Vous êtes sur la page 1sur 717

Bruno, Saint (dit le Chartreux). Saeculum XII. S. Brunonis, Carthusianorum institutoris...

Opera omnia ex variis et melioris notae editionibus nunc primum in unum collecta.
Accurante J. P. Migne,.... 1853.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE
* CURSUS COMPLETUS
81VB
BIBLIOTBECA DNIVBRSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTOMM SGRIPTORUMQUE ECCLESIASTIGORUtt


QUl 0
AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
0M3IUM QUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJETRADITIOMS PER DUODECIMPRIORA
ECCLESLE SJECULA,
JDXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, INTERSE CUMQUE NONNCLLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQCAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA
;
OMNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONESQU£ TRIBUSNOVISSIMIS S£CULISDEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTAJ
INDiCIBUS PARTICULARIBUSANALYTICIS, SIVE
SINGULOS TOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULIS INTRAIPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS,NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUHMARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;
OPERIBUS CUMDUBIISTUMAPOCRYPillS, ALIQUA VEROAUCTORITATE 1NORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUM INQUODLIBET THEMA SCRIPSERITUNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCR1PTUR.45SACU.^E,EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUU
SCRIPTURjETEXTUS COMMENTATl SINT.
EDITIOACCURATISSIHA,CETERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CHARACTERUM Nl **>
CHAKTJi QUALITAS, lNTEGflflTAS
TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVA Ub^^\
TUMNUMERCS, FOhMA VOLUMINUM PERQUAM CrfMMODA SIBIQUEINTOTOOPERIS BECURSU CONSTAN ER /jV>^\
PRETIIEXIGUITAS,
SLMILIS, PRJESERTIMQUE1STACOLLECTIO, UNA,MRTHODICV , * /*03\<2\
ET CIIRONOLOGIC.
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS HIC ILLIC SPARSOUUU, / -Jl \</>
PRIMUM AUTEMIN NOSTRA BIBLIOTBECA, EX OPERIBUS AD OMNES /ETATES, "., I ^J, \'"*
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. • U \
SERIES SECUNDA, Z
1N QUA PRODEUNTPATItES. DOCTOKES SCRIPTORESQUE ECCLESIJELATINJl "J
A GRKCORIO MAGNOAD INNOCENTIUM III. '
ttccurante
3.«^>. 9Kione,
BIBLIOTHBGX
CLERI UMIVBKB*,
SIVE
CURSUUM 1NSINGULOS
COMPLETORUM SCIEKTI.£ECCLES1ASTIC.E
RAMOSKDITORE.

PATBOLOGIABINA EDITIONETYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPELATINA,ALIl GK^CO-LATINA.—


VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAVOLUMINA ET
EDITIONISLATINJS; OCTINGENTIS
UILLETRECENTAGR£CO-LATIN£. — MERELATINAUNIVERSOS AUCTORES TUM
TUMOCCIDENTALES,
ORIENTALBSEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSlONELATINADONANTUR

PATROLOGIiE TOMUS CLII.

S. IWUNO CARTHUSIENSIUM INSTITUTOR.

TOMUS PRIMUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


INVIADICTAVAHBOISE, PROPE PORTAMLUTETUE PARISIORUMVVLGQDENFERNOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1853
SJECULUM XII

S. BRUNONIS

CARTHUSIAIYORUM INSTITUTORIS

NECNONEJUSDEMSJECULI

PRJECIPUORUM CARTHUSIENSIUM PATRUM

OPERA OMNIA

EX *ARIIS ET MELIORIS NOTJE EDITIONIBUS NUNC PRIMUM IN UNUM COLLECTA.

ACCURANTE J.-P. MIGNE,


BIBLIOTHEGJE CLERI UNIVERSJE.
SIVB
IN 8IN6ULOSSCIENTI£ ECCLESUSTICERAHOSEDITOBB.
CUMCUMCOMPLBTORUM

TOMUS PRIMUS.

VENKUNT
2 VOLUMINA
li FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


VI VIADICTAFAMBOISE PROPEPORTAMLUTETLEPARISIORUMVULGODENFERNOMINATAM,
SEU PETIT MONTROUGE.
1853
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN H03 TOMO CLII CONTIIfENTUR.

SANCTUS BRUNO CARTHUSIENSIUM INSTITUTOR.

Aola S. Brunonis. Col. 9

Commentariui^ in ?**1B|»S. • 637

Ex lypis MIGISE,au Petil-Moiurouge.


SANCTUS BRUNO

ORDINIS CARTHUSIANORUM INSTITUTOR.

SANCTI BRUNONIS ACTA

(Acia SS. Bouand. Octobr. t. HI, die 6.)

COMMENTARIUS PRiEVlUS.

| I. Qua Vitat seu Acta edendaaut sint : diversa, e \ digestas exhibeantk.v'ocari non imnierito poluere,
quibus hoecaut confecta fuere, illustrabunlur, aliterque nihilominus nuncupala cliam reperiuntur,
seu subsidia seu documenta, horumque unum ad duo
Actorum calcemetiam edendum. poiissimum ad cognitionem meam pervenere,
oontractius unum, prolixius aliud. De amborum,
Etsi ante soeculisexti decimi inilium nullus plane uipote in quibus non pauca, quae de S. Brunone
«mnera VilaeS. Brunonis, anno ex dicendis 1101 narrantur, fundamentum Iiabent, aetaleauctoriute-
defuncti, seriem, moresque et gesta ex instiiulo que juverit lectorem edocuisse ab ipso stalim initio
-litteris consignarit, non defuerunt laraen e celeber- hujus Comraentarii, in quo Sancli ejusdem gesta
rimo, quem sanctissiraus bic palriarcba instiiuit, omnia discutienda, illustrandaque sunt.
Ordine viri, doclrina juxla. ac pietate spectabiles, 3. A Chronico contracliori incipio. LabbeusBi-
qui muko eliam citius, quse de Carlbusise principis bliolhccaeNovcclibrorum mss. tom. I, pag. 638 et
aliarumve nonnullarum iniliis ac fundaloribus com- binis seqq. inter Opuscula llislorica c codice ms. S.
perta babebant, diligenlissiine inchartas, si non in Remigii Remensis recenset quinque elogia diversa,
vulgus (neque cnim id forle summa eorum sivisset quorum primo res praecipuaea S. Brunone gestx,
modeslia) publice edendas, cerle cum futuris dein- reliquis vero, quse ad quatuor ejus proximos iu
«eps instituti sui sectatoribus privatim inira do- B Carthusia3 majoris prioralu successores pertinent.
muuin secessus in exemplum communicandas, con- summatim continentur. Elogiis in capite praefigilur
jecerint, in iisque summa saltem vitae, a sanclo hic tilulus : i De instilutionibus ordinis Cartbusien-
Fundatore suo aclae, capita delibarint. Quam id sis : » verum cum in librorum Syllabo, quem prav
veritati consenel, argumeiuo est Brevis apud Mar- fatus librorum mss. tomus praefert, posthaec vcrb-,
teneum Veterum Scriptorum lomo VI inserla ordi- i De Instiluiionibus ordinis Carthusiensis, > statim
nis Cauhusiensis Historia, in cujus Prologo haec ponatur, i sive de S. Brunone, de Landuino, de
leguniur: t Licet quinque primi Priores (Majoris Pelro Francjsco, dc Joanne Tusco, ac Guigone a
Cartbusise) hic inferius descripti in pluribus Chro- sancto Romano, primis Carihusiae prioribus, > ne-
nicis reperiantur, tamen successores eorum, ncscio scio, an pro i inslituiionibus » legendum potius non
qua de causa, taliter sunt obliviorii tradili, quod sit i inslitutoribus. » Verum sitne ita, an secus,
nulla penilus ex eis memoria per aliquam scripturam parum refert, ac prdiii, breviler boc notato, ad rem
babeatur. • ipsam redeamus, nuncque in lempus, quo dicla
2. Cum enim, qui hsec memorat, auctor anony- elogia scripla sint, inquiramus. Launoius Disserla-
mus sub saeculi quinli decimi iniiium, uli nnm. 17 lionc de vera causa secessus S. Brunonis in ere.-nuni
docebo, scripserit, Chronica sane, quorum mentio- C cap. 1, § v Ulud ipsom eiiam S. Brunonis elogiuin,
nem verbis recilatis facil, diu anle saeciilumsextum quod Labbeus Ioco mox cit. exhibet, e ms. stJtuto-
<lecimumfueiintelucubrala: adhaec eadem, quoniain rum el consueludinum, a Guigone, quinto Carlhu-
liaud dubie dc quinque primorum Carlhusite prio- siae Majoris priore, scriptarum, ordinis Carthusien-
rum geslis ulcumque tractarint, summa saltem sis codice in medium adducit, aitque, hunc, in quo
rerum, ad Brunonem spectanlium, capita delibasse, pariler, quce locp cit. apud Labbeum, proximorum
indubilalum apparet, uti etiara a Carthustanis scri- quatuor sancti nostri in Carthusiaa Prioratu succes'
pla fuisse, maxime, cum in solis fere Carlhusiano- sorum elogia exstant, Parisiis apud Carthusienses
rwmdomibus fuerinlinvenla, diuque in hisce omnino asservari.
fere inedila latuerint. Porro e Chronicis hujusmodi, i. Hinc porro auctor Carthusiensis" anonymus,
qu» hoc nomine idcirco, quod rcs per tempoa sua qui Annalium oiJinis sui librum quarlum, luce
PATaoL, CLIL 1
II S. BRUNONISCARTHUSIANORUM1NSTITUT0RIS li
publica haclenus, liccl excusum nun doiialuin, mc- A c.-irnm loco inititim Brcviarii VilaeGuigonis super-
cumque nibilominus a Palribus Carlhusianis pfo Scriptum, quae Viia eailein reccrili inariu cmHiniiaia
sumina eorum bumanitate communicalum, elucu- fuil in altero folio dimidiato, quod facile deprehen-
bravit, ninn. 101 conjicit, codicem illmii, quem Car- ditur praecedenti folio, in qno siintelogia praefato-
ihusia Parisicnsis asserval, sciiptum fuissc lantum rum quatuor piiorum,'"» allerique sequenti, in quo
post.animm 1237, circaqiicm Carihusiahxcprimuin praediclus capituloruin indiculus conlinualus fuerat,
fuil fundata, necdinnqiie Staluta Riflerit, quac anii- i inlersertum fuisse. Unde patct, dictum Guigonis
qna vocantiir, fueranl pracscripia. Verum mnx nflir- clogium posl illius mortem in praefalum codicem
inat, ct mcrito quidcm, quae in eodcm codice de S. fuisse inteijectum » seu illaluui. Haclenus, si pauca
Brunone triluisque primis posl liunc. Carlhusiae cxceperis, quae, aliis characteribus adhibilis, clari-
prioribus repcriudlur, Utteris mandata fuisse tem- lalis causa adjcci, laudatus Ordinis Carlhusiani
pore Guigonis, quinti Carlhusiae prioris, idque ann.ilista anonymus. Ex his porro, aliisque supia in
constare cx alio ordinis Carlhusiensis earumdeia niedium adductis est consequens, el ssepius jam
lonsueltidirium codice ms., a vcnerando Carlhusue memoratum, etsi cliam Guigonis quinli Canhusi:u
"Montis-DciPatre priore ad enin in Cartlmsiain Prioris clogium continc.it, Monlis Dei codiccm, et
tranSmisso, qui, quaein«codice Parisienside Sancto H I: quaiuor primoriim Carlliusiae priorum elogia, quae
nostro pioxiinisque ejus qiialubr in CarlhusiaeMajo- hic Labbeiisque loco supra cit. supneditat, ipsoinet
ris prioratu sueoessoiibus clogia occurrunt, parilcr Guigone in vivis adhuc stip ,'rslite, seu ante annitm
coniplectilur, eorumque oiniiium, qui in ordine 1138, quo hic vivere jain desicral, fuisse conscripln.
nunc reperiantur, nniiquissiinus est, uipote in Jam vero, cum res ila sit, suminam sane Inuc,
Majori Canlnmia exscriptus, atqife in domumMonlis- quorum complexum ego deinceps annalisiae Carllw-
Dei a Gaufredo, ejusdein proio-priore, anno, quo siani anonymi plus semel jam laudali exemplo i qua-
fundala lucc fuii, Clirisii 1136 transportalus, uti luor priinorum Cartbusiae priorum Clironicon » ap-
liquet cx ipso illo coilicc, ad ciijus calcein lisec legtin- pellabo, simplicique Chronici nominc jam supra
lur : • Ex cremoCarihusiae dlim, modoercini de distinxi, fidem apud omnes mereutur, utpote in lit-
Mowte-Deiab anuo MCXXXVI. > El uiferins : i XJau- teras conjecta ab auclore, etsi non certo iiolo, rebus
fredus, Prior de MoiilcDci babuil ex duno doinni lamen, quae in iis narrantur, syiiclirono ac verosi •
Guigonis. »' mililer ipsomet Guigone, priinaevarum Caribusiae
5. lia ferc quanlum ao subslaniiam lauJalus Consueludinum, quibus eatlem praeflgiinlur, scri-
amialisla Carthusiensis anonvnius, qui praeterea, S. ptore, qui equidem, si quae de qualuor primis C.u-
Brunonis elogium, in coJice suo anliquissimo de- (C ibusfce Prioribus ac nominalim S. Brunone in
sciiplum, elogioque, quod Labbeus loco supra cil. Chronico illo referuiitur, non scripserit, verosimil-
exhibet, apprime, uti cx ejusdem scriptoris diclis liine saltem viderit ac apprebarit.
eruitur, cojisouum, cur, cjiisdcm sancti elogia, quod 7. Quapropter ut in ipso slatim Commentarii
L'\unoius e codice Parisiensi excerpsit, unum csse, hujus limine quoddam Vitse Sancli nostri compeu-
paucis additis, alque idem, aliirmal, trium dein> dium,«ui tulo fidi queat, siudioso leclori exbibeam,
aliorum priorlim, Landuini nimirum, Pelri Franci i S. Brauonis elogium, Chronico illi inclusum, eaque,
«eu Francisci, cl Joanuis Tusci, qui proxime posll quo3 in hoc de illo narrantun, compleclens, huc
S. Brunonein Carlhusiam rexerunl, elogia integra,i iuodo transcribo, quale apud Labbeum loco saepis-
quae et ipsa cum eoiunulein elogiis, apud Labbeiimi sime jam cit. oxslat. Sic habel : i Magisler Bruno,
loco supra cit. exslantibus, adamussiin congruuni,. natione Teuionicus ex praeclara urbe Colonia, pa-
e codice suo auliquissimo transcribit, ac mox, nc renlibus non obscuris [at. addititr natus], litteris
quis hujus, qiiod eiogium, Guigoni adornatum, ad- tam saecularibus quam divinis valde munitus, eccle-
notalo eliain hiijus obiiu, qui anno 1137 contigii,, siae Remensis, quae nulli inter Gallicanas secunda
pariler contineal, antiquitalem supra adslruclami |) cst, canonicus -et scholarum magister, reliclo sa>
forsan negei, ita proscqiiilur : i Hxc ibi de quatuor culo, eremum Carihusiaj fundavit, etrexit sex annis.
primis Carlhusiaeprioribus, slaliuiqucin eodein folio) Qni, cogcnle papa Urbano, cujus quondam praece-
(verso scilicet) sub fluem allerius (secundae nimi-- ptor fuerat, Roinauam perrexil ad curiam, eumdem
IIIIII) paginae eodem characlere, quo totus coilexc Papam solatio et consilio in Ecdesiasiicis negotiis
exaralus est, nulloqiie inlerjeeto lineanun spatio,, juvatuius. Sed cum tumultus el morcs curiae ferre
sequcbalur indiculus capiluloriun coiisuetudinumi non posset, relictse solitudinis el quietis amore fla-
Guigonis, qui in Iribns pagiuis sequentibiis conli-- grans, rclicta curia, conteuipto etiam archiepisco-
uuattis fuerat palu Rbegiensis ecclesiae, ad quem, ipso Papa
C. i Sed posle.i priores linex hnjns indiculi, qiioe ; volente, electus fuerat, in Galabriae eremum, cui
residuum alterius pngiiue priini folii iiumediate, utt Turris nomen esi, successit [o/. melius, secessii],
mox diximus, post lircve elogium Joannis Tuscii iliique, laicis el clericis qnamplurimis adunalis,
(quarli Carlhusiae Majoris prioris) complebaut, ai solilariae vitae proposilum, quandiu vixil, exercuil.
rccentiori manu, quae nihiloiniiius videtur vetusiis- Ibique defunctus biimatus est posi egressuin Cartku-
sinia, obliteralse (id est expunrix) fueruni, eiI siaeundecimo plns niiiuis anno. >
13 ACTA. 11
8. Elogium hoc in Commcntarii bujus decursu A . alttmnits, concinnavit, atqtie ad decessorcs meos
usui non raro cril; notandum aulem de caetero est, anno 1727 transmisit.
quatuor uilimas ejus voces, elsi in Carlbusiae Pari- 10. Virhic religiosus, scientia non mintis, ul vel
siensis codice, e quo illud Launoius in Disserlalio- solum boc opus abunde probat, qunm pietate insi-
tiem suam supra laudatam inlulit, non inveniantur, gnis, integrtim in id intulil S. Brunonis elogium,
relinendas tamen esse, cum et a Lnbbeo in codice descriplum e praefato, uli id vocat aliiquc nibilomi-
Remensi S. Remigii, et ab Aiinalium Carthusien- ntis nliter, ut jam docui, appellant, piimormn
sium libri quarli haclenus non vnlgati auctore ano- qtiinque MagnaeCarlhusiae Priorum Chronico, scn
nymo, tum in jam snpra memorato codice, reliquis anliquissimo liujiis exemplari, ante annos, uti ex
oronibus antiquiore, lum etian*.in aliis, uti is ipse- characteribus aulumat, facilequadringcnlos exaralo,
met leslatur, fuerint repertae, exigique ad sensus quod in Carthusianoium CoJoniensiiun bildiotheca
complemenlum videantur. Ad alterum e duobtis asscrvatur, buic olim a Pelro Riiickio, insigui Car-
Chronicis, quod plura adhuc de S. Brunone suppc- thiisiae Coloniensis Ijenefactorc, donatum, inlegrum-
-dilat, qnodque quale sit, et quando scriplum, iiic quc ac sincerum cx rollalione cum anliqnissin •
ctiam disculiendum, jam progredior. Aliud hoc non Cnrtlmsiae Majoris excmplnri deprehcnsum. Illud
«st, quam Cnrihusiani opus seu traclaJus, de quo in " ego Sancli nostri elogium, Vilae antiquioris lilulo
sua de Carlhusianorum initiis Disseriationcnmn. 57 insignitum, mimerisque pro more nostro distinciiint.
«t aliis pluribus Joannes Columbi, Socielalis nostrre a Itliiis etiam, ubi congrutim fucrit, ad calcem Au-
sacerdos, fusc disscril, recle ibidcra num. 61 pro- nntalionibus, Commenlario huic subjtincturtis id-
bnns, Traclatum illum coiiciiinatum non fuisse a circo sum, quod scriptum aliud antiquius, in qi°o
•Guillelmode Elbura scu de Yporegia, aut, si mavis, plura de Brunone recenseanlur, non ijivenerim. Ei
ab auclore tractalus de Origine el verilale perfectae leclor quidem, qimn niulta de sanclo Ordinis
rcligionis, sive is revera, ut Columbi pulavit, Guil- Carthusicnsis Institulore dictum clogium suppc-
lelmus de Elliura sit, sive Boso, decimus seplimus ditet, facile id evolvendo deprehendel; quain vcro
Carthnsiae Majoris pvior, ut pluries jam laudaius idem antiquum sit, palescet ex iis, quae de Cliro-
-annalista anonymus, qui Carlhusiensiiim.Annaliiim nici , cx quo desumplum est, anliqiiilale jaiu
librum qnarttim liactcitits non viilgnluin scripsil, tticain.
iium. 55 cojilendil, scque poslca probaturum pro- 11. Hoc jnm indc nbnnne circlter 1151 scu snb
mitlit. Basilio, qtri Carthusise ab hoc anno ad aunum 1173
9. Quis interim fuerit, aut quod nomcn habiieril ,-, praefuit, scriptum csse, Joannes Columbi, pluries
.alter ille Carlluisianus, qui tractatum seu Cbroni- jam laudalus.in sua de Curthusianorum iniliisDis-
con, a Columbio meraoratum, contcxuit, nulia ra- sertatione num. 57 ct tribus seqq. contendit. Hane
tione comperire quivi, miilumque is opcri tilulum autem suam opinionem probare nititur ex co, quod
pruefixil; iindefactnm, ul id nb aliis qtiidem « Chro- auctor Chronici anonymiis, poslquam prscfalus cst,
nica de exordio Ordinis Carthusiensis, > ab aliis scse < De antiquis sapieiitibus ct sanctis fundatori-
vero i Tractalus de narralione historiac inclioalio- bus, ac promoloribus Ordinis Carthusiensis > (ractn-
nis et promotionis Ordinis Carlhusiensis » fuerit turum, solos in liisce Brunonem, Landiiiniim, Pe-
vocatum. Et aple quidem tam hoc, qunm illo liltilo, trum, Joannem et Guigonem reponat, Anlelmuinqtie
poluit insigniri; etenim, ullaudalusCoIumbi (ncque! septimum et Basilium oclavum Carthusiae Priorem.
«nim opus illud intcgrum ad manuin habeo) num. qui lamen, ut diluciile osiendit, anliqiiis Ordiu s
49 de Carlhusianorum initiis docet, in duas parlcsi Carlhusiensis fiindatorlbus ac promoloribus acccn-
diversas est divisum, quarum allera complectilur• sendi merito sunt. silenlio praelereal. Undc, ciini
Ordinis Carihusiensis inchoalioi.cm, altera S. Bru- fieri id abs illo cxislimct, quod hi, cum scriberet,
nonem proximosque ab eo qualuor Carthusiae Majo- nnliqui non cssent, scripsisse euin jam inde ab ain o
ris Priores, suo quosque Ordiue positos, elogiisque>D circitcr 1151 seti snb Bnsilio, octavo Carthusiae
praelerea ctiam ornalos,uti, quanltim ad Itoc poslrc- Priore, concludit. Verum qnid si nuctor Chronici
mum, iniclligo ex litteris, Colonia Agrippina ad me> anonymus, cum jnm Bninonem aliosque quatuor
dalis ab Augusliiio Afdenbruck, Societatis noslrae> mox nominatos recensuissel, quo minus Antelmum
sacerdote , cum idem opus, apud Cartlnisianoss pariler ac Basilium recenseret vel morle vel aliis
"
ibidemexslnns.rognlumcohii: fuisset scrulalus. Ego> g.ravilms intervenicnlibus causis fueril impeditus?
jdaparte pixcipua, quaeqiiinqueprimos Carthusiac i Quid si anliquarum seu primaevarum Consuetudi-
Priores, servalo, quo Carthnsiani rcxere, lemporiss ntim, a Guigone scriptarum, liber (liiinc enim is
ortline, exhibet, « Primortim quinque Magrue Car- scriptor anonymus stih linem Vila? S. Brunonis
iliusiae Priorum Chronicon > deinceps appellabo,, edendae pro eniortunli hujus nnno ligcndo laudal) ad
quemadmodum «liam anle me jam faclum video ini modum Codicis Monlis Dci anliquissimi, alio-
ms. qnac penes me est, dc S. Brunone Diatribaj rimiqiie plurium, qui num. & ct 5 memorali sunt,
Chronologico-diplomatica, quam F. Michael Mor- easdemque Guigonis Consuetudines conliiient, solos
ekens , Ordinis Carlhusiensis Coloniae Agrippina: c quinque primos Carlhusis priores in capite praetu-
15 S. BltUNONlS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 10
lerit, liosqtie proindo solos illc in nnliquis Ordinis A suppetit tamen praeterea, quo quot annis anle id
Carthusiensis fundaloribus ac promotoribus ha- fecerit, lulo dcicrmiiiem.
buerit, aul cerle Anlelmtim et Basilium, qund 15. Nihil inlerim obstare vidclur, quo minus iil
ncc ibidem memoratos invcncrit, nec aliunde abs illo annis circiler quinqiiagiiita aut etiaiu sexa-
forte sat cognilOs habueril, silenlio praelereundos ginia ante dictum aniiitm 1314 factum crcdnlur '.
duxerit? imo vcro etsi quis scriptionem illam, seu Cftronici,
1*2.Ututsit, Chronicon, deqito lirc, serius, quam dc quo bic, luciibrationem ante annum circiter 1250,
aiino circiter 1151, scriplum esse, mihi sane vero- aul eliain anle anniim circiter 1230 flgendam con-
siniilliinum, ne dicam indiibitaliim, apparet. Etenim lcndcret, falsi eum ccrto convincere non possem,
ejus auctor in Sancli nostri elog:0 seu Vila anti- quotl, jant tuin in Carthusia Majori Cliarliilarium
quiori num. 2 i Universilatis > unmine insigtiit non exslitissc, indubitatuni omniuo non sil; quod
•academiam Parisiensem, qnae, etsi jnm ab anno tnmen, utante ueulrum htinc anr.um luciibraiioneni
circiter 1151 societatem quamdam constiluerc ince- illam locandam, posset probari, omiiiiio rcquirilur,
perit, magislris, omni scienliarum genere instruclis, aliis prorsus omnibus, quibus res certo cvincalur,
iitgentique ad horufn lectioiies couflueritium disci- urgumenlis, quanlum opinor, delicicntibus. Aique
ptitorumimilliluditiefloreiet, i Universitalis» tamen " haecsunt, quae pro Chronici, prinios quinquc Car-
notuine, quidquid contra in Uitiversitalis Parisieusis thusise Mnjoris Piiores, horumque ex paric gesla
Hisloria Bnlaeiis arguat, ante inchoatum s-eculuin ordine recenscntis, aetatc titcumque detcrminanda
decimum teriiitin conilecorata non fuit, uli Historiae occurrunl. Id aulem nec anle saeculum lcrlium deci-
liiterariae Francix Scriplores lom. IX, pag. 80 muni, nec post annum 1314 scriplurn esse, ex omni-
doccnt, atque apnd omnes prope erudtlos mo.lo in bus jam dictis cerlum apparcl; quanto aulem letn-
confesso esl. Ad baec idem auctor, Carlbusiae Majo- pore arite hunc annura factum id sit, plane incer-
ris, ut jam dixi, alumnus, iti Vita Saneli edenda tum, nec quidquam occurrit, quo monuraenli illius
num. 20 merainil Chartularii, quod, cum scriberet, xtatem proprius detenninem.
in Cartkusia Majori exsliterit, quain jam inde ab 16. Verum etsi rcs itasit, siibseculis niliilominus
anno circiter 1151 tol inslntnientis, quot ad Cbartu- temporibus id ita Carlhusiauis fuit probatum, ut, si
larium conSeiendum siiflecissent, insiructam fuisse, quae in Iibris, quos scribebant, vel dc Ordinis sui
parum credibile apparet. origine vel de S. Brunone priutisve post hunc qua-
13. El vero, cum Carlhusix, Carlliusiae principi tuor Carthusiae Prioribus commemoranda cx occa-
vicinae, qualcs sunl domus Ponarum, Majoraevi,r sione habueriut, ea ul plurimum, quae reipsa com-
Durbonis, Allionis el Vallis S. Hngonis, paulo anle memorarunt, ex eodem excerpscrint, iisdcm ctiam
annnm 1250, uli nis. de Vita S. Brunonis Tractatus, fere, quibus hujus auctor, verbis non raro usi. Ac
a Palribus Cartbusianis hujuiibus mccum commuui- primo quidetn bos iuter memorandtis esl, qui monu-
catus, num. 24 prodit, de documentis suis in Char- tnenium' illud in suuin de Origine et Verilalc perfe-
tnlaria, quse inlegra hodicque exstant, Cogendis clae religionis lraclalum intuiit, auctor supra plus
primum sollicili fueriut, eamdem lunc et Carthusiae semellaudalus, sive is Guilielmus de Yporegia siva
Mnjori ctiram primum fuisse susceplam, verosimile Boso sit. Huicaccedit Priorum Ordinis Carlhusicns s
evadil. Hiric porro jam conscquitur, ut Chronici, in chronologus, a Colttmbio in Disserlatione dc Car-
cujus hic statem inquirimiis, auctor anonymns, thusianorum initiis uiim. 54 memoratus, qui, uti ibi
inpote Chartularii, quod, cttiii scriberet, in Carthu- hic scriptor indical, Iiorrendu.n, quo sese Parisiis
tia Majori exstiierit, mcnlionem ex dictis faciens, honio rcdivivus damnalum, publice e ferctro procla-
unte annum eirciter 1250, contia acColumbitis sta- marit,prodtgium iisdemplane, qtibus id in quinque
iuit, vcrosiiuiliter nou scripserit. Verum quaulo primorum Carihusia) Priorum Chro.iico, seu in an-
quidem tentpore seritis cbronologus iile scriptioni tiquiori Sancti nostri Vila, ex hoc edenda, num. 1
ntanuir. admovit? D ct seqq. fil, verbis exponit, alio etiam, quam quo
II. Cum Gtiillelmus de Yporegia, cui Joannes haecoccurrunt, operis sui loco ita memorans : i In
Colurabius Tractalum de Origine et Veritate perfectac brevi cxaudita esl oraiio Joannis Birelli, Prioris
religionisin Dissertalione de Carthiisianorum iniliis Carthusiae, et convenlus, atqne Amedcus Viridis,
tuira. 55 allribuil, hunc anno 1313 ex menle ejus- comes Sabaudise, filium de uxore, quae sterilis puia-
dem Columbii exnrarit; Boso aulem, cui dictus balur, suscepit, qui, etiam Amcdeus vocalus, r.uac
Traclatus reipsa forle adscribendus, anno 1513 conies Sabaudise esl effeclus. »
obieril, oporlet sanc, ut hic arite annuni 1314 sit 17. Ex his auteiu verbis consequitur, ut dictus
rontextus. Quare, cum ejus atictor, quiscuuique chroi'.ologuseo temporis spatio. quod ab anno 1583
demum is sit, lucubralioui suae (adi Joannem Co- ad annum 1391 effluxit, indubie scripserit; priori
lumbi Dissert. jam saepiuscit., niiin. 55 et 61; iute- enitn e binis bisce anjiis Ainedeus Viridis, posteriori
grum, d« quo hic, priinorum quinque Cartbusiaj', vero ejus filius, Amedcus itidem vocatus. e vivis, ut
Priorum Chroriicon inscruerit, consectariutn omninoi Columhius loco cit. docet, cxcessit. Haec ipsa iiitc-
est, ut hoc auctor aule annum 1314 conscripscrit. rim verba, jam mox recitata, in brevi Ordinis Car-
Qitod quideiu quanivis snt cerltnn apparcat, no.ii thtisiensisHisloria apud Martencuni lomo VIScripio-
17 ACTA. 18
riiiii velerum, col. 189 eiiam lr-gunlur, hrccque A binos illos Sancti bbgraphos idem bic Ordinis Car-
iiiliilomiiiiisab auclore ad anntim usquc 1409 pro- lliiisicnsis Generalis Franciscus du Puils, Luline a
ducilur; quain ob rem, cum Priorum Carihusiae Putco, seu de Ptiteo, aut cliam, ul ab aliis (vaiie
gcsta ordine Chronico insuper exbibeat, consccla- eniin Gallicum id cognomen Lalino idiomate potest
rium oinnino vidclur, vel ul ipsuin sil Carlhusien- non ineple efferri) scriplum invenio, Puieanus
sium Priorum e Columbio mox adducli chronologi oralione aperla solulaquc, ut Carthusianus anony-
opus, quod hic ipsemct addilaincntis, gesta a lem- inus proxinte memoratus feccrat, sancii Patris sui
pore, quo prius scripserat, compleclenlibus, diclo Vilam, uti Theodorus Petracus in Bibliolhcca Car-
anno 1409 aul ctiatn serius, nulla facla in iis, quse tbusiana, Morotius in Theatro chronologico aliique
prius scripseral, mutationc, auxeril;vel ul a scri- docent, conscripsil; e qua ilem, ut iidem leslantur,
ptore altero et cx Priorum Carthusiensium laudali a baud ita multo posl Pelrus Blomenvenna, Carlliusiae
Columbio cbronologi opere (ipsis hujus verbis ser- Coloniensis alumnus multisquc annis moderntor,
vatis inlaciis) ct ex nolitiis scriptisve rdiunde acce- auctiorem deiude, additamculis aliunde acceptis,
piis eodcin diclo anno 1409 aul eliain scrius fuerit fecit, typisque in sede sua ColoniaeAgrippiuaevul-
compilata. gavit
18. Ut ul sil, el hnjiis equidem operis, in quod " 20. Pulcani lucubralio, quae auctoris sui nomine
hnec, quod infra laudandum adhuc sil, observare insignila niispiam reperilur, esse videtur ea ipsa S
libuit, auclor anouyinus ex quinque primoruin Car- Brunonis Vila, quae anno circiler 1515Basileae lil-
ihusiaePriorum Chronico, quod sibi praeluxisse,non tcris Gothicis absque auctoris nomine cxcusa, ite-
obscure in Prologo innuil, inlegrum Sancti noslri ratisque deinde lypis Luleliae iiuncum suprn memo-
elogium, quod Vitae nnliquioris iiomitie edenuum rala Zachariae Benedicli lucubralionc metrica ad
jant monui, pnucis duiulnxal uuilaiis, ad vcrbum operum S. Brunonis calcem a Judoco Badio absquc
fcre descripsil, nli etiam, quae exbibel, aliorum aucloris ilidem nominc fuit adjecta, Prolognm ha-
qualuor proximoruin posl S. Brunonem Carthusiae bens sibi praeflxuni, cujus hoc cst initiuni : « Non
Priorum, uli ileruin ex lilleris, quas ad me Colonia solum Dominumin Sanclis, > elc, itaqueiiiclioa:a :
Agrippina deJil Aitgusiiiuis Aldenbriick, qiiasqtie i Temporibus Grcgorii septimi, Boinani pontificis,»
litini. 11 lautlavi, intelligo. Nec iimiierilo loco hoc ctc. At vero difllcullas, qure hic se offerl, sermonis
recenseri posseni non pauci alii, bosqitc inter Ilen- seriem inicrrunipere me cogii. Vitain sancti, qurc
ricus Kalkar, Ordiuis Carihusiensisscriptor erudilus Putcanum habel aiiclorem, Parisiis apnd Jonnncm
anno 1408e vivis sublatus, qni, cum ex occasione P Parvum prelo fuisse dulam, Possevinus in Apparaiu
dtimtaxal de Sanclo noslro egerunt, ex anliquiori Sacro tradil; quare, ctim praelerca Launoius in Dis-
illo monumenlo, licel ipsis hujus verbis non oimies scrlalionc de causa seccssus S. Brunonis in cremum
usi, nonnulla exccrpsere. Verum cuin id operre pre- cap. 5 circa medium aflirmet, in Viln, a Puleaim
lium non pulem, ad illos progredior, qui lamlcin scripta, cuin anno 1082 Sancli noslri in eremum se-
sub sacculi scxli decimi iiiilium res oinucs, a S. cesstim componi, hicqiic nibilomimisiu Sancli Viia,
Brunonc gestas, ex insiilulo perlrnclnre siiul ng- Bnsilereexcusa, anno 1084 diserle innectntur, erit
grcssi, scribendoriim tnnlericm, quam et ipsi non fortassis nonncmo, qui suspicetur, Puleani hanc fe
nlienis, sed propriis vcrbis exprcsseiinl, e binis, lum non esse.
de quorum aelate jmn aclum, antiqttis Cliionici.s, 21. Yerum eadcm Vita, qurn Basileacac deindc P.i-
aliisquc instiper, ul dubilandum non est, iiionu- risiis apud Judo.um Uadiiim fuit impressa, ibidem
inentis lum antiqtiioribus, liun reccntioribus apud Joannem Parvum fuerit forlassis rccusa, aul,
edocti. si res sccus habent, Possevinus forle in assignando
19. Qualtior hic prrccipue memorandi sunt, quos Viire, per Puleanum coiicinnalae,typograpbo errarit;
inter priiiiiiin lociiiu lciicnl Carlliusianus anonymus quod ullimum sane inihi verosimillimuin idcirco
et Znchnrias Benedictus, Carthiisiae S. Andreaedc D nppnret, quod, facla Parisiis in bibliotbccis Itiiu
litlore Vcneliis alumnus, quoriim ille slylo solulo, publicis, tuin privatis, diligentissima indngiiic.nulla
hic ligato, sancli Patris sui gesta cst complcxus. plane, uii ex lilleris ab auiico inde acceptis disco,
Prioris liicubralio publici juris facta est anno 1508, S. Brunoiiis Vila, quae npud Joinnem Parvum sit
quo eam excuso lunc a se S. Brunonis in S. Pauli excusa, inveniri poluerii. Quod autein adLaunoium
Aposloli Epistolas Coinmenlario Berloldus Rembol- pertincl, Vilam is, quacn Puleano scripla uon csse',
dus, Parisiensis lypograpliiis, pracfixit; posterioris pro biographi luijiis lucubraiioiie verosin;iliier per
vero, etsi nnte anntim 1--24,quo eam nd S. Brunonis erroreni acceperii, eo fncilius commillcndum, quod,
Opcrum, lypis a sese Luleliie lunc edilnrum, cnlcem ul jam inontii, Vita, a Pulenuo elucubrala, auctoris
iiidocus Batiius adjecil, iu Iucem non prodieril, ab sui nomine insigniia non reperialur. Ut ut sit, Vilam
auctore tanien jam iiule nb anno itidera 1508 fuerat Snncli nostri, Bnsilcaeanno circitcr 1515 excusam,
conciiinnln, uli liiciileittcr oslcndil, qiinin ibidem in Pulcani esse fetum, multa suadcnt. Primo enim la-
capile praefeil, Epistola deJicatorin, Francisco du bula, prodigiosam hominis, qtti se danitinlum publ!ce
Puils.Ordiuis Carlhusicnsis PrioriGenerali, i Quinto Parisiis declararit, nnattnsim, Brunonis binc jon-
lialend.Maii 1508 > iuscripta.Nondiu admoJum posl vcrsioncm, sccessutr >. C#Jlhusi;e loliludiiiein *ii»«
19 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 20
qne nonnulla Iiunc praegressa rcprrcsentans, quae or- A ut ea, qnrc Piiteaniance el Surianae Vitae sunt, rarius
dinis Carlhiisiensis Statulis ac Privilegiis, Francisci alleganda veniant, commerilario huic, si quando con-
a Pulco, seu, ut brevius loquar, Puleani jussu Basi- gruum id fuerit, inlexam, aut certe, si quid, quod
lere anno 1510 apud Joannem Aruorbachium cxcusis, a Vilis edendis absit nolarique mereatur, suppcdi-
praeftxa"est, Basilcensi Sancii noslri Vitas pariter (enl, in Annotalionihtis, qnnshisee subjecturus sum,
prxflgitur. iuobservatum baud praeteribo.
22 Secnndo verosimilliuium apparel, Putcanum, 24. Tres itaque tanlum Saucli noslri Vitas diver-
ntpole qtii pluiTmiinranno 1514 aut cliain paulo ci- sns, qunrum duaerecenliores, unaqueantiquior supra
tius, ut Sanciorum albo Bruno adscrilieretur, labo- memorala, nec lamen niiiiiis quam cenliim amplkis
rarit, Iilleris hujusViinm lunc mandasse, eamqtie, post cjus obiluni annis scripta est, recudam; quibus
«tim jam illi, Leone X sununo pontifice annnenie, cum praeterea varios, quos (andem gloria posilium»
honores coelitibus proprii dicto anno 1514 ccepisscnt seu quoddam potius hujus stippiementum, e diversi»
deferri, lypis haud inullo post excudendam curasse. notiiiis scripdsve coflecUimexcipiet, Titulos fune-
Tertio cuiii de vila S. Brunonis Basileensi sermo hres, scciionibus diversfs, qtiariim quaelibet plures
csl, Puteanianain intelligi, Carthusianoruiti oblinei ex his conliiicat, ad annotaliomim suuinde adden-
tradilio, uli subminLlrata a Josepho Phily, reveren- " dnriim commodumdiscrelos, ac sufs qitosqtienumeris
dissimi patris et capitufi generalis ordinis Cariliu distiuctos, c Basileensi Snncli Vila eo ordine, quo
siensis scriba, nolitia ine docel, certumque apparet *d htijus calcem reperiuulur, adjiiiicturuseliainsim,
ex Theodoro Petra'0, scriplore Carlhusiano supra lectorcm mo lo hujus cousilii mei raiiouem el quid
adhuc laudalo,ulpote qui in suis ad Dorlandi C.ro hortim iiomine veniat, bic adhuc c.loceri convenft.
nicon Eluciduiionibus pag. 12 Puieani fetum vocet In more olini, etiam rctme S. Brunonis, posilum
S. Brunouis Vilain, aJ cujus calceiu supra cenluin erat, ut monacbi, cum quis cx insignioribits raonn-
ct sexaginta funebres, de quibus mox, tituli, sett, stcrii sui viris obirsset r schedam seu cpislolam
uti hos-appellat, epitapbia adjiuiunliir, quae laiilo eiicyclicam, mortis ejus nuncianir qnaefere menibra-
niimero sOli Saiicli Vitae, qure liasileau excusa esi, nis in longiim porrectis consiabat, qurequequpd nou
adjecta rcperiunlur. Quarto ae ultiiuo Vila, quam plicntn, sed Romnuorum vohimiuiim mstar voluta
Blomemenna, tiLjam doctti, partim ex Vita, a Pu- csscl, Rotuli seu Rolfi uomine distinguebalur, per
teano scripta, contexuit, lantain cum Vila Bnsileae unrrm e suis, qui propterea Itolulariiis aul Rolligcr
cxcusa, uti ex utriusque collatione fiquel, simililu- appcllabatur, ad nionnslcrin, Ecclcsias aul personas,
duiem babet, ul vel hanc ex illa, vel illam ex hac i_ qitibuscum erant aul secielnle atil aniicitia aliove-
pro parie snltem contextam esse, sit necesse. Quare, siHgulari modoconjuncti, submiltereni, paclns, or-
his omnibus perpensis, nullus dubito,. quin Vila, dinariasve seu slalutns preces prodcfunclianima po-
quae Puleanum babet auctorem, ea ipsa sit, qurc, slulnntes; respoHsoriae aulem, qtiae ad hujtismodi
anno circiter 1515 in lucein typis Basileensibus pro- cpislolas, a personis, ad quas hrjemissce erant, car-
diil. iiiine pleriiinqiie, ac sub'nJc clinin oratione soltUn
23. Inceptum itaque de Sancli Vitis, sjgculi sextiI dabantur, rotutoipae altato aut etiam charlae sepa-
dccimi ittilio ronscriptis, sermoncm jam prosequor. ratrc, prout rcs ferebat, inscrihebaiilur . Titulormn
E qualuor jairi rccensilis sola mibi deest, quam( funcbrium nomine vctiiebanl. Haec omnia fere aut
Carlhusianus auonymus adornavil, lypisque Berlhol- certe non miillum abludeitlia colliguiilur ex iis, qurtr
dus Remboldus Luieliae excudit; e Iribns vero reli- Cnngius, varios citans scriptorcs, in Glossario mc-
quis, quarum nulla, longo lctnporis iniervallo, quo, diauel inflraaeLatiuitalis atl vocnbula Rotutus, Titu-
carum auctoresn sanctiobiiu scripserunt, spectaio, tus el Brevia mortuorum in mediuin adducit.
ab antiqiiilate commendari potest, sofam Puteania- 25. E thore itaque jam descripto religiosi Calabrinre
iiam, in capitarel numerosde moredivisanve Basi- erenii hicotae, cum in bac S. Bluno obiissel, episto-
leensi primrc editionis exemplari recudam, praeter-. [) [ain encyclicam, mortis ejus iiuiiciam, ad Italiac ,
missis aliis dnabus vel idcirco, quod allera- quidemi Gaitiaeet Angtiaemonasleria ac Ecclesias, et quideni
l.idi duuilaxai poelici, nonVilce, liistoricc ac sincere> contra morem plcrumquc lunc usitatum alias eliaiii
scriplse, speciera praeferat, allern vero pnrergis su- noninillas, quam quibuscum soeielate erant conjini-
perfluis, digressionibusque niniiutn longis ac frc- cti, per uiioih e suis, uliipsailta epistoTa, stto Inco
quenlibiis lectori mullum laedii, vohtplniis fere nibilj prOximeante Tilulos funebres etiam edenda, fidcm
esset allatura; ut auteni Vitaa, a Blcmenvenna con- fncit, qiiaqiiavctsuni miserunl, plurimasqtie respori-
cinnatae, desidcrium, si quis forte eo tenealur, ferrii sorras, Tilulorum funebrium noinine propterea de-
queat fucilitis, Vilae, a Putenno exaratae Vitain al- inceps hic distingnendas, acccpcrunt. Fueruut illi,
teram, quae, satciik»scxto decimo jain senescente,, nti est ms. S. Brunoiiis Viln, a Carlliusiaiio I.ige-
el ex hac, el cx auctiori Blomenvennaelucubralionej leusi anonymo e funebrilius, de quibus hic, ejtis
a Suiio concinnata esl, quaeque proinde, quidquid1 Irtulis prjesertim contexta alque ad niajores noslros
)n hac mcnioralu dignuin occurril, hnud dubie con-- a Federico Flouelo, Sociefalis noslhe sacerdcle ,
linel, sulijungam, simulqiie exccrptacBlomenvennae,, submissa, inlelfigo, in Calabrina S. Stephani erci'io,
uti el e Zachariae Bcnedicti lucubrationihus vcrba,, cum hueca Cislerciensibus, qui eam, sesaginta cir-
« ACTA. 22
titur poslobiliim S. Brunoiiis annis ad se transla- A simo doniino, Carlbiisiae MaVcrUacensisin Auatwa
tara, diutissime ohlinuerant, ad Carthusianns tan- abbate, anno 1761 nobis siibmissa.
dem annoi514 rediisset, hoc ipso circiler tempore 27. Nec minus usui erunl. Carlhusianus anonyr
abhisceinvcnii, qui prelo dignos duxene, reque mus,.qui libruir. quarttim AiiiialiumCarihusieiisiiim.
ipsa ad Vitae sancti, quae haud ita roulto post Basi- modo quidem excusum, haclenusque lamen, ut jam
leaefuit excusa, calcem adjecere; nec saneimmerilo. snpra monui, publici juris non factum, composuit,
Etenim sancti gcstis, uti ex commenlarii hujus de- Historiae litterariae Franciae Scriplores, prxcipue
cursu pateseel, illustrandis non pnrum condttciini; lotn. IX, in Vita S. Brunonis, Camillds Tulinus in
etsi aulem versibus insulsis maleque lornalis pleri- Oidinis Carthusiensis, etsi-interim hocopus adina-
que conslent, plurimi lamen cx iis nonniilla nd san- ntim nou habeam, nisimulilum, UistorireProspectu,
(iiiin speciatim spectanlia edoccnl, aut si, quod Morotius iu sacri Carlhusiensis Ordinis Tlieatro
(.iiamnon raro fit, modo generali r.imium sintcon- chroiioiogico, Joannes Columbiusin sua de Carilui-
cipli, Bruiioneui saltein, si noiinullos exceperis, ab sianorum iniliis Disserlatione, lnnocenliiisJeMasson
erudilioue exiiuia , hiiinililate aliave virlute com- l:b. i Annalium Carlhusiensium, aliique in decursu
1
niendant, ul etiara plerumque tum, quanto hic in nominandi non pauci. Cilandiim inlcrimatne, velui
pretio apud oinnes fiieiil, argumenlo sinl. Hinc ita- visum inspectuinve, studiosus lector non exspectet
que ego non praecipuos taniiiin, tit Surius in sancti Srverum a Neapoli, seu de Trafuglionibus, qui prav-
Vita, a se conlexln, fecit, sed omnes et singulos, t r alia, qure ad propositum nostrmn suggcri ab eo
veluti preliosa anliquilalis monumenta, ab ipso sta- suspicor, multa etiam, ut Surianus in suis ad S.
liui felici S. Briinoiiise vivisexcessu scripta, recu- Brunonis Vilani Annotalionibus pag. 197 et seq. do-
daiji, maxime quod a iiiultis , ul intelligo, avidc cel, moiui-.ienta ac diplomaia , ad S. Brunoneni
desiderentur, Basilecnsisque seu Puleaniana sancti rcmque Cnrlhusianam speclnntia , e lcitebris in Iu-
Vita, ad cujus calcem dumtaxat reperiuntur , pau- cem prolulil; hic enim scriptor penes nos non ex-
coruui iu ntaiiibus versciur. stai; in aliis autcm bibliothecis, quas hicscrulandns
26. Porro cum edendaeS. Brunonis Vilrc, non ex- curavi, inveniri nnn poluil, nec in regionibus remo-
cepta eiiain illa ipsa, quae ex priinorum quinque tis quaerendiim duxi, maxinie quod cjus defeclum
Cartbusiae priorum Clironicoexcerpenda, lanlaeanli- magna saltem cx pnrte suppleri putein ex tribus di*
quilaiis tncrilo, uli ex jain diclis pronum est colli- versis mss. de S. Biunone trnclulibus, suprn jnm
gcre, non gaudeaut, ul fidem per se facere possini; -•'.emoralis,qiiorum iiiius, qui Cbronologico diplc-
imo vero cuut ve) idcirco, quod a.b auctoribus syn- r matica de S. Brunone Dialriba inscribilur, niultaqui)
chronis aut subrequnlibus scriplae noit sint, ambigi anliqua documenta ac diploinala complectittir, a
non immcrito queat, an quaelibet carnm asserla Michaele Morkens, Cartbusiae Colouiensis alumno,
verilati cerlo consonent, non paruni sane in bsc ad decessorcs meos anno 1727 fuil iransmissus; al-
commeniario laboranduiu eril, ut, qtiae inler illa ler, qui non pauca, in uon viilgatc<hacleniismoxque
siinl, vera a fnlsis, ceria a dubiis, probabilia ab im- ilerum laudaloAnnaliiimCarihusieiisiiimiibroqiiario
probabilibiis, verisimiliaque ab iis, quae veiisimili- puriter occurrentia, suppeditnl, a Cnrlhusianis bu-
tudine desliluuiitttr, secernnin. Atipie lioc qtiidem jatibus nobiscum est coinmiinicatus ; ac lerlius dc-
ui cffectui tnandcm, adhibilurus frequenler siim, nique, qui poiissiinum, ul jam niomii, e fiinebrilius
iion laniinn supra huc transcriptum e primorum Sancli Titulis a Caiihusiano iigeiensi aiionymo cst
quatuor Carthusiaepriorum cbronico sancli elogium, coiitexlus, a P. Federico Floueto ad majorcs nostros
tittilosque funebres, de quibus jam diclum, veriiin dono aiino 1658, ul pnriter jain monui, fuil submis-
cliam iionnulla, tum scripta alia antiqua, ab auclo- sus.
ribus, qui aliquid sallem ex occasione deS.Brunone 28. Ilisce porro addi etiain polesl VitasSi Bruno-
memoriaeprodidere, elucttbrula, lum diplomata scu nis, quod miilin eriidilione esl refertum, Compeii-
chartas inslrunienlave publica, de quorum omniuin D iiium Historico-chronologico-ciiiftum, a Cartliusirc
aiiclorilale ac fidc lunc dicam , cum in mediiim Parisiensis alumno, qtti nomen siiiini subliccri oin-
adduccnda seu cilandaerunt; laborcm autem om- nino vult, mecum haud ita pridem cominiinicntuni.
ncm non paruin sublevabunt noiinulli, qui de S. Alque iia, stuJiose leclor, uiodo habes pracscnti §
Brunone, adductis non solmn documenlis antiquis, niemorala adjumenln pra^cipua,quibusadilluslraiida
verum etiani, quas ex hisce fonnare potueriint, cxaminandnqiic S. Brunonis Actn in boc commeiila-
argitmentis, vel ex inslituto, vel, si ex occasione rio sum usurtis. Ccierum scicndum cst, indiscrimi-
Innlum, sermone snltem prolixiore trnclariini, scri- iinlim a me et absque el cuin aspirnlione Caiihusi;u
piorcs recenliores. El locuitt qui Jem bos inter non el Cartliusiaiii vocabuli cxnrnri, quod ita factilaluiii
infimum tenebuul Suiinnus in suis ad Surianam 5. iuveniam a pleiisque me praegrcssis scripioribus ,
Brunonis Vilani Annotalionibus, Mabillonius Uiin quos cgo erroris arguere non nitsiin. Licet enim
alibi, tum maxime in Annalibus ecclesiasticis, Iler- vocabulum Cartus, ut Piilennus in exbortaloria sua,
r.nlcsZanolli in suallnlire scripla S. Brtinonis llislo- YiiaeSancli a se contcxlae adjecia, de qua in ullini.i
ria, anno 1741Bononiacexcusa atque a reverendis- ad liune Aiiiiolatiouo dicam, oratioire vult, v«'c
23 S. BRUNONISCATHUSIANORUM INSTITUTORIS 21
euet vox Hebraica, perfecte vocotut significans, A 1608 vulgavit, elucidationibus ita observat: i Ila-
rtque ipsa vocabulum Hebraicuni Cartham Hiero- buit vero (S. Bruno nimirum) parenles et genere ct
nymus de nominibus Hebraicis (adi Parisicnsem virtute inter Ubios cumprimis claros, ex illa nimi-
anui 1699 operum sancii Iiiijus Patris editionem rum nobilissima Romanortim prosapia oriundos, qui
tom. II, col. 27) vocationem.perfecit Laiine inler- Agrippinrenovam deduxere coloniam, quam etiam-
pretetur, consequens tamen propterea non est, ul nura de Duro Pngno incolaeindigitant. > Haecilli:
vel a Cartus vel a Cartham Hebraicis vocabulis Car- acposterior quidera, cum ambos S. Brunotrisparen-
tusia el Carthttsiani nomina nomenclationem acce- tes nobilissima, qure de Duro Pugno dicitur, familia
perint. Rem ipsara modo aggrediamur. oriundos aflirmet, sanctum lam ex parle patris quam
§ II. Nobile Sancti genus, patria, tempui natale. ex parte matris e familia de Duro Pugno oriundura
Nobili genere ortum csse S. Brunonem , omncs seu Harlcfaustanum facit; prior vero, cum sanctum,
ejus Vitaeedendaeunanimi conscnsu tradunt, idque nulla facla parentum ejus mentione, e familia de
indubilatum apparet : etenim breve ejus elogium, Hartenfaust, seu de Duro Pugno trahere originera ,
quod e qualuor primorum CarlbusiaePriorum Chro- dumtaxal tradat, fueritne id ex parte patris, an nia-
nico num. 7 recilavi, ita habel: « MagislerBruno, tris, aut etiam an ex utriusque parte simul, non
nalione Teutonicus, ex pracclara urbe Colonia, pa- B * definit.
rentibus non obscuris > (naius scilicet, uti alias ad- 31. Distinclius loruti fuere, qui antc Petranum
ditur)... i eremum Caritiusiae fundavit. » Ad liaec et Winbeimium floruere, Pelrus Blomenvcnna et
slirpis, e qua edilus esl Bruno, nobilitati teslimo- Stephanus Brolmannus, Ubiorum, qui inedio circiter
nium etiam praebet Ecclesla S. MariaeRothomagen- sreculosexto decimo floruit, nntiquaritts , a Geleiiio
sis utpote in lilulo suo funebri, ad Carthusiancs in opere de ColoniaeAgrippinensis magnitudine ab
Calabrinos anno 1102 misso, qui inler tilulos hujus- ipso stalim inilio alibique non raro laudatus, quo-
modi ad Vitarum calccm, ut dixi, edendos locum rum aller Sanclum ex parle patris, aller ex parte
116 oblinet, de Sanclo sic loquens: matris familia Harlefauslanum facit. Prioris verba,
i Ipse fuil sapiens, vir nobilis, indole fulgens. > qnre Vitre sancti, a se non admodum diti pott an-
Nec conlra generis, e quo ortus est Sanctus, nobili- num 1515 typis Coloniensihuseditre, hicque a nobis,
tatem argui mcrito polesl ex Manasse Simoniaco, ut jam supra monui, non recudenda»,Prologo mox
posl Gervasiiim anno 1067 vita functum, Remensium subdit, haec sunt: «Beatus Bruno, sacri Carlliiisien-
archiepiscopo, qui in Apologia sua, pluries inica sis ordinis inilialor, natione Teulbonicus, ex insignr
laudanda, de Brunone (adi MabilloniumMuseiIlalici r4 civitate Colonia, qtiaeauliquilus Agrippina a Marco
lom. I, parl. n, pag. 121) ita loquilur: i Cnjus(Bru- Agrippa, genero Octaviani, diccbalur, de parentibus
nonis videlicet) socielaiem non inagnopere affecla- tam genere quam virlute claris duxil originem.
mus, ulpote de cujus vita ct libertate penitus igno- Imperator qnippe Trajanus et senalus Romanorum
ramus ; > licet e.nim hisce verbis, ingenuusnc esset nobiles illuc olim Romanos pro incolatu civilatis
Sanctus, dubitare se Manasses indicel, e vehemea- lerrrrque custodia direxeranl; quibus roalrimonia-
tissimo dtimtaxat, quo in Brunonem, moribus suis litcr vicini nobiles conjm gebanlur. Ex quibus una
pessimis adversum, ferebatur, odio id facit. Verutn tribus dicla fuit De Sapienlibus, ex Romanis vero
iunt nonnulli, qui, generis, e quo ortus est Brunn, ttna appellabalur de Duro Pugno. De his ortus cst
nobilitatem penilus rimari conali, cum e nobilissima bcatus Bruno ex parte patris. Ex parle vero matris
illa Coloniensi familia, quam i de Hartenfaust seu sarguinem traxit de tribu nobili Romanorum, dc
de Duro Pugno > incolre indigitant, aliisque nobilis- Parva Cogitatione nunctipata, ex familia, qure post-
simis ilem, quas hic infra norainant, familiis trahcre . modiim de Rubro Stessen dicta cst. >
originem, scripserunt. 32. Posterioris vero, qux hic , leslc Morkensio,
30. Eisi res, uti ex dicendis intelliges, admodum dc nobilibns sancti nalalibns inlcrrogalus, reposuit
sit incerta, qui taraen et a quibus tradaiur, cmii id D] ista : « Aimilius seu Sapicns cognorainatus fuit
futurum putem non ingratum, leclori exhibeo. S. Bruno, ex Culonia Agrippinensi oriundus ex patre
Erhardus Winheim, Carlbusiae Herbipoliianaealtim- de familia Romana-Francicn et pntricia 'Aimilia ct
nus, in operc suo, quo 11 Sacrnrium Agrippinense» Sapientum (Vonden Weisen) qure tradux et causa
inscripsil.annoquc 1607 typis Colonicnsibusvulga- coguominis esl; ac malrem habuit palriciam ex Ca-
vit, png. 212 ita scribit : i Ad inilialorem (Ordinisi tonum furailia, quae vernaculo Francico idioinale
Carthusiensis) igitur qtiod altinel, S. Brunonem , (Vonder Hartenfaust) de Duro Pngno vocata est,
f duxit is originem ex nobili prosapia Harteiifausl, cum essel Calonum sub Ubio-Honmnis; aviam ma-
tna e*quindecimRomanis per S. Maternum et Tra- tcrnam cx palricii Aimiliorum (Vonden Cleinge-
januni imperatorem in urbis (Coloniensis scilicel)I dnncken) de Parvn-Cogilalione Francis; proaviam
praesidium ductis familiis, quemadnrodum quatuor cx hiijus qundam trnduce fnmilia de Bubea-Stessn
auorum genlilitiorum artna ex Chronico Coloniensii (Vonder Rodcr-Stessen.) Cum longius descendissci
leslanlur. > Theodorns Pelraeus, CartusiaeColonicn- Iincn. matrimouin contrncla snnt, et ex hac qiiidnm
sis alttmnus, in suis ad Chronicon Carthiisiensc: eques egregiis facinoribus in Cruciada regum dono
Pertri Dorlandi, quoJ c tcncbris emil lypisquc nnno> capite /Ethiopis coronnlo scutum auxcrnt. >ltn Blo-
23 ACTA. «'
inenvemVaet Brolmannus, quoruni alter praetcrea A Berum civilium, quos Brolmannus, Res Colonicnses
sanclum ex parte matris Slessenum, alter ex parle illuslrans , composueril, npud Morkensium laudari
palris Airailianum facit; an omnia aulem et singula eliam invenio; quare cum in hisce, generi, quod
(quod absit! ut putem) tnm Brolmanni, lum Petrcei, Sancto attribuit, probando accommodntn forsan abs
Blomenvennaeet Winheimii asserla, verbis jam reci- illo suppeditari pularem, nec lamen Commentarios
latis inclusa, verilali consonent, examinarc hic non iflos, uti nec antiqua. ut jam innui, domus, ad Ru-
Uibet, sed tanlum, an sanctus ex nobilissimis, qtire , beam Slessam dictns, monumenta, ex quibus, quae
rerbis recitatis nominantur, familiis , ac praecipue de sancti genere Brolmannus tradil, eraere hic
in ex Hartefausiana, cui eum scriptores quatuor potuerit, ulla ralione nossem , Coloniam lilleras
laudati unanimi consensu attribuuiil, oriundus recte dedi, quibus ab Augustino Aldenbruck, Societatis
asseratur.' nostrre sacerdote, petit, ut, si quid, quod ad Harte-
33. Ac Petraeus quidem , el WinheimiuS, ntillum faustanum aliudve sancti genUsdemonstrandum con-
plane,quo Harlefaustanara sancti originem probent, duceret, vel de momimentis iliis, vel de Brolmanno
monumentum antiquum laudant, nedum adducuiit scriptisqtte ab eo Commcntariis, vel etiam de fami-
in medium. Nec melius firmat Blomenvenna, qure lia familiisve, ex quibus Sanctus oriundus ab hoc
de Hartefaustano sancli ex parte patris , Slesseno ^ scriplore asserilur, comperlum haberel, indagan-
vero ex parte raalris ortu 'memoriae prodit. Quod dove assequi posset, lotum id ad me scribere digna-
auiem ad Brolmannum pertinet, ea quidem hunc, relur.
quae de sancti genere profert, e domus, a Gelenio, 35. Ac petilioni apprime sane satisfccil vir, de
de ColoniaeAgrippinensis Magniludine lib. iii, sy.i- Museo noslro optirae meritus, datis bunc in finem
tagmate 19 memoratse, quae ad Rubeam Stessam ad nos duabus episfolis, in quarum prima de B ol
dicilur, quacque, quod in ea Sanctns progenitus manno quidem scriptisque ab eo Comnientariis ita
feralur, sacram ejus imaginem, porlae afflxam, prse- loquilur : i Magnam is operam in eolligendis urbis
ferl, monumentis antiquis eruisse, Morkensius in (Coloniensis nimirum) raonumentis antiqttis positit,
ms., qaam jam supra Iaudavi, ChrpndlogiCo-dipIo- sed nihil ex iis publici juris faclum praeter Epi
matica de S. Brunone Diatribn aflirmat; verum qtias deigma, continens labellas diversas ccri incisas et
qualiave haec sint, non edicil. Ad lwec ipsemet qui- Praefatione aut dedicalione in aversa parle in^cri-
dem Brolmannus, quo, quod Sancto atlribuit, geuns ptas. Ejusdem rerum civilium Commentarii m»s. ubi
probet, apud Morkehsium scribil: i More nobilium lateant, Superi norint; crediderim egb inter amico»
Gcrmanorum habuil (videlicet S. Bruno) quatuor P et haeredes ab ejus obitu divisos, meque ante xxn
insignia, quihus illustre genus suum familiainque antios librum illius primum, qui de Ubiorum origine
oslenderet ac propugnarel, 1. De Sapienlibus (Von et antiqtiis sedibns, apud P. Harlxheimium P. M.
den Weisen) qui habuerunl caeruleum leonem in vidisse; > de genere vero scu familiis, ex quibus
candido campo salientem; 2. De Duro Pugno (Von Sanctus originem traxisse traditur, sic scrihit:
der Hartefaust) qui scutuin album ornaverunt duo- i Quod ad splendorem generis S. Brunonis demOh-
husbrachiis rubeis el cancellatis, manu in modum slrandum faciat, nihil aliod superesl, quam constans
pugni contracla, quasi ad luctam; 3. De Parva-Co- traditio et fama publica. Certum-quidem est, familias
gitalioue (Von den Kleingedancken), quibus clypeus illas (a Brolmanno supra memoralas) liic Colonire
erat rnbeus ciim nivea trabe, contoria per ambagcs; floruisse, proul plurima leslanlur monumenla, quae
4. De Rubea-Slesss»(Von der Roder-Slessen), quo- in variis redibus tum sacris, tum profaiiis etiamnum
rum ciypcus in campo rubeo habebat duas trabcs visenda supersunt una cum eisdein scutis ac tesseris
conlorlas, el hinc inde duo i£thiopttm capita coro- gentililiis, qure Morkensius, Brolmannus , Gelenins
nala. > adducunt. At nullo sal flrino documento praeter tra-
54. Verum genlililia insignia, quae hic Brolmnn- ditionem prsediclam commonstrare huc tisque pos-
nus memoral, qureque una cum sancii imagine eliaiu D siim ex iisdem farailiis ortum fuisse S. Brunonem. >
Vita, a Blomenveiuia conscripta penesque me ex- 56. Quod porro ad domus, in qua Sanctus Coionir»
slans, ad calcem exbibet, propria fuisse S. Brunoni, Agrippinae nalus fertur, monumcnla antiqua, ex
seu ei ob genus, ex quo oiius esset, competiisse , quibtis, qure de Brunonis genere tradit, Brolmannus
ntilla ralione verosimile apparct. Etenim gentililia, hauserit, jam periinet, i Domum, inquit, qtiaepri-
qualia mcmorat Brolmannus, nuncque in tisii sunt, mis eum (S. Brunonem niinirum) cunis excepil, ante
insignia lum primum, cum Chrisliani, quod demum dies aliquot denuo adii; at veterem illam et anli-
sub finem undecimi, ac inilio duodecimi saeculi qnissimi operis, quam adolescens saepe, deinde liic
faclum, bellum sacriiin in Oriente conira inGdeles loci polilioris lilteTaturae magisler itenttn perlusiia-
suscepere, sunl oborla, ul Muratorius tora. IV Anfi- veram, frustra in moderna ad saeculi hujus genium-
quilalum Ilaliae col. 689 et seq. e variis auctoribus annis abhinc aliquot composila requisivi. > Ac
recte docet; Bruno aulem , "tili ex infra dicendis deinde, inlerpositis nonnullis, quae, cum de gloria
pntescet, omni dubio procul anleannum 1050 nattis sancti posthuma traclabo, opportunius describentur,.
cst, ut proin bujusmodi insignia nec parenlibus ejus, Huncin modum prosequitur : i A quibus (domtirs,In
nec ipsimet competierint. At vero Ctnimentarios qua Sanclus natus dicitur, dOminis ac inqtiilinis) et
•ST S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTOMS 23
feueslris anliqius iiovaesubslitulai:sunt, parum pensi t\
A circilcr auuorum vidctur, aelale fuisse sttpcriora,
habitis scutis et inscriptiouibus, quae in antiquis, ul iiullo plane, quaiiiuiii scio, arguuiento potesl probari;
nullus dubilo, licuissel rcpeiire. Supra poriam visi- til proinde, elsi etiam iisdem, quod tamen neutiquaiti
tur S. Bruno, el in tabulnlo superiore cubiculi constat, clarissime Hartefauslnnam Aimiliauainve
(quod scilicel Brunonem inhabilussevoluiu) cernittir Saiictioriginemfuisseexpressaindaretiir,certataiiien
idein Sanclus , scutis qualuor (illis videlicel, qure btcc propterea, ut consideranli paiebil, niiiiime eva-
Brohnannus supra memoral) ciicumdatus. Sed opus dcrct, Quare cum nec ex publicis, uti laudatus
iilud ducenlos el quinquagiiila annos selate sua vix Aldcnbruck num. prsecedcnli indicat, civitalis Colo-
rcor excedere. > El quatuor quidem, quod hic mo- uiensis lahulariis, nec ex aliis, quod sciam, obviis
nendum, scuta illa e Bloinenvcnna aul Morkensio , notae auclorilatis aelalisque iuoniiiiienlis ullo inodo
apud qnns cxslant, aeri incisa leciori exhibiturus hic confirmetur, rcslat, ul in solo tiuin. 35 allegata
fnissem, si efamiiiis, quarum suni, genus ducere publica fama constantique Iradiiione sil fundala, ac
S. Brunoirem, ulla ralione constarct. Verum rem proin ut plane sil inccrta, cura traditio, quae lesli-
secus linbere, ex dicendis magis magisque palescct. inoniis a rc, circa quam versatur, trium ut miiiiniuiu
37. Laudatus Augiistiims Aldenbruck verbis satculorum spatio rcmotis, duminxal fulcitur, fldcm
proxime recitalis etiam adjecerat, sese, quo cer- H 1 indubitalam, uli ex se palet, facere non possit, la-
tiora ad me per&cribere posscl, curalurum prre- lisque sit, uti ex jam dictis liquet, Coloniensium de
lcrea , tit, an quidquain , nobili S. Brunonis ge- llartefauslana Aimilianave Sancti origine Iraditio.
neris defiiiieudo apium , in tabulariis publicis, 39. Nec esl, cur ex Gelenio de Coloniae Agrippn
quae Colonic die schrein, scriuia appellautur, nensis Magniludine lib. ui, syntagmate 19 el Brol-
fortassis invenirelur, ab ainicis, quibus ea, daia mniiiio apuil Morkeiisiiini oppouns, domum, quae ad
«ccasione, aperienda scrulandaqiie sperabai, certior Rubeam Stessam hodieque dicitur, ad S. Biiiiionis.
redderelur; cum aulem id faclum fuisset, secundam qui et in ca natus sit, parentes peiiinuisse, ac proin
eduabussupradictisscripsitepislolani, liisce maxiiua lioiitm sallem alteruin e fnmilin Haiiefaustnna, Stcs-
ex parte verbis conccptnm : i Amicorum ope con-. snnae cbgnntione jam lum conjuncta, exstitisse;
sectitus urtm, ul in praecipuis id genus (quac Coloniae praclerqunm ehira quod illud sola tradilionc, quae
scilicei die schrcin, scriiria vocanlur) tabulariis ve- mox dicta prarslare non videlur, innilalur, qui,
lustiorcs cbartre omncs, qitac De Rubea-Stessn qiiaeso, probabis, domiun illam (quod lamen, ut inde
agebant, perlnslia.ae sedulo ftierint atque excussae; qnidquam eliciatur, requiritur) aul fuisse, anlequam
sed nihil ex iis crui aliud poluit, quam ab annis ad Sancti parenles perlineret, a Stessanis, a qurbus
sexceutis et amplius praecipurenobililatis urbicaeduo C etnomcn luiic acccperii, possessam, aul, si possessa
fuisse stemmata, quorum unum nomine Alborum, ab hiscc jnm lum fueiit, ad Saucti parcnies cognn-
alterum Ruilorinn insiguitum fuerit. Veruin fruslra lionis, qtiac hos inter et illos intercederel, cnusa
hisce e chaiiis .faniilia et liberi peluntur, cum in trnnsiisse ? Ad b.vc Gelenii, qui similia credidissc
antiquissimis sola deprchendantur nomina Alborum polesl, aticloiitas, ul eadem parilcr credara, minimc
seu dc AJbis et Ruflbrum, sequiori deinde nevoaddi- sufllcit; hic enim scriptor, quod eliam fcre, ut moilo
tura snbinde reperialur unius alteriusve filii nomen iulclligo, de Brolmanno dicendum, quxcumque ad
in htinc fere dtiuilaxat niodtim : Superne De albis; Ubiae gentis magniludincm facerenl, promiscue,
iufra Ililliger, e:c, lilii. Ex quibus id unum conflci nullo discrimine, delectu niillo bahiio, corrasissc
existimem, S. Briinoiiera a [larcnlepolius noinen de dignoscilur. Omiiibus itaqiie accuraie perpensis,
Albis, Von den Weisen, quara Mm\l\ aut Sapientis, Hartefauslaiitisne fainilia S.inctus, scu politis, ut
proul Brolmannus ex receiisioue Morkeqsii censuit, generatiin loquar, qno detcrniiiiato illitslri genere
aut potius augiiralur, traxisse. » natus sit, delicieiitibiis, quibus id litlo assignetur,
38. Atque baec sunl, qure laudatus Augustinus raonumenlis anliquis salisque idoneis, plane est
Aldenbruck ad quresila, a nobis sibi proposila su- . dubium; ut Surius sane in ejus Vila, conlra ac a
praque expressa, rescripsil; ex illis aulempro Har- Blomenvenna, e quo hanc, ut dictum, partim com-
tefauslana Aimilianave Sancti oiigine delermiiianda posuil, fieri videbai, a definienda nobili Sancti ori-
nihil omnino polest erui. Piinio euim, cttm quo loco ginc prudenterabsiiniicrit, cuniqiie parentes habuissc
inodo Reiuin civilium Commentarii, a Brolmaiiiio ct i^cnere cl virlule claros, luini. 1 dumlaxat scripse-
scripli, latcant, sese iguorare, nuni. 55 prodat, siliie rii. Bloiiienveiiiiam iiiliilomiims, quam Suriiini Fer-
in iis, unde hic auctor nsscrtum a SP.Sancli genus dinaiidiis princeps cleclor Coloniensis, seu potius
probet, quid comprehensum, rclinquituraeque ac anie qui dalam hujus nominc anno 1624 ad rlerum
iiicertuni; quod autera ad scuia el inscripliones, in Colouiensem de cclcbranda S. Brunonis feslivitnie
nnliquis donius Stessanae, qttre S Brunoni nalalis epiblolam emyclicam, qiiam inlegram Glorirc po-
p ihibelur, fenestris exprcssa pertinet, saeculo ea sthunise inlexam, scripscre, scqui maluurunt, hisce
qiiinto decinio, aul eliam it sa imagine, qtiae S. Bru- I i ea verbis usi : « Sanctus Bruno, iiiagnum Ecclc-
notiem, qnatiior sctitis genlilitiis, a Brulmanno supra si;r decus et ornamentum, civis Coloniensis, Colonia;
•:iiunieraiis,circumdatuiii,in sup >rioricubiculi, qtiod nobili Haiicnfaust familia iiatus et ediicatus. > Vcnim
Sanclus inhabilarit, labulato^repraesentat, quaeque hi laiilae aiicioritaiis, uli per sc liqucl, essc nou
(adi iitini. 56) dticcnlortim dumtaxal et qiiinquagitita posbiiut, ul hic audicndi siut.
29 ACTA. J30
40. Idem eliam de Hieracenst (fuerit hic hntid A , inter edendos IrigesiniO' srciinio, Btuno expresse
dubie, uti ex Ughello tom. IX Italire Sacrae de epi- Gutticus vocalur, a'lero Gallus, fuisse, sat npeiie
scopis Hieracensibus colligo, Octavianus; anno 1591 innuitur. Prior, qui eCcJesircS. Marirc Carnolensi»
vila functus) episcopo dicendum, qui, ut Severus a scliolariuin esl, sic hnbel :
Neapoli apud Surianum in itlustrata Sancti nostri Quam Phcebe Phabo, quam cir&erasidera luncr,
Vita pag. 86 teslalur, in collecto a sese arehiepisco- Tam totus mundus adsit libi, Gattice Bruno;
porum Rhegiensium in Calabria Catalogo, cui posl Postcrior vero, qui sanrli Gervasii Falcsircin Norlh-
Arnulphum S. Bruno, tanquain electus ecclesiae liu- mnnnia esl, locumquc inler rccudendos II1 obtinet,.
jus praesul, inseritur, fuisse hunc e familia Alcuina ita sonat :
seu Alehanirina nalum, memoriae prodit. Quibus Gallia mnltorum maler nutrixque virorum,
enim e monumenlis Calalogum illum collegil Octa- Isti quando pares es habitura mares ?
viaims ? An ex antiquis ? ld quidem cum Suriano hte tttus quonctamdoctriitai prwbuil undam
loco cii. crediderim. Asl an etiam ex tam antiquis, Gemibuset cleris, clc.
ut fidem indubiam ex sese facere fuerint naia ? Id 42. Iliuc porro, cmn paelerea Gnllum fuisse
eifim vero nec Suriaiius aflirraat, nec absque fidei S. Bruiionein, alii eiiatn ejns, qtios hic recensere,
luiuiine suspecta? teslimonio facHe in animum in- " operae pretium non esl, Tiittii fiinebrcs indicare
duxcro. Ututsil, ccrle Ughelfus, a quo tom. IX videantur, non ncroo forte exislimabii, e Gallia eum
llaliae in archiepiscoporura Rhegiensium Calalogo fuisse oriundum, nec ColoniaeAgrippinae, sed Remis
post Arnulphum S. Bruno, tanquara electus hujus in natiim; verum ciim monumenta aniiqna non eolli-
sedem illaui successor, pariter recensetur insigniqite denda, sed, si' fieri queat, componeiida inler se sinl;
prrelerea elogio ornaiur, niiliam plane de Alciiina Sanclns aulcm alia elinm quum orius ralione Gallus,
seii Alchanirina sancli originc menlionem facit. atiaque item quam nalivitntis, Rcmensis dici po-
Atque hrec de Brunonis genere, qnod nemo facile luerit, reipsa id ita in Chronico Malleacensi, nllegato
definial, dicta suflicinnt; ad solum ejus nalale ser- c Chesnio Fragnienlo historico Titutisque funebribus
nionein niodo convcrto. Qui unanimi consensu, Saii- fnctum esse, credendum esl, ne alioquin moniiiiieuia.
etura nohili genere ortum, iidem, in Germania h:ec anliqua pngnare dicenda sinl ctim anliquissimo
ColoniaeAgrippinaeetinm natum, omnes ejus asserunl qiialuor primoruni Catihiisire Piiorinn Chronico seu
Iriographi. El sane hanc eorum asscrlionem verila'.i excerptoex hoc Snnciielogio, quodnullo plane modo,
csse apprime consonam, satis liquet vel ex solo pri- iitpme Bruniincm nalione Tcutotiicum el Colouiae
moruiu quatuor Cniihusiae Majoris Chronico, ante ..i Agrippinae natum, disertissime docens, veritaii con-
annuin, ut jam docui, 1137 concinnao, fideque di- sonum potesl intetligi, nisi reipsa liic ColoniaeAgrip-
gnissimo, quod in S. Brunonis elogio, num. 7 liuc pinae natus sit. Sanctus ilaque Remensis quidera a
transcripto, opportune ad institiitum prapscns ita Chronici Malleacensis diclique Frngmenli hislorici
hubel: « Mngisler Bruno, naiione Teutmiicus, ex scriptoribus diclus fuerit, quod bisce non lam ex
praeclara urbe Colonia pareniibus non oLscuris ua- patria, quam ex studiis, quibus Reinis lum discendo,
tus..., eremum Carthitsi» fundavit. > tum docendo diulissiine vocavcral, et ex dignita-
41. Accedit porro Sigcberti Gemblacensis, nn- -libus, quas ibidem obtinuerat, notus esset; pro gallo
uo 1113 e vivissublati, quaeiisdem fcre verbssoli.m vero in Titulis funebribus habilus fueril vcl simili
Sancli nntale ColoniaeAgrippinaecollocat, Cliioiic- fere de causa, vcl quod in Gallia poiissinitim edu-
graphia, uli etiam Petrus vcnerabilis, aniio 1156 cnlus fnissel; quod poslremum eo niiiiHsrejicieudum
viia fuuclus, qui magislrum Brunonem lib. u Mira- est, quod in Titulo funebri 115, qui S. MariaeTor-
culorum, cap. 28, Coloniensem appellat. Al vero nncensis est, Coloniae natus el in Gullia educalus
Sanclus nosler a duobus scriptoribus sibi coaevis, dicatur. En illuni:
quorum alter Cluonicon Mallcacense, a Labbeo Quem genuh.seCotonia, Francia vult aluisse,
toin. II Bibliolhecaeiiovae mss. edituin, alier Fra- D ' Gloria,Bruno Paler, genti commuiiisutrique
gmenlum llisioiiae Francae a tempore Roberti ad Ascensu faciti socialur ad agmina cali.
luortem Philippi 1 regis, a Chesnio lom. IV Scriplo- 43. Atque iia, omnibus rile cxpcnsis, S. Brunonem
rum Francire iuserttim, conscripsil, Rcmensis eliam Coloniae Agrippinae natum esse, exlra oinnein con-
apellalur. AmLorum verba huc trauscriho. Prioris troversiam arbilror; verum mullum abesl ut auiitis
tom. Labbei cit., fot. 205 hsee sunl: i Fulbcrtiis cjiis natalis tatn ccrlo definiri qucal. Iiunc inlerim,
docuit Bcrengarium, canonicum sancli Maiiini. Qui post annum Christi 1050 Baillctus ad 6 Oclobris
rtcin Brunouem Remensem et alios mullos haeredes col. 83 collocat; asl eumdem dccem ut mininnim
philosophiae reliquil; > posterioris lomo Chesnii annis maturandum, HistoriaelitierariaeFranciae Scri-
iiidem cit., fol. 89 isia : i Hoc tempore tani in di- ptores lom. IX, pag. 233, aliique plures observant;
vina, quam in humana philnsophia fiorueriint Lan- et recte quidera, ul vitae, a Sancio duclae, series
f ancus Canluariorum episcopus, Guido Lango- ostcndil. Eicnira S. Bruno, uli infra oslciidain,.
bnrdus, Maingaudus Teutonicus, Bruno Rcmensis, occasione lurbarum, quas in Ecclesia Remensi
qui poslea vitnm dttxit cremiticam. » Ad liaccinler Manasses archicpiscopus cxcilaral, auno 1076 aul
funcbresSaiicti lilulos duo occurrunt, quorum allero, siqiienli scLoIarum, quani in bac gcrcbal, pra:-
51 S. BRUNOMS CARTHUSIANORUM 1NSTITUTORIS 52
fecturam dimisit; qttod proinde, si post atinum A 1 Ejus doclrina lot factos cssc snpienles, quol ineiis
detnum 1050, ul Baillelus vult, natus sil, anno i nescit » (Titulo 131) sanclre Mariai Spulingeiiscs;
rctatis suaevigesimo quinto aut certe vigesimo sexlo et monachi sancti Nicola: Andegavensis, < Ejus
fecerit. Quare, com simul, antequam hoc faceret, i doclrinnm toto fulgere in orbe, » unde ejus < Se-
mttllis jam annis, ac proin duodccim saltem aut quaces > esse optant (Titulo 78) canonici calhedralis
qu.ndccim, scholas Remenses rexiset, censequens ecclesia?sanctae Crucis Aurelianensis. Nimius essem
rrit, ut celeberrimarum harura scholarum praefcclurre in creteris ejus elogiis recensendis. At omitlere non
jani indc ab anno rctalis suae dtto.lecimo, aul ad licct canonicoruni Andegavcnsis ecclesite cathedralis
summum quinto decimo, quod nemo sanae menlis sancli Mauricii lesiiinoniiim, quo Brunoneraasserunt
admiitct, fucril admotus. Brunoncm aulem roullis magislrum fuisse non puerorum aut minorum cleri-
annisscholarumRcmcnsiunipraefecliiram.priusquam corum, sed virorum gravium et jam doctorum, qui
ltanc abdicarcl, gessisse, ex iis, qttreMarlotlus Hislo- sub eo divina, id est, Theologiam addiscebant. Quod
rire mctropolis Remensis hb. i, p. 115 scnbit, si- sane arguil, cum jam lunc maturae aetatis ftiisse,
>
mulquc ex iis, qtiaede ant.o, quo Snnclus pracfectu- cum Remis anle suum sccessiim doceret.
rnm illnm dimisit, jnm dicla sunt, dilucide conse- 45. Ila ille, qui deinde e canonicorum ecclesire
B
quitur: Brunonemei.im scholarum Remensiumrapul calhedralis Andegavensis Titttlo, qui inter rccti-
KCIIrectorem jam iiule ab anno 1036 coustiliituin dendos loctim 166 lenet, versibus aliquot, qui sic
a Gervasio archicpiscopo fuisse, loco cil. isscriplor habenl:
tr.idit, nec nuiliiim a vero eiim aberrare, ex infra Ejus et eximla celebralur ubiquesophia,
diceniiis d;: temporc, qtto Bruno Remis docere pri- Plusquam Maronis laudatur lingua Brunonis,
mum inccperit, dihuide palescct. Sanclum inlerim Gloria Ptatonis vilescillaudeBrunonis.
Ren.ensibus scbolis diti prrefuisse, aliunde in ante- Hic pracellebat docloribus, hic faciebat
ccssum nunc probo. Aiquc ad lioc quiJcm opporluiie Summos doctores, non instituendo minores.
hic succurrit, qui e funebribus Sancti Titulis septua- Docior doctorum ftiit hic, twn clericutorum.
gcsimus tertius est supra cenlesimum. In hoc enim Nam nec honestales verborunt, nec gravitates
Nolienses mnnasterii S. Vincentiicanonici Regulnres, Sumpsit Brunonis nisi Vir magna rationis.
qui, i visa scheduln, qure Bruncnis incomparabilis Nunciat egregiam Divina docendosophium,
plillosophi obilirm pntefccit, > ingemuere, diu hnnc leciori exhibilis, ila mox posl pauca, quaehuc minus
Rcmensiumscholarum prrcfeclurara gessisse, discrlis faciunl, prosequilur: i Jam vero quis dixerit, lanliuu
verbis afllrmant, ita loquenles: i Bruno... veram r viruin, quetn omnes ferme Galliartim, Angliae et
icienliam et prudentiarn liberalium nrlium, nec no« Itaiiacecclcsireveluli celeberrimuin scienliaruin mn-
<aetcras Cardinales virttiles babtiil el servavil, qtias gistrum ceiiatim commendarunt, has laudes nnnos
i i bono fine consummavii.J)iidiim siquidem ecclcsiae viginti aut paulo plus aul minus naium promcruissc?
scdis Rcinetisium summus diJascalus, utpotc in Quis, inquain, sibi in animum indiixeril, Brunoncm
psaitcrio et creteris scienliis luculenlissiinus, et cd- ca oclaledin scholas adeo celebres cum tanta erudi-
lumna toiius metropol s diu exstilit. lionis Cl doclrinaefama rexisse, ut post viginli (cir-
44. Ad baecSanctum, cum Remensiuni scholnrum> ' citer nimirum) scccssionis annos mors ejus lanquam
piafectura scse abdicavit, non viginti quinque dum- omnium doclorum magislri a plejrisqne orbis Chri-
taxat anl vighvi sex annorum, quod, ut dicium, ex stiani ccclesiis cclebrioribus deplorata fuerit ? »
Bailleti opinione consequitnr, sed provectioris aelatis> Hacleniis Ruinartius : el sane, cum Sancltis in tot
fuisse, in Viia Urbani Ilpaprc, MabIloniiet Ruinarliii adductis abeo Titulis funcbribus tam variis tnmqiie
Opcrum Posiliumorum tom. MI inseria, pag. 6 el 7 profusis, quas, brevi spatio relnlequejuvenili haud
pnslerior e binis bisce scriptoribus efficacissimee facite merendas, Reriiensesscholas doceris aul hat utti
vnriis funebribus Sancti nostri Tilulis probat. Verbai prrefecmram gerens merucrit, laudibus ornelur, ar-
cjus proinde, Titutes simul, e quibus partim lisec TJgumenlo id est perquain vulido, fuisse illum, nim
dcprompia sint, suo singulis numero apposilo, de- hanc anno 1076 aul seq., ut dictnm, dimisii, viginli
signans, huc transcribo. Sic habenl. i Uutic (S. Bru- quinqtie aut viginti sex annis majomn, ac prcin aute
nonem videlicet) < Gemmam sophire > nppellnnll sreculum undecimum, media sui parte jamelapsum,
(TUulo 74) canonici sanctrr, Marire Blesensis;; seti ante annutn 1050essenalum.
Luccin ecclesiarum » (Thulo 82) monachi Bello- 46. Verum qtianto quidem citius id evenil? Za-
vncenses sancli Luciani; « Clarissimura sOphistam > » notti (adi num. 26) in contexla a se Saucti Yita
(Titulo 107; Miciacenses sancli Maximini; i Docio-- p:ig. 3 duo nffericCalabria? tnonumemis, qiiaelnudat,
i rem doclorntn > (Tiiulo 77) Bernacenscs; i Ma • tesiiiuonia divcrsa, quae S. Brunoiicm nonagenario
i gistrorum decns, remigitim lurbae Remensis >(fi- mnjorem obiisse,prodtint. Allerum.qiiod Epigramnia
utlo 109) Parisienses sanclae MarircMajoris ccclesiae e vocal, quodque speluncrc, in qun Sanclus in Calabria
canonici ; liimc i Doclrinre praebuisse undam gcn- habilarit, fucril inscripluin, duohus consial his vcr-
i tibus et cteris, » aiunt (Tiiulo 11i) sancti Gervasiiii siculis :
Valesienses; i Cunclos supcrasse loto in orbc ma- Jum nonrtginta duos vita ccmpleveralannos,
« gsfro» » (Ti/«t.'o61) sanoti Tiniothci Remcnscs;; CIIMISupcros fraqili curne solutus adit;
33 ACTA. 3*
altertim, quod e ms. anliqtiissimo, ut ait, fuerit de- A qiitJidccim circiier, ut snpra dictum, aut sallem
siiniptmn, de Brunone sic habet : Obiil i Pridie duodcciiii, imojam indeab nnno 1056, si Mnrlollus
Nonas oclobris anno ab orbe redempio millesimo loco supra cit. recte i;otet, gessissel. eamqne, qt a
cenlesimo sccundo, mense octavo, aetatis suae v»ro tunc inclaruisse, a Giiiletlo de Novigcnto, auciore
anno nonagesimo sccundo. » Cnm ergo Sancins, coacvoinfra srcpissime laudando, diserte asseritur,
uti infra suo loco probabiiur, omni dubio procul variisqucin Tilulis funcbribus supra citatis innnil: r,
anno 1101 viia functus sit, anno circiler 1008nalus nominis celebritaiem jam acquisivisset. Et sanc
indiibic fitcrit, si binis illis addniiis, quoruin alti ro Sancturii,cumCar!husire erenium estingte.stts, quin
Sanctus, cum jam nonaginta duos vitae annos im- quagenaiium circiler aut eo eliam paulo majorem
plesset, altero, eum jam nonagesimum secundum fuisse, ac prOin temporejam assignalo latum esse,
vitre annum ageret, obiisse trndiiur, leslimoniis utcumque etiam suadet moilus, quo de eo, veluii t'.e
sit slandum. Verum hrec c fonlibus adeo antiqitis, viro longe gravissimo, rc alisque plane maltirt,
i.t fidem indubiam mereantur, piofccia mihi non sermo Gl lum in variis Timlis funcbriLus supra
videntur : licel enim allcrum e ms. antiquissimo laudaiis, lum in viia S. Hugonis, Gralianopolilani
Zanolii indicet deprompiuui, quanlae lamen anliqui- episcopi, apud nos lom I Apiilis inscrta, in qt.a
talis hoc fuerit, non adjungit, dubitareque proindo B auclor synchronus Guigo, quintusCarlhusiac M:joris
siuil, an saeculoqunrlo decimo, aut eiirmi quinto prior, num. 11 de S. Brunoue, ad snicimn liunc
decimo exstilerit antiquius; quod utrumque a Sancli cpiscopiim paucis diebus, antequam Carthusiam in-
nosiri actate est remotius, quam ut scriptis de eo • grederetur, venienie, i(a loquiiur : i Adesl magistcr
tunc confeclis sua qneal cerla constare ftdes. Bruno, vir religione scientiaque famcsus, honestatis
47. El vero ipsemel Zanotti ms. illud, ul ul anii- el gravitatis ac tolius maluritalis quasi quoddam
quissimum, magni aul fecil: etsi enim etiam, quo sifiiulacrum. »
ab errore chronico quanliim ad annum Christi 1102, 49. Accedit, in diversis ecclcsiis jam tmn, rum
cui Sancli obitum illigal, haheatur immune, Christi Sanctus anno 1084 in eremum seccssil, celcbres
annos in illo ab lncarnalione, prout haec Nativila- floruisse viros, quos hic discipulos habuissel, bosque
lem praecessit, nurnerari afiirmet, recilntis tamen, mler Odoncm de Caslellione, qui anno 1C8S ad
qttre jam huc transciipsi, binis teslimoniis, mox tumniuin ponlificatum fuit eveclus, nom<nque Ur-
subdit, probabilu non esse, Sanctum ad tantam, bani H assumpsit. Nec hic praterire possuni anti-
quanta in biscc asserilur, aelaiem pervcnisse, adiiit- quum Cnrlhusiae MonlisDei in Picardia codiiem, in
que eliam, id i a idcirco stbi videri, quodnon appa- quo S. Bruno septuagcnarius obiisse lcgttir, ut
^
real,qui isinaelate lamprovecta (sic enim anno 1084, Jacobus Marlinius, Carihusiaehujus alumnus, npiid
quoexdicendis Caiiluisia?ereinum primum ingressus Morkensium in ms. hujus Chronologica-diplomatca
est, sexlum supra sepluugesimuni rxiaiis sure annum de S. Brunone Dialriba, § 1 leslatur; si cnim codcx
jnm egissei) austerum adeo, quale tum in Caithusia ille recte notet, Sanctus ulique, ulpoie anno 1101
Mnjori, tum in Calabria dnxit, viiae genus ducere, vita functus, anno circiter 1030natus fuerit. Verum
labores et rernniiias, iliuerumqiie, quibus se dedit, cum de codicis illius xtale nihil vcl a Martinio, vel
incommoda siiflerre poluissel. Ita fcre quanlum ad a Morkensioaddilum inveniam , rem alio adhuc ar-
siibslantiam Zanolli, ct rccle snne. Atque liinc est, gumento, quod milii omniuin valiili>siinumapparei,
cur et eorum, qui Sanctttm anno 1020 natum sla- juvcrit lirmasse. Sanclus verosim liier, uti infra
tuunl, opinio niibi displiccal: in hac enim ille, cum probalio, anie annum 1050 Berengario in plrlosopbin
aniio 1084 in Carlhusiaeeremum secessit, annorum magislro usus esl; qnare ciim hanc verosimillime
qitaluorsupra scxnginta exsliterit; qua pariler aetale non prius exccperil.qcani cum sep'emdccim circiur
rigidissimae gravissimisque incommodis obnoxiae annorum esset, hique ab anno 1050 ordine rciro-
vitae, quam tunc primum fueril amplexus, ducendae grado compuiati dedticanl ad anntim circiier 1050,
fuisse parem, iiiimiscredibile apparei. D Sanctum circa hunc jpstim anniim nnluni esse, con-
48. Qnapropter tum Sanclus equidem, ut supra siqnilur. Alque hinc precipne simulque ex nliis sinpra
ostensum, major, quam viginli quinque aul viginti in niedium adduclis probabilissimum sane apparet,
sex annis, cum anno 1076 aut sequenli Rcniensium Sanclum anuo circilcr 1030 aut paulo serins hiinc
scholarum prrfeclura sese abdicavit, haut dubie annum inler el nnnum 1040 nntnm esse; quod cuni
exstiterit, nnlivitns ejus circa annum 1050aut pnulo suflicienter niodo probalum pulem, ad alia pro-
scrius hunc annum inter et anntim 1040 collocanda gredior.
videtur. Ita enim, cum in Cartusiam secessit, anno- § III. Qualis Sanctus in pueriiia fueril, canonicusne
rum dumtaxat qiiinquaginla circiter cxstilerit; qua S. Cunibetti, et qua alate essel,cunililleras discendi
aetale plures fuisse et adhuc reperiri viros, vcgetos causa Gallias adiit, et an ibi Rerengarium in plii-
adhuc ac rohuslos, durissimismie laboriLus ferendis losophia magistrum habuerit.
idoneos, experientia Itnbetur compertum. lta etiam Blomenvenna in contexla a se Vita de Sancto,
polerit inlelligi, qui faclum sit, ut Bruno, cum Rc- adhue puero, itn loquilur : « Hujus a cunabulis
mensiuin scholariim pracfeciurnm anno 1076 aut maier sapientia lactabat infantiam, et semper in
sequcnti dimisit, banc jam dudum. id cst, aimis profcclu rrlatis proliccrc ad meliora cdocuii. Hic
35 S. BaUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 5«
ctiain, dum ptier essel, uibil pucrUe gessit in opere, A aiuiit, luinc cliam Sancli apiid Labbeum eiogima
soil quasi fiiturac religionis speciem ostenlans, plu- neuliquam exprimit.
riiim mpnachoriim insiilutor a Domir.o parabatur. 52. Oporlel ergo, ut scriplores illi, quaeloco cil. de
Snriilus est autcm a Domino animam bonam, lau- rc illa lilleris mandarunt, unice hatiserint ct pro-
dnbilem iiidoleni, ingcnium docile, menioriam te- lixa, quam ibidem pro se una cum Sancli elogiodiini-
liacein.voluniatem affecluoseinclinalam adoptima.» taxatcilant, quamqiie MabilloniusMuseiltalicilora.l,
Eadem inedenda Sancli Vila habet Surius, a Blo- parl. II, pag. 119 et seqq. exhibet, Manassis arcbi-
menvenna, quem bic quantura ad substantiam ad episeopi Reraensis Epistola, ad Hugonem Diensem,
amussim expressil, in vcrbis, quibus utilur, dum- Sedis Aposlolicae ln Gallia legatum, data, in qua
taxat diversus. Alque haec quidem omnia, eliamsi ila lcquiiur: i Bruno nec nosler clcricus, ncc noster
expresse vel scriploris vel monumenli antiqui tesli- natiis aut reuatus esl, sed sancli Cuniberti Colo-
monio conflminri haudqucanl, verosimillimauniver- niensis, in regno Teutonicorum positi, canonicus
sim apparcnt; qiiod vero nominatim ad eximias, est. > Et sane Sanctus, quetn ex hisce Manassisvcr-
quibus Sanclus adbuc puer effulserit, animi doles bis Coloniacin collegiata S. Cuniberli ecclcsia cano-
peiiinet, verilali sane id esse consonum, subsecuta nicum fuisse, constat, verosimillime etiam, ex parle
ejus per lotam vitam gcsla dubilare non sinunt, I" saltein, evin hac educaltts, el lilleris fuerit exculttis,
luculenterqiie ex dicendis palescet. Verum enimvero si modo jam inde ab eo lempore, quo in Galliam
leviora haec stint; graviora longe, diificullatibusqtie sese nondum contulcrat, Coloniaeqttejitvenis adliuc
peue inexiricabilibus implicata modo sequuntur. -. degebat, Cuniberlinis canonicis fueril adscripttts.
ISIomenvennaverbis, proxime ex eo jam recilalii, Verttm sitnt, qui sanctuni tum denium, cum anno
brec subdit:« Verura scholis Parisiensibus traditus, circiter 1076 aut sequenti improbis Manassis arclii-
liberalibus arlibus imbuendus, ullra corevos proli- episcopimoribus Remos deserere fuissel coaclus, ca-
cicns el inter primos philosophos babitus scliolantm rionicaliii» eollegiata S. Cuniberti Ecclcsia donalum
uiagisier esl effcctus. > Sanctus ergo secundumBIo- fuisse, conlendunt, idque idcirco quod Sanclus
inenvennam, cui Surius eliam consonal, lilt&ris anno 1079, quo praefatatn epistolam Manasset scri-
liberalibusque artibus Parisiis, celeberruna Gallia- psit, CuniberiinaeEcclesiaecnnoniciis ratione obtenti
rum civitate, fueril iinbulus. in hac in adolescenlia cancnicaiu;-vocari ueqtiivisset,
51. Ac Sanclum quidem iitleris operara datnrura cum tunc benclicio bujusntodi, ulpote a pluribus
Colonia AgrippinaGalliaspe iisse, apud otnnes iu con- jam annis Ecclesire Uemensis caiionicus facliis, sesc
fcsso est, nec ttlia ralioiie potest rcvocari in dubium, hattd dubie abdicassel. Res sane milii sat verisimilis
uli ex xliccndisquisque facile intelliget. Vcrum qttrcrt'c apparet.
bic potesl, qua aelale Gallias adieril, num itullam 53. Attamen (leri polcst, ul Manasses locutiis
antc in patria liiteris operam navarit, num pravie fuerit de Sanclo, veiuti de Cunibeiiinse Ecclcsire
S. Citnihcrlj canonicum non egeril, et num landera canonico, quod, etsi non amplins lunc, aliquaiuJo
vcre Parisieusero tirbem pelieril studiisque suis cou- tamen in hac camonicalum ebtinuisset, eumquc,
secraiit. Et prirao quidem Brunonem in patria, ulpote pravis suis moribus conlrartum, pro canonico
aiitcquara in Galliam proficisccretur, litteiarum Remensi habere ex odio nollct; quod ul facilius
Grammalicseque rudimentis fuisse imbutum, vero- «redi queat, faciunt, quae jam reciiaiis proximc
siinillinuiin apparct : verum an altjoribus eliam subdit, hajc verba : * Cujus (Brunohis nimirum) so-
scienliis ? Id sane, dum locum, quo ibi Biuno stu- cietatem non magnnpere affeclamus, ulpote de clijus
ducrit, assignant, innuere videnlur Historiaelillerariae vitaet libertate penitus ignorainus; et quia, qnamlo
Frauciae Scriptorcs lom. IX, p. 233. Etenim bic apud nos fuit, multis beneficiis a nobis in etim coi-
Sauctum non tantum in collegiata S. Cuniberli ec- latis, niale et nequiicr traclat; sunius. > I'a quippe,
ciesia, et litteris tam divinis quam bumanis optimc ul Sanclo apud Sedis Apostolicaelcgalum iuvidtam
iiubiitiim, ct magna cura cducatum futsse, scribunl, ,D conflel, ManasseshicIoquilur. AdhvccSanctusaCunt-
vermn etiam cilant in margiue Labbeum Bibliolbecoe bertino canonicorttm collegio, in quo priiiuim vitc,
Novaelom. 1,'p. 638, scti Sancti nostri elogium, ex ad canonum praescriptumexigeniUc, sese dederat,
hoc Labbei loco num. 7 huc transcriplum, in qtto Cuniberlinus canonicus, etsi ad aliud caiionicorum
tamer. ad eorum proposiluin nibil occurrit, quam cotlegitimjam transiisset, dici forsan adhuc potuerit.
< liitcris lam srccularibus quam diviuis valde mu-
qnod pro tempore, quo Retnis versaretur, possessi
iiituin fuisse Bruiiouem; > quaeelogii vcrba, ul con- in Ecelesia Cunibcrtina canonicalus fructibus dum-
siJcranti paiebil, inlclljgeiula praeeipue sunt de laxal renunciasset, ipso interim canonicalu eaiioni-
allioribns scicnliis Philosophia et Tbeologia. quas cique Cuniberlini tiluio retento, nl ad bunc , si
Sancltis aliquando caltucril, qu.sque inlcrim cuni quando Remensi excidisset, redire potuisset. Duo
Colonirc, anlcquam Gallias adiret, non didicissc, ex cerle divcrsa hunc in modum, maxime si legitima ,
aetnlc miniis provecln, qua tunc fuisse, infra proba- iit fieri potuil, auctorilas inlervenerit, beneficin
bittrr, ccrlum apparet. Qtiod auleiu ad locum, quo possidendo in canones peccaiurus Sanctus fuisse
Sanctuni Colonirc educalura litlerisque imbutum non videiur. Hisce itaque considcralis, eorutn opi-
37 ACTA. 58
nio, qui Brunonera, aiilequa.n Gallias aJirct, Coio- A / bcrrima tinc Remensi schola addixil, ttl aliis in
nia? in collcgiata S. Cunibcrii ecclesia caiionictim cxeniplum proponereliir. Ita cx tiliirao, c duobiis
exsliiisse, autumnnt, non omnino improbabilis np- proxitne liuclranseriplis Baldrici, ahbnlis Burgu-
pnret, nc proin Hislorirclillerarine Franciaa scripto- licnsis , Versiculis colligendiiiii videtur : < Brnno
res, dum sancliim , anlequam Gallias peleret, ct I ntinornin limc studii speculum. » Ad baccquanlum
Ecclesire Cunibertina?canonictim faciimt, ct in IPC Sanctus iiominniim in poelica facnllate progressum
fuisse educatum, nlUrmant, erroris indiibitati ar- frcert, stifiicienter oslendil vcl solitm ab eo compo-
gnere non atisim, licel intcrim cotitrarium aestinian- situin aique lum alibi sacpius, ttim Purisiis a Judoco
tium opinio probabilior nppnrent. Baiiio ciiin crcteris snncli Viri Operibus anno 1524
54. Et haec qitidnin probabilior mullo eril, si ad excusura Paraenclicum ad coelestia capessenda Epi-
id, ut Sanctus Ecclesire Ctinibcrtinaccanonicus esse grnmma, ulpoie in ciijus versibus, ul ul ad arleni
poluerit, provectior fuerit qnam qunluordecim aut omnino non exaclis, ea tamen, quam in aliis pene
qiiindecim annorum aelas requisila. Sanctus eniin, omnibus poelis saeculixi.quo Sanclus floruil, frtislrn
cum id circiter aetatis esset, aut adhuc junior, Co- quaerns, et venustas et elegantia mirifice elucel.
huiia in Galliam lilleras discendi ergo prolectus jam 56. Inlegruin id speciminis loco httc transcribo.
fuisse, Remisque sliiduisse videlur. Funebris enim B Sic habel:
Titulus, inler recudendos 56, quo S. MariaeEcclc- Moriales Dominuscunctosin luce crcaiit,
siae metropolitanceRemcnsis canonici Sancto parcn- Vt capiant meritis gaudia snmma poli.
tnrunt, sic liabel: Felix ilte qtiidem, qiti mentemjugiler iltttc
Quem tenerum docnil maler Remensis alumnum, Dirigil atque vigil noxia qucrqnecavel'.
Proposili tenuisse fidem lalata Brnnonem, Ncc lamen infetix, sceleris quein paniiel acli,
Migrantemad Dominumlacrymis precibusquesaluial. Quique stinm facimts plangere sarpe sokt.
Pcr tenerum autem alumniira qualuordecim aut Sed vutmt homines, tamquam mors milla seqnatur,
qiiindcciin annorum, aut etiam paulo junior ado- Et retut infernus fabula vana foret,
lescens hic intelligendits videlur. Ila autumo, luin Cum doceat senxns, viventesmorle reio'.vi,
quod adjeclivuni lener, dum aclatcmaflicit, ad pau- Alque erebi pwnas paginn saera probet;
cos hanc annos per sc conlralini, lum quod Sanctits Quas qui non metuit, infelix prorsus et aiiiens
Remis .'illeras humaniores didicerit, annoqiic eiici- Vivil el extincitis senlietille roawn.
ler 1047 philosophiam, cuin verosimiliier aiuioriiHi Sk igiiur cuncti morlales viverecurenl,
circiler septemdecimdumtaxalessei, Turonis amlire r„ Ut nihil inferni sil meluenda palus.
inceperil. Et hoc poslrcmum quidem infra probabo; Nec minus Sanclus, uli ex dicendis pronttm rrit
S.incitiniaulem Rcmis humaniores liticras didicissc, colligcrc , altioris ordinis scientiis, qunm pocticn
lidem facit npud MahilloniumPraefntionein srrculivt facullnte sese slndiiil imbuere. Vcrtitn nbi hascc nc
Pcned. part. n , niim. 85 Bnldricus nblms Bnrgu- nominatiin quidcm phitosophiam didicit ? Pro civi-
Jiensis, nuclor corevus; ilii enim in carmine ad Gn- tatc Pnrisicnsi siani non moJo Bloracnvenna verbis
dcfridum Reinensnni nonJum edilo de S. Brunoue niiin. 50 hiic transcriptis, Surius in Sancli Viln ,
sic canit : aliique Ordinis Curthiisiensis scriplores non pauci,
Ei tunc Remis eral, Rrmis qtioqneBriino studebul, vcrum etiam, quos omnes nominare non vacnt, alii
Bruno Lalinoruin lunc sludii specttlum. noiiiiulli, ac nominalimin Uuivcrsitnlis Parisiensis
Ilic aulem pcr Lalinoriim ttinc sludiiim non plrlo- ilislorin, anno 1665 a se editn, tom. I, png. 467 ct
sopbiam, nliasve altiores scientias, sed lilleras hu- seq. Cresar Egassius Bulaciis,qui, Jicet Sunctum P;>-
nianiores, qiiibus linguae grnmmalicaeqiie Lalinx risiis philnsophiac incubuissc, aperte ibidem non
studiiim comprcbcnditur, verosimillimc inielligit. edicnl, satis lamcn id indicat, quique, quod rcliqui
55. Et vcro Sanctum, qui, cum juvenis admoJum, non faciunl, opinioncmsuam, qun practcrca Sancliiiu
ul dictum, Remis studuerit, verosimilliine , anle- fj I Parisiis doctiisse, nUlumat, probarc ctinm nitilnr.
quam hoc facerct, nec Pjrisiis, ncc in alia Gallia- 57. Ac ad id quidem tres conjccluras adbibct
rtnn civilatc lilleris operara dederii, poliliori lillera,- diversas. Omnium poslreinam , cum tantum co ten-
turaseu humanioribtisHtterisseseUcmiscxcolussc, dnt, ul Snnclum Parisiis , quod infra diimlnxnt
ipsimel Ilistoriae lillerariac Franci.x scriplores loco discutiendnm, docuissc probel, praetcrmiito, solurii-
supra cil. non obscure docenl, poesi illum aeipie qtic duas rcliquns cxnmino. Ilnrum poslerior i pc-
ibidem , quain aliis scientiis, :it rcvi, qno vivebnl, litur (verba sttnt Buhci) cx auclore anonymo, qui
mos ferebnt, inciibtiisse, nssevernnies, ttt verosimil- ILsioriam a Roberlo ad moricm usque Pbil ppi I
tiinc, duin pro Scicnliis, n Brunone Colonia?Agrip- perdiixit, quiquc Brttnonem novit aut nosse potuit.
pinaehaustis, ejus npud.Lnbbeum exstans elogium Ille aulem iis eum accensct, quos prope ccrtuin est
loco supra cit. Inudanl, minns ex hoc, qnam verbis studuisse et docuisse Parisiis. i Hoc tempore, » in-
suisindicent, deduclum voluerinl, aul cerle, quid cx quit, nempe circa nnnum 1060, i tam in divina ,
co consequeretur, niitms pcrspexerint. Porro San- i quam in hiimann philosophia lloriicrunt Lanfran-
ctus tanto ardore lanloqitc siirccssu hiimanioribiis i cus Cantiinricnsis cpiscopns, Gnii'o Lnngobardus,
lilleris seu lingua: Latina?sludio scso tolum in celc- t Maiiigaudus Tcutonicus, Bruno Rcmcnsis , qui
89 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 40
* poslca vilam duxil ercmiticam. > Nemo autem A Adcmum, ut docui, 1050 circilcr natus, decimtim
«lixerit, Viros iHosdocuisse Remis. > Itn Ule, qui, aetatis suaeannum nonduin altigisset. Ruit itaqne e»
quamquam Sanctum philosophia?Parisiis incubuisse, aliera, qna Parisiis a Brunone pbilosophiam fuiss»
cxpresse noo edicat, satis lanien id innuit, cum, exceptam, probetur, formata a Bulseo conjectnra.
Partsiis sludtiisse eum, prope cerlura esse velit, si- El vero Sanclum non Parisiis, scd Remis vel Tu»
mulque, quo rem evincat, anonymi textuan, quo ronis philosophia? incitbuisse, dicendum : Remis
Sanclus in philosophia floruisse, asseritur, in me- quidem, si Berengarius in scentia illa magister ei
dium adducat. Verum nnde, qureso, Brunonera non non obtigerit, Turonis vero, si obligerit.
alibi quam Parisiis philosophiac incubuisse, aut 60. Ac borum quidem primum idcirco placet,
etiam scienliam hanc docuisse, certura esse potest? quod Sanctum diu Remis studuisse et docuisse, et
58. Sane Brunonein philosophiara Remis docuisse, ex jamjidjjclis et ex porro dicendis certnm omnino
ex infra dicendis ac nominatim ex ipso, quod hie sit; poslremum vero, quod utique, si revera S.m-
Bulteus laudat, Fragmento bistorico verosimilius ctus, ut Chronicon Malleacense tradere videlur, in
apparet, nt proinde contrarium sit incerium, de- philosophia Bcrengnrium audierit, factum id esse
beatque vel binc Bulrei conjecliira, de philosophia a ^ ibi, ubi hic docebal, verosimillimum appareat. Ut
Brunone Parisiis excepta, pro admodum incerta ha- itaque Remisne, an Turonis pbilosophia? placita
be"ri; an vero de aliis, qnos anonymut a Bulrco Brano exceperit, definiri ulcumque qtteat, habue-
adduclus laudat, certior sit, aliis exaroinandura re- ritne hic in philosophin Berengarium magistrum ,
linquo, et ad alteram scriploris hiijus conjecturam cst indagandum. Ac Sanctum quidem in philosophia
jam venio. « Hrcc est ex Chronici Mnlleacensis magislro usnra esse Berengario , inea est opinio ,
(verba iterum sunl Bulaei)manuscripto codice, qui quain ut probem, primo cos, qui illi adversantur aut
servari dicitur Parisiis in bibliotheca Puteana, qtii- certe non favent, cor.venio. Marlottus, postqunni
qne ab auctore conscriptus est eirca annum 1160, Historia? melropotis Remensis tom. II, png. 135
el in lucem cditus a Pbilippo Labheo. In eo autem S. Branonem dixit pracceptorem, in philosophia vi-
legttnlur ha?cvcrba ad an. 996 : i Gerbertus docuit delicel, nactum fuisse Berengarium, S. Mariini
< Ftilliertum, Carnotenscra episcopum. Hic ilerum Turonensis canonicum, slatira addit, < si chrono-
< Fulherlus docuil Berengarium canonicum S. Mar- grapho Malleacensi, Btunonis corclaneo, credalnr.»
< lini. Qui ilem Brunonem Remcnsem et alios mnl- Mabillonius Udei professioni S. Brunonis, quarn
< tos hseredes philosophix retiquit. Bruno quidem tom. IV Veterum Analect. pag. 400 edidit, annola-
< perfectus philosophus et cremiu apud Calabriam /_ lioncm hanc praeflxit: < Dcoduini cpistolce propler
< multorum monachorum Pater obiit in Chrsto. > argumenti aflinitaiem subjic re visum est S. Bru-
At ubi Berengarius eum hreredem philosophirc reli- nonis fidei professionem, quara morti proximus
quit 1Certe ubi ipsedocebat; at non legilur docuissc edidit, damnata haeresi Berengarii, cujus discipulus
Remis, sed Turonis, et praesumitur docuisse Parisiis fuerat, si fides est Chronico Malleacensi. i Duo ita-
posl mortem Fulherti Carnotensis precepioris sui. que viri illi eruiliti, Marloitus nempe cl Mabillonius,
Ilaque verisiinile est, Brunonem eum (in philosophia qitidquid Chronici Malleacensis auctor verbis num.
nimirum) Lutelia? atulivisse. » 58 a Bulaeoadductis scribat, pro indubilato non ha-
59 Hacteniis Btilrcus, contendens videlicct, non hucre, Brunonem in philosophia magistro usum
lanlitm Sanclwn nostrum philosophiae plncita Pari- timquatn esse Burengario. Nec lanlum rem hanc du-
Riis excepisse, vcrum cliam ibidcm .in hisce ma- biam, verum eliain a vero alienam auluraavil Ma-
gistro usum csse Bcrengario, Turonensi S. Martini billonius.
«anonico, viro illo ex sparso haercseos sua?, qua 61. Elenim Praefalione in Sfeculum vi Benedi-
realem Corporis et Sanguinis Christi in Eiicbaristias clinum num. 7 circa mcuium sic scribil: < De hac
Sacramenlo pracseiiliara ncgavit, Cnlvinoque et ejus propagalione (docirinre et eruditionis) ngens sancti
«cquacibtis prcclusit, vencno per omnem iate Euro- D Maxenlii chronographits, eam, lanquam e fonte,
pam nolissiino,.Vernm cum Bercngariiis (adi Histo repclil a Girberto sett Gcrberto monacho Aurilia-
riae litterarire Francia? scriplorcs lom. IX, pag. 140) censi, qui Fulberium Carnotensem docuisse dicitiir.
^arisiis docuissc jiuspiam legatur, sitque proindc, Fnlbertus vero, ait, ille, i docuit Berengarium
«jli ipsemel Bulaeiisverbis recilalis salis indicat, an i cnnonicum sancli Martini :qui ilem Brunonem Rc-
ibidem revera ille unqiiam docuerit, admodum du- i mensera cl alios iimllos heredca philosopbia?rcli-
bium, cur Turonis hunc, ubi cerle docuil, a Sancto i quil: > quo ex loco nonnulli colligunt, Brunonem,
in pbilosophia audiliim fuisse, c recitatis Malleacen- sacri Carlhusiani Ordinis instiluiorem, Berengarit
sis Cbronici vcrbis potins non inliilit? Sane cttm discipuliimexstitissc. Verum practerqunmquod illius
Bcrengarius, a Lanfrnnco variis dispulalioiiibiis Maxenliani cbronographi auctorilas lanti non est,
devictus, et a discipulis propterca deserlus, Parisios ut id adstruere valeat, ccrte ipsa cbronograplii
et scholas dimitiere, Turonasque repetere, ex verba
longeaiiterinlerprclanda videntur. Ilaecenini
ipsiitsmel Bulaei opinione sub annum 1038 fuerit vcrba, < qui item Brunonem Remensera > etc non
«oaclus, neqtiiit profecto Sanctttm in philosophia ad Berengaritira refercnda sunl, sed ad Fulberttun ,
ibidcra nabere discipulum, uipotc qni ttinc, anno qui IiVrengaiiumdocuit,qui item Brunonem Remcn-
41 ACTA. 45
scin. Deinde ipsamei verba r.on cviucuut, Fulber- A rilale prrcslanles , qui , reliciis infciioiibiis Mmliis,
tuni, nedum Bcrcngarium , auilitorem habuisse in iheologia? oiium conccsserant. >
Biiinoncm, sed lantum Brunonem et alios nuilfos, 63. Ilaclcnus Mnbillon.us: vcrum haec , ut jani
sive a Fulberlo , sive a Berengario haeredes phifoso- supra docui, Baldrici, ahbatis Buvgirhnsis , veiba,
phire reliclos fuisse, a quocumque denittm praece- < el tunc Remis erat, Remis quoquc Bruno simle
plore erudili fuerinl illi, id esl, Bruno aliique philo- hat, Bnino Lalinoruni iimc studii speculiini, > qua?
sophia?heredes. Cerle Brunonem jam clericum et poiissiinum , quod Mabilloniiisconlcndit, conliceie
Colonienscmcanonicum, ac proinde liileris excul- deberent, in scnsu naturnli et mag's obvio accepta
tum , ex urbe Colonia in Reiuorura civiiatem acces- significare durataxat videntur, Biunoiicni Reniis
sisse, couslat; at longe verosimilius est, euni a lilteris hurnauioribus operam dedisse. Si aulem per
Nolgero, Leodicensi episcopo, ejusque discipulis i Latinorum sludium > a Baldrico litieras liunia-
inslilutum fuisse. Hujus rei lesiis esl locupletissimus niorcs non fuisse intellecias , prrefracte velis , esse
Manasses, Remorum archipraesul, in Apologia sua, eqiiidem noii videtur, cur bic aucor magis debsat
tibi de Brunone , qui ejtts moribits adversabatur, haec intelligi de philosophicis, quam de tlieidogicis slu-
habet: i Bruno nec nosler clericus, nec nosier nalus diis, quibus Bruno Remis animum excolucrit. Quod
i autrcnalus est,sed sancti Cuniberti in rcgno Ten- B si crgo rcipsa in totolnic iranscripio lcxlu de Iheolo-
« lonicoritm poslii canonicus est, > etc. Id ofcscrvare gia dumlaxai, in qunm s.iiictus Remis una cum Gode-
visuiu esi boc loco de viro sanclissimo , qui, elsi frido Remensi et Ilerim nno seniore incubueril,
Berengarii discipulus fuisset, longe ab ejus errore Baldrico abbali sermo sit, quid, quaeso, inde habe-
abhorruit, ul probat ipsius confessio de sanciissimo hilur pro opinione, qua sanclum, non Turonis apud
2iicharistiaesacramento, qttara alias relulimus. Sed Berengarium, sed Remis philosophiam cxcepigso
inlerest verura a falso discernere, et nubeculam vull Mabillonius? Scripiori huic nihilomiiuis consen-
illain, si qua erat, a lanlo luiuine retnovere. > sere dande Historia? lilt.-rariae Francia? scriplorcs
62. In allera deinde in Sseculum vt Benedictinum tom, IX , pag. 233, ila in infcriiri pagince luij:;»
Praefatione , quo opiuionem suam confirmel, nuin. marginc notantes : i Ex errore et,ex Clnonici M.il-
83 sic scribit: « Uunc Godefridum (Remensera , qui teacensis sensu mal? iutellecto fncliim csl, itt, B,u
S. firunoni in scholarum magislerio a Manasse, nonem Turonis sub Berengnrio studnisse , quidaiu
Remensium archiepiscopo, Remis fuit suffectus) auctores scripserint. Remis iJ fuisse , Baldricus,
viventem ac mortuum laudavil Baldricus abbas, qtii Burguliensis abbas , diseiie (I.ico netnpe a Mabil-
etiin Remis genitum, litierisque iiislilulum cittn lonio supra adducto) afftrmat. > Ita illi; s:d dispi-
Brunone fuisse dicil. lta enim canil ille in carinine ciamus inodo, an, qui sancluut sub Berengar u
itondum edito ad Godefridum Remensem. Turonis sluduisse, seu philosophia?| lacila exeepisse
Nobilis urbs Roma soror inouam , ei Roma Chronicon scripserunt, indubie erraiini , nc Milleaceiise
male iutcllexeiiiit, scu poiius an lioc ver-
[secuniia bis niini. 61 dalis sat felici succc su intcrpretelur .
Te genuit, peperit promeruitque sibi.
Mabillonius. Primo hic scriplor ait : « Haec... (Chro-
Hac te docirina tolius nectare fultum nici Malleacensis) verba , « qui item Brunonem Re-
Adscivit studiis praposuilque suis. «inensem.) elc , iionadBeieng riuni rcfercndasu ii,
Gallia tunc etiam sludiis fiorebal opimis , sed ad Fulbertuui, qui Berengarium | docuit, qiti
Floribalque tuo Gallia plus sludio. itein Bnisonem Remen&em.» Fulbertum ergo , iiiui
Ad te currebant examind discipulorum
Berengarium, ex hac M;;biIIoniiinterpretat one ma-
El refovebantur melle paremis apes.
gislriiin in philosopbia Sanctiis habuciit. Verum
Et tunc Remis erat, Remis quoyne Bruno sludebat, lioc, nisi simiil Cl.rouici Mallcacensis auctorcm
Bruno Latinorum tunc studii speculum. crroris arguerc velimiis, nequit ndinilti.
Ipsis temporibus studuilque tenex Herimannus , 64. Ftilbertus cniin, thqtio loquitur, fuit Cjirno-
Et mundo sludii clara lucerna fuit. j3
tensis episcopus; hic autem, ut Hisioria?Iitl.?rari;«i
Tu fueras juvenis, fueras etitcutior illis. Francia? scriplores lom. Y.I, pag. 265 diluci o
Terlius ergo venis, jam quoque primus eras.
oslendiini, e vivis exccssit ai.no 1029, quo S.uieuis
Gervasio princeps , princeps tuus ille Manasses vcl non natus, vcl certe pra? rctaie niuiium adhuc
Successit, qui te promovet ad sludium- imbccilla pbilosophiae lcciionibus cxcip endis u4e -
Exhis intelligitur, quod in priori Praefalione (loro ligendisque idoneus nondum erat, uli ex iis, q-a?
nempe proxime ante hunc supra huc transcriplo) de natali Brunonis niuio supra dicta sunt, pron m
ostendimus, Brunonem Remis operam lilteris (in est ernere. Et vero sancto Fulberlum Caruoteiisein
philosophia videlicet) dedisse, non Turonis sub Be- esse non potuisse in pbilosopbin magislruro, ipseinui
rengario magistro , ut quidam ex Chronico Mallin- Mabillonius forsitan observnrit. lla susp cor, q uul
censi male intellecto persuadere votunt; et quidem Chronici Malleacensis iulerpretalioni, de qua jam
non solum cum prredieto Godefrido , sed etiam cuin dictutn, alteram hanc proxime subjungal: < DciuLe
Hcrimanno seniore, qttera Gozechinus scholasticus ipsamet (allegata Chronici Maileacensis) verba nou
primum laudat inter iilius sreculi sapienlcs et ancto- cvincunt. Fulbertiim, nedum Berengarium, audilo-
PATROL. CLII. 2
S. B!\UN0NIS CARTHUSIANORUMINSTITLTORiS il
43.
retn habuisse Brunonem, sed tantum Brunonem et A Remos adiret, S, Cuniberii canoniciini non exsii-
alios mullos, sive a Fulberto, sive a Berengario tisse ,-sed tum demttra, cum niino 1076 aul seqoeuti
< lleredes philosophia?>reliclos fuisse; a quocumque Remis exccdi re fuisscl compiiliiis.
deinum prceceplore eruditi Puerint illi, id esl, Bruno, 66. Nullum itaque ex ar^umenlis, quibus Mabl-
aliique philosophia? heredes. » Ab opinione sane, lonius, modo vel uno vel allero a se assignao
i|ua Sanctus apud Turonas snb Berengario sluduisse, Chronici Mallcacensis, qua? prclixe nuuc dis u» a
slaitiiiur, eruditi omnes facile discedent.si alier bie, sinit, verba exp!icanda ess;, probatum vult, rem
qtio Mabillonius utitur, Chrouici Malleacensis inter- ccrto evincil, ac proin sensui nalurali magis pie
pretaridi modus locum debeat habere. Verura res, obvio, quem ha?coffemnt, adhrerens, iia ea pergo
ut mihi eqitideiriapparet, verosiraillime sccus habet; accipere, ut Berengarlum S. Brunoni philosc-
quod ut probatum dem, ipsa recito Malleacensis phia? pLcila tradidisse, significenl : quod proinde
Chronici verbn, non ea lantum, quaa Mabilloniirs re ipsa eliain facluin, pro veiosimiHiroo habeo,
locosupra cil.iranscripsit, verum eliain, qinehisce Chioriici Malleaceiisis, quod auctorem Sanclo nostro
pr:t?raittiintur, allqttot atia , tcxtuin aliquanto proli- fere aequalem habet, auclOritate impulsus. Addit
xiorem corisiilucniia, qui sic habel: • Girberfus " quidem (vide num. 61) etiam Mabillonius, tanti hane
vero nnlione Aquitanus, riionacbus Aureliaoensis non esse, ul Clircnieon illud iis,qiue ailslruii, fidem
sancli. Geraldi ecclcsia? ab imperaiore papa indabilaiam facere possit, teqtie ipsa noiiniilTa,
Romatiniitra sublevaius est propter philosophire qua? memoria? prodil a rerilate aliena, deprchensa
gralinm : mulntum est nomcn ejus pristinum et sunt, tmn a Labbeo, a quo primtim publici juris
vocatus esi Silvester. Girbertus eniin docuit Fulber- factum esl, luni post etim ab Historia? litlernria?
,11111 Caiiibleirsem episcopum, qui post Leobttiura Francise scriploribus tom. XII, pag.79 el sequenti.
cxslltil episcopus. Dequo lnuttascripta vel itt pnginn, Verum, elsi id ita sil, verosiinillimum lamen adhuc
vct in cantu sancta? eccteskt? remanserunt. Hic ite- apparct, quod de iradita S. Brunoni a Bcren-
rum Fulbertus docuit Berengarium canonicuni satieti gario philosophia afDrmnt. Ea enira, in quibus
iMnrtini. Qui item Brunonem Remenseni et aiios Chronici illius aitclor a verilate deviasse notatur,
multos heredes philosopiiia? rcliquit. » ab aetate ejus longius abfuere ; in iis autem , qua?
65. Ordiric liic, quo floruerunt, recensenlur vel lempore suo vel non diu ante gesta sunt, vix
nonnutli, ut cdnsidernnli patebit, phirosopliiaedoc- unquain a Lahbeo, qui lainen errores ejus sedulo
tores sett magistri, quorutn atii aiiis seientinm bnnc adiiotavit, errasse notatur, itt proinde, cura syn-
tradulere; quare, cum Bercngarius, uti apud omiies (, chronus aitl certe pene requalis Sancto noslro exsti-
in confcsso est; philosophia? doctor seu tnagisler leril, in iis ulique, qua?de audila ab hoc sub Beren-
eliam cxstiterit, liccc chronogrnphi Malleacensis gario phitosophia tradil, errusse existiinandiis nou
verba : « Qui item Bmnonem Remensem et afios sil, neque vero errasse , a Labbeo notatur. Quare,
mtrltos heredes philosophia? reliquit, > non ad Ful- si non omnino cerluin, verosimillimum eqttidem ,
bertum, ut vttlt Mabillonins, sed ad Uerengarium oinnibus considernlis, est, Sanclum nostrura a Be-
referenda sunt, itaque debent inteiiigi, ul signiftcenl, rengario philosophiam doctum fuisse.
hunc ipsummet S. Brunoni pbilosopliia? scienliam 67. Hinc porro jani consequitur, ul eam , non
tradidisse. Et vero, ut ila inlelligantur, naturalis Parisiis, quod hic eiiam probandutti eral, sed Turo-
etiam maxiineque obvius quem offerunt, sensus nis, cuin in hac civitate, non auiem (uli ntodo iuter
exigit, qtiemadmodum , quaniiim opinor, quisque recentiores criticos saiis convenii) iu alia, Boren-
facile faiebitiir, qtii pracjudiciis racuus exsliterit. gnrius docuerit, verosirailliine exceperit. At vero ,
Mnbillonftts qnhlein , ut sanctam philosopbiam a inquies, Berengarius impiasua, qua alios eliam
Berengario doctum non fuisse, ac proin hrec verba, inficereconubntur , baeresi infam s juxta ac pcricu-
i Qui itein Brunonem Reuiensem, > etc, eo modo, losuserat, ac proin exisliinandura non npparet, vd
qtiem assignat, exponenda evincat, in probalioncin D sancti pnrenies, veleos, qni illius adlmc juvenis
idhue addit, i Brunonem, jam clericum etCoio- curam gerebanl, comraissuros fuisse, ul Sanctiitn,
liensein cantfnicum, ac proinde lilteris excultutn , traditum, venenaia?
> magistri hujusmodi disciplina?
ix urbe Colonia in Retnorutn civiiatem accessisse, haurienda?discrimini exponereiit.
ManassisRemo- impiaequedoctrinae
ijqiteconslare ex hisce(adi num.52) Verum Berengarius non slatim , cum scholas Ttiro-
rtiiu aiclihpraesulis de S. Bmnoiie vcrbis, «Bruno
nenses regere coepit, in haeresitn fuit prolapsi.s,
nec noster clerieus , nec noster nalus, aut renatus i.ec statim, cum hrereseos suu?virus spargere ctcpii,
est, sed sancti Cuniberti, in regno Tcutonicorum
passimprohrerelieo ab omiiibusfuitbabilus.Et llugn
nrniti, eanonicUs est, > clc. Verum litteris, quce quidemLingonensis episcbptts,Berengarii olinuo.iili-
allioris, ut philosophia, ordinis sint, nondum san- scipuliis., priraus fuit, qui ab eo (ndi Hisioria? litii-
ctnm , cum Colonia Remos adiit, excultum fuisse, ratia?Feanciaescriptores lom. YIII, (iag. 202) in euciia-
«upra docuimus, liec id conslare potcst ex rLiegaiis ristia? sacratnento et realilatem et transubstanti. -
a Babillonio Manassis archiepiscopi verbis, cum ex tionem
negari, detexerit, quiqiie baud ita dudtim
Irisce, ut jara stipra diclittn, polius apparcat, san- posl, quo erranlera in viam reduceret, pulchram
cuim nostrum^ anlequam litteras discer.di '.-aiisn ud eiim dedit
epistolam; qtiarc cimi liaec (adi iterum
45 ACTA. tti
laitdatos scriplores ioco cit.) non citius, quam paulo Aj sam , enmil, utvi!cie iicet iu archiepiscoporum
anteOctobrem anni 1019 scripla fuerit, consequens Reinensium serie, quam Gallia Clnisliana aucla
est, ut verosimillime prava Berengarii doclrina tora. IX exhibet. Accedit MatlhacusS. R. E. cardi-
anno dumlaxal proxime hunc aniecedenli, quo nnlis, cujiis Brunoniana? non mullura dissimilis,
etiam hsecaut lantum paulo citius turbas in eccle- qtiam sub finem vitae emisit, fldei professio apud
siaexciiasse videtur, ab Hugone Lingonensi epi- Pelrunt Venerabilem, nbbntcm Cltniacensem, Mira-
scopo fueril delecta. Jam vero, cuni id ita sit, nihil ciilorum lib. n, cap. 22 exstnl, et Ludovicus VI
sane sancti parenles, lutoresve impedire debuit, Frartcorum rex, cujus Brunoniana? itidem noi
qttominus eum annol047, quoex supra dictis sep- mulliim dissirailis, qtiam morilurus emis.t, fiuVi
lcmdecim cifciler annorum jam esse potuil, Tuionas professio a Baronio in Annalibiis ad annum 1131
niiderent philosophia?placitis a Berengario imhuen- rccitatur. Berengarii ilaque in philosophia discipn-
dura.Imo vero non satis video, cur eo etiam anuo lum fuisse S. Brunonem ,' ar^ui ex ea, quain bic
1048 aut sequenli, cum aniio demum 1050 a Lcor.e morti proximus emisit, fidei profecsione non polesi.
IX Papa in concilio Roma? celebralo Berengariani Nec, ut sanclum Berengarii in philosopliiadiscipulum
errores fuerintdamnati, mitti non potuisset. faciamus, validius argui polesl e ceiitesimo sexa-
68. Nec porro Brunoni aut ejus fi iis dedecori veiti " gesimo sexto, quo ecclesia cnlheJralis Andegaven-
debet, quod ishominein de ftde non recte sentien- sis, S. Maurilio sacra, Brunonem mirilice celebrnt,
tem, nec tsraen ut hrereiicum damnaium in philc- fuucbri Tittilo; licel eniin hic binos hosce contincat
tophia audierit; etsi enim id ita ex jam dictis appa- versiculos,
resrt, dubiiandutn tamen non esl, quin a Berengario Dux priut erroris monslravilitcr melioris
raliem lunc, cum in concilio Romano dantnaius Poslea doctrina, quai gaudia dat sine fine
prininm hic fuisset, recesserit. lia autuino vel tx e quibus, Sanctum in errorem conlra fidem, queni
eo, quod ab impia ejus baeresi maxime abhorruerii, pi.stea deposuerit, fuisse prolapsum, ac proin nou
ul lidem facit, lum, quas fecil, infra hic memoran- tantum Berengariuin habuisse magistruiii, ast etiaui
das in psalmum xxi et itt cap. xi, epist. i ad Corinlli. perversa? ejtts conlra eucharislia? sacramenlum sc-
commentaliones, lum, quam niorll proximus emisii, clatorem aliquando exsiilisse, suspicari uon nerao
fidei profess:o, a Mabiilonio, lom. IV Analecl., forsan posset, sinistra? tamen hujusmodi de Sancto
p g. 400 et seq. relata infraque liuc transcribettda. siispicioni locum inde mcrito esse non posse, quis-
At vero quoniam hic de fidei professione, a sancto que facile deprehendet, qui cum aliis , in codera
morli proximo emissa, sermo iucidil, iiniim bic ,Q litu'o anlecedentibus et consequentibus, recitatos
ndhtic moneri lectorem, neccsse est. Cum in pro- binos ver;iculos consiJerarit.
fessione il!a Brui.o slalim hisce vocibus : i Credo 70. Ila quippe patescet, per < errorem, > quidem
sacramenla, qtue calholica credit et veneratur Ec- in hisce non errorem conlra fidem, cui aliquaudo
clesia , » subjiingat: i Et nominalim , quod conse- Sanctus adliacseril, sed profanas scienlias, quas
craltirin allari, verum corpus esse, veram carnem sedulo magnnqtie cum laude primo coluerat docue-
et verum sauguinem Domini nostri Jesu Chrisli, ratque, per < doclrinam > nulem < meliorom, > non
quem et nos accipiinus in remissionem peccatorum ullam sincerre verreque fidei dogma, cui aliquando
nosirorum, in spem saluiis aeierna?, > erit fortassis fuerit adversatus, sed divinam Evangelii, qu»,
nou nemo, qui, cum his verbis doeirina, Berenga- postea saeculo deserlo, in ercmura scccssil, lerrc-
liaiiac e diamelro opposita, conliueatur, argumenlo naqnc suo exemplo despicere ac cceles.ia sectari
etiam id esse velil, sub Berengario Turonis philoso- alios docuit, inslitulionem deLere intelligi. Ut hco
phia?Sai;ciumstiiduisse,tiipole qui emissaea se fidci eo queat deprebcndi Ucilius, versiculos buc facien-
professioni verba illa incluseritnon a iamobcausam, tes, lain qui coiisequiintur, quam qui praccedunt
qiiam ut B rengarianae qualcmcut.que, cui idcirco binos recitatos, liuc tianscribo. Pracedentes lii
obnoxius esse polerat, snspicionem haereseosa scse p sunt :
amolirelur, Plus quam Maronis laudatur lingua Brunonis
09. El vero fuit, cuin et ego, argui inde pio phi- Gloria Platonis vilescitlaude Brunonis.
losopbia, a Sancto sub Berengario audila posse,, Hic prajctllebul docloribus, hic fuciebal
srbitrarer; ast, re peniiius examinata, coinperi,, Summos doclores, non ins.iiuendo minores.
morem hunc post Berengarianmn haeresimexortami Doctor doclorum fuil liic, non c'.criculorum.
diu observalum fuisse, ut doctiores illuslriorcsquei Nam nec honeslutes terborum , t.ec graviia ee
fere viri, cum morti essent proximi, fldei profes- Sumpsit Bruncnis, nisi vir migna; rationis.
sionera emifterenl, quatum aliafidei dogmala, tumi Rectio prudemis superubat acumina mentis;
prxcipue, quae ad sacratissimum eucharislia? sacra- Ut documentorumdoc:or satis exstilit horum.
metitum pertinenl, profiiererilur. Ac inprimis quideml Hic ptus perfectam voluit praponere sulam
exempli locosit Gervasius.Remensisarchiepiscopus,, Nuntixt eireijam d.vina dccendo sotltiam,
annol067 vilafunclus,qiiicuramorilurusessel, fldeii Primaque destruxit el lanquarr (rivolajtuxil.
professionem non mullitm ab emissa per Sanctitnii 71. Consequentes vero isii :
quanlitm ad rcccndilum de cucharistiadogmadiver- Sed nil muiiduna sap'enl'.a dat nktrana;
17. S. BRTJNONISCARTIIISIANORIM INSTITUTORIS 48
• thec fueit etulos pompa , facit illa beatos. 1 cxcopissel, facturus tnisse videlur, itlpote usitatiiin
A
Foctis complebal, operando quod ore docebat: aetate sua morem, quo cncyclica?hiijusmodi epistola?
tlultotsermonetfaciebatper^egiones. ad ecclesias praecipue, quibus defunctus aul nolus
Urbem transivil Romam Calabrosquepetivit. esset, aut saltera notus esse, praesumcretur, sele-
Scriplor anonyraus, qui Tractatura de S. Brunone, banl deferri, verosimillime secuhis.
n Carthusianis bujaiibus mecuin conimnaicatum, 73. Ita, qui nostra?de audito Turonis a Brunone
composuit, aliier nonnihil, quo Sanclura erroris in philosophia Berengario opinioni adversantur,
in fide suspicione liberet, tiiutura funebrem, possunt arguere. Verum non omnes verosiroititer
ci ub ecclesia AnJegavensi sacralum, inlerprelaiiir. fnnebres Sancii liluli uni eidemque rolulo, qui
Uohiijus enira auclorenuin.7 ilapironuntiat: « Bru- encyclicam (adi num. 25 et infra in hanc nolanda)
nonein primnm laudal, quod celcbrioribus doctori- de Sancli obilu epistolain, a Carthusiano Calabrino
bus omni scientia profatta (ul sunt graramatica, circiunlalam, pluresqtte certe ad linnc responsorias
dialectica et alia?ejusinodi) excetluerh. Deindc illtim, seu tilulos funebres couip eclcbntur, fuere inscripli,
majori taude dignum ostendit, quoJ « his plus per- chnrta?queseparatae, in quas aliquol ex iiisce vero-
• fectam voluit praeponere seclam, > id est, scien- simililer fuerinl conjecti, teinporis injuiia inleiire
liarii, videlicel theologiam, tti sequenti ver&uexpli- facile pottteiunt. Quid si ergo id de litulo fuuebri,
cat; « Nuncial cgrcgiam divina docendo sophiam. > quo ecclesia Turonensis Sancto parentavit, factuni
Idcirco, qui dux erroris prius fuerat, non quiderai fuerit?Ad ha?c Carthusia? Calahrina? alumnus, qui
f.ilsaedoctrinre, sed perilura? et mundana? scienlia?,i epislolara encyclicam, mortis S. Brunonis nunthin,
ul pnslea dicit.sivephilosopbiae, qunm multi Sancti,> ciicumlulil, forte eliam uon omnes.quibus is in
tamqunm qria?nihil atit modicutn ad salutem valel,> vivis supersles notus fuerat, ecclesias adierit, a
contempserunl, i monslravit iter raelioris posleat more solilo ob causas, qua? nos latenl, deflectens.
< doctriua? > sive concionando (nam i mullos ser- Ul ut sit, ex eo equidem, quod inler liltdos Sancti
i raones faciobal per regiones >) sive doccndo ac' fuiiebres nullus oranino, ecclesiae Turonensis r.o-
sacram Scripluram discipulis suis interpretando, ut1 mine ins:gnitus, occurrat, consequens non est, nt
<nnoiiicos Niolenses superius declarasse vidiiuus, vel Bruno Turo is notus non fuerit, vel philosophia?
ciim e:iin dixeruiit dudutn ecclesire Remensis sum-' operaai non deder.it. Ambigi enim nulla ratione
ir.iim (lidascalum, uipote in psalterio ct creievjs ! po;esl, qiiin Sanctus Colonia?Agripptna?, titpole in
srieriliis lticiileritissiinum. > qua civitate uatus ac niagna ex parle edueatug esset,
..<-72. lta ille : et sane inlerpretatio, quara hic: C ntilissimus exstiterit, n.c tamen inter funebresejus
suggcril, nliave sirailis, si supra a me assigoala,> liiulos uilus esl, qui ccdesiae Coloniensis, 8 u ca-
qita? tnmen prasstare videlur, forsan displiceal, ne- thedralis seu collegiata?S. Cuniberti, in qua lamen
ceafsariodebel admilti, cum , Sanclum a fide niim- Sancliis canonicum egerat, nomen prajferat; ut sane
qunni nberrnsse certum sit e variis aliis funebribuss ex diflicultae, qua? modo propisila est, non infir-
' j:s lilnlis, in qtiibtts fidem semper sanam ac iqle- mciur opinio, qua Sanctum Furonis philosopbiam
grnm serrtisse.diserle Iradilur attl certe non obscuree sub Bercngario didtcisse arbilramur. Hinc porroet
indicalur. Ut reliquos brevitntis ergo missos fuciam,> ex aliis sttpradictis conseclarium est, ut Sanctus
imum dumlazat, vigesimuin nempe el cenlGsinuim, , verosimillime, cura jam oclodccim. esset aiu.orura,
in quo id expressius declaratitr, iti niediuin udi.iico. Parisiis nondum studuissel. Cum enim, (luniquatuor-
In lioc iiaque moiiachi S. Audomari sic Sancturai decim circiter esset annorum aut adhuc junior,
compeltant : lilterns humaniores, quarum rudimenla Colonia?
Ergo vera fides, quam tu sempercoluisti, posuerat, Retnis prosecutus sit, bisque ibidem jam
Te tralial ad Christi requiem, quam hruno pelisti. iinbutus
philosophiamTuronis audire incceperit, nec
Ceterum hrrc taiii de errore in flde, cujus suspectuss paucioribus,
quam binis, annis verosimillime absol-
lirbno videri queat, quam de fidei professione,> D verit,
quo, quxso, tempore anteexpleluni decimum
snb viia? terminum ab eo emissa, paulo fusius pro-- oclavum aelatissuaeannum Parisiis sttidere
' potueril?
sequi hic libuit, ui evidcnlitts paieat, nihil indepro1 Aivautem ibidem uroquam posl certo sludueril aut
opinione, qua Berenfjarii in philosophia discipulutn 1 etiara docuerit, dicenda aperienl.
SnnrluiH iiostrum facimus, posse coiicludi.Atqite ad
IV. Quo Sanctus Turopis, Bereugario relicto, sese
i I quidem verilatis amor me compu it, quo praelerea 1 § coniuleiit, quid tum primum egerit, quandonam
iiitiic flt, ut commillere non possim, qnin unum3 Remis tiocere inceperit, et quas ibidem scienliat
n-Jhiic, quod eidcm opinioni nostra? utcuuque obestt iradiderit, muniaque obierit.
;;ut sallem non favet, lectori raodo ob oculos poriain, 74. Anno circiter 1048aut cerle non serinis, qnam
lntcr iitulos Sancti funebres, qui numero tamenl anno 1050 Turonis, relicto Berengario, excessisse
480 fore suttl, nullus occurrit, quo ei ecclesia Tn- S. Brunonem, verosimiUJmum sane etliciunl, qnrc
roneiisis parentarit; unde videri polest Turonas nonn § praecedenti in medium adduxi. Veram qno tunc
adiisse Carlhnsia? Calabrina? alumnus, qui encycli-- sanctiis sese contuMt? Parisiosnc, an RemosT
cnm da niorte S. Brunonis epistolam ciroumlulil,, Nullum plane, quo allerutrum inditbitanter asscram,
qtiique lamen id, si Turonis philosnMiiDjnSancluss si'ppetil reonunienlttin antiqtium. Pro civitatc Re-
49 ACTA. 5<V
tncnsi lamcit, quod in hac Sanctum diu ct siuduissc A jam excoliiissel, scholarum inagislriini egissc , vil'
et «.'ocuisse, i:i coroperto ex dicendis sit, stnre ex soloqualuor primoruin Carlhiisia?prionjm Cbro-
niaiim. Morkensius in ms. sua Chrono'ogica diplo- nico, scu polif.s e tirevi, quod cx hoc num. 7 hti!:
luaticn de S. Brunone Dialriba in ea vcrsalur transcripsi, Sancli elogio, ulpole in quo hic ub
opinionc, qua existimat, Sanctum ordinis sni insli- auctore corcvo Remens!s ecclesia?scholaruin raagi-
tutorem post deteclam Berengarii liaeresintin pa- ster diseiie sppellctur, certum csse debet. Id intc-
triam Coloniam Agrippinam esse revcrsum; quod rim ctinm coiifirmatur ex Sigeberto Gemblacensi,
sane vero appnrel non absimilc, etsi inlerim nullo et Hugone, Diensi episcopo sedisque apo:-tolica?in
pariler queat monumento sal antiquo probari. Scd Galliis legato, quorum ille in Chronograpbin ad-an-
quid de aitero asserio dicendum, qno tura primum niim 1084, hicapud Labbeum lom. X Conciiiorii;ii
in S. Citniberti ecclesia canouicum ereaiura fuisse col. 305, in epistola ad Gregorium VH papam
Sanctum nostrum, Morkensius prrclerea aflirmal? nmio 1077 scripta, hicqitc infra adlinc uiemo-
Nec hoc, uii etinm Brunonem tunc ibidein in randa Briinoiieiiipa.-iter « ccclesi* Remensis magi-
sacram Scripiurani resqiie theologicas incubuisse, strum > appellant. Hiscc adde Meinardum, Cortne-
vcro apparet absimile. Quod si inieriin ita.ut poluit, riaccmim iu ngro Turoiieusi priorein, qui in tiiulo
sese eiiam reipsa res habuerit, a Manasse, Bemen- * funebri, inter reciidem!os 170, quo Sanclo pnrcn-
sium archiepiscopo, S. Cuniberli caiioiiicus co sensu, tnvit, i;a loquilur : « Muiiinrdus, iiiqunm, cgo in
quein num. 53 exposui, vocari Sanclus ctiam po- Cormuriensi monasterio nioiiacliorura pltirinioiinn
tueril, quamvis in S. Cuniberti ecclesia, anlequam nom.ine, non operc ,'prior, Remorum civilatis oriun-
in Galliam lilteras dicendi causa e parria priraiim dtis fui, domini htijus Brunonis aliquot annis doclri-
nbiiel, canonicum non egisset, ut proin, etiamsi nara audivi, Dcoque volenie admodum profcci. > lla;'
cum diu ctinm ante annum 1067, quo circiier scho- ille, qui, quamvis se Remis sub Brunone stu-
larum Rcmensium praefeclura sese ex dicendis abdi- duise, aperte non edicat, res tamen ita sese vc;o-
cavii, canonicum in S. Cuiiiberli ecclesia exsiitisse, simililer liabueril, quod Bemis orlum seu naiiiiu
foret admitteudum, argui ex Manasse me.rito noni sese pronuntiei, ibique, ubi nalus crat, aliquanUiii
pcsset, hanc iltum ibidera vivendi normain jatn imlei verosimiliter lilleras didiceril.
nb eoiempore, quo nondtim Gnllins ajiierat, fuissei 77. Alque haec quidcm, quanlum opinor, S. Brtt-
ceNo amplexitm. Ha?cadde iis, qua? tuim. 52, seq. nonem Remis docuissc, seu magistruin cgisse,
et 65 dicta snnl. saiis superquc evincunt: quas vero ibidem scieutins
75. Porro Sanctiim in palriam posl exceptam docuefit, etquo circiler lempore id operis seu nm-
(
P
Turonis pliilosopbiam rediisse, canoniciim ibi agere neris prinuim susceperit, nunc indagandum. A<:
tunc primum ccepissc, rebusque tlicologicis simulI primo quidem Sanctiira poesim ibidera docuissc,
dedisse operam, longe evaderet verosiinilius, si, concludendum apparet e funebri ejus litulo 126; in
qttoJ laudatus Motkensius eliam tradit, Sanciumi hoc enim Atrebatensis S. Vedasli Nobiliaci ccenobii.
Colonia a Gervasio Remensium archiepiscopo, quii scbola eum ita alloqnitur :
ad lianc cathedram anno 1055 fucral pmmotus, adI tibi, Bruno magister acute,
civitatem Remensem, ut ibidem, quas callebat,, VUuil hic flore mundus, slerilique decore
scienlias doceret, fuisse revocatum, sat cerlo possett Flos fuil in feno : viguitsttb sole sereno ,
argttmento probari. Pro se quidam citntMorkensiusi % Dum lua cantaret, studio dum musa vacaret,-
nntiquum, de quo num. 49, Carlhusia? Monlis-Dei i Dutn.modo laclarel Remos, tnodo pane ciburel.
in Picardia coJicem, a Suriano iu suis ad Surianaml Nec lantum ex inferioris ordinis scientiis seu arli-
Sancli Vilam adnotationibus pag. 79 laudalum;; bus poesim , sed ipsam ciiam grammaticam RemiH
vernm cum de lmjiisanliqiiilale aucloritaleque, tami docuisse Sancttis videlur. Elenini in ecclesise Con-
Siiriauo quam Mqrkensioel Martinio, de quo num. staniiensis S. Maria?versibus scholaribus, qui litu-
ilidem 49, allum silenlc, aliunde mihi non constel,, D 1 ltim ejusfunebrem inter recudendosl56constituuiii,
itcutiqunm codes ille, ul ut a praefatis scriptoribuss « mullorum prneceptor grnmmaticorura > exslilisse
anliquus vocetur, sufficere mihi polesi, ut Sancuimi declaralur; etsi auteni, Remisne, an alibi gramma-
revera a Gervasio Colonia Remos, ut istic docerel, ticos erudierit, non addatur, Remis lamen id fecisso
fuisse revocaltim, pro indubilalo habcam. Rem ila- illum, verosimile idcirco apparel, quod alibi, quam
que lianc, uti ctiain, an Brtino, cuin Turonas Remis umquain docuisse, nullo plane antiquo, quo I
niidiia jntn mYilosophia,deseruit, in patrinm fueritt lidem indubitnlara fncerc natum sil, monumeni»
reversus, ibique nliqtinndiu,sncra?inlerim Scriplura?e queal oslendi. Alia non occiirrunl, qua?, ut scien-
rebusque theologicisdans opernm,caiioniciim cgerit,, tias inferioris ordinis scu hiimaniores litleras Remi.;
in medio rcHnquo, et ad nlin Sanciuin spectantia,, fuisseaSanclo iraditas, evincam, possinl condiiceic
qua? ccrtioribus soliilioribusque fundamentis super- 78. Ast quid de sublimioritus scientiis, Theologia.
struiinltir, tractandu progredior. videlicet ac philosophia diccndum ? Sanctus quoqmv
76. Brunoneni impriiiihReinis, cum verosimiliter r tam hanc , quam illam Remis docuisse videlur. Ae
•iiam vel in hac ipsa civilale, vcl alibi tum- n- piimo quidem , cnni Brunoni Inudes diversa'».
o viro fcre duniaxai pbilosopliiam ac theologiam c.u-
sacram Scripu-ram., tura' ctiam llicrJoginin sc;!ulo
5t S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS . £2
blice profcsso aptc convcnienles, in nonnultis titulis A gcndum non est, quin in ca clericis theologinm tra-
ftinebribus, ac praeciprie qttidem litt. 31, 32, 107, dideril.
124, 126,131, 146, 166,168 et 173, nulia plane 80. Et eum quidem tinice lunc sublimiores scicn-
loci, quo scienlias hasce ille docuerit, mentione lias basqtie inler theologiam docuisse, verosimili-
f.ida, atlribuantur, ex eo ipso mox adduclo, quo muinpulo. Etenim caihedralis Andegavensis ecclc-
Bcmis grammaticnm docuisse videlur, argumcnio sia, in lilnlo funebri, inter recudendos 166,quo
<onsequitur, ut el ihi philosophiam ac theologiam Sanplum nurifice celebrayit, ila de eo canil:
docuerit; verum rem alio adbuc modo lubet
firmare. Fiajmenti historici, quod a tempore IIis pracellebat doctoribus, hic faciebat
Roherti, Francorum regis, ad morlera Philippi I Snmmos doctores, non insliiuendo minores ;
Doctor doclorum fuil hic, non clericulorttm;
deducilur, quodque a Marloto num. 57 laudatur, scri*
ptorationyinus, quod non tam ex patria, quam ex 'ribus atttem hisce versicnlis,' scienlins inferiorcs a
sludHs, qnibiis Rerois tum discendo, lum docendo Sancto, ulpote quem non clericulos, seu clericos
diulissime vacavernt, et ex dignitalibus, quas ibi- juniores, inferioris dunlaxat ordinis scicnliis ad-
dem oblinuerat, Branonem cognitum haberet, discendis aplos, sed aetatis lanlum proveciioris
« Remensem » eum, ul nura. 12 docui, appellal; " viros, docuisse, indicent, Remis traditas non fuisse,
quare, cum praelerea hac Sanctum eo ipso loco, innuitur, idqne, cum ex supra diclis lum poesim,
qno eum < lamdivina quam in bumana philosophia, > lum grammali. am Bruno Remis doctieril, verilati
binas scilicel hasce scienlias docendo seu publice esse consonum haud polest, nisi de Sanclo, jam
profltendo, fl.ruisso Iradit, nppellatione afHciai, idI facto ecclesia?Remensis scholarcha seu summorum
praesertim idcirco, quod cumdcm maxime ex liu- sludiotum reclore ac praefecto inteiligalur; neqtie
mana ac divina philosopbia, seu ex theotogia aci enim Sanclum, muneri huic nonduin admolum,
pbilosophia, quam utramque scienliam Remis Uinci scientias sublimiores, adniotum vero inferiorcs
«locebat, cognitum haherel, verosiuiillime fecerit. durataxat docuisse, verqsimile apparet. Bruno ua-
79. Aique ita jam liabentus, Brunonetn tami qiie, cum jain scholarum Remensium magisiratinn
philosophiam, quam iheologiam Remis docuisse;; fuissel adeptus, scienlias duntaxal altiores ac
quod aulem nominatiin ad posleriorem hanc scien- polissimum theologiam, anie vero quam hoc oflicio
tiam pertinet, id praelerea sic ostendo : Scbolarcha?> decoratus fuisset, inferiores eliam docuerii. Atque
seu scholaslici rauniis, quod non nisi doctissimis( ha?cde scientiis, quns Sanclus Remis tradiderii,
gravissimisque viris deferri solebat, obiisse Sanctumi r d cla sufficiant; proximum esl, n( in tcmptis, qup
noslrum, exploralum hahemus lum ex funebri ejus, circiler id oneris in se susceperit, moJo iiiqiiirannis.
tiltNO173, in qtto a rcgiilaribus eCcIesia?Vincentii; 81. Si, Sanclnm Colonia Agripina, ut Remis
Noliensibus canonicis < Dudum..... ecclesia? sedisi Iitteras doceret, a Gervasio, Beiuensiiim archiepi-
Remensium siunmus didascalus > fuisse asscritur, scopo, fuisse evocatum, Morkensius niun.75 rccie
lum ex Guiberto de Novigenlo, scripiore cocevo, qtii[ nnlet, Brtino sane anle annum 1055, nipole quo
lib. ideVita sua cap. 11 de Sancio noslro sicscrlbit: primuni ad Remensem cathedrara Gervasius fuerit
< Fuil non Ionge ab his diebus Bruno quidam ini eveclqs, Remis lilleras docere non incceperit; quod
nrbe Remensi, vir cl liberalibus insiriictus arlibtts! si autem Mariolo, qui Brunonein anno 1056 schola-
ct magnorum sludiorum reclor;» oliro autem, eiiain, rum Remensium capul seu rectorem a Gervasio
ielnle S. Brunonis seu sacculoxi in majoribiis ec-. consliluUim fuisse, Kisloria? melropolis Remensis
clesiis ad scholaslici seii scholarchrccurairi praecipue, tora. II, pag. 115 scribil, sit standirra, anlp anniim
spectabat clericos liheralihiis nrlibtis acproin.et l 1055 Sanclum iiostrum, cum scholarum praefeciu-
qtiidem polissimum, ut apparel, theologicis facttt- ram, nisi Cum jain aliquandiu docuissei, adeplus
tatibus erudire, bonis raoribus informare, ecclesia- fuis.se non videatur, Remenses scbolas docere in-
sticnm disciptinam promovere, et dc omtiibus, adI D ccepisse, dicendum apparet. Verum cum nec Mar-
«livintim ciilliirn spcclanlibiis, duni interrognretur, lotus, nec MorkCnsius certam liic, nli ex supra
lespondere. Haecaul certe non multum ahiitdcnliai dictis prontim est colligere , fideriisibi concilienl,
ex Thomnssino De vcleri et novn Ecclesta? disciplinai alio recurrendirm esl, tit teinpus, quo circiler San-
tem. I, lib. ut, cap. 70, iuim. 8 ct ex Papyrii Mas-. ctus docendi rauneri apud Remenses sese addixii,
soni Annalibus ip Philippo fas est collfgere, ticett utcunque determinem.Baldricus, abbas Btirguliensis
interiiri scholarchn? seu scholastici offlcium, cnmi in versibus ad Godefridum Remensemf Brunoni in
non desint modo, qui alibi libcrales artes doceanl,, scliolarum Remensinm mngisterio u Mannsse, He-
in ecclesiis lam nmjoribiis seti catliedralibtts, quami mensium anlislile, anno circiter 1077 siifleclum,
aliis, quanlum ad exercilium magna ex pnrle sitt nttm. 62 huc transcriptis, hunc Godefridum suiun,
abolitum uniceqne fere quoad dignilalem et titnlum] quem impense laudal, cum Herimanno ac Brunone
remanserit. Jam vero, Cura Sanctits, ut jara proba- Remis sluduisse, docet, ac deinde subdit:
lum esl, scholastici sett scholnrcha? munere in ec- Tu fuerat juvenit, fueras el acutior illis;
clcsia Remensi ceiiissimc fuerit perfuncius, anibi- Terlius ergo venis,jint qiiog-ueprimus eraa.
53 ACTA. ''**'
GtTmsio princeps, princeps tuus ille Manasses A litulo scribunt, < summus didascalos » crearett;r,
Successil, qui te proniovet ad siudium; litteras seu inferioris sallem ordiuis scienlias ali-
Heri- quandiu Remis, Herimanno scliolarum praefecluram
Go.icfridtim autem tertio loco, id esl, posl adhuc gerenle, docuisse Videalur, conseclariuni
tnannnm el Brunonem, quibtis tamen ingenii acu- ut inter annura 1050 ei annum 1060 Remis,
sit,
mine praeierit, ad scholaruih Remensium prrereclu- sive inlerim lum in civilalc Reraensi versnns,
jam
ram, promovenle enm ad id munus Manasse, per- sludiis ibi dedissel, sive Colonia
iheologicis operam
venisse, quatuor itlis versiculis (neque enint quid ubi ha?c cxcoluissci, a Gervasio archi-
aliud signiflcari hisce posse, apparet) baud dubie Agrippina,
cpiscopo, ut supra Morkcnsius vull, evocalus deinttiii
itiJicalur.
lum fueril, docuisse primum incoeperil.
82. Hinc porro, quod huc unice facil, jam con- 84, Certe cum anie annura 1050 onus illud iton
scquitur, ut Herimannus Remensium scliolnrum snscepisse, indubitatum idcircoapparel, quodtum, '
prrefectus, el quidem anle Godefridum , exsliteril. tili ex supra dictis pronum est colligere , uno «JWK-
Quare cum id muneris ante Brunonem, ulpole cui laxat aut allero anno e philosopliiae sladio essct.
Godefridus proxime in hoc ftieril suffectus, pariler egressus, hocque decurso , aliquamdiu saltetn llteo-
gcsseril, e lempore, quo hoc llcrimannis depostiil, B | logicis studiis , antequatn docere inceperit, verosi-
lempus prope, quo idem obire Bruno inceperit, niiliier operam dederit. Atqueita modo babemus, noii
pcrspeclum habebimus. In illtid ergo inquirniniis. lanlum quandonam circiler Sanclus magislrum in civi-
Mabifloniustom. IV Analeclorum recitat cpisloluin, inle Remcnsi prinuim cgcril, verum eliam quo
a Gozechino Leodiensi scholaslico Moguntla, quo circiter lempore ad scholarum Reincnsitim praefe-
sese, Leodiensis calbeJrae magislerio relicto, rece- ciiram seusummi didascali iiuinus fuerit promoius.
peral, conscriplam, in qua hic, temporis sui vitia Porro Sanctus non taiittim, qua de jnm salis acinm,.
et mala, e Bercngarii erT.uis maxime jiala, dcplo- scbolarum praefecluram Romis gcssit, vcrum etium -
runs, pag. 385 ila loquitur : « Haecomuia snpicnier et nielropolitana? ecclesia? canonicum el cancella-
despexil Herimanrius Remensis, Drogo Parisiensis, rium cgit. Ac primum qtiidciu constat liim ex pri-%
SpirensisHuoremaanus; Bavenbegensis Meinhardiis, inoriim quatuor Carlhusia? priorura Clironico seu
et praeierea ninlii, et praeslantes et prrecipua? au- depromplo ex hoe, quod num. 7 huc transcripsi,
cloriialis, viri, qui, praecisis speciebus, > id est, Sancli elogio, lum cx Sigebeni Gemblacensts Chra-
ut Mabillonius praefalione in srectiliim vt Bened. iiic.o; in quibus ambobus , pcsrantiqitissane, habila
titini. xi inlerprelalttr, « stipendiis et ciuolunienlis, ratione ad lenipits, quo posl Bnmonis obittim
clabdicalis laboribus, studiis valefecertiiil, et s:i- C ( sciipta sunt, monumaiilis, i ecclesia? Remensis
pienti consilio usi, in iheologia? otium, » id csl, uli canonici > tilulo insignitur; quoJ atrtera ad canccl.
ex aiilecedenlibuset consequentibus apparei, Ilislo- lariimunus, quod pariter obieril, speclal, maHi-
rireque lillei arise Franciae scriptores tom. IX, png. festum id sil vel ex sola, cui Bruno, a se veluti
234 inlerpretanlur, in soliludinem , renim divina- cancellario scriplae, eliam siibscripsit, Cbarta,
miii meditaliorii veraeque sapienlia? unice vacaluri, anno 1076 a Manasse archicpiscopo in abbati;e S.
t concesserttnt. > Basoli favorem concessa. Hane idcirco, prout hi i
83. Heriniauniis ergo, qui hic memoralur, quique qttarlo AnnaliumCartlrasiensium libro nondum vul-
aliiis, quam Herimannus, Remensium scholarum galo exhibelur, huc transcribo.
ante Brunonem praefeclus seu scholarcha proxime 85. Sic habet: i In nomine Palris el Filii et Spi-
nominatus, essenonvidelur, in soliludinem, slndiis rilus sancli. Ego Manasses , ineffabili Dei previ-
reliclis abdicaloque proinde scholarcha? oflicio, sese dentia Remensis archiepiscopus, praelerilorum »t(,*j
jam lum receperat, cum prrcfatara epislolam Goze- fuluroruin memor, qualiler omnia ruinjLMmalqne -
chinus scripsil. Quare, cum id anle annuin 1060, defectus delrimenla irrectiperabiliier patiaulur:
mi ex iis, qua? Mahiiloniusloco proxime ci'ato dis- quia vita? mea? stalum nou semper. duralimmi
serit, facile intelliges, indtibie feceril, anle httnc Dcognovi, manuni cbarilatis porrigendo anima?moae
ipsum annuni Remensiuni scliolarum magislerio portum iranquillissimum sludui praeparare. Hac
sese Heiiiiianniis jani abdicarat. Jarn vero, cum igitur necessitate et cura mihi coraraissarura eccle-
Herimanno proximc ex dictis fueril Sancius noster siaruin corapulsus, et abbate Stephano iddeposceute,
suffectus, conseqnensesl, ul hic Verosimillime ante dedi et subjcci ccenobio sancli Basoli allaria duo,
eumdera dictum annum 1060 a Gervasin, Rcmen- Alteia? videlicet et Caprillae, ut ea fralres perpetuo-
siuni archiepiscopo, scholas Remenses rcgenlas sine personalu.leneant, tnntiim summaticos persol-
acceperil, acproin, u.l Maifotus, quiid, uljam vant, et prome, quoad vivamrduas omniiicbdomada
stipra bis monui, anno 1056 faclum slaluit, a vero raissas, unam privatim, alteram vero communiler
Ibrsan non mujtiun aberrarit. Quainobrem cum celebrenl: alque per singulos aniios ki anniversarii
Sanctus equidem, antequam scholarum Remensium mei die ejusdem ecclesiaefratres de illorum aliarium
praefectus seu magnorum studiorum rector, tit Gui- reditibus in refectorio regiilariler epulenlur. Si qui*v
liertus de Novigenlo supra laudalus loqiiitur, aut ea inde abslulerit, analhema sil. Aclum Rerais anno
etiam, ul Regulares ecclesia?S. Vincenlii Solienses Doiiiiniccliicariinlioiiismillesimosepluagesimosexio
«anoniw snpra paiiler infunebri suo de S. Biuiioue regiii autcm r.liilippj rcgis xvn; aichiej.»iscopaius^
55 S. BRUNONISCARTHUSIAXORUMINSTITUTORIS 56
veroew.ni nanasse VII. Indictione quarla deeima. A J hic, subscriptis , monasterior«m seu ahbatiarum ,A
SignmmGuidonis archidiaconi. S. Guarini archidia- quibus lii praefuere.nominaadjttngens, quae tamenr
roni.- Signuin Manasse prseposHi.S. Lenvirildecani. an ex ipso autographo, quod forte ad nianum (
8. Odoniseantoris. S. Ilenrici abbatis. S. Jotzelfni habuerit, ari yero ex Marlolo, quem in margine'
iibbati.«.S. Gebuini abbaii*. S. Raimbaldi abbatis. cilat, hauserit, nonbabeo ediccre, ac proin rectene,
8. Dudonis decani. S. Dominicidecatit. S. Lam- an secus, nomina illa abbatRius apud Marlottim
berti decani. S. Bavonisdecani. S. Widonis militis. apponantur, in medio relinquo, ct in tempus, quo
S. Alberti militis. S. Rodulphi. S. Haymonis. S. SanclusprimumRemeosiscancellariuscrealusfueril,
Lamber-li,Brano cancellarius scripsitet subscripsit. > nunc inquiro.
86. Charia hrec apiul Marlotumquoque, qtti lamen 88. Marlolus, srcpiqs, jam laudaliis, Historia?
M«de eam aeceperit, non edicit, lem.TI Hisloria? metropolisRemensisloni.il, pag. 134 sic scribit :
metropolis. Remcnsis pag. 17fr et seq. exstal, uC « Fragmenfum... Historia? Francia?, qua?incipit a
«rtiamin m»;,: <te quo ntini. 28, de S. Brunoiie Philippo, de Brunone loquitur, acsi Rcmis natus
irnclatu ,- a PP. Cartluishinis bujalibus mccum fuissel. At Manasses Epislola stalim citanda scru-
commanicaio, w proimle tria ejusdem instrtimenti pilum amovel his verhis : « Hic Brano ncc noster
exemplaria ante oculos habenm. Alque ha?c quidem 'Bi natusesl, nec renatus. > Remensis igilur, ut
oinnia tum in nOiis chronieis, qitibus sijjnantui*, anguror, vocalur hic, qnod Rerais lilieras cum
hira in vorbis, qttibns concepta sunt, ad amussim laiide professus dicatur, cancellariaequedignitate ob
fareinter sf> consonant; at non ilerii in tesiibus, juris peritiam donatus , quam adhue cxcrcuit sub
instrumenlo subscriptis; prnelerquam enim quod Manas§e, ut conslat ex varns chariis, raaxirae vero
nliquot- liorwn nomina Marlotianum exeraplar alio ex instrumenlo fundationis sancli Martini Gemello-
rood», qttam qtio id duo reliqiia exemplaria faciunt, rum dicecesisAmbianensis , quod publice recilatum
»i ripia exhibeat, ahbatibus, cbarire sjibscripiis , est coram Pliilippo rege, Manasse Remis synodum
monaslerii sen abbalia?cui singuli praefiiere, nompn tenenle, cui snbscripsit Brnno cancellarius an.
»Jjungit, qmxl in duobus atiis exemplaribiis non fil, 1073. > Ex bocMarloti texlu et ex chnrla, proxime
«luodqriean in Marlotiaito recle fiat, haud saiis recitatn annoque 1075 riotala, Brunpnem ab anno
Iwbeo oomperUini.Arionymusinterim Carlhiisianus, ttl minrmum 1073 ad annum usqtte 1076 canccllarii
AnRalium ordinis sui tibri qiiarti anctor", cliarlre a Remensis mtincre functttm esse asscveranl loiu. IX,
«"Feeilala?seqtieiitem,qnnluv cex aulographq Jesum. png. 234 Hisloria? litlerarire Francia? scriptores:
pram, deehtrat, adiiofationem siihjungit: < Exlfa- r ct reclesane, si modo in anpo, qlio Rninonem
<ium fuit (inslrtimenlum scilicct sett charta jam Cliarla?, seu inslrumento fundationis Sancti Martini
reeitala) ex Originali, sigilj» majore cera? fluya? Geniellorum subscripsisse, Marlotus ait, error non
ftigittale, in cujtts eoneha impressa esl hnagoLeaia? cubet. Hac ioterim de re veheraenter dubilare me
Virginis Mariaj, dexira lacy qtte Jesum piiferuiii faeil ms., quem jam phiries laudavi, de S. Brur
tcHCniis.Hott inslrumenlum inventiim ftijl in prre- none Traclatus, a Carlhusianis hujalibus mecum
fiiaahbatra Sancti Basoli ad Bemps per qtiemdam communicatus.
V. P. nionachttm Benediclinnm reformala? congrer 89. Hic enira nuro. 12 sip habet: « Circa idem
gaiioflhv,<jpthpendijcommorantem, anno 1649, et lempus, quo data fuit brec (proxime hicjam recitata)
«iiidain Carifcosiensidomus Montfs-Deicommodatum, chnria, Manasses fundationem abbalia? Sancti Mar-
«*xcujug striplis illud eruimus. » lirii Gemellorum dicecesis Ambianensis, anle tres.
87. MabillonitiSautem, qni Annalium Benedicti- annos faclam, Grmavit, cujus jnsirumenlo haec
imrumlib.LXiv, nqm. 129 charla?, htic jam integre verba conflrmatoria Bruno adjecil. < Anno episco-
transeripta?, partem reciiat, qnique ipsum instru- « palus su} VIIfirmavit eam Manasscs archiepiseo-
memi lnj|us itolograpliuni aut ccile auihenticum i pus. SignumWidonisarchidiacorii.elGuariniWa-
sibi pracluxisse, iiiniiil, ila ibi- 0 i riciarcbidiaconi.elManasseiisprreposiii.etLeirvini
«•j>t3tt«jiifrixei«l|jl;ir
ttehi obsetvrrt': r Post duos (Chartae, de qua hic , f decani, Odonis cantoris, Brtino cancellarius scri-
Sitbscripios) arohidiaconos, prreposilum, decanum, « psil; >quodsiautem haecqnaeundehaustasint, non
*et caniorenv'etcciesia?Retneiisis apposila sunt signa addilur, verilali conspnenl, Charta fundationis S.
lletnrici abbatis Snncti Remigii, Jolselini abhatis Mnrlini Gemellorum.seu potius, qup fiindalio ha?c
Ahrviflnreiiiis, Gibbuini abbnlis Mosoniensis, Raira- conlirmata fuil, inslrumentum, Ulpote Manassis,
biiltfi antiatis ^ancii TbeoJerici, et aliorum. i Briinoi catliedram Remensem anno demura 1069 consecuti,
< cancellarius scripsit et subscripsit, > idem , ut annoseptimo signatum, non anno 1073,'ut Mailolus
videhtr, qui non mulio posl a Mnmasseob cjusi (liuicenimdeeademcliarta, dequainlractalulaudato,
farinforarecessit etCarthusicnseni ordincm instiluit. sermo essc videtur) loco cilato tiptat, sed anno
Authcttttco rrffixumcst sigillum Manasse archiepi- 1075 aul 1076 fuerit donalum. Forlassis Marlolns
•scopi, exhibens elfigiem beatae Mariae, Cbristiiini aniium, quo monasterii S. Marlini Gemeliorunifun-
piiertim in sinistro brachio gcslantis ctira hac inscri- dalio, annis tribus, ut recitaia iraciauis mox iterum
jitmne, « MarhassesRemoriim arcbipraesul. > II.c laudali verba dorent, conOrmaiioiiem, a Manasse
i|)e, abbatihiis, Charta? scu iustrumenlo, de quoi faciam , pracgrcssa evenil, pro anfio , quo hmc acct?
K7 ACTA. 58
«iit, per errorem posuerit. Fortassis etiam mendosa iA et binis seqq. recitat chanam, pro per.clcbris
dumtaxat aut mala? fldei documenla , ex quibns, San-Dionysiani Remis monasterii fundniione aGer-
qiia?Iuic speClanlia memorat, deproropla sint, ad vasio archiepiscopo anno 1017, uti in flne notnlur,
nianum habuerit. datam atque ab Oderico cancellario, qoi etiatn
90. Et hoc poslremum quidem idcirco maxime nominis aliqua variaiione Odalricus aut Oklariciis
suspicor, quod fundationis (melius fcrle ob jam vocarus reperitur , scriptam atque subsciiptam ;
dicta dixissel confirmationis) S. Mnrlini Gemcllo- dein vero pag. 166 et se«j affert chartam alieraui,
rum, quod laudat, instrumentum coram Philippo, in favorem S. Petri Ruminiacensis a Waltero viro
Francorum rege, Manasse Remis synodrim tenerile, nobili concessam, itaque terminatara: < Acium
publice (adi stipra recitata scriploris hujus verba) publice Ruminiaco anno Incarnationis Dominicrc
rccitatum fuisse scribat, nec lamen synodi, Reinis 1070, existente papa Romre Alexandro, regnante
a Mannssecelebrala?, cui Philippus Francorum rex Francorum rege Piiilippo, Remis Manasse archiepi-
interfiierit, menlio ulla*occurrat vel apud concilio- scopo , archidiacono Odone, canceltario Odatrico >
rnm synodorumqtiecollectores, vel ctiam apudGallire etc. Cum ergo, uti e binis hisce ab ipsomel Mar-
Christianre atictac scriplores, praecipm saltem Ma- loto adduclis iHSlrumentispublicis conslat, ecclesia?
nassis gesta , e quibns utique synodi illius celebralio \n Reraensis cancellaritis anno 1067 et anno 1070
fnissel, lom. IX, in archiepiscopis Remensibus recen- Odalricus adhuc exstkerit, Sanclus sane non aiKe
sentes. Aitint quidem ibidem col. 72, fuisse anno annura 1070, nedum ante amium 1067, diguita-ie
1074 a Manasse conciliuin ad illicilas Philippi regis illa fuerit decoratus.
et Bertrada? nuplias firmandas in tirbe Remensi 93. Imo vero ne anlc annum quidem 1074 id foria
celebratum ; verum huie interfuisse Philippum, non acciderit. Elenim nptid euradem iterum Mnrloium
iddunt, etiam haud dubie, concilium seu generalem opere et lom. cit., pag. 168 et seq. exslat chnrta ,
jrchidxjecesis Reraensis synodum, quam anno 1074 pro Morimontensis in dicecesi Catataunensi mona-
Afanasses vere celebravit, ad firmandas Pbilippi slerii fundalione confirmanda a Mnnasse, Remensi
cnra Berlrada nuptias celebratam fuisse.nondicturi, arcliicpiscopo, impertita, quam hrecclauduntverba:
si has ante annum ccrle 1092non fuisse contractas, i Anno ab Incarnat. Domini 1074, indict. xu,
.considerassent. Kalend. Novcmb., epacta piima, regnante vcne-
91. Ut ut sit, dubium equidem ex omnibus j'am rabili rege Philippo, hanc chartam, in generaii
diclisfit, an inslrumentum, de quo modo hic fuse synodo Reraensi corroboratara et confirmaiani, ego
actum, jam inde ab anno 1073, ul Marlotus nolat, Odalricus scripsi et subscripsi; » elsi aulem dtio
monasterio S. Martini Gcmellorum fuerit concesstim C f tunc Odalrici, alter Remcnsisecclesirecancettarhis,
ac proinde etiam , an Sancius noster, quod ei veluli aitcr pjusdem (adi Marlolum opere et tom. mox
cancellarius subscripserit, cancellarius ut minimum ilerum cit., pag. 151) prrepositus ac deinde primtis
quoil, utsupra monui, Historia? lilteraria? Francia? San-Dioiiysiani Remis monasterii abbas, Remi»
scriptores arbilrati smit, jam ihde ab eodem dictp floruerint, recilalaque charlae, raonaslerio Mauri-
anno 1073 exstilerit. Verura, etsi id ita sit, Sanctum monlensi datae,subseriplio, ulpoteOdalrici scriptoris
eliam snle ipsum ahnum 1073 cancellarii Remensis nouiini conlra morcm, in cbartis per ecclesiaritm
niunus obiisse, nonnulii existimant. Et quidem hoc cancellarios scriptis servari solitum, cancellarii
ditilissiine ante anaum illura Bruno obierit, Si Mar- tiiuliim non babens adjunclum, Odalrico piwposiio
lotus in flistoria Metropolis Remensis lom. H, pag. convenire videatur, verosimilius lauien Odalrico
115 recle scribal. Ibienim de Gervasio Remensium cancellario tribuenda est , quod cancellariomm
arcbiepiscopo, anno 1067 vita fiineio, iia memorat: fueril chartas publicas, qua?abecclesiarura, quarum
i Ut omnibus modis reipubiicaepraesertim litieraria? cancellarii erant.seu capitulo seu episcopo dabantur,
prodesset Gervasius , scholas Remenses, velustate conscribere nominisque sui adscriplionc munire ,
collapsas , illuslriores reddere sialuij. opera S. Bru- , . facileque ftcri possit, ul hic cancellarii litulum ,
nonis Coloniensis, ac in ecclesia Remensi a pueris utpole ad Charta?, in generali dicccesis Reinensis
emitriti , quem scholnrura caput seu rectorem con- synodo solemniler corroborata? ac confirmala?,
stiluit, addito cancellariatus oflicio, qtto egregie valorem verosimiliter non requisilum nomini suo
perfuiiclus est usque ad Manassem I, donec ipse, adjicere neglexerit.
calcalis dignilatura pOmpis iu ereraura secessil, ut 94. Verum, ul ul haccquantum ad chariae hic me-
infra dicetur.» moralcc, in cujus praelcrca clnusula, num. prreccd.
92. HaclentiSilfc, Sanctum nostrum a Gervasio , dala, epacta, anliquis computistis usitata, cum aiiuO
Remensium antislile, ac proin ante annum 1068, iion convenit, suhscriptionem sese habeanl, Bruno
quo hic jatn obierat, inio vero jam inde ab anno cquidem, uti orania ad institutmn praesens raodo
1056, ad quem haec refert, Remensis ecclesia?can- adducla consideranti patebit, anno 1076 exslitit
cellarium crealum fuisse, non obscure docens. ccclesia?ReraenSis cancellarius, annoque 1069 digni-
Verum posica ipsemet Marlolus , qna? lam cilo tatem hnnc consccuttts nondum fuerat, ut illa
Brunonem muncri huic non fuisse admotum sundent, proinde indubie saltero vei anno, qui hunc proxime
|n nicdium adducil. Ae primo qiiidem pag. 139 cxccpil, vel altero e sex sequcntibus condccor.itus
89 S. RnilNnNIS CARTHUSJANORUMINSTITUTOR13 «0
lirimum fuerii, Remensem inierim csthedram, nen A ) § V. iiuales tanclus ditciputos habuerit,
qui hos ionis
Gerrasie., sed Mannsse J«HI occupante. Porro etsi i moribus non minus quam lilleris informarit, ei qua
lirune ^iliquandiu, uti ex jam dictis proiuim est lunc in eo animi dotes ac virtuiet enituerint.
colligere, cjusque snccessor Godefridus scholarchs? 96. Ingentem sane eornm, quos sanclusfnosler di-
simul et cancellarii inunia Reniisoberint, non sem- siipiilos liabueril,liuornsque (unde cjusin hiscetra-
per tauien, qui Rcmensis ecclesia? seholarchara dendis industria rairifiee eluxit) oplato plane suc-
agebat, ejiisdem ctiitm cancellarins eral, quando- cessu docuerit, muliimdinem exstilisse, non obscure
qttjdemanno 1192, vacante cancellaria, Garnerius, indicai funebris illius Titulus 131 sequenlibus bisce,
ut Majloius Ilistoria? metropotis Remeiisis tom. II, quibus pirtim constal, versiculis :
F-ag. 427 et seq. docei, scholarum magisterium Splendor sermonis fuit et \ux relligionis.
olHuiueril, ut ex eo» quod Sancttts ex snpra dictis Ejut reltigio seitnr ubique satis.
diu ante annqm 1070 scholarum Remensiam pra?- Ejut doctrina sunl (acti tot sapieutet,
feclum egerit, cancellarium pariter, contra ac modo Quos mea mensnescit,tt mea penna tacet.
•Valuimus, jam luroegisse, argui non possit, ron- Nec numero lanlum raulti S. Brunonis discipuli,
irarittra lieet sensisse videaiur Mahillonius; utpote veriim etiam aliquot cx hisce tam virtute nc moruiii
Marloli vetbis, nwm. 91, bttc iranscriplis, qua?tamcn B ' probitate, quam muniis ac
dignitatibiis, qtiibtis posl-
pon cilat, consonans, sicqnePraefatioae in allerara modum decorati fuerunt, speclabiles exslilere. Non-
Saculi vi Benediciiui partem, itum. 85, d« Brunone nullos ex hisce illustriores, cuin discipiilortim pro-
scribens : «In eadcm (Remensi) ecclesia Gervasio bitas claiitasque in rangislroriim gloriam, qupdam-
tHiic pontifice, canomcus et scholarum magisler.... modp eliam cedai, exempli loco recensere bic lnliet.
alque caticellarius facius est. > Aiqae hrec sunt, Ojnniutn facile princeps est Oilo scu Odo, nobili
r,uae luiii dc ipso cancellarii munere, a Brunone loco in Gallia natus, e priore Cluniacensi episcopus
Reniis geslo, tum de tempc-re, qno huic primum is Osliensis ac tandein suramus ponlifex, assumplo
fueril admoins, dicenda occurmnt. Urbani II nomine, anno 1083 creatus, tum Philippi
95. Quoil modo ad tempus, quo primum eeclesire Fraucorum regis et Bertrada? pellicis excommuiiica-
Retnensi» canpnicis fueril adscriptus, pertinet, fac- lione, lum betli sacri in concilio Chiromonlano
tum id C6ie ajilcquam Remenses stiholas moder.in- promolione celeberrimtis, cujus prneceptorem ali-
tias accej>erit4acproin diu eliam, antequam cau quando exslilisse Brmioiiem, docet quatuor priino-
«ellarii munere funclus fueril, plerique censcnt rui» Cartusia? priorum Clironicon, seu transcriplum
scrjpiores receutiores; elsi aiitem nuHo id «|iieal _ ex hoc Sancli, num. 7, elogium, resque proinde extra
suiiqiiftatis leslimonio confirraari, sat tamen verisi- oranem conlroversiam esse debel, ul Ruinartius
ttiile apparet vel ex co, qtiod lempus nptius, quo lom. 111Operum poslliumorum in ponliflcis hujus
i>>uoremilltim consecutus Bruno sif, assignari non Vita roerilo contendil. Accedit Robertus a Burgun-
posso viileaiitr. Olerum siint eliam, qtii, Saticuitn, dia, regia Burgundia? ducum stirpe salus, filius
Heuus adhuc agenlem.divini verbi exslilisse pra?co- nerope llenrici a Burgundia, nepolis Roberli regi.s.
ueu,conleiuluiil, inoixi,utopinor,pariimsequenti, Francia?, ad Lingonensem cathedrnm, ul Galliie
quem fuuehris ecclesia? Andegaventis lilittus, iuler Chrisliana? aucia? scriplores lom. IV in episcopis
recudendos 166, includit, versiculo : Lingonensibus docent, annocirciler 1085 proraoliis,
Mulios termones faciebat per regtonet, qui ipsemel in Tilulo funehri, inler recudendos 39,
Sanclo noslrn inscripsit, hujus sese discipulum
Verum anne hic de Brunone, Remis adhuc versanlr-, qnem
fuisse, prolitelur.
ajatnr, procerio quls asseral? Recilato eniin ver- 97. Ilisce ad|iuc addo Lnmberlum, Pultnriensis
sictilo proxlirie nllerhic ibidem subdilur : ad Sequnnam Ordinis S. Bencdic.liraonasterii abba-
Urbem frHktiviiRomam, Catabrosque petieit;
tem, Petriim canonicorum Regularium S. Joannis
Surius atileiribinos illos versiculos, priori uoii nihil in Vineis
ita D prope Suessionas itidem fbbalem, et Mai-
hnmulato, absque inlerpunclione conjungii: nardum Cormefiacensis seu Corniaricensis in Ttiro-
'
Multos termon.es[aciendo per regionet nensium lerritorio coenobii, dum ad eiim epislol»
Urbemtrdnsicil Romam, Calabrotque petivit. cncyclica, morlis S. Brunonis nuncia, fuil allata,
l)t itt sit, Brunoncni eqtiidem Remis ctiam subindei priorem ac deinde abbalem, qui omnes in Titulis
ad populum yerba fecisse, a vero foiie alienuni esl,, funebribus, 45 niinirum, 79 el 176, quos Sanclo
nti et eum p ures ibidem, qnam supra enttmerataes consecrarunl, ejus se discipulos fuiss?, pariier pro-
siut, scieiitias dpcuisse. Ncc dubium reor^quin pr.e- liienlur. Et hos quidem tres abbates, uti ctiani
lerea ibi discipulis suis sacras paginas explanarit, Roberlum, Lingonensein cpiscopum, ct Urbanmn ,
quas sane, simulipie linguas Grrecam ac Hebraicnm,, summura ponliflcem, Brunone non alibi quam Remis
nd -earum intelLgenliara plurimum conducentes, , magistro usos esse, infra docebo, cniii inqniraui
opiime calluit, uij liquidura fiet ex iis, quae de ejusi an sanclus, post abdicalam anno circiler 1076 aut
inpsalmos acS. Pauli epislolas Couimenlariis dis- sequenti scholarum Rcinensiura praefecluram, anle-
>jcre(idi icturrcit, quam iu Carlusia?eremtim secederet, liileras Pari-
siis docucril omnes atilem virlute, qtioJ, eos uot
61 ACTA. (.2
I .nluni lit.eris, sed et bonis moribus a Brunone A de inopinato transilu ejus conliirbatiis siun, iiec
fuisse informalos, argumenlo esl, illuslrcsexlitisse, reliuere potui habenas ultro proflucntium lacryraa-
hic modoosteudo. Ac priiuo qtiidem qunm id quau- rum. Mainardus, inquam, ego in Corinariensi mona-
tum ad Urbnnum veritnti consonel, snlis superqtie nasterio monacboriini pliirimoriini noniine, non
inonslrat celeberrimi hujiis Pontiiicis Vita, a Rui- opere, prior,Remorum civitalis orinndus fui, domini
nartio conscripla, Operumque scriptoris httjus ac hujus Brunonis nUquot annis doetrinara attdivi,
Mabillonii poslbumorum tomo tcrlio inserta; quod Deoque volente, adraoduin profcci, > elc.
autem ad Robertum, Lingonensem episcopum, tres- 100. Quibus verbis profeclo vebemenlissiniam,
que recensitos abbales, Lamberlum videlicct, Pe- qua lenebalur, S. Brunonem, si diuliiis liic in vivis
trum ct Mainardum, pertinet, Robertus, cum omnes fuisset superstes, adeundi ejusque vestigia seqticndi
optinii Pasloris in dicecesisua administranda parles animi propensionera commonstral; nec diibitauduiii
implessel, longum lmjus viginti quinque circiter apparet, qnin vir ille, qtti voluntalem ad auslernm
annorum regimen piissimo obitu lerminavii, ut sanctumque a Brunonc, magislro olim suo, insii-
liquel ex iis, quae de laudabili hoc antislite GaUia? lulum vivendi genus inclinaiaiii adeo hnbuil, virlu-
Chrisl. auc:a? scriplores tom. IV, cal. 566, meuioriac tic.nexerciiio animuin sedulo excoluerit. Tnles fiicre
produnl. , B S. Brunonis discipuli, quos proinde hic viiiute ac
S8. Lambeiius, licel Pultariensis sui monaslerii morum probitnie non ininus, quam perituris niundi
abbasessei, se lamen buj'us servum etprocuralorem sc.ienliis verosimillime informarit. Et ad bunc forie
exiguum iu Tiiulo funebri, inler rccudendos 45, Sancli commendandiim mnximc iu docendo modi.ni
quo Sanclo noslro parenlavit, appeHat; ttnde sane alluserinl in suo, qui inler rccudendos loci'.'i 01
inagna ejus bumilitas elucel. Pctrtis, canonicorum obiinet, funebri Titulo Remenscs S. Dionvsii »'10-
Kegulariuni S. Joannis in Vincis prope Suessionas naclii itn de Brunone cnnentes :
abbas, his inler alin in Tipjlo Sancii funebri 79, ad Qnattuor ul fontes, ex tina parte meantes,
Carlhusia? Calabrina?cremitasdirecio.verbis tititiir: Quos paradisus habet, mtindxper regna fluentes,
« Dilectis in Cliristo et Deo digttis Fratribus Cala- Exundanl terras, sie hic, quos imbuil, ornal,
bria?> reverendis eremitis in mnnaslerio sanciae Dei lmplct el informat, inflummat, dirigil, armal,
Genitricis,semper VirginisMaria?,Dco faraulanlibus, Cudit el illustral, el adhuc regil, excolit, aptat.
Pe:rus Sancti Joannis Suessioncnsis canouicoriim Stjderis inslar eral cunctis, quos ipse docebal.
regularium linniiiis abjias, lolaqiie fralrum cum 101. Nec solis verbis, cloctrinamsimiil et virtulem
co degens et Deo serviens congregatjo bene ince- spirantibus, efDciebat Sanclus, ul tiim banc, lnm
pisse, melius pers*?vprare, feliciter consummnrc.' illnm avide haurtrenl discipuli; verum ctiam ad id
Audilo beato line sancii Patris "veslri et magisiri eximia morum honeslate, rarisque virlutibus, qua?
mei Bmnonis, a ctijus ore sanae docrina? uV.enta tum in eo eluxere., non parum conferekil. Et mo-
plertimque haurire contigit, etsi opere non com- rura quidem honestas, qua litni Brmio scsc rcddidit
plevi, de ahsenlia vebemenier tiisianiur; carnalcs conspicuum, in Timlo funebri 66, qui. Ecclcsias
cvasisse angustinset requiem adeplnm esse, ct cutn calhedralis S. MariacLaudunensis, in aichidicecesi
Deo vivere, proul conj'ecturam de mttnditia et per- Remensi sita?, est, iia celebratur :
feciione transaclae vita?, nobis salis nolre, facere Brunu, decus cteri, decus et prudentia mundi,
possuinus, vehementius congaudcmns. Ejus ergo tuin fuit in terris, jlorebat acttmine ment.s,
ineuioriam, lum quia magister tiosler fuil, lum qu:a Dum fuil inler nos, fiorebal et dot.umentis.
precibus ejus et vcslris confidimtis, lanto apitd Deum Integritas morum cumulumsttpplevit honorum.
efliccioribus, qiianlo sanclioribus hoc modo habi- Ilucclinin faciuni Tiiuli fnnebres 2ii el 51, in quo-
turos promillimus triginla diebus Missas, elc. > ruin priori, qtii Snnct» Crticis Sniicliijue Faio.Js
99. Qua sane scribendi methodo sunimmn nnimi Melilcnsis esl, scquentibiis liisce vcrsiculis Sanctus
modestiam humililateraque manifesla vir hic, mul- Q ornalur :
liplici laude dignissimus, uti fas esl coliigere cx Cognitus isle satis doctrina erat aique beatit
S. Gervasii Calendario, quod de co apud Claudium Moribus et v'ilaBruno sapiens eremita;
d'Ormay Historin? Sucssionensis tom. II, lib. v, Principiis primis, suinmis fulgebal et intis,
cap. 13 ad 21 Martii sic liabet: i Obiit Petrus abbas Post monachus fuciut.
S.incti Joannis, vir lolius honestalis, Deo et miindo In posteriori, ab Ecclesia S. MariteCarnolensi scti-
l>cr omnia laudabilis et meraorire celebris. » Mai- pto, istis condecoratur epitbetis :
nardus, Cormaricensis prior ac dcin abbas, in Justus, sincerus, morum gravite severus.
Tiliilo funebri, quem Sanclo inscripsit, Cartusinnis 102. Quod auiem ad vii ttites, qu;e in co iiun emi-
Cnlabrinis ita loquilur : < Gayi»ussiim iiiique supcr cuere, pertinet, Cartusianus anonymus, qui llbriin,
t.uili viri (Brunonis) glorioso flne, sed quia inleniio qunrluui Annalium Ordinis sui, hnclenus non vul-
iiidefessa mihi inerat ad eum in brevi pergere, gntuin penesque me cxstaiilem, scripsit, hasce
cumque videre et audire, omnesqtie aninii inei restus simiil|iie insigues, quibus Snnclus tHtn effulsil,
in iljuro refundere et vobiscum sub ejus ducatii animi doles e vnriis fnnebribus ejus Titulis oh
sancta? TrjniiaU obcdirc, ullra quara diccre possim, ocuios posUurtis, itn loquitnr : « Notari iiiaxitiie
63 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORiS 64
me posstmt, >qurc ii: Brunone ehtxertint, <sapicniia, A . conventus Nioliensium vr.catnr incompnrabilisphi-
fncuitdia, graviias a fastn ali-enn,morum sunvitns et losopliVs,ubi et subdilur: «Quisenim non obstu-
iiiiegritas, doctrina irrcprehensibilis, vita deuique pescerei, imo ab intiir.is cordis non ingemiscerel,
oemphiris, ad cujus ideara probi quiqtie efiormari ciim lantum viium, lolius srientia? el pene omnium
et 8*08 coinponere mores non refugcrenl. Hafitm ciericorum liimeu et fundaraenlum, natura? con-
virtutttm corollarium bic succincte perstringere cessisse atidiret?» Quibus Naoclerus (in Chronogra-
iibet ex ejusdem Titulis funebrrbus, non qtiidem phia vol. II, Generat. 37) coriformia scribcns, bea-
earum, qua? in eo post conversionem abundantius tum Bnuioncm philosophia?atque Sacra? Pagina?
et perfeclius eniluere, sed virttHum twttamtnodo, doctorem clarissimtmi, scholasticornmqne Parisiis
quibus in sncufo adhuc positus erbi irradiavit. >Haec (hicne uniquam Bruno docueril, infra inquiram)
praefatns rem ipsam mox aggreditur. Verba ejus. doctoreni dissertissimum appellavit. Ne aulem ar-
Titulis funebribus, quos rilat, numeros sinwl, qui- bitrclur qtiis httic sanclo doctori liriguam crudilam
Lus singnli mier edendos distingntmlitr, apponeus, dcfuisse, qua sciret suslentnre eum, qui lassusest,
iiuctrauseribo. Sic habcnt: < Ejus (Brunonisnenipc) vcrbo ; accipintex Tiuilo 64 sanclorara martyruin
eapientiam, doctriuam et vitam exemplarefh com- Timothei ei Appoltinaris, in quo sic legiitir:
mendat Tiltilits 112 saacti Petri Neocaslrensis his B Uujut Duclorisfuil hac vit cordii el oris,
paucis, sed succidis, versibus : > Ut toto cunctot ttiperaret in orbe magitlrot.
Quovixit pago, virens pcrmantit imago Buic te lola dedil sapieniia tolaque tedit
Vermjuttiiia, doclrmai, Philotophia. Hujut in arcanit dives penelralibui hospet.
< 103. Et in Tilulo 31 ecclesia?Suicla? Maria? Quod dico, novi, mecum quoque Francia novit,
Carnolensis: Et tolut novilper elimata qualuor orbis.
EccUiia murut Brtmo fuit hand ruiturus, < 106. Nec solum verbo, quod parvum fnisset,
Nam benus atque pia mentit fuit, alque sophim sed exemplo alios docebal, ul ex quibusdam Timlis
Doctor erat verut, etc. discimus : sic eniin tegimus in Tituio 120 ecclcsiae
< El post in versiculis scholaribus Tilulo 52 ea- Sancli Audomari:
dem nou solum praedicanttir, sed et magni;udinis1 Exemplum miserismortalibuseste tolebat,
animi ejus teslimonium perhibetur, cum ihidemdi- Ut tolerent Chrtslum, quem temper, Bruno,
cittir} [colebas.
Floserat hic Palrum, tolamem, gtoria fratrum, Eiin Titnto 124Sancla?Marite Alrebatetisis;
Verieettalor , xtivina legis amator, Recla Bruno vimdux et origo sophia
Semilafustitia, fons hic et origosophia, C Nonaliter dbcuit, vivereijttam ituduit. »
Lux, speeutum niundi, rerum svbtime cacumen, Haclentis laiidalus Carllmsianus anonymus; licet
Labenlumbaculiis, miserorum dulce ievnmeri. autem in omnibus, quOslnudal, Titulis funebribtts
Neement fraeta malis, keceratnimit alta secundis. ad virtutes rarasqtte ariimi dotes, quarum Sanclus
< H:s adstipulatur Thulus 150 Srmcta? Maria? : iunc. cuni adlitlc docendi munus obtret nedumqne
BajoCensisecclesia?: saeculo tiunlium misisset, specimina dederit, for-
Solamen fratrum, sanclm virlutis amator, lassis non alludaliir, in plerisque tamen id fieri,
MorunXdorretXorjuttut, pia tpes mherorum, dubium non est, qnemadmodum cohsideranti pa-
Juttitim teclor, custos et ubiqul bonorum; tebit. Ut til sit, Sanclum equidem tum, cum scbo-
Moribus ornatus; vas et plenumpietatis, larcham adhuc seu scholarum praefectumac recio-
Fdriitef-armalut cltjpeo vera probilalis. rem Reniis ageret, variis virlulum exemplis,
< 101. Sed nulius Sapientiamejus ila commendavit t quibus, ril hasce partter amplecterentur disciptili,
ac Lamberius abbas Sancti Nicolai Audegavensis, , parlim effcceril, effulsisse,verOsimilTiintim apparet.
qni in stio Titulo 131 sic lonuilur : 107. Iia sundet tuiu eximin fortitndo, qna luiic
Brunonit sapienlia lanta refuttil, n.itnprobis Manassis archiepiscopi raoribus sese, con-
Inttr Francorum sydera mltft ut hic lempla etiam dignitaium fortunaruroque jactura,
Etset cunttorum flos, et fotit philosophorum: uti iofra visuri sumtis, opposuit, lum scripta anno
Flos speciosuseral, fonsqneprofundut erat. 1067 atit seq. ad Grcgorium VII sununum ponli-
Ex hoc manavil sapientia lanta per orbem, flcein ab Hugone, Diensi episcopo sedisqtte apos- '
Vt quot imbuerel', philotophot facerel. tolica?legalo, epislola, in qtia, pluries infra adhuc
< Quanta fueril cjus ingenit snblimitas, Iicel exi meinoranda, de altero Manasse, Remensis ecclesia?
scriptis s.u eo iibris ante conversionem possil Inno- prrcposilo, simulque de Sancto nostro, qui tuiu
lescere, attesiantttr etiam variaruin ecctesiarumTi- scholarum Remensium praefectura sese non diu ab-
l.tiili, iiuer quos sic habelur in Tituto 66 Sanctrc e dicarat, nondumque in eremum secesserat, hunc
Maria?Lnudunensis : Hugo loquitur in roodum: < Mannssem..... amicuiii
Bruno, decui cleri, decut et prudentiumundi, nostrum in Christo, qui in Claromonlano concilio
Remensis ecclesicemale acquisilam pracposituram in
' Dnm (uiiin territ, florebat acumine mentit,
Dum futl inter nosi flvrebat et documentit. nianu no-lra dimisit, coriimendamusgratiae Saneti-
i 10S.Et in Titulo 173 ecclesirc beati Vinccnlii ii latis vcslra?, sicut catholica?fidei sincerum dcfen-
05 ACTA. (!G
sorcm,et dominumBrunonem, Remensisecclesirc in A rum consiliorutn, qua? jnm tura forte animo agita-
onini honeslate magistrum. Digui enim sunt nmbo bal, advcrsnriitm experiietur. El Sanclus quidciit
a vobis etin his, qua? Dei sunt, veslra aticiorilata Mannss.e, qiinmdiu id uicumqtie per gesta moresque
confirniari, quoniatn digni habili sunl pro non-ine htijiis licuit, adhaesisse animo non omnino averso'
Jesu conlumeliam pati. Et hieo consultores profu- videtur, consiliisque suis, ul snt verosimile npparet,
turos causa? Dei et cooperalores in partibus Francirc interim effeccril, ut profligala? conscientia? homo
adhibealis. > Ccelerum idem Carlhusianiis anonymus . bona nonnulln praesijteril, et a malis qn« roedita-
proxime laudatus, fuisse a Sancto anle conversio- batur, abstiinierit. Verum cum deterior in dies Ma-
nem, seu anlequam hic, peiituris omnibus mundi nasscs evnderet, benelicia ecclesiaslica, vcnderet,
rebus reliclis, in eremuin secederet, tibros cou- sacram supelleclilem.diripere1., multos injuste ex-
scriplos, num. 104 indicat; verum, eum id non communicarel, clerieorum, ccclesiarum ae abbatia-
satis eonslet, res ne ita, an secus hsrbeal, tonc riwHbona oceupare tentaret aut etiam xeipsa occ.u-
primum examinalurus sum, cura de vila, a Sanclo pnret, lupumque, ul veibo dicam, nen paslorcm
in Calabria? eremo acta, binisque epistolis, certo ageret, adversariura ei ontnino sese Sanctus iiostet'
ibidem ab eo scriplis, tractabo, ita uno eoderoque praebuit, maxime forte, quod Simoniaca Itomins a I
loco de oninibus operibus, qua? vel Sancti suut, |{ I: sedeiuRemenseniproir.otio,q»arahaclemi6ignor- sset,
vel ei allribuiratur, sermonera inslituturus. jam tandem palam ei facla essct. Ast cura a Ma-
nasse, si diulius Rerais, ei aJversans, substHisset,
§ VI. Nefandis Manassis archiepiscopi stii conali- certissime noii parum periclitatums essel, verosi-
bus sese opponit: qui Itac occasione mulla passus miitime tum
sil, monachumque induere proposturit. pcriculo scse subducendi causa, tum t.e
imptoruni homiitis gestorum, qure impedire uott po-
108.Cum Gervasius, Remensis archiepiscopus, vir teral, tesiis «sse cogere:ur, Remos dignitate.-qii",
('eccclesiasua mullis nominibus, ac praesertim, quod qirns ibidem obtinebnt, una cum aliqtiol illustr.on-
Remenses scltolas, anle quidem celebres ac illustres, bus ectlesire Remensis clericis reliquk.
celebriores lamen illuslrioresque Brunonis opern 110. Haeoomnia fere Guiberius de Novigenio m
reddideril -,• optime nterilus, anno 1067 e vivis Yita sua lib. i, cnp.ll velexpresse docet, vels.il-
fuisset sublattts, vacanlem htijits obilu archiepisco- teni ex eo passuni eolligi. Audi, qui ibidem disserai;
palem caihedram Simoniace oblinuit seu potius in- « Manasses qtiidam, iitquit, post Gervasii famosissimi
vasit Manasses, generis nobililate, non virtutum archiepiscopi decessum praedicta? urbis (Remensis
ornatu clnrus, qui in veleri codice Remensi mantt- nimiruin ) reginiini Siwioniace se inintsit, vir qui-
scripto Manasses de Gournai, ut GalliaeChristianae C * dera ue-bilissed nihil prorsus screniiatis, qure priina
aucia? scriptores tom^lX, col 71, testanlur, vocatus ingeniiitalem decet, babens. Tuntos enim faslos ex
inveniiur. ltic, elsi per oslitun in ovile ovhim non illa novitate conceperat, ul regias percgriiiamiu
csselingressus, ila tarnen promotionis consecrationis- gentiiiiii ninjestates, imo maj'eslalum Lrocitates imi-
quc suac, qtia? anno 1069 evenit, initio se gessit, tari viderelur. » Ac paucis deintle, qua? Iuie non
ut, si non in omnibus, in multis saltcm veri pastoris faciunl, inlerpositis , ita prosequiiiir : i Is igiltir
intimrs impleret. Tunc eiiim Ecclesia? jura magna (Manasses) CHIIImiliies suminopere afleciarel, cle-.
aniini propeusione subinde propugnasse, beneficus- rum negligeret, dixisse aliquando refertur: «I.'onus,
que in monasieria exstitisse cognoscilur ex iis; qua? « ait, essel Remensis archiepiscopatus , si non
de eo ttim Marlotus tora. II-Historia? Metropulis Re- i missas inde canlnri oporterel. » llujus crgo mores
nicnsis pag. 165 et octo sequentibus, tum Gallite prorsus improbos, ct slupidissin;ps ltabiius cumv-
Chrisiianae aucta? scripiores loco proxiine cit. me- oiiinis lionestus horreret, Biuno in ecclesiis Gnlliae
nioria? produnt. Nec ttim etiam commisil Simonia- lunc opinatissinius cum aliis qnibusdain Remensium
cus ille anlistes , ut proborum oinniiim, el si inte- clericorum nobilibus iiifamis illius odio excessit ab
ritn in nonnullos ex his fueril iniquior, odia in sese . urbe, > Remensi nempe. Ita Guiberius. El Sanctus
coucilarel. Imo conlra sedulo curasse videtur, ut quidera ce-ipso tempore, quo, ut hic ait, ex odio,
ctiani de viris, qui et raoritm gravitate et virlule sive quo ipsemet, no» lani in episeopum suum,
essent speclabiles, bene mererelur. - quam in pessimos ejus mores ferebatur, sive quo al»
109. Quam verum id sit, argumento esl Sanclus hoc ipso p;o hoste habebatur, urbem Remensem
noster, qtiem, titi ex supra diclis facile colliges, ad deseruil, magnomra sludioriun regimen seu schola-
cnnceltarii ecclesiaeRemensis munus, quod Odalrici rum praefecturara, cincellariiqtie munus vcrosimil-
obitu vacabat, vel ipsemel proraovit, vel ab ecclesia?\ lime, iiedicaminJubie,ab('icavil, ruit cerle, si raa-
sua? canonicis proniovendum salegit, sive inlerim vis, digjiitalibus|"o«MiJiius a Manasse speliatus,
id feceril, quod multiplicem in Sancto scicnliam amisit.
inornmqtie probilatem, praecipue ad raunus illudI 111 Ast qtio circiter anno et quitxis comitaniibns
dignc obeundum requisiiam, observasset, sive quod[ illuslrioribus ecclesia?-Remensis clericis, Hle Sancti
hoc tr.odo Brunonis, viri ceteberrinii, mngnaequein ex urbe Remensi discessus evenit ? Quo tunc sese
tube Remensi auctorilalis, amicitium sibi conci- priraum contulit? Ut ad singula hrec qutesita e:
liure unice desiderarei, ne quandO illum pravo- ordine respondeam, Bruno cerle Bec ante attntlm
07 S. BRUXONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTOR.S 0$
1376, nec post amuim, qui hurtc prdxime excepil, A se, Brunonera Radulphum, ei Fulcium Monocu'um »
Rciiils alio commigravit, iM proinde id vel anno < 113; Sic enim ille : < Reminiscitiir quippe di-
1076 vel scqnenti indtibie feecrit. Ac euffl quidem i lectio tua, quod, cum ego et tu et Fulcius Mono-
Reiriis anle anitum 1076 mm excessisse, liquel ex i culus quadara die simul fuissemus in horlulo ad-
charla, twc ipso anno a Manasse ftemis iri abbatia? i jacente domui Adae, ubi tunc liospilabar, de fnf-
S. Basoli favorem coneessa supraque huc tran- < sis obleetationibiis tructaremus. > Ergo tunc
fcrtpta, qtt#lMHtwminatMr: < Bmtro cancellarius Bruno hospilabatur apud Adam, non ulique Remis;
scripsil et stibscripsit; > post arinura autem 1077 cura enim canonicus essel ecclesia? Remensis et
uctmn id non esse, patescit ex e©1 quod a»no iHo schokstieus, verisimile non esl, eum alieno i»
in concilio Atigustodtinensi, imOverosimilliine eiiain bospiiio mansurum fuisse. Unde conjicio, Bruno-
in Ciaromontano, quod baic praeivit, kaMpwn, nem cum amicis islis doobtis Luletiam venisse,
archiepiseopuih Remensem, uti mox videbimus, Si- ipsumque apud Adam hospiiera doinura etegisse,
moniae ftliorijmque criminum- insimutarit, Wque ve- tuinque docendi professionem resumpsisse. Iile for-
rosimiHime, antequam Mana6sa?adversans ex urbe sitan est Adam cancnicus Parisieiis's, qui post
Remensi excessisset, non fecer.it, uti suadet lum in- Gttaleramum cantor ejusdem ecclesia? fuil circa an-
gens-discrimen, cui aiioquin apud excandescentcm B num 1100 et id mttneris obiil ullra annum 1123. >
hinc, iraeque iinpoientetn praesulem sese exposuisset, Ila ille : Verum, elsi verosimillime, uli infra docebo,
tumreram subsecntamra series, ex qua, Sancltrol Brunoni in sua ad Radulphum Viridem epistola de
neslratn, postquatn in conctlio Augustodunenst Ma- hospitio, quoRemis npud Adamum fiieril exccptus,
nassremaccusasset, iion prius ad civitaleiu Reraen- sermo non sii, propterea tamen nullo raodo conse-
sem, quam hic anno 1080 in concilio Ltigduneusi quensest, ut Sanctus, duni tractalum, cujits verbis
exaucloratns fuisset, reversum esse, veroslmilti- a Bttlacorecilatis mentionem facit, de falsis mundi
inuiu, imo iitdubium, evadit, uti ex infra dicendis delectatkmibus cum Radulpho Viridi el Fulcio Mo-
quisque facile colliget. noculo instiluerel, Parisiis apud Adumum fuerit
112. Ad itlusirioies modo clericos, qui una cum hospilalus. Quidni eiiim' exlra urhem Remensem
Sancto, Manassem aversantes, urbe Reraensi exces- alibi aeqne, quam Pnrisiis, liofpitari lunc potuerU?
sere, ternonem eoiiverto. tlosce quidem imer fuisse Nec quidquani liuc facit, quod addil de Adamo,
Radtdpbum Viridein, ad queni Sanetus epistobna Parisiensi cauonico, cuni alibi etiamviri, aut etiani,
infira pluries memorandam e Calabria? eremo scri- si velis, cnnonici plurcsflorerc lunc poluerinl, qui-
psit.et Futcium Monoculum, ctijtis in eadem epislola bus pariler esset Adauii noinen.
nientio fit, vero apparet minime absimile eb eollo- 114. Bulietis qiiidem, ut Sanctum, dum Remis
qitium, quod cmn hisce, eadem pariter decenle fbiit, Parisios slalim se contulisstS utcunqtie pro-
episioki, de periUiris mundl hujus deliciis, actei- bet, verbis proxiinc recitatis etiam subjungii, i ad-
namque duratiuis cceli gaudiis habuit occasione, stiputalur supra laiidaius Guiberlus, qui, de ejus
u;i aptnl omnes fere in confesso est, maxininniiit (S. Brunonis videlicet) conversione scribens, sic
acmmnarum, qnas a Manasse archif piscopo Rentea- ail; < Fuit non longe ab his diebus Bruno quidam
sis ecclesia paiiebatur; Mnnassem vero lunc Re- < tn urbeRemensi, viret liberalibus instrocius arii-
mensis ecclaesia?praeposilum, et Pontium quemdnm < bus, et magnomm studiorum rector, qui conver-
Srutclo exstiiisse in soo ex tirbe Remensi excessu i «iowis iuiiia subjecla occasione naclus digr.osc'-
coroiles, indubilaltiiii est, cuni lii ambo una cuni i tur. » Quibus verbis denolate videttir, Brunonem
Brunone Simoniaci prresnlis accusatores iir concilio Parisiensis et Reniensis studii fuisse reclorem, qtiae
Angiistodunensi ulibiqite exislermt, uli hic rpseraet ab Aimoino Floriacensi monacho in Vi:a Abbonis
apud MabUtonittinMusei Italici tom. I, part. K, pag. dicunlurmajorcs sapienliaeseu sludioium oflicina?;i
121 in Apologia sua sttpra ptiis serael jam laudata vomni quidni Sanclus, quod Remis tum philoso-
phtriesque irifra adhuc laudanda, ex parte dcclarat rj phiae, tum tlieologiae, qtta? majoies seu altiores
alque ex dicendis palescet. Quod raodo ad locu», scientiae siint, slitdiis praeessel, magnorum studio-
que Sanctus, Reniis excedens, sese receperit, per- rum rector, a Guiberto dici pottierii? Saneeumeo
tinet, Psrisios eum concessisse, cdtijiciunt nonnulli, sensu, quo BuUcus iimuii, magnorum sttidiorum
liosque inter sese iniprimis offert Bulaeus, qtii, prae- rec'.oiem vocaiiim a Guiberto non fuisse, vel ex ep
terea iit earit, qnae Sanctum tunc Parisiis decetidi liqucl, quod ab ipso hoc scriplore verbis a Bnlieo
muneri sese addixisse, statuit, opinionem propen- productis raunere iUo, non Parisiis, sud Remis
dens, in Hisloriae Parisiensis tomVf, p»g. 4*58ita functus fuisse indicelur, ul consideranti palebit.
scribit: < Ex hoc loco (Guibefli supra hac jam Adhcec, etsi darem, Saneiura eo sensu, quo vult
transcriplo) conslat, Brunonem , relktis Remis, Bukeus, mngnorum studiorum rectoretn a Gttibcr.o
cum nobiljbus quibusdara aiiis ciericis ecclesue Re-> appellari, hincne consequens foret, ut, cum Sauctus
mensis atio coinmigrasse; quos quidem socios licet Remis excessit, raaguorura stalira sludiorum recto-
nen nomhiel Giiibertus, ex epistola tamen ipsius > rem Parisiis egerit, bucque proinde mox a suo ex
Bninonls ad Radulphum Virideiri. praeposilum Re- urbe Remensi discessu sese conluleril? Nemo sane,
lutiisein.iulelligimns.hosliesaniicossiiniildeniigra;.- quaulura opinor, id asserueril.
69 ACTA, 7«
115. Et vero Sanclum lunc, ctim Remis, ul Ma- A proxinte antccedentis cetebmlum verosluiillime
nassem vilaret, excessit, sese, non Parisios, sed fuerit. Huic atttem e caslro Reciacensi, in qivo cuui
Reciacum seu Roceium, Rocutn , Roscium atrt Brunone aliisque veresimiliter es dictis jani Viusa •
etiaui (varie enint a variis appellatur) Rauciaeum batur, pracsentem se stilil Manasses, ecclesircRe-
munitum aelate iila (adi Marloiura Ristoria? ir.etro- mensis praeposittis, atqtte inter HugonisJcgati n.«->
polis Remensis lom.-ll, pag. 195, et Valesitim in ntis, uti hujus infra huc lianstribcnda cpistola fl-
Notitia Galliarura ad vocabulum Rauciacum) ac ce- detn f;;c!t, innle acquisita primari.t ecclesire Be-
lebre Campania?Gullica?ad Axonam caslrum, sese nieiiiis iJigniiate,quani anno circiter 1076ab ipsoSi-
recepisse, verosimilliitmm est. Ila mibi apparci, nioniacoprasuk' Mana^eobtinmrat, sese abdicavii.
tnm quod Manasses, ecclesia?Remensis pra?posili:s, 117. Hinc porro, eidem concilio etiam Bruti*-
aliique, qui huic adhacrefcant, ac proin elinm Snn- nem, uliosquc, qui cum eo Reciacuin comniigra-
clus noster in prrefnto castro, uti ex ipsiusmct Ma- rant, eeclesire Retnensis clericos, intcrfuisse rbi-
nassis archiepiscopi ad Gregorium Vll Pnpam epi- deinqiie, qua? conlra Mattassem Remeiisem nniis:i-
stola, aniio 1078 ex infra dicetulis scripta hicqite lero hubebnnt, accusaticntim capita concilio txpO-
iiutn. 123 ex paiie saltem recilanda, colligtiir, sub suissc, verosira le appnrct, u:i etinm in hoc, irt
El:ali cumitls (Reciaccttsis iiiinirUtn; neqtie eniin, B M.innsses de ol jeciis criu inibus scte ptiignlurus ad
ciii hocquadrare queat, coniiletnaliuiu, nomineEba- aliud proxime fuiuium coiiciliuiii (ilaretur, decre-
lum, invenio) clicnlela anno 1078 exsliiertnl, tum liuu fuisse. Et vero breri lujus sese obltilit oecasiot
qttod ELalus, caslri ejusdem, in quo eiiam, ut ap- Giegoritis enini, suramus poiitifex, daia quarto
paret, domicilium fixcrai, domiuus seu lopnrchn, Iiius Maii, Indictionc decinia quinla, qitae, ut jam
n parle clericoiiim Rcmensiiim ac proin Sancti no- dixi, nntitim 1077 designal, ad Hugonem, suum m
slri contra Manassem, Simouiacuin Remensem ar- Calliis legattim, epistola in mandatis dedil, ut, coit-
«hicpiscopum.omniiiosteteril,utpoie qui, ul pariter gregain episcoporum Francia? .synodo, cansam Ge-
ex endcni epistola inlelligitui, cum Manasses ar ranli, Cameiacensis ekcli, qui posl sui legitimain
chiepiscopus a sententia, contra se aimo 1077 ab electionem ab Henrko rege, igitorans et htiitc ex-
Ilugone, Diensi episcopo sedisque apostolicac legato, communicatum, el invesliturnm a prhuipbus laics
in concilio Atigustodunensi lala, ad siiniinum pou- accipere, per poniifi;em esse prehibiium, iiivfsti-
lilicem appellasset, reque ipsa ad hunc rausam turam aceeperal, sedtilo discuterel, aiqtte alinrurii
suam propugnaturus Roinam sese contiilisset, Ro- nonnullarum Gallia?ecclesinrum eansas, negotiaqtie
mam eli; ra, quo conlra htijus moliliones Mauassem qiia? ad harum, Ecclesircve universae iitililaieni con-
-
praeposiiunt aliosque clericos, ex urhe Uemensi duccre visa ei fuis^ent, «leliniret, ndvocato eiinrrt
ad synodum pro Arveriiensrs ecclesia? cansa Hu-
proftigos, lueretur, sese contulerit. Alque ita modo
et quibus comimnlibus et quoanuo circiler Sanctns gone Cluniacensi ab':a(e. Paruii pontificis volun-
nosler ex urbe Reiiiensi discesserit, uli eliam quo tati Hugo, conciliunique Aiigustoduni indixil, idqtte
lunc sese receperit, deierrainaluni utcumque est: ibi co ipso adhttc anno 1077, quo proxime memora-
rerum hic traclaitdarum seriera nunc prosequamur. lam cpistolam ad euin papa scripserai, cehbraril.
116. lnler diversa , qua? adversus Simoniacos, 118. Ita. qui hic erroris convinci non poicst, di-
acceptasque a Iaicis invesliluras Sancli nostri aelate serte tradit Ilugo Flaviniacensis, auclor synchro-
cclebrala fuere concilia, commemorandumhic venit, niis, iu Chronico Virduneiisi apuJ Labbcum lom. 1
quod Hngo Diensis, sedis aposlolicre in Gulliis le- Bibliotheca? novae tnss. jiag. 199 sx scribeus :
gntus, Ciaromonte cclebravit. Hic in illo, ut Htigo iJuxiahxc iiaque niandaa apostolica (a Grego;io
FlaviniacensisinChronicoVirdunensi apud Labbeum Pnpa lliigoni Diinsi per epislolam rabx dictam dala)
tom. I Bibliotheca? nova?Mss. pag. 201 docet, iii congregala est syuodus veiiernbilium Palrum apud
Slephanum, Aniciensis ecclesiae invasorem, cxcom- Ediiam sub tulela et proteclione Cbrisli Domini. ...
ramticationis sentenliam tulit; hanc autem deinde ., anno nb Ii.carnaiione Domini 1077, tibi con-
Gregorius, anno 1073, quo Indiclio Pontificia xi a venemiit ex Francia cl Burgundia multi illustres
Jamiario ad Decembris finem cucurrit, ad supre- viri. > Porro I.uic concilio Manasses, ecclesia? Re-
iiiain Ecclesia?calhedram, uli apud oinnes in con- mcnsis praeposilus, ilemque Sanctus nosler el alii
fesso est, eveclus , duabns diversis epislolis, Remenses clerici, qui una cuin hisce Remis Recia-
nliera ad canonicos Anicictices , altera ad Gal- cttrn sese receperant, intcrfuerutil, Simoniaequeac
liarura episcopos, nli apud Labbeum tom. X aliorum criminum accusaverant Manassem arclii-
ConCiliorum,col. 164 videre est, uno eodemque die, episcopum suum, qui cum cilatus fuitset ad con.i-
deeimo videlicel Kalendas Aprilis, indiclione deci- lium, eique, spretis legati raonitis nc praecepiis, sese
nia quinta, conscriplis, confirraavit; quare, ctun sislere neglexissel, in eum, veluti in coulumaceni,
posterior haec noia clironica, uti ex jam dictis de suspensionis serilenlia fuit prolaia. Verum ab hnc
oblenli a Gregorio Ponlificatus anno iiquel, anntim mox ad ponlificeni, ul apparet, appellavil Manas e ,
1077 designet, consequens est, ut praemetnoralum vindiclaeque iuterim, duin Romain adire possci,
conciliutn, quod Hugo Diensis Claroraonte celebra- percupidus, ecclesia?Remensis caiiouicis, accusato-
vit, vcl initio ipsiusmel arnii 1077 vel sub finein ribns suis, a concilio ad Rcciaceuse, uti ex jam su-
71 S. BRU.NONISCAR$HUSIANORUM1NSTITUTOR1S 72
pra dictis infraque dicendis apparet, .caatrum re-A>,qiiamqunm pcr faniiliares regis gratiam cjusconse--
deunlibun, pluriutas in via slruxil iosidias,don.os cttlus sit. De Senonensi autem archiepiscopo quan
eorttm Remis fregit, prsftbendasveadidit, et bona tam contiinieliam, quanlamve injuriam aiicioritati
diriputt. A»di lia?e suismet veibis Htigoaem Flavi- vestraoin nostra legatione iniulerit, a praedicloR. ut
nincensem Jeco proxime cil. exponentem. i Accu- spero, sufljcienter audistis. Neque hoc dicens, Dens
satusestin eodcra concilio (Atigtistod*mensiscili- lests est, gloriam meara quaero. Burdegalensis
cel) Remensts eceietuae invasor Sinioniacus Manas- quoque, quouiam vocalus praeterilo nnno adArver-
ses acterkisRemensibus,-et suspetisus ab oflicio, nense concilium neqtie venit, neque caaeSTce se
quia .vocalys ad concilium ut se purgaret, non cxeusavit, in eodem concilio ab episcopali oflicio
veoit. Qui cuin canonicis Remensis eeclesia?accu- suspensus est. Quod ille vilipendens, interdiclum
saloribus suis, a concilio redeuntibus, plsrimas sibi tisurpavil olflcium. Rursus vocalus ad Augusto-
paraeset iaaidias, demura domoseorum fregil, prae- dunense concilium, quoniam nullam causationera
beodas eorura vendidit, el botvacoritm diripuit. > nobis misit, eliam a sacerdoiro suspendimus eum.
U9. Uxc Hugo. Et sane verkali essc apprime < 121. De his ergo omnibus quid Magnitudoveslra
consoua, eliam liqticl cx epistola, ab Hngone legato judicnverit, quid inde agere placucrit, parvitaii
posl cooeiUi cejebrationem, auditia, quas Manasses E B noslrae rogamus, rescribile. Prreterea summopere
Brunoni aliisque ex illo redeuntibus ecelesia? Re- poscimus.ui per, dominum Valentinum episcopura
mensis canojucig inlulerat, variis injuEUS,ad Gre- palliumnohis mittatis ad cpnflrmandam ordinatio-
gorium ponlificem dala, in qua, Sanctum nostram nem religiosissimi Lugdunensis Ecclesia? arcltiepi-
Manasscemqueprajposiiumidignos babitos fuisse pro scopi, contra oblalranUs hrereiicos el de regis indi-
nomine Jesu-contumeliam pati, > deemrat, alludcns gnatione adversus ordinationem Dei carnaliter glo-
verosimillime, ne dicam indubie, ad injwias. quas riantes>Ipse enim, poslposiiis omnHuisincommodis
ambo, e coucilio Aiigusiodunensi Reciacum redeuu- etpericulis pepuria?atque itineris, Sanclitalis vesirre
les, luni in via, tum Rcmis in bonis suis passi fue- conspcctui devotissime se praesentaret, si Ecclcsia
rant. Epislolam illata, quod praclerea , qua? de illi commissa, lamdiu languida el pasloris solatio
Manassis, Remensis ecciesia? praepositi, ad Claro- destilula, quoquo modo abseniiatn ejus sine niagno
montanum seu Arvernense conciliunr aceessu supra (lelrimento pati potuisset. Yalonlino episcopo prae-
asserui, invicls probet, altaque, qure buc et prseci- cipite el sectirilalem iti manu vesira accipiie, qun-
pue Matiassero archicpiscopuw spectant, couipJe- liiujs circa festum S. Joannis Baplisue, proul nos
ctatur, in fim?mutilam, proui apud Labbeum loaa.X ctun eo coudiximus, Ecclesia sua ad celebrandum
Couciliorumcol. 365 et seq. exslat, huc iranscribo. ofliciumiHumaceipial, quia valde opperlunus videttir
Sic nabel: < Revercndissim.oPalri et doraino papao ad OBSugnaudamproviiicialium arrogantiam. Ma-
Gregerio suajjauclitati inutilissimus servus Hugohu- nassem aulem amicum noslrum in Christo, qui in
milis presbyter Diensis, saUtlem, Quoniajn didjcknus Claroinontaiio coucilio Remensis Ecclcsia?male ac-
R. ve>irum Parisiensem redHsse, cui iujunxeraraus, quisitam pFaepositurarainmanu uoslra diinisil, com-
ut fidcliler, sicut fllius vester, vobis.referref gesla. nieiidamusgialia? Sancliulis vestrae,sicut cnlholicac
Augustodiinensis concilii, cui interfuit, qui neque fidci sinceium dcfensoreni, et dominura Brunonem,
pcr nos rediit, neque quidquam de slatu veslro no- Remensis Ecclesi.c iii.oiiini bonestale magislrura.
bis scripsit, rogamus paternitatem veslram, ul scn- Digni sunl enim ambo a vobis, etin his, quae Dei
tentiam suamiiobisdignelur.scribere supcrordina- sunt, veslra auclorilale confirmari, quoniam digni
lione Reroensis, Bilitriccnsis et Carnoteusis ecclesia- habiti sunt prp nomitie Jesu contumeliam paii. Et
rum. » ideo i^msullqres profuluros causre Dei et coopcrn-
i 120. Scial qnoqiie paternilas veslra, quia ille tores in parlibus Francia? adhibeaiis, >
Noviomensis dictus episcopus, sub comminalione < 122. Remensis haeretici depositionem con
publica? exarahtaiionis a uobis familiarjter exactus, 0 revelatam iniquilatetii sanguis cceli et clamal,
coufessus esi nobis Simoniam suam, praesentibus auctoritalis veslrae scriplo robora..... hos roganius
Laudui-ensi et Lingoncusi episcopis cum aliis qui- RemensiEcclesiaedestinaie suam satisfaciionein,
busdam. Unde etiam sacramento supra sacra Evan- aul ipse, siplacit..... aut nobis siiscipiendam prae-
getia npbis firmavit, quod, visis litlcris veslris vel cipile. Quia..... exoommunicationemvestrara, nobis
legatioue veslra, ecclesiam, qiiam raale.occupaverat, iuconsuhis, episcopi electionem recemnt. Tiezo
beue dimiiteret, et pro posse et scire SUQ, ut lilius vester jam redissct ad vos, nisi ad convocau-
juxla Deum ordinareiur , adjuvaret. Silvane- dum cOBcilium 18 Kalendas Februarii, Piclavis,
ctcnsis vero..«piscopus , accepta invcstilura jde Deo annucute, celelirandum detineretur; in quo
m Ktanu regis, ordinatus esl ab itlo (Manassera coflcilio merilorum veslrortim patrocinium adesse
Simoiiiacua RemensisEcclesiaeepiscopumseupolius nobis suppliciler frxoranms.Orate pro nobis, sancti-
invisorenwiesijgnat)Remensi ha?resiarcha,cui litteris sirae Pater. > Talis est data ab Hugoue Diensi post
veslris iolerdixistis, ne htijusmodi in episcopos AngusloduBense conciltum auno, ulapparet, 1077
acciperei. Anlisiodorensis, infra annos ordinalus, aul sequeniis iniiio ad summuni poirtittcemepistola;
investituraio quidem de raanu regis non accepil, e qna sans, (jua?supra tuni de illatis per Manassem
7"> ACTA. 7i
arcliiepiscoptini Sancio injiiriis, lum dc bujiis Ma- A censis loce proxime cil. teslatnr, litlera? ei, « ut in
nnssisquc prappositiiu concilio Claromonlano prrc- concilio, > alio scilicet, inGaliiisdenuo celcbrnndo,
senlia edixi, npiimc firmantur. Rei modo sericm «cum sex se purgnrei ppiscopis, >Iradita? fnissent.se
proscqiiamnr. Brnno clericique Remenses, cjus socii, cotitnlit. Ebnlus comes, audito pracsulis Simoniaoi
evitatis quas cis, a concilio Auguslodunensi redemi- discessu ac consilio, iter pariler Roraam verstts,
tibus, Manasses nrchiepiscopus struxerat insidiis, quo ibi contra eum clericorum Remensium, qnos i-n
nd Ebalttm cnmitem in Reciacense hujus castrum, caslrum stiinu ac rlientclam receperat, causam luia-
e, quo illud adierant, sese iterum recepere, gra- relur, arriptiil, lioriim eliam aliqttot sibi adjunclis.
vissimae litis, sese inter et archiepiscopum suum Et ex his quidem exstilisse Pontiuni, sacpitisjam
pendcntis, exilnm ibidem praestolatnri. Inudnla Manassis archiepiscopi Apologia npml Ma-
123. Ita autumo quod Manasses arcbiepiscopns billoniitm iom. I, part. u Musei Italici, png. 121
npud Labbetim tom. X Conciliorttm, col. 5'r>, in iiidubitntum fncit; Fulcium nutem Monociilum, de
epistola sttpra citaln, qnam ad Gregorium VII papam quo Snnclus in recitanda infrn ad Radulplium Viri-
(leiiit, ila loquatur : < De comile OEbnlo, qui me in dem epislola, ex iis paritcr exsiitisse , verosimile
prresenlia vestra accusare tentnbnt, ct se stinmqtte " apparet, primo quidem quod Fulcius ille, n Sancto
(idelitaiem vobis verbis simulantibits commendnbat, memoratus, Roniam sesc , ttii ipsamcl ha?cepistola
salis in prompiu hnbelis cognoseeri?, ctqiis poiins fidem facit, proxime posi habiinm cnm Brunone ct
sinceritas fldelitatis erga vos videalur existere. Radulpho Viridi de falsis raundi delectalionibns,
Utrttm mea, qtti Deoet vobis paratus snm pcr omnia verisque cceli gaudiis colloquium, in quo monachi-
obedire, an illins, qui el apitd vos per Mannssem et cum habitttm assumere slatttemnt, conmleril; de-
suos seqnaces in suo castro receptos perscqiiilur inde vero quod id posl concilinm Augitsiodunense
beatam Mariam. Manasses enim, de qtto diximtts, anno 1077 aut seqticnli, nec nlibi, qnam In castro
cui nos j'ussu vestro, qtrod in nos admiserat, si ad Reciacensi habitum ftiisse videatur.
Ecclesiam mntrem suam rediret, indulsimus, con- 125. Quod qtto tilctimque probatnm dem, prxvie
scientia sceleris sui depressus nec ad vos vult vcrbn, quibus colloqitii HliusSanctus meminit. htrc
reJire, nec paci Ecclesia? concordare, quin potius transcribo. Sic babent: « Reminiscitur dilectio
cum illis suis sequacibus, quia faclis non potest, ttta, quod, cum ego et tu et Fuiciits Monocirlusqua-
verbis et maiedictis Ecclesinm meqtte lacerare non dam die simul fuissemus in hortulo adjacenti domtti
desinit. Unde, ut de ipso OEbalo taceam, in quem Adae, tibi tunc hospitabar, de falsis oblectationibus
vos, credo, justam et Apostolicnm exercere senten- „" et periiuris mundi Itujus diviiiis, necnon de perennis
tiam, super Manasse inslnnter deprecor sanctilalem gloria?gaudiis aliquamdiu, ut opinor, tractaremus,
vestram, ul aut jiibealis eum ad sua regredi, et undc divino nmore ferventes promisimus ac vovimus
ulterius non impttgnare Ecclesinm, atit in eum Spiritui sancto in proximo fugitiva srecirii relin-
ejusqne fautores ct coopcratorcs Apostolici vigoris quere et aeterna captare, necnon monachicum habi-
dirigalis aniraadversionem. Dignamini etinm nd tum recipere; qttod el in vicino paractum esset,
eorum receplores scribcre aplnm epistolam, ttt nttt nisi lunc Fulcius Romam adiisset: ad hujiis reditum
cos conlra Ecclesia? jura non relineant, aut pnri peragenda disliilimus; qtto moram faciente, aliisque
senteniia semitlclatcs agnoscnnt: > quibus e verbis intervenienlibus causis, divinus amor elanguii,
consideranli pntescet, Mnnnssempraeposiium adhrc- refriguit animns, fervorque evanuit. > Quando itaque
renlesqiie ei, qtiorum untis erat Sanclus noster, Sanctus collntionem, hic mcp.ioratam, in qua mona-
Ecclesia?Remensis clericos tum certe, cum epislola, chum vovit, ciim Radulpho Viridi ac Fulcio habuil,
hrec complectens, a Mannsse nrchiepiscopo, qnod non domi, scd alieno in hospilio versabatur. Hiitc
anno, nti infra doccbo, 1078 fncltim, nd Ponlificein porro consequitur til hnnc Rcmis, anlequam anno
fuil conscripta, npud OEbnlum comitcm in cnsiro circiler 1076 c civilale hac cum Manasse aliisque
Reciacensi seu Rauciacensi commoralos fuisse; P Remensibus clericis excessisset, indubie non hatuie-
rii. Brunonem enim liinc Remis, ubi uon tanttim
quod cum ila sit, sese in id, anno 1077 c concilio
Angustodnnensi revertenlcs, quo Mnnnssis arclii- canonicus, sed et schotnslicus prreterea et cancella-
episcopi insidias declinarent, verosimililer rece- rius crat, in alienis aedibushabitnsse, verosimile non
perant. nppnret, ut Bulaeusveibis num. Il3recilatis recte
12*. Ncc id tantum, quod modo propostti, c reci- arguit. Imo vero, ut Traclatus de S. Brunone, n
tatis epislola?Manassisverbis discimus, verum etiam Cniiusianis Ituj'alibus mccum communicali, auclor
Ebalum seu OEbalumcomitem, qui Sanctum ejusque ninn. 20Opcrissui rcclc notnl, diibilandiim non est
contra Manassemarchiei»iscopum comiles in caslro quin tunc ibi Sauctiis sua? tum cancellarii, tutn
suo luebatur, Romre hujns accusatorem apnd Gre- canonici et scholasiici dignitati congruum domici-
gorium Papam egisse. Qtii id factttm sil, expono. linm bahnerit, el quidem in ipso clauslro commtini,
Mannsses archiepiscopus, qtii, ttt supra docui, a quo diu ante el post S. Brunonis :eialem canonici
sententia, in concilio Augnstodunensi contra se lata, Remenses usi fuere, uti fas esl colligere cx Flo-
ad sttmmum Pontificem verosimiliter appellaral, donnlo Hisl. Remensis lib. n, cnp. 11, Chroniio
Romam anno 1078, cnm inde, prottt Hugo Flavinia- Mosomcnsi npttd Dncherium tom. VII Spicilcgii, et
rATROL. CLIL 3
73 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORS 76
Slephnni Tomncensis Epistola 160, ad Radiilphiim A ..' plane aliunde haberi, cx quo Sancli cura Rudulpho
Reineiisein decanum, a Rndulpho Viridi diversuin, et 1'iuciocollniionemParisiis habitam ftiisse, ulcum-
circa annuin 1176, aitl, ul videtur, non diu admodum qite fiat probabile, ul proinde, uti non Bemis, sic
post scripla. nec ibi verosimililer evenerit. At vero Reciaci seit
126. Stephani verba huc facientia, quod ex iis, Rauciaci eam post conciliura Auguslodtinense eve-
canonicos Rcmenscs Brunonis rtlate vilam in clau- nisse, e slatus, in quo ibi Sanclus lunc fuit, adjun-
stro comraunem duxisse , polissimum intellignlur, clis verosimillitnum apparet.
e jam saepe Inudnto, qui hnctenus vulgntus non csl, 128. Ibi enim tunc lum hic, (um alii Eccle?-i;e
Annnliiim Cnrlhusiensium libro IV describo. Sic Rcmetisis clerici, cjus in exsilio s.icii, alienis in
haheiil : « Exiil sermo intcr pluros, quod nnliqun aedibus versabanlttr, a castri illius (id enim plures
Pntiiim vestigia , sacris inslitutn conciliis el n glo- domos fuisse complexura, Valesius loco snpra cil
riosa harienus Remensi Ecclesia diiitius observaia , dttbilare non sinil) incolis diversis, per < Manassa?
quidnm ex vol.is inimulurc conlendmit, Inminamquc praeposili eique ndhaerentiumreceptores > nuni. 12">
nurenm religiosa?consucltidinis, qua?in fronie Eccle- a Mnnnssc archicpiscopo verosiroililer indigitaiis,
si;e Mctropoleos apposilu luccl omnibtis, qni in hospilio ex comitis Ebali, ut verosimile apparet,
rcgnosunl, quadain singuluritale sludeanl delcrc, B ' vohintate excepti. Ad hrcc eo temporis spatio, quo
dejicere, conculcare. Singulari quodam privilcgio Sanclus cum aliis Remensibus clericis Reciaci ver-
sedes Remensis inlcr nlias Galliarum Ecclesins sabatur, collationemqtie de falsis mundi delectatio-
eminebat, perseveruns ciim Apostolis in commti- nibtis post concilium Augustodui ense hnbere jntn
tiione panis ei oralionc. ct in sociali coiiinuiiiioiie potuerat, Ebalus, casiri hujus loparcha, Romani
sacramenlalem praeferens, majoribns erat specta- vcrsus, ul supra docui, ilcr arriptiit, huncque eo, ut
culuni, rainoribus documciilum. Ex reliquiis rcgula- supra pariler docui, aliquot Remenses clerici cotni-
rium insiiluiionum duo loca sibi deliiiucranl, coena- lati sunl; non diu atttem, ul suprn recilnln cx
ctiliim refecliouis el donium somni, in altero casti- Snncli nosiri ad Radulphum Viridcm cpistola verb»
galam scquentes absiinenliam, in altero candidatam docenl, post collationem, a Brunone cum Rndnlplio
coiilinentiam observanles In his el aliis obser- cl Fulcio habilam, Romnm hic disccssii. Accerlit
vanliis Rcgularibus inceJeb.it Remensis Ecclesia, Reciaci Radulphum Viridem et Fulcium Monociilum
lerribilis ut cnstrorum acies orJinata, amnbilis suis, cum Sanclo noslro, antequam Ebalns comes Romnm
rtdmirabilisalienis. Si hrec imnuilari cceperint, quid abiret, fuisse ex jam dictis versalos. Tres qtiidem
dicel germana ejus loco et ordine Gcrmania, qure {_ diiintaxal Ecclesia? Remensis canonicos, Manassem
"*
inier alias instilutiones Ecclesiasticas refectiouis praepositum nimirum, Ponlium ct Brunonem, qui
ndhuc et quielis fraiernam coramunioiiemsic obser- Manassein arcliiepiscopum in concilio Augusiodti-
vnl, ul modernain dissolutionem non adraittat? > neiisi anno 1077 accusarinl, ac deinde in castrum
127. Cutn ergo Renienses canonici, uti e verbis Reciacense sesc receperiul, Historia?Htteraria?Fran-
bisce pronum est cruere, vitnni communera in aedi- cia? scriplores, qui recessui liuic habitam a Brunone
hus, separnlis quidem, ut lunc moris eral, tini tamen cuin Radulpho et Fulcio de divitiarura obleclalio-
cideaique claustro inclusis, Saucti nostri aetate numque mundi hujus vanilate collalionem praeivisse
diixerint, hic utique, dum illos inter ante suuin ex aiiiumaiil, tom. IX, png. 235 recensent. Vermn quid
urbe Remensi disccssura, scu nnteannum 1076, quo tum?
circiier is accidit, versarelur, ulicnas ibidem acdes 129. Assignalo nb iis Reinensium, qui Manasscm
non inhabitarii, ac proiu ncc lunc collationcin, accusarint atque in Reciacense castrum se recepc-
tilpote qure, Brunone alicnis in rcdibus versantc, rinl, clericorum numero, unde, Radulphum Viri-
ncciderit, ciim Radulpho Viridi el Fulcio Monoculo dem el Fulcium nec in caslro Reciacensi sub Ebali
habuerit. Eodem etiam ex capile parum verosimilc comitis clientela exsiitisse, nec ibidcm cum Bru-
apparel, collationem illam seu colloquium conti- I) none collationem, de qua hic, habuisse, consequen;
gisse, postquam j*amSanctus, exaucloralo pulsoquc sil,slandum nonesl. Remensiumenimcanouicoruni,
Siinoniaco invasorc Manasse, in pristinum fere, aut qui Manassem archiepiscopum accusarinl, majorem
hoc eliam forle meliorcra, stnlum, quod qui ct cxslitisse numerum , hic ipscmet prodit in apoiogin
quando factura sil, iufra videbiraus, fuissel rcsti- stia apud MabilloniumMusciItalici tom. I, parl. u,
tulus. Porro ex eo, quod Snncius, dum de falsis png. 121 ad Hugonem Diensem sic scribens: t Dixi-
inundi oblecialionibus cum RaduIphO Viridi cl stis. ul accusaloribus noslris, scilicct Manassae ct
Fulcio sermonem miscuit, alieno in hospilio fueril sociis, respousuri ad concilium veniremus; el egn
versalus, coiiscciarium prretcrca es(, ut ncc id dico vobts quin ego el Manasses pro omnihus sociis
Parisiis evencrit. Qui cnim collatiouem seu collo- suis concordiam fecimus, exceplis duobus, qiioium
quium illud Parisiis faclum statuunl, Sancliun iiiius, scilicet Bruno, nec nosler clericus, nec no-
noslmra tunc, cum id hubuit, docendi ibidem munus ster nalus aut renaius esl, sed sancli Cuniberli Co-
objisse, aflirraanl; quod si aitlem ea in urbe reipsa loniensis in regno TeuioTiicorum positi canonicus
uinquam Bruno docuisscl, alicnis tunc, vclul hospes, est; cujus societatem non magnopere affectamus,
redibus usurus fai.se non videtur. Accedit, nihil utpote deeujws vila et libertate penttiis ignoramus-
77 ACTA. 78
el quin qtiamlo apinl nos fuil-, mullis bcncficiis a Acoucilio,
A quod ibidem tuuc, id-esl, niense Marlio
nobis in eum collntis, ninle el iiequiter trnctnti aiini 1078, cclcbraluin ftiit, praesenlibus ctiam {adi
sttnuis. Alter vero, id est, Ponlius, in Romano con- verba cx Manassis epistola n. 123 liuc transcripia)
'cilio, nobis praesenlibtis, est fulsntus; el ideo nec Ebalo comite clericisque Remensibus, hunc, tit
tini, ncc alleri in ecclesiaslico judicio respondere docui, cornilatis, qui pro clero Reincnsi loculuri
nut vohimus aut debenius. > Cura crgo, uli ex his advenerant, propugnare cst conalus. Quibus ad id
verbis iutelligilur, plures sane qiiain tres cxslilerint prrcsidiis usus sit, lilleris prodilum non inveiit ;
Remensis ecclesia? canonici seu -clerici, qui Ma- quo vero successus rcm gesserit, ipsemel in Apolo-
nassera arcliiepiscopum ncciisarinl, quique proinde gia sua npud Mabillonium opere cit., p. 119 cxpo-
posl Auguslodiinenseconcilium. in castrum Recia- nit, i(a ibidem ad Uugonem, sedis apostolica?lega-
cense sese receperinl, non est,-eur hos inter ex- lum, scribens : « Non soluni per oranes fere Gallias,
slilisse RndiilphuiriViriJem ct Fulcium Monociilum, veruin etiam ltaliae et Ronia?, iiotmn cst qualiier
camus inficias; quod cum ita sil, non est etiam, anle boc bicnnium (anno scilicet 1077) in eadetu
cur ciim hiscc in eodem caslro (dequo vide lamen provincin a vobis el ab aliis quibusdam in nos vio-
Addenda el Corrigenda ad p. 519, n. 124) sanclus lenter ac injusle res gesta est: et ego vim ac prre-
noster illnin, de qua hic disseriiuus, collatioiiein I'jiidicitim passus Roniain processi ,-ibiqiie stiper hoc
uon habuisse putetur. Romaiuim et Apostolicuin judiciura appellavi. Quia
130. Et sane hanc ibidcra a Brunone habilam vero vos aberatis, jussu domni aposiolici in ipsa
fuisse, suadent, tum quae huc facientia in mediuin, regionc remansi, et advenluni' vestrum per xi fere
jani adduxi, lum qua? bic modo adhuc addo. Colla- hebdomadas cxspeclavi.Curnquenon veniretis, lan-
tio illa, ulpote in qua de mundi vanitatc, cccliacier- dera in praescntia domui aposlolici, el in concilio
niiale, monucliicoqiie hnbilu assuraendo aclum, geueraii inler nos el cos, qni ibi loco vesiro, uipoie
•opliine quailrul slului, in quo snnctus post con-. a vobis direcli, adorant, altercalio liabita esl, et
ciliuni Augustodunensc Recinci fuil ; ibi eniin, ex eorura accusnlione ac noslra defensione, quid-
lunc ille, bonis a Munasse nrchiepiscopo spoliulus, quitl pnssi eratnus, lemere ac violeuler actumes:e
forlunnm paliebatur adycrsnm , qua prcssi moiiales5 ct constnre non debere, judicatum atque correcluiii
terrena despicere, ccelestiajcslimare alque ad Deum, est. » Hunc. iu modum Manasses, qui, quamquaiii
sese convertere solent. Ad haecab ipsomet Sanclo, in Hiigonein, sedis apcsiolica? legalum, iniquior
sese aliosque diu, quod in collatione illa voveranl, F sit, remque, uii ex jam diclis et porro dicendisli-
adimplcre distulisse, verbis supra huc transcriptis. („ quct, pnrura sincere expoual, seulcutinni tnmen,
iudicalur; re autein ipsa fncltun id esl in opinione, in se nb Hiigonein conciiio Auguslodunensi latam,
qua diclam collaiionein Rcciaci posl concilium Au-, corcectnm scu rescissam fuisse, recte indicat.
guslodunense habitam slaiuimus. Sauctus enim,t 132. Gregorius cnim, fulurum spcntns til in-
uli infra probabo, cerle anle aiiniun 108.1 raeliorii dulgentia Aposlolica ad meliorem frugem Manas-
vilaein eremum secedens sese non dedil; ante uu- sem adduceret,a suspensioiiis sentenlia, qua Au-
lem, qunm hoc fnceret, triennio ut niininuuii ccle-. gustoduni fuerut damnatus, hominera absolvit,
bris, de qua bic, cum Fulcio collalio accideral, itlii prislinoque gradui ac officio, ceriis lainen, qnas
pronura est ex jara dictis eruere. Fulcius enim se- Iiic sublicet, condilionibus adjeclis, reslilutuni iu
cundum hrcc cum Ebalo comile anno 1077 (aiiniis s Gnllias reinisil. Ita apud Labbeum iom. X Conci-
enira 1078, uuni. 124, pcr errorem. irrepsii) Roinanii Horiim Jocet nos ipseinel Gregorius, in epistola,
petiil, hocque illius inier habita cum Brunone posli sepliino Idus Mariii, indidioue prima qua? ex su-
concilium Auguslodunense, anno itidein 1077 cele- pra dictis aniiuni 1078 designat, cxarata, sic scri-
bratum., de falsis niundi delectalionibus collaiio o bcns: « Quia consuetudo sancta? Romaua?Ecclesiae,
prreivit, ut hacc ipso etiam aniio 1077 ac proini cui, Deo auclore, licet indigui, deservitnus, est qua?-
iriennio ut minimum, aiilequain Sanclus in eremuinDD ] dam eliam dissimulare, discretionis lemperanliani
scccderel, accideril. Reliqua tnodo, qua? ad litum, poiius quam rigorem canonum sequentcs, causas
u Sancto nostro, aliisque Remensis ecclcsia?clericiss cpiscojiorum Francia?aique Burgundiae,qui suspcnsi
Manassa?arcbfepiscopo inletilalam , spectanl, ex- scu damnati a legnto noslro Hugone Diensi epi-
pcJiamus. scopo fucraut, nou sine gravi labore discussiraus.
| VII. Manasses Roma in concilio causam suum ii Denique Manassem Reniensein arciiiepiscopum, ini
luelur, suspensionisquesententiam, in se Augusio- i. in multis accusalus fuerat, seseqtie a synodis, nd
duni lalam, a ponti/ice rescindi oblinet: quid titm n quas Hugo Diensis episcopus euiii invitavit, subtia-
praiiereaegerlt, et qui landem Brunonem in pristi- i- xernt: quia sententin, super cum dnta, non Ronia-
num honoremreslituerejussus fuerit. na? Ecclesia?gravilaic el soliia mansuetudine vidc-
Cum Mnnasscs,Reniensis ecclesiaearchiepiscopus, ;, batur, in propriora gradtim ofliciumquereslittiimus,
Romain ad summum ponlificem, Gregorir.m VII,' au" d' ea quidem ralionc, ul supra corpus sancti Petri ju-
quein cx diclis appellarat, j'am ndvcnissct, bcnigne e rnrel hoc modo: « Ego Manasses Reraensis arcbi-
nb hoc, ad meliorem frugem homiiicm rcditurum,, « episcopus pro -superbin non dimisi, quod nou
adhuc spcranic fuil exccptus, causaniquc suam in n « venerim ad synodum AugusloJuuensem, ad quaut
79 S. BltUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 80
i me Diensis episcopus vocavit. Si vocalus nunlio vcl A quem ci nliis dc causis scribeiidiim erat, dedil epi
i litteris aposlolicaesedis fucro, nullo malo ingeuio siulnm, iu qua pretcr querelas, verbis, num. 123,
i ei nulla fraude me subtraham, sed veniens dil- dntis expressns, quas contra Ebalttm comiteni, Ma-
i finilioni et judicio hujus Ecclcsia? fidcliier ob- nassem praepositum aliosque Remenses clericos hu-
« ediara. Quod si domino papa?Gregorio vel succes- jussequaccs deferl, ex ecclesia?sna? privilcgiis con-
« sori suo placuerit rae de objeclis ante Icgalum tendil, sibi lantiim vel ipsimct Pontifici vel huj:s
« suum responderc, idem per omnia faciam. The- legatis, qtti ltali csscnt aul Roma?sallem edticali ,
« sattros autem , ornamenta et praedia Remensis de objcclis criminibiis respondcndtim. Ita scilicct
i ecclesia? mibi cominissa?ad honorem ipsius Ec- Manasses Iltigonis Diensis, ncc in Italia nati, nec
i clesia?fideliter tractabo et ad resislendura jusliliae Roma?cducati, a quo ne iterum ad concilium ali-
« ea non abalienabo. » quod de objcctis criminibus se ptirgaturcs citarctur,
133. Epislola hrcc, seti rescriptum, in qtto maxime melucbat, judicio sesc siibducere conaba-
deinde nonnulla alia, ad rem nostrnm non facicnlia lur. AuJi, qu;c huc facienlia in dicta episiola apud
liucque proinde non necessario transcribenda, se- Lnbbeum, lom. X Conciliorum, pag. 303, in mc-
quunltir, ila lerniinatiir: « Actuin Romae septirao dium adducal.
Uus Martii, indiciione priina; > posterior atitein B * 155. « Obsecro ctiam , inquil, benevolentiam br-
noia clironica, clausula?huic iuclusa, annura Chrisli noris vcstri, ut dignitalem, quam anlecessores ve-
1078 (adi qttae iittm. 116 dicla sunt) designal; ut stri antecessoribusmeisarchiepiscopis scrvavcrunl.ci
proinde lala in Manasscm, qtii scse ex diclis anno privilegiis.alhsque scriplis ad posleromm mciiioriain
1077 posl concilium Auguslodttnense, allerius con- rcliqueruiit.mihirescrvaredignemiiii.Ncirrilum aut
cilii, Piclavli (vide apud Labbcum ioin. I Bibliolhe- infractum fiat privilegitim,quodipse dedislis mibi,sci-
ca?novaeMss. ChroiiiconVirdunense p. 206) ineunle licet ut vobis ipsi inlerpellatus et non inlerpellalus
aniio 1078 celebrandi, ulul ad hoc cilatus, tem- rcspondeam et Iegalis veslris Romanis, non ullramon-
pore non exspeclalo, Romam conlulerat, suspen- tanis, qtti conjuncli Romanis quacrunt, qua? stia
sionis senlenlia, cuni ihidem per xi fere hcbdo- sunl, non qttac Jesu Chrisli, el si.b honeslis nouii-
inadas (adi ejus verha , num. 131 huc franscripta) nibus cupiditali suac consulunt, non Ecclesia? Iii:i.
llugonis Diensis advenlum praeslolatus fuisset, jani Unde proptcr laliuin pudendas reprehensiones et
iude ab anni 1078 mense Marlio sttb couditione, vocationes niihi, qui tolius Gallia?episcopos debco
quain verba proxirae liuc transcripta invO.vunt, per convocare, liceal confidere de vobis sine Iegatoriim
Gregorium VII, sununum pontificcm , ftierit re-. _ vocalione, donec ad Pascba veniam ad \os, Dco
scissa. Verutn haec, qua erga Manassem, Simonia- volente. > Ila Manasses, nc quando Hugoni , se.is
. <iini anlistitcm , IISIISesl Grcgorius, indulgenlia ac aposlolicte lcgnlo,de criminibussibi objeclis respon-
henignitas lliigoni Dicnsi episcopo ac sedis aposlo- dere cogeretur. Veriun eiim hnc in rc, acriter etiam,
lica? in Galliis Icgalo vcrosintillimc nen parum dis- qtiaecumque sive de Setlis Aposlolicac legalis sive
plicuil. Fas est id colligere ex episloln, ad supre- de ecclesia? Rcincnsis privilegio verbis recitalis
mum illuin Ecclesia?pastorem post celebraltim anno scripscrat, confutnlis, Gregorius miniine nudivil ,
1078 Pictaviense concilium ab eodem llugone, licct elsi inleritn exposlulationuin, abs illo conlra Eba-
non de Manasse, scripta, in qua is sub finem npud lum comitem , Mannssem prreposilitm alinsqiie fnc-
Libbeum tom. X Conciliorum, col. 367 ila loqiiitur: tarum, rationcm habendam duxerit, ui li lcni facit
« Providcal itaque sanctitus veslra, ne diulius taui tum cpislola, qua Manassi rcspondil, tuin altern,
opprobriose nobis improperelur, quod simoniaci vcl quam prrelerea, ciim hoc fecil, ad Hiigonem Dien-
quictimque criminosi a nobis suspensi vel deposiii sem, siuiin in Galliis lcgalitm, dedil. Ainba? apu.l
nul eiiant damnali libenler currunt Romam , el ubi Labbeum, a quo, lom. X Conciliorum, col. 193
dt-Iiereiilsenlire arapliorem rigorent jiislilia?, inde ct Iribus seqq. recilanltir, < Undecimo Knlendns
rcporlani quasi misericorJiara pro voluntale. Et n sepiembris, Indictione primn, i .qtia? hic ex supra
qui anlca nec in levibus praesunipserunt peccar,?, diclis nnnum 1078 dcsignnl, <dula?> nolnniur; iinJc
postnioduin excrcenl nplissimam iiegolinlioncracuuti consequilur ut, quam ad Gfcgorium, papam Ma-
tyrannide in commissis sibi ccclcsiis. > nnsses archiepiscopus dedil , proxime meraornia
134. His porro verbis elinin docet, simonincosj epislola auno 1078, utpole ainbnbus liiscc anterior,
liinc ex iudulgcnlia, quara Roma?fuissent experti, , concilioque Romano, quod eodein anno 1078 celc-
deteriores alque insolentiores cvasisse; quod qiiami bralum fuii, ex dictis postcrior, exarata imlubie
vcrum esset, suo ngcndi modo Manasses luculenterr fuerit^quod hic, ut fidem num. 123, dntam libe-
oslcndit. Etsi enim, scsc de objeclis sibi criminibus,, rarem.probarc esl visunt.
si qunndo id ponlifici placuisscl, Aposlolico legnio> 136. Nunc, qua? in duabus proxime. dictis Gre-
responsurtim, juramento Roma?edito , sanctissime? gorii epistolis verba , ad inslitulum praesens
(adiverbaGregoriipapae.num. 132, huclranscripia) ) ulcumque facienlia , occurrunt, hnc Iranscribo.
promisissel, vix lamen n concilio Romano, in quoi Talia in priori sunl haec : « Dc Manasse, qui vos et
ex dictis anno 1078 auditus absoltitiisqne fuera: , ccclcsiam vestram, quia malefaC.is non polesi, ma-
in- Gullias erat rcversus, ctim ad poniificeni, adI ledictis infeslare non cessat, et de caeteris omnibus,
81 ACTA. 82
super quibus conqucslionem vobis cullibueril faccre, A archicpiscopi catisnm celebrnrelur, htiic itcrum Ma-
inirimus litteras uoslras commemoratis confrntribus nnsses praeposilus, voliuiluiis poniificia? observari-
noslris, Diensi videlicel episcopo, el Ciiiniacensi ab- lissimus, sesc slileril, tiiiusque clinm ibidem e
bati, ul cuncla sludeanldiligenter inquirere, sollicite Simoniaci illius anlislis, cum quo ex dictis pacem
disculere, discussa et indagata ad purum justc, Iega- jara anle inieral, acciisatorilms exstiterit, ttli colli-
liler el cauonice judicare; > in posleriori vcro isla gendura videlur ex Gregorii VII, qure apud Labbeum
se oflerunt : < Quia in sanctac Dci, cui divina dispo- tont. X Conciliomra col. 211 cxslat, epistola, ud
silione prxsidetnus, Ecclesia? regimine sollicite nos Manasscm, archiepiscopum Rcmensem, poslquam
vigilare oporlet, veslris assiduis precibus nolis ut hic in diclo Lugdunensi concilioexauclorntus fuisscl,
divtnum obliueatis praesidium, dcposcimus. Qua- lndictionc terlia, id esl ex stipra dictis, anno 1080
propter vos summopere studium adhibere admo- conscripta; e qtta etiam apparet Manassem prrc-
nendo raandanius, quatenus inquiralis et canonice, positum bonis stiis, in quae, pace cuni Mannssc
proul potestis, finem imponere procurelis negoliis, archiepiscopo inita, restiluius verosiraillirae ftieral,
unde Rhemensis archiepiscoptis , confraler noster, ilerum ab hoc, quod cjtis sesc in concilio Lugilu-
s ;is lilleris nobis conquesius esl. Conquerilur enim nensi accusatoribus denuo junxissct, fuisse spolia-
de confralre nostro, arcbiepiscopo Viennensi War- B tum.
niundo, qui in suo archiepiscopatu presbyleros de- 138. In ea eniin Pontifex ita loquitur: « Purgandi
posuit, el eosdera resliluit.... Dc Manasse aulem, de licenliam tibi indulgemus, ea videlicet condilione,
qtio simililer conqtterilur, qui OEbati suorumque ut Manassre et Brunoni, qui pro justitia contrn tc
refugio el auxilio illum el ecclesiam faligare non loculi fuisse videnlur, rebus suis iu inlegrum resii-
rcssat, labornle ut ad pacem redeat, et ab inqnieln- tutis, usque ad Ascensionem Domini proximam
tione Ecclesia?el perseculione archiepiscopi quie- Rhemensem Ecclesiam a tola occupalione ex loto
scat. Quod si forle in sua conlumacia persisiens libcram deseras. > Porro manasses praepositus non
ol.eJire renuerit, nisi illum justnra exciisniiouem tnntum posl duas epistolas, nuin. 135 memoratas,
habere cognoveritis, quodcumque vobis justius vi- qunrum alteram Gregorius papa ad Manassem ar-
detur, facite. Dc nliis autem nece silatibus euntdem chiepiscopum, alteram ad Hugonem, suum in Galliis
nrchiepiscoptun (si tamen vobis obedieril) sicul legatum, undecimo Kalendas Seplembris, Iiulictioi.e.
dignum est, adjuvate, eique commissam ecclesiam priraa seu anno 1078 dedit, cura Manasse, Remeusi
aucloritate beali Petri (quod et de aliis ecclesiis vos archiepiscopo, pacein inivit; verum etiam ad eura
oporlet agere) defemlite. > « Reraos, aliurura clericorum Remensium, qui cura eo
137. Pontifici igilur, quemadmodum ex hisce et Britnone ex bac ttrbe nnno ex dictis 1076 aut
epistolae,quaro ad Hitgonein Diensem dedit, verbis sequenli excesserant, nomine tractaturus, sese con-
polissimum apparct, in votis fuit, ui, si qua raiionc tulit remque composnit. Ita colligo ex saepissirac
ficri id posset, Ebalus Reciacensis comes et Manasses laudata Manassis archiepiscopi Apologin, in qua hic
ecclesia?Remensis prreposiltis cnm Manasse archi- apud Mabillonium tom. 1 Musei Ilalici, pnrl. n,
episcopo in graliam redirent. Ilinc porro factum pag. 121 primo sic loquilur : < Ego cl Manasses
conjicio tit Manasscs praepositus, voluntatis ponti- pro omnibus sociis suis concordiam fecimus, exccpiis
ficia?sive per Hugonem, sedis apostolicae legatum, duobus , > etc.; ac deinde pag. 122 ita hal.it :
sive per ipsummet archicpiscopum Manassem faclus < Quamvis nullnm a praedicto Manasse et sociis
cerlior, concordiam cum hoc inieril, quam ipsemet speremus accusalionem, eo quod ipsi, nisi forlo
Simoniacus is autisles in sua apud Mabillonium hujus cnncilii occasione ad vomilura redeunt, nohis-
tom. I Musei Italici, parl. u, pag. 121 srepissime cuin fecerunt concordia? coinposilionem, exceplis
jam laudaia Apologia conimemorat his verbis : duobus, ut dixi, Brunone et Ponlio, quibus juxia
< Dico vobis quia ego et Manasses pro omnibus prrecedentem ralionem respondere r.'.c volo, ncc
snciis suis concordiam fecimus, exceplis duobns, D debeo. El si aliqui ex eis, quos concordare per Mn-
quorum untis, scilicet Bruno, nec noster clericus, nassa? legationem diximus, iiluc, rupta pace, pro-
nec noster nntus nut renalus csl, sed snncli Cuni- fccti sunl, et conlra nus quidpiam diccre volnnl,
berii Coloniensis, in regno Teutonicorum positi, recipiendum non est. >
canonicus est; cnjus societatem non magnopere 139. Et haec quidem Manassis praepositicum Mu-
nffectamus, titpote de cujus vita et libertale penitus nasse archiepiscopo de pace collatio, ulpoie post
ignoramus; el quia, quando apud nos fuit, multis epistolam, a Gregnrio ad Diensem episcopum tuide-
beneficiisa nobis in euni collatis, male cl nequiter cirao Kalendas Septemhris anno 1078 scriptani,
truclati stimus. Altcr vero, id esl, Poniius, in Ro- habila, vcl ipso hoc auno vel initio sequentis vero-
mano concilio, nobis praeseniibus, est falsatus; et similliae evenit; asl an tunc praeter Brunonem et
ideo nec uni, r.ec alteri in ccclesiaslico judicio re- Ponlium omnes Remenses clerici, cum horum no-
spondere aut volumus aut debemus; >in hac autem mine Manasses praeposilus cum Manasse archiepi-
conjeclura, mngis adhuc confirmor ex eo, quod, scopo pacera iniisset, Remos pariter, uti ille jnra
qiiando posl ponliflci placuit, ul anno 1080 Lugduni fecerat, redierint, compertum non habeo. Duhitmc
concilium ad discttticndam decidcndamque Manassis inlerim hac de re niullum me facit proxiine lutidata,
«3, S. BRUNONISCAUTIIUSIANORUMINSTITUTORIS 81
quai.i Grcgoriiis ad Manasscm arcliiepiscopum, in A et fngaeel conscieniiaescclerum, uon exaciioni jusii-
concilio Lugdunensi anno 1080 j'nm.exaucioraluni, tiae el aequiialis a pluribtis adscribatur; > ex bac
scripsil, epistoln. In imcenim Mannssi nrchiepiscopo auiem ad Manassem epistola, cum Hugone Diensi n
Grcgorius praescribil, ttt clericos... (Bemenses vide- Pontifice communicata, el ex nllera proxime dicta,
licei, quos Mannsses improbis suis moribus Remos quam hic ad ipsummet Hugonem dedit, Historin?
relii.iqnere coegerat) < qui lanio lempore projustitia litieraria? Francia? seriplores lom. VIII, png. 653
exsilium passi sunt, in ccclesia secure Deojervire fnclum suspicniilitr, ut Ilugo concilium, cujus n
permitlat. > Ut til sit, ex memorata pace, qnam Ma- Mannsse in Apologi-asu.i nptid Mnbiltonium Operis
nasses praeposiuis aliique Remenses clerici cum jam saepiuscit., pag. 120 ncnlio fil, Trecis haben-
Mnnasse archiephcnpo inierant, facluni conjicio dum indixerit. Et sane cx verbis, c priori epistola
ut Bruno et Ponlius, quod in eam, ut recitata jani recilntis, csl, cr.r id non imroerito suspicali
num. 137 e Manassis Apologia verba Jidem faciunt, qtiennt videri. Verum, utciimqiie res haec hnbent,
consenlire noluerant, a Manasse praepositoreliquis- conciliiim equidem Trecis indictum (quam ob cau-
que Remensibus clericis, huic consentientibus, sesc sam, ignoro) locum non habuit.
lejunxerint, atioque concesserint, maxime forte, 142. Ast cum id Gregorius Ponlifex didicisset,
quod Ebnlus comes, stib eujus cHenlela Rcciaci B Ungoni legalo suo, tit nlibi nd decidendntn Mnnassa?
erant, paeem etiam ctun Manassc lunc inussei, uti archiepiscopi caiisnm concilium celebrarel, injunxii.
suspicari me facit epislola, a Grcgorio pnpa (adi Epislola, qna id fecit, apud Labbetim toin. 1 Biblio-
Labbeum tom. X Conciliorum, col. 265) nnno 1080 ihcca1.Novae mss. Chrnnico Virdunensi pag. 205
ad Ebalum scripla, in qtia buicillc imperai, tit « n exstal inserla, haecque, quaead nostrum liic insiilu-
peslilera amicilia illius (Manassis ttim exauclorali) liim proecipuespcclant, verba complcctilttr : « Quia
araodo se retrahai. » vero in partibus prseordinatis ( Trecis nimimm )
140. El Bmnnnem quidem (de Ponlio cnim nihil concilium celebrare non polttislis iilitiier, corope-
hic altinet dicere) Rcciaco Coloniam lunc repetiisse, lcns arbilranuir, ul aplura locura diligenlia vesirn
ibique in S. Cunibeiiiecclesia canonicis fuisse ad- inveniat, ubi, synodo congregala, Remensis archi-
scriptum, vero mihi aJraodum stmile apparet, quod cpiscopi causa examitieliir. Et quidcm , si idonei
in Apologia sacpissiniejam laudaln , quam Manasses nccusatores et lestes invenli fuerint, quod objMcitur
arcbiepiscopus anno 1080 aul certe sub praeceden- ci, canonice comprobantes, quam justitia diclaverit,
tis finem scripsil, Cunibortinus canonicus exslitisse scnlenliam dare absque liscsiialione vos volumtis.
«iicalitr liis verbis : « Bruno r.ec noster. clcricns, Alioquin si tales persona?fuerinl, quae recipi ratio-
nec noster natus atit rcnalus est, sed sancli Cuni- nnbiliter nequeant, quoniam turpis de eo fama non
bcrli Coloniensis in regno Teutonicorum po.iti solum Gnlliam, veriim etjam fere lotain replevit
canonicus csl. » Qtia?verha, ul § III docui, ita vero- Italiam, sex episcopis, quorum vila non noletuc
sjmilius arcipienda sunt, ut significent, Sancliint infamia, assumpiis sibi, si potest, excusel se, et sie
tum, id cst, auno 1079 aut scquenlis initio, cum purgalus, cum pace in ecclesin sua et propria digni-
haecMannsses scripsit, Cuniberlina?ecclesiaecanoni- late remaneat. > Hugo legatus, cpistola, qua lum
ctim fuisse. Veruni, etsi res ila haberent, Sanctus- brcc, lum alia Ponlifox proecipiebnl, accepla, con-
que adeo in Galliis non nmptiiis versaretur, n liie cilium, tttloco cit. Chronjcon Virdunense seu Hugo,
tamen, quam ManESci,Simoninco anlistiii, una ctim Flnviniacensis hujus auctor, rei gesta? synchroiius,
aliis Remensibus clericis intentarat, non dcsliiit. lestnliir, Lugduni indixit, alque ad hl Manassein,
Res ex modo dicendis palescel. Pontifcx, ut supr.n RenienscHiarchiepiscopum, citavit.
vidimus, ffugoni Dicnsi anno 1078 undecimo Ka- 143. Verum hic, qui jam celebralis Angustotlit-
lcndas Sepieinbris seu xxu Augiisli in innndntis de- nensi et Piclaviensi conciliis sese sistere nobicrat,
derai, ut qucrelis, a ManasseRemensi archiepiscopo nec ail LiigJuni propediem celebranduni voluit :ic-
ad se delalis, occurreret, eumque, si diclo obse- j) cederc; cum nutem, ut supra docuinius, antea Roiiia-,.
qtiens esset, adjuvaret. si quando nd coiicilitim de criminibus sibi objcclis
141. Episiola?auicni, qua Iioc Hugoni injiingebat, responsurus n legato Aposlolico vocareiur, sese ei
ndJideral, uii ipsemet in hac post verba num. 136 obsecuturum, Pontifici juratus promisisset, calliiie
hnc transcripta testatur, exemplar epistohe alleiius, nd liiinc, ut sese, quod ad indiclitm a Icgato Lugduni
ad Manassem scriptae, in qua hunc, aliis nonnullis concilium ire abnueret, utcumqtie excusnrct, dedit
praemissis, ita tandem alloquitur : < Interim dile. epislolam, qua sese limore dissidentis rcgni nd
ctionem veslram ex parle beati Aposlolorum prin- Lugdunense concilitim, ad quod vocalus erat, ire
cipis Petri admonemus, ut, quemadmodum vobis lion posse, obtendit, adtlens eliain scse, quando
Romrc posilis consliluimus, coram Diensi cpiscopo luiae essent viac, Roinam ilerum petitiiruiii, senten-
cl Cluniacensi abbatc, qoibtts in his viccm nostram liamquc ab ipsomel sununo Pontilicc pronunciante
comjiiisimus, occasionibus cunclis obstaculisque ««iiiiiiliali submissionc audilurura. Intelligunlur fere
remolis, super objeclis omnibns sitis respondere ha?comnia ex Grcgorii ad Manasscin responsoria, in
parali, legaliier salisfacere, canonice purificari; ne qna is pontifex npud Labbeum tom. X Concilioruin
si aliud a vobis, quod absit! ngntur, tcrgiversalioni col. 25?>cl seq., dala sibi n Manasse vcrba Rtiniino
85 ACTA. 86
accipiens, liisce illum, qua? htic polissimum faciunt, At Diensi, concilii Ltigdmii cclebrandi lcinpore jutri
ac.riler incrcpal: i lmmemor promissionis ture, qua instanle, obtulii.
Romre le supra corpus beati Petri obligasti, alinm 14<). Aitdi apud Labbctim toin. I Bibliothecre
excusationem oHtendis, limore videlicel dissideniis Nova?tnss. png. 205 et seqq. Hngonem Flaviniacen-
rcgtii ad Lugdunense concilium, ad quod voentus es, sem : < Dum igitur..., inquit, locus concilii apud
venire 1:011posse. In qna re quantum cxcusalio lua Lngdunum constituliis essei, Remensis eliam ar-
nulet, liquido valet perpendi... > chiepiscopns (Manasses scilicel) juxta ienorem lilte^
144. « Cum omnia via? illius periculn, si qua sunt, rarum (Gregorii papa? nempe, quarum parlem
num. 142 recilavi) adidem se purgaturusiuvilarelur
tuiissiinisei Sfcuiissimis ditctoribns posses transire,
domno Hugone apud Viennam pro
Lugduncnsi sciltcel archiepiscopo et Lingouensi epi- conciltitm, posito
curatione, nuntii pra?fali archiepiscopi ve-
scopo, qui fraterna le charilale tractarenl, et sine corporis
orani forraidine ad praenominatum perducerettl lo- nerunt ad eum, multis et maximis precibus et mu-
neribus ad boc eum flectere cupienles, et ob id ei
cmii... Quod si forle ad praediclum concilium non
in prresenti trecenlas purissimi auri uncias, dome-
iveris, aurem debila?obedientia?matri luae Romatia?
siicis quoque ejus preciosa donaria offcrenles, insu-
Ecclesiae, diu le supportanli non inclinaveris; si B et ne ulli mortalium id prOderenl,
quiJ conlra te Diensis cum consensu religiosorura per celainentum,
Iratrum nostrorum egeril, non solum sententiam in jurare volentes, cum sex episcopis, quos ipse Re-
te prolatam non immutabimus, verum etiam apo- mensis eligeret de suflVaganeis suis, ei, ul se
stolica auclorilate firmabimus. Quod si fralernitnli purgaret, concederet, remota inqiiisitione infamia? "
tuae videbitur prolatac sententia? rationabiliter posse Addenies eiiam, quod nec sperare poleranl, sea
laiiien nihil intemptaltim relinquere volebant, quod
oliviari, vohimus le magis coram vicario nostro, si ei solo [soli] concederetur facultas se purgandi,
Diensividelicet episcopo, aliisque religiosis in pnlria
inaeslimabiles thesauros auri, el qui etiam nunierutii
illa, tibi nccusatorum et defensorura major copia
se juraluros, et insuper sacramentum,
invenilu.r, raiiones tuas exponere, quam Roraarii per excederenl,
ne cui hoc proderenl. Quod lotum virilis ejusdem
tot labores et diflicultates.,ubi uirumque deest, fmstra
animus respuit. Et quia inexpugnabilem ejus
spe judicii quaerere. Interea fralernilaiem tuara ex legali
parte omnipolenlis Dei per auctoritatem beati Pctri erga pecuniam animiim vidil, timens sibi, concilio
inleresse noluit. > Alque hine modo etiam, etsi rcs
monemus, ul, si le in hac causa culpabile.Ti cogno-
scis, potius quani aliquo saeculari ingenio teexcusan- aliunde, ut conslat, rainirae conslnrel, mnnifcsium.
dum exislimes, sludeas animam luam per dignos ' flt, jttsiissinie sane a Sancto nostro (in cujiis idcircp
honorem fusiiis haec prosequi hic tibnit) aliisque
poenitenlia?fruclus tiberare.» ecclesia? Remensis clcricis, qui cum eo Remis exces-
145. Vebeinens sane urgensqtit: erat baec poiitifi- seranl, mnlloriim criminum insimulatum Manasseni
cis oraiio : vemm Manasses, nihil hac raolus, con- fuisse. Qttod si enim hicreus non fuisset, si objecta
cilio, brevi. posl, ul videbiiuus, Liigduni cetebralo, diluere apte potuisset, ulquid tanlc conalu, lantis
sese non slilil, ad Hugonem Diensem, illitis praesi- donis, taniis fraudibus jiidieium, in eoncilio n viris
ileui, misisse conlentus Apologiara, sacpissimesupra integerrimis minimeque-suspectfs ferendura, decti-
jam laudatam, alque a Mabillonio lom. I Musei fta- nare sluduisset? Sed rei seriera prosequamur.
lici, part. 11,pag. 119 et oclo seqq. publici juris 147. Cum tempus concilio Lugduni celebrando
1'actam, in qua, postquam, qua? in causa sua tum praeslitulum advenerat, Bruno el Pontius, uti e Ma-
Augustoduni, tura Roma? gesta essenl, cotnpendio nassis verhis.num. 137 recitalis, colligitur, aliique
cxposuil, rationes diversas, ob quas LugJunum ad ecclesiat Remensis clerici; hosqite inler, ut apparel,
concilium venire nonpossel, in medium adducilseit etiam Manasses praeposilus, coicilio scse sistentes,
piretexit. Et ha? in speciem jusln: sunt, lalcsque, ul, eadcro, qua?antea in concilio Auguslodunensi, accn-
si Manassis arcliiepiscopi niintis, qunm sit, nola D salionum conlra Manassem archiepiscopum capila
foret vita? ratio, senlentiam in ciim, crcdi possel,. exposuere, Pafresque, hisce atidilis, ac lecla etiam,
injusle, prrccipilanteratqueex invidia, tit Novioraen- ut verosimile apparet, quain ad eos ex diclis Ma-
ses clerici in scripla qua? apud Mabilbniiint lom. I nasses miseral, Apologia, ncc tamen, quas in hac
MuseiItalici, part. 11,pag. 128 et binis seqq. exslat, ille, quod ad concilium non accederel, prxiexebat,
ad Cameracenses epistola ferri aiebanl, lalam fuisse; excusationibiis admissis, Sitnoniacum antMliiem,
vera? lamen plerreque non sunl, sed lantura a Ma- lum quia, ut loquitur loco proxime cit. Hugo Fla-
nasse inventa? seu confictrc, 111solila callidiiate ac viniacensis, 1 se purgare nolnit, lum quia audien-
aslulia, qaa, uli Gregorius papa apttd Labbeum liam Eduensis, Pictaviensis et ipsius Lugdunensis
tom. X Conciliorum, col. 199 loquitur, «inJucias, ul (concilii nempe) sublerfugit, synodali jndicio >
sublcrfugeret, quaerebat, > judicittm ecclesiasticum, exaucloravere, Iiancque in illum protalam senten-
iu causa sua ex canonum prrescriplo ferendum, aut liam ad Ponlificem approbandam ac conlirmandam
eluderelaul declinaret; a quo quantopere abhorre- misere. Accidit id, unde etiam celebrali concilii
rct, argttmcnto ctiam sunt atnplissima dona, qurc, tempus liqu.el, intcr nnni 1080 lcrtiam Januarii
ut ab eo subcundo scse prrestarel immunem, Hugoni dietn et anni ciusdem sepliinam deciinam Aprilis.
'
«7 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 88
Epistola enhn supra ex partc liuc transcripla, qua A I lacit; verum hic, qua? illa praescribebat is Ponlifex,
apud Lahbeum loco cii. Grrgorius pana Manassem, obfintialo in criiiiinibiis aniino, non implevit. Ac
ut ad concilium Lugdiuii celebranduni &ecm.ferat, nomiiiulim quidcm uec Bruiionem, nec nlios Re-
iRSlatilissiinehortatur, < Teriio Nonas Jaiiunri, In- mensis eccfesia?clericos, quos gravissimis damuis
diclione lcrtia, > qua? ex «lictis aiiiiiim 1080 desi- (adi num. 118 et seqq.) afleceral, in dignilalcs fn-
(pai, data nolatur, aliaque epislola, qua ilidem cullulcsquc snas, ul Pmilifex episiola recilatn iu-
apud Labbeum lom. Conciliorum proxime cit., jiu gebai, resliluit; qui vero qunnium ad Snncliim
eol. 241, latam in coJcm coucilio contra Manassem nostrtira postea id fuctum fueril, § sequens apurict.
siiiteiiliam idein Grcgorius confirmat, Indietione § VIII. Qui el quatido Sanclus in prislinum,aul etiam
pariter lertia seu auno 1080, seplima decima Apri- metiorem ttulum Remis restilutus fuerii, et an post
tis die, ul uolx chronica?, quas in fiue exhibit, suum sub Manasse ex hac urbe discessum, aui
fldcra faciunt, fuil conscripta. ettam unquam alias Parisiis docueril.
148. Epistolam hauc integram, tum qnod supra Mannsse , exaucloraio Rcmensi arcbicpiscopo ,
rlictis lucem afleral roi tirque adjungal, lum quod ca noii niodo, ut jam docui, nihil omnium, qua? ei
Ponliiex luculenlum Sancti nostri in accusando episiola, § praecedcnii hiic iranscripta, Grcgorius
Manasse aequitati testinioiiiuni prrebeat, resquc 'B praeceperat, implenie, verura eliam eo fnroris de-
itlius ab hoc in inlegrum jubeat reslitui, e Labbco lapso, ut, quem Simoniace acquisierat, jamque tuiti
foco cit. huc transcribo. His verbis concipilur : jussi Pontificii, lum sentenlia?, in concilio Liigdtt-
« Gregorins episcopus, servus servorum Dei, Ma- ncnsi coitlra se latae, vi dimittere debuerai, episco-
nissae Remensi. Scial fralernilas tua, quod depo- palum armis etiam sibi servare attl certe bona ejus
silionis sentenliam, a legato noslro Diensi episcopo sibi asserere nilereliir, Pouiifcx, hoimnis impietatt
»i Lugdunensi concilio religioserum virorum consilio mature occurrenduin ralus, quatuor divcrsas iuia
piolatain, et nos, dictante juslitia , in Romnna caderaque vigesima seplima Decetnbris die, non diu
synodo aposlolica aueioritale firmaviratis. Sed lainen ajiuodum, ul apparcl, posl celebraiiini, in quo Ma-
conlra niorera Romana? Ecclesia?niinia, ut ita dixe- nasses exauctoratiis fueral, Lugdunense concilium,
riiii, misericordia duclus, adjunctis tibi Suessionensi, nc proin anno 1080 scripsil epislolas, iinam scilicet
Laudunensi, Cameracensi, Calalaunensi episcopis ad clerum et populum Remensem, alteram ad He-
vel eoruin similibus cum aliis duobus,-quorum lesli- bolum, seu, ul alihi etiam scriplum invenilur, Eba-
moiiio aeque eoafldaraus, si de justilia confidis, et lum aut eliam GEbahim, Reciacensem comitem,
«os hubere poleris, usque ad festivitatem sanctii lerliam ad episcopos archiJieecesis Remensis suffra-
Michaelis purgandi licentiam tibi indulgemus; eai ganeos, ac quarlam denique ad Philippum, Franco
videlicct condilioue, ut Manassae el Brunoni etI rum regem. Et uiiiversim quidem litleris illis, ut
caeteris, qui pro justitia contra le locuti fuisse vi- Mnnassem pro episcopo non amplius habentes,
dentur, rebussuis in inlegrum reslitutis, usque adI successorem ei sufllcercni, omnibus el siugulis
Ascensionem Domini proximam Remensem Ecele- enixissime comraendabat; noiniualim aulem cle-
siam a tua occupalione ex toto liberam deseras, ell ruiu et populum, titi etiam comilem Ebaluni et
Cluniactim aut Casam Dei cura uno clerico et duo- ecclesia?Remeusis suffraganeos, ut Mauassa?, tam-
bus laieis, luis slipendiis reUgiose victurus, sccc- qnam invasori injusio, pro viribus resislereni, serio
das. » moncbat, Philippo elinm, Fraiicorum regi, ne, qiiatit
149. < Quod si facere volueris, prredicto Diensii clerus et poptiliis ccclcsiu: Rcmeiisis faclurus erat,
cpiscopoprauiuntiare procures, ut in ejus praesentia i eleclioiiem impcdirel, auctoritate aposlolica injtin-»
sjcrameiilo confirmes, de rebtts pra?dictaeecclesirc ? geus. Epislola? illie oiniics exslanl apttd Labbeum
te nihil interim dislraclurum, nisi quantura libi cll imn. X Concil., col. 264 et iribus seqq. Prioris
praediiiis sociiscompelenler snflecerit. Clericos au- vcrba, liuc polissiiniim facieutia, quod siinul Manas-
iciu, qui tanlo tempore pro juslilia exsilium passii JJ scm, ciun in coucilio Liigiliincnsi exanctoratus jam
stiut, in ecclesia secure Deo servire pcrmillas. Ett hiisscl, epistolamque, § praecedenli buc Iranscri-
;iioniain laboriosum libi fueril ad nos usque veuirc,, plam, u Pontilicc acccpisset, innlc acquisitutn Rc-
(iii cdimus, ul cnram Dicnsi cpiscopo et abbatee mcusem archiepiscopnlum arntis sibi servnre thc-
Cluniaceusi, aut, si abbatem deesse coutigerii,., sauiosve ejus diripere, coiiaiuin adhuc fuisse, edo-
roram Amato, praedicto modo cura praediclis lesli- ccanl, huc transcribo.
lnis de infamia le expurges. Quod si huic noslrae e 151-2. En illa: « Qiinmitaque (scnteiilinm in Ma-
dispensationis praeceplo obcdire contempseris, sciass nassem iu coucilio Lugduneusi laiain) diligcnter
q.ioniam iniquilatem tuam tilierius porlare non pos- ; pcrscriitantes ct pro mngiiitiidine iuiquitatura cjus
sumus, et depositionis senlentiara, non solttra ini- i- (Manassis)jtislissiiuani fuisse approbnnies, eo lenorc
intilabililer permansiiinm, scd etiam nullam tibi ji in Roinana synodo conftrmavimus rogalu raullorum
audienliam in posterum relinquendam. Dala Ronia? ac fralrum, ul, coi.ccssis sibi induciis, si posset, ad
dccimo quinlo Kalendas Maii, lndiclione tertia. > expurgandtiin se de objectis veniendi licentiani
Epislola hrec, Gregorium sanc suraraa erga Munas- ;- haberel ac liberani de se agendi faculiatem; ita
*eai benignitate iiidulgeuiiaque usum esse, tidcm u tamcn ut inlcriiii regiiniiic ipsius ecclcsia?cedcrct,
81 ACTA. 90
el in Cluniaccnsi vcl in aliquo rcligioso monaslerio Apotcst, poslerior, cilius vciosiniillime, qiiam amio
dcgcret, ut,cuju, obedietilia?quantaeque humilitalis 108J, non evenil; scriHs nuiem eiinni nou evenissc,
esset, probarelur. Verum (sicul vos ipsi scitis) non liqtiel ex eo, quod Rainaldus du Bellai, ut Gallia:
solum buic diflinitioiii uon obedivit, sed ad contcui- Chrisliaua? aucta? scriplores, toin. IX, col. 75, do-
pltiin interdiciioiiis noslra? ecclesiam vestram inva» cent, anno 1083 ad Remensem calhedram, cuiu
ilere ac impudenti devasiaiione confuiideire pra?- hauc post Mannssem expulsutu Elinandus, Laudu-
sumpsit; ulpote quam 11011 per ostiuin, ut pastor, ncnsis episcopus, hiennio tenuisset, fuerit eveclus.
se>laliundc, ut fur et srevissimus praedo, intravit; 154. Serraonem modo de Snnclo nostro resuma-
ad lioc scilicet, ut gregem Dorainieum mactel el mus. Pulso, ut nunc exposilum, Simoniaco antistile
perdat, non ut vigilanlia pastoris protegnt et dcfen- Manasse, Bruno Retvr t rediit, ibique in slalum pri-
dat. Siquidem adeo in imniensum actuum siiorum siinum ac forlc etlam meliorem fuit restitutus. Rem
tetendit iniquitas, ul dignissime damnationi atque sic probo: Titiilus funebris, ei ab ipsa cathedrali
cxioinmuiiicationi subjaceat, ita ul in perpeluum Reinciisi ecclesia, cujus sane praeposilo Manassae
niillam resiiliilionis sua? spcm concipere debeat. pluries hic laudato canonicisque apprime notus
Quapropter apostolica vos aucioritale monemus, ut eral, coitsecratus locumqtte inter rcciidendos 52
perversis actibus ejns in nullo coinnniniceiis, imo B obtinens, sic habet:
ul lollaiurde medio ve»lriiin, el iu inlerilum carnis Uic Pater eximius fundator relligionis
sua? IraiJatur Saiana?, ut spirkus salvus sit, sibi Exemplar sese fralribus exhibuit,
uodis omnibtis resistatis. Delis etiam operain, ut Dans illis formam spernendi vilia mundi
commiini consilio parique volo, assemienle vobis Calestis. patria pretnia dum sequilur,
jiiaediclo confratre noslro Diensi episcopo, patrem Pro cujus culpa non credimut esse gemendum,
vobis secundum Domiuum eligatis. > Ncc Gregnrius, Quem jam gaudentem credimus in raquie.
qui, ul haec ejus verba fidein fnciunt, Mnnassem Nitm si cui sanclo requiem bona vila meretur,
Remis pulsum praeterea volebat, volo fuil frustra- Huic quoque pro merilis summa datur requies;
tus; etenim ecclesiaeRemensis non tantum populus Qui cum multimode nostra polleret in urbe,
el clerus, sed el primates in Simoniacum jamque Solamenque suis alque decus fierel,
exauctoratum anlislitem insurrexere, eunique ex Cumque faveret ei fortuna per omnia, jamqne
tisurpaia caihedrn ejecerc. Hunc praferremus omnibut, et merito;
153. Docelad Guibertns de Novigento, auclor Namque benignu* eral, omnique peritut in arte,
synrbrontis, jam pluries latidaltis, verbis num. 110 , Facundusque tatit diviliisque polens;
de Manasse huc transcriptis proxirae islhaec sequcn- Oinnia poslposuil Christo, nudumque secutut
tia subjungens: « Quem (Manassera nenipe) post- Chrislum, cum mullit sutcipit hunc eremus:
inodura proceres, clerus alque Burgenses, cuiu ab Proplerea requiem sibi credimus esse paratam.
llugonc (qui Diensis agnomiiiabattir) archicpiscopn Si lamen ulla levis hasit ei macula,
(poslea scilicet facto) Liigdunensi, upnslolica? Scdis (Nam patet in terris nullum tine labe morari)
I<3galo,viro in feuore jusiitia? clarissimo, crelier- Hanc Deut abslergat dando sibi venium.
rimo anaihcinaie ferireiur, el illc manu tnililnri 155. Sanclus ergo, uli hi versiculi nperlissinie-
iliesaurosccclesia?dilapidare nitcrclur, a sede, quam prodiint, eo ipso lemporc, quo in ci-viialeReniensL
male obsederat, pe; ulcrttnl, el exilio reiegatiis aucloritate ac divitiis, maxiuie ei arridente forliina,
rcierno, cum se ad excommiinicaltim tunc temporis plurimiira valerct, in eremum, hisce ahjeclis, se-
Ucnrictim iinperatorem ipse eliam excoinmunicaius cessit. Id autem nec tempori, quo Reinis anlo
coniulisset, hac illacquc oberrans sine comraunione suura ex hac urbe ob nefandos Manassis archiepi-
poslrerao defungilur. »Ita Guibertus : licet autcm, scopi mores discessum versatus est, nec itident
a:>,quod hic innuit, M.uiassesin excomintinicatione, teiupori, quod hunc iuter et Manassis e cathedra
qua oh ciiniiiia pertinaciamquc pnvcipue a P.nli- D Remensi ejectionein iniercessil, potcst congruere.
hce fueral percussus, vitam linierit, non iinmerito Etsi enim sanctus eo lempore, quo Rerais, Manas-
ex iis, qua? Historiae Htierarire Francii? scriplores seni vitans, nondum excesserat, prospera ibidem for-
lom. VIII, pag. 655 et seqq. obscrvant, in dubium luiia diii usus fuerit, lum lamen, uti apud omnes
queal revocari, nmbigeiidum tanieu nou est quin, iu confesso est, in eremum, diviliis relictis, non
quod hic pariler tradit, Slmoniacus ille aniistes a secessil; quod aulem ad tempus, quod inter ejus
clero, populo el oplimatibus e Remensi calhedra ex urbe Reraensi discessum, auno ex supra diciis
fuerit ejectus; id enim vere faclum, qui rem exa- 1076 aut sequenli iliiganduiii, et Manassis e sedc
iiiinarunt.erudiiiomnes uiianinii consensu nflh-mant, Remensi expulsionem mediiim cucurrit, modo
nec ullum, uti in casu praecedenli lil, scriptoris pcrtinet, sanclus tunc Remis versatus non est, ne-
synchroni aul eiiain subaequalls testimonium, quod dum divitiis ibidem floruit, uti pronum est eruere
in contrarium utcumque fnciat, potest afferri. At- paiiim ex supra dictis, partim ex Gregorii VH
que ea quidem Manassis exp-:ilsio,uipole epistolis, papa? epistola, nunt. 148 el seq. huc transcripta ,
a Pontifice (adi riuni. 151) vlgesiina scplima de- annoqiie cx ibidem diclis 1080 data, in qua js
ccrabris auno 1080 dutis, aliquanlo, ul dubitari vix Manassae archiepiscopo, in conctlio Lugduiicusi cx
91 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 92
diciis jam exaucioralo praccipil, ut Mannssae et A A Sic cottlemptajucel, Bruno, tibi gloria mundi,
Brtiiioni res suas in intcgrum restiitial, clericisque, Amplecli dum le cuperet, tibi brachia lendens,
i tanlo temporepro jiistitia exsilium passis, > quo- Mullas mundus opes, mulios ostendil Iwnores,
rum unns crnt snnctus noster, lin ecclesla secure Tuqtte fuga lapsus, pompali veste rejecta,
Deo servire permitlat. » Hestat crgout, Brunonem Ampleclenseremum vestiris sorle beata.
sccttnda gavisum esse Remis foiiuna, iiiucque inde 158. Ad bacc ttl in dicla opiniotie magis magisqr.e
in solitudincm scccssissc, nnice, ul considcranli confirmer, ctiam facil funebris Titulus 146, in quo
palebit, congruat lempori, qtiod Manassis e caihe- ecclesia?S. Maria? catliedralis Rolhomagensis ca-
dra Remensi expulsioni succcssit. nonici Brunonem cclebrant htitic in modum :
156. Quare Sanclura lunc in pristiuum aul forle Ecciesimsanclw tolius lugeat ordo ,
eian meliorem slalum Remis resiiluliiui fuisse, Humani generis flens irreparabile dainuum,
hiJubiiatuiii est. Verum i.lne stalim a ManaiSis ex- Mundo decessil mundani vicior honoris,
|):ilsione annoexdictis 1081 facla, evenit? Sunt Bruno paler, sancta fundalor relligionis,
qui rem in lempus, qno Remensem catliedram Cuius tanta piam vitam cammendal honestas,
R..i:;aldus du Bellai, ad hanc aiuio 1083 priinum Ut sit eum cuiquam non aquiparare poletlat.
cvectus, jara occnparal, differendara contenduut. B » Ipse fuil sapiens, vir nobilis, indole fulgens,
Verum horuin opinio adrailienda verositniliter nou Imbulus fonte totius Philosophia;
cst. Sanctus euim, cum- in siaiuni pristinum esset In quo cuui virtus probilatis viva nileret,
lestilulus, ad calhedram eliam Reineusem, quod Glorificosfusces, qua promeruisse valeret,
sub Raiualdo fieri cx dicendis non poluit, expetitus Proculcator opum, cunclorum spretor honorum ,
seu poslulalns, anlequam in eremum secedcret, El mundi slultam pede contudit ambiiionem,
verosiniiliter fuil, uli jnm nunc ostendo: Ilugo Et studio sanctum fundavil relligionem.
Diensis, sedis aposiolicrc legalus, in cpistola stia ad Mundnm declinans, mundi sublimia viians
summum Ponlificem post coiiciliuniAugus'oJiinense Elegit polius privata degere vita.
nnuo 1077 aut seq. t'ata supraque, num 119 ct Eisi enim ad Rhegiensem episeopatum, quem San-
trihus scqq. buc Iraiiscripta, sub finein de Manassc clus, quod ad eum, uli infra docebo, eleclns seu
praeposilo el Brunone ail: « Hos, rogamus, ccclesia? poslulatus fuisset, recusavit, versictilis hisce for-
Rcinensi deslinale; > Quibus verbis Poniiiicem ro- sitnm alludaltir, ad fuluram lamen in Remcnseni
gasse videiur, ut allcmtruui, Brunonera videlicel urchiepiscopum electionem, qtiam Sanctus, in cic-
vel Manassera pracposituni in locum Mariassisarchi- ( niiim secedens, sludiose evilaril, verosiniilius id-
episcopi,quera exanctoran Juni veioumiliterputabal, circo pulo alludi, quod in rccilaiis versicuLisbono-
siifficiendiim curnrel. Qnare verosimile ' apparet rtim opumqiie contemptui, a quo Bruno in iis lau-
cumdein lcgutura, pulsojam Manasse, apud clerum dalur, mox subdalur, a qua pariler Iaudalur, mundi
ct populniiiRemensem, cui pontifex, ul < communi fuga, liaecqueSancti ad archiepiscopatum Bliegien-
consilio parique volo , assentienle > ipsis Hugone sem electionem subsecuta non sit, sed praecesscrit.
Diensi legalo suo, novum Manassa?exauclorato cpi- 159. Sanctum itaque, cum in eremum secessit,
sroptim s.ibstiluerenl, dala sub anni (adi num. 151) uc proin in prislinum slatum aut forte eliam me-
1080 finem epistola commendarat, summo sludio liorem Remis jam fuerat restilutus, fuisse a iiiuliis
egisse, ut vel Bruno::cm vcl Manassem praeposiluin tum cleri, tum populi in civilalis hujtts antislitera
sibi eligerenl episcopum. desidcralum, imo eliam reipsa, ni id pracsciens
157. Hinc porro in eam, qua? ct Tractaius de abiisset, cligendum, ex oninibus jam adductis iu
S. Bruiiouc, a Cariusianis hujalibus mecuni com- medium sal verosimile apparet. Jam vero, cura id
munieati, auclori placet, opinionera inducor, qun iia sit, nec tamen (adi Galliae Christ. aucla? scri-
verosimile pulo, apnd inullos e populo ci clcro Rc- plores, lom. IX, col. 77) ante annum 1096, quo
nicnsi, habilo sese inler de novi episcopi electionc Q Bruno in eremum jam dudum ex dicendis sese rece-
traclalu, ratttni ac fixuin fuisse Sunclum nosirum, perat, Rainaldus, jam inde ab anno 1083, ul suprn
cum in eremum secessit, episcopum eligere , idque (locui,adcailicdramRemeusem evectus, obierit, con-
in icari lum hisce, qiiibus funebris ecclcsiaccatlte- scclurium lit, ut, boc jura nnlistile, sanclus ad
drulis Remensis Tilulus, proxime htic transcripinsi Rcmensein caihedram expeti seu postulari nequie-
consial, veraiculis : rit, ac proin, ut cilius luin id, lum ejus in prisli-
Cnmquefaverel ei fortuna per omnia, jamque niiiii, aut forle etiara meliorera slatum reslitutio
Hunc praferremus omnibus, et merito; - accideril. Verum qtianto quidem lemporis spatio
Omnia pottpotuil Christo, nudumque seculus (iim ha?c, luin sancti ad calhedrara Remensetn
Chrittum cum mul.is suscipit hunc tremus ; postulalio, faclam Rainaldi ad eamdein promolio-
tum etiam aliis hisce, qttos aher ecclesia? Reincn- nein aniecessit? Galliae Chrisliana? auctae scriplo-
sis caihedralis tilulus, inter recudendos 53, coin- ros, loin. IX, col. 75, sic scribunt: < Manasse(Si-
plcclilur, moniaco sciiicet, dc quo supra, Rcmensium anti-
llt servire Joteplt dominw contempsilamori, stite) exaticloralo, fama esl Brurionem, qucm ille
Et fugil antplexus incestosmenle virili, bcncficiis spoliavcrat, a muliis (in episcopum ui-
93 AT.TA. 9t
mimm) cxpeliium , quod doclrina nieruinque gra- A quia non a^wBawac jUffiNttoni, ni.n scicntia
"ria*e «B «eciesia Jiameiis priilem eniiuiasel. fsed lilierannii«e valilitniiii
puiubui, in opulenlia, quae
EUnan«lHs l^«tA»Hnws ^is<M|i« taro dmm^tam ptarima suppetebal, ct quam caulissiine dispcnsare
amicoiiim sliulio nrchiepiscopatum a rege (Fran-
didiccrat, et dapsililaie spes fueral. Ad ornandas
coitim Philippo) acceplum duos circiter annos te-
igitur et exstruendas se vertit ecclesius , et, cum
nuil, ab nnno 1081 scilicet ad annum 1083. Hic multn pro Deo viderelur facere, evidenlissiraa ta-
inuicnposl nuiiiam pecunire vim cousuinplam nioni- men dabat indicia, se solos inde favores, solam
ius esi asiimmo ponlificc, ul alterum beiieiiciumab- noniinis dilalalionem in bene
gesiis quacrere. His
dicaret, co quod uxorem quis hubens aliam super- eiiam ipse artibus Remensem
indueere nequaqiiani posscL Tanta ille cupiditatc sedit, qnein cum arcbiepiscopaium in-
, dilapiJatis penes rcgem Philip-
flngrabal, inqiiil Marloltis, ut dixisse Irndatur, non pum, hominem in Dei rebus venalissinium, magnis
se parcilurum tabori, si sumraura ponlificalum quo-
censibiis, bienuio obtinnisset, a doniino papa att-
quomodo nsscqui posset. >
divil, quia uxorem qnis habens alteram superindu-
160. Quod si ergo fnraa, quam hic GatliaeChri- cere
nequaqiiam possil. Consulenli plane ciiidani
stiana?aucta? scriptores laudant, verilali cousonet, se cur eo
leiiderct, dixit, quia, si eiiam papa fleri
snnctus nosler slatim a MauassisSimoniaci expul- " possit, hattd
quaquam dissimularet. J
sione el in slalum pristinum nut eo elinm ineliorem 162. Cum igilur Elinandtis, uti ex his Gui-
reslilutus, et ad cathedram Remensem fucrit postu- berti verbis iutelligiiur, vir fuerit mnxima?ambitio-
talus seu expetiltis. Et sane, cum Grcgorius, qui nis,
qua fieba», ui pesuniis, a quibus ei oplime pro-
iiinc Romanam cathedram occupabat, populo cle-
speclum erat, summas quasqtie ecclesia? dignitales
roqtie Remensi, ut Manassa?expulso novum anlisti- bencficiaque sibi
tem subsliluerent, epislola stib nuni 1080 (vidcsis comparare minime forniidarel ,
sane eura, ne ullus possel a clero po-
niini. 151) finem conimendnrit, stalim a Manassis largilionibus
puloquc Reiuensi de successore in Manassa?exnucto-
expulsionc de novo eligendo antistite, ac nomiimlim rnti locum
snfliciendo Iractaltis haberi, slnlim ab
de Sanclo nostro assumendo cogitatum aclumque
fuisse, sul verosimilc apparet, maxime cum tunc hujiisexpulsioneapudPhilippum.Francorum regein,
id faclum , publica eliain, ut Gallia? Chrisiiana? effecisse, vero neuliquain apparut absitnile, roaxiine
aucla?scriptores locoproxime cit. proJuut, famalera- cuin euiii, quo minus post Manassa? expulsioucm
lur. Atlamen rescerla non est: cum enim ElinanJus novi Kemensis arcliiepiscopi electio fieret, reipsa
Remensis archiepiscopalus oblinendi avidissimus per bieimium integrum obstitisse, apud omnes, qui
de re hac scripsere, in confesso sil. Traclalus de
cxstilerit, fieri polest, tit slatim a Manassis expul- C
S. Brunone, a Cartusinnis hujnlibus mecura com-
sione archicpiscopalum illum sibi conferri, a Fran-
corum rege Philippo amicorum ope et pecnnia ob- minicati, auclor hujus lucubrnlionis sua? num. 20
sic scribit : i Praefaio Elinando (Laudunensi epi-
tinueril, locumque ac lempus liinc tractandi de in areliiepiscopalum Reinensem
novi antistilis electione clero el populo Remensi scopo) jure, quod
sibi vindicabat, cedeule, pax huic ecclesia? red.di-
regio subsidio suffultus peniliis ademerit.
161. Audi, qui de Elinando seu llcliuando, unde titr, reversisque sub anni 1083 finem vel sub ini-
etiaiii , htinc vere Remensem nrchiepiscopatum liuin sequcnlis ex suo exilio canonicis, a Manasse
bieiuiio. tenuisse, doccniiir, Guibciius, auctor syn- qtiondam expulsis, de pastore praeficiendoclerus et
chroiius, Hb.iiide Vita sua, cap. 2, loquntur: «He- po.nlus serio agere cceperunt. Brunonein el Manns-
liunndus, inquil, vir admodum pauperis doniiis ei scm prrcposilum a legnto (sedis aposioHca?)Hugone
obscure progenitus, lilcratura pcrtenuis, el persona elccioribus propositos fuisse, par esl credere, cum
sutis exilis, cum per noliiiain Gualtcri, comitis se- ipse IcgatuS, ul vidimus supra, summo Ponlilici
iiiotis Pontisarensis, dc cujtts comiiatu gerebal ori- iilriimque jam eumdem in finem commendaverat:
< Hos , > inquit, i rogamus, ecclesia? Remcnsi
ginem, ad graliam Eadunrdi Anglorum regis perti-
i deslinate. > Deindenoslrum patriarchara, in pos-
gissel (uxor cniin sna cum praedicto comite sibi
neccssiiudineni, ncscio quam, crearat), capellanus sessionem luin bonorum, lum dignilaliim suaruni
ejus fuil; et quia Franc.icam elcgantiam norat, jara reslilulum, a muitis expetilura fuissc, colligimus
cathedrali ecclesia,
Anglicus ille ad Francoruin rcgcin Henricum eum ex elogio ab ipsa (Remensi)
srrpius deslinabal. Ciim qtto rege. quia inullum eral cui tunc, quando defunclus est Bruno, praefatus
>
cupidtis et episcopaluum vcndilionibus assuelus , Manasses praeposituspraesidebat, condito in haec,
Inrgissimis lenocinantibns xeniis egil, ut, si quis- muii. scilicet 151 huc trauscripta «verba.i
163. Ita ille; qui, etsi anno primum 1084, contrn
piam cpiscopornni Francia? decederel, pontificali-
hus infulis ipse succederet. Is enim in capellania ac adita? a Rainaldo sedis Remcnsis tcmpus pati
Manassa?sufliciendo a clero
rcgis ac regina?posiius, qtiomam Anglia infinilis eo videntur, de successore
in
tcmpore florebnt opibus, multos pccuninrum mon- et popttlo Reniensi actum forle fuisse, innunt,Eli-
tcs nggesserat;, ideo, arridenlc ei praefnla largilio- episcopum lamen, ut tradit, lunc primum, cuin
liiiiiicnusn vox ejus apud Henricum rcgem exaudibi- nnndus, quod anno .1083 faclum, arrpgalo suo in
lis erat.Quod et factiim csl: Laiidiinoenim inverltts, arcliicpiscopatiim Remenscm jurc cessil, a pluribus
95 S. BRUNONISCARTHUSIANORUM INSTITUTORIS 9G
expelilum fuisse S. Brunonein, vero non apparel A A eveneril, docuisse conlendtiiit. El inox quidem san-
absimile. Ita autumo quod Sancius, ctttn ad epi- cium, qui tnmcn ex diciis ab anno circiier 1076 ad
tc.Jpatum Rcmensera postulattis seu expelilus fuil, nniiiim 1073aut etiniu scqiientis initiuin apud Eba-
aliquanto jam tcinporis spalio, uli versiculi, e fu- luiii coiuilcmcommoraiusesl, a suo ex urbe Rcmensi
nebri ecclesia? cnthedrnlis Rcmensis Titulo ntim. ob improbos Manassis morcs excessu Parisios se
154 huc transcripli, innucre videirur, in prisliiimn, coululisse, ibique docendi munus, quod tamcn nn
aut forle etiam mcliorera statiui rcsriluliis , Remis antea unquam ibidem obiissel admodum cx diclis
d gissel, hocque verilali non snl aple queal inlel- est dnbitim, rcsumpsisse , Bulreus in Universitalis
ligi consonum, si slatum a Manassis e sede Re- Pnrisicnsis Historia tom. I, page 468 existimal. Vc-
niciiai expulsione fucrit ad hanc ipse posliilalus rum conjeclura?aliquol, argtimentaqiic, quibus hanc
seu expetilus. Porro elsi furte lioc ex ju;n dictis opinionem suam ulciimque firmare nitiiur, nihil
anno 1083 priraiim accideril, Sanctus lamen, utpote pl.uie, ut ex supra diciis liqnel, evincunt; nunc
qui aliquanto temporis spntio ante, pristino statui antem discnliendum, an majoris ponderis sint alin
fniiinccque redditus, Remis j'nra degerit, et forle ex qua? luin ab hoc, lum ab aliis, Sanctiira noslrum,
ilictis jain iude cliara ab anno 1081 ad archiepisco- si non slntim ab aiino circiter 1076 scu a suo ex
pitum Reniensem poslulatus fucril, vel stalim a urbe Remensi excessu, ab anno saltcm vcl 1079 vel
Mannssis expulsione, id cst, vel ab anno 1081 vel ab altero e binis scqiicntibus Parisiis docuisse,
no:i inullo posl Reiuos ab cxsilio revcrsus pristi- volciiiibus , ndducuntur in medium. Verosiraile ,
iiiiiu honoris faculiaiiimque sialutn, quod bicosien- aiiuil, nonesi, Brnnoncm, lanliim virum, tribusqua-
(Icndutnerat verosimilitcr rccuperarit. Nec est, cur tuorve aut etiam pluribus annis proxime anle s.ium
opponus Elinnndutn co lempoiis spalio, qHod a in soliludinemrecessum vilam plane oliosam egisse.
Manasstsexpulsioncad RninnlJi clcclionem excurrit, Verosimilesane id non sil; pcr me licet. Verum
ieg:s subsidio stiffuliiim, ecclcsiacReraensis cnlhe- cura Sanclus, ut supra docui, anno 1081 in prisli-
drara tenuisse, verosimilequc uon videri, sttb hu- iiiiin slaluni Remis reslilutus fuerit, quid si eliam
justiiodi anlislile Brunonem Rc.nios reverti ibique scholarum prrcfecturam tunc recuperaril, hancquc
coramorari voluisse; eisi eniin Elinandusa Sinionire deinde ad suum usque in eremuro discessum gesse-
labe iinmunis non fuerii, iu ecclesins tnmen exsti- ril? Ita sane vitara, doncc hic accidit, a dicto
lil inunificiis,ncc incleriros iniquus fuisseinvenilur. anno 1081 oliosam non duxerit, etsi etiam tunc Pa-
164.« Is igitur (subdit verbis de Elinando num. risiis IIOIIdocuisse statuatur. Nec anno 1079et se-
151 recitalis Guiberlus) qiialiscumquenutambilior.e,rQ quenti, quo utroque Colonia?Agrippina?inter eccle-
aut quarumqiie alia htimanilale apud se exstileril, siaeCuniberlinaecanonicosveiosimiliuscx snpra di-
in hoc ei honor omtiino asservandus est, qucd el ctis egil, otiosam lunc duxisse vilam est pulandus,
libertnlcm Ecclcsia? magnifice luitus sit, et lam cuii lieri qttent, ut lunc tnm in Psalmos, qnam in
ipsam (Laudtineiisem nimiruiii) sedem, quam up- S. Pauli Aposloli Epislolas,quas ambas sacra?Scri-
pcntlicesejus ecclesias uberrima largilioue provexit. piura?partes erudilissimis, titi infra docebo, ediiis
Et dignura erat ut extcrna ci boua suppcterent.qiia? Comraeninriisilluslravit,guuvaiiioperainiinpenderit.
iiiDoiiiinicarumiloiiiiiiinidecoreprojicerentur.» Cum 166. Quorisi id displiceal, Sanctumque duobus
crgo lalis exstiterii Elinandcs , non vitlco cur, eo iilis annis Colonia?coinmoraiiim non fuisse, vclis,
Remensem cathedrain lenenle, Rcmos Brtino ron ncc sic, eliam hocdato, lit conscquens, ut Bruno, ni
rediisse, iblque versatus non esse sit credcndus, liiin Parisiis docuerit, in oiio viiam exegcril. Quid
niaxime cum Simouiacam hominis labcm forsilan si cnim lunc ad DolenseS. Maria?raonasterium se-
ignorarit. Quid si cliam sanclus, ut Remos rediret , ccssisse, ibidemqttc docuisse, nsseratur? Sane San-
ab ipsomcl Elinnndo invitalus fuerit? Sane ctnn ex ctum vel tunc vel alias in monaslerio illo doccndi
dictis, ui in rcs stias restiluerctur, Gregorio VII, nuiiicre funclum esse, aul certe, cura hoc Remis
tcnc summo pontifici, mnxime iu votis fuerit, non D L obiret, plurimos illius alumnos ibidem linbuisse dis-
inep:e nc temcre conjcceris, litteris aliove modo, ut c^pulos,dicendum apparet; religiosi enini ccenobii
pulsi a MnnnsseRemensis ccclcsia? clcrici, ac proin illius incolre in Tilulo funebri, inter edemlos 1C9,
eliam sanclus noster, Remosin bona sua restittiendi ([ueni Sancto inscripsere, ejus sese discipnlos pro-
redirenl, ipsuramet Elinandum cgisse, ad id scilieet (ileri vidcntur hisce ad Caiiusianos Calabrinos ver-
impulsum, ne, si secus facercl, Bemensem sibi ma- bis: < Prout veslra dignalur expetere sanctilas; et
ximecupitura archiepiscopaiuin, quein regio favore> nos Dolensiscoeuobiifralrcs, fralernitatis veslra?de-
non sat recte obliiiuerat, pontiiicia aucloritale, utl solalioni compassi, pro beati palris noslri ac ma-
pos'ea factiun, amilteret. gislri Brunonis animn devolissimarum orationmn
165. Verura suut, qtti Sancltim, aulequam slaluii suffragia mox, ul ejus atidivimus obilum, omnipo-
pristino redderetur, ab anno 1081, imo eliam abi lenli Deo persolvere curavimus. > E vita ilaque,
anno 1076 circiter, quo Reraisob improbosManassisi qnam Sanclus, ni anno 1079 et aliquot seqtienlibus
mores excessit, Parisios concessisse, ibique ad an- Parisiis docuisse admiltalur, in otio duxerit, ibidem
ntim usque 1082, quo doctoris ad lempus redivivi,, etim tunc docuisse, concludi nullo niodo potcst. Irno
qui sese damnntum c fcrclro proclainaril, prodigiumi vero Sanctum non tanluin non lunc, sed ucc um-
97 ACTA. P8
quam alias Parisiis doctiisse, verosimiHimum app:i- \ Francirc rcgiium habuil, quamqiie, ni Pnrisiis do-
rel. Tres enim scriptores synchroni , aut cerie cuissel, habttuiitm ettm non fuissc, auliimnl, nnmi-
coaevi, is scilicet, qui qualiior primorum Cartusiae nis cclebritaie, lum ex ingemi , qua? eidc.m fime-
priorum Chronicon contexuit, Guibcrliis de Novi- brium Tilulorum inscriplioue pnrentarunt, quacque
gento, et Tiiuli funebris, inter recudendos 173, quo illum, ni Parisiis docuisset, spccinli modo cognitiira?
Regnlares Nolicnsis S. Vincenlii ecclesire cnnonici mngislrumve hnbiltira? fuisse, non videniur, eccle-
Saucto parenlarunt, auctor , fuisse iilum (adi num. sinrum monasierioruinque raulliludine conjicicus,
7, 114, et 43) ecclesia?Bemensis scbolarum magi- nut etinm conleiidens. Verum non video cur Snuc-
strum aut in.niiunt, ant boc nomine diserte disiiu- lus, etiamsi niimqiiam Parisiis, Reinisqiie lanliim-
guunt, «scbolarum»etiam «Parisiensium magistri» li- modo docuissct, insignem illain, qua per niiiversuiii
lnloeumdem verosimillimedistincluri, si has umquam Franciae regnum, iino per plurcs etiam extra lioc
ille , tit Rcmenses , docuissel. Accedil nihil plane silas provincias lale inclaruit, nominis celebrilatem
npud anliqtium ulltim paris aticloritatis ac fiJci acquiiere nequiisset. Numqttid non n coaevisChro-
scriplorem uspiain inveniri, ttnde Sanctuin Parisiis nici Mallcacensis, Frngmenliqiie hislorici, a lem-
uniquam docuisse, quoquo modo silconsequens. pore Roberti ad Philippi regis nioriem deducti,
167. Al vero Aunaliiim Carlusiensiiim libri quaiii B scriptoribus (adi num.4l et scq.)«Remensis> nppcl-
bactenus non vulgali auclor aiionymiis , conjecturis Intur, quod iis ex nominis fama, quam Remis tiiin
iribus diversis, quibus, Brunonera Parisiis docuisse, disceudo, tuin docendo ac varia niunia obcuudo
Egassius Bulreus(adi, qua? huc spectanlia nura. 112, acquisiisset, uuice fere notus essel?
seqq. et alibi dicta sunt) perperara contendil, in 169. Siiniline eliam forte dc causa , vehui « Pari-
mediuin adduclis, ita raliocinatur : < Quartam pos- siensis, > notus fucrit? Si aflirmes scriptorcm anli-
sumus addere conjecluram , sumplam ex Tilulis fu- quumprobataeque fidei vel unuin, aquoiPurisiensIs»
ncbribus, quibus pia? sancli Brunonis niemoria?pn- vocelur, assignari posltilo; qttod si id, ut certe mm
rentaium esl ab oranibus fere ecclesiis et monaste- pmeris, facere non possis, uudc tandem, qua
riis Galiiarum. Qui enim Deri potesl. ut Vir per uni- Saiicttis inclaruit, nominis celebrilalem Parisiis ,
versuin Francia? regntim speclatissimus et nomina- non autem Rcmis, docendo eum acquirere debuisse
tissiraus, ac in ecclcsiis ejusdem regni (ut dicil probabis? Adhaec Bruno ex unanimi fere eoruiit
Guibertus) opinatissimus evaserit, quandoquidem omniiim conscnsu, a quibus Parisiis docuisse asse-
istud vix asseri valet de Remensi academia , quin rilur, id ibi muiiiis non nnle anniim circiter 1076,
potius de Parisiensi inielligatur , ad quam , velut quo ex dictis ob improbos Mnnassis roores urbe
regni sedera et Francia? inedilullium et celeberri- C Remensi exccssit , obire incepit; et Intnen cclc-
niiim cniporium el acadeniiarura reginam , mngis bcrrimi etium, anlequnin urbe Rcmensi, cogenlc
congruum videbalur, ut lol amici et discipuli, qui Mnnnssc , cxccssit, nondumque proinde Parisiis
ejus funebria celebrarunt, confluerenl? De ecctesiis docuerat, iiominis exstitissc , a Guiberto de Novi-
namque suffraganeis et monasteriis provincia? Rc- geuto, auclore coaevo,diserlissime traditur. «Bru-
mensis non esl dubittin, eorum alumnos Remis sub no, inquil in Vila sua Hb. i, cnp. 11 , « in ccclcsiis
Brtiiione studiis lilterarum incubuissc. Cum vero Gnlliaelunc (cum Mnnasses scilicel Remensem civi-
leclilantur remola? quaeque ecclesiae ejus obitum tatem ante Sancti cx hac discessum ncfandis suis
lamentis et flclibus prosecntre, quales fuere Angli- inoiibiis miscre aflligerci) opinatissimns cum aliis
canre, Britannicae, Normanicae, Pictonicae, Turoni- quibusdani Remensium clericorum nobilibus infamis
cae, Seqiianeaeel alia? plurimre, absurdtim pulamus illius (Manassis iiiiiiirum) odio cxc&sil ab urbe, •
dicere omnes barum ecclesiarum alumnos Remis Remensi ncinpe. Sanctura ilaque , qitamvis etiam
eruditos fuisse, cuin hoc magisjuxla mentem Bulaei Parisiis numquam docuisset, ingenleni , qttam siiii
viiteaiur congrucrc Parisina? acadeinia?, ad qiiam peperit, nominis cclehriiaieni acquirere poluisse ,
aliquando Iranslalus fueral. > illi ipsi etiam ferc oiuncs, qui eum Parisiis do-
168. «Sed quid dicemus de ecdesiisParisiensibus, D cendi tnunere funclum volunt, debenl adinittere.
qun?obiluni snncti Briiiionis , quasi viri noiissimi, Accedil quoJ ct iis, qtii Snitclum, priusquam
relebribus planxerunt clogiis , videlicet ecclesia Rerais sitb Mannsse excederet, Pnrisiis docuissu
cathedralis sancta?Marire, abbatia sancli Maglorii, coniendunt, rcspondcri potcst, Biunoiiem e solis,
abbaiia sancti Gennani de Pratis, abbalia sancti quos composuit, er-jdiiissiniis in Psahnos el S.
Dionysii, abbatia sancii Mauri Fossatensis el abba- Pauli Epistolas Commentaiiis , latissime forsau ,
lia sancti Pclri Latiniacensis? Nonne incongruum cuui obiil, jani vulgaiis, cclcbenimi nominiscsscpj-
csl, ut lot clerici, totque monachi , inlra funlem luisse, etsi inlerim non Parisiis, imo nec Rcmis uu-
scienliarum Parisina? ncademia? constiluli, ad ex- qnam docuisset.
leram dioecesim pro capessendis scienliis profec.i 170. Quod niodo ad ingcnlcin, quae Snnctura fu-
fuerint? Et quod de Pnrisiensibus diciinus, id ipuira nebrium Titulorum inscripiioiieceltbrarunl, ectl:-
leslamur de caelcris remotiorum ccenobiornmreli- siarum ccenobiorumque mulliiudine.u speclat, con-
giosis , quos Parisiis potius , quam Rerais erudiri sequens ex hac non est ut non lantum fnina, sed
pineslabat. » Ita ille, Sanctum Parisiis docuisse, el speciali qttodam modo, ut laudalus Cariusianus
praecipue lum ex insigni , quam per universum anonymus velle videtur, Sanclus i.o lci iis omnibiii
U9 S BRUNONISCARTIIUSIANORUM1NSTITUTORIS 100
noliis fueril, mngislerve exstileril. Elcniin non A exlrancis alienigcnisque frcqufiilabairtur; quare,
solis, quibus tali inodo nolus csset, magistetvc ex- cum Sanciiis, dum summum Remensium scliolaruni
stitissel, ccclesiis monnsteriisqiie tuortem ejus reli- didnscnluin ngeret, doclrinae famn,.uti cx supra
giosi Calabrina?carlhusia? seu cremi incolae, preces dictis satisliqiicl, non solum per universamGalliam,
prodcfuncli anima flugilanlcs, aniiunliavere. Liqtict verum cliam per plures remotas regioues alias cele-
id ex e"iicyclica?,qua hoc feccrunt, epislola?iniiio, berriir.us exsliterit, dubitandum uon est quin ad
quo, quibus haec destinetur aul ad quos defcreuda sese Bemos nltrnxeril multitudinem ingenlem non
sit, verbis seqiientibusiiiniiilur : « Priinj loco, qite.n modo indigennrum, vcrum ctiam exirnneorum alic-
primalcm et capul in ecclcsia crcdimus, elconlilc- nigciiarumquc, qtio sub clarissimi nominis mngislio
inur, aposlolicae scdis praesulcin, totainque illain! iitterisoperum durent.
principalemcuriam humiles ereniita?Calabriae 1110- 172. Alquecx his iinprimis Odonein seu Otlo-
naslerii sanctaeDei geniiricis Maria?,cujus fuudalor nem, summum postea sub Urbani II iioinine ponti-
paler Bruno fuit et praclatus, duui in carnc vivcicl, ficem, Robertum a Burgundia, Lingoncitsem episco-
debila subjcctione veucrumur cl snltilamus, sancli- pum, aliosque tres viros illuslrcs, § v recensiios,
que Palris nostri obilttm pridie Nonas Octobris de- cxstilissc exislimo lumob jani dicta, lum quod nibil
liuutianius, nt liicrilis eorum ct precibus adjttvcliir. R plane, ul alibi polius, quam Remis studuisse cie-
npud Deum. Snluiamus quoque universam snnelaiii, dantur, possit afferri. Inio vero, quod ad Urbaiiiiin
Ecclesiam in ordinibus ci professionibus suis, cano- noiiiinaiiin spcctal, Uetnis poiius hic, qiiain alibi,
nicos, inonachos, eremiias, Deo dtcalas sanctnsj studuisse idcirco esl dicendus, quoJ el Remis ali-
viigines; qttibus et omnibtis spirituali praesenlin ;, quamdiu fuisse versntum.elecclesia? metropolitanre
proslcrnimur, ut dcfuncli Palris nostri mcmorcss cnnoniciim ibidem egisse, aliunde habealur perspe-
csse velinljUt diloctaeilli aiiitna?,si adhaesit maculu, cium, iiliupud Riiinaiiiiim tom. lllOperum scriptoris
oum iioii sil justus, qui non pcccct, muliiplicatiss hiijtis ei Mabillonii posibnmorum videre licet. Alqne
iuiercessoribus ct precura instanlia deiergatur cll ita fulurum modo spero, ul qui oinnia hactenus
trnnseat. adrequiem. » Ad qiiaeciimquciinque, uti,i ndditctarite cxpenderii, necesse noit esse existimet,
cx hoc textu itilclligilur, monasleria ecclcsiasque,., ui Sanclus vel ob nnminis, qua inclnruil, cclebriia-
sive s.anctiiranossent, sive non, epistola encyciica, lcin, vel ob discipulonim, eorumve, quibus spccinli
tnoriis ejus nuiicia, missa fuit, utex responsoriarum n raodo nolus fucril, inulliludinem Purisiis atiqtinndo
ad hnnc seu lilulorum fiincbriuin quibus Sanc.oo docuisse admillalur, repiigiisntibus, qua? supra in
pnretilatum fuil, rouJtiiudiiie ingenti , utpote abb coutrariuui adduxi, argunieivlis. At vcro, inquies,
iisdem monasteriis ccclesiisque profecta, argui nonn ^ Sunctus salicm liinc, cum iu solitiidinem, sociis
possil, hisce illum uninibus speciuli quodnm modo o noiuiiillis sibi adjunctis, secessit, Parisiis doctiil.
nolum, magistmmve fuisse. Quare, etsi darein, if lia eniiu a scriploribus iion paucis menioiia? pro-
Sanctuin noslrum, ni Pnrisiis docuerit, monasteriis :s dilum cxisliiunlumqiie fuisse inveniliir. lla oniuino
illisomnibusecclesiisque nec speciali modo-iiotuiti, 1( liabet: verum hi Sanclo coaeviminiino suiit, nec
nec magisJrum exisiere poluisse, nondum proplereaa haec, qunra lenent.plncel opinio, lunc quod ex diciis
consectariiim fuerit, ut reipsa ille uir.quamParisiisjs Saiiclus nullo umquam lempore Parisiis docuissc,
docuerit. videalnr, luin etiam, ac maxime quidem, ex eo,
171. Nec qitidqnam ad rcm facil, plures Pnri- j qiiodBruno, cum in crcraum secessit, non Parisiis,
sienscs e<:clesiasS. Bninonis, veluli viri sibi nolis- .. sed Remis, in prislinum, nc forte eiiain melioreiu
simi, obitiim celcbribas planxissc clogiis; Ueri enimn sialum aliqunindiu jam rcslitulus, summos inter
potest ul hoc illac focerint.qiiod, etsi iis, iion facie le foriuna?secundaefavores coinmorntus fueril, uti ex
stliove,quo mngistri solenl discipulis, speciali modo, , iis praecipoe,qua? nuin. 154 et binis seqq. in me-
fama taiuen, utpotc qui inaxima cx diclis nominis js diuiii adduxi, studiosus lcclor facile perspiciet.
celebrilaie inclarueril, nolissimus exstiierit. ldcm m ..j 173. Hinc porro , clsi eliam horrenduni illud
eliam de nonnullis aliis ecclcsiis, mOnasteriisque, e prodigittm, qno doclor Purisiensis, primo se accu-
qua? Snncli, veluli viri sibi iioiissinii.obiium luxere,e salum, secundo jtidicatum ac tcrtio taiidem con-
eslo judiciuin; etsi nniem etiam et ihtilisfunebribus, s demnalura, e ferelro proclaiuaril, Parisiis, quod
qttibus Sanclo parcnlatum fuit, snllem nonniilli a infrn disciitinm, reipsa accidisset, veraque, obqunm
personis, quiltus eiiain facie aliove speciali moJo )0 Bruno in solitudiiiem secesserit, cnusa exstiltssei,
notus fuerii, magisterve exstiterit, ei sint iiiscripti, i hunc lamen tum, cum illud accidit, ibidera docuissc,
nibil lamen cogit u hosce sub ilio, iioiiReuiis, scd >d admitli idcirco nondura possct. Cuni enim Sanctus,
Parisiis studuisse adinittamus. Utquid enim Snnctus as Remis post Manassis nrcbicpiscopi expulsionein in
plures ctiam evtraneos hubere Remis discipnlos os res suns seu facultaics pri.stinas reslitiitus, civita-
nequieril? Sane srccuJo xi, quoBrunofloruit, diversa? ;a? tera illara inm amplius, domicilium alibi fixurus,
(liversarnm urbium ccclesiarumque scltola?, uii Ui anle suum in solitudinem dis.es.um rcliquisse vi-
Hisloriaeniiernria? Frnncin? scriptores lom. IX, pag. g. deatur, consectariuin est ut, si eo tempore, qtio
30 et seq. docent, pro nmiiiuis cclebriinle, qun m dictum prodigium accideril, seu anno circiier 1082
oariim magislri gaudcbanl, vcl :aagis vel miinis ab ib Parisiis docuit, in prisiinas suas facullales Remis
101 ACTA. 102
resiilnliis lum nondnni fueril, nc pminde, ttt in A docuisse jiidicnrinl, elsi interim id apud sC:iptorcs,
hasceillum, cuin id equidem , nntequnm in solilit- sanc.to vel synchronos veletiamdumtaxal suhacqua-
dinem secederel, ex diclis sit faclum, rcstilui lan- les liileris consignatum non reperirent.
dem posl praefatum prodigium conligerit. Verura § IX. An a Guiberlo'de Novigew.ovcra S. Brunonis
Remis anle annum 1082 in soliiudinem secessus causa assignetur, et un ud
praeterquam quod sanctus hunc prmter emissum monackici habitut induendi
prisiino siatui ac forle etiam meliori reddilus vero- votum ratione alia graviori Bruno iiidiguerit.
similius ex diciis fuerit, id post prodigiuin illa.d Lnunoius, qui ediln de vera causa seeessus
accidisse, idcirco praelerea non "videtur, quod, cutii S. Brunouis in eemum disserta i ne prodigiasain
Bruno in opinione eorum, qni prodigium propu- doctoris Parisiensis anastasim commentis acccnset,
gnant.sreculo valedicere firmissime cx hoc statueril, vernm conversionis seu sccessus S. Brunonis i:i
propositumque, rebus uiciimqiie compositis, exse- cremiun cansam a Guiberlo de Novigenlo, auclore
cutus fueril, parum verosimile appareat, fuisseillum, coacvo, lib. i de Vita sun, cnp. 11 IraJi aflirmat
viso prodigio passnrum, nedum curaturura aul Inlegrum Guiberti lcxtum, quem Lnunoius liunc in
etiara Remos aditurum, ut, quas ibidem sub Ma- fiiiein disserialionis laudalae cap. 1, § 4 recensei,
nasse aniiserat, factiltates dignitatesque recttpera- huc non transcribo, sed ca diimlaxal illius verba,
ret. Quare si pro vero, quod infra, ut dixi, exami- B qua? ad conficiendum, quod Launoius vult, facere
nabo, admitli debeat pracmemoratnm prodigiiim, ulcumque queunt. Sunt autem hrec : < Fuit non
verosimilius quidem id ob jam dicta, S. Brnnone, longe ab his diebus Bruno quidara in urbe Reraensi
Parisiis non docenle, sed tantum , sive ul amicos vir et liberalibus inslructus ariibus et raagnorum
inviseret, sivc aliam qitamcumque obcausam ibidcm sludiorum recior, qui conversionis inilia cx sub-
praesente, acciderit. jrtcta naclus occasione dignoscilur. MunnsseSquidam
174. Nec est, cur id cuiqunm mirum noviterve post Gervnsii fainosissimi archiepiscopi dccessum
conficlum videatur ; elenim cx ipsomet quinque praediclreurbis rcgimini Simoniace se intrusit, vir
primorum Carlusia? majoris priorum Chronico, seu qiii.lem nobilis, sed nihil prorsus screnilalis, qua?
ex edendo, qnod in hoc continetur, Sancli nostri prima ingenuilalem decet, hnbens. Tanlos enini
(adi § i) sub Vita? iiomireelogio.anle cujus auctorera faSlus ex illa novilnte conceperal, ut regias perc-
docloris redivivi, quod Parisiis conligerit, prodigiiim grinarura genlium majestales, imoiiiajeslalum fero-
nemo litleris consignasse putatur, colligendum vi- ciln'es imitari viderplur. . . . Is igitur cum milites
detur, S. Bmnonein ei, cum casu dumlaxat Parisiis siimmopere affeciaret , clerum negligcrct, dixisse
versaretur, adslilisse. Audi, qui, prodigio illo nar- r aliquando refertttr; « bonus, ait, esset Reinensis
rato, num.5, loqualur: «Ea tetnpeslnlc, inquit, cr;;t > arcbiepiscopalus, si non iuissas inde ccntari
ibi (Parisiis iiempe eo, quo prodigium accidil, locoj > oporter .t. > llujtis ergo raores prorsus improbos,
mngisler Bruno, nationc Theutonicus , de civitale el slupidissimos habitus cum omnis houesius hor-
Colonia non obscuris parentibus nalus, ecclesia? reret, Bruno tunc in ecclesiis Gallia? opinatLsimus
Remensis canonicus et ibident scholarum magisler cuin aliis quibusdam Remensium clericorum nobi-
ita Iheologia, qui, supra scriplis vocibtis (docloris Hbus infamis illius odio excessit ab urbe, > Remeiisi
riempe, sese damnalum, e feretro vociferati) salu- nimirum.
briier lerrilus alque compunclus alloculus est 176. Hacienus Guiberliis; vemm anne ita veram,
quosdam socios ibi praesenles, >elc. Ita aniiquior illa qua S. Bruno in eremum pulsus fuerit, eansani
Sancti Vila, cujus auctor anonymus S. Brunonein commemorat? Ilaomuino, ut dixi, auiumat Iaudatus
utique, si eum, cura prodigium, quod.narrat, Pari- Lnunoius, nc praecipue quidcm lum, quod ex ej'us
siis docuisse existimasset, scholarum non Remen- opinione Snnclus noster, cura ob improbos Manassis
sium, uti verbis recilalis facil, sed Parisiensium mores Remis excessii, statim sese in erenuim rece-
magistrum vocatttrus fuisse videlur, cum de re qua? perit; lunr quod, tit putat, sancii ex urbe Reinensi
etParisiisgesla sil et qure ibidem a sanclo docente D discessum hahiln nb eo, quam supra jam memornvi,
fuissel conspecla, sermonem inslilual. Quod autem cum Radiilpho Viiidi et Fulcio Monoculo de falsis
non lantum Puteanus, aliique, qui sreculixvi inilio mundi oblectalionibtis collatio praecesserit. Verum
floruerunl, S. Brunonis biographi, vertim eliain nec Sanctus, cum Remis ob improbos Mnnnssis
seculi xiv el xv scriplores, infra laudandi inveiiian- mnrcs excessii, stalini sese in soliiudincm abdiJit,
tur, qtii Sanctura nostrum eo ipso tempore, quo nec illius ex urbe Remensi discessitm collntio me-
praedictum prodigium Parisiis contigisse, memo- mnraia praecessit. Utrumque e solis fere supra jam
rant, ibidem docuisse, memoriae prodant, aul certe dictis satis Hquel. Ac primo quide.it cum Sanclus,
eo loco, quo id faciunt, < scholarum Parisiensimn ntnum. 111 dilucideprobavi, anno 1076 aut seqiienli
inagislrum >appeilenl, fuisseve innuant.factum reor Manassis vitandi causa Remos deseruerit, certcqite,
ex eo, quod, cum prodigium islud Parisiis conli- uli infra osteidam, anle' nnnum 1081 in erenium,
gisse aut alicuhi legissent, aut tradiiione secum saeculo relirto, no.i abierit, mox l:oc illum a suo ex
communicata accepissent, Sanctum inde, utpote urbe Remensi ob improbos Manassis mores exces.-.u
quem simul praesenlem prodigio adslilisse, schola- non fecisse, manifcslissimum cst. Et vero Sanctura
rumquc magislmm cgisse invenirent, ibidcm lunc n'»n nisi post Mana.ssis archiepiscopi c sede Re-
lilo ** S. BRUNONISCARTIIUSIANORUMINST1TUTORI5 Ui
monsi «xpnlsionem, seu pnulo posl nnnum 108), A vcrbis supra recilatisaflirmcl, Sanclum i Brunon m
qno luec accidil, in erenuim secessis^e, nb ipsomct conrersionis initia nacium fuisse ex occasione > im-
Giiiberto loeo»sjipra cit. ctiam indicari, voluiii non- proborum morum Munassn?;hosce lainen, obquaui
nulli. Ita auluiiiStit quod hic, poslquam verbis pro- Snnclus in eremum seccsseril, perfecteqne sese
xime reciiatis subj inxit, < quem (Mnnassem arclii- convertcrit, catisam exsiitisse, non edicit. Imo vero
cpiseopum) postmodiim procercs, clerus alqneBur- contrarium innuit, cum improbos Manassis morc3
genscs, cum ab Ilugone (qui Dicnsis ngnominabatiir) cpnversionis sancti iniliis occasionem de isse, dum-
archiepiscopo (LugduBensi scilicct postca crealo) tnxat tradat, hrccque ab ipsa conversione perfecta
apostolica? sedfs legato, viro in fenore jusliii e cla- sinl diversa. Ul veritati consona scripsisse inlelli •
rissiino, <refciijrriiiionnnihcmnie ferirctur, ct ille gtlur Guibcrltis, rcs ita coiicipicnda vidclur. Bru-
nianii militari tnesauros Ecclesia? dilapidnre niierc- no, Remis ob inprolo; Manassis n^ores excedcre
tnr, n sede, qttam raalc ohscderal, pepulcrunt, > ita compiilsus, foiiuunm naxinie adversam, qua prc-
dtiiidc, nonnullis, qure, qiininqunm Manasscm respi- mcnle, de Deo cogitare vilaeque cmcndationein
ciant, huc laraen miuus faciunl, inleiposilis, pro- concipere mortales potissimum solenl, fuit ejtpcrtiis,
sequaiur : i Al Brtino, mbe.(Remensi scilicet) dc- hincqtie faclum ut ctim Radulpho et Fulcio Mo:c-
serta, sreculo etiara abrcniintinre proponil, qui culo celebrem in qua sese brevi monacliicttm habi-
stiorum nolilias horrens ad Gratianopolitanuin pro- tum assumpturum, vovit, coll; lioi.em habiicrit.
cessit territoriuni; > verura illis l.iacin re, uli infra Sic quippe cum voltim illuJ compleia? a Snnclo
doccbo, nssciitienJiini non est. poslea conversionis iniliorumloco mcrilo sit bale.i-
177. Nihil inlerim, elsi id ita sit, contra nos eiiam, dum, collationique, in qua idem voium fuit emis-
hic facit, qtiod Inco cil. Launoitis praelcrea addit; siim, iraprobi Manassis niores occasionem dedcrini,
de clericis Remensibus, cum Sanclo ob improbos; recle scripsisse inlelligilur Guilertus, Sanrtiim
Manassis mores c civitate Remcnsi egressis, qui, nostrum ex improbortim Maiiassacmorura occa. ione
ni tunc Bruno in eremum secesseril, diu eum, quo- conversionis surc initin nnclum fuisse, sive inicrim
cnmqtie cnncederct, comilari debuerint, Deumque. ex volo illo seu ex collationc, in qua boc fnit emis-
inlerea, a quo converlerentur, alque in er-jmjim, sum, factum landem sil, ul Sanctus novain Caiibu-
ciiin Sancto pellerenUir, e machina exspectnre; in, sianorum religionem insliluerit, sive nova ralione
eieninin cniin cuni Sancto, uti : pml nos lom. I Apri- accedente ad id faciendum fuerit impulstis.
lis, |-ag. 40, num. xi iu S. Ilitgonis, Gralianopolitanii 179.El Brunonem quidem e dicta collaiione orca-
opiseopi, Vila Guigo, quinlus Carlusia? majorisi .- ( sionem nova? sua? religionis instilucndae acccpisse,
prior, teslnlttr, coiiccsserunt magister Landiiinus, Launoius in sua de vera S. Brunonis in erenuuii
Ltica?in Hetrtirin (ndi npud Lnbbeum lom. 1 Biblio- sccessus causa dissertatione cnp. i, § III contendit;
thecaenovaemss. pag. 659 qualiior primorum, cujus; verum conir.i ad novi Caiihiisianorinn ordinis iusli-
num. 6 notiliam deJi, Carttisia? majoris priorum, tuliouem nihil omnino collationem illam contulisse,
Chronicon) mundo naius, Slephani dtio, Burgensis3 annatium Carlhtisiensium libri quarli haclenus nou
el Diensis, lltigo capcllanus ct duo laici seu con- vulgati auclor anonymus ptitat, operis sui num. 89
versi, Andreas et Giiarinus; horum aulem niillus e» hiinc in modum Lauuoio, illud contendenti, re;pon-
nobilibus iilis Remensibus clericis, qui citni Sanclo) dens : Ibi ... . (in episiola scilicet S. Rrunonis a.l
ob improbos Munassis mores Remis cxcessere,, Radulphum Viridem per vcrba , num. 125, buc
exslilisse iitvenilur. Qnod modo ad collalioncm, ai , transcripla) i sanctus Bruno non loqititur de con-
Sanclo cum Radulpho Viridi cl Fulcio Monoculo o siliofundandi nlicujus novi ordinis, sed tnntum de
habitam, peninet, Brunonis hanc cx tirbe Rcmcnsiii voto recipiendi monachicum habiium. Quidam ad-
ob improbos Manassis morcs discessui nonpraeivisse, >, versarius hanc forsan irridebit dislinctionein, qn:e
salis superque, qtiaenum. 125 et seqq. in inediumn nihilominus fncilius, qunm itln »(observnia nmirum
adduxi, evincuut; ibidem iulcrim diclis Guibertuss D n Launoio in Brunoiiis, qnre proxime laudavi, ver-
de Noyigento loro proxime cit. etiam suflragalur,>, bis) i instituendae Catiliusianorum religionis ccca-
utpote narrationi, qtta Sanctiexurbc Reracnsiobb sio, observabilur a quovis altenliiis et sine animi
hnprobos Manassis raorcs discessura refert, post it motu verba sancti Brunonis consideranie. « Promi-
pauca interposita, quae huc non fnciunt, stibjungens, i, > simus, > inqnit, i ac vovimtts Spiriiui sanclo in
< At Bruno, urbe (Remensi nempe) deserla, saeculo o > proximo fugitiva saeculi relinquere et aeierna
eliam abrenunliare proponit. » > captare, necnon monachicum habiium reciperc. >
178. Jam vero ctira Sanctus nec slalim a suo exx Quis non videat aliud esse vovere habilura moiiasli-
urbe Remensi ob improbos Manassis mores excessuu cum assuraere, aliud inire consiliumcondend»;nova?
in eremum abierit, nec liiinc habita cum Radulphoo religionis? Ctimque slaiiin addat, « quod (volum)
ctEulcio, in qua bicum Bmnonc monachici habilus is « et in vicino peractum esset, nisi liinc Fulcius
assnmendi voluni emisere, collnlio praecesseril, l, < Romam abiissot; » his verbis salis immit eos.
quis hnprobos Manassis niores pro vcra, ob quam iii tnntiim cogisasse de inoiiaslico habilii induendo,
Sanclusin eremnm secesscril, cuusa adraittal? Sanc,:, non in novo, quem insliluerent, ordine, sed in aliquo
tit hoc fiat, minintc favel Gtiiberius. Licet cnim jt nltcrius ordinis nionnsierio. >
105 ACTA. 106
180. « Si enim de nova religione in hac egisscnt A cussus non solum de monnstico recipiemlo cngimvit
coll.itione, hujusmodi consilium tnmciioad effecliim habitu, sed nd sublimiora a Dco vocntus noviim
pcrducere non poluissent, ut revera non perduxe- ampleclciidi gentis vita? nspcrrima? consilitim iniit,
rnnt, cum prius mulla sihi disponenda fuissentad et feliciter complevit. > Hactenus illc, in collaiionc,
tanluin opus perflciendum, tit stint genus et modus quam Sanclus cuiii Rndiilpbo Viridi cl Fttlcio
vitae, habitus, acdificia quantiimvis httmilia, Iocus Monocnlode fnlsis mundi obleclalionibiis aelernuin-
imprimis ad propositum idoneus et alia hujusmodi que duraluris cceli gaudiis habuit, de nevo inui-
non pauca tam circa tempor.ilin, qunm spirilualia, luendo ordine acium non fuissc, merito snne con-
ad novam religionem rile instiiiiendam absolule tendeus, ut proinde illa non exstiteril novi iiistilnen-
necessaria. Prreterea cx conlextit verborum ejusJem di ordinis occasio, ani cerle non nisi valde rcmota;
epislola?clarius sole apparel, totum hoc proposimm, imo vcro ut voium, in eadcm eiiiissnm, ne tillnin
in hac collatione susceplum, sticcessu temporis nd quidciii sn cto nov.c mngisqucauslerae vitae, qualem
nihihim recidisse, ul ipsemet beaius vir ingemte in Cnrtiiusia?ac tleinde in Calabria? eremis dnxit,
fatetur his verbis : i Quod in vicino pcractum ampleclenda?obligntionoin iinponore quo^uo modo
« essel, nisi ttinc Fulcius Romam abiissci, ad cujus polueril.
< redditum peragenda disliilimus. Quo moram " 182. Verum «Brunoni, >quod in fine ail, «Deo ex-
i facienie aliisque intervenientibus causis, divintis solvere, > quod in collalionc illa promkerat ac vove-
i amor elangiiil, refriguit aniinus, fervorque eva- rat, < differenti fortiori, quo vocaiionidivinae landem
i nuit. > Quid dici poluilevidenlius? Quid enimest obsequcretur, incitamento opus fuisse, > netitiquam
dicere, quod < divinus amor elanguit, refriguit placct. Etsi enim reipsa Sancltts, «juo.l in praefata
« animiis, fervorque evantiit, > nisi apcrte dicere, collatione, anno ex supra dictis 1077 verosiinillinie
quod non solum tunc non nbrenunlinverunt saeculo, habita, promiscrat, ad annum ul niininium 1081,
sed elinm quod Radiilplius el Fulciiis abrenunlian- uti infra probabo, ac proin, si non oclo aul decem
di consilium abjecerunt; snnclns vero Bruno illud annis, longo snltem temporis spalio implere distu-
in aliud tempus rejeccrit? Quod apertius per illa lerit, non video tamen, cur ad votum iniplcndum,
verba, < fervor evanuit, > significaltir, et adhuc novo accedente forliori eflicacioriqiie iiicilamcnto
apertissimum fit, si con-.iderenuis, snnciiim Bru- debueril imprlli. Cum cnim voli emissi Saaclo
nonem non cum his, quibuscitm collationcm ha- indubie in mentem subinde vencril, cur nd id iin-
buerat et voverai, sed ctim sex aliis, qui non inter- plendum movcri neqitierit solis iis rnlionibtis, qui-
fuerant collationi, sreculovaledixisse. > r bus Radiilphum Viridem, ut eidem voto sntisfueini,
181. < Nec prodest cuin Lannoio rcponere, < san- in siia nd hunc cpistola hortatur? Gravissima?snne
« ctum Brnnonem non dc sua loqui, sed dc Radul- ha? crant, atque ad argucndttm Radulphi cuncta-
< phi procrastinalione. > Nam in plnrali numcro lionem, animuniqtiead promplam voti exsoliitioncm
locutus est Bruno, « ad cnjus rediluni" perngenda cxcitandiim aplissimrc. lnculcabat scilicet Snnclus
< disluliiniis, > ut dnret iulelligi, non Radulphum praecipue dislrictnm voli cxsolven.Ii obligaiiouem,
soltun, sed so ctiam cum eo dislulisse, ac proinde cui non satisfaciens Rndiilphus poenas cral incur-
fervorcni etinm ad lempus tunc evanuisse : nam sitrus aetcrnns. Auili , qni Radulpho loqtinlur:
subdit : « Quo mornm facienlc nliisque inlervenien- « Quanqunm , inqnit, longo terrnrum trnclo, ct
< tibus causis, divinus ainor elangnil,» ctc. Sed ut prolixiore lctnporis spalio eorpora nb inviccin sc-
adliuc lnijns rci veritas manifeslior fial, habenda est jnncla sunt, nnimus tnnien benevolenliu? ttiac ah
ralio lemporis, quoJ a dicta collalione dilapsum est nmico avelli non potuil. > El, pnttcis in:erpositis,
tisque ad aiiniiin.qiio sanclus Brtino in soliludinem ila prosequitur : « In finibus aulem Calnbria? ctini
secessit. Siqui.!crn conslal, ct id mnxime, si Remis frntribus religiosis, elnliqnot benc eruditis creiitura
h:cc collnlio hnbitn ost, til exlra dnbiuin csse vult incolo nb hominiim hnbilalionc snlis undiqitc rc-
Lnunoius; consial, inqiiam, inler eam et sancti D ! molain ; > ac dcinde, nonnullis iierum inlcrjcctis,
Iiiiiiionis sccessum > (si nempe, quod infra discu- ail : « Quam (conleinplntionem videlicel) lu, frnlcr
licndiim, aiino 1084 primum meliori vita?se dedcrit) chnrissinte, utinnm iinice diligercs, ut eius atnplexi
< cfiluxisse oclo aul dccem annos. Nam supcrius bus folus divino caleres amore. »
vidimus, sanctum Brunonem Remis expulsitm fuisse 183. Et paulo posl : « Fuge ergo, fraler mi, ftigc
circa annum 1076, cl in stibjicicndis probubiinus, has molestiasct mi.seriasonines, el lransfer te alcin-
cnm religionem suam (in Cnrthusia?ereinum anno peslnle bnjiis mimdi fn tuinm el quietani porlus
1084 illum sccessisse, infra prohabilur) insliiitisse stationem. > Ac iterum posl : « Quapropter cpern?
aitnu 1084 vel nnno 1086, ut ipscmet Lruinoiiis ppsl pretiuni est, diligenli examinaliouc prtiJctiliam
Bnronium scripsit. Ergo qitidquid rcrlnmet conlra luarn ista pcrpcndere; qtiod si amor Dei le non
c.aiissimum Saussn?iunLannoius, Bninoni ciiiissum invilat, lanlorum prrcmioitiin ulilitns te non provo-
voliim exsolvere diflerenli et procraslinanti opus cat, saltem necessitas cl limor pccnarttin ad hoc
fuil forliori incilamenlo, qtio vocalioni divina?tnn- compellcre dcbel. Scis nnniqiie, qua sponsiono
deni obsequeretur. Et illud fuit dnrannli hominis obligalus cs, cl quam omnipolcns ac icrribilis sit,
horribile speclaculum, quo laudcni aiiiinitus con cui lemeiipsum munus gratum ct omniuo acccpta.
PATUOL.CLII 4
m S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 108
bile devovisli, cui nec mentiri licet, nec expedit. A ob dilatam diu voli exsolulionem rigidiori magisque
Nec enimpalHgt, se injuste irrideri. > Sequuntur auslero vifa? genere.divina? bonitali, qnam hinc
modoverba, num. 125 huc transcripta, qnibus, de offensnm putarit, s.itisfacere voluerit. Quare nec
qua hic, collalio votumque in hac emissura cOnii- novo forliorique, quam esset voli emissi religio,
nelur, ac deinde, nuliis praeierea inlermediis, haec Sanctus noster, ut in Carihusia? eremum, sa?culo
subduntur : « Quid ergo superest, churissime, nisi a relicto, secederet, incitamenlo indiguisse videiur.
lanii debiti nexibus te citins expedire, ne pro tara Verum etsi id ila sit, neutiquam tamen consequens
gravi tainque diuitirno mendacii crimine iram in- est, ut reipsa ad emissum monachici habilus assu-
curfas Polerittssimi, el propter hoc crucialus imma- mendi votum fortior efflcaciorque, quo landem in
nes. Quis namqtte inultura relinqueret, seaquoli- Carlhusireeremum ptilsus fuerit, s'.imtilus n"n acces-
bet sibi subdilo defraudari munere promisso, serit. Alqtte id quideni horrendo celebenimi Pari-
maxime si id magna? foret sibi a?slimationis et siensis doctoris, qui, ad lempus reiiiuvus, sese a
pretii. Quapropter cede, non mihi, sed propheta?, divina justilia damnalum, e ferelro proclamarit,
imo Spiriiui.sancto dicenti, i vovete et reddile spectaculo factum traditur a nonnullis; quibus
i Domino, Deo veSlro, omnes, qui in circuitu ejus proinde an assenliendura certo sit, nunc indagan-
i affertis munera, lerribiK et ei, qtii aufert spirilum BI dura; ut aulem hanc non parvi momenii rem, qure
i principum, terribili apud reges terra?. > Cur ha?c soeculi proxime elapsi eruditorum plurium ingenia
omnia incuteal Spiritus Def, nisi ut le voveritem calamosque exercuit, apte discutiarn, toium dc ea,
perurgeat reddere quod vovisti ? > ut distincte magis ordinateque procedam, tractatum
184. Hic Radulphum, ne propter divitias, digni- in diversos articulos seu §§ disperlinr, nec raro,
lates, etraaxime archiepiscopi, qua pollebat, gratiam quae disserenda venient, ipsismet, cum commode
« a tam sublimi dectinet sponsione et divina revoce- fieri id poterit, Carthusiani anonymi, qui Annatium
tirr charilate,» gravissime. monet, ac deinde post ordinis sni librum quarlum hacienus non vutgalum
paucasubjungit: <Utinamnon aspernerisainicum mo- conlexuit, verbis exprimara, lum ul operis hujus,
ncntem! utinam non surda aure audiasverba Spiriius cujns desiderio non rieminem teneri inlelligo, speci-
Dei! utinam desiderio longaeque exspectationi mea? mina qurednm exhiheam, tum rie forte eorum, qua?
satisfacias, dilectissime; ne diulius cfncielur pro ad doctoris Parisiensis anastasim prohandam in illo
le anima mea curis sollicitudinibusque atque limorel afleruntur, magnique fleri inielligo, vim imminuisse
Nam si venerit (quod Deus avertat!) le prius, quara exislimer. Ab iis, qua? saeculis binis proxime ela-
debili votum solveris, ab hac recedere Vita, me psis huc fncientia evenere, duco exorditim.
coDunua tristltia sine aliqua spei consolalione labe- § X. An docloris Parisiensis anaslasit, qua Bruno
scenlem relinques. > Ac tandem sub finem episiola? fuerit conversus, smculo prajlerito, quod pro falsa
addit:« Fralernilatera tuara diu incotumem menio- haberetuf, e Breviario Romano fuerit'expuncla, et
rem consitii' nostri, nec voli imnremorem vigere, qui hancvel tunc, vel arile arrodere primuminee-
,perinl, elqui hisce conira sese opposuerint.
sedulus exoplo. » Haecsunt incitamenta, hi slimuli,
a Brunone, quo Radulphum ad voti, quod in colla- Secessui S. BrunoniS in Carlhusia? eremtim seu
tione com eohabita emiserai, solutionem pertrahe- causam seu occasionem praebuisse docloris Pari-
ret, sludiose sane ac induslrie adhibili, quibus ma- siensis, qui suam proprio ore damnntionera e fere-
jores acrioresque, ul idem votum exsotveret, tro aslantibus denunliarit, ttictuosissimam illam
Sanctttm Bostrum, eui indubie iltius identidem ac notissimam hisloriam, longissirao sane annorum
recurrebal memoria, opus habuisse, quis edicat? spatio creditum jam fuerat, cum tandem saeculis
Bruno ilaque fortiori, quam quod voti emissio orta- binis proxime elapsis invenli sunl, qui illam aut in
que binc obltgalio afferebat, incitamento, ut mona- dubium revocare, aut etiam conquisitis undecunque
chutti induerel, sicque votum monachici habitus. argumenlis iritpugnare sunt ausi. Ac < primus i qui-
assumendi exsolveret, neutiquam indiguit. Verumi T)dem, i quod sciamus, qui eam (ipsa sunt suppeditaia
an idem etiara de nova magisque atistera, qnam inr ab Annalium Cartliusiensium libri quarti auctore
Carthusia ac deinde in Calabria tenuit, vila? normai anonymo verba) in dubium coeperit revocare, fuit
dicendum? Renalus Benedictus (imd verosimilius, uti infra
185. Cum Sanclns, uti infra docebo, aliquantoi docebo, secundo tanlum loco mox hic nominandus
temporis spatio, anlequam in Canhusia? eremumi Papyrius Massonus) vel alius, qui ejtts noinine Le-
sccederet, in Siccae-fontana?deserto monachum seu,, gendam Sanctorum, Gallica veste donatam, circa
si mavis, eremilam verosimiliter egeril, fieri potest,, clapsi proxime sreculi occasura (id est, cum ha?c
ul ibi, concepto paulatim majori divini amoris a?slu,, saeculo praeterito scripla sint, ante annum 1600)
atictoque hinc pcenitentia? agenda? desiderio, vitami publicavit, qui iri Vila sancti Brunonis ad marginem
mngis austeram ductorus cum aliis, quibus eamdem) e regione illius narrationis ascripsit, i Guigoncm
volnnlatem hiSpirarat, in Carlliusia? eremum sese? i nihil ejtismodi babere in Vita snncii Hugonis epi-
receperit. Fieri etiam potesl, ttt eo post eraissuml i scopi,» et insuper, i ctericos Rarisiensis ecclesia?
habilus monacbici assumcndi volttm , nnlla planes i his refragnrl. > Unde senlimus, htiic historire
nlia accedentc causn, scse idcirco conluierit, qnod1 nuriqtiam quemquam rcfragaturnm, si de Canoni-
109 ACTA. 110
calu Parisiensi meniio non irrepsissel in meramrei A t typis edita thesi, pnlam, siimulanle Marsya viro
gesta? narrntionem, quod unicum et solum postea doclissimo, in scholis theologicis asseruil, « Quid-
fuissc videlur lolius seminarium discordia?. Utrum « quid de defunc.li doctoris trina e fcrelro eniissa
veroille horao canonicus vel doctor fneril, inferius i voce vulgatum fnural, esse lotum liclilium et
dicemus. Secundus, qui bttic dubietali succinuit, < commentitium, denique anilem fabitlnra. » Astan-
fuit Papyrius Massomts, qui obiit annol6U,vir libus placuil: nam
accuratioris litlcraturae. <Non hoc isia sibi lempus spectacula poscit. >
87. < Hic Iib. m annnlium Frnncorum, pag. 252 Non inde tamen (ut vera sanaque loqunmur) sed ex
ngens de tempore fundationis ordinis Carthusien- aliis excellenlis eruditique ingenii datis speciminibiis
sium, postquam pattca de snncto Brunone el Lnn- cupita mcrito donatus est laurea. Qui/sibi cornpln-
duino rottilit, hoec verbn subdit: < Petrus Cliinia- cens ex npprobaia conlrn rcdivivi historiam tliesi,
< censis, cognotninc Matiriacenus, qui Crasso el hanc vnlidiori stabiliturus argtimentalione adiit
< Ludovico vixil, ordinis hujits auctores Brunonem Roraain. lbi, quibus poluil, viisel laboribus inslitit,
« elLanduinum nominat, ciimque originem, insti- ut illiul prodigium e Romani breviarii leclionibus
< lutum ac mores Carlhusianorum accitrnlissiine abscinderetur, simulans mnxime ex eo, quod in
« descrihat, nullani mcnlionem canonici Parisiensis 1Bacceptalione festi snncti Brunonis Parisiis actttm
< facil, qui inler solemnes inferias dicitnr rcspon- fuerat, clerum et Cnriluisienses Parisienses id expe-
« disse nioiiiius. > Hrec ille, cnjus tolum ihibium. lere. Ha? sunt artes, qiiibus ad id obtinendum eum
videlur verti circa sileiilium Pclri el canonicatum fuisse usum, ei exprobral (pag,-114 ct 115) auctor
linmnati hominis. Sed et Benati Benedicli, et Mas- (Theopbilus Raynaudus nimiruni) Ilerculis Conimo-
soni animndversiones non tanti fuere ponderis, ut diani liis verbis : « Et poltiit, t inquit, « recisioni
puuerini impedire, quo minus summus poniifex i illi facilitatem accersere, quod lu, qui prrcsens
Gregorius XV, indicto per universam Ecclesiam < aderas, quibus nosti anibus, et praesertim magno
snncli Brunonis festo, singiilis annis a quibuscunqne « fragore Parisicnsis cleri et academia? infamiam,
clericis el religiosis colendo, ejus Oflicium compoui i et abs te conficta civitatis regia? vola, ut ea narra-
et a sacra rituum congregalione recognilum el ap- i (io, eliamsi vera esset, praeteriretur, urgebas.
probatum in Breviario Romano apponi (anno scili- i Hoc postremum docuerunt litiera? tuae. Rriora,
cet 1623) praeeiperet, cuj'us secttndi nocturni tres « quaegermanissimnra miilationis > (in Oflicio nimi-
lectiones ex ejus Viia desumpiae sunt, quarum se- rum S. Brunonis facta?) i causam continent, et
cunda lolam hanc continel anastasim sub nomine r_ ' aliis el mihi snpienlissimus e Congregalione ri-
ciijnsdain magislri, nulln facla specifica meniioiie « ttuim theologus liquido confirmavii. > Et paulo
doctoratus vel canonicatus. post : « Dicendum alibi, qnis te Parisiensis Roma?
188.« Urbanus qnoqne ociavus, Grfigorii sticces- «juveril, faciens ut persuasum haberelur, Patres
sor, novo decrelo Oflicium sancti Briinonis cum « Cartbusianos expiinclionera hujiis narrniionis e
narratione slupenda? Hisloria? breviario Romano i breviario expetere, J elc.
inseri voluil, ul testntur clnrissiraus Sanssneius in 190. i Qui sacra? riluura r.ongregalioni p^-rcerant.
epislola didascalica his verbis : i Prodiit interim in lolius breviarii jussu Urbani VIII, > qc} tamen
< lucera breviarinm Romanum, cui ex Urbaui VIII anlen (viJe num. 188) OfliciumS. Brunonis, doctoris
«decrelo OflSciumsanoti Brunonis recens inseitum Parisiensis anaslnsim coraplectens, hreviario Ro-
«fuerai. In hoc narratio illa, hrevi quidem, sed mano insurijusseral,«liincincunibentcsrecognilioni,
« nperta conlinebalur serie. At Parisiensi hreviario. viri religiosi cl incorrupla? inlegrilalis, non Launoii
< tum recognoscendo ego cum aliis illustrissimi arlibus decepti, sed snpientioribus inducti rationi—.
« Domini archiepiscopi cl venorabilis capituli.dele- bus, non hujus solum Historia? nnrralionem, scdet.
i gntis opemm impendebnm. Insiilertini hnc occn- cgregiam illam piissimamque fidei coufessioiiem, ab.
« sione Carlhusiani Parisienses, ut snncli Brunonis D TJ ipso Brunone morti proxirao prolatam et lertia? se-
« feslum ac Oflicium die ejits natali consignarelnr, cundi nocturni lectioni jussu Gregorii XV inserlam,.
« siqiiidcm in breviario nostro haclentis locum non simul cx eodem breviario, sicut et mulla alia ex
« habueral. Honesla? eorum postulntioni visum est aliis aliorum sanciorum lectionibus expungi cura-
« concedendum. Ascriptus fuit igilur snnctus Bruno verunt. Hi posten a Christophoro Puteano, Cariliu-
< Luletinnis Fnstis, sed eo pnclo, ut narralionis sia?Romanae priore, nomine revercndi Patris Car-
« praedictae in Oflicii ejus leclionibtis rieuliquam lliusia? prioris et totius ordinis ministri gcncruiis,
i inentio fieret, q.namsuppressam pntilo posl etinm oblnto libello suppiici, interrogali de hujusmoili
i videre licuit in Roraano divinorum OfBciomm recisione tale dederunt responsum, teste Theopbilo
« codice. > H;nc ille, in cujtis verbis detegitnr vera Raynaudo, « menlem sacra? congrcgaiionis nun-.
loiius discordia?causa, quam diximus snpra, nullam i quam fuisse, improbare nnt in dubiuni vpcnre nar-
nlinm fuisse, praeler raeniionein de cnnonicalu fa- i rnlionis huj'us veritntem; sed consulliiis-visnra
ctain in quibusdam luijus Historia? narrationibus. < esse, eam expungere, quod mos Ecclesia? ferat,
189. « Posthac, revolutis aliquol annis, Joannes i in sacris Ofliciis Sanctorum, qui religiosas fami-
Launoiusuirunamdocioralus laurcam recie arabiens, « lias inslituerunf., rccensere coruni Vilas, non
IH S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 112
<catisas, cxqnihus ad insttitiendum ordinem suum A & 94 et seq. nonnuila, qua? verbis jam recitatis Anua-
< ftierinl iinpuisi. » El posl pauca addil, a viro liuinCartbusiensiura libriquarli aucloranonymiis.in
sapienlissimo, Roina? tunc rooiante, accepisse: medium adductt, de Cartliusianoriim initiis disserta-
< Cum aliunde brevianda? essent lectiones Officii lione num. 8 sic scribens : < Item (Romani sacra
* sancti Brunonis, uihil occurrisse, quod minori riinum Congregationis) censores sustulerunl e Brc-
-i iucommodo removeri posset. Ca?terum sacram viario celeberrimara illam corporis el sangutnis
i Congregalionein de convellenda ejus iiarralionis Christi in Eucharistia professionem, a Brunone fa-
< veritate, vel de ca deprelianda ne cogitasse qui- eiam sub mortem, qtiam neitio iia vecors erit, ul
< dem.> senliat idcirco delevisse, quod lalsa sit; qui enim
191. «Non absimile qtiid paulo anle lesiatus fuerat Turre in Calabria moricnli astileranl, scripserunt
Bartoldus Nihusius, scribcns ad amplissimum vi- ad soeios inCarihusia commoianles, et a«o< loto
rum Andream Saiissaeiuni> (adi, quam didascalica orbe monachos moritumm in ha?c verba locutiim
liujus epislola, Colonia?Agrippina? anno 164Sexcusa esse: «Credo panem et vmum,qua?consecraniur in
in fronte praefert, epistolam) «liis verhis: i Sciscita- i altari, esse posteonsccrationem verum corpus Do-
< ius fui Roma? per Janum Nicium Erylhraeum e «mini nostri Jesu Chrisli et verum sanguinem. >
< sacra Congregalione, qu:e Rilibus dirigend s invi- "' 195. Ha?c Columbius, et post hunc Carlhiisinnus
< gilat ac praeest, quid iUa censerel. El ecce, re- anonymiis proxime laudatus; e quibus sane, aliis-
i spondetur, nequaquam islud, quod diximus, e (|tie a posteriori hoc scripto supra addnctis, lnctuo-
< breviario stibmotura, quod judicaretur esse fabu- sam doctoris damnati bistoriatn, quod falsa puta-
< losum, sed alia de causa. > llace aitteni causa relur, e Breviario Romano non fuisse saeculopraeier-
diserte ac liquido prodilur in libro, in Vaticaita ilo expunctam, indubitatum apparet. Vertim, elsi
uibliotheca asscrvato, de rebus in Roroani breviarii id ita sit, reliqua tamen omnia, qtire verbis recitntis
recognitione mutatis; ubi iuier acta Congregaiionis, idem Carthtisianus anonymus tmdil, vcrilnti lam
habila? die Jovis 16 Junuarii 1631, hoc deeretum cerlo non consonant. Ac primo quidem, quod ad
legiiur : < Fuit resolulum, quod de leclionibus S. scriplores, Parisiense docloris ad tempus redivivi
« Brunonis amoveattir illud, qttod ponitur fuisse prodigium in dubium revocare primitm agressos,
< causatn suas conversioiiis ob majorem breviialem pertinet, perperam verosimilius hos inter Rcnato
< et quia nihil facil ad sanctilalera S. Brunonis. > Benediclo locum prhnum, Massono dunlaxat se-
Ifrec ex citato libro desumpla sunl ab erudito viro cundum concedit. Eisi enim Mnssonus anno demum
Emanuele Schelslratio, ejusdem bibliolheca?Valica- Q ( lft.ll vitam cum morte commularil, suos taraen
na>praefeeto, ad instantiam V. P. procuraloris ge- Francorum Annales, inqurbus animum illa de re
neralis ordinis nostri, a quo et ad nos iiuper trans- • dubium declaravit, anno -1578in lucem typis emisit,
missa sunt, Non igilur, quod fabulosa ccnseretur, , ctimqite Reuatus Benediclits arli critiea? pnriini de-
nti conabantur persuadere, qtti correctionem urge-• deril, verosimilius apparet, e lcgenda?, num. 186
bant, ha?c historia e breviario Romano expunclai laudata?, edilionibus, non priori, qust anno 1577,
csl, sed oh majorem brevitnteni, el quia nihH facie- ipsomet curante Renato, prodiit, sed poslerioribus
bat ad sanctitalem sancti Brtinonis. Nec proptereai duulaxat, anni iiempe 1583, solique penes me ex-
sacra? Congrcgationis mens fuit proliibere, ne, quii slaiili anni 1503, quas alii curavere, notulam, num.
vctienl, eam suis breviariis insererent. 186 memoratam, in margine fuisse adjectam. Deinde
192. < Qttam ob rem posle_a, nempe annis5 vero, ciim « de leclionibus S. Brumonis illud, qttod
1648 cl 1652 brcviariis Luteiia? ParLioram edi-- conversionis ejus causam fuisse ponilur, > anno
tis < Apud societatem typogrnphicam librorum• 1651, ttli e verbis, nuni. 191 dalis, inlelligilur, e
< Oflfcii ecclesiastici, ex decreto Goitcilii Triden-- Breviario Romano t liieril araolum, » non salis ca-
< lini imprimendorum, > rcslitula esl, nullo> pio, qui iter, quod Lnunoius, ut idpsnm a Breviario
reclaniaiite. Hxc necessario pra?fanda duximus,, D expungendtim curaret, Romam suscepil, diflerri
ut lector praemonereiur , non debuisse a do- eliam, ut verbis num. 189 recilatis fit, possil in
clore Launoio asseri, e lectionibus snncti Bruno- lcmpus, quo is damnali doctoris Parisiensis hislo-
nis soluramodo deletum fuisse, quidquid ad illudI riam, veluli commenliiiam ac ar.ilem fabulam jam
prodigium spectabat, aliamque nullam potioiemi traduxeral thesi pttblice proposita, quod anno cir-
causam submovendi aliquid e Breviario ecclesiasii- ciler 1655 factum, ipsemet innoit iri praefulionc,
cis praescribi regulis, pra?lerquam depreh. nsaini quam sua? de vera cattsa secessus S. Bmnonis in
falsitaiem; qtiandoquidem, ul jam vidimus, cele- ercnium annol646 typis primum dafce disseriatioiii
berrimn ilia. eorporis et sanguinis Christi in Eu- prtemisit. Adbaecetsi Gregorius XV, cum sacra ri-
charistia professio, a sancto Brunone facla subb tnum Congregalio S. Brunonis oflicium, docloris
mortem, afo ipsis sacrae Congregationi piaepositis s Parisiensis anastasini compieclens, anno 1622 ap-
etiam snblata est, quam neino iia vecors erit, utit ^probasset, anno sequenti, ut de eo oflicium seraidu-
sentiat idcirco deTetam fuisse, quod fulsa sit, utit plex ab omnibus ubique fldelibus recitari libere ac
prudenler anlenos montiil Joannes'Columbi Socie- i- licite possil, data bnlla concesserif ac indulserit,
latisJosu,» in stia scilicel, iii qua prieterea iram.i. illud lariien OfliciiiiriBreviarioRomaiio iuseii, primus
,l3 ACTA. 111-
non immetito asserat, lalia lamen hne
jusMSse videtur Uihanus VIII, uti ex traclatu a Pa- A argumenta,
iribns Caiilmsianis hujatibus mecura cominunicato non fnerc, ut ab omnibus assensmn extorserint. Ac
inprirais quidem Mahilloiiius in operibus suis kico.
intclligo.
134. Alia minoris momenti, qua? in supra recitata non uno historhm rllnm, si non pro comraento seu
Cruihusiani anonymi verba observari adliuc possent, fabuia, pro narrniione equidcm habet adrncdum
omiilg et progredior modo ad scriptores praecipuos, incerta ac dubia. Ncc ei mngis fuvent, qni post
memoratis lam qtti doctoris Pa- Mabillonium scripscti), tlislorire lilterariae Franciae-
jniit adjnngendos.
ediiis in lucem operi-
risiensis, qua? Sanctum nostrum in Cnrihusire ere- aiiGtores, aliique eruditi, qui
imiiti pepulerit, nnaslasiin improbaruni, quam qtii bus suam de prodigioso illo eventu opinionem vel -
«ie-
conlra itilnri eaindem, ut veram, contra Lauiioiuni obiter duntaxat, vel ex iustiiiiio qn.odammodo
sttiit eonali. ACprimo quidem, eiiui hos inlersint clarnnini. Licet autera Pajiebrocliius in Conatit.
haclenus inedtli, ad chrouico-liistorico part. i, pag. 52, num. 17 scripse-
nonnulli, qur ntihi, utpote
Columbium pro prodigiosa doctoris Parisiensis.
inanum non sint, et lainen ab anonyrao Annalium Tit,
< ab antio 1591, 1583, 1515,
Carlliusiensiom libri quarti auctore memorenliir, anaslasi lestes habcre
huc irao 1298 el 1150; sic ut ullimus solum distel 49
ipsa vel idcirco scriploris hujits verba, spectan- B annos a morte sancti ftmdaloris, obila anno 1101, »
ta, irnnscribo. Sic liubenl: ilnler eos,» qui fabulo- ut de ipsa dicla historia nihil dirbi-
snm non es*e doctoris Pnrisiensis, sese dainnatUm hincqtie*de eo,
sua pro Actis sancturum Ajiologia,
e fereiro vociferaii, hisloriam, probare sunt conali, tante, Janningusiii
amicae cxpostulalionis
< primns facile mererelur Franciscus Ganneronius, anno 1C85 typis vnlgata,
num. 24 locnliis fuissel, ipse tamen poslea Pape-
moiiachus Moniis-Bei eruditissimus, si opus siium
brocliius in suis ad exhibilionem crrorum respon-
inedituin hactenits inler privatos parietes non la-
ii397 edilis, arliculo 15, § 20, ca
tuisset. Hic, ubi audivil, Lniinoium publica lliesi sionibus, nnqo
nisum fuisse omnia esse scribit, quibus sese, etsi etiam, qua? Jannitigus loeo
proposila probare, ficlilia, mox cit.
damnnto dixernl, confirmet, onmis circa historia?
quae de honiine hactenus vulgala fuerant, illius veritatem scrupuli expertem uon esse, indicare
arrepto calamo .traclatum satis amplutn scripsit, videtur.
qiicm, <Vindicia?geneseos Carlhiisiensinm > iuscri- 196. Sic enim ibi.lem num. 291 scribit: « Ha?c
pliiin, misil in Carlhusiam anno 1640. Aliquol post duo lestimonia > (e tabulis ftindnlionis Carlhusiae,
aiinis Andreus Saussrcius, cJito Marlyrologio Gnlli- anno 1084
signalis el e Grnndimonteiisi, qui anno
canae. ecclesiae primiim celebris, cnusam nostram 1115 exaratus
r sil, codice a Polycarpo de la Ririere
tutntns, objecliones adversariorum nonnullns diserle allegata) «si subsisterent, nihil viJeo, quid ultrn
clisii scripia illa doctissima ad Bertoldum Niluisium requiri possit ad summani certilti linem; sed silen-
cpislola, quain ipse Nihusius Colonia? Agrippina? tium Columbi, triginta annis post Latmoyum scri
nimii 1645 lypis dedit sub inscriptione Epistola? beiiiis eunique refulnntis, neque duo isla
producen-
Di.lascalicre. i In ea se, licet stippresso nomine, tis, suspectara niihi fncil Polycnrpi fidem, et Theo-
i impiignalum senliens Laiinoius dissertalionem
phili, si eum transcripsit, credtililalem. Igitur, velinv
« edidit nimo 1646 » De vera causa secessus S. nolim, cogor Launoyum inspicere, el j)»g. 155 lego
Brunonis in eremum. Launoio stalim reposuit quod in aliegnln « charla ne uniis quidcm apex ost
Theophilus Rnynnudus Soc. Jesti, sub nomine Ho- « «!edoctore vel cnnonico Pnrisiensi, > quod ipsiiin
norati Leotardi inscripto libello, i Hercules Coni- « ingenue professns csi prior generalis requisitus. »•
< niodiaiius. > Haud diu post arcbangelus Moncho- Et
png. 157 : «Iu GrandiinontensiChronico adannum-
znii, professus Cnrthtisia?Tolosanae , grande volu- « 115, quo pnginn vacabal, diverso charactere re-
men exaravit, R. P. Pegonio majoris Canhusia? « ceutiqtie nianu, itt luco non suo, scriptum est^
prinri dicatum, cui hunc litulum praefixit: «Cniihu- • quod sequitur : Parisiis horribile spectacufum
< siaiius Alitiphilus .[Alelhopkilus], pro aviia de- i contigil, etc, prout vidimus ipsi.» llrec ille. Unde
TJ
< ceiians (radilione de iustiiulione ordinis Carlhii- causa habetur, cur tcstimonia istaec conterapscrit
< sicnsis. > Columbus, Polycarpi malam fidein lacite agnoscens;
195. < In hoc volumen noa soluin rationes et ar- et cur ego nihil de iilo, nilii! de Thcophito sciens,
giimcnla proefalorum auctorum, sed et eorum tra- contenlus fuerim tnniispcr iis, quibus itlilur Col.un-
ciatus inlegros, de verbo ad verhum exscriptos, bus; donec tempus exigal ex professo traclare ar-
cougessil, muliis iiiliiloniiiius addilis ex ingcnio suo giimenuim istud, et Launoyi ad tcstitponia reliqua
exqnisiiis raiionibus! Lalel eiiiiniiiun hoc opus, rcsponsionesexaminare.Inlerini fortnssts alii, qiiam
robis fere solis notum. Deniqne Joannes Columbi Polycarptis, sinceriores multo plura atque anti-
Soc. Jesu novissimus omnium athlela surrexit, qui quiora, ipsique rei gcsta? viciniora invenient, qunui
recenli disseriatione, De Carthusianorum inilHsedita invenit Columbus, licet tota tolius ordinis diligentin
annol668 nov.i validaqueargumenta certissimasque adjtiius; ut Launoyi contradictio (sicut optamus)
aucloritales prioribus superjecit. > Ista Carlhusianus penitus dissolvatur, el ex oranium animis aboleaiitr
nnonymiis, qui elsi, n Columbio novn validaquepro dubitaiio de veritale islius historiae. >
docloris redivivi hi&loria lirmauda addiicia fuisse 197. Hacicmis Papebrocbius,. qni cum sese iia»
H5 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM1NSTITUTOR1S 116
quibus damnati doctoris historiara Columbius pro- A 1 cifcrationibus singulos dies allribuunt. Et vero si
bare nisos est, fuisse lantisper, donec res ex pro- memoratom spectaculum non publice coram ingenti
fesso examinaretur, conlenlum, scribat, pluraque populi multittidine, sedintra privalos domtisdeftincti
adhuc ac antiquiora, quam a Columbio fuerint in- parietes evenerit, nec tribus diebus dirersis, sed una
venta, lestimonia, quo Launoyi contradictio penitus eademque docloris infausti voccs redieiint, non erit
dissolvatur, et exomnium animis dubitatio de istius sane, cur constans scriptorum omnium corevomm
hisloria? verilate abolealnr, allegnnda speret, sese de memorabili adeo bistoria silentium magnopere
omni circa hanc scrupulo experlem non fuisse, satis sit mirantturo, sicqtte, ob quam hrec difllcilHraacre-
indicare videtur. Nec scio, an propense adeo, ac ditu apparet, dillicultas grav.issima evanescet. Ve-
nihilominus facit, in opinionein eorum, qui horren- rum cum scriptores longe phires, horrendura illud
dum doctoris redivivi, damnatum sese proclaman- doctoris daranati speclaculura publice in Ecclesia aut
lis, spectaculom veris historiis accensent, fuisset saltera. coram iiigenti boiuinuin multitudine factum,
ilurus, si quae, cum haecscriberel, ad summam huic scribant, quamnam ii lidem bac in re mereantur, seu
lidem concjliandam antiquiora, quam adducla a an sat credibilis vcrosimilisque videri queateorum
Columbio, teslimonia fortassis invenienda putabal, narratio, primo inquirarn, poslea eoruin, qui rem
ad nostrum usque lempus inventum non iri praevi- '" intra privatoS domus defuucti parietes evcnisse ,
disset, conlraque, ut modo factum, detegendum sci- Statuunt, opinionem discussurus. A scriplorum Car-
visset, quinque primorum Carthusia?priorum Chro- thusiensium antiquiorum, qui horrendum eventura
nicon, seu < traetalum De narralione hisloriae in- coram ingenli bominum multiludine conligisse,
choationis et promotionis ordinis Cartbusiensis, > memorire prodidere, testimoniis recensendis, ser
quem Columbius ac post eura Papcbrochius anno vato, quo lata sunt, ordine chronico, duco initium,
circiler 1150, seu annis fere duntnxat quinquaginta aliorum infra, qui Cartbusieiisis ordinis non sunt,
post < S. Brunonis > mortem scriplum exislimavit, retaturus.
eerio anle saeculum leriiura decimum, aliquot annis 199. Etsi primorum quinque Carthtisire priorum
jam iiichoalum, scriptuin non esse, uli qua? num. 12 Chronici seu tractatus De narratione historia? in-
et seqq. in mediurii adduxi, sufficienter ostendunt. choationis et promotionis ordinis Cartbusiensisau-
Veriiin qunlecunque sit, quod de lUctuosa doctoris ctor tam anliquus, ac Columbius (adi num. 12 et
uamnali narratione Papebrochitis tttlil, judiciura, id tres seqq.) in sua DeCaiihiisianoruminitiis disserta-
nos, quo rainus libere in hujus veritatem inquira- tione putarit, non sit, caeleris lamem oiiinibus, qui
mus, impedire non debet. A scriptoribtis itaque,, Q doctoris ad letnpus redivivi historiam litteris com-
qui iilam duobtis saeculisproxime elapsis vel utcun- mendaruut, comratinr opiiioiie, etsi id ob Ioco pro-
que iraprobare, vel conlra ttttari sunl conati, ad> xirae cit. dicla infraque de Carlhusiano Majorevensi
scTiplorura antiqtiiorum pro eadem testimonia pro- dlcenda omriiuo cerlum non sii, antiquior babetur.
gredior, adducamque non solum antiquiora, qualia Ante reliqua itaque orania suppe.Iitatuni ab eo liuo
Columbius, verum eiiatu, qna?a sreculi quarli decimii que spectans testiinoiiiiim inlegrum, quod id hic
ac sequenlis scriplorilus data sunt, minus anliqua, subinde anie oculos huberi debeat, ex antiquiori
idque tiim quod iufra iisui subinde siiil futura, tumi Sancti Vtta, Commentario huic, ui jam monui, ante
maxitue qttod ita facium inveniam ab anonyino An- duas alias iriinus anliquas subdenda, huc transcribo.
naliuin Catihusiensiiim libri qunrti auctore, a quo, Sic babet: « Anno Dominica?Iiicarnalionis 1082, v. I
118hic defli:clam, ratio poiissltnum nura. 185 in flne> circa illum, dum solemne studium florerel Parisiis
daia siiadct. prcecipue in philosopiiia et theologiu et jure cano-
§ XI. Scriptorum Carthusiensium satculo xvi anti- nico, sicut generatiler coiisuevit, taie prodigium ibi
<jtiiornmde duaoris Patisiensis qui damnationem1 dicitur accidisse. Quidain enim dorlor prcecipuus.ei
tuttm e feretro publice aperueril, anastasi lestimo-
nia referunltlr, et qttid de adjunctis, huic potl ad- vila, ut videbalur, fama atqne doctrinn et scientia
jeciis, ceusemlum. D inler oranes doclorcs Parisienses excetleuler honora-
Non omnes, qui lrorrendum doctoris Parisiensis,, lus et mirabititer grutiosus, grnvi et ultima inlirmi
damnatura sese, e feretro vociferali, speclaculum ini tale praevenlus, non diu decumbens diera clausit
liltcras misere, ordinis Carthusiensis scriplores iis- exlrcmum. Cumque tola die, qua deftinclus cst,
deiu illud adjunclis veslitum ob oculos posuere,, more Parisiensi in aula, funere in feretro decum-
hincqtia nec inler eos, a quibus hodieqtie creditur,, beote, fuissenl conlinue decaniata divina oflicia, in
in inodo, quo faclum sit, satis convenit. Atii eniint crastino maite, congregata ibidem.universilnie Pnri-
ex his pnblice illud in Ecclesia nut saltem ingentii siensi tara schotarium quam doctorum, ut lain ho
coram circtimstaiile hominum multiludine, alii con- norabiti viro solemnem et honorabilem piseberent
tra privalim in aula doraus dcfuncti, solis hujus, ei funeratis offlcii sepulturam, cum revcrendi viri fere-
quibits Brtmfo, ejusque aliquol socii fuerint, ami- trum, ln quo funus jacebal, vellenl elevare ad ec-
cis praesenlibus, evenisse volunt. Alii iterum unai ctesiam deferendum, stibito, cuntiis slupentibus ,
endemque dte, unoque ilem ac eodem recitalioniss qui raorluus videbatur et erat, elevuto capite, resedit
officii teipore vocifcrationes infclicis doctoris tress in feretro, et, omnibus nudientibus, alla el lerribili
diversus rediissc aflhiiiant; alii coutra singulis vo- voce claraabat: rJuslo Dei judicio accusatus sum,»
117 ACTA. 118
et, hoc dicto, caput deposuit, et decubuit morluus, A suuni leetorem, ut « Traclatum sequentcm dc nar-
sicut prius. < ralione Hisloria? inchoationis et promotionis or-
200. < Qua voce cuncti attoniti et lerriti delibe- < dinis Carthusiensis non negligal ad aediflcationcm
ravcrunt, ipso illo die nullo modo fore sepeliendum, < scribere, vel legere, vel audire. » Ila ille, Iracla-
sed usque in crastinum reservandum. Mane ergo tum « De origine el veritate perfecla? religionis, >
sequenti, cum mullitudo maxima conve.nisset, et quem.ut supra docuit, Columhius noster Guilielmode
dictum funtis, sicut prius, vellcnt ad ecclesiam de- Elbura seu de Hyporegia ascribil, Bosoni npertis-
poriare, defitnctus, sicut prius, elevato capite, dolo- sime ailribuens. Hinc cum ex arguraenlis, quibus
rosa et terribili voce intonuit : < Justo Dei judicio tractatus ille Bosoni attribuendus probarelur, ali-
<judicatus sum.» Quara vocem mulliludo, qua? ade- qtiid forte pro tempore, quo quinque primorum
rat, clare intelligens et audiens slupuit plus quara Catihusia? priorum Chronicon scriplum sit, propius
prius, el alterutrum conquirentes, quid sibi vellent determinando colligendum sperarem, in haec data
innuere tain insolili et inexperti defuncli clamores, ad Carthusianum Parisienscm, num. 28 supra lauda-
adhuc determinaverunt, ipsum ad aliud crastinum tiim, epistola inquisivi, huicque, cum ea de re aJ
usque nullatenus lumulandum. Tertio verodie cum Carthusiam litleris recurrisset, fuit responsum, ar-
"
propter isla prodigia fere tota civitas convenissel, gumenla quidem illa jgnorari, sed nihit intercsse,
ct funus, cunctis praeparatis, vellent ad tumulum cum diclus tractatus, ul ut Guilielmo de Hyporegia
deporlare, defunctus, sicut prius.jam tertio aliis- altribuerelur, Bosoni elinra, utpole sub ciijus au-
sitno et mcestissimo clamore personuit: < Juslo Dei spiciis hic illum equidcra elaboraril quodaramodo
«judicio condemnaliis sum. > Qua horribili senlenlia possit ascribi.
au.iiia, quasi oranes immenso fuerunt timore et tre- 202. Ab hoc responso non nuiltum abludit tra-
inore pcrcussi, certi facli de condemnaiione tanti ctatus De S. Brunone, a Cniihiisianis hujntibus
viii, qui inter nlios el super alios videbatur hone- mecuiii communicati, anclor num. 22 hiijits opetis
slatevila?, claritate famae,digniiatis excellenlia et sui sic scribens :« Neque a Palrum (qui, qua? ad
muliiplici scientia nc sapietitia pracfulgere. Ea tem- ordinem suum Carthusienscni speclabanl, non pu-
pestatc eral ibi magislerBruiio, nationeTheuloiiiciis, blicaranl) iramite deflexissct Boso, nisi aJ suum
de civiiule Colonia non obscuris parenlibus natus, Inslilutum a quorumdani alterius ordinis religioso-
ecclesia? Remensis canonicus et ibidera scbolarum rum calumniis vindicandum luijus humilis ac snncti
magisier in thelogia, qni suprascriplis vocibus sa- snenlii legcs landitt servatas violare coactus fuisset
lubriler (crriius atque compunctus allocutus est r edito tractaiu fusissimo, sive suo marlc, ut equi-
quosdam socios ibi prresentes infra scriptis vel simi- dem volunl, sive suo jussu, usus nempe calamo
libus verbis: Eia charissimi, quid faciemus? Omnes Guillelrai de Ilyporegia, Cnrlhusiensis Itali, viri
simul, » elc. Annalium Carlhusiensium libri quarli docli, quem tribus circiter ante suum obitmn annis
auclor anouymiis idem huc jnm transcriplum lesii- ad majorem Carthusinm evocaverat. Hunc tracla-
monium, prout id in codice Thuaneo, voces non- luin inscripsit < De origine et veritale perfcclae re-
nullas a vocibus, quibus liic exprimilur, diversas, < ligionis ad defendeiidtim ordinem Caiihusiensem.»
rci tamcn substantiara non immutantes, usurpante, Ita ille ; verum qttiscunque demmn tructalus illius
exslat, in opus suuin itiltilil, cinnque deinde diclum auctor sit, is equidem quinque primorum Carihu-
aiiclorem anonymum, equo illud transcribit, magna? sia? priorum Chronicon raagni focit, ac proin irans-
apnd omnes, ut Commenlarii liujus initio etiam mo- criplum ex hoc docloris Parisiensis prodigium,
nui, subsecutos ordinis Caiihttsiensis scriptores au- ulpote ad quod legendum aut scribendum Iectorem
cloritulis fuissc , obscrvavit, nonnullos ex his eliam ctiam hortatus sil, calculo suo approbavit. Ad alios
reccnset. modo, qui id pariter feccrunl, sermonem converto.
201. Ac primum quidem cos inler locum Bosoni, Columbius in sua De Carlhusinnorura iniliis disser-
Carthtisire priori, conceJit bis verliis : i Iriler hos, > fj lalione num. 56 sic scribit : « Carlhusianus Ma-
qui scilicet primorunt quinque Cniihusirc priomm jorevensis Iraclattim brevissimuni scripsit cum hoc
Chronici, aul, si mavis, Carthusiani anonymi, qui litulo : « Quomodo ordo Cartlmsiensis sunipsit ex-
fd! composuit, aiictorilaleni magni feccrunt, i pri- « ordium. > In eo sequenlin verbntiin coiiiiiiciitnr.
mus prodent Boso prior Carlhusiae, vir non vulgaris « Ventura est ad hoc, ut defuncii corpus poni dc-
sanctilatis, qnain elinm Deus uiirnculis manifesla- « berel in sepulcro. Circumstanlibus igiturclericis,
vil. Ilic, ut jnm dixiinus, in truclutu i De origine < qui defunclus erat, claraavit, dicens : < Justo Dei
• el veritale perfecla? religionis, » hactenus perpe- < judicioaccusaiussuin,etc. >Sequenli igitur die.etc.
rain Gttilclino de Hyporcgin nttribtilo, ul suo loco < llerum clamavit morluus etail: «JustoDei judicio
probabimus, iniegruin noslri anonyini Cbronicon < judicatus sum,etc. > llerura clamavit: < Justo Dei
ciiin narruliouc ejusdem prodigii (anastaseos scilicet < judicio condemnalus sum, elc.» Erat autem lunc
doctoris Parisicnsis) retulit iisdem-verbis, paucis < temporis quidam magister in theologia, nomino
taniuni oraissis vel miitaiis, scd non esscntialibus. < Bruno, irugnae sauctilalis, etc... Ipse tractalus
el ut ipse ostcnderct, quanlam fidein apud omnes < ab auctore suo dicilttr scriplus < Anno millesimo
illius auctor oblinere racrcrctur, pritnum horlalur « ducentesimo nonagesimo oclavo. »
119 S>.BRUNONIS CARTHUSIANORUMLNSTITUTORIS 120
205. Qttare cum, qttanlo ante afinum 13l5 tem A t t sibus, a|>ud quos pro lunc coneiirsus fuit stu>
poris spallO primorum quinque Carthusia? priorum • dcnliinn omiiium, ipiae snb Christianissirao sunt,
Clironieon eoiieinnnliini sit, definiri sat cerlo, ut « nationnra; de illo scilicet quatriduano morluo,
supra doeui, haud qiteni, hujus forsnn nuctor snle i qui, factis pro se una die funcrulibus secunda die
jam laudatum Carthusianum Mujorevensem ,seu t scpeKendus ad jusltim se Deijudicium vocatiim,
arrte annum 1298, quo hic ipsemet, sese scripsisse, i tertia judicuiuin, quaiia tlaiuavit damnaliiin ,
declaral, scriptioni ninnum non adrooverit. Ut ut i prout hoc apud Carihusrenses communiter repe-
sif, hujus eqiiiden lesiimonium binis aliis, qua? ex • ritur scripium. Hoc euim lcrribile factuin et pro-
priinoriim quiuqiie Carihiisin? priorum Chronico, « (tigiosum resttrreetionem mortuoruin, et futurum
et Bosoue, seti, si nmvis, Guilielmo de Hyporegia < judiciiim audienlib.is tunc et videniibus, quoruut
jant addttxi, ideh*co postpone, quod horum equi- « posl hoc de hoc in omnem lerram exivit sontis
dem priori ex communi opinione sit recentius, ila- < eorum , fidelissiine docuil exspectandum; suo
qne ab Annalium Cartliusiensium libri qnarti au i borrore timorem incntens et terrorem omni ho-
clore faclum inveniam. Hic porro, ubi Cariliusiani < mini poenilentinra ngendnm slntuniqtie et vitam
Majorevensis leslimoiiiiim e Columbio breviler me- < emendandum. » Elpost pnaca :.< Vir enim vene-
nioravit, Ita snbjungil : < Allcr qaoque anonyinus " < rabilis Bruno noiniiie, tunc praesens, aniniailvcr-
Cartbusiantis, qui vivebat sub Elisario priore Car- i tens clamorcs iiios Parisienses non illi daninaio
tkusia? circa annum 1360, et Clironicon ejusdcm < ad salutem fuisse, sed sibi et aliis coaudieiitibtis
scripsit, sive polius pracfalum (de quinque scilicet < datos pro niulalione stalns el vitae, > elc. Haec
primis Carlhusiae prioribus) .traclatum vel chrouico.i Kalkar, qui cum ohicrit octogenario major, hanc
De- exordio ordinis Carthiisiensis coniiiuiavit el historiani jara didicerat, ant diseere poiucrat anle
ampliavit.eamdem historium iisdem verbis nairavil, anniim 1540, neque itt recens ab otiosis hominibiis
interjeclis laiiien aliquibus pareiithesibus niutatisquc inventam, cum dicut, cain se cnarrasse, pront boc
biscc vcrbis, nempe aula et ecclesia. Nara ubi velus apud Carthusicnses conimuniter repcritur scriptum,
auclor label tn aula , ille recens posuit in ecctesia; id est, apud Carthusienses, sive in Cnrlhusieiisium
«t uuT apud priorem fil mcnlio ecelesia, apud per Galliam, Germaniam, Ilispaiiiam, Angliam et
posieriorcm legilur tepulcrum, unde. patet scvi- alias regiones domibus. Neque solum npud Carthu-
ploves pterosque. circumslaiitias hisloriarum saepis- sienses, sed el apttd extcros quosque, quaiidoquidem
sinle accommedare >adtisura teraporis, quo scribuni. inferius oslenderaus, hanc hisloriam jam ab nliquOt
Uuflc vcro aiiclocein vidisse citalum illud Chronicon „ nucloriluis Anglis scriplain fuisse ante aniiiint 15T0.
«Jeexordio ordinis Carlbusieusis, colligimus ex his 205. < Ilcrninniius Sieenkenitis sive aPetrn,pniria
verbis sub initium pra-falionis : < Et licel primi Sculdorpaetis, Hcnrici Kalkaris coaevus, professus
• quinqtie pric-res bic infeiius descripti in plu- Carlhasiie Diestcnsis circa annuin 1590, et dciiule-
< rlbus Chtonieis reperiantnr, tnmeii suecessores domtis Trevirensis, prout hrec ferebant lcinpora,
< corum.felc, Cum dicil,«inpluribusCbronicis,» vi- per muilos annos vicarius moninliuni Briigensium,
delur etiam iuntiere, se hnbuisse traetatum Bosonis, apud qttas non sine sanclitaiis opinione obiit nnuo
etii pra?faUtm Cbronicon iuseritur, ul diximtts. > Ab 1428 -in traclaiu Super Oralione Dominica, qiieut
hnc scriptnre iliversus- IIOB.videlur, (juent anno Joannes de Wesiphalia lypograpbus anuo 1484
eirciter 1390 scripsisse , Columbius in sua De Car- praelo excudit, de lanto spectaculo dat lesiiinonium
iluisinnoiiini initiis disserlatione num. 54 docei, in ba?c verba : < Similiier fuit de illo misero ran-
Cnrlhttsia? priorum chronologits, aut, si res secus < gistro rcgenle Parisiis in theologia , de quo lcgi-
hnbeal, dcbel hic pro proxime hic iili aijuncto < tur in CliiroiiicisCatihiisiae: «Quicumessei magan?
babcri inler scriplorcs Christianos, qui Parisiense i scienlire, ac bona?et sanctae vit.%piitarclur, obiil
docioris redivivi prodigium ineiiiorireproJidere. < eirca amium 1082, ad tujus exsequias cum peuc
204. Horunt modo ex Carihusiano nostro ano- j) i universitas mngistrorum. ei scholarum convc-
nynio seriem proscqttor. < fienricus Kalkar, doctor < nisset, el sepeliri deberel, ctara voce, eunctis
quon araParisici.sis.priorCarlhusiariimColoniensis < attdientibus, dixil : < Juslo Dci judicio accusa-
et Argentinensis, et per plures annos diversarum < luS suni. > Sequenti die multo pluribus congre-
pro-vinciarum visitalor et conunissaritis, abdicatis < galis dixit: « Jitslo Dei judic.io jiidicalus sura >
omiribus oflkiis, ciiin se recepissel in sotitudinem, Quapropter reservalus tisqtte ad aliura diem, cum
intcr plnrcs, qnos ediilii, Irbros untim conscripsit tota civitas convcnissct, dixjl coratn omnibus ';
« De orlu et pregressii ordinis Carthtisiensis, > < Justo Dftijudieio condemnaliis suni. >.Ecce «qua-
ctijus niulia exeinplaria asservaulur in bibliolbecis « Htcr ilte fatso el solum appnrenler lticens expul-
Coloniensis el Divionensis Cnrthtisiarmn, ac civita- < sris fuil de luce sua ad veras lenebrns. > ldeui
tis Basileensis et alibi. In lioc traclatii hujiis damnafi traclalus edilus t-st Rolh nvagi anne-1512. per Ri-
lniserum exitiujn eoncisioribiiscomprcliendii verbis, ehardum Gottpil; sed perperam auetor appellaiiir
ut sequilur : < Sed eece in tniebrosis, cx perfidia Arnoldus, qtiem ex chartis capitularibus ordmis
< ntaxiine, illis ecclesia? qiiassalioiiibus... Dei mi- constat appellntum fnissc llermaiuium.
• scricordia nova lux per lidein: cx exorta Parisien- 206. « Ayinarus SavcIIi professus m.ii«ris- Car-
121 ACTA. 122
tbusire, cujtis procurntorein egii per atinos viginti ct. A p:oiectu leiiuisscl; bic inter caetera suaepielniis ct
a.nplius, ab anno videlicel 1458 ad niorlem usque, doclrinx moiiumcnia, de quibus Pelreius, rcliquit
qnain obiit anno 1459, loto hoc tempore plures li- etiam Vitam snncii Briinonis, qiiam quidcm nou
I ns, quos Recognilionuin vocanl, sciipsit vel scribi vidiinus, scd eam asservnri in biblioiheca urbis
curavit. Inter quos tinus adhuc exstal scriptus anno Busileeusis, el in ea fieri mcntioncm dnmnali ho-
1455, in quo haec nosira historia iisdem prorsus minis, leslalur reverendus Paler Mabiloniusin suo
verbis, quibus habetur in veleri noslro auclore Itinere Germanico his.verbis:
anonymo, expriraitur cuni luli inscriplione ad fron- 209. « In uiiiiori Basilea, qun? mnjori jungilur
tem : « Qiiotnodo ordo Curtliusiensis baliuit origi- < ponie Rheni sublicio, nnie moiiis Ilelveticos in-
< nem. » Statimque posl enarratara hisloriara se- « signis Carlhusia cxsiabnt.ex qna multi codices in
quunlur liltera? fundationis Caiihusia? anni 1084. < publicnm illam, quam snpeiiiis dcscripsimus , bi-
Unde putaraus, nalura errorem D. Polycarpi dc la « bliothecam transpositi siinl. Duos laniutu nolnre
Riviere, inler auclores, qui liiijiisinodi prodigii me- < juvai, uiiiini, qui Guigonis siatuia conlinel, alte-
mineriint, easdein lilteras rccenseniis, conira quem « rum, qui Vilnrasancti Brunonis, incipienlem his
propterea, velui niala? in scribendo lidei homiiiein, « verbis: <Quodsapiens,exlioiiaiionisgrat.ia dicil.»
Launoius pnulo acrius invehi visus est. B « Iti fine ha?c leguniur : Frater Ludoviciis Moser,
207. < Dionysius Richeliiis, vulgo diclus Doclor < monachus professus hnjus valiis B. Margareta?Ba-
cxlnticus, qui inler nosfloriiil nb nnno circiler 1425, < sileae, ordinis Caiihiisiensis, hiinc Imnsumpsit
nd annura 1471, quo e. vivis discessii, in tractalu, « ex chnlcographo Palris Henrici de Alveldia, ejus-
< Dc prreconio sive laude Carlhusiensis ordinis, t < dera donius quondam prioris, anno 1486, 18 die
inler sua opuscula saepius edilo de causa nostrre « Aprilis, anno pncfali Pairis Ilcurici in ordine
instiluiionis arliculo primo haec habet : < Agnilum < Carihiisiensium L. Iluec idcirco noiare visuin est,
< plane alque famosum est miraculum illud resusci- < quod in eo libello agatur de fuuere famoso illius
< laii Parisiis morlui, in theologia magistri, facie < doctoris Parisiensis. > Hacc Mabilonius. Petrus
< tenus virtuo-i, graridique morum venustale forin- Dorlandus, Henrici Arnoldi suppar, monachus in-
< secus decorati, qui altera obilus sui dic ac primn legerriraa? vitae.professus et oliin vicarius Carthusiae
< sui resurrectione erigens se in fereiro terribili Dieslensis, in qua ct piissime defunclus cst anno
< prolulil apparatu : < Jusio Dei j*udicioacciisalus 1507, inter mtilias, quns posteris reliquit, elucubra-
< sum. >Porro seqttenli die tcrribilius ait : « Jttsio tiones, Chronicon Curihusiense, septem dislinclum
« Dei judicio judicalus sutn.» Tcrlia attlem dic ler- („ libris, scripsil; quera noster Petreius nolis illu-
< ribilissima voce deprompsit : < Jtisio Dei judicio straium vulgavit anno 1608. ln eo hujus hisloria?
< reternaliter sum damnatiis. > Cujus occasione pro- suhstantinm, mutalo quidcm stylo, relulit, sed
< digii ordo cospit Carlhiisiensis. Vir quippc altie nulla addita circiimsianlia , qua? diifernt ab iis ,
« consideralionis magistcr Brtino, » etc. Cum dicit qua? repcriuiuiir in Chronico nnonymi scribentis
Dionysius:«Agnitum plane, > addensque «ntqtie fa- circa annum 1560, de quo supra, Ncc eliam facit
iiiosuni,» clarius sole indicat, nullum otnnino fuisse menlionem leclionis quarla? Vigiliarum pro raorluis,
dubtum tuiic tcmporis, quo vixit, nenipe anno 1425 ul iucaute, vel, Inbente mcinorin, tredidit Lau-
de diclo spectaculo, sed potius cerlissitnura ac vc- noyus. >
rissimum fuisse, cum illud ubique divulgalum essct; 210. Alque hi ordinis Caiihusicnsis scriptores
hrec enim vocabula lagnilum plane> et «famositm» suiii sneculosexto decimo antiquiores, n quibus pro-
siguiflcani. Qu;celiam congruunt his, qua?Henricus digiosam docloris Parisiensis anaslasim memoria?
Kalkar, quem diximus supra j'am claruisse anno proditam invenio; hisce atilem Dorlandus, ul tit
1540, dixerat, ncmpe hoc communiter reperiri scri- saeculosexto decimo jam currenle vita funclus, id-
pluni apud Carlhusienses. circo recle etiain annumeraliir, quoil saeculoantc-
208. i Bernardus de Egra, professus deslrucla? I) I riori praecipue florueril, enque, qua? de Biiinone-
doinus Lignicensis in Silesin, vir in divinis Scriplu- liabet, lilieris tunc verosiinillime consignnril. Porro-
ris studiosus ct eriidilus, ail Trilhcmius, dinloguni fiierunt etiam, qui prodigiosa?docloris Pnrisicitsis.
coinposuitanno 1481 < Delaiulibusetmiraculisbcata? nnnstnsis historinm ndjunclis, qua? apud scriplores.
« Maria? Virginis, > imprcssum Lipsia? anno 1495 nnliquiores jam reeensilos non sunt, nuxermil, hos-.
slalim posl morlem aucloris ; in quo originera or- que deinde sacri ordinisCartliusiensis scripioresduov
dinis Carthusiensis enarrat fere, prout lcgitur iit Puteanus videlicet et Blomenvenna, qni sancli pa-
Chronico Gatihiisiae,quod ab altero aiionymo, sub triarcha? sui Vilam saeculi scxti deritni initio ex
Eliznrio florenle, conscriptum dixinius. Henrictis inslituio descripserunt, siint secuti. An recte, ex
Arnoldide Alveldia, qui, per quinque nnnos noiarii dicendis patcscet, BlSuienvennae verba, qtto ex
niunere in Basileensi eoncilio perfuiictiis , nomcn hisce, facta ctnn anonymi anliqnioris nniii. 199 cl
ordini dedit in Carthusia ejusdem urbis circn seq. jam datis colInlione,qua?nam illa adjtincla sint,
nnno 1456, vixitque cum onini lnude usque ad nn- paleat, modo huc trnnscribo. Sic hnbcnt. < Fncluni
iiuin 1487, postqunm regiinen pjusdcm domus aimis esl, dttm oplimis his sludiis vir vi ncrabilis Brun»
tiiginia ct amplius cum ulriusquc slalus tiiaxin-io iiisudarel tcmporibusS. Grcgorii VII Romnui ponii-
123 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 124
flcis et Henrici IV impcratoris circa annura salutis A dicio, ut .pseraet lestatus est, condemiiatum, omni
noslra? octogesimum secundum stipra millesimtim, Ecclesia?suffragio, necnon et ecclesiastica sepul:ura
cuin in Parisiensi civitaie solenine floreret studium, indignum judicantes, in sterquilinio sepcliri fece-
a?que scholarium multiludine atque copiosa ca- runt.
lerva doctorum solemnium abundans, ut tale in ea 212. i Verum cum in Parisiensi et caeteris vicinis
horrendum meiiiorandumque saeculis cunclis eveni- ecclesiis quarla leclioin Agenda defunclomnt incipial
ret speclaculum. Quidam euim solemuis doclor inter sic: Quantas habeo iniquitates el peccata! etc, omis-
caelcros doctores praecipuus, scieulia el moribus sis prioribus diclionibus, scilicet: «Responde niihi»,
excellenter ornatus, ac pra? ca?leris honOratus, gravi ferlur a nonnullis, quod illa? dicliones fuerinl ex
quadam infirrailate pr.cvenlus, leclo decumbens Itinc a lectione illa delecta?ob perjteluam el indelebi-
vila? sua?diem clausil exlremiim. Cui cum solemnes lem pavendi judicii meinoriam. > Nnrrationem hanc
de more parareiitur exsequiae, ad eum honorandum Pulearius in edenda Sancii Vita num. 4, et binis
convenit magislrorum, studenlium et atiorum ci- seqq. etiam exhibet et quidem iisdem prorsus verbis;
vium muttiludo copiosa ; quibus comilantihus et qnod inirum non esse, ex iis, qua? dc Sancii Vita,
fiinus prosequentibus, defuncti corpus ad ecclesiam, a Blomeuveuna conlexta, § I, disserui, pronttm cst
in qua septillura? tradendum erat, delatum est, " intelligere. Coiifer nunc ha?crecitata Blomenvennae,
cumque ab invilalis ecclesiasticis, qui lum adernnt, ac proin ex dictis etiam Ptiteani, verba cutn verhis,
defiinctorum sOlitum decnntareturoflicium.venliira- ex quinque primoruin Carlhusia? prioruin ChronicD
quecsset ad eam lcctionem, qure incipit, «Responde num. 199 et seq. huc transcriptis, vtdebisquc, iu
«niihi,» siirrexil.qui emt niortuus, et, elevaio paulu- hoc «loctoris Parisiensis hisloriain • non iisdem ,
lnm capile, resedit in ferelro, cuuctisquc videutibus; quibus apud Puteanum et Blomenvennam, adjunctis
et audienlibus ac pra? novilate rei slupeiilibus, alia, vestiri. Ac in primis qutdera trinam docioris ana-
et horrenda voce clamare coepit: «Justo Deij'tidieio, stasiin vociferationemquc Chronici dicti auctor in
<accusatus sum. > dcfuncti aula, Puteanus contra et Blomenvenna m
211. « Quo dicto, iterum dccubuil ; hii vero qni; ecclesia faclara scribunt; verum isthaec duorura
haec nudierant et viderant, non modicura, nec im- horura scriptorum a Chrouico discrepaniia, ulpole
tnerilo, territi, decreverunt, consulle qnidem etl apud anliquiores cliam (adi Carihusiani anouymi
pi-ovWe,scpuiluram ejus in craslinum difterendam, verba, num. 205 httc transcriDta (scriplores occur-
rei exitum pra?stolaturi. Die ilaqiie seqnenti, cum, rens, infraque adhuc memofanda nos hic morari
tiHiuni speclaculuni jam ftiissel in tota civitaie vul-. rr_ non debel- Sed ad duas alias sequenles aniraum
gatucn, ad dictam ecclesiam convenil maxima ett adverte. Trinam e ferelro vociferalionera tunc, cmii
quasi inmimerabilis utriusque sexus poputi mitllilii- ad leclionem , cujus inilium : «Responde niilii,» in
do, ubi reinceplis et inde conlinuatis cxsequiis, dumi recitando defunclorttm oflicio venlum fuisset, n
vcntum est ad praefnia?Icctionis inithim, idem de- dociore lantisper redivivo fuisse emissara, hujusqtie
ftinclus, capite elevato, ut prius, clamare ccepit acc eliam corpus in sterquilinio fuisse humatum, Pu-
dicere: « Jiisio Dei judicio judicnlus sum, > et, hiss teanus et Blomenvenna (adi hiijus verba proximc
dictis, intra feretrum ilerum se recepit. Verum cre- recilata) tradunt ; horum autera duorum adjunclo-
vit adinirntio non parva inler nslanles, rem lerri- ruin qua? horribileni doctoris Parisiensis histnriara
bilcm, stipra quam credi poiest, slupeiites. Quin ;i comitata sint, ntillam piane primorum quinque
iamen cx.his nondum fncti fuerant de ejns repro-i. Carthusia? prioriira Clironicon (adi hitjiis verba
balione Certi, cuin verbn illa , incctisatus sura,> et;[ iium. 199 et seq. data) mcntionem facit.
«jinVicauisstiin,> possenl eliam in honnm partemn 215. Quare, cum eorumdem scripiores anliqui
aeeipi, quasi ipse primo injusle fuissel ante uibu-i. alii, sive Carthusiani jam adducli, sive aliud qnod-
na. Christi ab eo qui perdere- cuncta feslinat, in-i_ cunque Vila? iuslilutuin profcssi, qui infra memo-
debite accusaiiis, et imle juslo Dei judicio ab ejuss D 1 rnbiiiiiiir, pnriter iion meinineriiit, e docloris Pn-
Caliiiuuicsa afctisnliune liberatus, cunciis placnil, risiensis historia, ul ut eliam adraissa tit vera , esse
etin sequentem lcriitini diem ejus sepulturam dif- [•_ illa expungenda, existirao. Verura unde landem
,g bina illa- adjuncta, quae apn I antiquos ex dictis
ferri. Tertia itnqire die faclus est concrirsus nimins
virorum et mnlieriim, ila ul pene tota civilas adj nuspiam reperiuntur, Bloinenvenna, seu potitis, ex
lam ndinirnndiira Dei judicitim prsestolanduntcon- ,. qtio hic illa deprompsil, Puteanus hattsit ? Annnlium
flitcret. Et ecce, cum priori more exsequine conti- i_ Carlhusieusium libri quarli haclenus non vulg.ti
iiuarcntur el fierent, surrexll leriio idem defonclusi3 nuctor aiionynuis operis sut nuin. 85 opportune ad
et ingenli mugitu ac dcsptrabili voce, ctrriclisnror-r- institulum prncsens sic scribit : « Bciiholdus Rem-
B_ boldus lypis Luletiae anno 1508 traditlit Vilam S.
Iniilus uieiuend.i, dixit: «JttsloDei judicio cotitle-
«mnaiussnm.» Hoc dicto,captit.teposiiit sempiterno io Brunoiiis, qnani illius in divi Pauli epistolas com-
absorptns interitu. Qua?vox tam slupenda et hor- r- menlariis prrclixil. Hujus Vila? auctor anonyiiuis
renda et a saeculo inaudila omnes, qui astahant, it, hisloriam damnali fuse deseripsit : Sed primtis
pe e exanimes reddidit; qui lamen omnes eum, I , omniiim evulgavit, hominem illnm ad verba isla:
tanquam a Dpmino reprobatum, cjus(|iie justo ju- II- « Responde inilii» voces sua?daiunationis cmisissc.
125 ACTA. 126
Quod tamen non plane asseril, sed lanlum dubi- A bisloria quxlibei vera pronuntielur aul falsa, ad-
tando addila hac parenlhesi, < si qua narratis fides jiinciorum duntaxal, quibus a prinirevis uc omniuiu
< adbibenda sit. > Nosler vero Sulor, qni eodera anliquioribus, non aulem etiam corum, quibtis a
lempore vivebat, et paulo post suum De Carthusiana post secutis scriploribus pro arbilrio fuit veslita,
vila tractntum edidit, eorumdem verborura meminit ratio sil habenda.
quidein, « sed, inquit, quemadmodum scriptores § XII. Teslitnonia scriptorum, narculodecimo sexto
< nonnulli ineminerunt, creteiis hoc lacenlibus. > anleriorum, qui Curlhusiensis ordinis non (uerunt,
Certe omnes, quoiquol superius anctores prodidi- producunlur.
IUUS,id tacuerunt. Qui vero fuerint, apud quos Inler auclores qui ordinis Carlhusiensis non
Sutor hujtis adjuncli menlionein legerit, non habei. fuere, alque ante saecttlumsextum (leciinum Pari-
Inter eos lumen censcmus fuisse praefatura Vitaesau- siensi doctoris redivivi prodigio testimoniiim prae-
cli Brunonis auctorera anony-num. » Alterum itnqtie buere, CaesarioEisterbacensi, qui satculo duodecirao
e binis sttpra dictis adjunctis primo memoratum senescenle et sequenlis initio floruit, priraura locum
invenitur a duobus saecuti sexti deciuii scriptoribus, concedit Annalium Cartliusiensiura libri quarli txi-
quorum nller cum non assevernndo, sed dubitando ctor anonyraus. Verum cum ea duniaxat teslimonia,
duntaxnt loqunlur, salis indicat, auctores apud quos B quae pro prodigiosa docloris Parisiensis anastasi,
boc ndjunclum legisset, magnae nec anliquiiatis, secutoque hinc, ut ejus biographi aliique scriplores
nec auctoritatis fuisse; alter vero, cum auclores, antiquiores vel sttpra jara laudati vcl infra mox
apud qtios illud invenisscl, non nouiiuet, facere non Iaudandi memoria?produnl, Sancli nostri in ereuiuin
potest, ul hosce supra recensitis, qui ejusdem ad- secessu exlra omnem controversinin miliiaiit, in
jimcti non meminertint, mullo recentiores non fuisse medium hic prodttcere sit fi.vum, rcperianturqiie,
pulcmus. qui Caesario de Parisiensi docloris redivivi prodigio
214. Jnm vero, cuin id ita sit, manet, praefalum sennonem non esse velinl, scriploris huj'us lesii-
adjtinclum apnd scriplores anliquiores, qui ferate moniiim, de quo tamiii quid censendiini sil separalo
doctoris Pnrisiensis speclncutum ve) omnium primi, § infra discutiam, hic modo non reccnsebo, uti nec
vel etiam proxime post hosce in litleras misere, supra memoratum, quod, etsi Theodurico, abbaii
non inveniri. Nec esl, cur hic opponasTheoJaricum, Trudonopolitano, a noiiiiullis tribualur, suppbsiti-
abbatem Trudonojiolilanuin, qui, quemndmodiira tium Innien, ul jam itinui, commeniiliumqiie vcrosi-
nonnulli aiunt, in libro, « De sacra leniporum ra- millime esse, infrn dicenda aperient. Prretereo hie
lione » inscripto, ita memoval : « Abhinc dierum P etiam , quod ad Annnlium Carthusiensium libri 4
noslrorum annis seplera, Gregorio sepiimo primam auctore anonymo profeiiur, tesliinoniiini, a lihri
calhedram occupante, cura essem Parisiis studiorum infra tnemorandi, qui « De qualuor Paradisi flumi-
causa, rera vidi prodigiosain ac onini memoria di- nibus > inscribitur, auclore siippcditatum. Eteuim
gnam, nec solus niir.aus sum, Deum laudatis. Mor- secundura hoc prodigiosa doctoris Parisiensis ana-
luus esl 'clericus, nomine Raimundus Milleban , tri- stasis non in Ecclesia aut publice corara innumera
bus diebus alternis eadein oflicii liora, qua diceba- populi inultitudiue, sed privatim in defuncii aedibus
turlectio, quaesic incipil,«Responde niihi,» surrexit corara paucis solisque hujus araicis evcnit; hic
e ferelro, etvoce horribili clamnvit: <Justo Dei ju- auieni ea duntaxat, qiia?horrendum illud prodigiuiu
i dicioaccusalussiim,» secundo: <Judicatus,»ienio: publice facluin perbibent, lestimonia recenseri
«Condenuiatus; > quo «Jiclo, cessnvil omnis clerus praesens instilulum exigii. En modo, quae luic spc-
orare, et ab ecclesia protinus cadaver ejeclum est, ctanl, ex Annaliura Carthusicnsiuin libro qtiatio
el asinina sepullura donalum; > hoc enim tnm lu- haclenus non vulgalo, saepissiineque j'am laudnlo
culenlum pro prodigiosa doctoris Parisiensis nna- descripla, una.cum observalionibiis, quus iisde n
slasi leslimonium, quod hanc, si Theodorici, ocu- libri illius auctor anonymus admiscuil.
lali, ut verba recitala innuiint, rei gesla? teslis, vere j) 216. « Exstal etiamnura, iuquit bic, apud Montem-
esset, extra oinnera controversiara poneret, verosi- Dei crassum volumen, opiima inembrana conscri-
millime, ne dicam indubie, cominentiiium esl, uli ptum, conlinens Vilas sancloriim, qttod seciim ailulit
infra osiendam. Quod modo ad asseriam a Puleauo ad Monlem-DeiJoannes inoiiaclitis abbali<e sancti
et Blonienvenna infausli doctoris in slerquilitiio se- Arnulphi Metensis, qui circa aniiuin 1524 habitmn
pullurnm perlinet, non dubito quidem, quin banc Carthusiensem induit. Sic inscribitur codex : « Vila
illi ex aurtoribiis, aetaiem snain praegressis, hause- « aurea super Legendas pliiriinoruin sanclorum ciiin
rint; verum posce vel e primos, vel eliam e primis « quibusdam addilionihus valde ulitibus. > Et nd
proxime seculis, qui Purisiense doctoris redivivi cnlcein lilleris rubeis haecde lemjiore scripli codicis
spectnculum lilteris comtnendurint, fuisse, nulla Icguntur: < Frnler Joannes monachus Sancli Ariiul-
omnino rntio suadet, Atque ila ex oranibus jam < phi Metensis, fllius Berlrandi dicli Trancon, co-
diclis liquet, e duobus hic jara memoralis prodi- « gnominatus de Sancta Cruce, fecit fieri et scribi
giosa? docloris anaslaseos adjunclis, ulcunque ha- < istum librum, et fuit finitus anno Doinini1522 in
beanlur pro falsis, explodi hanc velut comraenlum « vigilia sancti Vincentii levila?et martyris. Finilo
seu fabulam iuerilo a Lauuoio non potuisse, cum ut « libro, sit laus et «toria Christo. Anieii. » In hoc
m S. BRUNONTSCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 128
lgitur volumine historia ilaninnii noniinis sic descri- Ai < cuin lioiriJitni valde, et ab hoiniiiibiis remolum:
bitur ciini seqtieitti tiiitlo, « Hic incipit, qunliler < stcterunt niitem ibi. Evigilante autein dicto epi-
« ordo Carlbusiensis fuit instiltilus. Sicul palres < scopo, ct de visione seplem slc|lnrum cogitante,
< noslri narraverunt nodis, fuil qnidam mngntis < adest magist.er Bruno cura sociis suis. Cadenlibus
< clericus, regens actu Pnrisiis in tbeologia, magni « autem diclis septe.manle pedes viri sancti, confe-
< nominis niquefamaciionmediocris.qiii adultiirium < rebal in cordc suo de septcm slcllis, nam ipsi -
« vitae stta? pcrductiis est. cujus amissione, utpote < septem eranl. Levavil antem eos benigne ad oscu-
< tanli viri, lanli magistri, cum alii clerici tiniversi < lum. Et, inqtiisiin el diligentcr iniellecla qua
< praesenlcs non modicum conlrislnti ad ejus exse- < causa venissent, dixit eis : « ScioTocum veslrtim,
< qtiias, prout moris est Parisiis, convenerunl; « a.Deovobis parntum,> el duxil cos non sine grandi
< omniliusque,qua? ad exscquias perlinebanl, hoiio- < labore ad loctim, ubi steleranl scplera stcllae,et
< riflce et ritc paiaiis, veutum est ad hoc, ut de- < ail: <Eccelocnsvcster.i Ibi igitur,ipso sanclo viro
< functi corpiis deberet poni in sepulcro, circiim- « jnvanle, cceperunt rediflcare primam doinuin or-
< staut btisque clericis, qui defunclus eral, clamavit « dinis Carlhusiensis, qure domus Carthusia? nun-
i diceris : i JusloDei judicio accusatuS sum. » < cupalur. >
217. < Quod audienlcs dicti magislri et clerici, et '" 219. «Haccibi, quaenon discrepant a cacleris, sed
< non itrimeriio Uupefacli, inilo consilio, relulerunl notandnm, quod sanclus Bruno dicilur secreto socios
i c.orpus ad ecclesiam, in craslinum reservantes. suos allocutus. Verisimile est etiara, hujiis codicis
i Sequentique die exsequiis itemm celebratis, cum auclorem vidisse ChrOnicon, a noslro nnonyrao >
< vellent ponere corpiis iu tumulo, iterum clamavit (adi verba ntira. 199 et seq. ex hoc trnnscripta, et
< mortuus el ail: (JusloDcijiidicio judicatus sum.» num. 12 et binos seqq.) < cditum circa aniuitn 1220.
« Tunc magis ac magis admirati dicli clerici, el Ante quinqiiaginta aittios nsservabrUur in Caiiiiusiu
< conquirenles inler se quid ngere deberent, dixe- Monsierolensi ms. codex ecclesia? Longiprnti Am-
< ninl quidam, quod judiciiim poteral sonare in binnensis dicecesis, in quo lunc bisloriam prrcfalnm
< bono el in malo. Unde fuit commtine consilium, 'legil qitidam monncbus Montis-Dei. In lioc elinra
i ut et usque in sequentem diem, qni defuncliis codice pluriraa raetra Gallica iitia ciim epistola seu
i fuerat, inlumulatus servarelur; quod el faclum tractalu-De vila selilaria ad fratres de Monte Dci
i est. Divulgaioque praediciorum ruinore, sequenli nomine Guillelmi conlinebanlur. Hic autem codex
< dle conveiiii pene universa civitas. Et citm pouc- datus fuil Carlliusia? Monstcrolensi circa anniim
< rent defuncium in sepullura praeparala, ilerum .r 1550, ul in eo legilur, « Par Messires Roberls lla-
< clnmnvit : «Juslo Deijudiciocondemnntiis sum.» i laille Canoene de Longpre en Sanlers asCharlreux
< Dicli atitem inagistri. audito hoc verbo et tractalu «de Monstrcvel. > Ex his liqtiet, hanc historiam sub
« habito diligenti, dixerunt, eura esse damnatiim. initiura srecuti qiiarli decimi fuisse notissimam, ac
< Eral aulera tunc lemporis quidara canoiiiciis Re- proin ejns originera anliquissimnm fui se; nec cnim
< mensis, magisler in theologia, nomine Bruno, verisimile esl, eam eodeni terapore tot in locis
• magiia?sanclilatis et profundi sensus, qui, attentc unaniroi consensu fuisse excogiialam. > Hisce ob-
< rem audilam considerans, vocavit quosdam de servatis, Cartlmsianus anonymus leslimnniis jani
< scholaribussuis secrelo el ail illis: «Ecce.videiis, adduclis infraque adhuc adducendis picturas ac tn-
< ....qnid agere dchenrous. Sihomo tantae scienlia?, bellas antiquas inlerseril, qu;e cuin ferale doctoris,
< tantaevilae, latila? fama?, dicit se accusalttm, ju- daronaltim se vociferati, spectaculiim exhibeant,
< dicatuni, conderanalum, quid nos sperare debe- lestimoniorumque loco hinc esse quodammodo
« mus, miserrpeccnlores?»» Cumque dicerent ei : queant, verba eliam, quibus id facit, proxime jatu
< Mngister, in omnibus parati sumus tuo acquie- recilatis adjungo.
< scere consilio;» ait: «Consulo.ut mundum.el.qiia? 220. Sic babenl: < Innocenlius luijiis noriiinis VI,
i sunt mundi, fugiamus, el habitemus in soliludine p summiis ponljfex, iu refecloriO Caiihusia? Villa?-
< secundum illud: «Fcce, elongavi fugiens.el mansi Novac,quam fundavil anno 1356, jussit depingi or-
< in soliludine (Psul. i.iv, 8). > Et incipiamus ordi- liim el progressurii ordinis Carihusiensis, iucipiendo
i ncm nobis pceniteniu? et seciirilatis. > a sancti. Brunonis et sociorum ejus conversione,
218. < El addidil: < Esl nohis quidam snncliis ibique eliamiunn inlcr utias labellas una cerniltir,
< episcopns in partibus Burgundia? in civilale Gra- exprtmens iHiKtexpnvesrendura dariinalt hominis
< lianopoli, in cujtis episcopalu sunt loca deserla, speclacutum. Eisi pictums el colores in hac historia
i cl pene inaccessibilin. Eamus ad eum', ct ejus contempserit el irriserit Launoitis, non posstiraus
< consilioomnia facianius.» Venerunt igilur seplem prrefalis tabellis non attexere precaioriiiin tibmm,.
< unanimes et unitis voluntalis. Cumque inlrarent quo usus esl Joannes, dux Bituriccnsis, Jbnnnis;
< pracdiciamcivitalem, accidit, ut sanctus vir dictusi regis Fmncia? filius, naitis annri 1540, ct inortnus.
« episcopus obdormiret in camcra sua. Vidilque ini anno 1416. Hunc Iibruiq.mod0inCntiliusia consiinli
< somnis, et, ecce, sepiem stella? cadebant anlei prre manibus habemns, potitis veniislisqiic lilteris,
« pedes ejtis et poslea ascendebant per diversos: deauratis iniersertis cltarncleribiis, exaratiira, ac
« inoules ct inulta dcseiin usque ad queindara lo- pluribiis cxquisito olcari subacttis opere depictis.
129 ACTA. 150
iinaginibus sparsim ornattim, inter quas oclo visttn- A. auteni habiiimus ante xx annos a Cniihusia VHla?-
lur, lolam conversionis suncli Brunonis historiaini Francha? iioslra? provincia?Aqniiania?. Utrum vero
exprimentes, ex quiliiis tres clegantissime triplicemi ex maniiscripio codice, aul ex impresso auctoris
damnati hominis anastasim rcpraesenlanl ciini sub- tradalu, cxcerpla fuerinl, fatemur, nos ignorare. »
scriplione triplicis vocis, accusalionis scilicet, ju- 222. « Per id lemporis (saeculo nempe xiv) vive-
dicationis el damnalionis. Quidam, qni librura noni bnl Joan. Iperius, Benedictinus abbaiia? S. Berlini
vidit, ut ejus piclurac teslimonium anliqui.us lucii- Audomaropoliianaedioecesis, qui in Chroiiico ejus-
lentiusque redderei, scripsit, praefalura ducem noni dem nioiiasierii ngens de fiindulione ordinisCarthu-
fi.isse auclorcm depingendi has imngincs, quas ideo, siensis, noslra? hisloria? meminit. Hujus. Chroiuci
diu ame piclas credidil. Sed ingenue fateinur, eas (exslat nioJo apud Marteneum tom. III Anecdotoruni
non fuisse antiquiores aetale ejusdem priucipis, ut inseiiiiin) nbndum (cum scilicet ha?c scribebanlur>
ex primo hujusce libri folio apparel, ubi sic scri- lypis excttsi ipsissima verba, prout a R. Palre Ma-
plum legiraus : « Ces heures fil fuir tres-excellent billonio nobis officiosetransmissa suril, hic suhjici-
< et puissant prince Jehan, fils de roy de France, mus. « ln studio Parisiensi quidatn doctor in theo-
< duc de Berry et d'Auvergne, conte dePoitou, « logia valJe solemnis obiit, ad cujus
exsequias
< d'Estampes, de Bouloingne et d'Auvergne, > id j„ « mitltiludo magistroruin et scholariunt convenit.
est, «Ha? hora? precatoria? compacla? sunt jussu « Et duracorpus defunctiin sepulchro poni deberet,
< excelleulissimi ac potentissimi principis Joannis, « clamavil dicens: «JustoDeijudicioaccusatus sura.»
< filii regis Franciac, ducis Biluriguin el Arverniae, « Stupeules magislri illud ad ecclesiam retulerunl.
< ac comilis Pictonum , Slampartim, Bolonia?et « In crastinomissa cum exsequiisiterura celebraiis,
< Arverniae. > Deindc noinen scriploris sive picloris « dum lumulari debcret, iierum claniuvit : «Juslo
subscribitur sic, <Flautel. > Cujns opus ouiues, qui « Dei judicio judicatus. suin.» Allero vcro crasiino,
vidcnt, miranlur, adeo ut locuni inereulur habere « missis et exsequiiscelebratis, dum in sepulchro
inter egregios hnjus tempuris piclores. > « poneretur, iterura clamavii : « Justo Dei j'udicio
221. Redil modo ad scriptorum, qui ordinis sui < condemnatus sum.» Sic credentcs, eum vere esse
non sunl, leslimonia Carthusinntis anonynms, ita- < damnalum recesserunt. Eralintor caelerosquidani
qtie hacc recensere pergil: i Ranulphus Lygden, i docior solemnis, nomine Bruno, canoiiiciis Re-
mohachus in Occidenlali Anglorum paiie oriun- i niensis. Hoc evcntu pnvefactusquibusdam de seho-
dus, qui vivebnt anno 1565, tiner plura, qua? scri- « lnribus suis ail: «Quid faciemus, cum homo laiilae
psk, Polychronicon cdidit, libros septem comple- i scieniiae dicat, se accusatum, judicalum alque
cleus, in ouorum ullimo, capile 4 de sancto Bru. C • dnmnntum ?» Qiiibussno consilio stare sponden-
none et causa conversionis ejus sic loquitur: < tibus nlt: « Miindum fugienlcs in solitudine inci-
i liruno, Colonia Agrippina oriiindus, lilicrnrum « pianius ordinem pcenitcniiie. »In hoe projiosito,
< gmiiu Lnleliam, sludiorum nomilte lunc celeber- « ningister Bruno cum sex sociis concordis venit atl
< ritnnin, se conlulii. Ibi canonicus faetus inter « Grutinnopolim civiintem inter moiilnna Bourgou-
< profcssores locum lcnuit. Pracceploris aulcm sui, < dia?. »
< cui defunclo jam exsequia? parabanlur, voce, 225. < in illa die vir sanctus illius civitatis cpi-
< qttia, C3pitee ferelro exerlo, se dainnaiiim que- < scopus vidit in somnis sepicm slellas cadcnies nnte
< rebatur, molus, in eremnm qiiamdnm, sex aliis < pedes cjns dehiuc ascendcnies ct [itn nd?] deserta
< eiira coinilnnlibus, egressus, vilani egil durutn. A « usque, ad quemdam Iocura horrendum, ab homi-
< loco quem incolebant, Canhusiaiiorum ordini no- i nibus remotuni, et ibi sieicrunl. Staiim eodem
< uieii indilum est, posl aniuim sexlnm per Urba- i mane adest mngister Bruno cuin sociis,cadenies
< num discipulum siium , qui jam Romana?pracerat « ante pedes episcopi. Confercns vcro cpiscopus iu
« Ecclesiac, revocalus suam ei in Ecclesia? negotiis < corde suo de septein stcllis, nam et ipsi seplcin
« praestilit aliquandiu operam. Verum sacra? curia? „ « erant, benignc levnvit eos ud csculum, et scila
« laborum pertrcsiis, ad locum prisiinuui, rejecio « causa, pro qua venerant, duxit cos nd locum ubi
< simul Bisensi [Rhegiensi] archiepiseopniu, quem < sleierant septem stellae.diccus: <Ecce locus vobis
< accipere jubcbntur, rediit. » Erral bic nuctor, < a Deo pnratus. > Ibidem igitur, snucto episcopojti-
cum dicil, snnctuin Bruiionera cnnonicuin Luteiia? < vante, cceperuiilaedificareprininmdomum ordinis,
factum et posl praeslilam Urbano papa? opcram ad < qiiae Cniihusin iiuncupnliir. > Ihcc iile, visionciu
locuin prisiiiium.quo videlurinielligereCarihusiam, sanclillugonis paulo secus rcfcrens.quam tegilur ir»
rediisse. Sed lnijiisinodi lapstts leves siint, uec |ios- ejus Vila, a nostro Guigone ediin. Nec hunc nucio-
sunt ei fidem dctrubere circn ea, quae de dnmnati rem novit Lnunoius. Obiil Ipcrius nnno 1583. Se-
hislorin narrnl. Haccvero saiiscpiiveninnt cum nnr- quilur Jonnnis Gersouis, cclcbcrrimi illuslrissini.u
ralione codicis Metcnsis, in quo (infra pluries me- Parisiensis academiae cancellarii, auCtoritas;. qtrcn»
morando) infelix ille liomodicilur magister sive prae- Launoiiis pulnl priinum de doctoris annstnsi scri-
ceplor iriuiii illoruni, qui circa illius cndnver iu psisse. Vcrtitn ciini cx sujirn diclis constel, euii»
•iralioiiibus pernociavernnl. Htijus aucloris verba (ex liaecscrihcnlis scilicel, qui, quod ex supra dietis
iiou carpsit Launoius, qnia non novit euin. Ikcc inccrium , anno circiier 1220 quinqnc primoiuni
.,, S. BRUNONTSCARTHUSIANORUM1NSTITUTOR1S 152

Carthiisiaepriorum Chronicon scriptum statuil, Car- A < S. Briinonis •» Vitn?, quam Berlholdus Remboldus
lliusiani anonymiopinionc) annisjaro dticentis et am- anno 1508 Luletia? typis vulgavit, auciorem anony-
mum qutedam observat, ac deinde nonnutla eliam
pltus aitte Gersoiiis olrilum, » qni nnno 1429 conti-
in rem suara disserit de Theodorici abbalis Trudo-
git, < lilleris fuisse ninndntam, ruunt Launoii ftrgtt-
menla , qttibus laiiti viri lestimoniura dispungere nopolilani, supra jam latidali, lestimouio; quod la
nisus esl. » meit genuinumne, an supposilitium sii, sese dubi-
224. < Sed dc eo iierutn infra. Gersonis fere lare, salis iiinuil; el merito sane , uti ex iis, qua?
in medium adducam, raanifestum evadel.
a?qualis fuit S. Amoninus, qui fuse haric historiam § sequenii
describit. Httnc Sancliim Lniinoius asserit rera a § XIII. An scriptoribus , qui pro doctoris Parisiensit
Gersone traditaiii niultis e sno innrle auxisse. Atcon- anastasi, hujnsque adjuntlis teslali suirt, nterito
traritim pntel ex verbis anonymi Carihusiensis, qrii accenseri queal Tendoricus, abbas Trudonopoli-
lanus.
scrTbebat(quinque primorum nempe.Carthusin?prio-
rtun Chronicon) circa aniuiin (adi, qure hnc fnciunt, Curtlmsinmts anonymus, qui Annalium Ordinis
num. 12 et seqq. nllatn) 1220, snperius citntis ; a sui librutn quarlum hactenus non vulgatum con-
qtio Auioirinus videtur siiain deSumpsisse narralio- lexuit, scriplores antiquiores , qui etsi Carlhusiani
nem, inuialis lantum stylo et aliquibus verbis, ul'»B non fuerint, tesiimoniuin taraen pro docloris Pari-
Slinl ECCLESIA prO AULA,SEPULCRCM prO "ECCLESIA , siensis anastasi praecipuisquehanc comilalis adjun-
elaliis paucis siniilibus. Quod quidem anleeumfe- clis praebuere, in mediutn adducturus, operis sui
corat alter anonymus, qui Chronicon Carlhusiaccol- mint. 75 ita praefalur : < Exposilis superitis leslimo-
legitcirca annum 1560, ut suolocojamannoiavimus. niis abaucloribus Carlhusiensis professionisdesum-
Nihilqiieprorsns addidit S. Anloninus prseter sepul- ptis, ad lestimonia transimus auclorum exlraneo-
turnni asiiiinam. Oratio qnoquc S. Brunonis ad so- rum, sive qui de Carlhttsiensi ordinc non sunl. lnler
cios, qnnm Latinoius carpil qtiasi a S. Antonino, quos rcfcrre possemus Theodericum abbaiem san-
conflctam, reperitur apud nostrum Bosonem, > aut cti Trudonis ordinis sancli Benedicli, dicecesisLeo-
cme(vi(tesisdicla num. 8) apud tractutus De originei diensis, ei ab eo sericm hanc incboare, qma vixit
et veritntc pcrfectrc religionis auctorem, « qui eam circa annttra 1100, et fuit coaevtissancli Brunonis;
ex eodem anonymo muinalus fuerat, ut etiam pro- scd cum niliiloniintis practeimittimus, quia opera
l.are est ex codice Thtianeo, in quo.tota dcscribittir, cjiisnon vidimus, Hcet a viris fide dignis verba
prout in vetuslioribus codicibus legebalur. Nec pro- ejus sciamiis relatn, quitms hnnc » infausti Pnrisien-
pterea cuni Aiiloiiino carpendus venit ille vetus au- ' sis docteris < historiam narravil. De co lanieu infe-
clor, qui juxta morcin mulloruin hisloricornm san- rius, data occasione, fusius agemus. > Haecille; qui,
ctum Brunonem descripsil snos alloquentem sociosi quod in fine hic promittit, recilatis scriptorum non-
et ad muiidi conlempium adliortanlero, non eqitiderai nuUornm extraneoruin teslimoniis, rc ipsa etiam
ipsismel beati Viri verl.is, sed similibus, ut ipse pro-- exseqtiitur, Operis sui nuin. 86 sic scribens : < Est
literetur, sicscribens : < Eral ibhnagislerBruno.qui i ct alius, qtti primus dicitur horum verboruin, > Le-
< supradxtis vocibus snluhriier terrilus aique cotn-• ciionis scilicet quarla?, ad qua? infelix doclor primo
< punctus, allocuius e$l qiiosdam socios suos, ibi- se accusalum, secundoj'udicatum ac leriio landem
< dem prsesenles, iis vel similibus verbis, » elc. damnalum, responderit, inilium in recilando de de-
<225. Poslteslimoniura snncliAntonini(Launoius)) funciis oliicio consiiiuenliura, < auctor et scriptor
aJdil.sepraeterireconsulloDioiiysiumCartliiisiaiiiim,, ociilatus, nempe Theodorictis abhas sancti Ti udonis
Joaunein Nauctcrura, llaiimaniutm Schedeleiii, l'o-- qui vivebat circn nnnurn 110?, ve.liile, quatiscunque
lydorum Vergiliura, Sixium Senensera, GabrielcmI sil, auctor libri < De sncra ratiOne lemporum, > in
Prateolum el recentiores alios, quos asserit < nihilI quo prodigium Parisicnsc... describi nsscrunt. >
« ferme raulasse in nnrratione Antonini, licet al.quid1 Verba num. 214 jam iranscripta ideoque hic iierum
i in tocutione rauinrint. > Id quidera verum esl de? ,p non transcrihenda, quibtis hic in opere illo fieri as-
Nnuclcro, Schedele ct Prateolo, sed non de aliis. seritur, Cartluisianus anonymus modo reciiai, ac
Nam Dionysius noster mentioncm tanlum facil die ? deinde ila proseqnitur : < Si constaret de auctoritale
tribus diebtts, quibus voces illas lerribiles daranaluss htijus narratiouis, nihil clarius aut certius proferri
promlit, sed nibil liabct de ecclesia, de sepultura\ posset a:l astruendam hujus historia? veritalem.
asinina et deorationesancli Brunonis ad socios, sic- 227. < Primiis qui Thcodoricum in tesiem aJdnxii,
ut nec Polydortis Vergilius, et Sixlus Sencnsis, quii fuit Joannes Galaudus saccrdos Tolosanus et doctor
paucis verbis. dicunl, sanctum Brunonera cum au- theologus qni pio, in ordinem Charlhusienseni du-
disset, quemdara suum amicum post morlem cla-. clus affectti, Chronicon illius anno 1615 composuit.
manlem: « Justo Dci jndicio damnatus sum, > hincc Quod cum typis morte praeveniusdare non
potuisset,
lerrilum cum quibusdam sociis in locum deserluma Carthusia? Parisiensi reliqnit alqtie donavit. In ez
sccessisse; iu qitibus cerle lota rei conlinetur sub-- operc, ubi de doctoris anastasi disserit, a-.l eam
stantia, quam verissimain assei imus. > Suhditmodo,, probandnm duorum aiictorum lestimoniis qsns cst,
qui hrec scribit Cariliusianus anonymus, sacpissime e videlicet CaesariiEisterbacensis, et Theoderr.i ah-
laudalus, num 215 huc transcripia vcrba, quibus inii baiis Sancli Trudonis in dicecesiLcodieusi, quoruin
155 ACTA. 154
ipsa verba, prout a nobis superius excripta sunl, ^ aJjutoriiirn, Doniineexaudiorationcm meam atiribus.
ipse relulil, dicens de Tlieoderico, quotl hrec verbn Versiculus: Requiem acternam. >
hnbent ( in suo perelegnnli volumine De snncta leni- 229. Quibus in verbis nulla plane, qtiod bene no-
« porum raiione ; > unde pntel, Carthusianos hanc landum, Leclionum, qui lunc in defunctoriim oflicic
hislorinm non « novo cumulasse mcndacio, > ul ex- fucrint recitnndae, mentio occurrit. Ad ba?c (lesle
probmt Launoius in conclusione cnpilis quinli, Launoio codem loc. proxime cit.) de Dagoberti regis
quando ad cam confirmandnm Barlboldo Nihusio anniversario, quod Adam San-dionysianus abbns,
Theodorici auctoritalem sub bona fide Galaudi, viri Sngerii succcssor, pnulo post Brunoiiis obituin
honesti et docli exliibuerunt. Scimus tamen nec a prrescripsit, nd veleris Marlyrologiicnlcem ha?cverba
Triihemio, nec a Possevino inier libros, a dicio ab- reperiuntur : « Haec endem (quae in Vesperis) et in
bate coriscriptos, noniinatiin recenseri Chronicon Malulinis consliluiinus; quatuor (cantores) iu cappis
al librum sub tilulo « De sicra temporum rationc, > Iiivitalorinm decanleiil, hnbilis primi ct sectindi
quem ei Galaudus ascripsil, nisi forsan conlincatur Noclurni de Evangelio Lectionibus, ullimn de vita
sub hac generali Trilhemii conclusione,« Multa nlia ipsius et decessu seqiinntur. > Leciiones ergo, qua?
< scripsit, quae ad ine non pervenerunt. > Ut ut sit, in hoc de defunclis Oflieioreciiatae fuertint, non ex
lides maneat apud Galaudum, hiijus lexlus primum B '. Hbro Job, sed ex Evangelio cranl depromptae; quare,
exscriptorem, doneCquid cerlius revelelur. >Hacte- ciim praeterca, Parisiis in defunclorum OflicioSan-
nus Garthusianus anonyinus saepissime Inudntus, cti noslri aelale lecliones fuisse recitalas, nulloplune
merilo snne exislimnns, nihil ad fidem indubilalam argumenlo, alitimle nccepio, quenl probari, id sane
prodigiosa? doctoris Parisiensis anaslasi coucilian- vel tunc non fuc.um, vcl eas aliunde quam e libro
dam magis aptum accommodaiumquc,quam num. 214 Job fuisse acccptas, ex Jonnnis Abrincensis episcopi
huc transcriptum, si niodo de hujus sincerilnte con- verbis, iisquc, qua? ad Mnrlyrologii veteris, a Lau-
staret, Theodorici abbatis Trudonopolitani testimo- noio laudati, calcetn reperiuniur, verosimilius appa-
nium, posse aflVrri.. ret. Jam vero cum id ita sit, testimonium de prodi-
228. Ast suppositilium illud esse, vero siniilli- giosa docloris Parisiensis anastasi supra huc trans-
mum idcirco nppnrel, quod, qua? a verilate alicna criplum , quod Theodorici, abbalis T-rudonopo-
suul, Theodoricoque proinde , auctori synchrono liiani, nomine circtimferiur, a vero verosimiiius
juxta ac testi oculato, non congruentia, verosimilli- deviat, diim leclionein, qua? ab hisce vocibus, <Re-
me complectaiur. Res ex jam nunc dicendis pate- «spondemihi,>inciperet,dcsuinplaqueproindeelibro
scet . Lectionem, qua? ab hisce vocibus, « Responde Job esset, in Parisiensi defunclorum OflicioSancti
' nostri aetate fuisse, indicat.
mibi, > inciperet, desumptaque proinde ex libro Job C
esset, in Parisiensi defunclorum ollicioSancti nosiri 250. Atque hoc priuiura est, in quo a veritale
aetaie fuisse, apertissime ulique (udi num, 2t4) in- verosimiliter defleelit aitributtim Theodorico, abbati
dicul; verum Joannes Abrincensis episcopus in libro Triidonopolitano, lesliinoiiiiim. Aliud, in quo id
quem De ofliciis ecclcsiaslicis « S. Brunonis actnte eodem naevoverosimiliter etiam Inbornl, nuuc bnbe.
conscripsit, ha?c sequentia, Launoio, cui hac in re Theodoricum lunc, cum ferale docloris redivivi
Cdetn a nemine negatam invenio, in sua De vera speclactilum Parisiis nccidil, studiorum causa ibi-
causa secessus « S. Brunonis > in eremum disserta- dein fuisse versalum, diserie tradil. Verum praeier-
tione cap. 5 lesianle, memoria?prodit : < In crasti- quam quod, Theodoricum litteris umquain operam
no omnium Sanctorum fiat festiva eelebrntio om- Parisiis dedisse, nullo prorsus quent nntiquo pro-
nium morluorum, in qua non dicalur hymnus aut bnlaeque fidei monumenlo ulcunquc probnri, a vero
invilaloriuni. Bini clerici cnntent unumqttodque id alicnum, e conscripto, quod apud Dacherium
responsotiuni, duo reganl chorum, duo cnppali Gra- tora. VII. Spicilegii exslat, per RaduIpliUtn, proxi-
dale, quuttior cnntenl Traclura Matulinae, et Hora? muin a Theodorico, de quo hic sermo, abl.atiae
diei iiullo modo praeterraitlantur, sed hns ferinliter ,., Trudonopolitanae abbatem, Chronico Trudonopoli-
diclns Agenda moriuorum fesliva sequalur. Prima tano apparel. Theodoricus enim, tili hoc png. 596
dicla, trespsalmi, scilicet Ad Dominum, cum tribu- et binis seqq. docet, ad abbalia? Trudonopolitanae
larer, LeVavi, Laetatus sum, in lono dicantur, et, regirnen, in qua ab ineunle aetate educatus fuerat,
versu dicto, Kyrie eleison cantelur. Oratione Domi- monachuraque dcinde induerat, e Gandensi S. Pe-
nica finila, cum primo fantum cap. Reqniem aeler- tri monasterio, quo, illa miserura in modum lurbis
nam, oratio sequatur. Eodem modo in caeteris , Ho- agitata, concesserat, ab Olberto Leodiensi episcopo,
ris exceplis el Malutinis. fn Terlia Ad le levavi, monachisqtie Trudonopolilanis, fratribus suis, anno
Nisi quia Dominiis, Qui confidunl. Versiculus erit, 1099, seu polius, ut idem Trudonopolilanum Chre-
Aporta inferi. In sexla, In converlendo, Nisi Domi- nicon npud nos ms. habet, anno 1098 fuil evocatus,
nus aedificaverii, Beati omnes. Vcrs. Non imres in tuncque, cum id faclum est, vir erat libernlibus ar-
judicium. In Nona, Saepe expugnaverunt, De pro- tibus apprime imbutus, siyli sive Hgati sive soluli
fundis, Domine non est. Versicuhis, ln raemoria peritia nulli sui temporis secundits alque ad mediara
rclerna. ln Compleloriu, Deus misereatur, Deus in aelatem, ul loquilur idem Clironicon, jam provectus.
'
l5§5-'* S. BRUNONTSCARTIIUSIANORtJM INSTITUTORIS 158
lpK>>cum td Hn sit, Theoiloricus iniic, seu A Lanzonem, Snncti Yinceniii Melis abbalem, post
t| lo nnno 1098 aut, si mavis, 1099, quortim altero Adelardi obitum anno, ut apparet, 1083
praefece-
abbaliam Trudonopolitanaiu regendam accepit, qua- rttni, hincque onmes fere
Trudonopolitani monachi
dragintnu". mininium annorttm cxslilerit, ac proin, maxinie irali, cuin sese praeterea in exsilium
pellen-
«uin monacbum vigiuli annis iiondura nalus in ea- dos inielligerenl, monasterium
suum, aliis alio con-
dera Trudonopolitana abbalia, in qua, ut diclum, a cedentibus, fuga dilapsi reliqucruitt; unde, Tlveodo-
pueris educatus fuerat, verosimillime indueiil, con- ricum Parisios iunc peliisse, suspicio potesl oriri.
sectarium lit, ut id verosiiiiillinie fcceritante anniim Verum, qno hanc lollas, ipsummet etiani Chronicon
lf)82, quo, ut laudaluro Trudonopolilaniim Chroni- Trudonopolilaimm iis ipsis locis, quibus jnm dicta
cun apud pachcrium pag. 569 fidem facit, Ade- nnrrnniur, suppeditat. Ut res inanifesla evadal, ipsa
lardits II, Trudonopolilanus abbas, e vivis ex- Chronici verba, qua? libro ejus n et m jam ciil. huc
cessil. spectantia occurrunt, Iranscribo. Libri n itaque haec
251. Alque id quidem lqnge adhuc verosimilius sunt: < Episcopi (Metensis nempe Herimaniius, et
evadit ex eo, quod, Lanzone el Luipone posl Ade- Leodiensis Henricus) nec justa? petilioni nostrorum
lardiobitum deabbatia? prrcfectura, quodanno 1085 acquiescentes, nec Deum in se noslros persequi pro
(adi Trudonense Chronicon pag. 570 et seq.) pri- B peccatis tnni sttis, quam noslris intelligeiites, spreta
mum incepit, conlendentibns, ad Gaitdense S. Pelri nostroram digna electione et quae reprobari non
monnsteriuru, ut idem Chronicon pag. 590 iterum poleial aliqua regulari objeciioiie, sicul jam dudum
docet, scse Trudonopoliianus jam nionaclius recepc- deliberaveranl... slupcniibus oculis moiiaclioruni,
rit> ntiUoque modo verosimile appareal, eum sub iiitroduxerunl in monasterium nostrum Lnnzoiieni
Lnnzone, qni, ngcntibiis Henrico Leodieusi et Heri- qiiemdam de cosnobio sancli Vincentii Mciis nbl.a-
niamio Metensi episcopis, in Adclardi II defuncli lo- tein..-. Die vero capittili convenerunl in chorum ad
ciim, mouacbis oiiinino invitis, fuerat suflectus, Vesperas oinnes confratres noslri, vestientes chorura
iuonacliieuin habilutn primum suscepisse. Jara vero, formosis viris magnarum pcrspnarum el ermiilis
ciiin Theodorictis, uli sane exjam dictis verositnil- apprime in omnibus -Ofliciisecclesiaslicarum insti-
liiniim apparel, snb Adelardo II Trudonopoli mo- lulionurn
iiacluim mdueril, hocque Trudonopolitanam nbba- 233. < Felix quidem ecclesia tot el tnlibus et tanlis
tium abbatis muuere gubernante, maxitne iti ea, ul vhis, si iipn iratum habuisse.l Deum Patj-em, si pro
Uislorire lillerariae Francia? scripiores ex laiidalo pcccalissuis veliram ejus scivisselpoiiaie in hinni-
Chrouico Trudonopolitano loin. VII, pag. 30 recle „_ lilale cordisel conlrilione caruis. Sed quid inoror?
docenl, lilterarum sludiutn floruerit, Theodoricum Eaiiideni nocte inlelligentes ab ainicis, quod se-
jnm iiionacbum Parisios luuc, ul ibtdem litleris queoti die violenler et contumeliose contrudercniur
operam darei, e Trudonopolitatio monasterio, in in exsilium, si in claustro essenl uniti, pavore dis-
quo educatus litierisque adhuc puer fuerat erudilus, soluti (titest liiimann natiira et mavime forniidolosa
concessisse, seu ab abbnle suo missum fuisse, siiiiplicilas monachorum) fuga sibi consuhieiuut.
neuliquam verosiinilc apparet, inaxime cum praefa- Unus tantum eorum Luipo.no i.ine,exsiliosibi magis,
titm Trudonense Ghronicon nullius plnne Trudono- quam fugn, elecio, irausmissiis esl Leodium sub
poliiani monachi, qni, Adclnrdo abbalo, IjUerarum Berengario abbate apud snnctum Lnurenlium ; pau-
nddiscendarum causa Purisios concesseril, mentio- cissirai vero cum nblmte Lanzone remauserunt,
uein fucint, ncc, ul euni in fiuein abbntia? Trudono- Gftrardus scilicet prapositus, ille rioslroruni elcclus,
poliiuhae ulurani, ulpolc quibtis domi n necessariis nec non et Blingerus, Ilerimnnnus quoquc senior
ad littcras disccndas subsidiis abunde esset pro- cum alio Herimanno nepote siio, atque Ettgo paula
speclum, Pnrisios sese conferrcnt, esset n.cessum. posi niissus est Meiis in exsilitun, creleroruni pluri-
Atque ita qnidem ex modo dictis habetniis, Tlteo- inis per Flaiidriaui el Angliam, Daciainel Saxoniaui
<1oricum,•Adelardo II monasterii Trudonopolitani: D regiuun qtioque Tlieutonicoriimdispcrsis. Pars ini-
abbaie, ante annura 1082, quo hic (adi iterum Chro- niina, habitii sibi retento, per diversa coe.nobia
«ticon Trudonopoliiantira pag. 509) vivere desiit, hospilabanliir, pars maxima, nibil sibi de monaclio
Parisiis iilternrum addisccndnrtim cnusa versalumi relenlo, presbylerorum moreper diversas parocbias
«verosimiUimenon esse. Yerum anne eo post Ade- vagamlo lerebnnlur. Sed el Leodii el Colonin?post
Juidi obitum vel ipso dicto anno 1082, quo circiter iraeDeisuper locura noslruin poeniientiam et reJdi-
prodigiosa docloris Parisicnsis anastasis evenisse• lam nostris miseralionis sua? gratiam vidinius non-
HawttiH', vel sequenti sese eamdem ob causam noni iiuUos eoruin inter clcricos sub clericomm habilu
«Ollllllii? . conscnuisse in ordinc cnnonicorum Leodii in mo-
252. Erii snnc fortnssis non nemo, qui id e Tru- nasterio Sanclrc Crucis, nec uon Snncti Johanuis
«donopolitaiioCbronico jain saepiuslaudato sttsp.ce- Colqniaein monasierio Sancli Georgii; Hbrftertii vero
liM'; Uorimaantis eiiiin, uii hoc Hb.ii et III inenio- islai Anno igittir DoalJnic:e fncurnationis millesiuio
«iut pceilil, MiHcnsisct ifcnriciis Leodiensis episcopii oclogesimo secundd obiil nbbas Adelardus II. octavo
aitbaUa? Trudonopoliianc, rcjecto, quem hitjiiss Idiis Decembris; lerlio vero ldus Ang^. capitulum
aliimni abbatcm e grcmio suo clegeranl, Gerardo, , aciiiincslsuper confrulres noslros a duobusepisco-
iT7 ACTA> 138
pis, Herimanno scilicet Meiensi et Henrico Leo- A batiae, diuturnis dissensionibus ad incitas fere
diensi, qua nocte dispersi sunl omnes confralres redacta?, subvenire decrevissel Otbertus, Leodiensis
nostri praeter paucos, qttos supcrius nominavi- episcopus) diligentissime, si quis superessetde flliis
IIUI3.> noslra? ecclesiae, cui idonee commilti posset cura
254. Elsi ergo, uliexhis verbis liquct, post ob- subvcniendi matri suae. Aiunt fralres noslri, nec
ilum Adelardi II abbatis sui omnes fere Trudonopo- non clerici et laici, qui eum cognoverant, qui Gan-
litani monachi e monaslerio suo fuga dilapsi alio dre in monasterio sancli Pelri morarelur unus do
secesserint, hosqtie inter Theodoricus, utpote pau- noslris frairibus, nomine Theodoricus, qui a loeo
cis, qui npud Lnnzonem abbatera Trudonopoli nostro recesserat sub conlentione abbatum Lanzonis
manserunt, a Radulpho hic non aniiumeratus, et Luiponis. Hic si posset exlrahi inde, idoneus illis
Verosimillime exsliierit, Parisios tamen illum tune videtur ad regendam abbaliam, quoniam Theutonica
non conccssisse, ex iisdem jam recilalis verbis con- et Gualicana [Walonica] expedilus, Hberalibiis arti-
cludendum apparei, nlpote quibus inier regioncs btis egregie erudilus in prosa ct versu nulli esset
divcrsas, ad quas tunc pTofugi Trudonopolitani suo lempore secundus, dttlci et altissima sonorus
monnchi sesc conlulere, non Gnllia, in qua Parisien- vocalitate, brevis, sed pulchra pcrsona, mediaqnc
sis civilas sila e.4, sed Flandria dunlaxat, Anglia, B aetate, qui etiam fratrum suorum iniirmilalibus
Dacia, Saxonia et Alemannia recenseatitur. At vero, nielius scirel compali, tauquam a puero iliis con-
inquicl non nemo, quoergo Theodoricus, cum plu- nuiriins, el qui viderat et audieratmaia, qua? passi
riniis aliis c Triidonopolilano suo monasterio post crant in suis Iributalionibus. > lta Jaudaluni Chroni-
Lanzonem in id inductum profugus, sese recepil ? con. Jam vero, cum Theodoricus, uli ex omnibus
Trudonopoli haud procul suhslilisse illum existimo. jam diclis intclligitur,Parisios sese, cum AdelardusII,
Etenira e Trudonopoiitanis illis monachis, quibus- Trudonopoliianus ahbas, anno 1082 obiisset, non
ciim Theodoricus Trudonopoli tunc discessil , conluleril; brevi aulem, postquam monasleriuni
exstitere nonnulli, qui non ila dudum posl, nssen- suum, induclo in id anno 1085 Lanzone, deseruis-
iienlo Lanzonc, ad monaslerium suuin rediere. lin set, e vicino Joco, quo
secesseral, Tradonopolim
itertim colligitur e Trudonopolilnno Chronico, quod ftierit reversus, ibidemque, ut
apparet, cum Lanzone
apud Dnclierium tom. Spicilcgii cil. png. 570 d« ad annum usque 1085, quo, orla hunc inter el Lui-
Lnipone, Trudonopolitano raonacho, exsilium, in ponem contenlione, Gandavura sese ad S. Pelri mn-
qu.id, Lanzonc jam Trudonopolilano abbnle, pulsus nasterium recepit, fuerit coramoratus, conseclariinu
fuerat, adhuc palienle, sic habet; <Qui (Luipo) cum Q ^ fil, ulParisiis anno circiter 1082, utpotc anle hcnc
per onmcs, qttos utiles sibi fore exislimabat, per studiorum causa ibidem etiam, ut supra
docui, npn
ipsiimquoque imperatorem apud abbatem Lanzonemi versatus, verosimitiler non siuduerit,
omni hiimilitale agcret, ut receptus in claus.ro suo, 236. Quod ul evidentius fiat, imo Tbeodoricura
quo nutritus fuerat, ordine, quo et alii, venire posset,, Parisiis nuiiqunm studuisse paleat, oronia
nullo modo impelrare vaiuit. > Quibusverbis aliisque> ineunte aetale ad illud ejus ab
usque tempus, quo Ganda
sequentibus ionuitur, eo lempore seu, uti ex ejus-- revocatus abbatiam Trudonopolitanam gubernandara
^em Chronici loco proxime cit. apparet, anno> accepit, gesla hunc in modum
compendio et ordi«e
1085, qno Luipo, ut ad Trudonopoliianum suumi expono. Puer adhuc in monaslerio Trudonopolitano
monasterium redire sibi fas esset, impetrare fuitt pro temporum illorum more fuil educatus ac litleris
conalus, alios nonnullos ad id Trudonopolitanos; addisccndis admolus, cumque deinde faclus aelatc
monachos, qni iude, non quidem in exsilium pnlsi,, grandior monachis ab Adelardo II abbate fuisset
sed fuga dilapsi disccsserant, fuisse jam reversos ;; ascriplus, Htteris animum ad annum usque 1082,
hi aulem utpote ad raonaslerium, quod deseruerant, , quo hic vivere desiit, in monasterii sui schola,
qua?
haud ita dtidum post, uli eliam e Chronici Trudo-- tunc ex diclis maxime ilorebat, perrexit excolere.
nopolitani Joco proxime Iaudato apparet, reversi,, D Adelardo deinde anno 1082 vita funclo, monasterii-
regiones procul dissims, cum fuga inde sese sub- que regimini Lanzone, inviiis monachis, admoto,
duxere, adiisse non videntur, ac proin nec Theodo- cum plurimis ex his Trudonopoli cxcessit, cumquc
ricus, ulpote qui ex iis unus exsliterit, uli pronuml deinde e loco haud procul, ul apparct, hinc dissilo,
est eruere ex eo, quod, Lanzone postea ct Luiponei quo sese receperal, ad monasieriura, assentienle
mox memoralo de abbalia Trudonopolitana conten- Lanzone abbate, fttissel reversus, contentioque hunc
'dentibus, Gandavum inde ad S. Pelri monasterium! inter et Luiponem anno 1085 esset exorla, Ganda-
sesc receperil, quemadmodum iterum apud Dache- vum, relicto ilerum monaslerio, concessit, ibique
rium lom. Spicilegii cit. pag. 569 ct seq. Chronicon! in S. Petri abbatia commoratus est ad annum usque
Triidonopolitnnum doccl. 1099 seu certe 1098, quorum altero hinc Olberli
255. Verba, quibus id ibidem facit, aliaque non- Leodiensis episcopi lilleris evocatus monasterium
nnlla, hisce eodem toco adj'uncta, quod pleraque, dee Trudonopolitanum abbatis munere gubernandum
Theodorico ad praesens inslitutum jam dicia, haustai accepit. Talia sunt Theodorici ad tempus usque,
ex iis sint, huc transcribo. Sic habent: « Quaere- - quo hoc factum est, gesla, qua? sane, ut Theodori-
batur ereo (cum iam scilicet Trudonopolilanrc ab-- cum Parisiis unquam ac nominalim anno circiter
PATROI,. CLII.
iaS .... S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 140
1082 studuisse credamus, permiltere non vldentur. A tibri quarti hactenus non vulgati auctor in obscuro
Jam vero, cum id ita sit, testimoniumnura. 214 huc relinquit. Indicat quidem Galaudum vimm hone-
transcriptum ac Theodorico altributum, quo istud stum ac doetum fuisse; verum quis hine asscrat,
aslruitur, supposililium commentiliiimque verosi- acuti adeo judicii hominem exstitisse, ut nec ab Im- ,
millime est, quale etiam ob atia, qure jam diclis poslore decipi, nec opus, quod Tlieodorico esset
adjungo, apparet. supposilum, pro vera hujus hicubratione accipcrc
237. Teslimonium illud anle saeculiproxime ela- potueril? Fatendura inleriin est Bertholdum Nihu-
psi railium seu ante annum 4615, qno a Galaudo sium aut, si mavis, Carihusianos, qui ei, quod in
sacerdote laudatum fuisse, Carthusianus anonymus daiis ad Andream Saussrcium, Qidascalica? hujus
verbis supra huc transcriplis affirmat, ipsosmet epistola? anno 1645 irapressae, pra?fixis litleris lnu-
Carthusianos latuisse videtur, uti etiam damnalum dat, teslimoniura TheoJorici Trudonopolitani abba->
doctore.ni appellalum fuisse Raymundum Malliban tis exhtbuerant, perperam ob illud, seu citalum seu
seu Milleban, aut, ut alii volunt, Raymundum exhibitum a Launoio in disserlalione de vera causa
Diocrera. Fas est id cotligere vel ex solo Petraeo, secessus S, Brunonis in eremum, cap 5, § 5 men-
Carilmsia? Coloniensis alumno, qui suis in primum dacii insiir.ulari; id enim et a Niliusio cilari.et biiic
Cbronici Carthusiensis, a Dorlando cpntexti, librum "' a Carthusianis e Galaudo accepttim exbiberi bona
Elucidntionibus, anno 1608 excusis, § parliculari fide poluit. Sed alia niodo huc spectantia, qua?Car-
studiose inquirit, «Curdamnati ac |er iitfelicis do- thusianus anonyraus recitaiis num. 227 verbis non
ctoris islius (qui scilicet sese damnaium Parisiis e inclusit, disculiamus. Teslimonii, quod Theodorico,
fereiro proclamarit) nomen liiieraruin monumentis abbali Trudonopolilano, atlribuitur, diversa diversis
consignatura non sit. > Ne vero hic errasse arbitre- e tocis submissa exemplaria penes nos exslant,
ris Petraeum, Petrus Siilor, Carlhusia? Parisiensis unum autera ha?c inter in capiie prrefert sequentia
prior, anno 1537 e vivis sublatus, cujus opus de haecverba : < Andreas Quercelanus (Du-Cbesne) in
vila Carihusiana anno 1609 lypis Coloniensibus lu- Fragmenlis llistoriae lib. iv eilal ms. raonasierii
cera prirauin aspexit, lib. liujus primo, tract. 1, cap. S. Theodorici prope Remos, cui tilulus est De Ra-
3, ita scribit : < Fntemur ingenue nullum docioris lioue ternporura, ubi Iegilur; > qiiibus prrcmissrs
illius (Pnrisiensis damnali) nomen per nos adduclum testimonium, num. 214 huc iranscriplis verbis con-
esse, quod riullum sit litterarum monimentis, quod ceptum, subjungitur, ac deinde in fine pro clausula
viderimus, prodilitm;itaque non fingere novum, sed additur « Haecibi. >
incognitiim tacere voluimus. > Nec est cur bic -, 239. Cum primum iu hoc lestimonii, Thepdorico
opponasS. Rrunonis Vitam ms., a Caiihusiano nno- ascripti, exemplar incidcrnm, recilatis, qua? ei
iiymb per verba hum. 209 reciiata jam laudatam, praefixa videbam, verbis excitus Hisloria? Fi ancicae
qua? in bibliolbeca Basileensi asservatur, annoquei Scriplorum Andrea? Quercetani seu Cliesnii librum
14*86ac proin diu ante srcculum sexlum decimumi quartum avide arripui, totumque a capite ad
conscTiptnm, etsi enim in, hac, ul in Operum Lau- calcem sedulo excussi. Sed en! pag. 162 , qua
noii auctorum ac illuslrniorum tom. II, part. n, anno> sola in lolo illo Chesoii hbro sett lomo liber ms.
1751ColonireAllobrogumexcusa pag. 376 ia inferiorii monaslerii S. Theodorici prope Remos, cui liiulus
bujus margine notalum invenio, sequenlia ha?cverba:: est « De ralione lemporum > cilalur, fragmenium
< Contigit. circa annum Domini 1082 Parisiis pro- Iiistoricum suppeditatur, in quo, uli id inspicienti
digium horrendum in quodam magislro, cui secun-- palescet, ne apex quidem vel deprodigiosa docloris
dum quosdam nomen erat Rayraundus, > scriplaa Parisiensis anaslasi, vel de pulso ex hac in eremum
inveniantur, Raymundi tamen nomini additunta S. Brunone occurril. Hinc inlellexi, verborum, quae
aliud, quo el Diocrcs, aut eliam Milleban, ut ascri-i- proxirae recitavi, descriptorem significalum hisce
ptunj Theodorico abbati Trudonopolitano tesli- voluisse, teslimonium, Theodorico abbati Trudono-
monium prodit, fueril vocatus, infelicem doctoremn rj polilano altribulum, non libroseu tomolV Chesnii,
Parisierisem habuisse, conseclarium inde non est,,, quein laudat, sed ms. < De temporum ralione >
meritoque proinde illud vel pro supposililio vel proo libro, e quo fragmenlum historicum in tomum
admodum suspecto potest hnberi, nisi forte liber, e illuni Chesnius iiilulit, esse inscriplum. Verum nec
qup a Galaiido depromptum dicilur, in lttcem profe-i- id verttali consonum exislimo, quod res haec, si ila
ralur, proqiie genuino Theodorici fetu haheatur. baberet, a pluribus aliis scriptoribus memorala
$58. Verum quo hic loco, cujusve in bibliolheca? se verosimillime invenirelur, nec tamen memoraia ab
angulo servatur? Unde illum, aut, si mavis, illius is ullo haclenus a me inveniri potuerit. At vero sunt,
exemplar, e quo verba num. 214 recitata excerpse-i- uli ex notiliis, quas ad manura habeo, disco, qui in
rit, Gataudus sibi comparavii? An bibliolhecam, i, Trudonopolitani dioecesis Leodiensis monaslerii
personamve, a qua preliosum hujusmodi monumen-i- bibliotheca jactalura Theodorici, id olira abbalis
tum secum fuerit coinniunicatum, in conscriplo a se se munere moderali, de Sacra temporum ratione li-
Carlhusianoriim Chronico uspiara declarat? Omnia ia brum, in quo hic pro prodigiosa docioris Parisiensis
ha?c anoriymus, e quo solo.fere, qua? de Galaudo lo anaslasi testimoniutu nitm., 214 recitaluni praebeat,
jam dixi, discerc licuil, Annaliura Carthusiensittnj m asservari amrmani, addenles etiam, mirum aemiui
141 ACIA. 142
debere acctdere Marienci et Duraiidi, ordinis S. Be- \ illud complectenlia, transcribit, prolixeque, quo id
uedicti sciiptoruni, in Itinere suo litterario, ubi Parisiensi prodigio suffragari probel, conira Lau-
de illa ordiuis sui abbatiaejusque bibliotheca agunt, noium disserit. Verba ejus omnia, ne quid de nr-
de libro illo silentium. gumenlorum, iis inclusorum, vi delrnxisse videnr,
240. Ita pronunliant, quod bini hi scriptores li- huc transcribo, ad calcera eliara nonnulla, qua? in
brorum mss. omnium, qui in Trudouopolitanse abba- ha?c observanda duxero, adjecturus. Sic itaque
tia? bibliolheca servantur, cognitionem perfectam habenl : < Hic (Caesarius Eisterbacensis) in suo
iion habuerint, uti ipsimet declarant, opcris cit. opere, quod, in libros duodecim ad formam dialogi
toin. quidem priino scribentes, Trudonopolitanam digestum, < De illuslribus miraculis et historiis
bibliotheeam esse satis bonam, librisque mss. sat < meinorabilibus, qun? aute vel circa sua lempora
insignibus instructam ; tom. autem secundo traden- < contigerant in Germania, llalia el Gallia, > praeno-
les, sese, cum ad abbaliam Trudonopolitanam ile- lavii, libro xi, qui De Morienlibus, inscriptus
rum accessissent, librosque hujus mss. denuo scru- cst, boc spectaculum his prorsus verbis exponit :
tari velleut, obtinere id ab abbate non poluisse. < Fuit in regno Francia? clericus quidam nobilis et
Hinc, elsi etiam ms. illum de sacra temporum ra- « dives, qua? duo saspe homines extollunt, malisque
tione Iibrum in Trudonopolitaui monasterii biblio- N « vitiis subjiciunl; qui cum morluus essel et in fere-
theca lalere, aegerrime in animum possem inducere, « tro positus, mulliludine populi circumsedenle, tam
in rem lamen, ne quid, quod ad conversionis « ex clericisquam ex Iaicis, ipse se erexil, cunclis
S. Brunonis causam indngandam possit conducere, < atidienlibus, iu haec verba prorumpens: > Justus
neglexisse viderer, sedulo inquirendum duxi, mequc Judex judicavit, judicalum condemnavit, condemna-
ad monasterium Trudonopolitanum, si modo asser- lum iradidit in manus iinpiorum. « Quibus dictis, se
valos in hujus bibliolheca libros rass. scrulandi « reclinans iterura non obdormivit, sed de requie
facullaletn niibi impcrtiendam scivissem, conferre « transivit ad laborem , de deliciis ad miseriam. >
paralus, enixissiuie, ut hrec mihi concederelur, per 242. «His Cresarius paucissimisverbis expavescen-
amicos petii; verum, uli ea Marteneo el Durando, dum dnmnati hoininis spectaculum perfecle reprae-
ila et raihi fuit negata. Praefalum interim librum in sentat ulrique conformiter narrationi, quam stipe-
Trudonopolitana abbalia non reperiri, aul certe in rius tum ex anonymo Carthusiensi, lum ex codice
eo supra buc transcriptum pro prodigiosa docloris (infra plus semel hic memorando) collegii Meiensis.
Parisiensis anastasi leslimoniura non conlineri, lit- descripsimus, ila ulnulla sit quoad rei substanliam
lera? inde scripla? suadent; quas inter etiam una P inler eosdem auclores discrepaniia, imo nec in ipsis
'
cst, ab ipsomelabbate anno 1745 exarata, in quahic circuuistanliis repugnanlin; unde nemiuem fore
sic scribit: « Recordor me a paucis annis ad pelilio- arbitramur, qtii judicet eamdem non esse narra-
nera Reverenlissirai domiui abbalis sni.cti Lnurentii tionem, quautumvis reclaiuet Lnunoius. Mngni
idem transumplum (teslimonii scilicet, Theodorico proinde ponderis est hoc leslinioniura, a perantiquo
abbati allribuli) vidisse, el diligenler lunc iuquisivi, scriptore datum, summac aucloritatis viro, pietate
si in aulhenlico invenire potuisscm, scd nusquam et doclrina celeberrirao, quem Coloniensis archi-
reperi in Chronicis Theodorici abbalis, unde appa- episcopus Henricus de Molenarck, sub quo vivebat,
renler transumptura esse potest. > Jam vero, cum solum ex sensalissimis Germania? elegil, qui prae-
nec liber ille, uli ex lilteris, post rem diligenlis- decessoris S. Engelberti archiepiscopi et mariyris
sime examinalam ad me scriplis, disco, in abbalia vilam nobili slylo exornarei. Cujus et operum ejus.
S. Vicloris prope Parisios,in qua tamen illum asser- merita paucis, sed gravibus succidisque verbis sic
vari nolalum etiam inveneram, reperiatur, testi- commendat cardiiinlis Bona : « Caesarius Eislerba-
moniiim Theodorici abbalis, quod 1111includi a « censis ordinis Cisterciensis, in Hisloriis memorabi-
nonnullis asserilur, pro oriinino commentilio ex «libuspius.verax et simplex.i Quera etiam postobi-
«mnibus jam diclis videlur habendum. ] lum miraculisclaruisse, sc.ribunt Cislercienses.Caesa-
D
§ XIV. Cmsarii Eisterbacensis iestimonium reccnse- rii validissiinam auctoritatem ut eluderel Launoius,
tur, et quid de hoc sit censendum, statuitur. historiam sic ab eo relatam conalusest probare esse
241.AnonymusAnnaliumCarlbusiensiuiiilibriquarti diversam ab ea, quam S. Antoninus narravit. Sed
hnctenus non vulgali auctor, in medium adduclurus vane desudavit ille conferendo iiarrationera S. An-
CaesarijEislerbacensis pro prodigiosa doctoris Pari- tonini cum narratione Caesarii, quasi S. Anloninus
sicnsis anastasi teslimoniura, ila praefalur : < Pri- priraus illara evulgasset. Nara revem id, <••:.;,.
mus . . . inter exlraneos, apud quera hujus prodi- censet Caesarius, concordat ciun (iiroiii.is
ant.ij; .
gii narralionein legimus, se oflert Caesarius Eisler- Ordinis superius cilntis, qure ducenlis ct qninrjiia-
bacensis ordinis Cisterciensis, qui jam florebat anno ginta fere annis ante Antoniniim, et eodem
lempore
1188, id est, quinquaginta circiter annispostmortem quo vivebat Caesarius, digesla sunt.
primorum Palrum ordinis Carlhusicusis cum sancto 243. < Verum quia S. Anloninus non multum
Brunone institutomm; aut sallem primo ab obitu dilTeiia Chronicis, videamus nunc, si mutua illa
sancti Brunonis sacculo,in quo et vixit viginli circi- conleniio, quam Launoius Anionini inler el Ca?sarii
tsr annis; > ac deinde Cacsariiverlia, testimoaiuin narralioncs vull reperiri, lania sit, ut una
dici.tae-
113 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 144
rito debeat dlversa ah altera, ac proinde subrual A i probilalis existimatione ftoreret. » Ha?c objeciio
tolius hisloria? veritas. Sic igilur utramque aggredi- non mnjoris est ponderis, qunm prrecedentes. Ni-
tur Launnius. < Imprimis, > inquit ille, < Caesaritrs hil enim ex ea concluditur, atilconcludi polcstad
< non designal certum terapus, quo suum prodigium demonslrandam vel minimam inter lias duns nar-
< evenerit; Anloninus vero designat.annum ipsum, rationes differenliam. Npn enim Caesarius, qoniis
< quo suum prodigium acciderit. > Sed in hoc vtl esset itle clericus, an superbus, malisque viliis snb-
minimam inter ulrumque auclorem discordiam quis jectus exponil; sed quod esset < nobilis et dives,
lcclor quanlunivis sagax deprehendet? Certesi Cae- < qiia?duo saepe bomines extollunt, malisque vitiis
sarius cerium iemptts a lempore, quod designat < subjiciunt, > Ethrec non repugnant communi nar-
Anloninus, diversum el ab eodem mullum remotum rationi, qua? liominem istum deseribit < eminentia
designaret, in boc quidem appareret contenlio ; sed < scienliaeet probitale vilre et msxiraa fama pollen-
cum lempus sileai, nibil Antonino contrariumprofert, < tem, > sed tanlum juxla ea qua? exterius appa-
ac proinde utriusque narralionis substantia eadem rebant. Quam ob rem codicis Melensis auclor putat
remanet. Huic praeierea el sequentibus Launoiiob- euni damnatutn ob viiiuin vanac gloria?.
jectionibus unico possimus respenso satisfacere, si 215. < Ab hac objeclione ad qiiiulnra transit Lau-
dicamus, quod verissimum cst, Caesarium hanc hi- ° noius, quam sic exponil: < Crcsarius Parisiensem
sloriam compendio tantum attigisse. Unde non i academiam hic ne verbo quidem attingit; AnlO-
mirum, si mullas tacueril postea ab Antonino rcla- < ninus vero illam pracrii^al. Et tnraen Caesaritis
tas circumslanlias. < Deinde, addit Lnunoius, Caesa- i ille multis in locis el Parisiensis acailemia?el re-
< rius non dcfinit certtim in regno Francia? locura, <rtim in Parisiensi ncademin gcstarum meminit. >
c Antouinus vero ccrliim in regno Francia? locum Deinde muliiplices ex Caesnriocilniiones Lnunoius
« definii, id esl, Luteliam. > Similis priori objeclio, colligit, in quibus Ctesarius fecit mcntioncm acade-
qurc siniile meretnr responsom, nempe millam ihi mia?Parisiensis. Sed ad quid hre citnliones ? Sicut
repcriri inter ulrumque auctorem conlrarielatera ; enim oslendiraus non rectc coricludi narrationem
qnce rcperirelur, si Caesarius Hispaniam, Italiam Caesariialiam esse nb Anlonini uarralione, eo qtrod
vel aliquam aliam regionem sive regnum defiiiivis- ille non delinierit cerlum in regno Francia? locum,
set. At dixit ille, quod hoc prodigium in regno quem hic deflnit; ita ncc nllain dissonanliam im-
Francia? acciderit; Antoninus vero, quod Luteliac, porlare polesl silentium Crcsarii de academia Pari-
quac est in regno Franciae. llaque quod Caesarius siensi, quam Antpninuspraedicat. Sed ad alias Lau-
omiserat, B. Anloninus stipplevit. Et huie par esl r aoii, objectiones dtiuendas propcremus.« Caesarius
cruditissimi Andrea?Saussreii ad prohandum eamdem < aperte significat clerir.um suum uno eodemque
esse narralionem optima ratiocinalio, qiiunluinvis < temporedixisse; JustusJudex judicavit, judicatum
riiire in eam exclamet Launoiiis, < 0 miserabile < condemnavit, condemnatum tradidit in manus
< effugium ' < impiorum. Anloninusverodiserteasserildoctorem
244. i Caesarius de clcrico quodam nobili ac di- < suum tribus dislinclis diebus loculum esse. > Jam
i vilc serinonem babel; Aiiioninns vero quemdain vidimus supra, ex ciialis auctoribus Caiihusiensis
i eximium doctorem describit. > Ha?c verba.cLEw- ordinis quosdam scripsisse, hanc trinam vocem a
cus el DOCTOR, aliquid inter se discriminis pritna damnato prolalnm fuisse uno eodemque die, quos-
spccie videnlur habere, sed qua? facile concilianlitr. dam vero tribus distinctis diebus. Sicque Caesarii
Viros enim lilteratura et eruditione conspieuos srcpe verba concordant cum primis; Anlonini vero cum
diclos fuisse clericos, varils doceimir exemplis. ultimis; nec proplercn dua?censendaesunt narratio-
Apud Ordericum Vilalem lib. iu : < Clericus cogno- nes diversa?, cum in.re conveniant. Praelerea noir
i minatus est, quia perilia lilterarum aliarumque Ha aperte, ttt vuli Launoius, Caesarius significat,
i artium apprime imbulus est. >In bistoriam epi clericum siium uno eodemque tempore locutum
scoporum Eystelentium: < Iste Joannes episcopus Des.se; non enim distincte exprimit, quod haecverbn
< magnus clericus in jure canonico fuil. > Joannes shmil et semcl vel tribus distinctis vicibus, sed sum-
quoque Bircllius, prior Carthusia?, ab Innocenlio VI, matim innltiin, qtiod haec pronnnliavit: qua? sunt
qui cum obiisse audierat, «Clericus mundi» appella- eadem quoad sensnm, qua? Anlenimis doclorem
tus est, ut ad annum 1560 videbimus. non solum suum pronunliasse lesintur, non quidem irsdem
quia erat perfeclus monachus (monachi enim a)i- prorsus verbis, nee eodem modo dicla, sed nliis
qtiando etiam clerici dicti siinl), sed maxime quia idem significantibus, ita ul nulla sit in essentia rci
tnm in divina scienlia, quam in humana superiorera contrarictas, nec diversitas, nisi lanturo quod Cae-
habebat neminem. Ergo Caesarius et Antoninus sibi-. sarhis, brevitati studens, rem non ta-m fusc ac Iate
invicem non adversantur, cum ille clericum, bic curavit expriraere.
vcro eximium doctorem, infelicem hominem dixe- 246. < Notandum eliam auctorem codicis Melen-
runl. Sed inslal Launoius ut sequitur. < Caesarius sis, de quo supra, trinam illaiii daranati vociferatio-
< indicat clericum suum nnbilitale ac divitiis in nem iisdem fere verbis cxpressisse, quibus et ante
<•homincm superbtim evasisse, Anloninns vcro eura usus fueralCaesarius.Porroquot et quanlae simi-
« eum significat doctorem, qui raagna scicnliae et Ics differentia?in sacris Scripturis oecurrunt, Btiara
*4JT ACTA. 140
Inter sanrtos evangelislas, rem eamdem diversonar- A i xium iiimis in exaggerandis hujusmodi diflercnliis
ranles raodo, quos propterea sibi invicem contrarios studium. < Postremo Caesarius nihil habet de toto
non solum dicere, sed et cogilare crimen esset ? < illo lectionis quariae Vigiliarum pro morliiis ne-,
Cresarius non scribil, < clericum suum has voces < golio, quod post Antonini tempus ab anonyino
« omisisse, dura statulum ab Ecclcsia pro morluis < Vila?Brunonis scriptore traclatum est. > Sed nec
< olliciuin celebraretur ; Antoninus vero id omniito Anloninus aliquid habet de tolo ilfo lectionis quarin?
< scribi. > Quis non miretur lalem a Launoio, viro negotio; ergo non differt a Caesario. Nec eliam
sensalo et doclo, objectam diversitalem ? Veruiu veteres Carlhusicnses, ut hujus lectionis quarla? etr
est, nec negare possumus Caesariuramanifestam non verborum < Respondemihi > memineruui. Ergo net
fecisse mentionem Oflicii morluorum. Sed quis in- ipsi Caesario sunl contrnrii.
ficias irel, eum illud innuisse, quod scripsit, quod 248. « Prreterea Launoius Caesarii auctoritalem
defunctus ille < in feretro posilus esset, multitudine conalur deprimere aiictorilale clarissimi ac reveren-
< populi circumsidenle lam ex clericis quam ex dissimi viri Nicolai Coeffelei, Parisiensis theologi,
< laicis ? > Caesarius neutiquara significat < utrum qui in responsione ad mysterium iniquitatis dicit,
< clericus ecclesinstica sepultura privatus fuerit, Caesarii Dialogos labulafum esse plenos. Sed cum
< necne ; Anloiiinus vero aperte significat. > Neque " Coeffeteus suam senienliam lantum confirmet Con-
id etiam signiflcarunt citali auctores Carthusienses; radi Gesneri, hominis Zuingliani, judicio, ut ipsc
ergo et ipsi sunl Anlonino conlrarii; ergo et eorum faietur Launoius, cardinali Bonrc, viro aeque pio ac
narratio diversa est ab Antonini narralione. Quis docto, potius crediraus qui Cresariuin laudat, tan-
hoc cogitaret? < Cresarius non dicit Bmnonem •qtiam in hisloriis mcmornbilibus veracem. Nec im-
< Carthusiana? religionis auctorem speclaculo, quod merito, cinu ipsc Ctcsarius se nihil finxisse sanctis-
< narrat, inlerfuisse ; Antoninus vero dicit specta- sime juret, dicens : « Tcstis mihi est Deus, ncc
t culo, quod describit^Brunonem Carlhusiana? reli- < uiiura qtiidem capitulum in hoc Dialogo nre fin-
< gionis auctorem interfuissc. > Sedtacuit Caesarius, « xisse. » Coeffetei itaque et Gesneri aucloritutibu&
quia forsan nescivit, sanctum Brunonem interfuisse praferimus auctorilates illuslrissimiSaussaeii, et Ju-
spcctaculo; nara duobus tanlum annis post illud pa- cobi Brcullii pietate el doctrina insignis, el aliorum
tratum in Carlhusiam secessit. Vel, si scivit Caesa- qui de Caesariobonoriflcenlius judicaverunt, et proe-
rius, noluit lamen dicere, quod a suo proposilo sertim cximii sacrx ibcologia? docloris, et ad S.
alienum essel. Nam propositum ejus erat, varia de Gereonem ColoniaecanoniciTilraantiiBrcdembracbii,
morienlibus exempla proponere, non conversiones, rQ inul-liscl scientiaeet viriutum litulisspeclabilis ; cu-
sive ordinum inslilutioneS explicare. jusstudio et labore in lucem sunt edila raulln vete-
247. < Deinde .sancli Brunonis conversio non fa- rum scriptorum monumenla; qui eliam recognoscen-
cla est in publico, sicul nec conslat, ulrum illud dis expurgandisque Caesarii Dialogorum libris mul-
spectaciilum in ecclesia, vel in aula defiincti (quod lum Iaboris posuit, in lucem eos emissurus, ni, cum
tamen verisimilius est) coram miiltis, vel paucis ho- jam pene ad calcem pervenisset, ad ccelestia fuisset
minibus evenerit. Neque eliam conversio Brunonis evocattts. At ne tnnti viri pia sltidin perirent, effecit
fncia est eodem instanli, quo dictum spectaculum, inter ulios JacobusFischerus,sncra?theologia?doctor,
sed intra privatos parieles, et diu post illud per- qui, quod ille incceperal, perfecit, et in sua praefa-
actum, ut conslat ex cilatis auctoribus. Unde nec a tione Gesneri de Caesario caluniniam probe refu-
nemine, qui dicto speclaculo inlerfuerat, perspici tavil.
potuit. Anloninus vero id dixit, quia sic scripliini 249. < Denique Launoius in conclusione capilis
legil et narratum audivit. < Caesarius non aflirraat, tertii sua?dissertalionis Saussaeiuin virum cruditum,
< ex suo speclaculo Brunonem institucnda? religio- quasi ridiculum prosequilur, quodin Caesnriinarra-
< nis sua?occasionem cepisse; Antoninus vero aflir- tione substantiam rei ab cjus circumstantiis dixerit
< mat. > HaecLaunoii objectio non est diversa a D esse distinguendam, hancque Saussaeiidistinctionem
praecedenti; sed in duo divisit, quod simul et semel contrafasoraneinsulseLaunoiusrelQrquetin Jonnnnm
dici poleral, ui, quod solidis ralionibus non jiolerat, Papissam. Sed cum proljleamur injurium injnria non
multis saliem verbis conarelur obruere. Huic igitur propulsare, lcctoris judicio relinquimus, num opli-
'
objectioni factum esl satis ex responsione superiori. linia sit haec disputaudi ralio ad asserendam verita-
Quid enim mirum, si Caesarius, qui de Brunone nul- tem et quoscunque auctores, diversimode reni eani-
lam fecerat mentionem, instituendi ordinis Car- dem describentes, conciliaudos. Verum Saussae-ioim-
thusiensis occasionem etiam lacuerit propter easdem ponit Launoius, dicens etun in eo posuisse rei sub
rationes, quas superius tetigimus? < Caesarius non stantiam, quod Caesarius « prodigiurn aclum in regno
< tradit prodigium suum Parisiis contigisse ; Anto- < Francia?, nec suo tempore aclura referat. > Num
< ninus vero tradit. > Haecetiam objeclio eadem est minirae illud Snussaeius dixit. Postqunm enim lotnm
ac secunda ; quod enim hic dicit Lnunoius, idcm su- Caesarii narrationem retulit, addit: < HaecCaesariu?
perius secundo loco dixeral, mulalis tantummodo < qui substantiam rei, de qua sermo est, patenter
voeabulis et modo loquendi. Imo et utraque objeclio « conipreliendil in descriplione isla. > Sic igiturdi-
quinla? multum siinilis est. Unde patcl Launoii an- ccns Saussocius, mouet quideni, subslantiain rei ii>
147 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 14S
Cresarii descriptione reperiri, sed in quo consisiat, \ Chronici auctore anonymo suppeditalam, afliciuiii,
non explicat. Deinde statim de circumslantiis subdit: alque a narralione, de defuncto, qui pariler sese
'« Qua (descrip.tione) etsi ndn omnes adreqiiale damnatum e feretro vociferalus sit, a Caesarioexhi-
< circumslantias eat expressum, cura annum non Lita, absunt, merito argui jnon posse, vel narra-
« consignet, nec specialera Gallia? locum, quibus lionem Anlonini seu anonymi cum substantia
« isla qua? refert evenerunt. > Et ea? sunt cir- narrationis Caesarii pugnare, vel prodigium, quod
ciimstaiiliae, eliam a Launoio notalae, quas Saus- bitjus argumenlura est, a prodigio, quod illa ob
srcius summalim in Caesarii descriptione perslringi oculos ponitur, indubie esse diversum. Quid enim
asserit, cum paulo post dicit: < Nihilominus to- magis obvium, quara fncta historica invenire, a
< lum dicit (Ca?sarius) cum id actum in regno d.iversis scriptoribus relala, qua?, quamvis eadem
< Francia? asserat, nec suo tcmpore, sed ante, sint, adjunctis tamen ab uno, quae ab alio. subli-
per verbum FUIT, satis evidenter signiflcet. > , centur, sint ornata? Nec esl cur id mirum videalur,
Igilur per baec verba : < Totum dicit, > elc, cum non rafo fiat, ut rem, quam aller fuse, nullis
intelligit Saussaeius circumslantias illas, quaspaulo plane ejus, aut certe paucis duntaxat, adjunclis
ante dixerat a Cresario non esse « adaequaieexpres- omissis, exposuit, aller compendio tanlura referat,
< sas, cum annum non consignel.ncc specialem Gal- B omnibus fere adjunclis nudatam. Imo vero ne qui-
i liaelocura,) etc. Hic est verus ac sincerus Saus- dem ex adjunctis inler se pugnanlibus nec ulla
saeii verborum sensus, quorum ordinem Launoius ratione in concordiam vocari natis argui semper
inverlil, ut ea commodius in suam senlenliara de- polesl, narraliones, in quibus haec occurriint, circa
lorquerel, faciliusque lectori persuaderet, Saussaeium res versari diversas. Consianlinum Maguiim impe-
subslantfam rei in eo posuisse, « Quod Cacsarius raiorem, ul militari signo, in crucis modttm effor-
« prodigiumactum inregnoFrancire,necsuotempore mato, in exercilu adversus Maxenlium praelinluro
« actum referal. > uieretur,' divinitus in somnis monitum fuisse ,
250. < Sub finem ejusdem conclusionis capitis Firniianus Laclantius apud Baluziurii lib. n Miscel-
terlii rurstim Launoius Cresarium, sive potius Car- lnneorura, pag. 57 racraoria? prodii. Ideni eiiam
ihusienses ex Ctesario aggreditur, cum ex eodera f.icit in Vila ejusdem Conslantini lib. i, cap. 29
Cmsarii tractntuduo a se deprompta exempla integre Eusebius. Verum in tempore, quo visio illa Con-
describit, ex quibtis vult < otiosos homines unum . stanlino fuerit oblata, binos inler scriplores illos
< conflasse prodigium.quodCarlhuslanorum iniiium minime convenit. Eam euim Laclaniius cum nocle,
< tale, qaale nunc > excutit, sive excutere nititur, caramissam die 27 Octobris aimi 312 ad ponlem
"
< fingendi causam prsebuisse > conlendit. Unum est Tiberis pugnam, in qua Maxenlius inleriil, proxime
enjusdam canonici Parisiensis, qui post mortem praegressa, conjtingit; Eusebius vero iis, quaelib. de
suam et honoriflcam sepulturam amico npparens se Vita Constanlini cit. capp. 28, 29 et 37 scribii, non
damnaliim nuntiavil, eo quod vera sibi morienli obscure indicat, tunc factam, cum Conslaniinus
confrilio defuisset. Alterum est historia iila, qiiam adhue-in Galliis esset, necduraque Alpes in Maxen-
Launoitis superius probare conaius est diversam tiura arma moturus, trnjecissei, ac proin aliquanlo
esse ab Antonini narralione. Quis non miretur temporis spatio ante dictam noctem. Pugnant ergo
Launoii astutiam? Duo jungit qua? magnam habere Eusebius et Laclanlius in adjunctis, el lamen,
simililudinis afflnilalcm asseril, ut subtilius oculos duas horum scriptorum narraliones circa diversas
Conslaniino oblaias visiones versari, certura non
menlemque lectoris perstringat. Sed constauter ne-
est.
gamus aliquam inter duo illa exempta intercedere
similiiujinem praeter commune utrique homini 252. Juliani Apostata? in, bello interitum referunt
damnationis jnfortunuim : aut < otiosos homines > scriptores aequales aut subaequales diversi; sed quot
ex his duobris prodigiis, sive etiara ex uno tantum hunc eventum adjunctis sese inler pugnanlibus ex-
causam secessus sancti Brunonis finxisse progres- r» omant! Ad hrec, ut etinm ex ipso, quod hic tra-
sione temporis.ut vuItLaunoius; quandoquidem ano- clamus, argumenlo excraplura adducam, horrendnm
doctoris daranali prodigium publice coram ingenli
nymus ille Carlhusiensis {anonymura illum Carlhu- hominum muliitudine xi et
contigisse, scriptores §
siensem],qni primus rem scriptis mandavit, ipso Cae- id intra
snrii lempore vixisse, superius probavimus, a quo, seq. recensiti, aflirmanl; privatos autem
domus defuncli parietes evenisse, Codicis Melensis
non vero a Ctesario, alii Carthusienses eitati ejusdem
auctor infra laudandus Iradit; at quis propterea
historia? narrationem mutuali sunt. > HaclenusAn-
hic narrat, a prodigio, quod illi
natium Carthusiensium libri quarti auclor laudalus, prodigium , quod
in quem nunc nonnulla observandn. referunt, dixerit esse diversum ? Elsi itaque, tres
a doctore Parisiensi vociferationes, quarum prima
251. Recte itaque imprimis contra Launoium hicse accusatum, secunda
judicatumac tertiadamna-
conlendit, e diversis adj'unclis, qua? narralionem tuiu declararii, tribus diebus diversis fuisse emissas,
de defuncto, qui scse damnatum, e, feretro procla- scriptoresproxime laudati eliammemorent,cIericum-
marit, ab Antonino, seu potius, e quo hic illam que suum seu doctorem simul et semel ac proin uno
hnusil, a primorum quinque Carlhusia? Priorum eodemoue die se judicaium, condemnatum atque in
149 ACTA. 150
i manusimpiorum «lradi(um,>Ca?sarius,ulLaunoius A cla invicem discrepare, curn ha?ca substantia, quae
vult, tradere videalur, prodigium lamen, quod tric lain uni quara alteri e duobus hisce prodigiis secun-
narrat, a prodigio, quod illi recensent, divcrsum dum j'am dicla est comraunis, dislingueuda sint, uti
rion certo est. Neque lamen cum illo certo eliam est infra ostendam. Atque hinc jnm fit ut ex prodigio,
unnm ntqtie idem.Columbius in sua de Carlhusiano- quod Caesariusnarrat, nliud illud, quo Sanctus no-
rum initiis Dissertatione num. 64 sic scribit : ster in.ercmum secesserit, ulcunque confirraelur.
< Istud .. . (n Caesario scilicet relatum) prodigium 254. At vero ipsamraet Caesarii narralionera in
nonnulli faciunl idem Parisiensi, de quo nunc agi- dubium revocal Launoius, nec saneimmerilo. Quid-
mus; alii vero negnnt: ego neque idem illi, neque quid enim. conlra afferat verbis sttpra recilalis Car-
ab eo diversum asserere nunc velira. Certe non thusianus noster anonymus, Caesariusquea sinceri-
additura Caesario compulisse Brunonera et socios late, qna in scribendo usus est, commendari
ajl eremum ; id autem unum illud est, quod fecit, ut merealur, periliores tamen modo crilici omnes con-
de Parisiensi nunc agerem. Malim asserere e.t om- sentiunt, credulum nimis cum fuisse, utpote qui in
nino islius toci res est, adversarium (Launoium suis duodecim Dialogis non salis accuralo crilerio
nenipe) non debuisse scribere seqttentia in sua de " veras hislorias a fatsis secreverit, etinterdum nugas
vera causa sccessus S. Brunonis in eremum Disserta- et fnbulns, quas undecunqne corrasit, sine ullo
tione pag, 145; « Cesarius Cislerciensis nnrrat duo, prorsus deleclu inseruerit. Stillingus noster tora. I
< quae.Carihusianoruminitium lale,qualenuncexcu- Septembris in Vita B. Margareia?Lovaniensis virgi-
< limus, fingendi causam oliosishominibusprxbtie- nis etmartyrispag.590, num.44, opporlune ad insli-
< runt. > Cum enim duoium altcrum sit illud ipsum, lutum praesens sic scribit: « Quod spectat ad fldem
quod modo reluli, boniinis in regno Francorum re* liisce Aciis (B. Margnreta?scilicet a synchrono Cresa-
divivi, seque Dei judicio daranatum exclamanlis, rio lib. vi Dialogorum cap. 54 conscriptis) ndhiben-
non video, cur otiosi homines ad Parisiense flngen- dam, non eadem forsan omniiim erit senlentia, nisi
dum debuerint adjungere canonici Parisiensis, qui diligens fiat dislinctio inter varia ab eodem auctorc
ppst paucos a morle dies se sine corpore viden- narrata. Quippe fuit Caesnriusvir pius et doclus qui-
dum honiini valde familiari praebuit. dem, sed pro tempore, quo vivebat, simplex et cre-
253. t Scilicet canonicus bicniliilliabuitcomnuino dulus; alqueex eo fit utDiaiogi ipsius non careant
seu cum redivivo Parisiensi, de quo nunc sermo est, nnrraliunculis quibusdam, qua?pro fabulisleguntur
seu cum alio, qni, cum parabatur condilorio, red- hoc tempore; verum non recle judicabimus, si idom
ditiisfuit vila? in-regno Francorum. >Ila ille : et ., plane de omnibus feranuis judicium, quia mulla
merilo quidem prodigium, quod a Caesarionarratur, narravil, qua? a verisimililudine non sunt aliena,
cum prodigio Parisiensi, quod a quinque primorum quaequeexacte nosse potuit, quod iis et loco et tem-
Carihiisia? Priorum Chronici auctore ac deinde ab pore esset vicinus. Ilaque cum suspicio mendacii
Anlonino memoria?prodilumfiiil,unuraidemque non non cadat in Caesarium,virum utique pium etsince-
certo csse, cojiiendit. Ast an recle simul conlra rum, cumque in rebus lam vicinis, quam eidem
Launoium adjungit, postremum hoc prodigium e erant spectantia ad Margaretnm, nullum fere sit
prodigio, quod a Cacsario referlur, alteroque PnrL- errandi periculttm, fidem in hisce negare non possu-
siensis cnnonici, qtti amico post mortem appnrens, mus Caesnrio, ejusque auctoritas omnibu3 aliis, qui
damnalum sese nunliaverit, ab otiosis hoininibus seriusscripserunt, hic videtur praeferenda. Qua de
ronflaliim non esse aut conflctum? Ita vel idcirco causa elogiuin beala?noslrae, quod ipse concinnavit,
nutumo, quod ad illtid flngendum, si fortassis reipsa primo loco edam, uti posteriorum narrationibus
pro fab.ulasett figmenlo sit habendum, soltim pro- praeferendam. >
digium, a Ca?sariorelatum, suffecisse queat, concur- 255. Caesariusitaque eliam seoundttm Sliltingum,
risseque elinm altcrum illud Parisiensis canonici, qui tamen, uli ex ipsis ejus verbis salis liquet, crisi
nulla ratio suadeat, imo potius contrarium suadeat D minus severa, licet sane aequissima, in scriptorem
dissimilitudo quam maxiraa hoc inter et Parisiense, hunc utilur, fidem indubitalam prodigio, quod ver-
quo Bruno in eremum pulsus fuerit, prodigium in- bis num. 241 huc transcriptis narral, concilinre non
lercedens, qure tanta est, u.t nihil fere ambo illa polest, cum id, si reipsa unquam locuin hn.biiit, et
prodigin habeant commune, quemadmodum consi- diu ante Caesarii aetatem, et in Gallin, monnsierio
dcranli patebit. Porro elsi, ut jam dixi, verbisque Eislerbnccnsi minus vicinn, faclum esse debeat;
eliam mox recitatis Columbius innuit, Parisiense, liicque scriptor fvide Slillingi verba proxime reci-
quo sanctus in eremum pulsus fuerit, prodigium lata) lidem indubilalam in iis, quibuset terapore et-
cum prodigio, quod Caesarius refert, unum alque loco vicinus haud fuit, non merealur. Recle ilaque
idem non cerlo sit, unura tamen ab allero dislin- illud a Launoio in dubium revocalur ob infirmam,
ctum non esse, verosimile idcirco apparet, quod cui innilitur, Caesarii auctoritatem. Allamen, cum
utriusque eadem sit substantia, hominem scilicet, unum alque idem, ut jam docui, verosimiliter sit
qui vita functus erat jamque in feretro positus, cum Parisiensi,quoBruno in eremum pulsusfuerit,
daranationem suam tanlisper redivivum astantibus prodigio, hocque ab anonymo, qtti saeculo lertio
denunliasse. Nec obstat ulriusque prodigii ndjun- decimofloruil.primorutn quinque Carihusia?Priortan
131 S. BRUN0N15 CARTHUSIANORUM1NSTITUTOR1S 152
Chronici auclore litieris sit mandalum, falsilaiis A j audire videor, hancargumeulandi ralioneu. enerva-
equidem, ulpole iu duobus sic saltem saeculixiu tam pluinbeamque esse, quippe argumento, ut logici
scriptoribus fundalum, mintis suspectura videtur appellanl, negalivo nil potest probari, Ila forlasse
habendum, nisi forle quis velii, aut a proxime lau- respondeant, qui ecclesiasticam eruditionem neque
dalo Carlhusia? Priorum Chronici auctore, aul ab a limine salutarunt, totumque cerebrum tricis scho-
altero, e quo hic sua hauserit, e relalo per Caesa- laslicis devovcre.Nara quantum roboris argumento
rium, quod nunquam acciderit, prodigio Parisiense negativo insit, tum luculentus hac de i e traciatus
illud aliud, quo Bruno in eremum actus fuerit, acce- prodit, tum universa erudilorum respublica quotidie
ptum fuisse, adjunclisque pro arbilrio conficlis au- experitur. Et quo pacto, amabo, coir.inenta, fabu?
ctura. Atque hoc quidem ut aeslimaret, propensus lreque explodi atque exsibilari possent, qua? in pos-
etiam fuisse Mabilloniusvidelur. leriorum temporum hislorias irrepsere, nisi anti-
256. Etenim in Annalibus Benediclinis lib. LXVI, quiorum silentium pluris, quain imperita audaxque
num. 64 sic scribit: < Aliam istius secessus (S. Bru- recentiorum loquacitas peudcretur? Aflirmaul hi ad
nonis in eremum) causara posl annos minimum du- arbitrium suum, gestaque a temporibus suis remo-
cenlOs quidam atlulere auctores, uimirura Bruno- lissima somnianl; illi veronevolam quidera, vesti-
cem, dum Pnrisiis in scholis versaretur, prodigio B ' giumque earum rerum reliqtiere, relicturi sane, si
redivivi canonici, qui se damnatura vociferalus sit, earum notrliam habuissent. Et nos aflirmanliura po-
perterritum in eremum secessisse, et adjunctis sibi lius imperitia, quam lacentium doclrina duci sine-
socris Carlbusiensiuih Ordinem instituisse. Qua?nar- mus? < Haec generatiin Muratorius de arguraenti
ralio, variis subinde aocta circumstantiis, sanclo negativi vi, qua?quanla subindc sit, uli etiam qui ct
Anlonino, ipsique Gersoni, solida?doctrina? ac pie- quando locum habere queat, pronura crit cx jani
latis viro, probata, non mirum si boua fide a tolius nunc dicendis eruerc.
sacri ordinis alumnis admissa est et asserla sil, 258. Cum plura, eaque eliam nolatu dignissima,
cui Cresarius Eisterbacensis videlur praelusisse. > qua? lilteris consiguata non reperianlur, nec foiic
Ita ille: an autem CacsariusParisiensi, quo sanctus etiam fuerint, sacculis prrcterilis gesta, esse, apud
fuerit conversus, prodigio reipsa praeluserit, huj*usve onutes prope in coiifessosit, uec merito oegari posse
iingendf occasionem otiosis ingeniis dederit, cuique videatur, nou continuo est corisequens, ut res, qua?
ex infra dicendis dispicicndum relinquo. Ul inlerira a solis scriptoribus recentioribus raemorantur, indu-
e Cresario baustum hoc esse, vebementius qnis sus- bie falsa? sint; certo lamen lunc vel probabiliter
iloctur, moveri potest ex eo, quod scriplor hic, ,, duntaxnl falsa? erunt, prout vel, quod raro sane
saeculitertii dccimi inilio indubie fiorueril, anony- flet, eonstiterir, vel probabiie aut verosimile dun-
mus autem primorura quiuque Carlhusia? Priorurai taxat fuerit, scriplores antiquos aul unum sallem
Clironici auctor ante annura cirriler 1250 suami ex his alterumve, a quibus silentio premuntur, esse
hnnc elucubralionem, in qua Parisicnse prodigiumi hnjusmodi, ut eas, si fuissent, sciluri, scitnsque
rcfert, verosimilius non elaborarit, uti ex iis, quae coinmcrooraturi fuissent. Papehrochius noster ab
§ 1 disserui, satis liquet. Quod si porro certum forel,, hisce »011mutlum abludit, in Propylreo mensis Mnii
prodigium, quod refert Caesarius, evenisse, idque ai reclissime, ut milii equidem apparet, ad praesens
prodigio Parisiensi, quo Bruno in eremum pulsusi institulum sic scribens : < Quamvis in rigore diale-
ferlur, non esse diversum, Carthusianorum sarie,, ctico non scquatur : Non.esl scriplum veldictura;
liiuc causara conversionis snncti pairiarcha? suii ergo non est factuui; nec enim niinus fuissel a
icpetenlium, sat verosimilis appareret opiuio, elsii Christo suscitatus Lazarus, licet boc Joannes ct
interim Caesarius, Brunonem prodigio, quod narrat, , alii tres evangelista? tacuissent, tacuissent etium
in eremum actum fuisse, non edicat. Atque hinc est,, apostoiorum discipuli, et his a?late proximi om-
cur potissiraum, non an causa conversionis sanclii nes; recte tamen sequitur: Hoc vel illud carel con-
fuerii, sed an veritali consonet Parisiense prodigium,, D grua?antiquitntis, et auclorilatis testimonio; ergo,
inquirendum sit; qua de re qua? tandem mea sitt factumesse, non est prudenler credibile, siculi non
opinio, tuncedicam, cumpost jam relatos scriptoresi esset credibilis resuscitatio Lazari in universali
nnliquos, qui teslimoniis suisprodigio suffraganlur,, omnium silentio, qui rei gesta?yel inlerfuissenl ipsi,
recensuero etiam scriptores anliquos, qui silenlio> vel ex praesentihus accepissent, etc. Tanlo auiem fit
suo eidem videntur oflicere, ceriior et evidentior ex arguraenlo negalivo de-
credibili-
§ XV. An quid contra anastastm, qua aoctor se dam- monstralio, quanlo notitia facti, de cujus
nulum pubtice denuntiaril, ex silenlio vel S. Bru- tate controveriilur, ad plurcs pertingere, et a plu-
nonis, vet Guigonit, vel Guiberti de Novigenlopot- ribus scriplo consignari debuisset propter insignem
til confici. sui clarilalem. > HaecPapebrocbius, docens scilicel,
257.lnrebushistoiicis argtimentonegniivoviranont argumento negalivo, ut ut facta, contra qua?miiilal,
modicam frequenter inesse, peritiores onines criticii a vero esse atiena, invicle non probet, eam tamen
modo admiltunt. Unum hic omnium toco altulLssc ? vim inesse, qua fiat, ut bacc inde vel magis vel mi-
6iifflciat Muralorium. Hic Anecdotorum tom. II, cap. niis ad rerum incredibilium classem nccedant.
81, sic scribit:«Sed jam quosdam lnibi reponentes> 259. Dispicianius modo, an el quid secundum
153 ACTA. 154
jain dicia e scriptorum antiquorum silentio, seu ex; A ubi religionem voli, quo Bruuo el Radulphus
argumenlis negalivis, e sileulio boc formalis, possilI tcncbanlur, cum illi horribili spcclaeulo, quod Bru-
conficicontra Parisiense, quo Bruno in eremum pul- nonein in eremura egisse docel, componens horribile
sus fueril, docloris tantisper redivivi seque damna- spectaculura pro fortiori incilamenlo ducil. Iloc
tum, publice coram infinita propemodum populii atiiem forliori incitamenlo si opus fuii Brunoni, cur
niullitudine lunc vociferali prodigium. Launoius ini non, quaeso,Badulpho, qui exsohtiionem voti sic dis-
gua de vera causa secessus S. Brunonis in ereraumi tulit, ut nunquam, quod sciam, impleveril? At
Disserlatione in raedium adducitj auctores viginlii sapientem virum in epistola, ubi machinas omnes
novem antiqtios, quos, cum prodigii Parisiensis noni adhibet ad movendutn Radulphum, praeleriisse, vei
nieniinerini, cpmmentitium id esse suo silenlio te- non saepius exaggerasse quaesilum suppliciuro e
slari conlendit. Horum alii sanclo aequales aut sub- spectaculo, quod itt promplu positum erat, si lamen
aequales fuerunt, alii uno altcrove circiter saeculd unquam posilum fuit.kl verojuslam in Brunone,
post eum floruerunl, omniumque ulliraus Joanncs ut opinor, adinirationcni buberet. Cum igitur inier
de Sanclo Victore araio 1322 scribendi finem fecit. momenta ralionum, quibus Bruno Raduhdium per-
Verum nulla rationc, cur nonnulli ex his prodi- movel ad reddendum volum, omisil horribilc spe-
"
gium illud siluerint, mirum accidit, vimque pro- Clacutum,quo scriptor didascalicus (Saussrcius nem-
inde anl nullam, aut sane admodum exiguam for- pe, ila hic a didascalica sua Epislola mox memorata
maliim ex eorum silentio negativum argumenlum appellalus) se a puero imbulum profiteiur, idomisit,
pblinet. Quare nominalim auctorum illorum, non quod dicere non poluit. Dicerc aulem non potuil
omnium, sed praecipuorum dunlaxat ac maxirae quod sibi non nccidit, quodque longo post se lera-
eorum, qui prodigiura, si fuisset, commeraoraiuri pore invecium nounulIiCarthusianerumoriginemfe-
vcrosimililer fuissent, qttosque proinde id non fe- cerunt. >
cisse, inirum polesl non immerilo videri, silentiuin 261. Hactenus Launoius; audi modo, quid ad
lubet disculere, ac quii quaeque ex lioc adducta a hoc ejus contra prodigiosara docloris Parisiensis
Launoio argumenla negativa valeant, ponderare. anaslasim argumcnlum respondeat Cartusianus ano-
Initium duco a silentio ipsiusmet S. Brunonis, cui nymus, Annalium Ordinis sui libri quarli hactenus
§ praesenti duos adhuc alios, videlicei Guigonem, non vulgali auclor, < Quorsum.. (inquitlucubrattonis
quinlum Carthusiae priorem, et Guiberlum de No- sua? nura. 90) hujus menlio spectaculi, quod Ra-
vigenlo, prodigium pariter silenteSj adjungam. San- dulphum non speclabat, quippe qui votum suum diu
cius ilaque in epistola, supra jam pluries laudala ,p forsan ante emiseral? Cumque illud ex Chroni-
infraque hic integra recitanda, quam ad Radul- cis Ordinis (Carthusiensis nimirum) dicatur Purisiis
phum Viridem, quo hunc ad emissum monachici accidisse anno 1082, quo quidem tempore clerici
babitus suscipiendi votum implendum excilarel, Remenses, a Mannsse olim expulsi, ad ecclesiam
conscripsit, nullam plane de horrendo doctoris suam jain redieranl, fleri potest, quod vel illud, si
damnali spectaculo, quo viso, votum jpse imple- in aula inler araicos res acta fuit, ut ex iisdem
verit atque in eremum sese receperit, raentionem Chronicis colligendum est, ignoraverit Radulphus,
facil, ubi tamen hoc ad commovendum Radulphi vcl saltcra ei non inlerfuerit. Sed etsi concederemus
ad voli exsolulionem aniinum peropoorlunum fuis- eum lunc fuisse praesentem, non inde sequeretur
set. Brunonem amico dcbuisse potius prodigii, quam
260. Hinc Launoius in sua proxime ilerum lau- voti emissi memoriam refricare. Paratius eniui
dala de vera causa secessus S. Brunonis in eremum eral ad conflgendam Radulpbi cunctalionera ei op-
Disserlalione cap. 1 ita arguil: < Radulphus indiguit porlune et importune inculcare votum, quo tene-
acrioribus stimulis, quibus ad stti... (quod cum Bru- batur astrictus, ad quod exsolvendum sub pcena
none de monacliico habitu suscipiendo in collalione peccati mormlisobligabalur, excujus defectu dam-
supra memorata emiserat) voti exsolulionem conci- D ] nalionem erat incursurus relernara, quam alias non
tarelur. Unde fit ut Bruno hac in epistola, sicul erat incursurus, elsi non audiret, nee obnudirel,
volum reddenti gloriam, ita non reddenli aeternain prredicluin specluculum. Quam ob rcm nihil fre-
puenam Radulpho proponat; ubi certe locus fuit quentius ei sanctus Bruno ingerit in sua Epistola,
illi spectnculo horribili, si quod Parisiis actura quam obligationem volum exsolvendi, el poenas,
Brunonem ad implendum votum anlea impulissel. quas Deus'promissa sibi non faclenlibus minalur. >
Qtiid enim erat ad configendam JRadulphi cuncta- Ila ille, proposilo a Launoio argumcnto nihil omnino
lionem paratius, quam ei et opportune et impor- contra docloris dainnati hisloriam evinci, idcirco
lune iuculcar.e id speclaculi genus, quo ipsa Bru- polissimuin conlendens, quod sanclus in SUaad Ra-
nonis cunctatio, $i Epistola? didascaiica? (a Saussaeio dulphum Epistola voti potius, seu obligationis,
scilicet ad Bertholdura Nihusium scriptae, annoque, lmic annexae, quam feralis daninali historise, tll-
ut supra docui, 1645 typis Coloniensibus excusae) pole qua? rainus, quain illa, ad voti exsoluiimiem
credimus, devictaesl? Neque hoc telura, quo se a Radulpho extorquendam essefapta, meraiuitsc
impetitum iri pra?viditauclor didascaiicus, satis ido- debuerit.
nee declinal, imo transadigenJiiin peclus objicit, 262. Verum, etsi id ita sil, ccrtura equideni est
<ns S. BRUNONISCARTHUSrANORUMINSTITLTORIS • 150
luctuosi iltius spectaculi commeraorationem ruturam A i Hugonis, nonsancti Bninonis VHam conscribere;
fuisse ad corainovendura Radulphi animum perop- quod nec eliam fecit, nisi n surarao Ppnliflce prius
porlunam: maximeque accommodatam. Quare cum adaclus. Quam ab rem ex incidenli tantum aliqua
Brunonem, viram prtidentem, iu epistola, in qua, de sanclo Brunone babuit, quanlum ea sanctum Hn-
quo ad voti exsolutionem Radulphum infleclal, gonem tangebant; nec plura de Ordine Carthusien-
machinas emnes adhibel, homendi ejusdem specla-r sium narrare voluit, nac delentus raliOne, de qua
culi, si pnbtfce id, absenle lieel Radulpho, iccidisset, sic scripsil Petrus Cluniacensis: « Multa quidem
memionem facturum fuisse, «at verosimile appareat, i in illo sacro Ordine Carthusiensium miracula
hancque nihilommus ilte in tola ad Radulphum < conligisse, a pluribus accepi, scd ipsi humililatis,
epislola, quani longa est, omittat, sane klud, quod < virtute, qua semper servi Dei mirandn opcra sun,
iuillis eliam alBsscriplorum, vel synchronoram vel < quanto possunt nisu, Qccullani, vix aliquid ex.
corevorum lestimotiiis nilitur, faisitatis vel idcirco i his prodere voluerant. >
utcunque suspeclum, aut eerle diffieiltus creditu 264. < Sed nunc videaraus, si Guigo incunabula
eflicitur, eisi interim proplerea cerlo fulsum non C.arthusiensJs religionis ita descripserit, et minuta
sit. Ad secundum praesenti hoc § discutiendum ar- . quaequeila diligenter pros.eculiisfueril, ut silentiiiM
"
gumenltim negalivum, quod Launoius Dissertatione ejus de spectaculo sil argumenUim falsiiatis iltius.
hujttsque cap. proxime cilt. a Gnlgonis,: quintL Narrat quidem paucissiniis vcrbis Brunonem cum
Carthusia? prioris, silentio repetit, jara progredior. sexsociis, quorum recensel nomina, Hugonis san-
Launoiiis itnque e S. Hugonis, episcopi Graliano- Clitalis fama allractum, ad eum venisse, ut locum,
politani, Vila, per Guigonem, qiiintiini Caribtisiae eremilica?vila? coiigruuni, ab eo obtineret; ipsoque
Priorem, deseripta, sequentia baec verba<lescribil: constilente, juvante et coinilanle, Caiihusiae soliiu-
< In his (S. rlugo, Gratianopolitnnus episeopus)nge-, dinem intrasse, atque exslruxisse. Quomodo vero,
bnt, et eece, tribtis necdura in episcopatu post hrec fuerunt irnnsactn, non. narrat.. Neque etiam
monasierii redilum complelis annis, adest magister meminit unde tenerit sanctus Bruno, an Reinis,
Bruno, vir religione scientiaque famostis, honesta- ubi canoqicus erat, aul Parisiis, ubi ultimovel do-
tis et gravitatis ac tolius maturilntis quasi qtiod- cuerat, vel saltera consilium relinquendi saeculum
dam simulacrum. Habebal autem socios maghstrum susceperal. Silet de ejus dignilatibus in ecclesia.
Lauduinum, qui post cum Garthusia? Prior exslitit, Remensi, de taboribus, quos pro defensione liberta-
«iuos StephariPS Burgensem et Diensem. Hi sancti lis et jurium Eccl.esia? in diversis conciliis susti-
Rufl canonici fueranl, sed desiderio vila? solitaria? Q ( iiuerat, unde et gloriosos lilulos meruerat < Co-^
ei, abbate favenle, sese conjunxerant Hugonem i lumna? tolius metropolis, et sinceri catholica?
eliam, quem cognominabantCapellinum, exeoquod [ i fidei defensoris. n Silet de collalione illa inter
soltts ex eis sacerdolis fungerelur oflicio,duos laicos, sanclum Bmnonem, Radulpltum el Fulciura , de
quos appellamns conversos,Andream et Guarinum. vnto recipiendi, mon.icbiciim hnbitum, de perseciM
263. <Quaerebanlautera locura eremitica? viiaeeon- tionibus Manassae, ila ut nihil oranino habeat de
gruum, necdum reperernnt: Hac ergo spe et suavi[ causn et occasione conversionis illitis quaecunque
sancta? conversationis ejus odore trabente, ad vi- fuerint. Silet denique de cunclis rebus ab eo geslis
rum sanctum vcneruni, qups ille non solum gm- ab exittt ex urbe Remensi usque ad secessura in,
tanter, sed et reverenter suscepit, tractavit et. Carlhusiam. Qtia? quidem omnia el alia multa
voti - compotes fecit. Ipso namque consulente, ju- hujusmodi, in quihus enumerandis non est riiu-
vamte.corailaiiie, Canhusia? solitudinera intraverunt; tius iiniuoranduin, vera erant mimtla, licct
atque extruxcrunt. Viderat aulem circn id tempus, maxiroa et ad incunabuta Ordinis rile describenda
per somnium in eadem soliludine Deum suaedigna- plane nccessnria; quae nihilominus praelermisit
tioni habitaculum conslruentem, slellas eiiam se-., Guigo, sicul el spectaculum Parisiense, quia nihil
plem, ducalum illi praeslanles itineris. Erant vcro ett D faciebanl ad Vitam sancti Hugonis, quam solum-
biseplem; > ac deinde, quodjin hisce Guigonis verbis, modo scribendam susceperal. Si igilur ex Guigonis
liulla omnino de prodigio Parisiensi mcnliooccurrat, silenfio caelera yacillant, qua? de, Brunoriis bistoria
falsum id esse innuens, itaconctudit: < Hicauclor. referri poterant, solura id ienendum erit, quod
(Guigo nempe) Carihusiana? religionis incunabulat Guigo scripsit; quod dicere vel cogilnre plus quam
describit, el minula quaeqiie diligentissiftte perse-. ridiculum censendum est. >
quitur, nec lamen verbonttingit illa duo, > nempe3 265. Hactenus Carthusianus anonymus laudatus,
Parisiense, quo scse damnatuin rioctor redivivus e? merito sane contendens, contra doctoris Parisiensis
leietro vociferalus sit, prodigitim, sccuiunique binc; anastasim, pulsumque ex hac in solitudinem Bru-
S. Branonis in erouium seccessuin. Ita Launoius. nonem nihil pmnino posse cuncludi ex silenlio Gui-
EB raodo, quid ad itla anonyratts Carthusianus An- gonis, Praeterquam enim quod rautla alia, ad S. Brtt-
nalium ordiuis sui libri quaiii haclenus non vulgaiii nonem pertinentia, subticuerit, nec Vitam hujus ex
aucior, respondeat. < Ad haec (a Launoio scilicetee insiiluto descripserit, nullo ex cnpile yerpsimile
Guigone proposita,) reponiraus, > inquit Operis suii njtparet, fulurum fuisse, ut prodigium illud, ut ut
uum. 92, < Guigonis upicum scopura fuisse, sanclii factum certo scivisset, in cit. S, Hugonis Vila, ad
IOJ ACTA, 4S8
quam id nullatcnus speclabat, lilleris consignaret.. A Bruno el Radulphus statim ab emisso voto non re-
Sed quid modo de Guiberti, Novigenlini in pago ceperint habilum monachicum.
Laudunensi abbatis, quod praesenli § adlutc exami- 267. < Tu vero cur ha?c igilnr a Guiberlo lacila
nnndum, silentio dicendura? Launoius Disserlatione, non rejicis, qui asseris illa (de doctoris anaslasi
hiijusque cap. supra citt. ita scribit : < Guibertus neiupe, pulsoque liiiic in eremum Brunone) non
abbas de Novigento Tracj/itum de vita sua compo- habeie verilaiem,quoniam lacentur a Guiberlo? Sed
snit, in quo pressius adhuc Cnrlhusianorum origi- Guibertus, ut docui, occasionem, ex qna Bruno
jiein et institutum exponit, et omnem quomm- naclus est conversionis initia, dicendaro sibi propo-
dam recentiorum fabulis aditnm intercludit, >magna- suit, non illas conversionis causas : qna? igitur nb
que deinde ex parte cnpite 11 libri i Guiberti rie illo dici non debuerunl, et a nobis in ipsius oratione
Vila sua transcripto, subjungil : < Secundum hunc postulari non debent. Dure fuerunt hae, dispulatio
auctorem (Giiiberlum videlicet) locus nullus relin- in hortulo, adjacenle doinui Ada?extra Reroos loco
quitur prodigiosa?docloris anastasi, qua?Brunonem ignolo, < De falsis oblecialionibus el perituris mundi
jneremumCarthusia? irapulerit.Nam, qua? id feceril, < hujus divitiis, nec non de perennis gloria? gau-
aliam omnino causara Iradit his yerbis : « Qui con- < diis, > cum Radutpho et Fulcio; horribiles Pari-
« versionis initia ex subjecln nactus occasione di- siis ac funesta? hominis redivivi voces e ferelro, se
i gnoscilur": Mannsses quidam pnst Gervasii fa- accusatura , judicatum , damnatum exclamantis.
< mosissimi archiepiscopi decessuin prredicla?urhis Priroa illa fccit, ul Brunp voyerit cum Radulpho et
< (Remensis) regimini simoniace se intrusit, vir Fulcio conversionem el habitum monachicuro :
< quidem nobilis, scd nihil prorsus serenitatis, quae secunda isla eitra, de conversione volo firraata co-
< prima ingenuitatcm dccet, habens. > Et posl gilanlem, compulil in Carlhusiam cum Lauduino et
alia : < Hnjus ergo mores prorsus improbos et quinque nliis sociis, omni sermoue disputationeque
i slupidissimoshabilus cumomnis honeslus horre- polentius. Ut ergo primam, qtta?Radulphum specla-
< ret, Bruno, lunc in ecclesiis GalHa?opinalissimus, hat, sine secunda qua? ad illum non pertincbat, po-
< cura aliis quibusdain Remensium clericorum no- suit Bruno in sua ad ipsum epislota, ita Guiherlus
< bilibus infamis illitis odio excessit ab urbe. > ulramque tacttit, quia de causis.conversionis Bruno-
Scilicet ubi consiiium excedendi cepit, babita ctmi nis dicere non proposuerat, sed de occnsione, ad
Radulpho collalione, cujus in epistola ad eumdem quam neulra earum pertinebal. > IsthrtecColumbius :
Bruno menlionem facit. veru«n, cum Gniberlus eqttidem Brunonis saeculore-
266. <Sed qureso te.in hac bene longa namtionc r nutiandiproposilum, uti eliam secessum in eremum
Guiberli, quo in loco verbum unum de Lutelia, qua? scuperfeclam conversionem recenseat, eoqueipsolo-
florentem omni lilterarum genere academiam tunc co.quo idfacit,occasionem,qua illius inilia sanclus
babuerit? De doclore redivivo, qui damnalum se nactus sil, exponat, fuisset verosimiHimeetiam.quae
tribus vicibus inler solemnes exsequias dixerit? De hac.silocum unquara liabuissei.mullonotatu dignior
solemnibus tandem exsequiis, quas ordo ecclesire exslilisset eique eliam perspecta., conversionis
universus cohonestarit ? > Ila Launoiiis. Asl veram causam seu doctoris anastasim cominemoraturus. >
secessus S. Brunonis in eremura causam a Guiber- 268. Necad remfacit.nonnulla alia, ad Brunouem
to, uli verbis recitalis is scriptor vull, non assignari, spectanlia, collationera scitieet cum Radulpho et
satis superque, quantttm opinor, qua? § 9 in raediutn Fulcio, Romanum hujus iter, sccutamque hinc lum
adduxi, evincunt. Quod vero ad ejusdera Guiberti horum, lum Brtinonis ad imidendum habilus mona-
de docloris annslasi silenfium pertinet, Colurabius chici suscipiendi votum animi remissionem, a Gui-
ad hoc in sua deCarlhusianomminitiis Dissertalione berlo sitenlio esse praelerita; ha?c enim omnin, uti
num. 35 el scq. Launoio respondet hunc in mpdum : consideranti palebit, sunt hujusmodi, ul fncile ab
< Guibertus recitat Brunonera < inilia conversionis hoc scriplore ignorari potuerint; Parisiense autein
< ex suhjecla nactum occasione, > el ipse (Lau- D ; doctoris redivivi prodigium, si publice, ut nonnulli,
noius) adverlit eum tacuisse redivivum lioniinein, quorum narrationem hic-examinamus, memoria?
qui Parisiis ex feretro se horrenda voce exclama- prodidere, innumera propcniodum coram bominum
vit datnnalum; et conversionem ex superitis reci- mulliiudine sit faclum , ignorasse Guiberlum, rei
taln occasione, per pios cum Rariulpho Viridi el gesta?synchronum, nulla raiionc verosimilc apparet.
Fulcio Monoculo sermones conceplain, votoque fir- Quod porro perlinet ad conversionis S. Brunonis
matam medilanli, grande fuit el omni oralione initiorura occasionein,rquam solam, non autem etiam
polentius incitamentum ad vitam longe asperius conversionis causas, commemorare.Guiberto propo-
agendam in Carlhusia, quam cogilaverat jaro vove- situm fueril, eflicere id non potest, ut quoquo modo
ratque. Placel exclamanti exclamationem reponere. verosiraile evadal, Guibertuin fuisse prodigium illud,
Qurcsote, in hac bene longa narratione Guiberti si accidisset, silentio praelerilurum. Quis enim non
quo loco verbum unum de hortulo adjncente domui in animura inducat, hunc scriplorem, dum non lan-
Ada?, de disputatione Brunonis eum Radulpho el lum conversionis S. Brunonis initia, verum etiam
Fulcio, de Romano ilinere Fulcii, quod fecit, ut perfeclam conversionem seu recessum in eremum
1S9 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS, 160
/ gtiis, ut vult Guihertus, sed lingua, qua? nobis ne-
recenstlit, voluisse seu proposittim sibi hnbuisse, ini- A
tiorum il'orum occasionem seu iinprobos Manassis cessaria sunt, exigimus. « Siint autem, inquit Gui-
mores, minus memoralu dignos, poins commerao- berlus, iufra montem illum (Carlhusia?) liabita-
rare.quam conversionis perfectae causam, seu illam, cula laicos, vicenarium numerum excedentes, fide-
si locum unquam habuissct, docloris Parisicnsis lissimos relinenlia. > At idera Guigo sic sauxil :
anaslasim, rem ulique, si acciderit, omni omniuin i Laicorum autem numeris, quos « Conversosvoca-
saeculorum memoria longe dignissimam? Anony- < tniis, sedecim statutus est. > Hinc suspicamur,
mus Annalium Carthusiensium libri quarti haclenus vel Guiberttim non obiiss1?anno 1124, et vixisse
non vulgati auctor, ut a Launoio contra feralem do- usque ad lempora Basilii Prioris Carthusia?, id est,
cioris damnati hisloriara adduclum e Guiberti silen- postannum1150-, vel capituluro illtid (xi nempetib. i
lio arguroenluin enervet, aliam viam init. supra cit.) Operi Guiberli a quodam alio fuisse in-
269. Eteuim et ipsummet Guiberlura rerum ad sertum.Nam circa lempora Busilii numerus conver-
S. Brnnonem Carlhusianosquespectantium imperilia? sorum et mercenariorum coepil augeri, nt patet
arguit, et VilaeGniberiina? libri primi caput 11, quo ex (hartis capilulorum generaliuni, et confirma-
doctoris daranati historia comniemoranda fuisset, et tur a Pelro Cluniacensi, qui iu capite28 lib. n de
tamen silentio praeleritur, insigniter esse interpola- "* Miraculis, quem circa nnnum 1150 edidit, ul suo
tum aut etiam, alinm, quam Guibertura, habere loco dicemus, scribit numerum conversorum lunc
auctorem, conlendil. Argumenla praecipua, seu ma- fuisse octodecim. Asseril Guiberlus Carlhusienses
gis valida, quibus hanc opinioncra suam probare, < tnnto cceplae conlemplalibnis fervore ferri, tit
aut nititur, aul eliam reipsa probatam darc, videri < nulla temporis longitudine a sua inslilutione de-
potest, ipsismet ilernin illius verLis huc transcribo. < sistanl, nec aliqna ardua? illius convcrsalionis
Primo itaque lucubrationis suaentim. 94, nonnullis. < diutiirnilale tepescanl. > Ex his cerle verbis col-.
qnae hic prreiereo,pxa?inissis,s:c habet : « Describit liginus inagnam «teraporis longitudinem > seu «diu-
(Guibertus nempe loco cit.) tnajorem Caiihusiara eo < lurnilatem conversaiionis > ab instilulione Ordi-
modo, quo erat post moriem Guigouis nostri, qui uis effluxisse usque ad lempus, quo ha?c scriLeban-
obiit anno 1136 < Clauslrum quiJem, inquit, lur, ila ut esset admiraiioni, qua? profeclo non fuis-
< satis iJoneum pro cceaobiali consuetudine haben- sel, si ullra aelatem Guiberti, qui fuit S. Brunonis
< tes, sed non claustr-aliicr, ul caeteri cohabilnntes. cuoevus,non extenderelur. Nec proplerea adeo fuis-
< Habent qtiippe singuli cellulas per gyrum claustri seut laudandi Caiihusienses.
< proprias, > etc. Quibus verbis expriuiii novumCar- r, 271. < Pergit Guibertus suam circa sanctum Bru-
Ihusiaemonasterium, ab anno 1132 extructum p ist nonem imperiliam prodere, dicens : < tnde etiam
nive oppressos (ndi Labbcum lom. I Bib!io:hecre < (de Carthusi 0 qua nescio occasione, mirabilis isle-
novae rass. pag. 640) in priori loco raonachos. Nam < Bruno recedens, poslquam his, quae praelibavi-
eo lempore , quo Gttibeiius creditur scripsisse, i mus, rudiraenla mulla diclorum et faclorum in-
nempe ante vel circa nii.ium 1124 ceTulae per i culcalione praeslilerat, ad Apulos, nescio, Cala-
gyrum clauslri non emnt dispositae, sed ab ipso i brosne concessit, et ibidem huic quiddam simile
clauslro penitus separalae, ut probnbimus in Anna- i vivendi genus instituit, > Sanclus Bruno invilus
libus ad annum 1134. Dum vero subdit:« Aquam e Cartusia recessit, jubente et cogenle Urbano II
< autem lara hnuslui, qunm residuo usut ex duclu summo Pontifice, quem piis consiliis per aliquotan-
i fontis,qui omniuni obambitcellnlas, etsingulorum nos juvit, maxime in conciliis, tunc temporis celc-
i per certaforamina aediculis iufluit, habent, > his bratis. Sed haec omnibus nota solus ignoravit Gui-
innuit lempora sancti Antelmi, seplimi Carlhusia?: berlus, qui fatclur se nescire qua occasione san-
Prioris, qui, utait Vita?illius atictor, «Aquae-ducliis; ctus Brtino Carthusiam dimiserit. Deinde pulat san-
< multo.sedinfatigabili labore fabricans, longis mea- ctum pairiarchnm recta via a Galliis se transtulisse
«tibusadcellas.coqiiinamcaelerasqueoflicinasaqua- . Ifj. in Apuliam vel Calabriam, sed ad utram revera con-
< rura tanlam direxit abundantiam, >etc: Quod qui- cesserit, ignorat. SanctusBruno, dum in aula (Jrbani
dem opus primum Guigo aggressus fueral, se I mortei versabatur, a clero Regiensi in archiepiscopum, an-
prrevenlus illud percellas dedncere non potuerat. nuente Pontifice, poslulalus, eleclioni assensum
270. <Scribit (Guiberlus nimirum loco supra cit.)i praeberc noluit, acceptaque ab ipso Urbano licenlia,
Carlhusienses « nusquam pene loqui, nam si quid in solitudinem, qunm in Cnlabria elegerat, secessit.
< peti nccesse est, sigr.o exigitur. > Sed videamus Sed Guibertus, horum omnitim ignorans.scribil emn,
ex Guigonis nostri consuetudinibus, an Guibcrtus; dum inereraolatitabat, suarum nihilominus virlutum
recle mores nosiros calluerit.. Sic igitur loquitur fulgore proditum, a summo Pontifice, ut fieretepi-
Gtiigo : « Soli degontessignn coenobiorumaut nnlla,, scoptis,quaesitura et tentum, aufugisse. < Ibi, inquit
< aut pauca novimus, suflicere pittnntes linguam <Guiberlus (an in Apulia vel in Calabria nescit)
< solain, non eliam caetcrosnrlus reatibus impticare> < cuni multa hurailitate se ageret, et omnimoda
< Inquendi; et ideo si tnnia necessitas urget, unoi < piorum exemplorum prrebitione circumquaquc
< vel duobus, aul cerle paucissimis verbis, quodI < fulgeret, adepiscopidignitntemnb Apostolica Sede
( rcs uoslulul. nialuimus indicnii. >Nnn iailur si- < quresitus et tenlus fugit. > Ex his patet Guibcr-
161 ACTA„ 1C2
ittm penilus ignorasse, an sanctus Bruno unquam A j < Viri, feminrc ac pncri illuri vivondi genus arri-
Urbano papa? adbaesisset, quod tamen apprime> < piunt. Innumcra conslilniint monasleria, ibid.
scire debueral; quandoquidem et Urbani coa?vus i < Abunde dilaniur. 467, > elc. Scripsit quitfem
fuerat, et quasi eadem provincia genitus. Nam ipses eodem loco Guibertus, hoir.inibtis sive Cnrthusiensi-
ex urbe Bellovaco oriiiitdus erat, postea factus abbas> bus sivc aliis, de quibus loculiis est, < coepisse ubi-
de Novigento in dicecesi Landunensi, utraque civi- < quo loci nova conslrui monastcria, el, undecunqHe
tate sub melropoli Remensi; Ur.banus vero ox terri- « coiiflitentibus magnos alimentorum redilus adhi-
torio el clero Remensi erat, nt ipsemet Guibertus> < bcri,>sed nobis, abditiora rerum Carthusiensiiim
scribit. perscrutanlibus, horum innumerorum monasierio-
272. <Post verba, aLaunoiocxGuibertoexscripla, > rum fundatbnes nnsriuam occurrerunt; imo patebit
prout ea superius relulimus, slatim subjuiigil Gui- in nosiris Annalibus, anle annum 1124 vix qumque
berlus in eodem capilulo: < Ha?, inquam, pcisona?- aut sexCaiihtisias tunc fnisse fitndatas, et eas quidem
< conversionura tunc lemporis exlulere priraordia. pauperrimas. > Hactentts Carihusianus anoiiymns,
< His cohaesere conlinuo virorum feuiinarumque5 merilo snne, contra ac anlen opinnlus fuerat Dachc-
< greges, omnis protinus ordo concurril. > Et infe- rius, existimans, ad Cnr:husinnosnon spectare, qi:as
rius : < At fciiiinrc ilidem insignes, maritorumi B a Guiberlo rie ingcnti feininnrum puerorumqiie, reli-
< cclebrium jiignlilale deserta, et a piis cordibusi giosaeinonasticaeve vitaesese dedentium, mullitudino
< Hberorum abslenta, collatis inihi opibus, eccle- iib. et cap. cilt. tradtintur.
< sinsticis se stipendiis conlmdebnnt. > Quid haeci 274. Elenim ha?c, qurc suis ibidem de S. Briinonc
sibi volunt? Guibertus obiit circa annum 1124 et» dictU proxime subjungit, seqm-ntia verba, « Hre. . .
tamen loquilur de femiuis sive monialibus Caribu- persona? conversionum lunc temporis extulere pr-i-
sicnsibus, quas in Ordinem admissas tantum fuisse' niordia, > non ad soliim S. Brunonem, sed eiiam nii
circa annum 1145, in Annalibus probabimus. Et de S- Simonem Crispeiensem Ordinis S. Benedicti t?
feiiiinis quidcm loquitur, qua? < deserla maritorumi comiie monachum, in Opere unstro ad 50 Sejitem-
JJugalilale, > nostrum insliluium araplexa? fuerant,, bris diem jara datuin, Ebrarrium, Briioliensem CQ-
cum constel nullas unqtiam in partheniis npslris> milem, aliosque, ad vilnm monasticam aut saltein
susceptas fuisse mulieres sivc viduas, sive nuptas,, meliorem, a Carihusiana tamcn diversara, convcrsos,
sed tantum feminas seu virgines, nuptiarum omnino> de quibus proxime nnte liabitnui de S. Brunone
expertes, propter consecraiionem, qua? senipcr int scrmonem egerat, referenJa suni, ac proin qua?
tisu fuitapud nostrns moniales, quaeque solts virgi- deinde subdit, « His (personis nempe, qua? tonver-
nitms conceditur. Praeterea loto primo Ordinis nostrii sionum lunc temporis exiulcre primordia) cohaesertr
sneculo unum tanttim pnriheniiim Car;husiense fun- ronlinuo vii-ortim fcrainariimque greges, oninis pro-
i atum exsliiit. Pcrgit ibideni Guibeiius : «Quid de? linus ordo coucurrit. Qiiid de rclalibus loquar?
« aetatibus loquar, cum decennes el undecenness Cuni decennes et undecennes infaniuli seniliamedi-
« infanluli similia meditarentur et mutla castiguiio- laron.ur, ct nuilto castigaliora gererent, quam«taluJa
• ra gcrerent, quam aetalula palereliic ? > Qnis5 patereiur. Fiebnt in illis conversionibus, etc, > ita
tuiquam lalia audivit, vel scripsil ricOrdine Carihu - accipienda sunt ut signilicenl, lunc feminas virosqne,
siensi? adquem pueris nuilus unquam paluit ndiliis;; irao etiam pueros, meliori quidem casligatioriquo
imosemperprohibilus juxta slatiiluin R. P. Guigouis,, viiae sese dedisse, non lamen omnes inslilulum u
sic de aelate suscipiendorura scribentis : « Pueross Brunone Ordinem, sed vcl hiinc vel aliuni, proitt
< sive adolescenlulos non recipimus, quia per cos3 cujusque sexus aut conditio ferebal, esse araplexos,
« monasleriis multa conligisse dolemus... sed viros,, itnque Brunoni aliisque, de quorum conversieiic
< qui juxta praeceptum Domiui per manum Moysi i Guibcrtus egerat, coha?sis-;e,cttidam scilicet e diver-
< viginti ad minus annorum sacra possint ad bellat sis, qtia? lii vel iiisliitierant, vcl sectati luerant,
< procedere. > j) melioris vita? generibus sese dedendo. Jamvcro,
275. « Sunt et multa alia his similia in eodem ca- cum id ita sit, non est sane ctir, qua? apud Guiber-
pilulo apnd Guiberlum, a noslri Ordinisinstitutis itai luin lib. et cap. cilt. de viris, mulieribus, puerisqtte
aliena, ui nobisea legenlibussubierilinaniraum, velI memoranlur, erroris falsiiatisve ffrgtiantur, hincque
e:t non esse Guiberli, vel saltem ad nos nullatenus> Guiberto, voluti qui talia titieris mnndare non po-
speclare, licet Dacbcrius, vir alioquin sagacissimus,, tueril, abjudiceniur. Quod atioquin fieri debercl,
eonlrarium sentiat, in scholiis ad marginera eorum- cumcerte aetate Guiberti, qui arino 1124, ul Mabil-
dem verborum sic seribens post Nolulas de sancto» lonius Aniialium Benedicl. lib. txxiv, num. 71, et post
Brunone : < Viri ac femina? illitts vivendi genus> hunc Hisloria? tilleraria? Franciae scripiores tonu S>.
< arripiunl. Etiam decennes et undecennes infantes. pag. 438 docenl, vita funclus esl, nulla? omtiino',
< Innuraera constituil (nerape Bruno, qui praeter' qua? Carlhusiensis Ordinis essent, mohiates exstite-
< Majorem Carlhusiam et monasterium in Calabriai rint, nec ulla? umquam in hunc vidua? nupliasve;
< nullum aliud redilicavit) monasteria. > El in Indice' experta? tnuliercs fuerint admissre.
ad eumdera Guibertum: <Carthusiensis Ordmis origo» 275. Sed quid diccndum de aliis, a Guiberto pari>
< pag. 465 seu 467, Carihnsia?descriptio 4GCseu 468. ter memoratis, quae scriplorem, ut Carthusiunu*
ua S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 164
nosler anonymus pulat, anno 1124 posteriorem A bet, ratio aliundc possil aflerri. Quod vero ad Pari-
exiguni, qua?que proinde, ni Guiberlus ultra hunc siense prodigium nominatim perlinet, cum publi.e
anmim vltam prolraxerit, lilteris abs illo mandata coram innumera prcpemoduro hominuin muliitudii,e
esse non possunl? Tatia sunl (adi uum. 269) laico- in opinione,quam hic discutimus, nec adniodura pro-
rnm seu cenversorum numertis, terapori subsecuto cul a Novigentina abbatia evenerit, id Guiberlum
duuiaxal conveniens, cellularum per gyrum clausti i ignorasse, nullo modo verosimile fleri poiest ex eo,
exstructio, ac tandem duclus fonlis, cellulas orones quod aliqua Sancti vel in Carlhusia vel in Calabria
ambienlis atque in has influentis. Verum laicorum procul a Novigcnto aut certe exira omnium fere
seu conversorum numerum majorem, quam esset, hominum conspectum gesta salis explorata perspe
facere potuit Guibertus e narralione erronea silii ciaque haud haiueril.
facla. Poluit eiiam codem ex capite in cellularum 277. At vero Tractatus de S. Brunone a Carihu
situ (de hec tamen quid contra Guibertum nuro. 2t'9 sianis hujatibus mecum comrounicati, auctor lucu-
velit Carthusianus anonymus, non satis inielligo) brationis sua? num. 56 ea praeterea scribit, quibus
assignando errare. Qttod aulem nd fontis ductnmi opus, a Guiberlo dc Vita sua scriptum alque a Dn->
pertinet,cum a Guigone,qui ab annolliO Cnrihusia?: cberio editum, pro suspecle inlerpolatoque indicut
ad annum usque 1136 praefuit, opus illud, uli ipse- B ] habendum. En ejus verba : < Cum Claudius Heme^
inet Carihusianus noster anonymus docet, fuerit in- raeusdoclor Sorbonictts opus salis grande anno 1672
ceplum, quid si Guiberlus, qtiod mngna induslria Brunoni d'Affringuesordiuisnosiri praeposilogenerali
ac labore a Guigone incboatum intellexerat, ad api- dicasset, inscriptum Canhurianus sive Iler ad sa-
cem ctiam perdiielum sibi persuaserii? Quid si fonlis,, pienliam el ad cjusdem Operis calcem Fragmenti ex
omnes Carlhusia? cellulas aetate Guiberti ambiemisi Guiberti Tractatu S- Brunonis et instiluli noslri
aquisque respergenlis, ductui praestanlior ab Antel- laudes compleciens curassel adjungi, de hujus Fra-
niO'post aqua?ductus fueritsubsiitutus?Necesse ila- gmenli fidehaecidemprxposilusgeneralisadJoannem
que non est ut haec vel ab alio, quam a Guiberlo,, de Baccn Carthusia? Paularistana? in Castella Prio-
«cripla sinl, vel ut hic ultraannum 1124 viiam pro- rera scripsil : < lmprudenler fecil ille dominus
dHxerit. Itt eliam diceridumde sequentibus, quibusi < Hemeraeus, qui in suo Cuiihiisiano inseruit Fm-
Guibertus cit. Vita?sua? Hbri prirai cap. 11 Carihu- < gmentunidcOrigine noslri Ordiuis, quod est lalsum
siensescelebrat.hisceverbis: <TanCocoapla?conteui- et ficiilium, ut nionuit me Prior Parisiensis, scribens
platioois fervore feruntur, ut nulla leraporis kmgi- de praefato domino Hemercco,auclore dicli libri, qui
tudine a sua institutione desistant, nec aliqua ardua?? inscribitur CARTHCSIANIJS. Et revera Lncas d'Acbery,
illius «onversationis diulurnitate tepescanl. > Ut't C monachus Benedictinus, de Ecclesra ob edilos codi-
quid enira haec de Carthusiensibus, qtii jam irigintai cesbenemeritus, tolius truclalus apogrnpbum fatetur
aut etiam viginli duntaxat annis in suscepia ausie- esse recentiori manu scriplum, mendis scaiens quam
rissima?in Cartbusra vitaenorma, a Brunone anno 10841 pluribus, inversa verba, senienlins interduin aut
insliliii ptimuro coepta, constanter perseverassent,, mulalas aut prorsus sublalas, ut nonnulla penitius
pronuniiare Guibertus, annodemum 1124 vita fun-- inspicienti sibi fuerint vix non divinanda. Quam oh
cius, neqtiiverit, rem cum cuncla Guiberti Opera in hicera vetlcl
276.Jamvero, cum hrec omnia ita habeant, lau- emittere, omnem movil lapidem, utpraefati Iraclatus
daiuni.GuiberlinreViiaecnputil ipsiimmelGuibertum n autographum, quod paulo anie in manus cujusdam
non babere auctorem, dictove hujus Operi a scri-i- doctoris Parisiensis devohiium fuisse audiverat,
plore posterJLore fuisse insertum, in medium supra exx comperire possei; sed Iruslra. >
annalista Carthjisiano anonymoadducia minime eviu- i- 278. Ita ille : ast quamvis Daclierio Operis, quotl
cutit, etsi iuterim fatendum sit, palam ex his esse, ?, Guiberlus de vita sua scripsit, apographum dtin-
Guibertumrerumomnium ad S. Brunoneminstituliim- i- laxat praeluxeril, isque librorilm mss., ht bibliolhe-
que ab eq Ordioem spectanlium, haud salis gnarum iii cis latcntiutn, diligentissimus editor pluribus id
fuisse, Quod dum dico, non est cur coniinuo putes is mendis scatere, nec autographum, diligenlissima
Guibertum eiiam etin nliis, qua? de Brunoue narrat,t, fncta indagiue, sese invenire potuisse in Admoni-
a verilate aberrasse, et Parisiense, quo hic in erc- ?- lione praevia, quam edilis a se Guiberti Operibus
muin puisus sil, prodigium ignorasse, ac proin mi- i- praemisit, edoceat, illud tamen Operis islius apo-
lum nerainiiltius.de hoc silenliuni debere nccidere. ?. graphum non videtur ita fuisse cormptum, ul capita
Ea enim, quresanctus nostcr in Carthustaab omniura n inlegra, ant etiam capitum Fragmenta noiatu
fere hominum conspectu seraoius, ac deindein.Ca-t- ulcunque digna, qui Guiberti non essent, sibi liabe-
labria,procuIaGalliisNovigeiit'raaqiieabbatiadissita,a, ret inserta. Fas est id colligere ex ipsis, qua? hac
gessil, distipguenda suut ab iis, qure Rerais aliisquc
ic de re in laudata Admonitione prrevia occurrunt,
in locis, Novigenlo haud mullum remolis, praestitii. 1. Dacherti verbis. Ea idcirco huc transcribo. Sic ha-
Etsi enim in iljis subinde errasse deprehendatur Gui-
ii- benl:« Abbatis noslri (Guiberti) librorum de Vita
bertus, in hisce tamen idcirco, utppte quibus non m sua apographum tantummodo invenire fas fuit, gra-
laittum lcmporc, sed el logo fuerit vicinus, parilerer phice quidem ac recenliori manu scriptum, sed
errasse censendus non cst, uisi solida, qua? id pro-»• uiendis scatehs quam pluribus, inversa versa, sen-
165 ACTA. 106
lenlia? intcrdum (verbi scilicet unius alteriusve, uii A
j dcrunt, ut, si quid in iis miraculi deprehensum est>
ex sequentibus apparet, scriptione aut crronca, aut observnrint.
lecta diflicili) aut inulala? aut prorsus sublatae, ut 280. < Qunm ob rem niliil esl admoduni cur cati-
nonnulla pcnitius inspicicnli milii fuerinl vix non seris, hos auctores, de quibus loquimur, ea silcnlio
divinanda; caeiern vero, qua? me praeteriere verbn, praeleriisse; qua? ad coniinendanriam Priorum illo-
eorum lpco punctn supplevi, seu margini ascripri rum conversionem et saeculi fugain conduccrent.
alia quaednm. Audiveram snne et mullolies repeli- Neqne vero causa mihi ulla suppelil, cur vetusiiores
tum agnovernm, autogrnphum ad noslra lempora Cariliiisiani praecipiium originis su;e monimentum
inlcr ecclesia?I.audunensis. velustoscodicesasserva- oraisissent, quod recentiores ex iis nonnulii in li-
tum, ac postmoriura anliquae rei pcrilo viro D. Dey bros et paiieliuas lam cupirie conjiciunl et« hor-
doclori Parisiensi, qui prideni obiil, collulum; quas « reudtim saeculisqtie omnibus memorandum spe-
uutem in niaiius posthnc devolulum fueril, omiiem « claculura > appellant. Hoc cerle monimentum
movi lapidem, qualeniis comperire valerem, sed ejusmodi non est, ut antiquos omnes Carthusianos
frustra. > HaecDacherius: ast, cum verba dunlaxnt laluerit, et solis notum esse poltterit rccenlioribus,
senlenliasqite eo, quo j'nm monui, modo mendis qui hac in parle si recle saperent, non nisi ex anti-
lnbornsse, edicai, quis hiuc capita iutegra, insignia- BI quiorum comuientariis sapere dcberenl. < Quol
que Fragmenla, qua? Guiberli noil essent, Operi < cnira, inquit Baronius, de rebus adeo anliquis
fuisse adjecla, conrludat ? Jam vero, cum id ila sit, « sine alicujits velusiioris aucloritate proferlur, con-
supra plus semel citatus liujus locus, quo iniiiornm « temnitur. > lta ille : audi modo, qua? rcponat
conversionis S. Brunonis occasio memoralur, pro laudalusCarlhusianusanonyinits.«Lectorembenevo-
addilaraenlo, ad Guiberlum facto, habcri non polcst, lnm, inquit Annaliura suorum Jib. cit. num. 102,
ac proin, quod ex servalo ibidem ab hoc scriptore lestem appellumus, ulruin qu.c supra de Brnnone et
de doctoris Purisiensis nnnslasi silentio formatur, successoribus ejus (qunliior proximis sc licel) in
argumentum negalivum vira oiuneiu, quam supraei jejuno illo (Adi Lnbbenm Bibliolhece Novre loco
aiiribui, conservat. proxime cil.) vitn? eorum Breviario lam paucis
§ XVI. Quid ile Ordinis Car.husiensis, utiid Launoius verbis auctor codicis (qui ex n:im praeceJ. Lnu-
vocal, et Petri Venerubilissilenlio censendum. noio praeluxit) praemisil, lanti sinl ponderis, ul cx
279. Qua? apud Labbeuni lom. I Bibliolbeca?novae iisjusle et merilo Laur.oius ducere potueiil hat.c
librorum mss. pag. 638 el binis seqq. exstanl, quin- consequentiam : < Amiquis inqitii, scripio.ibns
que primorum Caiihusia?Priorum elogia sumnio an- < non possum non accensere eos,qui codiccra illum
tiquilaiis merilo gaudere, ac nominalira quideni C v < Siaitilorum Purisiis, ubi ininc apttd Carih isienscs
qualuor priora anle annuin 1138 scriptn esse, sntis < asservatttr, vel alio in loco descr psei unt et quin-
superque, qiia?§ 1 inmedium ariduxi, evincunt. Ilinc < que primoruin Carthusia: Prioruin hisioriam ila
illoruin auctores, aut potius, si de qualtior duula--• « ediJerunt, ut, sj quid in iis rairaculi deprehensiini
xat primis sermo sit, auclorem non immerilo anli- « esl, observariiit. > Ecce qiiantas projicit ampullas
quis, qui S. Bruiioiiis meniinerunt, scriploribus in juxta pocla? eflutum, ut stylo tumido suas extol-
sua de vera causa secessus S. Brunonis in ereuium lat aucloritales. < Non possum, inquit, eos, qni
Dissertatione cap. 1 Lnunoius accenset. Ast an i codicem illum descripscrunt. > Nonne melius vc-
pariter ibidem ex servato in quinque illis elogiis, riusque dixisset eum qui coriicem illiim desciipsii,
in veleri ms. Slatulorura et CoiisuettidiiiumOrdinis < cuni vix triginta foliola contineat, nisi velit toli-
Carlhusiensis codice inventis, de prodigiosa doctoris i dem fuisse scriptores, qnot sunt codicis folia? >
anaslasi silenlio Caiihusianoruni, cujus hoc vocni, 281. Sed levia sunlhaec. Audi tumidiora. « Ii, qui
Ordinem conlra illam testari, non immerito argtiit? < codicein illum descripseriint, quinque primorum
Aulequam, qure mea hac de re sit opinio, edicam, < Carlhusia? Priorum hlstoriam ila edidcrunt, ut, si
Launoii verba una cum Carlhusiani noslri anonymi < quid in eis miraculi deprelicnsum esl, observn-
ad haecin Annalium Ordinis sui libro quarlo bacle- D I < rint. > Sed, quaeso, quaenani snnt hrec miracula,
tius non vulgato responsione huc transcribo. Lau- qua? in lam brevi narratione, uno folio conieiiia,
noius itaque post descripium e codicc ms. mox lnu- scriplores illi observnrint? Nulla ccrle, snliem in
duto sancti nostri elogium ita disserit : « Ilic raen- elogiis qunliior priioruni Piiorum, qua? superitis
lio nulla doctoris vel canonici Parisiensis raorlui, ex oninium hujiismodi co.icum nniiqiiissimo (Adi
qui solemncs inter exsequias daranatum se esse re- dicta num. 4) retuiimus. De Guigone enim nunc la-
sponderil, authujusce portenti, quod beatum Bruno- cemus, quia ejus elogium, ut monuimus, a recen i
nein in eremum Carlhusire impulerit : quae tamen rnanu superinductum fuit. Nunquid propterea nilul
duo rala esse apud anliquos oranes, Raynaudus rairaculi inler hos pritnos Patres, aul ab eis f.iclitm
scribere non dubitavit. Antiquis porro scriptoribus est? Pro nobis ilerura respondcat Petrus Clunia-
non possum non accensere eos, qui codicem illura censis. < Mulla, inquit, ih illo sacro (Carlhusien-
Slatutorum Parisiis, ubi nunc apud Carthusienses sium nimirum) Ordine iniracula contigisse, a plli-
assrvatur, vel alio in loco descripserunt, el quin- ribus accepi. > An igilur falsa sunl, quia scripiores
que primorum Carthusia?Priorum hisloriam ita edi- codicis deiis siluerunt ? Sed ad sancluni Brunonem
167 S. BRUNONISCARTIIUSIANORUMINSTITUTORIS 188
redcaraus. Scriplores sive poiius scriptor bujus A tuor amptius nnnis obiisset, anno 1156 ad Dominura
codicis, ut correclius modo loquamur, totam cj'ns migravit, sanctitate vitae juxla ac variis Operibus,
vitam ab infanlia illius usque ad secessum ih Car- qua? concinnarat, post se relictis illustris. Haec in-
tmtsiam his paucissimis verbis complectitur: i Bruno ter unum esl, de miraculis conscriptum atque in duos
< Teutonicus, ex jurbe Colonia pnrentibuS non ob- Iibros divisttm. In horum altero, sese < ad roboran-
< sctiris natus litieris tam secularibus quam divinis dam fidemetmores inslituendosmiraculn, > vel ipso
< valde munitus, ecclesia? Remensis canonicus et suo i tcmpore, vet circasua lempora gesla, quorum
< scbolnmm raagister, relicto saeculo, eremura Car- cognitio indubia dalur, scribcre > proposuisse, Pc-
thusiae fundavit et rcxil sex annis. > Ecce totam con- trus prrefalur et tamcn miraeuli seu prodigii, quo
versionem S. Brunonis, quinque verbis comprehen- doctorParisiensis se damnatum, innumerae aslanti
dil, < Reliclosa?cu1o,cremum CartfatiSia?fundavit, > populi multiludini publiee denunliarit , nuspiam
quod de cujuslibei saeculoabrenuntiantis convcrsione in loto laudato suo Opere menlionem facit. Ilinc,
dici potesl. An tam paucis verbis hUUPriam.Bruno- omnem de lucluosa hac historia narrationem in fn-
nis < itaedidit > scriptor ille, < ul, si qtiid in ca mi- bulis esse habendam, Launoius in suade vcra cattsa
< raculi deprehensura est, observarit, > ut Vult Lau- sccessus S. Brunonts in ereraum Dissertaiione cap. 3
noius? Sed, sicut tacuit de visione septem slelln-- B pronunliat. Verum an merito hic, Papyrium Mas-
rum, sanctoHugoni cxhibita, de sex sancti Brunonis> sonum supergressus, tanto in pretip habnit Petri
sociis, de persecutionibus Manassa?, de voto illius,i Venerabilis illa de re silenlium ? Gartusiantts noster
et de multisaliis, prreclare ab eo gestis, ita non mi- anonymus, qtti Annaliura Ordinis sui librum quar-
rura, si et spectaculum prretermisit-. tumhaclenus non vulgatura concinnavit, quo, Pc-
282. Denique notnndum est videri scriploris sco- trum Pnrisiensis prodigii in tolo suo de miraculis
pum hunc fuisse unicum, nempe catalogum Priorunti Opere meminisse non debttisse, ostendat, nonnulla
Carihusia? contexcre, elannos praelaiioniseorum rie- piimum de scopo, quem in hoc contexendo sibi
signare. Nihiienim aceurntiii'? describere videttir,, praelixurahabuit sanctus is Gluniacensis abbas, in
Cum maximede Brunone observel, quori < sex annis• medium adducit, simtilque, qtia? et qualia in illo
Carthusiam -rexeril, et in Calabria obierit > nnde-- referat miracula, examinat, ac deinde, qtia? Lati-
cimo ptus ralhus anno post egressum Carthusiae. QuPdI noium, ul magnam conlra doctoris damnati auasta^
et diligenter de aliis annotat, ita ttl sub flnem annosi sim Pelridehac silcntio vira inesse putnret, impu-
summalim repelat, qui a fundatione Carlhtisia?iisquci tere, raliones mlionibiis conlrariis confularc cona -
ad mortera Joannis Tusci effluxerant. < Colligunlur ttir. Tolum, quod hunc in fiiiem instttuit, ratioci*
< itaque, inquit, a primo magistri Briinonis annoi C ninm, cum id ad confutandum Launoium plurimum
< usque ad hujus (Joanuis) ultimum anni vigimii valere autumet, ob rationem, nttm. 185 in fine da
< quinque (qui ante obilum cjus, qui -estNonis Oc- tain, inlegrum huc, ut ut vakle lOngumsil, transcri-
i lobris) circa nalivilatem B. JoaunisBaptisla? corn- bo, adjeciurus etiam ad calcem, qua? mea sit de it
c pleniur; lali quippe lemporc a magislro Briinone! islhac opinio.
t praefnlaccepit eremus habiiari. > Quod eliam ob- 284. Sic itaque Opcrts sui num. 105 praefatur :
servavil ine, qtii Guigouis elogitim eidem codici in- < Gujtis(Petri Venernbilis) silentium de noslro (do-
seruit, > Ita habet anonymi Cnrlhusinni nd petittimt . ctoris redivivi ac damnati) speclacuto tanli facit
a Launoio ecodicis nu.n. 279 laudati silentio argu- Launoius post Papyrium Massonum, ut inde illam
menfum negalivum rcspousio. Et vero, cum Codicis,i narralioiiem in fabulis habendam esse, audacter
id'es,t, qnaluor primorunt Carthusia? Priorum ChrP- fronuntiet.Sedanteqiiaraargumentationesej^usrefel»
ulci auclor sancli nostri vilam ac gesta oronia ex lamus, pra?stat Petri Venerabilis Opns, de quo quae-
institulo non descripserit, multaque de Brunone: stio cst, ab auclore inscriptum < De miraculis, >
subliceat, qua? tamen apprirae, maximc si, ul appa- minutatim expeudere, ut ex accurato illius exa^
ret, Guigo is fuerit, explorala habtiii, formatum ex: mine cessenl leclores admirari, quod de tam stupefl-
illius sileiilio argumentum vim aul prorsus nullam> do prodigiO siluefil; > ac deinde rem ipsam moX
aul certc percxiguam hic obtinel, maxime cum> aggrediens hunc prosequitur in modum : « Iloc
ralio aflerri non queal, qua ulcunque verosirailci Opus in duas parles.sive Itbros distinguilur. Itt prio-
«vndat, scriplorem illum commissurum non fuisse,, rislibri Pra?fatiuncula Iianc reddit sanctus abbas
iil Parisiense prodigium, quod, si factum fucrii, rationem, cur de hac materia (de miraculis scilicet)
tiaud dubie cognovit, silentio prreteriret. scribere aggressus fuerit, nempe ne < Ea miracu-
285. Ad aUerum modo, quod § prajsenli etiam < la, qiiao nostris, inquit, tcmporibus proveniunt,
Cxan.inandum, quodque e Pelri, cognomento Ve- < cura nonsil, qtti ad illa scrthenda animum appli-
«lerabilis, silenlie formatur, argumenium ncgativumi < cel,qua? prodesse legeniibus manifestata poterant,
progred'amur. Yir hic, anno circiter 1093 natus, , < infrucluoso silentio tecta dispereant. > Hic tiber
«um gloriosnm.per annos aliquot operam militia?: vigiulioclo comprehendil capitula, quorum viginii
tinvasset, raonnchis Cluniacensibus, sa?cuIorelictP,, et untim complecluniur res mirabiles, qua? vel in
sesfr^ailHinxit, cumque deinde aimas hisce annqI ipsa Cluniacensi abbniia, vel in aliis ejitsdem Ordi
1123 fuissctpraefectus, hocqtie munus Irigima qua-. nis moaasteriis peracta? sunt. In quinque atiis capi-
169 ACTA- J70
tuhs referunlur historiae, qua? in .ocis a Cluniacoi A j mo, trigesimo primo, et tngesimo secundo capitu-
non remotis contigerunt, si unum aut duo excipias. lis, qua? reccnset, co praesirienle, in suo ordine
Nani ipse abbas in capilulis nono, et vigesimo lerlio conligerant. l.i vigesimo oclavo capitulo tractat
ieclarat, se relnturura, qua?in Cluniacensi monasle- < De inslitttlis Carihusiensium monnchorum. > In
rio, vel circa accidisse audierat. Alia denique duo vigesimo nono « De quodam fratre Carlhusiensi, qui
fnciunt mentionem de quodam sacerdote, et quo- «mira vigilans vidil.i - In (rigesimo « De miraculo
dam juvene in Teutonicis partibus, divinis roysle- «cereoriim Ronianorum, > quod aflirmat singitlis
riis et sacra communione abutentibus. annis fleri in ecclesia S. Maria? Majoris, <usque ad
285. i Unum acceperat Pelrus^ab episcopo Claro- « hanc nostram aelntem, > inquit, < et quanlum
raontensi, qui videtur esse Aymericus, anteaabbas i deinceps Deo placuerit. i Ex his triginta duobus
Casa?Dei ordinis Cluniacensis, aliud a priore et capitulis viginti septem-speclant ad ordinem Clunin-
fratribus cujusdam monasterii, in iisdem locis siti. censem : duo prima cura vigesiraooclavo et vigesimo
Quid vero hic intelligat per Teutonicas partes, vi- nono, qua?sunt de Carlhusiensibus, res comprehen-
detur postea indicare, ubi de urbe Matiscone, in dunt in regionibus, a Cluniaco non remolis, trans-
ctijus dioecesisilum esl Cluniacum, loquens sic scri- actas. Solum capitulum trigesimura rem narrat,
bit : < Est eadem Matiscusin finibus regni Fran- B * longe a Cluniaco patratam, nempe Romae, quam
< corum, quod a Tcutonicorum vel Romanorum im- forsan ipsemct ante aliquot annos ibidera degens vel
< perio Arar fluvius, a Lotharingia sumens initium, audierat vel vidcrat.
< Rhodanusque, in mare Mediterraneum habens 287. < Tolum igitur itlud opus, duobus libris
< profluxum, disterminal. » Ex quibus verbis licet distinclum, continet sexnginta capitula , qtiorum
conjicere, hrec duomiracula etiam facta fuisse quadraginta octo sunt de miraculis, apud Cliniacen-
in regione a Cluniaconon remota. Unde Petri sco- ses sub ipso Petro abbale vel sub S. Hugone, qui
pus fuisse videtur, tanlum ea narrare, qua? in suo eum monachum fecerat, perpetratis. In aliis decem
orriine gesta fuerant, additis nihilominus quibus- (nam de duobus Carlhusienses speclanfibus modo
dam, qua? casu audierat circa Cluniacum accidis- non loquimur) agitur de rebus mirabilibus, quae,
se. Qua?quidcm omnia, in liis viginti oclo capitulis Petro vivente vel eliam praesidente , ut ex earum
conlenta, videntur patrala, ipso abbale j'am praesi- narrationibus conjicere Hcet, si unum porlentum
«lenle, id est, post annum 1122 prseter quaedam de comite Matisconensi excipias, evenerunt ordini
ad ordinem Cluniacensem pertinentia, quae gesla quidem Cluniacensi exlraneae, sed vel circa Clunia-
sunt sub Hugone, qui eamdem abbatiam rexeral . cura (ut ipse abbas monuil) solo fere deropto Ro-
annis circiler sexaginta, in ejus regimiue mortuus 'J mano rairaculo, acta? vela monachisejusdem ordi-
anno 1109. Praelerea uolandum est, quod cuncta, nis Petro euarrata? prreler quinque aut sex, quas
in hoc libro a Petro recensita, exceptis duobus aut ab hominibus externis, sed flde dignis et Cluniaco
tribusexempHs, ei relata fuerint a personis ejusdem vicinis didicerat. Hrec auiem omnia diligenler, el
ordinis, inie. quas etiam annumerandus est, ul di- fotie paufo latius examinata satis evidenter de-
ximus, Aymericus episcopus Claromonlettsis. clarant, silentium Petri Cluniacensis niliil veri-
286. < ln posteriofis libri prologo sic scribit vene- tati nostra? historia? delrahere. Quid enim mi-
rabilis abbas : < Quoniam ad roborandam lidem et ruin, si inter quinque aut sex miracula, ad suuiu
< mores instituendos miracula, nostro lempore vel ordinem non pertinentia, speclaculum nostrum
< circa noslra lcmpora gesta, quorum cognitio in- non recensuerit ? Hrec praeter unura aut duo acta
< dtibia datur, scribere proposui, > etc. Haec non videntur circa Cluniacum, Pelro vivente, et ei ab
solum ad sequenleuilibrum.sedad prtraum speetant, amicis vicinis relala fuerunt; prodigium vero dam-
in quO, ul raonuimus, qurcdam circa tempora illius, nati hominis Parisiis satis longe a Cluniaco, et
id est, tempore sancti Hugonis abbatis ; el quidem forsan inter privatos parietes (si etiam coram pau-
de rebus lanium, Ctuniacensem ordincm tangen- cis, nullam sane petitum ex Petri silentio argumen-
libus, gesta fuerant. Hic alter liber de miraculis "' tum vim habet) contigit, et annis fere quindecim, an-
triginta duo continel capitula, in quorum primo Pe- tequam idem abbas nasceretur. Nec eliam dubium
trus excommunifama narrat, quoraodoqttidara comes esse debct, quin mulla alia prodigia in Galliis, in
Matisconciisis olim visibililer a diabolo rnptus est. Hispaniis, in Anglia, in Italin, Petrl tempori-
ln secundo agit de homine, « Qui ferra obrutus per bus, vel circa ejus tempora evenerint, et lamen ,
< sacriticia et orationes Ecclesiseab angelo pasceba- his exceptis, qua? ad suum ordinem attinent, de
< tur; > quod in Gratianopolilano episcopatu eve- nullo raeminit, liccl in has exteras regiones profe-
nisse asseril, el forsan acceperat veniens ad Car- clus fuisse legatur, non solum monasteriorum sui
ihtisiam Mnjorem.adquam nonsemelascendissesuis ordinis, sed totius Ecclesiae negotia promolurus.
locis inAnnalibusdicemus.Acapitulo lertio nd capitu- Cur igitur nostrum potius, quam illa alia prodigia,
lumvigesimum tertiuminclusiveviiam Matihaeimona- suo operi inseruisset?
chi Cluniacensis et episcopi Albanensis, anno 1159 288. < Sed audio, qui pro Launoio respondeat I
sanctissime defuncti, perscribit. In vigesimo quarlo « Petrum slaluisse miracula, qua? suo leropore
el vjgesimoqtiinto, vigesimo sexlo, vigcsimo sepli- < uhivis contigerant, lilteris consi<*nare.> n < Sin-
FjkTHOL.CLII G
471 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTiTUTORIS 172
< gula miracula. qua? suis usurpaverat oculis, vel A • ordnis. > Et revera si accrevisset, instilutionem
. qua? ab hominibus fide dignis acceperat, duobus ordinis depingere, multa alia narrasset, qua? igno-
« libris comprehendisse. > 111« Ad secandi libri rare non poterat. Unde nihil de causa instilulionis,
< calcem Carlbusiana? religionisiiiitium, statuta et sive illa orta fuerit ex cotlaiioiie sanctum Bruno-
< mores uberiori oralione depinxisse. > iv < Sese neminleret alios clericos Remenses habila, sive cx
< dolere plurimum, testatum fuisse, quod plura non persecullonibus Manassa?,aut ex terriflcis damnati
< posset referre miracula, qua? ad amantissimura hominis clamoribus : nihil eliam de modo, de san-
< sibi Carthusianorum ordinem spectant. >v <Inler ctj Brtinonis, et sex sociorum ejtis Gratianopolim
< miracula quaesuo lerapore passim in.Galliis facta advcntu, nihil de accessu ad sanctum Hugonem
< coramemorat, et inter ea, qua?de prima Carthu- episcopum , nrhil de septem stellarum eidem epi-
i sianorum origine et miraculis disseruit, slupen- scopo facla visione profatus est; qua? lamen igno-
i dam hominis mortui narralionera desiderari. > rasse minime credendus est: imo ne verbum qui-
Postremo ipsum Petrum idixisse, Carlhusiensium dem unum de sanclo Hugone sibi optirae noto pro-
< ordinem suo tempore instilutumesso Ha? sunt fert, quo consulente, juvante, comitante, Carthusia?
rationes, quas cum ex verbis, tum ex silentio Pe- sotitudinem primi Patres adierant, et exlruxerant;
tri vcnerabilis contra veritalem prodigii Parisiea- g adeo est Petrus oropositi sui lenax sive scopi, quo
si.s deduxit Launoius. Ad i respondemus, Petrum de institutis Carthusiensibus tanlum loqui aggressus
quidem dixisse, consilium fuisse, < Miracula ubili- fuerat. Et quod magis est observandum , nec ifjsam
« bet suo tempore facla ad posterorum memoriam Carlhusiam, nec ipsum ordinem, de quo loqueba-
i transmiitere, >sedprobavimus, eum etiam dixisse, tur, nominat. Unde dubitari posset, de quo verba
mentent suam fuisse, narrare ea, qurccirca Clunia- faciai, nisi suam narrationem lali inscriberet li-
cum gesla fuerant; el ex discussione totius operis lulo: i DeinslilHiis Caiihusiensium raonachorum. >
comperimus, cuncla fereab eo conscripla miracuia, Non est igitur irridendus a Launoio Saussaeius, quod
qua? suura ordinem non respiciunt, patrata fuisse dislinxerit instilutionem ab inslilulis.
in regionibus, a Cluniaco non mullum remotis: 290. i Ad iv. Ignoramus, quid sibi velit Launoius,
qux vero in exleris sive remolioribus locis contige- dum Petrum Cluniacensem describit, < Dolentem,
rant, vel in sui ordinis monasteriis acta fuisse, vel < quod plura non possil referrc miracula, qua? ad
a personis ejusdem sibi reiala. Ad n feeimus salis, < amantissiinum sibi Carthusianorum ordinem spc-
cum oslendimus, eura tpto suo opere comprehen- < clenl.* Si nihitominus divinare licet, credimus,
disse tanlum miracula.adsuum ordinem spectanlia. eura iiis verbis ingeniosis subliliter voluisse dc-
praeter decem, quorum quatuor aut quinque a C clinare objeclionem sibi ex vcrbis venerabilis
Cluniacensibus monachis.caetera ab ainicis Cluniaco abbalis faciendam, cujus vi omnes conseqtien-
vicinis didicerat. tias, quas ex silentio ejus ducil, penitus corruturas
289. < Ad ni. Fatemur, Petrum'longa narralione praevidebal. Nara per haecverba significat pius abbas
statuta et mores noslri ordinis depinxisse, sed npn alia quidem miracula in ordine Carthusiensi fuisse
ila ubertim inilia ejus depinxit, ut vult Launoius. palrata, sed dolore se aflici, qttod ea non possit
Sicenim de bis habet : < Servatur, > inqiiit, <in referre. Slalimque causam sui doloris banc fuisse
< Burgundia?partibus inler omues Europre nostrae sanctus vir enuntiat his verbisjara superius praeci-
< monaslici ordinis professiones professio quredam, talis, sed, bic necessario repetendis : < Multa
< multis aliis ejusdera monastiei propositi sanclior < quidem, > inquit, i in illo sacro ordine miracula
« et cautior, instituta nostro lempore a quibus- i contigisse, a pluribus accepi; sed qttia ipsi hnmi-
< dam Patribus magnis, doctis et sanctis, magistro « lilatis virlute, qua semper servi Dei miranda opera
< Bmnone Coloniensi, magistro Lauduino Ralico, i sua, quante possunt nisu, occullant, vix aliquid
< ac quibusdam atiis vere magnis.utdixi, etDeum i ex his prodere nlicui volueruni, rara, imo rnris»
« timentibus viris , qui quorumdam antiquorum i sima, quibus omnimoda fides accoraraodanda esset,
« monachorum tepidiiate, negiigentia ac desidia D « ad me miracula pervenerunt. Qua? laraen absque
« praedocti, sseculo abrenuntiare volenles, cautius < dubiocerlacomperi, lacere nec volo,necproposni. >
« sibi siiisqueinviaDeiseclatoribus, consuluerunt,) Deindeduo mirabilia de quodam fratre converso, nec
etc. Deinde multa de veslibus, de rediiibus, de plura de eo, vel de aliis narrat. Haec scripsil Pelrus
moribus ac slalulis addit. Ha?c est ejus uberior, diu post anaum 1145, ut ex capitulo25 libri secundi
sive polius sterilior narralio de initio ordinis. Nam colligimus, ubi sic loquitur: <Ioprimordiisponlifica-
ibi tanlUBi dicit, quod < professio quaedam aliis < tus domini papa? Eugenii, ad visitandum tam
< sanciior instituta fuerit a magistro Bruuone Co- i ipsum, quam conimtinem inalrem Romanain Ec-
« loniensi, raagislro Lauduino Ilalico ac quibusdam i clesiara, Romam adii. > Eleclus eslEugenius anno
« aliis vere magnis Patribus. > Sed postea ut recle 1145, sed quando haec Pctrus scribebat, plurcs
annotavit Launoius, i Uberiori oratione depingit jam amios effluxisse, innuit dicens : i fn primordiis
« Statuta et mores ordinis. >Hic enim erat scopus < ponliflcatus domiui papa? Eugenti. > Cum igitur
ilUi^, ujsapienter monuit doctus Saussseius, nempe Unium memineril-de ordiue nostro capilibus 28 ct
«-•A^re^,hiBtiluto, non de inslilutionc Carlhusiani 29 ejusdem libri, palet ea, qua?de anliquis Patribus
173 ACIA. 174
referl, ab eo lantum scripta fuisse diu post annum j^ < Deo datas , si qttid dignum vel utile inventre po-
1145. Undenon mirum , si a Carlhusiensibus, opera < tuerit, ad Dei Iaudem vel profectum lepentium
sua occultantibus , speclaculum illtid etiam Petro < modernis vel posteris manifestaturum. > F.t ta-
celatum fttit, quodjain fere ab annis septuaginta men , cum hujusmodi lanto lenerelur desiderio,
vel etiam amplius contigerat, et diu ante ortum nihil de sui temporis tbaumaturgo, sancto scilicet
ejusdem abbatis,ut mox probabimus. Bernardo sibi amicissimoelfamiliarissirao dixit,cum
291.«Adv. Huic rationi faclura esl satis ex superio- amplus sibi paleret miraculorura ab ipso frequen-
ribus responsis, quibus probavimus, pleraque mi- tissime palralorum campus, ex quo saltera pauca ,
racula, qua? suo tempore passim in Galliis facta eaque insigniora excerpere poluisset, in quibus es-
commemorat, spectare monasteria Gluniacensis or- set illa notatu digna ducis Aquilania? Guilletmi con-
dinis; paucissima vero, qua?ad eum non pertinent, versio. Nihil de sanclis Norberto et Roberto de Ar-
edila fuisse circa Cluniacum; qua? licet darenms bricello; nihil de tot aliis viris sanclissimis, qui
passim etiam facta in Galliis, nihil eliam riobis eodera cum Petro vivebaut tempore; nihil deordi-
obesset Pelri sitenlium, qui lam pnucn in toto suo nibus monachorum, qui lunc multis claruerunt si-
opere describens multaalia vel ignoravit vel lacuit. gniset virtutibus; nihil, inquam, de his oranibus
A«Jtwltimum,concedimus, Petrum scripsisse, insii- B scripsit. Cumque plura de Carlhusiensibus referre
tulam fuissesuotempore Carthusiensium religioncm, potuisset, quos ille in quadam epislola, quam dabi-
sed ejus verba non ita slricle samenda esse, ex hoc mus anno 1156, fatetur < innumeris per orbera
ipso liquet , quod constet, eum pluribus post < diffusis miraculis claruisse, > qua? idco illum la-
condilum ordinem annis natum (uisse. Nam cum tere non poluerant, unius tamen fralris conversi
dicatur clectus abbas nnno Christi 1122, aeiaiis vero solum meminil, non solum quia prirai Patres sua
(aliler stalue ex num. 285) suo vigesimo ferme opera praeriicare nolebant, sedcerie etiam ex defeclu
octavo, debuit tanlum nasci anno 1095, vet circiler, sua? memoriae, ut constare videtur ex historia illa
id est, quatuordecim post editos damnali hominis miraculosa Auduini monachi Chartusire, inlra nives
clamores annis. Ergo non Petri tempore, sed ante et ruinas monasterii post dies duodecim vivi reperli,
ejttsteinpora ordo inslitulus est. Nec juval reponere quam omisit Petrus, licet eam oplime nosset, cum
illum eliam retulisse historias et rairaculn, circa de casu illo nivium et rupium consolatoriam scri-
sua lempora perpetrata, quod quidem verum est pserit ad Guigonem epistolam, quam suo loco in
erga res Cluniacensium , sed non erga prodigia Annalibus dabiraus.
eidem ordini extranea, qua? fere omnia , uno anl 295. « Sed quod magis miraberis, nibil Pelrus de
duobus duntaxal exceplis, vivente vel eliam praesi- C sanclo Hugone abbate Cluniacensi, a quo monasli-,
denle Pelro, accidisse, ex praecedenli examinc cum babilum susceperal.praeterquaindam visionem,
osienJimns. Denique multa miracula Pelrum fugisse narravil; a quo tamen ninlta praeclara el stupenda
ant laluisse, coltigimus ex ej'us praefalione ad secun-. miracula, tum in vita, tuni post raoiiem patrala,
dum librum de rairaculis ; ubi sic conquerilur, quod legimus in ejus Vila. Dehilem itaque argumentalio-
non sit, qui ad miracula scribenda animum appli- nem ex silenlio Petri Ctuniacensis rimatus csl cum
cel : i Ad tanlum autem, > inqttit < jam frucliim - Massono Launoius, qui sola illa ratione historiam
< infrucluosa hujus silentii segnities pervenil, ut lianc nomine fabula? el anilis narrationis Iraduxit.
< quaecunque in Ecclesia Dei sive in regnis christia- Cujus si regulis teneremur, inter fabulas eliam cen-
< nis a quadringentis vel qtiingenlis ferme annis seremus, quidquid de aliis sanctis Pelrus tacuit. >
< facla sunt, universa pene nobis et orauibus ignola Haecoinnia Carthusianus noster anonymus. Sed an
i sinL negalivo, quod e Petri Cluniacensis silenlio forma-
292. < Tanta enim apparet distantia nostrorum tur, argumento vim omnem adimunl ? A Petro Ve-
< lemporum, ut, qua?ante quingenlos et mille annos nerabili, ait quantum ad substanliam, duntaxat
< gesla sunl nobis nonssima - qua? vero exinde quinque aut sex, qua?ad Cluniacensem ordinem non
< ipsis quoque diebus noslris acta sunt. prorsus B spectent, miracula recensentur, ac proin pauca haec
< ignota sint. lnde est, quod Hisloriis antiquis, inter non inveniri prodigiosam docloris damnali
<ecclesiaslicis gestis, Iibris multiplicis doctrina?, anastasim, mirum non est, maxime cum Petrus
< Palrum instructiones el exempla continentibus, sfellarum septem visionem, S. Hugoni Gratianopo-
< abundamus* eorum*autem qure temporibus no- lilano episcopo, dum ad eum S. Bruno cum sex
< bis contiguis conligerunt, nescio, si vel unum ha- sociis accederel. oblatam. aliaque nonnulta. ad S.
< bemus. > Hrecille, qui superius dixerat, « Dolere Brunonem spectantia , silenlio etiam prreterierit.
« seetsupra quam mullis forte credibile sit, tor- Atque ha?c quidem, ob quam pelilum e Petri silen-
< pori mullorum irasci, qui, cum scientia, lilleris lio contra doctoris damnati historiam argumenlum
« alqite eloquio abundenl. miranda omnipolentis enerve putnt ac infirmum, ralio videtur preecipua;
« Dei opera,qua? saepein diversislerrarum partibtts verum etsi omnia fere miracnla, qurcPetrUslitleris
« ad instructionem Ecclesia?fiunt, memorire poste- consignavit, ad Cluniacensem ordincm specteut,
« rorum mandare scribendo pigrilantur. > Quaraob- hic taraen scriptor proposilum sibi habebat ad
rem sub finem proflletur, se < secundum vires a posteros transmittere etiam miracula , qua? atibi,
175 S. BRUNONIS CARTflUSIANORUMINSTITUTORIS 178
quam in Cluniacensi suo ordine, evenissent. «(irec,. A Patribus roagnis, doctis et sanclis, magistro Bru-
inquitlib. ii, cap. 28,... in toto islo opere prtncipa- none, magistro Lauduinoltalicoacquibusdam aliis.»
lis, ut stepe jam dixi, fuil mihi causascribendi,hoc Quibus verbis cum pauca saltera de Carthusiensis
est, miracula ubilibet, et quolibel tempore facta.ad ordinisinstitutione commemoret, verosimile appa-
praesenlium vel posierorum meraoriam transmii- rcl, scriplorera illura, qui totusest in referendis
teudi. > Audi etiam, qua? huc facientia in eodem miraculis apta hac exponcndi, qua? sacri itHus in-
libro secundo fuerat pracfatus.« Quoniam ad robo- stituendi ordinis causa fuisset, occasione obtenta,
randam fldem(verba sunt Pelri) et mores instituendosi luctuosam juxta ac prodigiosam doclorts damnati
miraeula noslro lemppre vet circa nostra lemporaL historiam, silocum unquam hrcc obtinuissct, silentio
gesla, quOrumcognitio indubia datur, scribere pro- non fuisse praelcriturura. Omnibus itaqae, quaeCar-
posui. Post ea, qua? praemissa sunt, alia quoqnc! thusinni anonynii ver.bis supra rocilalis includuntur,
legenlibus vel audientibus nonminus, ulcredo, uii-• rationibus rite expensis, argumenlo negativo, quod
lia adjungenda sunt. e Petri Venerabilis silenlio contra doctoris Pai isien'-
294. < Inquibus, ul supra jnm dixi, nullum tera- sis anastasim formatur, omnetn prorsus vim dene-
poris ordinera servo , nultius generis miracula vito,, gare non ausira, etsi inlerim multum absit, ut
sed sicut ea vel olim didici, vel quotidie a di.ver.gis s R Launoio assenliar, qui in sua de vera caiisa secesstjf
et- fide dignis discere possutn, scriptura?commcndo.>i S. Brunonis in eremttm Dissertaiione vel ob solum
Ut quid ergo Pelrus, cui, ut ex bisce recitalis verbisi Petri Venerabilis de prodigipsa doctoris anastasi
intelligitur, jquaecunqtie et ubicunque gesta mira-• silentium fabtilis commentisquc hanc accensendaui
cula in-litteras miltere propositura erat, silentio> aulumat. Et vero, cum Petrus (adi ejus verba num.
prsateriil, si factum unqiiam sit, horrendura illudI praeced. recilata) diserte affirmet, sese rara, imo
-
prodigium, quo doclor Parisiensis lanlisper redivi- ranssima, qua? ad ordinem Cartbusiensem specta-
vus, juslo Dei judicio se damnatum, publice coraml rent, fidemque omnimodam mererenlur, miracula
innumera propemodum populi multiludine e feretro> intelldxisse, eaque nihilominus, qua? indiibiiata
proclamarit? Ais quidem, mulla alia prodigia ac? esse, comperit, litteris mandasse, fieri potest, ut
miracula silentiopariter a Petro involvi; verumi horribilem docloris damnali bisloriam, ut ul sibi
isthaec, qua? pariter ab hoc scriptore non me- non ignolam , commemorandam non duxerit, quod
morantur, sunt hujusmodi, utfacile ab eo vel igno- eam, ulpole quam forte nullis prorsus htterarum
rari , vel cum scriberet, in meraoria non haberi,, monumentis, sed sola traditione popnlive famain-
vel denique velut minus nolatu digna praeteririi tellexisset, pro omnino certa alque indubilala nou
potuerint. At veroParisienseprodigium, utpote quodI C haberet.
in opinione, quam hic disculimus, coram innumera § XVH. Qttid de
3 aliorum, quos Launoius prxlerea
propemodum populi multitudiiu? factiim, longeque laudat,, scriptorum antiquorum titenlio ttatui de
proimie ac tate divulgatum atque ad posleritatemi beat.
transmissum fuissel, ignorari baud facile ab eodem> 296.1nler scriptores antiquos,silendo,ut vuIlLau-
Pelro poluisset, a quo eliam proinde, utpote si-- noius, prodigiosam doctoris Parisiensis anaslasim a
mul et nolatu dignissiraum, el ad flnem praeterea ai vero alienam lestatos, esse etiam nonnullos, quorum
Pelro intenlum, seu «adfidem(adi ejus verba proximei silentium aut nulla , aut vatde exigua conlra banc
recitata) roborandam > bonosque mores inspirandos5 vi poliet, jam supra indicavi. Verum iis, de quoruui
longe aptissimum, verosimilileret in mente habUuro,, silentio duobus proxirae praegressis §§ disserui, hic
et commemoralum fuisset, maxirae cum Petrus in-- adhuc ex recensiiis a Launoio alios nonnullos, a
super studium et operam posuerit, ut, qua? ad or-- BUISBO in Universitatis Parisiensis Hisloria t. I ad-
dinera Carthusiensem speciabant, miracula unde- ductos, addere idcirco lubet, quod illorum ornnium
cunque conquirerel, corapertaque lilterarum mo-" silentium conlra hunc scriptorem, maximiidfa-
numentis consignaret, uli ipseraet libro n, cap. 29' cientem, nultius prorsus esse roboris contendat
indicai hisce verbis . < Mulla quidem in illo sacro> v Cartbusianus anonymus, Annalium ordinis sui libri
(Carlhtisiensium scilicet) ordine rairacula conligisse,, quarli hactenus non vulgali auctor, cujus arguraentn
a pluribus accepi, sed quia ipsi humililalis virtute, • omnin, docloris damnali historia? suf-
utcunque
qua semper servi Dei miranda opera sua , quanto3 fraganlia, in medium statui proferre. A Sigeberlo
possunl nisu, occullant, vix aliquid ex his prodere- Gemb'acensi duco initium. tlic in Chronographiu ad
aliqui voluerunt. Rara , imo rarissima, quibus5 annura 1084 de sanclo Brunone sic.scribit: • Bruno
omnimoda fides accommodanda esset, ad me mi- natione Teulonicus ex urbe Colonia, lilleris apprime
racula pervenerunt; qua? tamen absque dubio com- eruditus, Remensis ecclesia? canonicus et scholarum
peri, tacere nec volo, nec proposui. > magisler, relicto saeculo, eremum Carihusia? fun-
295. Adhaec Pelras lib. n, cap. 28 sic scribit: : dal, proposilumque monaslica? eonversalionis satis
< Servalur in Burgundiaeflnibus interomnes Europa? ? arduum instituit. Hujus sancti proposili cooperator
nostra?monastici ordinis professiones professio quae- - et aemulalorbeala? memoria? Hugo, Gralianopolila-
dam,multis aliis cjusdem monaslici proposili sanctiorr nus episcopus ab eodem Brunone habitum mona-
. clcautior, instituta nostrp tcmpore a quibusdaml chicum sumpsil, cunctisque ibi habitantibus insiene
«7 ACTA. 178
prrebuit cxempluro.>Lnunoius, in sua de vera causa A . assiguat, de Ifugonc, Innquam morluo, jamquc iu-
secessus S. Brunonis in cremum disscrlalione re- tcrsanclos relnto, sermonera fieri, perperam exi-
cilaiisetiam hisce verbis, subdil : «Haeccx edilione slimet e solo, quo hic in illis ornntur, « bcata?memo •
Pistorii, quae in ediiioneMirreidesunt.Mirreustnmcn rire > titulo, utpole viventibus adhuc, ut Cangius in
in edilione sun tinum Sigeberti rannuscriplumcodi- Glossario ad vocabulum «Memoria,» aliiquo docent,
cem ebibliolhecn Jusli Lipsii cilat, in quohaeceranl per scriptores antiquos subinde eliam allribulo.
deBrtinone : «Invasta ereino,qua?Carthusiadicilur, Vcrum an silenlium, quod de prodigiosa docloris
< npud Gratinnopolim monasteriura et ccllas reJifi- anaslasi in laudatis Chronographia? Sigebertina?
< care iacipit.» verbis servatur, merilo etiam, si haec Sigeberti vere
297. < Ilrec omnia Icctorem celare nolui, ne sibi esscconeedanlur, nihili facit? Itaomnlno exislimo,
fiiciimex Sigeberto fieri queralur. Sed sive Lipsii quod nulla plane occurral ralio, ob quara verosi-
codicem , sive Pistorii editionera sequamur , inrie mile uicunque evadat, futurum fuisse, ut Sigcber-
conslabit semper, apud anliquos omnes ratam non tue lucluosam illam hisloriam , ttt tit optime etinm
esse de doctore narratiouera. > Ita Lnunoius, recte. sibi perspectam, in paucissimis, qua? de Brunone
sane hic innuens, Chronographia?Sigebertina? per inemoria?prodit, commcmoraret. Alque liinc etiam
pistorium edilionem in verbis proxime ex hac reci- B nullius plane ponderis apparet sileutium, in iisdeiu
latis a genuino Sigeberli texlu deflectere. Id porro verbis servatum , quiscunque demum sit scriptor
Carlbiisianns noster anonymiisoperis sui num. 101 anliquus, a^auo haec. uti ex dictis facturo, in Sige-
amplius declaral hunc in modum : < Sigebertus di- berli Chronographiam fuere illala.
citur obiisse anno 1115. Quod si ila est, concedi 299. Dispiciamus modo, an validius conlra Pa-
necessario debet ha?cverba(snpra jaui raox reciiala) risiense prodigium ex Roberti de Monte, qui Sige-
ab aliquo alio ejus Chronographia? addita fuisse. berti Chronographiam continuavil, silentioarguatur.
Nam, ut superius adnotavimus, sub leste quinlo «Mtilta,> inquil de hoc scriplore in sua de vcra causa
Sigeberti deBrunone pars prioreisdem ferme verbis secessus S. Brunonis in eremura dissertalione cap. i
habetur in Cbronico qualuor primorum priorum Launoius, «de Curlhusinnorura inslilutis, consuetudi-
Carthusiae, quod conslat edilum lanlum post mor- nibus, ei origine ipsa disserit, nec ulltira lamen
tera Sigeberti. Nec auctor cbronici dici debet ea mtt- damnato doctori teslimonium praebet. >Verba omnia,
lnatus fuisse a Sigeberto; nam qua? sequunlur apud qua?Roberto de Monte atlribuit, huicque suae con-
Sigebertum, aperlissime declarant, ea fuisse scripla tra Parisiense prodigium objeclioni Launoius prae-
mortuo jam sanclo llngone, qui Sigeberto annis mittil, Garlhusianushoslcranonymus transcribil, si-
fere viginli superfuit. < Hujus sancti propositi, >1C mulque ad hanc respondet. Textura ejus integrum
inquit ille subditilius Sigeberlus, < cooperator et' una cum Roberli, qna?iiiclttdit, verbis huc transfero.
< remulator beata? memoria? Hugo GratianopoUta- Sic habet: « Robertus de Monle... Carlhusiensiuni
< nus episcopus ab eodem Brunone habilum mona- monachorum ad annum 1151 meminit his verbis :
< chicum sumpsif , cunclisque ibi habilaniibus in- < Monachi Carthusienses paulatim pullulabant, qui,
< signe praebuit exeroplura. > Quis non videat, hic; < pra? caeterisconlinenles, pesli avariliae, qua ptu-
verba fieri de Hugone tanquam mortuo eljam in- < rimos sub religionis habitu laboraro videmus, ter-
ter sanclos relato, cum ornetur litulo <B. memo- < minos posuerunt, dum cerluni numerum hominum,
ria? > et dicalur in praelerito < insigne praebuitt <animalium, possessionum, quem eis praetergredi
< exeraplum ? > Praelerea conslal, in iisdem verbisi < ntilto modoliceat, statuerunl; et ipsi singulas sin-
crassissimura irrepsisse errorem, ubi sanctus prae- < gulicellulashabenles, ac raro nisi vel ob Dei cul-
sul dicilur habitum roonachicura ab eodera.Brunonc< < tum, vel ob mutuum in charitate solatiura conve-
sumpsisse, quod falsissimum probabimus in Anna- < nientes, perfeclius mori mundo, et caeteris tanto
libus ad annum 1087. < diligentius, quanto secretius vivere Deo elege-
298. < In hos cene errores Sigebertus non impe- < runt. > Ha?cRobertus in edilione, qua usus est
gisset, qui vivebal eodera lempore, quo sanctusi^Launoius; nam in cditione, qunrn modo prn? mn-
HiigoCarthusiam frequentabat , el pluribus antei nibus habemus, facta anno 1651 Lutetia? Parisio-
eum annis obiit. Sed etsi hrec concederentur ab eo-- rum apud Joannem Billaine sludio et opera doctis-
dem Sigeberto scripta fuisse , nibil nobis obessent,, siini ac religiosissimi Luca? Dacherii nihil prorsus
cum ille minus bisioricus dicendus sit, quamcom- ad praefatum annum 1151,neque in tola Appcndice
pendiator, qui nihil habet eorum, qurea caeteris di- de Carlhusiensibus habetur, sicut neque ad annum
geruntur. >Sane verba , e Sigeberli Gemblacensiss 1152, ubi LaunoiHs hrec de sancto Hugone in suo
Chronographin supra huc transcripta , Sigeberti nont exemplari Iegit: < Obiit vir sanctus, Hugo Gralia-
csse, sed scriptoris posterioris, qui in hanc illa in- < nopolitanus episcopus, cujus religiosara adraodum
irusit, Carthusianus noster anonymus, sibi eliami < vitam conscripsit Guigo prior Carlhusir». >
Ijaunoium, uli proxime recitala hujus verba salisi 500. <Codicem, qitctii habuil Dacherius, autogra-
mdieant suffraganlemhabens, merilo hic contendil. phitm existimat; unde lique.t, ea, qua? de sanctis
Alque id quidera ctiam suflicienler , nc dicam in- Brunone et Hugone in aliis coriicibus reperta sunt,
victc, probalura dai, elsi intcritn , per verba, qux? a quodam recenliore fuisse adjecla. Onod elsi nobis
•79 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTIORIS 180
sufflcerel ad rejicicndam verborum a Launoio rela- A • spiritualibus inter se conferunt. Insliiula vero et
torum auclpritatcm, nihilominusacsi essentgenuina « diumi el nocturni offlcii seeundura regutam sanc !
Roberti verba, Launoio respondemus, i Roberlum « Beoedicli persolvunt. > !
in tola sua Appendice ad Sigeberlum juxla noslram 302. < Ha?cille, qui causam vel occasionem, qtia?
edilionem niliil referre corum qua? accidcrant ante sanctura Brunonem in ereniuni impulil, non affert,
annum 1101, quo Chrouicon Sigeberti persequi coe- quianihit omnino de sancio Branone, nec ipsius
pit, nisi qtiando agit de principum genenlogia vel nomen habet. Sed tantum loquitur de quibusdam
cpiscoporum successione, qua? quidem altius non- Carthusicnsium moribus, quos ex Guigonis nostri
iiunqnam, Iicet raro repelit. u Verba a Launoio Consueludinibus videlur hausisse. Sic et de atiis
rciata, non de iniliis ordinis loqui, sed de ejus aliertim ordinum fundatorihtis et patriarchis tani
progressu, ut ex ipsissitnis verbis apparet, < Mo- summatim meminit, ul nibil fere de iis referat me-
< nachi Carthusienses paulatim pullulabant. > El re- inorabile, contentus temptis conversionis eorum
vera eoruro anno 1151, id est, fere qninquaginta assignare cum anno, quo vel saeculoabrenuntiave-
post fiinrialumordinein annis erant tanlitm quinque runt vel suum institulum inchoaverunt. > Luculcn-
aut sex dpmus Cnrthusiensis inslituti in lota Eccle- tissime profecto haecevincunt, aut parum admodum
sia lii Roberti praecipuum in bac. Appendice scopum B; aul niliil hicluosa? damnati historia? officere serva-
fuisse, Norlbmannoruin et Anglorum hisloriam de- tum de hac a Roberlo de Monte silentium. Neque
scribere, quod ipsemel profiielur in prelogo his ver- vero vel hoc, velquod supra jara memoratum.Sige-
< bis : < Igilur quia praedictus Sigebertus Clironica bcrti Gemblacensis scriptorisve anlrqui,
qui in hujus
< sua incipit ab anno Incarnalionis Dominica? Chronograpbiam num. 296 huc transcriptn verba
< 581, et protluxit ea usque ad anmmi ejusriera intulil, silenfmm ad horrendi prodigir falsilalera
« Diminicae Incarnalionis 1100, ego exinde monstrandam multum eondttcere, exislimavit ipse-
< usque ad annum 1182 ea, qua?in diversis provin- mel LatiHoius,
utpote ttx recilatis ambortim scri-
< ciis, et maxime in Northmannia el Anglia evene- plorum iltorum
verbis, in qttibus nihil omnino de
< runt, etad meam notitiam pervenerunt, siibannis infausti doctoris anaslasi occurrit, conlra Raynau-
< Dominica? Incarnationis colligere aggrediar. Et dum duntaxat inferens, ratam Itanc apud omnes
< hoc ideo libentius, quia volo gesta primi Henrici, scriptores anliquos non esse; quod, ut verum sit,
< strenuissimiregisAnglorum etdueisNorthmanno- fulsum esse luctuosum illura evenlum, non requi-
< rum a quo habeo iucipere, summatim per singulos riiur. Sed baec de Sigeberti Roberthjue de Monte,
« annos adnolare. > qui hujus Chronographiara prosecutus est, silentio
501.« Slelil promissis Roberlus; nam per totum •< G dieta sufficiant. Inter scriptores ahtiquos a Lnunoio
suuiit opus nullum praeterit annum, quo de North- recensitos, quorum de dainnato doctore sileniitim
niaflnis et Anglis multa non referat, saepe niliil vcl majori in pretio Bukcus habuit, locum etiain
paucissima de aliis provinciis scriben3 iv Roberlum obtinet Gaufrerius Vosiensis prior, qui Cbronicon,
nihil ferc de aliis ordinibus aut de eorum originibus a Lahbeo tom. H Bibliotheca? novae librorum mss.
et institulis seripsisse in hac Appendice; unrie publici juris factum, saeculo duodeeimo scnescente
non mirum, si r"eCarthusiensibus etiam siluerit, aut contexuit.
tam pauca dixerit juxta citationem a Launoiofactam. 305. Scriplor ille in hoc suo opere cap. 21 sic
Deniqtte nolandum, hunc auclorem in suo prologo scribit: < Ordo Carlhiisiensiiim sanctissiinus inccpit
innuere quidero, multa se relaturura prodigia, ut hoc tempore, scilicet anno 1086 (imo anno 1084,
eliara fecit, sed constat, eura tantum de iis memi- uli infra probabintus) per Brunonem virum san-
nisse, qua? cveneruBt ab anuo 1101, ut jara supra ctum.nalione Alemannum de Cotonia Agrippina,
monuimus. Non est igitur Roberlus nnnumerandus magistram in theologin, cum sex aliis venerabiH-
inter auctores, < Qui fnmosam damnali homims bus viris in dioecesi Gralianopolitanertsi. Hic ordo,
< anastasim non prretermisissent, si etiam aut teste B. Bernardo, inter oranes •cclesinsticos ordi-
< legissent, aut audivissent accidisse. > Neqtie con- nes primatum tcnet, non ratione temporls, sed vi-
trarium concludi debet ex verbis ejusdem Roberti, gore sanctilatis : unde ipse vocat eum speciosissi-
qui in Tractatu de imroulatione ordinis monacho- mam columnam Ecclesire. Victor papa, dum esset
rnm de abbalibus et abbatiis Northmaunorum capile monaclms Cassiuensis, per somnium vidit Deum,
ii de origine Carthusiensium ha?chabet : < Eodera sua? dignalioni in soliludine Carlhusiana? habitacu-
< fere (empore, quo ordo Cislerciensis in Cabillo- lum construenlem, et dicitur, quod spiritu prophe-
< nensi parocbia exortnsest, Carthusiensis eliam in lia?pollebat. > Verum an ex eo, quod damnali histo-
< episcopaluGratiauopolilano adinvenlus e.st„Genus ria? Ganfredus Itic non meminerit, recte contra
.* < hoc eremitarum sub priore agit, nec numerum hanc, veluti vel iricirco flctitiam aul certe commenti
< tertium decimum muliitudo iranscemlit. Unus- suspectam, Launoius et posl hunc Bulaeus arguunt 1
< quisque in cella sua privatis diebus separatus ab Carthusianus noster anonymus, postquam Gaufredi
< aliieorat, doniiit et manducai; quae tamen cella? verbajamnunc recilata in opus suum inUilit, ita
< cohtigua?«t ioco conjuncta? sunt. Feslis diebus subjungil : < Haec Gaufredus^ qui nova et bactenus
i ad cecfesiian et ad mensam conveniuni, et de inaudita atque n nutio eommemoratn nobis revclat,
1*1 ACTA. 182
dum dicil, Viclerem papam spiritu prophetico fun- A j anastasim praeleriisset monachus ille, qui passim
dationem ordinis (qna de re quid sit, infra exa- memorat incertos rerum exitus, et in plerisque bo-
uunabiiur) praevidisse, de ctijus visione dicemus minibus ancipilem vila? foTlunam, spectra etictge-
anno 1086. His Gaufredi verbis (j'am proxirae reci- ntis prodigierum. > Accipe modo, quid ad haec re-
tatis) subjnngit Lannoius: < Hic de damnato doctore ponat Gniiliusianus noslcr anonymus. SiC itaque
< et canonico loquendi locus erat amplissimus, Annaliura ordinis sui Hb. iv,num. ll&babet: <Haec
< Gaufredus lacuii, quia tunc illud otiosi homines (vc.rba videlicetmoqachi Antissiodorensis e Launoio
< nondum invexerant. > proxime huc transcripta) ille anonymus apud
304. < Sed illudj'am, non quidem invexeranl, sed L-auiioium,qui, ut videtur, haec omnia ex Vita san-
protit a flde diguis sibi fuerat relalum, scriplis man- cti Htigonis a Guigone edita exscripsit, mutato tan-
daverant. nnonymus noster Carthusiensis etCaesa- tuin verborum ordine, cujus propterea testimonio
ijus Eislerbacensis Gaufredi coa?tanei,Neque mirum, eadem opponiraus, qua?sttperius Guigonis testimonio
si Gaufredus illud tacnerit, cum et fere alia omnia (adi num. 265 ef sequentem) opposuimus. Praelerea
de sancto. Brunone el ordine dicenda tacuerit, qui qniri ponderis habeat aucloritas negativa, judicent
ejiam hisloriam, jam ab annis cenlum el ultra pe- viri docti. Monachus Antissiodorensis nihil habet de
raclam, cnjusque memoria tunc apud solos pene R I speclaculo, ergo falsum esl spectaculum. Si liceret
Carthusienses servata.fuerat, ignorare palerat. > ila argumenlari, ipsa? eliam ruerent evangelica?
Quod si hisloria illa publice ingenti bominum veritates, quarum multa? in sola nituntur traditione.
aslante multitudinc,.acciderit, nulia ratione verosi- Sed esto, quod monachus ille « passim memoret, >
niije apparet, eujs memoriam aeiate Gaufredi, qui ut asseril Launoius, « incerlos rerum exilus, et in
cenlujn nondjim, imo forte ne sexaginta quidem, a « pterisque hominibtts ancipilem vila? fortunam,
Brunonis > obitu elapsis annis floruit, apud solos pene < spectra et id genus prpdigiorum, > nunquid omnes
Carlhnsienses superfuisse. Quis ergo faclum credat, meraorat, velin omnibushominibus memoral? Quod
iU horrendum prodigium ignorarit, ideoque ejus certeasserere, videtur teraerarium. Quosdam igilur,
iioii meminerit Gaufredus? Atlamen cum hic scri- imo et permultos rerum exitus omisit, et inler illos
ptor,ut recteetiam observatCarthusianusanonymus, isiud prodigium omiltere potuit, sicutet tres san-
atia fere omnia ad BruBonem spectantia omittat, cti evangelista? piscinam probaticam nimis admi-
nec ullo ex capile Purisiense prodigium, ut ut per- randam, et Lazari suscitationem stupendam omi-
spectum exploralumque id habuisset, pauca inter, seranl.
qua? de sancto tradit, commemoralurus fuisse videa- 306. < Postremo monachus ille.ut habetLaunoius,
lur, argumentum saae, quod ejtis silenlium suppe- G * floruit sub lnnocenlio UI, summo pontifice, quo
ditat. admodum iufirmuin npparet. Verum, quibus lempore uosler anonymus Carthusiensis (videsishujus
npnnihil plus roboris inesse videtur, nunc subdo. tesiimonium num. 199 et seq., uti eliam dicta num.
MonachusAnlissiodorensis, qui sub finem saeculixu 12 et seqq.) primus omnium coepit hanc historiam
et initio sequenlis, aut cerle, Innocentio III summo scriptis tnandare, cujus memorin apud solos fere
poniifice, floruit, apud Launoium Dissertalione de Carihusienses, adhuc paulntim tantiim pullulanles
vera causa secessus S. Brunonis in eremum cap. 1 custodiebalur. Unde non mirum, si monachus itle
sic scribil : < Circa id tempus S. Hugo, Gratia- Anlissiodorensis, cui forsan cum Carlhutiensibus
nopolitanus episcopus, vidit per soranium in solitti- nulla iniercedebat-consueludo, veram non noverit
dioe Carlliusia? Deum sua? dignalioni habitaculum ordlnis originem, cujus iiullam propterea causain
consiruentcn), sleUas eliam septem ducatum sibi attulit, sed sola verba exscripsil, qua? in Vita sancti
prsstanles ilineris. Et ecce, sanctilalis ejus oriore Hugonis legernt. Denique cum prrefali aucloris
ii acti ad ipsum veniunt sepiem viri, qui oranes unoi Chronicon modo non habeamus pra? manibus, plura
desiderio succensi Iocum eremitica? vita? cengruumi ex eo contra Launoium elicere non possumus. >
quaerebant, necdum repererant. Hprum primus ma- Ita ille; an atitein in omnibusrecle, nunc dicendum.
gisterBruno.vir religione scienliaque famosissimus,, Ac primo .qttidem, cumdubium non appareat, quin
alii quniuor litterati, duo laici, quos sanctus. Hagoi raunacltus Anlissiodorensis supra huc transcripla
gratanler suscepit, ei voti compoles fecit. Ipso nara,- verba ex Hugonis Gratianopolilani episcopi Vita,
que juvante, consulente, comitante, Carthusia? solilu- per Guigonem quintum Carthusia? priorem scripta,
dinem intraverunt. Sic ccepit ordo Carthusiensis, deprompserit, servatumque ab hoc in illis de docto-
inler caelerosordines puritate mentium ac theoria?> ris Parisiensis anastasi silentium nulla omnino
sludio singuliris. > contra hanc (adi num. 265) vi polleat, conseclarium
305. Launoius, qut, ut jam innui, in laudata- suai Gl, ut nec, qund in iisdem monachus Antissiodo»
Dissertatione verba ha?c recitat, iis deinrie subjun- rensis de eadera servat, magni roboris sit. Quod
git: <Nonmagisi apud hunc, raonachum nempeAn- vero pertinet ad silentium, quo liic omnibus etinm
tissiodorensem, < quam apud alios, >. quos nimiruuiL aliis Cbronici sui tocis borrendum prodigium prae-
jam ante retulit, < rata est de doctore narratio, eti terit, inde etiara, falsHm hoc esse, haud recte- con-
terribilis eventus, qui Brunonem in eremum abe- cludilur. Cum enim, ut Carlhusianus noster anony-
gerit. Neque profecto borribelem illius doctoris; mus recte observat, non omnes prorsus Tcrura
183 S. BRUNONISCARTHUSlAfMJRUM UNSTITUTORIS 184
exitus commemoret, horribile doctoris exitium esse A sum bujusmodi notatuque dignissimum eventum, si
potest ex iis, quos silenlio suppressit. Attamen cum locum unquam habuissel, verositniliter scituri me-
monachus ille, ut Lattnoius innuit, multus equidem moraturique fuissent. Caeterum scripioribus anii-
sit in recensendis prodigiis, minus verosimile ap- quis, qui silenlio suo horribili prodfgio, ulpote id
paret, futuram fuisse, ul Parisiense, si contigisset, pariter, si fuisset, verosimilitervel argtimenti, quod
dnmnati spectaculum, caeleris omnibus, qua?narrat, tractarunt, ratione, vel aliqua qUacunquede causa
prodigiis memoratu ulique longe dignius, litleris coramemoraturi, utcunque olflciunl; addi eliam
consignare omiiteret. possent, lum Hugo Flaviniacensis mullique alii, a
307. Atque hinc jam flt, ut ad eorum qui lucltio- Launoioiion meraorati, qiloshic enumcrarenecessum
sum eventum negant, opinioneme laudato Antissio- non est, lum maxime ascetici, divinique verhi pra?-
dorensi monacbo, silentio ltunc prseiercuntc, robur cones, qui, cum, ut homines et a vitiis peccatisque
qualecunque accedat- Nec jtival reponere, horrcn- avocarent, et ad virtutem inflammarent, sermones
dara bistoriara, uipole cujus vere faclamcmoria apud pios hahuerint, tractatus sacros ediderinl, religiosas
solos fere Carthusienses saeculotenio decimo supcr- nveditationescomposuerint,horribile illudprodigiuni,
fuerit, Anlissiodorensi monacho, qui tunc ex dictis si contigisset, alicubi in bisce verosimiliter comme-
floruil.fuisseignoratam;quamparuracnim verosimile B E morasseirt.ulpote quo nihil fere ad flnem a se inlen-
id sit, ex jara supra dictis Jiquet. Porro rationes lum magis aptum magisque conducens excogitare
similes fere ac pares iis, ob quas, ut~niodo docnt, aut ftngere potuissent. Hinc Launoius dissertationis
monachi Anlissiodorensis silenlium contra prodigio- srepissimejam laudala? cap. 1 scriptorihus antiquis,
sara doctoris anastasira robur oblinet, faciunt eiiam, quoriim silcnlium prodigiosa?docloris anastasi offi-
ut eidem Majleacensis Chronici, cuj'us auctor circai cil, ctiara Humhcrtum Burgundum, quinlum prsedi-
annum 1140 floruit, silentium oflieiat. Dc hoc enimi catoriim gcneralem magistrum, et S. Bernardum,
Cbronico Lattpoius in sua de vera causa seccssusi Clarrcvatlenscm abbatem , accensct; ac prlorcm
S. Bmnonisineremumdissertalione, cap. 1, ita lo- qtiidem rcctc; at noH item posicriorera, habita
quitur: «Plenum est visionibus et evenlis meraorabi- ctiani rationc epistola?, ad fratres de Monte Dei
libus, qua?ab auclore cupidissime narrantur; ut vel1 conscriptae.
inde judices, nusquam praetermissuram fuisse taloi 399-. Hic enim sanctus, quo ad vitia vitanda
spectaculum, si contigisset et ea contigisset rationc,, virtutemque amplectendam legentes audientesve ex-
qua?libros auctorum omnium implevissel; >Launoio) citet, unice fere, qua? sacra Scriptura suppeditat,
autem in iis, qua? hic de MalleacensiChronico, sctii incitamenta in sermonibus piis, quos habuit tracta-.
polius de bujus auctore afllrmat,esse assentiendum,, iC tibusque sacris, quos edidit, adhibere est solitus :
ipsummet inspectum doccbit hoe Chronicon, quodd epbtolam autem, ad fralres de MonteDei scriptam,
apud Labbeum toino If Bibliotheca?nova? librorumii non Beniardi, sed Willelmi, monasterii S. Theodo-
mss. modo exstat insertum. Ncc omni etiam vii riei prope Remos abbatis, fetum esse, Mabiltonius
desiituitur de docloris apaslasi silentium abauctoree tom. U Operum S. Bernardi pag. 198 et post eum,
Florum mss. Historiarum Adamo, VincentioBellova- »- Historia?litterarire Francia? scriptores lom. XI pag.
censi/et scriptore Chronici S. Martini Turonensis is 654 dilucide ostendunt, certeque sancto huic abbati
servatum. Etsi enim treshi scriptores, ut Carthu- t- non posse attribui, apud omnes modo eruditos iu
siauus noster anonymus recte observat, verbasua, a confessoest. Nec est tamen, cUr hinc modo inferas,
Launoio recitnta, vel cx Guigone quinto Carthusiae a? iWiUelmumS. TheodOrici prbpe Remos abbatem,
pripre, vel ex Gaufredo Vosiensi, vel ex aliis de- ?- 'cujus ex jam dictis laudata epistola est, auctoribus
nique, quorum silentium ex dictis aut nihilomnino, o, antiquis, quorum silentium luctuosa?damnati docto-
aut certe parura admodum prodigiosa? anastasi si ris historia? officit, esse accensendum. Etsi enim
obest, indubie acceperint, alios lamen etiam non ?n Willelmus vere sit aritiquus, niltil tamen occurrit;
paucos scriptores, sreculo xm, quo floruerunt, anti-ti- quo verosimile utcunque fiat, futurum fuisse, ut
quiores, adhibuere atque in hisce si quid memo- o- horribile predigium, si factum id scivisset, in epi-
ratu dignum invenerunt, id in lucubrationes suas as stola illa commemoraret: Quod modo ad alios, quos
passim intulcre. Launoius in rera suam adhuc adducit, scriptores
308, Quare cum nullam uspiam in hisce doctoris ris pertinet, iis hic, quod tales, si forte Joannem de
u- S. Victore exceperis, nOn sint, ut famosam doctoris
redi.vi.vi,qui, sese justo Dei judicio damnatura, pu-
bliee e feretro astantibus denuntiarit, mentionem ;m anastasim, s'team aut legissent uspiam, aut audi-
faciant, argumento id est, apud scriptores illos,, et vissent accidisse, commemoraturi verosimiliter fuis-
(juibus forte aliqui temporum injuria modo etian im sent nominatim recensendis, ut supra faclurum me
periere, a Vincentio aliisque duobus laudatis scri- ri- monui, supersedeo, et ad discutiendas, ad institutum
ptoribus feralem historiam non fuisse inventam m. nostram praecipue spectantes, quas ex aUctorum a
Unde iitj ut contra hanc non parum faciant tres ist sti se laodatorum silentio Launoius format, conclq^io^
scriptores, utpote silentio stio silentium aliorun im nes progredior.
omnium, a se adhibitorum , quodammodo testantei tes
mvoiventesque, quorum tamen aiiqui saltem litctua 10-
185 ACTA. 186
§ XVIIL Conclusiones pracipue, auas Launoius ex A Undenon miram, si apud cilalos auctores nihit oc-
scriptorum antiquorum, a se adductorum, siLentw currat de redivivi hominis spectaculo. Sed qnanrio
format, disculiunlur. Carthusiensis ordo cospil propagari, anonynuis no-
510.Utquidcontra lucluosamdociorisdamnali his- ster', qui primus circa annura 1220 (irao verosi-
toriam, etan lantum, quantumLaunoius vuli, antiquo- militer, ut num. 12 et seqq. docui, non ante annttm
mm scriplorum silentium seu potius forniatn ex hoc 1250) de industria suscepit initia illius mandare
argumenta negnliva valennt, iungis adlmc elucescal, litleris , ftisius ac prolixius Acta S, Brunonis rie-
juverit, hisce niodo discussis, couclusiones ctiam, scribens, hanc anastasim secesstis illius in eremum
quas Launoius ex iisdem seqiii asserit, exarainare. causam fuisse, edisserere non omisit. >
Alque id quidem, ne vel huic scriptori, cujus de vera 512. Haecille.tTanscriplis deinde, qua?jamrecitavi,
causa secessus S. Brunonis in eremum Dissertalio- hisce Launoii verbis.« In cumulura accedit, > elc,
nem Iibrorum prohibitorum Calalogo Romana cen- sic pergens : < Jain supra sntis ostendimus, sanclum
sura novi ascriptam , nimium altribuisse, vel, qua? Brunonera non Dorocortori Remorum, sed Luteiiae
Launoio anonymus Annalium Carthusiensium libri Parisiorum consilium secedendi in eremum aece-
quarli hactenus non vulgati auctnr opponit, argu- pisse, ut etiam censet doettis Bulaeus. Praelerea
menta iniirmasse videar, ea ratione praestabo, ul B quam incertum sil Guiberti testimoitium , patet ex
ipsa tum hujus, lum iliius verba plerumque descri- tot hallucinalionibus.quas in texlu narraiionis illius
plurus sim, ac tum detnum, qua? mea de Launoii deleximus. > Ut quae de hisce modo mea sit opinio,
conclusionibus,Carlhusianique ad has responsiontbus paucis edicam, sane Launoius ex omnium, quos in
sit opinio, adjuncturus. Launoius itaque ex auclo- medium adducit, attclorum tle funesta docloris
rum omnium,quos adduxit, silentio prinium conclu- anastasi silentio perperam hanc in fabulis hnben-
riit, < Coloratam illam et picluratam (in Carlhusia dnm, seu indubie fnisam esse, concludit, uti infra
scilicet Parisiensi praecipue) historiam, qua? sece- oslendam, cum, quid cPnlra luctuosum eventurii
dendi in eremuni causam Brunoni dedisse feriur, universale de hoc scriptorum omnium lum aequa-
obrui contumaci silentio auclorum oinnium, qui lium, tum aliorura posteriorum silentium valeat,
ab anno Cbristi 1084 ad annum 1322 et eo amplius inquiram. Enerve aulem ac eliimbe prorsus non
claruerunt. Quori apud cordalos atque erudjtos ho- esse aliquorum, quos Launoius cilat, scriptOrum
mines suflicit ad fabula? confulationem. In curaulum silentium, seu negaliva, qua? ex! hoc formantur,
accedit hinc auctoritas Brunonis ipsius, Carthusia- argumenla omnl prorsus vi non carere, supra pro-
norum fundaloris, qui non Luteiire Parisiorum , liavi, ac nominatim quidem negalivO, qnod ex
sed Durocortori Remorum abeundi in ereraum cau- C Guiberti, Novigeniini abbatis , silenlio deducitnr,
sam accepisse se scribil; inde Guiberti Novigenlini arguDieuto roboris nonnihil inesse satis superqUc,
abbatis lesiimoiiium, qui cerlam abitus in eremum quantum opinor, qure num. 267 etseqq. in medium
causam peculiariter designat. Uterque Parisiensem adduxi, eviricunt, etsi interim rerrim, ad S. Bruno-
de canonico et doclore redivivo fabulum exscindit, nem institulumque ab eO ordinem spectantium,
et simplicem veriiatis ralionem exponit. > Guibcrtus sat perittis haud fuerit, uti efiam faten-
311. En modo quiri, recitatis hisce Launoii verbis dum esse ibidem edixi. Ad secundam Launoii con-
Carthnsianus nosier anonymus reponat. « Hrec, > chisionem progrediamur.
jnquit,» habet Launoius, quasi diceret:Hi scriptores 3I5. « Alterum, > inqttit, quod ex auclorum addu-
hanc liistoriam tacuerant, ergo eam veram esse ctorum, siieniio sequitur, est, «Roinani Breviarii
negavcruni. De robore luijusmodi argumeniatioiiis Correctores in lis, qua? e ^snncti Brunonis Lectioiri-
judicet lector. Sed nosdicamus, quod in superiori- bus exputixeruni, apprime seculos esse Ecclesia?
bus sntis docuimus, nempe auctores illos hoc pro- canones, qtiibus sancitiir, ut quidquid a veritate
digium siluisse, sicut alia S. Brunonis prreclare alienuui in sacrorum oflSciomm codices irrepsit,
fncta situerunt. Niillus enira ex tot allatis a Lau- lollatur. >Sed qoid modo ad ha?cCarlhusianus no-
noio scriptoribus Vilnra S. Brunonis describerc ster ahonymus? « Ergo, > inquit,« si vera est haec
aggressus est; sed omnes, quidquid de eo vel de LiiUiioii arguineiitandi ratio , quidquid Breviarii
Cnrlhusiensium ordine scripserunl, paueissiniis Bomani correctores e l.eclionibus sancti BrurtOnis
verbis more compendialorum illud tradiderunt. lino expunxerunl, a veritate alienuro eral: ergo el pra?-
plerique S. Brunonem de solo nomine appellarunt; clara illa fidei professio, a S. BrunOne ih exiremis
alii necipsum nomen expresserunt; aliis vero, qui posito emissa el e Leclfonibus ejusdem subtata ,
fusins de eo locuti sunt,satis fuit, quaiuor aut aliena est a veritate. Quis hoc dicat aut diccre
quinque lineis dicere, quod fueril inslitutor ordhus cogiiet? Certe nec ipsum Launoium hrec diclurum
Canhusiensis, illumque lali anno el sub tali poniiflce fuisse credimus.si rem attentius observasset. Verarii
inslituerit. Qurdam erga Carlhusienses bene affecli igitur caiisam, qure censores Romanos.virosdoctis-
plura de eorum statutis, moribus et consuetudini- simos ac snpientissimosraovit, ut cumspectacutum
bus scripserunl; sed nullus de inslilulione eorum, de illud, lura professionem fidei a Breviario auferrenl,
causa originis aut de aliis ab eis et apud nOs prae- hanc futsse ipsimet censores significariinl, nempe
clare gestis singulariter tractare in animo habuit. quod illa?lectiones essent iusto prolixiores. > Sane
|»7 b. BRUNONISCABTIIUSrANWWMINSTlTTJTORiS 18«
% LecUoaihuft S. Brunonis prodigiosam docioris A k niacensem in iis rerum et temporum conditionibus.
anaslasira non idcirco, quod falsa putarelur, fuisse scrvpsisse, ut ex ejus silentio aequipollensafflrma-
•xptmclam, mdubiutara faciunt, qua? num. 190 et lioni ratio ducalur; deiridenuttos esse Brunonis vel
kinis seqq. in medium sunt adducta. Nec est, qtiod Petri Ctuniacensisrequales,supparesveauaores, qui
quis pro Launoio reponat, soiara deprehensniu fnlsi- huic de doctoris anastasi hisloria? palrocinentur.
tatem esse possa cansam.ob quamquid e-Breviario Quiu etiam unicus Gitiberlus. abbas de Novigenlo
rxpungatur. ld enim a vero alieniim non obscur* productus id habet, quod et sumptum ex. silentio
{atetur ipsemei Launoius in sna de vera causa se- PetriCluoiacensis argumenlumsolide confirmat, et
ressus S. Brunonw in eremum Dissertalione- cap. 5 omnem insiituta? Carlhusiensium religionis causara
ia conclusione gic scribens : < Alia. nulia polior dilueide exponit. »-Nec hic quidqnam, quod hanc
causa (e Breviario scilicet quid expungendi) eccle- Launoii conclusionem evertat, Carthusianusnoster
siaslicis pnescribitur regulis, quam deprehensa fal- anonyjnus reponit. Et vero banc quanlum ad pri-
sitas. > Quibai verbis. curo affiraet, potiorem fat- mum., quod compleelilur, verilati esse dissonam,
sJtate quidquame Breviarioexpungendi causam non uuUo.ex capite apparel. Cum eaim scriptores anli-
dari, aliain utiqite- dari praeterea posse-agnoscit. qui, aumero saue nen pauci, quos Latmoius m rem
314. Sed quid pocro Launoius e cllalorain a se '• suam eilav.it, Parisiensis prodigii, seu luctuosa?
auclorum sHentio pergat concludere, audiamus. damaati doctoris bistorire nuspiam.meminerint, qua
4 Tertiuro > est, inquit, < quod Bruno Parisiensis veritatis specie esse hanc apud oranes antiquos ra-
Uieologusfoerii, scholasque Lulelia?aliquando rexe- tam, possit asseverari? Quod autem ad Petri Ciunia-
rit, posseadhpcex nocturnis illius vigiliis U»Ui,non censis el Guiberli silenlium perlinet, vim aliquam,
solurn quia veterttm auctprura nemoBrunonem ma- aon tamen, quam Launoius conleudit, formatis inde
gistram Parisienseni. fecerU, vel scbolas Lutetia? argumenlis negativis inesse, supra eslendi. Launoius
rcxisse dixeril, uti vklimus, sed eliam quia anle inlerim, Pelri Gluniacensis de psodigiosa docloris
fJxunonis aelalem slatum fuisse Parisiis theologia? anastasi silenlium < per auelores antiquos et illius
studiuni, alque ibi magislerium in theoiogia dari plerosque-temporis,quo res gesla traditur, non sup-
spliltiro, vix probarelur. » Quod ad ha?c respondet pteri, x meriio affirmak Qups enim scriplores hujus-
Carlhusianus nosler anonymus, nullius momenti roodi Raynaudus laudavit*,ex.Polycarpo de la Ri-
est; neque enim BuUeus, ut ait, Luietia? aliquando viere laudavit, quem mala?in hisce oblradendis udeL.
studuisse scholasque rexisse Brunonena, auctorila- exslilisse, Launoius contendit, taciteque Columbius
tibus argumeatisque, qua?addutit.ullateuu&eviijcit. et post bunc (adi num. 196).Papebrocbkis noster
Res liquel ex supra dielis, ac prajcipue ex iis.craibus'" agnoscunt.
Brunonem Parisiis verosimillime nunquam do- 510. <Quinlum»-est (ita m conclusionibussuis per-
cuisse, dtihuimque etiam esse, an ibidem anquam gitLaunoius) «didascalicum Bcriptoremaon salis ae-
sluduerit, oslendlmus. Launoio ilaqoe, S. Rruno- eurate perpendisse vel certe dissimulasse omBiamo-
nem nec theotpgura Parisiis fuisse, nec scholas menta epislola?, quam ex Apufia (imo Cakbria)
ibidem rexisse, contendenti refragari non possum. Bruno adRadutphum Reroeaseavprspositum misit...
Altareen hic scriptor perperam in dubium revocat, Deinde noji minjis aberrasse, cum docuit, Petrum
an ante sancti noslri aetatem statum Parisiis theo- Venerabilem ideo spectaculum memoratura noa rc-
logic sludium fuerit; etsi enim tunc ibidem ma- censuisse, quod ea tantum miracula, qua? suo tem-
gisterium in theologia (neque enim usilati modo> pore contigerant, recensere slatuisset. Quasi Petrus
io omversitatibus gradus diversi excogitati adhuc: ipse conceptis verbis nonaffirmaret,Carthusiensium
fueraat} dari non soluerit, artes taraen liberalesi ordtnem fuisse 9UOtempore inslitutum. > Ad ha?c
omnisque generis scientiae tradcbaalur, eeleberri- Carthuslanus nosler,anonymus ita reponit: « Certe,
maque ac florentissima jam tum Parisiensis civilasi quod bic SaussaeioLauitoius exprobral, id cliam ei
gaudebat academia, cui ad universitatis splendoremi p. magis jusle exprobrari potest. Nam si accurale haec
nibii fere pneter nomen deerat, uti probant, quaei verba perpendisset, quibus sanctus Bruno fatelur
Historia?IRteraria? Francia?scriptores tom. Vll pag. post votura emissum < interveuientibus causis divi-
102 et seqq.dooenl. Quartam modo Launoii con- < Buraamorem elanguisse, refriguisse animum, fer-
clusionem examinemus. < voremque evanuisse; > el ea aeqniorijudicii lance
315. <Quarlum, > inquit.quod ex laudatoram an- cum Barratione Guiberti de Novigento examiaasset,
tiquorum silentio sequitur, est, < a Theophilo Ray- aon conclusisset, sanctum Brunonera votum Remis
nando perperam asserltim, eam de trlplki doctoris emisisse et stalim post relictam urbein Remensem
anastasi narraiionem, qua? Brunonera ia eremurai sine ullamoraCarthusiam petiisse,Conslat enimex
cxegerit, apud antiquos omnes ratam esse; deindei superius a nobis fuse probatis, sanctum Brunonem
falso quoque addittim, <quod silentium Pelri Clunia- aoa aisi oeto post Remis excessum aanis in eremum
< eensis de prodigiosa doctoris anastasi et inde im- abiisse. Quod autem spectat a?tatem Peiri Cluniacen-
< pulso ad soliludioem Brunone supplent auctores> sis, liquido eliam demonstravitmis, ordinem insti-
< perantiquietiHinspferique temporis, quores gestai tulum fuisse pluribus, antequam ipseabbas nascere-
< proditur. > Siquidem plnnum fecimus, PetrumClu-• tur, annis, eumque aibil de miraculis apud Carthu-
188 ACTA, 190
sienses patratls scripsfsse prreter quasaara visiones, A feretro asfanlibus denunliarit, Parisiensc prodi-
cuidam fralri converso faclas circa lempora, quibus gium, <si revocetur ad nalates suos, tum demum re-
opus suum de miraculis edidit, id est, annisfere vocari ad publicum sioe auciore rumorem, > Ast
sepiuaginla post inslitulionem ordinis. Hinc lcclor contra illam conversionis S. Brunonis causam, si ad
judicet, si accurate Launoius Pelri Cluniacensis iiatales suos revocata fueril, non ad publictini sine
verba perpendat, cum asserit, ordinem illius actate auclore rumorcm, sed ad ipsjtmmet S. Brunoncm
inslitulum. Sed pro Launoio reponet quis, Pelrum ejusque socios rcvocatum iri conlendit, probareque
Venerabilera conceptis verbis id aflirninre. Nam sic etiam nititur Carthusianus nosler anonymus. < Hi
loqifllur praefalus ahbas : <Servatur in Burgundia? enim, > inqtiil Annalium ordinissui lib. iy lmctenus
< parlibus.... professio quaedam.... insliiuta noslro non vulgalo, num. 124, < probe noverunt, ob quam
< tempore. > causam et qua ratioue inundo abrenunliarint, et id
317. < Verum est, hrecverba esse Petri, sedveram absque dubio suis irudiderunl sequacibus. Neminem
est etiam, quod haecscripserit septuaginta annispost vero essc arbitrainur, qui vellet phstinale asseve-
damnali hominis spectaculum; nec modicum islud rare.sancluin Brunonem etsocios ejus sequaces sttos
est lemporis inlervallum, imo permagnum, quod, non edocuisse, qualiter et ob quam causam tam ar-
junclis variis, quibus ralione oflicii delinebatur, ne- JJ duum vita? genus amplexati fuissent; aut ipsum or-
gotiis, satis sufliciens fuit, omnem ab cjus animo - dinemCarihusieusem ignorasse occasioncmel causam
dicli spectaculi recordalionem auferre, sicut el abs- sua?instilutionis. Hos aulem iuler sequaces repcrlus
tulit recordationem multorura mirabilium, sua aetaie. est, qui octoginta aut circitcr annis post eorum
a viris sanclissimis lam in ordine suo, quam in aliis mortem (de anonymo num. 199 el seq. adducto
Ecclesia?ordinibus geslorum. > Etsi negalivis, qua? hic loquilur, qui quo circiter tempore verosimilius
ex ipsiusmet S. Bruttonis in scripla ad Radulphum floruerit, num. 12 et scqq. docui) causam hanc
Vindem epislola et Pelri Venerabilis de prodigiosa scriplis mandavil, qttod forle eliam anle eura aliquis
docloris anastasi silenlio petunlur, argumeniis vis fecerat, cujus codex lapsu lemporum disperire po-
tanta, quanlam eis lum supra, lum bicin suis con- luit. Crescente vero domorum ordinis numero, cre-
clusionibus Launoius attribuit, neutiquam competat, vit et codicis, a noslro anonymo edili, exemptarium
omnino tameu ilta non esse inflrma, ac robore desti- numerus, ita ut circa flnem srcculi terlii decimi et
tiita, supra oslendi, nec coutrarium evincunt, qnae initium quarti decimi in omnibits ordinis provinciis
hic Canhusianus noster anonymusLaunoio reponit. reperiretur, el inde hisloriae lmjus faraa in omne
Elsi enira, Petrum non ante elapsos a Parisiensi pro- vulgus emanaret. > Ita haclcnus ille : reclene, an
digio septuaginta annos sua? de miraculis lucubra- C secus, seuan vera ac genttina tradilio, cui prodigium
lioni manum admovisse, detur, hoc lamen ab illo, Parisiense seu vulgaris conversionis S. Brunonis
utpole qui lunc in miracula, adCarlhusiensem ordi- causa superslrualur, in ordine Carlhusiensi detur,
nem spectanlia, sedulo ex dictis inquisierit, vel ex infra discutiam. Ad reliquas Launoii conclusiones
ignoralione, vel ex memoriae lapsu praelermissum pergamus.
fuisse, parum verosimile apparel. Necrefert, alia 319. < Nonum>est, inquitbicscriplor,«vixiillum
ctinm miracula, el quidem qua?el retnte sua, et in reperiri flgmenlum in historia, quod validius juxta
ordine suo gesta cssent, silenlio venerabilem scri- et frequenlius (quam prodigium Parisiensc scilicei)
p:orem praeleriisse. Cum enim, ut verbis, num. 293 confutetur, validius qttidem, si speclelur inslructa
huc transcriplis, ipsemet indicat, ea recensere mi- tot scriptoribus acies, qtia?in eam de horribili do-
racula, qtia? <ad roborandam fideraet mores insti- cloris speclaculonnrrationem.et quaesilumexea Car-
luendos > conducerent, proposilum sibi habuerit, thusianorum inilium dirigitur; frequentius vcro, si
miracula nonnulla. etiam ad ordinem suum spectan- considerentur ex iis scriptoribus plures, qui seorsim
tia, potttit omittere, non quod ea incomperta illi eamdem narralionem et narrationisappendicem ever-
essenl meraoriave antea scita excidissent, sed qnod tunt. > Ita Launoius, falsam scilicet esse celebrem
nd mox diclum.finera haud salis viderentur idonea; D de doctoris damnati spectaculo narrationem , con-
nd quetn cum vix aliud quidquam magis conducens, lendens, lum quod de horribili illa hisloria omnes
quam Parisiense prodigium, fingi queat, fil mihi vel prorsus, quos laudavit, scriplores sileant, tum auod
binc minus verosimile, lucluosum hunc eventum, si ex his plures sint, qui, cum enmdem, si coniigisset,
locum habuisset, commemorandum non fuisse a scituri scilaraque commemoraturi fuissenl, parlicu-
Petro Venerahili, cui nihilominus tum cognitus, ut lari suo silenlio, ut pro comperla falsilale haberi
jam diclum, verosimilliine fuisset. debeat, efliciunt.Carthusianusnosler anonymns paulo
318. Sexta et septima conclusione unice fere, aliter, et forte non immerito, proxime recitala Lau-
quid in raliocinando discriminis Raynaudum inter et noii verba accepit, uli liquet ex illius ad haecrespon-
Saussaeumintercedereexistimet.Launoius assignat, sione, quae sic habet: « Quis non miretur his in
ut nos hic morari non debeat. Conclusione octava verbis vanam hyperholen, qua soli simplices decipi
nlfirmat, < vulgarem conversionis sancli Brunonis possenl? nullus ex tot scriptoribus a Launoio allatis
causam, > seu horribile, quo doctor lantisper redi- historiam reftilat atil negat, sed omnes tanlummodo
vivus, jtisto Dei judicio sese damnatum, publice e eam non narrani, imo nec narrare possunl autdc-
f$t S. BRUNONISCARTHUSIANORUM1NSTITUTOI. 192
berii Jiixta propositum suum, nam omnes parum de '£ A sis itidem anonymUs,quorum alier (adi uura. 12 et
saticto Btunone, et nihil de illius conversione ha- seqq.) cerlo anle annum 1313, alter anno 1298, uti
"Lent, ut videre esl supra, si unum Pxclpias Guiber- ipsemet alfirmat, scriptioni' manum admovit. Paulo
iinn de NovigentP. Et nihilorainus audet Launoius ptura, liucfacieniia.Carthusianusnoster anonymus,
pronnntiare,; < vix ullum reperiri figmenium , quod qui annaliuin ordinis sui librum quartura bactenus
< validius jnxla et frcquentius confutelur, > cum non vulgatum contexuit, suppeditat. Verba tamen
e conlrario nihil sil invalidius auctoritate negaliva, ejus huc iranscribere visum non est, quod pauca
qiia utltur, tot testimonia prodUcens, nihil adversus jamadducta, quodprohandum erat.sufficienterevin-
verilaiem bujus hisioria? teslificanlia. cant. Nec hoc lanttim ex illis habeinr, verum eliara
520. < Qriod aulem addit, et frequentius confute- Gersonem, contra ac Launoius ;n sua de vera causa
< tur, si considerenlur ex iis scriploribus, > quos secessus S. Brunonis in eremum Dissertatione cap.2
citavit, < plures, qui seorsim eamdem uarrationem prrelerea vult, primum non fuisse, qui anno circiter
< ct narrationis appendicdn everlunt, > id certe 1420 feralera de iufausto Parisiensi doctore narra-
verum rion apparel ex discussione, quam descripto- tionem. aut, quemadmodum hanc vocat, fabulam,
rum eorum auctorilatibussuperius fecimus, cum ne aliquandiu jara ante confictam,in lilteras miserit.
uiius quidem eoruni seorsim, nec eonjunctim dictara B I Ad alin modo, quse sequenli § disculienda, mox
riarratioriem, aut ejus appendicem evertat, sed nect dixii progrediamur.
tanlispercoiicutint. > Hactenus Carlhusianus anony-
inus, volens nimirum, argumenlo negativo contra § XfX. Qttid contra prodigiosam anaslastm, qua do-
Lntinoium, qui ei niniium aliribuit, nuilam omnino rlor Parisiensis, sese damnalum, publice e ferelro.
vim inesse, ac proin prodigiosam doctoris anaslasim denuntiarit , universate scriptorum omnium, qui,,
integro primo etforte etiam secundo posl remgestam,
seriptorum aniiquoriim de hac silentio non tantum sascutolabente, floruerunt, silentium valeat, et an,
uon negari, sed nec tilla ralione coneirti, nedum con- hoc stante, certam itldm aul etiam verosimilempos-
velli. Verum contra banc roboris non nihil habere sinl efficerelesiimonia anliqua supra adducta.
praecipuorUme laudaiis a Launoio scriptoribus an-
tiquissilentium, jam supra edbcui; quantum autem 322. Ex adductis a Launoio contra Iuctuosam doc-
scriptorum prorsus omnium, qUi, integro primo et toris Parisiensis historiam esse nonnullos, qui huic
forle etiam secundo post rem gestath saeculolabente, nonnihil silentio suooliiciant, quatuor §§proximeprae-
floruerunt, silentium contra eamdem valeat, § se- gressis edocui. Nunc dispiciendum, quid contra fe-
quens aperiet, uti eliam an Launoius in conclusione, ratem illum eventum universate itlorum omnium, ac
de qua htc, cetebrem de doctoris damnati spectaculo C < maxirae eorum, qui, integro primo ac forte eiiam
narralionem, esoto auctorum, quos laudat, silentiai secundo post rem geslam sreculo Iabente, seu, cum
pro fulsa merito liabeat, et velut comaienlum ac fa- ba?c nondum litteris roandata fuisset, florueruut,
bulam explodat concliisione decima et ultima, de scriptoram anliqtiorum silentium valeat. Launoius
qua ttt nonnulla anle hic adhuc dicam,insliluti mei DisSertalionis sua? saepissime jam latidata? locis non
rnlio cxigit. paucis mirandum illud memoraluque, si accidit,
321. Ultimo itnquc, uli hac vutt, ex unaninii au- dignissimum prodigium, veluti inditbilatam falsila-
ttorUin oimiium, quos adduxit, silentio seqiiitur, tera, anilem fabulnm, pulidumque commenlum tra-
« posl annos a condiloCarthusianoruraordincduccn- ducil, idque unice, quod a scriploribns antiquis,
tos quariraginta et amptius, fictam eSseillara dedo- quos laudat, lilleris commendatum non sit. Verum
ctoris vet canonici Parisiensis anastasi harrationem, , an recte? Neutiqttara sane, uli ex iis, qua?num. 258
qureS. Brunonem in eremum iinpulerit. Hic est, > modo dixi, salis patet, ampliusqiie ex iis, qure jain
inquit, <palus terminalis.quo baecnarratio defixa re- nunc riiclurns sum , patescet. En iintim alterumve,
tinetur, ha?c est temporis epoclia, qua? riullum fabu- ut alia omklani, exempliim, quo, qiicefacta iradun-
l.irum vindicibus tergiversandi locum relinquit. > tur nec tamen a scriptoribus synchronis litteris
Famosa efgo de doctore, qui publfce e fereiro, sese. T) cpnsignata reperiuntur, fabulis continito commen-
damnattirii, vociferatus sil, narratio post ainium de- tisque accensenda non esse, docemur. Benedi-
lniini 132L tiipole nd qtteni a condilo primiun Car- cltiS XIV papa De servorura Dei beaiificatione et
ihtisianorum ordinc seu ab anno ex dicenriis 1084 beatorum canonizatione lib. m, cap. 10, iuun. 5,
effluxeTe anni omnino 240, ab otiosis hominibusi circa finem ita memorire prodit : « Fama erat,
ftierit conflcln, si Laiinoio assentiendum hic Sit. sancios Fauslinum et Jovilam, pnlronos Brixinnae
Verttm narrationera illam, si rcipsa, quori an facttimi urbis, in armis aureis apparnisse ad ejusdem tula-
sit. cx infra riicCndis stntues, fuerit cOnficla, diui rnen adversUsNicolanm Picininum, Mediolanensiura
ante dicium annnm 1524 coitfictam esse, necesse! copiarum praefectum, ipsam obsidentem ac inaxima
est. Eam enira jani aule hunc annum litleris prodi- vi oppugnantem. Sedaplerisquedubitabaturdemira-
,-riere scriptores nonnulli antiqui, §§ 11 et 12 recen- culo bnjtis insignis apparitionis, silenlibus virielicet
?iii, ac in primis quidem, ut reliquos missos faciam,, historicis Brixianis reqtiaevis,illudqtte narrnnte Llia
JarlhusianusanonymusquinquepririiorumCnrthusia? ! Cnpreolo, qui Octoginta intcgris annis post solulam
priorum Chronici auclor, elCartliusianus Majorcvcn-- obsidionem decessit et fabulosa quaedam suis com-
19a ACTA. 194
mentarijs inseruil; cum opera et studio cardinalis A rerum temporumque adjuncla fuerint, vero eificial
Angeli Maria?Querini bina?liltera? invenla?suntLu- absimile; ad quod, ni argumentis riegativis locum
dovici Fuscareni ad sanctum Laurentiuin Justinia- nunquam esse velis, non requiritur, ut certum, sed
num, tunc paliiarcham Venetiarum, qua?Tem tolam tantum ut veroslmile sit, rem a scriptoribus anli-
II aperlo ponerenl. > quis, qui perierint, merooriaeprodilam rion fuisse;
323. < Etenim cum qualuordecim annis post hoc aulera habetur, si certo sciatur, a iiullis scri-
irixiam ab ohsidione Hheralam Fuscarenus ejus ploribus antiquis, raodo adhuc exstantibus, lit-
oivitatis adminislrationem suscepisset, sibi a Veneto teris consignatam inveniri, qtiorum aliqui aut iinus
senatu demandalam, biduo post adilam provinciara saltem alterve verosimiliter tales sint, ut eam, si
rumorincrebuit, consilium initnm fuisseaquibusdam fuisset, scituri, scitamque coinmemoraturi fuissent.
religiosis viris inde asporlandi Veneiias corpora san- Accipe allerum modo rei, qua? accidit, nec tn-
clorum Faustini et Jovilse; ac nisi ipse religiosos men a scriptoribus synchronis memoratur, exem-
illos opportune servassel, populi ira ferroque periis- plum.
sent. Fuscarenus in aiiatis epislolis cattsam aperiens 525. Ab Honorio tertio, summo pontiftce, ceteber-
pii furoris, qui mentes Brixianorum incetiderat, rimam indulgentiam, quae «Porciuiicnlaeidicitur, pe-
baecliabet: « Memores sunt, cum circumvallali, in- B j liisse ac porro impetrasse S. Franciscum Assisiatem,
« clusifamelaborarent, ultimaexperirenturpericuta, nulli prorsuS scriptores syrtchroni, hno ne ipsi quf-
« visos ab hostibus tutores sanctissinios aureis nrrais dem, qui vitam ejus omnem ac gesta ex instittito
« Brixiam tueri : quo mirnculo atlonitus Nicolaus diligenlissime descripserunt, Tbomas Celanus et S.
< Picininus, dux forlissimus, potiunda? urbts spera Bonaventura. Hinc saeculo sextodecimo potissimiihi
< perdidit, supplicii petendi, aurumque hnbendi avi- non defuerunt, qui indulgeiitiam illam S. Francisco
< ditalem remisit. Quas ob res diflicilius his corpo- ab Honorio unquam fuisse concessam, vel animo
< ribus carerent. > Fuscareni epistola? integrae in- obfirmato negarinl, vcl sallem in dubium revoCariril,
seria? sunt in epistola prredicti cardinalis typis edita bac instiper ratione ad id impulsi, quod disciplina?
•et ad Patrem Cypriannm Bena^liam abbatem et prae- usibuSque, qui S. Francisci aelate in ecclesia vigue-
sidem generalem congregationis Cassinensis data. ruitt, jndulgentia? lam ampiae, qttnm sit PorliunPu-
Post qua?idem docttis cardinalis hrec ad rera subdit: lana, concessio riiinime congrtieret. Verum saeculo
< Superest tanriem, ul una mecura falearis, argu- proxime etapso ex anliqtiis codicibus in lucem tanderit
« menluin, quod negativura criticae arlis magisiri (Adi operis nosiri tom. I! Oclobris, p. 887 et se-
< vocnnt, quoque aliqui ex ipsis haud ita raro abu- c)uenti) fuere prolaia testimonia, quadraginta titcU
< tuntur ad conveilendam monuroentorum ecclesia- C tcr post obiluin S. Frnucisci nnnis, cum indulgentia
< slicorum auctoritalem, facile accidere posse, ut illa jam lum, quod nullre de ea litterae poirtificiae
< omni ipsum auclorilate deslitulum comperiatur. exstarent, in dubium revocata aut etiam negata a
< Cerle triumphare illud quam maxime videbaturin aonnullis fuisset, a B. Benediclo Aretino, per ipsuni
< subjecla huic epistola? materia, nara veterum S. Franciscum in Ordinem olim admisso. atquea
< scriploruin silentium eo vehemenlius in eamdem Raynerio de Mariano, hujus Benedicti socio, reddita,
< lorqueri poterai, quod plures modo suppelant qiiibnsbi ambo, dictani indulgentiam et per S.Fran-
< commentarii, Brixiana?ohsidionis tempore de obsi- ciscum pelilam et ab Honorio lerlio concessaiu
t dionis illius rebus conscripti. fuisse, e narraiione, sibi liac de re a fralre Masseo
324.« At quara vanusforet ille triumphus detecla? de Marignano, qui praesehs adfuerat, facin, testan-
< a meFuscareni litlera? oslenderunt. Undenara, per tur. Accessit
pottssimum et testimonium aliud, quo
< Deum immortalem, certo divinare se posse, con- Petrus Zalfanus
(videsis eumdem operis nostri t. II
< fidet criticorum illorum natio, priscis illis monii-
Octobris,p.890) lestatusest.sese in ecclesia Sanctae
< mentis, quibus ipsi praecipitiausu bellum indicunt, Mariaede Portiuncula
praesenlem adfuisse, cum iu
< teslimonia liujiiscear.irli olim defuisse, cum tot ea S. Franciscus,
septem astaiiiibtis episcopis, ac-
« saeculorumlapsu, forle malo fato, aut omnino in- 1 ab Honorio indulgentiam promulgaret. Tria
< terierint, aut in tenebris adhuc delitescant? > En ceplam
porro haec lestimonia dubilare non atnptius sinunt,
sane praeclarum facti exemplum, quod, etsi revera
quin insignis illa indulgenlia ct per S. Franciscum
acciderit, ab auctoribus lamen synchronis metr.Oria? reipsa fueril pelila, el eidcniperHonorium concessa,
prodiluro non invenitur, quodque idcirco semper aut el tamen rei hujus, ut jam diclum, nulli proistts
pro fatso habitum, aut certe in dubium revocatura scriplores contemporanei ac ne ipsi quidem Fran-
fuissel, nisi Fuscareni Htterae, qua? lttcidissimum ei cisci biographi, ut ut rcs oranes, ab eo gestas, calarao
teslimonium perhibent, ab eminentissimo cardinale diligenlissime complexi, meminerunl; quod sanc
Querino detectae fuissent; qui interim hinc argu- argumento eslperquam vafido, coniinuo consequens
menti negalivi vira nimium etevare videttir. Etsi rion csse, tit res, qtia?a scriptoribus coiilemporaneis
enim hoc non sufliciat, utquidHbei, ctti opponitur, non memoranlur, indubie falsa? sint.
a vero pronunlieiiiralienum.id lamen (adi num.258) 326. Jam vero, cum prorium admodum sil, ut res,
roboris sibi non raro habet adjunclum, ul factum, qUre, etsi geslre, a scriploribus coiilemporaneis noi>
conlra quod milital, vel magis, vel niinusV prout niemorantur, silentio etiam a scquioris a?vi scripto-
19E> S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 196
ribus praetereaiitur, continuo sane non esl, quod lam A } mentis negativls vix ullum, seorsum sumplum, sit
ab his, qoam ab aliis subticetur, pro falso sen pro admodum validum, omnia tamen simul acceptn,
non facto habendum, ac proin perperam Launoius nunquara eam habuisse locrim, verosimile sane red-
prodigiesam doctoris Parisiensis anastasim, quod dunt eo fere modo, quo rationes plures, qua?ad as-
nec a scriptoribus contemporaneis, nee ab aliis, qni sertionem quampiam siabiliendamconcurrunt.solide
serius post rem geslam floruere, litleris constgnala hanc probabilem nonnunquam, si simul accipiantur,
reperiatur, velul inane commenlttm anitemque fa- efliciunt, elsi interim singulae, seorsum acceptae,pa-
bulam explodit, a veritaie omni dubio procul lon- rum sint validae.Et vero cui verosimile non appa-
gissime alienam. Nec est, cur pro Launoio reponas, reat, nunquamhabuisselocumprodigium hujusmodi,
antiqua equidem testimonia jam adducta pro indul- quod a scciptoribus omnibns proxiroe dictis silenlio
gentia Portiuncnlana exstare, legilimamqtie, ob prreteritur, quodque tament si accidissel, per om-
quam bnjtis meatio scriptoribus synchronis haud nium ora et calaraos fuisset votitalurum, ulpole si-
fiat, rationem posse afferri; ctsi enim servati a scri- mul fulurara et notatu dignissimum elin opinione,
ploribus contemporaneis ipsisque S. Francisci bio- qua?hic discutilur, quaeque id puhlice coram innu-
graphis de indiilgentia Portiunculana silenlii xatio mera propemodum populi muliitudine facltim, sta-
non inepta» uti iterum in eodem operis nostri t, U 1" tuit, oranibus passim notissimum 7
Octobris, p. 890 vtdere licel, reipsa adducatur, fieri 528. Neque hic reponas, prodigiosam illam anasla-
tamen potest, ut lam undecimi. quo=prodigiosa do- sim, qua doctor lanlisper redivivus, feralis de se
ctoris anaslasis eonligisse narratur, quam sequenlis judicii denunlimione ingeniem hominuni inulliiudi-
saeculiscriptoresob causam nobis ignotam hujus non nera lerrueril.ul utsilentio a scriptoribus aequnlibus
memineiint: atit, si id displiceat, omnem prodigii et suhaequalibussil suppressa, ab iis tamcn, qui non
Ulitts lucluosique evenlus mentionem omittere po- adeo diu post hosce floriieruni, comnieniorari. Et-
tuerunt, nonquidem, quod kgitima quadam ad id: enim, qui primus lucluosam hahc hisloriam in littc-
iinpulsi fuerinl causa, sedquod in rebus, tempore1 ras ratsit, Carthtisianusest anonymus, qui quinqite
suo geslis, memoria? prodendis accuratiooem aui• priraorura Carlhusia? priorum Chronicon, cujus § 1
iiullam tere, aul certe mediocrem duntaxat adhi- notiUam dedi, coiicuinavii; hicautem, ut ibidem
oiierint. Appariiionem, qua SS. Faustinus et Joviia1 oiiam docui, scriptioni manum verosimillime non
Nicolaum Picininum, Hediolanensium coptarum du- anle annum 1250, imo forte ne anle annum quidem
oam ejusque mililes, civitalem Brixiaaam vi maxima1 1500 circiter admovit, idqueproinde non prius fe-
obsidenles, terruerttut, litlcris non mandarunt bislo- ' cerit, quam cum jam anni amp'ius cenlum et quin-
riei Brixiani a?qua?vi,et lamcn silentii httjus ratio- ' quaginla, imo forte ducenti post rem geslnm seu post
oero, qnae sat ccrlo sil legilima, nullam invenio af- horribilemeventum essent etapsi. Dicesquidem, scri-
ferri; unde ea, quara admisere, omissio vel ignota? ! ptorero illum fbrte jam inde ab anno circiler 1220
iiobis causre, vel modicae, quam hi in temporis suii atit panlo etiam citius floruisse.sibique praelucentem
rebus adnotandis adbibuerunt, accurationi attri- habuisse scriptorem anliquiorem, e quo, quae de
buenda yidetnr. doctoris redivivi prodigio pulsoque hinc in eremum
327. Quod aulem ad supra laudnla leslimonia,> sanclo Palre suo refert, deprompserit. Asl nec
qnre, silentibus ticel nucloribus contemporaneis,• unum , nec alterum veritati consonum ullatenus
indulgenliam Porluiuculanaui certam efliciunl, spe-' apparei. lmo vero, ul ad id, quori ultimo loco poni-
clal, niliil lioc ad rem facit; liquet enim vel hinc,> tur, primo respondeam , scriptorem nullum auti-
fleri posse, ut, licet faclum quoddam, a receiitiori- quiorem, e quo sua hauserit, primorum quinqm:
bus rclalum, ab omntbus scriploribus conlempora- Carlhusia? priorum Chronici auclori praeluxisse,
neis silenlio premaiur, re lamen ipsa acciderit. ex ipsa , qua hic inilio utilur, loquendi formula
Quod cum ita habeal, perperam sane feralem doclo- colligendum videlur. Haecenim s!c faabet : < Anno
ris.qui.sese damaatum, aslanlibus publice e fe- Domitiica?Incarnationis 1082 vel circa illum, dum
retro denunliarit, historiara indubie falsara pronun-" " solemne studiuin florercl Parisiis, etc., tale prodi-
tiaris haC sola de causa, quod ab auctoribus con- giiira ibi dicilur accidisse. Quidam enim doetor, >etc.
icmporaneis litteris commendata non sit. Nec, quod1 Quibus verbis anOnymus ille chronologus indicare
praeterca a scriploribus aliis, qui serius floruerunl,> videtitr, sese, quod subjungit doctoris redivivi,
silentio praetereatur, recte eam Lauooius, ul jam1 prodigium, non in scriptoribus monumenlisve anti-
dixi, inuubie fatsam asscrit. Yerum an sallem luctuo-- quioribus legisse, sed ab aliis, viva voce rem nar-
sus ille eveittus, quod a scriptoribus omnibus tumn rantibus, accepisse.
syncbroriis', tttm aliis qui, ialegro primo et fortee 329. Ad haec idem ehronologus, si quid atibi e
eliam secundo post rem gestam saeculolabente, flo- - scriptoribus se prregressis acceplum in sancli nosiri
rucruni, silenlio prcmatur, pro admodum dubio aut>t Vitam intuiil, leclorem rei monel, imo etiam honim
etiam pro probabiliter, seuetiam verosiroiliter falsoo nomen prodit. Num 10. iranscripiurus, qure de
nequit haberi? Ila omnino existimo; etsi cnim exx S. Brunone ejusque sex sociis in S. HugonisGratia-
oranibus, qtta?horum aliquot supra etiairi adducio-- nopolilani episcopi Vila, a Guigone, quinto Car-
rum de ferali hisloria silentium suppeditat, argu-- . thusire priore scripta, leguntur, verba haec pracmit-
107 ACTA. 198
tit: < Ut ular omnino verbis scriptis in Legenda A invenitur, talisqtie vidcri potest, til, si conligissct,
Vita? S. Hugonis episcopi memorati; > ac deinde comraemorata verosiiniliter ab hisce fuissel, ncc
recitalis omnibtis, _qua? ad S. Brunonem ejusque proplcrea lamen illam falsam esse, aut parum ve-
socios spectant, Guigonis verbis subjungit: <Omnia rosimilem, merito quis pronuntiarit. Fnteor, sic
praedicta sunl verba domni Guigonis scripla in Vita bubet-: verum quid tum? Cur crcdein iilain, nt ut
S. Hugonis Gratianopolilani episcopi. > Num. 24 et notatu dignissimam nolissimamque, scriplores syn-
tiltimo ubi tempus, quo sanclus post egressum e chroni &ilent'opra?lerierint,raliones non ineplaeapud
Carthusia diem extremum clauserit, e quatuor pri- nos tom. Vt Septcmbris» in quo de sanctis illis wiar-
morum Carlhusiae priorum Cbronico, antiquis Gui- tyribus a pag. 308 actum , in Comment. ad horum
gonis (adi num. 6) Consueludinibus praefixo, desi- Acla praevio, § 7 redduntur; quod cum tleri potest,
gnavit, mox subdit : <Sicut in libris Consuetudinum seu potius fil, nrgumentis uegnlivis, qua? a scripto-
domni Guigonis , qua? sunt in domo Carthusia?, Tura silenlio petunlur, vim nulinra inessc, npnd
conlineiur. > Quod si itaque, quam narral, prodi- omnes in confesso cst.
giosam doctoris anastasim e scriptoribus veiustiori- 331. Accedit, de celeberrimornra illoram marty-
bus hausisset, id verosimillime etiam aut indicasset, rum ca?de(unde, quidquid contra hanc probabilitatis
authos -eiiam nominasset, maxime cum feralem R 11ex auctorum silentio oriri posset', eliditur) conslaie
illam historiam narrniiirns, praemittat : < Tulc pro- lum e nu.Itis in Comnieul. proxime cit. adductis,
digium ibi dicitur accidisse, > fncilcque ac opponu- tura maxime e S. Einherio Lugriuuensi cpiscopo,
num, ut rei adeo mira? fidcm faceret, fuisset ad- qui piimus iilum in litleras misit, quiqtie, qunmvis
;jungere,a quibus ea dicalur seu narretur. Jara vero, sreculo demum quinlo floruit, e gcnuina? tamcn tra-
cum haec ila habcaiit, vcrosimilliinum utique, nc dilionis fonle, quem ipsemet assignnl, sua dcpront-
dicam indubium, appnret, scriptores anliquiores, a psii. At vero necuniversalis sileulii,quo,qui integro
quibus Parisiense prodigium memoria? proditum amplius primo posl rera gesiam saeculo iabente flo-
fuerit, anonymo quinque primorum Carthusia? ruerunl, scriplores prodigiosam doctoris anaslasrai
priorum cbronologo, seu velusliori saacti nosiri practcreunt, ralio nlla sat idouea reddi potesl, nec
biographo non praeluxisse; ut proinde hoc ex capiie de horrenda hac hisloria ex ullo mouttmcnto constat,
fidem majorem suae de doetoris damnati anastasi iiedum ex anonymo priniorum qninqne Cauhusiie
narrationi nequeat adjungere. Porro cum laudatus priorum Cbronici auctore, qui, unde illam hauserit,
clironologus seu sancli biographus , ut jam dictum, non cdicii, nec aliunde habelur co.npertum. Et
scriplores antiquiores, si quos ad horribilera dc vero, cutn hic, ut jam docui, scripiores antiquiorcs,
doctore narrationem adhibuisset, nominaturus vero- '* C e quibus hauserit, sibi praelucenles haud habuerit,
simiHime fuisset, nec lamen Csesarium nominet, quo landem ex fonte, cui tulo fldere possimus,
consectarium fit, ut scriptoris hujus num. 211 datant narrntionem suam deprompsisse queat? An forte ex
narrationera verosimillime aut non viJerit, aut hanc faraa publicove rumore? Verum quam incertus bic
a sua exislimarit diversam. auclor sii, nemo non novit. An ex ordinis sui tradi-
330. Quod jam pertinel ad annum 1220, qtio cir- lione? Ita sane, qui Parisiensis prodigii pulsique
riier aut etiara pnulo cilius anonyraus quinque pri- hinc in eremum S. Brunonis historiam tuealur,
morum Carthusia? priorttm chronologus seu sancti cxistiinant, ac porro,ut opinionem stiam propugnent,
noslri biographus floraerit, id ex dictis num. 12 ct affirmare debent. Verum an illa nrdinis Carlhusien-
seqq. verosimililer sectts habel. Nec, elsi ila habe- sis traditio genuina? traditionis nomcn nierealur,
ret quidquam inde, quo lucluosa doctoris Parisicn- uli etiam, quanli ad asserendam prodigii Parisicisis
sis hisloria sai cerla aut cliain verosimilis rcdderc- veritatem valeal, infra discuiiara, cuiii praevie ,
lur.posset conflci. Fac enim, laudaluin clironologum, quod praesenti § facere conslilui, examinaro, au
quiprimus eara lilleriscoiumisil.anno circiterl220 reliqua pro Parisiensis, qui sese damnnlura pu-
manum scriptioui reipsa adtnovisse, sic equidem n blice denuntiaril, docloris anasiasi §§ 11 ac 12
adhuc annis circiter quadraginta et centum a re adducta scriplorum anliqiiiorum (estimonia cerlaiu
gcsta abfuerit ac proin temporis spalio longiori, eam aut etiara verosiniilem, slanie universali scri-
quara ul ei fidcm indnbitainm conciliare queat. plorum silentio proxime dicto, possint eflicere.
Quamvis enim subinde flat, ut faclum, etsi a scri- 352. Cum scriptores illi omnes narrationem stiam
ploribus, qui inlegro aroplius post id geslum saeculo vel ex ipsa jam discussa qtiinque primorum Caiibu-
floruerunl, dunlaxat commemoratum, pro verosi- sia? priorum chronographi narralione, aliqna dun-
mili, imo ctiam pro cerlo sit habendum, id lamen, taxat in hac facta pro arbiirio inulatione, accepe-
ul apparel, locuin habere non polesl, quando, uti rmt, aut cerle e scriptoribus aliis, quorum ctiam
hic flt, factum seu res, qua? controverliiur, est hu- narratio suam isii originem debeat, indubie de-
jusmodi, ut, si contigisset unquam, ab ipsis etiam prompserinl, prodigio ulique fidem majorem, quam,
scriptoribus syncbronis ac coaevisverosimiliter com- qtti primus illud in liltcras misit, diclus chrouologus
uiemorala fuissct. Ast, inquies, caedes S. Maurilii, mereatur, conciliare non possunt, etsi iaterim, ut
socioruraque, Iegionis Thebaea?mililum martyram, jam stipra docui, eorum lestimonia evincant, pro-
a scriptoribus conleniooraneis memoria?orodita non digiosaitt docloris Purisiensis anastasim fttisse et
iH S. BRUNONlS CARTHUSIANORUMfNSTITUTORIS 209
diUtissime pluribus indobitanter credium, et dhi A nico judicium pro accuralo possit haberi. Quod ut
etiam aate Joannis Gersonis aelatem; contra ac Lau- pateat, unaque exlperii de tuctuosa docloris da-
BOJRts vult, liiteris consignalam. Qtfid ilaque siri- mnati hisioria testimonio nihil oranino ad hanc
gdHtrum illOTuovscriptorum, quos g$11 et 12, ¥i- ant certe parum admodum ponderis posse accedere,
desisr euumeratos, aucloritas hic valeat, pluribus studiosus leCior intelligat, subministralam a Stil-
iiidngandum non est. Verum, ut ut res ita habeat, lingo nostro tom, H'Septembns, pag. 555, a num. 25
nec ratiene uUa satis solida eontrarium queat pro- ad Martenei de Iperii Ghronico judicium responsio-
bttrt, Surif tamen, qui, quemadriiodum ex Notiiiis nem huc transcribo.
mss. penes roe exstaiitibus intelligo, Joannis Iperii 554. Sic ilaque ibidem habet : < Mallem ego, Ut
lesiirooniuray num. 222 huc transcripuim, magnt Iatidaius editor (Marteneus nempe) accuratara de
faeiendttm.contendunt. lta -autem idcirco aulUBiant, hoc Ghronico crisim dedisset, quam taudes exagge-
qtiod, quaravi» Iperius ante sa?culum qtiartum ratas : ila enim lector sludiosus metius inleltexisset,
decimum non florueril, ac proin, spectato diuluriio qukl cx ee amplecii tuto possit, a quibus conlra
tewporfe spatio, quo a praestituia Parisiensi prodigio cavere -debeat. Certe chronotaxis plerumque vhiosa
epocba seu auno 10<t*2 abfuit, certum id atque in- est in prioribus liujus Chronici sreculis, ut patebit
dubUatum scfa- sua auctoritale faeere non possit, '5 ' per decUrsum. Imo ne facta quidem relata hi hoc
auctorem tamen antiquiorem reique gesta?synchro- Ghronico tani certa esse lamque immunia ab erro-
num, equo, quaede hac tradit, hauserit, sibi pra?- ribus, ut correclione sat frequenti non indigeant, non
luccntem liafoueril.Quod postremum ut seslimaretur, raro ostendere cogar.Conatur Chrouici auctorilnteni
effecit Marteneus praevia sua tn Iperii seu S. Bertini probare Marlenius, quia fperius secutus est Fol*
Ctironicon, lom. lUTliesauri Anecdotorum inserlUm, quinum diaconum, Simonum abbatem et eorum
Admoititione. fn bac enim sub finem ita loquitur: conlinuatorem anonymurn saecuiixni, quem ail scri-
« ttinc colliges, Ghrotricon istud Bertinianum lanto psisse anaol229. >—<Ex quibus,i inquit,«ila Chro-
majorem apud eroditos promcreri fidem, quo anii- < nicon suum cOnfecissevidetur Joatwes Iperius, Ut
quiores habet auctores, qui sui teraporis reS gestas, < eorum integras lucubrationes opfiri suo inseruisse
prout videraftt, aut a testrbus oculatis atrdieraut, < merito censendus sit. >Osienriere id conatur verbis
sefiptls mandarunt, nec uiirum videri debere, a quibusdam aliegatis, quaeIperius de se proJerre non
8ubsecutis auctoribus lanli habitum fuisse, ut, quae poterat, quaeque idcirco antiquioribus attribuenda
dicenda de rebus Betgicis hrrbuerunt, ab eo accipere sum scriptoribus, quorum dicta eatenus noii mntata
noa dubitaveriat. t Chronieo suo Iperitts inseruit. Verum vehementer
333. Iperius ergo, uti liie docet Marteaeus, nar-. ^ suspicor, Marienium nunquant contulisse Chronicon
ratas ia Chronico suo res ex antiquioribns, qtti eas; Iperii cum tribus illis scriptoribus, a qttibus eum
aHtipsimel viderant aut ex testibus octilatis audie- lam multa mutuatum dicit. Certe si diligenter verba
raut, jscriptoribui accepil, hique, ut ideiu Murte- Iperii contulisset cum verbis auoiiyiui continualoris,
neus in laudata Admonilione praevia ettam docct, quiestcompilatorVitae S.Berlini, a MabillonioedHae,
numero-lres fuere, videttcet Folquinus Bertinianusi vidisset tolum verborum sensum rautatiim ab Iperio
rconachus, qui vetera monasterii sui instrumentai in facto, quod referelur in Appendice mlraculorum
sreculo deckno rn unum voturaen retulit, Simon, iium 25, utibidem observabo.
Syihlensis seu Bertinianus abbas quadragesiroufrse- 335. «"Pra?terea si istos auclores tres diligenter
cundus aano 1148 defunclus , qui Chronicae Berti- contutisset et examinasset, Vidisset paucissima ab
niana? seu Sithiensis Ecclesia?a tempore Roderici,, iis narrari tanqunra visa, sed pleraque ut louge
id est, ab ineunle srcculo xi, quo monasterio Si- praeterita : eaque decausa non dixissct: <Chronicon
thiensi Rodericus abbas praeerat, iad suam usque? < istud Berlinianum tanto majorem apud eruditos
relalem descripsit, ac landem anpnymus, qui anno> < promereri fldem, quo nntiquiores liabet auctores,
1229 scribebat, Simonisque opus ad sunm usquc? Q < qui sui temporis res gesias prout viderant aut a
terapus prosecutus est: Jam vero Cum uiius dun-- < teslibtts oculatis audierant, scriptis mandarunt. >
tasat, nimirura Siraon abbas, e tribas'hisce scri- < lnconsirierate et' sine suflicienti examine haecdicta
ploribus, qui fperie in contexeudo Rertiniano Cbro- sunt: nam pauca ex scriptoribus, quivideranl, aut
nico praetuxere, tuctuosa? doctoris daranati hlstoria?,, facfa suo tempore scripserant, hausit Iperius, sal-
uti ex mox dictis liquei, fjieril syncbronus, fuissee tein in primis saeculisChrouici siii longe plura ex
liane ex iflo ac proin ex auctore contemporaneo, qui>i iis ?«:riptoribus,-qiii gestis, qua? referebanl, longe
eamdew saliera e testibus oculatis Audiisset ab Ipe- erant posteriores. Quin et plura ex aliis scriplori-
rio in Cbronicon Silhiense illatam summsimqueadeo o bris habet lperius, quam ex tribus illis, quoriiin
fidein promereri -iirde conclusere. Et vero, Si latoo tanium non couiinuatorem facit Martenius. Haec
a MarlenetS de Sithiensi' Cfarontco, per Iperium n de tperio observanda censui, ne quis immodicis
coiiseripto, judicio slandum sit, erit sane, cur quis,>, Marienei laudibus deceptus, me stalim reprehenden-
damaati bistoriam «Jsrmonis abbatis opere reipsaa dum exisliraet; ubi viderit auctoritaii istius scri-
«sse nblperiO dfe[«*ompt.im,nou immerilo suspicetur.r. ptoris non acquiescentem. NOlimlamen debitn Inude
VeroM fflutkim abest, irt Mai-lenei de laudato Chro-i- ftaudare Ipcriuni, cajus Chroftfcon utile et miuime
401 ACTA. m
contemnendtim judico , scd nori carce seducuduii). A siJcnlio a me praelerilum quls queratur, ex opere
UmJe ille sua hauserit, quantaque fide scripserit, illo, quori omnitim passim manibus non teritur,
indical ipse in prologo secundo his verbis : « Prae- totttni huc speclans, utut prolixum ac parumurgens,
« sens Opusculum ex muliis voluminibus scripiisquc Massorii raliociniuin transcribo. Hisce nnm. 8 et
< auilienticis grato labore collegimus, sumcndo de seq. ibidem positis verbis concipiiur : « Falluntur
< quolibel, quod ad propositum spectare visum est, qui putant per abslinenliam a carnibus, etiam in
< nihil insercndo, quod non authenlicis scriptis ap- morbis, et alias austerilales vilam Carthusiensium
< probalur. > Deinde explicat, quid per scripta au- abbreviari,- nam experimento videmus, plures apud
theutica designet, mullas videlicet Vitas sanctoiuin, nos usque ad decrepitam senectulem vivere, et
Chrpnica item non pauca, anliquiiates, Aimales, octogenarium, imo aJiquando fere nonagenarium
Historias et archiva tam ecclesia? Silhiensis, quam anntim altingere. Videmits ergo nonraromonachos
aliorum monasteriorum Belgii ei Franciae , libros sexaginta et amplius annos vixisse in ordine, «1181«
alios hisloricos, ac deniuni cbartas privilegiorum. hoc saecuto, quando longitudinem vita? humana?di-
53C. < Ex hisce omiiibtis monumenlis se Chroni- miuulam esseomnes falcntur, sieumpraecedenlibiis
con sttum concinnasse nsserit: < Ex die et consule saeculis comparetur. Pro exemplo nobis sit hujus
< tempora lemporibus et ex cnusis in co contenlis B firmioris sanitatis sancla: memoria? reverendus Pa-
< negotia negoliis concordando. >Ndn dubilo, quiri ler domnus Joannes Pegon praedecessor nosler,
id el diligenler ct bona fide praestilerit vir pius et qtti ullta sexaginta sex annos vixit in ordine,
85 aunos selatis habens obiit, cl lantoanimi vigo-
doctus; at sine erroribus facium non esse, luce re
clarius est. Et sane lale opus illo sceculo, quo vixit pollebat, utpridie quara moreretur, adhuc cala-
mo uieretur ad disposiliones faciendas in Ori-lne.
Ipciins, sine variis erroribus conscribere, humana?
non erat induslria?, tura quod monumenla niulta , Sint eliam pro exemplo dua? moniales, qure noslris
diebus diem clauserunl exlremum : quarum tina 7-0
qnibus ulendum eral, non Omni carereiil errore,
ium quod varia pcr coujecluras erani concilianda. annos vixerat iu Ordine, allera 72. Plnres similes
Hcc autem conciliatio tanlo erat difllcilior, quanto in promptu essct hic referre, qui nostro saeculo
iuintis ad perfectionem hodiernam accedebal scien- obierunt.
lia clironolpgiea et critica. > Huclcnus Stiliingus 558. « At si ad praeterita srerula relrogrediamur,
uoster, qui, qua? hic de Iperii Chronico aflirraat, reperiemus personas , qua? 80 ei amplius annos
loco deinde non uno in Conimenlario ad vitam vixerunt, imo unam pra?caeleris, quae ttllra centum
S. Bertini prreviovalidissime juxla ac iuculentissime annos vixit in Ordine. Occurret nobis R..-P. Jance-
prohat, tili cuique, Iiunc evplventi, manifeslum linus, qui 58 annis prrefuil toti Ordini. SuppuUftio-
ne autem facta et tongiori aetate reducta ad 70 trin-
evade.t. Jam vero, cum Iperius, ut nlia omitlam,
non solum e triiius scriptoribus, a Marteneo me- tura annos in ordine exactos, quam aelatem plures
moralis, Folquino nirairum Silhiensi monacbo, alligisse in singulis saeculis, imo longe superasse,
Simone abbate, et continualore nnonyino, verUm cerlura cst, reperiemus, senem illem.qni hoc saecu-
eliam e mtillis aliis, a Stiltingo mox assignalis, lo 70 annis vixit in Ordine, poluisse videre et dis-
uarratas in Chronico suo res hausdrit, non est, cnr cere ab alio ejusdem tetatis sene, qua? audieraf ab
alio sene, qui poslremus senex eliam ab nlio didi-
prodigiosam, qttam narrat, docloris Parisiensis
anastasim.e Siraonis, Silhiensis abbatis, chronicis cernt elaudierat hisloriam, de qua agitur, et sic
traditio illortmi quatuor senum fere ad trecentos
depiomptam exislimemus, ruilque proinde, qurc
traditionein a se invicem
alipquin famosa?de ea narralioni accederet, summa annOsexlcmlittir; quara
fides. Iraovero, cum resita habeal, ne quidem ex facile accipere poiuisse, perspicuum est, cum tres
Chronico Parisiense verosimile ui- ex illis se videre et mutuo alloqni, liulla vi illala
Iperii prodigiura
communi naiurre curstii, potuerint,; niliil enim ob-
cumque eflicilur, uti ex jnm suprn ditlis pronum
esl erucre. D stat, quin ultirai priraordia cum primi exlremitale
concurrerint, et monacbus, vigesimum annum
§ XX- An prodigtum, quo doclor, sese damnatum ,
fublice adstanltbus dennntiarH, certum aut saltem agens, nonagenarium viderit et audicrit. Habemus
verosimile, slahle universali scriplorum ante diclo- ad manum icones in cspite vclerum statuloruin
rum silentio, reddereetiam.non possit iraditio, pra?fixas, qure a cenlum et octoginta annis typis
InnPcentius J.e Masson, ex recenslone Morotii excusae sunt. in qnibusvidetur hisloria illa depicla,
prior Majoris Carthusia? 49, in opere, a se conteclo, addita narratione quam supra relulimus. Si ergo
quod AnnatCS Ordinis Carlhusiensis inscripsit, Constiluamus nabis pro epocha tempus illud quo
annoque 1687 typis Gorrerianis vulgavit, lib. l, iconeslllre typis excusa? sunl, ef praecedere facia
. capi 1 de prodigiosa, qua S. Bruno in eremum mus qualuor illos seniores, reperiemus, illos po-
pulsus fuerit, doctoris auastasi multa disserit, sui- tuisse discere ab iiis, qui immediale primis Patri-
que eliam, qno hanc vere contigisse probet cele- bus ordinis successerunt, bistoriam illam; imo
berrimi erdinis iradiiioncm adducii. Ne qui.l, quod poluisse lunc reperiri in pago Carlhusiae vicino
ad horribilem illani hisloriam probandnmaut sallem ruslicos qui S. Brunonem et ejus socios viderant.
verisimilemreddendam conducere uteumque possit, Nain rustici In istis rupibus, .ttbi aura purior
pAmoL. CLII 7
ft}3 S. BRUNONIS CAUTHUSIANORUMUNSTITUTOBIS 204
est, et valde frugalis vivendi modus, diu vivunf. A j scilicel), libroi., cap. 1, dilucide tucutenierque os-
339. < Vidi ipse et non semel interrjogavi senem lendens, omnes, quotquot fuerunl el sunt in orbe
dooiesticum domus Carthusia?, vocalum Nicolaum Christiano, Cartliusienses nullam tiraquara aliam
Planes, e pagb, Corbello oriundum, qui viderat instituenda? nostra? religionis causam seu occasio-
R. P.DA BeJnardum Carrassum, vita funclum circa nem agnovisse praetcr funeslam hujus hominis
annura 1586 et narrabat plura, qua? audierat in anastasim, quam asserunl se accepisse ab antiquio-
juvenlute SHa ab aliis, in decrepita aetate tunc ribus, qui et ipsi cam a Patribus suis, ad quos a
constitulis, qui viderant R. P. Franciscum a Puleo, S. Brunone et sociis ejus, eoruraque discipulis ac
circa annum 1521 defuncluni. Ceulum circitei an- sequacibus perlongam multorum annorum traditio-
norum eral iste Nicoluus, dum diem clausil exlre- nem perveneril, didicerunt. >
-raum anno 1677. Et ut adhuc res .vicinius et enu- 341. At vero, etsi ita hic loquatur ille , tacite
clealius exponatur el exprimatur, ponamus, ali- lamen agnoscit, Puteani aelatcm, ad quam Parisicnse
quem e sociis S. Brunopis vixisse triginta lanlum prodigiura tradilione perducit Massonus, esse a re
annis a die accessus eorum ad rupes Carlhusire, gesta remotiorem, quam ut huic illa, ulpote ex jam
quemdnm etiam ex his, quem ad inslilulum suum dictis dubii dumtaxat nomiriis tradilio, fidcm ccr-
primi Pattes receperant, 70 annis ei supervixisse, B ; lam atque indubilalam facero queai eo niodo quem
cece jam fere centum annos tenemus, et sic annum Massonus assignat. Verbis enim proxime recitatis,
1184 altigimus; quibus si addatur aetas quatuor il- ut longam illain traditionis deductionem contrabat,
lpritm seniprum, qiuead 280 annospervenit, annum seqtientia ha?c subdit: «Verum ne res tam insolens
14G4 babebiraus, sicque relatem R. P. Fraucisci a ct stupenda tamque ad credendum difljcilis ex lani
PtiieO altingemus, viri in ulrisque Hlleris versalis- longa fradilionis deductione plane videalur incre-
simi et insignis docloris, qui statuta isla velera lypis dibilis, praeserlim hominibus hujus srcculi nequara,
mandaii curavii, ip quorum capite icon, hisloriaro qui nihil fere crcdunt, quani qtiod, ut vulgari dici-
illam reprtesenlans, posila csi cum praedicla nnr- lur proverbio, in oculds iuluentium prosilit, hoc
raliope; quam, si suspicionem fabula? habuissel, argiimenlum, ex traditione pelitum, quinque fere
nunquam lanli ingenii vir eflingi permisisset. llisi sa?cutis, si ita Ioqui liceal, decuriabiraus, hnjusmodi
ndriite, quod domus Cnribusiae pluries incendiisab- liaditionem non longiori qtiara sexaginia, aut ad
sprpla veieres scripturas habcbat, ex quibns liqui- summum octoginta annorum dtictu ab obilu socio-
do de islius bistoriae veriiate conslabat; qua? a rnm Sancti Brunonis protralientes, ut sequitur
pluribus lccta? el visa? fuerunl, prout ctiam nos a, Qui pfimus ex Carthuslensibus hanc liistoriair-
senioribus mpnaihis, quos in juvenlule nosira vidi-, fj scriplis mandavit, vivebal circa annUm 1220, vei
iuus, didicimus;' qui ab oculalis lestibus id audie-. etiam aftte(ul inferius probnbimus), id est, octoginta
ranl. Et tandem hrec iraditio semper et ubique in^ post amiis et rion mullo amplius, quam obierai
oi-dine, neuiine unquam rcclamanle, viguil. Quiss Stephantis Diensis, urius ex sociis sancti Brunonis.
ergo notl faleatur lalem traditio.iou esse funiisi qitem in'noslris ArinaHbus videblraus adhtic fuissf'
fundainentis innixam? > - . superstilem circa annum 1136. Nec impossibile es<
340. Ifeclemig. Mnssonus, prolixa sua hac ora- quosdaro alios ex sepiem primis ordmi.s fundalori
lione upice oslendens, tradilioni? conlinua, quarai bus diulius visisse.Qitisenitn inficias eal, inter ebs
jam inde a S. Brunonis ejttsque sociorum aelaie> qnosdam, qtii annuin retalis vigesimum quintum no;i
ineeptam, Cniihusianorum alii ad alios transmise- aitigerant, quando in Solitiidinem sc rccepcriint,
lint, fieri potuisse, ttt fcralis dt? doclore damnntoj posimodum ad sepluagesimum, aut etiam oclo-
liisloria usque ad Francisci a Puleo, qui eam.ligno} gesimutu vila? annum, Chrisli vero [millesimum
incisam, editis a se anno 1510 ordinis sui slatutis5 cenlesirnum quadrngesiraum el utlra pervenire
prrefixil, cognilionem pervenerit. Veruin id reipsaj potuisse?
ita faclum, nullo modo, ut consideranli patebil,, 342. < fiic primus hujus historia? scriplor plures
probalum dat, qtiod taraen omniqo erat necesstun,=,D procul dubio monachos viderat, qui noverant aul
ut quidquam pro prodigio adslcuendp, seu potiuss sallera novisse poteranl quosdain ex discipulK
pro vera jamque a rei geslaeinilioinchoala, qua haec c praefatorum seplem ordinU pi imipilorum; qoos
Puteano innoluerit, tradiiione stabilienda coitfice- quidemdiscipulos vitam scimus protraxisse ultm
ret. Fieri enim facile polest, ut, quod post treccn-- aiiuum 1200, ut sunt sanclus Artaldus, professus
los amplius annos, a re gesta elapsos, jam inde ab b dpmus Poriarum, qui ad fundandam Carlhusiaro
liujus initip, uii a Massono fit, tradi poiuisse asse-
i- Arveria? uiissus circa anuum 1152, postea ibidem
tiiur, diu duntaxat ppst Iradi reipsa inceperit sic- > faclus prior et ecclesia? BeliLcensis episcopus, ,ac
que non a vera traditione, sed ab incerlo rumoree iandem redux apud Arverinm obiil anno 1206,
trahat originera. Hihc non satis capio, cur Caiihu-i- apnos naltis cenlum quinque. Garnerius, dominus
sianus,nosler anonymus Lucubraiionis sua? sacpissi- i- de Balmeto, confundator domus Majoreyi, ereeta?
rae laudata? num. 47 sic scribal: « Quod speclat add annp 1116, qui, post mprtem -uxoris faclus jhidem
Palrum iraditionera,: iianc salis superque solida la epnversus, annum vidit millesimum ducentesiraum
rntiocinati.oneslabilivilR. P. (Innocenlius leMassonn decimtira quarlum. Frater Aynardun conversus,
205 ACTA. 206
professus Majoris Carlhusia?, qui forsan sanclum jAnymus ilidem tractatusde S.Brunonc, a Carthusia-
Brunonem viderat, cum conslet ex Vita sancli Hu- nis hujalibus mecum communicati,, auctor adriitio-
gonis Lincolniensis, eum tantum obiisse anno aetatis nihus noiinullis amplificattim cxhibet. Atque Irc
sua? centesimo vigesimo sexlo, qut fuit annus qutdem, dum id facit, rem quampiam postea proba-
Chrisli millesimus ducentesimus quartus vcl paulo re proponens, ail: « Ut suo loco in Annalibns dice-
nmplius, ut ex eadera Vila, al> auctore coaevo mus, > ahbique etiam hosce, veluti a se edendos,
conscripta, discimus et suis locis fusius narrabimus. iaudat. Hinc aulem, quod hac occasione observan-
Conslare igitur debet, praefalum scriplorem hanc dum duxi, non immerilo duLitari potest an Masso-
potius accepisse historiam a monachis, qui cuiri liis nus supra latidalus, Ordiuis sui Annates scripturus,
el atiis sociorum sancli Brunonis discipulis con- Traclalum illum, e quo dcinde a Canhusiano nostro
vixeranl, (inler quos et annumerari potesl R. P. anonymo in Annalium Carthusiensiuin ltbrum iv
JauceHiinsCartbusiae prior, qui posl reginien anno- hactenus non vulgaium nonnulla fuerinl illala, non
rum fere sexaginta obiil anno 1233, quem et ipse concinnarit. Ut ut sil, et ejus verba, ne quid, quod
-noster auclor prociiJ duhio agnoverat) quam « ex asserenda? gcnuinaede prodigio Parisiensi traditiotfi
< incerto crednla? plebis rumore, et quorumdara suflragari utcumque queat, omisisse videar, huc
< recciitiorum fnbulis , > ulnobis, tanquam otiosis transcribo. Sic habent : « A funrialione Ordinis ad
hominibus, objecit Laiinoitis. Bosonis a?latem, qui domos S. Hugonis el Majoris
345- < Unde, qtiteso, tunc lemporis ille « incertus CarihUsia?curn toto Ordine rexil ab annp 1372 ad
< rumor > nosttis clauslris dispergi poluit? Nonne 1313, quo dccrepilus decessit, alluin in suis clau-
polius cx iisdcm clauslris longe Inleque paulalim stris sitentiura Carthusienscs lenuerunl, nec qtiid-
dMfususfui3se dicendus est? El qttidem ab ipsorum quam aut de sui Ordinis orlu, aut de mirabilibtts,
Patrum alunmis, viris ulique gravissimis et san- qtia?passira inler eos fiebant, sinebant propalari.
ctissimis; quorum etsuccessorumeorum fidein lanii Hoc de his leslatur et aroice conquerilur Pelrus Ve-
faciebal Guiilielmus Ourandus, magni nominis et nerabiiis, Cluniaccnsis abbas: <Mulia , inqttit, in
ernditionis auctor, ut in Speculo juris, quod Adria- < ilto sacro Ordiue miracula conligisse a pluribus
no V dicavit eo tcmpore, quo haec liisloria jam a < accepi; sed ipsi humilitatis virtule, qua semper
nostris cvutgata fucrat, censiicrit < Regulam Juris, < servi Deimirandaoperasua.quanlo possuntnisu,
< qua nemini licet in sua causa lcslimoriiuni dicere, < occukant, vix aliquid ex liis prodere voluerunt. >
< non ' habcre locum in Cartliusianis -et Cisler- Neque a Pnlrum tramite deflexisset Boso, nisi ad
« ciensibus propter eorum sancliraomiam. > Dum suum inslitutum a quorumdani alterius Ordinis reli-
Q
ha?c scribebat Durandus, florebant in ordine Boso, giosorum calumniis vindicandum hujus humilis ac
prior Carlhusia?, et Guillelmus de Hyporegia roo- saneti silentii leges landiu servalas vlolaite coaetus
nachus ejusdem, qui arabo vet saltem eorum atier fuisset, edito tractalu fusissimo sive suo marte, ut
IiHjusiri suis scriplis historia? meminerunt, ut iriox quidam volunt, sive suo jussu, usus neinpe ca-
diceinus. Hos certe, quos tam digiios flde existima- tamo Guilletmi de Hyporegia Carthusiensis Itati,
I)ai Durandus, non sibi persuasisset huic anaslasi viri doclt, quera tribus circiter anle suum oliitum
sive eoinmento, ut votunl adversarii, dedisse initium, annis ad majorem Carthusiam evocaverat.
utOrriinis sui eunabula turgenlibus buccis in popu- 3iS. « Hiinc tractalum inscripsit De «erigine Ct
lbs coricreparent ex tam insoliloprodigio. Sedquam veriiale pcrfecla? religionis ad defendendum or-
levis el puerilis sit hujusmodi vanilas, pcr se palet, dinem Carthusiensem. Nihil in eo de tragico hominis
qute profecto prius in ore catumnianlium nos nala damnati line cgit (neque enim tunc temporis hrce
fuit, qunm in corde iiostroriim concepta. Licel Cnim quaestiomota fucrat),sedadillius calcem voluit adjici
istud fabula foret, aut ad fabutam accederet, non Chronica de exordio ordinis Carlhusicnsis, hanc lii-
lamen minus in Ecclesia Dei Carlhusiensium religio sloiiam cnarranlia, ab auctore inceiii nominis,
haberelur, quam omncs norunt salis atitinde insi- D . ejusdem lamen Ordinis professo, olim conscripta,
gnibus praefulgcre prrerogativis. > Hactentis Car- quein propterea anonymi nuncupalione deinceps de-
llrasianus noster anonymus, volenS potissimum , signabimus. Unum codicein latn Bosenis sive Guil-
scriptorem anonymum, qui primus ex Carlhusiensi- lelmi de Hyporegia tractalum, quem, praefati ano-
mis prodigiosara docloris Purisiensis anastasim lit- nymi Chronicon complectentera, eMoritis-Dei Car-
teris mandavil, conlextoque a se primortim quinque thusia habuimus, sub inilium saeculi quarli decimi,
Carlhusia?priorum Chronicp inseruii, sexaginlaaut id esl circa finem regirainis Bosonis exaralum, ut ex
nd suinmtim octoginta duinlaxnt nnnis a sociorum S. charactere colligimus; quod eliam nobiscum seris;i
Brunonis obilu seu jam inde ab anno circiter 1220 vir quidem doctissimus et in hujiisiiiorii character. •
Jloruisse, remque ab ipsis horum discipufis, ac proin bus versatissimus, quem Parisiis cujusdam aniici
CKvera tradilionc, «non ex incerlo crediila? pl.ebis inlerventu consuluimus. Cum igitiir Boso meJio sae-
rumore, > accepissc, ctilo decimo torlio iiostruni professus sil instilutum,
514. Raliocinium huc jam transcripluin, quo ha?c non dubium est quin aucior Clironici niionymusipso
probare Carthusianus noster aiioiiymus nilitur, ano- sit paulo anliquior ; quod etiam probari pdtest ex
101 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTIORIS 208
bibltotheca?Colberlina? codice, in quo ejusriem Chro-. A sanctis, quorum ct successorum fidem tanli faciebat
nici exemplum reperiiur cxscriptum ante medium Gttilelmus Durnndus, magni noininis nuctor, ut in
dieti sreculiterlii decimi, ul nos Slephanus Baluzius, Speculo juris, quod Adriano V eo lempore dicavit,
vir doctrina clarissimus et de quovis bene merenrii quo primi florebant luijits hisloria? scriptores, cci>-
studiosissimus, per litlcras his verbis commonuit: suerit regulam juris, qua neraini licet in sua causa
< tn codice 5806 esl quaedamtabula eontiuens capila testinioniura dicere, non b.ibere locum in Carthu-
< u de perfeclione el privilegiis Ordinis Carthusien- siensibus et Cisterciensibus propter eorum sancii-
< sis. Eslimperfecta et incipil in capite xvi. Codex ille moniam. Ros certe quos tam dignps fidp existimabat
<est CDLannorum, > id esl circaannum 1240. <Gon- Durandus, non sibi persuasisset liujus anastasis
< tinet chronicon de exordio Ordinis Carlhusiensis > narrationi, si commentum fuisset, ut votunl adver-
(Sic etiam in nostro codice inscribitur) < usque ad sarii, dedisse initium, ut Ordinis sui incunabula lur-
< annum 1137, quo obiil Guigo. Deinde scquitur gentibus buccis iu populos disseniinarenl ex tam
< Bernardus de coiileniplalione. Incipit: Cum die insolito prodigio, ex quo, sive verum, sive fatsum
< quodara. >Verosimile est, apographum isludex ipso esset, nihil lamen gtoria? aut dedecoris, nihil utili-
< aulhographo, < quod modo periil, >expressum fuis- tatis aut damni sua?religioni, satis abunde insigni-
« se, et a quodam ex primis Carlhusia? Parisiensis e R I bus prrefulgenti pietalis praerogativis, conferre po-
< majori Carthusia illuc allatum, quodposlea biblio- terant; nec credidissent, ut exprobrat Launoius,
< tfieea? Thuana?, landem Colberiina? adscriptum non salis illustrem Brunonis historiam, qua?jam illo
< fuit. > eventu carerel. Si enim tam ipsi, quam eorum po-
346. < Cum igitur hic anonymus suum Chronicon steri,amabant, ul quidam (Columbiiis scilicel in
scripserit circa vel ante 1240, potuit ineunte eodem sua de Carthusianorum iuiliis Disserlatione num.20)
sa?culo fieri monachus, ol idcirco hanc hisloriam pro npbis observavit, qua>ritabanique iltustria, et
aecipere ab anliquioribus Palribus, qui eodem tem- ad populi adniirationem idonea dicere dc Brunone,
pore superslites erant, ex quibusquosdam sociorum profe<vtolonge illustriorem fecissent Vilam ejtts et
sancli Brunonis, el cura eo nostri proposili fundalo- maxirae ad vulgtts admirntionem suspendendum
rum discipulos fuisse constat, ut fuerunt B. Arlal- F.ptam,$\ qua? de Paulo, Antonio aliisque, seu mona-
dus, qtti, regente ordinem sanclo Anthelmo , prior chis. seu anachpretis, anliquioribus.legimus, aflinxis-
domus Arveria? eflectus esl, et deinde BelHcensis senl Brunoni et sociis cjus. At viri, veritalis aman-
abdicatis vitam tesac omnis fictionis osores, ingenue, quod a Patri •
episcopus, landemque, infulis, pro-
traxil ad annum 1206, quo centenario major in cella bus audierant, de Brunone narraverunt juxla illud
occubuit, et Aynardus conversus, Majoris CaTlhusia? Moysis : «Interroga palrem tuura el annunliabh
professus, de quo res mirabiles narranlur in sancii < tibi, niajores luos et dicent tibi. >
Hugonis Lincolniensis Vila, ubi et dicilur sana 348. <Jiaque cum noster anonymus banc hislo-
mente obijsse aelalis sua? anno centesimo vigesimo riam exscripserit ex ore narranlium, qui Brunonis
sexto, quatuor circiler ppsl S. Hugonem annis, sci- socios noveranl, vel sahem instilulitm nostrum pro-
lice| circa 1204. Quod vix credi posset,- nisi qui il- fessi fuerant nnte saeculum terlium decimum, id est
Iiim cognovit, id scriplis asseruisset, ul suo loco in riuranle priino Ordinis noslri sseculo, hinc scquitur,
Annalibqs dicemus. Hos inter annumerari merito traditionem isiam ttltra sexaginta aut. septuagima
ppssttal venerandi plane senes. Bovo, S. Htigonis ppst quorumdam ex nostri Ordiuis aucloribus mor-
LinCQlniensis,in Wilhamiensi prioralu successor, li- tein annos.aiicioritaie scriptura? non caruissc; quod
cetaiinis in Ordine transactis multomajor Jancelinus, vix reperire est in rnultis snnctx Ecclesia? traditio-
qui matrera Carthusiam et lotum ordinem paulo post nibus. Quot enim (extra omnem comparationem Jo-
Basjliura, S. Anthelmi successorem , sexaginta fere quor) quantaque fuerunt, non solum per unum, sed
annis moderaliis esl; Guifridus, Carthusia?conversus, per duo, tria el adhuc plura saecula ab Ecclesia cre-
qui, nnno 1212 sexagennrius in Ordine, teslatusesl r. , dila, culta, servala, observata, qua? spla traditione,
quibusdam in lilleris, se vidisse fratrera Olmarum, scriplis nondum firmala, nilebantur? TJnde niliil
Magni Guigonis temporc conversum, et qui procul hosles ejus habuerunt, nec hodie habent anliquius,
dubio qttosdam cx septem Ordinis fundaloribus no- qtiam ipsius impugnare tradiliones. Quibus cliam
verat. Ab his igitur et quibusdam aliis ejusdera fi- armis conlra nos potissinie usus est Launoius, ut
dei et aitclorilntis monachis hanc historiam nosler postea videbimus. > Hactenus aucloranOnymtislau-
anonymus, aut certe, qui eam ipsi Bosonique et ejus datus, loto suo ratiocinio lmc jam Iranscriplo potis-
coaetaneis relulerunt, potius acceperant, quam ex siraum speclans, ut suadeat, anonymum primorum
incerto credula? plebis rumore, et quorumdam re- quinque Carthusiae priorum Chronici auclorem, qiii
cenliorum fabulis, ut objecit Launoius. primus Parisiense docloris Inntisper reriivivi seque
347. Unde enim, quaeso, lunc leraporis ilJe incer- damnatum publice vocifemli prodigium in Htleras
tus rumor nostris claustris dispergi poluit? Nonne misit, hausisse id seu inlellexisse ex ipsis primo-
polius ex iisdem clauslrJs longe latcque paulntim rura S. Brtmonis sociorum discipulis, aut ce?te ex
diflusus fuisse diceudus est, et quidem ab ipsis pri- ejusriem iiisiituti raonachis, qui illudex hisceaudi-
moroju Palrum alumnis, viris ulique gravissirais et verant; quod postremum duntaxat velle videtur ra-
20H ACTA. 21,0
liocinio stio pariter huc jam transcriplo Annalium A j ctenus non vulgati auclot anonymiim quidem illura,
Carthusiensium libri quarli hactenus non vulgnti quod Charlularii in Carthusia exsianlis , <circa >
auctor. Ambo snne, ut alternirum suadeant, non cujus < principium lilteraepapales (Urbani H) et Si-
imraerito taborant. Quod si enira feratem historiam guini instrumentum (tum hoc, tum illa? infra recita-
aut anonymus primorura quinque Carthusia? prio- buntur) inveniunlur, > mentionem faciat, anno cir-
rum auclor, aut qui huic illam narrarunt, e socio- citer 1151 Chronicon suiira non scripsisse, nobiscum
rum S. Brunonis discipulis attdierint, quis falsam (arii nttm. 12) omnino sentil; veium quo illum equi-
eam pronuntiare facile audeal? Verum qui anony- dem jam inde ab anno circiler 1220 vixisse probel,
mum priraorumquinque Cnrlhusia?priorum Chronici sequentem disserit in modum : « Hunc tamen (ano-
aiictorem e probalo adeo fonte narrationem suam nyintim nempe primorum quinque Carthusia? prio-
bausissc, probant? rum Chronici auelorem) conjicimus vixisse ante
549. < Cum igiiur, > inquit Iractalus de S. Bru- tempora reverendi Patris Bosonis, qui, circa annum
none a Patribus Carlhusianis hujatibus mecum com- 1260 ordinem noslrum ingressus , Carlhusiae regi-
municati auclor, «bic anonymus (primorum scili- men iniit anno 1277. Quam conjecluram sic stabili-
cet quinque Carlhusia? priorum Cbronici scriplor) mus ex Charlulariis, quaenunc habemus in Carlhusia.
suum Chronicon scripserit circa vel anle 1240, po- R I Ibi enim duo reperiunlur, unum sub regiraine R. P.
luit ineunte.eodem saecutolieri monncliuset idcirco Francisci a Puteo, et iilius cura confeclum anno
hanc historiam accipere ab nnliqiiioribus Patribus, 1507, continetque duo volumina, in quorum priori
qui eodem tempore supersliles erant, ex quibus sub finem, non circa principium, ul dicitur iu citalo
quosdam sociorura sancli Brunonis elcuin eo nostri Chronico, sunt litlerae praefntaeUrbanill. Inslrumen-
proposili fundatorum discipulos fuisse conslat. > Ila tum vero Siguini ante describilur, sed raullum post
illc; a quo anonymus Annalium Curthusiensium li- roedium. Unde liqnei, auctorcm tractalus non me-
bri quarti haclenus non vulgali auclor non multum minisse tiujtis charlularii. El revera codex Thua-
abludil. < Qui primus, ait, ex Carlhusiensibus hanc neus, quem omnes consulcre possunt, licet nostro
bistoriam scriptis mandavit, vivebal circa annum codice recentior, longe ante hoc chartularium exara-
1220; > ac deinde, nonnullis inlerpositis : < Hicpri- lus est. Alterum Carthusia?charlularium tribus ex
jtiusliujus hisloria? scriptor plures procul dnbio mo- voluminibus conflnlum ernl, quorum primum ullipio
nachos viderat, qui novcranl aut sallem novisse po- incendio periit, ut nobis cum dolore aflirmant ofli-
terant quosdam ex disciptilis praefatorum septem ciales Carthusiae; alia duo adhuc asservanlur illaesa
Ordinis primipilorum; quosqutdem discipulos viiam ct intcgerrima riiversis cliaracleribus exarata; quo-
scimus protraxisse ultra annum 1200 Constnre rttm prius, quod fuit secundum , lalem praefert li-
igitur debel praefatum scriplorem hanc... accepisse liilum atl frontera indicis chartarum in eo conlenta-
historinm a monacbis, qni cum his el aliis socio- rum : « fn hoc volumine conlinenlur charta? et
rum sancti Brunonis discipulis convixerant. > Ano- « litlera?domus Carlliusiae ad comitalum Sabaudire
r.ytnum ilaque primoruin quinque Cnrlhusire prio- « pcrtinentes. >
rum Chronici auclorem co ipso lempore, quo aliquot « 351. Deinde ad verlicem primifolii, quod continct
e S. Brunonis sociorumque ejus discipulis in vivis primum inslruraentum, daltim anno tantum 1505,
superslites ariliuc erant, vilam jam duxisse aut elinm sic legitur: « Hic incipit chartulariura novum de
Carlhiisianum jam fuisse professum , aulumant r < comitatu. > Ex his verbis « Chartularium novum >
hincque ex his luctuosam hisloriam aut illum ipsum, inleUigimus quodriain aliud fuisse anliquius, quod
aut certe eos, qui hanc ei narrarunt, hausisse. Ve- eliairi olim periit. Secundum hujusvoluminis instru-
rum an jam liim anonyinum, qui primus prodigium mentum dalum est anno 1506. Deindc sequunlur
Parisiense Htlcris mandavit, iu vivis fuisse, aut multa alia diversis temporibus transacla ab anno
etinm Carlhiisianum exslitisse, alicunde conslat ? 1207 ad annum 1526, uno excepto dato anno 1551,
Scriptorem illiim ante annum 1250 scriptioni ma- nj sed quodin fotio separalo describilur. Cum igitur
num verosimililer non adraovisse, num. 12 et seqq. charta, qua? hoc voluraen inchoat, data sit anno
ostendi, nec plura de ejus rctale, seu tenipore quo 1505; charla vero recenlior sit anno 1556, hinc re-
vivere monarhumve agere incceperil, dispulare de- ctc colligimus idem volumen fuisse composimm sub
ereveram; verum cum duo, de quibus hie , scripto- regiraine et cura Aymonis prioris Carlhusia?, qui
resjara inde, ut raodo dictum, a saeculilcrlii decirai praefuitab anno 1315 ad annum 1550; et quidem
inilio anonymum, qui primus Parisiensc prodigium post deplorandura iilud inccndium, quod accidit
litleris consignavit, in vivis fuisse velint, hincque nnno 1320; cujnsilnmmiscum forsan anliqiiius char-
praecipueillum hoc atitex S. Brunonis ejusqtte so- tularium fuisset consuniptum, novum dcscribi cura-
ciorum discipulis, aut certe ex iis , qui hisce ali- vit R. P. Aymo. Alterum volumen, quod eral ler-
quando convixerant, didicisse contendant, lubet tium, pluribns etiam scriptum est manib.us, quarum
modo adhuc, an anonymi dicti aelalem non niiniura tamen nulla videtur recenlior charactere prioris vo-
maturent, aul etiam an hunc jam inde a srcculi itiriii luminis; undeet colligimus, illud fuisse inchoalum
decimi initio vixisse, ulcumque probenl, examinare. subeodem Aymone et conlinuatum sub ejus succes-
350. Annatium Carthiisicnsium libri qtiarli ha- 6oribUsusque ad annum 1346, quo datum est instru-
'211 S. BRUNONIS CARTHUSIANORUM1NST1TUTORIS . 212
mehlum recenlius hujus voluminis; qupd etiam A / esse ilfud, quocf,,curante Aymoue Carlliusia?priore
conjicimus ex his verbis ad capul Inriicis apposilis posl annum 1320 fuil copscriplum, sed aliud anti-
in htinc modum: < Ligelur istud cliartularium ex quius, quod V. G. jam inde ab anno 1120 aul etiatn,
< integro cum postibus, quandovidebitur esse sntis si vclis, citius fueril confectura, hincne
consequens
< grossum et perfecinm; ct postea iiicipialur aliud.> erit, ut chronographus
anonymus qui iflud taudavit,
Peinde sequunlur btitlre summorum ponlificum ab jaui inde ab codero eliara anno aut in vivis fuerit,
Alcxandro IV ad Joannem XXII Inclusive. Postqtias aut diclam lucubrationem suam adornariti Cura
nlio charactere describuntur instrumenta, quoruih Cliartularium antiquiiis, quod pontilicins Urbani IJ
primum dalum est anno 1300, cui lalis praefigitur titleras et Siguini abbatis iiistrumeiiium cpuiplecle-
inscrrplio: « Hinc incipit Clinrtutarium npvum de balur, anno demum 1320, quo Carthusia? incendium
« Delphinatu. > accidit, flammis fuerit fortassis consumpturo, aut
352. « Denique indiscrimmatim, ut in priori volu- certe citius periisse iton constet, ut qttiJ id chrono
mine, inseranlur chartaeet liltera? ab annp!215 ad graphus anonymus, etiamsi aaao. demum 1290 aut
annum 1346. El in quibusdam transumptis quacdam eliam nonnihil serius scriptioni manura ariroovissct,
etiam anliquiorcs, ut sunt liliera? sancti Hugonis laudarenon potuerit? Nec quidquam ad rera facit,
*
Gratianopoliiani el aliae. Sed in neutxo amborum R quod Carthusianus noster anonymus (adi ejus verba
vjlumlnum reperiunlur bullae Urbarii H elinstriimen- proxime recilata) adjungil de Bosone, quiab anno
tum Siguini nbbnlis. Non est igitur dubium, qtiin et 1272 usque ad annum 1313 domibus Vallis Sancti
primum «*jusdem Charlularii volumen, quod r.tino Hugonis elMajoris Carthusia?praefuerit.Fueiii enim
desideratur, procuranle eodem R. P. Ayinone, de- reipsa, qupd in suo quinque primorum Caribusiaf
scriplum ftiurit, in quo, si adhuc exslaret, forsan priorum Clironico auctor anonymus laudat, Clmilu-
praefaia?bullre el Siguini iusirumentum reperirentur, larium ante Bosonis aelatem conscriptuni, binc la
qiiod tamen non constat. Sed ljcet id. daremus, non men conseclnrium nondum eril, ul anle hanc paritei
seqaerelur, idem esse, de quo. loquilur auctor seu ante annttm 1272 anonymus is scriptor floroerit,
nosler anonymus. Imo ex diiobus sequenlibus volu- suamqtie Iticubrationem adornarit. Quidni enira,
minibus, qua? riicla fuisse NOVA, vidimus, con^eqnens utut diu etiam post bunc annum-ecripsissel, Chartu-
est, hoc quoque primum voloinen rccens fitisse lunc tnrinm multo ante confeclum nequierit laudare? Ad-
terriporis. Ac proinde aliud fuisse ab eo quod flnm- hrec ex eo etlam, quod Boso concinnalo aut a se aut
rnam inciJnriiinnni 1520 devorasse credimus. Sed jussu suo, qtti De orgine et veritate perfecta? reli-
haecomnis dubilatic ariiraiturex Iraclatu R. P. Bo- gionis inscribitur , tractatui primorum quinque
sonis De ergine et veritate perfcctre religionis, " Carlhusia? priorum Cbronicon integrum inseruerit,
in quo Cbronicon nostri anoiiymi de exordio ordinis consequeris neuliquam est, ut hujiis auctor anony-
Carlhuslensis tolum reperitur insertum. Cum enim mus anle annum 1272 il exararit.
Boso pnefuerit doraibus vallis Sancti Hiigouis et 354. Boso enim, lit traclatus de S. Brttiione a
Majoris Carthusia? ab nnno 1272 ad annura 1315 , Cartbusianis bujalibus mecum comraunicali auclor
quo deeessit; indc Iiquet cliarlulariura, in praefato modo luic transcriptis verbis docei, tribus dunlaxat
Cbronicd ciiatuin, ante Bospnis terapora fuisse con- anriis ante obilum suum, qui anno 1313 cvenit, tra-
scriplum, ac propterea ipsum auctorem etiam ante etatum proxime laudatum atil ipseniei scripsit, aut
anntim 1272 floruisse, cujus viia?terapus assigiianles coriscribi fecil; nihii autem •impedil quo minus iu
circa amium 1220, nullum inde nos subire vilupe- hupc quinqne primoruin Carthusia? priorum Chro-
riuiii pularaus, cum etiam poluerit aljquot antc an- nicon, ut ut id auctor a decem duntaxat aul etiam
nos vixisse, ac etiam vidisse bealum illura senera paucioribus annis concinnasset, potuerit inferri.
Jancelinum, priorcm Carlhusia?, el nlios plures mo- Fuisse ilaque liaiic Iticubralionera anno circiterl220
nachos, discipulos discipulorum sanCi Brunpiiis aut aut eliam cilius elabpralam, nibil plane ex omnibus,
etiam spciorum ejus. > lla Caiiliusianns noster an- -r. qua? verbis proxime recilatis ab Annalium Carlhu-
nalisla anonymuj), Operis sui loco non uno etiam siensiura libri quarli auclore anonymo ariducuntur
inrifcans, chronographum anonymum, quem jam inmedium, evincit. tmo vero ne quidem ex hisce
inde nb anno 1220 nut etiam cilius in vivis fuisse, HIIOmodo etiam consequitnr, ul lucubralionis ejus-
hic slatuit, ab boe ipsoeliam anrio aut citius suam dem auctor anonymtis jam inde ab eodem dicto anno
de primisquinqtte Carlhusia? prioribus lticubralio- 1220 aut etiain cilius iriter vivos agere jam cceperit.
nein claborasse. Verum in toto ejus huc jam trans- Al vero anoiiymus traclatus de S. Brunone a Car-
cripto raliocinio nihil oronino occurrit, quod evin- ttiusiunis hujalibusmecura communicali auctor, viam
cat, clironographum illutn anonymum seu priinorurai aUara ingreditur, quo probalurii det, euindem pri-
qtiinque Carthusia? priorutn Chronici aitctorem annoi moruro quinque Carthusia? priorum Chronici auclo-
illoinier vivos jam egisse, aut, si id ita habuerit, , rem anonymum ab anno circiter 1220 vixjsse, imo
Clironicon suum concinnasse. jam lura Carlhusianum fuisse professum, ac proin,
353. Fac enihi Chariularium, cujus in hoc, yelulii qua?de prodigipsa doclpris Parisiensis anaslasi me-
ponlifictas Urbani II lilleras el Siguini abbnlis in- mpria? prodit, e S. Brunonis sociorum discipulis,
strumenlum in capile procferenlis, mcminil, noni atiisvc saltcm qut rem ex hisce audiissent, inlclli-
213 ACTA. 214
gere potuisse aut eliam reipsa intellexisse. Ail ergo, A niaximc ob univcrsale scriplorum omnium anliqiio-
primoriim quinque Carthusia? priorum Chronicpn, rum de hoc silcnlium, quos inter, ul jam supra do-
non quidem jam inde ab anno 1220, sed saltem ab cui, nonnulli verosimiliier sunt qui illud, si fuisset,
annocirciter 1210 fuisse exaralum, ac proin hujus scituri, scitumqtte commemoratur* fuissent, Atqne
auctoremjam inde ab anno 1220 non tantum vi- ita sane in opinione, qua primorum quinque Car-
xisse, sed et Carlhusianum fuisse professum. Verum lliusia? priorumchronologus jnm inde ab anno circi-
anne rera ulcumque evincil? Chroiiici illius exem- ler 1220non vixisse, nedura Carlbusianuin egisse,
plar, qnod in bibliolbeca Colberlina asservatur, statuitur, res sese habet. Ncc aliter etiam sese ha-
Stephanus Balnzius epistola ad Carlhusianos data ab beret, cisieumjam tum in vivis egisse Carihtisia-
annis quadringenlis quinquaginta, ac proin, cum numque fuisse profcssum, tanlisper darenius. Elsi
hrec srcculoprrelerito, ad finem fere jam provecto, enim illum, si jam inde ab anno circiler 1220 Car-
scripta sil, anno circiler 1240 scriptum edocuil. Ila thusianus exslilerit, feralera de doctore damnato
quantum ad substanliam, quem proxime taudavil, narrationem e sociorum S. Brunonis discipulis, aul
trnclalus de S. Brunone a Car.husianis hujalibus certe ex iis, quibus hi illam retuleranl, inlelligere
meciun communicati auclor anonyraus. potuisse, bini scriptores anonymi verbis. suis prp-
355. Verttmunde illudChronici dicli exemplar lanla? " xime recilalis recledoceant, id tamenreipsa factum,
antiquilntisesserescivit Baluzius? fd sane vir claris- neuliquain probanl. Rem quidcm polius ex hisce,
simus, ut sibi hac in re fidera facercl, debuisset ad- quam ex incerto credula? plebis rumore didicisse
jungere. Reor ego, unicc illum e characleribus, laudatum chronologum existimandum indicant; ast,
qnibus idem Cbronici exemplar sctiptum essel, lan- praeterquam quod nec id ulla raiione probatum dent,
tani illius, quantnm asseril, anliquitatem collcgisse. contmrium existimnndum videtur, lum qttod, tinric
Verum elsi quidera e characteribus, quibus antiqua nnrrationem suam hnuserit, non edicnt, idque nihilo.
nionumenla examla sunt, saecutura propemodum, minus, si e probalo arieo fonte eam hausisset, vcio-
quo exarata sunl, delerminari ulcumque queal, quis similiter, ut nura. 329 jam docui, fuisset faclurus,
lamen indc etiam annuro circiier, quo exarari ca tum quod prodigium Parisiense narralurus dicni,
contigerit, sut ccrlo determinet? Qualecumque igi- « Tale ibi (Parisiis nempe) prodigium dicilur acCi-
tur fuerit de lempore, quo, quod in bibliolheca Col- disse, > sicque arabigenlis potius quam assevcranlis
berlina asservatur, primorum quinque Carthusia? inmodum de horrenda historiu loqualur, de qua la-
priorum chronici exemplar scriplum sit, Slephani men, si ei vel a sociorum S. Briiuoiiis discipulis, vel
Baluziijiidicium, dubium mihi aeque acantemanet, r ab iis, qui eam ex hisce audivissent, fuissct relala,
an Chronicon illud triginta aut etiam quadraginta dubilaturus verosimililer non fuissel.
annis serius, quam hic slaluai, scriptum non sit. 357. Ad haec anonymus quinque piimoruin
Nec dubium illud mihi adirait, quod, ut Carthusia- Carlhusia? priorum chronologus, ul utjam inde ab
nus proxime hic Iaudalus Lucubralionis sua? num. anno circiler 1220 vixisse statualur, quadraginla
24 docet, Majoris Carthusia? chartularium, quod in equidem et cenlum circiter annis a prodigio Pari-
Clironico, dequohic, laudalur, anno circiter 1240 siensi abfueril; etsi autem subinde quidem contin
verosimiliter fuerit confectum. Ut quid enim hoc a gat, ut, qua?a scriploribusnonsynchronisracmoriae
Cbronici auciore, ditt duntaxat posi, imo triginta produntur, vera ad hosce tradilione pervenisse sint
atti quadraginla eliam annis serius scribente, lau- credenda, id tamen locura vix obtinere potes',
dari non poluerit? Jain vero, cum hrec omnia ila quando, uli hic fit, qua? narrantur, sunt hiijiismodi
habeant, dubiumque proinde sit, an anonymus pri- ut si contigissent, a scriploribus eliain synihronts
morum quinque Carlhusia?priorum Chronici auclor verosimililer coinraemoratii fuissent, nec lamen ab
non lunc primum, cum jara uno allerove decennio horum ullo commemorala inveniunlur. Nec quid-
saeculuradecimum terlium mediura esscl elapsum, quam ad rcm facit, quod de Ecdesia? Iradiiioiiibus
florcre incceperil, dubium pariler sil, necesse esl, an D addit Traclalus a Cnrlliusianis hujatibus mecum
primorum S. Brunonis sociorum discipulos, aliosque, coramunicati auctor; cumenim, qua? tradilionibus
qui hosce in Carthusiensi insliluto proxime sunt luijusmoili accepta fuere, diu fuisse, imo per unum,
secuti, videre potuerit, discereque ex iis, qua?, ut duo, tria aut eliam plura saeculain Ecclesia credita,
communiter credilur, primus omnium de prodigiosa culla et observata dicat, de traditionibus divinis et
doctoris Parisiensis anaslasi litieris mandavit. aposlolicisiiidubie Ioquitur; <quemadraodum autem
556. Atque hinc porro jam fit, ut ambigendurasit, nibil (vcrba sunt Papebrochii noslri in suis ad Ex-
verane traditione, seu an ab ipsomet S. Brunone hibtiioncm erroruin Rcsponsionibus arlicuto 19,
ejusque primis sociis, rei gesta?synchronis, seu viva n>4fti.xi) pro divina et aposlolica traditione recipi-
voce seu alio quovis modo fuerit fcralis de ductorc lur, quod ex sanctis Patribus non probalur ipsorum
damnato narralio ad posleros transmissa, a quibtts aelate fuisse observatum in Ecclesia universali,
deinde ad sequioris retatis.-Carthusianos ac landera lanquam ab inilio sic traditura; ila nec bumanas,
ad anonymum, qui eam primus omniura lilteris con- praelcnsas ut lales, prudenter adraitlimus, qua? vel
signnvit, pervcnerit, Quodcum ila sit, manet Pari- cum ceriioribus auctoritalibus pugnanl, ve,lnequi-
sicnsc prodigium pro parum verisimili hnbenrium, vissent ab amiquiorilus non attingi aliquando, si
wSft* S. BRUNONIS CARTHUSIANORUMIJtSTlTUTORIS 218
tera forent. « At vero, inquies, unde ergo de Pari- A ^ horrerc, quo territus Brunp dicitur eremum pene-
siensi prodigio, si traditione vera acceptum id noo trasse.>
sit, orlus cssepolest incertus, ul vult Launoius, in Orbisamarescehsdaudessil pondere mortis,
Garlhusiaiiorttm clauslris rumor? Illudne hi forsan Et Irahil ad speciem humana per devia sortis.
confinxerint ? Ita fereeliam biniCarlliusianianony- Mergit el exsilio propriorumqtwque tabescens :
mi supra laudali. Verum, elsi id anonymus primo- Unde tumescis homo miser hae atate senescem
rum quiuque Carthusia? priorum chronologiis vera Fonte Carybdineo mergeris ad ttltima ftnit;
traditione non didicissestatuatnr,cousequens tamen Ae cinis in cineres solvens ul umbra lucernis.
hinc noh sit, ut id vel ex incerlo rumore vet e E*t /afror ejus amor, el incxtricabilit error,
Carlhusianormn anliquorum figinentis acceperit. Defectu cujus animam complecliturhorror,
Quid si enSmhorrenda damnati historia ncin pubti- Poslquam nudata fuerit de carcere carnit
- ce, sed iatra Vei Satance ducibus huc eircumsepla catervis.
privalas defuncti redes coram paucis
acciderit, temporisquc deinde lapsu in arijunctis, Qjiod metuens animosUsi» hoc discrimine Bruno.
nullolieel interveniente figmento, fuerit corrupla? ServUiopenetral eremum eerlaminis uno,
Fierisaneid poiuisse, ex iufra dieendis palcscct, Linquit opes mundique decus, ne gloria vana
uti et modus, quo factura esse queal. " Fiat in ititerilum, elc,
XXI. Alia 360. < Simile quid primaria?Ecclesia? Parisiensis
| quadam facientia pro prodigio , quo canonici amico Brunoni
doctor Paritiensis, sese damnatum, adstanti mul- parentanles (Tilulo nerapo
tiludini publice e feretro denumiaril, ralionum inter recudendos 109) succinunt: > i
momenta afferunlur, el an ex ,'iii tandem itlud ve- 0 vos mundani, qui re gaudelis inani,
rosimile utcumque non fiat, examinatur.
Spernile culturam carnit subilo perituram.
Quod e tiluUs funebribus, queis Sanctp nostro Corpus enim vttstum variq pinguedinepaslum
Ecclesiae monasteriaque diversa parentarunt, non- Quo magis impletur, putidum magit effkielur.
nutli, eum e divinorum judicioruminfernique tiraore Cur impinguatur caro, qua vermii tatiatur?
in eremum secessisse, haud obscure indicent, hinc, Cur adeo evpimus bona, qua relinere nequimutt
ia illis ad luctuosam damtiali docloris historiara Quot male seducit niundus, per devia ducit,
alludi, anonymus Tractalus de S. Brunone a Car- Et sectatores carnis fallil per honoret,
tliusianis. hujatibus raecum communicati auclor
Blandaque pratendit, dum nobit relia lendit.
conjicit; quod si aulcm ad feralem evenliuii reipsa Etlel inhocmundo mundanit tolliciiudo,
in dictis Titulis alludalur, consequens est, ut hic /i PanaouefucrtrtKr panam ; caro bis crucialur.
non taiitum accideril, verum etiam ut publice acci-
Qui lucra tecinmtur, subila nece pracipilanlur,
derit, ulpole quem alioqtiin ecclesiaemonasleriaquc, Et subeunt anlrum carnes animwque barathrum.
quorum ii sutit, perspectum .haud habuissent. Ne Bac salis allenle perlraclans Bruno repente,
quid itaque, quod prodigio Parisiensi ulcumque Ule tnagistrorum decus, informatio morum,
iavcre 'viduri potest, inobservaium praetercam ,
Remighim lurba Remensismajor in urbe
laudati aucloris anonymi verba, men.oralam con- Mundum despexit, iter ad caleslia fiexit,
jecluram complectciUia,una cum tilulis funebribus Vilibut indutut pannis te, Chriite, tecutut,
quibus hanc ille supers:ruit, huc transcribo, rieinde Huic igilur coelipaleanl, populoque fideli,
etiani, qtta? raea bac de resit opinio, adjunclurtis. Cum quo latalur Bruno, temper sociatur.
Sic babent : < Verara illius (S. Brunonis videlicet) 361. <Monachi quoque Sancli Germani ejusdem
secessus >io eremum < causam nutli ila npprime co- urbis
(Parisiensis nempe) lestanlur (in Titulo fune-
gnoscere potuerunt, quam Ecciesia?, in qua Sanctus1 bri nimirum 26) Brunonem tiliimi judicii recorda-
oliro egerat canonicum, Sancla? Mariae Remensis' lione
perterrefactum fuisse : >
cnnonici, qui eam suo Titulo, qui inter edendos1 Mentibus in nostris deberet semper haberi
locum 54 lenet, sic insinuant: D Lus, in qua reprobi mala lotlent, teu bona justi.
Judicis examenvenluriBruno pavescens, Banc timuil Bruno, sophia qui verut amator.
Mundanas contempsilopes. eremumquepelivit; Ex his et quibusdam aliis lilulis, qui similia in-
Atque tuavis ibi fructus emisit odoris, dicant, non absurde conjectare possumus, Brunonis
Ad Chrittum revocant, quos gloria-vanafefellil. amicos in eis implicile aUnsisse redivivi hominis
359. < Radulphtis Viridispraeposiltira? digmiate- spcctaculo ; illos vero non clare hislorinmriesignns-
in ea ecclesiatum gaudebat, qui forsan bujus litulii se, ne famam illius ejusque consanguineorum vio-
auctor ad invitationem, qua paulo anle pcr<epislo- lare videreniur. Falemur eadem de quolibet atio,
lam ad raonasticum habitura ex volo induendum ai mundo valedicenie, cujus conversionis causa tatet,
Brunone incitatus fucrat, lacite atludilhis verbis ;: dici posse, sed cum apud omnes Carlhusienses
< Ad Christura revocans quos gtoria vana fefetiit. >i semper ratum fueril, Rrunonem ex borrendo dam-
Ecclesia?Remensi adstipulalur parlicularis ecclesia» nali magislri judicio tremefactum inundo abrenun-
S. Bartholomaei in monle Or, non longe ab eademl tiasse, gravis inde conjeclura elicilur, idem judi-
nrbe dissita, ctijus clogium, inter Tilulos funebress cium in praedictorum titutorum verbis contineri.
edendos ordine 6">, tolum eit de mortis et inferuii Cur enim amtci ei chaiiores, qui optime cailebant
217 ACTA. 418
qua?nam illtus conversionis causa luerii, non aliam A batur, opinor, crediderunt, sed decepti fuerc ab iis
praeler raorlis, judicii et inferni timorem attulerunt? qui pingenda? rei falsa?argumentum dederunt; >
Cur nihil de Manassa? Simoniaci accusalionibus , ad priora autem ita reponit: « Vidimus quoque
autejusperversis moribusmeroinerunl, si Brunonero raultos ejusmodi libros, in quibus nibil lule compa-
in eremum impulerunt, ut Laiinoius ex Guiberto rebat. Cur autem in quibustlam Parisiensis et
necessario conscqui vult ? > Ita hactenus ille, qui aliarum diceceseon libris ha? figura?et imngines pin-
cum fateatur, quaectimquein Tilulis fuuebribus huc gerettlur, in aliis non pingerentur, conjiciet qui
jam transcriptis aliisque continentur, esse biijtis- volueril. Nos tnmen nuctori (Saussaeio videlicet)
modi, ul dc quolibel alio, qtii inundo valediceret, fidem habemus. Sed hre figuracet iinagines nuliius
possint pronuntiari, formala?a seex hisce conjectu- sunt raomenti,cum iis tantum fulcianlur aucloribus,
ra? multum roboris non inesse, haud obscure agnos- quos rejecimus. Eas vero imagines. qua? Brunonis
cit; qua sane in re assenliendiim ei hic est, uli lempore depicta? essent, tanquam veritatis lestes
consideranli patcbit. Ad alia modo, qurc pro pro- amplecteremur. > Ita Launoius; et sane rectissime:
digiosa doctoris anasiasi facere uicumqtte videntur, < Ex picturis enim et imnginibus, uli deinde in
progrediamur. Disserlationis sua? cap. 5 conclusioue tradit, non
562. Saussrcus in didascnlica sna Epislola, snpra " ante solidum argumenlum duci potest, quam qut»
plns semel jam laudata, qua?anno 1G45lypis Colo- expressa? fuerini, cerlum lempus definialur; ratio
niensibus in lucem prodiit, in Parisicnsis prodigii autem est , quia , ut ibidein etiara addit, pic-
subsidium eliam vocat imagiues et celebrem Car- lorcs ad excmplar rerum, qua? suo tempore
thusiae Parisiensis picluram, horribilem daninaii credunlur vulgo, vel geraiilur, imagines suas
doctoris hisloriam exprimentes. Ac primo quiricm eflorinare solenl, ita ut, si fingamtis imagincm
de hoc argumenlo pag. 22 sic scribit : < Accedebant qua? cenliiiu ant ducenlos abhinc annos depicia
figura? et imagines, qtiibus liiiiesliini illud spccla- sil, conseclnrium fulurum sit, rem, qua? ea ex-
culum reprrvsantabatur. Ha? expressa? erant in bibctur, ila tunc crediiam vnlgo, vet gcstara esse. >
sacrarum precaliuncularuin, quas Iloras vocilanl, Hinc Parisiensi prodigio firiem conciliare nequeunt,
libellulis, imo eliain in Breviariis aliquot, atque quibus id cxprimitur, seu iraagines el piciura? sreculi
Missalibus non modo hujus (Parisiensis nempe) quarli decipii, nuiii. 220 liic memornlac, seu la-
dioccesis, sed aliarum quoque nonuullarutn. Acdein- bellae, Ordinis Carthusiensis stalutis et consuelu*
de eadem pag. 22 sic habel : Insuper oslenriebalur nibus anno 1510 Basilea?excusis prrcfixac; hic enim
riobis celebiis illa piclura, quse in inonasteriiPalriim r argumenlo duntaxat sunt, feralem historiain lura
Curlhusianorum hujus (Parisiensis) urbis clnustro sacculo quarlo decimo, lunt anno 1510 creditam
Ecc'esia? propinquiori elininnum cernilur, seriem fuisse; unde minime conseqtiitur ut locum h.x.c
expriniens viia? miseri Iuijus boniinis et funesti umquam certo habuerit. Sed hrecde picluris imagi-
excessus borrenriaeque illius damnationis, ab ipso nibusque, lucluosiiin eventum reprrcsentanlibus,
publice in ecclesia post morlem declarata?, cl ejec- dicta sulliciniil.
lionis ejus cadaveris in profanum locuni horribilem 564. Saussaeus in horribilis historiae probalionem
calastrophen. > Ha?c ille; verum ad posteriora eadem iterum png. 22 Epistola? suaediriascalica?ait,
Launoius in sua de vera causa secessus S. Bruno- factam illain sibi ex eo probabiliorem, quod, uti
nis in cremtim Dissertatione iia respondel: « Hacc intellexerat, in Parisiensi de Dcfuiiclis Oflicio e
piclura nihil plus habel auctoriialis, qttam libri ex Leclione quarta illud hnjus cxordium, < Responde
quibus originem trahit. Designaltim argumenlo suo milii, > fuisset aliquando delelum, < quod clerico
tempus rton excedit, sed longo post inlcrvnllo se- in Ollicio funeris hrec verba de roore pronunciaiili
quitur. Ad annum quippe 1582 delincata est, ut responderit miser ille defunclus: < Juslo Dei judicio
scriplum nuper videbatur supra porlani, qua e < accusatus sura, deinde judicalus sum, demum
rainore ilur ad majus claustrum : nuper, inquara, D < vcro damnatus. > Verura Sancti noslri aclate in
cum, verlente superiori anno piclura illa celebris Parisiensi de Defunctis Oflicioverosimililer vel nnl-
partim deleta sil, parli novis, qure parietinisadhrc- las fuisse Lectiones recilatas, vel hasce, e quibus
rent, subslruclionibus, iisque cum Iapideis, lum proinde nliqua ab his verbis, < Responde mihi, >
ligneis arcuatim dispositis occultctur. incepisset, e Jibro Job non fuisse depromptas, jam,
563.« Deinde receiitera fuisse liguram omnino supra oslendi. Jam vero, ciiin id ila sit, dubium,
leslabatur forma pilei, quo lcctusBruno auriilores sane admodum est, ne amplius quid dicam, an vera
suos hinc inde docebal. Hoc enim capitisoperimen- praedicarint, qui ob causam, proxhne recilnlis ver-
lum, quod in veleribus academia? libris birrelum bis cxpressam, verba illa, « Responde mihi, > in,
rolunrium et vocabalur eterat, ad annum 1520 Parisiensi de Defunciis Oflicio e Lectione qunrta
aliter dcforraari ccepit, et in cornulum quarirum fuissenliquaudoexpunctn, Saussaeoretulerunl. Virie,
desinere; cujusmodi erat pileus seu birreiutn quae huc speclautia in sua de vera causa secessitSL
magislerii insig»*».quo, ul diximus, Brunonis capul S. Brunonis in eremum Disserlatione stippeditat
tegebatur. Caelcrum qui pinxit prodigium, el qui Launoius, cui hac in partc a nemine eontradici iu-
ffralrespingi curartinl, illud ila cvenisse, ut, pinge- venio. En aliud adhuc, quo pro Parisicnsi prodigip
»Q> b. BRUNONISCARTHUSIANORUM fNSTITUTORIS 220
adJueilur, argumeiitum. In Parisiensi, ainnt, ecc.e- A pro prodigicr Parisiensi maia flde aut saltem imrae-
sia sanciissima? Dei Genitrici dicaia, capella est, rito, non secus ac nonnulla atta, liic proinde non
qua? Damnati capetla dicitur, hocce adeo nomen merooranda, a Polycarpo de la Riviere, Ordinis Car-
a damnato seu canonico seu doclore, qui in dicta thusiensis alumno, allegari, Papebrochii nostri ver-
ecclesia josto Dei juriicio se accusntum, judicatum his, num. 196 huc transcriplis, persuasum mihi
ac tandem eliann damnatum, publice coram innu- haberem. Veram cura modo intelligam, fieri posse,
nuinera properaodumpopuli multitudine procla r,a- ut bina illa monumenta a praefatoscriptore Carthu-
rli, haud dubie sortila. Verum Parisiensem, qua? siano in Opere, quod Angelica inscribitur, quod-
modo exslat, S. Mnriaeecclesiam nondum fuisse S. que anno 1626 typis Lugdunensibus in lucem pro-
Brunonis aetateexs:ruclam, docet nos Rohertus de diit, nec mala frJe, ncc etiam immeritP laudari,
Monte in Sigch|rti Appendice ad annum 1177sic ndriucla?a TbeophiloRaynaudo in Hercule Commo-
scribens : < Mauricius episcopus Parisiensis jam diu diano raliones non memini suadcant, lubet et hasce,
esl, qtiod mullum. laboral et profieil in redificnlione antequam prodigii Parisiensis discussioni linem
eeclesia? praedictre (Parisiensis) civitalis, cujus ca- imponam, tectori ob oculos ponere, simulque, cujus
put jam pcrfectum est, exceplo majori teclorio. sint ponderis, examinare. Raynaudtts ilaque in.
QuOJopus si perfeclum fueril, non eril opus citra R B Opusculo cit., serie 2, quaestlo 3, ut fundationis
moutes, cui aperte debeat comparari. > Carlhusia? chartam, in qua prodigium Parisiense
365 At vcrp, aiunt, eo loco, qtto Mauriciusi meraoretur, mala fide a Pplycarpo de la Riviere
episcopus Parisienseni S. Maria?ecclesiam exstruxit,, non fuisse citalam, oslendal,sic scribit: « Optimus
aiia ante exstitit ecclesia, damnali capellam com-. et religiosissimuspater, Juslus Perrol Parisinus, qus
piexa, haecque in novo aediflciofuit retenta et con-• paulo anle ex Cartbtisia?scriba evectus in Generalem
servata. < Scilicet, > ait loco proxime citato ironices excessit e vita snnctissimc, visam a se eam (funda-
Launoius, < ad memoriam rei tantae sempiternam,, lionisscilicel Carlhusia?)charlam,nec recenii mann,
ut noraen illius, cui sepultura? honos denegatus fue- scd anliqnissima exaratam, docloris damnaii prodi-
rat, basilica lali cohonestnreiur. Tantum abest, ut,, giutn in libri capite conlinentem, conflrmavit. Nec
quem Parisiensis clerus Morboniara abire jusserat,, cgo id solus assero, qui ejus Nesloris alloquiis et
perpetua inobscuraret oblivio. In has, velint nolint,, benevotenlia, cttm rae inCarlhusiara benigne arivo-
compelluntur angnslias, qui verum a falso non se- casset, Iionestatus sum, sed idipsum ab ore ejtts
ccrntint. >Ila ille, iterutn nimirum innuens, in fa-- acceptum, non semct, sed saepiusdomnus Chrysan-
bttlis indtibie habendam luctuosam damnati histo-- , thus Paulinus,. prior Vallis Benedictionis secundnm
riam. El vero haec, ut jara supra docui, etsi cerloo ' Avenionem, vir suo merilo et antiquilatis praeroga-
fabula seu commcnlum non sit, parum equidema liva inter primarios Carlhusia?Ordinis palres annu-
vcrosimilis apparet, nec quidquam ei verosimitilu- merandus lestatur, et atleslantur superstites alii
dinis potesl adjungere capella, qua? Damnali voca-- bene multi, ut non possit esse, nisi ex raera obfir-
lur. Quid si enim haec ita a populo, feralem histo-• malione, dubitandi locus. >
riam, ut ut numquam factam, in prarfata tamenn 367. Itaccille; e quibus sane, fundationis Carlliu-
ccclesia accidisse, per errorem existimanle, fueritt sia? Charlam a Polycarpo mala flde pro proriigio
vocala? Quid sia damnaii, non quidem, qtti ibidem n Parisieusi non fuisse laudalam, milii sat verosimite
damnaiionem suam publice declarant, sed alteriuss apparet. Verum quid si tam hic scriptor, quam lau-
cujuscuinque, imagine seu figura, ibidem exslante,!> dalus a Raynaudo Juslus Perrot in Charla illa esse,
noinenclnlionem illam acquisierit? Quid si ctiaran quod vere in ea non erat, per errorem exislimaril?
hinc InpsUtemporis factum sit, ul erronea decano-- Qui faclitm id esse qucal, seu potius facium sit,
nico seu doctore, qui, sese damnatum, in eadem n docent nPs haec Cartluisiani nostri anonymi nuni.
dicia ecclesia publice proclamarit, apud populum n 206 huc transcripla verba : « Inter quos (libros ab
invalucril opinio? Ulut res habeat, non una sane de le D Aymaro Savelti, Carlhusia? Majoris prbfesso, con-
eausa orla essepotesl illa capella?Parisiensis eccle-'"
scriptos) unus adhuc exslat scriplus anno 1455, iri
*. siae nomenciatio, ac proin ex hac pro luctuosa do- >* quo haecnostra (De damnalo doclore) hisloria iisdem
ctoris damnati historia valide argui non potest. t. prorsus verbis, quibus habelur in veleri noslro
Atque haecsunt rationum momenta prrecipua, qua? a? auclore anonymo, exprirailur cum tati inscripliotie
pro Parisiensi prodigiopraeterea inveni, quaequepro to ad frPnlem : < Quomodo Orrio Carlhusiensis habuit
hoc adstruendo aut nihil, aut cerle parum admodura m < originem. > Slalimque post ennrralam liisloriam
faciunt, uti ex jam dictis palam est. Alia, qua? «» sequuntur litlera? funriationis Carthusia? anni 1084.
minoris adbtic, quam liaec, roboris sunl, omitlo, o> Unde pulainus, natum errorem D. Polycarpi de la
ne rera ptane inutilem prreslem ac supervaca- a- Riviere, inter auclores, qui hnjusrnodi prodigii ine-
ncnm. minerunl, ensdem iitteras recensenlis, contra querh
366. Atque hinc etiam signalas anno 1084 funda- a- propterea, velut mala? in scribendo fidei hominem,
lionis Carthusi» tabulas exaralumque anno 1115 15 Launoius paulo acrius invehi visus est. > Quidquid
Crandiiiioniensem codicora ncc hic, nec supra eom- u- igilur de Charta fundationis Cnrthusiae, in quapro-
meniMare, initio slatueram, qnod ci liunc, et illas,
is, digii . Parisiensis mcntionem invenerit, Perrotiis
221 ACTA. 222
Carlhnsiensis Ordinis Generalis aflirmarii, id vero- A pios homines creomitatcm oolinere possunt. De
simillime duntaxat per errorem eo roodo, quem hic quibus Joannes Gerson, viraequepius ac doclus, sic
Carlhusinnus noster nnonymus exponit, admissum loquitur in Declaratione veritatum quar-credenria'
alFrmaril, ul proinde, etsi qiiiJem fortc non mala sunt rie necessilate salulis : < Demum in scxto
fide, perperara lamen seu immerito pro tucluosa < gradu, qui quartus cst modo dicto, colloCanlur
hisloria monumcnlum illud, tiipole hujus menlio- < verilates itlae,quaelanlummodofaciunlad nulrien-
nem non faciens, allegnrit Polycnrpus, uii hie etiam < dam vel fovendam devotionis religiosara pretutcm,
ingenue agnoscit Canhusiamus nosler anonyraus. < qua? roagis inducuntur ad inflammanduin affe-
Neccst, cur hic cuin Raynaudo rcponas, chartam < ctum, quara ad inslruendum inlellecltim, ubi pic-
fundaiionis Carthusia? a charta donalionis cjusdera « tas devota raagis aspiciiur, quam vcritas eerla, >
esse diversam, prodigiique non in hac, qua? modo ele. His Gersonis verbis non labefactatur, nec
adhuc exslat, sed in ilia, qua? Carthusia? coiiflagra- falsitalis damnatur, aularguilur noslra de damnalo
lione perierit, rmentioneni faciam fuisse. Char- hoinine narratio. Imo quis non virieat, eam aplis-
tam enim fundalionis, quae a cliarla donationis sime posse collocari inler « vcriiales illas, qua? tan-
Carthusiae esset diversa, aliquando exstitisse, nec « luinmodo faciunl ad nutriendam vel fovendam
verosimile appnrel, nec ullo argumenlo potesl pro- ™« devotionis religiosam pietatem? > El Iicel in eis
bari. « Pietas devota magis aspiciatur, quam veritas
568. Quod jnm ad codicem Grandimonlensem, a < certa, >nihilominus < Veritales eas > appellal piis-
Polycarpo pro prodigiosa doctoris anaslasi pariter sirnus doclor, el in sexto gradu < Veritatum cre-
Irtudalum,perlinet, fidem quidein Launoii, qui, qure « dendarum > collocat. Quid convenientiits confir-
in codice illo seu Chronico de prodigio scripta inve- »anda? slabiliendaeque veritati nostra? narrntionis
uiunlur, recenliori, imo reconlissiinn manu scripla dici poteral? Quam quolidie experiraur mullum
esseasseveravit.elevare conultir llaynaudus; verum « Fncere ad nulriendam vel fovendam devotionis
Launoio, id post inspccliim suismet oculis codicera « rcligiosam pielatem, > cum multi el « devotam
asscrenti, lidem adhibenriam pulo, lura quod, qua? « pielatem et verilatcm in ea aspicere non con-
Rnynnudus ndducit, mngni roboris non sinl, lum t temnunt. >
quod Columbius in stia de Carlbttsianorum initiis 370. « Atlaraen Gerson non minus prudeits, quar.i
Disserlatione Grandiinontense Cbronicon pro prodi- religiosus, ne « veritatem > sub specie « pietalis
giosa docloris anaslasi non laudel, quique, cum « devota?>negligere viderelur, praecitatis verbismo-
illud, ni vera praedicasset Lnunoius, liaud dubie p deramen staiim adjecit dicens : « Ubi hoc ununt
fuisset lnudaturus, malam Polycnrpi in monumenlo « reprobatur , si adesset asscrlionis temeritas,
iilo cilando fidera tacile agnoscil, uli jain anie me « priusquam elucidaretur alio modo per Ecclesiam,
verbis num. 19C huc transcriplis Papebrochius « vel rationem certam ipsa veritas » Si videlicet
nosler observavil. Accedit, de Polycarpi in cilandis lemere res aliqua assererelur, de cujus veritate
nionumeniis pluribus aliis mala fide constare, ut laliler dubitarelur, el essel adeo dubia, ul « Per
vcl hinc, fuisse eum et in citandis Grandimontensi < Ecclesiam vel ralionem ceiiam > merilo esset
Chronico mala fide ttstim, verosimillimum evadat. clucidanda. Alqui nullu hic adesl in asserla de dam-
Jam vero curii res, ut jam diclum, de hoc monu- nato homine veritale < Assertionis temerilas, >
inento elcharla fundationis Carthusia?habeal, nequit neque ultam in eo esse lemeriiatem ipse Gerson,
otiam vet ex hac vel ex illo prodigium Parisiense credidit, quando postca, < de plurimis, > ut ipse
cerlum eflici. Neque vero, quod coronidis quodam- loquitur, « exemplum hoc unum et celebre > pro-
modo toco hic adhuc adnotare lubet, ipseniet posuit ad inspirandum « exercitatis > titnorem Do-
Carlhusianus Annalium Ordinis sui libri qnarti mini, et « ad nulriendara vel fovendam devotionis
hacleuus non vulgati auclor fcralera historiam, « religiosam pietalem. > Nec opus fuit ul illa per
si publice accidisse slalualur, pro omnino cerla D « Ecclesiam vel rationem certam elucidarelur, >
habuit. qua?satis eral lucida, quamque proplerea « cele-
569. Ila enim lucubralionis sure num. 127 loqtii- « brem > vocavit Gerson, utpote ab instilutione
tur : « Cur igilur... anonymo nostro (primomm Ordinis (dubium admodum ex supra diclis hoc csi)
quinque scilicet, qui Ittctuosum evenlum publice absque contradictione recepta et approbaia. Quam
accidisse scribit, Carthusia? priorum Chronici au- tot auclores asseraerint, nullus damitarit^ cui hacle-
ctori) fldes derogetur, non videtur; > ac deitide, nus universus populus Christianns aures accommo-
ntillis prorsus aliis verbis interpositis, num. proxime daril; quam universus Ordo Carlhusiensis, ctsi non
scq. stibjungit : < Fidem diciinus et exposcimus nisi valdc remote spectet ad laudem ejus, per sex-
non divinam, sed humanara, sive potius fldei pieta- centos annos (dubium iterum valde hoc est ex supra
tem. Fatemur enim , hujus spectaculi verilatem dictis) ad hanc usque diem constanter, perseveran-
iion esse de fide; quapropler sive adiniltatur, sive ler et unanimiter certam et veram esse crediderit et
non, nihil re^ert. Verumtamen non pulamus, a credal, solo uno eam impugnante Launoio. Cui de-
cordnlis lecloribus ei possc riencgnri locuin intcr niqtie snmmi ponlifices annuerint, et Grcgorins
'
veritates illas, qnre sine Ddei lacsionc aliquaui apud XV eiUrbanus VIII hanc apcrte in Oflicio san-
»3 S. BRCNONTSCARTHUSIANORUMINSTITUTOBIS 22*
cti Brunonis apposilam approbarint, licet posl«?aA Carlhusianus nosler anonymus, Parisiensi prodigio
sacrre Rituum Congregaiioni visum fueril,- eam vix quidquam amplius, quam nos ei atlribuamus,
cum professione fi.lei, a sancio Bruoone ani- postulans allribui. Posliilat enim duntaxal, id reponi
mam cfflante etliia, e leclionibus Breviarii rescin- inter verilates, qua? dubii solummodonominis veri-
dere, non atiam eb causam, qtiam quod ex ulraque lates sunt, quseque unice rebus seu asseriionibus
facta? fuissenl nimium longiusculae, ut poslea sa- conveniunl, nec certo veris, nec eliam cerlo falsis.
picniissimi censores causam rescisionis suscilanti- Atque hac quidem.in re Carlhusianum noslrum inler
bus declararunt, el nos apprime convenit, ulpole qtti pariler prodi-
371. < Etrcvera, silanquam fabulosu e Breviario giosam illara liisloriam nec ceiio verani, nec eiiam,.
lunc sublala fuisset, cur postea aliis Breviariis, contra ac ex dictis Launoius facit, certo falsam
annis 1648 et 1652 reccns edilis, reslitula fuissel? asserimus. Verum id eliam nos inter et eumdera
Cur quolidie doclores Legendas sanctorum suis Caribusianum noslrum discriminis inlercedit, quod
chirographis combrobani, in quibus Vila sancii hic utique luctuosum eventura, utpole quem et ab
Brunonis cura ejusdem spedaculi narratione descri- Ecclesia (quod tamen secus habet) verumjudicari,ct
bitur? ld ccrte ab eis sic agitur cl a sacra Rituum ab universo ordine Carlhusiensi per sexcentos annos
Congrcgalione siuitur, quia nihil in bac narratione B I ad suam usque aclntem conslanler, perseveranler et
fidei conlrarium deprehenditur. Juxta quod idem uuanimiler cerltim el verum creditum aflirmat, pro
magister Gerson loco citato censuit, Vitas Sancto- verosimili ul iuiiiinium debeat habere, uos aulcm
rum conlineri sub sexto gradu veritalum crcden- eurodeinpro pnrum verosimili, ne dicnm, pro vero-
darura. < Respicit, inquil, isle gradus Legendas similiter fulso, haheamus, si nempe publice is coram
< el miracula, Sanclorum, Vitas Patrum, visiones infiniia propemodum popuU miiltiludine eveneril,
< devotarum pcrsonarum, recitationes cl opinioncs prottl evenisse staluit, quam huc usque discussimus,
< sacrorum doclorum, qua?omnia suscipit Ecclesia opinie. CaeterumEccIesia,quod conlra Caiihusianum
< et legi permiitit, non quod delerminel-lalia de npsiruin anonytnum bene notandum, Vitns, Mira-
< necessilaic salutis esse creriendn, seri quia pred- cula.,etc.,Sanctoruro, dura ea legipermiltif, hoc ipso
< ciiiut ad coramovendosaffectus pios fiileliumet in vera non judicat. Expenriamus modo, quid de luc-
« aeriificalionibus ipsorum, dum in lalibus nibil de tiiosa hisloria censendum sil in opinione earum, qui
l certitudine scilur esse falsuin, quamvis etiam cam intra privatos domus defuncli parietes, paucis
« nescinlur illud cerlitndinaliler esse verum. > Hacc dunlnxat httjus amicis, hosque inler S. Brunone
Gerson, qui cum superius dixissel in generc, < in ejusque atiquol sociis pracsenlibus, nec tribusdiebus
« sexiogradu collocandus esse verilales illas, qure divei-sds,sed uno eodemque evenissc statuunl.
< tantummodo faciunt ari nutriendam el fovendam § XXII. Opinio,qumdamnati prodigiuminira privatat
< devotionis retigiosam pietaicm, > hic, qurrnam defuncii tedes coram paucis evenitsestatuil, propo-
siiuillaein spccie, declarat, <Legenda?> scilicet, elc, nilur, el, an vehtt inepta noviterqueconficlarepu-
et Miracula Sanclornm, VitaePairuin, Visiones, etc, dianda non sit, examinatur.
qure omnia inler verilaies collocantur et-pro talibus. Carlhusianus noster anonymns, qui doctoris dam-
recognoscuntur, et censenltir ab Ecclesia, qua? illai nati prodigium, si pttblice factum adstruatur, pro
lcgi pertnitlit,. neinincm lamen cogens ad ea cre-• certo ex jam nunc dictis non habet, verilali id indu-
denda, sictit cogil ad Biblia, seri legi permiltit, noni bie consonum, si, non publice, sed inlra privalas
prohibendo, ncc, ui credantur esse vera, prreci- defuncti acdes coram paucis dunlaxat accidisse sta-
pieudo. Jait quidera permiltil legi, < Quia, ul aitt luatur, exislimare virielur; in hoc autem casu fera-
Gerson, proficiunt ad movendos afleclus pios fide- lem bistoriain, variis ad'|unctis, qua? apud alios
liutn et in teriificationibusipsorum. > < Elhoccuni i scriptpres reperiuntur, hujusque ex jam dictis vero-
< tali condilione, dum in talibus nihil de cerlitudine? simililudini plurimum ofliciunt, omissis ac resectis,
< scilur esse falsum, quamvis etiam nescitur illudI jt\ iia concipiendaproponit: Anno 1082quidam bomo
< ceriidudinaliier esse veritin. > scienlia et vita? probilate, ut ex indiciis externis
372. < Vitas igilur cl miracula sanctorum, visio- apparebat, speclabilis, Parisiis defunctus est, qui,
nesque et miraciila hujnsmodijuxla cffalum dominii cum domi, donec ad ecclesiam eflerretur, ab aniicis
Gersonis permittit Ecclesia legi et iiitcr verilaiess preces pro sua? anima? refrigerio funderenlur, e
rcponil, id esl, vera esse judical et non falsa, quam- ferelro caput attollcns, voce terribili ter repeiila se
vis < non deterininet, talia de necessilaie saluiiss jtisto Bei judicio accusalum, judicatum ac tandem
« esse credenda, dum in taHbus nihilde certiludinee condemnatum declaravit. Quo audilo perlerrclactiis
< scitur esse falsura. > Hoc autem de damnaloa ac compunctus magisler Bruno limc praesens, arijun-
horaine miracuium sive res mirahilis ad Legendama ctis sibi sociis, quorura qtiiriani eidem adfuerant
janeii Bruponis spectat, el nibil in eo « Dc certitu- spectaculo, saeculifugampiissuisadhorialionibusper-
< dine scitur etse falsura, quamvis eliam nesciaturr suadens in desertum Cnrthusiaeaufugit anno 1084. t
< illud certitudinaliler esse verum. Ergo juxta mn- ,- Ila ille, mox eliam subdens: < Re sic considerata,
gistri Gersonis regulara, ab EccleSia receptam,, non est saue quod quis mirelur sileniium auctorttm
rinler verilatcs est rcponenduni. > Ila hacienus is coacvorum. qui hujus historiae non meminerunt.
223 ACTA. 220
Neque eliam nobis exprobrari potesl, quasi novam A J familia?. Sed insuper tunc .cmporis aberat facnlias
hujus prodigii narralionem coinminiscamur, cum in tam prompte commuiticandi cxteris regionibus,
ea nihil proferamus, quod non apud vetustiores quod in aliqua regione eveneral; deerat enim verc-
auctores scriplum reperiatur. Omnes siquidem eon- dariorum ei cursorura publicorum eommoriitas, quac
veniunt, viruro doclum, cum in speciem pie vixissct tunc valde rara erat. Quidqui.l, inqunm, sit de illa
-el obiissel, in feretro posilum ler caput suslulisse et opinione, > eie. Snne, si prodigiosn dnmnati historia
stupenlibus, qui aderant, trina vociferatiom?se dam- eo modo, quo a nonntillis, tcsle bic Massouo, et ab
natum renuntiasse. ipso Cartbusinno nosiro anor.ymo verbis proxime
374. « Quidam referunt, lale speclaculum non in recitntis exponitur, ncciriisse stntuatur, raulio niintis
Ecclesia, scd in aula domus ejusdem defuncti eve- bacc habebit, unrie a verisimililudine. abhorreat.
nisse. Quiriam non tribus diehus, sed eadem die, Verum quaeri hic jam potesl, primo quidem, an nar-
endemque recitalionis Oflicii lempore trinam vocem ralio, qua res ita facla perbibeatur, pro noviter
rediisse. Alii narrant, amicos, non vero mulliludi- inepieqite conficta haberi non dcbeat, seu potius art
nem hominuro, praesenles fuisse, inter qnos erant el quibus queal antiquitatis leslimoniis confirmari;
Bruno et quiriam cx sociis, qui ciuu eo postea sacculo sectiiiilo autem, an et quam fidem mereatur, seu an
nunliuin remiserunt. >HaecCarthusiaiius nosterano- '" prodigiosa damnati anastasis, proul hanc illa Iradit,
nyrous; ei aulem hac in re jam praeiverat Innocen- reipsa evenerit, alque in eremum Sanctum nostrum
tius LeMasson supra laudatus, in ordinis sui Anna- impulerit. Ac priinum quidem ex his prsesenli, alte-
litiin libro i, cap. 1, i.um, 3 et scq. sic scribens: runi vero sequenli § lubet discutere. Non rnro fit,
« Circa liisloriam illam docloris, ut vulgnriter dici- ut facta hislorica, etiam ea qua? a iiemine prorstts
tur, daranali non modicae inter criticos ortre sunt revocantur in dubiuni, certissimeque eiiain lociim
iliflicultales, aliis vcrissimatn, csse nsserenlihus, hnbuere, adjnnctis a verilate longissime alienis pror-
-afiis fere inter aniles fabtilns illnm referenlibus; susque commentiliis, si rile examinentur, inveniaa-
aliis vero diccniibus, hisloriara veram quidem esse lur ornala.
in substantin, sed vnriis circuinslanliis auctam 576. Sacros martyrum agoncs, sarvas n lyrannis
1'uisse, qua? fabulis non sunt absimiles. Inter quas in Christi fidelcs molas persecutiones, commissa
mnxime reponilur trina illa ad tres dies diversos inter exercitus itiimicos prselia, factas urbiuin obsi-
rcmissa deliberalio circa stalum defuncli, per caria- diones, aliaqite qtiam plurima, qua? seculis rctro
veris exanimis ora clamantis dignoscendum, dum lapsis gcsla sunt, historici tum sncri, tum profani m
interim hora congrua repetercnlur caeremoniaefune- r lilteras misere. Verura quot hi sive ab imposloribus
rales, preccsque pro defunclis ab Ecclesia instituta?, crcdulaeveplebis rumoribus decepti, sive animi pra?-
et sic rumore se per toiam civitalem spargente, posleris alfectibus abducti, sive denique alia qua*
quisque libere posset ad spectaculum iilud viriendnm ctimque ex causa in errores illapsi, res seu facta,
convenire, ae si ex condiclo per tres illos dislinclos «ftia?narrant, falsis omuino ac fabutosis adjunctis
clamores, dum eadem verba < Responde mihi > non deiurpavera! Sancta?Cmcis inventio, per Hele'-
repeterentur, redeuntes, Deus debuisset signum dare nam, Constanlini Mngni mntrem, facta, rebus hislo-
per os cadaveris loquenlis, quo poluisset unanime rica fide cerlis accensenda esl, Jilterisque a Tlieo-
ab adslantibus de defuncti damnalione ferri judi- doreto primum fuit commendala. Vcrum figmenlis
ciuro. Id tentare Deum volentium est, quod ideo ab quam plurimis postmodum fuit foedala, uti apud nos
episcopo nunquam fuisset permissum, niaxime in toin. I Maii pag. 363 fas est videre. Sancli Mauritti
illa florentissima civitate, qua? lol doctis et snpien- Sociorumque Thebaeerum militum marlyrum giorio-
libus viris abundabat. sum pro fide cerlamen ceiiuni omnino atque indu-
375. « Quidquid sit de terlia illa opinione, quae bitnlum esl. Verum id arijunctis falsis non paueis
plausibilior videlur; nam abslrahendo circumstan- Suriana sanctorum illorura martyrura Acia exhibent
lia historia?, el dicendo rcm islam inler privatos D vcsliium, uti, qua? de liisce apud nos loni. VI Sep-
parieles domus defuncii evenisse, ubi sanctus Bruno tembris pag. 540 et seqq. dicta sunt, dilucide osten-
et ejus socii pensum cbaritatis circa corpus exanime dunt. Plura non addo, cum vix quidquam magis sit
chari sibi defuncti recitando Oflicium defunclorum obvium, quam veras bistoriasfals s commenliliisque
persolvebant, quo duranle, tribtts vicibus distinclis, ndjunctis invenire corruptas. Atqtie hincjam sit, ut
veluti a somno morlis evigilattts defunclus liorrenda in fnctis historicis, contra ac Launoius in sua Be
voce clamavit, se accusatum, jiidicnlum et condem- vera causa secessus S. Brunonis in eremum disser-
nalum, corruunt argumenla omnia, qua? ex silcnlioi tatione vult, rei gesta? substanlia ab ejusriem arijun-
auclorum coaetaneorum pelunlur, qui, de S. Bruno- clis sit dislinguenda, atque non continuo ex eo, quod
nis in eremum Carlhusia? nccessu loquentes, nihil ha?c falsa sint, falsam paritcr esse illam, sit conse-
prorsus referre dicunlur de illa hisloria. Licet enira quens. Falsa ex jnm dictis sunt, quibus apnd Surium
auctores illi coa?vi fuerinl sancto Brunoni, facilei SS. Thebaeorum marlyrum passio ornatur, non nulla
fuit casttm illum ignorasse, qui diu et quantum po- adjuncla, haecque nibiioniinus pro certissima est
luit, silenlio pressus fuit et sub secreto servatus; habenda
oropter honorem lum insignis viri defuncii, lum ejtts; 577. ldem obtinet in pluribus aliis altorum martv-
227 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTORIS 228
ruri) agonaras atiisqiie factis hisloricis, quorum A tanta? muttitudinis baud capaci, faclum esse, vero-
plttrima ex Itisloria tum sacra, tum profann forent siraile haud exisliinaril. Eadem fortede causa etiara
eradenda, si sitigutn, qua? falsis commenliisque facium fuerit, ut, tres damnali vocifemtiones , non
adjunclis sual veslita, commenlis fabulisque ferent tribus diebus riiversis, sed uno eodemque rediisse,
nccensenda aul cerlo pro falsis habenda. Alque hrec memoria?prodidcrint nonnulli, qiiorum Sulor lib. i
quidem, quac de factis, ab ipso statim rci gestie Dc vifa Carlhusiana, tracl. u, cap. 2, meniinit.
iniiio aut cerle non diu post in litleras missis dicta 579. Et vero, cum horrendum prodigium, si
hic sunl, mtiHo roagis in iis, qtia? trariitione dum- unquam locum habuit, ad anonymum primorum
tnxai, a rcigesta? originc per unum alterumve atit quinque Garthusia? priorum Chronici auctorem tra-
etiam per plura srecttla deducla, noscuntur, locum dilione, in arijunr.tis, ut dictum, verosimililer vi-
habeut. Etsi enim, qttod gestum est, ab iis, qtii id liala, perverierit, illi sane, quod in biscc minus
vel viderant, vel ex oculatis leslibus audierunt, ad verosimile videbatur, muianles, infausti doctoris
alios viva voce transmiiti, et ab his deinde ad aUos, vociferalionibus, non dies diversos tres, ut ille, sed
uulla facta notabili mulatione, propagari facile unum duntaxat non inepte assignasse videntur,
queat, fieri lamen id vix, ac ne vix quidem potest, maxime cum narrationis suhslantia sive uno sive
si res per unum amplius saeculum ad alios atque B tribus diebus diversis tres itlae vociferationes facla?
alios coniinua tradilione, nullo scriptnra? munimine staluantur, inlegra maneal, atqueiHresa, uli num.
firmata, transmillantur. Jam vero, cum ex supra praecedenti dicla consideranti palebit. Jam vero,
diclis prodigiosa doctoris Parisiensis anastasis, si rum id ila sit, verosimiliusque etiam nppnrent,
loeum unquam habuii, ceulum amplius annis, ante- horrendum prodigium, si unqiiam arciderit, non
quam litleris fuerit mandala, conligerit, mirum sane publice corara innumera populi mtiltituriine, sed
fuerit, ni niultura vitiata, mntataque in adjunclis, jiltra privalos domus defuncti parieles, paucis ad-
quse enm corailala sint, ad anonymura primorum stantibus, evenisse, nec is sane, qui illud et posle-
quinqne Carlhusia? priorum Chronici auctorcm, qui riori lioc modo et uno eodemque die fucium slatue-
priums eam in lilleras misit, perveneril. Alque hinc rii, ineple faclurus videtur, maxime cum nec hinc
jam sil, uldubium admodum sit, an is scriptor, dalo narralionis subslanlia num. prrccedenti assignata
etiam, prodigiura reipsa eveuisse, falsis id adjunctis kcrintur. Verum nonne sallem sic novilcr quid con-
non veslierit, qua? tradilione in hisce corrnpta didi- fictum altuleril? Nec hoc ex capite, ul apparet, ejus
cerit. Qni factum id esse queat, cxpono. Horrendi fucrit repudianda narratio. Fuerant enim etiam
iltiua eventtis subslantia ineounice videlur consi- _ anliqui, qtti damnati vociferaliones trcs diversaset
stere, quod riefunclus, qui pie in speciem vixerat, uno eodcmque die, et intra privalos domus defuncli
justo Dei judicio se accusalum, judicalum, ac con- purieles evenisse, credidemnt. Fas esl id colligere
demnalum irina cmissa e feretro, in quojam posilus ex aucfore, qui Gommentartum, qitem De quatuor
eral, voce, adstanlibus declararil; unde faclum, ut pnradisi fluminibus ad purgandnm anima? civitatem
S. Bruno, qtri aderai, horribili eventu csmpuoctus, inscripsit, sermone Gallico contexuil. fhijus de
in eremura seeesserit. damnrno doctore narrationem, Laltne a se redditam,
378. Quid si ergo hanc historiam, omnlbus fere Launoius in sua De vera causa*secessus S. Bnt-
adjunclis nudatnm, quidam temporis lapsu, quo qui nonis in eremum dissertatione cap. 2 recilat, eam-
accidisset, cxpouerent, adjunctis pro arbilrio assitm- demque deinde in Annalium ordinis sui librum
ptis, iisve qna? vero magis existimabant similia, quarttira haetenus non vulgalum sermorie tum Gal-
Ornarinl, hsecque deinde ita ornata ad anonymum lico, quo primilus fuit conscripta, tnmetiam Latino
protime laudatum pervenerit? Fieri sane non mm- inlulit Carlhusianus nosier anonymus.
qaam, ut scriptores res, qtias adjunciis deslilulas 580. Alqvic hic quideni id facturus, dc auctore
Inveniunl, adjunctis verosimilibus pro arbiirio exer- dicli Cominenlarii, qui in Parisiensis prodigii ad-
nent, aut etiam adjunclis, quibtis eas veslitas inve- Djunclis ab anonymo primorum quinque Cartbiisise
niunt, nova alia, qua? verosimiliora censent, subsii- priorum Chronici auctore dissonat, huncpraefaturin
tuant, argumenlo esse polest in hac ipsa, quam modum : « Hic est auclor manuscripii codicis in
tractamus, mnteria Chronograplius Carlhusiensis, merobrana caprina charactere et siylo obsoletis, in
num. 203.meraoratuS, qui sub Elizario Cnribusie archivo Castellionea? faroilia? reperli et in biblio
priore sajculo quarfo decimo floruil. Hic enim elsi, tbeca coliegii Societatis Jesu Mciensis modo asser-
quam apudanenyrauin primorum quinque Carlhusia? vati, in quo habetur hisloria illa Gallico sermone
priorum Chronici auclorom invenerat, integram dc conscripta. Ejus vero scriptorem inler Carthusiense*
dauinaio doctore narralionem adoplnrit, horrendam rccensemus, quod proiitealiir totam suam itorralio-
tamcn historiam, quam anonymus in aula deftmeti nem a grandrcvo gravissimoque noslri orriinis mo-
conligisse refert, in Ecclesia factatu scribil; banc nacho accepisse. Codicem non viriimus, sed ex er
autem, quanUtm opinor, in anonymi narratiene transsumplum luijtis historiae leslimoniuni, proui
tmilaiionem idcirco feceril, quod hic ad ferale a R. P. Claudio Tifunio Sociclalis Jesu, Campnniac
spectactilum totam fere Parisiensem civitatem cotv provincia?praepojito, el collegiiira Metense Ittsirantc
vonisse trrtdat, iHi>qtiehoc in auln defuneti, uipole anno 1639 missum fuil ad V. P. CaroJura le Bre 1
229 ACTA. -230
Caribusia? Montis Dei priorem, hic de verbo aui A nalionis evadendum mundi conversationem derelin-
verbum, ne apice quidem praetermisso, aut immu- quere, et in solitudine duram ac severam vita?ratio-
tato, subjiciinus, ut de ejus antiquitate, et noslrisi nera suscipere et obire.
iu illud notis lector sanius certiusque judicet. > 382.« DivinoigiiurconcitalispirituinBurgunriiam
Deindevero conceplam verbis Gallicis de damnato> ad Iocumdesertum et incultum, monlibusque obsi-
doctore narrationem, Lalina etiam hujus adjecta adI tum perrexerunl, ubi inter montes, constructis
calcem inlerprelalione, traiiscribit. Hanc solam huc cellulis, religiose admodum et auslere vixerunt. Et
translulisse ad institutnm meum suffecerit. Ilaquei sic per hos viros tres sanctos, et eos, qui, exemplum
sic habet:« Narratur, queradam Parisiis magistrumi illorum seculi, idera vila? genus duxeiunl, ccepil et
exslitisse, qui omnes alios illius lemporis magislrosi adhuc stal, et observalur ordo Carthusicnsis, sicul
-ingenio el scienlia superabal. Hic, proul apparebat, a quodam ex majoribus et antiquioribus ejusdeut
exlerius, honestse crat conversalionis, nec in eo ullii ordinis, hrec oinia narrante, coram domina fe-
deprehendebanlur perversi niores, aut quodcumque mina Sancli Pauli comite audivi. > Ita habet tola de
turpe vitium, nisi forte vanitas ob insignem scien- infauslo doctore auctoris libri De qualuor Paradisi
tiam et eximium jiidicium, quibus a Doraino egregie fluminibus e Carlhusiani nostri anonynii interprcta-
inslrucius fueral. Conligil vero ejus tempore, li lione narraiio; sequenlia autem, ut lempus, qun
ut ties praecipua? nobilitatis scbolastici Parisios circiier libri illius auctor floruerit, delorminet, sub-
.sltidiorum causa aceederent, qtii confestim se in jungil: < Auctorem narrationis hujus circa Gersonis
disciplinam praefati magistri tradiderunl, quippe vel Antonini tempora tanlum vixissc, pulat Lau-
qui omnium aliorum magistrorura essel eminen- noius et ex duobus conjicit, ex Gallica loculione,
lissinius. qnam ad illorum aHnlem pertinere vult, et ex modo
381. « Cumque sub eo vacassent sludiis, post lon- loqtiendi, qiiem eliam contendil notiliam rci non-
dum satis compertam et receplam imporlare. Sed
gum lempus mortuus est ille. Unde muttuin contri-
stati discipuli, quem in vita dilexerant magisirum, docli alii aliler sentiiint. Claudius Tifanius, de qno
etiam post morlem honorare pergenles, noctem snpra, ex stylo lam ej'usdcm narmtionis, qunm
illara circa defuncti corpus ex speciali devotione lolius codicis censuit esse saeculi decinii (erlii;
vigilias agere consliluerunt. Diclo vero mortuortim idque eliam probari polest ex his vocibus subob-
oflicio, psalterium inchoarunl. Cttmque primum scuris, quas in eadem narralione (uti etiam revera
absolvissent Malulitium, sive Noclurnum, corpus, in hac occurruni) occurrere asserit Rnynaudus. Una
quod hic jacebal morluum, erexit se et residens in ( esl Useille, altera Graigneur. Prima signiftcal Vigi-
ferelro haec verba prolulit: « jEquus est, qtti me tiam.^posterior signiftcat Magnum. Qua? ultima vox
< judicavit. > Tunchi tresclerici elsocii.qtti aderanl, in eodem capile citali codicis-reperilur, ubi auctor
circa corpus, etsi vehementer conlerriti, nihilotni- haecverba Ecclesiaslici: < Quanto magnus es, hu-
nus ab opere pio non destiterunt, sed allerura psal- < milia te in oronibus, > sic idiomate illo Gallicano
terii noclurnum prosecuti sunt, quo explelo, de- desito vertit, < De lant humiiie loy plus, coroine tu
functi corpus, sicul priuserigens se dixit : « Juslus <seras Graigneur. >Et in apograpbo.a praefutoClau-
«et requus est ille.qui raejudicaviletcondeinnavit. > dio ad Montem-Dei Irnusniisso, ha? adhuc dicliones
Tunc tres illi derici magis adhuc obstupefacli, aniiquissiraa? cl obsolela? leguntur : < Que Dieu
quara antea fuerant, crucis signum sjbi imprimenies, < absoille, id est, Beus absolvat. >
terliiim Noctumum devolissime inceperunt; quo 583. < Ex bisomnibus auclorem hujus narralionis
expleto, idem corpus, tertio caput erigens, dixil: esse anliquiorem, quam putavil Launoius, salls evi-
« Juslus et aequusest ille, qui me judicavit et con- dens est. Et adhuc evidentius erit, si quaenara sit
< demnavit et lerroribus adriixit et tradidit. >Hisque haecfcmina Sancti Pauli comes considereiur. Haud
dictis, defuncli corpus quasi subitaneus lurbo adve- dubium, quin cujusdam coraitis Sancti Pauli uxor
niens abrcptum ex omnium oculis asportavit, nec D 1 luerit. Ilistoriam (amiliredominorum de Castellione
deinde, quid de eo factum fueril, resciri potuit. llli super Matronara, a quibus antiqui comiles Sancli
vero Ircs clerici, qui ejus fueranl discipuli, stuporc Pauli,ab Andrea Du Chenio editam perlegimos, et
vehementi acerboque dolore perculsi sunt ex tam inter comitum Sancti Pauli uxores nullam reperimus
mfclici magislri exittt. Tunc ad propria se reci- erga noslrum Ordinem praecipuepropensam prreter
pientes sciscitati sunt per notos et familiares, qua- Mariam Joannis II ducis Brilanniae et Bealricis ab
nam de causa vir tantus pcenis«tcrnis addictus esset. Anglia filiam, Guidonis III comitis Sancti Pauli
El post factam sedulara inquisitionem nihil agno- uxorem, matrem vero Mathildis, comilis Valesii
scere poluerunt, quod mortale peccatum secundum conjugis, el cum eo Carthusia?Foritis Beaiae Mariae
exierna indicia judieandum esset, excepta vana fiindalricis. Guido ejus marilus fuit comes Sancti
gloria. Quam ob rem hi tres clerici, viri potentia et Pauli post raoriem Joanna?, sua?consanguineae.Tifac
generis nobililale conspicui, concepto divinorura et haeredis Joannis comilis Blesensis, ejusdem Gui-
judiciorum limore, communi statuere consilio ad donis palrui. HancJonnnnm Pelri comiiis Alenconii
salvandas aniraas sttas et perpcturc periculum dam- uxorera (quo mortuo sine liberis anuo 1283 viriiia
«. S. ItUNONlS CARTHUSIANORUMINSTITUTORiS 232
Sancli Pauli comite, qwi? ftd annura
remansit) primum exislimavimus eam esse feminam A coram Maria
jomiiem Sanctt Pauli, de qtia in praefalanarratione, usque 1359 vitam proiraxit,int(iflexerit, fieri potest
quia fuit magna benefactrix Carthasia?vallis Sancti ut hoc non diu ante hunc aimun acciderit» cumque
Pelri, et qnasi altera fundalrix Parisiensis, in qua fieri queat, ut rem, cum primura eam audierat, in
duntaxal anno circiter
quatuordecim celtas nedlficavilel doiavit, Sed licet litteras non miserit, id forte
reditihus comitatus Sancii Pauliusque ad annum 1550 fecerit; qtio tempore. locutionem Gnllicam
1291, quo obiit, frtiita fuerit, nusquam tamen nce nb ea, qua?Gersonis aelaie seu saeculi riecimi quinti
in documentis ulriusquc Carthusire, nec in citata initio fuit, tam fuisse diversam, ut inde, tunc
Dtiehenii Hisloria reperimus, eam titulum gessisse primum, qui illara adhibuil, 'scripsisse aticlorem,
comitis Sancli Pnuli, sed lantum Alenconii et Bie- conctudere potueril Lauuoius, mihi sat verosimile
saram. Quam ob rem lianc feminam comiteni, in non apparet, quod quinquaginta duntaxat aut
eujus prresenfta haec narratio facta est, censuimus paulo etiam plurium annorum spatium in lin-
esse potius pracfaiam Mariam, cujus parentes ma- guas seu idiomata non soleat tantam mutalionem
terni, reges videlicet Anglia?, magni fautores noslri indueere.
ordinis exslitere. Uaecauiem vixit citm Guidone ma- 385. Atque hinc jam sit, ut nec indubitanter ad-
rilo ab nnno 1292 ad nnnum 1337, quo iile obiit, cui ^* bacrere ausim Tifai.io, qui narrationcm, de qua
diu sttperfuit, in viriuitaie perseverans usque ad hic, integrumque, qui hanc includit, codicem
mortem, quara oppetiit amio 1319. Cum igitur istius srecttlilertii •decimiesse, e solo, quo auctor utitur,
codicis sciiplor coaelaneus fuerit praefata?corailis, stylo censiiit. Neque enim video, cur hic anno
hnncqtic historiam accepcrit, ut ibidem lestatur, a eirciler 1350 lalis fere adhuc esse nequierit, qtia-
quoilam Carlhusiensi monacho aniiqtiissimo, hinc: lis fuisse ptilalur sxculo tertio. decimo jam sene-
colligimus, hunc fuisse supparem nostro anonymo,, scente seu anno 1292, anle quem narralio illa lit-
qni primus hisloriam scriptis mandavit, cum jam ini teris mandata verosimiliter non fuit, uli ex iis,
ordinenostro vivere potnerit anle anntira 1280, ac: qua? verbis proxime recitatis Cartliiisianus nosler
proin palet, rem illamindubitatam jam fuissc ssecuto i anonyinus docet, pronum est erttere. Ut ul sit, cum
decimo terlio, id est, annis ut plurimum ocloginlai eamdero parraiionem ab auctore, qui eam in lit-
posl morlem sociorum sancti Brunonis, et eo tem- teras misit, fuisse tunc primum, cum Maria,
pore, qtio Carthusiensis ordo ccepile primaria domoi Joannis II ducis Brilannia? filia Sancli Pauti co-
lniitis diffundi. > mes esset, seu eo tcroporis spalio, quod ab anno
384. HaacCarlhtrsianus noster anonynuis, ut, quo) ,£ 1292 usque ad annum 1559 excurrit, e provecla?
circiter tempore narrationis proxitne huc transcripla? ? ariinodum relatis Carlhusiano audilam, ex iisdem
~auctor fleruerit, deierminet. Et sane ex iis, qua?dc? Cartbusiani noslri anonymi verbis etiam intellign-
comitissa S. Pauli in medium adducit, sal verosi- tur, terapus equidera, quo circiler illa auctori, a quo
milc npparet, floruisse eura aulsreculo lertio decimo3- scriptis consignata fuit, verosimiliter innotiterit,
jnm prope elapso, aut polius tunc> et aliquot «rcculi i defmitum habemus; quod praecipuum bic esl, atqne
proxime sequentis annis. Nec contrarium evincunlt ad instiluttira prrcsens fere sufficit, licel interim, an
duaeL&iHieticonjeclurre.qnartim aliernmhic scriplorr proveela? admodtim aelatis Carthttsianus, e quo liic
repelit a Gaflicalpetiiione, alteram a modo loquendi,, luctuosam hisloriam diJicii, non serius, quam octa-
tam hunc, quam illum ad Gcrsonis el S. Antoninii ginta posl sociorum S. Brunonis obilum annis flo-
a?tatem perlinere contendens. Modusenim loquearii,, ruerit, dubium admoduro ideirco appareat, quod
quera-auctor adhibel, notilium rei noiidum snliss nullura ex his ultra annum 1145 yilam prolraxissc
coinpertam et receplam, ut vull Launoitis, reipsaa invcniam, fierique, uti ex jam dictis pronuin est
imporlel, uoadiim tamen tiinc consequens eril, ett cruere, facile possit, ut, qui hisloriara Htteris raan-
narralio ejus ad Gersonis et S. Anlonini aeialcm a davit, eam non ante annum 1550 ex illo proveclae
pertineat, itaque duniaxat existiranvit Launoius,, D a?lntis Carlhusiano audierit. Quale porro de praefuia
quod Gerspaem, qui deproriigio dubilantis fere inn narrntione Carthusiamis aoster anpnymus judicium
modum loquitur, primum fuisse velit, qui id inn ferat, nunc habe. « Hujusmodi, inquit, narratio
litlerns miserit. Ast id a vero alienum esse, ex jam[i sutis ingenua ac sincera videtur, lotiusque historia?
supra dictis salis liquet. Ad brcc, ctim Laimoius,, roeduHam prorsus candide exprimil ex anliquorum
feralera de doctore daranato narrationem, anlequama teslimouiis. Ibi enim liabes prodigiura iJludaccidissc
a Gcrsone scriptis consignarelur, fuisse confictam,, Parisiis, nec non ejus occasione Carthusiense insl/-
aflirmet, quidni de ea, vcluli de re nondum saliss tutum babuisse originem.
comperla receptaqtie, loqui potuerit,qui anteGcrso- 586. «Trina quoque vociferalio perliibelura soli
nisajtatem scripseril? Quori modoad Galiicam.qna,i, daranali raagistri ainicis in ejus domo audita. Nihil
d« cujiis »tate hicdisserimus, auclor HbriDe quaiuorr que oecurril prislina? uoslri anonymi narralioni non
Paradisi fluuinibus utitur, leculioiiem pertinet, cttra
n consentanetun practer trinam illaiu vocum rcpetilio-
is, ut Carthitsiasus noster anonyraus verbis proximee nem, quam non Iribus diebtts, sed eodeui die ter
r«?citirtiadocet,feralem, quam suppexlitat,de doctore;e factam dicit, Quod vero ibi narretur catdaver ab
damaalo narrationem e Carthusiano grandrevo o oculis adslantium venli lurbine sublalum disoa-
233 % 254
ACTA.
ruisse, iiuham fert contradictionem, cum noster A tineri poluerunt iu illp ccetu? Sed elsi daremus
auonymws-'0aliieitati auctores, quid de eo factum nullam prorsus ibi fleri mentionem nisi de tribus
fuerit, siluerint. Nam illud in sterquilinio sepuftum clericis, nonne fieri potuit quod ex illo septenario
toisse soM recentiores meminere ex consequentia iiuineio tres quidem tantum funeri ndfuerint ,
idonea, quia damnatio ejus certa erat. > Ita ille ; sed qui atios quatiior postea se cum in soliludinent
Terum fJus aliquid, quam hicassignet, interanO- trrrxerint?
nymi primoium quinque Carthusia? Priorum Chro- 388. < Nam revera eos idem vita? genus pluribus
uograptii narrntionem, aliamque, quam libri Wte aliis persuadere voluisse conjicimus ex Radulpho
quatuor Paradisi- fluminibus auctor suppeditat, et Fulcio, qttos lucrari Deo sanctus Bruno adnisus
discriminis intereedit. Ule enim, contra ac abs hoc fuerat, eliam voto cum eis emisso habilum induendi
fit, innumeram populi multitudinem ad ferale monasticum; de qttibus nihilominus jure dubilari
doctoris justo Dei judicio sese damnatum vociferati, potest, an pruesenles fuerint speclaculo, quandoqUi-
spectacuhim acctirrisse eique adeo adfuisse, rion dem et anle illud patratum lale votum emisisse po-
obscure Indicat, quod interim adjunctum si a nar- tuerunt. Praeterea ex seplem primis Patribus tre*
ratione abfuerit, minus hihc evadet isthaec creditu tantura videritur proprie cterici riicendi, nempe S.
dHBcilis veroque absimilis, titt ex jara diciis saiis B Bruno, Landuinus et Hugn; nnm ex quattior aliis
patet, magisque aJbuc patescet ex ris qua? dicturas duo erant canonici Sancli Rufli, el duo laici. Deni-
suttT,postquam quae Launoio, prcediciam narmtio- que in illa narratione magister ille dicitur defuiictiis
nera ut futrlem explodenli, Carthusianus nostfr fuisse diu, postquam tres illos clericos docuisset.
anonymus' opponit, huc transcripsero. Sic ilaqtte Sic enim ibi Iegitur : < Et quant il i orent esle el
post verba proxime recitata prosequitur : « Lau- « lonc ifiins leur mestre mourut, > id est, < Cum,
noius, qui veleram et modernorum circumslantias < sub eo studttisseni, diu post mngister eorum de-
confundit, eoruraque dissonantiam multis exaggerat, « funclus est, sive ut redriidinius supra : Dumqiie
, in hanc narrationem velttt < ineptam plenatrique « sub eo vacassenl studiis, post Jongum lcmpus
ignoraniire > inSurgit cx iribus maxime : primo, i morluiis est ille. t Launoius vero haec verba sic
quod- < Adolescentibus seu tribus clericis vel schola- iuierpretaiur : < Qui citm illos aiiquandiu docuis-
< ribtis Cartbusinnoruni ordinis inilium ascribat; > sel, abiil e vila. > Sed in hac inlerprelatioiie, inviti
Sectindo quod ejusdein ordinis « Fundamenta in dicimus, non fuit sincerus; nain < Aliquandiu >
< montibus Burgundia? jacla fuisse referat; tertio non significal «long-te:rps> sive < Per Iongum tem.
< quod, qita? de sublalo magistri cadavere tradit, < pus, > scd « Per aliquod tempus. > Cuni igitur
< ciun picturis et parietinis monaslerii Parisiensis ^ ille homo obierit diu, postquam illos tres clericos
« non concordcnt. > docnisset, noii emnt tunc illi in statu adolescentis
5H1-.«Ail primum respondemus, eam narrat onem stricle sumpto, ttt videlur sumptum a Launoio, u<
fuisse verbotenus solummodo faclam ab ilfo mona- narrntio haec inde ineptior apparerel. Nec eliam
cbo, et ideo codicis s6riptorem, qui forsan ea riiu scholares erant, sed duo ex ipsis jam doctores ei
post scripsit, fallente roemoria, facile decipi po- magistri, ut consiai de S. Brunone et Landuino.
litisse. Nam faleiunr, ibi de trihus tanlum clericis Neque id impedil quominus quidam ex aliis sociis
nominalim commcmorari, cum revera scptem fue- S. Bninonis scholares forsan tunc fuerint; nam
riul, inclusis duobus Iaicis, qui ordinis fundamentn duo Slephani safis juvenes erant, qui nondum ad
posuerunt, quos tameri omnes non constat specta- sacerdolium erant promoli.
culo adfuisse. Sed indene recte inferatur lotius 389. < Nihil ergo ineptum in hac narrationf
historia? falsitas, cordatus Iector judicet. Iuio, quod ocCurret cuicunque lectori, verborum illius sensum
ibi ab aliis auctoribus discrepat, ex coniexlu ejus- benigne etsine ulla auimi occupalione inlerpretanii.
deui narrationis sine labore conciliatur. Elsi eniii) Quidquiri ad ha?c reponant adversarii, fundiun la-
nuctor irium tantum in cursu sua? narralionis rac- IJ men, ut ila loquamur, ipsitts historia? lotaque illius
ininerii, plures lamen orriinem instituisse innuit, substanlia conslanter perseverabit, nec itlam sub-
cum snb finein sermonis addil : < Et pnr ces trois vertere poteriiut tam teves in adjunclis dissonan-
< sainls homraes, et par ceux, qui pre^ndrentexem- liac. Haud salis possumgs mirari Launoii, viri perspi
< plc a eux, et vesqtiirent et converserent aussy cacissiini, in hac observalioile inconsiderantiara,
« cotnme eux, ful commencie, et est encore niain- qui cum prius cap. 1 sua? Dissertalionis, in exposi-
i tenue el gardee 1'Ordre de Chartreuxe, > id esi, iione icsliroonii Pelri Cluntacensis legisset, et scri-
< Et sic per hos viros tres sancios et eos, qui exein- psisset, «Servari in Burgundia?flnibus,> sive < par-
« plum illorum secuti sunt, et idein genus vitae < tibus, > ut alibi legitur, < professionem quam-
« duxeruiit, ccepit el adhuc stnl et observalur ordo < dain, > id est, Carthusiensem, < roullis aliis
< Curlhusiensis. i Et sriperius : < Lors ces trpis < monastici proposili sanctiorem, > ei in exppsitione
< clercs et lor compagnie, qui estoient environ le leslimonii Jncobi de Vitriaco, < Est nlia sanctorum
< corps : Tunc hi tres clerici et socii eorum, qui < congregatio, quos Carlhusieiises appellant, in
< erant circ.i corpus. >Nonne quatuar nlii, qui cmn « ullimis Burgitndia? partibus, > hic uihilominus
tribus hts clericis iniiium ordini dederuni, con- auctorem codicis incptia? et ignoranlia? arguit, quoJ
PATP.OI.CL1I, 8
456
255 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMIN5TITUTOM5
fundamenta ordinis in Burgundiae motilibus jactn A persuasum itlcirco habeo, quod, quibus tuin ii..>-
fuisse reluleril. Licet enim Mnjor Carlbusia modo lum illa ornalur, nalu sittt e sola traditione,
sita in Delpbinalu censeatur, olim tamen in Burgun- ari tetnpus usqtie, quod a rei gesta? origine cen-
dia coinpuiabatur, quia et Subaudia et Delphinatus ttim amplius annis distat, deducla, qua?, cum
eranl parles veteris Burgundiae. Unde et aslruilur tandiii absque scriplura? muoiroine durat, facere
codicis Castellionei antiquitas, cujus auctor si scri- solet, ut ad rei gesta? subslanliara adjuncia non
psik>setpost annum 1346, quo vel circa Delphinatus pauca, quacinitio erant ignota, accedant.
regno Francia? ascribi coepit, aliter de Delpbinatu 4 391. Hinc dato eliam, lucluosam damnati histo-
xoculus fuisset. Ad 3 jam superiusfecis.se satis ar- riarn accidisse, dubiuin mihi semper erit an Sanclus
bitraraur, cum diximus recentiores tanlum, inlcr nosler, quod tamen ex libri De quatuor Paradisi
quos picluras et parietinas Carlhusia? Parisiensis flurainibus narratione supra buc transcripla conclu-
ascribiraus, adinvenisse hujusmodi sepulluram in dendum apparei, Parisiis unquam studuerit. Du-
slerquilinio, licel similior vero videatur, quam illa bium itidem, eliam hoc dalo, semper manebit, cle-
a lurbine nsporlntio. > Hsec sunt, qua? Launoio, ricusne, andoctorexslilerit, qui damnalionem suam
suppeditatara a libri De qualuor Paradisi fluminibus aslanlibus e ferelro raanifestavit. Dociorem tamen
nuctore narralionem veluti ineptam ignoranliaeque B ' eum supra plerumque nominavi, quod hoc titulo a
plenam, explodenti, Carthusianus nosler anonymus primorura quinque Carthusia? priorum Chronologo,
opponit. aliisque hunc secutis ornelur. Elsi ilaque, qua de
390. Et vero Launoius immerito sane eam repu- hic dispularaus, narraiio nb ea, quam antiquior
diut vel ex eo quod Carthusiensis ordinis funda- sancti noslri biographus aliique hunc seculi suppe-
menla in Burgundiae monlibus jacla referat, vel ditanl, iu adjunctis differat, repudiandara proplerea
quod infausli docloris cadaver a daemonearreptum esse consequens non est. Nec est, quod reponas,
ac sublatum, conlra ac Carlhusia?Parisiensis pictu- solatn esse, quae doctoris damnati prodigium, nou
ris cxprimilur, iusinuel. Vere enim montes, Majo- publice, sed intra privalas defuncti a?descorani pau-
rem Carthusiam complectentes, sancti nostri retaie cis accidisse statuat. Elsienim idila sit, iilamauctor
ad velercm Burgundiam speclabant, uli liqtiei ex libri De qualuor paradisi fluminibus, a quo in litleras
iis qua? in Noliliis Galliarum ad vocabulum Burgun- missa fuii, e provecta? aetalis Cartbusiano, ut supra
dia in medium adducit Valesius. Quod vero de dam- dictum, didicil. Quare cum hic feralem historiam e
nati cadavere non idem, quod in Carlhusia? Pari- Carlhusianis, quibuscum vivebal,hauddubieaudivis-
siensis picluris expritnilur, factum prodat, nihill set,debeiha?ciestimoitiiraulloruminsiarhaberi,hinc-
plane ad rem facit, cum Parisieusis Cai thusiaepictu- que de eadera, veluti a pluribus tradita, supra etiam
rae, rialo etiam, Parisiense prodigiura accidisse, noni sum loculus. Accedit, lesliraonia antiqua supra ad-
ea polleant auctoritate, ut, quod cura bisce pngnut,, ducta, qua?prodigium publice factuin statuunt, ex
rejiciendum sit. Ncc inepla etiam, de qua bic, repu- anonymi primorum quinque Carlhusia? priorum
tnuria est nnrratio, quod iribus adolescenlibus scui chronographi narralione esse accepla, omniaque
clericis seu sclioluribus Cnrlhusiuiiorum ordinis> proinde siraul sumpta teslimoniura quodamniodo
inilium ascribat. Hos enim, cum id fecerunt, ado- non nisi unum consliluere. Jara vero cum haec iia
lescentes non amplius fuisse, innuit. Ad haec etsii sint, nihilque praeterea conlra libri De qualuor pa-
horrendo damnati spectaculo tres dunlaxal adfuisse? radisi flurainibus narrationem railitel, nec hacc,ncc
irariat, plurcs lamen ordiuem instituisse, orationiss opinio, qua? in hac praecipuefundalur, qiiaeqttePa-
conlexlu inilical, nec eos onines scriplorum anti- risiense prodigium non publice, sed coram paucis
quorum ullus, qui spectaculi meniinerit, praesentes s duntaxat factum slaluit, rejicienda est, vclut
eiriem astilisse aflirraal. Sed elsi id plerique ex hiss inepla noviierque conficta.
diserte ctiain assererent, conseclarium dunlaxat
' § XXIII. Quam fidem mereatur opinio, qua doctoris
forel, lios inter et libri De qualuor paradisi flumi- D damttaii anaslasim in privatis hujus adibus coram
nibus auclorem in adjunclis exacte non convenire. paucis accidisseslatuit.et quid tandem de hacetiam
Vcruin qttid lum? Id duntaxat argumenlo est, liuncc ilu considerata censendum.
iion cx eoriem fonle, e quo illi, hausisse, non auieinn Non raro, qua? tradilione dunlaxat iioscunlur,
'larralionem, qtiam supperiilui, a uarratione, quamn facla hislorica, utut adjunclis falsis veslita, veri
illi, in substaiitia esse diversam, aul hanc idcirco n etiam aliquid complecti, e dictis § proxime prae-
vcritate cxistere alienam. Potest euim, uii ex jmnn gresso pronum est eruerc. Atiamen ul, quue modo
supra dictis liquet, narralionis cujuspiam siibstaniiaa de iuciuo&adamuati bisloria dicenda liic sunl, lu-
veriiaii esse exnclissirae consona, licct inlerim nd- culentius patescant, Jubct adhuc quaedam,a praesenii
junclis aul ceiio fnlsis aul dubie duntaxat veriss instilulo non oninino aliena , qtiae Papebrocbius
sitveslita.Et vcro hujusmodi esse adjuncta omnia,i, noster suppedilat, in medium proferre. Hic itaqur;
qua? ^astiunt lurn narralionera, quara primoruinn in suis ad Exhibilioiiem errorura Responsionibus,
quinqu? Carthusia? priorum Cbronologus aliique e arliculo xix, num. 10, ita scribil : « Contingii...
hunc seculi suppeditant, tura alleram, qtix libri Dc c sacpe, tradilionis substantiam lalem esse, ut, licet
quatuor paradisi flurainibus auctori ascribilur,, iion nisi teinere possit in dubium revocan, eliam
227 ACTA. 238
corevoruni lesliraoniis deslituta; puta quod aliqria A fuissc, primi ejos socii discipulive sequacibus suis
S. Ursula cum plurima lurba sociarum a barbaris narrarint, horumque deinde posleri, re lemporis
fuerit ante urbis Coloniensis, ab iis obscssre, muros lapsu falsis adjunclis aucla, prodigium illud publice
interfecta, etc; quod S. Dionysius episcopus Roma coram infiuita properoodum populi mullitudine ac-
missus in Galliam, Parisiis fldem praedicaverit, et cidisse, damnatique voces tribus dicbus diversis
-suosangufneconsignarit, aliaque similia; contingil, rediisse, crediderint, ticet inlcrim feralis historia
inquam, saepe, ul ea, quae primac tradilionis sub- intra privalas defuncti aedescoram paucis dunta-
slantia? poslea accesserunt tanqunm ex tradilionc xat, quoruin unus fuisset S. Brurro, accidisset,
aut revelatione (ut factum per compositiones Le- damnatique voces, non tribus diebus diversis, sed
gendaram, pnia Lcgenda? Dionysianae seculo ix, uno eodemque repelita? fuissent.
Ursulana?seculo xi,) merito rejiciantur, ul recentio- 394. Quid si ergo res posteriori hoc modo evene-
Tum somnia commentaqtte, toii retro anliquitaii rit? Sanc, qui ila vere faclam autumarit, haud
ignota : recentiorum, inquam, iton respective aJ mullum a verisimilitudine ejus abborrebil opinio,
nos hodie viventes, sed respective ad rem, ipsos imo vero poluerit ulcunqtte verosimilis videri. Ila
saeculismultis prregressam. > Ita reciissime, ut mihi puto, quod, ul jam supra salis insinuavi, subinde
equidem apparet, laudattts Papebrochius, qui deinde eliam fial, ulfacla hislorica, eiiamsi siteniio a scri-
eodem articulo num. 13 hrec eliam huc speclantia ptoribus omnibus contemporaneis sint suppressa, ad
suppeditat: Tradilionibnspopulnribus.sncrisvelpro- eosqtte, a quibus tandem litteris fuere commendata,
fanis...,plerumque veritatis aliquid quoad substan- traditione dunlaxat, qua? cenlum amplius annis a
tiam subest, sed multum furfuris successive asper- rei gestaeorigine disiet, fuerint transmissa, pro veris
sum, a quo difficile sit eas sic repurgari, ul siut hahenda, nec, quo minus Parisiense prodigium,
hominis pradenlis intelleclus iis, tanquam eatenus si non publice, sed coram paucis lanlum inlra pri-
«eriis, citra formidinem acquiescat : ac postea vatas defuncli aedesaccidisse slalualur, faclis hujus-
num. 19 eliam ista : « Fama, principio plerumque modi accenseri queal, universale de eo scripiorum
minimo et saepe non vero orta, omnitim, qtii integro primo, et forle etiam secundo
Mobililale vigel viresqueacquiril eundo, post rem gestam saecuto labenle floruerunt, obstet
Parva melu primo, mox sese allotlit in auras silenlium, utpoie cujus ratio non inepla, a facti
Ingrediturque solo el capul inier nubila condit ignoralione repetita, occurrit. Cuni enim hirtiiosus
393.« Eodem feremodosehabet traditio popularis. cvcntus, si non publice ncciJerit, Guiberlum de
Principiura ejus pleruraque est faclum aliquod me r Novigenloaliosque scriptores antiquos supra recen-
morabile, vel quod reipsa conligit aliquando, scd siios facile latere poiuerit, non esl sane cur eoriim
cursu lemporis talibus ornamentis atque addita- de hoc miruni acciriat silentium, atit rem ex hoc
menlis induitur, ut seipsum poslea miretur el vix fulsam esse arguamus. Ad haec, nisi Parisiense pro-
agnoscat; vel quod ab otioso ingenio priscas rerum digium.quo iu eremuin actus sit S. Bruno, coram
origines in sui suorumve comraendnlionem inda- paucis saltem intra privalas defuncli aedes locum
gantis, fingitur conligisse; et a levi vulgo, avirie, liabuisse admitiatur, oportci, ut vel ipsimet Carthn-
quod optat, credente, adoplatur pro vero, et colilur siani horribilem hisloriam cx toto confinxerint, vel
pro tali per multa ssepe s.cculn. Exempla lam in ul jam ab aliis confictara adoplarint; prinium au-
sacra quam profana historia occurrunl. >. Haecom- tem fecisse viros religiosos, verilalis amanlissimos,
nia de trndliionibus Papebrochius, et sane, ut jam fabularamque osores, quis facile in animum indu-
riixi, rectissime. Qiiamobrcm, cum secundum haec cal? An ergo in allerum ipsos irapegisse assere-
non raro conlingai, ut, quamvis traditiones aut, sii mus?
mavis, narrationes, qure solis tradilionibus super- 595. « Si fabula esl, inquit de damnati historia in
struuntur, fulsilntibiis plurimis sinl infectae, veraei opere, quod ordinis Carthusiensis Annales inscri-
tamen in substantia sint, aut certe veri aliquidI D 1 psit, lib. i, cap. 1, num. 11 Massonus supra teuria-
quanlum ad hanc coniineant, fieri facile potesl ut lus, a quibusnam, quaeso, composila? Certe non ab
Carthusianornm dc horrendo, quo S. Bruno in ere- aliis, quam a saecularibus hominibus dici potest ex-
mum puisus ftierit, prodigio Parisiensi tradilio, aut, cogilala. Qnonam autem modo a primis Carlhusia-
si mavis, anonymi primorum quinque Carlhusire> nis ac suis deinde successoribus talis fabula, a
priorum chronographi alioriimquesupra Iaudalornmi srecularibus fabricata, pro « verissima admilti po-
scriplorum de eodem narratio, e traditione illa pri- luit, el posterilati stiae lam firmiter et absque ulla
mitus profecla, in substantia vern sit, aut cerle verii tinquam contradictione aut reclamalione transfcrri?
aliqtiid quanium ad substantiam contineat, etsi ad1 lri profecto moralitcr impossibilc esse nemo non
eam non pauca ndjuncta falsa eo modo, quem suprai videt. > A primis certe Carthttsianis, id est, a
exposui, temporis lapsu nccesserint. Ul clarius3 S. Brunonis sociis horumve discipulis feralem d<*
loquar, /ieri polesl ut, sanctum noslrum prodigio,, damnalo narrationem, si fabula sil, non fuisse
quo defunclus, in feretro jam positus, primo sese? adoptaiam, alque ad posleros transmissam, quisque
accusatum, dcinde judicatum ac landem condemna- fncile ngnoscet; verum, inquiet non neroo, quidni
tum, aslaniibus declarasset, in eremum pulsumi factum esse queat, ut posterioris a?vi Carlhusiani,
439 S. BRUNONfS CARTHUSIANORUM1NSTITUTOK1S 2i0
id est, qui sreculo lcrtin riecimo floruerunt, hisloriam ,A invenissel, ut faniuli anle iiiinciaverant, averstis ab
illam, titul coinmentitiam, pro vera ab irapostnre ipsis, atqtte cnm iiiriigiintionerecessurus statim ut
decepli aceeperint? lmo vero erit forlassis, qui hic pedem in limine posuii, sanclns Brttno cum suis
Blomenvennara objicial, in conlexla a se S. Bruno- expergefacti reverenter episcopum salulaverunt, de-
nis Vita tria divcrsa narranlem prodigia, quorum votas illi graliarura actiones referentes pro univer-
unum quidem omrii dtibio procnl comtnentiim est, sis beneficiis sibi ab eo cotlatis. Consueveral eniin
dtio vero reliqna commenii, ne quid pejus dicnm, ipse episcopus de suis facultatibiis eis liberaliter
vehementissime sunt suspecta. Tria illa prodigia seu erogare, et singula necessaria rainistrare. Interro-
potius fabuias, ne sinistre de anliquis Carlhusianis gans autem episcopus Brunoncm, ait: Quae dies est
suspicandi ansam darem, in medium hic non pro- liodie? At ille respondit: Dominica Quinquagesima?.
venim cuni offieii mei El episcopus: Quare, inqnit, landiu tardaslis ad
' ferrc animus primum fuerat;
mlio exigat nt tam qua? obesse, quam quae pro- pmndiitm? Narranle auiem Brunone ordinem gesta?
desse Carihusianorum de prodigio quo Bruno in rei, et rie dispulntione inter ipsos habila, episcopits,
ercmnm aclus fuerit, Iraditipni qtteunt, studioso accersito clam dispensatore doinus suae, interrogat
lcciori exhibeam, nec intra paucorum manus sit utrum caedemsint hrc carnes quas Dominica Quin-
contexla a Blomenvenna sancli nostri Viia, ipsa R quagesima? minislrasset. At illc diligenter conside-
scriptoris bujns verba, pra?fata miracula seu polius rnns, easriein esse renunciai. Tunc slupefactus epi-
fabttias compleclentin, huc transcribo, ad calccm scopus, conversus.ad fratres, ait: Noverilis, fratres
(teinde, tnm qna? ex hisce conlra Parisiense prorii- mei charissimi, qttia hodie est feria quarla posl
gium difliciiltas formari queat, uim quid ad hanc Dominicam Palmaruni. Cumque ministri jussu epi-
responderi debeat, arijecturos. scopi earnes auferre vellent, mox ttt eas teiigeriint,
396. Sic ilaque habet hic sancli noslri biogra- vcrsa? siint in pulverem, miranlibiis cunelis et stu-
phus:.< Non esl. silentio praetereuiidum quod in pentibns.. Qnod.ciiir. episcoptis vidisset, una cum
primo ingmssu in Carlhusium, antequam noruiniii familia sua flexis genibus veniani a sancto Brunone
sibi viyeiidi inslilutssent, slupendum legitur evenisse et fratribtis liumiliter peiierunt snper fnlso judicio,
niirncuhim. Ctim qttadam vice bentus Hugo ex more quo eos judicare cceperanl. Fratribns vero istud ftiit
suam visitaturus diocesim (sicutin Advenlu et Qua- occasio, ul carnibus perpetuo abslhiere propone-
dragesima consueveral) valediceret fratribus, eos- rent; quod posltnodum, aliis miracttlis succedenli-
que bene.liceret, carnium refeclione mlssa. Ipsa bus, striciissime saucitum usque hodie servant.
Doniinica, qtiinquagesiraa?, peracto divino oflicio, _ 398. « Alio iiamque tempore quidam juvenis gc-
hora praridii, benedictis pritts mensis, sanctus nere nobilis, egregie doctus, in dorao Carthusia?
Bruiio, homo profundi cordis, loco lectionis admoni- inonachum indueiis landabiliter in .>enium itsque
tioneiii saiuberrimam proposuit, inter aUa dicens : vixit, in spirituali vita adeo proflciens, utprophetiie
Allendainiis,. oro, fratrcs charissimi, qitia anliqiius quoque spiriliira habere mereretur. Ad extremum
hos).ls nos decipit. Venimus enim in crenuim hanc vero confectus senio cum aegriliidtne gravissima
ad pceniichliam agendam more antiquorum Patrum, teneretur, ardenti desiderio petiit a priore, eutn
Pauji primi ereniila?, Anlonii, Arsenii, Hilarioiiis, visilanle, carnes sibi niinistrari. At.ille reputnns,
Macharii, etc. Numquid hi carnibus veseebanlur, ul eum, ngente senio vel aegritudine, non esse sanae
nos ccepiiuus? Respondeiiini ei, qui in ppposiin nicnlis, aut certe astutiis auliqui hostis illtidi, itla
mensa sedebnnt: An suinus nos, venerande Pater, vice dissimulans abiit. Posl tres vero dies redcunte
majores ac meliores apostolis, quibiis praecepit Do- ad se Priore, infirmus desiderio carnium a?stu ns
mintts, in quamcunque dotntim iniraverilis, ctc, dixit, se gratia Dei neqiiaquam menie aliennium
edenles et bibentes, qua? apud illos suut. Brunone lalia dixisse; sed quoniara sciret, se pro certo mori-
vero cum illis, qni in sun sedebnni niensa, conlra- lurum nisi carnium sibi usus concederetur; el haec
riinn teuenlibus, usque in vespcram disptitniio pro- n dicens obtestabalur Priorera, nisi ocius suo desirie-
tracia esf. Tandem faligali inclinantes sc usque ad rio satisfaceret, de sua niorte in die juriicii ralioneni
terram obdormierunt. Reversus autem a visitalione se redditimim sciret. Quibus auditis, Piior sciens
episcopus misil iiuncios ad sanclos fratres, signili- infirnium viruin esse sanclum, mullum expavescens,
cans eis de reditu sno, et qtiod moresolito velletdie conveiitum convocavit et rem omuem exposuil. At
sequenii, hoc est, dje C^oenip Domiiiisumere cum cis illi concorditer decreverunt, ut in extrcma necessi-
iiiaiiriatuin novuin. Nuncitis nulem inveniens eos late constituto carnes miiiistrarentur. Iiilerrogatus
.dormientes juxta mensas, intuens simul carnes fu- deinde infirraus, quns poiissimum carncs desidera-
mantes stipra mensas, scandalisatus vnlde, reversus ret, respondit, perdicis. Stalimqne Prior, accersiio
renunliavit domino sno qua? viderat. At ille verbis juvene quoriam nobile monacho novitio de Gra-
illiusnon credidit, donec nuncio secundo tcrtioquc tianopoli, jussit ul a venatoribtts acceplam perdi-
misso, idem nunciaretur. > cem aflerrel infirmo. Ille vero sina mora perrexit
, 397. Stupefaclus episcopus, nec adhuc fidem ad- lum propier snperioris obedientiam, lum propler
liibuit, dicensque: Nisi ipse videro, non credain, cliarilalem erga infirmiira, cujus discipulus fuerai, et
ascenso eqtio, venit ih monlcm. Upi cum oninia
241 ACTA. 2i2
nini attcn ens ire ponlcra, per qiiftm communis A tamcn vei idcirco auiumo, quod tam ba'c, quam
erut Iraiisiliis, supi r a;]i:as ambulans flumen irans- primum, ut perpelunm a carnibus abstincntinm a
ivil. celeriteique pen i ein attalii. Carthusianis,pericuIose eliam decumbentibus.serva-
399. « Quam cum Prior oplime coclara infirmo, ri solitam, Deo omnino probari contra obtrcclarores
praesente convenlu, praesenlasset, illc suspiciens iu oslenderetur, conficta fuisse viileantur, uniceque
coelum cum lacrymis ail: Domine Jesu Christe, bunc in finem a Blomenvenna, cum jnra nnte fuis-
exaudi me peccalorem fnmulum tuum, siipplicilcr sent confictn, in enm, quam contexuit, S. Brunonis
precantem bonitnlcm tiinin, ttt, si isie lam vehcmens Vilam sint illata. At ve_ro,inquiet non nemo, cuin e
appetilus lua? est plncilus voluniati, proveniat mihi tiibus illis, qua?Blomenvennareferl, proriigiisunum
ad salutcra corporis et anitna?hoc edulium. Sinalias, indubie, duo reliqua verosimiliter sint ficiitia, quid
piissime Domine qui vitn?el inortis tenes imperium, si ergoolim etiam fuerint in Cnriliusinnorum, non
riignerisliuic crealur;e tuae,qua? mei causa occisn secus atque in alioruin orriiuiim monasleriis.inventi
esi, re derevimm, ut nvolnns in vium sunra nos viri pii quidem, sed simul ita simplices, ut novn
fnmiilos luos cognoscere facinl, contrnrium esse proarbitrio prodigia, qua? vel nri ordinis sui splen-
volunlaii luae, me vel quemcunqiie noslrae religionis dorem commendationeraque, vel ad Dei sanctorum-
monacbiim quacunque occasione vel infirmitate R quegloriam conducerenl, comminisci sibi fas puta-
carnes comedere. Cumque in conclusione orationis rent, reque ipsa etiam saeculo tertio decimo, quo
omies, qui aderant, respondissent Amen, illico avis, praecipueplures fabulis (ingendis opcram in cceno-
rccepta, vila, plumis vestita repentino volalu dispa- biis dedisse noscuntur, nonnulla subinde sinl com-
itiit, viJenlibus cunciis qtti aderant, et stupenlibus nicnti?
acgra ias agentibusDeo, qui facit mirabilia magna 401.Quid si e coinraeutis illis untim sit docloris
in cceloet in lerra. Alio eiiam tempore cum quidara tnntisper redivivi, qui sese daranalum, publice e
cpiscopi et alii, anle Quinquagesimani Carthusiam ferelro proclamarit, horrendum prodigiutu, dicio
venienies, vidissent quosdam senes debiles, carnium sreculo tertio decimo primum lilleris, uli cx supm
carenliae hoc altribiienles, rogaverunt Priorein dictis Iiquel, commendalum ? Quid si id tunc, ut
instantissime, nt debiles illi de carnibus, quibus vita? auslerissima?, a S. Brunone inslitulru, quam
lotus miindus illo in tempore utcrelur, aliquod ha- nonnulli olim carpebant, ratio redderetur, fueril
berent relocillamen, addentes, mriltos doclos viros conficlum? Eo deducunl rclata a'BIomcnvenna pro-
et limuisseel limerede nimia in hoc ordinis durilia. digia seu polius figmentn. Verum, quidquid sit, nee
Cum vero Prior nullatenus assentirel, rogaverunt hrec fncere possunt ttt fernlem damnali historinnv
ut saltem pro se et suis comitibus carnes emi face- pro indubitalo commenlo fabulave liabeam, maxime
ret. Quid multa ? Emplae carnes Cnrtliusiamque in opinione, qun illa, uti hic modo fit, non publice
perlalae, apertis sarcintilis cernebantur versa? in coram innumem propemodtim populi muliifudirie,
veros et optimos pisces, colore, odore, sapore. Quo sed inlra privalos domus defuncli parietes cornm
viso, Prior, Videtur, inquil, quia non esl volunias pnucis duntaxal facla slattiitur. Elenim nec oir.nia,
Domini, ut carnibus carnem nulriamus. Deinde qu;<?sreculi deciiui teriii scriptores in Htlerns mise-
pisces cocli convenlui et aliis sunt proposili, atque ruiit, commenlitia sunt, nec, elsi iria prrernemoraia
corum gustu infirmi ac debiles sanali et conforlati. prodigia seu poiius commenta a BlomenVenna\a
Noncrediderunt episcopi carnes in piscesconversas, S. Brunonis Vitam sinl illata, ea universus Garilni-
douec mittenles ad macella et diligenlissime inqui- sianorura ordo pro vcris aut habere aut unqunm-
rcntes, de te tam slupenria evidenlissiinaiesiimonia habuisse deprehenditur, videlurqtie proinde is ncc
audierunt. > pro vero etiaro indubitatoque, uli constanler per
400. Talia sunttria diversa nBlomenvenna relaia plura srecttlajam babuit, liabiturus fuisse Parisiense
prodigia : ac primuin quidem ex his, ut jam dixi, prodigium, si commentura dumlaxat fabulnque itl
omni dubio procul oinmenliliiiin est. Guigo enim, jp fuissel. Ut tit sit, opinio equidem, qua? Parisiense
quintusCarlhusia? Prior, in VjtaS. Hugonis, Gratia- prodigium inter privatos domtts defuncti parietes
nopolitani episcopi, illius non meminit; dubiuni fnctum slnluit, a verisimilitudine mullo minus ab-
autein nttllum est, quin prodigiiimhiijusmodi,ulpoie borret, quam qure id publice coram innumerae
sinuil et ad Caiihusiensent orriinem ct ad (lugoncra propemodum populi multiludine evenisse astruit. t
Gratianopolitamimepiscopum, qui paiiem non mi- Annc interim reipsa lucluosa hisloria, sive publice,
nimam in eo hnbuissel, speclnns, biogrnphus is, si sive inira privalos domusdefuncli parietes accidisse
conligisset umqunm, scilurus sciiuraque coramerao- slalualur, locum nnquam habueril, sanciumque
t iturtis fuissel in Iiicubrnlione qua S. Hugonis vi- noslrum in eremtim inipulerit, studioso leclori ex
tam omnem geslaque eiiam minus memorabilia omnibus, qua?jam fnse de ea disputata stint, diju-
diligeniissimcesl complexus. Quod vero pertinelari dicnndum relinquo, non sufficieniibus, ut mihi
duo alia prodigia, a Bloinenvenna pariter romme- equidem nppnret, rationibus supra adduclis,ut illam
morata, sunt et haec, ut jam monui, verosimillime vcl certo veram vel certo falsam pronuntiem. Bcruiri
commenliliu; elsi enim, quo Jd invicte probalum modo, ad sanctum noslrum spectanlium. scricm
dem, argumcnttim snt validum Iiaud snppctat, ita proseqiiamur.
243 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMIHSTITGTORIS 244
§ XXIV. Remisn», an Paritiit tanctus insotitudinem A quam alias Parisiis docueril seu magistrum egerit.
tecetserit, quandonam ii fecerit, el an tunc recta Accedit, apudanonymum primorum quinque Car-
Carlhutia eremum adierit.
thusiae priorum chronographum seu antiquiorem
Anonymus priraorum quinque Carthusia?priorum saneti noslri biographum, qui majoris utique, quam
chronologus, qui prolixius sancti noslri elogium, Blomenvenna aliique recentiores, auctorilatis est,
vita? anliquioris uomine, ut supra monui, edendum, sociorum
duntaxat, non autem etiam discipulorum
contexuit, Franciscus a Puleo seti Puteanus, Petrus noraine venire eos, ad quos a sancto post feralem
Blomenvenna, aliique recentiores ejus biographi, evenlum orationem habilam perhibet. Ut ut sit,
qui Parisiense prodigium, quo doclor sese damna- quosdam equidem ex iis, quos sanctns in eremum
lum, e feretro publice vociferalus sit, in litleras secum atlraxii, ejtis anle exslilisse discipulos,
riiisrnint, Brunonem, poslqnam id accidisset, vehe- hacqueoccasione factum, ut eis secedendi seeum in
raeniissima efltcacissimaque habita oratione, ul non- eremum consilium inspirarit, nulln plane e capiie
nulli, qui et ipsi horrendo spectacuto adfuissent, vero apparet absimile, maxime cum Remos, docente
saeculo nu/ilium remittere unaque cum ilto in ere- ibidem Brunone, ingens undeqtiaque, non inodo in-
nium secedere decreverint, effecisse, memoria?pro- digenarum, ast eliam exlraneorum a!u?nigenarum-
dtint. El anonymus quidem, qui sanctum Parisiis " que niultitudo lilleras discendi ergo confluxerit, ut
tunc docuisse non scribit, fuisse illosomnes hujus supra ntim. 171 docui.
socios seu familiares indicat; recentiores vero, qui 404. Verum quaeri bic jam polest, Remisne an
Brunpnem lum ibidem magistrum egisse volunt, Parisiis in solitudinem sanctus abierit, ilemque
quosdara etiam ex illis faciunl hujus discipulos. quo anuo id feceril. Blomenvenna, Puleanus aliique
Yerba huc spectantia. tum anonymi, lum recentio- recenliores, qui in S. Brunonis Vita, quam ex insli-
rura, seu potius, qui, quod ei reliqui ex his eonsen- litlo descripscre, fuisse hunc, Parisiis docenlem,
t;ant, omnium locum tenebit, Bfompnvennaehuc horrendo redivivi prodigio in eremum pulsum tra-
trnnscribo. Anonymus itaque num. 5 sic scribit: dunt, Parisiis etiatn illum, compositis rebus, eo
< Ea lempestale erat ihi raagisler Bruno, nalione secessisse, non obscure indicant. Idem etiam facii
Thoutoiueus, de civitate Colonianon obscurisparen- antiquior noster biographus seu primorum quinque
tibus nalus,.Ecclesiae Remensis canonicuset ibidem Carthusia? priorum chronographus, elsi inlerim,
scbolarum magister in theologia, qui suprascriplis Parisiis docuisse sanclum, memoria? non proJat,
vocibus (doctoris scilicet, sese damnalum, vociferali) uti jam raox docui. Vertim sanclus, cum in eremum
satuhriter territus atque compuncltw allocutus est r secessit, Remis versabatur, pristtno ibidem post
quosdara socios ibi prxsentes, > ac, recitnta deinde, Manassis archiepiscopi expulsionem statui restilu-
quani ad hosce sanctus habuerit, oratione, num. 8 tus. Ila docent nos hi qui quo ecclesia? cathedralis
subjungit; « His velsimilibus verbis atque senten- Remensis canonici sancto parentarunt, titulum fu
tiis sanctus Bruao seipsum et quosdim soCiosallo- nebrem inter recudendos 52, *x parte conslituunt,
quens et exortans deliheraverunt ipse el sex alii sequentes de Rrunone versiculi, nuru- 154 adhuc
pcobi viri seciim abrenuiitiare mundo et pompis recitali:
ejus, et ad perpeluam pcenileniiam peragendam Qui eum mullimode nottra pollerel in urbe^
ererai deserta competentia qusrere, >.eic. Solamenquetuit atqtte decut fieret,
*83. En mpdo, qua? Blomenvenua coramemoret. Cumque faveret eiforlunaperomnia,jamqne.
tvlerritus, igilur, inquit, et salubriter (S. Bruno Hunc prmferremusomnibus et merilo;
fijtslram) compunctus, vocatis nonnullis ex sibi Namque benignuseral omniqueperilus in arte,
ntagis.iamiliaribus sociis atque discipulis, inter quos. Facundusque satis divitiisquepotens,'
«MJMM, magister Lauduinus, qui post eum priraus Omnia pottpotuit Chritto, nudumque secutus
Garlhusia?prioratum suscepit,. duo Slephani, unus Chnslutn, cum multis suscipit liunc eremus.
Burgensis, aller Diensis, ambo canonici Sancti DJamvero, cum hoc ita habeal, Brunonem sane,
Rufl, Hugo etiam, quera appellabaot capellanum, eo. dato eliam, eum prodigio, qup, doctor sese dam-
quod solus ex eis sacerdotis officio fongerelur, et natum denuntiaret, Parisiis praesentem astitisse,
duo laici, Andreas scilicet et Guarinus, qui oranes hincque esse factura, ut saeculo nunlium remiserit,
praefatis horribilibus defuncli clamoribus interfue- in eremum sese, non Parisiis, sed Remis, quo liinc,
rant, his vel similibus verbis eos lacrymabiliter affa- facto jam prodigio, res suas composilurus redierit,
tusesl dicens:0 aniici el sodales, etc. > Ha?c ille, contulissc, verosimilliinum, ne dicam indubium,
qtiosdam ex iis, quos S. Bruno post visum audi- apparet.
tumque horrendum prodigium vehemealissima ora- 405. Alque hocquidem primum est, quod definien-
tione fuerit affatus, sancti bujus fuisse diseipulos, dum hicerat; quod jam ad secundura, seu ad tem-
non obscure ulique docens. Verum id^dalo etiara, pus, quo sanctus eremum, saeculoreliclo, petierit,
horribilemdoclorisdamnati bistoriam reipsababuisse perlinet in opinione eorum,.qui pro Iuctuosa docturis
locum, idcirco mibi parum verosimile apparet, quod danuiali hisloria pulsoque hinc in eremura S. Bru-
erosimillime sanctus, ut § vm ostendi, nec eo none stant, id certe ante annuml082 eirciter factum
tempore, quo tuctuosus casus contigissct, ncc tui- non esse, necesse est, cum hoc circilcr anno ferale
«5 ACTA. m
speclaculum evenisse unanimi consensu scribant, A seipso, qui id pariter feceril, induble loqiiitur, nl
uti tres diversas sancli nostri Vilas, commentario proinde promptitudine, quara Bruno ad voti obli-
huicex diciis subdendas, inspicienti palescet. Verum gationem exsulvendara atuileril, laudati Hisioria)
cura feralis hisloria certa ex supra diclis non sit, Francia? scriplores moveri non debuerint, ut ejtis in
aliavia, qua vel secesstts S. Brunonis in eremutn erenium discessum vel ipsi, quo votum statuunt
epocha, vel etiam duntaxat lempus, anlequod h;ec emissum, anno 1078 afligerent, aut certe ullra
flgi haud quent, tulius certiusque rieierminelnr , annum 1080 non differrent. Nec est etiam cur quis
necessario ineuuda est. Sancius nosier, uti dicla ob Guiberli abbalis Novigeptini supra saepissime
§ VIIImanifestant, in pristinum Remis statura ante jamlaudati auctoritatem sancti nostriin solitudincm
annum 1081 reslilulus non fuit, ac proinde, cum ex secessnm aule annum 1081 conligisse exisiimet.
raox diclis non prius in eremum, qiiam cum id Scribit quiriem hic scriptor lib. i de Vila sua,
factum fuisset, sese receperit, conseclarium omnino cnp. 11 : ( Hujus ergo (Manassis Reraensis archi-
est, ut lroc postremum anle eumdem annum 1081 episcopi Simoniaci) inores prorsus improboset stu-
non fcceril; ut proinde a vero deviare videanlur pidissimos hnbilus cum omnis honestus horrcret,
Historia? littcraria? Francia? scriptores, dum hujus Bruno in Ecclesiis tunc Gallia? opinatissimus, cutii
operis sui toin. IX, pag. 236, Brunonis in ereraum B aliis quibusdam Remensium clericorum nobilibus
secessiim vel anno 1078 vel cerle liinc, cum Manas- infamis illius odio excessit ab urbe Remensi, ac
ses exauclomtus Remensis archiepiscopus armis deinrie, nonnullis interpositis, subjungit. Al Bruno,
sibi asserere male acquisitum archiepiscopalum urbe (Kemensi scilicet) deserla, sreculo etiain abre^
conaretur, seu anno 1080 conligisse, aflirraani. nuntiare proponit, qui suorum notilias horrens nd
iNt-clanmni laiidaii scriptores sancti nostri in solitu- Gralianopolitnnumprocessit territorium. Ibi in arriuo
dinerosecessum lococitato nimiuminaturant, verum et arimodumlerribiii promontorio, ad quod riilliciili-
cliam socios, qui eum ad hanc comiiati sunt, e mum et valde insolens iter intendilur; sub eo eliam
clero Remensi, cujus an eorum ullus fuerit, est praeruptissima?valiis vorago dehiscit, habitarc deti-
dubium, exslitisse asseverant. Ast de hoc infra gens, hujusmodi tnores instituit, et sequaces cjiis
tractabo; nunc in teinpus, quo sancli in solitudinem hodieque sic vivtint. >
secessus acciderit, nnteomniainquirendurn. Scripio- 407. Verttm, etsi isscriptor, uti ex illius hucjam
res proxime laudali, qni liuiic, ut jam dicium, ctim transcriptis verbis iiquet, sancli nostri ex urbe
anno 1080 aut etiatn cum anno 1078 componuiit, Remensi discesstti secessum in Carthusia?ereinum
facere id videnlur, quod sancti cum Radulpho snbjungat, hunc tamen inler et illura nullum plaue
Viridi et Fulcio Monoculo de falsis munrii delecta- aut perexiguum dunlaxal teraporis spatium inter-
lionibus aelernumque duraluris cceli gaudiis colla- cessisse, seu Brunonem, slatira alque ob improbos
tionem, de qua jam supra fuse aclum, anno circiter Manassis utores urbe Reraensi excesserat, in ere-
1077 accidisse staluant, Brunoneroque simul, qui muro abiisse, non edicii, nec, salvaverilate, edicere
una eum hisce saeculoreuuntiandi, monacbicumque id potuit, uti ex supra diclis tum de terapore, quo
habitum assumendi votum tuin emiserat, Deo id sanctus ex urbe Remcnsi abiil, turn de rebus, quas
exsolvere hand diu dislulisse, existimarint. Ast deinde gessil, pronum est eruere. At vero, inquies,
votnm sese nnn slalim implevisse, ipsemel sanctus nihilne etiam aliud Guibertus, unde sancli in ere-
in epislola suprn plus semel lattdata, qua ad hujtis mum secessus tempus utcunque delerminari possit,
exsolutionem Radulphum Viridem horlatus est, non suppedilat? Recilatis proxime binis textibus seijuen-
obscure indicat. tia verba interserit: < Quem (Mannssem)postmodum
406. In hac enim ad Rodulphum sic scribit : proceres, clerus alque Burgenses, cum ab Hugone,
« Reminiscitur quippe riileclio tua quod, cum ego qui Diensis agnominabalur, arcbiepiscopo Ltigdu-
et ttt et Fulcius Monoculusquadam die siinul fuisse- nensi, apostoUca?sedis legato, viro in fcenore justi-
mus in horlulo adjacenti domui Adre, ubi tunc pB tia? clarissirao, creberrimo analhemate feriretur, et
hospitabar, de fatsis oblectationibus et periluris ille manu miliiari thesauros ecclesia? dilapidare
niunrii hujus diviliis, nec non de perennis gloria? niterelur, a sede, quam male obsederat, pepulerunt,
gaudiis aliquandiu, ut opinor, traclaremus, unde et exitio relegatus aeterno, cum se ad excommuni-
divino amore ferventes proraisimus ac vovimus calum tunc temporis Heinricum imperaiorcm ipse
Spirilui sanclo in proximo fugitiva sa?ctili relin- etiam excommttnicalus conlulisset, hac illacque
quere et aelerna caplare, nec non monachictimhnbi- oberrans, sine corarounione poslremodeftingilur ; >
dmrecipere; quod cl in vicino pernctum essel, cuin aulem scriptor ille haec verbis, qure et binis
nisi lunc Fulcins Romnm abiisset, ad ctijus reditum ejus niim. praecedenti huc transcriplis texlibus
peragenda distulimus, quomorara faciente aliisque poslerior includit, proxirae praemittat, Manassis ex
intervenientibus causis, divinus amor elanguit, urbe sedeque Remensi expulsioni sancti nostri in
lefriguit animus, fervorque evanuit. > Ita sanclus eremuni secessum postponil, bincque fieri potest,
nnster, qui sane, ulpole in plurali numero dicens, ut huic illam praeivisse, Guibertus indicare non ne-
peragenda riistuliniiis, non solum de Radulpho, qui mini videatur, acproin, si scriptore hoc standum
voli emissi exsolutionem dislulerit, seJ etiam ric sit, S. Bruno nnie nnnum 1081, ulpote anle quero.
•547 S. BRUNONISCARTHUSIANORUMINSTITUTOWS 84«
tx urbe sedeque Remensi Manassem expelli non A / dulpho Viridi el Fulcio Monoculocollationem emis-
conligerit, in eremuni non abiisse. Verum elsi sumque in hoc saeculo renuntiandi eremumque pe-
Gnibeil is Manassi» expulsioni Brunonis in eremum tendi volum posl illius ex urbe Remensi discessum
recessum postponat, proplerea tamen- consequens collocat, recilala supra, qnse huc faciunt, Gttiberli
non cst ut huic illam prseivisse significatum vo- ve.rbain siibsidium non vocarim, licet inlerim haec
luerit. eidem opinioni, quod forte eqttiilem iis de voto, per
403. Elenim sibi, sancti noslri relaloob improbos sanctum emisso, loqui Guibertus voluerit, suflra-
Manassis mores cx urbe Remensi excessu, proposi- gari, num 177 edixerim. Hi&ce modo nol.uis, in
tum dunlaxat habuisse videtur, quiddeinde tum de lempus, qno sanctus, quod ex dictis anle aniiuin
hoc, tum de il'o factum esset, leclorem edocere, 1081 non evenit, in eremum secesserit, inquirere
nulla inlerim ordinfs, quo qiiteque gesta essenl, pergamus.
ia'ione habila. Ilaomuhoapparct, quoddum reipsa, 410. Carihusiae eremum S. Bruno anno 1084
quid luna de Manasse, lum de Brunone eveneit, onini dubio procnl, uti infra ostendam, primum est
rnarrat, Manassis eiiam mortem snncti in crenium ingressus; quare, si eremus quam sanctus, mundo
secesstii praetriilat, quo (arnenillam diu posleriorcm nuntium reniittens, primiim adiil, Carlhtisiana ex-
fuisse dubitjndum non cst. Manassem enim diu s iterit, scu, si recta tnnc Carthusiam adierit, du-
duntaxat, poslquam cx urbe Rcmensi fuisset ejectirs, b;um non erit, quin eodcm anno 1084 mundo pri-
diemextremum clausisse, ipgemet Gtiiberlus verbis mum valedixerit, seseqtte in soliludinem ahdiderit.
proxiine recila:h, uti hsec consideranti patebit, in- Alque hoc sane annalium Carlhusiensium iit-i
dicare ridelur, idque omnino suadent, quaellisloriae quarti hactenus non vulgali auclor anonymus, qui
litter.irioeFranciae scriplores lom. VIII, pag. C55 et doeloris sese damnaliim vociferali prodigium anno
?eq , momoriae produnl; sanctum aiitem non diu 1082 accidisse slaluit, omnino contendit, idque, ut
admodum post Manassisei urbe Remensi expulsio- apparet, quo illud vere habuisse locum, ttiealur,
nem in solitudinem sese recepisse, ex liic dicendis seu potins, ut aptam silentii, quo istud Guiberlus
facile colliges. Jam vero, cum res iia habeat, ex Novigenlinus abbas praeteriit, ralionem reddere
eo «ane, quod Gtiiberlus Manassis expulsioni sancti qneat- Et vcro si dictuin prodigium anno 1082
iiostiiin eremum se".es;umpostponal, conseclavium s.mciiqtie in soliludinem secessus anno demum
nsuliqiiam est, ut iiuic illam praeivisse, signiflcatum 1084 conligeril, ficri facile potuerit ut, an hujus
velit, etsi interim ex dictis § vni rcvera non ante in illud causa exstiteril, Guibcrlus ignoraril, ac proinde
eremum sanclus quam ex urbe Remensi Manasses p ul luctuosam hisloriam,etsioptimesibi compertam,
fuisset expulsus, sese receperit. s';lentio praeterierit, dum de sancti conversione
409. Atque hinc jam conseqnitur, nt Guihertus htijusqueiniliis lib. i de Vita sua, cap. 11, tractaret.
nec sancti noslri saeculo rentintiandi proposiium, Aiuli, qui laudalus Carthusianus anonymiis, cui
clsi et lioc Manassis expulsioni per verba supra ileinile, ut Guiberli silenlio seu formato ex hoc con-
recitala postponat, fuissehac poslerius, signifteafum tra prodigium argumento negativo vis sua supra
volueril; quod liic accurale notandum idcirco duxi, assignala mancal, responsurus sum, in proxime
i]iiod ex hisce contendere non nemo posset, mona- ilerum cit. Annaliumordinis sui lib. quarto hactenus
chici habitus induendi volum, qnod in collatione, nonvulgatonum. S9 subflnem de bac re loqualur.
cum Radulplio Viridi et Fulcio Monoculohahita, i Necjuvat, inquit, rcponere, Guibertiim lacuisse
sanctus emisit, esse pnriter, contra ac supra sta- ds spectaculo. Tacuit enim, quia vel illud ignora-
tuimus, facta anno 1081 Manassisex urbe Remcnsi vit, silantum inter privatos parietes evenit; vel, si
cxpulsioue posteritis. Kes hsec interim , quod bene publicum fuit, et coram ingenti hominum mullitu-
eli.im notandum.nec ita indubie sese haberet, etsi dine aclum, nescivit, ulrum fuerit causa secessus
eiia.n Guibertus, saeculo rcnuniiandi proposito.de sancli Brunonis, qui tanlum annis fere duobus post
quo per verba num. 406 et alibi recitata loqtiiiur, I) illud recessit, ul legilur apud anonymum nostrum,
Manassis ex ttrbe Remensi expulsionem praeivisse, cl in cilalis Cbronicis, ab auctoribus Carlhusiensi-
diserle assereret. Silne enim scriptori huic per bus edilis. i
verfcai!la de emisso a sancto seccdendi in eremum 411. i Unde non mirum, si solis Carthusiensibus
socciiloqtterenunthndi voto, an de ipio, qui utique haec causa innoluerit; et niaxime cum soleant
cum secedendi consilio seu proposito fuit conjun- ejusmodi consilia servari secrela, ct non nisi paucis
C.U3,seccssu illius in eremum scrmo, admodum est inlimisque aperiri et communicari; quod sanclum
dubium, maxime ctimGuibertus, qui exsupra diciis; Brunonem fecisse, credibile est juxta illud cclebre
rerum, a S. Brunone publice non pestarum minus; placiluin, a PetroCluniacensi, ul jam diximus, com-
gnarus exsiilit, facile ignorare potuerit voliim,, meiidalum , quo sanclus patriarcha suis seqiiacihus
quod sar.clus noster cum Radulplo Viridi clFulcioi inspiravil, < Miranda opcra, quanto possent nisu,
Monoculoinlra privatos domus Aiiae, in qua hospi- i occuliare. i Quod nihilominus de praseiilitim
labatur, parictes ab aliorum hominum consortioi lantum et propriis operibus intelligendum cst, no:i
sejunclus emisit. Atque hinc est cur § vi pro slabi- vero de praeclarisanliquorum Palrum gestis, qune
lienda opinione, qua3 habitam a Brunonc cum Ra- posleris ad aedificationemcommendare jubel Deus
219 ACTA. '* ; 25*
per Eeclesiasl"cum dicentem : < Latidemus viros A dinem secederet, biennium circiter a prodigiosa*
f gloriosos el parenies nostros in generatione sua.i anaslasi siverit elabi. Elsi enim anonymus iile chro-
Ita hactenus ille; lacite interim agnoscens, futuriim nologus, seu anliquior noster biographus, deflnito
f,nsse, ut Guibertus, Parisieusi prodigio in ercnium anno 1084Brunonis in Carthusiaceremum secessurrtT
pulstiui fiisse S. Brunonem,- explorattim haberet, innectat, suo tamen scribendi modo non efficit, nt
si lircvi hic in iliam, postquam feralU historia pu- Parisiense prodigium anno 1082 necessario sit in-»
blice evenisset, sese receperit. Et sane, si sancius, nectendum.Etenim id relaturus num. 1 ita memorat r
statim atque prodigiura acddisset, aul cerie non « Anuo Dominicae Incamationis 1082 vel circa
diu post in eremum, sex sibi sociis adjunctis,abiisset, illum, dum solemne studium floreret Parisiis, prae-
fuissel ulique, fecisse hoc illuin, horrendo eventu . ciptre in philosophia et theologia et jure canonico,
impulsum, Guiberlo aliisque passim notissimum, sicut generaliter consuevit, lale prodigium (quo
niaxime cum sanclus lum eos quos secum in soli- scilicel doctor Parisiensis tanlisper redivivus, sese
iitdinem aliraxit, tum alios, non paucos horribili damnalum, et feretro astanlibus denuntiarit) ibi
i 1.),damtati doclorisexemplo ad pcenitentiam agen- dicitur accidisse. i
dam excitarit, quemadmodum omnes, qui prodi- 413. Prodigiosa ergo doctoris damnati anastasis,
guin propugnant, unanimi consensu contendunt. B speclalis iis, qnae antiquior noster biograpbus me-
At vero, ail Carthusianus noster anonymus, sanclus moriae prodil; non deflnito anno 1082, sed vel hoc
non prius, quam cum jam biennium fere a prodi- ipso anno, vel uno aut alteroproximeseu praegresso
giosa dbctoris anastasi esset elapsum, in eremum seu secuto. evenit, nec quidqiiam alibi occurrit,
sese recepit, hincque id fecisse illum, horribili quod feralem illam historiam, si unquam accidit,
evealu iinpulsum, ignoravit Guibertus. Verum cui, determinalo anno 1082 cogat inncclere. Quid si ergo
quaeso, verosimile appareat, Brunonem, qui jam illa, si contigit, ipso anuo 1083, ad finem fere j«tn
inde ex voti dudum emissi religione ad babitum provecto, reipsa eiiam, ult ex dictis fieri potest,
monasticum stiscipiendum tenebatur, huicque obli- conligisse statualur, ita sane hanc inler et sancii
gationi salislacere diutiua diiferens gravioris novse in Carthusise. eremum secessum, qui ex dicenJis
perieulo sese eral exposfturus, nou prius in solitu- anno 1084 circa diem, S. Joanni Baptistae sacrum,
dinem, quam cum biennium fere a prodigio, quo, evenit, non biennium circiler, sed arclius longe
ut loquunlur nonnulli, animitus fuerat concussus, teniporis spalium inlercesseril, :quod sanclus rebus
csset elapsum, secessisse? suis componendis parandisque, quae ad consilii.sui
412. ld sane iticenso, quod, viso horribili specta- exseculionem opportuna arbilrabalur, impeniiero
c ilo, conrepcrit, salu.'is aelernae renimque coele- ^ potuerit, quodque, si longius adlitic videatur, quam
stiiim dcsiderio miniine congruit. Nec est, quod ut a sancto rebus; suis componendis jiecessariisque
reponas, tanto lemporis spatio rebus suis compo- vitae eremitica? ainplectandaj parandis impensuin
nendis, parandisque, quae ad novum suscipiendiim fuisse credatur, coiitrahi adbuc polesl differemio
vilae genus opus erant, indiguisse sancliim. Elsi etiam ad annum usque 1084 Parisiense prodigium,
enim dubilandum non sit quin post prodigitim, si utpote quod nec necessario ante hunc aiiiiuin ex
reipsa locum id unquam habuit, temporis aliquod jam diclis acciderit. Quoquo modo ilaque res ha-
spalium, quo res suas componeret, necessariaqtie beat, biennii circiler spatium annuni inler,. quo
ad novum viloe genus pararel, vere impenderit, sanclus in Carthusiae ereicum abiit, prodigiique Pa-
fuisse lamen illud aut esse debuisse duorum cir- risiensis epocham intercesjisse, exiis quae anony-
citer annorum,. nuila omnino ralio suadet. Quid raus primorum quinque Carlhusiae priorum cbrono-
iti enim bonis suis sese abdicare, amicis vale- logus seu antiquior sancti noslri biographus memo-
dicere, paucaqtie, quae ei, paiiperrimam vilam riae prod