
Hinc et doctor nosler Psalmisla dicil: Confiieniini enim cceli el lerrre Crealor, rerumque omnium gu-
Domino, quoniam boniis; quoninm in smculuinm.se- bernator credendus esl lanta nobis prcesiilisse sine.
ricordia ejus (Psal. cxvn, 1). Qnce nimiruni verba causa. Sed onuii modo aftendendum quia irieo:'
liujusmodi sensum babere yidentur : Pceniicntiain homini, quem ad similitudinem snam fecit, et libe-
agite, cl convertimini ad Deam in boc sseculo, in riim arbitrium et facullalem male velbene agendT
quo lantummodo bontis cst omnibus invocantibiis B ] dedit, ul haberet unde promereri possef aliqua sefer-;
eum. Quod aulem dicilur ; Confiteinini Domino,quo- nse beatiludinis prsemia. Quis denique.inipossibilila.-.:
niam bonus ; qnoniam in eclernum misericordia ejus, tis vinculo conslriclus probare possel qilid agere.
de perennis vitse misericordia solis eleclis exliibcnda vellet ? aiit quod prse.iniumilli foret dandum, qui liil
intelligi potest. Admoniiiones ergo lanlse pieiatis hoc potuit facere, nisi bonum? Ilancigitur inconyenien-.
onini inotlo testanliir; quia Deus non vult morlem liam qiiicunque sscpius allendil, cilhis agnpscit.
peccatoris , sed ut conveiiatur el vivat (Ezech. multo coiiveiuenlius csse. Quia, sicui Daus slalliil,
xxxiu, II). Severa autem judicia ubicunquelegun- homo liberuin arbiirium habens el bene et male-:
tur vel audiuntur facta,. hoc niliilominus jeslantiir agerevalet, ulet ille, qui mala pro amore.Dei con-;
tjuod Deus superbis resislat (Jac. IV, 6), quodque leninil, mercedem promissam, et ille qui bonaiie-;
juxta Psalmislamierribilis sit in consiliis super filiqs gligit poenam pronunlialam cpnsequatu.r. Ecce quam-
homiuum (Psal. xxy, ..5)(subaudi, pravorum)qui ni- cpngrua et vera divini jiidicii dispositio, niilliiis
hil aliud nisi bumana laiilum el carnalia diligerc gralise, vel odii instar judiciorum humanorum falsi- :
sol.ent; quorum scilicet illii vocanlurimilalores eo- laie corrupia; sed quasi in lalissimo st.idio omnibus.""
ruin : cujus enim quisque facit' opera, ejus vocatur GurreiidKspaliiim prsebens, anie omnirim oculos-
filius. I poKCnsbena et mala, aspera el niollia, arcla et Jaia,
C
CAPUT ix. :...-/ ut per hcec onroium affectus-pfobelur quid tliligere'
Amplitis divinorum judiciorum quorumcunque verilas
el jusiitiaprobaiut: AdhoHalio ad diligenieiiidivi* vel respuere, quid cbnciipiscere vel contemiiefe;'-''
naruin Scripturarkm leciionem, eic. Velit; ...:.. .'..''• .: '•"' ; ":;
Inter hrec pensandiun est qnam necessaria sint . Nonne ergo lalissiriuim stadium mefito.'diciluf,'in;-'
severa Dei judicia. Phirimi namque qtri nec leciione, quoiam variis mpdis uriusquisqiie currere polest?;
nec admonitione ulla honiinuma pfavilaie suaflecli; Qii»t modis enirri unicuique dalur: faciillas male
ppssunl _ per. flagella Dcl conyerlrinlur ad ipsrim, agendi, tot modis etiam dattir racultas bene ageiidi.:
Nonne per hsec pensari valet quia, dum pia Dp.iju- Quia bene agendi: occasionem prcebent mala, cuin;
dicia conveiiipnl severis et severa piis , omnia ejus. ea videntes, arit audienles, seu ad bbram desidc.:
judicia sunt vera et justificala.in. semeiipsa?.(Psal.- ranles, mox ceiitemniimis. Et qui lanta ppssiiimis .
xyiii,T0.) Sive ergo sint pia sive severa, ideoDeus csntemnere, qnanta cencupiscere, ex ipso'coh-
operalur ea ul hos, qui salvandi sunt, quasi qui- teinplu tol coronris per Dei graiiain proriiefeii piis- .
busdam retibus ad _eter.nam salutem trahat. Unde sumus, quot hiala conlenipsimils. Ecce satis eVidenS"
et Psalisiista , qui cl seveiitalem et pieiaiem.Dei in exemphim, in quo probari potest vcrissimum Dei
semetipso expeftus cognovit utfamquc liecessafiam: judiciiim.Judicium qiioque vefum dici potest,' qiiod .
esse, poslqriam dixit: Judicia Domini vera, juslificata. fli in his qrii negligenlef vilam ; suam ducerites,
ir. semetipsd; slalim subjunxil, dicens : Desiderabi-:. nihiique magis quam aliis prseponi desideranies, •
lia supcr aurnin el lapidem preliosum mulltnn, et- perriiiltuniur landem oblinere; cunique iri feglmirie
dulciora super tnel el favum.. Quoe himiruni verba opialo prsepositi srecularia magis quarii spiritualia
mullt qiiidem dicere valent; sed qiiam desiderabilia,. studuerint, iimere et amare Deum heglexeririt, in
nec non.quam dulcia sirit neirio sentire valel, njsi deliciis vclut i.lJe dives de quo in Evarigelio legitilr ;
qjii: fide ex opere pro agnilioneeorum laboraiites, quia induebalur purpura el btjsso, ei epulabalur quo- _
inlinia eofum aliquaniulumgiislare lherenlur. Et lidie splendide (Luc. \\\, 19;, omnimodo yixerinf, .
'
quam felices qui lalia npsseiaboranl; ul cuni Psal- "- tunc Dohrinus aut.-eospatitur in eodem regimine
mista : guslanles quam^ suavis esl Dominus:.(PsaL:. perdurare iisque ad finem vil_2, posteavero cuin
xxsiii, 9), el qtiam fidelis el sanclus in omnibiis ope- supradielo divite.delicioso atl inferna depufafi; aut
rihus suis (Psal. CXLIV, 17), judicia Domini vera es ,e: aliquahdiu superbirein poteslate, etppstea .tleponr
toio cordc credant! cum roagna inboneslale, ut humilitaii Iri liac vita
<G9 LIB. DE CURSU SPiRITUAL.-'. I"0
psenilcniiam geranl; quod lamen multo felicius A ubique ad missas leefio de diversis Scriplur_e saerse
• conslat quam crelerum; quianiliii esl infelicius feli- libris a.dredL.caiioiiemaudieniiuni exc.erpta, ncc non
: cilale peceaniium. Quodlibei ergo lioruin Deus lieri sancii Evangelii doclnna. Pro boc Psahnorum liber
-
judicavefit, judicium verum dici poterii; quia scien-'" qui, sancto Spirittt dictante, quasi quidam sol pnini
tes scriplum : Omnis qtti sc CXHIICI! Iiuiniliubitur bus in via Dei ambulantibus verbis sapieniire divinas
(Luc. xiv, 11). Et : Deus siiperbis rcsisiil; liumilibus lucet, per diurnas alque per noclurnas boras parii-
auleiiidalgraiiam (I Peir.v, 5), mtiitaqiie hnjusmodi. tus cantaiur. Quod el ipse Psalmisla proplietise spi-
Scd hcec.omnia conlemncnlcs merenliir ad horam ritu plenits, personamque sanctse Eeclesice in se
qnidem divitiis vel dignilate extolli, sed posiea gerens prsevidii, dicens : Septies in die laudem dixi
dejici tam in hoc sreculo quam in futtiro. De ialibus iibi (Psol. cxvui, 164); el : Media noc.lcsurgebam ad
,el Psalmisla dicit : Dejecisii eos, Domine, tlum alle- cotifilenduin libi (Psal. cxvni, 62); et ilerum : lii
varentnr (Psal. LXXII,18); ct iteriim : Deusconfrin- maliiitnismediiaboriii le, Domine, quia fiiisli adjiilor
qct capiiainiinicorum suortan, verticem capilli peram- metts (Psal. LXH, 8). Hanc igiltir laudem, quani
'biilaiitiumin deliclis suis (Psal. LXVII,2-2).El capita sancia Ecclesia ubique tam in iiocie qiiam in die Dco
inimicorum Dei, et vertex capilli perambulaiitium in dicil, merito Psalmista se dixisse retulit; quiaasuis
delictis suis, quia una el repelila scnlenlia esi, dici " diclis proferendam prsescivit, praslerilmn ponens
possunt lii qui cselcros peccaiores nequiliis stiis ex- pro futuro. Pro b.ac eliam admonilione jraeri liitcris
celbint, el ideo eXlollienpiiinl, iil ex hoc majoicm inslruendi inprimis psalmorum lectione inlrodu-
peccandi licentiam habeant. euntur, alque memorilcr relinere usu ccclesiaslico
Sed et illud judicium Dei verum dicendum esl, jubentur, ul in litteris sacris enutrili, poslea eum ad
ctim congregationi vel plebi cnilibet sine disciplina a;lateni iiiielligibilem perveiierini, facilius eas reco-
el.religione vivenli irreligiosi paslores atque reclo- ianl-ci e.xinde in aliis Scripturse sacrce lilleris me-
res prrcponuntur, ut per tales rectores ira Dei ajipa^ dilari valeant. Pro bac plurima sancloruni Palrum
reat qua; diu Iatebat. Unde Scriptura sacra dicit : scriptura tain.in Ecclesiis quam in aliis locis legi-
PrqplCr peccala popiili regnarc facit Dominus htjpo- •liir, ut nemo litterarum scientia imbulus de legis
critam (Job xxxiv, 10). Hinc eliam sanctus Grego- divince ignoranlia se excusare possit. Nonne talis
rius dicit: Vciitllcv el jiigiler perpetratcv cttlpcvme- consuetudo, quse sine dubio ex dispositione divina
renlur; ut reges pustoresqtie perversi conslilitanlur.. processil, dicenda esf. (idelis et vera? Konne Deus
^Quodlamen judicium non pro subjecloriim damna- nieiiie dicendus cst fidelis qui per tantam librorum
iione evenil, sed Ut sub bac peccati pcena commo-:r admonitipnem omnes banc legentes et audienles ad
iiili el compulsi coram Deo poenilenliam geraiit pro seternam saltilem irabere eonalur? Sed, proh dolor\
commissis, eumque invocanles pro necessitalibus paucissimi inveniuntur, qui aures audiendi ita ha-
suis se emendare studeant, imitanles videlicei filios beant ut atleiiderc curent quid evaiigelislse, quid
Israel qni, ni in libro Judicum legilur, quoties prophclse, quid Psalmista vei quid alii sanctce Eccle-
Qeum ofieudentes traditisunt in manus iiiimicorrim sicedoctores nosadmoneant. Verumlamen non ideo
suoruni, poenitentia.megerunt; deinde vero clama- verba Dei incassuin proferuntur. Aiitenim corrigimt
veruni ad Doininiiin, ct de necessitalibus eorum legentes ct audientes ea, aut in teslimoiiium damna,-
liberavit eos (Psal. cvi, 15). Qusevcrba etlani Psal- tionis in die
judicii coram eis proferentur.
misla srcpius rcjielens in psalmo centesimo sexlo, His igilur exemplis prolalis, pelo vos, fralrcs
tibi vaiias offensiones et Iribulalioiies eorumdein •cJiarissimi,ut atlendenles
pielatem seveiilatemque
filiorum Israel conmiemorat, dat fidelibus cunclis Dci studeatis litteras sacras non solum
legere et'
cxemjilum quid sibi prooflensionibus et tribulationi- audire, sed etiam operibus aliqualenus implere.
bus suis sit agendum. Verba quoque doctrinse, quse juo redilicalionevestra
Dicamus adbtic el aliud cxeihjrium rinde judicia de
jisalmis protuli, et adliuc proferre cupio, lante
Domini, qucc in rebus pltirimis incompreliensibilia D majori intentiorie, precor, suscipile, quanlo disiri-
sunl, nimisqucjyrofuiida, sicut et Psalinista leslalur cliora esse judicia Dei e'x supradictis Psaluiistse ver-
dicens :Judicia tua, Dotnine,abgssitsimilla (Psal. tm, bisj"am audisiis. Idcirco eniin scntenliam lam piam
7), vel alicubi possin'1 ctliquairtulum agnosci, sicque tamque lenibilein inter ccctera sermonis mel verba
in liis, quccaliqtiatcnus agnoscere possumus, quam protuli, ut vos sollicitos et inteutos facerem ad au-
congrua et vera aiquefidelia sinl, instrucli, creda- dienda legis divinrc prrecepla. Sed nec aliler judicia
"rouseliam simiiia esse oninia illa qure senlire ne- Domini desiderabilia ei dtilcia videnlur, nisi lola
"quimus. In libris namqiic sacris tam Yclcris quam intentione leganttir vcl audiantur, Quamobreni au-
Novi Teslainenti •qnolidie omnes instruimur ut roala diamus
quid loqualur nobis Dominus per saiictuin
reliiiquentes bona faciamus. ilcec igilur inslruciio Psalmislam, perquem variis modis ad nos ciamal,
disposilionc divina etanie lcmpora mulla jugiter nuncpronunliando ea quse scienda vel facienda suni,
facta esi, et quotldie agitur:; ut si qua ignorantia niinc admonendo
pro eisdem; inlerdum vero incre-
vel negligcnlia seu oblivionc per diabolicas insidias
a lcge divina fuerimus relracti, mox admoneamur ad pando ad pro negligcniia nostra. Qui ergo lam variis
modis vos loquilur, maximam curaui noslri b.o-
uieliora reverti. Pro liujnsmodi achiionilione
legiiur bcre probalur.
Pi-TKOL. CXLVI. 0
171 OTJILO.NIJIO.NACHI S. EMMERAMMI 172
CAPUT X. /Voninibiis diligenduniacvef.erandum, uiscriplum est :
Yaria moralia documenta ex diversorumpscilmorum Diiiges DominumDeum luum ex toto corde itto; hoc
versibus collecia. 'csl maximumct primum maiidalttm(Mallh. xxu, 57).
Sed quia superius de pronuntiatione ccepimus Jam diximus, prout poluinius, de Capiiis nosifi
ioqui, ntinc iterum inde loquamur. Psahnisla nam- qualitale. Kunc vero dicainus quomodo ipstimCsp.:t
que pronunlians nobis sanclilarem Domini rtc Sal- nos instroat per Psalmislam. Sicut enim •Douiinus
valoris nostri, dicit : Dealus vir qv.i non abiil in iiosler dives et polens esl ad salvandos omnes qui
consilie impiorum, el in via peccaloruin non stelit,'et invocam eum in veritaie, ila ctiam mullijilej;ct laitis
in caihedra peslilenlice non sedil (Psal. i, 1). Qca; esi in mandatorum suorum prominliaiioue, seniper-
vidclicel saiictitatis verba, quia nulii lionriiiumnisi que prospiciens quis in hujus vitcestadio prse c;c-
soli Ciuislo congruunt, omnes enim peccave.runl,ut leiis ad euin currai ejus prcccepia seqtiendo. Qu.od
ait Apostolus, el eijent gloria Dci (Roin. m, 25); scilicct Psalmisla agncscens proiiuniiat nobis, di-
iternque Scriptura dicit: In mtiltis offcndimusom- -cens : Dominus dc cccloprospicil sttper ftiios homi-
nes (Jac. iii, 2); de Clnislo autem dicitur : Qui pec- !!«m, ttt videut si cst inielligeiis. aul reqtiirens Deuin
calitm non (ecil, nec inventus csl dolus inore ejus ' (Psal. xiii, 2), In quibtis verbis hoc iuprimis csi
(1 Peir. ii, 22), ipsum esse credimus quem Psalmista B noiandum quod Dcus qui omnis, anieqtiam liar.i,
ila bealiim vinnn dicit ut nec abiret in consilio im- novil, noii ideo nos' inspicere dicilur ul cx babiiti
piorutn, nec in via peccatorum sletissel, nec in . vel motu noslro quid in nobis sit quasi nesciusdi-
catbedra pestilenlire sedissel. Abire eniin solmn- scat; sed ul nos discamuset admoneamur aiientlei.:
modo in consilio impiorum niinimum quodtiampec- quam clemeriler alque sulililitef hoe Deus jugiter in
caiunv csl; quod vel illicile cogilaiido, vel incaule noiris exploret, quid circa salulem noslram nos ira-
!oqueiido,'vel in aliquo quinquc sensuum lapsti per- clemus quairianique solliciludinem non solum pro
pclfalur; stare auiem in via pcccalorum est in quo prcesenlis viise subsidiis'iinpelrandis, sed etiaro pro
aliquandiu quis moralus alios eliatn peccare facil, setema vita oblinenda habeamus. Iiiijusmodi quippe
sicui, cum quosdam homines prava agentes ali- inlenlio primitus, ut dixi, in -Psabnislrc verbis jaui
quando propter amicitiam laudantes ex lioc dele- prolalis conslat relinenda.
fiores facinius, vel cum aliquod leve peccalum (am - Deintle aliitis considerandum qtiomodoid j.ro quo
'in nobis quam in aliis pro nilrilo ducimus; sedere Deus nos prospicit aliqtiaienus implcre possimus, ii
-suteni in cs.ibedr.. pesiileiili:e est pessima quceque -cst ul inielligamus el requiranius Deum. QuidquiJ
ifon s.luni facere, sed eiiam docere, benefacienies cnini inielligenduin et requirendumesl de Dep, iuie-
irrideie et odire. Quia igilttr ab bis et ab omnibus i_ rioris hohiinis studio conslat agendiini, quia, cuin
iniquitatibus immunis erat Cbristus, ideo a Psal- ulerque sit invisibilis, et Deiis scilicel ct nosier in-
roisla merilo diclus esl beetiusvir. terior bomo, uipote quia ad Dei similitudinem-factus
Sed tanta beatiludo, licet miniir.e converiiatnobis, est, uterque efiam invisibiliier senlit quse de aliero
qui in deliciis nascimur el quotidie peccalis pollui- senlienda et requirenda sunl, qtiamvis Deusincom-
mur, ad boc lamen prodesse potest ut per opposi- parabililer excedat. Hle nainque per seipsum omuia
iioneni jugilcr aiiendentes, quanla distantia sii inier iiovit; lioino autem nec a semeiipso, nec sine addi-
/ios et eunidem Dominum nostrum, poscamus, ul -tainenlo aliquo scircquidquam valel. Addiianientum
misereatv.rnoslri cl beneciicalnobis, illiiminelvultmn vero dico omnia visibilia, per_quce inslruimur ail
_i(i(i)isv.pernos, el opera mamiuin noslrartttndirigal invisibilia inielligenda, sicut scripium est: hivisibilia
(Psal. LXVI,2). Si ergo tanii viri beaiiludinem re- Dei per ea qtice facta sunl inlellecia conspiciuiilur
colentes simul et venerantes qucerainus faciem ejus (Rom, i; 20). Item addilamenlum esse dico illa in-
semper, noii secundum peccaia nostra fctcielnobis, lclligenticedona quse in nobismelipsis ex Dei gratia
neque secundum iniquilates nosiras relribtiet nobis; jugiter retinemus; ex quibus cst illud : Quod tibi
qiioniam secv.ndv.tn ali.liidineincmiia lerra corrobora- non vis fieri, alii ne feceris (Tob. fv, 16). Nam si
vit misericordiam sitam super iiinenles se, el quomodo1J alii nibil liortun quse nobis fieri nolumus agere de-
miserelur paler ftlioritm, sic miserelur limeniibusse, .benius, mala aulem nulla nobis agi cmnimodo vo-
qiioiriciinipse cognovitfigmetitumnoslriini (Psal. cu, lunius, mala eliam nulla alii agenda csse aperlis-
•10-15). Hscc et lris similia Psalmistse dicla, quse • sime scimus. Tertittm quoque additamenti genus
titique Spiritu sancloinspiranle prolata sunt, queni per qttcd instruimur intelligerc ac requirere Deum,
non exciiare possunt ad exquircndam Dei gratiam? in omnibus sacra; Scripturce litteris babetur. In bis
ISoii Iiomo, sed durtis lapis esl liic jure vocandus, ergo tribus additameniis omnc genus bumanum
qui non exquirit tantam Domini pielatem. quod ad intelligibilein dunlcixatcelatem peivenerif,
Inler b;cc quoque pensandum est quain congrue probaiur quid de Deo inielligat el quomodo illum
in capile libri psalmoruni Psalniisia loquitur de Ca- requiral. Talia igiiur Psalmista: dicia, quibus nobis
pitis noslri, Domini videlicet Jesu Cbrisli,"beaiitu- ..pronuntialur quia Deus super nos prospicial ut vi-
dine etsanctiiate, ut per boc cunclis sanciccEccie- deat si in nobis sit inlelligens aut requirens Deum,
sicc filiis, qui membra ejtts esse debent, insinuaret jugiter pensare debemus.
spsuin semper inprimis esse invocandum, el prte Pensandiim esl eiiam quid hiem Psalmis.a cie
115 LIB. DE CURSU SPIRITUALl. _ lj_-
verbi divini .pra_dic.lloribuspronunliet-, dicens: Ceeli _i. mortuos; illos siulem qui in Cbristo jam viyunl, vi-
enarrant glorigm Dei, el opera maiiuum ejus annttnliat ventes appellel, dicens : Non moriui taudabuiil te,
firmamenium (Psal. xvui, ;2).. In quibus profeclo Dotnine, nequeottities qui descendunlin infernum; sed
verbis inlimatur quia gloTiamoperaque Dei nemo, nos; qui wvimus, benediciniusDomino_exhoc nunc et
nisi c_?/.,id est coeleslis elspiritualis.-vi.lse.amatores, usque in scnculuni{PsaL CXIII,17,18). Quamobrem,
enarrare possint. Unde apostolus Paulus, qui glorirs si Deum laudare velimus, iales fieri studeamus, ut
"
divinse maxinitis pra:dkalor erat, de se aliisque sibi placeal ipsius laudis seryiUis.
.aposlolis dicit : • Noslra conversatio in cceiis est .- '- CAPUTXi. "'..-. - :
{Pldiip. m,-20). Talium ergo prsedicalorum sonus, Quam nberesin psalmis'senlenticv occurrant qucetri-
ul in ejusdem psalmi diclis subsequenlibus reperr- bulatis solulio sint, quamque Psaties divinus omni-
.tur, iV qinnem lerram exivit, el in fines orbis terree bus omnia factus fueril.
vcrba eonrm (Psal. xvm, 6). 0 qtianlus propbela His igitur prolatis de illa jmritate quam laudari-
fuit JPsahmsla, qui.peiie omnia quse.de Christi gioria les Dominuni debent aniare, vi-deamusquoque quid
efant fulura, quceque in sancla Ecclesia erant ge- aliunde clamet ad nos Dominus per Pj.almistam..In-
irenda, quasi iam prseterita - pronuiiiiare. pptuil! numerabiles nanique sunt ejus senleutise ad varhs
Tdeoque, qu__ de pfsedicaloribus Cliristi prsedixit jam t? . personas pro variis . doctrinis prolatse, quas ego
.-quasi piaelerila enarravit, dicens : In omnem lerram univefsas nequeo proferre. Sed aiiquas exindelibet
exivilsonus eoritm,et in fines orbisterrce verbaeomm. decerpere, quce el perie onmibus lilleratis siinl pla-
-:' Audistis itaqiie, fralres cbarissimi, quales esse nso et maxime videntur necessarise tam ad piorum
debeantqui glpiiam Dei enarrare desideranl. Au- consolationem, quam ad impiorum tevrorem. Sed
_lite eli.am quid sanetus Psalmista dical de.bis qui prius consolalionis dicla proferamus. -
ad peragenda diviiwelaudis officia conslituti sunl in . Dul-cisel rccliis Ddminus;propicr lioc legem dabit.
Ecclesia. Pronumiat naroque de his, dicens : _Non . delinquenlibus in via.Diricjel mansuetos tn judicio,
inoiiui laudabun! ie, Dointne, neque omnes qui de^ xlocebil miies vias suas. Univcrsw viesDomininriseri-
:fscendnnt ininfernum. Sednos, qtii vivimus, benedici- cordia et veriias 'reqmreinlMs icMmnmtum ejiis e.
mus Donrino ex hoc tmnccl usque in steculum (Psal, iestimonia ejus. Firmamenium esl DominuSliinenli-
;CXIII,:17). Ubi inpriinis nplandum quos moiiuos bus. eum, el test.amenlumipsiiis ut mcnifeslelur illis
. vel quos vivos.ajipellel. Si enim de bis quos vulgaris {Psat. XXIY,8, 14). Non in finetn oblivioeril puupe-?
risus appellat morlu.os taJia dixissel, ridiculum magis ris, palienliapauperum non peribit in ftnein {Psal. ix,
quam rationabilem sehlenliam proferre videretus'; .19), Lex Doinini imina.culata converlens animas, le-
ifqiiod de viro lali minime opoiiel cfedi. Sed boc (2 s.ihionium Doiniiii fidele sapiehlianiprcsslansparvu-
iriagis eredendriiri est de iilo qui spifitualiter viVeiTs~.lis .*Juuiiije~Dgmini rectce-lcvtificeiniescorda, prce-
spiriluaiiier.eiiain lpquebatuiy hos videlicet V-caiis ceplum Domini Juciduin itlumhians oculos (Psal.
: mpiirios qui, vitiis el carnalibus desideriis lantum- -.xviu, 8, 9). Qui tion accepil in vano airimam suam-
nfiiodo desefviehtes, nullani curani de aiilmaiiirii sa-. nec~juravii iii doio proximo stio, Iiic ctcclpietbene-'
lute relinenl;_iios_autem vjvos qui, secundum Apo-.___dj_c!ionem_a Dornhio (Psal. _xxiii, ._&_, 5). Dominus__
;slolum, '-ca.rnem suam crucifigentes cuin Viliis et virtiUem popttlo suo dqbit, DomiiiiiS beiiedicetpopulo
concupiscenliis (Gul. v, 24), Cluislo qui vera vila suo in pace (Psal. xxvin, li). Quam tnagna mulli-
esl yivere student ejus prrecepiis obedierido. De hu- tudo dulcedinis tnee, Domine, ejuatn abscondisit ii-
iiismodi morluis'et vivis Scriptura sacra ssepe lo- mentibits 1e! Abscondeseos in abscondito [acieiluce a
quitur. De mortuis quidem in Eyangelio Dominrisad coniurbciiionehoiiiinuni. Proleges eos in tabernaculo
(juemdam dicit: Sine moriuos sepelire motiuos suos ttio a conlradictione linguarum (Psal. xxx, 20, 21).
(../(.../j. yiii, 22; Ltic. ix, 60). Hinc et Aposlolus Beali quorum remissce sunl iniquitales, et quoruiii
dicit: Yidiid, quce in deliciis esl, vivensmotiua esl tecla siint peccata. Bealus vir, ctti twn iinpulabit
:{I Tim. \, 6). Et Psalniisla in psalmo quodam tesla- bominus peccaium, nec esl in spiriluejus dolus (Psal.
'tur, diceiis •: Vniversa vanitas omnis hoiitd vivens *" xxxi, 1, 2). Reclutn esl verbum Domini el omnia
{Psal. xxxvm, 6), subaudi mundo. De.lusautem opera ejus infide. Diligil misericordiutn et judicium,
qui roorfui sunt muiido, sed vivunt in Cbristo per misericordia. Domini pleiia est lerra.(Psa(. xxxn, i, .
prophelam dicilur : Yiventmortui iui, Dominc (Isai. 5). Beaia gens, cujus esl Dominus Deus ejus; popu-
xx\i, I:9), Et Ajjosiohis : Si complaiUaii, inqtiit, facli lus, quem elegil in luerediiaiem sibi (Ibid., -12). Ecce
sumtis simiiiludini moiiis Clinsli, sitnul el resurrc- oculi Domini stiper meiuenles eum, 'et in eis, qui spe-
ctionis eriinus (Rom. vi, S); et iterum : Si tnortui rant super misericordia ejus; ul crual a mqrte ani-.
sumus ciini Cliristo, credimits quia simitl eliam vive- tnas eorum, et alat eos t« (ame (Ibid., 18, 19)._..«'-
inus cutn.Christo (Rom. vi, 8). Item Dominus in tniilil angelus Doniitri in circuilu litnenliuni eum, el
Evangelio unicuique^ quanliscunque peccatis fueril eripiel eos (Psa/. xxxiu,8). Juxla est Dominns Itis
dediius, si iri eum credens ea deserit, promittit, di- qui tribulalo sunt corde, e'i hutniles spiritu salvabit.
cens: Qui credil.in me, eliamsi motiuus fuerk, vivet Mullai tribulalioiies justoruin, el de omnibus hisli-
(Joan. xi, 25)'. Ex quibus, omnibus colligitur quia berabit eos Doniittus. Cttsiodit Domhms oinnia-oim
.Psalmisla eos qui vitiis adhuc omiiimodo deserViiinL eorutn, uiiuin ex his nqn conlcreiv.r(Ibid., _S, 21/-
173 OTHLONIMONACHIS. EMMERAMMI 176
ilclius estmodicum juslo super diviiias peCcatorum_A.dinem diertim (Psal. xcu, S). Liix orla esi juslo et
multas. Novit Dominus dies immacululorum, et lim- reclis corde helilia (Psal. xcvf; \i). Dominvs in Sion
redilas eorum in wternum erit. Non confundenlur in niagmis ei excelsus super omnes populos (Psat. xcvtit,
tempore malo, el in diebus famis salurabunttir, quia 2). Misericordia Domini ab ceternqet usque in evler-
peccatores peribunt. Apud Dominum gressus hominis num super timenies eum, el justitia illius Iti fiiios
dirigentur, et viam ejus volel.Cum ceciderit non col- filioruni ltis qui servant testamentum ejus, et nieino-
'lidelur, quia Dominus supponit manuni suam (Psal. res sutit mandalorum ipsius acl faciendum ea (Pstil.
-xxxvi, 16, 2i). Beatus vir, ctijus est nomenDomini cn, 17,18). Lwtelur.cor quwrenliumDomiitiim(Psal-.
spes ejits, ct non. respexil in vanilates el insanias ciy, oj. Beali, qui custodiunt jiidicium, ei (aciutil
falsas (Psal. xxxix, S). Qiise scilicet sententia spe- itislitiam in otniii tempore{Psal. cv, 3). Magna operii
cialiter dicla contra eos qui, juxta merem eihnice- Domini exquisita in omnes voluntgtes ejus. Confessio
rum, augiriiandi vel turpiter ludendi utunluf va- ei magnificeniia opus ejus-, el jtisiitia ejus manei in
riitale, commemorat eum beatum esse qui huj'usmo- swculum swculi. Memor erii in sceculum lestamenti
tli vanilates ro"'pi.iit. sui, viiiutein operuiit suorum annuntiabit populo sno,
Doininus virliilum nobiscum, subaudi est, susce- nl det illis itwredilatem geiilium, opera maiiuumejus
plornoster Deus Jacob (Psal. XLV,T2). Bealus, qui " veritas et judicium. Eid-elia omnia mandata ejiis-,
intelligil super egenam et pauperem, in die mala 'Confirmalain swculum sceculi, facla in verilaie e'c
liberabil eum Dbminus (Psal. XL, 2). Hcec.iuiem wquitale (Psdl. cx, 2-8), Becilus vir qui timel De-
sententia pafliculariler esl intelligenda quia, sicut minuiii, in muiiddlis ejus volet mmis {Psal. "cxi, 1)'.
non omnes egenl el pauperes beaii suni, sed soluhi- Hrcc senteiilia universaliier est iiitelligehda, quia
rnodo pauperes splrilu beali exisliuil; ita quoque onmis vir qtii limet Dominuni e.t ia: mandatis ejus
ille qui shper eosdem ila inlelligit.ut illis miserea- vivere Cupit beatris pre certo est. ,
tur, beatus solummodo in hoc facio dicendus est. Potens inierra, subaud: "vivoruni,erilsemen ejv.s,
Lwtetur mons Sion, el exsultent fitiee Judce propter yeneralio reclorumbeiiecliceiui:In memorid wiernderit
judiciatiia, Domihe (Psal. XLVII,12). Cujns senteii'- jusliis, ab auditidne tnala noniimebil (Ibid., 2-7). Au-
tise sensns est isfe : gloriam tuain, Domine, specu» dilio niala quam justus nPn Tmiebitsignilicat illrim
lantes et nemen tuum cpnfilenies Tsetentuf in le. terribilem senleiiiiam", qusein judicic extremo di-
Sacrifisium Deo spiriius contribulatus, cor conlritum cenda est reprobis aDoriiino : Disceditea rtte, mdle-
•ct'huniilialum,Deus, non despicies(Psal. L, T9).Bea- dicxi, in iejnem wlernum, etc. (Maiih. xxv, M). Eec-
tus, quetn elcgisli el assumpsisli, Domine, ittltabilabit celstis super otnnes cjentts Dominus et super cwlos
iii alriis tuis (Psal. LXIV,S). Domintis dabit verbttm gloriaejus; qtii in dllis habital el humilia respicii iii
evangelizantibiis viriule multa (PsaL LXVII,12).Detis cwlo ei in terra, suscilans -a 'terra inopem et de sier-
noslet; Deus, subaudi esl, salvos faciendi,ei Donrini cbre erigens pauperem, ui collocet eum cum princi-
senlentia, quia 'pibus populi stii (Psai. cxu, 4, 8). Preliosa in coii-
Domihi exiius moiiis (_ffc{rf.,_2I)..'Qii_e
obscura videlur, opus esi ul explanetur. Sic enini speciu Doiiiini mors sancloium ejus (Psal. cxV,5).
inlelligendam esse arbitramur : Detis, quem nos 'Vox.exsutlafio.nis.elsalulis iii iabernaculis jusloruin
i€hrisliani coiihius,i)le solus polens est salvos facere, (Psal. cxvii, 15). Beali immaculali in via, qui om*
et in sua poleslate esi quemlibet a riiortis periculo bulanlin legeDomiiii. Beali, qui serutanlur leslithd-
liberare. nia ejus_,in toio corde' exquirutil eum (Psal. CxViii,
Quam bonus Israel Deus his qnirecio stinl corde T,2). Pax multa diligentibus legemtuam, Domine.
(Psal. LXXII,1). Beati qui liabilanlin domo ttia, Do- el iionest illis scandalum (lbid., I6S). Quiconfiduiit
mine, in sa>culaswculorum laudabunt le (Psai. LXXXIII, - .in Dominb, sicul mons Sion; non commovebituriii
S). MisericOrdiam.el verilalem diligil Deus; ijraliam eelernum, qui habilai in Jerusulem. .Benefac, Do-
et gloriam dabit Dominus.Noii privabis botris eos mine, bonis et reelis corde (Psal. -csxivj- 1, i).Qui
qui ambulanl in innocenlia. Doniine virtulum, bealtts n seiiiindnt in lacrymis, in exsultatione metent. Euniei
liomo, qui speratin te (Ibid., 12, 15). Dcus, qui.cjlo- ibant, ei ftebattl, milienles semina sua. "Yenientes««-
rificdlitr in consilio sanclorum, indgnus et lerribilis iem venienicumexsuilalioiie,porlanlesmanipulossuos
siiper bmnes qui in circuitu ejus sunl (Psal. LXXXVIU, (Psal. cxxv, S, 6). Cum dederil dileclis sttis somiiuiii.
8). Hsec sentenlia tam ad piorum consolationem ecce hwreditas Domini (Psal. cxxvi, 2). Somiius hic
quam ad impioruni terrorem ihtelligi polest. Qui lia- vocaiur mors sanctorum qucp, durii venerit roox hcc-
bitat in adjulorio Aliissimi in proieclione Dei cali reditas, id est raerces niagna a Domino proinissii,
commorabitur (Psal. xc,l). Qusesenterilia sicestintel- aderit. : '
ligenda : qui in adjutorio Dei quasi habilans jugiter Bedli omnes qui timenl Dominum, qiii ambulanl
confidit, lalis virDeum ceiiissimtim prPiecloreni ha- iiiviis ejus (Psal. cxxvu, 1), Apud Dominum mise-
behil. Justus ut pultna florebit, sictil cedrus Libani -ricordia el copiosa apud eum rcdemplio. Speret Israel
muliiplicabitur (Psa/..xci,lo). Beatushomo; qiiemt.u in Doinino ex hoc nunc ,el usque.in sweulum (Psal.
erudieris, Dqmiite, et de lege tua docueris eum(Psal. cxxix, 6, 7). Quia igitur Israel vir videns Deum iro
xcm, 12). .Testitnonia tua, Dqmtiie, credibiiig facla ' terpreiaiuf,- liaicsententja fidelis quilibet, qiii Do-
tuni nimis; domuni liiam decet sancfitudo iniongitu- minum merito videre dicilur, ad hoc incitatur u-t
177 LIB. DE CURSU SPIRITUALI.. US
sjiem suamin Domino pohal: Bealus qui lenebil el A quando Dominicce incarnalioiiis, - passionis resui'-
allidel parvulos suos cidpelratn (Psal. cxxxvi, 9). Cu- rectionis et aseensiOnis ejus mysleria sludet pan-
Jus seiuentke seiisus esl iste : Bealus qui cogitatio- dere; nunc divinorum j"udiciOrum suhlililatem et
ne.s.roalas, mox cum oriri cceperint et adhuc parvce veritatem pronuniial; interdum judices iriiquos
Srint, coiifitetiir Chrislo, quLpetra.est dictus, rogaus ammonet etiuerepat; nunc divi.naepietalis suavila-
euin ui jpse eas prius a se expellal quam a.d majpris tehl Omnes gustare exhoriatur; nunc sapieulise
uequitise elfeclum perveniant. Suavis Dominus uni-. divinseTnmensitaiem adriiiratur ; ssepissime ad lau-
versis et tniseralibnes ejus super omniq operaejus. dandum Deum fideles omnes invitat ;inlerduni vCro
Fidelis Dominusiii.omnibus^verbis suis.,et sanclusin quales esse debeanl laudaiiles Deimi indical; ali-
omnibus operibus suis. Allevat D.ominus_omnes ~gui quando cliam hoc pandit quod Deus jugiier super
corruuni, et erigil omnes alios, siibaudi adse eon- nosrespiciat, ut videat quisex nobis eum requirere
versos. Prove est Dominus omnibus invocantibus eum: studeat; scepe omnes ad Deum conftigienles conso-
inveritate. Yoluniaieth limenliumse faciet, ei depre- latur fam separalis quam opposilis sentcniiis malo-
cationein eorum exaudieiet salvosfaciel-eos (Psal._ rum et bonorum, quoruni.alierum jam protuli; alte-
CXLiv,9,10). Bealus, c.iijusDeusJacob adjulor ejus, rum vero adhuc annuenie Deo proferam.
spes ejus in Dotnino Deo ipsius, qui (ecit ccelumel B CAPUT XII.
t.erram, mare.el omniaquwineis sunl. Dominus solvil ; Qttibus psalmorum senienlhs peccatores lerreantur .
coinpeditos, Doiirinus illuminal cwcos. Dominus erigit Cutii igilur lam variis modis roboraret atque do-
e.lisos(Psal.CXLV,S, 8), subaudisi ad eum.convertan^ cerel oiunes in lide stabiles, recordatus est eiiamin :
liir. Beneplacitum esl Domino super limentes eum.ei in psalmo septuagesimo secundo eorrim qui.adhuc ve-
efs qui sperant super misericordia ejus (Psa/,.cxLvi, lutinfirini in fide scandalizanl.ur faeile tle judiciis.
11). Beneplacilum est Domhid hipopulo suos el.exal-. diy.inis. Postquam enim dixitex persona iirmiter.
tgbit mansuetos.in scilulem(Psa/. CXLIX,4). Hsecigi. cr.edenlium : Quam bonus Israel Deus his qui recto
tur omnia ideo disponente Deo pronunliata sunt a sunl.corde! mOxex eortim persoha qui adhuc infir-.:
Psalmista, ut omnes fideles in hujusmodi dictis ha- inanfur in fide .subjungii,. dicens: Mei auiem pene .
bereni consolati(Jnem conlra universam perturbar moli suul pedes, pene effusi suni gressus mei, quiaze-
tioueni. iavlsuper iniquos,.pacetn,peccatonim videns.,etc., his ,
Quibus et iiia congrue ppssunt. .-adjungr quse in similia quse in eodem psalmo inveniuntur. Si vero
quadfagesimo lerlio psalroo^proferunlur ex persona aliquis contendat Psalmislam lalja verba. nlagis ex.
martyrum ef omnium qui. persecutionem paiiuniur propria quam ex .aljpriun dixisse perspna, allendat.
"
propier jusfi.tiam. Quoniam propter le mortificamur qnalifei'. alibi iiriumquCniqiie admoiiehs siiper hoc
tpta die, wsiimdii.stihiussicut ovesoccisibnis.Exsurge,. , effofe dicat":-Noli wtnuldri iii.eo,q.ui' prosperaiur in ;.
guare obdormjs, Doniine, exsurge, et_ne repellasin via sua, hi lioinhiefaeienleinjuslilias (Psal._\x\\i, 7);,
-finem, et csplera bis similia quce in eodem psalmo et: Qui malignqtitur -exiermhiabunlur ; susihienles
ncontihentrif.rEjusdem'quoqu6 sensusdicta-iriv.eniun- ._ aiilem Dominum ipsi hwre.ditabuhilerrdih (Ibid.y9),
__luf in _psalnio_sepiuagesiuio_.ii.ono,,ubi_di.ciiur :. Mulia-quoque-his.similia_inpsalmisinveriiriposs!mt. _
Posuisti nqsin conlradiclionem vicinis.npslris, el inu. Sed el in hoc satis excusatur ab hujusmodi insi^
mici noslri subsannaveruiil-nps-..Deus, converle nos.,_ pienlia quod in loco quOdam se perhibet devilare
eic. Npverai enini Psalmista electos Dei sic ab.eo. oliosa verba, dicens ad Dominum : Iqne me exami-
consolari,. utiamen aliquando illos perniitlerel aut nasli-,_et non esl invenla in me iniquilas; ul noti
publicis persecutippibus aut occultis ienialionjbus loqtialur os meutn opera hominum (Psal. x.vi, 5, 4),
fatigaTi. Ideoque ulrumque pronujitiriyii, consola- subaudi pravorum seu quorunilibel hominum, quo-
t.iones seilieetet pertufbati.ones eorum. In quodam. r.um opera raulta, licet. sint. necessaria, non lamen
eiiam versn utrumque comprehendil,djcens: Mullw convenit de eis lurpiler loqiii, ne forte aliqui irra.
iribulationes jtislorum, et de omnibus his liberabit:. lionabilia verba audientesscandalizentur;quod eriim
eos Dominus (Psal. xxxiu, 20). 0 niirse sanclitatis turpe est facere, lurpe est et dicere. E.t ut adhuc
virum et cuhcfis fidelibus venerandum, qui lanta al.iudtestimonium inferam ad excusandum Psalnh-
prseno.scefe et pronunliare mefuit ! Nam quod.apo_ stam, legamus scripla Apostoli qui, licet in omn.i
stol.us Paul.us de senielipso dixit: Oinnibus omnia sanctitate vixeril, ex peccalorum tamen persona
factus snm__nt omnes lucrifacerem (ICot: ix, 22), dixit: Infelix ego liomo, quis me liberabil de. corpore
de isto; quoque viro polest aptissime di.ci qui ul mortis hujus? Gralig. Dei perJesum Christutn Domi-
oninibus diviii-e pielalis divitias, quas ipse experi- num noslrum (Rom. yii, 24, 2S). Ex quibus omnibus
ineiilo.didici.t,.pronuniiaret, nunc quidem docel eos colligittir quia Psalmista nullo modo credendus esl a,
orare tam pro.se quam pro aliis, proferens a.d hoc fide moveri, cum impios ac sceleralos quosqne in
talia verbri quce peritissimi quique possunt plus hoc sseculo vidisset prosperari..
mirari quam diclu imiiari; nunc confilendo et pce- Jam salis dictum estquomodo Psalmista console-
nitendo peccatorum veniam a Deo quserere ; nunc lur omnes qui esuriunt et sitiunt juslitiam, dicanius
pro qualibet virtute obtinenda, interdum vero pro etiani qualiter deterreal pmnes iniqups,nune quidem
fulura sinl, si per-
quibuslibet vitiis dcpellendis Deum invocare; ali- pronunliando quanla sibi mala
179 OTIILO.NIMONACIHS. EMMERAMMI 189
maneant in peccalis; nune auipm increpando eos; \ sttttt, quis nosler Dominus esi? (Ibid.,S.) Quse veiba
inierdtini etiam oraildp, ul vel vindielam debi.tam superbice sensum lalem videntur babere : Periiianl
recipianl, vel conlra fideles nequiliam suam.hnplere tauiani ex labore noslro acquisivimus, ut et dispu-
nequeant. Sed de iniquorum oninium capiie, id est tationi diyina; possimus respondere. Dicenles enim:
Aniichristo inprimis dicamus, qui licet in tempori- Quis noslcr Dotninus esi, ostendiint se dubitare de
bus novissimis yenturus sit, Psalmista tanien more immensa Dei virlute. Talia autem in corde, el corde
suo fuiura quasi prselefita narrans de illo inpsaimo loquuntur, non allendenies quia scruians est corda
liono, loquiliir qtiasi jam venisset, dicens inter cse- .el"renesDeus'(Psa/. vn, 10). Sed viri clolbsihott dinti-
lera : Non est Delis in conspeclu ejtis, itiquinatw diubunl dies suos (Psal. LIV).E/ sagiliceparvulortim
suni via; illius in oinni lempore. Aiiferuiilur judicia fuclcesiint plagw eoriun (Psal. LXIU,8); quia in tanla
lua, Domine, a facieejus, otiiniuminimicorutnsuorum arrogantia et superbia posili ,sa:pe anie maluram
domiiaibitur. Dixit enini ih corde suo, non movebora sciatem subitanea moiie rapiimtur,;et tiiiic omnis
generatione in geiicrettionemsine malo. Ciijus male- eoruni dispuialio,.quam invineibileiri credebant, ad
dici.ione gs plcnumest el cttnariiudiiie el dolo, sub lin- niliilrim velril infaniium aut'iiisi|)icntiuin garrulitas
ejua ejus la.bor el dolor. Item in persona Doeg redacta in damiialionem eorum vertitur, sicque
(Psal. x, S, 7) Idunuci persequentis se Psahnisla ^ completur in eis qupd Psalmista alibi de talibus te-
eumdero Amiclirisiuni quasi prccsenlenl alloquitur, siatur, dicens : Giadium evaginaverutu peccator.es,.
tlicens in quinquagesimo primo psalmo:, Quid glo- inlendeninl arcum. suum, ut decipiant paitperem et
riaris in malitia, qui polens es in iniqiritale? Tola die inopcm, ul irucidenirecios corcle.Gladius eorum in-
injiisliiiam' cogiiavitlingiia tua (Psal. u, 3,4). Hic tret incorda ipsoruni, arcus eorum confringalnr.
igituri.n quanlam malitiam el superbiamprobpsuriis (rsal. XXXVI,14,1S).
sii, tam ex supra diclis Psalmisl_e verbis quamex r Ilsecigitur quoniam dicta stml. de: liis, quorum
Pauli; aposloli scfiptis agnosci valet, in qtiibus de liiigua est quasi gladius aculus, quiqiie alios dolosis
ipso ita legitur : Qui adversatur et exlolliittr supra verboritm jaculis confiindefe soleui, mox Psalmista
omne quod dicilur Deus aul quod colitut; ila ul in subjungil, dicens : Melius cst modkum justo stipet:
tem; lo Dei sedeat, oslendens se tnnquam sil Deus diviiieispeceaiorum mulias (Ibid., 16) : perTioc vidc-
(II Thess.n, •_).'H_ec ergo sinl dicta de iniquorum Iicet insinuans parvam spirilualis sapienlice noliliam
CHiuiuni capite, noii/ ut ipsum credamus ullo modd roeliorem esse quam multijriicem S-eciilaris pfu--
(letefrenduffl aut iri roelius conyerlendum, sed ut dcnlise versutiam, quai pro diyitiismaximis diligitur
llli qui adbiic in malilia sua perseverai.Hes ejus , a pluribus. ldep autem bujiisiiiodi homines appellat
rnembra siint delerreantur ei, cum teinpus sit mise- * peccalores, qiiia maxime pcccant qui prudentiam
reridi, ad Cliristum eonveiiantur. ; ; carnis, quce secundum Apostolum mors esl, plus
Jamdiximus de iriiquorum omnium cajiile, dica- qttam neeesse sil amanl. Taiita nanique supcrbia
nius nrinc de ejus niembris, quomodo Psahiiistse eis exhide oritur, ul cuucia legis divirise siatuia riut
lerrcantur verbis :':TVonresurgunt itnpii in judicio, blasphemare, aut pro iiibilo comjjulare prcesumant,
ncque peccalores in consilio jusloruni (Pscd.}, S). quasi non sinl lanla; sapienlite, tantrcque perfe-
Filii liotninuin, usquequo gravi corde, ut qtiid diligitis ctionis ut merito debeaiil observari. Prdquaiiiiiiirum
vdniicilemel quwrilis mcndacium? (Psal. iv, 5.) Deus superbia idem ssepe quidem peccatores;-inlerdtini
jiiciex justus; f.ditis" Ct patiens, nisi conversi(ueritis; vero t>irt saiiguinum el dolosi 'appellantuf a Psal-
giddiuin suum vibrdbit, arcum stium telendil, el p'a- mista. Apostolus quoqrie similia de ejusdempr.udeh-
ravilillum (Psal. vn, 12, 15). Virum sangiiinum et libus referl, dicens : Quia cttm cogttovisseni Deum,
dolosum abomiiidbilur Dominus (Psal. v, 7). Disper- non sicul Deutn gloiificaverunl, aul gralias 'egeriait
dat Dominus tiniversalabia dolosa, lingttam maghilo- (Roni. i, 21), eie. In circuilu itnpii atnbulant (Psal. ' '
Viri e't deitosi n bn cli- : • -:•;•• ' . .
quam (PseiL xi, 4).' sanguinum X!,9).
mieliabunl dies suos (Psali LIV,24). Filii Itomihum j Qua sentenlia arguunlur non soltlni hi qui per
dentcs eorutnarma el sagilia, et lingiia eqrumgladivi loca plura 'Vagantes in temporalium rerum varietale
acutus (Psal. LVI, 6). Sagillmparvuiorum factcnsunt uiiilique quserunt, quomodo voluptati suse satisfa-
plagtB eorum el infirmatw sunl conlra eos Itngiim ciani; sed etiam hi qui in uno loco otiosi existunt,
coruin (Psal. LXIII;8). Quibus senientiis lieel genera' niliilque aliudnisi circuire et visere aliOrum opefa
liter pmnes iniqua loquentes corripiarittir, speciab- sludeni. '•Jmieni-iittr maiius iua, Domine, omnibus
lertamen si ijui dolis versutce raiionis uluniur ttd inimicis tuis.'Dexlera lua inveniat omnes qui te ode-
otnnes itiiqua agenlcs
decipiendos simplices quoque, ut dialeciici, nec npn runt (Psal.xr.,%). Confundaiilur
ssecularis gnari. Ulriqae enim iri lanlum supervacue (Psdl. xxiv, 5). Qui.Ioquunlur pacem cnm
prudenlise
'-inflantur magnsc verbosilatis scientia ut proxiino suo, tndla dulem incordibus eorutn; da illis,
scps ne-
riivince rationis sublililali credantse posse cpnlradi- Doniine, secuiidutn ppera ipsorum, el secundum
cere. UndeetiamPsalmisla poslquam dixil:D':sperdat •quiliam adinveiilionumipsoruin (P.sal. xxvn-,5).-Eru-
Dontinu. universa labiadolosa,linguam magniloquain bescaiu impii, eideducanlur in ht[eiiium, viula fiant
[Psat. xi,4), stalini subjuiixil, dicens : Qui dixerunt: iabia dolosa,qum loquunlur eidversusjuslum iniqui-
in abusione (P.al. xxx, 18).
fjinguam noslrain magirificabimus,labia noslraa nobis talein iu superbia el
181 LIB. DE CURSU SPiP.iTUALl. !8i
Ecce quam scepeioquitur Psahnisla contra dolosos, .A impropcrioruin luorum, eorum quw etb iitsipicnlc
nunc dc-terrendo, nunc orando. Orat eliam ne ipsa suv.!lola die. Ne obliviscaris voccs inimicoruin luo-
tantae nequiti_e iaqueis constringalur, dicens : Do- ruin, superbia corum qui le oderunt, ascendi! scinpcr
mine, libera animeimmeain a tabiis iiiquis et a itngv.a (Psr.I. LXXIII,22,25). lnimici Domini mcnliti suul ci,
dolosa (Psal. cxix, 2); el : Non deciines cor meum el cril lempiis eormn in spjcula (Psal. LXXX,10). Ini-
in verba maliiiw (Psql. CXL,4). Unde, qureso, fraires mici Domiiii uicimtur qui in bapiisnioabreminthmles
charissiirii, absiinele-ab hiijiisniorii pravitale : nani dialioio ei pompis ejus postea meniiunlur, ci litrilam
f.iors el vila in manibus iingucv(Prov. xviii, 21). Et pro lioc jiceuitenliam geriint, quorum lempus crii in
si invobis-sil aliquis in diaieciica periius, uialiir M_._(/fl,.quiadicitur cis in jtidicio: J.'e in ignem crlcr-
ea sicut miliies boni gladiis solentuii. Quamvis enim niim (Mallli. xxv, 41). Omnes principes coruin, qui
secuin jTigiter porient gladium, nortint tamen eum dixeruu! : Hceredilaie possicleamus saiicluarium Dei
i:on nisi conira hostcs exlendendum. Sic et dialeclici (Psal. LXXXII, 15), id est dcstruamus vel persequa-
in subiiii et argiimenlosa ratione faeere debenl iml- mur bomines sanctos, qui sunt temj.ium Dei. Deus
iu:n domcsticum, id est fidelem et simplicem, sed meus, poneillos til rolctm, hoc est peniiiiic illos ii:
sacrre fidei bosies, hoc est, hsereiicos solununodo maiiiia ct in inslabililate sua perdurare, ci sicut
gladiis verboruin sublilium petentes,. sicut el sancti ii siipulain anie faciem venti (IbjcL, 14); ul scilicet le-
Paires fecisse iegunlur. vilate sua moti facile rapianlur ad malum. Ecce ini-
Dominus dissipat consilia genlium; rcprobat autein mici lui, Domine, peitbunl, ci dispercjcnlur omnes,
cocjilaiionespopuloruni, etreprobat consilietprhicipum qiti operuiiluriiriqnilalem (Psal. sci,"10).
(Psal. XXXII,10). Considerat pecceilorjttslum,.ciqucv- Usquequopeccatorcs-,Domine, usqucqtiopeccalores
rit mortificare ettni. Domhw.saulem non demlinquc! gloriabiintur? (Psal. xcm, 5.)-Deficianl peccctlores
ettm in manibus cjus, nec damnabil eiini cum judicct- el iniqtii, ila ttl non sinl (Psal. cni, 55). Coiifundan-
f./Kr.//;(Psa/. XXXYI, 52). L/mTcrsavanilasomnisliomo tur omnes, qui adorant sculplilia, qui glorianiitr in
vivcns (Psal. xxxvin; C), subiiilellige mv.ndo.Ilomo shniilacris.suis (Psctl. cxvi, 1)._Peccator vidcbil, su-
ciim in honore essei, non inleiiexii, coinparalits csl baudi cornu jusli excdlciri, ut in superiori versu
y.iiiictv.isinsipieuiibiis, ct similis factus.es! illis (Psal. dicitur, c/ irasceiur; deniibus suis fremel el tabescei;
xi.vin, 15, 14). IIwc via illorum, id est hsec aciio subintcl!igc prce clolore perenni, ubi est flclus. el
illoriim, qua comparali stinl jtimenlis insipienlibus, slridor clenlium,desideriuin pecccttorumperibit(Psa!:
scandalttm, id csi, ruina et damnalio esl ipsis, et cxi, 10); qnia malum quod sc-mper dcsiderabant,
posteu in ore stto complaccbunt(IbicL, ii), id est in- _.vel coulra bonos ceiiando, vel semet maculando, i»
tcrrium ore suo bencdicuiit, sed corde Deo. maledi- ' "*eorum jicenainveiielur. Longe a peccatoribus salus-;
cunl. Sicui ovesin inferno positi sutil, mors depascet quiajustificaliones.luas nonexqiiisierunl(Psalscnvm,
cos. El dominabuntur eortitn jusli in malutino (Ibid., 155). Dominus jtisltis concidet cervices peccalorum,
13), iu est in extrema preesentis vitse die,.eum coe- confundaiilur et converiiinliir relrorsiiin omncs qui
jieiil clarescere qualilas bonorum el malorum, vel odentnl Sion (Psa!.. cxxvm, 4). Vir linguosus non
cum illuminaniiir abscondiia reriim el manifesiaii- diricjelur in lerra, virum iiijusltim tnala capieni in
mr consilia cordium; luncjtisli domliiabunlur super interilu (Psal. cxxxix, 12). llomo vanilaii shnilis
iiijustos, aul-judicantes eos, aut gaudentes quod faclits est, dies ejus sicttt ttmbra prcvlereitnl{Psal.
jioenas eorum cvaserunl: __,.auxtlium eorum vcle- CXLIII,i). Talia igilur verba ierroris, qure ad deler-
rascet in inferno a gloria corum (lbid:). Deus clissi- reinlos aliquos jain proluli, idco a Psaimista credo
pavit ossa corum qui homiiribusplaccnl,conftisi sunl, per divincepieialis dispensalionem esse pronuiiliala..
quontam Deus sprevil eos (Psal. I_.II,G). Alienali ut perversi quilibet conlemneiiies, ut. solenl, dicta
siiui peccaiores a vulva, errcwerunt ab utero, locuti consolatoria, quse supeiius dixi, saltem per Iicec
sunifalsa (Psal. LVII,4). Alienati sttnl a vtilva, et : terribilia verba ad salutiferain conipiinctionem inoti
crraverunt ab v.lero, unum idemque csl, sed dupli- ,-. ad Chrislum convertantur..
ciler inlelligi poiesl :. peccare enim potesl unusquis- CAPUT XIII.
qiieab utero malris suce, id est ab iniiio vitsesnre; Divina jusiilia ct clemeniia ex oppositorum nalurri
p ccare niliilominiis potcst ab utero sanclse Ecclc- oslendilut; e! selectis psalmorutn seiilenliis cadem
sise, iri est ab eo tempore quo coepit credere, vel doclrinu coiifirnialut:
errando a fide, ve! deserendo opera qua; professus Deinde vcro colligere cupio sententias, in quibus
csl in bajilismate. per opposiiionem consolationis et lerroris dicla pa-
Furor iilis secundum similitudinem serpentis, siciit riter conlinenlur; utper hoc dispulandi genus, quod
aspidis surclwcl obduranlis attres suas.Deus conlerel. efficacissimum consiat,adeo ut quasi in roedio vita
dentes eorittn in ore ipsorum, molas lconiim confrin- et morte posita legentes et audienles quodammodo
gel Dominus (IbicL). Exsurgai Deuset dissifenlur itri- coriipcllat viiam, Iioc cst meliora, eligere ': aliqui
mici ejus, el (ugictnlqui oderunl eiitn a fucie ejns, aliendenles clementiam sever.italcmque Dei sinval
sicut deficit fttmus deficianl, sicul fluil cera a facie prolatam eligant potius clemenlia Dei salvari, qunni
ijiris, sic pereant peccalorcs a facie Dei (Psal. LXVII, severiiaie ejtispuniri. Tanlseenim clementiseeslDeus
-') Exsnrcje, Deus,jtidica c.ausutnluam, memor cslo ul omnem severiialem suam, qure inierdum more
VZ OTHLONlMONACHIS. EMMERA..L.1I d&V
eloquii noslri ifa Dei dicittir,ideo contra delinquen- A demus ita essc; sed quia alius UiO inagis niinusvc
ic. in hoc sceculoexerceal, qiiatenus eis a pravilale peccat, in jiotcstate Dei est-quem velitinagis, velit
f.ua correctis in fuluro misereri valcat. Unde et liiinus pro peccatis suis punirc; quem velil humi-
Psalmisla dicil: Nunquid obliviscetur misemi Dcus, lia.re vel exaltafe; quem vclil eliger el reprobare.
au! cotitinebilinira sua misericordias suas? (Psal. Ijiseenim dicil: Miscrcbor cuivolnero (Exod. xxxn.i/
i.xxvi,10.)Quamniinirumsenlentiamnona__irmando, 19). Et Apostol.us: Noii esj, inqriit, poteslas, nisi a
sed dcnegando protulit, quia non obliviseetur roise- DeO; quw aulem sunt a Deo ordindlw suttl: itdque
rcri Deus, neque conlinebit in ira sua miseficor- . qiti rcsis.it poieslaii Dei ordinaitctii resistit (Rom. -?m.
diani, id esl, non deserit misericordiam jjropier 1,2). Ctimquc bsecomnia ila esse perpenderini, nihil'
iram, sed poius inier severiiaiem suam, quse abu- in ilisposilioiiedivina feprebendant, sed cum Psal-
sive-ira ejus dicitur, miseretur his qui invociintetim niis.ta dicanl: Quoniam recltis Dominus Deus nosiei;
iit verilaie (Psal.c>LU\; 18). Ul aiiiem dispulandi et non esl iniquitas in eo (Pscti.-xci, 16); et ilcriim :;
genus per ojjpositas seritenlias factum ajiprobemus, Jnstus.es, Domine, eirectum judiciuin lutim (Psal.
ii!lu:amur qlialiter onniipotens Deus iioii solum cxviu, 137). Ecce quam necessaria oppositionis spe-
Iioiniiies aique animalia, sed cliani ipsuni inundi cics esl, in qua aliqualenus agnoscere pQSSumu.s,
sialum per aliquas ojiposilas specics quotitlic dis- " judicia Domini esse vera, cl qula nqn juslificabiliir:-
ponal. in conspectuejus omnis vivens (Psal. CXLII,2).
El primum quidem de hominibus dicamus. Nonne Per ejiisdem quoque opposilionis.speciem omnes.
ergOtspiritus el caro, unde subsisiil bonio, in tanla; virtiites Clarescunt, si fuerint viiiis contrafiis o.ppp.
ojipositione sibi invicem adversantes laborant ul sitre. Quid muha? Nulla jirorsus bona salis agnosci
non nisi difficillima ratione Cohvenire yaleanl? Caro possunt, nisi per opposita et conlraria sibi mala;
eiiim, ul aitApostolus, concupiscii adverstts spiriltim, auteiiimvilescunt, autpronihilo computanturbOha,:
ei spiriius ddversus cariiem (Gai. v, 17). Sedhiijus- nisi opponantur mala. Sic eliam pielas Dei i.n equis,'
modi opposilio iioli ad damnum, sed ad profectum in bobus, in ovibus, et in canibus caelerisque ani-.
iioslrnm judicio divino decreta est ut, cum ex nobis malibus necessariis consideratur, si leonum, lupo-
iieqiieamus coadunari, quseramus auxilium Doroini rum aliarumque bestiaruin ferocilas in nos jugilep
sicque discaiiuis quia niliil boni sine illp facere pos-r propter peccala noslra desseviensopponatur. Simi-
sunms. Sed et vir el muliersi ita fuerint opposili ut liler lux pef tenebrarum ojiposilionem -non solum
allendalur quia Deus nequaquam fruslra miiliereni elariof, sed et gratior videlur. Sic tempora diurna
viro infirniiorem creavit viroque subdiiam esse de. per nocturna, sic sesliva pef hiemalia, sic calida perV
crevil, sed ul probarel ulrumque in alio; virum qui- -Trigida temperala ehlciuiiiuf-gfaia. Sic aurum om-
dem, si rile prseesse; mulierem vero, si ritesubesse licque preiiosum inelallum per vilioris melalli spe- _
vellel; yel si vir grates ullas Deo pro prioralu tanlo . ciein quale sil deClaralur. Est etiani in Tioe insesli-
agere, yel raulier pro culpa suggestionis illius, qua mabilis gratia Dei consideranda, quod supradiCla'
viruni decepil, vellet se lmmiliare, si, inquam, lalis quredam oppOsilis variata utrinque efficianlur dele^;
oppositio inler virum et mulierem a Deo facla prp- clabiliora. Unde Seriptura dicit: Ailernis uli delecia-
bationis causa credilur, magnns uiique profectus. bile esl(Il Jl/ac/i. Xv,40). Cum ergo ex his omnibus
exinde oritur, Ejusdem oppositionis specie onmes quse jrim vobiSj fratres cliarissinii, diximus, srilis.
prselali el subdili, omnes doinhii; et servi, omnes pateat magnam vim habere opppsilionem rerum,
sani et infirmi, onmes divites et pauperes quotidie aitendentes, quscso, quia eadem vis esl in oppos.i-
probantur; isti scilicel qualiter prsesint quantasque tione vfirborum, riudite Psalmistse vefba quse Sa^
grates Deo referant pro sariitate vel abundantia COIIT pienlia miscuit divina, dans ex una parte quasi ea-
cessa,.ast alii qualiler sint subdili et si quid peceatis. lida, ex altera vero quasi frigida, ul cui non cph-:
suis infirmitatem vel paupertatem imminentem de^ gruii merum vinum, quia calix intnanu Domini vini
putent. Omnes namque jam prsenominati, si iiivi- meii plenus misio (Psal. LXIV,9), id est qui negligits
cem rile opponanlur, alii quidem viri, a.Iiivero mu- bibere de sincerissima Dei grafia utriusque Testa^J
lief.is personain gestare videntuf. Et sicutmulier menii doctrinis misla, bibal feces, id est, de ira
virum seducens merujt subdi, ita omnes qtiiinfu^.. Dei; iinde bibenionmes peccatores terrw(!bid._). Fecis
miores vel pauperiores aliis i.nEcclesia existunl, cre- aulem nomiiie nequaquam pfoprie appellatur ira
dendi stuit hoc meruisse ut cseieris subderentur, Dei, sed abusive, eo quod omnibus yideatur amarri. .
vel infirmitatc vel paupertale gravarenlur. Sed de pjippsitorum quahtale saUs dictum.esl; dica- _
Sed si fpr.le aliquilius lisec videantur inCredibilia nlusnuncipsas sentenlias peroppositioneinprolalas. '
'
clinepta pro eo videlicet quod mulier, sicut legilur, " NoviiDominusviam justormn, et Uer itnpiorum
pfo stiggeslioneiniqiia meruerit vifosubjici, illivero peribil (Psal. i, 6), subaudj nisi convcrtanlur. Qnae-.',
nihil tale cpmmiserint, attendant, quseso, quia in hoc:: niniirum subauditio addenda est in omnibus sc.nien-:;: •
similia meruerunt, quod uriusquisque per carais tiis, in quibus de peccatorum inleritu dispulatur,
suse concupiscentiani aliquando seduxit, splriium, ut : anima, jquw peccaverilfipiq. moriettir {Ezechi el
sicul lnulier yirum. Quod si. buic fei pbjicitur pmnes.-; xvin, 20), subaudi nisi per pomilentiom.converia-.y.
mortales in eodem crimine prolripsos esse, respon^ "_ tur, Et.'-siquis forle hrcc denegarp yolueril, legat
183 LIB. DE CURSU SPIRITUALl. 18-3
in.Ezechiele ipsius Domini verl.a dicentis: Si dixero _A sericordiam sine judicio; quosdam vero judieiuui
impio: Morlc morieris, el egeri! poenilcntiama pec- sine misericordia exhibenles non approbo; tibi au-
cato suo, (ccerilquejitdicium et justiiiam, vila vivet tem, Domine, soli, qui ulrumque exhibere sludes,
el non morielttr (Ezech. xxxni, 14, 15). Moxque sed tamen misericorriiam prius et deinde judicium
ejusdem sentenliic oppositum, quod in omnibus exhibens, omnia rite disponis, merilo laudem dico.
senlentiis.de consolationejuslorum diclis subaudien- C.APUTXIY.
duni esl, subjungani. Legitur naniqiic in eodem Senieniiw psaitnorum, quibus omiies generalim fide.-.
Ezechiele quia anle promissa consolaiioiiisverha Do- les ad stttdia sanclitatis incitenlur.
minus justos, ne de se aliquid prcesumant, deterreat, Ut arbitror, jam satis dixi quantuni profecluny
dieens: Etiamsi dixero juslo quod vila vivat, el con- unusquisque possit acquirere in collationeel oppo-
ftstts in juslilia sua feceril iniquitatem, omnes justi- sitione lam rerum quam senlentiarum vcl in psal-
liivejus oblivioiri Iradentur (Ibid., 15). Eccc quain mis velin aliis librisposilarum; nunc autem consi-
lerribilis sentenlia consolatoria a Domino opponi-. deremus illa Psalniislce verba, qucespecialiier ad-
lur, unde omnia dicta lerroris et consolationis. iiionendo vel exhorlando protulil. Hcceautem maxi-
separaiim ppsita exponuiitur! me ad secundam personam dicla inveniunlur, quia
Popitlum htimilein salviim facies, Domine, et octi-.B sicul npbisnietipsis minime solemus imperare, iia
los superborum iitiiniliabis (Psal. xvu, 28). Mullq eiiam usus non est nosmeiipsos admonere, nisiforte
fiatiella peccaloris, speraiilem atitem in Dotninoniise- ad nosmetipsos. quasi ad alios admonendos, admo-
ricordia circuindabil (P-s.al.xxxi, 10). Diviles egue- iiiiionis dicta per secundam personam verlamus,
ruril el esurierunt;. inqtiireiites autem Dominum tion sicut el Psalmista scmelipsum admonens in loco
mhtuentur omni bono (P-sal. xxxm, H). Ocuti Do-. quodam dicil : Convertere,. anima mea, in reqiiiem
tnini super justos, el aur.es ejus in preces eoriim; tu«m_,quia• Dominus. benefecii libi (Psal. cxiv, 7)..
vullus aulein Doinhii super facienles mala; ul perdat Dicamus ergo ea quse a.d fideles omnes admoneiuio
ele lerra memoriam eorutn (Ibid., 16, 17)- Injtisti protulit: Servile D.ominain timore e! cxsullaie ei cum
punientiir et semen impiorum peribit; justi iiuient Irenwre. Apprehendile di.sciplhtam neqtiando irasca-
htvreditabiiiit lerratn, et inhabilabunt in scvculum tnr Dominiis el perealis.de via jtisla. (Psal.u, 11,12).
saiculi sttpeream (Psa/.xxxvi, 28,29).Brachia pecca- Sacrificale sacrificium juslili.eeel sperale in Doniino
icruin conlerentur; con/irmal auieni juslos Dominus (Psal. iv, C). Allollite porlas, principes, veslras ct
(lbid.,ii). lnjusli disperibunl simul, reitquiceitnpio- elevamini, porlw wlernales, c.l iniroibit rex gloriw-
riiti! inleribtinl; salus auiem jusiorum a Domino, et (Psal. XXIII,7, 9)..IIsec vox esi coelestium Yiiiniiim
'
prpleclqr eqruin in letnpore Iribulalionis (Ibiel., 58, G Eeclesiarum principes,qui civiialis Dei portse dicun-
59). Onines Dii gentium dwmottia; Dominus aulem lur admoiicnlium, ut lam se quam sibi subjectos ad
cmlos fecil (Psal. xcv, 5). Cuslodit Donrinus oinnes suscipiendam Dommicic incarnalioiiis gloriam vir-
diligentcs se et omttes peccatores disperdel (Psal. luiibus congruis procparent. Exspecia Doiiiinum, vi-
CXLIV,20). Suscipiens mansuelos Dotninus, humi- riliier age, el conforlelur cor ttium, el sttstinc Domi-.
liqns aulem peccatoresusque ad ierrani (Psal. CXLVI, ntim (Psal. xxvi, 14). Affcrle Domino, filii Dci,
0). Ecce audisiiSj fratres charissimi, quam fortes afferle Domino filios arielum (Psal. xxvm, 1). Hsec
sunl opposilsesentenlise, quasPsalmisia, more meT vcrba ad apostolos vel creteros sanclre Ecclesisepa-
dicorum, amara cl dulpia pocula offerenliuin oinni- siores dicla intelligi possunt, ul eos quos per Evan-
bus prplulil, ut cui unum minime cpnvenit, alterum gelium genuerunt ad Chrislum offcranl.
accipiat, et qui de sentenliis vel de sevcrilale vel de Psallile Domino sancli ejus el confilcinini memo-
pielate Dei absolule dictis corrigi nolunl, sallem ricvsanclilalis ejus (Psal. xx;x, 5). Diligile Domiiium,
^alibus. quce utrumque proferunt, corriganlur. oinnes sancti ejus, quoniam vcrilatem requirei Do-.
In tanlum autem collationem vel oppositionem minus, el relribuel abtindanler [acienlibus superbiam.
severitaiis et pietalis divinse profecluosam esse Viriliter ctgite, el conforletur cor veslrum, omnescjui
Psalmista sensil; ut ipse falealur quantum exinde " spcratis in Doninw (Psal. xxx, 24, 2o). Nolile fcri
profecisset, dicens : Virga lua, Domine, el baculus sicut equuset inulus, qttibus non estinlelleclus (Psal.
ttiiis ipsa tne consolata sunt (Psal.xxn, _), per vir- xxxi, 9). Exsultale, justi, in Dotnino; reclos decel
gam videlicet cuni qua flagellamur, severitatem lattdatio (Psa/. xxxrj, 1). Magnificale Domiiiumme-
Dci; per baculuni yero, iii qup inniii et susteniari cum, e! exallenius nomen ejus in idipsum. Accedite
solemus, pietatem Dei significari volens, ac si aperte ad euin et illuininatiiini, et [acies vestrte non con[unr
diceret: Quandiu, vel in sola severitale lua, Do- denlur. Guslale el videte quoniam sitavis esi DontU
roiiie, vel in sola pielale me posui, parum pro- tins. Dealiis vir, qui sperat in eo. l7cm'/c,filii, audive
feei; cum aulem utramque in corde meo me, limorein Domini docebo vos. Prohibe lingttp^
conferens liinere simul el aniare te ccepi, lunc luam a malo el labia tua ne loquanlur elolum;biverle
landem me proficere et consolationem per-r a tnalo el fac bonum, inquire pacem et persequere
feclam adcsse sensi. Hinc autem alibi dicil : cam (Psal. xxxui, 4-15). Spera in Domiuoel fac bo-
Misericordiam et judicium canlabo tibi, Domine . tritdtem; inhabitd lerram et pasceris in divitiis ejtts.
( P.aL c, 1 ). Quasi diceret : Alios qui-Jem mi- Delectarein Dominoet dabil tili veliliones coretislui.
Lc.7 OTHLONI-MONACHIS. EMMERAMMI JSS
llcveitt Doninto viain luain, el spcra in ciim, cl ipse j\ meus, legcm meam. Inclinalc aurcm veslrain in vcrba
faciet. Noli wnittlariin eo qtti prosperatur ittvici stia, oris mei (Psal. LXXVII, 1). Exsultale Deo adjuiori no-
in homine fuciente injuslilias. Desinc.ab ira el dere- slro, jitbilale Deo Jitcob (Psal. LSXX,2). Judicaie
linqitc furorem. Noli amtulari, ut maiujneris. Declina egeno et pupiUoJittmilem cl puupercmjusiificate. Eri-
a inalo, ei fac b.onitm,el inliabila in swculum swculi. piie paiiperem, ct egenttm de-manu peccatoris libc-
Exspccla Domimtmet cuslodi viam ejits, cl exaliabil rcile (Psal. LXXXI,5, i). Inlelligile, insipienles in
le.ui htvrcdllaie capias lerram : cum pericrhu pec- popttlo, el slttlti, aliqucnttlo sapile (Psal. xcm, 8).
calores vidcbis. Cuslodi innoceniiamelviciecvtpitialem, Vcnile, exsv.llcmus Domino, jnbilemus Deo salutari
qitoniain sttnt reliqttiw homini pacifico (Psal, xxxvi, uoslro, prcvoccvpenuis facicm ejits in coiifessionc,el
5-57). Atidi, ftlia, el vicle,cl inclina auremiuain, ei in psalmis jubilemus ei (PsaL xc.iv, 1, 2). Canlate
oblicisccre populum luv.me! domunt palris lui (Psal. Domino ceiiuicumnovum, ccinlnleDoniino omnis lcr-
XL!V,dl). Hrec sentenlia ad unainquamque fidelem ra. Canlate Dontino, el bencdicite noniini cjus; «H.
nnimam dicilur adinonendo, ul inclinnns aures au- iiuniiale de tlie in diem sululare ejits (Psal. xcv,
diendi ad Dei snnimi Patris monila obliviscalur pri- 1,2). Qui dilicjilis Dotninum oclite malttin, cusiodit
sinam conversalioncm et pompas diaboli paltis Dominus animas sanclorum suortim, ele manii pccca-
oinnium iiifidelium. 15ioritm liberabil cos. Lcvlaminijttsli in Dotnino. et
Yenite el videle operaDomini, qtieeposttil prodigia confileininimcmorieesanclificationisejtts (Psal. cxvi,
super tcrram, aufercns bclla, snbaudi infulelilaits, 10,12). Canlale Domino canlicum noviim, qttia nriret-.
qua diabolus universum impuguabat munriuni, usqitc biiia fecit (Psal. xcvn, 1). ILcc vox est Psalmislre
ad fines lerrw (Psal. xi.v, 9). Omncs genles, plaudite adbortaniis omnes fideies ad laudem Dei; ei quasi
manibus, jubilate Deo in voce exsulialionis (Psal. aiiquis Psahnisiam inlerrogarct qure mirabilia Dei
XLVI,2). Hrec.voxest cxbortantis omnes genles, quce significarei, mox addil, dicens : Sulvavil sibi dexic-
jam crediderunt vcl crcdiliirre stini, ul plautlaiil ma- raiii ejus el bruchium sanclum ejus. Notum fecit
r.ibus ei jubilenl Deo in voce exsuliaiionis, id esl Dominussaliitare siiutn ; in conspeclugentiumrevela-
eoiicorricnt operibus et lingua in Cbrisii laude. vil justiliam stiam (Ibid., 2). Pcr tlexterambrachituri-
Audile lia!c,omnes ijciilcs,auribuspercipile, omnesqui que Dei Jesus Cbristus inlelligitur, quem Pater om-
hubitaits orbem (Psal. XLVUI,2). Hseevox est exhor- nipoiens lunc salvavii, cum eum in mundum miltens
tantis onuies qni habilaiil in terra, ul amlicnles a cunclis miindanis periculis eripuil, el quod mira-
quse in boc |isabiio dicunliir de divilibus ei reclori- bilius esi, solum inler bomines sine peccalo vivere
biis iniquis, quomodo scilicet propter honorem sibi fecil. Ipse etiam salulare Dei, quod notum fecil, ipse
tributum etvanse glorise appelilum comparati sunt L juslitia, quam in conspecln genlium revelavit, dici-
jumcntis insipientibiis, caveant ue illis eadem con- lur. Iii quibiisdam libris babelur: Salvavit eum dex-
tinganl. Iiiinwla Deo sacrificium latidis et redde AI- lera ejus ; quori scilicet si apud nos diceretur ita,
tissimo vola iua (Psul. XLIX,ii), id cst immola Deo ego quoque eadem sequerer verba ; sed, ut mihi
sacriflciuni quod sibi est gralissimum, vola scilicel videlur, quodiibet borum dicaiur non erratur.
lua,ulab]ieg;'.nstemelipsum sequaris Cliristiim.Hinc Exaltale Doininum Deum noslrum, et adorate in
et in alio psalmo dicilur: In ine sunt, Dcits, votaina, monte sancto ejiis, .quoniam sancliis DomiiitisDeus
quce redclam laitdaliones libi (Psal. LV, 12), quasi noster (Psal. xcvni, 9). Jttbilale Domino, omiiis
diccretur: Licetextrinsecus noii babeain saciificium lerra; servile Domino in Iwlilia (Psal. xcix, l)._5cne-
libi, Doniine, offerendum, in me lamen lialieo quod dicilc Domino, omnes virltilcs ejtts, minislri ejus, qui
libi pro laudis sacrilicio offerre valco : Invocame facitis volunlalem ejus (Psal. cii, 20). Confiteinini
in die Iribulalionis, el eruam te, el honorificabismc Domiiio et invocale nomen ejns; annuntictle inlcr
(Psal. XLIX,15). Jacla sttper Dominum curam luam genles opera cjus. Canlale ci, e! psallile, narrate om-
et ipse tc enulriet; lioii dabilinwlernumfluciualioncm nia mirabilia eiits. Qttwrilc Dominiim, cl cpnfirma-
justo (Psctl. LIV,25). mini, qitcvrile faciem cjns scmpcr (Psctl. civ, 1-4)..
Si vere uiique jnstiliam loquimiiri,recle jttdicale, Confilemini Domino qnoiriambonus, quoniatn in sw-
filii hominttni (Psnl. i.vn, 2), boc esl, si veram jnsti- culum misericordia ejus (Psal. cv, 1). Lctuclate,pueri
liam sciliseifoquimini, facileetiamjudiciumrectum; Dominum, laticlctlenomen Doniini (Psal. cxn, 1).
bene eiiim loqui et male faecre niliilesi aliud nisi Lattdale etttn, otnnes genles, laudale eum, omnes po-
se ipsum damnare. Noiite spcrare in iniqititateel ra- puli, qiioniam confirmata cst super nos mtseticordia
pinas noiiic concupiscere; diviiicv si affluant, nolilc cjus, et vcritas Domiiti manel in wierniim (Psal.
cor apponere (Psal. LXI, II). Jubilaic Deo, omnis cxvi, 1). Rocjatequw aclpacem sttnt Jerusalem, sub-
lerra, psalmv.mdicile iiomini ejtts, dcilc ejloriamlaudi audi cwleslis, qucv wdificaittrnt civitas tcnena variis
ejus (Psal. LXV,1, 2). Benedicile, gentes, Deiimno- sumplibus (Psal. cxxi, 5, 0). Lauclate Dominum,
sirum cl etuililam fttcile voc.emiaudis cjus (IbicL,8). qttoniam bontis Dominus ; psallite nomini ejtts, quo-
Canlalc Deo, psulmum dicile noinini ejns, itcr faciie tritim suavc(Psal. cxxxiv, 5). Nolite confiderein priii-
ei qui asccndil super occasum (Psai. LXVII,5). Vovete cipibus, in filiis homiiium,' in quibus non esl salus
ei reddilc Dotnino veslroomnes qui in circuitu ejus (Psal. cxi.v, 5,4). Latitla, Jerttsalcm, Dominum,
affcriis miiitcra (Psal. LXXV.12). Allcnditc, poptilc IvticlaDcitm ttittm, Sion(Psal. CXLVII, J). .htvcnescl
189 LIB. DE CURSU SPIRITUALI. 190
virgines, sencscnin jutiioribus iaude.nlnomen Domini, .L. - CAPUT XY.
quia exalialutn est notnen ejus solhts (Psal. cxi.vni; Qnw sil confessiopwnilenliw,CJUW latidis? Docutnenta
12, 15). Sed el qmji_sspirilus laudel Doininum (Psat, - moraiia ex libris Sglomonis, Job, Isaiw, Jere*
CL, 6). mite, etc. . ; :
Quse detribus modislocutionis divinse, idest, de Illud vero, quod necdum me dixisse recolo, janv
pronuntiaiione, de admonitione, de increpaiione ex- profero; quia confessio in Scriptura sacrsi duas spe~
planare promisi, jam satis, ut reor, implevi, licet cies babere perhibetur: una quidem estpceniientise,
pauca de increpatione ipsaque juxia ordinem propo. quam eoiifitendo peccata noslra coram Deogerimus;
silum miniine dicla sinl. Hoc auiem ideo factum fdtera vero laudis. Sed utraque s_epius iiivcnitur in
est, quia cum idem modus invenialur rarius quain psaltnis. Unde est illa sentenlici ad po3nitentiamper-
creteri, loculioriis ejusdem ofdinem observare ne- tinens : Con[essio et puichrilttdo in conspeclu ejus
quivi; sed qubvis o.rdine, duuimodo satis aperle (Psal. xcv, 0);-ut intejligatur quia non nisi per
»int dicla, precor, fralres charissioii, ul allendalis confessionem et poeniieriiiam obtinere valeamus
qiiid per eadem dicla Doiirinusnobis innua.l. Magnum puichriludinem Deoplacitam; el : Confiiemini Do-
quippe est quod lam variis modis insinuatur, quod mino, quoniam bonus; .quotiiam in swctilum miseri-
ego, quantum valeo, vobis refero. Ciun igitur Deus B cordia ejus (Psal, cxvu, I). De confessione vero lan-
per sacram Scripturam nobis quaelibet pronuntiat, dis dicilur •SConfUebor libi, Domine, in Ecclesia ma-
sive consolando, sive deierrendo, nam per has ge- gna, in populo gravilqtidabo te (Ps«/.:xxxiv, 18); el:
minas species omnis diviiia proniuitialio agitur: Confilebunttir cwli mirabilia lua, Domine (Psal.
inide in Evangelio. Donrinus, iilra:nque pfoferens Lxxxviii, 6). , : ,
dicit : Qui credideril et baplizctlusfuerit, salvus eril; . His igitur omnibus prolalis adhuc qtiiddam ilicere
qui vero non credideril condemhabitur (Marc. xyi,16): cupio, quoillicet alicrii rcpreherisibile videaliir ;
aufcrl a nobis omnerii ignoraiilise excusalionem, ne spero lamen quia plurimis placeal. Pcrpeudens nam-
quis iioslrum merilo possit dicere, quia nemo nos que quam mulliplex doclrina divinse Iaudis et lo-
conduxii (Mu-llh. xx, 7). Cum auteni nos pro his, lius uiilitatis esset inpsalmis; inlellexi et illa verba
cjusejam pronuntiata sunl, admonet, palermiin affe- inesse , qnibus saluberrimum est uli iri ciijusiibet
cltim osiendil, sciens quia lnimaiium esl el maxi- studii vel operis licjti initio, ct quibus ulenduni est
munl accidcnsiiegligenlibusoblivisci. Adhioneteiiani ad oralionem iniiinam in coiigrcgationc posilis,
proplerca ut et nos illis, quos vel sponle susccpi- qnseque coiiveniant dicere ad beiietiiccndiim quem-
mtis, vel ab aliis commissi sunt ad instrueiidum , piam. Ad iniliuni quippc cnjuslibeiopciis boni salti-
similiter faciamUsadihonentes eos ssepius iil.iiilima- '- bcrriirium esl dicera:. Adjuiorium iiosiriim, subaudi
tam sibi doetrinam altendanl. Deinde vero ctini vi- si7,-in":Hbni!«-i Doinini, , qui fecil- ccelum et terratn
dcrii nos parum profecisse ex assidua 1'eniq'ue ad- (Psiil. cxxviu, 8). Quod scilicet et Apostolus obser-
-.inonilione, non idcirco nosdeserit; sed adliuc nos vcndum prsecipiens dicit : Out.te qiiodcunqiic (acttis
~sustinens quasi paterpius addit increpationes, nunc in verbo aul ih opere, omiiia in iiomine Domini Jesu
j!efbis, ul esl illud : Ut quid diligitis vanitalem, et gralias atjenlcs Deo Palri per ipsum (Coloss. m, 17).
quwriits menclaciuin(Psal. iv, 3); aliquando' flagel- Cum vero hi qui in cpiigregaiione posili sunl, pro
-
lis, juxla quod ipse dicit: Ego, quos amo, arguo el necessilalilius suis preces intimas agere voluerint,
caslicjo (Apoc. HI, 19). niisquam, ul reor, verba adiipc fipliora iiivenitini,
. iisecigilur tria omnipotens Deus cunctis hpmini- quam hi psalmi sunl: Deus misere.qtur noslri (Psal.
bus non solum ad exemplum exhibet, ut neinp alios LXVI,1). Ad le levavi ocuios meos {Psal. cxxn, I).
cito deserat, veldespicial, seu condeniiiet; sed eliam Eccequam bonumelmitimjuciinditm (Psal. cxxxii, 1).
ai lesiimoiiiiim exlremi judicii, ut qui hic per tam Ctini precibus istis:Propi7/'!(S cs/o peccalis noslris
variam inslilulionem nullalenus corrigere et emen- (Psal. LXXVIII,9). Memenio'nostri,.Dqmine, in bene-
dare se volunt, illic merilo se damnandos sciant. El placilo popali lui (Psal. cv, 4). Esio nobis, Doniine,
rie quis ex coirjeetura propria hsec me dixisse arbi- - luriis fortiludinis (Psal.LX, i). Da nobis, Doinine,
trelur, audiat quid ipse Dominus in Eyangelio dicat: auxUium de tribulasione,(Psal. LIX, 15). Exsurge, Do-
Qui speniit me, el non accipil verba me.i, habel qui ni.he, adjuvanos (Psal, XLIII,2G). Qu.secrgo supra-
judicel eum; sernio quetn locutus stim itle judicabil diciis psalmis et precibus vcrba aptiora ad invoT
eiiin in novissimoelie (Joan:y.ii, 8). Talia ergo allcn- candum Deum possmit inveniri his duntaxat qui ,in
deniesjugiter, quseso,vobiscum tractaic; quia nulla loco imo posiii unanimes in Dei serviiio consislere
excusalio, nulhinique restat refiigium evadendi judi- s!iidcnl?Ob hoc eliam psalmumapposui lertium, in
cium divinum his qui niodo"contemnunt ipsum. Hsec quo Psalniisiafralres unaiiimes laudat, diccns :
ilaque ideo dixi, ut modos causamque divinre locu- Er.ce qtiam bonitm, el queimjucundum habilarc (ra-
lioniseo magis, qrio srepius vobis insinuarem. Spero tres in nnnm! (Psal. cxxxn, 1.) Ul ex boe canlanles
eiiam nie salis dixissc de iilis dtiobus roodis, qui- aliquid admoniti siudeanlimilariaiiibulantcsiiidomo
biis nos ad Deum loquimur, hoc est, de oralione et Dei cum consensu, ne fortc pro; tliscordice nequitia,
confessioiie, quos ciim cceleris explanaridis superius si sil in medio eoruih, .vehial mors stiper illos, cl
cxplanare promisi. • _ clescciikeinlin in(crnuiii viveiiles (Psal. liv, dfi),
191 OTHLONIMONAClll S. EMMERAM.MI' 192
subaiidi peccntis, tiuiequam atiqutt peenitenlia mor- AS.lac per siinplicia dicla exliibclur; ibi inansiielbatqiic
iificentur : illi eiiim quasi vivenles in infcrnumde- huniilcs, siudiosi et Deuni limenles, iia laudanlurut
scenduiit qui niillaienus bic pcr pcenilentiani uior- cos possit magis dcleciaii opiima qmeqtie seciari.
lificantur aniequam moriantur. Ec.onira v.ero superbi ei arrogantes, oiiosi et negli-
Ad benedicendum autem quemlibet ajriissinuis gentes lalibus verbis ibi increpnntiir, ul eiiam corda;
invenilur hic psalmus : Levavi oc/ulosineos, ctim eorutn stiniulare et flagellare videanlur. Cumque ex,
precibus istis, quse sumplce sunt ex psalmis :: eis (lores senlciiljartim aliquos decerpere inierdum
Salvum fac serviim tiium , Domine (Psat. LXXXV, 2). vellem circu.nispiceremqueubi potissimum bocfa-.
Nihil proficial hrimicusin eo (Psat. LXXXVIII, 25). ceie posse.n, mox prte muhiiudine eorum sequali
Exaitdial le Dominus in cli.eIribiilalionis, tnilteil libi decore rutilaiuiiiiii impediebai;, nesciens qu;c magis.
auxilium. de sanclo (Psal. xix., 1). Bencdical le Do- carpen.dreforenl.. Unde vos, fraires chaiissimi, qtii
minus ex Sion, qui fecil cqiiumel icrram (Psal. xciu, litleras opl.imescitis, admoneo ul. eosdem Salomonis.
5). Quis igitur licecsupradicla orationis velbenedi- libros, nec non Jesu, fibi Sirach librum sapientia
tiionis verba, aique his similia qure plurimain psal- plc-num, ssepius legenles exinde eligatis qure vobis.
niis inveniuntur, secum jugiter ruininans el allen- maxime neccssaria magisqu.e riesiderabilia vir
dens ad scdifi.cationein.non traliiltir? Quis autein ea l> I dcanlnr.
inleliigens jugiler cantat vel audil, el non allendit- Jam vero ad sancii Job libruin currcre cupio, non,
tit ccdificeiiir, nisi.qu.ijjerditioni relerna; jam depula- ut ex boc sentcnlias aliquas, sicut de psalmis de«.
lus csl? Non autem. ideo ill.uc quisquam dcpuiatur, cerpsi, capiam, sed ul bpe solummodo coinmemorem
quia ei niodo pulsanti non apeiialur; scd sicut om- qualiler ejus. mirabilis patienlia cunctis fidelibus,.
nis qui petil accipit, et qtii quceril invenil, el pul- maximeque dolenlibiis el afilictis jugiter sit aite... .
saiiti aperietur; ita nullus qui non jieiit, nonaccipi.l; deiida, qnodque necesse sit ut aitendentes qnia eam-
qui non quserit noninvenii, et non pulsanii nonape- dcm versutiani eamdemqne neqiiitiam quam diabo-.
rict.ur, excepiis bis qui necdum ad inlelligibilem lus in illum exerciiii,. in nos quoqne ei in omnes ho-
retaiem pervcnientcs, ncc peiere, nec qucerere, nec nrines excrcere siudeat si tanlum pcriniltalur,
jmlsare noveruni..Unde, fraires chari.ssimi, quibus prteveniamus ejus dolos lani sacra Iectione quain
ijoiitia lilterarum concessa csl, cantanies psalmos, continua profecttis. nosiri medilaiione. Sicut eniin
precor, atlcndile quid cantetis, quam consolatoria illum nunc pcr siibsianliam perditam , nunc per
vel lerribilia sinl qua;dam psalmorum verba. filios interemptos, inierdiim vero per amicortim
Altendiie eiiam quanla pielalis divinre dispensa-. uxorisque consilium perv.ersum leniavil; ita omnes.
iio sil in hoc quod per illuin hom.inem talia dicla liomines, quantum a Deo pornriliitur, per rertim
profecta voluit, qui quauto majora crimiiia perpe-. damna, per prava amicorum consilia tentare non.
fravit, taniomagis divilias supernse gfatia; po..tcon- cessal. Et.sicut. illc in leniaiioneiaiila minime supe-
vcrsionem experiri poltiit, juxia illud Aj.osloli: Ubi raius a Deo coronari meruit in.hac vita per duplam
qbundavit itriquilas, superabundcl gratia (Rom. \; oiiiniuni rerum suarurn, quas amisil, recompensa-
20), ut nulla excusatio possit esse his qni non cre- lioiieni; ila onroes qui for.liter lenlationibus diabo-.
duut tanla; pietati. Quanlo eii.im quis majora peri- licis resistuni, duplicem coronam vel in anima cf
cula vel beneficia in s.e experlus fueril, ianio cer- corporc, vel in hac vila et fulura recipienl. Ilane
tius de ulrisque aliis enarrare poierit quam dulcis. ergo admpiiitionemhcel breviier de sancli Job librO:
Dominus, qui lam varia ratione Psalmislanisanctum laciam digiianter, qureso, suscipile.
jecreverat erudiendum, ul pariter cuncli valeant Deinde vero ad prophelarum libros currens, hoc
exinde doceri. Ilucusque per amcena lalaque Psak in cis quam maxime considerandum exislimo quod
morum prata cucurri, tam admirando invesligabi- omnia verba, qure vel ad filjos Israel, vel ad.Cbal-
lein sapienlise divinso latiiudinem, quse in eisdem dqsos,vel ad quaslibel genies projihctando, seu ad-
psalmis conlinelur, qnam deccrpendo exinde fiores .. ihoncndo dixcruiil , ad nos simul el ad onmes fide-.
quosdam sludiosis moribtis uliles, ita ul nulluin ex lcs eisdem viiiis dedilos dicla esse, credenda sunt..
centum quinquaginia psalnris relinquerem, de quo El iil hcec ila esse firmiicr scialis , amiite quasdam
non aliquos flosculos ralioni' illatse convenienles prophetarum sententias. Isaias namque dicil : Au-
deccrperem. eiite, cwli, el auribus percipe, lerra, quoniam Domi'
Jam vcro cursum libet lendcrc aliorsum, ad li-. nus loctilus esl (lsai. i, 2), subaudi quce ego loqtior
hros videlicetSalomonis, in qtiibus, quia iania est vobis. Cum ergo dicil : Auclile,coili,.cl cturibusper-
muliiludo proverbioium quibuslibel jiersonis con- cipe, lerra, non specialiler quosiibet populos , sed
grucnlium, ul in bis pene tanquam in psalinis re- per ccelos spirilualiter viventes , per terram vero
creari possint omnes csuricntesclsilicntes jusiitiam, carnaliier conversantes significans ulrosque ad-
jir.etermisi aliqua decerpere. Ibi cnim eloqiienlissinri nionet; illos quidcm, ul in coelcstivila permaneant;
q lique unde sufficientcr satiaiilur, ibi el simplices: istos vero , ut a carnali conversatione recedant.
iinderecrearipossinl,inveniunt; ibisapienlissimisper Lavamini, mundi eslole, etufcrlemaltim cogitationum
argiimenlosaverbaquasimeiisacxquisitisdeliciosisque; veslraruin ab ocnlis meis, qttiesciteacjere perversc,.
dapibusplcua prrcparalur, ibi parvulis adbuc infirmis\ discile bcnefacerc, qtuvrite judicium , iiibv&tile op-
m LIB. DE CURSU SPIRITUALI. 184
presso,judkale pupillo, difehdiie viduain ,-'ei venile A . justus aJustilia iiia-,_.elfeceril iniquitatetn seciiiiduni
'. el arguileme,dicil Doininiis{lsai.i, 16-18). Vw,qui aboininationes; quas operari soiei itnpius., nuitqiiid.
sgpienles eslis in oculis veslris, et Cbram vobismelifisis ivivet? Oinnesjnstiiiw ejus; quas fecerat, iion recor-
prudentes! (Isai. v-,21.) Yw, qui condunt legesiiriqiias dabuntur (Ezech. 24). C0-ive._i_.__n1 et agitepwniieiP-
elscribenles injusliliam scripseiiiiti, vt oppriinere.nl tiam ab oiniiibus peicatis veslris , et non eril vobis m
in jiidicio pauperesl Qirid (acielis in die visilationis ruiiiam hriquilas. Projiciie a vobis otnires prcevarica-
ti caiatiittetiis de xonge veiiienlts? yisat. -x, •_.,_-.j twnes yestras , ru quibus prwvciricaiiesits , ei jacile
Ecce dies Domini venil crudelis el htdignalionis ple- vobis cor novum el spiritttm novuin (Ibld.-, xxx, 51).
-nus etdpcnendain ierram in Sbliludineiiiel pccceiiqres Taiia igiiur verba, qure de fribris prcenominalis pro:
ejus conlerendos de ea (fsa..xni,!.). Vw qui pro[undi phelis jam proiiili, ex ffiuhis difilcilibus pro.cuncio-
esiis corcle; ut a Dotnino dbscondatis coiisIHum,quo- rum admonitione fidelium decerpere siudui, exisli-
" rum sutil in lenebris operai- (Isai. xxix, 15.) Yw, qiii maiis paucis prodesse, si qua di__ieiliaex eis stude=
yrwdarh! nonne viipse prwdeibeiis? el qui spertris, vem proferrei'
•noniieel.ipseiperneris? (Isai. xxxm, 1.) Conforlate Sed et per liisioriam j quse ih libfp Danielis
mtanus dissolulas el genua xlebilia ioborale-. Dicile prophetse scripla est-, omnes fideies adnionefi
: "
pusillanimis': Confoiiatnini, holite litnere; Deus ipse ' possunt, si altendere sludeant quia siciit illos tres
veniet et salvabit vos (Isai. xxxv, 5, 4). Coiiveiiimini pueros j licet in eaplivitaleet in per.egrinalione
*ad nie, dicil Donrinus, el salvi erilis-, 'omitesfines essent, nullalenus lamen vel per. minas .vel-per
Herrw (Isai. XLV,22). Auditeiiie duro corde, ejuilonge siipplicia rex Kabuchodonosor amovere poteral a
>e$l;sa juslilia (Isai. XLVI,12). Quwrile. Dqiiriniim _ cultu Dei; ila eljam ipsi debenl nulla pravorilm
?dum inveniri polesl; invocale eum duni prope est. hominum suasione a lege divina amoveri. Noh enirii
'Deieliiiquatitiipius viam saeim, el vir iniquns cogiia- sine causa Dominus olim lieii.perinisit laha, sed ut
Hibfiessiids, el teverlalur ad Dominum, e! miserCbilitr prseseniis lcmppris bomines in qnibus ffauSjTalla-.
•ejus,Mad_ DeUifinoslrum, qnoniam mullus est ad cia et contemptus Dei, neeiion oiriiiis iiriquiias
ignoscendum (Isdi. 6, 7)t Hsec ilaque Isaias propbeta; regnat plus quam in lemporum prsecedenlium
Verbaj nunqiikl specialiier dicla suntvel ad filios. hominibus -, juxta Aposloluin dicentem i-Jn novissi-
Israel, velad aiios quoslibet populos? Nonne rnagis inis cliebuserunt periculosa tempora, el eruniliontines
dicta sunl ad omnes lideles, ul exinde adnionili effi- semeiipsos amanies (II Tim. m, i), admonei.et ut
'cianlur meliores? fidem, qtiani sancti maiiyres lam in Veleri quam in
.-..Jeremias quoque pro])hela adlnoiiel nos dicens : JSovo Testamento positi inter supplicia horrenria
: rilccc dicil Domhius-:Non glorielur sapiens in
sapien- 1G coiisianter retinebaiil, ipsi yel in pace. sancice
Jia sua, et non glorielur forlis in (qrlilv.dine sua, et Ecclesla; stiideaui reiiuerei Quce scilicet admonliip
Jnon glorieltir dives in diviiris suis; sed in hoc gtorie- noii solum in Iibro Danielis-, sed etiain in-.ciinciis.
Jui; qui gloriatur scire et hosse tiie, quiaego sum Do- Sanclorum niaiiyrum passjpnibus inyenifi potest.
minus.qui facio tnisericordidm et judicium, el justi- . De aliis quoque propheiariini Jibris senlenlias
tiam hi lerra , hwe enim placeiit milii, ciil Doiiiinus
aliquas vobis proferrein, irisi jquod nimis_dillici!es
~{Jei:iY~%%~%l)irMalMicliis vir, qui cotifidil iitiio- jstinl lani ad.inlelljgendiini qnam ad proferendum j
mine, et ponil carnem brachium suum, el a Domino quod enim coram inulli.s rcfeiiur debet esse aut
. recedit cor ejus. Benediclus. vir, qui confidit in Do- planuni aut facili ralioiie explariandum. Verumla-
mino, el eril Dominus ftducia ejus (Jei: xvii, 5, 7). nien pauca verba proferam^ de proplicta Spplionia,
Ilwc dicil Bonitnus : Repente locfuar adversmn gen- quse et satis jrianaet cunctorum tiolitice sunt neces--
iein ei adversus regnutn ; ul deslruam eidisper.dgm saria. iSam cunctis est necessarium ul credanfire-
iilud. Si pwnileniiain egerit gens illa a malo suo, mendum ultimumqiie Dei judiciunij et.ut se prsepa-
gttod locuius sum advcrsus eam, agam el ego pwni- rent ad ipsum. De quo judicioSophonias ita scribit i
lenliam super malo quod cogilavi, ut facerem ei. Et Voxdiei Domini amara, tribulabilur ibi forlis. Dies'
subito loqtiar de geme et regno, ut cedificemei platt- 1D]irw, ,dies illa, dies tribulationis et 'Ciiigusliw, dies
Aetn illud. Si feceril malum ih oculis meis; ul non cutamilaiis et miseriw (Soph. i, 14, 1S). Et pnst
aiidial vocem meam, pwnitenliam agam super bono, pauca subjiingit, dicens: Anteqnam venienl, qtieerite
giiocl loCutns sum, tti facerem ei (Jet: xvm, 0 10). Dominum, omnes mansueti terrw, qui judichtm eja&
Quis rogo per bsec verba Dei npn deterrelur ? quis es is operali. Quwrilc jiislutn, si quomqcloabscojidti"
eliam non consolatur, si tamen credit ad omnes miniin die furoris Doniitri (Soph. u, 2, 5). Ilsec d_
. fideles esse dicta ? prophelis breviter conmiemorayi, ne laiiice san.cif-,
Audile quoque quid per Ezeeliielem prophetam ad tatis libros in Scripturse sacrse cursu peniius pr;e--
rios dicat Doniiims': Anitna , quw peccaverjt , ipsa ierisseTidear.
morieiut: Jusliiia justi super eitm eril, et impieias CAPUT.XV1.
impii super eum eril. Si uuleni itnpius tgerit pwniien-
liatn ab omnibus peccaiis suis, quw operatus est, et Documeiitamoralia ,dd recte currendum necessaritt
ex diciisel geslis Christi in qualuor Eveingeliis
cuslodierit uhiversa prwcepla mea, vita vivel el tton relalis; excerpla et explicgltt,
morietur (Ezech. xvni- 20,21). Si autem gveneril se Nuiic igilur licet gressu claudicantead totiug-
{95 OTIILONI MONACIIIS. EMMERAMJIl I9G
Scripinrre sacra: arcem, hbesl Evangeli.umcurrcre J_ deret. Similis riocirina iii Evangelio eodem inveni-
Lbel, quod quia insiai' moniis excelsi inlerccclera- tur, ubi Domiiio loqucnte ad turbas, dixit ei qui-
ruiii sublimilalcin scrijjluiariim iia sujiei-eminei, ut dam : Ecce maler tuu, cl fralres lui (oris sieinlquw <
ad summitaiem ejus perveuire nequeam, lam meiitis reules le (Maitli. xn, 47). Cui Dominus respondil :
quain scienlia quasi ulroquepedc, proh dolor! clau-. Qum esl nlater tnea, et qui sunt fralres mei ? Et
dtis, niagnum inibi vitietur, si saltem ad radiees exlenclensmanum in discipulos suos dixit: Ecce ma-
ejusdem nioniis perveniens, aliqttos ibi flosculos ca- termea el (ralres mei, quicunque cnim (eceril voiun-
pcre potero. latem Palris mei, qui in cmlis esi, ipse meus (raler,
Iloc aulein inprimis inde carpendum videiur, ct soror, et maler esl (Ibid., 48-50). 0 piissima
(jtiod Doininiis ei Salvator nosler, c.tijus ibi gesla ct disjiensaiio Domini noslri Jesu Clnisii, qui ideo
itiiraetila vciicranda leguiiiuf, Deus ct bomo verus voluil a malre cognalisque carualibus tunc qutcri,'
esse credendus csl. Quod cniin Deus esi, illa san- ul congrue nos instrucre posset qiianta dilfereniici
tiissima Joaimis verbn dcclaranl : ln principio eral sil inler carnales ei spirituales fralres, quodque
Yerbum, cl Vcrbum erttl ttputl Deum, cl ISeus cral omncs voltinlalem Dei facienles dici possinl fralres,
Verbiim (Joctn. i, 1). Quod aiitein faclus cst boino efinatres, atque sorores ejus.
illa liiliiloiiiinus dicla probaiil: El Verbttm curo B Ejusdem doctrina; causa inveniiur ibi, ubi Scribis
fticlum esl, et Itabittivil in nobis (IbicL, 14). Ilem et Pharisreis ad Domintim dicenlibus : Qttare disci-
ulrumque sanctus Mattlueiis tesialur, narrans de ptiii lui iransgrecliitnliir Iradiliones seniorum, non
Douiino, qtiia cstuirei el lentaiiis esset a diaboio enim lavaiii manus suas, cum panem manducanl
ttt liomo, quodquc ei angcli lninistrarenl ut Dco. (Mallk. xv, 2). Ipsc respondens eis, in primis qui- •
Mulla etiam liis similia lam verbis quain ojieribus dem exemplis convenienlibus incrcpa.vit eorum hy-
declaiaia lestimonia in' Evangcliis iiivcniiiintir; qnie jiocrysin; posica vero discipttlis inquireulibus cx-
ideo inprimis cx bisloria evaiigelica proluii, quia planavil, quomodoinagis coiiiquinct homincm sor-
;id fidem »acrani peiiinent, quce lolius rcligioi.is di- dida menlis conscienlia, verbaqtte prava .quam
vince fundaineiilum consfal. In quocunque eniin !;o- maiius illolre, dicens : Homiciditi, adulteria, falsa
niine hrijusiiiodi fides ei scieiiiiri solitlatur, facilius teslimonia, blaspliemiiv, hcvc sunl, quw coiiiqiiinunt
oinnia iutelligil. qttce scripltira Vcieris et Kovi Tes- lioinincm; non lotis atilem mairibus manditcctre, iwu
lamenti de Cbrislo lesiaiur. Ad licec eiiam pcnsan- coiiiquincil hominem (Ibid., 19-20). Disposuil pius
dum esl iir Evaugeliis, quia a quiliiisciinqiic vel bo- D.ominus et causaro, undc doceret quam necessaria
nis vel malis Cinistus interrogabatur, comiiiiiiri sit fides, coiistaniiaque orandi in Cbanancea niu-
salntis hnmaii-C causa facium est ut disposiiioue E-- ! liere quce, licel ab eo lam silenlio qttani verbis con-
tali proriereitir vcritas ('octrina: per responsa Cliristi. luineliosis conlempla ct indigna ejus miseraiione
Kisi eniiii prtccederenl inlerrogalioncs aliquorum, vidcrelur, non tamen deslitil a precibus, donec ipse
iion poleral onmibus respontlcri, non pote.at quo- collaudans ejus fideni, conslanliamque orandi.dice-
runiriam malilia aptc iiicrepari, non potcrat quo- rcl: Magna est ftdcs lua, fial tibi sicul, vis (lbid._
rumdain ignoranlia congrne cdoceri. Sed ul baecqiire 28). Ihijus igitur mulieris fide et constantia omnes
dieimus apertius innolescaiii, 'cxcmpla profcreinus. fidcles iustruunlur, ui in precibus suis sinl stabiies
in.Evangelio naniciiie Maitbrci lcgilur: Quia discum- el in divina piclate confidcnles : eadem namque
beiite Jesu in ejusdcm Matthsci doir.o ctim publica- Domini jiielas in omnes ad se clamantes constal.
nis et peccaloribus, Pbaristci de lanla jiieiaie Providit etiam Doniinus causam qua doceremur
scandr.lizali diccbanl ad discipulos cjus : Qiiare rccle in eum credere, quaque pasioribus sanciceEc-
cum publicanis el peccaloribus manducal Magisler ciesicc poiestas ligandi aiqtie solvendi tlarelur.
'vesler? (Mailli. ix, 11.) IJrec Jesus autliens, ait: Kam cum in Ioco quodam iiiterrogassel discipulos
'Nun csl optts vctlenlibiismedicns; scd mitlc lieibenli- suos, quem vci lioniines ctvieri, vel ipsi eum dice-
bits : non eiiim veni vocare jusios, sccl peccalores , renl, respondcns Pelrus pro omnibus dixii: Tu cs
'
D
(Ibid., 12). i.oniie aiiendere valetis, quia tanire doc- Claislus 'filius Dei vivi (Malih. xvi. 10). Qtii mox
i!'inse, Sani.repieiaiisresponsio a Cbrisio jirolata non pro taiitselidei confessione bealiis a Doinino resjion-
essct, nisi inlerrogatio licet maligua Piiarisrcoriim denie diclus, claves regni ccelorum ei poieslalcni
jirsecederet? Ejusdcm quoque docirinte eausa inier- liganui aiqtie solvendi lam in coslis quam in lerris
rogaltis Jesus a discipulis Joannis : quare discipuli accipere roeruit. Unde el cunctis sauclce Ecclesia:
ejtis lion cuin aliis jejunarenl, respondit Jesus : Non pastoribiis eadem polestas ligandi alqtie solveudi
possv.nt ftiii sponsi lucjere, qnandiu cum illis esl tradila creditur. Notaiidum quoque quia cum alia-
sponsus (lb'uL, 15). Quibus veriris magna sanclre Ec- rum rerum noiitia per interrogaiiones tam nialormn
clesise consolalio tradilur in eo qtiocl et se sponsum quam bonoruro a Doinino tradatur, jjrcecipua fidti
Dominus, et disciiuiios suos filicis sponsi vocare sanclse confessio per sulcun Dominicce inlerroga-
tiignai.iis csl, concordans videlicet aliis qui eum eo- lionis causam panditur. Cui rei pcne simile cst
dom nominc appellare solebanl. Veruintamen lanire quod ipse Doniimis assuriiens quosdam discipulos,
c.iiisolationis veiba Doiniuus rcspondcndo non pro- duxil eos in moniem excelsum, ubi vox audila esl
lerrel, nisi inierrogaiio jaiu conimeniorala praec- (!c nube, dicens : Dic es: Eilius meits dilvdus, in
i<j7 L!B. DE CURSU SPIRITUALL 198
9110 milri complacui, ipstim aitdile {Malllh xvii, 5). 2A.nec iiObis debiia noslra, id- est peccaln, a Doniino
- '
Quce scilicet verba, quia specialiter divinitatem Do- dimitti.
miiii noslri testantur, "qua nihil excellentius est, - liem si quis rectorum, quibus cura ecciesiaslica
congruum fuil ut, sicut superius sanctse fidei confes- commissa cst, 11l.provjdea.nllicita nialrimonia; vti
"sloa beatoTetro apostolo prolala est ex Dominicse si quisillorum quibus uxores accipere congruil, tra-
intefrogalionis e&usa, ita eiiam verborum illorum, ciare vohierii optimi conjugii ca.iisam, interroget
qua.de supernis divinitatem . Domini nostri lesta- per aliquos lilteras scienies, si ipse nescil, Domi-
banlur, nulla efficientia alia esset nisi ipse Dominus num, qui posl verba qusedam de coiijugii.instituiio.nc
'ducens illuc discipulos. quo audiia sunl cadeni prolata in Evangelio slc concltisit sententiam di-
verba. Merilo eniin ea, quse inferiora sunl, ex in- cens: Quod Deus coiijunxitjioino nonseparet (Mallh.
ferioribus causis; quse aulein superiora sunt, ex xix, 6; Marc. x,9) : cjtisevidelicel senlenlia vide-
superioribus quoque "eausis efiiciuhlui. Hcec ergo tiirpandere -causam quoniodo vel recte retinenda
sublilis adnotalio verborum, simiil et gestorum Do- vel recie dimittenda sit uxor. Si enim conjugium,
mini nulli, quseso, videatur inepttt. Jusium namqne quod Deus conjunxit, non esl ab homine sejisrau-
esl uljuxla vires-nosteas pensenuis el venercimir idiim,patel profecto quia qtiod ipse uequaqiiain
onmia Salvalpris nostf i gesla. Qucenescimus, vene- B conjnngit separari liceai. Nullum quijipe conjugiimi
remur; quse autem aliquid iiiielligiirius, cum li.mo.re •ideojungit ut jlliiis vpla atque pra;cepta posipouan-
et amore proferamus. Nam qirid a|ii credant vel -t;:f, siCutverbi gralia I.lleposlponil qni coiitineniiani
sentianl de evangelicis diciis ignoro; ego quidem Deo vovens poslea malrinionio et negoiiis sceculari-
eredo quia nulla dicla vel gesla in-eis scripta;ca- bns se cohjiingit. Hoc ilaque coiijugium, quoniam
reant mysteriis maxime utilitatis, adeo ut ciiuciortim Deus non conjunxil, bomo separct. Corjiigiiinl au-
cogitatioiiibus in eis f espondeatur. lem, ~quodDeus staluit, arbitror, hoc esl ul proTi-
- El: ul hsec ita esse probemus, dicamus aliquem liortim procreatione el.pfo utriu.sqiie viri scilicet et
togitare quid facere debeal de parentiiius vel fra- inulieris adjutorio uxor ducalur nb illo dunlaxat
iribus, seu quibuslibet aniicis perversis : uirum sci- qui nec se ipsum vovii, nec.a parenlibus suis, enm
iicet-cum-eis maneal an illos deseral, quos ha in- cssel parvulus, ad spiritualis vilre observantiam da-
corrigibiles esse sentit ul nullalenus eos sedificare tus est.: Similiier iiiieiligendiim esse vid.clur .quu.i
possil? QuiSquis igiluf ille est qui lalia cogiiat; s'r paulo post Dominus.siibjuiigil, dicens.: Quicunque
litleras scit, in eisdem lilteris consilium qucerere' dimiserit uxorem suam, nisi ob fornica:ionein,el aliam
. debet a Domino. llle vero inquisitus pro causa tali .duxeril, mwclialttr (Mallh. xix, 9); quibus verbis
Tespondel in Evangelio, .dicens :.Simani.slua,vei *-'colligiiur quia si aliquis dimiiieiis ex quacunqua
-pesitius scandullzet te, abscide enm el projice abs te: causa uxpfem, nisi ob fornicaiipiicm,. moecliatur,
boniimtibi esl ad vilam iiigreciidebilent vel clauchnn, apjjaret utique quia qui solummodo pro fprnicalio-..
quaiii ditas manus, vel duos pedes habeniem milii in nis causa uxorem dimiseril, sicut videlicel is.qui
: igiiein wtcrnuin (Mcitih.JCVIII,8). Ecce quomodo Do- uxore accepla postmodiiih in adullerii, homicidii,
roinus.per verba evangelica respondel umuibiis su- lalrocinii el in aliahis similia scelera cadit.el deindc
per re j'am supra dicia iriteffogahlibus : Manus pro fdriiicationibus tanlis congruam paniiemiam
enini vel pes noster scandalizans nos est aliquis agere cupiens,uxore oiiinibusque mundialibus nego-
amicus qtti pravitate sua nos aviaDei cupit aver- tiis reliclis, ad moriasterium confugit; qui ergo pro
tere, quem videlicet abscidere et.projicerc, id csl, hiijiiSmodifornicalione usorem diniiserit, non nioe-
separare a nobis prsccipimur, ne fprtc propler ejus clialur.. Alio.quin si semel suscepla in conjTigium
. amiciliain, vel aliquod .lemporale subsidium sibi lnulier qiiselibet posiea nullalenus dimilti licerel,
cohcerentes in damiiaiipnem.perpeluam simul venia- quomPdoillaDomini sententia inlelligeuda esset.pcr
mus. Nonne hujusmodi responsum in Evangel.o quani etiam vilseselernseprsemisireliiiquenli uxorem
eonlineiur aplissimum? „ repromillit, dicens : Omnis qni relinqttit domum,vel
Similia quoque responsa illic inveiiientur de re- fratres, aul sorores, ant patrem, aul nialrem, aut uxo-
bus aliis. Nam si el hoc quserimus quid facere ei rem, aiil.ftlios, aut agrospropler noincn ineiiin, cen-
. debeamus, qui niala nobis multa faciendo noster litplutn uccipiel, et vitam wternam possidcbit? Matlh.
quodanimodo debitor esi, ut pro his puniatiir, scd xix, 29.) Exhac igitur seiileniiacolligilur quia hnic,
veniani omni: niodo poslulat, proniiltens se emen- qui proDei soluniniodo amore el non propter odium
dare, nec ulierius conlra nos lalia perpeirare? Re- aliquod irrationabile uxorem reliqueril, licet conlra
snondel Dominus in Evangelio per parabolam illam : fas eam susceperit, vitse perennis merces rcpromit-
Simile csl regnum cwloruni liomini regi, qui voluil titur. Fornicalio quoque congrue dici polest oninis
ralioncm ponere cum servis suis, etc. (Mallh. xvui, illicili conjugii causa, qua; in canonibus aliisquc li-
25). In qua niniirum parabpla pariter inlimantur e.t bris scripl-i coniineluf. Tallbus itaque verbis re-
responsum divinum quid sujier inimico veniam sponderi potesl et illi qui pro justissima conjugii
petente facere debeamus, et poena, si hoc nri- causa qnserit uxorem ducere et qui cupit eam licen-
nime fecerimiis. Dicitur enim quia si nos debitori- ler relinqtiere. Si autem tanta eura agcnda est,
busnosiris veniani pelentibiis (limiileie noluerimiis, qnoniodo uxof vel legitime ducalur veJ licenier
199 OTHLONI MONACHIS. EMMERAMMf . 200
rclinquatiir, quiil sit de iilis qui, se concubinis et A gitur, indigne ferebant genlibus prseijcari veibiiin
merelricibus phiriinis jugiter polluenteSj nil cu- Dei prius quam ipsis, qui.longe aniea in lege Domini
rant qualiier honesle vivani, sed tanium more pe- convefsanles, quasi in vinea labofabant. Potest et
etidum irralionabilium onme lemptis vitse sua: pef- * hoc ad murmurationis verba referri quod plurimi in
agunt? Has ergo senlenlias deEvaiigelio decefpsisse cordibus suis ssepius adiniranles judicium Dei di-
me nulli, qiiceso-,displiceat, sed attenriat quia qnce . Cuht: Gur Deus quOsdamnoviief Converspsprius cx
Dominus digiialus esi loqiii el docere nobis ctiamii-. hac viia subtractos ad coelestia regna ducat quam
cet proferrc. illos qui a puefiiia usque ad senectulem summopere
GAPUT XYII. . cerlaveruni sibi servire? Cui etiam numeraiioiii
Alia ejusdem aeneris ' dociimehta eic sacrosaiiciis salis convenitquod paterfamilias ad quemdam nfiir-
Evemgeliis. muranlium dixit: An ocultts tuus ncqtiam esi quia
Ilem-si aliquis in corde suo tacitus qurcial ulrum ego boiiussum? (Matth. xx,T5.) Quasi diepret: Nuri^-
Iiominesiam ab initio mirodi quam a piiefilia sua ad quidinlenlio tua ideo perversa est quia ego pius et
Dei cnltum veniant Sponteet suis mefitis, an voca- misericofs sum, et quibns volo prius quam tibi jifce-
lione Dei, Legatillam parabolam a Domino dielam: miaseierna dabo? His igitur verbis possunl omues
Sitnile esl regtvam cwlorumliomini palrifamilias, qui B edoceri-,quia nemo, nisi gratia Dei ducitis, in ctilui
txiil primo niane conditcerepperarios in vincaih suath pise aciionis labPrat; sed hec miillis judicium Dei
(Matth, xx, 1). Quod enim dicit palrcinfamiiias reprehehdere debet CuraliUm scrb, alium autemci-
primo niane exisse;, iil eondueeret operarios. in vi- lius perenhis Vilseprsemiis renuuierct.
neam sii:arii,significal quia Dominus clin inilio niiih-. Cunctis eiiiim pastofibiis. EcclesisC, qtii tantum-
di elin priiiia cnjnsiibel hominis reinte quos vull ad modo laborani semet prceferre aliis fastu superbixi
gralisesuse notiliani eligit. Qiiod aiitem circa horcim non bona actione, in Evangelio pronunliatur qual:-
tertiam exiil significat quia in tertia mundi, necifon ler seprseferfe debeant, ita Domino dicente : Qui-
in lerlia bomiriis rctale quosdam ad sc eligere nili- cunque voluerithlter vos major fieri, sh vester mini-
lUr. Simile myslefhmi sexta et nOna hora continel. ster, el qui volueril inler vos pihnus esse, erit vesler
•Quod vero circa undecimam dicitur exisse el quos- servtis-i.sicul filitts Itominisnon venil ministrari,/scd
dam, quos oliosos hivenil, sicut el prius, in vinerim viinislrare (Matth. xx, 26, 27). Omnes iiamque,.qui ,
suam conduxit significai qiua Dcus et in finc muhdi a Domiiio cupiinus eofonari, debemus prius ejus.
et in senectule sua homincs multos a bono opere mandala atqtie exempla iniifari-, quoniam etnos a
diu vaeantesad salulistetiernaigraiiam vocalurusest. nostris amicis atque subditis hoe exigimus ui, si
^Quodtempore vespertino adveniente patcrfainilias " aliqua a nobis prsemia vel conunoda -ioluerinl obli-
procuralori suo jussil ul operariis nlercedeni tribual, nere, ipsi prius voluntatem nosiram sludeant irn»-
incipiens a novissimis usque ad primos, idgnificat plere.
quia Doiiiinus i.n cujuslibet fine homihis in vinea Et ue quis propier aliqua opera bona humanaj
Domini, id cst in Ecclesia sancla laborantis, angelos iaudis appelitu impulsus stiperetur, allcntlat illam
srios mittit ad suscipiendam illius animam, maxhrie parabolam i Shliile eslregnum ccelorumlliesauro ais-
iamcri eofuiii animas qui sub illo lempore quo Cliri- condilo in agro, eic. (Matih. xm, 44). Nisi enim
stus in hunc inundum ven.it, hoc est in fme scc- actio bona inierdum ab hominibus ahscondalur, a
culorum , credere cceperunl. Ileceperuiit enim malignis spirilibus velut a iatronibus pecrinla malc
-
quodammodo mercedem circa undecimani horam prodita aufeiiuf.
Venientes pritis qnarii antea venienies, qtiando His simul qui scepius Deo promiltunt bciiefacere,
apostoli, niariyres, confessores, virgines alque sed hon faciunf, respondelur in Evangelio quia ne-
•omries sancti posl adventum Ghrisli effecti magis quiores sunt illis qrii noh promittuni, sed tameii
Jn Ecclesia sancla venerari ccejjerunt quam illi qui aliquando boila faciunt quse non promiseruni. Hoc
ab iniiio niundi usque ad Ghristi advenluiii sanclifi- p. namcfiieDominus indicat per illam parabolam, quanl
cali sunt. Est et aliud quo novissimi prius quam ad Pharisseosdixit: Hoino qniilam habuil duos fiitos,
priini mercedem accepisse credi possnnt, quia non «/ accedens ad pYitnumdixi!: Fili, vade hodic ope-
Sblum aposlolis, sed eliam cunctis Ecclesiarum pa- rare in vinea mea; ille auiem respondens ail : _N'o/o.
storibus data est a Domiiio noslro poteslas ligaudi Postea aulem pwnitenlia moltts abiit. Ad alleriim vcro
alque solveiidi. Hsec autein polestas iilis sanclis qui shnililer dixil; qui respondens aii . Eo, doinine, el
anle advenliiniGhristi fuerant minime legitur coii- non ivit, Quis ex dtibbus fecit volttnlaiem palris .'__)/-
"eessa. Qiiod vero dieuntur hi qui prius in vineam : cunl illi: Priinus. Dicil illis Jestts : Amen -dico vobis,
Domini venieiiies laborabanl et post novissimos cjiiia pttblicani el meretrices prwcedunivos in regnttin
' tnercedem Dei (Matih. xxi, 28^51). Hac igilur parabola arinro-
acceperaniadvcrsum patrenifaniiliasmur-
miirasse, pixta iitteram nequit aecipi quia imlla nenlur non soliiin Judsei, qui promiltentes Deoiegis
' murmufaiio intef
quoslibel eleclos seternsebealilu- pirBcCjiiaservarC non impleverunl, genles aulein,
dinis mercedem adeptos accidil, sed niyslicepossunt quse iion promiscfuht, conversi ad Cliristum, ejus»
«rilelligi inurmurasse lii, qui ex Judseis credeniibus detn legis pfsecepla impleverunt, sedeliaiin""mona-:
ifi primitiva Ecclesia* ut in Aclibus apostoloruni le- stica; professioriis homines, qui scepitisDeo proinit-
501 LIB. DE CURSU SPIFHTUALL - gW
liirit "spirilualem vitam seClari, sseculariareiinquere ; A neutra parie fuisseVvel lactus. Dixit enim el Ca>r
sed, proh dolorlplurinli non faciuni. Sceculares vero sari qusesna forent, et qua: Dei forent Deo redden-
viri, licet nihil tale Deo promiseiint, operantiif la- da. In quibtis verbis duopensarida siiiit : quoriim
mensicpius ea quse ad spiritiialein vitam peiiinenl, uriuni jain diximus, qiiiaobslruclum esi os ioquen-
itleoqne, sicut Judteos ptiblicani et roereti ices, sic lium conira Doroir.um ; alterum vero Csl, quia il!e
Kionachos negligenies prteceduiHiii regno Dei srccti- qui super onuies, et per omnia, et in omnibtis do-;
lar.es.viri. miilainr dignaius cst decernere terrerioprincipi vcl
ifvotahdutn quoque qnanta sit pielatis divinre di- ulla conin-oia dari. Merilo ilaque sapientiam simui
spensalio in eo quod dociimeiita saluiis noslfse qurc- el clemcniiam Domini j'ugilcr veneramur, diccnies
datn, qure, nullis accideniibus causis, per intcrroga- cnm Psalmisla : Mttgnus Dominus noslci; el mqgr.d
tiohes aliquorum vel per gesta miraciiloruni suorum virlus cjits, e! s-apieiiliwejus nonest nuiiieri:s{PsaL
profercnda esse prsevidil, pcr parabolas et simililri- CXLVI, 5).' "Et itcrum : Universw vla: Doinini miseri-
diiies a se exeogilatas proiulit. Si quis vero dtibius corditt el veiitas, reqidrenlibus leslr.meiilum.ejtis_ct
nosse cupiul si quid liiiinahayersulia et sapienlia icsiimonia ejus (P.sat. xxiv, 10). H;rc igitur.verba"
valeal cpnira divinam, lcgat hoc quod scriptum cst sapientirc et pieiatis divinx', quse de .evangeiicse le-
iii Evringelio, quia scilicet abeunies PJiaiiswi consi- B 1 ctionis cxposiiione, nec hon 'de.psahnisiiuperrime
iium inierunl ttl capcrcnt Jesuin in sermoiie(.lttLlt. prouili, dolosos qu.osquc precpr sttendere, ne foiie,
xxii, 45). Qui licel eum dolosis verbis piimilus Lut- ohcsecali jiro lemcritate sui, similes elficiaiuur Pba-
danles extollerenl, cunclisque lioininibus perfeciio- fisreis, qui" foris quideni hypocrisis moribus deal-
•rem."-diccreiil,et sic deinum posl lanl.am laudem hati, inlus atitem erantpleiii spufcilia omui..
ieriiar.les interrogarent, feslimaiileseum, ut cseieios
,... c-APUT xyin. _ ._;;
.homincs, laudulum facilius posse deeipi, illetamen,
pfiusquain aliquid ad iulerrogaia responderet, eofum *nquibiis Evaugeliomm locis perpeluo vigilare, frau-
dulenlis cogittilionibus resister.e, semper pro/icere.
nequitiampotenler incrcpnv.il, dicens : Qtiid me ten- jubegmui; et qttid prosil biipliz:i'Asparvuhs fidei'
lalis, Jiijpocriiw? (IbitL, 18). in quibus vefbis pen- offereniiuin.
sare possumus quia, insi Deus essel, inm cilo ver- Et rit aliquid studiosius vigilcnt ad melioris vilse
suliam. tantam nosse neqiiirei. JSed et boc poiesf conversalionern, audiantquid Doniinus in Evangeho.
pnmis inleliigens et reqiiirens Deum in eisdem verbis quoslibel admonendo dical: Yigilate, quia nescitis.
perpehdere quia nemo aliuni, iion solum Deurii, sed qua Itorci Dotnintts v.eslerveniurus sii (Mallli. xxiv,
noe homlnes, lenlaie et inyaderc debct per verba _2). Doniinus quippe ad ununiqiiemqtie-vcnit cun_
dolOsa. Posiqii.anl aulcni Dominus Pharisruorum ne- C * obilussui hora apjiropinqiia-verJLj.ad ctijiis a.dven-.
.quiiiam increpavit, jussil Cos ostendere sibi.Tle.na- liini vigilcil qui sc_ boiris o;:eiib:is ad obitum suiim":
riuin, lif per denarii oslensionem eongriie pdsset prajparai; cujiis etiam adveutui sinrilitiidinem bfe-
.fcspoiideread i.nierrogaia,; inierrpga!:r.nt eiilm, s( vem ei-noiissimamadjiiiigit, ufiinusqiiisqne se eo.
ceiisiun dare Csesari licefel.Ctnnqiie denafium ob- magis illiic.prseparet, quo ceriior faclus esl exinde
-lulisseiit, interfogavit et jpse Dominus cpsricm Ph<- cumiatijuncla sihiililudihe. Jhec esLaiitem simili-,-
«sseps.de denarii inscripiiorie, qiiam asjriciei.at.TTs. luiio qii.ain Dominus subjiingil, dicens: llluct duietn
yeroresjiondcntibus quia Caesaris cssct imago in-. schole, qiionigm, si scirel palcrfainiitds qua hora (u.r
.seiipta, lunc .landeni jirolulit sentcniiam, pfo qua veniret, vigilaret ulique el non sinerel per.fodi domutn
inlerrogafiis eral, dicens : Reddile. ergoqucesitni suain{lbiii.,ia). Qua similiiudineomnes tanto inagis
Cwsaris Cwsari,"el quw- sunl Dei, Deo (lbid.,.%i). 0 admoneii jiossunt, qnaiilo sibi conslal maxinie nolcu
.quain fr.uslrd jaciliir rele attle oculos peniialorum .', Si-eiViiii scifent qua -hor.i fnr venireL vigilarent.
(Prqv. i, 17.)-0 quaiiifriislra Deoopponuntui' sti':-" tiliqueei noii sinereiit perfoii domuni suam ; sic
tilium jacula verboruni 1 sicutenim pulverem proji- efiain sj inoiiis suse iioram, quse per.furem sigiiifi-:.
cilvenius a feicie lerrw (Psetl. 1,4), sic Phai'!sa:ofiim caiur,.pr:csciieiil, houis ulique operibus, etsi noii
versuiia prpjecla, el redcicla est ad .uiiiih.itn.a Do- autca, iii proximo iamen se ad hanc prsepararciit.'
iniiii seiiicntia.Ipsi denique insidianlcsJlii, •ponen. Sed.sionmipolens Deus, qiri oni.niains.s.pieniia fe-::
lesquc sub;: una senleiitia duo reiia, "in qnorum cil, et ciijus iniseiicordia plena est ierra, .:sciret:.
ahenitro non dtibilabani eum.capi, dixerunt: Licet. omnibus uiilecsse niortis suse bOrani prsenoscere,'
censum.dnri Cwsitri, einnon? (Mttllh. xxn, 17.) Ut:si- notam prociil dubio facerct illis.. Forif.ssis eriim
iiie decernerei censuni-Csesari.tribueridiim, capereiil plurimi ex hac noiitia omne lempiis yiicc sua; iu.
eutn in hoe qnod coulr.. legis prsccepta slaliiercl. IJagitiis peragereni iisqne ad prpxiroani pbltris sni
Judseos ciillui divino de.iios vel-cuiquam homjni horam. Uiule co!l gitur multo, melhisesse ui, iiicerti
eensuin dare.- Si vcro dieeret non esse fas cehsum. de obitus nostri lemporc, seinper' solliciii si.mus,.
€;esari IribKendumviiinx euni. apud .Ccesarcm,'accu-, semper in bonis operibus vigileinus... Adjungil etiam'
sarenl proeo qupd sibi debitum tribiitrim denegas- Dominns qua_;!;!inyerba, proiuiiiiiando quanla sii.
seVifibiiendum, Jlcec igiliif Pharisseoruiri eranl re-. incrccs illius qi;i bene' vigilai, dicens.: Beitlus illf
tia, inqulbus iion diibiiabaril.Doiriinnm. implicafi.. servns epiem, cum 'venerit, dpnnnus ejus, iiiveiieril
£ed ille pef medium eofmn ita seccssii illccsus, i:l vitj'!laiiiem-(lbid.,46).'QIIK sit atitem reiributio hcne'
tV
d . . -*
PATnoi.. CXLVI.
"S05 OTHLO.NIilO.N.VCIlIS. EMMERAMMI _lii
vigilan.is servi, cum Dominus oinnipotens ad ciim A aveiiimus. Semen germinai, et creseil, ctim nos
veiierit, in plurimis intimatur libris, ex qiiibusimam nesciinus, qriia semel concepia virlus per gratiam
Aposloli profero senlenliam, dicenlis : Ocultts non Dei inlra nos jugitcr augetur ct ad provecium duci-
vuiil, nec aiiris aiidivil, ncc in cor honiinis ascendit, lur. Lilr.o lerra fiuclificat prinmm lierbam, deinde
quw prcvparavitDeiis diligentibus se (I Cor. n, 9). splcam, dcimie plenuni fritmentuin in spica, cum,
Quoiiiam imillcc sunt bominum cogiialiones ltoc prseveiiieiile nos graiia Dei, mcns noslra sponte ad
solunimodo allendcnies qualitcr se cxcnsent pro friictuiii boiii operis assiirgil; priimim quiriempro-
quolibet vilio'quod vcl contra Doniinum vel conira (iucens opera recla, sed tcncriiiiriinc quadain cir-
proximum commitliint, Dominus, liujusmodi smlli- ciinulaia el adiiuc coulra cnjuslibct lcnlaliouis
liam prsevidcns, s«7 cnim cogitaliones hominum impeiiis infirma ; deinde veio viriutein cujiisque
qiioniamvaiicvsunt (Psal. xciii,Ti),oninimotla admo- operis boni lanlam, ul sit v.ilida comra qureque
nilioiie occnrril, ul eos a cogiiationibus pervcrsis tenlanicnla. Plenuin aiitem frumeuiuni lunc lerra
cnrrigat. Unde in Evangeiio quoslibci ..dmonens, fruclifical, ciun in omniopcre bono jiroficimus ct ad
dieil : In qua mensttra inensi fucrilis, remelielur jierfeciionis maiiiriiaiem solidamur. Ctimqiie co
vobis (Mctlih. VII, 2); quasi diceret : cNolilefrustra modo se produxerit fruclus, niessisquc a.lveneril
laborarc boc cogiiando quod vel occulla vel aperia D leinpus, slalim homo niiiiit faleem el desecal
crimina veslra Deum Jalcanl, ul exindc judicium messein ; quia oinnipoiens Deus, ciim uriuinqiiemque
ejus cvadere possilis; sc;t enim et id ijisuni quod ad opera perfecla jierduxeril, ejus lemporalem
cogitatis, qualitcr unumquodqiie vilinni non poeni- viiain per emissam senlentiam incidit, ut granum.
tendo sed excttsando possiiis coram eo occullare. stium ad coilcstin horrea perducal. Ilrcc itaque,
'Sed quia boc non solum niliil prodesl, sed eiiaui fraires charissimi, atieiidenles, siipjriicaic Dco ul,
muliiim noccl, menies veslras corrigiic poenilcndo si in bcrba pusillse fnlei, vel lencrre devoiionis ad
et confilcndo peccaia vestra, faciendo quoqtie aliis sludiiiin bona: aclionis adliuc csiis, ille vo!)is con-
qure vullis ilios facere vobis. Si cui aliqua fecislis ccdere dignelur lale iiic.reineniuin, talemque sjjiri-
ilanma, oninimodolaboraleutresliuianturaljlata, aui, lus liialuriiaiem, qiialeiius rtd plenum fruciiim
sl hoc pauperlas iriipedil, lam a Deo quain ctbillo perennis viirc roereamini peivenlre.
cui (iamna sunt facla precibus inlimi.s intlulgeiilia" Stint cliain niiilii qui arbiiraniur cx diabolica
petatur. Si ergoin hac nicnsura mcnsi liierilis aliis, fieri poleslaie qusecuuqiicnoxia efadversa in mundo-
remeliclurprofcclo vobis eadem nici:sura aDomiuo. r continguiil: quibus rcspondeiur in Evangelio per
Eamdeni qiioque senieniiain confirmans Doniinus illiim qiiem Dominiis curavil, expellens ab eo (isemo-
subjungil. dicens : Qtit cnim habel, dabilur illi; < C nes legionis iiome» babeiites. lidem iiamque dcemo-
a qra non habel, eiiatn cpiod videlur luibercau- nes, cum se expcilendos esse ab homine agnoscerent,
feretur ab eo (Mtttih. xxv, 29). Quse nimirum verba, nisibiis totis deprecabantur Doniiimm dicentcs:
tit credimus, ita simt intclligemla : Qui habci curam Mitle no. :';/porcos, ttl in cos inlroectinus (Ma.tli. v,
hanc ui dona jam aceejila benc distribuai, dubiiur 12), sUiiimque a Jesu accepla hcenlia exeimlee
illi ut ali.isetiam viiiutes accipial. Qui auiein curam iniroiciiiiii in porcos, el magiio impelu grex porco-
hujusmodi non Iiabet, ipsa eliam cognitio sahuis rurn prceeipllaiusesl in mare. In quo irimirtim facio
seternx, quam a gralia Dei daiam liabuil, iiuferclur oinnes possuni edoceri quia, si diabolus non habuit
-ab eo, ita ul, in rcprobum scnsiim cadens, facial ca poieslaieinlcBiiereporcos^quisuniaiihiialiaviiissima,
quce non conveniunt. nisi permissus, muhominus f.cdc.re jirsevalet quem-
Deinde vero quasi aliquis qucercret cui rei quod- qiiam bomineni, animalibus ctinclis exeellenliorcm,
libet opus bonum in inilio, et in longiori profeclu nisi a Deo accipiat poleslalem. Cum eiiiin liumines
ei ih pcrfeciione simul forel, addit siniililiidineih magis diabolo quaih Deo scrvire siiiducrinl, tunc
iuide quccsiio lalis absolvi possit, dicens : < Sic est dabilur ei poleslas a Domino, ul cosdem, qui silri
regnuin Dei, queaiatlmodum si liomo jaciat senien in servire sltideiii, afiligens, faciat seniire qualis sit
terra, et dormial, cl exsurgal nocie ac die, el semer. domiiius ille cui decrevcrunl servirc, qtiatenus vel
germinet, el crescal duiii nescii illc : uliro enim alfiicti coganlur Domino vero submilli.
terra fruclifical, primum berbam, deinde spieam, Peiisandiim niliilominus est quod c-i qui sanatus
deinde pleniim frumcntuin in spica ; et cum se pro- fueral, a Domiuo prcccipitur ul, in domum suam
-iluxerit frttcius, sialim millil falcem, qtioiiiam adest vadens, annuntiet vicinis suis quanlam sibi graliam
messis. J CIIJIISvidelicel jiarabohe sensus esi isie : Dominus feceril, el quomo.io sui miseiiiis fucrii :
Regnum Dei est quotilibel opus bonuni, quod ninii-" quod scilicet geniinam habcrc poiest iiilelligentiam.
rum opus quasi semen in terra jaclamus, ctim lina quijips docet nos spiriiualiter ul, ad domum
inlenlionem bonam cordi nosiro inseriinus. Seinen conscieiiiisenosira; reversi, emeiidemus in melius
eulin in terra mittere, est desidefia bona concipere. quod ignoranler peccavimus, sicque per melioris
Postqua.m vero seinen in lefra jaclaverimus, dormi- vilscconversationein aniiunliemus virtulcm Domini
iiius, quia jam in spe boni opcris requiescimus. in nobis faciaiii. Alia vero inlelligeniia, Iicet carnalis
Nocte ac die inlerea surgimus, si ncc per adversa, sil, polesi lanien sedificare aliqiios, docens ut gra-
nec per prospcra a timore el aniofe Dei aiiiintiih liani Dci, qucc nos fecit corporalilcr sanos, aniuiii-
203" LI3. DE CURSU SliP.lTUALI. 206
A qui parahiicum offerebanl, dixit ad eumdem para-
tiemns vicinis noslris, ut noliisciim laudantes Deiiin __
.discanl sperare in misericordia ejus. lylicnm : Eomo, remillunlur libi peccatrtItta (Ltic. v,
llespondpiur qnoqne in Evangelio his qui pulant 20) ; ila credo agi per eos qui parvulos ad baplisma
magna dtvilum muiiera Deo cliariora csse quam offerimt. Inspicere nanique credo Dominum ad
parva paupernni munusciila. Iioc auiem Marcus offercnliiim fidem, et dicere : (Oparvuli, remiliuntur-
evangclisia narrans scribit ila: Sedens Jcsus conlra vobis peccaia vesira.i
gazopiiglacium, aspiciebal quomodo lurba jaclarct Kon solum aulem in lioc Evangeiio, sed et alibi
ws in gazophg'acium. Ei mulli diviles jactabanl jegiiur quanium valeat fitles pro aliis laboratiiiiun."
mnlla. Citm venissetaiilcm una vicltta paupet; misil Orare quippc [>roaliis est quasi Deo offerre eos,
dtto minula, quod esl quadraus. El convocansdisci- sicut niulier Clianansea pro iilia, sicut Jairus ar-
pulos suos ait illis: Amen dico vobis, qiioniam vidtta chisynagogiis pro filia, sicut cenltii-io pro servo,'
Iiwc patiper plus omnibus misil , qui miserunl in rogantes,;exandiri meruerunt in bis quos Domino
gazopiiijlacium: oiitnes enitn ex eolqitod abitndabal curan.los obtiilcrunt. Ilem scripium est in Evangeiiis
iilis, miseruni ; hwc verode penuria sua, omnia cptw Matilisei, lilarci et Lticcc, quia qiiidam o/fei-ebant
habuil,misil lclutn vicltim stium IMarc. xu, i\-i't). Jesu parvulos nt langeret illos. Ciiimiiie riiseipuli
Ecce audistis qualiler eadem vidua magis laudabatur B 1 lalia probibere vellcni, increpavii eos Jesus, et ail :
3 Doniino jiro obialionejparvissima, quam illi diviles Siiiiie parvulos venire ad me: talium ciiim rcgnum
pro inuneribus magnis. Qna de re cunclis fitieliliiis ccrdorum(Matth. x, 11). Ex quibiis oinnibiis colli»
scire dalur quam discrelus sit judex supornns, gilur quia, quamvis, in Evangelio iilo qno disclpuli
qiiam pius in retribuiione, quam sublilis in consi- baplizarc jubentiii', memoria nuila O-fereniiumpar-
(leralione. Hunc ergo decel limere et vencrari, qui viilos habealur , " crciendum est lainen ei snbau-
tam siibliler cimcla potest iniueii. (iicndum adesse debere , simulque eonim fidem
Multre sirot cogilaiiones bominum, qua; si pnra baplizandis muliiim jjrodesse. Ilujiismodi namque
fidercclaque inientione rcriim spirilualium verilateiri siibaudilio in iriullis sacise Scriptnra: locis inferenda
quseriint, nequaquam permitlunlur diu errare. Attl esl, alioquin ea quse scripta sunt sacrcc fidei ple-
enim apeiie cis quoi! requirunt iiiriiiifesiattir, sicut rnmque nequeunt aplriri. Hrec igiiur propler quos-
supra oslendimus, aut myslice per alicujus operis dam simplices et bilerrc solins, non auicin intclii-
figuram insinuatur, nl modo volnmus aperire ex geulia; .spirilualis, airiieos dixi, ul Iiniic loqueiuit
Evangelica lcclione. Quscri itaquepolcstqnid pfosint rooieni quem ipsi in sennone cxerceni cominuni
parvuiis niliil scieulibus offerentes eos ad bapiisma," (sa^pe eiiiiii ila loqimnlur tri, nisi aliqua verba sub-
pro eo sciiicet quod, ibi ubi discipnli jubenlur ba- C ' audiantur, irrationabili!eiioquivideantur),agnoscaiit
plizare fideles quoslibei, non sohim nibil de eortim- eliam litteratoiise inseiium eloquentice.
riem O-fercnfiumuiiliiale, sed nec deeorum advenlu CAPUT XIX.
qiiiJquam comniemoraiur, quasi credeiidum sil Exhorialio acl diviles, rerutn divinarnm incurios, im-
nibil prodesse parvulis .oflcrentium Iabor. Sed, ul priideiiles Ecclcsiarum paslores, inlempcranies et
roiiii videtur, miillum prodesl parvnlis baplizandis divinwvocationis coniemplores.
offereiititiin fules ; moxque subjungo unde illud Libet eliam illa Evangelicrclcciiouisverbaproferre
probari crerio. Nam in quodam Lucse Evangclio in quibus specialiter adinoiieniur lii qui spein snani
lcgitni' quia viri quidam, poiianles hominem qui ponuiit in diviliis el voluplalibus vitse prrcsentis,
crat paralyticns, qurerebanl eum inferrc et ponere quiqiie verbo Dei ad lempus credunt, seclin lemporc
anle Jesum , cl non iuvenienles qua parle illuni leiiiationis rccedunl (Luc. vm, 15), ut, allendenlcs
infefrcnl, prrc Uirba., asceiiderunl supra leciiim, cl quod Psalmista dicil : iYo/./csperare in iniqnilale, ci
per tegulas stibmiserunt illum cumieclo iu mediuin rapinas twlite concupiscerc;divilicvsi affluiinl, noiilc
anteJcsum. Qnoruin (ideni ut vidii, dixit: Homo, cor tipponere(Psal. vi, 11), discant magis in Domino
rcmilliintiii' libi pcccala lua (Mallh. is, 2). Ecce . quani iu diviiiis corifidere. Tales crgo Dominus per
^
opus ajiertuin el corporale, j)er quod insinuatur parabolamadmoiieris, tUtil: Exiil qtiiscminalseiniiictrc
spirituale! Sed prius myslerium lecluli in quo infir- semen suum; cl, ditm seminctt,aliiid ceciililsecusviam
iiius ])Oiiabaiur, dcinde cielcra consideremus. Lec- el conctillalum est, el volucrescealicoinederunl illucl.
liihis nainque ad portanduin queinlibcl aplus, qua- El uliiid cecidit supra pctratn, ei ntiium arutt, quia
luor coliimnellis composiius subsislil. Sic et fides iion habebat htimorem. Et aiiitcicecidii inler spintts,
caiholica, qure Deuni omnipolenlero in Trinitate et et sinitii exorlw spintv suffocaverunl illitd. El aiiud
Uniiaie vcnerandum docel, in qualuor Evangeliis, cecidilin lerrainbonam, el ortum fecil friiclitni centtt-
vel, si hOe magis placel, in iribus personis et uniiaie ptv.m. Ilcvc citcens clcimcibal: Qui habel aures au-
sanCirc Tiinitaiis exislere probaiur. Qiiam fidem dieniliattdiat (Luc. vm, S, 8). Quod igitur in semiuc
quisquis alii iradit, docens eum quod sine ipsa sal- ciijuslibct grani visibiliier conlingant oiimia, sicut
vari nequeai, bic illuni quasi in Iecto jiosilum anle Domiiins disseruit in parabola, notimi cst onmibrs;
Jesuni poriat. Hsec ilaque dictasint.de lecti mys-. ideoque ex his qu;e novimiis debemus pensarc in-'
lerio. Ixunc vero, ut proniisimns, cselera consi- cogniia, id csl spiriiunlia, qua: sigiiiiiciintur per nola
derenniSi SictitTgitur Domiims, videns eorum fidem ct visibilia. Unic cl Doininus, poslquam parabol. m
207 OTIILOM MOXACIIiS. EMMEP.AMMI £i>g
protulit, st.-ilim elamavil dicens : Qtii liabcl ciures A , • Q:iodvero necessarium sil cunciis fidelilius £i:b-
tradiendi ctuiiict!;per boc videlicel nos admoneus sianiiam lerrenam possidenlibus arierna gaudia mer-.
t;l de ecnialibus spirilualia, de visibilibus invisibilia. cari ci exquircrcciim leinporalibus bonis, saiis indi-
atlonriere sludeainus. INOIIenim illc aurcs nudiendi catur per parabnhim illain : Ilomo quidam eral divcsr
l.iabet, qui ncc atlendere ncc iinplcrc cnrat autlila. qv.ilitibebalvillictim(Luc. vvi, 1); quia iu fiiie iec.i ~
Audiainus crgo, fralres charissimi, Douiinicceailino- nis ejtis, ci;r ilhun protuleril Dominus nianifcstai, di-
nitionis vcrba non solum corporis, sed ciiam cortlis cens : Facile vobis ainicos cie mammona iniquila-
;\u:e, ul el ille nos pro nccessiinii.bus nosliis ad cum- tis, eic. (IbicL, 9). !n qua etiam parabola Doini.ius,
clamanles dignctur audire. , I.nm quod tanUipcre argumcuium a conlrario sumcns de villico fraudcm
ndmonuit ul oninis aurcs asidicndi balicns sua dicia faciciite, innuit nobis quia lani a coii.rariis qu;iin a
audirct, non lantuin perlinel ad prceiuissa parabolre cqiiscqncnlibus rebus possint exempla redilicatouis
verba, sed eiiam ad ea qu:e cxpouciido subjunxit, projioui. Fratis euini omnisconiraiia esi Cliiistianre
dicens : Scmen esl verbtim Dci. Quod secus ritimca- fiilci, el ideo Iianc facere liccl nuii. Sed tamcii ali-.
dil, significal cos qui ctudiiinl; deinde vcnilditibolns quomodo possunius exinde retlificari, allendeiiics
ei toilit verbunt de cortle eorum, ne creeleulcssalvi siilicel quia, si aliquis sicculariuin jier frautiem siuu
fitr.il. Quod vcro sv.pra pelram, lit sunt qui, ciunau- Q 1 utiiiuai jirospexit in fuiurtmi, mulio magis nos do-
dieriut ciim g-iueUo,snscipiuni verbitm, e! hi radices beniusper cieeiuosynani jusie acquisiiani jirovideie
non hiibcn!, qttietud lempus crcdiint, cl in lemporetcn- (jucenobis in fuiura viia expcdiuiit. Cui iiiiiiiiiim
laionis rcceduni, elc. (Lv.c. u, 15). cxemplo simile esl, si aliquis religiosus, vi,.'ens mc-
Iltcc igitur exposiiionis Duniiuic.e verbn, quamvis reiricem oinui modo ornalam ainaloribtt. suis, iiiox.
cunctis fitielibus pcnsanda sinl, aliquid lanien itm- oj)tel(liceiis:ulinam ego itastudcrcinjilaceieCbristo,
plius pensare debc.nt iieg.igenles quique. lu illiscnim sic.ut isla mcreirix siutlet placerc liiundo! vel si.
omuia invcniunlur qure de infrucliiosa tcria dictin- quis spiritualis docior discipulos stios adn.oneai di-
lur. Ipsi qnippe audiunl verbum Dci, sctl.deiiule vc- ceus : si.tu mulii sludiosi sunt ad obiinemlam jiru-
jiienle uiabolo iia obliviscunlur ejusdem vcrlii, rjuasi rienliani carnis, ila cl vos studclc ttl spiriltialeiii p;u-
l.iinquani audicrinl. Ipsi sunl petra supra qnani se- dentiam obiincalis; cum perversa sit cl mcrclrix e_.
men cadensnon fruclifica.lur, quia, licci cuiii gaudio priidcniia sreculaiis. Ex quibus colligiitir qu:a j'C.s-:
snscipiaiit vcrbuin Dei, in r-rniicctamen cordis illud sinia qiiccquead seJificationcihassumi jiossunl.
-inrnime figentes, t;dlcmpus crcditnl,cl in lemporelen- Oiuiiibiis ciiam pasloribus ecclesiruiieis, qui dis-
taiionis reccditnt. Ijisi ctiam, si foiie posscssioues creiione maxima indigcul ad, procurandos quoslibet
magnasrelinenl, a solliciiudiitibiis, ct diviiiis c! volu- C( hqjsos, allendenda esl iila paiabola quam Dominus
pltilibus vilee hujus suffacttntv.i;ul non refcranl [ru- prolulii de illo liomiiie qui, ad llierusalein in Jeri-
clum (Ibid., 11), nulla non visibiiia el carnalia al- chodesceiidciiSjiiicIdii in Jalroiies, ct abeis vulacra-
tendenlcs. Sctlitleo maxime ciiiciuntiir ncgligenlcs, tus rclinquilur scmivivus..Cum(juc a prseiereuntibus-'
quia, limoreniainoremqiie Dei sjierneiiies.crcduni se qnibiiidaiu uiiiiimc visilaretur, Samarilaritis quiciaiii
teroporalia et setcrna bona-mio dileclionis geuere a- ilcr faciens suscepit etnii saiianduni, iiiftm.lcnsqiio
dipisci posse, sive.proplerca quoniam, cum pro cciio oleum et vinum, reddidit sanuin (Lttc. x, 50-55). iu-
sciant utraqne discerncnda cssc in dilcciione, pro- fusio enim o!ei et vini nccessariam pielatis ct scvc-
pomiul-sihi Iongtun vilie prrescniis spaiium divinain- riiaiis commixiioiiem significai, siiie qua militis pec-
(]iie-pietaleu), qu;_ cunclis ad se licct sero convcr.-is calcrmn vulncribus plenus sauari poieril. llin;: ergo
veniani promiiiit; ct bac promissiouo abuleiiies, . doctures universi possunt saiis instrui quia ncc
credendo scilicct quia quandocunque voiuerint cito picias siiic severitaic, nec severilas sinc pieiatc in
Gonverii possint (quasi conversionis lenipus in |io- pc-ccaioribus eiirandis lenenda cst.
cestaie sua liabeaiii'.), inlcrim loio iiisu icrreuis sa- Simiiiter nc concessis el liciiis rebus intemperan-.
lunimodo curis el voluplalibus occiipantur. Cuniijiie ler ulanmr, seu in eis jilus quam liceat iunilamiir,.
tle dic iu (iiem, de inense in menscin, deanno in ** i aitendenda esl jugiler illa parabola : Iiomo qtiidam
annmn convcrsionis lcmpusdiffcriiiil, a;:t vix denmni . fecil ccenctmmagnam , el voc.ctvitmulios (Luc. xiv,
eonveiiunlur, aul, quasi calenali a eonsr.eiuiiine pcs- 16). Qiiod eniniTbi dicitur cceua magna facia ci vo-
siina, sine conversionc lnoiiuiilur. Nam ex pcccali caii nuilii, sed qnidam propterf villce empisc, qui-
pcena, qiiani inlonga conversionis dilalione pronie- dam propier boum einpiorum probaiionein, qui-;!am
ruerunl, vidcbiiur cis quandoquc diflicile quod qtton- vero propier uxorem noviier ductam se excusanies
daiii visiiin fuerai facile. Ad cxpcllendain crgo lam venire nolucrunt (J-ri-/.,TS-20), signilicai iiiaxiinain
periculosriin lamque iremendam negligenliam satis quidem imiliiliulinum fidelium ari superiia gaudiain-
jiivc.i si jianibola jam coinnienioraia ejusqtie exposi- viiatam; sed, dum plurimi nimice posscssionum
lio sie.piusct inteiile lcgatur, si tame:) simul adsil oblinendartim ambilioni, quidam aiilem conjugioli-
cura oratioqne jugis, ut expellalur. Ijisam eniin di- . cilo intemperanler dedili invcniunlur, pauci sunt.
vinorum verborum lcctionem et inienlioiieinnimium . qni vocationi divincc obcdientcs ad regna ccelortnn
fomiidans, diabo.ns fugii a legeniibiss ei lncdilanii- pervcniant. Yeruinlameii coplus meiiieiida est litijuE:
i.us divina.. , . . . parabolcesenlentia, quo niinus a inuliis iime.ur, qui
- 1
^(J9 -.'.._' '^ XIB.DE CUftSU SPIBITGATI."-H ^*
liceieii-
qriotidie nori soluiii «b nimiam viliuf um alqueboum 1>_emnia aniequam fuinl. Iniereosifein qupque
preiio coudigno acquireiuiorum ambilionem et cosfalsorom Chrislianorum muHiliido convenienter
prtjpler hiteniperaium ukoris a.-iorem, sed etiam;, potest .conriumerari, quia, iHimimusqnisque-Yitiorum:
ciiltuni <le-
quod rouiio nequitis esi, ob eos agros qnes fraude amoriila se CQiijungitut divini-amoris
-tliqua acquirere vel aufefrsstndent deiocis sanclls serat, uxerem profecto.talem duxil propter quani
_._..... —..,'.r»^..Il...f,. -.I.ii.io»*'^."
-CU|].lil_!CllJJl"-,- _»jlt-]'l^l -,»___•__,r.'...-. --W.,1.•_,,..,
Il-ClV.l_lt.I3 .,irj.>i venifejiequeat ad vitre perennis ccenaui. Sicul ergo
lilUUVllV.
11,^111",
'seeoiiaiiiur excusare avocalione divina. Si-.eriinibi sapieutia, orrines virttiles. generaiis, sapientis uxor
_juirebus Juste acquisiiis el Deo concessis irileinjie- vc! -amica vocalur, ita eiiam stuliiiia.per quam
•rauier uuintur- a regao ceslesii exduduiilur, quiu _omnia Uiitriuntiif viiia, stulti uxor vocari potcsl.
'c-redendum est de illis qui_per viro et fraudenl ali- Post brec yero millilor- serviis.iii plaleas et vicos
jquam aiien.a rapienles,et meretricibos semei jugea- .civilatis,. til j.ariperes.&c dcbiles, ccecos el clandos
tes, in bis usque atl fiuem vitre perseveranl? Hsec; ffllroducatadccenam, .qnia infirmatniindi elegilDeus,
. ilaqiie juxlaliiieram-dicla sint. ul confundat forlia (1 Cor. i ,27). Paifperes enini
-Deinde, juxta spiritualemintelligenliam, conslile- isli hiiiniles possimf iiitelligi-.;per debiles autem et
.-."rare.libelqtii _.ignific'ejitui\pef illos ires" excusanles ccecosct claudos sigiiificanfurhi qui,varia debilitnle
. "sea ccena ad quaminvitafi erant. Primus namque B ac ccecilate meniis-oppiessi, claiidicavcrunta semitis
dixll: Villani etni, et necesse habeo:exire et vitlere divince Iegis; set!, poslqtiam agiiovertml -graliam
-iilam; rbgol-e, habe tne excusatum. Alter dixil: Juga Deiianiam esse^circa peccatoros, nisibus totis ad
boum emi qttinqiie, et eopmbare;illarogo le,habeme Doniiiiiim suntconversi. Per illos yerq. qui compel-
i^excusaiiim.Terlius eodeininbdo excusavil se dicens: lebanluf. iritrare -ad ..ccenam, .intelligere possumus
:i!xcrein duxi, et ieteo npn possum venire (Ibiil.). In sceleratos quoslibelad Deuni conyersos, qui, prq eo
Tstis ergo tri!-_tisse excusantibus existiroQ.iinelligi ; quqd pcccatis nimiis pressi fidiiCiani nuHam in.suis
:posse tria genera hoihinum, geniilium videlicel.et meriiis habebant, qnasi compulsi ad Dei graliam
.ludseoriim atque bcereticorum. Ex quibus gcntilcs, fesfinabant, Possunt el hiin eadeni compulsione iri-
. .juia, amjjlissimaspossessiories hihoc.mundorciiiien- 'lelligi. qui in lantam corporisiiifirmitcuerii.seu peri-.
tes nil cogitabant qualiter vilse perennis. pariicij.es cula veiiiunl, ut pro rcparf.lione vilre conipelianlur
fierent, siguificanlur per ilium, qui dixil : Viilam : emendationes morum Deo promittere. Scd terribile
-emi, et.necesse habeo cxireel videre illam, ctc, qure est yal.de. quod post compiilsioiieiii taleiri snbjungi-
•--scilitetexcusatioiiis verba lolies in corde stio.unus- • lur a.Dominp, diccute : DiCoauiein vobis quocl nemo
•quisquc dicitqtioties leniporalia bona ceter.hisgau-" virorum. illorum qui vocali sunt gtislabil:cwnam
" "iiiis
pisepoiiit.Cuni eniin quis aliquid ehiere iCupit,"1Gjmeam (Luc xiv, isi). Si igiiur TiCmoviroruin illo-
uiium -pro allero redtlil. Jta.el ille agit qui Iiberuin '•'.ruiu qui.vocati sunlgnstabilcflenam Deij.quis pole.st
Vtirbitrium babensjit frtcial bona vel inaJa,spirituaIia. isalvus fieri?:Non-eiiim jirccier illos qiiosipse_vbcabit_
rvel cafiialia, spifiluaiia "qiiasi vendeiis ase abjicil,, "".laliqms'esl salyaiidiis, sed illi-tanttimmodosriivanttif~"
_____ei__.carnalia___emen.do rccipit._ Ille aulem __5ef_vus_qui_qui ah eo. vocantiir. Qu;.ranms ergo, el. opiiulanle
invilaliaf omnes inielligi; polest vel nalrirale inge- . Deo, inveniemus qualiter hrec. terribilis senleiiiia
iiiuni vel qusecunque scieulia boni ct mali a Deo absquescandalofidei salutisque nrislra;inlelligi possii;
tribula, ul scial iiiiusqiiisqiie declinare a malo et. ..Nairisi stipefiora.bujus Evangelii dicta atieiidimus,
facere bonum. Sed hujusinodi servus nuniiavii.hcpC: ubi sciliceticgifur.quia quidam. vocati ad cceriam
domino.sub, quia uniuscujusque conscieniia et co- venire itoiuerunt, liuic rilique eamdem sentenliam.
gitalio patelDeo.: Eer cuni vero qui dixit :.Juga adillos specialjter dictam esse agnoscinjus. FA. jifc
bbmh emiqiiinepie,,Qlc, Judxos in perfidia sua pcr-- iia esse apeiiius clarescat, dicamus ejusdein sCnten-
znan.cntes.iiiicliig0i.qiii, tluni in quinque libris nloysi. lire yerba : Dico atitein '-vobis quoti v.emo,'virorum.,
Tjduciam maximam habentes nil Curant de: crcleris illoriim qui vocaii suni, gusiabit cozntttnmeam. TJbi
Scripturre sacra; libris, quoruin. doctriiia pleniter. T_cum dicilur : nemo : virorum illorum: qui.
' . vocali sunt, -,.''
' satis palet qui'a soluinmodo de illis. inlelligendum:
corrigi possenl, quasi excusanles diceiilesque : Juga
-; bouw.emi quinque, in corde suo respondent ei qui esl proxime, vocali sunl qui prcpter supcrbiam !ct
. se invitai, naturali iiigenio, cuiiibet scienli_ea Deo contemptum Dei ironice.-dicuntiir viri, sicut et alias
- sibj. tradila;. Per lerliuni aufem qui dixit; Uxorem jiisti,- dieente Doinino : Non veni vpcarejusios, sed
duxi,.el, ideo non possum venire, luerclico.s-inleliigi ; peccatores (Marc.n ,17), bocest,non yeni. vocafe
:-posse credo. Nam. dum tractanl qualitcr iii breresi eos qui, suam justitiam volenles cqnstiluere, jiisliiiw
- suscepla perhianeanl, eamque magis quam sacram Dei liou sttnl subjedi (_iom..x,.3), sed huiriilcs, qui
: el universaleni ;Tidem diligant, quasi dicenles in gralia Dei Credunt. se magis salvari possc _qu;tm:.
corde suo;: Uxorem.duxii..et ideo non possum venire, ex mefitis pfopriis. .;.•..
: resjjondcnt. ci, qtii se irivitai, summi paiiisfaniiiias Pofesl eiiam eadem sententia aliter inteliigi. Qiiia
servo, de quo siijira dicttim esi. Qurecunque eniin eiiiiii vocare Dei est unjcuique nolitiam et iiuelli-
cainalia x:ef deleclabilia homo Dfio piseferre satagit, genliahi.beiiefaciendi dare, nemo viroruin illorum:
jir i bis excusaiioiies imiltiplices iii cordc suo gerit, quitanlumiiiodo vocali sunl, et non simul tracli di-
quasi excusatio aliqua D.eumfallcrepossil, qui novit vina inspiralione ut es.uriaiit el silianl j:isiitiainfc.
2H OTilLOM .UONAClllS. EMMERAMMI 212
vci compulsi aliqua iiifirniitate seu advcrsilate ul \, cxctllal,humiliabiltir; el qui se liumiliul, exallabiiur,
timorem anioreinque Dt.i coucipianl, gustaiiit co;- Ilem, ue de promissionibus suis unqtiam despere-
i:am De.i.IJnde et aiibi Dominus dicit : Nemo polest mus, cxemplis quibtisdam docuil nos Dominus. Pro-
titl tne venire. nisi Pttler tiieus, qui tnisil me, traxeril inisit naiiique discipulis suis, siinulquc omuibtis in
eitiii (Joan. vi, U). Ilcec igiiur onmia Doniinus et se credeiilibus, dicens : Ubi suni dtto vel ires con-
Salvalor nosier prccnoscens, el vel aliquos de dani- gregali in nomine meo, ibi sutn in inedio eortnn
nandis salvare volens.delcrrendo profcii senieiiiiani (Mtiiih. xv)ii, 20). Quod qtiia semper impleal spiri-
dicens : Multi S!/»/ vocati; puitci vcro clccli (Matlh. lualiier. aliquando voliiit denionsirare corporaliler.
xx, 16), ac si dicerel : itiulii quidein sciuntbenefa- Nam discipulis suis ad caskiluni quoddam etiniibiis,
cere, setl pauci sunt qui bene faciani. Quicunque etde se colioquentibus, ipse Jesus Cbrislus, rcpente
ergo, banc lerribilera seiitenliam aliendenles,furmi- apparens, ibat cum illis ; sicque, eoriim conviaior
dant ne et ipsi propler delicia sua conipuienlur in elfecius, licei ab eis dubilanlibus in jiiimis non esset
iiiimei'0 hiuliorum reproboruni,nioxque se emendare agniius, omiiibus qu;e de se ipso cranl prolalffi
(lecen.uinl, hi profecio, .eadein hora qua ialia in instriixit Scrijiluris.
corde suo peniius deliberanl insjiirationc divina Lcgilur in Evangelio Joannis : Quia nttpliw facitv
tracti, in nuniefo paucorum ciectoruin a Deo com- B ' sttnl in Canii Galilecv(Joan.M, \), ad qtias vocaius
pulantur. esl Doniimis, et Maler el tliscipuli ejus. Iloc igitur
CAPLT XX. quod superius dixi de Domino, quia scilicet ipsedis-
Adversus spiendidas mensas et veslcs, rapinciin, poneret omues causas uinie illius doclrina ct mira-
superbiam, piisillaiiimiliitem, clc. . cuia jiroderciitur, in hujus eliam Evanselii vcrbis
Si quis vero.arbitrelur peccalum non essc niinio pensaii polest. Ut cnim probarel quiabonae siinl
'
pretiosarum vesti.um ornotu uii, el cibis dcliciosis non solum spirilualcs uuplia:, ubi sancta Ecclesia
jugiter cpulari, aliendat illa verba qua: Dohiinustle sibi conjuncla est, vel unaqureque fidelis anima co-
di.vileel paupere pioiulit. JVarrat namqiic de diviie pulalur sibi, qui se spoiisuni vocaie diguaius esl,
quia, pro eo quori indiilus est purpura et bysso, ei . dicens : Non possuitl filii sponsi htgcre (Mutlli. i.\,
epulabatur quolidie splendide, quodque de siibstan- 1H), et de quo Joanncs dixit : Qui habel sponsam
tia sua nec niicas meiidicanti Lazaro dare voluit, in spoiisus esi (Joan. m, 29), sed eiiam carnales, quce
inlerno sepnlius sit. Sed et boc pcnsandum esl ob propagandos Iiumancenaliiire iilios a Deo slatuico
cunctis quia dives i;!em, non pro eo quod alicui sunt, ipse non deJignalus est atl bas vcnire, ul eas
sua auferrel, sed qttod propria aliis non erogarel, et visibili miraculo, ei, quod niiilio niajtis esi, invi-
ad infernuin duclus esse legitur (Lttc. xvi, 19-22). u sibiii saiiciiiicarcl. Nam quod ex aqua vinum fecit,
Unde, si pro minoii peccato ipse punilus esi, multo licel sil magmiiii niirandumqiie niniis miraculum,
roagis puniendi sunt quipeccata majora faciunt, id tamcn quaiittnii disial orius ab occidenie, laiiium
csl qui aliena rapiuni. Nemo igituf de rapinsclicen- dislat inter spirilualem JSoviTesiameiui inielligen-
iia sibi blandiatur, sed argumenlo miiioris culpos, liam, ei inter camalem Veteris scienliani, quam
i.d est tcnacilalis, ad consirierandam rapinam, quce ipse poieuiia sua velul aquam in viimm couvertil,
inajor esl culpa, inslruaiiir, sciens pro ceiio quia ctiin omnem creaiuram spiritualiter iniclligendani
argumenlis, per quae meliora vel inajora qucelibel esse docuit, nl sol el Iuna, pauis et pctra intelligi
agnoseere possumus, omues a Deo probamur. .'possuni..So.l cnim, s.uper onineui ierram lucens, ip-
Adhuc quiddam de ratione inceepta libel dicere. . sum Dom|i.iumnoslrum ubique majeslaie sua iucen-
Suiileteniin mulli iiapeccalis exigentibusobcEcati, tem significal; luna vcro, niiiic incrcmenla sui nnnc
ul nec crcdant posnam csse infernalem. Quod qtria auleni delrimcnla sui sustineus, saiiciani Ecclesiaiu
Domintis, qui oimies hnmines salvare vull, prcescivil, qna: per filios suos iiilerduin crescil interdum vero
ideo.forsila.n latia de divile ad iiifcrnuin ducto, ibi- decrescil. Panis, qui cor liominis confirmai (Psal.
(jue iam pro se quani pro aliis poscenie el non im- _ cxu, I7),ipsinn Doininum con.irmrintem omiies qui
pelranlc, disseruil, ul onines qui vel tle ptcnis iu- sperant super misericordia ejus -ne inter liujtis vit;u
fernalibus dulrilanl, vel suos jiropinquos sahari de- pcrictila deficiant; petra eliam, qure solida est ad
sideranl, eos poiius in hacvila qiiam in inferno po- quodlibci redificium superponeudiun, ilem Doni.iuuin
silos pi;o salule sua tractare admoiieant. nostfuin qui solidus esl oinriibus super eum rediii-
Superbiam quoque, qutcomncs virlutes deslruere canlibus siguificai; sicut et ijise leslatnr in quoriam
nitilur, docet nos Domiiitts fugere, proferens ; in Evangclio, diccus : Oinnis qni venil ctd me el audil
Evangelio similitudines duas, quaruni una esi : Duo sertiioncsmeos, el fcic.ileos, oslendam vobis cui simi-
liomhies asceiiderunt in lempluin ul orarent; unus lis sii. Similis esl lioinini evdificaniidomum, qui fodit
Phariswtis e! aller piiblicanus (Luc. xviu, 10). Alia in altitin, el posuit (undamenlti supra pelreim (Ltic.
vero. esl: Cum invitalus ftteris ctcl nupiias : recumbe vi, *7, 48); per quam vhlelicet peiram se ipsiim si-
in novissimo loco (Luc. xiv, 8). Ex ulraqne ergo gnificavit. Eodem modo, cuni non soluin ])arabo!as
possumus edoceri quanla ruina et confusio super- ab illo in Evangelio mystice jirolalas, veruin ciiam
biam soleat sequi. Ulraque etictm una eademque oinnia linmance vilce officia ad spiritualis inlelligen-
scnlenlia leniiihatur : quia scificel oin-nisqut sc liicusiiiii aplcui posse tradidisset, aquam juofccio
§13 I.I1_:DE CUilSU SPIKliii _LL 21i:
converlii iu viiiiim. iioc quoqtie miraculum loties __ \_ciel, prosperabuniiir (Psal. 1, 2, 3). Veriimlameii
facit, qnolies queinquam a caruali vila ad spiritua- quoniain el ipse aliquaniuitini expertus sum, et ah
lem couverti;. I.icoque el nos, fralres cbarissimi, aliis srepius audivi, in quolibei siudio nulluin cito
Doiiiiiium nostrum lanli niiraculi ojieralorem dcpre- posse fieri perfeclum, sed a parvis rebus onuiia in-
cemiirul,ad nos venieus, nupliasque iu nobis faciens ciperc, instar cujuslibet grani, quod, posiquam ex
lales per qnas ipse qnidein sjionsus, anima vero semine in lerram projecto oiium fueril, piimuin
uoslra efficiatur sjionsa, aquam carnalis vitce, quam quidem in herbruh, deinde in spicam, poslremuin
vel pro necessilaie morialis naturre vcl pro uiala vero in-j.lenum fruhienlum creseendo verlilur. Quo
constieiudine hticusqiie bibimus, in vinuni spiriltia- videlicct significatur omnes ad aha lendentes per
iis viice digneiur ccnveiiere- tentationes inultas probandos esse prius quam ad
Docuit etiam Dominus iii Evangelio prrelalos cl pcrfectionis fructttm perveiiianl.
judices non debere prrecipiles esse in judicio. Nam CAPUT XXL
cum quamdam muliereni in adulierio deprehensam Narral auctor
quw teiilaiiones e! (acta in conver-
Judceiante illum slaniereni, ci pro iiujusmodi cri- sionis el citrsits sui spiritualis inilio sibi obve-
inine judicium ipsius exqiiirerent, noi staiiin-pro neriui.
exquisiio rcspondit judieio, sed inclinans se ali- ii. Libet liic scripta cujiisdam fidelis mibique noiis-
quandiu in terra scribcbat digiio; adnioneiis vitle- simi fralris inserere, qui, ad conversionein veniens,
licelomnes fidelesboc faclo ul,.cum qurclibet proxi- ..el Scrijituram sacram lcgendo frequenlans (babebat
roorttm vitia conspiciunt vel audiunt, non auie brec eniin spem magiiam in hae leclione), nimia tliutur-
respondendo judicare fjudicenl], quam ad conscien- naqiic hostis antiqui impiignalioiie faligabatur in
tiam propriam reversi discrelionis digiio eam d.ili- eadem sacri Scriptura. Quanlo namque sludiosius
geiiter sculpant, el, in ea, quid Condilori jdaceal il!e legcbal, tanto magis teiilatioiiis molesiia, utsibi..
quidve displiceat seduia exanrinaiione discuiiaiit. videbaiur, cresc.ebat. Cumque per Dei graliam post
Per iiiclinatiouem denique Jesu liumilitas, perdi- roulium tcmporis ab hac impugnaiione eriperelur,
giliim diserelienis snblililas, per lerram vero cor cogitans qualiter, ]ier ea qure passuserat, lam ipse
-{.uimauiim,quo.i vti bonarum vel niahirum aciio- quam aiii reuificari possent, sciipsit non solum ilia-
num solct rcddere friietus, exprimitur. . tas tentaiionis molestias, setl eliam sacrre Scriptura;
Seepe contingii ul inler mtiltos jieiilos aiiquis s.it verba, nec non qurecunqno ex divina inspiralione
lardiocis ingeiiii; quod scilicet Dominus non laiitum sibi provcnerant, quibtts inlerea respoudeudo ute-
propler ejus impeiiiiani vel diffideniam fieri per- balui'pro clypeo. et qui-sibi erant charissimi spiri-
sniilit, sed clian. ut alii lam ftituri quain pia:seniis < G liialesque amici, ostendit. llrec-igitur, qtiia et mihi
temporis Iiomincs eadcin imperiiia.Iaboranles cor- poseenti sccpius legenda dcdit, cogiiareccepi ut liis
riganlur et inslrtianliir. Niuiis eiiiiii provitJtis esl qui iu Scripiura sacra se cxercere stiident aliquo-
Dominus, el nulli vel bene vel inalc contingere per- hiodo panderein; qualenus, per eamdem impugna-
roiitit propler se solum; sed ut simul alii corrigan- lioncm quam ipse passus erat, illi cauliores fortio-
tur aut consolentur per illum. Cnjus liimirum pro- resque conlra diabolum efficerenlur. Sic quippe
videniire causa sanctum Tliomam apostolum inlcr iucipil scribere de tenlalionum suarum molesiia.
alios apostolos crcdentes permisit ad tcinpus dubi- Delusiones Satana; varias vigilans ac dormiens
tare de resurreeiionc sua, ut cuncli in quociinquc pertirli, quas licet universas nequeam dinumcrando
loco vel lemporc posili per ejus dubilalionem in- promere, aliquas lamen nicmoiia; insilas, prout
slruerenlur ad fitlem. De qua dubitalione sanctus possum, volo referre. Et reor boc primum (ie frau-
Gregorius in homelia quadam disserens ait : Nun- dibus bis perbibendum , quod ci ante moiiacbilis
guicl, fralres charissimi, casti cjesluin credilis til etc- vitac-professioncm, et postea diu perpessus sum ;
clus discipulus c!e rcsurreclione dnbilcirel, dubilans quia scilicel saiis slolida iinprovidaque milii inesset
palparei, palpcinscrederel? Non hoc casu, sed ctivina voliinlas conversionis, qnam, conlra Scripliirani
disposilionegeslv.mesl. Ecjit tiamqiie tniro modo di- ''* sacram, qua; dicil : Omiiicifac cum consilio (Eccli.
vina clementia :ul discipulus diibilcins, cliim in Ma- xxxii, 24), sinc consilio pnrentum et ainicoruni,
gislro stto vttliiera palparet cctrnis, in nobis vulncra quamque, in maximo juvenluiis lervore posilus, sub-
sanarel infidcHlalis; vlus eniin nobis Thomw infide- ito vellem adire ; nimisque forct iiiconsuiuini ut
litas ad fidem, epiam credenlium iliscipiiloruinfides hiijnsniodi bomo quisquani iam periculosum susci-
profuil. pcrel voliini : ideoque mullo melius esseul, prrcsio-
Jam diu pcramoeiia etlata sacrae Scripturre praia . lansusqucad arialis niaturioiis perfeclionein, lunc
utcunque digrediens, et floies qni videbanlur op- • tandem, cum se virtus ingcsscrit omnis sponte, j)ro
timi exinde decerpens, eis quibus ex scieuiia sttf- . desideraia iractem conversione. Ihee quideni el his
ficienti faculias esi plurima scripta quasi trans- similia iu primis niibi quasi compalicndo et consu-
iliendo percurrere, viam demoiislravi in qua jugiler lemlo ihlulil illusio diabolica; deinde vero, cum ialia
medilaiido, conversando spiritnaliter currere pos- ad plenum vohmtalis suae effeclum, Dei gratia resi-
sinl. El qiiam dulcis ciirsus ejus qui in Iego Do- ttente,.non polulsset leiilalor nequissimus ui memei
miiii mcditatur die ac noctc! Quia qureeui.;ue !'a- obiinere, ad m.joris cxcilalus cst jiiignruiinequitia:.
£15 OTHLONI MONACiTIS. EMMERAMMf £16
N.im aiie sciita ad desperationem me pevlrahcre j-t xviu, 5). Niinquid et noc ie movci, ijiiod Ezecbicl
siuduit, in.spirans videlicel ineassum me lalcni vclie j.uojiheta conmiimilur, dicens : Anhna quccpcccave-
reverti, qtii tantis criniinibus sim iinplicatus, ut ril, ipsa morielur? (Ezech. xvin, 20.) Si cniin omnis,
iion solum principibus, sed ciiam muliitudini crcierce qui |)eccal, moiii stibjaeebil, profcclo niillus lionio
ipsisque siinul parentibus ei-cognaiis exostis essem. salvus cril; quia neino absque pecealo inyeniri po-
5 Puiasne, inquit, ut lam sceleialus bomo cipiiilDeum le.it. Konne siniiiiier ei illam niirabileni seiiieiiliain,
judicem dislrictissiinuni veiiiaiii possil proniercri, qu.ii); paulo posl idein Projibcia dicil, tua roens at-
(juandoquiiieiii , sicut scnptum e_i : V:x jusiv.s tcndil? aii ergo : Si avericiii se juslus a jusiuia suet,
salvabiiur? (1 Pen: IV, iS.) Nc cupias crgoquic non ct [ecerit iniquitaient, omnes jnsiilia: ejus erunl in
sunl cupienda; sc.) poiius ;ui ea laboris tui sludium cblivioiicm(Ibid., 24). Ilinc csi quoil iiie Judas Ira-
coiiverle qiuc amodo possis oblincre. Si eiiim iia, dilor ijOuiiiii, c.iinilioc uniiin lradilionis ciiiucn ad-
til tu stolidissime-cstinns, omnibus conccssa foret roisissel, posl rouliiincda iusiilire oiiera damnaius
hujiismodi faculias ut scilicet ad rcgna ca:lestia esi. Atlende atiiiuc ct alia dtio maxima bujus raiicnis
tam perversus quam jtistiis hoino peiiingere posscl, cxempla, in qiiibus probari el defiuiri polesi omnis
nequaqiiam aposiolus il!e cxccllcniissimus Paulus noslra senlenlia. Legilur euim in Exodi libro, quia
diccret : N.on enhn csl omnium fidcs (II Tlicss. m, ; tiixerii Dominusad Moysen: Miserebor c.uivoluero, ci
2). Ei iierum nleni dicil : JYOH omnes obediuni Ecan- clemenscro in qiiem mihi placuerii (Exocl. xxxni, 19).
gelio (Rotn. x, •__).Ipseque Salvalor et vcracissimus Hursumque in Evangclio scriptum est quia volens
-auclor hrec rud.iineiita suis nurodoque simul dedit qiiidaiu discipiiliis ejus fieri, ac dicciis : Sccpiar le,
cinni : Qiti polcsl capcre, cctpiat(Matih. xix, 12). In qtiacuiique ic.ris (Mallh. vm, 19), rcpiilsus cst ab
qua procnl riiibio senieniia prrcscitis innotuil quod eodem Domino diccnle : Yulpcs foveas liabenl, cl vo-
non omnis bona possit. i Cuni igitur deliisionibiislor- litcrcs cwli tiidos; fiihis aulcm hominis iwn habcl,
qucrer talibus, quis, puias, niihi lunc erat animus? ubi caput siiinn recihiel (Ibicl., 20). 0 inriiscreta se-
Nil aliud ceiie lunc prrevahii nisi flere, ei, juxia veritas ! 0 miserantia requilas, qu;e tanuimmodo
Psahiiisiam, fuerunl milii lacrymrc mea; panes die vobj-iialis.siire arbitrium scquitur, et ad se confti-
ac nocie (Psctl. xi.i, i). Eateor nimirum cx iniinio gientes suscipcre dcdignalur ! lntolcrabilis certc la-
corde, quia iiullus nisi per graliam Domini solam lis est disciplina, nulliqiie merilo placitura. i
talia potcsl vincere. Postquam aulem insidialor ca- Hujusmodi quoque delusiones diu peiiurbavcrunt
liJissimus me ad despcrationis illatrc consen.um ne- roeas cogitaliones, in qniiius satis probari valei
(juit perlrahere, conaius est tiiam per alia succ -, qnaniispericiilis mens mea subj-.cerci.
fraudis argunicnla ad jusiitirc divinrc blas]iliciiiia»; Ad casdem deliisiones videiii!'periinere quotl sub-
mc defieciere, iion deterrcndo vel improjicrando, scqiienier volo referre. Siejie igitur contigit ui, quia
sed quasi condolcndo el compaiiendo afflictionimere, niatulinis hoiis ad sigiium primum, sicul regula
snggcrens videlicel cordi mco bujusmodi ,cogiia:io- sancla doccl, volui exsurgcre, jihanlasiualico aliquo
nes : e 0 quain miserande juvcnis, cnjus tlolorcm longe ante tempus surgcndi excitaius oratorimn vo-
iiulliis hominum dignalur allcndere ! Quis auiem nircii- fcslimis. lloc etinm landiti credidi opns esse
liominum vcl excogiiare poies! tanla te jam depres- (iiviimm, quousque cx lemiiestivi soporis impedi-
suni afiiiciionc? Uiulc nec illis debcs impuiare; quia uieiiio coacitiiii me senlirem ad inlcnipcstivum.
(juod neqiieuiil scire, in eo non possuul subvenirc. Paticbar ci hoc per aliquol annos in hocluriiis Iioris ,
Novil ciiiin Dominus ci prrcvalel omnia solus. Idco ul, licet adiiioiiuiiisanus iu lectulo riormicns jacerem,
que illi soli conslal impuriindum quidijuid vidc.ur cnni ad maiuiinas laudcs surgcre deberem, quasi
iiiepUiin el inordinaliini. Citm crgo scial cl possit comiieiie quodain membrorum oinniuni conslringc-
onuiia, (juare non arijuvat te in Iribulationc lua, qui rer debiiilaie, sicquc ad ecc.lcsiamroilanti el difiicil-
pro cjiis amore rcliquisli et piius sreculiiin, ci roodo limo gressu pcrvenirem. Profcrenda csl arihuc len-
diulius inceslimabilcm suslines crticialiiiii? Qu;c,; D lalio el deltisio una, qnam lanlo difficiliusinlimarc
rogo, isia eiii raiio dislr-idionis, quac ad se jugitcr queo, quanlo imnquam aliquid hnjiismodi Iegebam
claniantes oiimibiis cniciai modis? Fac quod fac.u- ve! audjebam ah ullo. Posiqtiam eniin suprascriptis
riis f.ris; depone siipcrvacuas preces eilnclus; qnia cl aliis miiilis lcnlalionibus. quariiin quasdam mi-
ilie in hae severilalc in qua liacienus erai, amodo nimc in nienioria habco, quasdam vcro, lie legenli-
cliam jierseverat: nam nimis slulium esl ea preci- bus siiit itedio, bic proferrc noio, sum impulsns,
bus allcnlare qure lc scias non pnsse inijielrare. sc.!, per Dei graiiam, a fule ct spe ccelesiis auxilii
Yerumiamen noli limere, quia nunquam uniiis po- ncquaquain cvulsus; Umc iinpugnalioiie tnli diulius
tenlis injtisliiia omnes jiermiiiitur percie.rc.(Jnoniodo torqueri me senliebaui, per quam et de.Scripiurre
euim jtosset fieii.ut bomo quisquam mereniur sem- sacire scieulia ci ipsius Dci cssciiiia prorsus dubiiare
per ahilgi? vel quis mortalis sine peceato valel csse compellehar. In aliarum qiiiciem.teiitaiionu;;! discri-
ab iiiiiio.usqiie ad fincm viire? Aul parvuli innocen- mine aliquod rcfrigeiii. hilervalhim, aliquou spei
lia qualiier acquiri polest-.iu senecla? siculCbristus . pncslabaltir rcftigium; in isiius vero passione pcr
(ioce.l: Nisi, inquie.ns, conversi fueruis, el ejficiamhii .. lioras conliriu..s omnis fc.rc solaiii jnivabar cogui-
s.icitlvarvuli, non inlrabitis in lygnum ccclprum(Mo.Uh. lione.Ti) aliis, per sacrcc docume.ma.Sciipuirce ali-
•21T . ::• MD: D.E CURSU.SPIRlT.liALf. ", 218
., quatenus roooralus, conlra illata mortis jacula fidei A . esset, ncquaquam taiita confiislo atque diycrsitas
.ipeique armis .decertavi; in jsia autem, omnj dubi- in rehus cunctis apparcrci; sed iicque iilii discii-
talione et nientis caccitate circunisepttis, si ve} ull.a itiina tanta contingercnl,: talisqrie duliilalio quam
.iii Scriiiluris sacris yeritas sit ac.profectus, vti si roodo patcris niininic imminerei. >
Deus omnipoiens constei, prorsus dubilavi. In aliis, • Ciiiii igilur bujusmotii dcliislonibus liititurhis plus
iiiqiiani, tolerabilis aliquomorio el lemperala ftiil qiiiim credibilc sit impugnarer, cl pfopicr ihauditafa
. ,-impugnalionis causa; in isia auteni talis erun.pehat ipsin.s impugnaiionis qualitatem ulli.fralrunviaperCS
.violeiitia, ut npn soltim. spiriluales, setl eliam cor- jndicare refe.rcr--.(nii.lliimcnim talia possc credere
'..poralcs mci sensus vigore solito dcslituereniiir. Yi- .vclaudire arbitrabar). tunc, solo prosiralus, ct Jirae
debattir eiiini milii iiiterduin ut, quasi obvelalovisu auiaritiidine suspiria longa traheiis, cl vircs aniroi
,et auditii, nil jtixta vires solilas vidcre aul audire cplligcns, cniisi lalem labiis el peclore voccm : «Osi
. po..,e:ri, iiilerimque quasi cujusdam mecum collo- quis es Omiiipoiens, ei si sis iiritlique Pareiis, sicut
quentis, et ore ctiani ajiposito verba meis auribus -etiii librislegiscepissirocmufiis! jam, prccor, oslende
__siisiirraiiiio iiniiiittentis audirera, dicentisque : t Cu.r .qiiis sis et quid quoque possis, eripiens citius roe a
L.bore cassalo tcim diu faiigaris? Ubi esl illa spes periculis imminentibus; nani sufferre magis nequco
prctiosa. quaiii tisque modo relinebas i.n Seriptura? -discrimina ianla. >Ntilla debinc mora; el ablala est
Nomie, omnium mortalium stultissime, casibus pro- ;per D.ei gratiani non solum onmis illa dubilalionis
jiriis poierisprobare quia el Scripturarum testifi- supradiclaa nebula, sed eliam scieiilice luxTanla in
eatip eliolius creaturcc imaginaiio absque ratione -corde raeo emicuit, ul cl nunqtiam poslmodum lalcs
-..constal.-eisine reclore? Nunquid. experiinento iion diibitaiionis niortifera; tenebrassuslinerem, et ea qure
cognoscis quoniani aliud librorum relaiio divino- .iiiiniis anlea cognovi. irilelligere; co-frissero., Gyjus
runi, et aliiid vita moresque probaiitur esse homi- .etiam inleiligeritire graiiairi tanlum per ideiri lempus
riimi? Pulasne tot millia liominuiii errare, qui, ut inihi augebafui', uf non eam facile posscm o.ccullare.
ipse quoque hactenus cernebas, liec observare, sed insiiiictu eniiri quodain incffabiii el feivoreinsolito
nec suscipere curanl doeunienla librorum?.- succensus, aliquam Jautiis divinrc operain pro gratia
Ciimqiie siij.cr. his moestusin cortle meo memora- coliata assumefe inciiabar. Cumqiie eanidem.inteili-
rem srepius quasi iiiierrogaiidoel ohjiciendo.:.. Si ita. genlia?. graliam nec prorsus taeere nec eonvenienli
. cst, inquiens, cur tanta convenienlia est in omnibus r.atione possein perbibere, tfaciare cqepi, quia for*
fcre Scripturis divinitus inspiratis ut rationepari et sitan dictando el.scribeiido fervor insitus. licefet
____ de condi.lpre Deo et .demandatoruin ipsius obser- proferrL :.: - : ;::_,-:;:. ;
jyaiuia eiiiirrcnl? . Yisum est hujiis.modi.verba itefiimJ s. ., :_::_,-: _ - :; :.;:'.';?"
mihi :. e Ideo o CAPUT xiii:
quasi respondendo inspirari utiqiie,
.iusensate, Scripttira, ihqua confidis, de Dei per- Unde cicquomodoiitcitiifuse:dscribenrlitmfiiCrilOlillo, -
Jyria r el (Jo"religtoiieiririUipJici.verba j.rbfeii ; quo-_ qnctscjueconsoliilionesin diiimo 'perceperil...._-...--
eidivir.cis
niam liomines illi qui Scriplurce ejusdem.auclores inspirtiiioiies fervenieichialibiie.
770.ini7exsiileriini^eoiJeih^huitlO^uOeiiairi^iirieiiijjoie^.i~Tl bci tiTqhe-11T0 dri^eccasi olicmrscii beridi" suineiis,
prccsenii homines vivuul, ipsi liinc vixeruiit. JVIotlus cl ea qurc"superius de illusipnediabolica"urofereba.ni,
nuieni vivenrii in lempore prcesenli, sicut tu' qiioqiie et qure adbuc profcrre volo, tie inspiraiionis divina:
scis, constal talis ut Iioiiesie quidem el religiose coiloquio scripsi.iia incipiens : .Quohiain igjlurde-
sali.s,boini.ues loquaniur, aliter vero longe sinl aclus lusioiies diabolicaspeccatoruni liieoruih caush exbf-
corum, sicul scilicct expcdil, cl fragililas inimana tas aique coiilra me suscitalas aliqiiantuluhi protuli,:
.permitlil. Non haecJta esse qnotidie potes probare? coiiscquens profeeto ct raiionabile vldcitir rit etiaiii
Unde paicl et auctores sciipturaruin antiquarum divinreinspiraliohis modos, quibus mens riiea ad re-
rcligiosa qnidem hor.eslaque dicta compostiisse, scd ^pugiiandum instrtiebatur, scribendo aperiain, ne forie
non secuiidum eoniniiiem dicioruin qiialiialem vi- . aliquis, delusioncs easdem bic laiilummodo sciiptcis
Q
. xisse.Tgilur secundum lalem inodum omnes legis et non jiroliinis; coelestis adjiitorii instrunienla ex
.-.divin.TElibros inleliigc conscriptos, ut yidelicct reli- lectione pari agnoscens, aut roe vicloriarii adeptuii),
.giosiiatis ct virtutis sujjerficiem qtiaM.dam exicrius . quse mea niiiiquam est, liiiliinict dejiiitasse arbilre-
babe.aht, inierius yero ralioneni aliam clluielleclum •
tur; seu eliain, quia .niihi dcfuisset proicclio divhia
. exqtiirant; sicul in pluiimis inaxiineque in divinis. in meis, in suis pariler tentationibus idem silii eveii-
codicibus facile reperiuntur sententicc, aliani iii, lii- tiirum vereatur. Cui suspicioni nullum dans locuui,
. lcra, aliam in inielligentia raiionern retinenles. II;ec falcor me conlra diaboli insidias 'onini. niodo pcr
. auiem oiiinia ila esse, uno Pauli aposlo.li.testlinonio graliamtlivinaminstfuctiiin, setl, desidiaiasciviaque
. apjirobo.: Litlera enim, inquit,- occidil; spirittts ati- animi torpeulem, nullo uniijuam certamine clcbito
tetn, i;i est, sensiis, vivificat (II Cor. 111,ii) JSonia.. vcl vigilianim, vel jejuiiii, scu cujusctinque coiitiiien-
satis apeiie per bpsc Aposloli verba doceris quia,..si liae pro viribus datis pngnasse. Nain, ut prretereaiu
. libroruui.dicla sequeris, inaxima peiicula paiieris? collaia scicn.tire liberalis dona, qucccircumspeciioriis
I.dernquo.qii.ede Dei csseiitia intelligendum esl. A!io- insirtinieiiia coiistaiii maxiina, inemini ineTiequen-
quiii si aliqurtpcrsona ycl virtus Dci o.mnipoteniis . tcr, ci ni.ixiiue ciim.jiririium deslralu meo innialu-
<< OTHI.OM _i(._\AClil S r,\i .n.i...-ivn _.=A
litiis exsurgerem boris , mox a quodam quasi A ; vel aliquid allciiiaris, mox , velut ignarus e( inermis,
liiecum surgeiiie niecuinque simiil gradicnic per viclus abibis! Consial ineptus liomo, qui sc scii sub-
ineSabilem moduin niinc incrcpari, inierdum h.iiier dere nenlro, nec paci videlicet neel.ello:paei, quin,
adinoiieri, crebro ciiam humillimo nisu olisecrari cum nulla adcrit piigna, se tanquani validuin el
pro eineiidaiioiie moium et viiiorum, eortiih quidem pfoiiiptum sponle affert ailpiignaniiiim; bello auicm,
in piiinis qure hesieino forsilan die igiiorautcr qiiia, cum primuii) insonuerit clangor piigriro, mox
commillens pro niiiilo tiuxi; luin vero pro eorum dcpositis. armis fugii ad solniia pacis. Quem ergo
qure in quocuiiqtteiempore admisi aiilinepieridendo, saiiclortim Pairum iu Yeleri aui in Kovo Tesla-
vel incaule loquendo, scu jaclando, vel ailnlaiido, roento degenlium lam gratum mihi lamque jirelio-
sive deiralientio, seu eiiam intitilia cogilamlo; po- sum esse unqtiam legisii, ul etim iu iiibiilaiionis ali-
slremo pro emeudalione cujuslibel. vilii quod longe cujiis fornacc noluissem probari? In quibiiscumjiie
jani nnleci perpelralum vix memiiii. igitur libris divinre iegis placeai, !ioc, quodjam dixi,
Ciiniquc hujusmodi inspiraiione et instiiiciu cir- exquire, et invenies procul dubio niibi non in suc.
cumvcntus ecticsiam intrassem, et ;;;!orationis slu- vohiutalc honimes delicalos, sed magis in Iribula-
tliiiiii me sujipliciter inclinasse.in vel prosiravisscm, lione ac perseculione probalos, sempcr placuisse.
Dcusscil quod non iiieniior, videbattir niihi quasi ali- {] I Umle in Evangclio dicilur : Bettli cptiperseciilionein
quis eliam ine deposcercl eodem sludio orandi : ptUiitnliirpropter juslitiam, quoiiiani ipsoritm esi re-
s Sictii, inquiens, libi graium est ut a me rogata con- gnnm ccelorum(Malih. v, 10). Et iteruui evangciica
seqnaris, iia quoque niihi preiiosum constal si lu verba testantu)' : Regntim coilorum vim peililut; et
precibus obedias meis. Nonne ergo lu, quem srepe violenli reipiuitiillud (Mailh. xi, 12). Ilem scriptuin
rogavi ne hoc vel illud viliuro geras, arihuc in illis csl de eodcili : Arcia ct angusla _•:./c.sl qucvcliicilacl
perseveras?_.iiiiqiii,i 11011 adhuc in ie residenl carna- vileiin(Maltli. vu, ii). Hinc eliam Paulus aposiohis
liuin rerunrdcsideria, scrviltilis divinte negligenlia, tlicii : Ncmo coronabiiur, nisi qtti lcgilime cerlave-
jactantire et arroganiire ncc noii vcstiius snpeiihii i/7 (II Tim. n, 5).
sludium, iilius liominis odium quem scis a tc non ( Cum ergo brec et his similia limlla in Scrlpluris
esse odiendum ? dicenle Scriplura : Omtris qui odil sacris scias scripia, qu::re lu, si aliquam viia; peren-
fralrem stiuin, hoinicida esl (I Joan. m, lo). Si enim. nis coroiiam vis percipere, nil liibulaiionis aut roo-
iiie, le frustrapersequens, iniqnusest, quid adie per- lesiicc pro criniinibus saltem commissis cupis susti-
liiiel, til cum similiter persequaris? Noime scis scri- iiere? Aliende ilaque diligenlcr ad ea qu.T-jain di-
piuni : Mihi viudidam, el ego relribiiam, tlicilDomi- cere volo, quoniam legisii laliacrebro. Plurir.i! nam-
tttis (Ront. xii. 19)? Si vero lalis esl ut euin con- ^ que sanciorum non laiiium pro peccalorum emcncla-
vertere possis, eur hoc negligis ? Konne ad hoc uni- tioneseu correclione, quanium propier probationein
'
cuique iugcniuin liberclisque scienlia a Deoprresla- vel perpetuse felicitaiis compensaiioiicin tormenia in
tur, ul alios cedificare moliaiiir? An arbilr.uis ut tc hoc inundo pertulerunt, sictil sanctus Job, Dauiel,
lanliinimodo in alios peccantem velim lolerare, el Isaias, Jeremias in Yeteri, in Kovo autem Tesla-
lion siuiliicr alios in te delinquenles usque ad poe- nicnto onroes pcne inariyrum ciiori lcgtuiur ideo
niteniianiexspeclare? Qtiin poiius atiende quia, sicut magis passi ut, velul auruin in fornaee probalum,
omnittm Crealor Palerque sum nioiialium, iia erga puiiores effecti.tcierna perfruerentur rcquic, qnaai
onines uniiiii paiieniico et paiernitaiis habeo affe- ul pro sceleiibus puniii rcalum persolverenl illaia
ctum. Yos auiem homiiies boc decel omnimodo pro- (liimlaiione. Tu veronihil horum libi meiilo vimli-
videre, ul lanla pietaiis mece devotio vobis valeat caie potcs, ut scilicet magis ad probalionem quam
protlesse. Ubi ergo nunc est palienlia el coiislaiitia, ad peccatorum absolutionem amodo afiligaris. Se;i
iiec noii illa perfectio, qiiaro srepeDeo promisisii, si ad boc tiibulaiiones omnimodas libi opiis est tole-
ille te eripiens a per.iculis immiiienlibus constinicret rare, ne pro reaiibus tttis jclernas pcenas cogaris
in halitti monachico? En Deus effecit qtiotl mens subire,
ttta sa:pe togavil; iti qtioque quare luum lardas per- •J ' i IIoc quoque oportet ul jugiter recordeiis, ipiia
solvere votum? Rogasti eliam libi lalem prrestari plurimi, pro peccaiis iiiulto Ievioribtis quain tua sinl,
loeiim in quo copiain babcres libroriim. Ecce exau- justo Dei judicio, aut lormeiiiis gravibus vel inbone-
dilus es. Ecce libros retines diversum dogma feren- sla membrorum ainissione vix pricseniem viiam re-
ies, in quibtis celeinam poteris cognoscere vitam. dimcrc meruerunl^ seu etiam , quod iniserabilins
Cur rebus variis menlem per inania spargis.et lnimis esl, aut gladiis , aul bestiis, vcl igne, sive aquis
cptalum fesiinas sumere donum? Ad hcoc eliain ro- con.-Uinpli mortem repeniiiiain subierunl. Qure
gare sluduisli ul, quia- le ad toleranda adversa prte- oinnia, licet iiuiliiniodis criuiinibas saqie uieruis-
paratuin el proniplum exisiimasii, aliquam super le ses, non solum pieiale divina prolccius evasisii ;
permillerein venire molestiam lentalionis, per quam veritm eiiam inieiim dona iiirinsque hominis i11-
iiieruisses aliquaienus expurgari a pcccalis. Ecce et genlia , qucc morialibus plurimis suii! denegiua ,
hoc ita exaudivi, ui non seeus iie(]iiissinii tenlaloiis lii, velttt ex meritis aliquibus aeqtiisila,ab aimis pin:-
vota, sed polius juxla vires libi conccssas ab eo faii- rilibus usquc in prcesens sciii|)cr lenuisli. Kumic
jareris, ct lamcn, cum ab bujusmoJi cou:pug;:aiUi_i crgo b;ec lanla rccordalione suiil-digna? Kiuiqitid
'$2f LIBER DE CURSU SPIRrTUALI. "232
ullam in Deuni habes juslrc quaeriirionise causam? A Ingerat, injuslos taiiien verbis onmeni humana; cie-
Scio lilique te eo niajorem pro" Iribulatioiie qua- menlice iisuni excedentibiis consolaluf, dicens :
Ciinque recenti queriinoniam hahere, quo ininiisin Eliatn si dixero juslo : Yiici vival, et confisiis
tempore prreeedenti adversa solilus eras ulla susli- in juslilta sua feceril iniquilalem , otnnes jusii--
iiere. Ideoque coiitra Domini flagelfa, peccatis luis iiw ejus oblivicni trddeniui: Si atitetn dixero impio :
abolendis niriiisiieeessaria, tanio magis modo mur- Morle morieris , et egeril pwniienliain a peccalo suo,
rourare soles, quanlo majori clementia palifeiiliaque feceritque judicium et jusliliain, vila vivel, et non
ille haclenus iniqnilates luas sustinuit oiiines. Sed morielur (IbitL, 13, 14).Tn aliis etiam prophetis in-
liaecesl injusiissitha liominum recompensalio, ui, cuni venitur scriptum quaiita Dei gfatia sil super omnes
a puerilia risque ad senectutem oiimigenis peceato- qui iiivocaiitilltfm. Joel namqu'e""pfopHela dicit:
rurii sordibus involuii mira Dei pietate Siislineanlur, -Gonverthnini adDoniinuin Deum veslrum, quia behi-
etpostea, ne teternis deputenlur• sujipliciis, pro eo- gnus eimisericors est , el prwslabilis super maliiia
rumden peccatorum ablutioiie aliquaieniis affligah- (Joel. ii,.15). Et Ariios pfopheia dicit: Quariie
-tur, nullas ei grates studeant inipendere, vel pro Dominutn, el viviie ' minorcin
(Amos:iv, 5). 3>Jon
exliibila coriipassione,vel pro eihendalioiie. Noli _ quoquefidei alque spei doetriiiahiiii joiia propbeta
eigo miiari qriia milii: plaeel oiimes homines jiro-TB invenies, in quo .commeriioralur benignitas Dei im-
bari : nam nec sibi, nec aliis salis coguiii forent , niensa circa Ninivitas delinquenies.: Eadein ilaque
iiisi eos leiilamenla aliq'ua: certos ac probaios face- rudimenia ac solatia in onmibus sacrse Scriptuice
renl. Quis enim iriiles, nullum praelii periculum ex- libris reperiunlur, sicut et Apostolus lestatur, di-j
pertus, piseliaiidi soCius eril cerlus? Ideoque iiiulii, - ceiis : Omiiis scriplurd diviniltts inspircCa uiilis est
in otio el iii pace intitili uutriti, quamvis fortes ad docetiduin. Ilerii Paulus, inter Innumera Episfola-
se esse credaiit, curii veneriiit ad bellum,-conlinu"o .riira siiarum docriinehta, specialiter qnali cleroeiiiia
Tuga: qurerunl praisidium. Sic etiam lu arbilratus Deus in tribrihtlione vcl tenlaliOne positos Uiealur
es leinet ante leiilalionls ternpus validum ad Oinnla, . jjfofert, dicens : Fidelis Deus, qui non paiieiiir vos
et ccce quam infirmus sis ex leniaiione ajjparet leniari supra id cpiodpoleslis; sed faciet Cutnteiita-
illata. KTinquid adbuc nescis quaiiiura sit KOSC.EREiione provenium , ut possiiis sustinere , illud scilicet
ftoiD sis? Cerle si necduin leritatio aliqua te foftio- proveulum vocans, quod, vaiiis ieritationibus fati-
\reiii, tui tameriie fecil cerfiorem; quia prius-te, gati.sed ad Deiiniclanianiesliberati,discinius qrianta
quod non eras, credidisti validuiri; nunc, veriia.em jieqtiitia sit diaboli nos iriipugiiantis, quaniaque Dei
~ -propria; fragililatis
expertus, agnoscis le infirmtim.::.-.-.;gratia nos.exindeliberantis. 1
- —,lixc est nanique illius agnilio iiifirroitatls, dequa G ( « Sed si de his -omnibus:documeniis, qurejani ex-
ApoSiolus dicit : Yirius-in infirmilate perficilur Scripturis saiictis prolala sunt, aliqiiid difflderes,
(11 Cqr.XII,!.).Igiliir Deo gralias age; quia, quainvis vel quia ex legis umbra, seu quia cx puris homini- .
invitum, te fecit jaln tibi noluiri, et proprice fiagili-- bus srint dicla ,-saltein ea qu;c dicta _uut a Doinino
iatis conscium. '"___'__ _____ : _ _::.:___..__.;._ - Jesu Cliiislq, qui Deus ellionio esl, firmiter credefe
--"'' « Consideraque simril, quia tanto majori dcvolione ' debuisses. Dicil eiiim, Mallliaeoevaiigclisla narraiiie:
ac fide regimini diviho debes amodo obtemperare, Noh vetrivbcarejusios, sed peccalores (Malih.K, 15).
qiianto pluribus experinientis jam probasti onuiia Item, eodem narrante : Yenile, iiiquit, ad ine, omties
"in Deo tiila esse; suflicere nainque libi pro fide alquc qui laboratis et oneraiieslis, ei ego faciennrequiescere
. spe retinenda deberet , quod scepe in Pscihnisla vos (Mailh. xi, 28). Luca eliam peiiiibeiitc, discipu-
lcgis et audis : Quomodo misereiur paler filiorum, ios suos proquadani ratioiieiiiuiiiti iiicrepal, dlceiis :
-'--niisertus-esl Dominus IhnCnlibus se , quoirieim ipse .Nescilis cujus spirilus eslis; Filius liominis itoh
-cognovitfiginentitm nostrum (Psal. cii, 15) ; et ile- venil anhnas perdere, sed salvare (Luc. ix, 56). Item
funi: Fidelis Dominus in oiiinibus verbis sttis , el -- per eurodem evangelistam ait: Gatidiutncrii iu ewio
sanclus inomiiibiis bperibus suis (Psai. cxiiv, 15); super iino peccalore pwnileiilium agente, quam-supr.it
ilcmque : Gtistodil Dominus omties diliijentes se P nonaginta novem .juslis , qui tioii hidigent. pwnilcniia
(Psal. CXLIV , 20). Mullcique Iris similia ef in aliis :(Luc. xv, i0). Joanne quoque perhibeiite, dixit
codicibus invcniiintur scripia, ni in Isaia prophela, discipulis suis : Ameircitnen dico vobis, quia qui
:
qui ex Doniini persona diclt : Coiiveriimhii acl me, verbuiii meiim cttidii, eicredit ei gui misit me, hcibel
::Cisalvi eritis omnes fines terrw (Isa. XLV, 22); el, . vilam wternatii, ci in judichini noii venit, sed iransil
- ilerum ideni prdpbela dicit : Deretinquat impius vidni: a morie in viiam (Joan. v, 2l).'Qu'ia ergo tibi daliiru
"
subih, el viriniquus cogilationes siias, et reverlalur cid!- esl nosse legciido ei mediiandobiijusmodi docn-
"'
Domiiium; el miserebilur ejus, et ad Deuin nosirum, --'.nienta, cur, quccso, nori sufficiiinl tibi pro fidci ti
(pwniainntullus esl ad ignoscehdum (Isa. LV, 7). "Ini spei salulifera; coiislantia? Nuriquid pro'muneie
Ezecbiele qiioque projjbela invenies similia verba ;; parvo, vel siiie causa datcun libi litierafuin scieu-
seiibil eniin : Yivo eejo, dicii Dominus Deus, noloi tiam existiinas? 0 quanii prelii pcnsarenlur islci'
moriem iinpii, sed ut convertatur, et vivat (Ezecli., - apud iniiltos, quce tu pro hihilo depulas! Proinde
_xxxiu, II); ci paulo post proferl senlentiain, quce,, verq, qriia noii soluiii siipia nieinorata scienliseTi-
licci jcsi":s, nc dcs;iiliqiii! 'prsssuniaiil, pavorcini beralis gratia, sedeliam ea qucc ex ingenio iialufali
£23 OTHLONl MONACHIS. .EMMEBAMMi .224
ijisoque usu cororotmis vilce vehit ceiiissima de Deo _A.v, 8,,9). Quid adliuc.oiibiias de ineffabili Dei cle-
prius senliebas, ntiric in obiivioncin el ii: errofem. 'menlia,'et de prsccavcmla diabolicce fraudisasliiiia?
diiclo libi mininie siippcltint pro relineniia intcr Hostis nariiqiie ianti insidias nnllalerius potes eva-
Tenlalionis illaiac molestias firiei speique conslaniia, "dere, nisi firmiie.r credas quia nihil iinpossibile est
libet iilaj meinorare Dei beneficia quae exjieiius es apud Deum, et quoniam salvat omnes speranies ia
in j.uerilia :m, dum hoc, quori, modo licet plurimis euro. Iluic vcro fidel licei tenacissima.diaJioli invi-
•(locumentis instruclus (tilpole in refaie nialtiriori dia te impediat inlicercre, suggerens videlicel cordi
coiisliltiius) ignoras, le olim in aslale puerili satis fuo obtinenda; rcniissioiiis yel salulis difficultatenij
nosse probavcro, .vcl sic.confusus ad.cor rcdeas, et . nec rion j'udicii diyin.iruisterfiateni; iu lamen supra
Dei miscricordise polentirfiqueniiriquamtlifiidaSj quo- diclri Scripturrc sacrte documenla ac pielatis divina;
libel modo afliiclus viclearis, qualicunque leniatione experimenta sub ie.iiaci memoria rejione, ei procul
diabolica inipugneris. Diabolus enini juslo Dei ju- dubio omni diabolica liberaberis delusione. Diabor
dicio fafigaro lc a.d lempiis permitlitur; sed solli- lus enliii nullo modo magis confunditur et conviiir
citudo tua nisibus omnimodis boc debet perpendere, eitur, qiiam cuiii ei a fidtlibus Scriplura saera o!>ji-
ne ille delusione' sriate vaieal subveiiere. i . citiir. Qtfod eliain ex JesuCInisti fesliinonio maiii-
B feslissiine probaiur. Nam, quamvis sibimei maxihia
CAPUT XXW.
Plures ccelesles docirincc , quibus quclor, imbulus verborum scieniia inessel,. tentaiori lamcii cum
ad vinceiidas tolerandasve tentalioncs cxcilalus 'nullis aliis, nisi qure ex sacra pagir.a protuiit, re-
fuit. .- .
spoiidere yohiit dicens : ScripMimesl : Non htsoio
« Quis igiinr ille efat quein tu qnoiidaro, ctim nri- pane vivii hotno, sed in otnni verbo, quod procedit de
per ad scholani pro litteris discendis iradilus esses, ore Dei (Maiih. iv,-_);el jicruin,: Scripitim es!,:
et ssepe, iiiier coxvulos ac scbolasficps residens, Nbn tenlabis Doininum Deum luum (Ibid., .7), " .
ne verberibiis diris casligareris liinuisses, unice pfo « liitcr luec vero.seire le cohveiiil.quoniam pro
(iiscendi faciiilate invocasti, et cxaudivit te? Quem, causis variis tentaiiones diaboli jjerferre proder.il.
qureso, iiinc crcdideras lam piuiii ul le parvuium Piimb, nt illius inceslimabilis m.alilia el .versniia
a yirgularuin plagis defcnderei, tamque poicniem detegatur; deinde, nt uiiiuscujiisqiie boininis len- ,
. ut. capacitaiem eiiam scnsus nec i;on ainpiiorehi tati fragilitas vel conslahlia agnoscatur; acpef hoc,
sci.entire facullaieni concedere libi possei? Roiine fragilis qiiidem. ct lapsus,. ctim conversus: fuerit,
Detirii soluni , creatorem et provisorem iniiveisq- • aiiisin.leiilalione vel fragiliiate qiiaeuuque ad.huc
itim?" Kunqiiid non Tuis Tunc satisfecit precibus, positis coiidoicfe conipatique. sciaf, sicut debeafp
: quamvis tn iiecduiu ai profcrendas orationes since- Petro legitur quia _i.dcirco.iji peccaium fragililaie
ras exisjeres gnarus? Certe, temelipso cohsen- propria urgente cccidissef, ut aliis peccantibus
"liente, nisi forie Oblivionis atit inceroris cau.sa-iin- mlsereri didicissel. Coiislans aulem et perfecius
jiediaris, iesior quia non soltim proemonstratas a ideo in tcntatione probafur, ul cseieris adbtic slailti-
tioctoie, sed eiiani ndndum reseralas lectiones el bus in exeinpliim, el cadenlibus" in veneraiiononi
tanlica tain c.apaci celerique effectu didiceras, ut, .repafalionemque "assuinatur, _s.j_cnt.el beati Jobperr
non parvuni miraculum ctcteris simul discenlibus feclio atque conslanlia . ctinclls csl imilanda riec
exhibe.res. iioii veneranda. llle enimita pro Doiniuo et proprise
< Quoniai.iligilur, adbuc paiyulus el iii scbolis po- carnis iilcera gravissinia, et fiiior.tim iiivisam nior-
titus, taiiiaiii Dei graiiam potemiamque sjepe e'x- lem, iiiiiversceque subslantia; perdilionem susiinuil,
peiius es, cur eiiaro modo , cum viriles annoss iixriris quoque convicia,.ncc non amicorum oppio-
reiinere videaris , crim per dona scicntice plufa nec. bria inveciioriesque pliirimas contempsi!, ulin iiullo
.loii per experinicnla niiilta jiietalis.diviuceiioliiiapo- . Deriin offeiidefei;, sictil de eo Scriplura commemo-
_'liaris, dissjmilia de Deo credis? 0 qtialis vir, qui, ali- ral, diceris : lii Omnibus liis non peccavil Job labiis
qiiantiiluiiiproficiciisin puerili, ailnihiluni lenditfun-. T-V suis, neque slulmin aliquid conlra Deutn loculus est
gensa:!a!cvirili!cum congrueiitior huinaiii profecius, (Jbb ii-2).' Nbnne ergo utiiis exsliiit. tami beati
pido sii-de pueril.i in virilem aiiiinum piofieere, Job leniatio, in qua et ipsius conslaulia et divefsa
de parvis ad niajora conscendere; siciit ct Apostolus; Saiancereserala est malitia? Eademulililalis causa,
. (iicit: Cuin esseiii parvulus, cogilitbam nt parvulus, cadem pielalis cura semper fuit el semper erit Deo
sapiebttm ut parvulus ; qittindo aWciii faclus suin.vii; super omnes quns ienlari pernhtlit, qiiamvis yos,
evacuavi qnw eremi parvuli (1 Goi: XIII, 1.1).Alleiide. bominesj cfficienie diaboli invidia, infidelilale et
Cfgo quanla pielalis divimc experimenta teneas, et at desperatione 'oliciecali inuiilia et impia de Deo ar-
fidei speique conslantia deficere noli; sed recordare. bilremiiii. Relinqiie ig.iitir varium opinionis eiv
jiigiter qiiia scriplum est: Jnstus exfidevivil (Rom.. rorem, el ad susccptam monnsliea. religionis fide
i,17); et : omuia possibilia siint credenli (Marc.. moribiisque congruis lemel jirrejiara professioiiem,
.. _ix, 22).; sed eliHud, quotl bealus.Petnis apostolus3 . Arhilrarisnamque inierdum eaiiidein professio-
atimonel, dicciis : Sbbrii eslote el vigilale, quia ncl- lienr te frustra a.sequi, pro eo seilicei quia IianCet
yersarius vesler diabohis lanqueim leo rucjicnscire.uil, siiie consiiio omniuin affinium parenlamque tuoruiii,
quwrcns eiuemdcvorcl, rcsislitc•forlcs inftil'e:xI.Pcii: ci absqiio cohsideraiione fragilis ac lubficcc mtctlis
265' LiB. Dt COftSU SPIRITUALL 22G
-i.mmaluraeqiiead iantum sluJium aggrcssus fueris; .:i longiori paliciiUa riaclehus a me es suppoiialus,'
sed quani facile dubilalioriem talem cvadere valeas lanio difficiliorem conversibnis viam susiiriere debes.
oportel iit ailendas. Et primo quidem de coiisrlio, ftcio nainque in juventute difficiilimam esse ciijusli-
debinc de creleris aliqua promere cupio. Coiisiliuro bet co-ivefsionem. Sed et te convenit scire quanr
rianiqueiii boho et in malo poieslfieri: sed ubi fit difficile, qriain laboriosum niihi quodammodo erat
ih bono, boc esl proptcr utililatem aninia. seii cof- per illortun scandala qui per ie depravati surit;
poris, bmni modo esl amplectenrium;. ubi vero in qiiodlu, jilurimis in ulroqtie.liomine laurealus bene-
riialo, hoc esl propler carnalia solummodo vola im- Ticii-i peiie omne tenipus pra.'teriiuin consumpsisli
jfienda velcominodahiijus Vitcenoxia acqiiirenda, non ih fiagitiis. Finitis igilui solulionibus qrias', pro
solum fugiendum, sed eiiain deiestandurii est. Unde' rebus quibusdam in quibus dubitando laborabas,
Psalmista ulriusque qtialiialem insinuaiis, postquani jiroluli, nunquid adliuc, oamalb.r tlubitationis lolius,
iVixii:Dbminus dissipat consiiittgeniiuni,reprobdidu- aliquitl ceiiiira et defiiiituni probntione ulla acce-
iem cogitaiiones popiilorum, el reprobai consilia priii- pisti? An iguoras quoniaiu1 docuihenla tanta, qua-
_cipum,stiitim subjunxit, dicens .GoiisiiniinauiemDo- cuiiquerationeyeiroedilaiioiie concepta, nequaquani'
minimahel ih wlernum (PsaL xxxy, I0,TT). Ilem de adeplus es frustra? Ideoqiie in eorumdein dOcumen-'
boiioin ParabolisSaloniOnis sapienlia fatur i-Ego ha- II i lofum cognilione slabilem mciiiis reiiue. intenlio-
biloin consiiio(Prov: vm, 12). Ilursum ineodehTSalq-.- _ nem, et per bcec prcepara animum turim ad fenla- 1
inonislibro de coiisilii boni qualilaie dicilur: -Audi lionem. Nam quanioinajori inspirationis diviria-
consiliumjCl siiscipe clisciplinam(Proi: xix,20).; Gunr gTatia j'am prssmonitus instfuclusque eris, lanlo
enim prosiiiiliilur : midi consHiuin, acnitfx subjiin-' vulidibrciii ieniaiiaiiis roolesiiam. patieris. Iierum
gilur: el suscipe- disciplinam, pafet profecto quia atque iieriim eadem repeleiis admoneo, nc forle
hoc esl verum recfumque consilium suscipere disci-. inier cos deputeris qui, ut scrijimm -esl,--fldlempus,
ptinain. Sei.l ut vulgari eiiam-inore de consilii qua- credunl, cl in lemporetenialioiiis recedunl (Luc. vm,
litate disputerous, iiunquid lii semper amicGruni, 15). Mirari itatjuc i_oli-'si quid passurus sis-i.ovi,
vel parenlum consilia qtiaesivisii,'quarido aliq.ua fia. veruinlanieirpp-escio quanlainfirmitaie et ambigui-
giiia perpctrare yoltiisti ? Yeritusiie- ergo cs liinc tate inlcr novas ienlationis ihtflestias dissolvaris,-
ideo Deuirooffendere, qiiia lalia: sine consilio sole- aibiiratus scilicel ine ipsum, Deuin omnipoteiiteni,.
bas facere? Ecce vides quam siijjerfiuum sil le ex- Oiuniiio non" Csse, el hcecomnia, qua?tie ine perce-
'
hoc arbilrari Deiim offendisse quod sineconsilio pisli, ajj.ud te.quasi somnia videfi. Rccede ergo,.
; amicprum iiiililatem tractares anim;ei:quaiidb_qui-' :recede,_miser, ab hac demeniia, quia, sicul scepis^;
dein pro explenda carnis niigaciiale nulluiri con. sinie iibi jjalefactum. est, tielusione circumvallai'is
silium requireiis minus offendere pulasii. diabolica. Ailcritle, o caplive, ne ttt sis ille, de quo
< Quodatiiem propterca.aniino srepius nrilauli in- dicit Psalroisla : Dixii hisipiens in corde suo: Non est
fcedis^ qriia, in .fefvoreijuyeriili iimnatuiaque adhuei ..: Jleiis (Psal..xi, l)._Di'abohis quijipe, saiisagnoscens
selale posilus, tam difficilem monaslica: viice religio-' tiniversos confiigieiites ad me veniani pfbmereri
rnein; quasi "iiicousiderata hiboris Tanti^difficuHate _rpbsse7bmnigehis dehisionlbus"TeTfahTteosabipsliis ""
assumpsisii,- scias procul dubio iilhil aliud essenisi adilu venioe, boc esi a iide, immiliens videlicet
. causam delusionis diaboiicre. Quia sicul expedit fraude solita liiljusinodi cogilationes : ut aut indi-
pninibus ad me conversis, el, ut tu quoque rogasli,' gcium mihi videairif sceleralos quosque justific;.re ;:
diabolus juste permiliitur te-teulando faligare, si- seu austerilaicm lantam lailii iiiesse qtiam liullusi
. quidein lam in juvenili-quairi in' provecliori rciale hoii-Opeccator, etiamsi pro poenitentia seiupercasti-
dcbereet posse ad yiain nicliorem converii leslan- geiur, valeat niiHorafc; sive ul de juslonira feiri-
S»r .ctexempla miillorum cl librorum pagi.nccsa-- butiune perpetua et de impiorum- pcrenni dabitenf
crofuin. Dicit cni.rii Ecclcsiasles : Memetito Creato- pa;na; vel eliam judicia blaspberoare audcaul mea.;
ris lui iii eliebtisjiivenluiis iuw. (Eccle, xu. I). liem r^-seu ut Scripluiae sacra; dicta ihlcntione subveiiant
; in libro Jesu; filii Sirach icgilur : Non lardes con- sinislra ; au extrcniuih vero, nl, sicut tn qiioque
verli ad Dominuin, el ne clijferasde'dicindiim (Ec- riiodo deliisus privaris, de tciiissimn stibslantirc incas.
'_ cii. v, 8); in eodein quoquelibro scriplum inveni- juivenlur agniiione. i .. '
iur : Quw in juventule ttia twncongregasli, quoinodo-
;. CAPUT xxiy. ; ;.
,inveir.esea injcneclule lua?(Eccli. xxv, 5.) llinc el
Ciii' JDCKS ontncm creaturam rcuioiiiilem lenlari per-:
Propbela -.^Puer vel pcccaior cenlutn annorum maie- niueril, el efuania lum Veleiis, itini Novi Tesia-
dicius erii (ha. LXV,-20). Ad lisec eiiam, rogo, cui- menli patres perlulerhil, anlcquam in urceni perfe-
. vahdior prsestanliorque rr.las inagis cbngruit ser- clionis evdderehl. -.•.,-- :
vire, Tieoan diabolo? Nuuqiiid,; pritisqriam vires de- t Setl, quia insipientiain anhni tui buc usque pfae
feceriiit.corporis, riullus homo viam debet arripere mOrtalibus roultissuslinui adnioiieiido etinstruendo,.
.p.crft.eiionis? -'•' cur eiiarii taiia permitlam contingere, aliquatenus le
... . -EsteLali.. causasuper molcslia passionum lua-- volo. insifiiere. Nunqnid iguo.ras angelos et arclian-
, runi iractanda,-.quam decet iit ineiiie piupendas gelos, omnesqtie coeficolas, qtii longe siibliniiores'
uilima. Nam qtianto majoribus beneficiis dhalus, et nalura conslani humana, in eo volunlaii; su:r afbl-
22.7 OTHLONiMONACHlS. EMMERAMMl 228
trio reliclos, ul sive mecum, sive cum principe dia-. A <Cum igilur hacralioeinalionc agnoscas nonsolum
boiovellent, permanerent ? Sic quippe oporluil eos cuindem prinium hominem singnlari comiitionis
probari, ut et quid in me et qnid in se esseiil pos- humana}.priin._tu sapienliaque laureatum, sed eiiam.
set denudari. Unde, CUIYIprobati quidam sine me omnes coelicolas,quoruni excelleniire creaiura nulla
nihil esse, alii vero in se aliquid esse et possccrede- comparaiur, absque probalionc congrua uon posse.
rCnt, hi, qui in nie sunm lanlummodo esse decer- miliimet firmiler inba;i'ere, nec non sui mcique
nelianl, eieclione ct felicilaie perpettia videbantur differeiiliam pervidere : quem deinceps liominum
digtti; illi autem, qui se viribus propriis commen- cceteroriim, a priini hominisprudcnlia insila aliquid:
dabanl, ut palefieret quid siue me possent, irreme- dislaniium, arbiiraris csse lam perfecluni, ul, sine
diabiii judicio suiit puniii, sicut in Epislola beati leniatione, mere magnificenlice suasque fragilitatis
Pelri aposloli legiiur : Deus, inquil, aiicjelispcccan- ceiium capere possit experiineiilum ?
libus ii(m pepercii (11 Pen: n, i). Et in Ejiistola e Quod si leiitaliouis insolita; niulestias super. te
Jrida: : Angelos qui non servaverunt suum principa- irrnisse caiisaris, aliende--quoquc quia iu pene
tmi, seil reliquerum suuin clomicilitim, in jttdicium insolilo more graliam mea.m hiicusqiie magis quam
diei maejni wtcrnis vinculis reservabil (Jud. vi). alii plures adcpliissis.cNoniie libi insolituni videiiir,
«Nota quoque et illud,quia,si iidem angcli inexor- R 1 a pueriila usqne in praesens omnimodis te scelcribtis
dio crcalionis sure ita jirobati non esscnl, licel na-. ihiplicatiim,iioil solum posnas condignas evasissc,
tura proeclarissima pollerenl, per se lamen aliqnid sedetiam, quasi vice versa, bxc quce mullis dcncgala
posse existimanles, lanlo nequius quandoque super- sunl- religiosis, el (quod non absque adniiiaiione
biendo cadercnf, qttauto jam diulius se viribus pro- inagna pensari valel) cum labore magno exqirireuii-
priis stelisse crederenl; et in hiijusmodi dilatione bus, ea nisu facillimo dona pietaiis niece ingcinia
non laii-um angelicrc, sed eliam human;c damna percepisse ? KecOrdarc, qu;cso, quid tu absque la-.
everiirenl riaturoe. Quia, cum districlio diviiiaangelis bore soliio bactenus beneficiorum, et quid creieri
snperbientibns iniuilio ininime resislerel, liiiniaria plures mei Clecli experirenlur angusliartiin, piius-
profecio superbia, impunitatis lanloe causa niagis ac qiiani pacem vel requieni ullam hon dico fuluras
niagis Deum coniemnens, graviori deinuiii judicio sed pf-esentis vit_e obtinerenl, quamvis nonnuili iii-
prosternenda caderel. Quamobrem quid vcl ange-. ter beiicficia demuni sibimel collala aCQiclionesva-
lica vel liuinana nalura per. se jiossil inox in utfius- rias perferrent. .
(|uc inilio.apparere oportuii, ut eorum castis non <Et ut ba;c apertius tuo innotescanl animo, quos^
lam sibi crcicrisque viderelur detrimenluin quam dam qui bujusmodi vitam ducebaiit, lam in Yeieii
^1
doctrina; exenipluin ; et eo foriius postinodiuii sla- quani inNovo Teslamcnio,pernomiua recilare cupio.
reni miliique tenacius inhocrerent, quo inajori expe- Scisne quanlos labores ei iribulationes Jacob jia-
limenlo per semci nil posse didiscissent. Crcterum triarcha pertiilerit, priusquam ullani bcnetliciionis
lii angcli, qui, arbitrii libeiiate dala probali, a con- perceptce a palre srio Isaac graliam proinereii po-
sorfio . subjccliqnis me_e sponle discesserunt, ideo tuerit? Nam, ut Genesis liber leslatur, oderai se.npcr
veuirc reinedittm non inerucrunt, quoniarii.exirin.se-.' Esau Jacob pro bencdiclione qua beriedixerat ei
cusimlla rerum necessilale, nulla intrihsecusiialura; paler: ideoque, roatre suadeiite, ideni Jacob propier
sure ad.hoc coacti snnt irabecillitale, sed vilio lan- fra.lris mettim profectus est-ih exsilium, tibi avun-
luromodo sujjerbice cx ipsa libertalis clarilallsque culo SIIOqualuordecim annos"serviens ignobllis pe.r-
stice exccllentia inflati, polenlia; meoe prccsumcbanL sonce sortitus est negotium. Postea vero, cum reii-
resistere.IIomo atitem primus, licet sapienlia multi-. rel.ad pairiam, iiitaiUum adhuc fratris expavil iraiji,
plici el conditione spirituali ita esset adornafus ul ul, pro reconcilialione nuulios prseiiiiilens, non so-
dicefetiir ad imagineni et siiniliiudinem Dei facttis, lum jam fratrem, sed et dominum appellarel, di-
quiaiameiiconiposiltis eral ex cafne lulea, et.dia- cer.s: Sic loquimini dominb tneo Esau. lleec dicit
boli prrevenlus seductione tilque astulia, pro prrcce- , [raler tuus .' Milco liunc legalioitem ad dOininuin
pli mei. transgressione veniam meru.il; ea tamen nteum:, ttl itiveiiiani graliam in conspeclu luo (Geii.
ralioneul, ejeclus de paradiso voluplatis, operarc.tur xxxii, 4). Cuiii auiem adveiiienieiii fratrem procul
terram de qua stimplus esl, et in sudore vesccritur vidissel, pr;e limorc iir iCnam catlens, sepiies ado-
pane. Quod scilicet et juxla lilleram de corporali, ravit donec aiipropinquaret. Yidesne ergo quanlas
ul ea qure in boc exsilio corpori essenl necessaria, a_niciioi.es illc laiilus vir suslinuerit, aniequam
cura excoleret varia; el de splriluali paue, id est gaudia aliqua benedictionis promiss;e giistaverit?
Chrislo, poieslinlelligi, ul cui prius facillimoliljeri Ac si gustavil maglnis fnnor h_ecsripeiavit. Eadeiri
arbilrii nisu iuhaerere, et in quo onmia habere j:os- quoque ile filio suo Josepb proferri licet, qiiem cum
scl, ad eum poslmodum lapsus cum sudore riiaximo per soinnia palefacla fraires sui iiiagiiiim quenidani
poeiiilentia; redirel, atquc. cjusdem arbitrii iiigenii- sibique pra;pOnendumarbilrafenltir, mox, oblili lo-
quevires, quas ante transgressionem absque sensus lius fraternilatis, conira euni oniuimodo siiccensi
lorpore ad cuncla boiiiiatjs jura relinueial, postca, sun! invjriia, adeoui, vix ab illius inlerfeclione sese
carnis ftagiliiale prcepedieiite,;cum laborc gravi ob- cohibeiites, veiiuiidafeni euraisini.elilis : a quibtis
iincret.. :. : :. ,..,., ..;-, -. ;':-;: Iranslatus in -rEgypiiinij lanlain ibiclciiiconlrilioncii..
"21* LIB. DE CUI.SU SPIRITUALL 230
•pfessurariiqiie sustimilt, iii, sicut de co Psalmisiai A mitarentiir jugiter corpore ac menle (ideii, inani •
coniiueinoral, ferrum perlransirel atriiiiatn ejus, do- feslum est tamcn eosdera pro rerum suarum diinis
hec venirel verbiim ejus (Psal. civ, 18), id est, ante- sione, nec non pro humance fragiliialis occasione
tjuam perciperei proedeslina.am el revelatam potesta-- diutius a diaholo tentari ac faligari, maxime cum
ieiri, quam non soliim super onroi jEgypio, sed1 el ipse Dominus teiitalioncs ejns volncrit paii.
"etiaiii super cunclis fratribus suis ad se pro inopiai Unde ad eosdem apb.stolps dicit: Vos esiisqui pCr-
'confngieiitibus possessurus erat. nieinsislis ntcctim in tehtalionibus tneis (Luc. xxn,
' <Similia eliam iriveriire yales de illo prascipuo viro> 28). Pireterea liibulatioiie premcbaiiiur maxima,
Moyse, ei famulo meo David, el de saucto Danicie,, ciim ipsum Dqminum, in quo .omnem spem suam
qui omnes, licet disparibus inodis, ante et posl su-- ponebanl, comprebendi ab Iiominibiis pravissimis,
sceptam digriiialein tfibulaiiones periculaque ma- elflagellari rooneque turpissinia condemnari vide-
Xima pertiilerunl. Tales eliamviri mrilti inveniuntur• banl. Huic autem tribulaiioni successit el altera,
iri'Yeteri, sed niulto plures in Testamenlo Novo quii quia scilicet propier iniisiiaiairi sihique invisam
imilo raajora passi siini discrimina, quanio non j'ami taiili-llagistri passionem, iicei arginrieniisinultis
"
prcesenlia rilla, sed tanlumniodo futura et oeternai paiefaclani, vix ejus cfedebant resurfeciioiiem.
(iesiderabanl proetnia, Illi namque qui ante legemi B Imer brec (jubque nihilomiuus persecuiioile ac roetu
vel subiege religiose vixSrurit, licetjusli sanctiquei Jiidceorumafficiebahtur, Taiilisigiliir iribuIaiiOiiibus
esseiil,inagis tanien ab aliisqnama semetipsis illa- aposloli surit "afflicii nec non prohali,- priusquam
las Tribulaliones suslinuerunl. Isti autein quibusi inillo, quo ponendi eiiiril, Tbiius Ecclesiae furida-
exortus cst ierus juslilioe sol, id est Ctiristus", quii menlo collocareriliir, priusquam "rillum laboiis sui
(Jixil : St cptis vult posl m'e veiiire, abncget seniel- fructuiii velpoleslalein iii animabiis liicrandis iiie-
ipsitm, cl lollal crucem suatn, et sequalur nie (Maith,; fuissent adipisei. Sed his generaJiter de aposlolis -
xvi. 2i); el iieriinv: Qui amat animam suam, perdet! omnibus prolalis, nunc libet de aliqub illofuin cccte-
cum (Joan. XII, 25), bujusmodi rudimenlis inciialii rofuinque Palrum specialiler exempli gratia meri-
semeiipsos offcrebanl lortOribiis; et, si torlor aliiis: lionem facefe, quid unusquisque eoruiriiribulatioiiis
defiiisset, sese cuni vitiis el concupisceniiis semper et anguslice anle vel post percepiatn spiritualls
cruciligebanl. Ideoque non facile terrenain sorliti giaiiae sublimilalem pertuleril, ul, cum lam procci-
sirot digriitaiein, sed jiigiter iiitendebaul ad spiritua^ puos Patresiiinuiueris liibulalionibus afflicios agno-
lcin; videlicei[ut]ipsl semet coiitra diabolicas lenlalio- veris, insolitam magis graliam qriam iriolcsliam
__liesfoiiiler inunirenl,:aliosqu.e exemjjlis suis erudi- ullitis tentationis liaclenus esse tibi collalam pro-
.feiii.' Verumtainen, priusquarii paSsionum propria- C bare possis.
ium vjcloria et paee fruerentuf vel aliquibus regen- _ Ailendeergo ad sariclum Paulura aposlolum, et
dis proeponereritur, plufima pertulerunt pericula, considera quOl perpessusfucril genera persecutio-
_7mi)liaIraiisierriril tempora. Quidameliam, in spiri. "nuni. Nam, siCtitiii libfo AciU.uihaposlolorum et 5n _
tiiali dignilate jaiii eonsliluli, proelef afiliciiones spon- ipsius Epislolis valei agnosci, posiquam Cbrislo Jesii'
~iaiTeas, cegiiiiidifiisvef'pefseCuiionis vafise"flagella" vocanie ad conversibhcrii veiilt,' hunquahi fere siiie'"""
ob humililatis cuslO:li..m a iiie iransnrissa usqtie ad adversaiilium persequenliumque pcriculis exslitil.
Tirieinvilje prrcsenlis sunl passi. Quamvis ergo liu- Ejus quoque collegam in perseeuiionum dunlaxai
jiismOdi viros inhiimefabiles, ut siipradicttim est,in hrimerosilale Athanasium, Aiexandrihre Ecciesice
Testainenlo Novo possis inveiiire, aliquos tamen prccsu!eni,:ac-ip-. Qui, siculin Hisloria ecclesiaslica
exempli graiia iiomiriare volo, ui, euiii hos in lesii- legitur, mox post susceptam praisulatus digiiitateni
inonium assumpsero, catbolica fidei defensioiie laborans, immeiisis
' ' " "facil.ius agnoscas qualilalem pro
ccelerortiin. ; h_erelicofum persequeniium insitliis pene usqiie ad"
< In primis itaque aposlolos Domini Jesu Chrisli vilce sucefinem afficiebatur. Sic quij.pc de eo Hisioria
atfende qiiid labofaverint, quid peiiiileririt ante-, n ecclesiasiica referl: Ilujus,inqiiii, tanll in Ecclesia
quam aliqueni laboris sui fruclum, anlequam subli- pro fidei integritale agones fuerunt, ui elittm de Itoc
inilalis -percipiendaj graduni, non dico in fiiiura, sed diciitin esse videaiur quotl scitptum esl : _ Ego enhii
iii pra:seiitiTanluin yila, ubi ECclesibeuniversre prrc- oslcmiam ei quanla eunt opor.eal pali pro liomihe
fefendi erant, possederint. Dicit enim, ul evaiigelica meo (Act. ix, 16). » ln liujus namqite perseculione
verba lesiaiitur, ipse primus apostoloruni Sin.on universiis conjuravil orbis, el coininoli stinl-principes
Petiiis ad Jesum : Ecce nos reliquimus omnia el se- terrm; genies, retjita, exercitiis convenerun! adversm
cuii sunius te, quiclerejo eril nobis? (Mtttlh, xix, 27.) eum. llle aulein divinum illud conservabal eloepiinni,
Quid auierii inTiis verbis, ubi beatus Peirus se siios- diceiis.: < Si Consislant advcrsiiinme Ccislra,tion linic-
(jiie coaposlolos bmnia reliquisse dicil, inielligeii-- bil cor meuiii; si ihsiirgal prwlimtt, in hoc etjo sf.e-
fUim piitasi hisi, qriod maxiinx difiicultatis esl, rabq(Pstil.x\\i,Z). >Isti igitur duo viri in exempluffl
parentes, propinqrios, dulcia mairimohii jtira, fiMos, humaiice persecritionis sii-ficiani libi, ul non solrim'
proedia, donios, posiiemo"voluhtatem jirqpriain oni- iiiliil insoliium, iiiiiil inaudiiuro le aliqiiando al>
niaque carriis desideria? Quamobreni' licet iideiri bomine quoquaro peilulisse arbilreris, setl nec par-
spostoli relictis umnibus stiis Dominum Jesiim co- lieulaci nhiimiarii caruni persccuiioiiiiin qiias alii
231 OTHLONI MONACHiS. EMMERAMMI £55
jieiiuierunl le passum ess.e noveris. Tu eiiim pro .\ flairinfaii ui labores maxunos pro consequenda vii;c
eo quod aliqiianluhim adversiialis et persecutionis spiritualis purilate sustinerent, cur libi, qtii parvus
jnius in sa;ci)!o consliliilus j.crlnlisii, et niinc in adhuc dona adeptus es ingcnlia, videlur grave iri-
inonastciio positus parvissimis tenlalioniim sliinulis, hiilatioiiero saiiem aliquain pro puritate eadem tole-
quibus cliam Cliristianus oiniiis probandus crit, rarc? Dic, rogo, quis tibi videris, ul-.nec pro sub-
fatigaris, niajoribus quam alii perseculiomini lenla- sitliis proeseniibus,- nec pro luiura ei pefcniii mer.
tioiiunique peiiculis aliliclura le frcquenler arbi- cede molestiaro ullam peiferre velis? Quid ergo
traris. Sed bcec longe aliler quam tibi videanlur olim, cum in schola positus csses, pro capaciiaie
invenies, si verilalem considcres. Nam quod in pcr- magna discCndilaborasti? Quod deiiule, in soeculari
seculionibns violcniia humana illalis nil simile aliis vila posiius, babuisli siudium, ut ejus inanein no-
pluribus peiiuleris, jain satis deiuonslraluiu est xiumque cvadcres luxiim? Quitl .cliam ntinc, cum atl
exemjilis. roonaslerium vcnires, jejunando, vigilando, orando,
< Deinrie vero opoiict considerare quaiitiiin aliis seu in, qualictinqtie discipliua regulari insisieiido,
in affliclione carnis ct in onini conlemplii viise plus aliis laboras, ul el pro prceieriiis criiiiinibus
hnjns sponle luboranlibus succunibas. Altenilc ila- consequaris veniam, et de fuluris babeas cautelam?
que iii duos vc.iierandos Patres el spirilualis vitse ;[} Denique qui piicleriia rite.eniendare ei fuiura roala
(ioctores, sanctum videlicel Ahlonium ac bealum cupit deviiare, n.ecesse esl ul in v.giliis, j'ejuniis et
Bencdiclum, quoriim lanlo facilius poles recordari, oraiionibus, nec non in aliis bonis operibiis carneni
quanio magis cx iectione assidua libi.sunt noti, sludeal cdomarc. Scd lamen,;quaiitum conversionis
lllorum ergo Y.ilain Jegens cito poles cognosccre novitas et; Iaboris lui perniiuit exiguitas,. curam
qnanlam uieique pertulerit aflliclioiiem. pro Dei assiduam libi inesse pro his omnibus asseqtiendis ;
amore; quam devole in primis, cuni adhuc juvcnilis non denego. Unde et ego eadehi pieia.is meoebene^
essent aialis, mundana reliquerint omnia; tjuanlas ficia, quochacie.ius libimet exhibui, ainodo non au-
deinde diaboli sustiiiucrinl insiriias et tenlaiiicnia, feram a.le; iu taiitiim viriliter age, el ccmforUlur
Unus nanique eorum, id est bcatus An.loni.us,a quo ccr luum, et susline Domiiitiin (Psal. xvi, i.4)_._
etiam.omnis fere cxoiia esl eremiiarum ct cceno-. t Adbtic reslat nffliciio el lenlatio una, id est
Mtarum inslituiio., tanla.conversalionis sanclilate passio concupisccntire canialis diuturna, in qua
poliere. cospit ut ex hoc aniiquus hostis, invijioc quia te specialiler vcxalum esse credis, idcoque iu
facihusomniniodis aecensus, non solum spiii.lualir hac assuinenda sunt aliquorum Pairtim exeropla,nt
biis et invisibilibus cuni.iinpngnar.ct. insidiis, vcrum in cceteris.Ssd lfpc i.n.primis pjensandu.mcsi, quia is
etiam corporalibus atque aperiis afiicercl jilagis. '2 qui nunquam,el [illc]qui socpiuscarniscorrtiplioiiem
Sed el aller, nihiloinihus Dei graiia repletus, niaxima expertus esl, nulla possunt colluclatione" coccquari.
sa .ctilalis.suce inoiiimenla tam scriplis quam nio. Quanivis eiiim ulrique iinpughatione gravi .aillignn-
ribus reliquit. Quid .multa?, Quidquid affliclionis, tur, is tanien qui hujusmodi viiio, fragiliialehumana,
•quidquid consiai laboris in vigiliis ei in jejmriisj deviclus, sccpe siiccubuil,:ianlo longiora el gfaviora
. vel in solitudinis horrore etin yesliinenii abjeclionc, passioiiura carnalium certainina jure susiiiiebii,
•seti iii desideriorum carnalium devincenda pasr ijuiinlo frequenlius eisdcm passionibus conseiitiens
sione, vel ,in omnigeiiis insidioe diobolicce dolis siir seir.ct subjecit. llac igiiur re consitlerala aiiqtios
.perandis;, eosd.eiu.invenies.diu lolcrassc, anlcquam jam uiriusquequaiiiatis homines ex Scripiiira saera .
ad arcem peifeclionis, q.iia pliiiimis prrEfercndi probatos atl exemp.lum assume, nt, perspecia alio-
cran.l, pervcnirciil. Hcec igilur., .quceso, .diligenicr runi tentaiione atque labore, facilius jinjingnatioiiis'
aniiuadveiie, el lant.as Palriim praenomiiiaiofiini et iaboris tui quantilalem aguoscas. Et •pr.iinuiii
aiQiciioneS:ad (uas, quas tu interdum iiisolilas ar quidcro illi qui pro caslilatis iniimre persevcranlia,
bitraris, confer tribulalioiies; cl tunc pi:ocul dubio (Jeinde vero bi qtii pro corrup;ioi!is;iuxunos_eque
cognosccs quia paryi firint quos :inoilo vel tinqtiam vilce_ptcnilentia agenda cerlaverunl.propoiian.liir.;-
Siciit ergo Dialogorum iiber narrai, sancitis Equir.
iierltilisii dojores, quamyis iidcm Patrcs nullatcnus, P
sicut lu, pro criminuni capitalium poeniienlia incie-! lius, cuui.i.i!jiiveniutis suceloaqiore.niroio carnahiim
rentur affligi. > desiderioriim cciiamine fuisset faligatus, ipsis siite
CAPUT XXV. lcniatioiiis angusliis ad oralionis sludium solertior
Waria ienleilorum, -prwsertiin a spirilu liixurice, esl faclus. Curoque hac in re ab. omuipoteiite Deo
-exempla. Quiinla hnmiliaiidi twsnecessilas sil, elc. reniedium coniinuis precibus qurcrerei, nocie qua-
« Proeierea libi in a;tatc priinccya inulto majora dam assislenle angelo eiinucbizari sc vidit. Ecce
<{iiaro illis luimani solalii adjumenta, miilioquc qtiaiituiii.sanclus isle laboravit, qui qiianio magis
phira quain.illis impensa sunt a me oxferioiis -hp- inipugnabattir, lunto suidiosius oravit lie viucerelur.
ciinis solalia, quibus jure inciialus, fide atque. c.1:1collationibus quoquc Palrum de quodam ab-
•deTOlionc-magn.apropcrare dcbuisses ad oblinendam bate eximio, nomine Sereno, legilur quia, cum pro
Jiominis interioris piiiilatcin, qute non -iiis.iper inierria corporis et animoe casiitaie iioclurnis diur-
inagnam caniis acquiritur affliclioiiem. Si cniiii,. tiisijuc prccibns, jejiiniis eiirun aG vigiliis infaligabi-
ill, ueneiiciis parvis prjiniu.is adjuti, ita ..su.ni ih-: liler insisieici, advenieiis ad cuin in yisioiie .no.
$%l LIB. DE CUT.SO SPIIUTUALf. 234
cturna angslusDominl ejusque velutaperiens uterum,. A < Quid ergo tibi in hujnsmodi impugnalione vide-
•quamdam ignilam carnis slrumam de cjus visceri- tur? Nunquid, quia te supra niullos occuitis ac ma-
bus avellens atqtie projiciens suisque omnia, ut fue- nifeslis tribulaiionibus opjjressum csse srejrius resti-
rant, locls inlestina resliluens:Ecce,inquit,ineenliva mabas , lale aliquid unquam passus eras? Quluimo
carnis lucs ahscissa sunt, el oblinuisse te noveris longe minoribus subjacebas tentationiiius. Sed licet
hodierna die perpeluam corporis puritatein, quam exemplo salis boc sis viclus ab uno, pro eo lamen
fideliter poposcisli. Ecce vides quanlos sil passus ct quodin occuliis et spiriiualibus lentalionibiis maxi-
• isle labores. Quapropler ril nemo excusalionem vcl me te vexatum arbilraris, aliud, in quo spiriitialis
diffideiiliam habeat ea quoe fideliter poscilimpetrare tanlum iinpugnatio declaratur,'profcrre libel. exem-
iion posse, qriod utTique constanter pelierunl asse- plum. Legitur namque de sancta Maria _£gyptiaca
_qui,merueruiii. Et ut hujusmodi exempla iion solum quoniam inter coetera, qua; Zosimre abbali de vilrc
in forliori, sed etiam in sexu habeas inferiori, in eonversionisqiic suas qualitale reftrebal, dixit :
¥ila Palrum nairalur quoniaiii abbaiissa quacdam Urede mihi, aliba_,deccin el seplem aimis feris et
sancia, nomine Sara, tredecim annis forlilcr a for- . irralionabiiibus luetabar desideriis. Et post pauca :
_iicalionis docmoncsit impugnat.ij el nunqiiam.rcga- . Cogitaiiones aulem , quce ad fornicationem iterum
verit ul discederet ab ea hujusmodi pugna, sed hoc B ! conipellebanl mc, quomodo libi enarrarc possum?
soluiri dixeri t: 0a mihi foriitudinem, Deus. Ecce Ddes Ignis inlus infelix corpus meum nimiiis succcnde-
qualisel quaiilus amof pietalisJ Ecce quid uterque bat, et roe per omnia exurebat et ad desiderium
sexus laboravefit pro virtute castitalisl Deijuorusn commistionis trahehat. Dum ergo talis ascendcrei
omniurii puritaiis consianiia sicul proeril es effeclus, cqgiiatio, prosternebam me in terram, et lacrymis
ita etiani eoruni laborem et iihpugiiationcm nunquam cam infundens, ipsaro mihi veraciter astare sjjera-
fucras expcrtus. Quamobrem, quia perfectorum, ct - ham, quoeme Tidejusserat, id-est sanctissiniam Dei
hi caslitale pcrseveranlium omni modo discrcpas Genilricem, et sic per decem el septem annorum
triefitis alque labori, videamus si vel eorum, quorunl curricuhim periculis, ut dixi, luctabar,' Ecce vides
impudicllioe el irreligiosilatis minus discrcpare vi- quanlum non soltim virilis, sed etiam femincus sexus
deris, Tribulalioui qtioquc ei impugnalioni, quam pro laboraveril et pro integrilatis conslantia ct pro cor-
.pcenilenlia agenda pcfltileriinlj aliqualenus assinii- ruplioiiis ptfinilentia. Nunquid ergo decem el septem
leris. annis jam laborasti, pugaans conira cogitatioiies
* Legilur quippe in supra diCla Vita-Patrum qura desideriorum carnalium? Quid autem lot
annos.dico,
Tuerit qniriam yir vitam turpissimam super onmes n qui nec uno passils-es tanta ahno integro? Nondum
vicinos suos tlucens, ita ut opinatissimus in flagiliis ^-
u ergo laboris viam
ctspisti et tamen vciiit ex la!)ore
haberetur. Hic aliquando Dei rniseralione compuii- niKsio fatig.itus jam defecisli.
-elus ad poenilenliam couvertiiur, et intra sepulcrum * Sed etsi quas ienlationis, ct adversiiafis mole-
<juoddam sc concludens. priorum seelerurii polhilio- slias perferres, nunquid propterea palientia; el spei
fies laerymarum fonlibus diluebat. Cumque ih bis - solalia deponere debes? Nonne el ex supra comme-
posilo ei hebdomada tfansissel, noclu veniunt ad moraiis sahctofum Patrum ex.emplis el ex Scripturre
eum damiones in sepulcro clamantes et dicentes : sacrce senlentiis agnoscerepolcs utile essc ac neccs-
<juid esl quod agis,o impurissime c.t Dagitiosissime? sarium perferre tenlationes? Petrus namque aposlo-
Posiquam omnispurcitia satiatus es, nunc a nobis lus dicil : Charissimi, nolilc pcregrinari in fervorc,
Caslus et religiosus efliigerc cupis ? Nolis, velis , qui dd lenlalionem vobis fil quasi aliquid novi vobis
_iroodounus ex nobis eris. Ilrcc et iiujusmodi plura 'conlingat; sed cotnniuiiwanles Christi passionibus
exprobrantibus eis, ille jacebal immobilis, ne aridi- gaudeie (I Pelr. iv,T__, 13). Jacobus ctiam apostolus
tum quidem suum converlens ad eos, nec ullo peni- docet dicens: Omne gaudiumexisihnate, frairesmei,
. ius sermone respondens. Cumque illi sa.pius eadem cum in tenlationes varias incideriiis, scicnlcs quod
fcpeterent nec ille omnino moverelur, tunc in furo- r.. probalio fidei vesirw palienliatn opcralur; palieutkc
rem commoli dasmones verberibiis eurii afflixerunl autcin opus perfectum habet, ut siih perfecti-et intt-
inultisque crucialum suppliciis semivivum relique- gri in ntdlo deficienles (Jac. i, 23). Iiem idem apo-
runt. Ille taiiien lot cruciatibus nec moveri potuil a stolus dicit : Bealusvir qui sufferl teitlcilionem,qtto-
loco, in quo orationis causa jacueral. Sequenli vero niqm cum probalus fueril, accipiet coronam vilce,
uocle doemones iterum venientes gravioribus eum quam repromisit Deus diligenlibus se (7M_..,f2).'Hiiic
verberibus cruciabanl; sed neclunc quidem moveri etPaulusaposlolus ail: Gloriamurin tribulalionibus,
valuii a loco, melius esse dicens roortem subire scientes quod tribulatio palientiamoperalur, palienlia
qiiam ullro doemonibusobcdire. Nihiloininus tertia autem probalionem, probatio spem, spes autem non
nocte multitudo damionum coiivenD, et absque ulla confundii (/Iom."v,-5-S).Huj'usmodi ergo documenta
miseraiionein eum irruenles omnibus pceniscrucia- et in Novo et in Veleri Testameiito inveniuntur,
iibusque afliciunt. Cumque jam corpus defecisset in multa, quibus si jiigiter intendis, non solum lenta-
suppliciis, exlremus lamen spiritus obsistebal impe- tiones quaslibet advenienles facilius devincis, sed et
rio daamorium. Quod uhi impii viderunl, exclaman- majoris inielligentise dona consequeris. Yix enim in
les yoce magna : Yicisli, inqiiiuiil, vicisti. multis, ul scriDtum est, exseiius cogiiabit multa; ef
P_4TROL.CXLVI. 8
253 OTHLOMMONACHIS. EMMERAMMI 23S
j./i mulla didicil narrabil itUelleclum (Eccli. xxxiy, A per gradus quosdam ad altiora paiilatira ascendens,
S). Cujus virielicet rei indicium in temeiijiso pro- disceres quandoquc congredi gravioribus. Sed cum
oare vales, quia nisi varia lenlationum moleslia et iniam leni el lemperaia impugnatione aliqcauitilum
cura exercilatusesses, ncquaquam lanla Scriplura- proficiens ea, quoe in le gratia n;ea oj.erabalur,
rum documcnla vel teslimonia traclare sluduisses. magis ac magis viribus merilisque tuis.aliribueres,
Plura quippe prius incogiiila jani indagalioni ture inialem le tandem perinisi leniaiioncrii incttrrere,
stint reserala. cujus impiignationis roagniludine depressus agno-
<Illud quo.que summopere_nolandiim libi est quia, sceres, cui inslaniem defccium el cui pr-eieriium
si absque tentatione el tribnlalione aliqua diuiius oimiemque laboris tui profeclnm' debuisses depu-
remaneres, gravius periculosiusque de beneficiorum tare, ac per boc lanio cerlior degratia; mete bene-.
meorum largilale Superbiendo caderes quam cum iiciis cxisleres, quanto niinus de merifis luis prre-
sccleribus oiniiimodisquondam deditus esses. Quanio sumeres.jHtec igitur ex supradicii fratris scriptis
enim excellentioribus quisque diiatur donis taiilo excefpta hic inluli, ut his, qui in conversionis inilio
magis pulsatur vitio elationis. Unde el ille prccstan- sacram Scripluram legere cupiunt, osteuderem
tissimus angelorum, non suslinens dignitalis suce qualiter iminensain diabplicaefraudis asluiiam, qua
donum , co gravius superbicndo cecidit quo subli- B onmes eamdcm Scripliirani legcntes iinpiignare
inior creleris exslilil. Saul quoquc, ut liber Regum solel, agnosccre et proecavere, qualiterque eliam
narral, cumanteperceptam regni dignilaleni Tiuiui- divinoe inspiraiioiiis graiiam agnoscere et invocare.
lis roihique esset accepius, poslea vero ex eadem debeant. : . .
dignitate superbiens a me est rcpulsus. Ipse eliam CAPUT XXVI.
David, iicet regum eximius et.pielati me_e placidus, Qtiid oinnibus universim homhtibiis necessariiim sil.
piius tamen quam ad regni elevaretur.fastigia, ma- adlioCyitl recle ad palriam curranl.
joii s.e conslrixit religionis cura. Nam anlea bona Deinde vcro opilulanle Deo reserare libet quis sit
pro malis , poslea vero mala reddidit pro bonis.. cursus generalis oinnium lam laicorum quam cleri-
Ideoque iniquiiatis sure. non immemor in ccnlcsimo cortim, virorum ac mulierum ad supernam palriam
primo psalmo geniebundus ad me ait : Quiaelevans pervenire cupienlium. Ubi in primis arbiiror dicen-
aliisistinie. Ac si aperte diceret : Quanto sublimiori dum, quod el in primis esl omiiibiis sludendum, u*
nie dignitale elevasli lanlo maj'oribus peccalis meim- videlicet discant in Deum credere : fides enim est
plicari permisisli.Prosierea quanire r.tiina;is,qui proe lolius boni operis fundamenlum, totiu's.divina_rili.
eoeleriselevaliifpateatliberParalipomenoniiidical.De gionis iniiium. Fidei qtioque, si. conjuhgaitlur.spes.
Joas nainque rege Juda refert quiaposl moiiemJoiadee " et charilas, est scala qua scandi.lur ad ccelam.-
sacerdolis, qui eum ad regnum provexil, in tanlam Quam qb rem omnibus ad ccelesiia gaudia.pervenire
elaiionem venerit ut relicto culiu Dei a suis se perT cupientibusprimus et communis cursus esse debet,:
miserit adorari. Prp <juo superbioe.flagitio quid regi. ul in.his tribus proenoininatis viiiuiibiis.se exer-
eitlem evenerit scriptum subjungit, dicens : Cumque eeaiil, credendo scilicel, et sperando in Deo ac dili-
v.olulus csset annus, ascendil conlra eutn rex Stjrice, gendo euni. Aliier enim ad noiiliam sumina; sanctoe-
venitcjueinJiidam et Ilierusalem, el interfeciixunclos que Triniialis, qnoeDeus est, peningere ne.quimus.,..
principes popuii, atcjue universam prwdain.uriserunt nisi prius quasi in schola quadam 6mni modo dir:
regi Datnasciiin (II Paraiip, xxiv, 25). In Joas quoque scere studeamus; qualiler hariim trium virtulum.
iguominiosa exercuere jndicia, et abeunles dirnise-, trinitateni agnqscentes, eain,, .quantum. fragiliias;
runl eum. in Ianguoribus magiris. Ex quibusomnibus; humana permiltil, moribus condigni.s impleamus.
senliri vaiel, quia uemo vel virtutum, vel digiiitatis, Nam sicul in Trinitate suinma iiidividuaeslonmis.
alicujus excelleiilia sublimalus moiiifera; supeibice personariim tritim operaiio; sic eliani.jn.fide el spe_
vuinam absque iriagna contriiione evadet. Sei etbea-., el charitaieindividua opcratio' agilur. Nemo quippe:,
lus Paulus hoc aitestatuf qui palefaciis quibusdam firmiter credere potesl in D.eum, nisi ab il|o speret;
viriuiihus sibi concessis subjungit, dicens : Etne. aliquod silii prreslare prreniitini; nec quis.quainre.cte.
magtitludo revelaiionum extollal me, datns est milit. sperat in pomino.jiisi illum credat ubique regnan-;
slimulus carnis mew, angelus Salanw, ulmecolaphi- teih, ubique pfoesentem, cuncta coniiiieiileni, cuncta
zel (II Cot: xn, 7). Si enim lanlus vir stimulis ideo. regeniem. Sed neque perfepie polesi illumdiligcre,
premebatur carnalibus, ne prp concessis extqllere- ivisi Dtlci el spei integrilalem supradictam iii corde-
lur virtulibus, pulasue tibi opus esl aliqua adversi- suo .jugittsr leneat. Quia ergo fides el spes recla
tate faiigari, ne de perceptis beneficiis prtcsumas. nunquam polest ess.e sine allera, el sine ulraque-
gloriaii? Deus nequil diligi, nierilo fides el spes, quasi Pater,
. Quamobrem pefpende, quasso, teniationis tuoe el Filius in perspnis prceceduiil; cbarilas yero quasi
causam et brdinera, exordium et fuiem, ut ogno.-f Sjjirilus sanclus ex Patre et Filio procedeiis etfide
scere possis cur postremo amariori quam priniitus et spe pura procedit.; ,. -
et illa, quam lu insolitam vocasti, len.taiionevexa-. Sed el hoc salis.convenil.: quia sicut pmnia ope-'".
lusfueris? In primls namque ideo lenioribus soli- fatur unus atque idem S}>iriUts.(fCor, xii, i\), et.
li.sque permiBSus esfaligari ienlalioiiibus, ul quasi; iiemo polest dicere Dominus Jesus," nisi in Spiritu
tm LIB. DE CUhbli SPIRITUALI 23S
sanclo (Ibid., 5)'; ila etiam ih charilale omnia bona jS. mortem pro amore Chrisli passos ftiisse. Majorem
eonsisltml, altestanle Domino, qui in Evaugelio dk namque et efficaciorem pceniteriliam agere non vale-
cit: Hoc est prwcepium meutn, ul diligalis invicem mus, quam si iiquriam quamlibet vel persecutionem
{Joan. xv, 12), per unum vhlelicel diiectionis proe- pro nomine Christi toleremus; quia ipse dixit: Beali
cptum omnes virtutes intelligi volens. Apostolus qui persecuiioiiempaiiunlur propter juslilidin (Maith:
quoque eaderii lestatur, dicens : Plenitudo legis est v,- 10). .•.-'....,..:".
diieclio (Rom. xni, 10). In bis igitur tribus virluti- Per quoslibet peccantes tenlamur. In primis qui-
bus, id esl in fide et spe el cbaritaie, qtia: ciroctis dem, si aUendeiHes, quia nos autemjani simililer
Iiominibus communes esse debenl, el sine quibus lapsi sumus, vel adhuc labi possumus, condoleamus
riemo placere Deo polest, quanlum quisque proficit,' illis. Deinde vero siiia discrcli in eorum corre-
laiilum ei caelerarum vinuium nolitia simul el fa- ctione esse velimus, ul neque ultra modumsevcri,
cultas bene agendi a Deo exliibetur. Credere nam-' neque nimis remissi in illos sinlus, sed vinurii euin
que debel ohinis homo omnia a Deo regi, et nihil oleo, hoc est severitaieni cum pielatemiseenles,
ffuslra vel ex casu in mundo fieri, sed aut ip.so juxta sanctorum Patrurii regulam juxiaque ipsorttm
concedente aiit permiltenle cuncta ordine cerlo poeniteniiam, et ul negligerites quique corriganUir,
liioierari. Quoebona qiiidem sunl et prospera ideo li ' leinperenius orania. Per infirriiitalem el.lribuialio-
concedi, ui ejus appareat gralia; quoe autem mala ncm duobus modis lenlamur. Urius quidem esi,
el adversa sunt ideo permilli, ul et in illos, a qui- ntrtmi eas pro peccalis noslris a Deo immissas
bus iiiferunlur, ejiis appareat paiienlia; el ut ipsi, credenles palienter sustineamus, sicut Job aliique
quibus cveniunt eadem mala et adversa, si boni' plurimi sustinuerunl. Aller vero modtis esi,: utrrim
sint, probenlur vel coronenlur; si vero mali, corri- videlicet sperantes in hiiserieordia Dei eum in-
ganlur Vel damnenlur. Talia igitur de Deo credere/ vocemus ut nos eripiat ab eadcm infirmilale et
est in hujtis viloe sladip celeriter eurrere, atque ad tribulalione. Per saniialem, perquc omnia di-
a;ternam palriam fesiinare. vina; pietalis dona leniamur, utrum ea mrigis
Sed et hoc unicuique crcdendum quod in omnibus eideni divinoe pietati quam nostris merilis depute-
rebus iam maiis quam bonis qute sibi eveniunl len- mus. Per ea vero dona qpx. cilioshabere cogn*-
lalur, quid de se, vel quid deDeo senlkit, et quali- viMius tentamur utrtim eamdem gratiam, quanr
tcr illtim diligat. Unde Scriptura sacra dicit: Mili- nobis a Deo proestari oplamus, fratribus qubqne
tia vel lentalio esl vila hominis super lerram (Job vu, noslris proestitam non invideamus. N-am facile
i). Ilujtismodi autem tenlatio tam variis modis agi- subrepit invidia, et quasi devastans ftir serpit
tur ut ab homilie nullo pleniter explicari valeal. (G iji inlima nostra, cum quoslibet nobis sapientiores
Sed nos aliqtia bic profereriiiis. rer omnia ehim esse agnoverimus. Per preces nostras minime exau-
quoe videmus aut audimus, facimus vel palimur, ditas tenlaniur, ulrum providenliam Dei laleiii
tentamur; lentamur etiam laudati vel viluperali; credamus quDB,omnia pftenoscens, hoc quoque sCiat
tenlamur per infirmitatem el liibulalioncm, quali- qunndo r.obis prosil cxaudiri. Si enim juxia voluii-
cunque causa nobis everierinl. Tentamur niliilomi- latem nostrain iugiter exaudircinur, maxima salutis
nris per sanitateni, per omniaque divina beneficia noslroe damna soepe paicrehiur. Per inhonesta
nobis collala. Teniamur qiioqueper ea dona quee quaelibeltenlamur, si atiendamus quia, sicul onroia
aliis per graliam Dei concessa agnovimus. Moxque corpOris riostri inlionesta operimento vel secreliori
qualiter prxfaloe, alieeque simul lentaliones fianty loco contegunlur, ila eiiain horieslioribiis verbis,
juxta ihlelligerilice noslroe vires aperiemus. Per ea si qua necessilas postulat de eis ioqui, suiit Conlc-
namque qua; videnius aut audimus, quia vel bona gcnda. Per quaiitaleih liomiiium in errore infnle-
sunl vel mala,: duobiis modis tentamur. Cum enim litalis adbuc perseverantium leiitamur, si divina;
bona viderimus aul audierimus, mox per ea lenta- pielali pfo hocgratias agere velimus, quod nostain
'\ mur, si quid iraclemus, qualiler ex eis cedificemur, " per fideles parenles qtiam per alios sacrce fidci
] qualiterque ea iniiiemur. Cum vero mala viderimus doctores ab eadem infideliiate reiraxil. Per quali-
auf audierimus mox nibilomiiius per ea lenlamur, talem parentuni pravorum leiilanmr, si alleridere
si ab his nos menle et corpore avertamus, omni velimus,'quanta Dei ^ralia sil quod sacro lapli-
modo cavcnles ne simiiia facianius. Teiilamur in smate abluti ab omnibus eorumdeni pareniiroi vitiis
Iris quoefacere et pali possumus, si prompli scimus, . erimus absoluti, dummodo nosmeiipsos in eadem
iam prO fratrum nostrofum quam pfo nostra salule vitia miiiime InipliCemiis. Per irremediabilem
ca opefari et pali,.proul lacultas el convenicniia lapsum quoriimdaniMngelorum teniarour, uirum at-
ulriuSque permiltil. Non enim omnibus uiium idem-. tendamus quanla Dei gratia sit bomini quolidie
que opus convenit. Laudati efvituperati iehlamur: peccanii veiiiam quoesilain pro realu corieedere
-
laudati quiderii, si nobismelipsis plris dc nostra qua- quandoquidem iidem angeii, seniel superbiendo
litaie credere veliinus, quam aliis nos ininus aguo- lapsi, non solum nullam veniam meruerunt adi-
scenlibus ; vlluperali autem, si peccatis nostris vel "pisci,sed nec volunlatem veniam impelrandi. llem
ullam injuriam ab aliis illatam lolerare velimus, "pereosdern reprobos angelos lenlamur, si videlicei
cuni pluriinos sciahius tofmenla maxima ipsamque aUendamiis, quia sicul ipsi per superbiam ila lsjps'
'
259 OT-.LONIMONACIHS. EMMEUAMME <M0
stmt, utcoram Dco r.lira starc honposseni, sicctiam ^ si p:o lioc Deo gratias cigamus quod nos miiiime
omnes-bomines conlra Deuin sc erigen.csqu_.ii.-iii perniisit gravari debilitale et paupeiiafe lali. Iiem
•in-hac eialione pcrsislunl, uil boni agere, sed i:ec pcr eosdem icnlamur, ulrnm miserire eorum con-
ullam sui nial.iliam agnosccre possuni. Cujus rei dolenles aliquam misericordiam illis exbibere curc-
icslcs Siinl pluri.mi, qui, proli tiolor ! sujierbia in- p.ius.Per medicinam carnalem lenlamur, uliiun pcr
duraii nullo modo ad melicra valenl flecii. banc credere velimus qtiia sicui co.pus rainnli, iia
Per injtisliiiani vel adulaiioiiem nmiconini nlio- et anima spiiiiuali medicina rcparatur. Eodcm
rumque honiimim, cum quibus versaii!i:i', onines meric pcr onroia visibilia ncgoiia icnlamur, uirum
lentamur, si Deum magis quam illos diligentes per i.ncis hoc invesiigare velimus qucc mysleria rerum
eorum gratiam-vel consilium a veriiale ei jtisliiia invisibilhun gcranl et quid no!;is de divino cullu in-
i:on declinemiis. Per eos eiiam qtii improbe a nobis nuani, sictit vidclicet per schoiain quo pucii grr.tia
exiguui aliquam rem, quain aul non habcnuis vcl disccndi congrcgati nutriunturspiriiualis yitceschola
habenles sibi dare non debemus, ieniaiiiur, si designatur, quce in lioc sreculo cunciis hominibus
improbilalem eorum roodcsta ralionc cpninescrn- salvandis slalula esl, uliiHs, quasi parvuii jiro viire
lcs, cum alia non sint eis danda, cliariiatis salicm perennis noiiiia capienda ad lempus corrccti vcl fla-
ricmus responsa, implenies illud quod scripiuni esi: B J gcilali, poslhiodiiin dc cjus parlicipatione merean-
Vcrbum botittm sv.per claliim opiimum (Eccli. xvm, lur Irelificaii, sictit ipse Doniiims dicit: Eeaii qtti
17). Per res quaslibet perdilas leniamur, uiriiin, nuuc flclis, qnictridebiiis (Lv.c.vi, 21). Eodein morio
speranles qtiia opilulante Deo aut easdem invenia- per divcrsa sludia el opera uiilia lentamur, ulrum
nius vcl alias cito acquiramus, ab omni inaledirtiouis lioc,auendamus quod hioo disposilione divina sunt
el ftiroris strepitu quie.scanius. Per res ctiam.ab tradila, ul omiiis bomo juxla vircs scieniiamquc
aliis pcrdilas, sed a nobis invenlas tenlanuir, si sibi daiam in eis occupalus nuiiquain sil otiosus.
lanlum dilcciionis erga proximos habe: nms ut ea Nolandiim auiem quod iiiilluni dareiur prcenuum
quoe sunt stta sibi reddamus. Per aeceptanipclesla- his qtii ulilibtis et spirilualibus slmliis occnpaniur,
tcm tentamur, itiruin judicia iniqua, moresque pcr- nisi siinul cssent inulilia alque carnalia, in quibtis
vci'Sos, pro qiiibus alios reclores frequenter repre- tcniaii copiain liaberent eligcndi necessaria aui su-
hendimus, in nobis emendemus sicque apparcat perflua, bona aut mala. Ideoque quibus datum est
qualis intenlio cordis noslri sit erga Deuin el bo- liljerum arbiliium ctirrere quocunqiie velinl, datus
inines. Pcr boc quoque quod scriptum est: Quod est etiam loetis spaliosus in quo cnrrere possinl.
libi non lis fieri, airi ne fcceris (Tob. iv, ifi), Locus auicm satis spaiiosus esl faculias bene ct
omncs jugiter leiUamur, si foiie eamdem lidem ct u roale agendi. Quod enini meritum essel, si quis vel
obcdientiam, nec non humiliiaiem, qnam nobis a male velbene agcre non possel? Untle ui uiriusque
subditis nostris exhiberi volumus, in primis Des, rei copiam haberel omnis bomo, Deus permisii ficri
deinde cunctis, qui nobis proesuni, exhibere stu- j.luritnos diversrc qualiiaiis honiincs, id est sa:cu-
deamus. Pcr rectores religiosos lenlamur, si Deo laris et spirilualis sapiemioe amaiores, diviies ct
gralias agere velimus pro lioc quod lales r.obis de- panpercs, superbos et hinnilcs, sanos cl iniirmos,
dit reclores qui nos bene vivendi exemplis in- iiiomnes inier se cerianies quis celcrius, Iioc cst
slruant et viam palrise ccelcstis ostendaiii. Per mclius, curreret probarenlur, probati coronaren-
irreligiosos vero lentamur, si jieccala noslra, quibus tur. Nam cnm in una parle posili sinl sapieniice
roeruimus subdi talibus, altendentes et pcenilen- spirilualis amalores, pauperes, liumiles, inlirmi; in
liam pro bis agerc et rogare Deum studeamus, ut alia vero siljimel conlrariis, iiullus ad inlelligi-
non se.cundiim peccaia noslra faciat nos errorc biieni duiiiaxat a;laiem perveiiiens relinquitur (jui
pastorum seduci, sed seeimdum misericordiain non per oppositum stinm probatus aut coroneiur,
suam eripial a polentia lali. Per faniiilanrina scrvo- aut damneiur. Eleclns quippe coroiialur, quia vi-
riun alioruiiique nobis subdiiorum tentamur, u.lriini dens el audiens uudique mala a malis gesla coni.i-
per hoc Deo gralias agere veliinus quod illo dispo- " niiit se sb eis; rcprobus vero ideo damnaiiir, quia
nente hi nobis deserviuni qtti conditione et nattira videns ei audiciis ubique bona a bonis gesia noluit
nobis a_quales existunt. Per cujuslibet bomiiiis no- imilari illa, sicut ,el Juthei a Domino noslro rcfj-
biscum conversaiilis negligenliam lenlamur, si ea runiur ideo esse damnandi quia scienles Kiniviias
quce ille in qualicuiique re negligenter agii quoeque parva Jome proedicaiione conversos, ipsi nec.per
nos ex pcrilia el liceniia roeliorare valeamus in maxima signa volueruul conveiii. Ilujiismodi igitur
roelius quoque aplemus. iliversilale lenlal nos jugiier Domiims adnioiieiis,
Per leinporum pacem, aeris temperiem, nec IIOII til sollicitc pensantes quanla snblililate diversitas
per rerum abiiiidantiam leiiiamur, uiriim pro liis . eadem facla sit ad coirprobandam omnlum quali-
Deo gratias agere et in ejus serviiio proinpiiorcs lateiii fugiamns a venliira ira, cum temptis habea-
esse velimus. Aliler quoque in eisdem leniamur, nius fugientli.
uirum ad necessaria victus et vestitus subsidia ma- Si qtiis vero plus qurerat qnoraodo nos Doniinus
gis quam ad superfluum usum luxurice vel super- jtigiler admoneal, sciat quia, quoliesctinqne cogi-
lice his utamur. Per debiles el patiperes- tenlamur, iamtis vel autiimus quam terribiiia sinl iudicia Dei,
241 DE QUODAMMIRACULO.' 242
toUes adnioriemur fugCre illa. Pervisibiles quoque .>i Ilas igitur tenlaliones, quoe non ideo immitunlur
creaiuras tenfamur, sicut videlieel in solc, qui licet a Domiuo ul ipse per eas nos interrogando discat
creaiura sil, ejus laroen splendorem dilalari scimus quid in nobis lateat, sed ut nos agnoscamus cujiis
per universum orbem. Unde cum tantum creaturoe inerili et qualitatis simris, utque ajipareal quid de
spleiidofem sciamiis, lentamur ulique a Deo, si Deo vel quid de nobis senliamus, jugiter altencere
ejus, qui Crealor esl universorum, invisibilem prx- •generalisesl chrsnsiomniuin ad sup.erna gaudia pro-
senliam et poleniiam super omnia diffusam creda- perantium. Absque hujusmodi naniqlie lehtaiioiiibus
irius. Sed et ih aqtia tentamur, ulrum aiiendaraus nemo potesl fieri sua; qualitatis cerlus, sed nec di-
quia, si corporaliter sordidi in aqua possuiil ablui, vinoe pietalis el sapieiilice rilla valei inlelligere se-
miilto magis omnes sorJibus spiritualibus, id esl crela, nisi per carumderii tenlaliomim rudiineiita.
"peccatis inquinaii; possunl in gralia Dei pleniier Sunleleiiim quasi quidam campus spatiosu?,.in quo -
TaVari, si ad earii accedentes spiriiiialiter se lavare fidelis quilibet currens, discil qualiier currere va-_
sludeanl, id est poeniieniiam geranl eraendatio- leat in timore el afnore DeL Ei ul lisec iu una re
liemque pjomiilant. Multo eniin iriajorcm facultiileih. .probemus, quis, fogo, se paiienteni esse sclre valef,
habel gratia, Dei ad lavandas auimas quarii aqua nisi per injuriam illatam probelur?ideni de coeteris
qucclibet ad lavanda corpora. Quod cum onnles scia-' P seniiendum cst. Sicul enim cofpofis vis, iia et spi-
rous, quotidie tentamur qualitet' idem alieiideriies ritus non aliter quam laborando probatur. Talis
cuin fide el poenitentia condigna.ad Deiim acceda- aulcm probatio, qua liomo etsuam qualilatem agno-
mus. Similiter per apium sludia teniamur, si atteri- scere et prrcmia «terna mereri valel, sicul scriplum
dere velimus quia, sicul eoedem.apes ex.variis flo- est : Beaius vir qui suffeii lenlalionem , quoniam
ribus mellis. liquorepi colbgere solenl, ita et nos ciisn probalus fuerit, accipiet corpnam vitw (Jac. i,
virtuies quaslibet colligere debemus, hon solum ab 12), quid ali.ud esldicenda, nisi sapienlia elpietas
hominibus,. sed eiiain ab'animalibus imitando divina? Sapientia qtiidem, quia fani niifaiida provi-
ea. Pro qua iiriiiaiione admonel nos •Dominus di- dct; pielas aulera, ideo quia providenlia lali digua-
ccns : Estote prud.entessicui serpeiues, -ei simpiices lur quemquam inslruere cl ad se trahere? Un.de
sicut columbw (Malih. x, 19)..IIsec Psalmista imi-- -Psalmisla mCriio tlicit: Universw viw Dotnini misc-
' talus
esl, cum dixit:T7(j'!(mcii/f(ii! facliis sttm apud ricordia el veritas (Dsal. xxrv, 10). Verilas autem
le, Dotnine (Psal. LXXII,25); Eamdem imilaiionem et sapientia divina ideriv sunl. Magnus quoque et
Salomon iinumquemqua'adraonet considerare di- commiinisest ciirsus atlendere jtigiter el recofda.fi
cens : Yade ad formicam, o "pigei;el considera viqs quanla uiiiusqtie hominis beneficia.unquam a Deo
ejus, et disce sapientiatn (Prov. vi, 6), Eodem quo-i 2 accepefimus iri;quolibcl vitoeliostroe lempore vel in
que modo jier onmes visibiles creaturas tenlali quocunque loco, in palria vel in exsilio, in lefra
admonemur, ut in eis qureramus quid nos doceaiil. yel in aquis, et pro hisipsi gralias agere; qurecun-
Cujus nimirum tentalibnis modus et nolilia tanltim qtie autem contra "ejus prsecepta fccerimus, lia;c
unicuique a Deo rcserafur quantuin illuni liinere el jugiler posnileri, pro bis veniam semjier precari.
amare niiitur. Verumlamen ex supra dictis poiesf Ad lalem cursura cuneti properate, fideles, pro.qu.o
aliquantum discefe- qualiter itivesligare debeai ccc- non vobis munuscula viba dantur, scd merccs laji.s.
lera quasque.- fjuoecrc.dilur esse perennis.;

; . NARMTIO OXHLONl'.

DE MIRACULO, QUOD T.UPER ACCIDIT CUIDAMLAICO.

referre quod nnper


Quia mundiis multiplici vanitate ct iniquilate cor- ]D vanitafe solita retraham, cupio
mibi qttidani
ruptus in tempore iromirienti indicia plura , quce in occiduis parlibus coiitigit quodque
sc hospilanti rcferens, se
prtedicla sunlin novissimisdiebus futura fore, j'am clericus rcligiosus, apud
demonslral, opus est cunclis fidelibus ut et se c',r- eliara adesse ubi contigerat dixil.
ciimspeclione roaxiina ab insidiis diabpli custodiaiit Retulil namque quod quidani illuslris vir diffama-
cl quoscunque. possint idem facere admorieant. Per ttis esset pro crijiisdam equi rajrina. Tunc comes re-
lioc eniin qriod nunc quam maxime quoslibet lam gionis illius bujusmodi infamiam autliens potenter
peritosquam iuiperitos decipit el ad vanitalem ina- exegit ab eodem viro ut equum ablaiumredderet,
jorem quam priorum lemporum bomiiies pertrahil, aut justo pretio persolveret. Qua exaclione com-
solutus csse a viiiculis, quibus hucusque constrictiis pulsus promisit comili ul quocunquc judicio ille
cral, videtuf, sicul in libro Apocalypsis Joannis apo-. . vellet se ab bac suspicione purgarel. Mpxque comes
jloli jirredictuni legifur. Quamobrcm ut aliquos a dccrevil ut, plmibus teslibus congregalis, se cxpuf-
245 OTHLONIMOI.ACIMS. EMMERAMMI. 2ii
garelper solitum aquse judicium. Cumque una cum ___ ^ lasque Deo te amodo talia devitaturum. Audiens
inultis aliis ad siatutum aqure judicium venisset, hrec vir mox votum vovil Deo, dicens : Eccc Deo
peracta examinatione omni quoe ibi solel agi, cecidit promillo qtiia si me liberavcrit a reatus judicio, in
in realum jier idem judieium. Quo facto vir mcestis- quod raodo incidi, rasorium nunquam veniel in
simus efflcilur, omiii querimonia repletur non tan- barbam iheam.
tum pro equi recompensatione, sed etiam pro iri- Quiijus diclis oriuies redeunl ad aquam, cupicntes
tolerabili comitis timore, quem sibi eogmvii minime agnoscere si quid prodesset reaiiis confessio el
parcere, si a prredicionon absolveretur crimine. quoelibet noxja vitaiidi promissip. Cumque iiera-
Convocans ergo oranes clericos ibideiti manentcs in relur judiciiim,ila sectirus facius est ut tam.de ejus
unum, quoerit ab eis consilium quomodo reaium innoceiHia quam dejiisiiiia revelaia, quod scilicel
evadere posset, in quem nulla sua conscienlia inci- nemp laicoruin radeie bafbaiii debeal, omnc.s illic
.disset. manenles Dep laudem dicefeiu. Sicque liberalus
Ad hoec cum unnsquisque, prout sibi videbalur, .esl bomo el de iufesti sibimet comitis polestate, et
responderel, quidam ex eis ccepii illum inouere ut de eorum vioienliaqui illum cogebant equum abla-
aliquid ailemius peccala sua recolens et corifessione tumpersolvere.
proderet ef emendalionem Dco proinitierei, Cui il.Ie]B Post aliqnanium vero teraporis idem vir oblitus
respondil dicens : Hrecovnnia ilajamfeciut nullum divinee pielaiis, qure eum absolverat, parvipendens-
in memoria mea remaneat peccalum, quod vobis .que rem quam Deo promiserai, super harba non
noii confessus fuerim el pro quo emendationeni Deo .radenda, jussil sibi cura novaeula barbam radere,
mon proiiiiserim. Tuuc ille ticricus : Quoraodo, in- dicens : ego quidem Deo promisi qtiia rasorium in
,quit, hoc potest veruin esse, cum peccalum ma- barbam meam immillerem nuiiquam, prp novacula
,-giium in te videam, quod nec confitendo nobis pro- vero .non promisi, ideoque volo bac uli sicut homincs
didisti, nec peccatum esse credis? Laicus namque cceteri. Sed ullio divina ialera cito secuta esl prce-
-ciim sis et, juxla morem laicorum, barba minime sumplionem. Nam post breve lerapus ab inimieis
fasa incedere deberes, lu econtra divinoelegis con- suis captus effossis oculis visu est privalus. Hrec
templor quasi clericus barbam tuam rasisli. Pecca- igitur ego audiens a clerico quodam aliis referre
aum-quippe tale ,.licel lu pro nibilo habeas, ego sludui, ut aliquOs hoc exemplo lcrrilos ad emenda-
credo lanlum esse u.t nullaicnus a crimine, in quo.d tionem morum traberem.
incidisli, absolvaris, nisi pcenitentiam agas, promit-

E JUSDEn OTMLONt

LIBETL '--.

V m WMMmoNi_i"'^te -.

JPfunc primum ex autbgraphb, ih imperiali monasterio Sanct-j^mmerammensi asserva.o,



vulgatus, a R. D. P. Casparo Altlechner,: Benedictino Millicensi.
(Apud R...P. Bernardum Pezium, TltesaurusAneccLnovisshuus, tom. III, parte u, pag. .402.)

NCIPIT PRJEFATIQ OTHLONI.


'
Sanctoe Ecclesire nnuiusculum aliquod offerre cri-'_C ccnspiciuitiur(Bom. i,20). Cnjus sludii oblalio preeor
piehs, sed in manu iriea nihil reperiens proeter ' ne cui indigna videaiur; quia ut legitur ad teropluni
1
parvam diclandi atque scribendi noliliairi , hanc Domini quondani inter insigivi et pretiosissima doaa
ipsam in ejus serviiium volo coaptare quantum offerebanltir eliam viles pili capraruin el duo miniila
Dominus dignatur adjiivare. Scribere enimgestib pro -•vidure paupercula; oblata Deo ipsius Domini noslri
"
admoniliorie cunclorum fideliuin, admoniiione duii- Jesu Christi tesliinonio approbanlur. Precor ei illud
laxal indigenlium, dividens eos in duas personas ul si quisquam in his quae dicam, vel melius sentiat
' clericorum et laicoruin, - vel aptius eadem proferat uon idcirco ruslicitatis
assumensque ad hoe ulrique
• ut quidam sa-
personae congrua moniia, per qu_ea carnalibus ad inere verbula cito reprehendat; quia
spiriuialia, a visibilibus ad invisibilia possint animum - piens dicit : JYOHbtnuia possumus Omnes.Nam si ille
suspendere et superna conspicere, sicut el Aposlolus eamdem senlentiara juxta ingenii sniyires inelius
dicit : Invisibilia Dei per ca qua' facla sunl iiitellectq quam cgo proferre possel, forsilan el. al.ter ali.quis.
2JS Lin. DE ADMOMT. CLEI.1C. ET LAIC. 2.G
illo s; jiieniior e.vceileniius proferre nossel. Unus- 4 placeiit rustica bumilium dicla quam eximia verbo-
quisque crgo in suosensu abundel, lanio majores Deo siias arrogaiiiium, et in srecukris Iitteraturrc poinpa
;gralias ageiis,quanio excelleniioiisscieniiie lalenium glorianlimii.
ab eo accepit. sumuique aitendat quod Deo magis

LIBELLUS 5UI.UALIS

De admonitione clericomm et laicorum.

CAPUT PRBIOI. poris prrelerili Palribus bene fundaia et suflulla


M