Vous êtes sur la page 1sur 755

Yves, Saint (évêque de Chartres). Sancti Ivonis,...

Opera omnia, post Joannis Frontonis curas, suppletis quae in ejus editione desiderabantur, Panormia videlicet et epistolis
nonnullis... accurante J.-P. Migne.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


GURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFOltMIS, COMMODA, OECONOMICA,

MNIUM SS. PATRUM, DOGTOBUM SGMPTOMMQUE ECCLESIASTICOMM


QUI
AB ^VO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNTJ
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQU.E EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLIOE TRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESI^E SiECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS,INTERSE CUMQUE NONNUI.LIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS;
PSBQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBCSQUE VARIANTIBUS CONTiNENTER ILLUSTRATA ;
OHNIIiUSOPERIBUS POSTAHPLISSIMAS EDITIONES QU.ETBIBUS NOVISSIHIS SJECULIS DEBENTUR AHSOLUTAS
^.nETECTis,AUCTA;
1NDICIBUSPABTICULABIBUS ANAEYTICiS^ SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPITUUSlNTRAirSUM TEXTUHRITEDISPOSITIS, NECNON ETTITULISINGULARUM
S PAGINABUM MABGINEM SUIMRIOIVEH
f, DISTINGUENTlr.US
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADOBNATA;
OPERIBUSCU8IDUBIIS TBMAPOCEVPniS, ALIQUA VERO AUCTORITATE IN ORDINE ADTRADITIONEH
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
10101'US
INDICIBUS GENCRAI.UIUSLOCUPLEPATA : ALTEBO SGILICET* RERUM,~QU0CONSULTO, QUIDQUIH
UNUSQUISQUE PATRUM IN QUODLIBET TIIEMA SCRIPSKRIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTEIIO
SCUlPTUUyE SACU^E, EX QUOLECTORI COMPERIRE SITOBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPEBUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBROHUM
SCRIPTUR.E TEXTUS COMMENTATI SINT.
EHITIO
ACCUHATISSIHA, CJETERISQUEOMNIBUS FACILEANTEPONENDA, Sl PERPENIIANTUR : CI1ARACTERUM NITIDITAS,
ClIARTjEQIALITAS, INTEGRITAS TEXTUS,PERr£CT10CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE 1NTOTOOPERIS DECURSU CONSTMfflTK^V
PRETIIEXIGUITAS,
SIMILIS, PRiESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ETCIIRONOLOGTCA, ^%\
SEXCENTORUM TRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS HIC ILLICSPARSORUV ,# />2^Y%\
FRIHUH AUTEM 1N NOSTRA BIBLIOTUECA,- EX OPERIBUS AD OMNESjETATKS ,/ / ™ \>p\
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATCRUM. /w*/ 0- 1 \c/ 1 \
SERIES SECUNDA, JE % \S\
IN CL'APRODEUNTPATRES, DOCTOUKS SCRIPTOHKSQUE ECCLESIJELATINiC-i _| 1_
A GREGORIOMAGNOADJNNOCENTIUM III. ^ ^
\^\
ACCURANTE J.-P. MIGNE, \w\ S
jg

Iff SINGULOSSCIENTIA5ECCLESIASTICJJRAMOSEDlTOMit^
CURSUUMCOMPLETORUM 3^
ALIANEMPELATINA,
PATROLOGIAIllNAEDITIONETYPISMANDATAEST, ALIAGR.ECO-LATINA.—VENEUNT
MILLEET TRECENTISFRANCISSEXAGINTAET DUCENTAVOLUMINA EDITIONISLATINJE;OCTINT3ENTIS.
KTMILLETRECEKTAGUJECO-LATIN.E. MERELATINAUNIVERSOS AUCTORESTUMOCCIDENTAI.ES,
TCMORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR J HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUK.

PATROLOGI^ TOMUS GLXI.

S. IVO CARNOTENSIS EPISCOPDS.

EXCUDEBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAZTAilfflO/SE.PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOlTJEiVjFjGflNOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
185S
SJECULUM XII

SANCTI IVONIS

CARNOTENSIS EPISGOPI

OPERA OMMA

rOST JOANNISFROKTONISCURAS, SUPPLETISQU.E IX EJUS EDITIOXEDESIDERAUANTUR,


PANOIUflA
VIDEHCEf ET EPISTOLISNONNULLIa,PRELISDENUOMANDANTUR NUMERISOMNIBUSABSOLUTA

ACCURANTE J.-P. MIGNE.


BIBLIOTHEC/E CLERI CNIVERSiE
SIVE
RAMOSEDITORE
IN SINGULOSSCIENTIJJECCLESIASTICJ5
CURSLUMCOMPL-ETORUM

TOMUS PRIMUS

VENIT ." 8 FRANCISGALLICIS

EXCDDEBATDR ET VENIT APDD J.-P. MIGNE EDITOREM


liS VlADICTAZrAJI/7;07SE,PROPEPORTAMLUTETIJl PARISIORUMVULGOVENFEll NOMINATAM
SEU FETIT-MONTROUGE
1855
ELENGHUS

AUCTORUES ET OPEEUM QUl M HOC TQMG CLXI CONTINENTUR.

D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPDS.

Prylegomena. Col. i
Decretum. - 9
Panormia. 1037

ti\ typis MIGNE,au Petil-Montrouge»


ftOTITIA HISTORICA.

-r
\Guliia Christiana nova, tom. VIII, coi. 1126, in episcopis CarnoS:K-

Gaufrido elsuo et sumriii ponlificis judieio e seiL A sensum prsebere, donec eertus fierem et de GauMdi
fcarnotena dejecto, factaque clero Carnotensi alle depositione et summi pontificis voluutate. Ad queni
rius subrogandi ab Urbano poteslale, Ivo omniun cum pervenissem, ad petitionem ccelesiaj Carno1
ealculis eleclus est. Nalus is in agro BeHo\acens tcnsis apostolica aucloriiale suin conslrictus Ct
ex genere minime nobili; ul ipse lestaiur episloli ila in episcopum consecratus. » De bac cohsecra-
5,12, 22, patrem Iiabuil Hngonem de Altoylo, s iione facta forte die ipsa 23 Ndvembris 1090 Ur-
Frontoni fides, matrem vero Hilcmburgim, cuju banus papa Iitteras ad clerum populumque CarnG-
nomen instribitur necrologio Sancti Quinlini Bello tensem dedil Capua3 vm Kalendas Decemb., ut Ivo-
vicensis IYIdus Februarii. Post burnaniorum liiie nem episcopum in Gaufridi exalictbrati locuni
rarum et philosophise slud;a Parisiis confecla, theo reciperent, el craslina die ad Ricberium Senonen-
logiaj operam deJii in monsslerio Beccensi sul sem arebiepiscopum, cui significat Ivonem cano-
beato Lanfranco. Primum fuit canonicus Nigellen nice electum a se consecratum fuisse, quia ipse ei
sis ex Sammarlbano nostiO in colleelaneis. Poste: taanum impdnere recusaverat, rbgalque ui eum
vbcatus 'a Guidbne Belvacensi episcopo, prseficitu benigne complectalur, eique dd Ecclesia» suse regi-
pra^Iatus, seu prajposilus, aut abbas canonicis regii men aiixilium suum largiatur. Neque tamen sid
iar&us Sancti Quintini, qiiam cxlra muros urbi quievit Richerius. Audiamus iterum Ivonem epi-
sure condideral abbatiam bic episcopus. Ivo noi stola 12 : « Senonensis aichiepscopus consilid
solum buic loco qusedam palrimonii sui praedi; Parisiensis episcopi ihratualiis, a&lrikiiosibi eodem
contulit, sed pro moie korumce temporum in mo Parisiensi episcopo, elr duobus aliis non dissimilis
nasleriis usurpalo theologiam ibi docuit, canonum- vecordiarj;Meideusi et Trecassino, boc anno Slara-
que jam perifissimus quasdam constituliones sdda^ pis de ordinatione, quam a vobis acceperam, riie
libus suis dedii, unde pro canonicorum regulariun satis inordinate accusavit, dicens me in majestatem
institutore non immerito babetur. Collectionen regiam offendisse, qui a sede aposloliea cdnsecrai
quOqiie canbmim, seu ex canonibus sanctorulr lionem prsesumpseram accepisse. Cum itaque cona-
coinpendiosimi decretum tuuc temporis concinnavit renlur Gaufridum depositum contra decretum ve-
quo anle Gratiani lempora ulebaniur juristse : in ec strum in slalum pristinum icformarc, et in nid
Burcbardum Vormaliae episcopum ila accuratc se- depositionis senlenliam proferre, sedem aposloli-
cutus, ut etiam ejus menda in suum opus transcri- cam appellavi, et decretis apostolieis quamvis ea
pserit, non secus ac ipse Burchardus Reginonis, non nisi in fulurum limercnt, a sua prsjsumptione
Jam niullos annos in regimine transcgeral Ivo. C revocavi, appellalionem tamen necprosequi laxave ;
cuni dejecti in locum Gaufridi, tale nibil suspicans, runt, necplenampacem mecum habere voluerunt. *
canonice, juxta monita summi pomificis Urbani, Hanc autem epistolam scriplam sicul et eoncilium
a clero et populo electus est, regique renitens pr;e Slampis Iiabilum anno,i09I putamus, quo Ivo me-
senlatus, a quo virgam quidem pasloralem accepit, moralur episcopus in veteri charta apud Sammar-
sed non pariier consecrationem ab episcopo : nus- tbanos : « Actum anno 4091, indict. xiv, regnante
quam enim Richerius Senonensis archiprsesul, qui Philippo, in Ecclesia B. -Quintini Ivdne existenle
Gaufrido dcposito favebat, diem Ivoni ad conse- abbate, tunc Carnolensiura piajsule. »Occu:rilet
crationem, petentibus licel et pulsantibus clericis, in cbarla monasterii Vjndocinensis anno 1091 in-
pnefigere voluit, de quo lvo epist. 8 conqueritur, dictione xiv, feria sexla hebdomadsc Pascbalis xiv
ubi Richerium Senonensem archiepiscopum sic al- Kalend. Maii, eo anno ordinalus, quo juxta caput
Ioquitur : < Aliunde me expelisse bencdiclionem ecclesiae Vindocinensis reeepit convcntionem vice
caiumniamini, veritale leste verum dicam, quia nec abbatis inter Garnaldum de Chaiismot et inbna-
spiscopatum, nec benedictioncm episcopalem a vo- chos. Unde jure cor.cludilur eplslolas Urbani lam
bis petii, nec a quoquam. Sed cum clericorum _ ad populum clerumque Garnolensfem Oapuae MII
primo ingenio, postea violentia regi fuissem pras- ' Kal. Decemb. quam ad Richerium melropolitam
seutalus, el inde cum virga pastorali a rege mibi vn Kal. ejusdem, anno 1090 ascribendas esse.
iiHrusa ad ecclesiam Camotensem adductus, cum- Carnolensem episcopalum adeptus Ivo, non pro-
que clericis petenlibus el pulsantibus nullum dieih pterea curam coenobii Sancti Quinlini Belvacensis
consecralionis mea2vellelis prajfigere, interea con- deposuil, rcnilentilras Imjus ccclesia; canonicis, ad
silium mihi fuit electioni eoruni non onwimode as- qnos scribit epislolam 17, ut alium sibi praficiant
PATUOL.CLXI. ^
Jf - D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. MI
abbalem, quod landem oblinuil, ut ex epistolis 51 _i nonensis ipsi infensus, adesse noluit, sed ad euni-
el 32 planuin est, cum praelationem in manibus Ful- dem Ricberiuin scripsit epistolam 55. Monachis
conis episcopiBelvacensis omnino ejuravit. Cluniacensibus monasterii extra urbem sedificandi
Subscripsit anno 1092, praecepto Roberli de Be- licentiam fecit in Nonas Januarii. Concilio Arver-
lismo pro monachis Majoris Monasterii. Eodem nensi adfuit die vm Nov. 1095, et Turonen&i anao
anno Philippi regis odio, qui in legitimum Berlhae 1096 ubi subscripsit decreto Urbani II pro snbji-
uxoris thalamum Berlradam Fulconis comitis An- ciendo Cormaricensi abbate Sancto Maitino. Ad
degav. uxorem, nonuullis Galliaepraesulibus patro» eumdem scripsit anno eodem pontificem pro "Wil-
cinanlibus etiam ac Toede conmventibus, superin- lelmo Parisiensi eleelo, qui cum et Galterio Meldensi
duxerat, vir iste justi lenax, et tanlum flagilium Sanctionem Aurelianensem episcop. conseeravit
dissimulare non valens, diris modis fatigalus est, apud Carnotum. Subscripsit chartae fundationis
maxime ab Hugone Pulseti domino, q*uieum pene abbatiae de Rota lerlio idus Februarii anni 1096
per annum in carcere clausum, persaepe etiam ineunlis. Guillelmo Nivernensi comiti adfuit do-
absque pane retinuit, magna animi firmilate et eon- nanti ecclesiam Sancti Stephani apud Nivernum a
slanlia pellici depravatae. et regis concirpiseentiae se restilutam abbali el monachis Cluniacensibus
"
sese opponcnlem. De hoc contubernio et ira regis anno 1097, ac diris devovit omnes qui huie donr>-
bis expestulat Ivo verbis epislola 22, ad eumdem quoquomodo auderent refragari. Ecclesiam eamdcm
Pbilippum : « Quoniam, s inquil, t pi secedente di- consecravit Idibus Decembris. Gaufridum de Prul-
vina gratia de stercore pauper usque ad solium liaco comitem Vindocinenscm jura el privilegia mo-
principum per manum vestram elevalus sum, fa- naslerii sanclissimae Trinilalis agnoscere persuasit
teor me.post Deum pro posse meo cuncla vobis eodem anno, ei cum abbale conciliavit. Scripsit
debere quae vestro congruunt bonori et saluli; sed quoque Uibano II pro consecratione Daimberii Se-
quia exasperatus propter salubres monitus, quos nonensis elccti, et insequentis anni inilio 1098
serenitati veslrae ex summa fidelilate et eharilate contra electionem Joannis Aurelianensis. Altaria dc
direxi, me diffiduciaslis, etbona episcopalis domus Bascnvilla, de Bisconcellis et de Boveniviila sine
diripienda adversariis nostris exposuistis, gravia et redemptione vicarii monaebis Majoris Monaslerii
Maii. Hoc eodem ineunte anno
grandia inde' perpessus incommoda, regali euriae concessil lertio Idus
ad praesens nee secure possum interesse, nec ho- onus pontifieium abdicare voluil, ideoque Urbano
nesle. - Suppiico itaque majestati veslrae ut regia pontifici maximo his verbis scripsit epistolam 67.'
inlerim me mansuetudine supporletis, donec pos- £ e Ecce jam boc transacto septennio vineam mihi
sim aliquantulum respirare et damna, quae mibi commissam pro possc meo cxcolui, fruclum au-
pene usque ad penuriam panis inflicla sunt alicua lem quem quaerebam non inveni. Delur eigo liber-
ex parte reparare. J tas oelavo anno. ut hoc prineipium veraj oetavae
Vineulis esemptus haee scribebal, Rayiialdi for- aggrediar, ul possim mibi sabbatizare,- dulces fru-
tasse Remensis arebiepiscopi et suffraganeorum clus eontemplationis carpere et octavae ilKus gau-
opera, quibus Urbanus papa pro ereplione Carno- dia praelibare. Quod si vestra permissione id modo-
tensis episcopi scripserat vi Kalendas Novembris' non facio, necessilate tamen me oportebit id facere
1092. Altaria sex Eustachio abbali et monachis propter renovatas in me veteri de causa regis inimi-
Sancii Petri Carnotensis concessit libera, scilic.et de cilias, et propter parochianos meos contemptores
Brueroiis, de Ermentariis, de Roheria, de Buxeto, verbi-Dei, qui proni sunt solis terrenis inhiare. t
_de Cruciacoetde Castellariis Kalendis Julii 1093. Ponlilicis hortalu episcopali curaehaud renuntiavit.-
Gaufridum Vindocinensem abbatem consecravit ix Quinimo cam inter masimas procellas Ecclesiaeque
vel xi Kalendas Septembris anni ejusdem : attamen Gallicanae propudiosum lunc temporis statum lau-
in epistola 21 adbuc se in ergastulo clausum dicit, datissime sustinuit; testes sunt ipsius eomplures-
quando corpus sancli Juliani translatum est : ba:c D litterae, quibus agit de cathedralium eeclesiarum et
autem facla dicitur translalio xvi Kalendas No- episcoporum ordinatione, de legalorum et misso-
vemb. anno 1093, vin ordinationis Hoelli episeopi rum a latere comprimendo fastu, quibus Gallfcana
Cenomanensis, qui ordinatus est xi Kalendas Maii saepius gravabatur ecclesia. Legenda ejus epislola
1085, ac proinde, pro 1095 legendum forte 1092, 135, ad Richardum Albanensem episcopum legatum
qui annus cum ordinatione optime quadrat. Praeler apostolicum, qui eum tanquani publicse simoniae
enim jam dieta, mense adhue Novembri anni 1093 reum graviter redarguerat, ad quae respondit de-
eum Urbano papa Romam pacifice inlravit Ivo, canum quidem, eantorem et alios quosdam in ec-
ibique eum dimisit mense Januario. Reversus Bee- clesia Carnotensi plura exigere in receptione cano-
censesinter et Molismenses monachos ortam dc nicorum, quae rescindere conalus fuerat, sed in-
cella Pexiacensi controversiam composuit annc cassum, quod ii ise tuerentur exemplo minislro-
1091. Vocatus ad-concilium Reniense pro nupliis rum curiae Romanae, apud quos venalia sunl om-
regis et Ivonis deposilione qui eis contradicebat, nia. Interea Ivo lepiscopus canonicos regulares e
habitum xv Kalendas Octobris ejusdem anni, cu: S. Qnintino. accitos in ecclesia S. Joannis in Valle
aliquomodopraefuit Richerius aTchiepiscopus Se- instiluit anno 1099, eisque mulla largilus esl.
MIE NOTITIA IIISTOAICA. x»'v
SynOdo St^mpensi eodem adfuit aimo, et Majo- A in territorio de Garzeis secus fluvium Tironuni ad
d's Monaslerii nionachis concessit, ut ccelesiam coaslruendum monasterium cum capitulo conces-
'conslruereul apud Franchamvillam. Laluni a rege sii lerlio Nonas Februarii 1110. Subscripsit diplo-
decreium de expellendis nwn'achis', canonicisque ia mati Ludovici regis pro canonicis Sanctae Geno-
ecciesia Pisciacensi restituendis sub anathemate vefae, iv Idus Marlii anni 11U. Ad concilia Vien-
conliraiavit anno 1100. Circa id iempus omniuui neuse et Ansanum vocalus anno 1112 se excu-
Ecclesiarum sollicjtadine pressus, scribit ad Gal- &avil. .
terium Metdensem episeopum dc inconlinentia mo- Subscripsit codem anno regiis Ludovici litteris
nialium Saucte Farae, quas monet ut corrigal, vel in graliam Floriacensiuin. Principis ejusdem char-
tnonaclies earurn loco substituat. Pascbalis II bulla iara pro fundatione vel potius dotalione S. Victo-
data xvi Kalendas Martii anni ejusdem episcoporum ris Parisiensis sua subscriptione munivit cum plu-
Carnotensium domum, quam magnis Ivo impensis rimis praesulibus anno U13. Cum Arnaudo decano
aedificaverat, exemitab omni spolialione luneteni- totaque Carhotensi Ecclesia inslitulam Tironensem
poris posl episcopi obilum fieri solila, juxta con- abhatiam approbavit, eique miilta concessii privi-
cilii Arvernensis decretum. legia iertio Nonas Februarii, et anno elapso sigil-
Annus Incaraalionis 1104 componitur cum anno lum apposuit suum hislrumento eonfirmationis
episcopalus ivonis xtv et Philippi regis XLV,in la- eorumdem priviiegiorum ab Conone Praeriestino
bnlis Saneti Petri. Hoc eodem interfuil concilio sedis apostolicae legato tertio NonaS Febr'. mona-
Treeensi v Nonas Aprilis et subscripsit diplomati chis Majoris Monasterii concessit ecclesiam de
Hugonis Campaniae comilis pro Molismensi mona- Hancbis, quam Paganris banonicus tenebat, ct
slerio. Adfuit et synodo pro reconeilialione regis quidquid eis ab ipsius fratribus tribuebatur anno
apud Balgenciacum, Ivonis efBdgitalu 50 Julii ba- 1114. EOdem Paschalis II v Kalendas Novemb. con-
bilae. Celebratum aliud concilium apud Parisios; iirmavit decretum prius ab Ivone Ialum contra prae-
Ivone praesente, IV Nonas Oecemb. indicl: xiu Pa- positos qui gravabant capilulum, el angariis eccle-
schalis II sexlo, ad recdliciliandum absolvendum- siaslicos inferiorcs vexabant, aliaqufe ab eodem
qhe regem Philippum, qui simul cum Bertrada ju- slalula, qua quidem bulla ofiensi praepositi, adver-
ravit divorlium. In boncilio Pictaviensiannicjusdem sus Ivonem regem Ludovicum commovere nisi suut,
sententia Burdegalcnsis concilii de Maresiasio pro litlerasque ipsius ad eumdem obtinuerunt, cui rc-
Angeriacensibus adversus Maxentianos monachos spondit Ivo epislola 265, qua de re legendus Sou-
lala examini Ivonis commissa fuit, ab eodemque el C cbetus in novis observalionibus ad epistolas Ivonis.
ebllegis confirmata. Datam ab eo Reccensibus ec- pagg. 252 fet seq.
clesiam Sancli Nicasii de Mellento confirmavit Pa- Annus ordinalioriis Ivoiris xxv illigaliir cum anno
schalisll secundo Idus April. 1104; Insequenli Hen- xvi Paschalis II, Incarnatiohis 1114, in instru-
ricus bomes Blesensis et uxor Adela ad preces Ivo- inento quodarii ecclesiae Sancti Nicolai apud Sou-
nis domum episcopalem a prava consuetudine su- chelum pag. 254. « Facta esl autem baec carlula
pellectilis diripiendae liberam reddiderunt, quorum anno ab Inearnalione Donrini 1114, ordinalionis
beneficium auctoritate sua confirmavit Pbilippus vero doriiini Paschalis papse xvi, alque ordinatio-
rex anno regni 46. Libertatem ecclesise de Burgo- nis domini lvonis Carnolensis episcopl xxv, etc. i
medio ad preces Adelaecomitissae ratam habuit Ivo ldem Souchetus refert bullam Pascbalis II Romse
eodem anno, quo adfuit eleclioni Radulfi kbbatis pridie Idus Marlii, Ivoni Carno*lensiet Radulfo San-
Sancti Quinlini in feslo DediGalionis. De mandato tonensi datam, qui duo cbncilio Arvernensi adfue-
Paschalis II diremit annd 1106 qUerelam quaa inerat rant; ut juxla cbricilii decretum, altaria, quae ab
inter Ivonem de Curvavilla, vicecomitem Hugonerii annis triginta et sub vicariorum redemptione mo-
el Rotrocum Perticensem comitem, qui ad sacrum nachi possidebant, libera eis relinquerent. Reddi-
bellum ituris pacem turbabat. Invitalus ab Ivone j_t tam ab lvone de Curvavilla ecclesiam Sancti Nico-
Pascha peregit apud Carnotum Paschalis papa lai fratribus de Sancto Joanne concessit Ivo atmo!
aniio 1107. 1115, indict. viiii Gravem babuit cum Bernardo
Locum Bernardo a Rotroco comite ad eouslrueri- Bonaevallis abbale querelam; quam a Robertd de
uum inonasteridm datum anno eodem confirmavil Arbfisellb edmpositam iridicat Roberti Vilarasfcri-
lvo et ccenieterium conseeravit. Dedil lilteras su- ptor paulo ante ejnsdem obitiim, qiierii ariho 1116
per controversia ralione ecclesiaeVillaeiiiendisinter exeunle. qui nunc numeratur 1117; accidisse vo-
Columbenses monflchos et rnoniales sancii A\iii lunt. Ex chroiiico eriiih S: Albini Andegavensis :
VIIIKalendas Seplembris. Inlerfuit anho 1108 exse- i Anno 1116, obiit Robertus dfeArbrissel quiulo
quiis Philippi regis, et slatim posi sacro Ludovlci Kalendas Marlii. » Husc aliud non minoris poude-
regis Aureliae celebrato, Remensibus clericis nec- ris' argumentiim siibjicit dbctissimus Pagi, Guil-
quidquam refraganlibus, qua de re scripsit aposto- lelmi nempe Nivernensis eomitis anno 1116 ex
licam epistolam 189. Subscripsil 1109 piaecepto cbronicis Fiscanensi et Vezeliacensi capli, eorumV
Ludovici VI regis de libertale testandi et bellandi que qui eiim ceperant excommunicatorum, men-
pro beivis EcclcsiacParisiensis. Uarrucalam leirae tionem fieri in epistola 275 Ivonis : unde conciudil
iv D. IYO CARNOTENSIS EPISCOPUS. vvi
anno 1117. Mabillonius vero post Albericum, Eli- A Firmal Joannis, qua jacet, abbatiam,
nandum,priscum Sancti Quinlini Kalendarium, etc. Alque decanalum Andrem formavit et auxit.
Ivonem sub finem anni 1116 okiisse-, sed pace tan- Te duce fil Marim pulpilus ecclesim,
torum virorum dixerim, Iiscc cum usurpata in Fundamenla loci jecil Belti prioratus,
chartis Gaufridi successoris annoium compulan- Hic Magdalenmprmparat ecclesiam.
dorum ratione eonciliari nequeunt, qui ex dicen- Viccnos[f. 25] annosque duos sjne crimine sedem
dis anno ineunte 1116 auspicalus esl episcopalum. Rexil, ab integris moribus alque fide.
Praeterea chronicorum diversilas in morte Ivonis,
eorum arguit negligentiam. Denique amplius neseio His addenda Marlyrologii Carnotensis verba .
quid, ni fallor, obsequii et reverentiae debelur Ne- « x Kalendas Januarii. Ipso eliam die Dominicas
crologiis ecclesiarum, in quibus rnortui sunt et Incarnalionis 1115 obiit paler Ivo hujus sacralis-
sepulti episcopi, quam aliis dissilarum plerumque simae sedis anlistes, vir magnae religionis, eccle-
ecclesiarum. Aique in Necrologiis ecclesiarum ca- siasticorum et secularium negotiorum prudentissi-
thedralis et sancli Joannis in Valle obitus ivoni3 mus, mitis affatu, palienlia insigiiis, castitate poi-
assignalur ad diem xKal. Januarii annl 1115. De- Iens, et tam iu divinis quam -in pbilosophia erudi-
funclus Ivo sepelitur in choro ecclesioe S. Joannis " lissimus. Qui sex pallia bona, et septem cappas, et
de Valle, sed hostilis baerelicorum rabies pios ci- infulas tres, et tapelia tria decori hujus ecclesiae
neresin ventos impie soeculoxvi dispersit. Pius V, contulit: librum missalem et epislolarium, et lex-
bulla data 18 Nov. 1570, Canonicis Sancti Joannis ium evangeliorum, et unum lcctionarium matuti-
Laterariensis Regularibus permisit, ut ejus feslum nalem dedit, el omnes argenlo paravit. Pulpilum
quolannis celebrarent. Hanc facultatem ad cano miri decoris construxit, scholas fecit, domum epi-
nicos Carnotenses extendit sacra rituum congrega- scopalem, quam vilem etligneamin obitu episco--
tio 28 Novembris 1648, procurante P. Natali Mi- porum vel discessu, quibusdam pravis consuetudi-
nimo Carnotensi, tunc Romaecommoranle, ad pre- nibus per violenliam Carnolensium comitum indu-
ces J. B. Soucheli canonici Carnotensis. Philippus -ctis ancillalam invenerat,- speciosam et lapideam a
-ab Eleemcsyna Bonue-Speiabbas hoc ei eonscripsit fundamento refeeit, et cum omnibus ad ipsam per-
epitaphium : linentibus, sive mobilibus sive immobilibus ex a'n-
Reddidit affectus palrem, docirina magisirum, cilla liberam reddidit, Ilberlatemque ipsam astipu-
Regula canonicum, pontificcmquegradus, latione privilegiorum et Romanae sedis, et regis, et
Famosum probitas, humilem natura, verendum p comitis, quae in arcbivis bujus ecclesiae babentUY,'
Vila severa, senem tonga, pudica sacrum. confirmavil. Terram efiam quamdam contiguam
Pfmsule defunclo, sua tollere mos eral otim eidem domui ad amplitudinem ipsius domus a V'H
Principis, liunc morem principis emil Ivo. eedomino acquisivit et muro clausit. Apud pontenr
tlnjus opem (msus, plebs dogmala, frmna malus rex; Godinum alias domos ad usus episcopales sediiica-
Sensit egenusopes, pro grege vota Deus. vit : eamdemque villam in multis melioravit. Abba-
Referunt Sammarlhani aiiud carmen e veteribus liam sancti Joannis ex seculari in regnlarein con~
inembranis viri clarissimi Baruabse Brissonii prsesi- vertit, instituit et auxit, consilio et auxilio ipsius
dis in senatu Parisiensi. monasterium inlirmorum apud Bellumlocuni con-
slitutum fuit. Junioratus omnes"bujus ecclesise, et
Mente, manu, lingua, doctrina, corporis usu, in eommunes redegit usus, et eas in po-
Prudens, munificus, prmslabilis, ulilis, insons, precarias
Firma columna domus Domini, quamjure satubri sterum personis distribui lam suo, quam aposlo-
auxil lico privilegio veluit. Angarias et injustas exaclio-
Fovil, munivit, instruxil, jugiter
nes, ct pravas servientium discursiones fieri per
Consilio, scriptis, quo viverel ordine rebus,
praeposiluras iisdem privlfrgiis- proiiibuit. Potesta-
Cujus opemgralis mger, rem se)isit egenus, D lem quam habebat dandae pra>posilurae de Ebrar-
hlius urbis apex memorandus episcopus Ivo,
divilla et caeleris ad eam perlinentibus buic capi-
Hac silus exspectat advenlum Judicis urna.
lulo dedit. Taxala sepeliendorum prccia in toto
De eodem referre quoque juvat sequentes versus hujus ecclesiaeepiscopatucessare fecit. Ad augmen-
in modum epitaphii; qui in ecclesia Sancti Joaniris tandam tabulam altaris idem moriens centuni mo-
ante excidium Iegebantur. dios vini reliquit, et in aliis pluribus suae ecclesiae
Prmsulis Ivonis corpusjacet liic lumulatumr et clericis suis multa bona fecit. > Legitur quoque
. Cujus konos pulsat limen ulrumque poli. in Necrologio Sancti Joannis in Valle : « x Kal.
Jurh hic anlistes canonum decreta sacrorvm Januarii, anno ab Incarnatione Domini 1115, obiit
Perlegit, legum dogmata dans brevim. bonoememoriae Ivo Carnolensis episcopus, qui Ca-
Mystica saera alibi danlur, rex, quam tibi Remis, nonicorum Regularium ordinem in hac ecclesia
Consultorque luis, rex vocitalus abis, conslituit, et eamdem rebus suis ampliavit, dans
Hunc capit Hugo comesCarnulum mmnia tentans, fratrum nsibus ecclesiam Sancli Stepbanicum rebus
Quempia plebs redtmil sumplibus innumeris ad eam pertinentibus, ccclesiam de Luciaco, ec-
Aere suo alquc opera mvovavil prmsutis xdes, clesiam de Pontegodano et terram ultra stagnum,
x*n NOTITIA HISTORICA. xvin
triginla quoque voiumina librorum suorum, et A canonicum licet iuvenire. Editis jam 288 diias no_-;
mulla alia. » vas adjecit Mabillonius in tomo quinto Annaiium,
Ab omnibus fere oetatis suae historicis dilauda- Plurima quoque continent quae ad historiam Ec-
tur Ivo : < Lucerna quippe tfccidentalis, orbis de- clesiae Gallicanae, imo et universalis, plurimum lu-
cus, ornamenlum ac fulgor Ecclesiae Gallicanae t cis afferant. Sunt eliam inter ejus opera 24 ser-
honorifice appellalur a cardinale Baronio. Et cerle mones, quorum quarlus a nonnullis Fulberlo resti- .
recondita ac praecellenti eruditione conspicuus, ju- fuitur. De ipso Ivone plura habentur iu editione
ris divini bumanique scieniia, et victuris iu aevum ejus Operum, quae in lucem prodiit anno 1647. Cu-
operum monumentis celeberrimus, exinriis ac plane jus opera, videal lector curiosus in praefationc
conscntaneis summo prsesuli virtutibus, aevo suo J.-B. Soucbet ad Vilam sancti Bernardi abbatis
non lanlum caeleris regni, sed et omnibus Carno- Tironensis, ejusdemque Verilalis Defensione edila
tensis Ecclesiae, si fas affirmare, praeluxil episcopis. Carnoti anno 1651. Videndi quoque Baronius An-
Praiter decretum quod coneinnavit, reliquil pluri- nal. tonris undecimo ct duodecimo, Spondanus,
nias epislolas, in quibus quidquid spectat ad jus Possevinus, Bellarminus et alii, . «,

M-

HISTOIRE DE SAINT YVES.

Yves (i), la lumiere et T-ora&ede i*Eg]ise de France en son temps, on pourrail meine dire de tout l'Oc-
cident, naquit au territoire de Beauvais vers rannee 1040. Son pere se nommait Ilugues d'AuieuiI, et sa
mere Hilemburge. L"opinion commune porte que sa famille elail noble; mais Yves temoigne lui-meme le
eontraire dans plusieurs de ses lettres (2). Des sa plus grande jeunesse il fut applique a 1'etude des arts
liberaux; apres en avoirete instruit en son pays (5), ou meme a Paris selon d'aufres (4), il alla au Bee
peifeclionner ce qu'il en savait et etudier les sciences ccclesiastiques. II y eut pour maitre le eelebre Lan-
franc, el pour condisciples grand nombre de jeunes gens distingues par leuv naissance-et Ieurs mceurs,
dont plusieurs furent eleves dans la suite aux premleres_ digniles de 1'Eglise. Cetait par eonsequent
avant 1'annee 1062. que Lanfranc quUia Ie Bec, et alla a Caen remplir la place d"abb6 de Sainl-Etienne.
Le gout pour les lettres et la piele qu'Yves prit au Bec, il le cullha avec autaiii de succes que de soin.
Toule son occupation, lorsqu'il reparut dans le monde, fut 1'efude de ranliquile ecclesiastique et la pra-
tique de la vertu, L'on en a la preuve dans les ecrits de sa facon qu'il a laisses a la posterite, et 1'hon-
neur qu'il (il a tous Ies divers elals qu'il remplit. D'abord il ful cbanoine de Nesle, illustre colleglale en
Picardie (5), d'ou son meritele fit tirer, pour gouvernerla nouvelle niaison (6) que Gui, eveque de Beau-
vais, venait de fonderpour des clercs, a la porte de sa ville episcopale. Cet etablissement fut commenee,
non en 1078, eomme 1'avancent la plupart des ecrivains, mais. des 1067, et (init au bont de deux ans,
sous 1'invocalion du marlyr saint Quentin. ¥ves en elail deja' superieur quelques annees avant 1079,
d'akord sous le titre de prelat, ensuite sous celui d'abbe, quoique dans ses lettres il ne se qualifie que
siinple pretre.
Bieniot cette nouvelle communaule s'acquit une reputaiion merycilleuse. Non-seulement Yves en aug-
menta les revenus, en y transportant quelques domaines de son patrimoine (7); mais il fit encore obser-
ver une regularite conforme en lout aux anciens canons, el y ouvrit une eeole celebre, ou il prenait lui-
meme soin de faire des lecons de tkeologie. Cette inaniere de vivre etablie a Saint-Quenlin, a fait regar-
der Yves comme un des plus illustres instiluleurs de 1'oulre des chanoines reguliers. Cel ordre etait deja
connu a Rome ef a Reims plusieurs annees auparavant (8); mais Yves le porta a sa perfeclion. Des son
vivanl il eut la consolalioirde voir que sa maison servit a 1'etendre en divers lieux de la.France, et que
son ecole fournit d*exceilents eveques a plusieurs eglises. Ce ful dans le repos de sa retraite qu'il composa
Ies deux recueils de eanons (9), l'un plus court, 1'autre plus etendu qu'on a de lui, et dont il sera parle
plus amplemenl dans Ja suite. Ces ecrils, joints au soin qu'il prit liii-meme d'enseigner, lui acquirent des
lors le tilre de docteur renomme, et des plus renommes de 1'Eglise de France : Inler prmcipuos Francia;
dociores eruditione lillerarum, tam divinarum quam smcularium floruit (10). A cela pres, il ne figura pas
encore a.lors beaucoup dans 1'Eglise. Le concile d'lssoudun lenu en 1081, fut la seule action d'eclat ou on
}e vit paraitre (II).
II y avait cnviron qualorze ou quinze ans qu'il gouvernail 1'abbaye de Saint-Quenlin, lorsque Geof-
froi I, eveque de Chartres, deux fois depose par le pape Gregoire VII pour cause de simonie, se trouvant
coupable encore d'autres criines, se reconnut indigne de l'episco])at, et y renonga (12). Le pape Urbain II,
qui le determina a prendre ce parti, ecrivit en meme lemps aux Chartrains, pour Jes inviter a elire un

(1) Bar., an. 1092, n. 2; Ivo, ep. 92, 102; Vila, | (7) Nov. ib.\ Ivo, Vit., n. 2.
n.l. (8) Histoire litteraire de la France, tom. VII,
(2) Ep. 3, 12, 22. pag. 522, 578.
(5) Vit. ib. (9) Ivo, Vit. ik.
(4) Egas, Bul., tom. I, pag. 013; Rob. de Monle. (10) Ibid,., n. 2; Ord. Vit., iib. x, pag. 810.
sdd. ad %., pag. 750. (li) Ivo, cp. 181; Mab., Ann., lik. LXIV,n. 107.
(5) Call. Chr. nov., tom. VIII, pag. 1126. - - (12) Conc, (om. X, pag. 420, 450; Ivo, ep. I,
(6j Gatl. Clirist. vel., toin. IV, pag. 773,774. 2, 8.
six D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. - xx
autre evSquc, et leur indiqua le vdnerable abbe de Saint-Qtientin, dont il connaissait tout le merife. L'e-
lection elant tom-keesur lui, F-onse saisit de sa personne, de peur qjie son kumilite ne le fit enfuir, et
6n le presenta au roi Philippe, de qui il recut lc balon pastoral (13). Mais Richer, archeveque de Sens et
melropolitain de laprovince, a qui appartenait dedroit lordinalion du nouvel elu, refusa spn minislere
sous divers pretextes. Dans la realite, il se trnuvait pique de ce qu*on avait clepose Geoffroi sans sa parti-
cipalion. Yves, voyant les choses a ce point, voulaitrenoncer a son eleclion (14), el eu eerivit sur ce
pied au pontife romain. On le delermina loutefois a aller trouver le pape avec les deputes de 1'eglise de
Charlres (15), qui lui porterent leurs piainles touchant lerefus deleur archeveque. Urbain, pour couper
eourt, ordonna lui -metne le nouvel elu, et le renvoya avee deux lettres en date du vingt-quatre' et vingt-
cinquieme de novembre, 1'une au peuple de Chartres, 1'autre a 1'archeveque Ricber.
Presque tous nos eerivains sont parfages sur 1'annee precise etlelieude cette ordination. Mais dom
Mabillonmoritre par des preuves qui ne souflreiitpoint de replique (16), qu'elle se fit a Alalri, oii le pape
se troiivait alors (17), sur la fin de novembre 1091. Yves, quo:qu'ordonne eveque de Chartres (18), retint
encore l*abbaye de Saint-Quentin, et ne s*en demit qu'au bout de quelque temps entre les mains de
Fo/ulques, eveque de Beauvais. Alors il ecrivil aux ChaDoines reguliers, qui la desservaient, pour ieur
permettre d'elire un autre abbe, et les exhorter a faire un bon clioix (19). II n,e laissa pas, nea/nmoi.nsde
continuer a la proteger toul Ie temps, qu*il vecut (20).
•De retour de sonvoyage d'Italie eii F-rance, il pril possession de son Eglise en vertu de llnvestimre du -
roi', et de 1'ordination du pape attestee par ses lettres (21). Mais Richer, son metropolilain, bien loin de le
regarder comme eveque, lui ecrivit une letlre pleine d'amertume, de mepris, d'injures, etne letraitait
rien moins que d'intrus (22). Yves y repondit avec politesse, mais en meme temps avec beaucoup de
fyrce, offrant de se juslifier canoniquement. A cel effet, il se presenta au concile d'Etampes, ou Richer et
les eveques de Paris, de Troyeset de Meaux avaienteoncerte de le deposer, et de relablir Geoffroi (25).
lls avaient pour pretexte, qu'il etait alle contre 1'autoriteroyale, et avait viole les droitsde 1'eglise Galli-
eane, pour s'etre fait ordonner ailleurs (24). Mais Yves arreta le eours de la procedure par un appel ait
saint siege; ellepape treiiva le secret de pacifier toutes choses a cet egard. Yves fut mainlenu dans son
siege, ef Geoffroi coriceriire dans la parlie du diocese de Charlres, qui etait sous la domination de Robert
cluc de Normandie (25).'
A peirie cep'eiidanl notre prelat conunen^ait ajouir de ce calme, qu'il eut Ie malheur de tomber dansla
disgrace de son pr'irice'(26). Ne pouvant en coiiscience, ni en bonneur donncric moindre signe d'appro-
balion a son scandaleux mariage aveeBerlrade, comiesse d'Anjou. il refusa genereusement de s'y irou-
yer, quoique le roi l'y eu.t invite. II fn encore plus; il le blama bautement dans ses leltres a divers
eveques, cl en ecrivit au roi meme avec une vigueur digne d'un eveque des prcmiers siecles, sans sortir
^eanmoins des bornes du respect du a la majeste royale. Cetait en 1092; et des-lors ce zele apostolique
couta la liberle au genereux prelat (27). Hugu.es, seigneur du Puiset et vieo.nle de Chartres, se saisit de
sa personne, et l'enferma au chaleau du Puiset meme, pour lacher de 1'abattre et faire par la sa cour
au roi Philippe. Yves n'en devint que plus ferme, et Dieu ne le laissa point sans consolation dans ses
liens'. Guillaume de Ros, abkede Fecamp,entre autres, l'y visila par ses letlres, oii il le felicitail de souffrir
pour la meme cause qii'aulrefois Elie et saint Jean-Raptiste (28). Les Chartrains de leur cd.ie, exireme-
ment allaches a leur eveque, formerent le dessein de raller deli.vrer a main armee (29); mais le pacifique
prelat en etant averli, arreia le coup par une lettre admirable. Iloei, eveque du Mans, vml aus;_i a son se-
COure,*elagit si eflicacement a\ec le pape Urbain, qu*ils reussirent a lui procurer sou elargissement (50J.
Yves au reste prit de jusles mesures pour que son troupeau n'eut point a souffrir de sou alsseuce (51.).
Rendu a son eglise, il se trouva dans une extreme diselle, a raison des ra\ages que les gens du roi
avaient faits dans les domaines de l'eveche, et se vit encore charge de fausses accusations (52). Assure de
soninnocence, il en ecrivit a Philippe, offrant de s'en justifier juridiquement, soit en concile ou a la
cOur metne du prince. II refusa neanmoins quelque temps apres d'assisler a celui de Reims, tenu en 1094,
quoiqu'il y eut ete invile, par la raison qu'il ne devaitpas etre juge hors de sa province (55). Ce fut appa-
remment sur le nieme principe qu'jl ne youlut point prometire de se trouver a un autre convQque a Troycs
pour le dimanche apres la Toussaint, sans avoir eu, au prealable, 1'avis du pape Urbain (31). On ne
connait point autrement ee eouci.e; et Fori ignore si notre prelat en fut. Seulement on sait que les
arclieveques de Reims, de' Sens et de Tours en' devaient etre, et apparemment les eveques de leurs pro-
vinces. > -
.En 1095 fut celebre le grand concile de Clermout en Auvergne, auquel le pape presida en personne (55i).
Yves fut du nombre des eveques qui le composerent, el eut Vhonncur, apres la lenue de cette assemblee,
d'accompagner le pontife romain jusqu'a Tours (56). Urbain y tint un autre concile auquel Yves assista,
comme il avait fait a toutes les aulres assemblees que ee pape avail Gele.breesstir sa route. Le concile de
Tours fut tentt au mois de mars 1096; etTannee suivante Yves so trouvail dans le Nivernais, sans <ju'on
sache a quelle occasion, a moins que ce ne fujt encdi'e pour quelque concile (37). En ce voyage il dedia so-
lennellement l^glise du monastere de Saint-Etienue. assiste de Gui, eveque diocesain, de Gautier de Cha-
lons-sur-Saone, et d'Humbaud
r i d'Auxerre.
(13) Ivo, ep. 322. (25) Ep. 6.
(14) Ep. 5:' (26) Ep. 15-17.
(15) Ep. 1, 2. (27) Ep. 19, 21, 22; Alberie Chr„ par. n, p. 143;
(16) Mab. ib. 1. LXVIII,n. ^7, Sug. Vit. Lud., p. 500.
'
(17) Yves dans sa Iettre 56 fait lui-meme mention (28) Ivo, ep. 19.
de ce lieu ou il etait alors a la suite du pape. Mais (29) Ep. 20.
au lieu SAlatri, les edileurs 6ut'lu
' a lalere, qui' ne (50) Ep. 21, 25, 25; Conc. ib., p. 463.
signifie
' rien en cet endroit. (51) Ivo, cp. 17, 44.
(18) Ivo, ep. 51'.
' , 32) Ep. 22.
19) Ep. 52. (55) Ep. 55.
(20) Ep. 195. (54) Ep. 46.
(21) Ep. 1,2, 6. (55) Ep. 58.
(22) Ep. 8. (56) Conc. ib., p. 605.
(23) Ep. 12. (37) Mab. ib. 1. Lxt\, n. 76.
"(21 Vit. ib. n. 5.
_.« NOTITIA HISTORICA. x\n
II ne se passa presque point de cboses considerables dans 1'Eglise de France durant son episcopat.
auxquelles il n'eut beaucoup de part. II fut du concile d'Etampes en 1099, et de celui dePoiliers Fannee
Etiivante, ou leroi Pbilippe et lierlrade furenl excommunies de nouveau, et ou les bons evequos eurent
(58). Le legal Rickard, eveque d'Aikane, en ayant cou-
beaucoup^i souffrir de la part du comle de Poitiers d'abord
voque un aulre a Troves en 1104, Yves s'excusa d'y aller, et ne laissa pas de s'y trouver (59).
Le sujet de Fassemblee elail l'absolulion du roi, qui fut neanmoins differCe a un autre temps. Le trenr
tieme de juillet de la meme annee se tint un aulre concile a Beaugency pour le meme sujet. Yves y as-
sista encore, et reudit comple au pape- Pascal II de ce qui s'y etait passe (40). L'absolulion du roi ayant
ele encore retardee, Yves engagea le souverain ponlife a Faccelerer, et a user de quelque indulgence en-
vers ceprince. U se juslifta par la du blame dont le cbargeaient quelques-uns. d'avoir eu le plus de part,
a son excommunication. Des auparavant il avait donne des preuves du contraire, puisqu.il avail agi au-
pres d'Urbain II, pour suspendre Fexecution de ce dessein, et en avait fait donner avis au roi par le pre-
nrier officier de sa eour,(4I.) Enfin Philippe ful solennellement absous a Paris au commencement de de-
cembre 1105, el voulut qu'Yves ful de la ceremonie (42).' Avant cette epoque, il lui avait deja re.tidu
1'hpnneur de ses bonnes graces, comine il parait par un dipldme accorde a sa priere en faveur de 1'eglise
deCkarlres (43).
Au boutde trois ans, ee prince ctanl mort le vingt-neuviemo de juillel H08, on conseilla aussitdt apres
ses funerailles, a son fils Louis le Gros de se faire sacrer sans deiai (44). Ce fut Yves, ceprelat si respec- *^
lable el si rempli de sagesse, dit 1'abbe Suger, qui ouvril cet avis. Eu consequence, on manda Daimkert
archeveque de Sens, qui en fit la ceretnonie a Orleans le second jour d'aoul suivaut, assiste .de tous ses
stiffragaiUs, du Jiombre desquels eiail notre prelat. A peine etait-ellc fiuie, que les depules de Feglise de
Reims, qui pretendail etre la seule en droit de sacrer nos rois, arrivereiit et firent leur opposition. Yves
se chargea de leur repondre et de justifier le sacre de Louis (45). Cest ce qu'il execula par une belle leitre
circulaire adressee a 1'eglise Romaine et a toutes celles qui "avaient connaissance de la. plainte du clerge
de Reiins; y montrant que sa preteiilion n'esl fondee ni sur la raison, ni sur la coutume, ni sur la loi.
Yves ne borna pas la son affection pour son prince. U 1'engagea encore a se marier, ppur raffermjsseinent
de la maison royale, et la tranquillile de 1'EgIise el de 1'elat (46).
En 1112 Joseeranne, archeveque de Lyon, indigue, comme plusieurs autres,du traite eonclu 1'annec
precedente entre lepape Pascal et 1'empereur Henri V, louchani la concession des iuvestitures faites a ce
prince, voulut assembler un concile a Anse pour s'y opposer (47). Y ayanl invite les eveques de la pro-
vince de Sens, Yves ne fut point d'avis qu'ils y assistassenl; et ils ne s'y trouverent point en eflet. II
craignait sans doute de rallumer un feu qui par.aissait eteint, et qui se ralluma bientot apres. Ne pouvant
y apporter d'aulre remede, il cn ecrivil u'une mauierp pathetique a Biunon, archeveque de Cologne, qu'tl
savail avoir grand credit a la cour imperiale, afin qu'il l'einployat a faire eesser un schisme, qui dcpuis
plus de trente ans divisait lesacerdoce et 1'empire (48).
Ce zeleet eetj.e sollicitude pastorale pour le bien de 1'Eglise en general eclalaietu dans toules les occa-
sions ou il s'agissait du violement du bon ordre, meme de la part des papes el de leurs legals (49). Kous
en avons diverses preuves dans le recueil de ses lettres. En cette sorle de rencontre 1'amour des legles
remporlail sur toute consideration; et Yves ne reconnaissail pas meine ses meilleurs anris. II etait fort
lie avec Hugues, archeveque de Lyon, legat du saint siege, et lui avail donne des marques de son altache'-
menl, lorsque le pape Urban Feut reiabli dans cette derniere dignile, donl il avait ete desliiue par Vic-
tor 111(50". Neanmoins Hugues, s'etaiil avise d'arreter le sacre de Daimb.ert, archeveque de Sens, jusqu'a
ce qu'il eut recoiinu la primalie de Lyon sur cette aulre metropole, Yves lui ecriut a ce sttjet avec une vi~
gueur vraiment episcopale (51). Iiugues s'eu lint offense, el en pona ses plainles au pape, qui en concut
jlu refroidissement pour notre genereux eveque (52). Mais cclui-ci n'en devint que plus ferme, comme il
parait par sa lellre a ce ponlife, et en prit occasiou de faire voir qu'il ne tenait a 1'episcopat, que pour en
soutenir Fhonneur et le droit des eglises; fenneie qui lui aurait peut-etre aitire la disgrace du pape et de
Parcheveque, sans la mediation de Geoffroi abbe de Venddme, qui, s'e trouvant alors k Rome, justifia
Yves aupres du pontife Romain, et passant ensuite par Lyon a son retour en France, fit sa patx avec le
legat Hugues (55).
Ati bout de quelques temps, Yves ayanl appris qu'on voulait donner a l'eglise de Beauvais pour eveque
Elienne de GarJande, dont 11 connaissail Fineapacite et les autres defauls, niit toul en ceuvre pour traver-
ser son election et empecher son sacre.; en quoi il reussit (54). Au conlraire il favorisa et appuya de tout
son pouvoir celle qu'on iit ensuite de Galon abbe de Saini-Quentin, donl le merite lui etail parfaiiemenl
connu (55).
Ce n'esi pas seulement par rapport au mainlien des canons et de la discipline ecciesiastique, en ee qui
regarde le spirituel, ^queparaissait la genereuse iiilreridite de nolre pielal; elle semontraii eneore en ce
qui conceine les coutuiues ou devoirs lemporels des eglises en\ers les souvcrains. Yves en a laisse des
exemples bien marques. Le roi Pbilippe lui ayant ordonne de se trou\er a.veb les troupes de 1'egl se de
Charlres en unceitain eudroit oii il devait avoir une emrevue avec Henti roi d'Angleterre et duc de Nor-_
.mandie,'mais y ayant joint des condiiions qui n'etaient pas d'usage, Yves prit la liberte de lui en fairi:
des remonlrances aussi fortes que respectueuses (56). De ineme Elienne, comte de Chartres et de Blois,
exigeant de Feglise de Chartresun devoir inusite, Yves s'y opposa avec une vigueur digne d'un evequo"
attache aux interets de son eglise (57).
Tatil d'occasions ou il donna des marques eclalanles de son habilete dans toutes sorles d'affaires, cle
(58) Conc. ib., p. 716, 720, 722; Ivo, ap. 95 (47) Mab. ib„ 1. LXXII,n. 25.
100. (48) lvo, ep. 214.
(39) Conc. ib., p. 740; Ivo, cp. 141.
" (49) Ep. 18.
144.
(40) Ivo, ep. " (50) Ep. 24.
(41) Ep. 23. . (51) Ep. 60.
(42) Conc, ib., p. 742. (52) Ep. 67.
(45) Spic, t. XIII, p. 296,297, Mart., ampl. Cot., (55) Goff.. Vind., 1. n, ep. 18.
l- I, P- 831. (54) Ivo, ep. 87, 89, 97, 98.
(44i Sug. ib., p, 295. (55) Ep. 102, 104,105, 110.
(45) Ivo, ep. 175. (56) Ep. 28.
tiiS) Ep. 259 (57) Ep. 49.
xxui D. IVO CARNOTENSISEPISCOPUS x\iv
son amour *etde son zele dans le maintien du kon ordre, fireist passer sa repulation dans Ios pa.s eiran-
gers. Romequi le connaissail mieux que les aulres, le craignait et le respectait en meme temps. L'Angle-
terre reverait son mgrile, sa vertu, et avait souvent recoqrs a ses lumieres. Cest ce qu'on voit par Ies liai-
sons qu'avait Yves avec le roi Henri I, la reine Matlrilde et.plusieurs eveques du royaume. Mathilde enire
autres avait pottr le pieux eveque une es,limesinguliere, dont on deeouvre de grapds trails dans les letlres
qu"il lui ecnvail (58). A saconsideralion, elle fit a Feglise de Chartresun riche present en cloches, dont
le prelat sut lui faire un remerciement d'uu excellent goui pour ce temps-la.
Si 1'iSgliscentiere et les pays etrangers tirerent lant de seeours de Fepiscopat d'Yves, celle de France
en particulier, et principalement le diocese de Chartres en tireretil encore davantage. Pour en donner une
juste idee, il faudrait faire ici une analyse presque enliere du recueil de ses lelfres. On y verrait par ses
Stviset ses decisions a toutes sortes de personnes, qu-il ful en son temps le conseil des eveques et Foraclc
des simples fideles. On y verrait par les instructions el les eclaircissements qu'elles conliennenl, comhien
il aimait la purete de la foi et des mceurs, et Fobservation de la bonne discipline, et combien il a travaille
en faveur de Fune et de Fatitre. Ce n'esl"point"pousser lcs cboses trop loin, que de dire a sa gloire, qu'on
ftit parliciilieremenl redevable a ses soins de Fespece de renouvelleinent qui se fit alors dans Feglise galr
jjicane, lant parnri les clercs que les laiques, elque ses ecrils servirent a maintenir dans la suite.
Quelque severe au reste que fut Yves dans ses decisions sur les points de morale et de discipline, sa
conduile etait pleine de lumiere, de sagesse, de moderation, de douceur. Ce fut par la qu'il sut gagner le
eceur de ceiixdontilavail combaltu les passions. On a pu en remarquer un exemple en la personne du
roi de France Philippe I. On en a un aulre a 1'egai'd d'Etienne comle de Cliarlres et de Blois qui, apres
avoir euquelques c6nlestations avec le zele prelaf, lui rendit lellement ses bonnes graces, qu'a sa priere
ii abolil la*peririciense coutume etablie par ses pred<_cesseurs,de piller, a la niorl de Feveque de Charlres,
l'a maison episcopale el tous les domaines de sa dependauce (59) : mais sa douceur n'alla jamais a tolerer
le vice. Enlre les autres preuves qu'rl e.ndonna, il le lil voir particullerement dans ce qu'il nri( en usage
pour faire cesser la conduite scandaleuse que tenaient un seigneur de son diocese, nomme Guillaume, et
Adelaide proche parente d*Adelecomlesse de Chaitrcs (60). Ce fut par sa sagesse et sa douceur qu'il ou-
vrit les yeux a linforlune Roscelin qui, apres avoir renonce a ses erreurs, embrassa la penitence, corr.me
011l'a vu dans son hisloire (61).
A taiit d'excellentes quahles, Yves joignait encore un coeur compaiissant envers ceux qui etaient dans
l'op'pression, ou en qnelque autre genre de peine. Dans ces occabions, il se faisait un plaisir et un meriie
d'empioyer en leur favcur leciedit qu'il avait aupres des grands. E^ntregrand no.mbre de traits de cefte
gdnerosiie bienfaisanle que nous fournissent les lctlres du tendre prelat, il suffit de dire que saiiit Gode-
^roi eveque d'Amiens, Geoffroi archeveque de Rouen, el Iluberl eveque de Senlis se trouvant dan"sle cas,
en sentirent d'heureux cifets (62) : le premier aupres de Louis le Gros, les deux autresaupres du'pape
Pascal II. Ce pqntife ayant ete oblige de se refugier eri France, Yyes eui Fkonneur dc le recevoir cliez lui,
oii il celebra la fete de Paques en 1107, et Fy relint le plus qu'il lui fut possible (83). Geoffroi, akbe de
Vcndome, contraint de quitter son monastcie par les vexations du seigueur dulieu, trouva une relraite
aussi gracieuse qu'honorable aupres de nolre genereux eveque (64).
Mais rien ne fut au-dessus du soin qu'Y'ves prit de Finsiruclion de son clerge el de sou peuple, aulant
que les besoius de FEglise el deFetai auxqtiels il etait oblige de se preter, le lui pouvaietil permeltre (65).
Sitot qu'il eut pris possession de son egltse, il se mit a mstruire, a corriger, a detruire el a planter.
ijl avait du lalent et du zele pour le faire; el il trouva de quoi ex,ercerFun et Fautre. Les sermons qtii
nous restenl de lui, tant imprimes que manuscrits, et qui ne sont apparemment que la moindre parlie
$e ceux qu'il prononca devant son peuple, fout foi qu'il lui dislribuait souvenlle paiu de la parole. Non
conteiit de luiparler de vive voix, il iui adressail aussi quelquefois des leltres pasto:ales, doiit nous ayons
iin beau modele dans le recueil de ses autres ieltres (66).
Pour ce qui est de sa eondui.e particuliere, quelque occupe qu'il ful du soin de son troupeau et de ta;;t
tFattlres affaires etrangeres, il elait aussi iuterieur ct recueilli en Dieu que lorsqu'il vivait a Saint-Quentin
cle Beauvais (67). Cesl celtepiete que Robert deTorigni n'apas oublie de relever dans Feloge de ce grand
eveque, qui le portail a se plaindre des le commenccmenl de son episcopat, d'etre obligede sepieter a
des occupations tumultueuses, qui le.privalent de 1'union intimeavec Dieu, et de cette atmable tranquil-
lite que demande la prierc (68). Cesl encore cette piete qui lui inspira de favoriser tant de pieux eta-
blissements oii Dieu devait etre servi en esprit et en vertte. Outre ce' qu'il avait deja fait en faveur de
SaiiU-Qucntiri de Beauvais, il fonda de nouveau a la porte de sa ville episcopale Fabbaye de Saint-Jean
en Vallee pour des Ciiaiiomes reguliers (69). Le celebre Bernard, moine de Saint-Cyjprien de Poitiers,
s'etant retire au diocese de Charires, et y ayant obtenu dti seigneur du lieu un fonds pour y conslruire
un monaslere, Ives se porta a cet etablissemeiit avoc tant de zele el desucces, qu'il a merite ct'en elre re-
garde comme le fondateur conjbiulement avec le B. Bcrnard (70). Le monastere se nonima Tiron, du
nom de la petite riviere voisine, el devint dans la suite chef d'ordre. Celui de Hautes-Bruyeres de reli-
gieuses de Fordre de Fontevrault doit aussi sa fonJation au meme prclat, qui eabbt encore 1111 hdpital
pour les Inalades, el ful bienfaiteur tle Fordrc de Cluny (71), et des abbayes de Marmoutier, de Bon-
iieval et de Bourgmoyen a Blois (72).
Ives, dans ses pieuses Jiberalites, n'oublia point sa propre eglise (73). On a deja parledu service signale
qu'il lui rendit, en la iaisant decharger de ces crianles coiuumes, qui etaient de vrais pillages. ll piit
soin d'embelhr la crtlicaiale, eLde la fournir de livres el d'oriiements. II renou\eila et agrandit conside-
rablement la maison episcopale, a laquelle il joignit une maison de campagne pour les divers usagesdes

%
(58) Ep. 107, 142, 174. (66) Ep. 44.
(59) Marl. ampl. CoL, t. I. p. 621, 622. (67) Baillet, 23 dec., p. 288.-
(60J Ivo, ep. 5. (68) Rob., Add. ad Sig.,*p.' 750; Ivo, ep. G.
(61) Ep. 7. (69) Vil., 11.16.
(62) Ep. 255, 254, 258, 264. (70) Ep. 285; Mab. ib., 1. LXXI,11.59, III.
(05) Ord. Vil., 1. x, p. 762, 810. (71) Ivo. Vit„ ib.
(64) Mab. Ann., 1.xxix, 11.92. < (72) Ep. 211; Mab. ib., n. 16.
(65) Ivo, ep. 6, 12. (75) Rob,. add. ad Sig., ib: Ivo, Vit., 11.2.
xxv NOTITIA HISTORICA; XXVI
eveques. Les ecoles elaient fort frequentees des le temps de saint Fulberl, et le lieu ou elles se tenaient
devaitelre fort spacieux. Yves le fit rebalir lout a neuf, et laissa encore a son eglise et a ses chanoines di-
verses autres marques de sa genereuse bienveiflance. E.nfin, il eut quelque part a la fondation de 1'abbaye
de Saint-Victor, a Paris, qui se fit en 1113 (74): au moins la souscriplion se lit-elle au bas de la charte
du roi Louis le Gros pour cet etablissement.
11reste a dire quelque chose des liaisons de notre saint prelat. Sans parler des papes, des rois, des
princes et princesses, il en avait avec presque tous les grands personnages de son tetnps. On cn voit pa-
raitre la plupart dans les inscriptions de ses lettres; mais nons ne rappellerons ici que ceux avec qui il
etait lie d'une maniere plus intime. De ce nombre etaient saint Bernard de Tiron, dont il vient d'elre
parle, et le B. Roberi cFArbrisselles. II avait donne au premier la keneJiclion akkat ale; ef, a la conside-
ration de Fun et de Faulre, il s'etait employ^ a la fondation de Fakbaye de Tirou et du monastere de
Haules-Brjiyeres. S'etant lie d'amilie, des qu'il eludiait au Bec, avec "sainl Anselme, ils continuerent tou-
joursleur union, depuis que celui-ci fut akbe, et ensuite archc\eque de Canlorbery (75j. Us eurent la
mutuelle consolation de se voir, l;rsqu'en 1105 Anselme \inten France, pour de la aller a Rome (76).
Ayantpris sa roule par Chartres, Feveque Ivcs le reQui avec beaucoup d'honneur, et lui persuada avec
la' comtesse Adele, d'atlendre Fautomne pour ce long voyage, afin cFeviler les chaleurs de l'ete. A son re-
lour sur la lin de juiu de Pannee 1105, Auselme passa de nouveau a Charlres, et eut le plaisir d'y voir
encore son bon ami (77) : il y tit roeme un sejour considerable; puisqu'y ayant souscrit une eharte en
faveur des chanoines de Bourmoyen de Blois, le vingt-quatrieme de juin, il ii'en parlit que pour se ren-
dre fi FAigle, le vingt-deuxieme de "uillet suivant. .
11y avait aussi une elroite union entre Yves et Lambert, eveque d'Arras, comme il paralt par une lellre
du premier, inseree parmi celles deFautre, qui lui en a ecrit une des siennes, pour le remercier cFttn
ser\icesigna!e quTves venait de rendre a FEglise d'Arras, et des autres qn'elle en avait deja reQiis en
d'autres occasions (78). Depuis que notre prelat eut beni Geoffroi, abbe de Venddme, ce qu'il fit levingt-
troisieme de septembre 1095, il se forma enlre eux une amtie perseverante, qui est attestee par les dix^
neuf premieres leltres du second livre du rccueil de celles de Geoffroy, loules ecrites a I'eveque dc Char-
tres (79). L'epitre par laquelle Hugues de Sainte-Marie, moine de FJeuri, ej, Fun des savants de son sie-
cle, lui dedia en 1110 sa grande ohronique, monlre quMs avaienl ensemkle des liaisons de litteralure (80).
Y\es vecutjusqu'ala vieillesse, ef mourul plein degloire, de merites et en odeur de sainteie (81). Mais
les eciivains laiit anciens que modernes sontfort partages sur lejour precis el Fannee de sa morl. Les
uns la placent des Fannee '1114; d'aulres lui assignent Fannee suivanle. Ceux-ci la marquent au pre-=
mier de jauvier 1116; eeux-la, comme Rokert de Torigny, la renvoient en 1117: enlin, d'au.res la\
lixenlau vingl-lroisieme de decemkre (82) 1116 ; ct kur opinion meiilela preference, etant celle des
lrisioriens Helinand de Froidmo.nl el d'Alberic de Troisfonlaines (83). lves pouvait etre alors dans la
soixante dix-sepl:eme annee de son age, et avait passe vingt-cinq ans et un- mois dans Fepiscopat, a
coinpter du jour de son ordiuation. II fut entene dans Je chceurde l'eglise abbatiale de Saint-Jean en
Yallee, dont il etait le iondateur, comme il a ete dit (84). On a trois epitaphes consaerees a sa memoire :
Fune est de la facon de Philippe, akke de Bonne-E.sperance; mais on ignore qui sont les aufeurs des deux
autres. Celle que nous eopions ici, el que nous preferous aux autres, par Ia raison ciu'elle exprime niieux
le caractere decegrand eveque, aete liree d'un ancien manuscril du presidcnl Barnake Brissnn, et se
trouve imprimee en divers recueils.

EPITAPHE.

M[ente, manu, lingua, doclrina corporis usn,


Prudens, munificus, a/fabilis, ulilis, insons :
Firma columna domus Domini, quam jnre salubri
Fovit, munivil, inslruxil, jugiier auxit,
Consilio, scriptis quo viveret ordine, rebus
Cujus opem gralis mger, rem sensit egenus,
isfias urbis apex, memorandus episcopus Ivo,
Ilac silus exspectat advenlum judicis urna

Oulre ces trois epilapbes qui contiennent un precis de Fhistoire de nolre prelat, le P. Fronteau, clia-
noiiie regulier de Sa.me-Genevieve, a compose sa vie qui est imprimee a la lete de son decret dans la
deiniere edilion, el que les successeurs de Bollandus onl fait enlrer dans leur grande collcction d'actes
des saints, avec quelques remarques de Ieur fa.cjon(85). M. Baillet, de son cole, en a publie une auire au
vingt troisieme de decembre, entre ses Yies des sainls (86). Enlin un troisieme ecrivasn donna vers le
meme temps un petit volume I'H-12 porlanl ce tilre : Uesprit d'Yves de Chartres dans la conduite de son

(74) Mart., ampj. Coll. t. VI, p. 219. pape Anastase IV, vers le nrilieu de ce siecle, et le
(75) Ivo, ep. 59. fait disciple de Gilbert de la Poiree. Andre Thevet-
(76) Eadmer, Hist. nov., 1. n, p. 66. dans sa cosmographie .s'en est encore bien plus
(77) P. 70, 2,71,1. Bernier, Uist.de Blois, app., eloigne, en le renvoyanl a Ia fin du xv° siecle, sous
p. 8. le roi de France Charles VIII (CJ.
(78) -Ivo, ep. 55; Baluz.' Misc, i. V p. 286, (85) Hist. Clir., p. 454,1 ; Ivo, Vit., n. 2, 1S,;
556. Cisl. Bib., t. VII, p. 178; Kob., add. ib.; Al.b.
(79) Lab., Bib. nov., t. I, p. 289. Clir. par. n, p. 228 ; Mab., ib., 1. LXXII,n. 12J.;
(80) Mab., ib., n. 98» Eg:is..Bul., t. I, p. 615; Cave, p. 541.
(81) Ivo, ep. 254. (84) Rob. add. ib.; Gall. Chr. vel. t. III, p. 48g,
(82) On voit par cette epoque combien s'esl eloi- 2; Boll. ib., p. 248.
gne de la verile Bernard de la Guionie, qui, parlant (85) Boll., 20 Maii, p. 247-252.
de nolre prelat avec eloge, ne le place que sous lc (86) Bail., ib., p. 282-288.

(t) Mur., Script. Ital, t. lll_ p. 240.


K%m D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. XXVHI
diocese, el dans les cours de Ffance el de Rome. L'eerit a eie imprime a Paris chez Anisson en 1701, et
represenfe assez bien 011quaforze cbapiires la coiiduiied'Yves dans lcs trois differents eiats qiFannonce le
frontispice. Les bibliographes olaulres ecrtvains qui onl parle de cel excellent eveque sonl presque sans
nombre. Naus avons prolite de ce qu'ils en ont dil de meilleur; mais sans nous arrefer aux Vies enlieres
dans lesquclles nous niivons pas troiive toul ce qui nous parait neccssaire pour le represenler lel qu'il
eiail; nous en avons dirige uneaulre lirec pour la plus grande partiede ses propres ecrils, el pour le
reste, d'au!eurs conleinporains.
Yves se rendit aussi recommandable par sa saintele de vie que par soiugrand savoir : nec minus sancti-
lale quam scientia venerandus (87). Son savoir esl suffisammeiu connu par les ecrits qui nous reslent de
sa facon; et sa saintete lui atlira des les premiers lemps bcaucoup de veneralion de la pai t des peuples,
nommemcni, de celui de Chartres (88). On fut cependant plusieurs annees sans eeiebrer aucune feie eq
son honncur, el Fon parail ignurer s'il a jamais etc canonise dans les fornies. Seulemenl le pape Pie V,
en 1370, donna une bulle, pour transferer au vingtieme de mai la fete qui se faisait alors en sa memoire
le yingt-lroisieme de decembre, par la raison que ce dernier jour, toinbant loujours en Avenl, ne convient
pas a la solennile dcs feies. Un autre indice de sa saintele esl le traitement que lui firent subir les Calvi-
nisles an temps de leurs ravages, cu reduisant en cendres ses reliques, comme celles des auties
sainls.
11ne faut pas au resle confondre Yves, evequc de Charlres, avec ui. autre Yves, eardinal, preire du
tilre de Saint Laurent in Damaso, auparavanl chanoine regulier de Saint-Yictor a Paris, et mort en
4142, ou Fanuee suivanle (89). La meme observation est a faire a Fegard d'un troisieme Y\es surnomme
de Ckarlres, et qualific doeleur, qui avait eiudie sous Gilbert de la Poiree, depuis eieque de Poiliers.
Celui-ci le cita pour sa defense au concile de Reims en 1148, avec Rotrou un aulre de ses disciples, alors
eveque d'Evreux et dans la suite arche\eque de Rouen.
On-a d:t plus kaut qu'Yves, eveque de Ckartres, eut la consolation de voir avant sa mort quelques-uns
de ses disciples eie\e.i aux prenriercs dignites dcFEglise : mais nous n'avons de connaissance paiticuiieie
que des suivants ; Jcan, rpmain de naissance, recut quelque temps des instructions d'Yves a Saint-Quen-
tin de Beauvais (90). En eiant ensuite sorti, il se rendit moine au Bec, et devint depuis eveque de Tuscu-
luro et lcgat du Sainl-Siege. \Jn autre de scs disciples de meme nom que le preredent, apres avoir per-
feclionne sous lui ce (jiiil ava t deja appris a Fecole d'Utreckl, fttt eyeiiue de Teiouane, et veculsi sam-
temeiit dans Fep.scopat, queFEglisele compte au nomkre des saintsqueliehonore(91-92).IIparait pat la
inauiere dont Yves rcconmiande M\ pape Urbaiu II, el a Ricker, eveque de Sens, Guiilaiime elu eveque de
Paris en 1095, quil le regardait comme un de ses eieves (93). Galon, successeur cle Guillaume, avait
aubsi Favantage, ainsi qu'ou l'a monire a spn article, d'elre eleve de la meme ecole. Wulgrin d'abord
cbancelicr de Feglise de Ckartres, puis eiu eveque de Dol au concile de Troyes cn 1107, est reconnu
pottr un de ses disciples (04). On metaussi dece nombre Samson de Mauvoisin, archcvequede Reims,
iiiort en 1161 (95); Odon successhement chanoine regttlier, ensuite abbe de Saiul-Queiuiii de Beauvais
apres Galon, se donne clairement lui-meme pour eleve de notre saini prelat, dans une assez longue leitre
qu'il lui adresse, pour lui exposer 1'etal de sa conscience (96).
Thevel, dans son Ilistoire des bommes savants, a cru notis donner le portiailau nalurel de l'eveque
Yves, quil a fait graver en laille-douce, sur un autreque lui a.vail fqurni un ancien livre de la biblio-
theque du cardinal Georgcs d'Amboisc (97). Yves y est represente avec les ckeveux qui lui tonibent jusque
sur les epaules, une calolte qui ltti couvre presque toule la lete, une ample et longuc robe, a laquelle est
^ttache un capucbon pendanl par derriere.

§ 2.
SES ECRITS

Rokert de Torigny, abbe du Monl Saint-Michel, qui ecrivait dans le siecle ou niourut Yves de Chartres,
attesle dans le petit eioge quil a fatt de lui que ce pielat a\ail la.sse beaucoup dilluslrcs monuments de
sa science cl de son habilcte (98); et cependanl il n'en speeifie aucun. L'anonyme de Molk, qui publia
vers le meme lemps soii calalogue d'ecrtvains ecclesiasliques, nomme quatre de ces monuments (99);
el Sigebert plus ancien que iiin et Faulre, comme etant contcmpoiain d'Yves, les reduiL a son decrel ct
au recueil de ses lellres (100). Mais il est venu dans la suile une foule de sa\anls qui, siiiicressani a la
gloire de ce grand eveque, ont fait des recherches a ce sujet, eten oiu decou\ert plusieurs autres. On
en a imprime les principaux; el les autres nc sonl encore que manuscrits. Eu voici le denombrement a Ia
lete duquel nous placerons ceux qui onl deja ele impriines.
1° Le plus celebre de lous esl sa colleclion des canons, sur quoi il y a diverses observations ii faire. La
pluparl, ou meme presquc lous les ec.rivains qui on. entrepris d'en parler, n'eu reconnaissenl qu'une
seule colleclion; mais il en faut dislinguer et admeilre deux, par les raisons qu'ou va voir:
Yvest, 11'elantencore qu'abbe de Saint-Quenttn de Beauvais, et faisant alors nue de ses principales -
occupalions de Fetude de 1'anliquilc ecclesiastique, comprU de qiielle ulilite serait un bon recueil de ca-
nons et aulres regles en usage dans FEglise. II y en avait deja plttsieurs avant ce lemps-la, comme nous
l'avons remarque en paiianlde ceux de Reginon de Prom, de Bouchard de Vormes, a Farticle cFOIkert,

Trit., Script., c. 549. (94) Ep. 176, 178.


- (87) (95) Marl., Metrop. Rem., t. II, p, 329«
(88) Ivo, Vil., n. 1; 2-2, 20.
(89) Ibid., n. 18; Auk... Hisl. des card., 1.1, p. (96) Ivo, ep. nol., p. 250.
127, 128. (97) Thev., t. II, p. 125.
(90) Hug. Fl. Chron., p. 261. (98) Robb., add. ad, %.,p 750.
(91-92) Boll., 27 Jan., p. 796, n. 1, 2. (99) Mell., Script., c. 95.
(95) Ivo, ep. 45, 50. (100) Sig., Scrtpl., c. 167.
-
xxix NOTITIA HISTORICA. xxs
abbe de Gemblou. Mais Yves qui en connaissait les defauls,' quoiquil ne les ait pas tous evites lui-mcmp,
lesjugeant insuffisants, cohcut le dessein d'-un autre recueil, et se mit toul de bon a Fexeculer. La ma-
niere dont il s'y prit pour en venir a boul, est remarquable; el c'est de lui-mcme que nous Fapprenons
dans 1'assez grande prcface quil a nrise en tele (101). Ayant rassemble en un corps", avec Ietravail qu'on
peut imaginer, les exlraiis des regles ecclesiastiques que lui puVent fournir tant les lettres ou deeretales
des papes et les actes des eonciles, que les trait6s des Peres el les constitutions des rois catboliques, il
les rangea ensiiite en un cortain ordre." Le mollf qui le porla a entreprendre ce penible travail lul de ren-
dre service au public, etHfaisanl ensorle que ceux qui n'-avaicnt pas ces ecrits cn main pussent prend:e
dans son recucil ce qui leur conviendrail; et, afin que cliacun y put trouver aiseinent ce quil auraita
chercher, il y a observe Fordre suivant: il difquil y traitera cFabord de la foi, qii'11 nomme le fonde-
ment de la religion chreiienne, ensuite des sacremehts, puis' de la conduite des mceurs, enfin de ce qui
concerne les differentes affaires, e'est-a-dire celles donl il appartient a FEglise de connailre. A ces qualre
cbefs principaux l'auleur rapporte tout ce quil ' - a cru devoir discuter dans sou ouvrage, sous divers livres,
"'"
ou parlies, subdivisees en plusieu-s titres. '' *"
Prevoyant quil se pourrait trouver des leclours qui 11'entendraieiit pas assez ce quil dit, ou qui croi-
raient y apercevoir dela conlradiclion, il a soin de les avertir de ne se pas presser dp les blamer, mais de
considerer attentivement ce qui est dit suivanl la rigueur du droii, 011stiivant Fimlulgence, par la raison
que fout le gouvernement ecclesiaslique esl fonde sur la charile. Cesl par ce principe, ajoute-t-il, en le
mqniranl fort au long, que FEglise se lient lanlot a laseverile des regles, et tanlot s'en relache par con-
descendance (102)'. Ce qu'Yves dil ici a trail a la meihode quil a suivie daus sa colleetion , en y inserant
sur le meme sujet des eanqns de Fune elFaulre espeee,' c'est-a-dire de rigoureux el de moderes. Mais, de
peur qu'on ne crul que ceite condescendance ou moderafion piit avoir lieu dans lotis lcs cas, il fait ob-
-server quil esl de deux soitesdepreccptes, coniinededeux sortes de delenses. II y en a de droit divin,
qui sonteiablis par la loi eternelle, el d'autres qui ne sont que de discipliue, etablis par les hommes en
vue diin plus grand bieri (105). Les premiers, dii-ri, sbntimmuablcs et par consequent ne souffrent point
de moderation; mais il n'en est pas de meme des aulres.
Tel esf, en general, le plan sur Iequel Yves dirigea ses deux collections. II donna a Ia premicre le lilra
de Pannormie, formededcux mols, 1'un grec,i'auireiatiii, comme pour exprimer un coips de loutosles
lois ou regles du droit ecclesiastique (104). Quelques puristes, trop delitats en ceci, wudraieut qu'on
lut Pdnnomie;- mais les anciens manuscrils ne le soitffrent pas. D'aulres, cn plus grand nombre, onl tcnle
d'enle\er a Ives Fhonneur de cet ouvra_ge, preiendanl quil 11'cn a compose d'aulre sur cetlemaliere que
son decret; hnais c'estce qtiils ne reiissiront jamais a persuader aux personnes iusiruites. Les raisons sur
lesquiiles ils etablissent leur sentinient sont trop faiblesa cet egard. lls disenl, d'une parl, qu'a la fin de
cel ouviage il y a diverses cboses prises des deerelales de Calixle II et dinnocent, son successeur, apres
Honorius, qui nefurent papes que plusieurs annces apres la mort d'Yves(I05). lls allegucnl, cTaillcurs, que
Ia Pannormie n'est autre chose que Fabiege du decret de nolre auleur^fjue lil en son temps un certain
'Hugues, qualitie eveque de Ckaions-sur-Marne, comme lc rapporte Vincent deBeauvais.
Rieu de plus faible que ces pretendues raisons. Par rrapporl a la premiere, il n'est point etrange quil
sq;t arrive a la Pannormie ce qu'ont souffert dans tous les siecles tanl d'aulres ouvrages originaux qui.
tpres etre sortis des mains de leurs auteurs, onl recirdes addilions ctrangeres, au moins dahs plusieurs
db leurs exemplaires. Cest justement le sort qu'a eu la Pminormie, comme il serait aiscide la justifier par
les deux fort anciens manuscrils de ce recuetl, que doro.Mabillon alleste avoir vus aux abbayes tFAnckin
ct de Blandimberg (106). lls portent Fun et Fautre le noni d'Yves de Chartres, et ne coniiennent rien des
additionsalleguees. On a encore la meme preuve dans Fancien manuseril dc Sainl-Victor, el dans un autre
qu'avait en main dom Anlonio Au,,uslinus (107).
Lautreraison sur laquelle 011 lui dispute cet ouvrage ira pas plus jrle solidile. Ce n'est point un Hu-
.gues, eveuue de Chalons, qui fit Fabrege donl il s'agif, pttisque cetle ISglise n'a point eu d'eveque de ee
nom depuis le temps d'Ives de Charties, mais llaimmid de Bazoches qui la gouvernail au milieu dti
xii'siecle (108). Et bien loin que cet abrege >ne fut aulre que la Pannormie, ainsi qu'on le suppose,
il nousest une preuvedu contraire, en ce qui) niontre qu'elle existait auparavant, en ayant ete tiree, et
non du Decret du meme auleur. Cest Alberic de TroisFoniaines qui Fatteste, et qui meritc d'autantplus
de creauce qu'on sait cerlainement quil ne parle dans sa Chronique que cFapres les liistoriens qui Fa-
vaient precede. « Ce Barlhelemi, eveque de Ckalons, dit Alkeric sur Fannee 1151, mouiut dans son pele-
rinagede Jerusalem ; et Fon elut pour eveque Farcbidiacre Haimond de Bazoches, homme recominau
dable par sa noblcsse et sa vertu, qui a fait le manuel des decrels suivant la Pannormie d'Y\es
de Charlres. 1 Temoignagc aussi clair que decisif, el qui ne demande poinl de commeniairc.
•Celui dc Yinceiit de Beauvais, pris clans son vrai sens, ne 1'est pas moins : a cela pres qu'au lieu
o'Hainiond, il nommeHugues, Feveque de Chalons. abrevialeur de Fouvrage de notre preial (109). En
effet, apresavoir parle du travail de celtti-ci, quil qualilieaussi abrege, par rapport aux sources d'ou il
avail eie tire, il ajoute que Fauteur Finlilula Pannormie; mais que comme il 11'etait pas d'une petile
elendue, Feveque de Ckalons entreprit de Fakreger, el en iil un pelil livre porlaiif, qui fut inlittile la,
Somme dis decrets d'1'ves. Voila justement le Manuet ou Enchiridion donl parle Alberic, comme tire de
la Pannormie qui, parconsequenl, en etail forl dillerente.
Cest ce que le savant M. Baluze avait deja prou\e par un atitre raisonnement (110). L'akrege fait par
1'eveque de Ckalons, dit-il, sur le lemoignage de Vinccnt de Beauvais qu'on viciu de lire, portait pour
tilre la Somme des decrels d'Yves. Or la Pannormie, dans trois anciens nianuscrils de Fabbaye de Saint-
Aubin d'Angers, et dans un qualrieme de la bibliotheque de Saint-Victor, a Paris, est intitulee uniforme-
inent partout Pannormie, etjamais Somme^des decrcts. II cn est de meiiie des edilions qui en ont cte
failes ; ce qui monlre que les manuscrils donton s'est ser\i rclenaient le meme titre. Nous Favons vue
nous-ntemesiiitilulee dela, meme sorte, dans un aulreancien mannscrit de Fabkaye de Sainl-.Ouen, a

(101)Ivo, Decr., pr, (107) Bal., Daemendalione Gratiani, pr., n. 23.


(102-104) Douj., r. 111,c. 28, n. 1; Poss. App., (108) Alb. Chr., par. 11,p. 520.
f.ll, p. 506; Bail. 23 Dec, p. 285. (109) Douj., ib., n. 2.
(105) Douj., i(>., n. 4. , (110) Bal. ib., n, 20.
(108) Ibid.
XKXI D. IVO CARNOTCNSIS EPiSCOPl'8. - ssxn
Rouen. Dans loul ceci se presomo enr-nro uiie auire observaiion, qui iranriie l.i tlilhiulic saus ancnn re-
lour ; c'cst que lc nianuscril de Saint-Yiclor esl plus aiificn que FakriSiateui-. quel tjuil ail etc. II est
clonc hors dc conteslalion que son ecril u*esl poinl la Punnormie, ct quil n"\ a uulle raison dda refuser
a Yves de Charlres, son veritable auieur.
On fait encorc nailre a sou stijei un autre qtiestion, sa\oir si elie a prtVede le deerci du nieinc preiat,
ou si elle n'est yenue quitprOs (III)'' M. Doujat parait pen. hor pour la scronde aliernalive, el onappoite
quelques faibles raisons : mais M. Hnliizesc declare oinerl^inont pour la promierc. qui ineiilc la prefe-
rence, en ce qne le decrclost non sctilcinciit pltis ainple, mais aussi imeuv. travaille que la Pannormic,
el quil y regiic bcancoup pius (Fordre (i 12). lii kislorieii <le la fin ilu sitVle meine nti est mori li.ve']ue
Yvcs, el qui iFaecril quc riiiprtis reu\ qui 1'avaieni prdceilc, coinme tAlbcric ifc Troisfntiiaines, nnii§
spprend qu'Yves publia son doerot cn 1090, iin an preriscincnt avaiu qui! ltit eic\e i Fepisenpat (113).
II faul, it cc comple, que la Pnmioruiic fiil deja soniedcs inauis de sort aitleur quclt|ues annccs aupara-
vant.
On ne doii pas croire, au resle, qtfYvcsxiU cn niaiu imis les livrcs •iriginaiix"qu'i! inilique ctt geiieial
dans sa prefac. cotnme les sourccs <l*oiiil a lire ce quil rapporle (II 4)7 Lt-s livrcs eiaient alofs irop
, rarcs pour quil ftil possikle d'eii rassembler un aussi gratul nombic dans dcux, irois ou quaire biklin-
ihcqucs. Mais il en a pnisc la plus grande p.irtie dans les recueils qui avaicnt precede le sitn : 1101111116-
meiit dans celtti dti fameux Isidore, compilaiciir dos fausscs ilocreiales, et dans ceu\ de Rcgiiion, tic
Btirchard etpeul eireeneorc iFaiitres (115). Lt >lFa c\eculo <le nianieie quil a eopic" jiisqtuiux fauie»
de ecs compilaleurs. Isidore avait rauge ses ileerc'alos suivant Fordie <tes tcmps au\qucls lcs papes,
quil en faitaulcurs, ont vecu, Yvcsa changd cei orrire, cl lui a preferc' celtii tlcs matieres. Lcs con-
stilutions des rois catholiques quii y cinploie, comme il Fannonce dans {sa prcface. sont Ic
Code Theodosien, le Code , le Digeste ou Pandectcs de Juslinicn , ct lcs Capilulaires de nos
rois (116).
La Pannormie csl divisce, nnn en dix Pvrcs, ainsi que qtielqties cerivnins !"onl avanc<5,niais cn buil
sculemcnl, elchaquolivre cttbdivisoeii lifres, 011aiiieles. On y 011coinpie queli|iiefois jiis(|u"a sei/e • ct
c'cstle p|us liaul nombrc. Ellecuicours pamii les gens <le lciires, aprcs nicmc que Faiiieur eut puhlie
son Dccrel. On a vu que ce ful eilc qiiilaimoii rie ISa/nchos abregea-; ct j,Fon eroit avoir des preuves
que c'esl dans la Pannormie pltilot que dans le Ih'crct qne (".ralion a puise pour sa compilalioii (117). Dti
reslelaprefaeequi esten lete, eiatu la memc qui se lit aii-devaul du Decrct, a donne octasion .de eon-
fondrc tres-souvent Ciisemkle les deux ccriis (M8).
Nous avons dcux editions dc la Pannormie: lime in-i° faite a Baic en 1199, par les soins de Seba-
stien Brant (119). Mais clle esl pleinede fatites. Lauire, qui est in-$° ct iieaucoup plus corrccie, parut
cn 1557 a Louvain, ckez Elienne Yalcre, pour Aiiloinc-.Marie Bergagne (120).KIIe fuldirigei: par Mi-lchior
de Vosmetlian, docteur es^arls et cn theidogie, qui pnl soin il'eu donner le le.ue dans son iiUilgrite.
Mais il en a confondu le tiirc avec eeltii du hfaet tle noire piclat; cc qui ferail juger qr.il a eie tlu noni-
bre tie ceux qui ont confoiidu enseinkle les dcux ou\rages.
2° Yvcs, voyant Faecueil favor.ihle qu'011 faisaii a sa' Pannormie, fonna le dcsscin d'un plus ample
ouvragc sur la meine inaiiere, et ue tairia pas a Fexeeuter,cn composaiucequ'011 iioinmc son Dicrei {Xli).
La Pannonnie lui servit de [il.in dans cette secoude operation. II ne fit que ekanger uii peu 1'ornre des
sujetsdonl elle fraite, les discnier avc<;beaucoup plus d'ciciiduc, el y en ajomcr de riouvea.ix. i)c sorte
quil poussa ccite nmtvclle coiupilaiion jusqiiii div-sept bvres, 011parties, tioni cliacunc cst diviseeen
grand nombrede ehapiiros, qui \om qtiiiquefois jusqu'") trois cont soiv.inte-ilix-huit, cl meine quairc
eeni-lreiUc-cinq, comine la c.nijiiicine ei sivieme partie. II est \rai qne res chapiircs sont ordinairemeiit
forl courts, quoiquil y cn ait iiuelques tius, iiomnieniciil dans la pioinicre 01 l;i scconde partie qui lien-
iicnt une et tieuxpages eniieics. I>i.resfc Fauieur v a i.cienu la pieface cntiere de la Pannormie : ce qui
a dounti occasion, ainsi qu'on l'a \u, tle coulondreles dcu\ ouvrage». ("ettc [irelace coniinciicc par ees
niols : Excerplionrs regularum ccctesiasticatuoi, doiit on a fonne le iure de Fouvragc dans quclques exein-
plaires inaimscrits(122), et qu'Y\es emploie lui incme Cqiiivalemineiii pour le dtSsigncr, lorsquilen parlc
dans ses lellres, le iioniniant coltcctiones civionuit (123). Dans tin ancicn mamiscrit de Sainl-Victor a
Paris, Fouvrage ne porte cn lcie 111tUro, ni notn d atnetir (121). Seiilemeiil OMlitii la fin : Eiptici: libcr
panonum ; et stir la fcuiile suhante il est niarqiic! ditne maiii plus rCccnic que cc iccucil <iecannns ap-
parlieiil ii Yves, ei-de\ant evcque tle Chaitres, ci qii"on le nointne Decieta honinni, en quoi Fon aper-
goil visiblemcnt une faute; le copiste a.autiinit loamani, au lieu de honiana, les dcicrets cFYvcs. Mais
1'ouvrage n'est guere plus connu quc sous le 110111 <Ie Ddcrci, qui cst le tiire qu"ri poite dans les iiiipruucs,
appareiniuent en conforniuc des inaiiuserits, sttr lesquels 011i'a dontieait public.
A la lete, apres Ja preface, viciit la lablc des dix-scpt livres 011 paities, suivani lesquellcs Fauteur a
juge a propos de ciistribiier lcs malicrcs quii cntrcpreiid de discuier (125) : uililc qu'V\es a pns lui-
meme soin de dirigcr, et qui a nniriic lcs.eloges dtt premier dilitcur, potir Je bel onire qui y regne. II
aurail pu la louer aussi potir litleo jtiste qu'el!e doiine de Fetenduc ct <le I.i vnneie tles niattcres qui y
sont traitees. La meihode qu'y suit Faiiteur consistc a rapporier sotis chaque tiirc ou chapitrc, les pas-
pages des Peres d_eFEglise, el atUres ccrivains ecclesiaslii|ties, des conciles iniit cct iiniciiiqncs que pro-
yinciaux, des decreiales des papes, et quelquefois cles ordonnances dcs princcs catholiqucs qui y 0111rap-
port : de sorte que sil y avait autaiit dc choix cl cFcxactilude quil y a de recherches ct tFcruditioii,
ce serait un reperloire ineslimable, II nc laissa pas cFetrc d'une trcs-grantle utilite pnur lcs gcns de lel-^
tres, qui n'auraicnl pu avoir sans dcgrosscs depenses, ni lire sans dtigotil lous les livres quc notre auteur

(111) Douj. ib., n.9. , (119) Ibid., Bal. ib., n 23; Cave, p. 541,1-.
(112) Bal. ib. (120) Bik. S. Flor. Salm.
(115) Pagi, atl ann. 1117, n, 15 (121) Bal. ib., n. 24.
(114) Ivo, Decr., pt\, 1. (122) Trit., Script., c. 549.
(115) Douj. ib., n. 2. (125) Ivo,ep. 262.
(116) C. 27,11. 5. (124) Bal. "">.,Douj. ib.
(117) Conc. 28,11. 5. (125) Ivo, Decr., pr., p. 6, % 7.
(118) N. 10.
xxxui NOTITIA HISTORICA. xxxiv
y a decoupes ef ranges par oVdre.Ori le regarda meme comme le pkfs parfait qui cut paru jusqu'alors.
Aussi eul-il le plus de vogue avec la Pannormie du meme auteur, jusqu'a ce que le fameux recueil tle
Gralien, qui ne fut connu qu*au boul deplusde soixante ans, eiit le dessus. M. de Marca compte
de notre preiat pour la premiere colleetion de Fun etFaulre droit qui ait eie faite en Oceident (126).
' celui
II est cependaut certain que Reginon de Prom avait fail entrer dans la sienne plusieurs traits du droit
civil.
Quelques ecrivains sont dans Fopinion qu'Yves a puise la plus grande partie de son otivrage dans celui
de Burcbard de Vormes, si Fon en excepte la seconde et la peiiultieme parlie (127). JUaisd'aulres niain-
tiennent que cela ne parait vrai qu'en ce que i'un et Fautre copient les memes canohs ou decrels. II serait
apres roui fort difficllede Fen juslifier pleiuement, puisqu'011le voit copier ses fautes, quelquefois meme
jusque dans les tilres. II y a aussi boaucoup ditpparence qu'Yves a puise de meine dans Reginon, d'ou
. Burchard a tire lui-meme, selon M. Baluze, environ six cenl soixante-dix chapitres pour enriclrir sa com-
pilation.
Quolques ecrivains, du nombre desquels est D. Beaugendre, ont voulu ravir a Yves de Ckarlres Fkon-
neur de cet ouvrage, pour le transferer a Hildebert, eveque du Mans, puis arclieveque de Tours. Hs ap-
" puienl leur preienlion sur ce que dit Hildebert dans une de ses letlres, oii il parle diin recueil de tle-
crels quil avait eitlrepris de reduire en un volttme, mais que ses oecupations ne lui avaienl pas ,permis
d'achever. D. Beaugendre conclul de la quil faul qu'IIrideberl ait pour le moins commence cet ouvragc,
sqltem inclwaveril, et qu'Yves de Charlres. preiat studieux et laborieuxjy aura.mis la derniere main (128).
Car, ajoule Fediteur diiildebert, il ne lombe pas sous le sens qtie deux auteuis assez eioignes Fun de
Fautre, aient entrepris le meme ouvrage, sans se communiqiier, el se soietit tellemcnt rencontres, quils
emploient les memes paroles. Potir renvcrser sans ressource celle pretention, nous n'avons besoin que de'
la leitre qu'011nous oppose : c'est Ia vingt-septieme du second livre (129). .Elle a ele ecrite a la fin de
l'an 1118, 011au comnieucemenl de Fan 1119, sur la mort de Mathilde, reine d'Angleterre, arrivee 1'an
1118. Ces epoques sont ceriaines et eiablies par D.Jleaugendre lui-meme. « Cest dans celte lettre qu'HiI-
dehert parle de Fouvrage quil avait entrepris, et que ses occtipalions ne lui avaient pas permis d'acbe-
ver (I50>. L'ouvrage 11'eiaildonc poinl acheve lorsque Hildebeil ecrivait a la iin de 1118, ou au com-
mencement de 1119. Qu'on nous dise a present commenl Yves de Chaitres, mort deux ans aupara\anl.
c'est a-dire en 1117, pour Ie plus tard, a pu metire la denriere main a Fouvrage dilildebert, qui n'eiait
encore que commence a la fin de Fan 1118, pour le plus loi? Ce sonl-la de ces raisons sans repliquc qui
dispensent d'en ajouter d'aulres.
Concluons donc que c'esl a lort qu'011a voulu faire honneur a Hildebert du Dicret d'Yves de Chartrcs;
et que, si Feveque du Mans a compose quelque ouvrage de ce genre,- il lfest point parvenu jusqu'anous;-
soit quil n'y ait point mis Ia derniere main, soil quil soit perdu.
Quant au prologue du Decrel qui se trouve a la fin des lettres d'Hlldebert dans loules les edilions des
Peres, e( qui, sclon D. Beaugendre, appartient a 1'evequedu ilans, nous n'avons ent ore besoin que de l'a-
veu de 1'edileur, pour renverser cette pretenlion. Car enfin, puisque ce prologue, connne D. Beaugendre
liii-meme en convient, ne se frouve dans aucun manuscrit diiildebert, quelle raison peut-on avoir de le'
lui allribuer, et de 1'en croire auteur? Ce sera apparemment sur le fondement de la lettre dont nous avons
parle, que nous avons fait voir, montrer toul le contraire. Eu un mot Fouvrage cFYvesde Chartres eiait
fiiii en 1116; et celui de Hildeberl ne Feiailpas encore en 1118, lorsquilecrivail la lettre vingl-seplienie^
Ainsi il est evident qu'Yjves n'a pu mettre daus son ecril ce qui n'elait pas encore soiii de la plume de
Feveque du Mans.
Nous 11'avonsque deux ediiions du Dicret d'Yves de Chartres; la premiere donnee en Fan 1561, par
Jean du Moulin, docteur en droit canon dans FuniversUe de Louvaiu; la seconde en Fan 1647 a Paiis, pu>
bliee par le. P. Fronteau, chanoine regulier de Saiiile-Genevievc.
5° De lous les ouvrages d'Yves, le plus considerable et le plus estime avec raison des savants, est le
recueil de ses lettres.
Ces leitres sont au nombre de 289, en y comprenant une charte d'Yves (151), et une (152) assez longue
leltre dilugues. abbe de Pontigni, et de saint Bernard a Odon, abke de Marmotilier, qu'on trouve a la fin
en forme d'appendice.i EUes ont toutes eie ecriles dura:it son episcopat, a Fexception de la 287c, quil
ecri\il 11'eiantencore qu'abke.
II est visikle que celtii qui a pris le soin de dresser ce recaeil, n'y a pas toujours garde exaolement
Fordre chronologique. Car, outre que la 287«devrait etre la premiere pour la raison qu'011vient do voir,
il y en a plusieurs autres deplacees. Par exemple, la 7C a Roscelin n'a ete ccrile cerlainement quiipres
piusieurs de celles qui la suivent; puisque F.auleur avait deja phisieurs annees d'episcopat lorsquil Fe-
crivit. U eu faut dire aulanl de la 25c au pape Urhain II, 11'ayanteie eerite quiipres la 7Cannee de son
episcopat. Au contraire-la 277^ qui est adressee a Hildekerl, nouvellemeiu elu evcque du Mans, devrail
eire placee kien plus haut, puisqu'elle est de Fan 1097. 0;i a niis a la tete deux lellres du p,<pe"Urkain 11,-
sur Fordinalion d'Yves, qui servent comme d*introduclion a toules les sui\antes.
"Tous les savants convienneiil que ce recueil de letlres est un des plus preeieux mouumenls de Ferudi-
lion ecclesiastique que nous ayons pour la fin du xie el pour le coinnienceaieiU du xnc siecle.
M. Baillet, ce cruique si celebre, en parle ainsi dans la vie de Fauteur (135) : « On a dans le recueil des-
leltres d'Yves les principaux poinls de la doctrine, des mceurs el de la discipline de son lemps ; et surlout
beaucoup de decisions exeelienles sur divers cas de conscienee ei sur divei::>esqucbtions de droil qu'oit

(126) Marca, Concord. Sacerd. el imp., 1. ni, c. 6, (152) H parait que Juret n'a joinl cette letlre <ie
n. 2. Hugties de Pouligui el de saiut Bernard a Char- celles-.
(127) Douj., ib., n. 8. d'Yves que parce quil a cru que Feveque de
(128) Excerptiones autem decrelorumquas inunum tres dont il est par!e dans la lettre n'est autre'
volumenordinare disposuimus, ad suum jinem non- qu'Yves lui-meme. Alaisc'esl une mepribe certaine ;
dum perductmsunt. Opus enim koc liberumcuris pe- car Feveque de Charlres dont il est question dans
ctus dcsiderat, etc. cette letlre n'est autre que Geoffroi II, successeur'
,12:i) Htld. Op., p. 123, 124. "immediat de saint Yves, dans l'eveche de Chasires^
(150) lb., p. 124, not. (155) Bail., 25 Dec, p. 287
(151) Ivo, ep. p. 1, 124.
xxxv D, IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. kxxvi"
lui prbrosait. On y Voit paiioul une connaissanee profonde des affairesde FEglise , unedroiture de cceur
merveilleuse, une science et une capacite de tres-grande eiendue, tin zele pour la pureie de Ia foi et des
liiCBurs,et pour Fobservation des canons, loujoitis fort ardent, mais toujours eclaire, discrct et tempere
par une moderation et une sagesse admirables.» Des le vivant de 1'auteui-, Sigebert en a parle conime
d'un recueil de leities fort utiles (134); et speciliant la soixaniieme, eciite en 1099 a Hugues arcbeveque
de Lyon et legat du Saint Siege en Franee, il dit que cette lettre, toute courte qu'elle esl pour les paroles,
est remplie de citalions, de canons et d'autorites des sainls Peress qui la rendent tres-instruclive. Albe-
ric, moine de Troisfonlaines, nous represenle ce recueil comme un ouvrage qui inspire parlout Famour
du bien et de la juslice, et la baine du mal et de Finjustice (155). Entre autres livres legues vers l'an 1150
a la eathedrale de Soissons par Feveque d'Anculfe, on marque le Decrel et les letlres d'Yves de Charires,
par oii Foii voit Festime que ce preial faisait de Fun ct de FatUre ouvrage (156).
II seralt a souhaiier que nous pussions entrer dans le detail dc ce qu'un recueil si excollent contient
au moins de plus important et de plus curieux. Mais comme cela nous conduirait bien au dela des bornes
que nous nous somnies prescrites, et que diulleurs M. Dupin nous a prevenu la-dessus, on nous donnant
une notice aSsez exacte du contenu de chat|ue lellre (157); nous nous contenterons d'oi;server que ce
qui rend encore ce rccueil plus precieux, ce sont divers points de liristoire lanl civile qu'ecclesiaslique
de France. qu'on cherchait inutilement ailleurs.
Cest dans ceite source quil faut surtout ptiiser les principales circonstances et les siiites facheuses dti
funebte divorce du roi Philippe I" avec la reine Berlhe, sa legitime epouse, et de son scandaleux mariage
avec BertratledeMontforl, que ce prince avait enleyee au comle cFAnjou, son mari (158) : e'est la prinCi-
paleniciu qu'on peut aussi apprendre les raisons d'Elal qtii portercnt le roi-Louis VI a se faire sacrer en
1108, non a Reims, mais a Orleans (159). II y a meme quelt[ties letlres qui pettvenl keaucoup servir pour
les geiicalogics de diverses anciennes maisons de France : savoir la quarante-cinquieme pour les geiiealo-
gies des maisons de Meulan et de Crespi; la cent \ingi-iieuvieme pour Ies geiieiilogies des maisons de
veiidome el des \icomles de Blois; et la deux cent onzieme pour celle des comtes de Flandres et des
comtes de Rennes.
II est kon cFajouler quil y en a deux sur Fcucharisiie : savoir la deiix cent cinquante-uirieme a Manas-
ses, eiequede Meaux, delaqtielleMM. de P. R. ont tire la quatrieme lecon de leur quarante-troisieme
oificedu Sainl-Sacrement; et la deux cent quatre-vingt-seplieme a Haimeri, ahke d'Aoelrin. dii il dccide
qtte les apotres reQiircnl dans la deaiierc cene le corps de Jesus-Ckrist passikle tel quil Felail alors : au
iieu qu'aciuelleinenl nous le rccevons, en communiaiU, impassikle tel quil est depuis sa resiirreclion.
Cetiederiiieie letire a jiaru si imporlante a Jean Ulinrier, prieur des ckanoines reguliers de Saiiit-Mar-
tin de Louvain, quil a juge a propos de la joindre aux traites sur Feuckarislie de Lanfranc, d'Alger, de
Guitmond, d'Adelman et dePierre lc Vensrahle, dans un.rccueil imprime aLouvain en 1561, in-8° (140)':
d'ou elle a passe dans la bibliolkeque des Peres de M.trgarin de la Bigne, et encore en d'autres re-
cueils (141).
Touohant Ja deux ccnt soixante-seizieme, il est important de savoir qtte ce n'est poinl a Jean, arche-
veqne deLyon, eomme jiorlent les imprimes, mais a Josceiaune, aicheveque de la meirie ville, quelle a
ele ecrile (142). Cette remarque est necessaire pour qu'on ne s'obsline pas a "vouldir grossir le catalogue
des archeveques de Lyon diiu preiendu Jean, qui n'a jamais exisle. A Fegard de la tleux cenl soixante-
dix-septieme dans laquellesaint Yves aecuse Hildebert, nouvellemeiit elu e\eipie du Mans, d'avoir niend
une vie licencieuse depuis quil eul eie fait arcliidiacre, il est encore bon de sayoir que Frangois Juret,
dans ses notes sur cette lettrc, a pietendu que ce n'est pas a Ilildebert, comme le porte Fiinprime de la
promiere edilion, mais a un autre nomme Aldebert, comine le porte tin aucien manuscrit de Sainl-Victor,
que celte lettre a ete ecrilei Mais pour refuler cetle pretenlion de Juret, il sufiit de remarquer que ce
n'est pas dans la seule adresse de celle.letire que Hildebert est liomme Aldekerl; puisquil esl encore
nommede meme dans une des poesies deBaudri. son corilemporain e.lson ami (143); Au reste celtc lellie
ne saurait prejudicier.en rien ala reputation de cet illuslre eveque du Maus , puisque lout ce qu'Yves y
a avance a son desavantage, il dit ne le sav.oir que de ceux qui 11'avaieiilvoulu ni conseiJier, ni conseii-
tir, a son eleetion, etqui etaient ainsi inleresses aledecrier (144)s
fei le recueil des letires d'Yves esl uu precieux monunieiil de son erudition ecclesiastique, il ne Fest
pas moins de sa modestie el de son humilile. Cesl sans douie par un effet de celle modestie qu'ecrivant
sa viiigt-huilieme letlre au roi Philippe, il n'y preud point d'autre qualile que eelle tflmmble clerc, ou cha-
pelain de sa majesle. Dans le plus graud nomkre de ses aulres lettres, il ne se qualifie que (Thumble»u-
nistre ou serviteur de Feglise de Chartres (145).
On voil par la lettre cent dix-huilieine que ses lunrieres sur la geograpkie ifelaient pas fort etendues,
et qu'il ne connaissait guere Fantiquite des metropoles de France, que par une vue supei ficielle quil
avait jetee sur les anciennes nolices des Gaiiles (146').
II ne faut pas ouklier que ses lettres ne sont pas moins remplies que son Decrel de cilations- des Pan-
dectes, du Code, des Novelles et des Iuslituls de Jusliiiien (147).
11b'esl fail trois editions differentes du recuoil entier des lettres de notre saint e't savant ^irelat. t.a
premiere parut a Paris chez Sekastien Nivelle ; quelques exemplaii'es porlenl en 1584, et les autres en
1585 : je ne sais sil n'y en a pas qui porlenl encore en 1585 (148); puisque le Pere le Long marque ex-
presseinent cetle date (149). Cesl Francois Juret qui a donne celte edition iii-4°, comme on le yoit pai'
son epitre-deilicaloire sans date a Pierre Pitbou. Le privilege est de 1578, ce qui pourrait porler a croire

'
(154) Sig., Scripl. eccl., c. 167. •282. . .
('55) Alh., Chr., par. u, p. 228. (145) Duchesne, t. IV, p. 271.
(156) Dormai,xncHist. de Soiss., p. 161 (144) Mab., Ann., I. LXIX,n. 59.
(157) Dupin, siec, p. 5, 78. (145) Ep. 52 et seqq.
(138) Ivo, epist. 13, 14, elc. "" ' (146) Le Beuf, dissert. sur Vhist. deParis, l. II,
(159) Ep. 189. - p. 172.
(140) Bik. S. Vinc. Cent. (147) Pasq. Rech. de la Fr., p. 880.
(141) Bib. PP., t. I, p. 4S5,'4S8 (148) Bib. Bigot.; parl. u, p. 181.
(142) Mab., An., 1. LXXII,p. 5, cl t. V, App. p. (149) Le Loiig,-B!'(). Fr., p". 551, 2.
XXXVII NOTITIA HlSTORICA. XXX7IH
preceilenle : maisil est certain quil n'y en a pointeu ditutre avant
quily en avaitdeja eu une ediliona Paris
cclle-ci. La seednde partit ahssi chez Sebastien Cramoisy en 1610 in-A" (150). Lipen la met des
Farinee precedente 1609 (lol). Ce fut encore Juret quidonna cette edition, comme il parait par une nou-
velleepitre dedicaloire adressee a Jacques-Augusle de Thou, premier president du parlemenlde Paris.
Celle-ei est preferable a la premicrc; car, outre que Juret y a corrige plusieurs fautes, et rempli pltisieurs
lacunes qui se trouvaient daiis la prcceilente, il y a joint de savantes observations qui en eclaircissent le
lexle, et servent beaucoup a eclaircir lirisloire de 1'auieUr, et a faire connaitre les personnes a qui ecs
leltres sont adressees: IIy a aussi des notos de JeSn-Baplisle Souchel, qui sont un stipplement a cc qui
itanque dans celles de Juret. Nous soinhries redevables de la troisieme' e.iiiion ari Pere Fronti-au, cka-
noine rcgulier de Sainle-Genevieve, qui a suivi en toutla seconde de Jurel, dans son edilion geiiei-ale des
ceuvres de noirepreiai, publiee a Paris ckez Laurent Cotteieau en 1647, "n-fe/._(152).
Oulre ces trois editions du reeueil entier, il s*en esl fait plusieurs aulres d'un ceriain ntmibre de let-
tres, soil reunies ensemble, soit imprimees separement. Nous ne faisons pis ici le denombremenl de
toutes eelles qui se trouvcnt dans les Annales de Baronius (155), soit dans Ia colleelion des conciles (i54);
le deiail en serait enuuyeux. Nous dirons seulement qu'Andre Duchesne a iusere daiis sa c.ollection des
hisloiiens fran<_aistoutes celles qui concernent Fkistoire de France, les regardant comme des monu-
ments et des originaux excellents pour servir a Fhistoire (155). Ell.es sonl a'u noinbre de quarante six.
Une des plus eonsideiables entre celles qui sontilans Ducheshe, esl la 189c du grand reeueil. Celte
leltre qui traite du sacre st du couronnement de nos rois, a eie imprimee separeiuent, preniierement
. en latin sous ce titre : De consecralione Ludovici regis, a Sens en 1561, in-i", par le's soins de Ciaude
€oust, lieulenant geiieral de la meine ville; et puis traduite en fraixjais, a Chartres, en 1594, aussi
in-i" (156). Cette edition franeaise parail avoir eie faite a l'occasion du sacre du roi Henri IV. La nieme
leltre se trouve encore tant en latin qu'en fran<_ais,dans le ceremoirial francais de M. Godefroi, 1.1, p.
127 el 150. La soixantieme, eerile en 1099 a Hugues, archeveque de Lyon, au sujet des invcstilures des
eveques et des abkes, qui est la seule, comme on l'a vu ci-dessus, que Sigekert ait specifiee, a ete impri-
mee par les soins de Melehior Goltlast, entre les apologies de Fempcreur Henri IV, que le meine Goldast
publia a Hariovre en 1611 (157). II est bon d'eire averti que Farcheveque Hugues fil a celte lcttre uste
leponse que M. Baluze a deterree, et quil nous a donnee dans ses Miscellanea.
On a vu ci-devant que la deux cent quatre-vingt-Septieme a Haimeri. abbe d'Anchin,- a ele iinprimee,
aussi separement, par Ulimmier et par Margarin de la Bigne. Notis apprenons de Lambecius qu'on con-
scrve dans la bibliotheque de Fempereur a Vienne, un excellent rnanuscrit des lettres d'Yvcs de Charlres,
sur leqttel il clit qu'on pourrait corriger quanliie de faules qui se trouvent dans les imprimes (I58J. Ce
manuscrit est apparemmenl le meine que celui dont parle Possevin, qui se gaidait de son leinps a Yichiie
chez Wolfgranrt Lazius, et dont il parail qu'on faisait une eslime pailiculiere (159). Dom Monllaucon
indiquo un atilre manuscritqui ne conlieni que deux cent soixanle quatorze Jcltres; mais qui a cela de
parliculier, qu'on lil a la fin une prose rlmee, qui commence ainsi: Alplia et omega, magne Deus (160).
Si c'est notre preiat qui a lui-meme dresse Fancien recueil de ses leltres, comme il y a lieu de le c oire,
il pourrail bien y avoir ajoute celte prose en forme d'epilogue, pour coiisacier a Dieu Fouviage
eniier.
Quelques peines1 que Jurel se soit donnees pour ramasser toutes les leltres d'Yves, il Itii en a echappc
irois qiii meriten d'elre jotntes aux atttres, lorsqu'on en fera uiie nOuvelle edil.on. Ces leltres sonl la
\inglieinedu second livre de celles de Geoffroi de Yenddme, oit il esttraite de la reiteration de 1'exlreme-
onclion ; une aulre au pape Pascal II, en faveur de Fabbaye tie Saint-Pierre de Charlres,' que doni Da-
chery a liiee de Fakbaye tFEvroii dans le Maine, el quil a inseVee dans_ses notes sur Lanlranc, p. 560;
ct enfin une a Adele, comlesse de Blois, sur le desseni,qu'avait cette princesse de reiablir 1'ancien mo-
naslerede Sainl-Martin en Vallee (161). Dom Mabillon nous a donne cette dernieie non-seulement im-
priuiee, inais encore gravee sur Foriginat, dans son grand ou\rage de la Diplomatiquei Sanderus parle
tFune qualrieme lettre sur les mysleres de la messe, qui se trouve parmi les manuscrils de Fabkaje de
' Saiiit-Amand (162): mais comme il n'en dit rien de plus, nous ne pouvons point en donner une plus
*
ample notice.
Otttre les lettres qui ue sont poinL dans le recueil de Juret, il y manque aussi trois chartes de notre
preiat. La prenriere, donnee en faveur des chanoines reguliers de Bourgmoyen, a Blois, esl datee de
Charlres le 24 juin 1105 : elle est remarquable en ce qu'entre aulres temoins, elle ful souscrite par le
grand saint Anselme, archeveque de Canlorbery, qui, par consequent eiait alors a Chartres (165). On
est redevable de cette pieee a Jean Beruier, qui nous Fa donnee parmi les preuves de son Histoire de
Blois. La secondecst la chartede fondation de Fakkaye de Tiron, en date du 5 fevrier 1110, ecrite au
uora de 1'Eglise de Ckarlres, et a laquelle YVes, comme eveque, souscrit le premier (164).- Le debut de
cette letlre est un reeit des visions et apparitions extraordinaires, qui precederent l'aiii\ee a Cliartres
du B. Bernard, fondateur <l instiluteur decette maison, qui etait venu demanderaYveseta ses cbanoines
le fonds sur lequel il voulail la batir. On voit dans les souscriplions quelles etaient alors les digniles
etablies dans FEglise de Charlies, quil y avait six arckidiacres et plusieurs prevols. Dom Mabillon Fayant
lrcu\ee dans le cartulaire de Tiron, lui a donne place parnri les pieces qui composent 1'Appendice du
cinquieme lome de ses Annales. La troisieme charte est un acte publie en faveur de Fabbaye de Bonne-
val, adresse a Fabbe Bernier, qu'e dom Dachery a publie a la fin tle ses iiotes sur Guibert de No1-*
gent (105).

(150) Bib. Canm., p. 44. (159) Poss.,- Appar., l. II, p. 507


(151) Lip. Bib. theol., t. 1, p. 600. (160) Monlf. ZJj/..,p. 1258.
(152) Bib. S. Vinc. Cent. (161) Mab., Dipt. p. 564, 652; An., 1. LXVH'I#
(155) Bar., an. 1100, elc. 60.
(154) Conc, t. X, p. 486, 490, eic. (162) Sand., Bib. Belg., par. i, p. 42.
(155) Duchesne, t. IV, p. 217 247. (165) Bernier, Hisl. de Blois, preuv., p. 8.
(156) Le Long, Bib. Fr., p. 155, 1. (164) Mab., AnnaL, t. V, App., p. 680, 681. -
(157. Gold.. ApoL, p. 185-187. (165) Guib., not., p. 664.
(158) Lamb., bMxoih.. t. II, p. 933.
x\xix D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. XL
On peut aiissi compter parmi les omissions du recneil de leltres, rionne.par Juret, dcux senlences
cFYves, que Jacques Petit a fail imprimer a la suite du Penitentiel de saint Theodore, archevgque de
Canloiiery (166). La premiere est une fentence qu'Yves prononca contre trois prevdts de sa catliedrale,
qui vexaieiu beaucoup les chanoines, leurs conlieres et les pauvres. La seconde est un jugoment quil
rendit, comme commissaire du legat apdstolique Hugues, arehev6que de Lyon, sur le diffeiend qui einit
alors enlre los moines de Mdrmduiiers-les-Tours, et ccux de Saint-Martin des Champs, a Paris, pour la
possession tle 1'eglise dilienville, siluee dans la paroisse du Puiset, au diocese de Chartres. Par ce juge-
ment Feglise dilienville fut pour ioujours adjtigee aux moines rie SaiiU-Marlin des Ckamps, el ceux de
Marnioutiers furenl absolunieiit deboules de leurs preieiifons.
Enlin on pourraif encore ajouleraux leitres d'Yves de Ckaitres, le reglemenl qu'il fit en faveur de sa
calhedrale, tlont il est parle dans le Necrologe de la meme Eglise en ces lerines : Junioraius omnes hujhs
Ecclesim el precarias in communes redegil usus, et eas in poslerum personis dislribui lam suo qnam apo-
siolico privitcgio, vetuit (167). II parail par Fexplication que M. du C-angedonne des mols de junioratus et
de precaria, que saint Yves regla que tous lcs vicariats dependants de sa cathedrale, et toutcs les corvees
qui letir etaiei.t dues entreiaient clansla manse commune; el que personne n'en serait plus doreiiavanl
pourvu a litre de persouat ou de keiiefice (168). II eut soin de faire conlirmer ce rtJglemenl par un rescrij
du pape : niais il ne parait pas quem Fun ni Fautre soient venus jusqifa nous.
Pour revenir an recueil imprime tlos lettres d'Yves, une prcuve certaine quil ne contient peul-eire que
la moindre parlie de celles quil ecrivit pendant son episcopal, c'esfque presque lottles les letlres qui
composeiit le socond livre de celles tle Geoffroi tle Yendoine sonl adressees a ce prelat. Cependant il n'y
en a qtfuiie seule de lui; savoir la yiiiglieme du meirnelivre. Est-il vraisemklable qtFYves n'ait faitque
celte seule reponse a Geoffroi, et qifil ail garde le silence sur les autres lettres de cet abbe.
Avanl que tle linir cet article, il est a propos de remarquer, afin qu'on ne multiplie pas sans sujet les
ticrils de 1'eveque de Chartres, que Fouvrage ainsi intitule dans un manuscrit de 1'abkaye de Saint-
Amand, Ivonis Camot. De excummunicalis, nisi denvntiati fuerint, non vitandis, n'est autre ckose que sa
cent quaire vingl-sixieme leitre aLauient, moine de la Gharite, oii ce point de discipline eeclesiastique
est expresseinent prouve (169).
4° Apres les lettres d'Yves, on nous a donne dans Fedition de ses oeuvres de 1647 un recueil de ses
Sermons, qui sont au nombre de vingt-quatre (170).
Les six premieis sont plutot des opu>-.culesou des trailes parliculiers que de simples sermons. Aussi
1'auleur lui meine, ciiant le cinquieme, oii il traite des rapports qni se trouvent enlre l'ancien et le nou-
veau sacerdoce, ne Fappelle point autrement qu'un livret : In libello , dit-ii, quem composui de convc-
nienlia veteris et novi sacerdolii (171). Cest de meme sous le titre de livres ou iraites quils sont pres-
que loujours designes dans les manuscrits. Par exemple, dans un manuscrit de Fahbaje de Licssies en
Hainaut, ils sont ainsi iudiques : De sacramenlis dedicalionis liber unus; De sacris ordinibns liber
unus (172), elc. Cepentiani, commc il est poi te que ks liois premiers ont ete prononces en plein sy-
node , on ne peut douler que ce ne soit aulant de discours que notre pieux et savanl prelat a pro-
nonces pour linslruci.on de son clerge, non lanl en forme de sermons que de legons d*un maitie a ses
disciples;
Comme ces six premiers sermons ou petits traites sont les plus considerables de tous, el quils paraissenl
avoir fail beaueoup d'honueur a notrc preiat, nous ne pouvous nous dispenser d'en donner u..e notice au
mnius generale.
Dans le premier qui est inlilule De sacramenlis neophytorum, Fauleur, apres avoir parcouru les mysieics
operes dans les six premiers itges du monde et avoir niarque linstitution du bapteine, s'appliquea expli-
quer toutes les ceremonies que FEglise employait dans Fadmiiristration de ce sacrement, et a en devo-
lopper ies sens mysterieux et spirituels (173); ce quil fait avec beaucoup de lumiere, d'ordre et de nel-
lete. Dans le second qui a pour titre De excellenlia sacrorum ordinum , et De vila ordinandorum, apics
avoir marque quels sont les signes d'une vraie vocation a la clericature, et explique ce que signifie le
mot de clerc, il explique en deiail ce qui regarde les sept ordres ecclesiasliques de porrier, de lecteur,
d'exorcisle, d'acolytke, de sous-diacre, de tliacre et de pretre; maiquanl avec beaucoup d'exactitude les
ionclions <ie chaque ordre, et les obligalions de ceux qui y sont promus : il pretend de plus qtiil n'y a
aucun de ces sept ordres, que Jesus-Chrisl lui-meme n'ait en quelque sorle exerce en personne penJaiit
sa \ie morlelle. 11est remaiquable que, distinguant les pretres des e\eques, il dit que ies prenriers sont
les successeurs et les vicaires des soixante-dix diseiples de Jesus-Chrisl, et les seconds les successeurs
des apdtres. Dans ie troisieme, intilule De signijicationibus indumentorum sacerdolalium , apies avoir
paiie Ue Forigine des hakils sacerdolaux quil tiit a\oir eteinstilues sur le niodele de ceux de 1'ancienne
ioi, il en donne des raisons mystiques, et s'elend sur les verlus representees et figtirees par ces samts
\eiements. On y voit qne les kakils des diacres, des preires, des eveques et des cardmaux pretres,-
etaient alors les memes que ceux dont ils se senent encore a prcsenl, quoique la forme en ail ete chan-
gee par la suite des lemps. En lisant ces trois premiers sermons, on s'apercoit quils sont unesuite Fun
ue Fauiro; que le secoud suppose le premier, et que le troisieme est un supplenient de ce qui manque
uans le second.
Le bul uu quatrieme, qui a pour tilre, De sacrawentis dedicationis, esl de montrer que loutes les
ceremonies religieuses que FEglibe emploie daiis la consecraiion de ses temples inatericls ne sonl - que
tles images myhlerieuses de ce qui se fait par le bapteme dans la consecra tion des temples spirituels,
qui sont les liueles. Cest un sermon qui esl assurement digne des lumieres et de la piele de Fauteur.
Le cinquienic inlifule De convenienlm veiens et novi sacrificii (il faul lire sacerdotii) est un verilable
traite ou Fauteur s'elend beaucoup a prouver que le sacerdoce de Fancienne loi n'a eu tFautre fin que de
liguier et represenler eelui de la nouvelle; el que le culle grossier que la Synagogue rendait a Dieu
iFeiail qu'un takleau du culie vraiment religicux que FEglise lui lend aujourdiiui. Ce discours sufli-
iail seul pour nous convaincic qu'Yves a ete Ueson lemps un des savants les pius prolbnds dans Fin-

(166) Tlieod. pmn., t. II, p. 551-555. (170) Ivo, Serm., p. 259-304.


(167) Du Cange., GL, n. t. 111,p. 1595. (171) Ep. 251.
(168) Ibfd., t. V, p. 805. (172) Sarid. '/>.,par. n, p. 28.
(169) Sand., Bib. Belg,, pars. i, p. 55. (175; Ivo, Serin., p. 259-20S.
-X..1 NOTITIAIIISTORICA. : XLII
to.lligence des grands mysierrs-contenus dansles Ecritures de 1'iin ctFaulreTestament. Enfin le dessein
du sixieme, qui a pour lilre Gur Deusnatus et passus est, est de prouver la necessilC de Fincarnation ct
de la mort du Fils de Dicu. Le principal raisonnement dont Fauteur se sert pour cela, esl que si Dieu
avait sauve, connne il lc pouvait, riiomme pecheur par sa seule volonle el sans le sacrifiee de son Fils,
il aunait a Ia veriie manifesfe sa pttissance, qui est sans barnes , ?nais ii ri*auraii pas satisfait a sa
souveraine juslice, qui demandait diine part que le pecheur ne demeurat pas imptini,'et de 1'autre,
que le diable ne fftt pas privc dcs droils quil avait acquis sur Fhomme, par la victoire quil avail rem-
porlee surlui, sans avoir meriie d'en etre depouille. Yves developpe el eiendce raisonnement, et ajoute
plusieurs chosos qui font voir qu'il elail aussi habile dans les maliercs tbeologiques que verse daus
celle du droit. Yves parait avoir cempose ce sixieme diseours, qui esl beaucouppltts court que les prece-
dents, el qui n'a aucun air de sermon, sur le modeletlu celcbre traite de sainl Aiiscline, CurDeus Iwmo?
Nous pouvons ajouler que cel ecrit de 1'eveque deCharlres 11'est qaiin psecis et un abrtige de eelui du
saint archeveque de Canlorbery.
On conserve dans la bibliolbeque du roi d*Angleterre un onantiscrit qui porle «n tete -. Ivonis Carnot.
e.piscopi, De sacramenlis ecclesiaslicis,librifiualuor{n&-8Q). Ces quatre Jivres ne seraient-ils pas les
quatre premiers sermons d'Yves donl nous venons de parler? Ce sonl cn effet comme qualre Hvres .paiii-
culiers auxquels ce titre peut forl bien convenir, en entendant par Ies mots de sacrements de fEglise,
non ce que nous appelons propremenl les sept sacrements de FEgiise, niais en geneial, comme fait notre
auteur,_tous les signes sacres que FEglise cmploie dans ses ceremonies, et dans tout le culte exlerieur
qu'elle rend a Dieu. Ce sonl encore apparemment ces qualre premiers sermons qui sont aussi designes
sous le nom ditn livre des sacremenls, dont il est fait mention dans plusieurs bibliographes (181), et
dont Gui, eveqne du Mans, fit presenl vers Fan 1150 a sa calhe"drale (182), avec le decret de notre Vvcs
de Cltarires. Ecclesim nostrm, dil 1'auteur de la vie de 1'eveque Gai, decreta tvai liiiro De sacramentis,
qum Ivo, Carnotensis episcopus,tibbreviavil, noscilur <conliilisse.Pe\it-elre neanmoins que ce livre des sacrc-
menls n'esl aulre cbose que Ie premier sermon De sacramenlis neophijtorum. Apres celte petiie digressiou
qui eiail necessalre, revenons a notre sujet.
A Fegard dcs dix-btiit autres sermons de notre prelat, il y en_a quinze qui sontdes inslructions courtes,
mais lumineuses et solides, sur les principales feies de Fannee, savoir FAvenl, la Nalivite du Seigncur,
la Circoncision , la Purification, la Sepluagesime, le commencement du jerine, ou le mercredi des Cen •
dres, le Carcme , rAnnonciaiion, Je dimanche des Rameaux, la «ene du Seigneur, ou le Jeudi saint,
Paqttes, FAscension, la Penlecote el la Chaire de sainl Pierre (185). Les trois deiiiieis sont des in-
structions sur FOraison domiuicale, sur le Symbole des apotres, et sur les liabils adullerins ou mondains,
tant des bommes que dos femmes. On apprend de Fun de ces sermons que la loi de la-eonlineiico
pendant le carcme, pour les jtersonnes mariees, etait encore alors en vigueur, au moins danVFEglise
de France. Le •commencement de celui de ia cene du Seigneur a paru si important a MM. de
P. R. quils en ont Cail la cinquieme lecon de leur office quarante-troisieme du Sainl-Sacrement. II est
bon d'eire averti que, dans un manuscrit du roi d'Angleterre, celui de FAvent a pour fitre De distinaione
Advenlus Domini , parce qu'en effet ce sermon traite du double aveiiement de Jesus^Christ dans 1'bu-
niiliie de sa chair inoiieile dans ia plenitude des temps, ct dans loute la gloire de sa majestc divine a la jQj)
des temps (184-85).
Le premier qui a enlrepris de donner au public les sermons d'¥ves est Melclrior Hiltoqrius, qui fit
cnlrcr les vingt-un premiers dans son recueil d'anciens ecrits sur la liturgie, imprime a Cologne chez
Gervin Calenius en 1568 in-fol. (186),et reimprime a Rome en 1591, et a Paris" en 1624.(187) Danscerecueii-'
ils ont pour lilie : B, Ivonis Carnot. episcopi, De ecclesiasticis sacramenlis el officiis, De prcecipuis per
annum feslis, sermones nunc primum editi. Ce titre coniirme la remarque qu'on a deja faite, que le
Iivre~ou les-cjtialre Iivres des sacremenls qui', dans quelques manuscrits portent le noni dives, ne sont
que Je premier ou les qualre premiers de ses sermons. Du recueil d'Hiltorpius, les mcmes sernions
sont passes dans 1'edition generale des ceuvres d'Yves, faite it Pariscn 1647 parles soinsdu Pere Fron-
lcau (188); Fedileur y a ajouie trois aulres sermOns, Uonl le premier, qui esl surles habits akuiterins,
avait dcja ete publie par Jurel, sur uu manuscrit de Saint-Victor,ala suile des leltres de notre respeclalile.
pi-elat.
Les vingt-qualre sermons qui seirouveni jlans 1'edition du Pere Fronteau ne sontpas les seuls qu'Yves
ait composes.
Les derniers edileurs de sainf Auguslin nous apprennent que le sermon pour un martyr, qui commenee
par ces mots: Triumphalis B. martyris N. lui appartient (189). Ce sermon qui, dans le breviaire Bomain,
porteie nom desaint Augustin, etait ci-devant ie quaranle-qualrieme parnri ceux que ce saint doctoui
a composes pour les saints; et 11est maintenant le deux ccnl vingt-lroisieme dans FAppendice <lti iroi-
sieme tome de ses.<rjeuvres.Les meuies dditeurs nous avertissent quils Fonl trouvd dans un ancien ma-
nuscrii deFabbayede Saint-Gerinain des Pres, ou il lient le milieu enfre les autres sermons d'Yves de
Charlres.
Ilest bon de remarquer que ee sermon ifestpas le seul entre ceux qui appaniennent cerlainement a
notre bienheureux preiat, auquel on ait fait Fhoiuieur de le regarder comme uhe produciion de saint
Augustin. II y en a trois aulres de Iui dansle meme Appendice; savoir.le soixante quatrieme qui est son
sernion vingt-deuxieme sur FOraison dominicale; le soixante-quatorzieme, qui est son sermon vingt-
quatrieme sur les babits adulterins, et le deux ccnt quarante-septieme, qui est son sermon sixieme:
Pourquoi Jesus-Christ est ne el a soufferl? Les Benedictins dans Yerrata de leur onziemc tomede saint
Aitguslin, disent que ces trois sermons selrouvent dans-1'edition du P. Fronteau, avec quelques faules
qui sonl corrigees dans leur Appendice du cinquieme lome de saint Augusfin.
Outre lesernioii d'un martyr, laiissemenl atlribuea saint Auguslin, Yves ena encore compose trois "
autres qui ifonljamais vu lejour. Lepremier est surla croix, et se trouve dans deux manuscrils; lim

(174-80) Bib. reg. Angl. p., p. 152; vai, 12. (186) Bib. Min. Cent.
(iSl)Sand., par. i, p.559 ;Montf., Bib., p,1359,elc. Bib. th., II, p. 702.'
(182J Mab., Ann. I. III, p. 548. ' (187)
(188) Bib. S. Vinc. Cent.
(183) Ivo, Serm. p. 286 504. (189) A*ug.,Serm. App.. p. 568. Patrologim tora.
(184-83). Bib. reg. AngL, p. J52, viu. 13. XXXIX., Opp. S. Augustini V, p. n, col. 2158.
PAXHOL.CLXI. 6
xi/m D. IVO CARNOTENSIS EPI5C0PUS. XLPV
apparter.ant au roi d'Ang!elerre, e( Fautrejt Thomas Theyer a Londrcs (190); le secontl esl sur la feio
de sainl Jean Fevangeiiste, qui se trouve aussi dans deux manuscrits, Fnn de Fabbaye de Cambron, et
Fautre de Fabkaye de Lobbes en Hainaut (191). Le troisieme est sur ies noces de Jesus-Christ, et se
trouve dans un mariuscrit indique par dom Monlfaucon (192).
Si nous nous en rapportions aux conjecfures de Jean Prevost, chanoine de FEglise de Roucn, nous se-
rions portes a croire qu'Yves de-Chartres serait encore auteur des six autres sermons sur les devoirs des
pasleurs (195), que le meme Jean Prevost a publies a Kouen en 1679, a la stiile du traite des offlces de
1'Et.lise de Jean, eveque d'Avrancbe, dans la sulle archeveque de Rouen (F94), dont on a parle en son lieu,
Ces sermons s'eiant trouves sansnom d'auteur, dans un manuserit de la bibliolhequede MMrBigoi,
ancien de cinq-cents ans, Jean Prevost a coujecttire quils pouvaient bicn etre tFYves de Chartres (195) :
les r-aisoits quil en allegue sont : 1° Que ce mememanuscrit contient trois sermons du meme preiat, qui
ontdeja paru plusienrs fois sous son nom. 2° Que le styleet la maniere de penser de 1'auteur de ces s':x
sermons sont fort semblables au style et ala maniere de'penser d'Yves, dans les sprmons qui sorit indu-
bilablement de lui, et surtout dans celui quil a fait sur la Chaire de s>aintPierre. 5° Enfin qu'on ne peut
nier quils ne.soient de quelque eveque, puisque Fauteur y parle a ses pretres, comme eiant leur supe-
rieur, et cliarge en celte qualite de repondre a Dieu de lciir conduile: ee qui fail voir que ee sont des dis-
cours synodiques.
Mais a ces raisons qui paraissent avoir quelque vraisemblance,on en oppose d'autres quinonlpasmeins
de force pourla coniballre, Car, dit-on: 1° si ces six sermons eiaient ver.tablement d'Yves de Charlres,
est-il possible que dans Cette multitude prodigieuse de manuscrits de ses ouvrages qui se conservent en-
core aujourdiiui dans les bikliotheques, il ne s^en trouvalpas au moins quelques-uns ou ces sermons lui
fussenl expressemem attribues? 2° On a vuci-devant que les irois premiers deces vingt-quaire ser-
mons imprimes sont des discours synodiques, dontle but est dinstruire a fond ses ecclesiasliques stir
loul ce qui regarde leurs fonelions et leurs devoirs: eela eiant, quelle apparence y a-t-il quil ail voulu
composer six aulres discours synodiques surla meme maliere, ou il ifaurait presque fait,que Tepeter ce
quii aurait dit dans les pieeedenls? 5° On sait quin fait dinstructions synodiques c'e n'est pas la coutume
des eveques de les multiplier surlememe sujet sans necessile. 4° II faut bien remarquer que Fauteur de
ces six sermons nemanque point, a la lete de ckacun, de prendre un lexte de FEcriiure pour sujet de
lout son diseours; or, c'est ce que ne fail jamais Yves de Chartres dans aucun des sermons qui sonl cer -
tainement de lui. On voil par la qtie, si le style de Fauteur des six sermous en queslion, a quelque ICS-
semblanee-avec celui de notre pieial, au moins il y a unediffe.eneeeonsidciable dans la meihode de pre-
eher de Fun el de Fautre. Quant a ce qtie dit Jean Prevoai, que la manicre de pense.r de Fauteur de ces
sermons esl fort semhlable a la maniere de penser d'Yves, nous ne voyons pas quelle induction on peut
tirer de"la. Car Feveque de Chartres ifavait pas une maniere de penserqui lui fulpropre ei partieuliere.
I*ans ee temps-la il ify avail presque qifune maniere depenser sur lousles points coifcernant la religion,
ct ce n'a ete que depuis Yves que FE^lise a ett la doulcur de se voir inondee d'une mjltitude d'opinions
differentes, tanl sur le dogme que sur la morale et la discipline.
Au reste, quel que soit Fauleur de ces six sermons, on voit que c'eiail un homme judicieux, tres-
verse dans 1'etude de FEcrilure, des Peres el des conciles, qui avait de la piete, du diseernement et une
grantle connaissance de loutes ses obligalions; il ecrivail assez bien pour le tenvps euilvivait. Tqus ces
earacteres joints a d'autres circonstances, nous font nailre la pensee que ses sermons pouvaient bien etre
tFHildebert civeque du Mans. Cesl ce que nous pouvons examiner dans Farticle du dernier.
5° Le dernier ouvrage qu'on nous a donne sous le nom d'Yves, dans Fedition de ses ceuvres de Fan
1647, est.unecourle chronique des rois de France, qui coinmence a Pkaramond et iinit a Philippe I (136).
II est surprenant que Fraucois Juret qui, le premier, a lire cette cbroniquede la poussiere des biblio-
theques, ne se soit pas apenju qu'elle ne sauiait etre de notre preiat. La prcuve en esi cerlaine, puisquil
est parle de Henri 1, roi d'Angleterre, comme d'un prince qui etail alors dans Ia50c annee de son regne. Or,
la 30c annee du regne de ce prince, qui monla sur le trone Fan 1100, concourl avec Fan 1150 tte Fere
chreiienner Gomment donc Yves, qui est mort des Fan 1116, pouvail-il eire auteur d'une chronique qui lfa
ete ecrite qu'-environ 44 ans apres quil lfetail plus au monde?
II est vrai que quelques-uns ont voulu dire que Feudroit de celle ehronique qui regarde Ilenri I, roi
d'Arigleterre, est une addition faite par une main eirangere (197). Mais quellcs preuves en donneront-ilb?
Cette prelendue addition ne se trouve-t-elle pas dans lous les manuseriis? D'ailleurs elle est une suite
fort naturelle de ce qui preeede; ear^Fauteur ayant parle immediatement auparavant de GuiFame le
Gonquerant et de Guillaumele Roux, predecesseurs de Henrii sur le trdne d'Angleterre, il clait nalurei
qtfil lfoublial pas cedernier prince, qui eiaillres-certainenient regnant danslelemps quil ecrivail. Aquoi
il fautajouter qu'on ne.connait aucun bibliographe qui ait attrlkue celte chronique a Feveque de Char-
tres. Nous parlerons de cette chronique dans Farticle de Hugues de Sainte-Marie, moine de Fleury, qui
en est le verilable auteur.
Au resle Ies savants conviennent aujourdiiui que celie chronique est tres peu de cbose et fort defec-
tuettse (198). Ifauteur y.rapporte, selon M. Fakbe le Gendie, bieu des choses qui ne s'accordenl point
avec les lristoriens contemporains.
On a deja remarque que Francois Juret esl le premier qui a fait paraitre celte clirouique, dans les
deux edilions quil a donnee.s des leltres d'Yves de Cbartres(199); la premiere a Paris «n 4584 ou,1583,
in-i"; la seconde aussi a Paris en 1610, in-8u. Marquard Frecber se donna la peiue de la faire leimpri-
mer en 1615' (200); dans la premtere partie de son recueil des hisloriens liancais. Des ^ deux prcmieres
dditions de Juret, elle est encore passee dans celle des oeuvres d'Yves, faite a Pai is en 1647, in-fol. (201).
Nous allons donnerici une nolice de cette dernierc eJition, afin de lfy plus revenir. Quoiqu'on Fan-

-(190) .Bife.B.eg.AngL. ib.. Cat. mss. Angl. par. (196) Jvo, Chron., p. 508-507.
rv, n. 662. (197. Cave, p. 541, 2; Oud., t. II, p. 875.
(191) Sand. ib. parl. I. p. 559, etpar. n, p. 559. (198) Le Long, Bib. Fr., p. 541, 2.
(192) Monlf. Bib. bib., p. 519, B. (F99) Bib. Caum., p. 44; Le Long, ibid.
(19"'. Jian. Ahr., Deoff, eccL, p. 444-487. (200) Le Long ib.; Fab. Bib. Lai., 1. vi, p. 559
{194) Ilisl. li-.t. t. viu, p. 64, 74. (201; Bib. S. Vin. Cen.
(193) Jojn. Al;r. ib., proef., p. "9,10.
«cirv NOTITIA IHSTOIUCA. XLVI
nonee comme contenunt (ous les ecrils d'Yves de Chartres, il est eerfnin quYilc ifen ooniient qtfune
jiartie, savoir : le Decret, les Letlres, les Sermons ella petite Chronique donton vienl de parlor. On y &
jolnt lesrioles de Franeois Juret et de Jean-Baplisle Souchef, sur les letlres. avec la Vie de Fauteur -
qtii a ete reimprimeo dans les Bollandistes au vingtie.me de Mai. On trouve a la tete, dans Fexcmplaire qui
est a la bikliothequede FabbayedcSaiirtHVineent du Mans, deux differentes epitres dedicatoiies, toutes
ies deux adressees a Jean Lescot, eveque de Charires : la premiere cst du P. Fronteau, ebanoine regu-
iierde Sainte-Gencvieve deParis, qui s'y donne pour 1'auteur de Fedition, et qui ladedie a Feyequede
Chartres, lanten son nomqifau nom de sa congregation; la seconde est de Jean-Baptisle Souehet qui,
-se. preiendant -aussi auleur deia meine edition, la revendique comme un bien qui iui' est propre, et dont
ieP. Fronteau voulait vainemeht se*faire honnour et a sa congregation. Cola produisit entre ces deux
savants un proces litteraire des plus vifs, dont nous Ifentreprenons pas ici defaire Fhistoire; nous dirniis
seuleinenl quo Cave (202) elOudin (203) Ja donnent a -Soucket, .parce quils ifavaienl vu apparcmmcttt
aue sori epitrededicaloire; et que MM. Dupui (204) et Bupin (205) la donnent ati P. Froiiteati.
6" Otilre la peiite chronique dohf on vienl deparier, on a encore atlribuc aYvcs une aiilro.ehnonitiuo
irien plus ctendue, qui comirience a Ninus, fondateur de-la monarehie des Assyriens,.et qui est divisoe.ou
deux parties; dontla premiere finit ila derniere annee de Charlemagne, etia seco:.de s*eiend jusque vcrs
Fan 1054, ou pluidt jusqifau regne de Louis XI (206).
Gerard-Jean Vossius dit avoir vu cette chronique -a Amsterdam, dans un manuscrit de Guiilaiinio,
Oomsius, oii elle Bvait pour litre : Hisloire abregee des gesles 4e quelques rois AssyrieUs, des gestes de tuvs
les einpereurs romains, el enfin des gesles de Charlejnagne et de tous ses successeurs, composee par le rene-
rable Yves, cveque de'Chartres (207). Elle se trouve, avec le nieme tilre, dans un manuscrit de M. Coiloa,
a Londres (208); e'est sur la foi d'un troisieme manuscrit, que Marquard Frecher en a fail imprinier m.e
parlie, sous lenom"denotre savant prelal, dans sa collectiou des Iristoriens de France, publiee a flano-
vre, en 1613(209).
.11faut que J'altribuiion de celte cbronique a Yves de Charlres soitliien ancienne, puisqif elle est expres-
sement cilee comme eiantdeiui dansune ieltre queNicolas, moine de Saint-Alban, en Anglelerre, ecri-
vit, vers Fan 1176, APierre deCelle, abbe de Saint.-R.emi : Ivo venerabilis, esl-il dil dans cette lelfre,
Carnotensium episcopus in Chronicis suis saipsil (210), elc.
. -i e^l a croire que-celte clironique n'esl pas differenle d'uniivre qui, dans Finventaire qui ful fail en
1458 des livres de Gaullrier de Shiginpton, chanoiite de Cliartres, se trouve ainsi maique : lvo, Carnot.
episdopus, De collectione hisloriarum ccrlesiusticartim, mensm frugalis (2111, elc. 11csl bon dc remaiquer a
ce sujet quela meme chronique est effeotivemeniqualifiee dUiistoire ecclesiastigue dans quelqucs ancieiis
mamiscriis, comme daiis celui de Saint-Denis, cite par dom Mahillon (212). Ne scrail-ce pas encorc la
meme chose quiine hisloire qui se-trouve dans un des mauuscrits de Fabbaye de Saint-Evroui, cn Nor-
mandie (c'est le cinquante-quatrieme in-40), avec ce tilre : Historia magisiri Jvonis?
Mais quoique Fattrihution de ceite chronique .i Yves de Charlres soil, comme on vienl de voir, ct fort
ancienne et fort multipliee, il est cependant certain que cet ouvrage ifest pas delui (215). Tous les savants
conviennent aujourd'hui quil appartient it Hugues de Sauue-Marie, moine de Fleuri, ou de Saint-BenoH
sur Loire, qui en composa la premierc.parlie en 1110, a lapriere d'Adele, comtesse de Blois cl de Char-
tres, elpuis ia secondeparlie^alapricre dcla reinc Mathilde, femme deHenri Icr, roi d*Anglelerrc, conime
on le verra dans Farlicle de cet ecrivain.
'Je qui aura 'appaiemmenl-cause ia mopi-ise, e'esl (214) une lettre du meme Hugues de Sainte-Marie a
ntkreprelai, par laquelle il-Iui adresse son ouvrage, cn ia piiant de vouloir bien se donner la peine de le
revoir et le corriger. Comme celte leitre se trottvait a la lete de krchronique. il sera anive que des lec-
teurs superliciels ou des copistes peu atlentifs, sans examiner aulretneni ia leltre, xturonl cohclu. en y
voyant le nom d'Yves, qifil dtait auteur de la chronique. 11leur aura eie d'aulant plus aise de iorober
dahs ceile meprise que le nom de J'autour ctail peu connu, au lieu que celui d*lrves etait celebrc partout.
Ceux qui sonf au fait des manuscrits saveiu que ces soites de nieprises n'ont eie que trop coimnunes
flvanl rinveiition de i'imprimerie.
7° Si notre prelal ne peut pas etre regardc comme auleur des deux chroniques precedentes, il n'en est
pas apparenimenl de meme d'une Yie de saint Augustin qin porte son nom. Cette Vie, qui a eie inconnue
iusqu"ici a lous les bibliograpbes, se trouve dans deux manuscrits : Fun de la bibliotbeque de M. Collon,
h Londres, ou elie a pour lifre : Vila B. Augustini, Hippon. episcopi per Ivonem Carhoh episcopum (215);
et Faulre de Feglise de Sainl-Pierre de Cambridge, ou clle est ainsi intitulee;. Excerptiones venerabitis
Ivonis, Carnot. episcopi, De confessionibus et Vila B. Augustini, Hippon. episcopu Ou voil, par ce dernier
litre, que cette Vie est composee des passages lires des eonfessions de saint Augustin etdela vie de ce
«aint docteur, ecrite par Possidius, cveque de Calame.
8° Dans Fenumeration que liinonyme deMoIk, publiee par dom Pez, fait des ouvrages tVYves de Char-
tres, il marque un Martyrologe des saints (216); mais ce Marljrologe pourrait bien etre un ouvrage clri-
merique, puisqu*on ifen trouve absolument rien ailleurs.
9° Jjorsque dans notre huilieme volume rtous avons parle du Micrologne sur les rhes ecclesiasliques, nous
savions certainemenl que cet excellent ecrit 6tait Fouvrage d'un eveque qui vivaitavanl la fin du xic sie-
cle (217); maisnous ne savions pas avec la meme ceiiitude que cet eveque fut Yves de Cbarlres. Nou^

(202) Cave, p. 541, 2. , t2I5) Lamb., ib.; Oud., w., Sand. in Voss.,
(205) Oud., p. 875, 2. - . p. 42; Mab., ib.; Alex., Inslr. eccles., t. VI, p. 515,
(204) Dupui, Cat. du Droii can., p. 155. 2; Dupin, ib.; p. 83.
(205) Dupin, p. 83. (214) On trouve ceite lelfre a la [<5ledcs lemoi-
(206) Cave, ib.; Oud., p. 875,876; Lamb., Bib., gnages des anciens louchant Yves de Chartres, qui
1. II, 856, 860. sonl recueillis au commenccment de Fedilion de se&
(207) Voss., Hist. Lat., 1. n, c, 47. ceuvres de 1647. 11en est parle dans dom Mabillou,
(208) Bib. Colt., p. 97, n. vin,-22. Aun., 1. LXXIV,n. 48.
(209) Fak., Bib. Lal., I. vi, p. 559. (215) Bib. Cotl., p. 95, n.15.
(210) Pet. Cell., I. ix, ep. 9, p. 1S4. (516) Anoirym. Mell., Script., c. 9, p. 155
(211) Nonaslic. AngL, t. III, p. 565, I. (217) liist. (itl., I. VIII, p. 320,525.
(212) Mab., .4»)i., 1. 74, n, 48.
XLVH D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. xi.vin
sommes redevaklcs a Ilenri Warton de nous avoir appris ce fait important, de maniere a n'en pouvoir
pius doulcr (218). Lfe meme aufeur notts apprend ene.ore que cet ecrit n'est qu'une parlie detachee d'un
ouvrage plus elendu, qifYvos a compose sur Ics offices de FEglise : De officiis ecclesiaslicis, donl il y a
un tres-beau inanusciit, presque aussi ancien que 1'auteur, ' dans Ia bibiiolheque de Lambeth, en
Anglelerre.
€~el ouvrage cFYves sur les offices de FEglise, tel que nous le represeote Warlon, est eompose de
soixantc-onze chapitrcs, donl les buil premiers traitent des matines, Iaudes,'prime, tierce, sexte, nones.
vepres et complies. Les soixanlc-dcux suivanls composent leMicrologue; el le dernier, qui n'est pasdans le
Micrologue, traite des auleurs de la messe, et de chacune de ses parties. On voit parla que c'est un
des ouvrages, sur la Hlurgie, des plus eonsiderables el des plus eiendus qui aient eie composes
anciennemeiH.
Ceux qui desireronl cn avoir une notion pliis parfaite el plus deiailleifpetivent se satisfaire, en lisant
ce c[u'on a dit dans le huitieme volume de liristoire litteiaire du Micrologue/quPfait une parlie consi-
derable de Fouvrage dc nolre preiat sur les offices de FEglise. Nous observerons.ici seulement que cet
ccrit sur Ics offices de FEglise, donl Yves est Fauteur, et qui merilerait bien d'elre imprime en enlicr, n'est
visiblemenl autre chose que Fecrii marque par 1'anonyme de Molk sousle nom de sentences sur les o«ices
divins, el quil attribue expressement a notre saint prelat.
Oulre le mainiscrit de la bibliotheque de Lambeth, indique par "Warton, il s'en trouve"encore deux
autres : Fun dans la bibliotheque du college de loules les ames, a Oxford, et Fautre dans celle du college
de Saint-Benoit, a Cambridge (219). A cesquatre manuscrils d'Angleterre, il en faut ajouler un que Fon
conserve a Rome, dans la bibliotbeque du Valican, qui a apparienu a la reine de Suede'(220).
10° Un des, ouvrages qui, selon toutes les apparences ferait le plus diionncur a Yves, sil eiait imprimri,
est son commcntaire sur les Psaumes (221). 11se trou\e dans deux manuscrils, Fun de la bibliotheque.
rie M. Colbert, cole 1475, en tleux volumes iii-fol.; elFaulre de Ia bibliolheque de Saint-AIlire de Cler-
monf, en Auvergne, en un vol. in-fol., et dans un "troisieme manuscrit des Pays-Bas, dont parle
Sanderus (222).
ll°Oii voitdans plusieurs manuscrits, tant deFrance cnie d'Angleterre, un livre sous lenomd'Yves
de Chartres, qui a pour litre,: De muilimoda dislinctidne Scriplurarum (225). II n'est pas facile de savoir
ce que c'est que ce livre. Dans un des maituscrits appartenaiil a la bibliolheque publique de Cambridge,
le litre en esrexplique, comme si ce livre n'etait aulre chose que le recueil meine des letlrcs d'Yves (224).
Voici le tilre : lvo Carnolensis episcopus, De multhnoda distinclione Scripturarum, sub una castorum
eloquiorum facie contentarum : vel, ul ab alio nolalur, epislolm Ivonis. Au contraire, dans un autre manu-
scrit apparlenant au chevalier Cotlon (225), le titre en est exprime comme si le livre ifetail aulre cbose
<|ue la Pannormie cle nolre preiat : Liber Pannormim Ivonis Canwt. episcopi De multimoda dislinctione
Scriplurarum, sub una castorum eloquiorum facie contentarum. Dans un troisieme manuscrit de la caine-
tlrale dilerford, le merae livrc ifest designe que sous le tilre geiieial de Dislinctions a"Yvesde Chartres
(226). Cest a ceux qui enlreprendront un jour de donner une nouvelle edilion des ttuvres de ce grand
prelal, de deterrer cet ecril et de le faire connaitre au public. II esl bon qifils soient avertis qu'il
s'en trouve un exemplaire parmi les manuscrils in-4" de Fabbaye du Mont Saint-Michel, numero.
165.
12i*Possevin parle d'un ecrit de notre prelat, intitule Liber De delerminandis Patrum decrelis, qui se
trouvait de son temps a Vienne en Autriche, avec les lettres de saint Yves parmi ies manuscrils de
Wolfgand Lazius (227). Cet ecrit nous est encore moins connu que le precedenf, a moins que ce ne soit,
ou la Pannormie, ou le Decrel, ou peut-etre quelque fragment de Fun ou de Fautre.
15" Nous ignorons de meme ce que c'esl qu'un autre livre, inlitule Liber De sacramentis devotionis,
qu'on dil que quelques uns aitribuent a Yves, mais que le P. Combelis prelend, sur Pauiorile du B. Pierre
de Damien, etre de saint Fulbert (228).
14° Enfin, nous ignorons encore ce que c'est qu'un Evangile de la Sainte-Vierge, qui se trouve, dit-
on, manuscrit avec la soixantieme lettre d'Yves a Hugues, aiche.eque de Lyon, dans la bikliolheque du
college de Caio-Gonvilen, a Cambridge (229).
15° II lfen est pas de meine d'un discours ou traile De la matiere, de Vordre et de, la v&riledes sacre-
menls de Jesus-Christ et de VEglise, qifon nous annonee comme se trou\anl a Londres dans un manus-
cril de Thomas Bodley (250) _ car la place que ce discours lient dans le meme mannscrit donne loutlieu
de penser que ce n'est aulre chose que ie prenrier sermon de sainl Yves, qui a pour litre : Des sacremenls
des neophytes. Pour ce qui est d'un autre discours contenu dans le meme manuscril, sous ce litre : -De
clericaiu et ejus officio, c'est visiblement le sermon de notre prelat, qui traile de Fexcellence des ordres
sacrcs et des devoirs de ceux qui y sonl eieves (251).
16° Sixte de Sieime parle d'un Umbert, eveq.ue de Cbartres. qui, versFan 1100, ecrivitun traite contre
les Juifs, sur ces paroles du chapitre XLIXde la Genese : Non aufereur sceptrum de Juda (252), elc.
Comme nolre Yves etait eertaiiiemenl eveque de Cliartres en 1100, quelqu'un simaginerd peul-etre
que c'est lui qui est auleur de ce traite, cFautant plus qu'on ne trouve point d'eveque de Charti^es
du nom de Umbert. Mais il est eertain que ce jiretendu Umbert lfest autre que saint Fulberl, quia a ef-
fectivemeiit ecrit eontre les Juifs le traite dont il est ici queslion (255). Voyez son article dans nolre bis-
loire litterairc.
17° Pour ne rien omeltre de ce qui regarde ies ectits d'Yves de Chartres, nous remarquerons qu'An-
loineFOisel cilc un manuscrit du livre des ecrivains ecclesiastitiues de Sigebcrt, dans lequel il dit quil

(218) Fak, Bib. Lat., I. IX, p, 607,608. (226) Cat. mss. Angl., par. iv, n, 1702.
(219) Cat. mss.Angl ,parl. n, n. 1455, et part. (227) Poss., t. II, p'. 507.
iii,n."1444. (228) Fab., Bib. Lul., 1. vi, p. 642.
(220) Montr., Bib. bib., 1.1, p. 48, n. 1522. (229) Cal. mss. Angl., partiu, n. 74l?, 5.
(221) Le Long, Bib. sac., t. VII, p. 810, 2. i250) Ibid.,pvLi: i, n. 2014-
(222) Saucl., part. n, p. 28. (251) Ilritl.
(225) Mqntf., Bib. bib., p. 155. C. (252) Six. Senens. Bib.,]. iv, p. 353, 3.
(224) Cai. rass. AugL, part. m, n. 2250. (255) Uisl. lilt. t. VII, p. 275.
(225) Bib. Coll., ibid.
sui „ DISSERTATIO DE DECRETO 1VONIS. L
y a des ekoses qui ne se iroiivent point dans Fimprime d'Aubert le Mire (234). Le memen'eiaitFOisel soup-
Conne quc cerniinuscrit a apparlenu, ou meme a eie copie par Yves dans le temps quil encore
qifabbe de Saint-Quentin de Beauvais : ce qui supposerait que notre savanl prelat serait auleur des ad-
ditious au livre de Sigebert qui se trouvent dans ce manuserit. Mais pour s'assurer que ce soupcon ou
ceUeconjecture d'Antoine FOisel n'a aucun fondement, ilne faut que faire aliention que Sigebert n'a
pubiie son Iivre des ecrivains ecclesiasliques que sur la fin de sa vie, et qu'Yves de Chartres ne Iui a
gueie survecu que quatre ans : ce qui donne lout lieu de douter si ce dernier a jamais eu connaissance
du livre du premier, ces deux savatits if etant gueie a portee d'avoir une communicalion reciproque de
leurs ouvrages.
Apres Feiiumeiation que nous venons de faire de loules les productions de la plume de saint Yves, nous
croyons pouvoir assurer quil n'y a point eu de sa\ant dabs les xic el xne siecles qui ail plus ecrit que
lui, iri sur un plus grand nombre de matieres concernant Ia science ecclesiastique, quoiqu'il faille recon-
naitre que c'est principalenienl dans celles qui rogardenl la discipline et la liturgic que notre saint
ct savaht preial s'est distingue. Nous ajouterons quil ify en a gtiere eu non plus qui ait traile
chaque matiere avec plus d'ordre, de nettete, de solidiie et d'erudilion que lui; en sorle qifil
a ete, sans conlredit, un des plus grands el des plus habiles bommes de son lenips, prcsque en tout
genrc
(254) L'Oisel, Hist. de Beauv., p. 155.

DISSERTATIO

DE DECRETO QUOD IVONI TRIBUITUR

AllISQUE

'ANTIQUIS CANONUM COLLEGTIONIBUS <JRATIANO ANTERIOIUBUS.

(Augustiiii Disquisitiones crilicoe hi prcscipuas Canonum et Decretalium collectiones,


THEINERI
' Gatlandianm Disserlalionum —
seu Syliogea
de veiustis Canonum colleciionibus continualio. Roma;, 1836, in-4\
pag. 159.)

Inter fquEesliones quse in juris canonici histona _\ omnino poluit uf Ivo ipse, cum maturius subruni
agitari solenf, rion postremum locum oblinet illa temporum sua^que conditionis ralionem perspiceret,
«ittailvonis Deerelum illiusque genuinitatem spectat. quamplurima in opere quod, ipso Panormiae no^
Cum enim non solum ipsa bujusce operis ratio• mine iudicante, ecclesiastica monumenta omnia com-
singularis omnino et ab aliis ejusdem generis col plecli debebat, desiderari cognosceret: quare ite-
leeiioiribusplane diversa sil, atque insuper mulliplex ratis euris illud in melius immutaret, alque in
;psum inler ac Panormiam, quam genuinum Ivonis -ampliorem formam elucubraret. Quod ab Ivone re-
opus esse conslat, nexus intercedat, sed incerta vera faetum esse dooiissinri fratres Ballerinii (253),
eiiam cnm sinl nec semper reete ea intelligantur, jampridem multis.iisque non sperneudis ralionibus.
quse ab bisloricis referuntur, faclum est ut in hoe indieaverant : nostris vero temporibus eruditissi-
Decretuni nullo non lempore dubia insurrexerhu, mus Savigniiis lam certum reddidisse jidetur, ut
"quaj ipsi sapieutes viri modo leViori, modo graviori omneni litem de hac.re prorsus suslulisse dicendus
argumenlorum pondere aut propugnare aut impu- sit. Savignius enim illi ipsi canonum collectionU
gnare contenderunt. Quod veroin aliis hujus ge- quam Ballerinii non satis ajstimasse videbantur,
neris quasstlonibus tam sa3pe occurrere solet, ut innixus, et undc Decretum illud originem suam
nenipe ad tuendam unius operis genuiniiatem aliud, duxit, et modum etiam quo fuil elucubralum de-
quod eidem auctori tribuitur, ipsi abjudicetur, hoc prebendit et aperiissime explicavit (256). Atqui ex
eliam in hac de hujus Decreti auctore concertalione bac eadem collectione quse Decreti ori^inem tam
eveuit. Plerique enim, Decreli amplitudine decepti, clare demonstrat, invictissime simul probari potest,
quod facillime fieri potuil, Panormiam lvonis opus g quod mirum profecto cuiquam videri debet, IvonenL
esse denegarunf, illamque nibil aliud nisi ejusdem nullo modo posse ejustlem operis esse auctorem.
Decreti epitomeu quamdam esse affirmarunl. Alii Quod ut onini quo par est argumeutorum genere
contra vahdioribus profecto arguinentis ostendere oslendamus nccesse est ut collectionem illam de
. conali sunt, utramque colleclionem Ivoni liibuen- qua diximus, quamque ob particularem ordiiiein-
dam esse, quem ea maxime de causa ad edendum in quem diversos fontes disposilos exhibet, deinceps
Decrelum permotum fuisse dixerunt, quod quae in Cotlectionem triparlitam appellabinius,,propitis iu-
Patiornria breviler Gollegerat, novis adjectis nionu- spiciamus, eamque primo cum cieteris quibusdain
mentis augere, atque in ampliorem eamque perfee- canonum colleclionikus, dein cumlvonisPanormia
liorem foruiam redigere volueril. Quaj opinio ca et Decreto ac denicruecum G.-atiani colleelioiie con.-
ipsa quam prasferebat veri similitudine in errorem feramus.
suos auctores adduxisse dicenda est. Fieri quideiu
(255) De anliquis colleetionibuset collecloribus ca- _ rum jus canonicum ilkislraiUium, l. XV, Mogon.-
nonuni ad Gratianum usque tractalus, P. iv, c. 16, tiaci 1790, in-4.
p. Oiy. T- 6136,in coUcclionc piaeslantiorum ope- (236) Hisloria J. R. ki mecl. mvo, l. II, p. 286 sq_-
D. 1V0 CARNOTEXSIS EPISCOPUS- tif

CAPUT PRlMUIvL -

Qaa ratione Collectio tripartita ad alias canonum collcctiones scse habeat.

Duplicem merito rationem distinguere debemus A 1 que colleclio defluit, nihilque in Vindobonensi adji-
qtiam in colligendis juris monumentis diversi vete- citur quod non in alia prostel. In sexaginla vero et
rtim collecsionum auciores adhibuerunt. Alii siqui- quatuorrubricasdivisacapitula singulaeodem ferme
dem ipsos fontes adierunt aique cx concilioriim ordine eademque serie digesta exhibet, quibus in
canonibus, ex Ronu ponMfTcum litteris, atque ex ifh Pefitii Colleetione inveniuiuur. Gregorii tamen
Palium operibus ea deprompseiunl quse dein in Magni liltera ad Eleulherium Lugd. (lib! ix, ep. 106,
eam formam, quae lini quem aul ipsi aut alii sibi pag. 1106-iiii) et ad Brtiiiiliilriam rcginam (lib. ix,
prafixerant, magis conveniret, in suis collectionl- cp. 109Jpag. 1014-1016,) (240),neenoh aliaquaeriam
bus disposuerunt. Alii vero non ad ipsos lonles, sed ex Isidori likris excerpla intra ipsam collectitr-
ad anteriorum colleclorum opera accesserunt et nem inveniuntur, quin lamen ad suas rubricas re-
quse hic cranl monumenta vel alio eoquc magis feranlur, quematimodum in Colleclione Pelitiana
nrinusve sibi proprio ordine digesserunt, vel ea videre est. Giegorii Magni epistolam ad Augnsli-
tanium modo ex illis sumpserunl qine sibi ad num archiepiscopum Caniuariensem, Gregorii Ju-
novam collectionem elucubrandam aptiora vide- irioris capitula et ejusdem capilulalionem vel com-
renlur. Operoppietium cst.hanc colleclorum agendi munilorium Martiuiano, Gregorio et Dorolheoeunti-
rationem novis quibusdam exemplis illustrare, cum bus cum Domini auxilioinBoioaria (241) dein S. Hie--
plures sint canonum collecliones quse nondum pu- ronymi litleras duas ad Ocoanum et ad Amantum
lilici juris factae sunt, quasque nobis accuratius qualiter cterici vivere dcbeant in hoc mundo, et de-
examinare licuit. nique tibeltum de rewediis peccutorum qui vttlgo
- § I. In bibliotheca Vindobonensi asservatur codo.xB
i Bedse tribuitur, compilalor ad calcem colleclionis
sreculi decinri (Jus caiu n. 81, in-fol.)*qui canonum adjunxit. Qui banc nostram collectionem cum ilia-
collectionem illi simillimam conlinet quam Joannes quam Petitius edidil paulo diligentius conferat,
Pelitius(257)primusevulgavit quamque prius Cou- faeile sibi persuadeat hanc ullimam ex illa ortam
slantius (258), dein etfratresBallerinii (25?) accura- esse (242).
tius illustrarunt. Ex iisdem siquidem fonlibus ulra- § II. Quamvis collcclio de qua loculi sumus exigui

(257) PmnitentialeTheodoriCant., t. I,p.97—280. XVIII. De reliquiis sanctorum et oraloriis vilkribusr.


Parisiis 1677, in-4"°. XIX. Ne altaria non consecranda nisi lapidea.
(258) Epislolm BR. pontificum a S.Clemente I us- XX. De baptismo.
que ad Innocenlium III. Parisiis 1721, in-fol.,t. I, XXI. De confirmatione cum chrisma.. el ul prandia
p. 709, sq. in ecclesia non Jiant et dic Domitrico genu non
C2Z9)Deanliquiscolleciionibus,elc.,p. rv, c. 7, §.2, flpetant in ecclesia.
p. 611—616 etl. cit. XXII»
" De Pasche die Dominico et reliquas festivi-
(210) Edit. Benedict. Paris. 1705. t. II, In-fol. tales.
/241) Mansi amplissima SS. Coneiliorum coUeclio XXIII. De jejunio et quadragesima vei litanias.
C, XII, p. 257-260. XXIV. Ulfestivitales praeclaras nonnisi in c.i\ita(i-
(24-jySuflieial ruhricas indicare.—Incipiunt eapi- bus aut in vicis publice teneant.
tula excerpta de libris canonum. XXV. De lris quaj offeruntur ad allare vel quse ad
I." Ut prceler Scripturas canonicas nihil in Ecclesia C ( domum sacerdotis vel de oblatione.
legalur el qua3 est Scriptura canonica. XXVI. Utomnes fideles coinmunicentetmissasper-
II. Ui per singulos annos synodus bis (iaf. exsnectenl, sin aliud, excommunio.entur, et ut
III. Qualis ad saccrdotium vel saeros ordincsvenire nullus cibus ante sacrificium sumatur.
non potest. XXVII. De prsedicatione.
IV. QuaFis \el qualiter ad sacerdotium vel sacros XXVIII. De hospilibus.
ordines venire potest. XXIX. De decimis.
V. Ut nequaquam in duos metropolitanos provincia XXX. De viduis, puellis et pauperibus.
dividatur. XXXI. Qualiter res Ecclesias episcopus debcat dis-
VI. Ne in una civitale duo sint episcopi et de vica- pensare vel regere. Et quse super altare danf,ur-.
liis cpiscoporum. qualiter dividanlur, et de paroehiis vel oratorils
VII. Quod iion oporteat ordinaliones episcoporum in episcopi sint poleslale el de basilieis iu paro-
diu deferre. . clriis destruclis.
VIII. De ordinatis episcopis nec receptis. XXXII. Ut episcopus res qua> saeerdos clericis aut
IX. Quod non oporteat absolute quosiibet ordi- servientibus dederit, successor ejus non auferai.
nare. XXXIII. De rebus qua; ecclesiis vel sacerdptikus
X. Deservo si,nescieiite domino suo, fuerit ordina- danlur.
• tus. XXXIV. De rebus Ecclesias abslractis aut coulra-
XI. Quod non Iiceat clericum in duas civitates mi- diclis.
nistrare, nec ' abbates plura monasteria aut cellas jr. XXXV. De causanlibus et judicibus.
hakere. ' XXXVI. Ut clerici non sint conductores-et non ne-
XII. Ne de uno loco ad alium transeat episcopus vel gligant ofiicium suum, el a sa:cularibus curis se
cleiicus sine jussione episcopi. ahstineant.
XIII. De peregrinis episcopis et clericis. XXXVII. Ut non cohabitet clcricus cum cxtrancis
XIV. Delitteris peregrinorum el clericis sinelitleris mulioribus.
XXXYIII. De relicta sacerdotis.
ambulantibus. XXXIX. De clericis usurariis ct fidejussoribus, et
XV. Qualis vel pro qualibus o,u]pissecundum cano- ebriosis et cantica lurpia vel verba oliosa.
nieas institutiones quisque degradatur de officio XL. De episcopis ct ordinibus, et regulis clcricorani
sacerdotali vel clero. el vestikus eorum.
XVI. De evpulso ab Ecclesia et excommunicato vol XLI. D_evenatorikus.
damna'0 ab officio suo. XLII. Ut cp;scopus, prcsbyier, diaconus pcccantCE
iVII. Dc ordinc ectkbiaslico el officiomissa;. fidelcs veifoeiarc non delieat.
rn DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS.
moriienti sit, lamen ab ignotoquodam hujusdisfiplinne A bus quse in Dionysiano opere conspiciuntur, ad-
sftidioso in epitomen redaeta est. Exstat siquidemin didit (244).
bibliotkeo.a Parisionsi codex quidam (n. 5859) sub § III. Pluris lamen eaiteris facienda vidolur alia
sseculi ix iinem, aul sub x initium eonscriptus, qui quasdaun colleclio, quse iri codice Parisionsi biblio-
oanonum colleclionem exbibel unius vcl alteiius ex tlieeae regiae n. 4280 A, sseculox exarato, bakeiur,
superius memoralis colleoilonibus ope adornalam, ' afque Breviarii Cresconiani oerto ordine digeslain
rui sequeiie lifulus prastixus esr: Incipil capitulalio recensionemexhibet, in qua elaboranda patet aucto-
breviter collecla de canonibus diversorum concilio- rem ad Marlini Braccharensis opus respexisse. Col-
rum qui in sequenlibus sentetuiis propriis titulis et lectio ha;c in tluodecim rubricas dividitnr, quarum
loca et nomiua innotescunt, in triginla rubricas di- singtilae plura velpauciora capitula conlinent, qu:e
visa (245) subquarum singulisplura capimla conli- lamen per loluni opus perpetua numerorum serie
iienlur, qnse auclor ex notis jam fontikus incredi- recensentur, attpie ad tercentum quinquaginla qua-
liili cum inlegritate excerpsit, quibusque nonnulla luor pertingunt. Capitula rubricarum argumentis
alia ex Dionysii Exigui eollectione et speciatim ox respondenf, quare ex diversis Crcsconiani operis
ejusdem colfectionis secunda parte seir ex Rom. pariibusdesumpla el collecta sunt. Incipil vero ipsa
poiilificu n lilleris deeretalibus desumpta sine irila collectio. a prsefatione ex Cresconiana exscripta-;
onnrino mutaiione atque cum iisdem inseriptioni- banc rubricarum et capitulorum imdiculus subse-

XLHL De sortibus et auguriis nB XII. De falsariis et periuris et homicidis •et- furli-


XLiV. Declericis, moiiachis, abbatibus, non ma- bus.
nentes in suo proposilo. XIII. DoDoo sacralis et monasieiiis pueliarum et de
XLV. De monachis. inceslis seu mulieres ct de his qui uxores suas
XLVI. De monasteriis. diiniliuiU el de raplu.
XLVil. DeDeo sacralis et monaslesiis pucllarum. XIY. Tractatus S. Augusfini Dc pcenilentia.
XLVHI. De raplis. XV. In decretalia P. Gelasii c. 20 quod hi, qui se
XLIX. De inceslis et de aduiteris, et qui uxores sacris virginibus socianturel fcedera incesta com-
suas riimitluiU. miscenl, communicare non possuul nisi forle pu-
L. De falsariis el perjuriis el bomicidis el capiivi- blicam pcenitentiam gesserint.
(alibus. XVI. Qtiod vidua;, ut superius dielum est, npn ve-
LI. De discordanlibus. lentur, et siprofessam continenliam proposito mu-
LII. Deexpositis. lalo calcaverint, ipsae rationem Deo pro suis in-
LIU. Delikertis. . taclibus reddituise sint," el de ^irginibus, side-
LIV. De his qui ad ecolesiam conftigiuiif. viaverinl.
LV. De judaris et, ut non sint ckristiani pariici- XVII. De causantibus et aecusantibus, eldejutiici-
pes eorum, nec sukjecti, nec servi juda;orum. bus, et de his, qui innoeentes accusanl, et quali-
LVi. De clericis qui catne absiinent. ter clericus sa;cularia judicia adeat.
LVII. Dekajreiicis et gentiliktts. XVIII. Deusuiiset avaritia, et de fornicaloribus,
LVIII. De coiijuralionikus. p XIX. et de pcemteniibus.
LIX. Ne paila super corpus ponatur etne ad nuptias D'e discordantibus el de liberlis vel tle exposi
divina ministeria prarjslenlur. tis et de sacrilegis et auguriis.
LX. De eiiergumenis. XX. De judssoruni conviviis, et de confessionibus,
LXI. De cbrisnia. seu de eorum mancipiis et de diversis dilionibus
LXH. De lris qui conlra canones faciunl. inter judjeum et chrisiianum , ut non sint cbri-
LXIIL De episcopis qui suprascripios canones con- stiani subjecli judasis.
senseriiul et firmavei unt. XXI. De rekus ecclesiaiakstractis aul contradictis,
LXIV. De lapsis el pcenitentibus. el ut custodianlur.
XXII. Ut.clerici non sinlconduclores et iion negli-
(243) I. Ut per singulos annos synodus bis fiat. gant oflicium suum, el non sint conluniaces, et
II. Qualis ad sacerdotiuin vel ad sacros ordines se- ul a saeculaiikus curis akslineant.
' cundum auclofitatem canonicam venire non po- XXIII. Ut nullus clericorum babilct cum extraneis
test vel per quales culpas quis degradetur ab ofli- mulieribus.
cio vel elero. XXIV. De clericis usuraiiis et fidejussoribus et
III. Gregorii de pastoribus non recte gradienlibus. ebriosis unde convivia saecularia el cantica lur-
IV. De episcopahbus ordinaiionibus.
V. Quod non oporteat absolute qttoslibet ordinari XXV. ])ia et otiosa verba.
De episenpis, et regulis ef ordinibus clerico-
debere.
VI. Ne de uno Ioco ad alium transeat vcl migret r. XXVI. lum, ot vestibus eorum, et de venaiionibus.
Ul per singulos annos synodus bis iiat et
episcopus aut presbyter aut diaconus seu qui- qualis ad saeros ordines venire possunl el non
cunque clericus. possunt, el ut absolule uon ordinentur, et ncuno
VII. Qtiod non oporleal clericum praeter commen- loco ad alium transeant episcopus vel clericus.
dalitias suscipi epistolas. XXVII. Dc litlerisperegrinoruiu, et clericis sinelit-
VIII. De damnalis vel excommunicalis et expulsis tcis ambulantibus, et de expulsis ab ecclesia, vel
- et perquales eulpas seoundum eanonicam institu- damnatis et adulteris.
tionem quis degradetur de oflieio sacerdotali vel. XXVIII. De reliquiis sanctorum el oraloriis, et vii-
clero. laribus, el de baplismo, et de confirmatione, et
IX. Qualiter res ecclesise et quaesnper altare danttir- de Pascbavel declie Dominico et de jejunio QUa-
debeat episeopus regeie \el dispensare etde re- •dragesimae et de feslivitalibus praeclaris.
bus quaeecclesia?.dantur. XXIX. De synodo Patricii.
X. De canonibus uniuscujusque concilii. XXX. De episcopis, qui suprascriplos canones con-
XI. De honore monachi eompeienle, et ut nulltis senserunl et confirmarunl numero235, per con-
eorum temptet ecclesiaslica aul ssecularia inquie- cilia 28.
tare negotia, nec alienuro servum proptercon- (244) Svricii Decretorttm c. 5,14,15. Rubr. XVIII,
scientiain domini ejus suscipere, et de clericis et c. !7, 18/19. Innocenlii Dec. c. 7, 22, 34. Rubr.
inonachis, qui prseier voluntatem sui episcopi ad -XVW, c. 20, 21, 22. Ccelestini Dec."c. 15. Rubr.
tirbem regiam Conslanlinopolitaiii \eniuiit. cf de xVilf, c. 23. Gelasii Dec. c. 12, 19, 25, 27/28. R.
monasteriis \el abbatibus XII.e.4.IL XV. R.IX.c. S.R.XXI.c.lI. ILXVI,c.54..
iv D. IVQ CARNOTENSIS EPISCOPUS. m
qtiilur, quem demum ipse capitulorum textus exei- Vexcerpta eapitula snbnecfit, nee tamen eorum seriem
pil. Lodem modo eliara Gresconius opus suuni ad- ubiqBe serval. Ca.'tenim aliquot etiam canones ex
ornaveral, unde faetura est ut non pauei in errorem cenciliis Parisiis anno 557 cl 615 celebratis, necnon
adduCli hujusmodi indiculuni Abbrevialio canonum ex concilio Turonensi anni 815 desumptos suse col-
inscriplum a Coneordia canonum separarent, alque leclioni inseruit, quod eam in Gallia fuisse confe-
opus ak illa dislinclum esse puiarent (245). Ca?terum ctam indicare videtur. De collectionis ajtale nihil
nostra? colleclionis auclor in capitulis ex Cresco- cerli definiri potest, codex lamen baud post sseculi
niani opere depromptis vix quidquam .mulavit; iis ix iinem (249) descriplus \idelur, quod sane de-
vero paucis quae omisit alia suffecit ex Gallicis com- - moiisirat quanti jam lunc Pseudo-lsidori colleclio
jriiationibus, uli videlur, desumpta. Prailer eanones fiereL
enim qui ex Gallieis conciliis muluali sunt, saspis- § 1Y. Cujus tamen rci nullibi clariora monumenta
sime Statula Ecclesim aniiqum occurrunl, quaj, tes- hakentur quam in eo libro qui Colleclio Anselmo
lanlibus fralribus Balleriiriis, nonnisi in collectio- dedicata iuscribitur, quique eo scilicet tempore
iribusin Gallia confeclis iiiveniuiHur. Ex quibus col- quod inter aunum 885 et annum 897 iniercedit, fuit
iigere fas est collectionem ipsam de qua loquimur, coneiniiatus. Hsec collectio jam proprius ad illam
in Gallia adornatam fuisse. Cital insuper auclor lo- accedit qua?, ut superius dixinms, tribus parlibus
«a quscdam ex concilio Clemenlis (246) quae cum conslai, et de qua pro operis noslri latione pauh*
concilii quarti Carlliaginensis canonibus omniuo post plura dieeiida erunl. Qusedani inlerim de bac
eonveniunt et sub bujus concilii nouiine a Gra- ipsa disserere juvabil, prajseriim cum doeti illi viri
iiano (247.) in Decretum recepla sunt. [_qui haetenus illam illuslrarunl (250) eaipsa ignora-
§ III. Alia collectio quaj exslat in codice Pari- renl quse illam a eajloris liujusmodi lucubraiioiiibus .
siensi bibliotheeaj regise,,n. 5859, miuoiis mumeiiti quani maxime disiinguunt. Fontes quos auclor ad-
csl.Contiuethaee34i capiutla (248) cx eoUeelionibus ivil.ad quatuor reduci possunt: quanquam pra
tuiu Diouysii Exigui lutn Pseutlo-lsidoii deprom- caHeris procul dubio Dionysii el Pseudo-Isidori ope-
pla, nullo temporum nulloquereruiii ordine servalo. ribus usus est, cum ea, kcet diversa ac pecubari
Auctor a Dionysii collectione exordilur, ex cujus omnino ratione dibposita fere integra in suam col-
suin priiiia„lum secunda parteioca qmedain desum- lectionetn receperit. Uhi eiiim invenerat, quod Dio-
consli- nysius easdeni Rom. pontificum litteras kabebat.
psit, quorum seriem cuin Giegoiii Jumoris Pseudo-
lutioue claudit. Dein a capilufo 155ad aliam quas IsidoruS exhibet, ab I&idoio fere discessit ut
lsidori collectionem gradum iaciens, quajdam inde Dionysii vestigiis omniuo insisterel. Quamobrcm

(245) Ballerinir. /, c ,'p. iv, c. 5, p. 585-587. Pri- 236, 265-265,275-275, 278, 477.
nius Pillioeus brevialionem edidit a 1581; dein R. XI. Item de uiulieribus c. 500-517. Cresc. e. 230*_
T. Ckilletius in operibus Fulgenlii Feriandi, p. 24- 251, 153, 114, 116, 105,105, 163,181, 202,136,
5.4. Dhionse 1645, in-4. Denuo lypis ednlilPithceus: 121, 152, 135.
Codex eanonum velus Eeclesim liomanw. Parisiis R. XII. Iiem de bsereticis propria e. 317-555. Cresc.
1687, in-foL, p. 314-526. Juslellus breiiationem c. 46-48, 55-59, 63-70, 75, 288-299, 255, 165r
cdidilin: Bibliothcca juris canonici, l. I, p. 456-466, n 185-187. Codex nrss. operis Cresconii, qui iu
et concordiam T. 1. adp. p. xxxui-cxii. Ut utrius- Vercelleusi bibliolheea servatur, qusedam parlicu-
que eolleclionis ralionem perspiciamus , sufliciat laria habere videlur. G.'Andres: Leltera sopra
nostrae collecliotiis rubricas afferre, quaruui capi- alcuni Codici delle Biblioteche capilolari di Na-
libus Cresconii capilula adnolabimus. varra e di Vercelli. Parma 1802, iu-8, p.
It. I. Capitula epitcoporum propria c. 1-72. Cresc. 49.
c.131,152, 164, 228, 16, 57, 38, 18, 36, 40-42, (246) Rubr. I, c. 50-55. C. Carth. iv. c. 34, 84.
142, 145-150, 153, 154, 157-160,162, 169,192, 25, 26, 27.
209,218, 244, 245, 256,259, 260, 267, 270, 279- (247) D. xcv, c. 9. D. i, c. 67. De consecrat. D.
285,. 287, 252, 144, 200, 205, 170,210-96. xc, c. 6 . i, 7. C. 15, q. 7, c. 6 Stalula Eeclesiaj
R. 1L Itein de episcopis, presbjteris, diaconikus anfiquaj fratres Ba.lerinii prinii ediderunt inler da-
propria, c. 75-101. Lresc: c. 5-7, 10, 194, 8, 9, cumenta juris canonici veteris, n. 5, p. 654-668. Op.
11, 27, 50, 29, 8, 5L, 55, 43-45,49-52, 110,145, S. Leoms M., t. III, fol., Venefiis 1757. Confer eos-
248„254, 500, 177, 251, 246, 195. dem: Dissert. de antiq. can. coll. O. 2, c. 5, §. 4,
R. III. Iteni de presbyleris propria c. 402-125. Cresc. p. Lxxvvin-xci, I, c, edilio Moguuliua p. 355-
c.2, 76,4, 55, 81, 95, 97, 108, 111, 117, 119, 558.
191,217,229,252,257,276. (248) In boc quoque opuscttlo indiculus ipsam col-
R. IV. Item de presbyteris el diaconibus propria leclioiiem prajcedii, hac epigraphe: IncipU capitula-
c. 126-157. Cresc. c. 17, 54, 91, 98-109.190,196, liode diversis conciliis alque sentenhis; Collectioipsa
259, 285. T.iiiscribitur : Incipil breviarium collectum de canoni-
R. V. Item de diaconibus propria c. 158-145. Cresc. bus diversorum cohcihorum, ecclesiasticm regulm,
. c. 95,120, 82, 92, 94. canones aposlolorum^, capitula de ordinulione pres-
R. VI. llem de subdiaconis el clericis inferiorum byterorum, diaconorum vel lectorum.
gradus c. 146,154. Cresc. c. 171,172, 175, 175, (249) Codex manuscriptussub Godone abbate.qui
168, 169, 167. "Walderico successit, ad monasleiium BonevalleiibC
R. VII. Item de clericis propria c. 155-201. Cresc. prope Carnotum pervenit, uli conslat ex versibus,
c. 13-15, 22,-25, 225, 19, 20, 60,61, 77, 197-199, qui ante colleclioiieni descripli sunt:
21, 204, 206, 207, 205, 214, 215, 219, 227, 245, Godo, Boiue vattis humilisque monasticus abbas,
247, 262, 271, 166, 250, 176, 178. Codicis hujus opus sanclorum canonum factum,
U. Vlll. ltem de Monachis propria c. 202-218. Donal habere Petro Marcellinoque bealis
Cresc. c. 5, 109, 195, 269. Ejus el ablalor pmna pleclalur acerba,
R. IX. Item de virgimbus velalis vel non velatis Cum reprobis pariler baratri relrusus in imo,
propria c. 219-224. Crese. c. 101, 258, 2«6, Ni prius ablatum digna emendalio reddut.
240,241 J..MabilIon : Annales O. S. Beuedicti^ lib. IAVIII,
R. X. De laicis propria c. 225-299. Crcse. 12, 26, § 59, p. 297 sq., Parisiis 1715, fol., l. lV,.ei Su-
62-67, 71, 72, 74, 75, 78 80, 89, 115, 85-88, 90, niartliani in Gullia Clnit,lia..a, t. \U1, p. 1257, ui-
99-102,104,106,107, 112, 113, 122-128, 150, diccm cognoverunt.
129, 151, 154, 155, 157 110, 156, 161, 182-184, (250) Ballerinii l. c, p. IV, c. 10, p. 623-6^0. Sa-
!8S-lb'}. 211, 9A%m, <-m-%Vi,226, 232, "254- -vignius in UhL J. R., \ol. II, p. 274 sq.
LVII DISSERTATIO DE DECRETO IVONSS. jw.
Syricii, Innocenlii, Zosimi, Ccclestini, Gelasii el A in iisquae exDionysio quam in iis quse cx lsidorode"
Anastasii dbcretales omnes ex Dionysio desumpsit, prompsit, ajque "ac alit colleclores hahtiit, alque
quin vel apicem immuiaret, relentis eliam iisdem passim ex una eademque decretali (252) vel ex uno
inscriptionibus efccapitulorum divisione. Quod verc eodemqueconcilio (253) pluralocacontinue siki se-
Jionifacii, IKlarii, Simplicii, Felicis, Symniachi el quenlia inseruil; unde patei, non illi aimodum
Hormisdaj hiteras altinet, eas ex Pseudo-Isidori fuisse curajneque ordoneque melltodiis.ExPatribus
colleclioiie mutualus est, und_econjicere facile pos- aliisque eeclesiaslicis scriploribtts nihil ipse in me-
bumus eum germana Dionysii recensione usum fu.sse. ditim proferl, neque apud ipsum videreesldecietales
Capituloriim Adriani nuUum vestigium occurrit, ef eorumpontilicumqui Gregorium Junioremet2acka-
Gregorii Magni epistolas denuo ab ipso Isidoro de- riam sukseculi suiit. Hine apparet, piaeter plurinia,
sumpsil. In illa quoque operis sui parte qnaj conci- quajlum ex Gregorii Magni epistolis, tum ex Jusli-
lioruiii cauones exhibet, Dionysiana collectione prai iriani colleclionibus hauserat, reliqua omnia ev
Isidoriana usus est, prajserfim in excerpendis Gra> Dionysii ct Pseudo-Isidori compilaiioiribus ipsum
corum conciliorum canonibus quos raro admodum desumpsisse.
ct ln singularibus lanlumniodo quibusdam capitulis Interim lanta estrerum et copia et variclas, qua
ex lsidoriana recensione seu versione hausit. Cajte- hajc colleclio abundat, ut sequenles caiionum col-
rum in adornandis iis Rom. pontificuin iillcris quas leclores ajgre admodum Ialere potuerit. Bttrchardus
ex lsidoriana compilalione desumpsit, Dionysium sane Wormaliensis illam ob hanc causam magni
iniifafus Jiiisse videlur, ipsas vero decrelules litte- fecisse dicendus esl, siquidem opus suum quoad
ras ila disposuit, ut, servalo tempdrum ordine, B maximam ipsius partem exillaliausit (254) ae loca
uiriusctijusque pontificis decrelales oniues, si plures inde desumpla leviter adco mulnvii , ut ea cum
cdideill, (seiiem eniin a S. Clementis epislolis inci- iisdem inscriplionibus et summulis exscripserit. In
piens pei'duxit usque ad illas quas Zacbarias pro- Germania cnim tunc lemporis prajter jejunum illud
tulit), in plura vel pauciora capitula diviserit: bajc Reginonis Prumiensis opus iiullaerai canonum col-
vero etsi contiiiualo numerorum ordine recenseau- lectio quae necessilaiibusomiribus prreslo essepossel;
lur, d.versis lattien collectionis locis pro argumeu • atque Irinc Burckardus ad id excitaius videlur, ut
torum vaiietate ab invicem separata inserta sunt. opescilicet hujus nostraj colleclionis , quam , duni
Hincsiqtus, ex. g., capittila illa 98, in qua? quiu- in Italia versaretur, inveneral, el maximi momenli
que S. Cleiueniis decretales ab auctore nosiro divi- esse cognoveratj ampliorem quaindam uberiorem-
saj sunl, eluiia simul conjungere, et cum ipsarum que compilalionem adornarel. Uinc ctiani facili ne-
decretalium lextu conferre vellel, inveniret &aiie, golio explicari polerit, unde coiiimendatissimus ille
siiigulas quaslibet particulas ita sibi suecedere, ut ' Burchardi liber, cujus origo tenebris hactenus ob-
secundse, lerliaj, quarlaj etquintajdecrclalisjcapilula volvebatur, prodierit. Ad hanc porro quae Anselmo
natiirali ordine,et coiilinuatanumerorumserie, pri- inscribilur" coilectionem , meiuem converlat qttili-
maedecretalis capiula excip.ant (251). Propria om- bet novam eanique accuratiorem Burckardiani ope-
niiioesl hajc retuin distrikutio, nec ah alio quolibel ris.recensionem adornare velit : acmirandum pro-
superiorum temporum collectoreaucfor ipsam mu- feclo est, quod summi eliam viri , Franciscus Sal-
iuaius esse^ideiur.Temporum lameu ralionem, tam mon, P. Constantius et fraties Ballerinii-pe.iilus
C
(251) Omnes fere decrelales lilteras hoc modo c. 24. P. vii, c. 98. P. x. c. 89.'B. i. m, c. 19, 28,
examinandas du.vi, alqueinomnibus auclorem eum- 51, 55. A. P. vi, c. 18. P. x, c. 67, 15, 41, e. 54.
dem inoduni leuuisse inveiri. Ne longius sini, a ci- A. c. 11. Gregorii atl h. p. c. 60, 67. A. P. x,
tandis capilulis absl.neo. e. 87, 102; c. 94, 95. A. P. xu, c. 50, 51 ; c. 107,
(252) E. giv, p. vui, c. 1-24, coiilinel fragmenla 157, 159, 140,142, 144, 145, 147, 184, 185, 187,
Decrelalium, Clemenlis c. 20, 21, 22; Alexandri 195, 205. A". P. x, c. 58, 19, 29, 70, 71, 77, 78,
c. 2, 10 ; Aystic 2; Ygini c. 1; Solheri c. 1; Eu- 44, 54, 55, 55, 52, 51, 41; c. 209, 210, 211. A. P.
tychiaui c. 1, 2; Gaii c. 5; Melciriadis c. 1, 2, 3, XII, c. 22,25. P. x, c. 185. B. lib. iv, c. 2, 4, 5, 9,
16; Damasi c. 2. C. 2B-40; Clemeiilis c. 64, 65; 10, 11, 12,-15, 18, 19, 20, 22,-25. A. P. ix, c. 10,
Aitacleti c. 15; Alexaudri c. 6; Ccelestini c. 4, 5, 11, 15, 30, 27,19, 20; i. 59, 17, 58, 24, 25, c. 29.
6, 7, 8, 9, 10, II. C. 40-60 ; Clenientis c. 21, 24, A. P. x, c. 92, c. 51, 52, 56,38, 44, 45, 55, 54,
41, 05, 68, 69, 77, 78, 91; Pontiniani c, 5,, 7, 8, 56, 65, 65, 69. A. P. x, c. 41, 32, 51, 40, 54, 55,
10; EuiycUiaui er5; Marcellini c. 2 ; Marcelll c. 3, 60, 61, 25, 6, 57, 58, c. 81 — 85. A. P. xn, c. 56,
4, 5, 6 _ Eusebii.c. 6, 8, 16 ; Dionysii c. 1 ; Viclo- 58, 61, 65, 60. B. lib. v, c. 6, 7, A. P. x, c. 85^
ris e. 1; Clementis c. 72, 74, 75, 76 ; Felicis c. 7, 86, B. lib. vi, c. 45, 127. A. P. xvi, 118. B. lib.
16, 17,19, 20. Exhisce paucis exemplis, uti mihi vii: c, 3, 6. A. P. vn, c. 117, 39. B. lib. vm, c. 2,
videtur, apparei auctorem
" parum ordinem cu- 4, 6, 8,15, 21, 23, 52, 54, 56, 45. A. P. vi, c. 59,
rasse. - _ _ 53, 7, 51, 45, 8, 44, 47, 51, 50, 52, c. 48, 49. A.
(253) De eoneiliis idem dicendum esf. P. xn, c. 19 D c. 104, 109. Gregorii ad h. p. c. 69. A.-P. vi, c. 57.
— 25 : Concil. Laodic. c. 6, 7, 8, 52,33,54. C. 27 B. lib. IX, c.l, 5. A. P. vu, c. 29, 27, c. 10. A. P.
— 41, C. Gangreiis. c. 2, 5, S, 6, 10, 11, 12—18, xi, c. 35, c. 17, 21, 24, 51, 55, 56, 57, 58, 72, 77,
20.P. vu, c. 11—15 : C. Africau. c, 51, 49, 42, 25. 78. A. P. vii, c. 5, 52, 31, 59,28, 61, 55, 57,56,
P. ii, c. 185—197 : C. Afric. c. 85. 86, 87, 88, 90, 55, 53. P. xn, c. 24. B. iib. x, c. 5. A. P... c. 106,
52, 54, 55, 67, 75, «1, 98, 100. P.'m, c. 86— 88 : c. 2, 5, 4. A. c. 15,15, 16. Gregorii ad 12. p. B.
C. Afric. c. 97, 98,99. P. xn, c. 26, universum con- lib. xi,' c. 27, 52. A. P. x, c. 28. P. vn, c. 94. B.
ciliutn Epliesinum una cum Cyrilli epistola exhibet, lik. xm, c. 5, 8,-10, 19. A. P. xi,c. 10, 11, -25.
quaj auctor ex Pseudo-lsidori opere desumpsit. B. lik. xv, c. 15, 15. A. P. VII, c. 2, 18, c. 16—21.
(254) Quajulprobemus posteriores sex collectionis A. c. 1 —6. Gregorii ad h. p; c. 25—29. A. P. vn,
Hbros cum Burchardi opere contulimus , quo in la- c. 7, 8, 6, 10, 5, c. 50. A. c. 7. Greeorii ad h. p ;
bore cddice-usi sumus Sorbonico, qui Parisiis exstat B. lib. xvu, c. 1, 50. 51. A. P. vn, c. 58, 104, 105.
num. 481; B. E. noiatus , de quo vide : T. Cous- R. lib. xvm , c. 5, 10,18, 22,25. A. P. vn, 88, 90,
laul: Disserlalio de atitiquis canonum colleclionibus. 87, 101, 91. B. lib. xix, c. 27, 57, 66, 125, 126. A.
§ CLXlX:el CLXX, apud Galland t. I. p. 152. P. vn, c. 119, 86, 99, 96. P. x, c. 118. B. lib. xx,
s.j., ed. cit., et F. Salmon : De Velude des conciies c. 11, 12,15, 16, A. P.vni, c.29, 56, 54, 53. Ex hac
el de leurs coilections, P. n, c. 1. Paris.1724, in-4°, coinparalione liquet Burchardum etiam Gregorii
p. 175 — 178. Burch, 1. i, c. 25, 41, 67, 88, 128, M. iitteras ex liac collectione, quam liitera A. (An-
131. A. IVx,_c. 56. P. xi, c. 2. P vn. c. 21. P. xi, sehuo dedicata) distinxiiuus. desumpsisse.
D. IVO CARNOTENSIS EP1SC0PU5. I:X
vjnotaverio.t, quam arcto vineulo ba?,c nostra col- A cumserieoccupai plane respondcl(258).Qui*)usdein.
jectio ac Burchardi opus inler sese conjuiigantur. concilium Triburense an. 795 habitum etnonnulii
Prajlerea non leviter errartint cum Reginonem ea canones ex synodis Grsecis et Latinis, nec non
usum fuisse affirment (255); nostrse siquidem col- fragineiHa quajdam ex rcgum Francorum capitula-
iectionis auclor, qtiod supenus aiiimadvertimus, in ribus decerpta, adjiciuntur , quaj licet pauciora ac
cilandis Innocentii decretis Dionysianam recensio- nrinoris momenli sinl, secundam tamcn coliecionis
nem uniee secutus ntillum omniiio aluim ex prajc.e- partem constituuni. Tertiademum pars et uberio-
denti_jus iiiritalus esi, qnod tamen si Reginoni lo- rem el ordinatiorem sese prsebel. In ea auclor ea-
cum a Balleriniis prolatum (lib. i, cap. 117) inspi- pitula xcvm rejecit, quaj exPatribus , decrelalibus
cimus, minime verum essct. et canonibus decerpsit, atque apposilo hoc tilulo :
Postquam Btirchardiis ex ea qua? ab Anselmo Incipiunt capitula ex cunonibus LXXXVIII Patrum ,
nomen haket colleciione,-suum opus adornayit, quin alterum alleri ullo pacto conjungereiur , iia;
ipsa collectio ila oksolevii, ut nec Ansclmus Lu- disposuit, ut earum collectionum speciem prae se
censis, nec alius quispiam eorum quiposloa eano- ferat, quaj nomine Deflorationis canonum frequen-
nes collogerunt, ad illam aecesserint, sed omnia ex tissime occurrunt. Codex nono adbuc sajculo cons-
"Btireliardi opere haurionda esse censuerinl, non criptus videtur, quique isliusmodi anium perUiores
aliam profecio ob causam, nisi quia amplain afque sunt, concriii Triburensis recensionem , quam eol-
indigesiam anlccessoris molem ordiue ac methoJo leciio exhibet, eodem tempore quo concilium ipsum
disposueril. celebralum fuit, adornatam esse coiitendunf.'
§ V, VI. Alia canonum collectio, quaj Vindobonaj Q Cauerum quamvis bajcnostra colleclio minoris
in bihiiollicca impciiali asservatur (Jus can. n. 99, momenti sit, ipsa tamen posieriorcs canonum.
in-4"), magis mulio quam ea, de qua nuper diximus, compilatores usi esse videnlur. Quod si codex quL
ad Collcciioncm tripartifain accedit, cuui eamjam illam exhibet revera nono adhuc sieculo exaratue
In tres partes divisam deprehendamus. Prima et- esl, Regino primus iilam adiissct, siqtiidem circa
enim pars LXXXcapitula exhibet , quaj ex spuria annum 906 suum opus conseripsit. Apud ipsuu.
Lidori eolleclioae ciesunipla sunt, et Rom. ponli- enim fere omnia lertiaj partis capiluia reperiunluv
ficum, Clemenlisseilicet aliorumque qui eum usque (259); eadem cum nostro codice esl rerum series .
ad Grcgorium Juniorem sequunlur , Decretalium lidem tituli. Si vero quis codicis ajtatem impugna-
rra«monta juxla lemporum successsioiiem dKpObita ret, hanc nostram colleetionem ex Regi; oi.is ccn-
cxkibent. llisce addita suiit quajdam Nicolai 1 de- p latione desumplam esse dicere oporl.-ret. v
creta ex ejusdem litteris ad Salamonem episcopum § VII. ilactenus pleiasqueex antiijuis canonunt
Constaiiiiensem et Carolum arckiepiscopum Colo- compilaiionibus illuslravimus. Ad eam nunc manum
niensem datisexcerpta. (250) Primaj huic parti auc- admovemus de qua pra? cajteiis nobis agendum est;
tor prarjlixitordinem celobrandi concilii ex Pseudo- cumque ad illam omues quajstiones , quas nobis
Isidoro, nec non fragmenta quajdam ex ipsius praj- proposuimus referantur, paulo accuiatius descri-
iiotationibus desumpla, quajiia inscribuutur : Origo benda esse videtur.
couciliorum generalium et adnotaiio iynodorum, . Hajc igitur colleclio, quod superjus adnotavimiis,
quarum gesla in hoc (Pseudo-Isidoriano) codice con- in tres partes tota dividitur, quarum prima Rom.
tinentur; quam lamcn aditotalioneui auelor nostcr Q ponliliciim litteras , altera concilioruin canones,
usque ad concilium vicesimim quarlum produxil lertia denique loca ex SS. Patrumaliorumque eccle-
iitem Lugdunense in qua Patres x\ statueruni, quo- siasticorum scriptorum operibus, necnon ex Rom,
rum maxime ilem Prhcus Lugduncnsis ephcopus el Francoium juris colleclionikus decerpla com-
exsthit) (257). Rom. poiUificuin insuper eataloguni, plcclilur. AucLor|, aliorum compilatorum nioreiu
quorum series a S. Sylvestro incipiens ad Grego- seculus, prajfatiunculam (260) colleclioni suaj praj-
rium Juniorem usque pertingit, auclor annexuit, posuit, in qua lum operis finem explical, lum~ fon-
in quo singuloruiii poiililicum nominibus nunierum tium ex quikus hausit naturam indigilat.
ascripsit, qui loco quem eorum quilibel in pontifi- Ad coniiciendam primam ot secundam operis

(255)Deantiquis canon. coll.,p. iv,c. 11, p. 652, /. c. dis in Africa episcopis, presbyleris el diaconi-
' (256) Apud Mansi, T. XV, 454 seq.,434—418 seq. bus. . . . Gregoiius II P., a Petro XCf-, scripsit
Teriiuin Lugdunense concilium an. 585 apud ciqriiula xvn omni Ecclebia servanda cum Patrihus
(Labal.) Conciliorum Gallim, lam edilorum quam xxxui ea C[uie sub analhematis vinculo allegapt. »
inediloruin colleclio temporum ordine digesla ab a. — Cafalogus iste, in quo adornando aunior tum.
Chrisli 177 ad a; 1565, opera et sludio nionachorum Pseudo-Isidorilum Dionysii alioruinque operibus
conaregationis S. Mauri. Parisiis 1789, in foi., 1.1. usus est,nonnulla habot quajipsi propria omuino suiu.
-'p. 1287. Rub. LXX in Petitii edilione p. 264 (259) Sequentia noslraj collectionis
— capitula apud.
(257) ,1.1, in Reginonem inveniuntur. C. i5 5, 2, 8, 9, 10, il,
codice Vindokonensi rubr. LXIII. Confer Gratianum un 15,14; Reg. lib. n, c. 6—9, 49, 50, 61, 68, 92, 65.
D. 16, c. 11, qulhuiic lociimin Decrelum recepit. C. 18—50. Reg. lib. n, c, 167—170,174,176,178,
(258)« Sylvcslerpapa, aPetroXXXIV,congregalis 182,185, 185, 188,189, 192. C. 51,. 52 ; lieg. iib.
cum consilio Conslanlini Augusti in urbe Roma ii, 196. C. 56—52. Reg. "lib. n, c. 111, 112, 117,
CCLXXVH Palribus posl Nicajnam synodum damnavit 118, 176,282. - ' -
-iiem Arium et caeleros kajretieos, el constiLuliones (260) Quoniam"quorumdam Romanorum decre-
plerasque Ecclesia? neccbsaii/s ordinare studuit. talia pontilicum synodalibus tempore prajstant con-
Siricius, aPelfoXL, scripsit decretalia capilula xv venlibus, non incongrue in nostraj defiojalionis
propler quasdam neeessitates, Emerio episcopo con- opuseulo primas sibi vindicaut partes. A beati si-
suleule. . . . Innoecutius, a Petro XLli, scripsit quidem Petriaposloloruni principisprajsulalu usqiie
quasriam epislolas ad cpiscopos divcrsarum pio- ad Conslantini *iiiqjeiatoris surenissimi tetnpora,
\iiiciarum, ni quibus coiuiucnlur capilula decrelalia seu proptei rarilatem episcoporum , sive eliam
LVI. Sosimus P., XLIII a Pelro, sciipsit epistoiam piopler rakiem persecutorum, as.t ntrila atit certe
docrcialcm ad Hesicium Salonilanuin episcopiimsub vix ulla crediinlur celebrala coucilia ponlificum.
tribus capitiilis prajnotatam. . . . Ililarius P., a Huc accedil quod canones apostolorum Ntcajuis et
Petro XLVHI, pwsenlibus cpiscopis el presbyleris plerisque aliis inferioris habenlur aucforitatis,- cum
XLV,slaluil capitiila ei syuotiica vi, iu qu-bus coh- ulpote a nonnullis iliorum esse legantur. Unde
tuienlitr capiLuIa xxu. . . . FelixP., aPelrtfL, <luodlikerius atquc ut dixerim commodius agi po-
pr.uscntibus cpiscopis et prcsbjLeris LX\.\I , ca- loraf, apostolici viri consorte.s lidei iilteiis inloruia- •
pituU eanouum* conslituit xxiv pro rebaplizan- bani, insiiiuaulcb \idclicei yuid iqipefore, quid ca.-
' '
LXI _ . DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS. LXH
paitem, mrila alia quam Pseudo-Isidon collecitme k rorum serie Ita sese exclpiunt, iiln.limie riccretalis
'
usus est, GaSLeamquead hoe ipsius recensionem capitula capitulis piimaj naltirali ordine siibne-
adhikuit. Plurima tamen occurrunt quaj ipsius pro- claniur. Passim quoque auctor adnolavit, nlii ab
pria sunt, suumque opus ab aliis bujusmodi supe- altera decretali ati alleram progred tur (265). Hanc
riorum setalum secernunt. Quemadniodum in pritna dividendi rationem in disponendis cujusque pon-
parte Roni. pontilieum seriem. quam Pseudo-Isi- tilicis lillerisita ipse secfalus est, ut omnium ejus-
dor-us cnm Gregorio Juniore claudit, nsque*ad Ur- dem litterarum capituia sepaialim numereniur, et
lianum II (f a. 1099) perduxit; dein Excepliones lum ab anteriorum lum a posleriorum poiililicuin
S. Syhesfri statim Melobiadis Decrelalihus, quin litterarum capitulis, penitus riistiiicla binl.
quidquam interserat, sukjunxit, cum tamen Pseu- In adnolarida secnnda parle, oamdem melbodum
do-Isidorus conciliorum canones, ipsis intromiserit. servavit auclor; singula eiiim consilia eotlem or-
Duos insuper Romanos pontifices nominat, Chryso- dine suaj colloctioni inseruil quo illa Psemlo-Isi-
gonum nempe ot Mercurium, quos omnino iguora- dorus disposueral, el singuiorum canones ita nu-
mus-, et quornm nec ipse Blanchinius (261) ddctus meris distinxit, ut ciijusque concilii canones pro-
ille el in rerum antiquarum sludio indefessus, qui pria numerorum serie censeaiitur, neque cum se-
Vitas ponliricum ab Anastasio conscriplas edidit, quentis concilii canonikus conjuiigaiilur. Grajca
ullum in iiistoria vestigium invenire. potuit. In concilia a concilio Nicajno i, Lalina a Carlhagi-
ascribendis singirioram pontilicum uominibus nu- nensi i exordiiur. lllorum seriem cum concilio
merum locumve qucm in pontificum serie quisque Chalcedonensi, harum \ero, cum secundo Hispa-
. tenet, sedulo indical (262), qua in re illum eolleclo- B lensi claudit. Tiiulos seu summulas a Pseudo Isi-
retn imitattis esse \idelur, cujus codicem ms. dixi- doro apposilas, necnon numeros, quibus ipse con-
mus in bibliolheea Vindobonensi asservari. Ponti- ciliorum canones distinxerat, communiter retinuit,
iicum decretales non perturbato ordineex Pseudo- Grajca tamen concilia eadem fereialione disposuit
Isidoriana collectione ciesumptaj, et in capituia di- qua in prima parte Rom. pontilicum decrelales di-
visaj sunt. Itec invicem capilula continuala numc- sposuerat. Cbalcedonensi concilio plures canonos

vere, quid teno.re, quid postremo rejieere deberent. bri. Parisiis 1610, in-fol.. p. 174 sq., cum quo hic
Veruni cum Christianitatis reiigio, favenle pio prin- noster maximam simililudinem habel, oamdem ad-
cipe Constautino, longe lateque per orbem propa- inoiritionem exhiket. Cf. J. Makillon Musmi Ilalici
gari ccepisset, simul etiam episcopormn cceperunt l. li, p. 375-397. Parisiis 1724, in-4, Ed. Mailcne :
Iikere celekrari conventus. Qui tamen cum a rprav De antiquis Ecclesim rilibus, lik. m, c. I, p. 867
sulikus sanctae hactenus por quatuor orkis climala sq. Anlwerpiaj 1756, "in fol. t. II. Burckardinum
eelekrari non desinant Ecclesia?, ille tanien qui in fragmenlum ;in onines conciliorum coilecliones re-~
Nieaja eivitate Bitliynia? a S. Sylvestro convocatus ceplum fuit :'Lakbe etCossarl, t. IX, p. 848-833;
et,a cccxvin episeopis Iegitur celekratus, summse .Coleii I. XI, p. 1135-1158; Hardouin, t. VI, P. i,
auctoritatis palmam tenere perhibetur, licet in or- p. 829-854; Mansi, l. IX, p. 400-406; Hartzhenrius
dine prlor non habealur. Sed inter hajc nolandum, Coii«7. Germunim l. III, p. 9-16. Nulla iamen re
quod cum a poiuificatu Peiri apostolorum principis p codex Berolinensis magis dislinguilur, quam tilulo
usque ad prajsulalum Sylvestri xxx et duo connu- sibi omnino proprio et peculiari, de quo mox plura
merentur poiuilices, semolis Lino et Cleto, quod dicemus, quique sic se kaket : Liber monaslerii
illi scilicet superslile adhuc Petro apostolo episco- bealmvirginis Marim in Lacu inquo continentur mo-
-patu funefi sunt, nemo lamen eorum suis decreta- dus de observantia synodi. llem liber canonum Ivo-
libus aliqua sancire omiserit. Chrysogono duntaxat nis de ordine Regularium beati Anguslini Carnoten-
exoeplo, qui xxvm a Petro compulatur apostolo. sis episcopi ex sententiis summorum pontificum et
Rursus cum a S. Sylveslro usque ad bealum Grego- gencratium conciliornm alque sanctorum Patrum in
rium ajque xxxn supputantur prsesuies, omnes si- unum collectus, distinctus in decein hbris. I(i codiee
militer prajfer Mercurium solum, qui LXHprajsu- Parisiensi n° 5885 A. a Iikrario versus qui sequun-
lalu post Pelrum apostolum funclus est, edidisse tur descripli suut:
legunlur. Verum bis ita consideremus quae sit ejus
nominis quod est decretale signilicantia. Igitur de- Lmta cohors fidelium Dei precare Filitan
cretum, quod a decerno-verbo derivatur, ex seque Vt nos sua clementia ducat ad cmli gaudia,
aliud noiuen procreat, videlicet decretale, cujus Nobis Imtitia sil snper omnia el honis copia.
plurale est decrelalia, intelligilur inslitutum, sive Cum Dei gratia, per quem solemnia
constitulio, Unde el decretalia instituta sive cousti- Sine trislitia sint in Ecclesiu.
tutiones possunt inlelligi, Sed jam (andem eorum-
dem decretalium necessarias paginaj imprimamus Deus propilius esto mild Willelmo peccatori.
sententias. Explicit prologus. Inciphmt capitula. la Ecclesim qumcunque nocent, qumcunque molestanl,
hac quidem forma babeiur collectio in codice ms. D Egregie decrela docent simulque manifeslant.
Valicano, in qualuor regia? bibliothecaj Parisiensis Eximii scriptor operis laudandus in isto.
codicibus (n° 5858, 5858 A. 5858' B. 4282). ln Abbinii Willelmi eris projudice Chrislo.
codice Berolinensi (ms. Lat. n° 104, fol.) Ivonis Bona geres lunc pace fruens, cum prmmia regni
prologus kuic prologo praemittitiir, quem iiiem kac Jam referes prmmissa lucens in luceperenni.
adjecta nota descriplum exhibel: Explicit prologus
prhnus. Item prologus sequenlis operis. Codex ms. Codex bibliotkecaj Vindobonensis (Cod. theolog.
cum Ordine celebrandi concilii ineipit, qui iu omni- n. 555, in-fol.) manous est, et cum partis m, lit.
bus cum ilio convenit, quem ^'rchardus Wormat. 22 incipit.
in (ine concilii Sabgunstadcnsis descripserat, qui- • (261) Romse 1751-1755, 4 vol. in-fol., t. I, p. 30
que a nostri codicislibrario perfectiori fcrma, quam - el90.'
a Btirchardo exlribetur. Illum enim noia illa Admo (262) Anaclelus P., terlius a Petro, etc.
nilio ad sacerdotes subsequitu:', quam S. An=elmus (265)Clemens in prima;epistola, c. II ; Cl. in sp-
Liicensis Leoni trikuit, et hac epigrapke ir suam cunda epistola sua, c. 20; Cl. in terlia epislola,
collectionem i'ecepit : Inciptl sermo quem S. Leo c. 52; Cl. in quarta epistola, etc. Capilulii, quaj a
papa composuit in synodo dicendum. Ord. Roma- primo usque ad undeeimum sese suksequunttir,
nus apud Melch: Hitlorp : De divinis Cailwlicm Ec- omnia ex prima decretali desun.pta sunt, quod sa?-
clesim oficiis in mysleriis, varii vetuslorum aliquot pitis kisce verkisv indioafur : Item de eadem cpi-
EcclesimPatr.uin ac seriptorum ccclcsiasticorum li- stola.j
LXIII D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. Lvnv
ex synodo quinisexla seu Trullana, quaj Constan- A . lempus, quo confeela fuit, ignoramus. Allamen
linopoli an. 692 Iiabita fuit, subjiinxif, quibus loca cum Rom. ponlificuin seriem non ciira Urbanum II
quajdam ex Venerabilis Beda?et aliorum ecclosia- perducat, nec posteriorum conciliorum canones ex-
slicorum seriplorum libris, necnon ex ejusdem hibeal, merito illam Iiujus pontificis tompore ela-
concilii aetis dcsumpia prajfixit. Citierum canonum boralam fuisse credimus. Tanlo cnim tamque ad-
versio in multis ab illa discrepat, quaj in concilio- mirabili in colligendis monumentis ardore auctor
ruin cdllectionibus.habelur (264J,magisquead Graj- suum opus absolvii, ut cerle si qua? posteriora ha-
corum exempla accedil (265). Concilium dein se- buisset aut cognovisset documenta, illa ipse inse-
cundum Nicajnum an. 787 habilum , et synodus ruissef.
oetava annis 869 et 870 celebrata annexa surit, Cum nos in hujuscc nostri opusculi decursu sse-
quibus iterum fragmenta quajdam ex ipsofum aeiis pissime ad hanc colleclionem accedere debeamus,
decerpta prajmiltuntur. Cuilibet' denique canonum necessarium ducimus pei-spicuam quamdam ipsius
seriei, lum eorum qui ex Latinis, lum eorum qui speciem exhibere, ne quoties illam proferimus, non
ex Grajcis conciliis decerpli sunt, capilula nonnulia salis leclores nos inlelligant. Hincin nota bmnium
ex SS. Patrum et alioruni scriplorumoperibus de- colleclionis argumenlorum indicem apponimus, in
prompta, addita sunt. quorelenta irium parlium divisione, cujusque
Tertia colleeiioiiis pars, quag sola canonumcol- ponlilicis decretales, et singulorum conciliorum ca-
lectionis speciem refert, loca exhibet_exPalribus, nones in totidem litulos distribuentes, eumdem
scriplorihus ecclesiasticis, Romanorum et. Franco- omnino tempoiis ordinem secuti 'sumus quem
runi legum ooir.pilalionibus excerpta, et in xxix ru- D] auclor in sua collectione observaverat. Quod vero
bricas disposita, quarum dein singulaj plura capi- ad appendices illos duos speciat, qui, u(i diximus,
lula nunquam peiturbalo numeroruni ordine di- conciliorum tum Grajcorum tum Latinorum cano-
slincfa diviriunlur. Quibus tamen capitulis alia nibus adjiciunlur, priir.um hac nota distinximus,
tum decretalium tuhi canonum fragmenta admista scilicet, pars secunda, appendix a. Alterum vero
sunt. hac alia : pars secunda, appendix b, ipsosque simul
Hujus colleclionis auctorem non minus quam cnm aliis litulis numeiavimus (266).
(264) Mansi, t. XI, p. 959-988. scripsil litteras Mediolanum. Verum eur hoc acci-
(265) Exempli gratia, oorum canonumlversioncm derit, utrum scilicet cila morte prajventus sit vol
hic appoiiimus, qui neque in honis neque in Gra- aliud quideicontigerit, non salis elucel.—l. XXVIII,
liani opera transieiunl. t C. 8 (can. 20). Nonlicere Marctilini c. 2; t. XXIX, Marcelli c. 1; l. XXX,
episcopo in civitate quat ad eum non perlinel prmdi- Eusebii c. 4; f. XXXI, Melchiadis, c. 7; t. XXXII,
care. Nou liceat episcopo in allera, quor?ad eum Julii c. 7; t. XXXIII, Felicis c. 5; t. XXXIV, Li-
non pertinel, civilaie publice prajdicare. Si quis beri c. 1; t. XXXV, Damasi c. 4; t. XXXVI, Sy-
vero invenlus fuerit ltoc faciens, ab episcopio ces- ricii c 11; t. XXXVII, Anaslasii c. 1; t. XXXYIIf,
set, qua? vero prsesbyleri sunt, faciat. i C. 9 (can. Innoceniii c. 27; t. XXXIX, Zosimi c. 2; t. XL,
21). De episcopis.« Qui pro culpis smsirrcculpabi- Bonifacii c. 1; t. XLI, Ccelestini c. 6;t. XLH, '
liter deposili sunt et in locum laicorum redacti, si Sixti c. 4; t. XLIII, Leonis c. 51; t. XLIV, Hvla-
sponte sua converlaiiliir ad Dominum et peccalo C rii c. 2; t. XLV, Simplicii c. 2: t. XLVI, Gefasii
reiiunliant pro quo deposili sunt, et oninino se c. 58; l. XLYH, Anastasii c. 2; t. XLVHI, Sym-
alienaiit ab eo, clericalem tonsuram non perdant. macbi c. 20, l. XLIX, Hormisda? c. 2; l. L, Felicis
Si vero peccalo adhajserint, quemadmodum laici c. 2; t. Ll, Silverii c. 1; t. LII, Yigilii c. 2; t. LIII,
comas dimitlant, quia mundanam conversationeni Joannes III, c. 2; 1. LIV, Pelagii c. 50; t. LV,
ccelesli vitaj prEeposuerunt. t, — C. 11 (can. 26). Grcgorii c. 112; l. LVI, Gregorii II c. 8; 1. LVII,
De' presbyleris non legalibus nuptiis detenlis. Pre- Giegorii III c. 8; t. LVIII, S. Bonifacii M. c. 2;
byterum nuptiis non legalibus detentum eathedram t. LIX, Zachariaj c. 2; t. LX, Lennis IV c. 25 ;
quiriem habere sed ab ofllcio abstinere pra>cipinius. t. LXI, Gregorii IV c. 2; t, LXII, Nicolai c. 74;
Sufficial ei hujusmodi indulgentia, quia benedicere t. LXIII, Joannis VIII, c. 8; t. LXIV, Stcpkanl V
aliis eum, qui vulnera sua debet curare, conse- c. 9; t. LXV, Leonis IX c. 2; f. LXVl, Alexan-
quens non est. Benediclio enim sanctificalionis tra- dri II c. 7; t. LXVH, Urbani II, c. 3; — P. n,
ditio est. Qui vero hanc non habet propler rielictum t. .1, Conc. Nicaen. integrum ; t. II, C. Ancyr. c. 14,
ignorantiaj, quomodo aliis tradel ? Neque enim pu- t. III, C. Neocajsar. c. 9; l. IV, C. Gangrense iule-
blice neque privale benedicat, neque corpus domini grum; t. V, C. Sardic.c 13; t. VI, C. Anliocb.
dispensot al.is, neque alio niodo ministret, scd c. 18; t. V!i, C. Laud. c. 29; t. VIII, C. Constant.
sufiicial ei quotl prajsideat («pv.oiaevotT^ npotSpia.) c. 4; t IX, C. Ephesin. c. 1; t. X, C. Ckalced.
et imploret a Domino, ut dimiitatur ei iniquitas c. 26; t. XI, synodi quinisexla? c. 17; t. XII, C. Ni-
ignorantiaj suaj. Manifestum autem quod ei hujus- cajn. n c, 14 ;"t. XIII,0. synodi vm, c. 51.; t. XIV,
modi non legitimaj nupliaj solventur ad nullatenus D Ap. a. e. 16; t. XV, C. Carlh. i c. 5; l. XVI, C.
vir acccssum habebil ad eam, propter quam sacro Carlh. n c. 5; t.XVII, C.Carfh. m c. 50; l. XVIII,
ministerio privatus est. C. Cartli. IVc.102; t. XIX, C. Cnrlli. v, c. 14 ; t. XX,
(266) Pars 1, l.I: Dccrela Clemenlis c. 25; t. II, C. Carlh. vi c. 1; l. XXI, C. Carth. vn, c. 5; t. XXII,
D. Anacleti c. 25; t. III, Evaristi c. 6; t. IV, C.Milevit. c.ll: t. XXIII, C. Arelat. i c. 4; t. XXIV,
Alexandri c. 8; t. V, Sixti c. 5; l. VI, Telesphori C. Arol. u c. 8 XXV, C. Arel. in c. 2; t. XXVI,
c. 5; t. VII, Hygini c. 5; t. VIII, Pii c, 5; 't. IX, C.Araus.c.ll; t. XXVII, C Vasen. c. 5; t. XXVIII,
Anilii c. 7; t. X, Soieri c. 1; t. XI, Eleulherii c. C. Asalh. c. 68 ; t. XXIX, C. Aurel. c. 27; l. XXX,
4; t. XII, Vicloris- c. 4; t. XIII, Zepherini c. 5; C. Eliberit. c. 16; t. XXXI, C. Tarracon. c. 9;
1. XIV, Calixti c. 14; t. XV, Urbani c. 5; t. XVI, t. XXXII, C. Gertind. c. 5; t. XXXIII, C. Cajsa-
Pontiani c. 1 ; t. XVII, Anteri c. 1; t. XVIII, Fa- raug. c. 2; t. XXXIV, C. Heleroensi (Herd.) c. 11;
biaui c. 12; t. XIX, Cornclii c. 5; 1. XX, Lucii c. t. XXXV, C. Tolol. I e. 9; t. XXXVI, C. Tolel. m
5; (. XXI, Slephani c. 7; t. XXII, Sixti c. 2; c. 12; t. XXXVll-XLIII, C. Tolet iv c. 50, vn c. 5,
t. XXIII, Dionysii c. 2; l. XXIV, Felicis c. 7; VIII c. 2, ix, c. 6, x c. 5, xi c. 6, xn c. 5; t.XLIV,
t. XXV, Eutychiani c. 1 ; t. XXVI, Gaji c. 2; Divers. conc. c. 7;t. XLVef XLVI, C. Biao. i
I. XXVII, Clirysogoni c. 1. Ckrysogoni papa?.de- c. 2, II c. 9; t. XLVII, Capitula de concilio .Marliiii
Ctela, qui XXVIII a Petro aposlolo sortitus est ca- P. c. 84; l. XLVIII, C. Brac. m c. — 5; t. XLIX,
llietlram, nusquam reperi, nisi quod ad quamdam C. Hisp. n c. 6; L L, Ap. b. o. 59. P. m, t. I,
^kciiicni cxi-iortaiorias ad suflereiidiim maiivriuui Dc lidc ct sacraiucnto Jidci. dc baptismo c 25; t. H,
LXV DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS. r.xvi
Videii.ium nnnc est an et quosnam antecessores _\ que capitula omnia ex Pseudo-Isidori unice desiim-
nosfrse colleciionis aucfor seculus sU. Ad primam pla sunt, et pontificibus singulis, ascripta est
quidem ct secundam partem quod altinel, dubium nola, quaj signiltcat quantum quisque in ponti-
videri poieiit ufrumne in illis ardornandis alios ficum serie a bealo Petro 'dislet. Capitula denique
priores coileciores imitalus fuerit, nccne. Motlus fereomnia (267) quaj in Vindobonensi codice repe-
onim quo Pseudo-Isidori collectionem excerpsif, riuntur, plus minusve quandoque immulat» (268)
ipsi proprins ac peculiaris esl. Ab auclore autem cum iisdem omniiio tilulis, et in eadeni forma at-
. illius colleclionis, quajAnselmo dedicata cst, quam que in eodem ordine in nostram collectionem trans-
maxime diserepal. Ipse enim nunquam a Pseudo- ierunt.
isidoro reredit, decretalium fragmonta eodem plane Neque mirum videri debet quod auctor colleclio-
ordine quem in Pseudo-Isidori colleclione servant nis, qua? sane amplissima est, parvam illanfac je-
pftifert et ipse, eaque nec ab invicem separal, nec junam Vindobonensem secutus sil : quandoquidem
diversis collectioiris suarj locis interserit, niulto la- ingentia eliam opera a minimis normam alque in-
men pauciora capilula, eaque selecta ex ipso de- eremcntum non raro accipiant. Secundam partem
prompsil, dtim ille tolum fermePseudo-Isidoii opus quod speclal, non alio duce neque magistro indi-
indiscriminatim nulloque hakito deleclu in suam guit auclor, cum a Pseudo-Isidoro jam omnia parala
compilatioEem congessit. . esseni. Ad adornandum demum tertiam operis sui
Cajterum negarl minimo. potcst, maxiinam simili- partem, unum Bitrchardi "Wormatiensis Decretum
turiinem nostram colleclionem inler alque illam in promptu babuit (269),receptis.aliisfereomnibus.
aliam inlercedore, qua? in codice Vindokonensi ba- B Atiamen cum hinc messem colligeret, eadem voluit
betur, de qua nuper locuti sumus. Prima siquidem uli libertate qua Burchardus cum suorum auteces-
noslrse collectionis pars eadem plane ac in Vindo - soi-um compilationcs melerct.
bonensi, licet uberiori forma, disposita esl : utrin-

CAPUT 11.

Quid sit discriminis inter Collectionem Iripartitamac Ivonis opera.

Quin diulius in referendis aliorum opinionihiis Panormiam germanum esse Ivonis opus omnes
(270) circa Ivonis opera, iisque approbandis vel re- fere viri sapientes fatentur, ii etiam qui illain ante
ftiiandis immoremur, ad hanc noslram colleclionem Decretum elucubralam fuisse, ac proinde nullo
nosmet eonverlamus, eamque cum Ivonis operibus modo Decreti summam esse contendunt. Omnes
comparemus, til hinc pateal Ivonem Panormiaj so- omiiino codices mss., tam antiqui quam rccenlio-
lummodo auctorem dici posse, eamque nostra? col- res, qui Panormiam exhikent, quorum iuiitimeros
lectioms ope exstruxisse; Deerelum vero non lvo- in biiriiolhecis Gallise prajseriim inspicere mihi li-
ni, sed alii cuidam qui mullo post.vixcrit tiibuen- rj cuit, Ivonis nomen prse se ferunt,iisque prajit nolus
dum esse. illiusprologus. Pluiimi itidem iique oplimi, nulltm

De saoramentis ecclesiasticis c. 27; t. III, De re- Ul slalns ipse hominis numero cotnptelur eodem
bus ecclesiasticis et de earumdem reverentia et ob- Idcirco generis ordo nilel similis.
servatione c. 34; t. IV, De observatione dierum In duobus codicibus manuscriplis Parisiensibus hic
c. 2; t. V, De jejunio c. 5 ; l. VI, De consuetudi- littilus desideralur.
iribus ecclesiaslicis c. 18; t. VII, De consuetudine (267) C. 5, 14, 18,27, 58, 59, 40, 42. Clp. p. r,
c. 17; t. VIII, De primatu Romanaj Ecclesiaj c. 9; 1.1, c.22; t. II, c. 19;(.III, c. 5; t. V, e. 1; l. XII,
l. IX, De episcopis c. 25; t. X, De clericis et eo- c. 1 et 5; t. XIII, c. 5. C. 47, 51, 52, 56,59,65. Ctp.
rum causis c. 55; t. XI, De monachis c. 14; t. XII, p. i, t.XV, c. 1, 2; t. XVII, c. 2, 3; l. XXI, c. 5;
De sanctimonialibus c. 8; l. XIII, De monachis et t. XXII, c. 2: t. XXIX, c. 1; t. LI, c. 2.
sanotimonialibus <J. 7; t. XIV, De virginibus c. 9 ; (268) C. 4,5, 10, 11, 12, 15,15, 16, 17. Ctp.
l. XV, De conjugiis c. 106; t. XVI, De inccsla co- p. i, t. c. 20, 21; l. II, c. 5, 9, 10, H, 15, 25,24.
pulatione c. 52; t. XVII, De septem gradibus con- C. 28-52, 25, 57, 41, 54, 55, 58. Ctp. p. i, t. VI,
sanguinitalis c. 1; t. XVIII, De liocturna illusione c. 1, 5,4,6; t. VII, c. 1; l. VIII, c. 1; t. IX, c. 3, 4 ;
c. 4; t. XIX, De inceslo concubitu c. 4; t. XX, t. X, e. 1 ; t. XIII,c. 2; t. XVIII, c. 8; t. XXI, c. 1;
De honiicidiis licitis et illicilis c. 57; f. XXI De t. XXVI, c. 2.
incantatione dajmonumque supersliiione c. 21; (269) En quajdam exempla : P. m, 1.1, c. 12-16.
D
t. XXII, De mcndaciis el perjuriis c. 33 ; t. XXHI, Burch. 1. iv, c. 13,16, 50, 51 ; t.II, c. 2-6. B. 1. v,
De injuriosis el flagitiosis c. 5; t. XXIV, De usu- c. 15,16,20,21,47; l. 111,c. 9-12, 27, 28, 30, 31.
rariis^. 6; t. XXYr,De venaloribus c. 5 ; t. XXVI, B. 1. lii, c. 9-12, 142, 146,159, 160 ; t. VI, c. 1-3.
De truncatoribus membrorum c. 9; t. XXVII, De B. 1. m, c. 126-128; t. X, c. -7-9,12-16. B. I. II,
excommunicaiis c. 24; t. XXVIII, De pcenitenfia c. 181, 182,184, 185-187, 191,192 ; l. XII, c. 1-8.
c. 18, t. XXIX, De causis laicorum c. 284.— B. 1. vm, c. 10, 19, 22, 23, 57, 54, 58; t. XIII,
T. XVn, c. 1, celebrem Isidori locum ex Pauli c. 1-5. B. 1. VIII,Cr65, 68, 86, 96, 98 ; t. XV, c. 65-
sententiis desumplum exhibet, qui ex Burchardi 68, 70-78. B. 1. ix, c. 5, 4, 46, .47, 51, 54, 59, 60,
decreto lib ni c. 28 in nostram collectionem Iran- 61, 65, 66, 74, 75, 81, 82; t. XVI, c. 9-15, 19-29.
siit. Tabttlaj, qua>eonsanguinitatis gradus exhibet B. I. vn, c. 2, 5, 10, 15, 17; I. xvn, c. 9, 12, 15,
in codice Berolinensi versus, quos hicsubmitlimus, 22-24, 55, 54, 45, 46, 49 ; t. XX, c. 55-55. B. 1. vi,
ascripti sunt: c. 21, 22, 42; l. XXVIII. c. 7-10, 16-18. B.
1. xvm, c. 14,16, 20, 21;l.xix, c. 11, 12, 15;
Hmc consanguinitatis paulalim votvilur in se, t. XXIX, c. 1, 5-17. B. 1. xiii, c. 8-11, 22, 29,
Donecad exlremos permeal usque gradus. 50.54-57,40 44.
His quia lunc melis cognatio deficit omnis, (270) Haesententiaj habenturin Cas. Oudini Com-
Conjugium licitum est et renovare thoruin. mtnt. de scriploribus ecclesiasticis, I. II, p. 873-876.
Quod vero sexlo ramo concluditur ordo, Lips. 1722, fol.; Hisloire littdraire de France, l. X,
Sex mundi mtates siguificare vidcs. p. 102; ff. Ballerinii /. c, p. iv, e.~16.
f.xvn D, IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. IAVIII
Leonis IV decreto dc eligendo pontifice antiquiorem , . formae immutafione in suam collectionem recopit.
decretalem litleram exhibent : appendix vero de Romanas vero leges t.x una Collectione tripar.ita
canone, qni libri et quoiempOre sinllegendi in Ec- translulit (275). '
desia. prseierea concilii Lateranensis n, sub Inno- Hinc etiam probari pilest Ivonem ex prima parte,
ceiitioll celebraii, canones in plurimis desideran- quajdecrelales compleclitur, nmlta ad suum opus
tur. Dooti vero ferme omnes in hoc consenliunt, adornandum desumpsisse(274). Secundamvero par-
quod nempe poslremi tardius Panormire super- tem quod spectat, licet illam non minus quam
additi fuerint; nee mimis certum esse videtur alium Collectionis (ripartitaj auctor ex Pseudo-lsidori
quoque de legendis libris canonem huc insuper ac- opere mutuare potuerit, aperlissime lamen palel,
cessisse, tum quia nullius aucloritaiis esl, ulpote etiam in kac parle Ivonem abantecessore ^uo non
qui ex riiuali quodam libro desumplus, tum quia deflexisse. Ab illo enim concilii quinisexti, necnon
idom liiulus in alio etiam ejusdem collectionis loco Nicieni u et-cecumeirici VIIIcanones exscripsit, qui
inveiiilur (271). in Pseudo-Isidori opere desunt, et in Colleetione
§ I. Uki Ivonis Panormiam aecurate cum colle- triparlita primo inveniuntur : dein ex earumdem
clione triparlila quis conferat atlenleque conside- synodorum acits, qttaj in Golleclione iripartila sy-
ret quam inlime hse duaj eompilaliones inter sese nodis ipsis prajfixa sunt, fragmenta quiedam, de-
conjungaiitur, facili' negotio comprehendel Panor- lirum el capilula illa quaj, uli diximus, appendiois
niiain totam illinc quodammoiio cmersisse, ex ip- loco tum Grrccis, tum Lalinis conciiiis adjecla sunt,
sius scilicet vasla atque indigesla mole elaboratam in Panormiam recepit; quibus omnibus noslram
,ei in quemdam ordinem ftiissc redaclam. In singu- . sententiam esse exlra omnem dubitaliouis aleam
lis rtidem partibus et rubricis maxima dignoscilur positam, nemo est qui non videat.
iiftcr ulramque collectionem similrtudo, quaj praj- At enim ex ejusdem Ivonis litteris non minus
serlim in tertia illius coHectionis parte apparet. Ex quam ex Panonniaconstal Collectionem tripartitam
bac cnim non singula quarjdamcapituia, sed inte- ipsi cognitam fuisse, eademque ipsum usum esse.
gias rubricas desumpsit (272), ac, paucissimis lan- Adnotavimus ea tantummoiio loca (275),-quaj in Pa-
tummodo exceptis capitulis, sine ulla ordiriis vel norniiam recepta non sunt, quaj proinde eviiicuiii
(271) Utor editione qua? Lovanii anno 1557 in 14. 15, 16, 17, 22, 25, 26, 54, 55, 58, 59, 40,
octavo facta est. In capitula divisa jest; qua de cau- U, 48-54, 56-59, 60; Coll. trip. p. m, t. XX,
sa, etsi minus recte hsec divisio facta sit, a corre- c. 1, 2, 4, 5, 6, 14,16, 17, 18, 21, 22, 25, 26, 28,
ctoribus Romanis, necnon ab Anlonio "Atigustino 29, 50, 51, 52, 53, 56, 58, 59-45, 46-49, 51. Ivo
ct a Baluzio et aliis adhibita fuit. Cajterum Bran- ikid. c. 65, 66, 68, 75, 74, 79, 80, 81; Coll. trip.
dianam editionem, nullaprorsus factamulatione, re- p. in, l. XXI, c. 14, 15, 16, 10, 11, 9, 8, 7. Ivo
ferl. ibid. c._85-95, 91, 96, 105, 109, 111, li2, 117,
(272) Ut patoat quam iniime hse dua? eollectiones 118, 119,122. 125, 124,128-151; Coll. trip, p. m,
connexae sint, ex singulisPanormiaj partibus praj- l. XXH, c. 2-11, 15, 14, 18, 20, 23, 22, 21, 51, 15,
cipua capitula adnolabo, qua? Ivo ex Triparlila et 32, 17, 1, 24-28.
non ex alia qtiadam colleclione hauserat. Singulis (275) ivo Pan. p.—IV, c. 127-150; Goll. trip. p. m,
vero Panormiaj eapkulis, Tripartitaj capilula ascri- iJ t. X, c. 6, 7, 8, 9. Ivo Pan. p. v, c. 14-22; Coll.
psi. Ivo Pan. p. i, c. 28, 51, 65, 87, 95, 109, 111, irip. p. Hi, l."XXIX, c. 171, 259, 151, 115, 99, 152,
121, 122; Coll. trip. p. m, t. I, c. 5, 1, 23, 7, 9,10, 158. Ivo ibid. c. 24-45, 47-75, 76; Coll. trip. p. m,
11, 15, 16. Ivo ikid. c. 144, 150,155, 156; Coll. t. XXIX, c. 257, 95, 93, 19, 75, 97, 157,-138,134,
tvip. p. iii, t. 11, c. 2, 5, 6. — Ivo Pan. p.n, c. 18, i.66. 277, 276, 174, 155, 258, 183, 265. Ivo ikid.
20, 21, 56, 65,'78, 80; 81; Coll. trip. p. m, t. III, c. 25, 252,242, 29, 42,48, 49,45,44,45, 55, 66, 68,
c. 9,11, 12, 55, 26, 5, 4. Ivo ikid. c. 117, 118, 119, 69, 117, 118, 121, 126, 128, 129, 177-179, 152,
126, 127, 141-144, 158, 159; Coll. liip. p. m, 202, 225, 22L,—251, 270-274; Coll. trip. p. m,
t. VI, c. 5, 6, 4, 8, 9, 10,11, 12, 15, 1, 2. Ivo ikid. t. XXV, c. v. Ivo Pan. p. vi, c. 1; 7, 11-15,
c. 120, 161-168; Coll. trip. p. m, t. VII, c. 11,1-. 2, 46, 48, 70-75, 110, 115; Coll. ,trip. p. m, t. III,
3, A, 8, 5, 9, 6. Ivo ibid. c.—181, 184, 194; Coll. c. 1, 56,20,29, 115; t. XXIX, o. 95, 116; t. XV,
irip. p. lii, t. V, c. 5, 4, 2. Ivo Pan. p. m, c. 5, c. 104, 105; t.XXIX, c. 74, 100; t. XV, c. 42,
6, 7, 51; Coli. trip. p. m, l. IX, c. 2, 5, 42. Ivo 48. -
ibid. c. 41, 152, 175, 176, 177, 178; Coll. trip. (274) Ivo Pan. p. i, c. 18, 22 ; Coll. trip. p. l,
t. X, c. 1, 55, 1, 2, 3,4.Ivo ibid. c. 179, 180'; Coll. l. XLHI, c. 44 ; t. IV, c. 71. — Ivo Pan.p. n, c. 170,
irip. p. m, t. IX, c. 5, 6. Ivo ibid. c. 187,188,205,— 174, 177; Coll.'trip. p. i, t. LV, c. 50; t. VI,
206, 209; Coll. trip. p, m, l. XII, c. 1, 4, 6, 8. c. i; t. XXXVIII,c. 3.—IvoPan. p. in, c. 13, 45,
Ivo Pan. p. iv, c. 7, 8, 117 ; Coll. trip. p. m, f. VII, 94,55, 164, 165,189, 145, 146; Coll. trip. p. l,
c. 8; t. IX, c. 35 — Ivo Pan. p. v, c. 1,2, 9, 5,108; t. XLtll, c. 56; t. XXXVUI, c. li, 2i; t. XLVI,
Coll. Irip. p. m, t. X, c. 7, 9, 12; 1. IX, c. 50, 25. n!J c. 51, 26,27,14; 1. LV, c. 56, 77,—IvoPan. p. iv,
Ivo ibi I. c. 79, 83, 84, 85, 87, 88, 124, 125, 126; c. 1, 4, 8, 10, 22, 25, 26, 29, 74, 75, 76,100, 112,
Coll. trip. p. lii, t. XXVII, c. 1,2,3, 4, 17, 18, 13, 115, 118, 156; Coll. trip. p. i, t. XXX, c. 8;
15, 16. — Ivo Pan. p. vi, c. 1, 2, 4, 5, 7, 8, 9, 11, l. H, c. 20; t. LXIi; c. 4; t. II, c. 15, 16, 17; l. IX,
12, 14, 15, 16, 27, 28, 29. 51, 54, 45, 53, 57, 60, c. 5, 4, 5, 6; t. LXil, c. 74; t. XVIII, c. II,1 12;
62, 64, 65, 66, 70, 71, 74, "5, 79, 80, 85, 91, 105, c. 1; l. XXXII, c. 2; t.—XXI, c: 1; t. XII, c. 2;
104, 105, 107, 108,109, 110,113, 117, •118;Coll. l. IV, c. 2; 14XI, c. 1. Ivo Pan.;v, c. 12, 15,
trip.fp. m, t. XV, c. 1, 64, 146,65, 56, 7, 8, 9, 5, 106, 154, 155; Coli. trip. j). 1, l.LXII, c..60, 61,
20, 29, 2, 5, 15, 4-5, 94. 16, 4, 5, 54, 55, 11,24, 34, 65, 66. — Ivo Pan. p. vn, c. 14, 15, 68; Coll.
52, 98, 99. 100, 101, 102, 107, 108, 104, 11, 15, frip. p. 1, l. LXII, c. 24, 54; t. LV, c. 111. Ex
14, 55, 57, 58,,60, 61, 62, 79, 68, 81, 85, 94, 95, ipsis vcro verbis quibus decrelalium fragmenta in-
17, 21, 22, 42, 48, 69, 70. Ivo ikid. c. 122-128; cipiunt, apparet eas sine ulla muiatione de ^erbo
Coll. trip. p. III, t. I, c. 20, 21, 22, 17,18, 19. — ad verkum ex Tripartita deprompta" esse. E. gr.
Ivo Pan. p. vn, c. 4, 9.10, 12, 17, 52, 55, 56, 57, Ivo Pan. p. iv, c. 118, Alexander P. V a Pelro
41, 42, 47, 52f ColL trip. p. m, t. XV, c. 85, 84, in suoruin primo Decretalium, etc.
74, 75, 75, 91, 92, 95, 88, 89, 77, 87, 53, 35. Ivt: (275) Ep. 47. Coll. trip. p. 1, t. XLVI, c. 2. Ep.
ibid. c. 53, 65, 66, 67, 73, 80, 85_,84-88 ; Coll. 60, Coll. Irip. 1, xxxix, [c. 2|; I, XI.VI,c. 55; 111,m,
ttip. p. ni, t. XVI, c. 1, 25, 24, 2 s5,12, 15,15, c. 26. Ep. 61. C. trip. 1, LXIV,c. 5; 1, LXH C. 74.
8,16, 17, 18. Ivo ikid. c. 89; l. X'51, c. unicum. Ep. 99, C. trip. m, xv, c. 20, 2, 5. Ep. 119, C.
— Ivo Pan. p. VIII, c. 1, 2, 6, 7, 8, 11, 12, 15. Irip. 111,xv, c. 95. Ep. 155, C. trip. 111, xxix,
' DiSSERTATIO DE DECRETO IVONIS.- LXX
x-xrx
ipsum in illis persc.ibentlis Colleclionem triparfi- A esl, libranorum ignoraniia cdiiorumque errore
tam "pra? oculis habuisse. Si pi ajlermissis iib quie suk tali nomine ad posleros pervenit.
bactenus ad nostram seiHentiam comjirobandam Dpus utrumque nune diligentius illustrandum
«dduximtiis, aliquis adhuc coiitendere. velit lvonem est.
in sua condenda Panormia minime Colleelionem § II. Codex VinJobonensis (Jus can., num. 91,
illani ftiisse seculum, imo lum, cum opus suum in-4) colleciionem exhibet quaj novam Svonis Pa-
adornavii, ipsi penitus ignolam fuisse, id necessa- normiaj reccnsionem in decem partes divisam com-
rio fribuere debebit, triparlitam sciiicel Colieclioiiem plectitur; qtiam clivisionem- ideo auclor ample-
ex Panormia desumptam esse : quod quanquam «b- xus fuisse videlur, ul in suo opere adornando pro-
surdum oninino sit affirmare, tamen simul proba- pius ad decalogum accederet, atque ila suilem-
rel, colleetionem pariter ex Decreto quod Ivoni vttl- poris indolem suorumque civium consiliuiii »se-
-go trikuilur, desumptam esse, quandoquidem eodem ctarelur. Cajterum Panornriam, inlegram ipsius di-
omnino nexu quem Panormiam inter et Collcclio- visionem inlibros et eajritula imitatus,eadem ferme
nem tripartiiam existeie demonsti avimus, cum hoc servaia forma in suam colleclionem recepil, ila la-
Docreto conjungalur. men, ul ipsitis capilula propria ei peculiari quadam
Verunitamen diutius in hac re immorare operaj ratione ac ordine disponerel. Capilula enrm sin-
-pretium minime ducimus, cum jam saLis nosiram gula non dividit numeris, nec unum post aliud in-
corroboravcrimus seiilentiam, Ivonem scilicel Pa- serii, sed plura quai de iisdem rebus agunt, con-
-normiani eflinxisse ad exemplar el ex monumenlis "ungii, ac ad unum.yeluti caput quod \iluIos seu
-Collectioiristripartita. TJrukrioas iiuitatur, iiavelreducit, ul a primo capitulo
Tanta interim eratcolleclionis illius moles, utlvo- crelera, adjcctisuno piurikuspunclis distinguat,
" nis liber, cum ipsaconiparalus, in mullisman cusap- prouti plus minusve a principio riistant. Ul veio
pareret,elminime sullicerei atl omnem ecclesiasti- decem essenipartes, teriiam Panormiaj pailem in
camquajstionem dirimendam. Multa sane Ivo ex sui duas divisit, queisdecimam addidil, ak in quadejjceni-
antecessoris collectione rcliqueral quaj colligenda lentiaagitur, cujus documenta/vcum Ivonepenitus
-fuisseiil,diversasque-suaj colleelionis rubricas pluri- esset omissa, lum ex Collectione triparina (m, 28),
bus capitulis ampliare adjeclisque aliis novis rubri- "lnin ex Burchardi Wormaliensis Decreto desum-
«is,augerepotuisset, quin ob nimiamatqueiiiordina- psit. Colleclio ver,o tripartila ila illi quodammodo
tam colligendi cupidiiatem reprehendendus fuisset. seseprajkuit quemadmodum sese ipsius antecessori
Quod tamen Ivo neglexerat, alii fecerunl. Duo enim (270) prajbueral.-
-canonumeollectores exstiterunt qui I\ onisParnomiam Duplicem prsefalionem opeVi suo prajposuit, qua-
ex Colleclione tripartila iteratis curis ampiiarunl, et rum alteram quse totius operis rationem exponi;,
eoriem fei-e tempore, aut saltem post paulo, novas alieram ex lvonis Panormia usurpavit, ut ipsa
-cauoiium colleetiones adornarunt, quiu tamen alter (utar aucloiis verbis) totius sacrarii porla sit at-
ex alferius operequidquam assumeret. Primi no- que dux, quo dirigente quilibet ipsius arcana lustrurt
men omnino lstel,aller vero aut consullo Ivonis pcssit. Hir.c Ivonis prologumsuajetiampropriajprse-
aiouieii sibi arrogavit, aul quod magis vero simile fationi anleposuil (277), quam dein parlium index

•c. 115. Ep. 147, C. tiip. m, iv, c. 50. Ep. 184, C. (J qua parle qua?ri debeal facilius appareat. Prajferca
.trip. iii, iii, o.25; m, vn, c. 5, 4, 5. Ep. 212, G. singularum capitibus distinctionum proprios titulos
trip. lii, xxix, c. 218. Ep. 215, C. trip. i, i,c. 25. ex ordine adnoiare cuiwi, ut non oporleat lecto-
•Ep. 222, C. tr'p. m, vi, c. 5. Ep. 241, C. trip. i, rem causa? alicujus senlentiaj fotum volumen per-
xxxii, c. I. Ep. 242, C. irip. iu, xvi, c. 42. Utor cuirere, sed lanium suo nogolio capitulum cum pras1-
editioue quaj de Ivonis openbus anno 1647 Parisiis fixo numero nolare el ei subjectas sentejilias conti-
in 2 toni. in-fol. adornata, est; Decretum primo nuata leclione indagare. In qulbus ne iteni ct de
-tomo
' complectitur. eodem iVequenlibus interposilain diffleiiltatem quas -
(276) Pars ix, c. 6, pr.,§ 1-2; c. 7, pr., § 1-2; renli el faslidium parerel legenti odiosa plerisque
C. 8, pr., § 1-2; c. 9, pi.-, § 1-7 ; c. 10, pr, § 1- 7; proiixitate rjitala, fali eas brevitafe contraxi, ut
c. 11, pr„ | 14, descriptum ex Ivonis Pan. p. non singulis capitulis singulos lilulos ascrikeiem,
viu, c. 6-55, elc. C. 22, pr,, 1-7, et c. 25, pr., § sed singulis tilulis plura capilula sa?peadjicerem et-
1-9, ex Coll: tiip., p.rm, t. XXII, c. 1-18., eic. eosdem litulos crebro etiam per menibra bubiistin-
t (277) Yplunlali veslra?, revoreiidissime Paler, ut guerem, ipsarumque liumerum subdislinclioiium
valui, parui et senlentias sanelorum" Palrum, mul- affivorum numero punctorum et in titulis ei in liiu-
larum bibliothecis ecclesiarum diligenti -curiositale lafis capitulis denoiarem. Quod autem sentenlias
peiiuslratis, ex gestis conciliorum et deerelis pou- aliquas absonas el.noslris temporibus minus aptas
jiltcum Ronianorum, traclatibus quoque virorum pierumque interposui, noniil secundum eas vel ipse
illuslrium el ortliodoxorum caplim collegi et eain- judtcarem vel 'aliis judicandnm insinuarem feci, ut
dem collectionein ordinata composilione in unius '.Dquod diversi dhersa senserint ostendendum el eo-
volumiuis corpus redegi, ul cui forte omnia illa, ex runi quid sequendum sit-prttdentis lectoris judicio
quibus haec collecta sunt, d.fficile fucrit habere, comuiilienduin putavi.Obsccro ilacjue per miseri-
vel legere quod sibi judicaverit cominodum, hic cordiam Dei ut Jianc niaxinie laboribus meis vicis-
possit facilius invenire. Cui enim colJeclioni post ' siludinem rependatis, uli apud eum qui tollit pec-
descriptionem liominum et lemporum Romanortun cala mundi promeis digiieinini intervenire peccatis.
ponliiieum tractalum viri venerabilis domini I. Car- « Prima pass continet de fitle ; de quiliusdarn
liolensis episcopi, quem de consonaiitia canonum hteresibus; de baptismo, de ministerio baplizan-
Iticiileiito adntoduni sermone dictavit, diligens le- dorum; de conleciione ckrismatis et erogatione;
ctor Jucenue vice inveniat, legat et intelligat et sic de confirmatione ; de sacraincnto corporiset san-
peneitaiia suksequentis opusculi et akdila quajque guinis Domini; de eutharistia? obialione et perce-
inofleiibo pode percur/at. Nam et lotam-ejusdem ptione; de sacrorum vasoium vcneratione.
opusculi contextionem ita smdui disponere, ut praj- « Secuiida pars continelde conslitutione eccle-
falioiris loco ei per omnia videatiir congruere. Ut sia?; deoblatioiiibns fidelitim, de dedicalione ec-
autem idem likellus sacra? deeafogo legis etiam nu- clesiarum ;-de sepullura; de consecratione altirium
meiopauium convenlret, totius volumiiris sum- et quomodo ecclesise a presb. terispossidcai tur; de
mam nl dccem^partes distinxi, et omnem eaiumdem decimis; de legilinia possebsidne : de confugienti»
coiifinentiam pai-tiumvCompeienlikrevilate compre- "bus ad ccclesiam : de sacnlegiq,; delibeiiis el rebns
Iiensam tra^Latui prajiali viri sulijutixi, ut qnitl in- ecclefiju et eorum alienatione. deScripLuris ctcon-
IAXI D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. i.*xir
eubsequitur, unde, melius quam ex prolixa descri- A quaj annum pr.tferunl 1150, jure dedueimus colle-
ptionc vitleri potesl, qua ralione anteccssoris libro ciionem ipsam aul hoc ipso, aut saltem subseqnenti
usus sit. anno confoctam esse. Non alia' argumentatioiie ex
Prajler ea qua? ex tluabns collcctionibus de qui- litteris formatis quajranno 906 fuerunt exaratae, ct
bus diximus, decerpsil, alia quajdam documenia quas Regino Prumiensis in suum Decrelum lib. i,
adjunxit, quod eum piceslaret, nullius antecesso- c. 448 ei 419, recepit, lompus quo illud elucubravit
ris exeinplum secutus est. Iluc pertinenl canones a foclis viris eruitur. Ex iistlem raiionibus qua)
quamplurimi ex coneilio Palavino anni 1100, Tolo- nosira? colleclionis ajtatem indicant, ipsiiis quoque
sanq anni 1119, Bellovacensi, aniii 1120, Lalera- auctorem inveniri posse credimns,
nensi n sub Calixto II, ct rienique ex synodo Nane- Hildekeilus, episcopus prius Cenomanensis, dein
lensi anni 1127 desumpli, nec non plurima? lvonis, ak anno 1150 archiepiscopus Turonensis, cjui anno
Paschalis II, Calixli II litterse. In calce parlis quar- 1154 moiiuusest, in quadam epistola quam auno
t;e notaj illi Acaccii litlcraj fo:inal;e, duas alias ad- 1118 vel 1119 ad Guilberluin episcopum Limeri-
jecit, quas ipse auctor conscripsisse videtur, el censem in Hibemia dedit (278) id narrat, se nempe
quarum altera Ivoni inscribitur. Amba? annum in conliciendacaiionum colleclioneoccupalum esse,
-1150 inscriptum habent. cam quidoni nondum absohisse, absolulam vero
Qtianquam nec hujus colleclionis auctor, neque statim ad ipsum transmissurum esse. In alia exSUUJ ip-
temptis quo fuit confecta nota sint, ufrumque lamen sius episloiis reperilurprariatio (279)quamhuic
non improbabili ratioiieconjicere posse conlidimus. collectioni prajponere moliebalur, quaj tamen nec
Eu_quidcm ad Collectionis a?iatem quod perlinel fa- B est absoluta, nee aliud^jsl quam pars ex Ivonispro-
cilfus rem conficiemus, cum ex documentis recen- logo decerpta. Hajc si cum nostraj Collectionis vir-
tioilbus adjectis, et maxime ex lilleris illisduabus tutibus conferanfur, non sine causa aflirmari po-
ciliis aulhenlicis et apocryphis; de consuetudinibus; et inter judajos; quiljus de causis nonsit solven-
dejejunii) et eleemosynis. duiri eonjtigium; quaj conjunclio non facil couju-
« Tertia pars continet de elcclione et consecralio- gium ; de separaiione conjugii non ob causam for-
ne papie et episcoporum ; de probalione el ordina- nicationis.
tione; de quibusdam riiversis cx causis orriinandis i Oetava pars conlinet fle conjugio nisi ob forni-
vel non ordinandis ; tle mutatione ordinandorum, calionem non solvendo, de fornicalioite cum soro-
de ordinatisnon rcordinandis; de conlinentia ordi- ribus el consanguineis et ne. quis quairiprius ariul-
naiorum; de simoniacis; de hajrelicis; de la- lcravit uxorem ducat; de interfeclorikus conjugum
psis in sacris ordinibus; declericis homicidis et suarum; de adulterio; de Lolhario et Thieikerga;
usurariib ; de servis ignoranter ordinalis; rie cle- de fornicatione spirituali; de reconciliatione con-
ricis viiiosis ; de abbatibus ei monachis; de virgini- jugum f de sacramcntis accusalionis -separalionis
bus et viduis velalis et abbalissis. et reconciliationis; de subjectione ab uxoribus vi-
t Quarta pars continelde Regula beali Augusllni ris exlrikcnda; quare et qui eoiijungi prohibean-
et ejus observaiione; rie archiepiscopis et episco- tur vel jubeanlur ; de consanguiiiilale et ejus nu-
pis ordinandis; de expulsis; de ignotis; de discor- meratione et observatione et probalione, accusa-
dibus, quid in ecclesiis, quid per parockias agant, r. tione, computalione vel inquisitioue: de gradibus
de ministris eorum, quomodo principikus concor- ejus recto et transverso ordine dispositis,
dent et malos cohibeant; derebus; de sobrietale; c Nona pars coniinel de bomicidiis; dehis, qui
_de paupertatc; deliberlate;de teslibus episcoporuni; se ipsos, episcopos vel alios ecclesiaslieos occi-
de deftinclis episcopis; de rebus episcopalibus el ec- derint; de parrieidis et conjugum ac pcenitentum
clesiasticis; depresbylerisottlericis ubi etquomodo inlerfeclor'bus; de bomicidiis sponte vcl non sponte
vivant \el alios doceaut; de possessionibus ,eorum- vel consilio faclis; de eo, qui mulierem prajguan-
dem. - i lem percusseril cl aborticritr; de quibusdam uomi-
« Quinla pars continel de primalu et dignilate cidiis, quse sine peccato llaut; de iucanlationibus et
Romana? Ecclesiaj, de conciliis convocandis; de diviualionibus et diverso geriere magicae artis; de
provincia constiluenda; de polestale primalum et natura dajinonum; de soiiibus, de observalione
inetropoliianorum; de ltogotiis clericorum ubi tra- dierum et mensium; de riiversis octo generibus
ctentur ; de spolialis reinvcstiendis; de accusalione, menclacii; de juramentis observandis vel non ille-
quo ordine, a quibus personis et adversus quos gitinris; deexaclione juramenli el.fallaeia; dejura-
riebeal vel non debeat lieri; de teslibus, qui et quo- mentis quibusdam et de comilibus jurisjurandi; de
modo clquot el in quo negolio testilicari debeantvel omni genere mendacii.
non, de induciis quando ct quandiu dataj sunt; de sub- t Decima pars continet de ptenilenlia et pceni -
terfugienlibus quandiu et qua ralione exspectenlur; tentikus et de discrelione iriter eos habentia; quo-
de judicibus qualcs esse debeant et qtiando jucli- modo clerici pceniteant et de coufessione peccalo-
cium proferant; de apjjellationequando elquoinodo U rum et de salisfactione ac reconciliatione; de ma-
. liat et de male appellantibtis; rie electis judicibus; joribus eulpis et minoribus," elde pceiii(entibus iu
de damnatis episcopis et clerieis dilinilis. exiremis; et de emendatione omnium criminum et
t Sexla pars continel qualiter purgeiilur clerici redemptione jejuiiiorum. J
infamia lantum accusali; de causis el negotiis lai- (278) t Exceptiones autem decrelorum, quas in
corum ; de polesiate ligandi el solvendi; de voca- unum volumen ordinare disposuimus, ad suuin
tione cxcommunicandorum; de excomniunicatione; linem nondum perductse sunt. Opus enim boc li-
de absolulioiie; de illis qui excommunicatis fide- ' berum curis pectus desiderat, cujus nos episco-
lilate aut sacramento-aslricti sunl; de ha?relicis• pus immunes fecit. Horum lamen jam explevi-
post inorlem excommunicandis, et quod sit com mus partem atque ad id peragendum quod reslat
inunicandum noii nominalim excommunicalis; de episcopum deponemus. Peraclumveslras veiiietin
iliicita et injusla ac pra?cipili excommunicatione. manus, nec opus erit ut pro co deferendo vester le-
< Sepliina pars conliiiel 'de nupliis quo tempore gatus ad nos usque fatigelur. Oflicii nostri erit,
et inter quas personas et qua de causadebeant lieri; vobis illud per nostrum deslinari. > Lib. n, fp. 27,
de tribus qua? perfeetum reddunt conjugium; de -p. 124, Op. ed. J. Beaugendre. Parisiis 1708,
perfeclo et impeifecto conjugio ; de concubinis; de in-fol.
conjugikus, quorum alter sine altero conlinentiain (279) S. Hildeberti Tur. arch., in suas regula-
vovii vei religionisliabilum sumpsif;deuxoribus quaj rum ecclesiaslicaruni exceptiones de muWptic' divi-
viris capiis aliis nupserunl; quod sitconjugiuminter norum prmceptorum genere. Lib. n, et. 161, /. c.
«jersonas ejusdcm rcligionis, lioc est inler genliles
IAXUI DISSERTATIO DE DECRETO lYOXIS txxr*
terit Hildebertum ipsius fuisse auclorem. Et re A. Merito proinde, ac sine ulla dubiialione collectio-
quidem vera pra?fatioqnain in nostra' collectione ab iiem de qua loquimur Hildeberto tribuimus , qui
ipso auclore elaboratam invenimus, omnibus iis pro magno, quo flagrabat conservanda? ecclesia-
>,respondet qua? Guilbertus Limericensis episcopus stica? disciplina? desiderio, minime nova illa docu-
"postulaveratj.cui praelerea ipsa inscribilur. Aper- menla negligere poluit, qua? ipsius disciplina? mu-.
tuTn eiiam ex ipsius principio, imo ex prajfalione latas aut ampliatas regulas exhibebant, quseque a
universa est, eam ab homine ecclesiastica dif.ni- praJcedenlihus collectoribus nec habebantur nec ba-
late prajfulgenie ad alium ejusdem conditionis Iio- beri jiolerant, cum prius opera sua elaborarent,
niineui esse scriplam. Canones insuper coucilii quam illa iti lucem ederenlur. Nec tamen hujus-
Nanetensis, quod anno 1127, mense Novembris, modi documenla in suam collectionem recipiendo
prajside Hildeberto, habilum fuii. eumdem colle- ab antecessorunl suorum consueludine recessit,
etionis, in quam reoepti suni. auctorem esse ar- cum omnes quajcunque riOva et suis lemporibus
guunt» Quibus si adjicimus quod inler H.ldeberti accommoda reperiebant, suis collectionibus cerlalim
litteras, Ivonis prologus in Panormiam, inveniatur, insererent. Quade causa nec collectiones qua? vulgo
recte conficere possumus, eumdem sua? colleclioni Cajsaraugustana el Tarraconensis nominantur, nec
prajfigere ipsum voluisse. Quod -eurn in colleclione illam quse ab Anselmo Lucensi auctore est repe-
nostra faciuui conspicimus, Hildeberto eam me- tenda, Hildeberlo tribuere possumus, uti ab ali-
rito tribuimus. quibus faclum esse novimus, cum omneS lia? col-
Uinc etiam dignosci facile polest unde factum sit lectiones nullas Urbani II epistolis recenliores com-
quod libfarius qui co.dicem exscripsit, veri auclo- g plectantur. Viri quidam doctissimi ex congrega-
ris nomen oblivisci potuerit, eum Ivonis nonnisi tione Benedictinorum Sancti Mauri in Galha(28I),
prologuru respiceret, sic secundam quoque prajfa- qui pra?clare admodum subliliterque opiniones va- -
tionem ab ipso conscriptam putaret. Hinc prajlerea rias excutere sluduerunt, quaj de Hildebert! cano-
apertum est cur librarius qui codicem Berolinen - num colleclione circumferuntur, bic vero errores
sem. in quoColleetio tripaiiita reperitur "(280),con- notarunt, quikus isliusmodi opiniones inniluntur,
scripsit, etiam.hanc collectioiiem Ivoni tribuerit, at cum sibi sufficere arbitrarenlur, si vera esse
«ou aliam cerle ob causam nisi in illo codice ad ostenderent, qua? Hildeberlus de sua canonum eol-
colleelionis initium itidem Ivonis prologus • babe- lectione narrat, nihil omnino cerii aitulerunt, unde
baiur. Quod vero idem librarius ailirmet Ivonem bajc quajstio penitus dirimi posset.
opus suum in decem pai les dislribuisse , quodque § III. Quod.ad alterum compilatorem pertinet,
codici Ivouis nomen inscripserit, cuin lamen non- qui Panormiam denuo elucubrando auctor fuit illius
nisi illam Colleclionem tripartilam exhibcal, mi- l)ecreti, quod, ut evincere post paulo contendenius,
riun vitleii iniuimc debet, si mature perpendimus Ivoni falso tribuitur, breviores esse poterimus, cum
quod vel librarius ipse, vel illc cujus jussu codi- hoc unum agere debeamus, ut clare demonstremus
cem exaravit, facillime scire potuit quamdam exi- qua ratione fuerit hoc opus confcctum.
stere canonum colleclionem in decem parles di- Auclor opus suum septemdecim in partes dislri-
visam, qua? yel ob.magnam similitudinem quam buit, quarum rubricas in notis apponimus (282) ut
babetcum Ivonis Panoimia, vel ob id solum quod illud facilius cum prajcedeiitikus collectionikus, ac
ijisi Ivonis prologus pnelixus sit,Ivoni quoqtie vulgo ,Q prajseiiim cum Gollectione irium paiiium conferre
altribuia est. possiinus. Quaiilum ex ipso opere conjicere fas est,

• (280) Conf. Cap. 1, nola 260, hujus Dissert. et de perceplione et observatione; de missa et
(281)^ t Malgre toutes ies recherches et les dis- aliorum sacramentorum sanctiiate.
cussions que nous avons pu faire, il est tres-dif- P. III. De ecclesiaet derebuseeclesiasticis et earum-
Jicile de deeider avec certiltide ce quii faut penser dem reverentia et observatione.
de Ia colleclion des canons faite par" Hildeberl. P. iv. De observandis feslivitatibus et jejuniis legi-
Ctile qui porle le uom d'Yves de Charlres, ne peut timis; de scripluris canonicis el consuetudinibus
eire celle de feyeque du Mans; cela est evidenL et celebratione concilii.
Sil eiail auteur de celle de la Tarragone, ou de celle P. v. De priniatuRoniana?eeclesia?etjurcprimatum
de Sairagose, comme AntoiiieAuguslin el apres lui et melropolitanorum atqueepiscoporum; etdeor-
M. Dujat le conjecturent, serait-il possible qu'on ne dinalione eorum ; el de suklimitale episcopali.
irouvat que daus les bibliotheques d'Espagne l'ou- P. vi. De clericorum conversalione et orclinatioiie.
vrage d'un eieijue de France. Nous ne uous arre- et correetione et causis.
lons piis a faire voir quil ne peut elre auteur de P. vn. De inonackorum et monacharnm singuiari-
cclle qui porle lenom d'Anselme de Luques, ni a tale et quiete; et de revocatione el pcenilentia
reiuter ceux qui la lui onlattribuee.... Enfiii tout eorum qui coiuineiitia? piopositum transgre-
ce que nous pouvons dire avec cerlitude sur ce diuiuur.
sujet, c'esl qu'Uildebeii avait entrepris de faire une j)
] P. vui. De legitimis eonjugiis; de virginibtis el vi-
tolleclion de Ganons, quii avait execute en paiiie duis non velatis; de laploribusearumeideeorum
son dessein, mais que les occupalions atlackees a separatione. De concubinis et transgressione cou-
1'ejriscopat lui itrent ink-rrompre son travail jus- jugii, deque pajnilenlia singulorum.
qu'eu 1118. Alors il re&olul de le reprendre ; mais P. IX. De iucesla copulalione. et fornicalione di-
nous ignorons s'il y a mis la derniere main ; et en versi goneris; et in qua linea lirieles conjungi 11
ca» quil ait ackeve ctiie collection, nousnesavons separari debeant; el de correctione et pceniteiuia
si eilcexiste, ou sielleestperdue, dumoinsnous osf- singulorum.
eiie inconnue. * Hisloirc litleraire de France, l. XI, P. x. De bomicidiis spontaneis et non spontaiieis;
p. 4u9, et in genere p. 406-410. —luutiieessel mo- de parricidiis, el fratriGidiis; el de occisione le-
nere, Hiidebeiium miuime Colleclionis triparlita? gilimarum uxorum el seniorum et .elericoiiim ; et
aucioicin esse, cum eam jam Ivo, qui a. 1115 mor- quod non omnis hominem occidens homicida sit;
luus est, adbibuisset, et liiltlebeiius anno 1118 vel et de eorum pceniienlia.
1119 suum opus elaborasset. P. xi. De incantaloribus ; de auguriis, de divinis;
(2b2)P. i. De lide ctsacramenlo fidei, id est, baplis- et sortilegis; de soriiariis; et variis illusion.bus
mate, et minislerio baplizandorum el baplizato- diaboli et de singulorum pcenilentia.
rum; consignairdorum et consignalorum; el de P. xn. De mendacio et perjurio; de accusaloribus;
obbervatione singulorum.
* Etquid conferal baptis- de judioibus ; de defensoribus el falsis leslibus.
ma, quid confirmatio. et de singulorum porjniteiilia.
P, n. De sacramenlo corporis et sanguinis Domini; P. Mii. D._laploribus, de furibus de usurariis et
PATROL. CLXL C
LXXV - , D. IYO CARNOTENSIS EPISCOPUS. _A\W
duo prx ociriis aucfor habuissevidetur. Generatim A piompUe sunt, sequenles veix)a teilia ad riccimani
quidem" ab Ivone nuiiquam sibi recedendum; quan- sextam, quanquam in iliis disponondis auotor a i
quam vero formam quam Ivo in instruenda Panor- Ivonem respexerit, lamen ul plurimum Colletiioncm
mia adbibuil imitalus fueril, lamen in pluribus al) tripartilam inritatus es(, qua? pariiculares rtibricas
illa discessit, iis niaxime in locis ubi uberior Col- magis distinctas cxkikcbat. Plurcs igitur leiliaj par-
le lionis tripanitaj materia kunc agendi modum tis hujuscc collcctionis rubricas in unam conlraxit,
exigebal. Ivo siquidem, quod superius etiam riixi- proul - ipsius operis ralio postulabat. Hinc terlia
mus multa ex illa Collectione excerpere omiserat, Decreli pars, teiiiam collectionis rubricam; quatia,
qua? ad opus suumaniplianduiu magisque peiiieicn- rubricam quatiam, quinlam, sextam et septimam;
dum excerpere potuissel alque etiam dehuissel. quinta, rubricam octavam et nonam; sexta, rubri-
Hinc iu alia.illa Coiledione quam Hildekeiio iri- carn decimam ; seplima, rubricasunriecimam, duo-
liuimus, Ivonis opus ex Colleclione triparlila am- decimam, tlecimam terliam et decimam quarlam ;
pliaium magisque elaboralum fuisse osienriimus. ociava, dccimam quintam; nona, decimam sextam,
fiecreti vero aliclor, quem Pscudo-Ivonem nonii- sepliinam, oclavam et nonam; deeima, vigesimam;
iramus, cum, uii paulo post videbimus, ab Ivone undecima, v.igesimam primam ; duodecima, vigesi-
niinime confecla sif, singulas Pauormia? paiies in mam secundam; decima lenia, vigesimam teiiiam,
duas divisit, ct decimam septimam qua? prajler quaiiam, quinlam et sexlam; decima quatia deiri-
qua?damloca ex Augusini operibus drccerpla , lo'.a cjue, decima quinta et decima sexla, rubricas vige-
ex Burcbardi Wormaliensis Decretodesumpla esi, simam septimam, octavam et nonam, qua? ullima
adjecit. Hinc quoque factum esse piUoquodhajenl- O esi in GoUeciione trium paiiium complectuniur.
lima Decreti jiars i:i quodam codice Pansiensi peni- Non soluni vero in stto opere inslruendo Pfeudo-
tus dcsit, et mcrito ab ejusdem Decreti epuomalo- Ivo ivonem germanum secutus est, sed etiam ma-
ribus omnino omissa sit, cum neque PanormiiP. teriam ipsam ex iisdem fontibus ex quibtis Ivo
r.eque trium partium Collectionis ratio et melho- illam hauseral, desumpsit, adjiciendo ea qua? I\ o
dus ejusmodi parlcm exigeret. Quod vero ipsas par- jam ad ioca ex aliis deprompta adjecerat. Hiuc
lium rubricas atlinet, Pseudo-Ivo Collectionem tri- Burchardi Decrelum (283) <u Colleelioiiem tripar-
partiiam pra? Ivouis Pauormia secutus est. Prima titam (284), quibus Ivo spociatim usus eral, denuo
quidem et secunda pars ex Panormia cerle tle- at-iit, ef pluraetiam exterpsit, alque hisce colle-
riefceneraioribus; de venatoribus; de maleditis vn, c. 5, 2, 4-10, 12-27; 1. xvn, o. 1-5, 8, 9,
el conicnliosis ; de commessalionibus et ekrie- 12-46, 19-57, 45-54. P. x, c. 150-176. B. 1. vi, c.
tatibus ; de furiosis; de Judajis et eorum cor- 1-59, 41-45, 45-49. P. xi, c. 30-57. B. 1. x, c.
reclione. 1-4, 6-10, 12-22, 24-26, 28-50. P. xn, c, 58-
P. xiv. De cxcommunicalione jusla vel injusia , el 75, 77-88. B. c. i-i9, 21, 22, 25-29; 1. xi, c.
quibus dc causis el quo ordine facienda sil. 64,65, 68, 69. P. xm, c. 2, 5, 56-^0, 41-51,
P. xv. De poBirilciUiasanorutn el infirmorum; el 52-67, 69-85. B. 1. xi, c. 55, 54, 26-50, 55-65;
qua coiniiiulatiouc lemri possit pceiiitentia. I. x, c. 51-65, 65-67; 1. xiv, c. 1-17. P. xiv, c.
P. xvi. De olliciis laicorum et causis eorum. 74-114, 115-126. B. 1. xi, c. 1-6, 10-24, 51-51.
P. YWI.Coiilinens speculalivas sanctorum Palrum C «7-78. P. 15, c. 2, 5, 0, 7, 5, 9, 22, 26-205!
sentenfias de fide, spe et charitate. B. 1. XVIII, c. 15, 10, 35, 58, 40, 25, 12, 1-9
(285) Qu;e ut claiius appareanl synopiicam lris II, 14-22, 28-54, 56,57, 59, 41, 44-70, 72-82.
«abiilam sukjungimus, in qua ex singulis Pseudo- 84-126, 129-149, 155-159. Canones concilii Sale-
I\onis Dccieti parlibus ea capitula adnotavimus gunslad. in iine Lbri-xx; B. 1. xi, c. 9-25. P.
qua? cadcm conservala serie ex Burcbardi Decrelo xvi, c. 2-45. B. xv, c. 1-44. P. x\'ii, c. 12-120;
ticsumpfa suiit. Reliqua qua? sparsim ex eo hausit Burch. 1. xx, c. 1-110.
auetor omilliinus. Eodein modo nolabimus capi- (284) P. i, c. 156-162, 170, 171, 177, 178, 191,
iula ea qua? Pseudo-lvo ex Collcctione tripaiiila 208, 211, 244, 245, 504, 505, 507, 155-157. Coll.
«l ex Panormia deprompsit. P. i, c. 197-217, trip. m, i, c. 1-22; P. n, c. 25, 26, 50, 51, 50,
218-250, 251, 252, 253-295. Burch. L. IV, C. -83, 85, 95, 91-113. Cip. m, H, c. 2-27; P. m,
2-22, 24-56,58, 57, 59-101. P. n, e. 11-62, 77, c. 11-14, 115, 122,125, 155-134, 175,177-180,
117-125, 124-141.»B. 1. v, c. 1-55; I. m, c. s59; 183, 189, 195, 194, 208, 211, 215, 222, 225, 275,
1. Ji, c. 50, 52, 34. 70, 71,92, 95; 1. in,c. 70, 72, 282. Ctp. ni, m, c. 9-24. P. iv, c. 1, 14, 25,
76, 78, 79, 96-108. P. m, c. 5-17, 19-25, 25, 26, 24, 33, 45, 53,68-74, 151, 168-171, 177, 178,
53, 54-65,65-70, 71, 72, 75-84; B. 1. in, c. 1- 185, 184, 188, 200-208, 213, 215, 216, 227, 254
15, 16-20,62, 21-49,51-61,05-68,81, 80, 82; 258, Ctp. in, iv, c. 1-2; m, v, c. 1-5; m, vi, c.
85-94. c. 85-95, 107-114, 193-212, 213, 214, 216, 1-18; iii, vn, c. 1-17; m, vm_ c. 1. P. v, c. 20,
'226, 227-343, 244-249, 250-255, 256-266, 267- 25-24, 48, 5o-52, 8, 81, 123, 547, 65, 61, 72,
269, 270-281, 282, 283, 284; B. 1. m, c. 109- D 280-286, 514, 552, 555, 545, 555, 559-561. 509-
119, 190-197, 129 147, 151, 152, -155-164, 166- 571, 578. Clp. lii, vm, c. 2-9; m, ix, c. 1-25.
182, 184-189, 198-203, 205-216, 222 227, 225, P. VJ, c. 583-406, 410-412, 415-419, 427, 428,
226, 250, 258, 240, 259, 223, 224," 241. P. iv, 451. Ctp. in, x, c, 18-50. P. vn, c. 2-4, 7, 8,
c. 12-22, 24-48, 49-60, 61-70, B. I. n, c. 75- 22, 52, 150, 155-157. Ctp. m, xi, c. 1-14. P. vn,
78, 81, 82, 88, 83, 84, 87; B. 1. xm, c. 1-15, c. 157-142. Ctp. ni, xiv, e. 1-9, P. viu, c. 1-27,
17-228. B. 1. lii, c. 217, 218, 222, 220, 221, 224- 50, 52,54, 55, 58-41, 41, 45, 51-54, 56, 65, 71,
228, P. v, c. i, 46, 57-77, 135-153, 154-176, 181- 72 73, 79, 87, 88, 95, 111, 155, 154, 136, 220,
254, 242, 250-280, 289-344; B. 1. i, c. 1-42, 44- 228, 251, 254, 257, 258-240, 251, 255, 254, 255,
02, 64, 65, 67, 68, 75-90, 95-111, 114-131, 265, 269, 270, 271, 272, 275,^279, 291, 294,5ii.
113-155, 252/136-142, 144-151, 153, 156-191, Ctp. lii, xv, c 1-62, 79-105, 105-109. P. i, 1- c.
193-198, 200-219, 221, 223-226, 228-252, P. vi, 1-4, 7, 17, 18, 55, 105-108. Ctp. m, xvi, c.
c. 21-41,64, 125-510; U. 1. n, c. 1-15, 15-18», 8, 29-55. P. IX, c. 111-113, 125, 116, 117, 126,
25, 19-21, 22, 24-49, 55-69, 72-74, 79, 80, 94- 127. Clp. III, xvni, c. 1-4; m, xix, c. 1-4. P.
115, 115 120, 122, 124-158, 140-149, 150, 179- 5, c. 1, 4, 7,10,11, 12,18,20, 27, 52,54, 50,54, 50-
196, 151-177, 197, 255, 198-201, 258, 202-204, 64, 78-80, 97-98, 101, 105-108, 110-120, 124-
257, 205-226, 234, 228-255, 256, 259. P. v», c. 126. Clp. III, xx, c. 1-52. P. xi, c. 10, 15,15-
28-54, 50-119; B. 1. vm, c. 4-7,9-il, 15-20. 22- 22, 29, 67, 08, 70, 71, 84, 96-98. Clp. iii. xxi,
28, 50-59, 40-101. P. vm, c. 159 218-; B. 1. ix, c. 1-12, 14 20. P. MI, c. 17, 22, 25, 26, 29, 55,
c 1-48, 51, 53-82. P. IX, c. 29, 59 104. n. L 56, 59. 42 44, 40. 47, 64. 75, 76, 80. Cip. m,
txxva DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS. txsvm
clionibus Panornriam quoque addidit, qua non so- A parte connexum e! mnifico oidine el metnodo elu-
!am (aiiquam fonte (285), sed ctiamtanqiiam norma cabratum, ponilus riestruorol, aliudque denuo ex
(ISti) usus esl. Capitula vero"ex Triparlita desum- hoc suo proprio atqsie ex corumdem anlecessoriiui
pia, elab Ivone in uuum conjuncla, aul mutala, suorum opeiibus compilarct, in quo incredihilis
Pseucfo-Ivo eamdem cum hone relinens formam, jierturbaLio omsiisque ordinis defectus conspieitur,
recepit. Cajterum tam inepte hisce operihus usus nec aliam ob causam nisi ut indigesta quajdam ac
osl auctor, ut ipsum omni lalia disponendi aiquc miiiime elaborata rerum moles congererelur, com-
ordinandi dexteriiafe caruisse, nec aliud fecisse pilaluin fuisse videlur? Non ita facile profecto quis-
<'tcas, quam in quamdam inordinatam indigestam- quam hoc sibi persuadeat, ac difficilius eliam Ivo-
<iie niolem congerere, quajcunque in tribus illis nem ita egisse quisquam demonstrandum suscipe-
tollectionibus rejieriebanlur. lncredibile dictu esi tU.
quam permista omnia sint, 'quam iuordinate rii- Jam vero senlenliam clarissimi Savignii quod
gesta, ac nulio locorum habiio deleclu iiac illac spectal, qui Ivonem ipsum posl coniectam Panor-
veititi disseminata. Quldquid ajmd suos anteces- raiam, Decretum elaborasse, atque ad hoc perfi-
sores invenerat, omnia, neque cxceplis quisqui- cienrium prajserlim triirai partium CoIIectionis in-
liis, in suam collectionem assumpsit, tamque anxie ventione, quam anlt-a ignorarat, adductum fuisse
in illis colligendis insudavit, ul eadem docutnenta, afiirmat, in eo quidcm quod Decretum ex hac Col-
ne seriem in quam ab antecessoribus suis capittria loctione doprompLum fatelur, nihil est cur ab ipso
singula erant digcsfa, inlerrumperel.bis elter{287) dissenliamus. in eo vero quod Ivonem ejusdem au-
. in suam collootionem rece|)eril, prout in duakus B ctoiem agnoscit, hoc uno argumento ipsins ei'ro-
vel (rikus colI.'el:on.hus, quas ad manus habebal, rem evincimus, quod i.empe jam Panormia ad Col-
ca invenerai. Quaj quidein loea, pro maxinia parle leclionis Iripanita? liormam disposita, ei ex ipsa cle-
*cx Burekardi Decreto dosmnpta, etsi tum a Colle- sumpta fuerit.
«iionis tripaiiifa? auctore, lum ab Ivone in Pa- Quod vero haclenus Ivo Deereli auclor habifus
iionuia jiaHiiiluin jmmulaia essenl, lainen Pseu- fuerit, id ex crrorc e\enisse vidctur. Ejusuem si-
do-i\o, qui hanc iinmutatioiiem nec aiiimadvcrlit quidem auctor, cumuli vidinsus, non adeo mullum
qtiidem, eadem servala fornia quam apud ilios in ordinandis suaj colleclionis doeumeiUis valerei,
liabebant, collectioni inseruit. ul ex tribus ordinatis ac certa ralione digesiis
Cum ita igitur Decretum luisse confectum oslen- compilationibiis, nonnisi informem molem college-
dimus, simul nos eliam probasse confidimus I\o- rit, ne pisefari quidem operi suo illiusque rationem
iiem nullo modo ipsius auctorem dici posse. Quo exponeie ausus est. Hinc optimum simulque brc-
.enim paclo ficri poluisset nl sununi ingenii atque vissiaium duxit operi Ivonis j)rologum prajponeie.
erudilionis vir, qualein Ivoncm fuisse historia lesta- Qua in sententia majime aflirmor, postquam codi-
iur, opus suum tantis curis tantaque ijerspieuifate ces duos, Vindoboncnsem unum, alterum Londi-
,iuni ex Buchardiel Anselmi Lucensis operibus, lum- nensem sedulo dispexi, quorum ulerque Dccretunii
cx Collectione (riparlita eiaboralum alque omni ex septemdecim in paries divisum exlrineiH. ln bisce

XXII, o. 1-53. P. MII, c. 2 1,. iG-19, 26, 28, 51- C c 187, P. xin, c. 88. P. xvi, c. 195. P. vm, c. 505.
55, 40, 42, 68, 88, 90-95 106. Clp. m, XMII, P. xvi, c. 121. P. vi, c. 54. P . xv, c. 65. P. wi,
«. 1-5; m, 24, c. 1-6; ni. 25, c. 1-5; m, 2(i, o. 220. P. xvi, c. 515. P. m,'C. 154. P. m, c. 247.
*. 1-9. P. xiv, c. 5-14, 25, 45, 44, 47, 48, 50, 92, P. vni, c. 62.P. xvi, c. 183. P. n, c. lll.P. HII, c.2.
65, 114, 124. Clp. in, 27, c. 1-21. P. xv, c. 21- P.vui, c. 22. P. xvi, c. 183.P.VIH,e.206.P.vm, c. 261.
23. Ctp. iii. 28, c. 1-6. P. xvi, c. 56-65, 71, 72, P. vin, c.9. P. vni, c. 255.P.vin. c. 124.P. vm. c. 355.
74-79, 85-110, 115-167, 172-226, 229-298,500- P. xni, c. 101. P. i, c. 285. P. ii, e. 69. P. vi, c. 45.
S20, 524-562. Ctp. m, xxix, .c. 18-282. Eodem P. i,c. 155. P. ix, c. 54. P. vm, c. 70. P. x\n, c. 195.
iiiodo quantum fieri potuil primam el secundaiu P. iii, c. 116, P. xvi, c. 69. P. i, c.,257. P. i, c. 297.
Collectionis Iripartita? jjartem cxcerpsit Pseurio-Ivo. P. 4ii,«. 115. P. xvi, c. 68. P. vi, c. 114. P. xvi, c. 93:
Dc quli re hic nihil dicemus ne nimium spalium P. vm, c. 275. P. xiv, c. 72, P. v, c. 256. P. xiv, c. 72.
insiiinamus. P. viii, c. 60. P. xvi, c. 151. P. vii, c. 10,P. vni, c. 16.
•(285)Qua?dam solummodo' cajrilula hieadnolare P. i, c. 182. P. xi, c. 86. P. in, c. 117.P. vi, c. 570.
suiliciat. P. i, c. 26, 27, 49, 50, 58 59, 64, 65, P. v, e. 100. P. xiv, c. 72. P. i, c. 114. P. n, c. 91.
7«, 77, 87, 90, 94,95, 97, 99, 100, 102, 105,104, P. vi, c. 25. P. vi, c. 47. P. v, c. 4. P. v. c. 244
-108, 109, 129-151 . 140-144, 146, 147, 509, 510, P. v, c. 293. P. vi, c. 258. P. vi, e. 194. P. vi, c. 94.
184, 185. Ivo Pani p. i, c. 8-11, 16, 17, 25, 24, P. II, c. 109.P. v, c. 48. P. III, c. 130. P. vi, c. 248.
35, 56, 40-51, 59-61, 66-70, 92, 93, 104, 105, 111, P. i, c. 185.P. in, c. 110, P. xvi, c. 54. P. xvi,c. 177.
H2.P.iv, c. 89-91, 105-106,168-174,196,179-181, P.vnijC 14.P.vm,c.l52. P. III,C.151.P.III,C. 175.
184, 25-28. Ivo Pan. j). n, c. 95, $6, 97, 125, P. iii,c.ll8.P.xvi,c.71.P.vi,e.426.P.xvi,c. 206.
124, 141-155, 174-177. P. v, c. 122, 125. P. vi, D P. m, c. 150. P.iv, c. 185. P. in, c. 125. P. xiv,
c. 12-19. P. vn, c. 145-146. Ivo Pan. p. m, c. c.93. P.i, c. 65. P. vn, clOI.P. vui,c. 324. P. vm,
8, 9, 55-40, 199-200. P. MV, C." 18-20. Ivo Pan. c. 280. P. xv, c. 14 et 23. P. m, c. 190.P. vi, c. 423.
I>. v, 150-152. P. ix, c. 5, 6, 19-12, 27, 28. I\o P. xvi,c. 522 el 229. P. xm, c. 14. P. vi, c. 369.
Pan. p. vm, c. 54, 55, 57-59, 61, 62, etc. P. xi, c. 14. P. xvi, c. 176. P. viii, C 112. P. xvi,
(286) P. vm,.c. 26. Ivo Pan. p. v, c. 53. Ctp. c. 162. P. xvi, c. 150. P. vi,c. 427. P. x, c. 147.
Jii, 15, c. 24-26. P. vw, c. 156, 269. lvo.Pan. P.xvi, c. 80. P. XIII, c.4. P.xv,c. 25. P. xvi.c 79
p. vi, c. 80, 55. Ctp. in, xv, c. 60, 61, 62; et c. 175. P. III, c. 124. P. xiv, c. 92. P. i, c. 154.
c. 98, 99. etc. P. xi, c. 17.P.iv, c. 250. P.vi, e.ll5.;P. m, e. 191.
(287) En qua?dam exempla ; P. xi, c. 11. P. xm, P. vi, c. 424. P. vni, c. 71. P. xvi, c. 185. P. xn,'
c. 66. P. xn, c. 85. P. vi, c. 546. P. xi, c. 52. P.xi, c. 86.P. xin, c. 65. P. xvni, c. 21.P. xvi, c. 182. P. vi,
c 95.P. VIII,c. 68P. xvi, c. 193. P. xin, e. 6.P.xvi, c. 568. P. xv, c. 18. P. ix, c. 2, 5. P. xvi, c. 166.
c. 558. P. xiv, c. 100. P. xiv, c. 57. P. x, c. 144. 122. P. xvi, c. 227 et c. 521. P. u, c. 63. P. VJ,
P. x, c. 25. P. vi, c. 580. P. xv, c. 20. P. x\i, C.88.P. VIII,C.109.P.XVI,C.159.P.viii,c.57.P. xvi,
c. 256, c. 271. P. viii, <;.514. P. x, c. 181. P. MH, c. 128. P. xvi, c. 65.et c. 144. P. m, c. 265. P. n.
c. 48. P. xvi, c. 102. P. i, c. 252. P. vi. c. 99. P. n , c. 72.P. n,c. 90. P. vi, c 110. P. iv, C.159.P.XXX,
c. 155. P. vi, c. 105. P. v, c. 566. P. xin, c. 50 ; c. 40. P. i, c. 157. P. ix, c. 55. P. vi,c 36. P. \v.
I».\tv,c. 25. P. MV, c. I02.P. iii,c.149. P. MH,C. 1. c. 70. P. viii, c. 52. P. xvi, c. 189. P. vni, c. 55L
i>. iv, c. 194 P. xvi. c. 1SL T. % c. 52 V. \<, P. \%c. 185. P. v, c. 258. p. \vi, c. 509. elc
t.xxix D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPCS. ixxx
codicibus nullibi Decretum Ivoni iribuilur, in ulro-1 \. ni II lempora excederel. Ipsum vero paulo post
quetamen ipsius prologus inveniiur, alque ita ap- moiiem Ivonis opus suum eflinxisse ex eo maxime
positus,ut omnino pateal tunc temporis Decreti au- oslenditur, quod jam ajfate Ivoni proxima qBajdani *
ctorem minime tam ignotum fuisse qiiamhodiedum ejusdem epitome existeret, de qua mox plura dicturi
Hlum esse videmus. Hoe irtriusque codicis exor- sumus.
dium : Incipit prologus domini Ivonis Carnotensis
anle collectionem eeclesiaslkarum Pritisquam ari tertium hujusce nostri dpusculi
episcopi regula- caput accedamiis, opera? pretium erit pauca huc ad-
rum de et
convenientia dispensatione eorumdem. Quo jicere per qua? tenebra? dispellantur queis ea ob-
in litulo librariusper lwc verbum ante satts indicat volvuuliir qua? rie sumina Decretorum Ivonis ad nos
se Ivonem tanquam hujus Deereti auclorem minime pervenerunt. Nemini non in hac re sattsfacere nos
existimasse. conlidimus, cum quod sane mirandum est. *
Ivonis insuper nomen neque in principio neque posse ex iis collectionibus, de quibus loculi su-
in fine singufarum partium, ct quod magis mirair- qtuelibet
mus, suum epitomatorem inveniret. Tanlus enini
ritim est, nec in fine quidem totius operis, quo ta- sreeulo duodecimo ineunte scienliam excolen-
mon in loco librarii aucloris nomeu ascribere soliti di ardor homines invasit juris
ln alio vcro codice Parisieiihi in bi- quodammodo, ut dum ad
erant,-apparet. lttterarum sludia paulatim tunc tem-
klituhecu regia sub num.587', qui idem Decreliun, promovenda reviviscenlia quam maxime conferret, apud
-ieiicta tamen decima septima parle, cxhibet, De- poris omnes eorum operum qui alicujus momenti erant,
creium et Panormia lanquam unum idemque opus epilomen habendi desiderium provocarel atque sug-
habenlur; ita enim inscripttis eslcodex : Panormia .B gereret.
Ivenis Carn. episcopi collecta de libris aulhcnticis
decretorvm, canonnm, legum Romanarvm, el de li- niana § IV. Codex Londinensis, in bibliotneca Cotlo-
bris orthodoxorum Patrttm. Miniine igitur dnhitan- reposilus atque notatus Cteopatra CYIII, ex-
<lum esse pulo haoc solam ob causam D cFetum ceiplum Collectionis trijjartitaj exliibet, cujus boe
Loui atlribulum fuisse, quod ipsi lvonis prologus proprium est quod ipsius auctor Jicet ex integro
prajierit. Quibus si accedat, Decrotum Panormiaj eam ex Collectione triparlita deprompserit, tamen
non solum simillimum osse, sed eliam hujus simi- ab ejusdem ordine recesserit et denuo ad divisio»
nem a Pseudo-Isidoro observalam redierit. Hinc
litudinisargumeiUum noiutisi ex Colleetione tripar-
lita, quae-per longum temptts ignota fuii,erui posse, iiilerrupta epistolarum decrelaiium serie postMel-
facillime id evenisse inlelliges, tit nempe Decrelum ohiada?litleras (290), conciliorum canones subjecit,
lanquam Panormiaj recensio haberelur. Sola pro- et quorum series a coficilii Nica?nicanonibus incipit,
inde trium partiumColleciio, qua? Decreli originem cum synodi Hispalensis n explicil; dein ilerunj
omnino explical, simul eiiam manifesle probat Ivo- dccretales RR. PP. usque ad Gregorium M. ascri-
nem minime illius auctorem esso. Quod si quis psit, quibus demum excerpta ex teiiia Colleclionis
liinc negare contcnderet quod Ivo in epistola de . tripartilajparte desumpla adjecit(29t.. In hoc operis
suis canonum colteclionibus (288), et non de unica, loco qua?doni nova doeumenfa inseiuit, qua? iameu
Panorniia scilicel, loqualur, facillime refutari pole- iis qusein Collectione tripaiiila conlinentur miniuie
rit ex eo quod Ivo ipse ubi de Buchardi Worma- recenliores sunt. Inler ha?chabet quasdam Fulheili
tiensis opere loquitur, plurali etiam nomine uli- P Carnotensis epistolas (292), quaj illam in Gallia atk
tur (289). ornatam fuisse indicare videntur. Codex mcdio saj-
Cajterum bujus Deci'eti auclor eam in sua com- culo duodecimo exaratus est.
pilatione curam adhibuit, ul quandoquidem nullum Codex Berolinensis, signatus ms. Lat. quaii.
recenlius adjecit documenttim, lempus in quo illud 106, quamdam epiiomeii exhikti, qua? inlegraex
confeceral minime manifeslarit. Conlentus ea ma- l-.onis Panormia excerpla, et Summa decrctorum
teria, quam anlecessores in suas collectiones rece- Ivonis inscripta est. Auctor lum librorum, iiim oa-
perant, nibil suaj collectioni inseruil ouod Urba- pilulorum ordinem ex eadeni colloclione mulualus

(288)« Colleclionescanonum, quasa mcpostulastis, opuscu o non modo ex Romanorum deeretalibus


ct opuscula mea, qua? liis addi voluistis, transmisi ponlifieum verum eliam ex sanctorum canonibus
vobis. Episf. 262, adPontium abbalem Cluniacen- conciliorum, Gra?corum viclelicet, CaHicanorum
scm. » Opp. t. 11, 112 sq., ed. cit. simuUjue Hisp3nicorum ratum duximus convenire,
• - (289) « In colleclionibus autem Burchardi Worm. breviler summalimque perstrinximus, par est ut a
cp. ila scriptum reperilur, elc. > Epist. 80, p. 40. papaj demum Silveslri lemporibus relitjuos usque
—-Ex omnibus qui Ivoni coa?vi sunt, nemo est qui ad beala? memoria? Gregorium perito curramus
majori claritate illum unius solummodo operis ca- ooulo, sicubi foiie in istorum quoque dictis nostra?
nonici auctorem dical quam Sigebeiius: c Ivo Carn. p defloralioni, quod congruum valeat reperiri. Pleri-
cp. composuil insigne volumen canonum. t De script. que siquidem eorum non generalia videnlur decrela
eccl. c. 167, p. 113. J. A. Fabricius in Bibtiolheea condere, imo familiaiiler ad familiares scribere,
ecciesiastica, Hamburgi 1718, fol. cum ego prajsenti breviario nihil non gcneralilcr
(290) « Hactenus ex Roiuauorum pontifieuni de- inserere cupio. Igilur eerum sicut supersedenda
cnialibus ak ajiostolalu duntaxat Petri apostolo- sunt seripla, ut lamen siquidem in eis inveniri \a-
rum principis usque ad prajsulatum keati Silvestri, leal generale, noslro convenieuter apteiur opuscu-
qua? nostra? lardiiali profulura credi carpere salegi. lo. J'— Tardius similia excerpta eiiam exdecreta- '
Dehinc ad sanetorum synodicos Patrum canones lium colleciionibus adornata sunt. Yide de hac re
omne studium transferre conabor, quatenus ex meam disserlalionem : Reclierchessur plusieurs col-
liis quoque mea? panilalis desideiio salisfacere va- teclions inidiles de dicrelalcs du moyen age. Paris
loam. Ita lamen ut posl diversorum conciliorum dc- 1852, p. 26.
Iloiaiionem redire sludeam ad subsequentium de (291) Dehinc latius cx opusculis sanclorum Pa-
creia ponlificum Romanorum, id esl a sancti Sil trum.
vestri temporibus usque ad beaium Gregorium. Sed (292) Ad Leutherium ep. 25, p. 56; ad The_oderi-
cousideremus primo quid sil tanon, quid synodus, cum ep. 61, p. 62; ad regem R. ep. S5, p. Sl; et
quid conciliuni, quid ccetus. ad monackos S. Medardi p, 70. cd. C. de ViUicrs,
« Alia deerela Uomanorum ponliUcuin. Quoniam 1'arisiis 1608.
a, praestikUu Pctri apostol.oruni prineipis, nu,c hu.ic
IXXM DISSERTATIO DE DECRETO IVONIS. IAXXH
esl (295). Ex hisloria seimusllugonem (294) ct Hai- A mente usque ad Adrianum IV (f II6I). Porro hii-
monem (295), ambo Calalaiinenses lvonis opus ex- jusmiidi calalogus inter Cajum et Marcellimn, ad
cerpsisse. Cum aulcm, quod seqtionfi paragraplio exemplum CoIIeclionis tripartita?, Chrysogonum
, demonslrabimiis, Haimoni prajsens bajccollectionon liominat. Duabus hisce prajfationibus hujusmodi
possit attribui, eam Hugoni ascribendam esse ccnse- p.onlificum calalogum exlribentibus ea subsequun-
inus. Ipse vero Hugo, qitem lvonis anricum (296) lur, in_quibus operis sui finem el ordinem signili-
fuisse ex ejusdem epislola ad Urbanum secundum cal. Huc acceduiit excerpta quicdam ex lvonis pro-
novimus, oirca illud lempus quod annum 1100 et logo, a eapite seilicel primo ad sextum, quibus hos
1115 interccdil, episcopus fuil in Catalaunia, atquc lilulos focit: Quomodocanoncs concordenlet de prm-
boc ipso teinpore, brevi scilicet posiquam Ivo Pa- ceptis mobilibus el immobilibus. Ari finem hree se-
normiam absolverat, collectionem suam concinna- quuntur: Hmcdeexpositione canonumbrevilerdictata
vil. Codex itidcm sajcuioduodccimo conscriplus est, transciibimus, qum si lectori non sufftciuni, opuscu-
nec plura quain qualuordecim folia compleelitiir, lum diffusius, quod de iisdem canonum regulis vene-
qua de causa jure libellus portalilis potuil appci- rabilis Carnolensis episcopus inscripsit, inspicial, ibi
lari. qum brevhts hie perlraximus lalius disputata reperiel.
§ V. Neque miiioris est faciendum opusculum Ilisce denique proprius opusculi prologus adjicitur
quod in codice Paiisiensi num. 4577 exliibeiur, qui aucloris noincn inscriptum haket, quemque in
quodque epilomen illius colleclionis in decemlibros adnolalione transcrikinius (297). Decem vei o illius
divisarjalque ex Ivonis"Panormia dcsumptaj, de qua collcctionis likrosordinalimexcerpsit, illisqueeadem
suprci loculi sumus, conlinet. Libellus sub initium I. snmmaria ajiposuit. Haimonem episcopum Caialau-
illorum ponlilicuni seriem exhibet qui pra? ca?(eris nensem -hujusee opusculi auctorem esse dul itari
leges ediderunt, dein calalogum RR. PP. a S. CIc- nullo modopotest. Cum autem vix annum integrum
(195/ Epitomen liic dcscripsimus, siculi invenilur 1104.1. Pistorius Scripl. R. Germ., (.II, p. 545.
in coriice Berolinensi. Capitula qua? ex Ivonis Pa- Raliskona? 1726, fol.
nOrmia desumpsil aucior adnolavimus, ut pateat (296) "Episiola 95, p. 45 Opcr., t. II, Parisiis
libros eodem plane modo el incipere et fniire quo 1647, lol.
apud Ivonem incipiunt et iiniunt. Lib. i, c. 1-10, (297) Haimo Dei gratia id quori est. Prologus in
12, 15, 17,18,19, 27, 54, 58, 59, 57, 60, 65, 72, likro qui dicitur Summa decretorum. Prajceptiones
70, 78,79, 80, 86-88, 95,98-100,114,117,127-129, "canonum seu prohibitiones qua: ab apostolicis viris
158, 148 155157, 160,161,165. Lib. n, e. 9, 12, Romanis pontilicibus sive casleris orlhodoxis Palri-
13, 16,18, 20, 21, 25, 29, 51, 54, 55, 58, 59, 45, bus traditre, ad nos usque venerunt, quam salubres
47-50, 55-55, 58, 05..77, 81-85, 84-88, 136, 159- ac itecessaria? sint Ecclesia? Dei, et evkiens ostendit
141, 152-154, 137, 158, 164, 170, 177, 179-182, ratio, et gravissima Palrum comprobat auctorilas.
184,186,190-194. Lib.m, c. 2. 5, 10, 18-24,29, Ipsis enim tanquam regiinine speciali regimur ac
50, 60, 65-64, 67, 72, 126, 147,160-162,166, 170- gubernamur, ipsis canonibus dico, tanquam regu-
174,189,195, 199, 200, 204, 208, 210-212. Lib. lis arctioribus ab illicilis quihusque ct inboncslis
iv, c. 2, 11, 12, 14, 17, 25, 27, 28, 30, 35, 56, 58, coercemur, per ipsos ecclesiaslicis criocemur in-
40, 44, 55, 59, 60, 62, 63, 74-81, 85-87, 89, 92- C tendere disciplinis et rebus divinis adhibere diligen-
94, 96-100,102, 112-115,115, 115. Lib. v. c. 9, tiam ; secundum ipsos omnes fere Ecclesiarum ad-
10. 25, 21, 50, 55, 86, 87, 95, 95, 97, 115, 118, ininistrationes dispensahlur, et ut verbis papa?
120, 125, 121-122,156. Lib. vi. c. 1, 2, 5, 6, 18, Lconis IV utar, ipsi suril pcr quos episcopi jiidi-
21, 26, 29, 55, 57, 42, 45_ 51, 59, 08-70, 72, 76, cant, imo per qtios episcopi simul ct clerici judi-
79, 90-92, 114, 115,122,123. Lib. vn, c. 10, 64, cantur. Proinde ok inullipliceni eorum virtulcm,
65, 74, 76, 80, 89. Lib. vni, c. 5, 6, 55, 72, 100, seu utililatem, ok erudilionein lidei ac sacramenlo-
105, 111, 112, 120, 121, 124, 125,- 151-154. — rum, quam plenarie coiiliiicnt, ttun etiam proplcr
Codex Yindobonensis (Jus canon. 84, in 4), quem admonitiones quasdarii ac prrrcceptionesnecessaiias
aliijui, inter quos Savignius in Hist. Jur., lom. HI, ad puklicam Ecclesiaj bibliothecam apponi meru-
pag. 671, Ivonis cpitomen conlinere asseruerunt, cruntet inter aulhenlica dicla connumerari,-ac spe-
aliud nihil exhibet pra?ier tractatum quemdam ine- cialiiioc nomine intiliilari clecrcla ponlificum, ct
riiliim, ab Ivone rie rebus ecelesiasiicis eonscriptum. exliinc lanquam ccclesiastica? leges vigere cccpe-
Codox^Berolinensis parles quasdam incdili lvonis ruiit, et Icgi a seiriorikus, et habori in lionore ct
tratialiis kahet. in revercntia. Ilorum autem librorum tania iu im-
(294) Quajdamdelvonis opere habelYiiicentiusBel- mensum crevere volumina, ut vel comparari vix
lov., quin tamen indicti de quo demum illius opere posscntproplersumptum,vel scribiprople.r lakorem,
loquatur. Palct tamen eum non de alio quam de Pa- vel legi propler faslittium. Succedenlikus ciiim Ro-
normia Ioqui: e Hic liber Decretorum lvonis apud manis invicem siki pontilicikus, lot et tanta apjio-
nos inplurimis locis reperilur, tjui, quoniam ipse R sila sunt paiiim ex generalikus corum concriiis,
qtioque non paiva? quaniitatis, non est facile por- partim ex epislolis eoriiin, seu caJlerorum viroruin
lalilis. >'HugoCalalaunensis exeotlem voltimine ab- rikistrium, ut omnem memoriamliumaiiam excedc-
breviato libelltim porfatilem lcgilur composuisse, rent. Ut oiiim oiniltamus cajfcra comilia, videlicet
quiet ipse apud nos est, et Sutnma decrelorum Ivo- Conslantinopoliianum, Eplicsinum, Chalcedoncnse,
nis appellatur. Specul. hisioriale, lib. xxvi, c. 84. Antiochense, Laodicensc, Sard.censOjCarthagineiise,
Nulla ferein Gallia est bibliotheca in quam non unum et multa alia in sola Nicajna synodo, qu;e suh
allerumve Pauoiniia? excmplar habeatur, dum e CCCXVHI cpiscopis colekrala esl, i.xx capilula ari
contia Decreti non plures quam quatuor invenies formam IAX discipulorum promulgaia esse repeii-
codices. mus. Quanta ergo jmlas innumerakilikus aliis edita
(295)« Electus in episcopum Catalauncnsem Haimo esse coiiciliis, quin uni huic lolinserta sint. Propler
archidiaconus virnobilis et religiosus de Basochiis, tanlam ergo librorum itnmcnsitatem, qua? vel legi
qui fecit enckiridion In decrclis secnndum Panor- vix potcrat, vel lencri memoiia, cogitaverunlriocto-
miam Ivonis. i ALBEKICUS TRIUMFONTHJM ad a. rcsEcclesia? prudcnti inlellcclu, salubri consilio,
1155, apudLeiknil. Acces. hisu, t. II, p. 520. Ex jirovida cautela, horiim omirium luculcnlani facere
lioc testimonio ea desumpia videntur qua? habet abbreviationcm. Et quidem gloriosaj memoriaj lvo
Wernerus de Rollewink: «Ivo Carnotcnsis episco- Carnotensis venerabilis episcopus exquisita diligcn-
pus abbreviando corapilavit Decrelum apostolicum lia de prajtaxatis canonum regulis quajdam capitula
jiost Isidorum, ct posl eum, Hugo Calalaunensis; orriinavit, et ad mhijmum dccem librorum laudabili
posl quem Gratianus. i Fasciculus temporum ad a. rcdegit compcndio. Sedquoniam illc liberimmensus
Lxxxiu D. IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. imit
illam sedcm obtinuenl, moiiem vero obieru anno A . illani in decem ad minimum el non ad plures libros
1155, heri facile pofuit ut illud elucubrarit cum compegisse, non vero, opus suum intra angusli de-
noiinisi arciiidiaconus orat; qua?res e verbis eliam, cem librorum compendii fines aksolvisse, quem
qu.e in fine prajfalionis notavimus, erui posse vi- obvium illorum verborum sensum esse, quiliket fa-
dentur.. C.tierum codex intra Ipsum duodecimum cile videt, verba ba?c eadein etiam alque etiam ar-
sajculumest exaralus. guerent atque evineerent quam incerta jam-inde ab
Miium ccrte videri polesl, quod Haimo collectio- illis lemporibus ea essent quaj de genuino Ivonis
nein iu tlecem libros distributam, quam in epito- opere ciroumferebanlur.
nien redtixit, Ivoni tribuat, ast facillime labi in § VI. At demum ad. epitomen veniamus ipsius-
' liunc errorom poluit, qtiod illi Ivonis -prologum Decrefi, quod uti vidimus, falso Ivoni tribuiliir.
prajlixiun iiivenirel. Albericus, qui hoc Haimonis Nihil de hujusoperis raiionesuperesldicendtimcuni
opus praj nianibus habuisse videiur, pariter erravit, eadem plane methorio ac cajlera de quibus bactenus
quai-e ea eiiam quie uli superius \idiiiuis'de Ila.- loculi sumus elaboratum sit. Operi honis prologus
nionis operenarral, nounisi de hoc ipsius opuseulo nec non singularum partium, in quas decrelum.
inlolligi riebent. Doctiores vero sodaies Beuediciini ipsum tributum est, calalogus pra?ponilur (299) _.
idem opus Haimoni qitiilem vindicarun(, at nul- partes ipsa? eo ordine in quo ab originc inter sese
lam dc hac re menlionem fecerunt (298). conjungebantur, in compendium redactre sunt, ser-
si
Quod quis verba prologi, ad minimum decemli- vata eliam propria cujusque inscriplione. Ullima
brorum laudabili compendioredegit, ita int. lligcnJa tamen pars omnino desideratur (500).
esse credat ut significeut Iiaimonem collocl-ionemB ] Duos hujusce opusculi codiccs mibi inspicere li-

est, cl nondumadhuc abbreviaius, ut reclc enclriri- (299) Praefalio Ivonis C. episcopi in colleclionibus
.tlion possit noininari, temavi ego summaiium ilhus ecclesiasticarum regularum.
facere, et ejus volumen in libellum redigerenianua- (500) Quaj ut pateanl, lakulam subjungimus, in '
)em. Verum ne quis hoc mihi arrogantim hnpulel, ex- qua ea Decreti capitula notavimus qua? ab epitoma-
cusatioitis hoc prwbendo sujjragium, quouiam mild lore relicta sunt. Hanc viam, ulpoie breviorem ele-
solum opusculum hoc facio, non ul ad lucem prodeat gimus. P. i (c. 1-511); c. 5, § 1-12, 4-44, 46-48,
.aul in publicum, sed apud me solum delitescat, ut 51, 52pr„ 53-35, 57, 66, 68, 69, 73, 77-87, 89-95,
'quia circacausas ecclesiaslicus occupatus sum,utpole 97-108, 110, 111, 115, 114, 117-119, 121-126,
-ad cujus curam litigaiiones speclanl ac jurgia, ha~ 95, 128,129, 151, 155, 158-145, 147, 149, 150,155-.
beam ad munum vel in manus, sive intns, sive foris, 157, 158 pr., 159 pr., 160, § 1 el 2, § 5, '162 pr.,
.sive in domo, sive initinere, ubicunque ecclesiaslica § 1 el'3, 165pr., 164, § 1-5, 165 pr., et § 2, seqq.;
negotia emerserini, quomodo ea disculi queant, vei 166 pr., 168. 172-174, 178 pr., 179 pr., 180, 182
judieari. Sed hajcliactenus. Nuncautem propositum pr., 185, 184 pr., 186, 192, 195, 196, 199, 200,
insoquaniur. 206,207,209,214,216, 2i7, 221-226, 229, 250,
(298) Histoire lilleraire de la I.
France, XII, p. 255,255, 248, 249, 255, 254, 256, 258, 259, 267-
427. Un autre ecrit plus iinportaiU dilaimon, 269, 271-275, 277, 280, 281,—287, 288, 291, 294-
niais qtti lfa pas encore vu le jour, est son Abrfye C 505, 505, 508, 309 pr., 511. P. n (c. 1-145); c.
de la Panormie d'Yves de Chartres. On ne repeiera 2, 5, 5pr., § 1, 2, 9 pr., 10 pr., 15, 14, 16, 18,
point ici ce qui a eie dit ailleurs (Hisl. lit. t. X, p. 20, 25, 28, 52, 55, 40 42, 44, 46, 49, 50-55, 59,
120-121) que Ia Panormie elle meme if est point son 62-69, 85, 91, 94 pr., 95-98,104,107,108 — pr,-lll,
ouvrage, comme l'a M.
pe.nse Doujal. L'abrege dont 115, 116, 119, 120, 129, 150, 155, 156. P. ni
nous parlons lui appartienl inconiestablcment, sui- (c. 1-284); c. 15, 19, 56, 40, 45, 45 pr., 46, 48-52,
vanl fautorite de tous les manuscrlls, ajipuyes de 54, 58, 65, 64, 67, 71, 72, 80-85, 87, 91, 92, 94,
celle d'Alheiic de Tiois-fronlaines. 11esl intilule, 95.105, 109,117, 120,121,125, 128-151,155, 137,
. rians un lnanusciit de laBiblioikequc tlu RokLa 139, 145, 161, 164, 166-167, 170, 175, 176, 1SI,
somme des Decrets d^llqimon. L'auteur dcbute par 183,190,191, 195 pr., 194 jir., 197, 199, 200, 204,
unelisic des papes qui butlaisse ries decre's sur les 201, 207, 208 pr., 210, 214-221, 225-227, 256, 240;
matie.es ecclesiabliqucs, acominencer par S.Pierre, 245-218, 250, 251, 254-256, 261, 265, § 1, 263,
ensuile il trace dcs regles pour rinlelligeiice de ces 267-270 pr., 274-276, 282 pr. — P. iv (c. 1-254);
deerets. II veul tTabord qu"on prenne garde au bnt c. 5, 7, 8, 10, 15, 18-21, 57, 58, 40, 45, 51, 52,
ries lois ecciesiastiques, jiuis il expliquc coninioiH 54-58, 60-65, 65, 69, 71, 77-79, Sl-85, 87-105, 110-
cllcs se concilieiit eittre elles; apres quoi il iraite 111, 115,114, 118, H9, 120 pr., 121, 125-126,129-
dos jirecejrles muableselimmuablos. Tout cela ne 151, 155, 156, § 1, 15-S pr., 159, 140, 145-146,
i iieni encore lieu que de.pieiiminaircs a la sommc. 148 j)i\, 149,151, 152,155,158,159,165-166,167,
EHe s'ouvre par un prolot_ue ou 1'auteur dil que lcs 8 1, 170-172,174-175,177,180,182,185,189,192,
Jois ecclesiasliques s'eiaiil accrues a un uonibre r> 198, 199, 200-202, 205, 207, 208, 212-218, 220-
prerxjuinfini, les livres qui les conlienneiu forment •. 222,224, 225, 228-250, 252-255, 236 239, 246-257.
ime bibliolhequu que peu dcpersonnes sonf cn etat —P.v(c. 1-578); c.l, 5,7,13, 16,21,25-26,28-31,
iTacqueiir; que ceux memes qui les possedciU, nei 55, 54, 40-45, 44 pr. 45, § 1 sq., 49, 52, § 1, S6
peuvcnt rctenir toul ce quils reiifernieiH; que par ni\, 66-68, 70, 71, 74, 75, 78, 79 pr., «2 pi\, 85,
cctte double raison jriusieurs personnes doctes mU. 87, 88, § 1, 9i, 93. 94, 96-98,100, 106,107, 110,
enlrepris d'en dounur dcs akreges; qu'enlre ccs! 111, 114, 115, 118 121-125, 125-129, 151, 152,
akreviateurs Yvesde Chartres est un des-plus dis-- 134, 155, 157, 158, 141, 145-144, 146-148, 151,
tingues; mais que la Somme des Decrels etant com-• 155, 155, 158,' 160, 162, 166, 170, 171, 176-178,
prise en dix thres, elle ne peul cncore passer pour - 181, 184, 185, 187, 188, 190, 196-199, 202, 225- 204,
un manuel, ce qui a poiie lui-ineme "ireduire l'ou-- 206, 208 210, 215, 216, 217, 219, 220, 222,
vrage de cet hakile homine a la forme d'un livre por-r 227, 250, 251 pi\, 239, §1,2, 242, 245, § 1, 244,
tatif. II prie ensuite le lecteur de nc pointimputer S 1, 255,263, 272, 275, 275, 276, 279, 282, 284,
son ou\ragea aucun senliment d'arrogance, parceJ 297, 298, 501, 505, 506, 507, § 1 sq., 511, 512,
(juil nc l'a fait que pour son usage paiiicuber, elL 318-524,526, 527, 551, 555-555, 540, 545, 548, —
iiullement dans le dessein de ledonner au public....-• 519, 555, 555, 550, 558-561, 570-573, 575-577.
On voil par la quTIaimon faisail les fonclions d'ar- P. vi (c. 1-455); e. 5-11, 20, 22, 25, 27, 2S, 52,35,
cbidiacre, lorsquil composa cet eerit. Voy. l.. 40, 42, § 1-15, 47, 52, 75, 88, 90, 99,' 101-105,
XIII, p. 127; Galiia Clnhtiana, I. IX, col. 882, ed.. m, 109, 110, 115, 116, 119, 125, 227, 1-50,152,
vil. 135. 138-110,142,114, 146,' 149,155-158, 160,161,
IAXXV CISSERTATiO DE DECRETO IYONiS. IAXXVJ
cuit, quoiump.-iiniis Yiririokonaj (Cod. univorsiia- A spondeiH, et ex illis tanlummodo eorum capiiula
lis nuni. 789 fol.), allo.r Londiui (Mus. Bril. bi- dccerpta sunt. Lihri vcro primus, sccunrius, tintle-
Wiotli. Harloj., num. 5090, plut. LXHI B) asserva- cimus ct decimus tciiius non ex Anselini colle-
tur. Lipsia; quoque el quidem in kibliolkeca uibana clione sed e\ Burchardi Decreto dcsumpli sunl,
alium ejusdem colleclionis codjcem ms. exslareex quem in omnikus qua? ex Anselmo non deprom -
clarissimo Bienoro nnfcessori JBerolinensi accopi. j)sit, auctor sedulo seculus est (301). Haket tamen
Cajterum codieesquos ego inspexi, omnino interse el alia documenta, qme neque ex Burckardo neque
«onspirant, aique in caiceRR. pontiliciun catalogum ex Anselmo aul alia nota coiiijrilatione desumps.t.
cxhiheiit, qui usquc a 1 Calixtum II prolrahilur, Tempus quo kaje ejrilome facta fuit, atque ipsius
tiijtis poiilificafus amri aocuraledcsignanliir. auctor penilus ignorantur. Cum vo.ro nnlla cloeu-
Jure Irinc eruimus, opilomen hanc sub illud lcm- menia contineal qna? Urkani li (f 1098) lcmpus
ptis el proinde non posf anrr.im 1126, adornatam prajtergrediaiuttr, illam krevi posl Anselmi opus
fuisse. Ulerque co.lex -mcdio sa?culo duodccimo compilatam fuisse meiifo defendimus. Ea verodo-
ovaralus videtur; de colleclions vero aitctoie, citnienla qu;e, uti diximus, auctor de novo adjuiixif,
rieque cteteiib' qui hoc opere us< suni nulla vesligia pro maxiiua parfe iu Gregoiii colleciionem Comtui-
occuriunt. graruiH, quse Polycarpus nomiuatur, ct cilra oimie
| VII. Eodcm feic tempore tres alia? collectiones dukium nosfiaiu colletiiouem ati siiam arioriiandam
confecia? \idciitur, qua? tamen ex aliis colleclioni- adkibuit. Cum enim ipse ex Aiiscltno jiolissimttin
btis excerpla? sunl, carumque epitomcn exhibent. deprompserit, similliiiium vero ossc vitlelur, et
In selectissima Savignii bibliolheca Berolini singu- p' eorum opera adiisse qui ex Anselmo novas colle-
laris codex exislit. Ilic eam colleelionem compre- ctioncs adornarunl, novaque documenta adjunxe-
Jiendif, in qua Anstimi Lucensis celeiiris compila- runl. Gregorius opus suum postannum 1125 perfe-
lio, qtta Graiianus piaj cajteris usus est, eadem la- cit; unde sequeretur collectionem Savigiiianani eo
lioiiequa Decieuim Ivoni ascriptum in imlicala nu- leinpore, quod annum 1098 el aniiuiii 1125 inler-
per collectione akkreviaia exhikeiur, in epilomen eedil, fuisseconfectam.
icdacta est. In trede.ciin librosdiviriilur h;cc comjri- Gratianus quoqttc hanc ejritomen non despexisse
latio ad exomplum tredccim Anselmi libroium, a vidotiir, cum plurima et quidem etiain ex iis qme
quorum ordine raro admodum recedil. Sic libri ajmri Gregoiium minime inveniuntui in suum De-
ii, ni, IV,A, vi, v ii, vni, i\, x et xn, libris Aiiselmi erelUni receperil'(502). Plura lamen cle bac colle-
JII, iv, v, vi, \n, VHI,ix, x, xi et xm, omninore- cfione proferam, uki, cum per tcmpus licebil, de

165-171,174-179, 181-185, 187,189-196, 198,199, 91, 94-98, 100, 101-106, 110-112, 115, 118. —
205, 205, 208, 211, 212, 215, 221, 225, 250, 259, P. xiv (c. l-120j; c.4, 6, 9, 11-15, 19,20, 27,50, 52,
242-244, 247, 254, 255, 258, 269, 275, 277-279, 56, 40, 42, 45, 47-50, 52, 54-56, 58, 59, 62-64, 67-
282-285,287, 289, 292-294, 297-299, 502, 505, 505, 74, 85, 86, 90, 95, 95, 97, 99, 105, 100, 107, 115,
506, 509*511, 520, 521, 529, 550, 552, 554, 555, 114, § 1, 110-120,125. — P. xv (c. 1-205); c. 6, 9,
557-560, 565, 565, 566, 569, 575 578, 3S0, 382, 12, 1«, 19, 25, 52, 57, 59, 41,-48-50, 55, 59, 62,
585, 585-587, 589, 591-596, 599, 401-404, 407, c„ 65-69, 75, 78, 79, 82, 85, 86, 90-94, 96, 105, 108-
414, 416, 417, 420-422, 424-426, 429, 451,,455- 111,115, 116, 118-121, 125-126, 128, 129, 155.
455. —P. vn <c. 1-.138), c. 2, 5, 0, 8-10, 12, 18, 157, 141, 150,- 154, 157, 160-165, 165, 166, 175.
25-27, 29, 54, 55, 57, 44, 45, 47,.49, 52, 55, 56, 177, 181, 182, 190 pr.,"202. — P. x\i (c. 1-362);
57, 59, 62, 66, 68, 69, 75, 75, 77, 79, 81-84, 86, 90, c. 2, 8, 9, 11, 15, 15, 17-19, 22, 25, 26, 28-51, 54,
91, 93, 95-98, 105, 104, 108, 109, 111-115, 116- 56, 40 p., 45, 40, 49, 51, 55, 59, 60, 66, 68, 69,
118, 121, 122, 124, 126, 127, 129-152, 154, 155, ' 72, 74-77,400,102, 105, 106 pt\, 108, 109, 116,
158, 159, § 1 sq., 142, 145, 146,148, 149 pi\, 152, 120, 121, 152, 153, 157, 158, 145 pt\, 148-150,
155. 155, 157. — P. vm (c. 1-554); c. 5, 6, 7 pi\, 157-162,175-175, 177, 179, 180, 181, § 2, 5, 182
et § 1, 12, 15, 15, 16, 18, 19 pi\, 20, 21, 29, 55, pr., 185-185,186 pr., 187, 189, 195, | 1, 2, 5, 5,
53-57, 41-45, 48, 50, 55,55, 72, 75, 75-77, 82, 90, 202-205 pi\, 227, 237, 242-252, 254-260, 262,265,
91,94, 93, 97, 100, 101, 103, 106-108, 118, 125, 271, 292, 293, 296, 500, 504, 505, 522, 525, 523,
151-155, § 1, 154, 155, 156, § 1, 2, 145, i 17,149, 550, 555-557,559-511, 546, 552,560.
150, 135-155, 100, 162, 165, 165, 170, 174, 176, (301) Sufiicial unius libri synopticam tabulam hie
177,179,182, 188, 190-195,197-199, 203, 204, 206, arinectere, ul ulriusque collectionis nexus patesi.
20S, 219. 22l-?25, 225, 227-252, 254, 255, § 1 Capilula notalu ex Ansclmo desumjHa sunt, lih. vm
sq. 256-259, 210, § 1, 242 pr., § 1, 2, 4,245 247, (C. 1-26); Anselm. iib. ix, (c. 1-52); c. 1-4, <5,7,
11, 251-252, 254,255, 257-265, 267, 269, 270, pi\, 11, 12,15, 20, 21, 24-27. 50, 52, 55, 55, 57, 58,
§1, 272, 226-278, 281, 285, 285, 287, 589, 29'0, 40, 41, 52.
294, 296, 298-501, 595,508-51 i, 517, 518, 520-522, (502) Ballerinii De anliquis collcciiouibus cl collt-
D
524, 525, 529, 552-554. — P. ix fc. 1-129); c. 3, ctoribus canonum, p, iv, c. 17, p. 666-669, ed. cit
§ 1 sq., 8, 15-17, 20, 25, 28, 50, 55, 56, 58, 59, Horum capitulorum indiculum li.c adjungimus.
»i-45, 45, 47-50, 52, 55, 55, 56, 58-60, 65-66, 68, Qua? ex Burchardi, lvonis, Pseudo-Ivonis et Poly-
68, 09, 74, 77, 82 pi\, 84,^9,' 91, 94, 95, t)9, 110, carpi operibus adnotavinius ea cajiita indicanl, qua?
lii, 115, lii, 118, 120, J27-129. — P. x (c. 1- apud illos ajque ac in noslra colioctione, niLlala
181); e. 5 pr., 2-4 j)i\, 7, 10-i5, 17, 18, 20, 22, vero aliqtiatenus ipsorum forma, iiiveniuntur, cx
25, § 1, 26, 28, 52, 54, 50, 58, 41, 45, 45-48, 52, quo patetGratianum ea cx noslra eollcciionc de-
55, SS, 59 pr, 61, 62, 04, 66 70, 72, 75 pi\, 76, sumpsisse. Quoad Polycarpi colieclionem duobis
78 85, SO 91, 99, § 1,100, 101, § 1 sq., 105-106, codicibus usus sum, qui in bibliolheca Paiisiensi
108 pi\, 110, 114, 115 pi\, 125, § 1 sq., 121-129, sub num. 5881 et 5882 servantur. D. 1, c. 52. Lik.
155, 138. 159,. 141, 141, 144, 152, 155, 157, 160, xu, c. 85. Pol. D. 22, c. 3. Lik. n, c. 54. Pol. D.
171, 175, 180 pi\, 181, 185.— P. xi (c. 1-106); c. 25, c. 22. Lib. xi, c. 57. 1). 28, e. 12. LiK i, e. 17.
15, 14,17, 19, 20, 25, 27, 28. 55, 41, 42, 44, 45, D. 65, c. 7. L. n, c. 57. D. 71, e. 7. L. n, c. 10.
57-59, 61, 65, 7i, 72, 75,82, 88, 95, 99-100, 102, - Cf..B. 2, c. 159. Ans. 7, c. 162. Pol. D. 71, c. 5, 2,
105. — P. xii(c.l-bS); c. 4pi\, 15,19, 20, 25, 26, c. 47. Cf. B. 1, c.109. Ts. i, p. v,|c. 211. 1). 75,
51, 55 pr., 57, 58, 40, 43, 49, 50, 55, 50, 58, 59, c. 2. L. it, c. 27. Cf. B. 1, c. 24. Ps. i, p. v, c. 153.
Oi, 67, 75, 77, 79, 85, 84. — P. xm (c. 1-119); t\ Ans. <5,c. 40. Pol. D. 86, c. 23. L. l, c. 18. Cl.
15, 16, 24, 23, 57, 59, 40, 47, 52, 54, 55, 58, 59, C. 15, q. 7, c.42. D. 86, c. 26. L. n, c. 7. CL B.
61, 65, 66, 67, 69, 75, 78, 77, 80, 82, 85, 88, 90, 2, c. 145. Ps. i, p. vi, c. 218. D. 88, c. 5. L. xi, c.
LXXXVII D. 1V0 CARNOTENSIS LPISCOPUS. imvni
Anselmi collecilone ejusque cum Graiianeo Decrelo A dem modo ac Burchardus exorditur (505), et quam-
connexione libelluni eonsciibam, in quo luni tle plurimaex Pseudo-IvonisDecreto bahet (306). Codex
ipsa tum cliam de nexu queni cum Anselmi, Bo- inscriplus num. 2 sajculo duodecimo ad finem ver-
nizoiiis el Gregorii collectionibus habet, ftisius gente exaratus videtur, illumque Baluzius aiteiiiius
agam.
' Commodiorem viam iniit tlispexil, quipjieqtii ex lib. iv, p. 11, c. 101, riecre-
aiictorcujusdam com- tum Arinani ad episcopum Catalaunensem evulga-
pilationis, cjua? in bibliolheca regia Parisiensi sub vit. Raluzius hanc decrelalem Adriano II (867-J-881)
num. 4285 asscnalur, cl sajculo riecimo tertio ad- atirihuit, ex quo sequeretur eam ad Bereonem
ornata est. Tota enitn ex.Burchardi Wormalien- (878 f 885) dalamfuisse (307).Yerumtamensi iliius
sis (305) decreio desum|)ta csl, \n quo ne apicem decretalis slylum paulo attenlius inspicimus, illam
quidcm auctor niutavit. Codex vero mutilus est, et potitts AdrianoIV (1154 f 1157) tribuendam, et ad
liber deeimus sexlus omiiino desideralur. episcopum Bosouem (1151 f 1161) datam fuisse di-
Multo niiuus antecessores suos imitalus est au- cemus (508). Proinde collectio ipsa sub idem tempus
clor collectioiiis -quaj in bibliolhecaj Sanclaj Geno- confecta censenda esset : prajterquam quod illud
vef;e codiec Parisiis exslat, el ex Burchardi et etiam est animadveiiendum, quod videlicet ha?clil-
Pseudo-honis decreto compilata est. In quatuor tera ab inferioris a?vi manu exarata et codici adje-
parles lola dividilur, quarum siugula? inpluresli- cta vulelur.
brosdislribuunlur (504). Non mro aucior libros co- r<
33. D. 88, c. 8. L. x, c. 175. D. 89, c. 4. L. H, c. 68, 85, 89, 92, 97, 98. Lib. IX (c. 1-82); c. 1-4,
28. Gf. Ans. 6, c. 145.' Pol. D. 101, c. 1. L. u, c. 12, 15, 18, 19, 26, 27, 50, 51, 55, 40, 41, 45-52,
15. Cf. B. I c. 45. Ps. i, p. v, c. 146. C. 1, q I, 57, 58, 02, 65, 65, 69, 70, 75, 75, 76, 79-81. Lib.
c, 52. L.-n, c. 49. C. 2, q. 5, c. 5. L. i, c. 19. C. x (c. 1-68); c. 1, 5, 7, 9, 11, 14, 18, 20, 25, 27,
7, q. 1, o. 26. L. n, c. 9. C. 7, q. 1, c. 25. L. n, c. • 28, 50, 54, 56, 45, 48, 49, 51, 55, 55, 56, 62-64,
46. Cf. B. 2, c. 98. Ps. i, p. vi, c. 175. Ans. 7, c. 66-69. Lib. xi (c. 1-78); c. 2-9, 13, 15, 18, 25 27,
107. C. 11, q. 1, c. 2I.L. n, c. 21. C. 11, q. 5, c. 50, 45, 47, 50. Lib. xn (c. i-59); c. 11,12,19, 20.
3, c. 56. L, xi,' c. 92. L. x, c. 199. C. 42, q. 2, c. Lib. xni (e. 1-28); c. 1-3, 6, 8-10, 11-15,18,21,
4, c. 41. L. x, c. 255. Pol. L. iv, c. 78. Pol. C. 15, 24, 27, 28. Lib. xiv (c. 1-17); c. 1-13, 17. Lib. xv
q. 2, c. 21. L. x,c. 206. Pol. C. 14, q. 4, c. 8. L. (c. 1-44); c. 2, 3, 5-11, 13, 15-19,24, 50, 52-50,
n, c. 48. C. 15, q. 2, c. 1. L. xi, c. 82. C. 15, q. 7, 44. Lib. xvi (c. 1-57); c. 1, 8, 9, 11-15,15-17, 19-
c. 0. L. l, c. 69. C. 16, q. 1, c. 51. L. v, c. 69. C. 24, 27, 51, 53-57.
20, q. 5, c^3. L. xi, c. 45. C. 25, q, 2, c. 2. L. xl, (504) P. i, lib. ii, Dc sacranienio baplismalis, c.
c. 107. C. 25, q. 4, c. 27. L. xi, c. 88. Pol. C. 25, 1-105. Lib. lii, De sacramento altaris e. 1-155. Lib.
q. 8, c. 30. L. x, c. 245. Cf. B. 1, c. 201. Ps. i, iv, De ecclesiis, c. 1-96. P. n, lib. l, De ejrisco-
p. III, c. 515. C. 24, q. 1, c. 42. L. l, c. 5. C. 25, q. 1, pis, c. 1-217. Lib. ii, De tlericis, c. 1-217. Lib. m,
c. 14. L. xi, c. 6. C. 27, q. 1, c. 22, c. 23. L. n, be judicihus, c. 1-67. Lib.av, De conjugiis, c. 1-
c. 18, c. 19. C. 27, q. 2, c. 15. L. i, c. 15. C. 32, 101. Lib. v,*De Dco dicatis et de jejunio, c. 1-116.
q. 7, c. 18. L. i, c. 19. D. 5, c. 21. De pcenit. L. x, Q P. III, lib. i, De homicidiis, c. 1-46. Lih. n, De au-
c. 213. Pol. D.2, c. 72. De consecrat. L. xi, c. 29. guriis, c. 1-61. Lib. m, De perjurio, c. 1-27. Lib.
D. 5,c. 10. De cousec, L. ii, c. 48. Cf. B. 2,c.88. lv, De ebrielate, c. 1-16. Lib. v, De -fornitalione,
Ps. l, p. iv, c. 18.1. Pan. lib. n, c. 175, c 12. L. l, P. iv, Iib. i, De excommunicatione, Lib. n, De cou-
c. 20. Cf. I. Pan. Iib. u, c. 167. Ps. i, p. iv, c. 6, fessione, c. 1-24. Lib. iu, De pceiriteiHia, c. 1-168.
c. 27. L. x, c. 244. Cf. B. 3, c. 56. Ps._i, p. m, c. Dolendum sane est quod ti liic codex iuancus sif.
41.1. Pan. L. n, c. 55. D. 5, c. 21. De cons. ".. 21, Prajter lib. v. P. HI et lib. i. P. iv capifula, liker
24, 51. L. i, c. 9. Pol. L. xi, c. 28. Pol. L. x, c. primiis ctnn rukrica et capifikus deesl. Quoad rcli-
257. Pol. Nihil liic de alia qtgtlaiii colleciione dici- qua collectioneni integrain exhibel.
mus, qua? ex Ansclmi Lucensis opere. excerpla est, (505) P. n, lib. li, c. 1; Burcb. lib. n, c. 1. P. n,
ac in bibliotheca Yindoboneiisi (Cod. jur. can. 59r Lb. ni, c. 1-4; B. lib. xvi, c. 1-4. P. n, lib. IV,
in-fol.) servalur. Ojius nee iu libros nec in litulos c. 1-5; B. lib. vn, c. 1-5. Primus ejusdeni parlis
divisum ingentem cap tulorum niolein comprehen- likereodem modo incipit el explicit Burckardiliber,
dif, qua? oiniria nec raio iu cadem serie ex An- qui ijisi rebpondel. P. n, lib. i, c. 1, c. 21i 217. B.
selmi collectione deceipta sunl. Plurima nec uon lib, l, c. 1, 227-251.
inaximi momenli riocumenla habel qme hucusque 1,506)Ut pateat quinam nexus hanc colleclionem
inedita sunt. inter el illas Burckardi ct P»eudo-lvonis exislal,
(505) Libri eodem ordine quem Burchardushabet prima? partis librum (juaiium alteineexaniinavimus,
dispositi sunt. Suflicil proinde ea capilula adnolare et cum jirsediclis collectionikus coiituiimus. C. 1-5.
quaj epitomator ex Burchardi Decreio relinuit. Lik. r, B. lib. ni, c. 1; Lb. i, e. 209; lib. HI, c. 5. C. 4.
l (c. L-254); c. 4, 5, 7,11,13,14,19, 20, .21, 27, Ps. i, p. m, c. 2. C. 5-52. B. lib. ni, c. 81, 80, 82-
43, 57, 59, 62, U, 67, 74, 81, 210, 215,-214, 205, 84, 87, 95, 6-9, 26, 86, 40, 44, 45, 48, 49, 52, 55,
209, 114. Lib. n (c. 1-259); c. 4, 6, 9,15, 16, 18, 50-58, 61, 64, 65, 109, 110, 112, 114,120. C. 55,
19,22, 25, 35, 59, 47, 54,88, 96-98, 100, 106- Ps l, p. m, c. 98. C. 54-57. B. lik. m, c. 100-165.
410, 118, 120,121, 125, 124, 155, 160, 171-175, C. 58-40. JPs. i, p. m, c. 104-106. C. 41-46. B. lik.
176, 185, 188, 189, 195, 198, 204, 205, 215, 216, lii, c. 191-194, 196, 197. C. 47-55. Ps. i, p. m, c.
225, 226, 23'6. Libt in (c. 1-241); c. 6, 7, 12, 54, 117,121, 124, 127-150. C. 54. B. lib. m, c. 190. C.
57, 40, 42, 52, 55, 67, 89, 100, 106, 107, 110, i 16, 56-68. Ps. i, p. m, c. 155, 151,156, 157, 145,158,
120, 124, 128,155, 156, 140, 142, 149, 150,152, 165, 164,160, 107, 168, 161, 169, 172. C. 69. B.
158, 170,176,184, 188,189, 192, 196, 204, 206, lik. i, e. 215. C. 70-72. Ps. i, p. m, c 174, 15S,-
2H, 214-216, 229, 225, 226, 255, 257. Lib. iv (c. 159. C. 75-74. B. lik. m, c. 129, 150. C. 75-96. B.
1-101); c. 5, 16, 54, 44, 46,50, 52,71, 75,92. lib. ni, c 156,157, 159, 187, 188, 174,189, 185.
Lib. v (c. 1 -55); c. 1, 8,14,20, 22,24, 54, 56, 58, -186, 1S4, 56, 55, 15, 14, 58, 157, 255, 37, 59, 27,
'
40, 48. Lib. vi (c. 1-49); c. 2-4, 7, 11, 17, 15, 25, 62,11,12.
52, 55, 57, 58, 46. Lib. vn (c. 1-50); c. 1, 7, 9, (507) Mhcetlancorum, t. V, p. 488. Cf. Caitia,
10,17,19, 20, 25, 26. Lib. vm (c. 1-101); c. 1, 2, Christiuna, l. IX,col. 869, ej. cit.
4, 7, 11,13, 19, 25, 26, 30-54, 58, 47, 51, 56, 57, (508j Gallia Chrhliana, I. c, col. 882.
Ballerinionim fratrnm OisquisitionemDe duplici Collectione Tvonis,qiiarjsuo loco excidit, vide infra. col. 41. — Cutn
PanoimiaI\onis, quaelameniam semel etiterum lypis mandala est, luic usque, Ucet per amios tres undequaque
conquisita,nos fugerit, urgentibus typograplns, Decrelum prajmittimus Panormiam infra Deo volente daturi.
IiDir. PAIB.

PliOlEGOMEXA EMMilS ANl MDCMYII.

EPISTOIA DEDICATORU v

Illustrissimo reverendissimoque D.D. Jacobo LESCOT, Camutum episcopo.

Fiambmm, sacerdolum, druidum, et si quod aliud nomen priscis sacrorum preefeclis, hoc vwris fuii si
potestatis, Prmsul illuslrissime, ubique terrarum ac genlium Deum et hominumjura componere, alquc hiier
utrosque ita conlemperato versari consortio, ut tnodo cmlilum inslar lerreant, detonent, eminenlur, modo vcr#
«rtX&Wot.'accensili, apud aras supplices orent, gemant, advolvantur. Nempe qui sacerdotem agil, Deum qua-
damienus induil el Iwminem, peci-v; ulrinque factus, ui nihil magnum quod non audeal, nihil iu/imum
quod defugial. Quamobrem adid muneris eveclos divinarum humanarumque rerumperitissimosoporluit, ni
superum inferumque proclive dignoscentes, el illorumplacila, horumcommoda prospicientes, iis prompto sese
obsequioaplare et faciii hi utramque parlem flexu conformare possint. Et quidem apud veleres, jEggptios
tnaxime, quorum eftlBn o-jroXa^stv TOT<3V lepiuv SBvos(1), sacerdoies scientias accersebant et itlustmbant.
Nunc vero qui sacerdotiis divinitus destinantur, scientiarum prius anlistites quam saerorum esse debcnt. 11-
tie,lesiePhilosoplio (2), saccrdotes sciemiarum parentes; hic scientim ad sacerdolia sunt ^pooSttxqiuedam,
Et quod Gallos altinet, Prmsul Ulustrissime, non nuperus est umor quo reipublicee
el quasi certa 7rp6z>.).o-c?.
litterarim<cives ac senatores prosequuntur sacrisque prmficiunt. Diu est cum ipsis fdiaofpt TI xtve; tfoi xat
SEoMyoitzephxa; TtftwjtEvoi (3). Et quod non possum non mirari, quondam i'6o; KXITOI; ftuSeva 6u<riavrrouhi
«viy jtlotrotpou* addo et theologum, sequentia enim favent: SIK yxp TWVip.neipav TO?8eia; fvtrea;, uxsjctpti
Ttvwvoiioyovuv,Tct ya.pai-hpt.a.TOI?Ssot; sao-i Selv nporfipnv, r.xl St« TOUTOIV oiovrat Beiv z KyaSa Ktrsto-Sat.
Sacerdotes itaque Gallorum, atque adeo Carnutum, sapientiaJ magislri, inquit velus auctor (&);el quia cmlo-
rum conlemplationi incumbmt, cjuid dii velinl scire se proiitentur. Ex quo non miramur si quam promittuut
sidera, futuram adorant; aut si dum aslra sollieito venantur intuitu, Virginem inmniuiil,iiou spicam tautum,
ut mtgus astrologorum, sed Panem ipsum mundo proferenlem Tanti est sacrificos sapienliam cotere et cmfos
intenderel Hi Druidm appellati sunt (5), dubio procul m T^; <ip\>b;,quia ejus visco nihil sacratius habuere,.
sine cujus fronde nulla sacra conficiebant. Et quia conceptum femhiaruni adjuvat et partuin (6), diceres ea
usos malurando illiusyartui quam pariluram coluere. Et unde porro Laerlio (7) 2_ttvo9aotdicuntur, nisi quia
el apud ipsoserat £__KII_ Bex. Zepvxnamque, TKTJJJn-afGivoupAj<rznpitt (8). El Ssjr.v.pudicam ac castam na-
tivo significalu habet (9). Aul vero dum Yirginem cotunt pariluram, quod humanm rationi impervium, T«
2-fiva, hoc est, T« appvi-KY.KIa.vz^rijnxa.pMo-znpw. (10); vei ut alius, tSau/Mjsraxat kiehr/ywiTK celebrare ac
venerari dicunlur. Et quiclem de ipsis scriplum (11) quod clam et in specu, aut m abditis saltibus tnulta do-
cerent. Hoc numen ipsorum fecil <7io)mj).6v quodjdem ac aep.vov(12), proindeque et ipsos aep.vo(iioi;.Theologi
ergo Gallorum saeerdotes, A quo nec Eeclesim veteris morcs abiere. Vt enim iidem olim populis judices qui
reges, sic in primoribus Ecclesias annis iidem emar.oxaiet StSao-jta^.ornec majori frequentiorique itir/Xno-nOs
aureum Antiochenum suum patriarcham vocat quam StSac->:a}.ou'(15). Ende fitautemut inler paucos qui^suo
in genere piimas habent, sint etprmsules ^/.rncTovyoi;es eo est profeclo quod ayp-eiavj3a7t).st'ajy.at Aoyuv nat
ocfl_; K«TaTO-J;jraiatouj TOo"/.nTzxpov ijv (14). Qua Iria utcunque licet episcopo conveniant. tnedium tamen

(1) Arist. i Metaph (9) Glossarium vetus. Hesych.


(2) I Metaph, " (10) Etymolog. Magnum.
(3) Diodor. Iib,-V. (11) Pompon. Mela lib. m, c 1, anti(iua3 recea-
(4) Poniporius Mela, lib. m, eap. I. - sionis.
(Sl Plin,, lib. xvi, c U. - (12) Scholiastes Gf. Aristoph. in Nubibus.
(6i Plin,, lib. xxiv e. 4. MathioJ. in Diosco!. (13) Chrvsost. in Homiliis ad populum Antioeh.
(7) In Prologo. /14. Eustath.
(8j Hesychius.
PATROL, CLXI. 1
il iVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. 32
maxhne el proprie cjxs est, a qnojtts hahei baculum ferendi. Et st rernm prhnordia reteghnvs, inaugumli&
episcopormn m Ecclesia successit illi, qua apud Hebrmos ad magisierhtm promovebantar imtialiom. Hms
enhn gradious auibusdam fiebat, et yjipoQeaiKtandem ac verbis conceptisperagebatur, qua niliit poslea snbtt-
mius habuere. Quamobrem esl unde Galtim grattctemur, qtml divinaprorsus inspirata getrio fecit, ut aeade-
tnicurum prineipes esscnt prcesutes Ecctesiarum. Redeunt prislina lempora, mmutamur veterum mores, et
grande posteris relinquhnus exemplum quod aul imilentur, aut mirentur. Thales Pythage-ram sibi operam
dantem, irpaezps-iia.To xxhxoZ;ivM.fy.fet,xat Ato?fta).to-T«o-ujt§a).Etv
el; Aiyurrro-v5tK7r).£uGKi, 'ecevai (13)*quod
velustissimum sacerdotum decus est. Forlunatior Gallia qum non ad exleros abtegat quos sacris vult imbui,
sed habet hierarchas ianla eruditione refertos, ut eorttm domus lilaay.akela esse possiut. Verum enimvero su-
perat omneshaclattde, ultraqneMemphim ipsam csi Canmtum civitas, seu TKJTKJKC, sen seriont tempera
consideremtts. Illic sedcs qnondam iepoQeoloyuv;iltic flontere pmsules, pietate, el doctriua tonge maximi.
Tcslcs liujus rei Fulbertus, Gauffridus, et Joannes Saresberiensis, aliique quibus, vel Opera edita, rel ebita
inunia, vel auctares ceteberrhni fidem [achint. Testis es ipse,Prmsul sapieniissime, postremtts omnium, et ta-
'.nen mqualis : omnesut majores ticos reveritus, nec itiis mhwr; muttum ante episcopatu dignus quam episco-
tras. Litlerarum omnia decora habcns, et ipsarum decits; sacrm ac venerandm theotogimafumnns, elparens.
Te mullm optarunt Ecclestm, sed ea vicil qum vincere debuil; el cum uuum xtceumdem plures habere noti
possint, qnod possunt, oplant similem. Fetices academim gum Ecctesiis principes conferunt! FcKces Eccte-
sim qum ab academiis Patres accipiunl! An lantis Carnutum pontificibtts a me accenseri, iisque compurari,
mgre tibi est? Modestim tumtnorem geram; venio ad altentm : verear tamen ne adhue de te loqui videai\
Testis est, sedomni exccplione major, Ivo qnem hicexhibemus t eujtts doctrina ttihil solidius, c)ijns pietate
uUtil sincerJus,fCUJusaninw nihil majits ac foriius esse potuit. Qumral forie aliquis quid noverit ? Omnia qua*
pontificem scireoportuit. Ita Patrum, conciliorum, cunonmn, cortsuetudhmm peritus, ut his unis. pugnel,
hmc sota fere toquatur et scribat. Qumrat cujus virtutis ? Antiqum prorsus el canonicm, qttam cum maxima
candore coluit, et candidalis ejus cfficacissimepersuasit. Quwral eujus forliludinis, qum crimhia debellaret,
setiam regia ; qum homines ad metiora cogeret, etiam principes; qum imbclles ac meticulasas auimaret,etiam
'poniifices. Ilunc virum, a suis tandem et luis simul redivivum effeclum, cuinum dicalum oporluit quam illi
qui auctoritatem ejus el mores per sese reviviscere faeit ? Mumts hoc, opinor, HOHdespictes, quia continet, et
quo eliis prwcellis, summam eruditionetn: et quod plurimum diligis, canonum observationem; et quod seiio
awplecteriSi Ecdesiarum curam et soltieiludinem;.el quod omaibus qua verbo, qua opere sttades, pielatem,
et amptisshnm virlutis usnm. Medium te i. ter Deum et homines couslilutum aguoscimus, illorum o/iojnyvo»,
ctidcircoper te xKpurTiipiKtiQstraDeo o/ferimus, Ivonis nempe sudores, vigilias, lubares, pridem Deo dedi-
tos, et quos nunc a nobis suojure rejmseit. Ilabes quod invitet nos et atlicial, ttl hanc a ie operam exoplemus.
Sotemne fuit sacerdotibus antiquis dcarum suorum insignia sibi vindicare, arcus, viltas, sceptra, frameas, ra-
jdios, et si qum alia, quibus venerationem popnlorum sibi conciliareut. Dei mugni uasceutis ex Virgine saccr-
.dos factus, quodnam ab ipso habebis insigne ? Non illic fulmina, non framem, tion spicula, qum tibi as&u-
tnas. Lac tanlum esl quod ab filio sugitur, a matre sufficilur. Sgmboii illius partem in uobis confirmavit Ivo,
nem]>ecandorem. Confirmasti et tu ipse eliam canonicorum regutarium abbas; obscrvatio enim caxtonica Ca-
'ialaunensi omnium sanclorum tnonaslerio restilula, tibi et sollieitattoni lum ovtuia debet, ne vel ttac in re te
Ivoni absimilem dieere possimus. Dulcedinem veio laclis sibi reservarunt episcopi. Hac una nixus, Prmsttl il-
dustrissime, ausus sum tua limina accedere, et canonicorum regularium qui tua in dilione sunt, noipine, ua-
mini luo hoc operis consecrare.
lllubtrissimfl; dominutjanis tttm,
Humiltimus ei addictisstmus
F. J. FROKTO,
Canunicus regul. S. GeuovefmParis.
<(YS)Jamblicus De Yifa Pylhag. lib. 1, c 2.

VITA D. IVONIS.

Inter eos qui Ivonis nomine in Gallia appellati A versalus, Lartfranco doctore abuaie Beceensl tneolo-
svsnt, longe omnibus excelluit Ivo Carnolensis. Hic gife sacrse operam dedit in monasterio Beccensi,
tn agro Bellovacensi natus, nobili a sanguine 'nobi- quam et ipse docuit, ajfate facttis provectior (17).
Jem animum traxit ^16). Palrem babult Hugonem de Cum autem serio Palrum conciliorumque lectioni in-
Alloylo, et matrem llilemburgimdiclam. Adolescens cumberet, et e diversis decreta ecclesiaslica conge-
litteris humaiiioribus imbutus,"atque iu pbilosophia reret, iiidigmuui quod tantis intervallis obesscnt a

(1S) In instrumento antiquo S. Quinfini Bellovac. nuser. in monasterio S. Joannis de Jardo canonic.
il7) Magister Pefrus Cantor in summa sua ma- reg.
K PROLEGOMENA '14
eanonc sne canonici, commodum arifuit G«ido Bel^ A eleeto niauus imponere voluit, oli id quod in dcpa-
lovacensis. Hic quoudani Augustaj Veronianduorum -siiione Gauffridi contra jus suum actum dicerct, quo
iii eeclesia S. Quintini decanus, Cajsaromagi Bello- ad se pei tinuil tanquam ad proximum judicem, cau-
vacorum faclus episcopus, in meinoriam sancti sam ejus digrioscere ct judicare (24). Egit diu pre-
Quinlini inonastcrium coiistruxil, concessisque pfaj- cibus el solliiitalionibus apud ipsum clcr-us populus-
diis^anoBJcosiiliicconstituit-an. 1078. UiSiprajfectus que CainuluiB, sed frustra sc essc vidcas, iacit.uit
5ve iiioiiasieriuni •paternis possessioiiitais auxit, et Jvo Urbanum conven.iat'! el ille in Iialiam prbfeclus
quo illud oiniri ope juvaret seeum, legibus ari id con- animo se ab illis dillicullatibus liberandi, volens ira-
ditis, vitam regularem inlulit, vir canonum perilis- lens ab eo yjipoliaim Capiuc fliiicntc anno 1092 rc-
simus. et edrum observatiowis studio flagrantissi- ccpit. Iuc'e gra\es dlscordirrcipsum inler el prajdictos
Eius. Erant quidcm jam olim caisonici regulares pas- cpiscopos, qui faclam majcslati regis injuriam, c£
ska iu Galia, «tque in mliis provinciis. Diu esl ctim jura Galliaj ab Ivone violala coiUendeirtes Slamnis
Girodegangus (18) peculiarem Mciensibus suis ca- co'.lecIi Loneni rejiccre ci Gauffridumsedi rcslilucie
Jionicis regulam -conscripsit,- In concilio .aulcm «ggrediuiitur, «cto:procuI dubio h\ inso:,tC4iiIvoneBS
Aquisgranensi oinnibus regulam Ludovicus pius " exci^to, minime lamen novo et multis lum.anfe, tura
tedendam.euravlt, qpera-Amalarii diacoi.i, misitque post exemplis conlirmato (25). Coiitiaautem Ivose-
in siugulas proviiicias «bservandam ,(19). In qua, dem apostolicam appellare, spretam temeratamque
maximam partem, Chrodegangi regula -conXinelur.. .ejus.auclorilatcin alte .conqueri, vir caiteroqui jni-
Yeruin lapsu ienipoiis cum rclaxata csset disciplina, nlme serviiis, nec poles^talum adulafor etiam sirm-
aii denuo instaui-andaj -mulii Iaborarunt, in quibus marum. Yerum cum ei quod summum esf, el ipsum
Ivouis opera ,pi;aj cunctis excelluit. In monasterio nomen religionis accedit, cedant.aninia necesse estj
prajdiclo prajfuil annos plus minus xiv, modo praj- quareHicherius ipse 4isu jiallii interdictus, GaurlTri-
lalus ejus, rut in,priv'riegioJ?hili.p.piregis; inedo,praj- dus iteruni pulsus. et sedi suaj Ivo constilutus csU
jiosiius, ut in hulla .Gregoiui YJI; modo abbas, ut Ilic quidnam egerit narrant ejus epistolaj ad sum-
.«sepius dictus z hic procul dubio dum sanclo otio mos poiuificcs, ad reges, ad cardinalcs, legatos, pri-
fruitur Collectionem canonum fccit, quam postea in matcs, episcopcs, virosqueprimarios; narrant quot-
ccmpendium Hugo Catalaunensis (20) conltilit, et quol ab illo usque exaralse fuerunf hisloriaj. DUJH
Pannomiam she Paniionniam vocavit. Prajterea vero indc auctoritalem luetur, inde virlaloai coiit
iheolqgiam docuit: moris enim fuit tunc ut sacraj sese non modp Galliaj, sed Ecclesiaj loli conspicuum
flieelogiaj-•studia in .lnonasterii* maxiine Tigerenl:, .p rcddidit, ot sane ulraquc bac opus liabuit cum pri-
aieque id oneris abbates ipsi monasteiiorum dcfuge- mis, lum ad obsistend,uin viliis, nusquam non gras-
ruiit, ut^nte vidimusin Lanfranco, liic in Ivaae sanfilius; ium ad perJeiiendum mala, quaj ipsemet
nostro. Hoc autem muneris quod defunclus esf I\o zeJo suo vebenienti, el pubIicoruiai«nuifsriim,(si"g.i!a-
in causa fuit cur iu .antiquissimis luonumentis Ma- via sunt) minime toleranti in caput suum accersfcit,
gisteret doctor.nppelletur. Tanta fuit autem mona- Philippus tunc Galliaj rex, Berlradcc amore captus,
sterii illius etlvonis ipsius pietatis ac canonicaj ob- . eam Fuiconi Andium comili ,ejus mariio,.abslulit, vel
servatioriis iania (21)„ ut mulia enoraasteria ^ccitis saneillam & Fuicone laciie se subduceiUem sibi ma-
incte -eanenicis aut ajd.ficata, aut instaurata fuerint, trimonlo conjiunxit; aliis ex episcopis Galliaj •eoaui-
et ex iis celebres aliqui acl episeopatum perveneifat. veiftibus, silenlibus aliis; adco proclive est majestaii
Interea rerum sedebat id temporis Aictrici (22) Car- obscqui ([uocunque inclinet; aliis denique epi&eor
nutuin Gaufi-idus, quein cum pridem Gregorius YU patu cedentibus, quod nollent vcl amicum vel ira-
Romam siuioniaj aecersivisset, guod dcessent testes tum habereTegem contra fas iigentcm (20). Manda-
a<l lantam rem comprobandam, remissum sedem tur Ivoni ut Paiisios se recipiat celeijrifati 'nuytia-
oblinere permKit. Yerum Urbanus II, bunc iterum rum adfulurus; sed ire detreclai, ot qua \oce qua
sibi delatuni, landem multis criminibus coiivictuaa, D litteris regi ipsi, summo ponti.fiei aeprajsulibus Gal-
sede sua movit, et apud cierum populumque Car- lice scriptis, illicituni ltee conjugium co: stanter o«-
iiulum, ut sibi Ivonem noslrum doctrina et pietafe clamat: quaj sibi Plrilippi elBcitradajinfcnsissinuim
insignem deligerent, s-uis, ut ail ipsemet, monilis ef- odium iiepererujit. Sed hujiisodiuminsuper habuit,
fecit. Yolis ipsorum non illico cessit Ivo, quietis a qua nec amari veliet; adwrsus illum atitcm ita
amans, nec inhians dignitalibus; setl jubente Phi- fervorem animi temperavit, ut licct "illius libidineni
lippo rege, parer.e coactus est (25). Yerum Richerius aeriterr coei-cuerit, majeslali tamen regire ctctera.ob-
Senonensis arcliiepiscopus, assentienlibus ei e suf- sequibiiem se prajstiterit, ci, rcrum illius, atque
frtvganeis noiiimllLs, nec electioni .siihscriberft, nfec adeo toiius regniamantissimum. Fugit diu rcgis con-
181 FuitPepini regisex sorore nepos. SIGEB. (25) Videepist. 1,2, 8 et 10.
II9) llajc scribuntur ab Ademaro mojiacho. (24) Yide Sirmundum in epist. GariTridiYindoci-
(20) Auctoris hujns compendii nomen iuveni in ncnsis.
nisloria monas. Herivallensis ad an. 1091. (25) Yide Glabrum Rodulphum,!. n, c. i, elabla-
(21) Yide S. Anselmum, 1. m, epist. 106. tem Sladensem in Clironico. imo ipsumlvonerii pas •
{22) Sic scribit Josephus Scaliger bis. Alii tamen sim in epistolisr
^cribunt Auclricum. (26) YidePaulum jEmilium iirPhilippo L .
13 IYO CARNOTENSIS EPISCOPUS. 10
speclum, et in aulam advenlare, etiam vocatus, rc- K auctorcs a-jyypovov;, ^iros magiios, rerum testes
imil, ne si adsit et taceal, favcre; siu vero obliqua- oculaios, quilvonem niirumin modum celebrantac
tur, regem offenrierevideretiir. Haud quidem-impune laudant (29), ut nemo quisquam sit conlra illum
jiriil inagna illa ejus izapftiaia. Non defuere etiam bac de re oblocutus, licct inimicis non carueril et
'nter prajsiries qui ubritplm conlumacim eum accu- criminatoribus, ipsi Philippus et Bertrada, quando
sareiii, dum ipsi sese deformi obsequio dedunt. Mi- absolulionem cxcommunicalionis a Lamberto Atre-
nislri vcro rcgis, per fas et nefas ei addicti, bona batensi episcopo Romani ponlificis viges agenle
Ivonis dinperp, Ecciesia* ledditus inlercipere, eum reeeperunt, reos se esse fassi sunt, el nuiiquam
inodis omnibus, et omnibus exemplis affligere, utne deinceps convenluios coiam prarjseiuibusepiscopis
jianis quidem ci essei qno vescerctur. Sed inler alios promis-erunt, sicut legi ego ipse in cpistola ma-
hac in re primas tulii Ilugo Puleacensis donrinus, nuscripta (50) ejusdem Lamlerli ad Paschalem II
Carnulum vicecomes, qui dum rcgi morigeratur, ct summum ponlilicem. Non defuere iutcr piincipes
adiilteris vel eiiam incestis abblandilur, Ivonem no- ct pi'ajsules qui rcgi assentarcntur, nempe de genere
slruni carceri impingit, ac in quodam caslello diu eoruin , qitibns ontniu principum, honesla alque
•detinct, quo frangal animuin ni saxo fortior essel. inltonesla, taudare mos est. Kam si quid rationis iu
Perstaf cnim ubique invicttts. Cumquc atl aures ejtts ' cis, quidni reclamanl, dtim isla el lot triia fiunt in
pervenissel primates urbis Carniiluin ac cives armis testificalionem nupiiarum illicitaruiu? Cur non aut
eum liberare velle, prohibuii (27),'" noluilquc liber- lnanu aut vocc regis iiinoeentiam lulaiitur? I.rvitant
lale potiri sanguinc et delrimenio suorum redempla: oniuia, rex, vexata innocentia, exempla, Ivonis
rpatientia prorsus omni Iaude digna, et antiquorum fervor immodicus, ejus criminandi liceutia. Et
defensorum Ecclesiaj' ac sanclissiinoruni virorum lamen silent, neque quidquam conlra Ivonem pro-
uulla in re absimili. Et quidni illis parem feceriin iiuiitiaiU : tot vero cl loties collecti episcopi, cardi-
cum cu:n Guillelmus Fiscancnsis abbas o«jj)4', Joan- nales, legali, principes, nihil ne vident, qui ur.a
ni ei Eliaj comparaverit? Non onini jirorsus caruis- voce.regis peccatum condemnant; excusant autem
&<:tope, si alter in Gallia fuisset Ivo, qui erga se liunquam aul minuunt aut tegunt? Cum autem Ivo
agerel advcrsus Hugoneni viceeomitem, quod ipse-, dical(5I) Philippum RichardoAlbanensiS. ponlifieis
niei aliquanlo posl egit lvo pro Hildeberto Cenoma- legitto promisisse a Bertrada se discessurum, usque
neiisi conira Rolrocum comiiein (28), qui lmnceliam ad tlispeiisalionem Romani ponlilicis , quod contigit
e.ircerc incluseiai. Posi enim quani frustra preces an. Dom. 1102, et ipse rogel summum ponlificcm ut
adlubuil, dicio analheniate, diris eum devovit.-Hajc r. cum rcge lempcrel etdispenset, el aliunde cerlum
agcns vir inagiius (/.E^KXOIV buy&j inimicam, el per- sit nullani dispensalionem intereessisse ex laudata
petuo illas iiisectanlcm TI\VSia§o).r,vvitare non po- Lamberti epistola, signum est in nuplias illas
tuil. Aiquc iu primis non desit forte aliquis qui eum, iiiquisitum fuisse iferum, neque dispensationi
irce ct susnicioiii nimio plus indulgenlem fuisse exi- locum ulluni inveiHum esse. Addo neque Ivonem
jflimet, qui eonlra regem iiidignationem summi pon- liabuisse unde regi Pbilippo minus bene vellel, cum
lilicis ct fulincn provocaveril. Yerum liecl mihi dc mttitis beneflciis sese ci obslriclum sciret, nec vero
vidcantur maeulas eorum ' dillitelur. Episcopi dignilalem ei fert
regibus bcnc mereri qui acceptam non
noinini lemere impressas vel minuere, vcl cluere semel, propier quam, si quid bumairi paterctur, et
conaiiiur, tamen net, Philippum undequaque in- vulgo similem gei'eret animum, regi prse cajleiis
nosiiiin quisquain aflirmare audeal: nec satis ralio- ejusque libidiui assentiri debuit. Sed et antequaia
iiuiii luberepossii, ui oslciidailvoiicm parum illi aut ad episcopatum pervenirel, regi maxima debebal.
regno ejus fuisse laveiiicm. Quod ad Philippum atti- Construclo S. Quintini monasterio, atque inibi
net, lacltim cjusprajcessereexempla seculaque sunl, collocatis religiosis canonicis, re\ privilegio con-
mulia quidem, uoii tameu similia oinnino,el quajpee- cesso et inslitutionem et largiliones ei factas regia "
caluin ejus magis obruunl quam cxcusaiH. Nam ul D aucloritate cftinniuiii\il. Deinde, rogatus ab lvone,
eoneediuur quod a Berta divorlium nulli repreben- canonicis S. Quintini apud Yeromanduos misit
sioni sil obiioxium, quod tamen constare debuit el cpistolam qua petit ut cognomini Ecclcsice Bcllova-
Ivoni et aliis, ul illud ;n dubium non revoearent, at censi preebendam concedant. Utrumque monumen-
cerle iniiuni cum Berlrada inatrimoniiim, quaj tum regium, quia ineditum esl, ne desiderelur, bic
nullo EcclcsiiC judicio se a Fulcone sublraxeral, apponendum censui. P.rioiis igitur bajc verba
quceque eodem consaiiguinilatis nexu, quem cum sunt (52): Instituta regia et rebus Ecclesiasticis aut
Fulcone prailciere potuissel, a Philippo absierreri smcularibus publica vcl privala sine ulla juris contro-
riebuit, nullo modo excusari potest. Et ul omittam versia priorum regum jussu et auctoriiale ftrmala
,{27) Episl. 20. (51) Epist. 1M.
i28) Ihlriebcrl., cpisl. 59. (52) Ex antiquo codice ms. S. Quintini Bellovae,
(29) llildeberlus, Goffridus abbas, Anselmus, De liis litieris, quas Pragmaticamsanclionem vocaj,
Lisiardns, Gauffridus Malaterra, Gaufridus Crossus, ineiHionem facil Ivo in epist. 195, ad Gaufridum
Sugerius. Auctor bistoriaj eccles. quaj in Monasl. Belvaccnsem, episc. Et hoc tenore In pervetusla .
lierivail. vocal Ivoneni sanclum. membrana conceptaj legunlur.
(30) Ea est in mambus R. P. Sirmundi.
17 PROLEGOMLNA. .8
r.onviolare, sed inconcussa servare, nostra quoque A inlirmum scmper excusalionis genus visum estr
mdla juiis parte reclamante prmsentibus ac posteris crimen regerere. Nequc Ivo id fecit, sed quiri
scrvatrdo tnandare, regii culminis est opnsimplere. canoniei responderent ingcnue retulil. Agnoscairl
Vnde notum volumus esse cunctis orlhodoxis Ecclesim plerique onmes solum prope Ivonem ea lempe-
fitiis, etc. Vide supra in Philippo I, ad. an. 1106. siate contra exundaiUium viliorum iOrrenleiu sc
Poslerius sie babet (55): oblulisse. Ipse cst qui ne make famaj homo Joan-
Philippus Dei~gratia Francontm rex, 0. dvcano nes archidiaconus, Aurelianorum fierel episcopus,
et cmteris canonicis noslris Ecclesim Sancti Quiitlini, apud Hugonem Lugdunensem, pontificis Romani
salulem et gratiam noslram. Nolum facimus vobis legalum, pro virili laborat (56). Ipse esl qui Stc-
quod Ivo abbas Belvacensis Ecclesim B. Quintini phano Galardensi, ne in sedem Bellovacenscm
twslrm mansuetucnnisaares adieril, supplicans nobis cvehalur obslistit (57). Et ne Gallia virluti ejus
latn per se quam per ftdelcs noslros, ttt Ecclesim sibi satis ampla sil, ipse est qui apudPaschalem II ct
commissm prmbendam unam in vestra Ecclesia pro . Roberlum comitem MelleiUinum conqucrilur (58),
remedio uiiitnm patris mei -el matris tnem perpetuo quod Ranulfus Dunelmensis episcopus Lexovien-
liabendam concederemus. Cujus pelitioni ideo libcnlcr sem Ecclesiam novo geuerc invasionis occupat, ei
assensumprmbuimus, quia vos id in capilulo veslrojam B filios praeponens' adhuc 'pueros "more]Judaico alle -
cotlaudasse per quosdam ex vobis audivhnus. Quapro- rum altcri successurum. Ipse est qui Henrico, regi
vlcr mandatnus vobis ut sicut inler vos dclerminalum Angliaj, semel aciterum scripsit (59), tum ob mulia
est, iitveslituram qum ad vos perlinel, "prmdictm alia, tum etiam ne incestis nuptiis filiam suam alli-
Ecclesiw per prcediclum abbatcm faciatis. Valele. garci. Ipse est qtii ctim poiilificibus summis, mo-
Ex his nemo non videt lvonem Philippuni praa deste lamcn , legatorum qui dicunlur a latere ava-
cunclis observare debuisse, nisi ab eo quod humaiio ritiam, imporlunasque atl scdem apostolicam ap-
sensu et regia digiiitate allius est, revoearcliir. pellaliones eorum qui propriorum pastorum scn-
Muitos cxiiide sibi fecit ininiicos, qui nomini suo tenlia conslringiiiitur, expostulavit. Nempe sedis
lum apud rcgem, fuin apud summos pontifices de~ illius observanlissimus oegrc ferebat passim ipsr
tr.iclum _ivere. Apnd Urbanuni, KVE-UUKTWG-J «urou detrahi (-40) : unde abscissas voluit detractionum
lliTlfa, caltimiJis appelitus, non aliis argunicntis iis ansas quoad lieri posset. Florebat tunc temporis
obviam ire voluil quam abdicato episcopalu; scd Goffridus abbas Vindocincnsis, vir sanc simplex ct
proliibuilsummuspoiitifex : quippeivone ij e^iay.ok-i, bonus, quem inler ct Ivoncm amicilia ncxa csf.
non Ivo TH;imaxo-nHsiiidigtiit. Al cum Urbantis diem .., Scribit tamen hic Paschali II (41) se mulla pali ah
suuni ultimum obiisset, resque scmper in pejtis episcopo Carnulum , Ivone nempe noslro : et ex
luerent (5i),Roinan Ivo se coiifcrreslatuil, animo utriusque epistolis simullalem quandam interillos
se onnri onere exuendi; sed insidias inler Alpes natam videre, est ob exemptum Yiiidocincnse mo-
sibi struclas iiuelligens pedem i'eiraxit. Paschalis nasterium ab episcoporum potestale. IIa:e enimest
autem suininus poufifex, sciens quitl illi esset radix similium discordiarum ab antiquo feracissi-
aiiinii, in praesidio manere jussit. Haud lamen ma, eliam inlcr quoscunque sanclilate ct doclrina
evilare poluil quin etiam ejtis indigiialionem incur- claros. El sicul illi nulla virorum cliam piissimo-
reret, quia cum probe scifet quid-.discrcpent oliser- rum auctoritas haclenus finem facere potuit, ita
vanlia et adulatio, rium illam cxhibet,- istam nec illa integritati ac sanctilali utriusque parlis
amandal, non seiiiper placel. Delaios Richardo disceptantis quidcpjam officercvisa est (12).
Albanensi episcopo S. R. E. lcgalo simouiaj nouiine Dum auiem undequaque Ivo in vilia omirium in-
rauonicos suos, ita criuien illuri repulit,~utosfen- vehitiir, quid niirum si aliis oncri, aliis odio sit?
derit simut taxantlos eotlein crimiiie suinnri pontilicis Quis obstrepentcm perpetuo lubam illam ajquo ani-
ministros, qui ab episcopis, abbalibus, ct aliis mo audire possit? Et si quosdam fecit gradus af-
prelia cxiguut sane immcnsa, specie charlulas ct ' D que » ISouo-ksuperioies,vquis non irascalur, aut
alias id gctius nrinutias repen^andi (55). Fatcndum toties lancinatam non vindicct dignitatem? Profeclo
sanc tunc temporis," ct paulo ante, adeo crimcn qui ad mores hominum illius ajvi animum advertc-
simoniaj in clericis inolevisse, taiilunique ci cxstir- rit, mirabitur, non quod clamaverit Ivo, sed quod
pando sumnios poiitifiees insudasse, ul quidquid solus exclamaverit, et tot alii silere potueriut,<cuin
vcl umbram illius piwsefcrebal i» suspicionem opus fuisset clamore valido ad velernum bominum
venirct. Yeruin nemo lelum conlorquct qui conlra excitandum. Ne milii lamcn lingas Ivonem virum
se idem conforqueri libcnter paiialiir; alque austerum, acferreum qui contumacia acinanijacla-
(55) Rescriptum Philippi, rcgis ad capitulum (57) Epistola 87.
ccclesiaj S. Quintini Yeromanduorum pro prajbenda (58) EpistoLaj \U, 157.
quam Quintiniani Beivaccnses in dicta ecclesia, (59) Ep. 55, 60, 87,. 109 et 110.
eoneessionc ejusdem Pbilippi possident. Datum, ut (10 Ep. 46, 250, 259.
creditur. an. 1089. (41) Yide ejiistolas GoJTridiYintlocin. lib. i el as
(54) Yide epistolas Goffridi Vindocinensis lib. n. ep. 19S.
- (55) Epistola 155. (12).Ep. II,2S,C0
(50) Epislola 06,
*
19' 1Y0 CARNOTENSIS EPISCOPUS. 20
thne ffllertalfs famam fatumquc provoearet (45).. \ viciis-parum honcsris senupliis commacularcl (i;'i),
Qui legerit Gjtis epistelas,. moderaten agnoscer. quas illi Ilugo Trecensis comes suadebal, ct de-
Sajpc namqne eay-onum rigorcm lemperavit aut fetinatam sponsam sine mora sibi copularel ut suc-
alios lemperarc nionuit.Sajpe ponfifices autlegatos ccssoris spes impendcnies- regni scissuras retine-
eorum, aliosque prarjsules a pronunliando anaihe- ret (46)? Certe niagni a- rege ajslimatus cst,ita
uiate dehorlalus esl. Denique mulio plura toleravit ul praj cunctis illi csset a consiliis. Hominem ana-
quani-kierepavili, ut de- ipso dieere poss-imufrquod t*iemaiopercussum, et inensaj regis parlicipem cf-
clim de pontifiec', sed'prsfano, diclum, nutthts ser- icctum, ab episcopo recipiendum censuit, elrecepil
vilh scnteuliai sponte auctor, et qnoties ticcessitas ipse (47); tanii fecil rcgi acceplum esse. Ciim man-
higruerel sapienter moderans. Dielum ab Urbano II dasset Paschalis II Radulpbo, sedi Rliemensium
anatbema contra Philippum, diu celatum detineii dcsignator tie -se rcgi uITo-sacramcnto oMigarefc,
wluit, benevolentia ac propensione quadam erga scripsit miiiimc obtemperalum fuisse (48), quoti
principcai, ue «fsiidi«i regne. tutiiullus- fieret. Bel- hoc mandalum ct conto coiisueSudhiem episcopo-
lovacensi clcro, sciscilanti utrum reum quemdam rum Galliaj, cl contra jus regis esset; neque aliun-
aar.onicum Iribunali ccclesiastico, ut fert canonica de profecfum , quam ab eo quod in bomiiiibus
les, an eivili vel regio , ut rex ipsc imperabaf, 3 avpxr/.ov, et quod quajril T<Zaa.pv.o;,non quaj Bci
sisteret, illud quidem melius et cx jure, istud sunl. Eidem summo ponlifiei scribens (49) rogat
taroen facicndum ccnsuil, ob ea quaj imminebanf ut nunquam ab amicitia regis Gallise temefe disee-
mala, nisi paiicntiam-ad omnia duralam paraSam- da'«, ne GaUiicalioqui rcligiosissimaj, etrom. poiuiiL
que kabereiit. Simiiia fcre scribif Turgedo ingena. amantissimaj, dissidii ac sclrismatis, quo func Gcr-
Abriiicanlorum cpiscopo, dubio senteiitiie, num niania misere Iacerabatur, causam det. Quare sen-
Icgfllsksummi pontificis aul rcgi oblempcraret. Illt- sil rcs huiiianas incolumes etlutas~essc lonpossc..
quidem morem gcstuni oportere dioit : a* sr non «isij o&nsenseriiHjinter se rcgiiuin et-saeerdolium :
satis=ei.sitia-ninii, neqiie iratum rcgem habcreve- cuii rei aliei utn alleri de suo nonnunquam cedal ne-
iil , mitiat ad summuni ponlifreni qui factum cesse esl.
eoiuja cjus \olunlafcm cxcuscnt. Apud Cononem Sed nulla rcs est in rjua ingenium ac sapienlia!
awtem Prajiiestinum episcopum, sanclaj sedis apo- I.onis magis emicueiit quam iu quajslione de-inve-
stolicarj fcgatum, orat ai episcojius Bajocensis ecn- sliluris, ut appellanl. Ea hoe temporis agilafa est
sura. esdesiafilica- non inuratur, q-uippe qni sub cum tanlo caloreinfer imperatores, reges, ponthi"-
alieneajuro, eu}- serviat neecsse csfe, deslinelur. Sed ,' ces, ut qua parle sleterit vicloria nequenunc, ne-
kitermoderaiionis eti erga- suos, supcriores propen- que tunc dicerc possis. Ivo de bis proinmliaiis.licet
siosis. argiimenla, non omiltcndum quod ail Orde- modo. Baronia^ _ri;tueat, modo di3pliceat, ita tamen
rieus deiIlo,verba cjus" offcram. «An. 11*65Pascluv- disseruil, ut n :c _>oiitificiRomano, nec regibus ac
lis papain Galliasvcnil...» Tuncvencrabilislvo Car- imperalofibus iiolam ullam hajreseos, aut erroiis^
n*6ena> urbis episcopus inter ]irajcipuos Francias aut scliismalis. aul ignaviaj inuri passus sil ::oum.
doclares erudiilione littQrarum tam diviiiarunvquaui nec hajreseon errortimque ea sil materia , cl caj-
sajculariunv floruit. A quo nivitatus papa solcmnita- tera si Ttulla sit divisio, pro loeo, lempore ac aliis
iem PascliiC apnd Carnotam celebravil. Porro au- circumstantiis minui, augeri, lolli, apponi pos-
fcemdum iis scdulus vacat, inde diseiplinaj cccltesia»- sinli, quoevarias deinde accejxiones ei appellationes
sticaj asserlor, indc ejusdem cum id exigit locus, subire qneant. Ilaqite censuil Jiactas a piincipibus
tcmpera4or maximus, non prailermittit ea quse et non continuo damnandas.; cisdem a pontilicibus.
regi ct palri«j.debct; cHicetsaerorum sedis aposto- summis pcrmissas mininie rejiciendas; cx natura.
l'caj jurkim clefcnsor fuerit aeerrknus, iiibil tamcH rei, si iri fert bonum pacis, ab solo sumnio pontifice
contra Gallieauaj Ecclesiaj jura eommisil iMiquam accipiendas, anle hac aiitem sajpe UQJIsiue rogibus
aut commilli passus cst, in utrisquc ser.vandis ae Q datas acceptasve. Hoc, inquam, censuit ct magno
propugnantlismiium quantum prudens et circum- conatu affirmavil,. alqucsi tempora nostra consulis
spcctiis. W sensit Ludovicus VI statim ab. co> qpa non poenitendo. Noluit libcitatcm ccclesiasticani
regnare- ccepil. Post enim aliquot dies quani fato sajcularibus potcstatibus subjici, uli nccse ila atlol-
Philippus funcius est, sulioluit Ivoni, mullos sacrrre lcrc , ut has despicercl, aut offenderct. Diceres
regis unelioni laoram nectere velle iiovaudaium cx Jiis alium essc Ivoncm ab eo quem anle descri-
r-erum studio (44-)i Q«auiobrem iuslilHi ul qaam psi incicpaiitem ac detonantem. Tamen is ipse est,
primum. ca Genabi Aur-ciiaiiorum ])cragerelur, re- ajqualis orga omnes, suajquales,Qrga sc babuisset.;
«damanlibus neciuidquam Remorum cleiicis : qua in moderaUis sane, si co temporcluxuriaj, ambilioni,
re haud dubium , et rcgi et regi.o consultum ivit. avaritiaj. modus ullus fuisset. Ludovicum Eegen..
Ecclesiaj
tjhid rcferam cura-m ejus, qu.a.egit ne i;ex Ludo- cjusque aulicos a dircptiOne bonpruni

(43) E|)ist. 25" (17) Episl. 259.


(44) Epist. 189. (18) Epist. 190^
(45) Sugeriiis in Yila Ludo\ici M, c. 15'. (49) Epist. 6.
446) Epist.209.
' - 22
$% PROLEGOJIENA. -
seu minis, seu censuris audacler deterrait. ab Ws A dioecesis esx Qppldum}' monasteno cornm aodr-
Samen abstmuit, quando illas salis esse existima- \*U(51). Ambonem ecclesiaj carnutum YeJeris JSo-
vit -. mansuetudine-m ergo severilale lemperavil, vique Teslamenti historiis cleganter pro iempore
tiist forte cum Ludovicum ipsum , tile ncscio quid illo exornari Iccit. Taiidem <de Ecdesia optime
a se petenlem, ita severe coercuit, quod futilia ab merilns supreaio falo Tungidir x lialend. Jan. An.
«episcopereqHirerei, vtl diceres regium Induisseiam- Dom. lli5;coiUraquam sensil Matihajus Paris, aul
iniim, quia regem alloquerelur. Papirius Massonius : sed hujus fidem faciuni Necro-
Maximis Iris distenlus minora non neglexii, alque logia tum Eccleshe Carnutum, tum Monasterli
imprlmls ut Iraircs snos secum senrper liaberet, Sancti Joannis, quorum eiogia intra descripta-
eorumque fmeretnr consortio, ecclesiam Sancti habes -(52), Non me fugil aliquos lvonem nostrum
Yincentii, prope urbem Carnulum a Realdo quo- purpuraXorum nu5uero-aecensuisse_ sed decepli sunt
*fani presbjtero aa. Doai. 105S cireiterajdiiicatam, ex eo quod eodem fere lempore vigeret Ivo cardi—
an qua «anoiacorum ccelus degebat, eis Iribuit, ad- nalis, qui et iu Gallia legatus fuit Innocentii IIS. P.,
diloBanctl "Stepliani coTiegio; ellils.ttn. Dom. 1099" an. Dom. 1142.
cum consensu canonicorum suorum, claustrnm IIa;c de Ivone dicenda habui : qui epislolas ejos
templumque cxstruxll sancto Joaniii Pra?cursoii B Jegeril, plura depreliendet. Ampliores ejus laudes
sacrum, ex quo monasterium nomen Sancfi Joau- nemo liTc requiratr Ylam institit qirajtur ad 'CGelos.
nis YaiTiacensis .(59)iraxit. Sielil 3dad -ammm us- Yir illis quibuscum vixil magnus; posteris lamcm
que 1568, que sorlcm mullis aliis parem, segregurm jmajor,,tfuia Iiis nibil obtocutus est. Siirpeet digni-
et lnereilcorum sfurarc expertum esl. quametaem late ajquaTis inultls, Inferior iioinnrilis, -al virtuie
religiesi canenlci sese in afbem reeipienles In pra> et doetrina omnium maximus. Conditione quidcm
dicfi S. 'Stepbani ajdibus liabitarunl, ni malis dicere et obetlienlia -jirincipibus et ponlillcibiis su.minis
lu ruderibus, adeo omnia vetustate el sgualone con- «ubjeclus, aXanlml eelsiludine et constantla ne sup-
fracla rriitaj appetebant, donec an. Dom. 1624, par quidem, sed si quid tdtra. Ad summa natus <3
illustrissimi domini Deslampes, lunc Carnulum qui summas essel digrius, mslcum summistractare'
prajsulis, opera, illuc acciti canonici regulares, qui difficiiius aliquid essef. Regum favoremTieC sprevil
recens Silvanecliconsltlo et ttuctorllate emmeiilis- nec quajsivit; benevolfentiam iltorum aestimavii;
slml cardinalis de la Rocbefoucauld, ejusdcm urbis propter boc quod Ipsis bcne vellet. Nobilis, llieolo-
«piscopi, se rmeliori vilae ac sanctiori reformave- gus, eanomcBS, alriias, episcopus : irt quoclam 5nad«>
rant, donram eamdem a fundamemis ^edificarunt. f. omnram sit qniiantus est, nec ullus ulli propler
Prajterea eccleslaj S. Andreaj ejusdeni urbis deea- jpsum quidquam Invideat. Nativrtati ejus locnin
num. de capiluli sui consensu colegio praeposuit, dedit Belgiea, dlguilati Ceilica, Mitutl tota Gallia»
slomiiism i»em|>e Cdonem viram venerabilem, in Italia, Anglia. Regibus ac principibus iidus et uiilis^,
eedesiaslicis et sajcuTarlbus bene eruditum, qul non.tainen semper placens quia utramque diffuilcu.
suas ipsius vices obiret. Abbalem tintiqua «cta vo- Porilificum summomm fllius addictisslmus ; setl'
cant, quod nomcn q«is eiim eanonicis ct monacbis aliquando eorum ut homlnum quasi pater, adeo
eommuneffuit etiam post divisionem sa-cul-aritim cum res exigeret altos induebat spirilus..Deiiiqusj
canojiicoranT A .regularibus bis utrisque aliquando sic in terfis Tersatus est, ut corjlum pi-oxime aiti-
attriiMiitur, Amicas habrii duin vixit Robertum ,dc gerit-: ct corpore solulus dubio proctil, consecutus
Abressello B. Jtfariarjde Rota ordinis sanclimonia- sii. MemoiTam ejns semper-quidem veneratl «uni
JiumPoniis Ebrardi auctorem, et JBernardumS.Cy- Clnlstiam, haud vero -ulio diefesto eelebrarunt per-
priani Quinciasensis ad Augustoritum Pictonunv muiios annos. Post mortem tamen ejus in ipsum
wrouaehorani etiam quorumdam insiiiiitorem et ab- ossaque in illius grassati sunt hseretioi, quod nost
tiateni. His sua in dioecesi monasteria ajdificasse di- soleut nisi in sanctos. Et Pius Y, felioissiroaj memo»
cilur. Mt.naeiiis quidem "Rernardi Tironum mona- D riae pontifex, canonicis regularibus Latcianensls-
steriurn. Muiieribus aulem Roberli bee quod vocalur eongregationis diem cjus festum eelebrare peimisii,
Altabruyeria. Leprosis domum niagni Belffloci ex- xx Maii, bulla data xviu Deeembris 1S7A, \ionlI-
slfuxit. Cluniacensibus Magdalenoe parvi Belliloci ficalm. "¥,_
iprioratifHi dedit, {JaiitatemqHe (Aiitissiodorensis
'
(50) Sirmundus in notTs a<f serm. 2 Goffridf (52) Obituarium S*. Quintini Bellov. ponit ejws
Yindoein. scribit Valiacen&is. mortcm an. 1116, quia Januarius uicnsis erat ejus
(51) Sedincerla sunt bajc omnia nlsi iltulis anni. Sed quia x KaL Januar, recidit in rxxm
fundationum inspectris-accolktiscoristet. Dficemb., idcircoproprie denalus an. 1115«
" ^
23 IVO CARNOTENSIS EPISCOPU&
I

TESTIMONIA VETERUM BE IVONE.


Gtorioso et sapienli Ivoni Carnotensi episcopo, fratet A nectensis , "Walo Paris., Manasses Meldensis,
Hugo monachus S. Benedicti Floriacensis cmnobii Hugo Nivernensis episcopi, et episcopus Antissio-
setripiterna pacc et felicilate perfrui. dorensis.
(S5) Ecce tibi, prajecilentissinie Paler et domne, Eadem verba exstant in manuscripto exemptan
duo huniilitatis meae opuscula transmitto, ut si quid allerius veteris auctoris, qui sequentia adjicil :
ibi videris indecens et incultum, lima prudentiaj « Provocati plurimis exemplis aliorum reguin, qui
tuse corigas, etesornes. et quod tibi placuit corro- diversis in locis propter immincn.es turbas a diversis
bores, ct confirmes. Arma mea adversus otium sunt episcopis consecrali sunt. *
Iiaec opuscula quK nune vidcs, nam malo studio Sigebertns in Chronico sub anno 1078.
vacare, quam in otio et lorpore sicut peeus inutile Ab hoc tempore ecepit refforcre in Eeclesia B.
vitaro exigere, Sed hsec omnia vestro desidero judi- Quintini Belvacensis canonicus ordo, primum ab
cio dfscuti et vestra sapientia condiri, quoniam aposlolis,postea a B. Auguslino episcopo regularitcr
vacillare non poterit quod semel auctoritatis vestraj inslitutus, snb magistro Ivone, venerabiii ejusdem
nodris corroboraverit. At mihi forsitan aliquis dicet: Ecclesiaj prajposito, postea Carnotensium cpiseopo.
Tam vilia et inulilia cur viro prudenti, et in summa Idem sub anno 1092.
arce philosophise sedenli mittere non erubuisti ? B Dominus Ivo S. Quintini Belvaceiisis pr.cpo-
cwn seias scriplum quia orationi et carmini est silus a papa Urbano consecratus, fit Cai^notensis
parva gratia nisi eloquemia sit suinma. Ego vero episcopus.
ad hajc respondeo, quoniam malo justo sapientis Idem lib. De iUuslribus Ecdesim scriploribvs,
judicio comprobari, quam arrogantium sentenlia cap. 168.
conclemnari. Laboriosum lamen-est, Palcr honeslis» Ivo Carnotensis episcopus scripsit ad Hugonem
sime, luse integritatis adjectiones et delractiones huic Lugdunensem archiepiscopum ef apostolicaj Ecclesiaj
adhibere volumini: sed iruclus laboris prcliosior legatum, epistolam (55) non multum prolixam, sed
au.-o charitas cst. Valc* liiultum canonicis ct eafholieis teslimoniis aucto-
abbas S. in lib. De Vita Ludovici rizatam, pro dissitlio regni et sacerJolii, ct pro
Sugeritts Diomjsti
Grossi, regis Francoritm. inusitatis Ecclcsiaj Romanaj decrefis. Scripsit ct ad
Consulte ergo agitur, et potissimum dictante vene- diversos amicos utiles valde epislolas; coniposuit
-
rabili et sapientissimo- viro Ivone Carnotensi epi- etiam insigne volumen Canonum.
scopo, ut ad refellendam impiorum maehinationem Matthmus Paris Angtorum in Wilielmo II snb ann.
citissime. Aurelianis conveniant, ejusque exallationi D Dom. 1095.
operam dare mature festinent. Senonensis igitur IIoc quoque anno Ivo Belvaecnsis prajpositus, a
arcbiepiscopus Daimberlus invitatus cum compro- papa Urbano consecralus est episeopus' Carno-
vincialibusTidelicet Galone [al. Walone] Parisiensi tensis.
cpiscopo, Manasse Meldensi, Joanne Aurelianensi, Idem in Henrico primo.
Ivone Camotensi, Ilugone Nivcrnensi, Hnmbaldo
Anno Dom. 1117 venerabilis vir Ivo Carnotensis:
Antisiodorensi [at. Altissiodorensi] accessit.
Idem paulo post. antistes, et in Scripturis sacris ad plenumerudilus,
t*iemclausit extrcmum.
Recedentibus prajlatis Ecclesiaj, arcbiepiscopo
Senonensi episcopo Aurelianensi, Carnolensi vene- Rebertus de Monte in supplemento Sigeberti, sub
rabili Ivone, qmlcntus fucrat carcere, quem coactus anno 1114.
fecerat pingi in eodem castello multis diebus. Postlvonem, qui vita atque doctrina suaCarno-.
Andreas vetus scriptor lib. m Hist. Francorum tcnsem Ecclesiam illustravit,- quique intcr cajtera
ad P. Atrebatensis Ecctesim episcopum. epera suaillud volumen quod decicta Ivonisdicunt,
(54) AnnoDomini 1109 episcopi qui adexsequias uiiliter eompilavil, Gauftidus vitaj merito acpru-
Philippi regis convenerant, post exsequias statim D dentia venerabilis Camotensem Ecclesiam rexit.
Auvelianis convenerunt, et propter turbatores regni, Guiltermus de Nangis in gestisPhitipvi terlii Audacis,
salubri aeceplcrconsilio, Ludovicum juvenem, rcli- ad anhum 1278'.
gionis amatorem, moribus mansuetum, armis stre- Quia sicut legitur in quadanl (56) epistola IVonis
nuum,beHo acerrimum, in die inventionis protomar- Carnotensis.
anle altare S. quondam episcopi
tyris Stepbani, in regem unxerunt, 1 Velus et anonymus scriptor chronologim Antissiodo-
Crucis, et coronam regni capiti cjus imposuerunt
rensis ad an. Dont. 1154.
Daimbertus Senonensis archiepiscopus, Ivo Carnd-
tcnsis, Joannes Aurelianensis, Hubeitus Silva- QuodquidemlvoCarnotensiSjdecrctorumaclegum'
(55) Ex vet. Chron. P. Pctavii scnst. Paris. (55) Inlellij.it epist. 60*.
(84) Ex prisco codice manuscriplo. (56) Epist. 189.
23 PROLEGO.MENA.- 26-
infir-
perilissimus, in epislolis suis (57) tam rationibus A.duxit: consilio et auxilio ipsius monasterium
aslruit quam exemplisi morurn apud Bellum locum conslitulum fuil. Mino-
Exantiquo mannscripto codiceEcclesimLaudunensis. ratas omnes bujus ceclesia», et prajcarias in com-
In vigilia Nalivitatis sanclaj Mariaj ante vesperas munes redegit usus, et eas in posterum personis (59)
Carnotum venerunt, vt honorificentissime suscepti distribui lam suo quam apostolieo -privilegio vetuit.
sunt a domno Ivone Carnolensi episcopo, totaqoe Angarias, et injustas exactiones, etpravas scrvien-
Canonicorum processioneexlra urbem usque ad vi- lium distensioncs iieri per praeposituras iisdem pri-
neas eis occurrente, feretrumquc positum cst in vilegiis prohibuit. Ad augmcnlandam tabulam alla-
majori ecclesia super altare Sanctaj Marise. ris idem rooriens cenlum modios vini rcliquit, et in
Ecclesiaj et clericis suis multa
Priscus, monachus Majoris Monaslerii, agcns de aliis pluribus suaj
. privilegio concessoab Urbano papa IJ in concilio bona fecit.
Claromonlano 1095. Ex prisco Kalendario S. Quinlini Belvacensis.
Prajtjr hos assidebant domnus Hugo legalus et Kalend. Januarii obiit vcnerandaj memorise ma-
primas Galliarum Idem ipsc Lugdunensis arcbiepi- gister Ivo, praj aliis sui temporis doctor insignis,
scopus, et doinnus Amatus legatus, elBurriegalensis primiis abbas iiujus Ecclesiaj, poslea Garnolensis
arclriepiscopus, Rainaldus Remensis arcbiepiscopus, episcopus.-Dedit nobis triginla volumina, calices
Richerius Senonensis archicpiscopus, Hildebeilus qualuor, lexlum aureum, crucem auream, pbylarie-
Biturieensis archiepiscopus, Rollandus Dolensis ar- ria qnatuor, cruces argentcas, el auratas quatuor,
cliiepiscopus, JYarbouensis archiepiscopus, Axiensis dexteram beati Callixti papaj, thuribula duo argcn-
avehirpiscqpus, Tolctensis archiepiscopus et legalus tea. Obiil autem lanlus vir iste anno Incarnalionis
Hispaniarum, Hoellus Cenomannensis episcopus, Chrisli 1116, pro cujus anima damtts ad clecmosy-
Gaufredus Aiidegavensis episcopus, Nannetensis epi- nam unum frumenli modium.
scopus, Pictavcnsis cpiscopus, Ivo Carnotensis epi- Ex Kalendario Ecctesim S. Joannis Camolensis in
scopus, Joannes Aurelianensis cpiscopus, Rogerius Valle.
Belvacensis episcopus. Episcoporum quoque et Decimo Kal. Januarias, anno ab Incarnalionc
abbatum procerumque ct diversarum digiiitatum millesimo centesimo decimo quinto obiil bonaj me-
maxima multitudo, quorum incertus numerus, moriaj Ivo Carnotensis episcopus, qui caiionicorum
omnibus liis ad auctorifatem ct confirmalionem pri- regularium ordinem in haG ecclcsia constituit, ct
vilegii noslri, liat, liat, acclamantibus. camdem rebus sui6 ampliavit, dans fratrum usibus
Ex Martyrologio Camotensis. Q ecclesiam Sanctse Fidis (60), ecclcsiam Sancli Sle-
Idibus Dccembris, anno IncarnalionisDomini 1H5 phani cum rcbus ad eam perlinentibus, ecelesiam
obiit Paler Ivo, hujus-saeralissimaj sedis anlistes, de Luciaco, ccclesiam de Pontegodano, et terram
vir magnaj religionis, ecclesiasticorum et soecula- ultra stagnum, triginta quoque volumina librorum
rium negotiorum prudentissiinus, mitis affalu, pa- suorum, etniuUa alia.
tientia insjgnis, castitate pollens, et tam in divinis Ex eodem Kalendario.
quam in philosophia crudilissimus. Qui sex pallia Centum mille minus uno currenlibus annis
bona, el seplem cappas, et infulas tres, et tapeiia. Floruit bic primum locus ordine canonical".
tria decori hujus Ecclesia; contulit : librum Missa- Epitaphium Ivaiiis Carnotensis ex vetere membrana
rum, ^t epistolarum, et texlum evangeliorum, et B. Brissonii.
unum lectionarium matiitinalcm dcdit, et omnes ar- Menle, manu, lingua, doctrina, corporis usu,
gento paravit. Pnlpitum miri decoris construxit, Prudens, munificus, affabilis, utilis, insons,
scbolas fecit: domum episcopalem, ouam vilem et Pilina columna domus Domini quam jure salubri
ligneam (quam in obitu episcoporum vel disces- Fovit, munivit, inslrtixif, jugiter auxit
su (58) quibusdam pravis consuetudinibus per vio- Consilio scriptis, quo vivcret ordine, rcbus
lentiam Carnotensium comitum inductis ancillalam D Cujus opem gralis ajgcr, rem sensit egenits,,
invenerat) speciosam et lapidcam a fundamento re- Istius urbis apex memorandusepiscopusLo
fecit, et eum omnibus -ad ipsam perlinentibus sive Hac situs exspectat advcnlum Judicis urna.
mobilibus sive immobilibus ex ancilla liberam red- Nic. de Clamengiis, cantor, Bajocensis, epist. ad Ga-
didil, libertatemque ipsam adstipulatione privilegio- liolum de Petramala, cardinalem, qum incipit.
rum et Romanaj sedis. et regis, et comitis. quaj in - Quotl in superiore; quacaruisse conlra Pelrarchm dictum
probare vull, iiunquam Galliam eloquenti-
archivis liujus ccclesiaj habentur, confirmavit. Ter- bus viris,
ram etiam quamdam contiguam cidem domui ad Sirerum gesfarum scriptorcs postulant, Grego-'
amplitudinem ipsius domus a vicedomino acquisivit, rium Turoncnsem accipe, Severumque Sulpitium
et muro clausit. Apud pontem Gaudinum alias do- geslorum ^beatissimi Marliui luculenla descriplione
mos_ad usus episcopales ajdificavit : eamdemquc relatorem. Possem 'alios permultos ct anliquos et-
villam in multis melioravit. Abbatiam S. Joannis recentiores commemorarc : cx aiiliquioribus lre-
ex' sajculari ,in rcgularem coitverlit, insfituit et nrjeum Lugdunensem, Hilarium Arclalenscm, Gen-,
(57) Epist. 189. (59) Mentio fitepisf. 271.
(58) Yide epist. 9i (60) Yide epist. 286.
27 IVO CARNOTENSIS EPJSCOPUS. 28
iiadium Massiliensem, Radulphum Flaviaccnsem, A Prmclartim elogium ex titteris socktalh aqusdam
Piosperum et Cassianum. Ex recentioribus aulem scu confralernitatis quam cauoniei regttt. S. Joau-
nis in Yalie apud C.arnotenses cum Canonicis */'-•
primo Bemardus occttrrit, deinde Ildebertus Coeno- dem regui. S. Quinlini Belvacensis ante annos AQff
manensis, Ivo Carnotensis, Odilo, Hugo, ct Petrus contraxere, excerptum.
•\enercibilis abbates Cluniacenses, Ilugo deniqae et Universis Chrisli fidelibus et prsesentem paginan*
Ricarduscanonici sanctiAuguslini regulaj secfatores. inspecluris, Guarinus Ecclesise B. Joannis de Yalt-
'fritemius abbas libre De scriploribus ecclesias'icis. leia Caniolensis abbas, lotusque cjusdem loci coir-
Ivo episcopus Carnotensis cx prscposito Sancti venttts, salulem inDomino. Cuni secundtim Aposto -
Quintini BeIvacens'S, ordinrs eanenicoram regula- lum omnes simus tinum corptis in Chrisio, singuli
rium di\i Patris Auguslini; vir in dkinis Scripturis autem alter alterius membra, sicut nec corpus a ca-
exercilatus, et eanonum sanctorum Patrum, ac ge- pile, ila nec niembra corpori ccnseri debent a
neralium conciliorum caulissimus interpres : nec luembris capilis alicna. Cum igifnr a longe retro-
iriinus sanctitate quam scienlia reverendus, ordinem acfis temporibus a visceribus malris nostrce ecclcs<"aj
suum diu collapsum magnificc reformavit. Scripsit B. QuiiHini Belvaccnsis, fuimus propagati; et ao
posl Burcliardum Wormatienscm episcopum, ex ca- ipsa lanquam a fonle sacraj religiouis fluenla sum-
nonibus sanctorum compendiosum Decretum, qtro pserimus per venerabilem Patrem ac venerandaj
ante Graliani tempora ulebanlur jurisiaj, q.uod prj&- memoriae Ivonem; qui cum florerel in cademiEeefe-
notavit Pannoniam [PaMomiam, al. Pannormram] sia religionis novclla planfatio sub B. Augustini re-
Mb. 10, epistolarum ad diversos lib. i, et alia quaj- guia, digne omtripotentl miilitans, fratribus ibidcm
dam. Claruit sub Henrico JY, an. Dom. 1110. Deo servienlibus. abbas prajfuit. Sed tanti patiis san-
Ex aliis qttm Ivo scripsit hmc reperimus, Pk eccte- clilas eminenslainquaiii ci\iinas.Mivirtutum cacumi-
siasticis sacramentis ac offtciis, el prmcipuis per an- ne constituta die latere non potuit. Quinimo ejus
num festis sermones xxu De rcgibus Francomm breve religiwiis. celcbti fa-ma. longe latequo .diflusa, Dei
Chronicon, qvmt epistolis snbjccimus ex P. Massoid valuntale prteambuk, adepfus est cathedrani Ecdc-
J. C. libr». siaj Carnotensis, qui Ecclesiaj nostree paironus el
Superioribus videntur etiam adjicrendi foci Hilde- fundalor exstitit. Et inler aiia beneficia quas nsbis
trerli de Lavardino, Cenomanensis episcopi, qtti Car- palcrna ptetatte conlulit, ad ullinnrin in signutn dile-
notensis episcopi meminit: quem licet tton nominet, ctionis et perpelui feeJeris thesauro stii corporis ae
tamen probabile est de Ivone httelligi, cujtts epistotm suaj scpulluraj pr«scntia nosXram Ecclesiam, ISu.-
ad ipsum Hildcberlum exstant ht hoc libro. r slravit. Unde ctua uMeriiiajdMeclionis affectu nos
IHldebertus episl. 26 ad comitissam. pius pater opifcx, et pafronus dilexerit, sieut iit
Episcopo Carnotensi conduclum, sicut fcrlur, fuie paluit, digiiiim fuit ut eanonici S. Q.uiiilink
providisii ad concilium profecturo ; quod siita est, ejus spirituales filii a palris actibus non degenereiil",
prajfaUj graliaj benelicium niibicammunices, exoro. etc. Aclum anno DominL inillesimo ducentesimo.
Idem evist. 59 ad rtcrnm, cum hi carcercm delrttsus vicesimo ocfaYO^
esset ab Httberto comite. Epitapkium honis a Plitlippo Bonm Spei abbate^
In tnrre Cenonianensi comes Rotrocus (61) teneba- scriptum.
tar in vinculis : mater comitis in osculo me susce- Reddidit affeetus Patrem, doclrina magistrum H
pit, applausit teslamenlo. El paulo post: Porro in Regula canonicum pontificemqttc gradas.
illo castello in quo hajc acta sunl, Carnotensis crat Famosum, probilas, Jramilem nafura, vcrenduin-
episcopus, venerandae vir aucforitatis : sed apud Yita serena, scnern longa,pudica sacrum.
sceleris auctorcs stne auctoritate fuit auctoritas. Is Praesule defuncto suatollere mo&eratolim
in spirilu Hubertum conveniens (hoc enim Pbari- Prineipis,liunc morcm priDcipis,,emit.]"50.
sseorum principi nomen c-sf) primo blanditns iltt Hujus opem fccsus, plebs dogmata, frena malus rex.
bestiae; sed bestia rationein non admiltit. Dehinc JJ Sensitj egenus opes, pro gregc vola Deus.
illum sacrilegii tibere arguit, obsccravit opporfune, Aliud epitaphinm qno£ Severtius ex Tavelti ma-
importune inerepavil. Postremo tradidit eum Sata- miseripto sumpsit et in sua Clirotwlogia descrv-
iwe in interitum carnis, anatbematis vinculo quo psit^
dcbuit alligafum. Mente, niaiw, lingua, d&clrina corporls- nsu,
Idem Episl. 61, ad monachos. Prudens muuifieus. pr.cstabilis, utilis, insons,
Errastis el vos foris, cum fores veslras Carno- Firma cohimna doavus. Bomini cjua.ni jure sa-
lensi cpiscopo clausislis, cam cxclusistis Chrislum [lubri
Jesu Christi, obltti pariter bonum hospitalilatis cf Fovit, muuiv.it, iiislruxit, jagiter auxit
pra»mium. Hunc el per vos via transire coegerat, e( Cmisilio scriplis, qw viverel ordine, rebus
apud vos Iiospitari temporis articulus» _Nox immi- Ciijus opem gratis ajger, rem sensit egenus
ncns et aeris intemperies poatificem bospilio inslare Islius urbis apex memorandus episcopus Ivo
perurgebant (62). Hacsitus,cxspeclal adveirtum juclicioruiu.
(61) Hujus meminit Ivoepist. 168 et conseqq.
(62), Ex vetcri membiana S. QuiHiiiri JJehac nuncfrimuHi modnW ,
29 PROLEGOMENA. ro

REVERENDO ADMODUMIN CURISTO ET DEI AMANTISSl.MO


PATBI ET UOMSft

F. BERNARDO A FRESNEDA
Ab arcanis confessionibus regiaj catholicse majesfati, domino et Mecajnati suo
colendissiuio
JOANNES MGLINJEUS

Ejusdem Decrctornm Lovanii professor.


S. D. P.
Quoties calamitosissinium -calholicaj- Ecclesiaj A quse stulla suiH miindi elegit Deus, ufiqiic ut con-
staltim , eaque tempora quaj religionis Chrislianaj funderet sapientes, cl infirma mundi clegil Deus,
necdum eomposilis dissidirs, euin ortum, tura pro- ut confunderel forlia et nobilia mundi, et coiilcni-
grcssum prajbuere, memoria repeto, reverende ac ptibilia clegit Dews, et ea quaj non sunt, ut ca qua?
religiosissime Pater confessor, tanla nie corripit sunt destruerel (/ Cor. i, 26, 28), ut idem ait ad
admiratio, fanlus incessit stupor ut cxistimem li- Corinlhios scribems, et rccte^ scriptum enim erat r
dcm olim dcftituram, eliam iis rebus gestis, qtta- Perdam sapientiam sapienthnn, et prudentiam prtt-
rmn non lam leclores, auditoresve, quam specfato- dentium reprobabo (ibid., 19). Quid dicaro obstantc
rcs hodie omnes constituimur.Non quidetn quod in ssevissima persecutione, episcoporum conventus (in
summa Iiominum, ac naturali prope ad dissenticn- quibus maximum prseeidendarum lidei' lilium e4
(TiiHtpropensJone cl facultale, bajreseos scliisma- controversiarum prajsidiwm posilum semper fuit).
lisvenomen sit, unquamve fuerit, novuni inter nos, commode tum haberi non pofcuissc?Quid denique,
proh dolor! aut insotens; qtise citam 11011modV) quod Romani priucipes, quorum tuni amplissimui»
lanriliaria aut domeslica Dei Ecclesiaj fore mala, era* imperium, et si qui prajterea erant Teges alii„
scd nccessaria , ut crcdi possint prorsus inevita- omaes suas vires ac universam potcntiam in exitium
bilia, Paulus electionis ille vas prajdixerat ac praj- Christiani nominis convcrterent ? Nec mirum, ec-
scnserat (/ Cor. xi, 19), verum quoJ nuilius un- quis enim indulgeret, parceretve, cl non exscinde-
quain scctaj qtiam Lulliei anaj, cum dilficilior ori- ret afieoTyto;,B'je.areio>v5ei7rj»>v,xai otStjro5stt.ivpi^ami
go^Utm grandior succcssus cxstiteiTt. Equidem si ieos ? quaj tria alrocissitna seelera, nostr» g.enli,
eondita p:imum religionb, ac prajscrlim apostolis id lcmporis, quanquain falso Ct injuria, impingeban-
primisque Cbristi discipttlis, pula TOI; KUTorratr tur. Jam vero quas post Cotislanlinum Magnuro
»KtKirrty.ooi;TOUVjyou in coelum sublatis, omnia luereses , perpetuus hutinaiuesalui!s bostis, diabo-
fucriiit errorum ac conlenlionum plena,h neniini, ni lus, ad turbandain Eeclesiic, jam tum ab externis.
fo*"or,admodum mirum videri debet, quisquis ini- bellis respiianlis, pacem el concordiam, imuiisit,
primis secum rcputavcrittjuam sint omnium rerum onwies vel ab imperaloribUs, vel a prajcipui aliq.uet
ingenlium acmemorabilium primoi'dia operosa ae nomiiiis episcopis , coorlas dcfcnsasv,e neucrics...
dijliciilia, deinde quautaj molis fuerit, inter tol quorum peienlia et conafus clsi, ad verilalcm op-
vanas, perversas et falsas quidem, sed a mullis primendam exstiuguendatmque ftieril. invalidus et
rctro sajculis receptissimas Deastrorum sttperstitio- incliieax , tamen facilc perfecif ut decretis synodi-
aes ct cultus, unairi A-eram illam qiiidcm veri Dcr Q cis, sin niinus vis et a>uctoritas, saUem jusla ac legi-
notiliam et rcligiouem , seJ ignotam et inauditam, tima exsccutio dcfueiii. Qaod si jam ad noslrai
omnesque notas religiones evertentem (ne dicam tempesralis lrajrcsiarchen te aniins converleris,
vcl ob solam crucis ac Crucifixi ignominiam parum omiria ijivenies fisisse, cum impiefaiis suaj scholam
credibilem ac verosihiilem) fundare ac slabilire-. aperiret Lutberus, divcrsissiina.Summa crat imprL-
Jlitfo qnod ejus prjmi prajcones et architecti judi- mis pef universum efbem Cbristianum in doclri-
cioliumano, nec ceiebres, riee ilTustrcs, nec vcro aa ftdei' consensiO'. Incrcdibile quoque principum
polentcs sapienlcsye fuerbnt, sed ©bseuri omnino oinnium etpopu-li, ad servandam ac dcfendeudam.
liomines, vifes et abjecti',. sed philosoplifoe, eloqueu- avilam rcligionem,. quam quisque a majoribus
tiaj, urbanilatis, cxtjernarumque oninium ac com- suis perpelua.serie aceepcral, slAidium.Triitloquod
inunium litterarum plane rudes ct imperiti, sed, nulla unquam nalio, ariliquilatis priscorumque
ut uno verbo dicam, plane, ut inquit Paulus -epixa- institutorum amantior fuerit quam, ubi bic Salanas
6.&p?aTxum ~epvlr,p.a.TK TOOv.lap.ov(1 Cor. XIV, 15). anlesignanus primum virus suum disseminavit,
Neque eiiim niullos sapieiites sccundum carnem, Germanica. Quod amplius est, luijus dogmata Leo
S.cque multos p_otcntes,ncquc mtillos lxobiJLes,s.ed! deciiuus id temporis jjont. i: ax. non soLum impic-
31 IYO CARNOTENSIS EPISCOPUS. %2
tatis protinus damnavil, verum cliam dtro anattie- A perseveraveiit, ncquiddicam, aniplissima rcgna ci
malis mucronc, quolquot ca amplectcrentur, cum populos, quos liasc animaruin lues ifa adeniit nobts
ipso auctore jugulavit. ul (le recipiendis iterum aliquando vix ulla spes
Cujus senleiiliaj ncquaquam inviti subscripse- supersit. Quin magis formidandum censeo, ne tan-
runt quolquot ubique tcrrarum exslabanl sludio- dcm inlcstinis inter sese tumullibus ae dissensioni-
rum rectores et academiaj, una cum religiosissimis lius (quaj inter eos qui a nobis defecerunt suntgra-
civilatum episcopis. lmperator vero, qui tum erat vissimaj) agifati, muluum conficiaiil; quam speran-
faustissimaj memoriaj Carolus quintus, rcgis noslri dum, ul cdiverticulis unquam in viam revoeentur,
Phibppi parens, ponlificia decreta in constitutiones ulve ejuralis onmibus erroribus calbolicam verita-
retuiisse, ul legum etiam vim habere inciperent, tem tandem ampleclaulur, ut nemo non possit ire-
exeiriplo pnssimorum principumConstanlini, Tlieo- rito una cum Polycarpo marfyre exclamare : 0bone
dosii, dusliniani aliorumque non contentus, insu- Deus, in qum vte tempora servasli, ut hmc feram,
per «ravissimas pcenas in prajvaricatores adjccit, hmc paliar, hmc sinam !
querii imilafi sunt Germaniaj, GalliiC,Polonitc, Pan- Dixerit aliquis : Nihilne superest igitur adversus
noniaj, Brilanniaj, el ad unum oinnes Clirislianorum hanc (quam extrema tempora pepererunt) sectam
reges ac principes. Quas quidem porjnas ne quis opprimendam consilii? nunquid nulluni est anlido-
forle constitutionibus additas esse, metus incu- tmn ? siccine fatale est incurabile malum csl, ut nul-
tiendi duntaxat causa suspicarelur (iili olim Theo- lis lnachinis, nulla vi, nulla dcuique rafione queat
dosio Augusto majori seu scnioii factum fuisse ec- supcrari? Absit profecto! Poriic inferorum, quarum
clusiastica prodil Historia), crebra mox, nee niiiius voce proeul dubio hajreses el schisinala significan-
alrocia supplicia de reis sumpta, salis superque lur, nunquam vinccnt Ecclesiam Dei. ISavicuIa
criocuerunt; quinimo tanluni pcenis recipiendis in- Petri non mergitur iluclibus. Neque vero desunt
dultum esluldiu, damnatis quanquam rcsipiscen- auxilia, eaquenon minus prajseniia,quam oliin us'--
libus, el ad pristinam fidern revcrsis, nec vitaj, lala, et frequentala.- Quiu cogitur episcoporum cecu-
nec bonorum, venia gratiaque facta sit. Unde menica synodus? Quin imilamur apostolos, quin
\ccrtissiniuin evadebal majorem omnino csse iram priscos Patres, quos scimus dc centroversiis rcli-
et oriium Chrislianorum principum in hajrelicos gionis, conventu babito, semper slafuisse? Quonam
quam unquam fuisset Paganorum in Christianos et eniin alio modo, Arii, Maccdonii, Eunomi'- Eu-
Catholicos; quippe quos deprehcnsos, convictos et tycbetis, aliorumque bajrelicorum fraudes, Impo-
condemnalos, quin ad supplicii etiam locum -abdu- r sluraj, impielatesque retectaj damnatajqufc sunt?
clos, bujusmodi verbis demulcere consuevisse, le- Cajferum, uti cerlissimum exploi-atissimumque est,
gimus, Tt yup ZKX.OV 'tTTtvzl-eiv, y.ipie HLaXaup,y.ai conciliis ae prajscrlim universalibus seu plenariis,
Bvaai, y.al a£>£eaBa.i.ltaque illos sola inficialio_,ac ut vocant, niliil unquam babilum fuisse, ad dis-
abnegatio Christi, quanquam simulata, discriinini cutiendas hajrelicorum mibes et caligines, oppor-
cripiebal, cum tamen his erroris ac seductionis poe- tunius acpotentius, ita quia illius convocalio om- *
nitudo, eliam vera ac sincera, eo non profuerit, non nium non est, nec unquam fuit, sed singuiari jure
magis quam parricidis, sacrilegis, veneficis, fapto- ItoJie ad Roraanum pontilicem pertinel, semperque
ribus, lalronibus, aliisve facinnrosis hominibus. saltem a trauslatione, sive verius sectione imperii
Quid jam dicain episcoporum, fideique quajstorum, .Rotnani (quod extra omnem coiHroversiaj esi
civilisque magislralus, ubique in perquirendis reis aleam) pertinuit consequens est, nou essecujusvis
diligetUiam ? Quid doctorum virorum non miims concilii habendi, exercendivepoieslatcm facere, sed
multa quain docla, lam in defensionem ct domon- solius Romani pontificis. Idcirco non injuria sci-
slrationem orlbodoxaj fidei quam in confutalioncm scLabilur quispiam : Nunquia aliud nullam supersit
et redargutionem adullerinaj perlidke, diabolicruque finiendis religionis tumultibus remedium, cujus fa-
fraudis scripla? Quid denique totius imperii ordi- 0 cultas pluribus communis sil, ab unius sedls spa-
num, de religione comitia, nec minus rara virorum siolicaj arbilralu'ncutiquam dependens l siquidem
erudilorum, ulriiique inslitiiia colloquia? Adeo ni- omniuin est recte (ni fallor) nedum sapere, re-
hil omissum est eorum omnium qttrreatl hanc pestem ctamque in Deum fidem profileri, verumeliatn pro
crutlitionis, animarumque prolligandam cocrcen- virili tueri ac dcfcndere, salvamque et incolumem
damvcaliquid presiriii conferre posse videbantur, prajstarc. Equidcm parum est, imo plane nihil, ve-
et lamen lam abesl quod exstincta abolitaque sit, ut teriim advcrsus novos religionis morbos, conimon-
vircs perpetuo assumpserit, ac in immcnsum cx- strasse curationem, si ca in prajsens comparabilis
crevcrit. Sanc, uli exilus rerum cdocuit, nibil ad non sit; paria quippe sunt, non esse quid, et non
deletionem cxciditnnqueexitialis doctrinaj valuisse, apparere, juxla trilum 'ureconsullorum prover-
ita an in mediis fucrint, quaj baclCiius excogilata bium. Ad quam quidem quajslionem difftcilis admo-
stinl remedia, non perindcomnibus fortasse est ex- dum non est responsio, neque enim deest, cum ad
ploralum. Esl ccrle comperlissimum, in magna bajrcsium proscriptionem, tum ad fideiorlhodoxa:
Christianarum provinciarum paucitatc, nullam esso nmirillonem remcdium alleruin, quod ut promplum
qua; ab hac contagione piorsus iutacla ac immmiis est atqucexpcditum, iig [iriorc fortassc nihilo est ia-
"
"SS PROLEGOJIENA. 5i
ferius. Neq'ie enim tam ncccssariaj suntnovaj cpi- A cirii sui longe doctissimus, cui rci ejus varia opu-
scoporum synodi et comitia, ad conslituendam re- scula argumenlo esse debenf. Aniiis inde ferme
ligionem, quam priscarum et hactenus habitarum quadringentis Butchardus YVormatiensis prajsul,
observatio diligens, quarum nunquam major (ni Othonis terlii ac Henrici sccundi Bavari iinperafo-
fallor) quam nunc neglectus contemplusque (quod Ttim temporibus banc u).r;vet molem canonum Isi-
si le gravi dolore dicere non possum) exstitit; al- dori, sub idoncos locos sedesque proprias singulas
que binc lit ut nutlibi vel simulacrum quodpiam mateiias convehens, asc.iiptis eliam orlhodoxorum
gerntanaj ac vernacuiaj Ecclesiaj appareat. Ilaque Patrum, veluti Basilii, Chrysostomi, Hier.onymi,
qui rerum humanarum divinarumque paulo Iperi- Augustiui, Ambrosii. Gregoriiquc Romani senten-
tiores sunl, desperato, deploraloque synodicorum liis, in venusliorcm et ajcononiicam formam jus
coiiveiituum pene auxilio, oinnein spera inslaurandarj omne ponlificium composuif. Cui borj nomine pa-
ordinandajque Ecclesise jamdudum in veteris di- TCIIIprocul dubio graliam referl catholica Ecclesia,
sciplinae ecclesiastiese.sanctionc collocarunt. Quos alque Justiniano Auguslo Romana ivspublica. Equi-
si opinio non firilit (ui cerle nequaquam fallere po- dem ut lric jus omne Quiritum, priinum in libros,
tcsl) incredibile, religiosissime Pater confessor, deinde in tilulos et taiidem in capila digessil, iUi
"
quaulum tibi debeat, perpetuoque debitura sit, uni- et ille universi juris ponlificii quo utimur artem,
vcrsa Christiana respublica, pula cujus bortatione Justiniaiueam melhodum quam proxime imilalus,
et auspiciis perfectum sit ut amplissimus eecle- duodecim libris, toroisve elcganlissime exaravit.
siasticre disciplinre thesaurus, jam quadringentis Dixi duodeeim, nam quod exstat opuscttlum hujus
amplius annis additus ac sepultus, nunc demum in nomine, iiihil est quam auctoris quem prajfert epi-
lempore quam rmaxime necessario, omnibus uten- lome, quaj quanquam numero libellorum superei
dus, fruendus,propoiiatur. Nemo sanesive prajce- archetypum, sui.tamen amplitudine ac mole vix
dentium, sive sequenlium scriptorum, sive Grajco- sextam illius portionem attingit. Quapropter idem
rum, sive nostiorum, aut fusius, aut concinnius, Burchardo quod ef Ivoni usu venil, siquidem utri-
aut melius pertractavit banc eruditionis pontificiaj usque compendia pro primls scriploribus passim
porlionem, quam hodie Decretorum vulgo appelli- habenlur ct frequentantur, quippe Burcbardus ipse
laiit, quam fecerit Ivo nostor, dum vixit, Ecclesiaj nullius typographi litterarura' formis subactus cst,
Carnotensis in GaJIia antisles, cujushue pertinentes quem etiam propediem edere decrevimus, modo
lucubrationes, hactenus magno Eeclesise malo igno- prajsentis in Ivone Carnotensi castigando Iaboris
ralas, hodie primi, quoJ felix fauslumque sit, di- P afiqiia, penes Itujus scienlire ctiltores fuerit gratia
vulgamus.PlureSjScio, inhacsludiorumpalajsira de- reposila, ne quod dcsit spartaj quam naclus sum
ceriai unt; atqui gloriaj palmam meruerint, de nostris forte ornainentum.
loquor, citraomiiem controversiam, elsuiit,etcredun- Hic igitur primus lotum jus pontificium in artem
lurhiquatuor, Isidorus Hispalensis, Burchardus (qui redegit, cui argfumenlum et materiam coniineiitandi,
Italis-etGallis nou recte eslBrocardus)Wormatieiisis, isidori credo promptuaria suppeditaverant; ordi-
Ivo Carnolensis, et Gratianus, quorum trcs priorcs nem vero tradendi sive orjconomiam, eorum quaj
a civilatibus quibus prajerant cpiscopi, cognoiniiia apud Isidorum rudia, indigesta, acconfusa jacebant,
sortiti sunt; at extrcmus caret cognomine. ipse de suo contulit, et adjecit, quippe qui omnia
Isidorus aulem epislolas canonicas Romanorum certis classibus ac locis distinxerit ac separaverit.
pontificum, conciliorumque acta et canones, initio Quod quidem perfecit tam feliciter ul non existi-
ab Aposlolorum conslitutionibus facto, Lalinorum mem quemquam coorilurum fuisse, qui idem argu-
omnium primus, consarcinavil, el veluti in unum mentum retexeret, nisi bsereses poslmodum enataj
corpus uuiversum jus pontilicium compegit, nullum aliquam accessionem operis fieri postulassent, quam
itt texendo, digcrendoque ortlineni seculus quam eiiam solam causam fuisse arbilror, qtise Ivonem
lemporum, rerumque gestarum, u"l ipse de se locu- JJ nostrum ad novam Caiionum rapsodiam incitarit.
pletissimus esl teslis, quanquam interdum veluti sui Siquidem medio lempore cum Berengailus Eccle-
oblilus, non tam ad diem et consulem quam ad re- siarum omnium pacem, no\is qnibusdain et pere-
giones et loca in quibus Patres coiissent, instar grinis opinionum commentis iurbasset, aecidit ut
Appiani Alexandrini Rerum Romanarum scriptoris, decretorum Burchardi opus, mancum ac mutiltim
operis in progressu respexerit. Hune igitur Hislo- videretur, quoad priscorum catholicorum scripto-
riam juris pontificii conseripsisse merito quispiam rum testimoiiia, novalorum paradoxis opposita,
dixerit, quam etiam atl sua usquc tempora nempe commodis locis insererenlur. Neque (ut ingenue fa-
ad Honorium papam ejusnominis primum perduxit, tear) video quid post Burchardum Ivo pontiliciie
ut potuerit -ad sexlam synodum ajcumenicam, quaj seientiaj prajstiterit prajterea; Cieleroqui eirim om-
adversus Monothelilas babila est Conslantinopoli, nia (si hanc dogmatum appendicem exceperis) toli-
in Trullo palatio Crresaris,spirilum dueere; et pro- dem verbis, ne ordine qttidem tradendi admodum
inde liquet euin hinc, lieet laboris ac diligentiarjali- diverso, penes Burcbardum reperias. Nam qttse pe-
quam laudem tuleiit, nullam tamen ingenii erudi- nultimo libro, qui de laicorum causis sive negoliis,
lionisve habere posse, quanquam alioqui fucrii srre- ad Ecclesiam lamen perlinenlibus inscribitur; multa
53 IVO CARXOTENSIS EPISCOPUS. Sfi
sane affert Ivo ejure Romano testiinonia, idque ex A Gratianus profecto purius meraciusque bibissemus
omnibiis omnino totitts Juris civilis libris, tam cx omnes, aut si oinnino adilus patebat ad Bur-
Paiidcclis quam Codicc, iam cx Insf.tutionibus, chardi Ivonisve limpidissimos canonum iluvios,
quam Novellis Justiniani jirincipis conslilutionibus, roirum quod hujusmodi potus avidos ac sitibur.-
(qaorunt in Burchardo aulla memoria exstat) vcl dos, eo non perduxerit, unde etiam ipse biberot
ob id ab eo omnia oraissa sunt, quod parum ad_pra> .longe purius ct suavius. Plane id credibile nequr>
senslnsliiutum perlinere (uli vercnon pertiuent) judi» quam est Gralianum eo vecordiw unquaiti proces-
caret, velqttod luncmajorcsset usus legiimCarolIMa- sisse ut existimarit suorum centonum et farragi-
gni,quainRomanoiumvclquodnon modovisetaucto- vum aliqtiod operaj pretium futuruni, quoad alter-
riias, vcruia cliam librioniiiesjurisRomani,inOcci- utrius horum Burchardi, inquam, aut Ivonis vo-
dente, idieinporis, iittercidisseiH, uliqtie hujus juris lumina superessent. Etsi altera prajterea Gratiano
Burcliardusnememinit quidem, nisi quod semel ite- exceplio competit, quaj omni criminatione, eum fa-
raoirc Codicis TTieodosiani lestimonium protulerit. cile liberaverit. Illi enlm simplicissimam eamque
Cui conjecluraj accedit et hoc, quod Lolharius II optimam discendi docendique juiis pontificii viam
Cxsar, quem ferunt leges ac inslituta Romanorum ac ralionem callenlcs, sub convenientes singula
prope ab inferis excivisse, fuerit aliquot sseculis lilulos sedesque, comportarant: nihil de suo nar-
Buicliardo posterior. Causa igilur locupletioris ca- rationi interjiciendo, nihil iiem altercationibus in-
nonum compilationis, ul vocant, quam Iro Carno- dulgendo. At mox receniiore academia (disputa-
tensis beato Bernardo avvyjovo;, ante annos.amplius trice, illa nimirum) instauraia, pulchrum sihi Gra-
quadringenlos, dum eonjuralionis Berengaricaj reli- tianus duxit, si eam in canonum sacrosanctas pos-
quias persequeretur, emisil, hajc fuit, quam attigi- sessiones inferret primus, ae proinde videmus non
mus ; niroirum ut Iuereticoruni novaj nebulaj per hoc ei studio fuisse in tractatione, ut metbodum
Eceiesiaj solem discussaj pi'ocul facessereut, undc aliquam sectarelur, sive ut artem quempiam juris
accidit ul in Iianc quam nunc cernere est vastitatem, pontificii daret, (qui fuerat priorum tractatorum
decrelorum arx landcm sttrrexerit. Yincil enim libri otnniiim unicus scopus) quin lolus in eo versatar
magnitudine oinnesalioruiurapsodias, etccnloiies, ut conslitulionum ecclesiasticaram diversilaiem, ac
non Burcbardi tantum, rerum etiam Gratiani, et auiiuomiairi (quam potest commodissime) componat
siqui sunt prtelerea decrelorum concinnalores alii; ac conciliet: Itaque non tam selectorem sive com-
quod ex pura pula, nudaque nmnittm inspectione, pilalorem, (ut aiunt) canonum, ubique agif, quam
detractis glosseiiiaium exuviis perspici poterit H- Q disceplatorem et cognitorem, seu judicem, utique
quidissime, Quod vero ad meihodum pertinet, eadem sine exetnplo eliam id, quod vetustioribus religio
plane hic est quaj in Burchardo, quo ne proli- erai, cauonum lexturam, propriis seiitentiis interje-
xior quidem copiosiorquc sit futurus, modo dogfiia- clis abrunipere. Quo ad extremum pcrtinet, quoJ
tum corollarium ademeris. nee aliud nec amplius primajva Gratianici Codicis
Cajlerum cum librorum prolixiiate ac magnitu- insciiptio pollicetur, quas est: Canonum dissidea-
dine, non omnes perinde'( ut lit) affioereiitur, non tium concordia. Tunc enim dialecticaj argutiaj et
defuil qui in arcliorem formulam protinus univer- ^ captiuncute omiie doclrinarum gcnus invaserant,
sum auctorem contraberet, quo compcndiolo cum cceperuntque omnes artes liberaliores esse digla-
«Uidiosi plurimum ulerentur, iacile accidit, ut lvo- diatoriaj, cum majoribus melhodo, faciliiate, ac sini-
nis labores in oblivionem vcnerint, et lanlum non plicilate iradcndi, niliil fuisset aniiquius.
iniercideriiit, adeo ut in liaue horam omnibus cre- Quamobrem qui. iu Graliani volumine methodum
diium sit, exiguum illum libellum, qui iitulo Pan- (sine qua StSKr.rtzeresse nemo potesl) vestigant, vi-
iiorinia? Ivonis, incerto auctore (nisi quod quidam dentur mihi non absimiles iis qui delphini in sllvis,
Hugonem Calalanuni fuisse suspicantur) passim cir- aui in fluctibus apri veiiaiioiiem instituunt atit, ut
•cuinferlur, esse ipsuin "auiogiaphum; quod hacte- D propius eloquar quod sentio, qui ea quajrunt cjurre
nus omnes laluit, el etiainnum laterei, nisi lu, iiusquamsunt; quod nianifestissimum sitGratianum
rcverende Pater Cotifessor, id e tenebris iu lucem, nullain arlis iaiionein tsbservasse, ui subinde me
oinnium mortalium primus, vindicasses. Porro quori non potuerii non pigere iirajceploris, quanquam non
hujtis auctoris vila ac memoria omnium opinione omiiino pessimi, lamen confusi valde, impediti etin-
brevior fuerit, etiam ut omnis alia deesset pro- condiii, omnique tractandi doccadique riexteritafe
baiio, fidei facicndaj vel id suffeceril, quod Gi-alia- et Yenere, ut sic riicam, carenlis. Quemadmodum
nus annis eirciter quinquaginta insecutus, qui ex- satis demirari nequeo quo fato, judiciorumve per-
Iremam huie canonicaJ scieniiaj nianiim admovit, veisitaie acciderit ut, hoe uno in seholis retento,
Ivonis -Decrclorura synopsin («l nec Burcbardi) aliiomnes ita exsulenl ut neprivaiim quidemlegan-
nunquam viderit; quanquam utriusque compentliis lur, cum lamen cerio certius sil rerum doeendarum
adjulum fuisse, nemo possit ire inlieias. Equidem ralionem el viam (quam methoJum vocant, ut la-
si de saciis fonlibus ipsis canonum, primisve ri- ceam reliqua omnia, in bis duobus (Bureliardo, in-
vis eoruni, et miitimc dc compendiarioruin fajce quam, et Ivone) quam Gratiano melius constare,
Jiausisset, bic non bospes, at couuibenialis meus Nihilominus si -qui erunt qui ila Graliani leclioii
53 PROLEGOMENA. S-S
*
InsueverintjUt alium magistrum admilterc recusent, A Unum interim relicerc nequaquam possum, undc,
uti non desunt forlasse, qui glandes non reliquerint veluti e fonte, quidquid est malorum, putatur sca-
etiam repertis frugibus) rie cum hisce quidem quid- lurire, quanquam id notius omnibus sit quam ut
quam confendeiidum duximus,'dum agnoscant quisquamdissimulare possit. Iuterreligionisproesidcs
maximum, quod ipsorum prajceptori hinc accessu- episeopos, quotusquisque ac prseserlim per Galliara
rum est, beneficium ac commodum; quod inlinita ac Germaniam, vicinas nobis provincias, quotus-
sint aputl eum vilia ac menda, ne quid laeunas di- quisque, obsecro, unquam vel portiunculam aliquam
cam, falsasque auctorum inscriptiones, quaj aliunde oflicii attijgit sui? ccquis altaria unxit, eccles'asde-
Tesiitui ac suppleri nequeunt. .Qtiid aliis acciderit dicavif, virgines sacravit, pcenitenlibus illustratisvc
nesc.o. quid milri, paucis referarn. Cum primum mantim imposuit? ecquis unquam parceciam visit
IIBICdisciplinaj operam darem, nec alium prajceplo- ac Itistravit suam? denique quis unquam suggestum
reni quam communem omnium Gralianum haberem, ad populum clerumque verba divina faclurus, con-
tanlum inveni ubique sentium ac tenebrarum ut scendit? Annon omiiia quanquam sui nalura fere
omnino diflldcrem me aiiquando ad eplatam studio- hujusmodi sint ut mandari nequeanl, novo inaudi-
rum mefam tali duce pertingere posse, nec desf.ti " toquetnore, ac citra ullum majorum exemplum, in
de harum rerum cognilione-adip'scenda desperare, aliorum fere bumeros rejiciunl? quorum usus acleo
quoadhuie<rj!vT£tv&i Delii nafalores, quos su- vetuslus non est, ut hujusmodi TO;TOT>)/U;T«I,
r,ey.5>vt in loto
perius commemoravi, et in iis impriinis lvo noster, jttre pontilicio vix dum nomen inveneiint. Si enim
accessissent. Quin etiam ausim aflirmare, inter omnes episcopos, coepiscoposve, vocare tentaveris, illico
eos qui in Gratianum exstant commenlarios, nul- in canonem Nicrcnum iinpinges, qui non patitur
lum esse qui plus illi lucis ac fidci conferre possil, eitlem civitati plures prajfici antistites. Sin chor-
quam hse Ivonis decrelortim Pandectaj. Tam igiiur episcopos malis, nilrilo poteris rectius, quod inani-
abest quod Gratianum, qui tiirius lotius juris ponii- feslissimum sit liorum olim fuisse multo arctiereni
Jicii, alteram prope paginam conficit, aut gymnasiis qtiani sit boJie isloruni proporitificum potestatcm.
aut bibliothecis exigi velinms, ut inslauratores ve- Et lamen hos ipsos chorepiscopos a-h tri; x&P*?*
rlus, per banc Ivonis Carnotensis edilionem, dici quasi vicanos villanosve cpiscopos dictos, Damasus
mereamur. ut nullo pacto opera noslra in reprehen- papa suslulit, ne ponlifices, olio ac quieli dediti,
sionem venire possil, ne apud illos quidem, qui, in aliqttam qttamvis -non omnem muneris feui parlem
uiiiiisGraliani magislri verba jurarunt. Yerum eiiim- in has veluli vicarias operas avcrlerent, quos etiam
vero uli compertum habeo huic ponlificiaj profes- ,, infami foedaquesimililudiiie,merelricibus qiiajenixaj
sioni, nostro Iioc mtinere nullum edi poluisse majus partus alendos alio amandarc consueverunt, ex-
aut prajslanlius,~nullum item exulceralaj Ecclcsise ajquavit. <Sic el isli (inquit) infantes suos, id c-st
uliiius, nuilttm deniquc bis extremis miserrimisquc populos sibi commissos aliis ediicandos tradunt, ut
teiiiporibus salutarius, morbi gravilate facieute nf suas libidines expleant, itl esl ul pro suo libitu saj-
omnes bujus medicinaj egeainus, ita ul gratum ju- cularibus curis inbicnt, et quod unicuiquc visum
cundumque plerisque futurum sil, vehemenler am- fucrit liberius agant. > Et subdit idem confmuo.
bigo. Nam uti procul dubio ri. Soyu.a.tv/a., cuittsmodi <Pro talilnts etiiin anima} negliguntur, oves pereurit,
iic sunt saue quam mulia, veluli de ettcharistia, morbi crcscunl, luercses et schismala prodcunt,
baptismo, pajiriteniia, purgatorio, jejuniis, missa, Ecclcsi.-c dcstruuntiir, sacerdoles viliantur, etreli-
Romanrreseriis primaiu, etc._ hajrclicis nositte lem- qua mala proveniunt.» Ubi beatissimus idenujue
peslatis, qui Irisce onmibus obsistunt, non proba- doclissimus papa Damasus, apertissime oslendit liaj-
buntur, ita roagnoperc vereor ut in hac morum non reses, scbismata,cleri,populiquG: corruptionemjde-
minore licentia, quam corruptione, T« rfiv/.cr., noslris nique totius Ecclesise desolalionem ac deformalio-
bonrinibus, catholicis, inquam, irihilominus displi- nem, nec non universam quaj nos circumstal, ma-
eeaiil. Ncque etiim video nosve a prislina virtute, D lorura Jliadan, non -alias-4uam e.v anti.-lituin
quoJ dispudeat, an illi a lide longius recesserint ef socordia, negligentia ac supina ignavia, vcluti cx
'
degciierarint.adco utncvestigium qtiidcm vetustatis equo quodam Trojano prosilire. Sed ad rem; ne
alicubi appareat. De fiJe utrtunque acerriniaconten- chorepiscopi igitur quidem noinen, his vicarils epi-
lio est, sed operibus liuda ct \acua, meluo, quam seoporum accominodari poterit, quori cborepiscopis
.beatus Jacobus mortuam non iiteleganler, quod sit fas non fucrit sacerdoles, diaconos, virginesve con-
ad saluiem sola inulilis, appellavit (Jac. n, 20), secrare; cjui etiam aras non crigebant, ecclcsias non
adeo ut subinde mecum cogitem, siinile omnino in- dcdicabant, chrisma non conficiebant, nec eobapti-
lcr Christianos certamen exarsissc nunc qii3le olim zatorum frontes ab cpiscopo forte confeclo signa-
Trojanis ac Grajcis, dc Patroclo,' scd morluo, nimi- banl: denique nullum fere ponlificium munus excr-
rum de ejus cadavere digladianlibus, Homertts af- ccbant cum lamen titulares seu ulopienses nosiri,
finxerat. Cajterum nemo bic a me exspeclet ut procurent omnia. Yulgus Latinorum suffragatores
quidquid ubique peccatur, siveintus siveforis, per- seu suffragancos appellitat, scri-ineptius quam ut
censeam, sive ul cujusquam opprobria viliaque, confutationeni merealur; qtiod intelligentes fortasse
uisiar diriChami. eliminem. Gaili alia voee conficta, crediderur.t reclius oorta-
59 IVO CARNOTENSIS EPISCOPUS. 40
tivos, et per ludibrium omisso R. nonnunquam A quid gesserit, vel non gesserit, reddendam esse
polalivos episcopos posse nuncupari, quod cum sitit gcierit, ubl denique solum se «vsuSuvov"iouo-tav,
K-okih;, tabulas ponftficias, quas solas babent, quo- eamque perpetuam, consecutum esse animadvertc-
cunque commeant, sine incommodo secum gestent rit, qui polerit, quajso, in hac humanaj naluraj' fra-
ct circumferant, (ni fallor) quod noiiien etsi verius gilitalc, in tanfa vitaj voluptalumque omnium licenlia
possil his episcopoKum vicariis allribui quam suf- el impunifate, asseiilatorum ad bajc grege perpeluo
fraganeorum, tamen apparet magis jocosum csse slipalus, qui poterit, inquaro, non insolescere, mo-
quam serium. Mihi sane placel ut axiv-jftot maneant deralionisque prioris non piolinus oblivisci? Ihcc
qui sunt «vop.ta.ot;quibusque salvis, sl Damaso papic sane tuiaque compiura sunt quoe de Ecclesia for-
creditur, Ecclesia satis salva csse non poterit. Atque manda nos spcrare nequaquam sinunt, quin magis
utinam nulla gravior in episcoporum plerosque ac- ruinam et exilium impeiidere (utinam sim falsus
cusatio compelat, quam hajc sit qttam nunc incessi- vates!) portendunl. Quajomnia quisquis per syno-
mus inerliaj ac ignaviaj, qiianquam bajc sit longe dum orjcumenicam, cujus ipsius necdum satis certa
gravissima, ulcunque coiisuctudine longa effectum signa sunt, curata ac emendafa iri conlidit, prajtcr-
situt rilii gravilas miiius foriasse senliatur! Pctrus quam quod misere faMitur, eliam anliquitalis eccle-
apostolorum coryplueus apud Clementem scile Ec- B siasticseiguoratioiiemturpissiinemeo (quidem judi-
clesiam navi coraparavit, cujus magister sit episco- cio)prodit. NonquinsynoJushabenda uon sit, quam
pus; nautaj, clerici; veclores, populus : Deus bone, consultissimum erat nascenti morbo, priusquam
qttomodo poteril hajc navis naufragium vilare, ct tam altas radices ageret, ac tam longelateqne diJTun-
non in scopulos, vadaquc impingerc, iis in puppi se- deretur opponcre; sed quod speraitdurn non sit ut
denlibus, clavumque teneiuibus,quibusneinseiUina faclionum priucipes, eorumque sequacesaliquando eo
debuitesse locus? Jtno, quod deterius esf,quinecon- unde deflexerunt, reverlantur: quin magis metuen-
scenduut quidem navim uiiquam?profecto perquam dum ne pluies in dies a nobis deficianl, el adversa-
ridiculum est, utaliq.uandoporUun inveniat sperare, riorum castris sese junganl, nisi alia fuerit episco-
nisi aut alii gubernacula susceperinl, aut qui prajfi- porum cura, alia nieiis, alius aiiimtis. Integritas
ciutturnaucleri,aiiumprorsus animuincuramquc in- eniin prajsidentiuin salus est subditorum, et totius
ducrint. Neque lamen commuiiis est adversus omnes familirjedomini status el ordo uulabit, si quod requi-
Iiujus ordiriis viros bajc qiiajrimonia. Siquidem uti rilur in corpore, inon inveniatur in capite, ut inquit
imprimis ad eos qui vere i-iav.o~axivTe;,id est inspe- eleganter Leq Magnus. Nam quales principes ci\i-
clores el superintendentes sunl, nou perliuet, ita ne tatum sunt, tales consequens esl et reliquos esse
eos quidem confttigitqui operam navanl aut ponlifiei cives; quemadmoduin c diverso nihil potest -esse
inaximo, aut reipublicaj, aut qttibus aliqua alia justa verius velere Hebrajorum verbo ]r\S3 D"9, id est,
vocalionis excusalio compelit: quin tantum eos c qualis populus talis el sacerrios. J Quapropter
petere intelligitor, qui olii sui ac lemporis nullam imprimis neccssarium esf ad Ecclesiam (quaj nun-
necessariam, imo ne honestam quidem rationem quam adco alUicta corruplaque eheu exstitii!) sar-
proliare possint: el vix aliud sunt, si dicere fas est, ciendam resliluetidamquc, diligentissimum .omiiino
ne quid gravius, quam imatov u.yQo;apovpnc, quales delectum, in iis qui Doininicis castris prajficiendi
si nulli reperiuntur, placet ut leniere accusaiHium sunt, haberi. Nemo, juxla sanctorum Patrutn vene •
qiicrcnliumve peenas subeam. Jam vero nemo niihi rabiles sancliones, ad hoc honorum ^celesiaslico-
dixeril id facile einendaluni iri, cum niliil prohibeat rum fasf gium idoncus censeatur, nisi cujus ajtas
eos ecclesiis regendis adroovcri, quoi-um eruditio ac omnis a puerilibus exordiis usque ad provecliores
virlus ante perspecta probalaque sit. Est quidem id annos per disciplinaj ecclesiaslicaj stipendia cucurre-
omnibus veliemenfer exoptandum, at quantopere rit, ut unieuique testimonium anteacla vita praj-
sperandum sit, alii vidcrint. Illud unum scio diflici- bcal, neve possitide e/us integritale ac lide a quo-
lius jd esse quam multorum ferat opinio. Yetus est p quam dubitari, qti'ppe qui pro laboribus multis, pro
sane quod Romanis Cannaj, id Annibali Capua. Unde moribus castis, pro aelibus sfreuuis celsioris loci
iiitelligitur summos viros magis fatigari ac frangi picemium quodammodo debeatur. "Nam, ml elegan-
rebus prosperis quam adversis. Fiiigamus igitur jam libsimeratiocinaiur idem Leo primus : t Si ad bo-
episcopum candidalum ad uiiguem factum, sit hone- nores mundi sine suffragio temporis, sincTmerito
stis, piis sanctisque moribus, sit insigni rerum divi- laboris, indignum est pervenire, et nolari ambitus
narum humanarumque prrredituscruditionc, sit ma- solent, quos prolritalis documenla non adjuvanl,
tura ajlate, sit eivibus aliisque omnibus reipubliese quam diligens et quam prudens habenda est dispen-
ordiitibus comprimis gratus ct acceptus, sit denique salio divinorum munerum et ccelestium dignitatum,
omnihus numeris absolutus, el ad Paulinam ideam ne in aliquo apostolica et caudnica decreta violen-
.plane fabrefactus (cujusmodi in hac bonorum viro- lur, el his Ecclesia Domini regenda' credatur, qui
rum orbitate, morumque dissolutione aut nulli sunt, legitimarum instilutionum nescii, ef tolius humilila-
aut si qui sint, vix perquiruntur); is igitur ubi jam tis ignari, non ab infimis sumere incremeutum, sed
omnia in sua voluntate, ne .dicam libidine, posita a summis vohint habere principium? cum valde
esse perspexerit, ubinemini unquam ratlonem quid- iniquum sil et absurdum, ul imperiti magislris, novi
4i PROLEGOMENA. . il
anfiquis et rudes prseferanlur emeriiis? Quapropter A simiiis, siqiiidcm quidquid alii omnes ajdilicaverint,
cuni plurimum referat qualcs constituanlur Eccle- fas sit uni dirucre el evertere, quod est vehementer
siarum antistites, nemo iion videt nunquam nimis (ni falior) ridiculum, nec minusabsurdum. Nonsum
exaciam in liis legendis eautionem esse posse. Cui nescius infinita esse alia in hac morum corruptela
proximum est ut synodorum provincialium jam ac abusuum, fecundiiate, et palernarum constitu-
dudum oblilleratus mos, iterum in usum revoeetur, lionum sopore, emendationis reformationisve in-
aiioqui enim fut reiiquas Ecciesiaj necessitates quse diga, sed quaj provisis prioribus, non invita omiria
quoxidie emergunt taceam) oflicium facluri non sequeniur, qurrequidem hic vel ideo repelenda non
sunt cpiscopi, minus sane cogentur in ordinem, sunt, quod in his Decrctorum-Iibris, cuilibet in medio
quotquot sllud aliqua ex parle forte deseruerint. futura sinl. Accipe igitur tandem Ivonem ttturii,
Quibus addam ettertium, nimirum ut ordo hierar- quemnon sine fenoreremitlimus, habilurus es:enim
chicus prisllnae suarj integritali aliquando resiitua- nitidioiem babitioremque multo, reverende J^aler
tur. Sic enhn et confusio ubique cessabit, et inier confessor, quam dum a barbaris (scis quos vclim)
Ecclesias earumque prajsides summa futura est pax primtim redimeres. Quidquid sane operse in casli-
alque tranquillitas. Qua in re optarim ponlificem gando corrigendoque impensum est, id omnc turre
Riaximum perpeluo cogitare se hujus ordinis defen- B reverendse palernitati, cui jam dudum sum dcvotus,
sorem ac luiorem esse conslilutum, et ad ipsius re- lubens consecro. Quin si aliquid aliud a me voles,
ligionem pertinere ne a quoquam termini ei cancelli tuum erit explorare quid optcs, meum perpctuo
Patrum perturbentur: quemadmodum eerlissimum jussa capescere. Yaierete opto diit in Christo Jesu
cst ad ejusdem tendere reaium, si a quoquam paler- Domino nostro bealum et incolumcm, cujns dile-
narum regulas sanctionum violari coniingat; alio- ciioni mc totum dedo dedicoque.
qni enim Ecclesia Dei Penelopcaj tehe non erit ab- Datum Lovanio, Kalendis Augusti, anno 1561.

DE IVONIS DOPLICI COLLECTIONE

[Excerplum ex BALLERINIOUIIM
Disquisilionibus de antiquis cotlectionibus et coltcctoribus canonum, partc iv>
cap.46,Palrol,t.LYL

1. ivo in agro Bellovacensi natus sub medium C Secunda de sacramenlo corporis Christi, sacrificio
saeculum xi, et anno, 1078 eonstitutus abbas mo- nrissse, et-reliquis saeramcntis, acsimonia. Terlia
nasterii Bellovacensis S. Quinlini ordinis- Ganoni- de Ecclesia et rebus ecclesiasticis, et earumdem re-
corum Regularium, tandem episcopus Carnoiensis verentia et observatione. Quarta de festis, jejuniis,
electus an. 1092 et consecratus ab Urbano H, mor- Scripturis canonicis, consuetudinibus, et conciliis.
tem oppeliit anno 1115 vel, ut alii malunt, 1117. Qtiinla de primatu Ecclesise Romana?, et de prima-
Yir ftiit non solum docirina egregius, sed etiam zelo, tum, metropoliianorum et cpiscoporum ortline ac
prurienti constanlia, iide, el sanctitale conspicuus; juribus. Sexta de vita, ordine, etcensuraclericorum.
ac proptcrea Pius Y constitutione dafa anno 1570 Septima de monachis. Octava de conjugio, et virgi-
canoiiicis congregaiionis Lateranensis concessit ut nitafe, de raptu, concubinatu et adulterio. Nona dc
die 20 Maii Ivonis memoriam celebrarent. Duse ca- incestu et gradibus prohibilis. Decima de homicidiis
nonum colleeliones Ivonis nomine inseriptaj prodie- volnnlariis et involuntariis. Jndecima de
magis,
ruiU: una In octo partes distincla, Pannormia Ivo- sagis, histrionibus. Duodecima de mendacio,
perju-
nis appellatur; altera Decrelum Ivonis, quod in se- rio, etc.Decima tertia de furto, usuris,
yenatoribus,
ptcm et decem partes distribuitur.- Pannormia typis ebriosis, furiosis, et Judseis. Decima quinla de poe-
impressa fuit Basileseanno Ii99, curanle Sebastiano nitentia. Decima sexta de oflicio et judiciis laicorum.
Brandt, eamque iterum Lovanii anno 1557 a mendis Decima septima pars sanctorum Patrum 9 ac pise-
correctani Melchior a Yosmediano recudendam cu- sertim Gregorii Magni sentenlias eontinet de fide,
ravit. Decrelum vero primum prodiit Lovanii anno spe et cbaritate.
1561 opera et studio Joannis Molinaji Gaudensis, et 5. En porro litulos alterius collectionis, qurjePan--
postea cum aliis Ivonis operibiis ad fidem anliqiiis- normia Ivonis inscribitur, quales ipse auctor expo-
simieodicis Yictorini iterum_impressum Parisiis suil.
anno 1647. Utrique operi in vulgatis prajlixa est «JPrima pars hujus libri continet de fide, et de
eadem omnino prsefafio, quam Ivonis" esse stylus dirersis hrcresibus, de_ sacramento, id est bapti •
aliis ejus epistolis ajqualis omnino demonslrat. smale, et minislerio baptizandorum, et conseeran-
2. Utriusque operis titulos imprimis referamus. dorum, et consignandorum, et consignatorum,
Parlc prima fusioris operis, quod Decretum Ivonis et de observatione singulorum; et quid cjn-
vocari solet, agitur de baptismo et confirmatione. fornt baplismns, quid confirmatio. .De sacramento
PATROJL.CLXJ. 2
45 D. IYO CARNOTENSIS EPISCOPUS. M
corporis el sanguinis Chiisfi; de missa et sanctilale A inter personas vero quaj non sunt ejusdem religionis
aliorum saeramentorum. vei fidei, non potest fieri conjugium. Quibus de
« Secunda pars continet de constitutione Eccle- causis non debeat sohi conjugium. Cujusmodi con-
sise, el oblationibus Jidelium. De dedieatione et con- junctio non facil conjugium. De separatione con-
secratione ecclesiarum et altarium. De sepultura, jugii non ob causam fornicationis.
et presbyteris,-et de corum ecclesiis. De decimis et « Septima pars conlinet de separatione coniugii
legitima possessione, et de confugientibus ad eccle- ob causam fornicalionis carnalis. De viro qui cum
siam. De sacrilegio. De Jiberorum tutela. De aliena- alierius uxore fornicatur, quod post mortem mariii
lione, et commutatione rerum ecclesiasticarura. De non polest eam habere uxorem. De interfectoribus
Scripturis et authenticis conciliis. conjugum suarum. De fornicatione spirituali, quod
* Tertia pars continet de electione et conseera- propfer eam licite dimittatur uxor. De reconcilia-
tione papaj, arehiepiscoporum. De ordinibus, de cle- tione conjuguni. De sacramenlis quodjiebent viri
ricis, et de laieis ordinandis el non ordinaudis. De facere mulieiibus, et mulieres viris suis, quando
mutatione episcoporum. De ordinatis non reordi- reconciliantur. De subjectione qua debent uxores
nandis. De continenlia ordinatorum. De simoniace subjici viris suis. Qua ralione non debet fieri con-
ordinatis el ordiiialoribus, quod omnino sint depo- B jugium infer parentes. De eo quod unus vir non
nendi, etquod misericordilerreconciliandi. De pro- potest duas commatrcs ducere unam post aliam. De
fessionehajreticorum. lie lapsis in sacris ordinibus, eo qui cum filiola sua, aut cum commalre sua, aut
quod non debeant ministrare, et quod misericorrii- qui friium suum baptizavit, aut ejus uxor liliuin
ter, ad miiiistranduni possint accedere. De clericis suum, aul privignum suum de sacro fonte levavit,
bomicidis, quod non debeant minisirare. De usu- aut ad confirmalionem tenuit, el ideo voluit sepa-
rariis. De servis per ignorantiam ordinatis, qui rari. In quo ramusculo consanguinitaiis possunt
debeant manere in ordinalione, qui non. De cle- conjugia fieri. De aceusatione consanguinitatis, et
ricis ebriosis, scurrilaloribus. De monacbis. De a quibus personis dehei fieri. De inquirenda paren-
ajtate qua possint parentes contradicere religioni tela, et de incestuoso conjugio. Discidia de gradibus
iiliorum, et qua non possint. De viduis, et virginibus consanguinitalis recto et transverso ordine dispo-
velalis. De abbatissis. sitis.
- « Quarta pars continet de primatu et dignitate « Octava pars continet de homicidio sponfaneo
Romanaj Ecclesiaj. De conciliis convocandis. De et non spontaneo, et quod polesl fieri sine peccaio.
provincia quomodo sit constituenda. De poteslate De eo qui quemlibet clericum occiderit, quid debcat
-
primatum et metropolilauorum episcoporum. De cmendare. De eo qui percusserit mulierem in ulero •
negoliis et causis clericorum, ubi debeant tractari, babentem, et abortierit, utrum homicidiiim fecerit,.
De spolialis revestiendis. Deaccusatione, et quo necne. De incanlationibus, et divinationibus, et di-
ordine, et a quibus personis, et adversus quas per- verso genere magicaj artis. De nalura dajinonum.
sonas debeat, vel non debeat iieri. De lestibus, qui, De sortibus. De observatione-dierum et mensium.
et quomodo, et quot, et in quo negotio testiflcari De "uramento, quod debeat teneri, necne, et quos
aebeant. De judicibus, qualesdebeant esse, et quando habeat comites. De omni genere mendacii. »
senleiitiam judicii debeant proferre. De appcllatione, 4. Piiorem colleclionem, quse Decretum dicitur,
quo tempore, et qua ratione debeat lieri, et de pcena Ivonem habere auctorem nemo dubilal. De Pannor-
male appellantium. mia vero magna inler crilicos vertitur quajstio. Yin-
« Quinta pars continet de clericis sola iufamia centius Bellovacensis lib. xxv Specul. Hislor. c. 81,
sine testibus accusatis, quota manu se debeanl pur- post notitiam Decreti Ivonis, quod volumen non
gare. De causis et negoliis laicorum. De vocatione parvm quantitatis, nec facile porlalile affirmat, haje
excommunicandorum. De licita et illicita excommu- addit: Hugo Catalaunensis ex eOdemvoluntine abbre-
nicatione. De absolulioue. De illis qui excommuni- j. mat/o libellum portatilem tegitur composuisse, qui et
eatis in fidelilate aut sacramerito astricti sttnt, ipse tipud tne est,et Summa Decretorum Ivonis ap-
possunt sine perjurio absolvi ab illo saeramento. pellatur. Hinc Sebastianus Brandt, qui Pannormiam
De hajretieis post mortero excommunicandis. Quod edidit, primus omnium suspicatus est hanc esse po-
sit communicandum non ex nomine exeommuiii- tius Summam decretorum Ivonis ab Hugone Calalau-
catis. nensi ex Decreta Ivonis excerplam, quam ipsius
« Sexta pars continet de nuptiis, quo scilicet tem- Ivonis opus. Joannes Molinajus in ediiione Decreti
pore, et inter quas personas, et qua de causa de- earadem sententiam arripuil ac propugnavit; aesub-
beant fieri. De tribus quse perfeetum reddunt con- inde hos secuti sunt correctores Romani, et P. An-
jugium. De perfeclo et imperfecto conjugio. Decon- tonius Pagius. Alii vero cum Sthephauo Baluzio in
cubinis. De conjugibus quorum aller sine allero prajfatione ad dialogos Auloaii Augustini de emen-
continenliam vovil, vel religionis habitum sumpsit. datione Gratiani non minus Pannormiam qttam De-
De uxoribus quaj viris in captivitatem ductis, aliis cretum Ivoni adjudicarunt;- censentque eum prius
"nupsere. Quod sit conjugium inter personas ejus- lucubrasse Paimormiam, deinde vero cum eam le-
dem religionis vel iidei; non potesf ct inter Judrcos; genfibus probari vidisset, ad auctiorein collectionem
*« PROLEGOMENA. m
concinnaadam animum appuiisse, et utrique operi A epistolis Romanorum pontificum, parlim ex gestis
eumdem prologum aplasse. conciliorum, catlwticorum episcopprum, etregum; et
5. Quid nobis inter has senlcnlias propabiiius vi- conlinet xvn partes. Yiclorinus aulem eam prajfa-
deatur, paucis explicabimus. Cerltim est primo col- lionem non initio, sed in fine ipsius eodicis manu
leetionem aliquam canonum Ivoni ascribi oportere. recentiori additam reprajsentat hac inscriptione i
ISon solum eirim id aflirmat Sigebertus, qui Ivoni Liber canonum suprascriptus decrela Jovhtiani, qucni
corevus fuit, seribens in libro de Script. Eccles. eotnposuil Ivo quondam Cariwtensis episcopus; et
e. 168 : Jno Carnotensis episcopus composuit insigne continet xvn parles principalcs; ul discinms ex Ba-
volumen canonum; et similiier Anonymus Melicen- lusio in prajfatione ad Augustini dialogos num. 2L
sls, qui paulo post Ivonem vixit, de Scripi. Eccl. Plura vero sunl exemplaria Pannormioe. Unum ian-
c. 95 : Ivo Carnolensis-episcopus scribil inter alia lum laudatum ab Antonio Augustino cum epigraphe
mnnulia, Excerpta de Canonibus; verum etiam ipse Liber sacrorum canonum, prsefationeni ac Ivonis
Ivo in cpisf. 262 ad Pontiuin abbalem monasterii nomen ignorat. Cseteri prajfationem vel tiiulum cum
Cluniacensis tesfatur, Cotlecliones caiwuum, in- Ivonis nomine prrreferunt. Baluzius Victorinum anf-
quiens, quas a me postulaslis, et opuscuia mca, qum quissimum, et tres S. Albini Andegavensis laudat.
his addi voluistis, transmisi vobis : quibus rerbis " Franciscus Salmon in iraclatu Galliee scripto de
collectioriem a se digestam significare virieiur. Erunt studioConciliorum part. n, c. 1, pag. 269 edit. an.
forlassis qui ex hoc testimonio colligant ulramque 1726, manuscriptum exemplar ccclesiaj Parisiensis
collectionem, nempe lum Tannormiam, tum Decre- F & commcmorat. Nos praeter unum exemplar S.
tum Jvoni adjudicari, quippe qui collecliones plurali Benedicti Padilironensis mutilum, tria alia cum praj-
.numero scripsii, non collectionem. At idem Ivo in falionenacti sumus, unum Basilicaj Yalicanaj 19 G,
epist. 80 plurali ilem ntimero ail: In collectionibus aliud Yat. 1558 cum peculiari ejusdem prajfalionis
Burchardi Wormatiensis episcopi, cum lamen unica epigraphe ad P. Abbatem, liimirum, ttt crcdimus,
sit-Burchardi colleclio. Neque vero pro exeludendis ad Pontium abbatem, ad quem Ivo collcclionem se
duabus Ivonis colleclionibus satis elficaces sunt Si- mislsse professus esl epist. 262; ac tandem codicem
geberli, Roberti de Monte-et aliorum Seriptorum Patavinum monachorum S. Justinaj signalum YY.
textus, qui unius voluminis niemiiierunt. Unam Y. n. 86, in quo hic litulus legilur : Ivonis episcopi
eiiim collectioiiem Pannormia inscriplam, cujtis frc- Carnotensis Excerptiones ecctesiaslicorum canomtm,
quentiora sunl exemplaria, forlassis videruni, nou Sequitur autem prajfatio cum Ululis oclo partium in
vero alteram, seu Decretum, cujus quidem rariores qttas Pannormia dividitur. Hic autem codex eontro-
codices inveiiiunfur. versiam de hujus operis auctore videlur dirimere.
3. Secundo ccrfum est Pannormiam non esse Licet enini eredalur sajculi xiv, transcriptus tamen
iilam Sttmmam decretorum Ivonis quam Hugo Cata- fuit ex vetusliore exemplo, quod stalim post Ivonis
launensls composuisse traditur: ium quia Paimor- roortem fucrat exaratum. Calalogum enim subjicit
mia ob parliiioncrn aique distributionem a Decreto Romanorum ponlificum, qui ita desinit iu Gelasio II,
diversam, a forma compendii ejusdem Decreti abest ul annos pontiiicatus hujus omittal qui in prarjce-
quam longissime; tum qnia continel nonnulla quaj deniibus pouiificibus-singilialim notaiilur. Id auteni
in Decreto frustri requires; lum cliam .quia nullibi ex eo evenit quia ille catalogus sub eodem Gelasio
in velustis codicibus Sunima decrelorum, sed Pan- scriplus fuit, ctim auni ponlificaluscjusdem signari
twrmia, aut Excerpliones Ivonis inscribitur. Hinc non potei'aiit. Gelasius II ponlifieatum inivit auno
Summa ab Ilugone digesta, etmemorata a Vinceiitio 1118, et obiit mense Januario anni 1119; Ivo auleni
Bellovacensi, alia fuit, quae injuria temporum inter- eseesserat, ut initio diximus, auno 1115 vel 1117.
cidit. Ne autem Pannormia adjudicetur Ivoni, difli- Illud eigo exempluin, ex quo Patavinus codex de-
cultatem movebunt quajdam decreta in line partis scriplus esl, Ivonis ajtati suppar fuit. Hoc aulem
ullimse descripta ex Ijinoeentio II, qui post Ivonem D tum anliquum testiroonium, quo Pannormia Ivoni
pontifex fuit. Yerum bajc difficultas ex vetustis Pau- asseritur, nobis tanti est ut, si de alterutro opere
normiaj codicibus sublata est, in quibus cum ea In- dubitandum essel, de Decreto polius quam de Pan-
nocenlii II decreta non leganlur, eadem in aliquibus normia ambigendum arbitraremur.
exemplaribus posleriori addilamcnto accessisse per- 8. Neque ideirco Decretum ab ipso abjudicandum
spiciuntur. putamus. Cum eniro huic quoque operi eadem Pan
7. Ex codicibus autem res dijudicanda videtur. normiaj prajfatio in veteribus libris addatttr, id ea
Dccreli codices pauci. Tres tantum hactenus nobis de causa factum fuisse credimus, quia anliqui illi
innotuerunt, unus ex quo prima edilio prodiit, alter amanuenses hoc quoquc ab Ivone lueubralum acce-
¥ictorinus a pluribus laudatus, ad quem secunda . perant. Ivo Pannormiam prlmo scripsisse, el cum
editio Parisiensis exaclafuit; ieriius Yalicanus 1557, prafalione edidisse videtur. ninc plura cjusdem
sajculi xn, quem ipsi vidirous. Hi omne&prajfatio- Pannormiaj exemplaria staiim eonsciipta et propa-
nem exbibent; sed Yaticanus sine auctoris nonrine gata. Postea vero prolixiorem collectionem digcss-ii,
hunc titulum prajfert : Incipit liber extraclionum, sed foitassis ipse non edidit. Tline sineproprio pro-
sive excerptarum ecclesiasticarum rerum partim ex logo posl cjus morteni inventa, eidem in rariori-
47 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPT . 48
bus, quaj scripta fuerunt, exemplaribus prologus ex A 457, 458 et 459, de verbo ad verbum translulil in
Pannormia additus fuit, qui proinde in Yiclorino Decretum part. vi, c. 455, 454et455. Pleraque vero
anliquissimo exemplo, non in fronle, sed in fine ex Burchardo sumpsit. Alia non pauca ct ipse in-
DecretLvelut addititius describilur. seruit, uti sunt ex. gr. quaj parle secunda Decreli
- i). Praecipuus fons ex quo Ivo canones derivavit, deseribuntur adversus Berengarii errores, et quaj
fuit collectio Isidoriana. Usus est cliam aliquando part. xvi referunfur ex Jure Romano et ex Capilu-
Reginonis compilalione, ex qua inter csetcra, exem- laribus regum Francorum.
piaria lilterarum formalarum ab eo relata lib. i, n.

DITI IlTOWflS .

"
'-PROLOGUS

M DECRETUM A SE CONCINNATUM,ET PARTIBUS SEU LIBRIS SEPTEM AC DECEM


DIGESTUM.

1 Excerptiones ecclesiaslicarum regulartim par- B nem sacris inslilulionibus debitum pervenire interi-
tim ex epislolis Romanorum ponlificum, parlim ex dat. Unde dicit beatus Augustinus de disciplina ec-
Gestis conciliorum catholicorum episcoporum, par- clesiastiea tractans : « Habe charitatem, et facquid-
lim ex iractatibus orlhodoxorum Patrum, parlim ex quid vis. Si eorripis, corripe cum cbaritate. Si par-
inslitutionibus calbolicorum regum, nonnullo la- cis, parce cum charitate. J Scd in his adhibenda
bore in unum corpus [opus"] adunare curavi : ut esl summa diligeniia, et mundandus' oculus cordis,
qui scripta illa, ex qttibus ista excerpla sunt ad ma- qualenus in puniendo, vel parcendo, sanandis mor-
. num habere non.polerit, lrinc saltem accipiat quod bis charitas sincera subveniat, et nemo ibi venalium
ad commodura causse suaj valere perspexerit. A fun- medicorum morc, quod suum est quserat el proplte-
damento itaque Christianse religionis, id est lide in- licam illam rcprehensionem incurrat : Mortificabanl
choantes, sic ea quss ad sacramenta eeclesiastica, animas qum non moriebantur, el vivificabant anhnas
sic ea quie ad instruendos [instituendos] vel cor- qum.non vivcbant (Execli.xm). Sicut enim ratio cor-
rigendos mores, sic ea quse ad quseque negotia discu- poralis medicinse vel depellere morbo^s,vel curare
tienda vel definienda pertinent, sub generalibus ti- vulnera salutcm servare, vel augere intendit; nec
lulis distincta congessimus, ul non sit qttsercnli ne- medicus contrarius sibi videtur essercum proqua-
cesse totum volumen evolvere, scd tantum tilulum lj litate vel quantuate segritudinis , vel segrotantis,
gencralem suse quajstioni congruenlem notare et ei nunc mordenlia, nunc mollienlia segrolanti medica-
subjecta capitula sine interpolatione transcurrere. mina apponit; et nunc ferro secat, cui fomento sub-
In quo prudenteni lectorem- prsemonere congruum venire non poterat, et e converso ei nunc subvenit
duximus ul, si forte quse legeril, non ad plenum fomenlo, quem ferro secare non audebat; ita spi-
intellexerit, vel sibi invicem adversari existimaverit, rituales medici, doctores videlicet sanctse Eccle-
non statim reprehendat; sed quid secundum rigo- sise, nec a se, nec inter se dissenliunt, cum illicila
rem, quid secundum moderationem, quid secundum proliibent, necessaria jubent, surama suadent, ve-
"udicium, quid secundum misericordiam dieatur, nialia indulgent : cum secundum duritiam cordis
diligenier atlendat: quse inter se dissentire non sen- delinquentium pro correctione eorum, vel cautela
tiebat, qui dicebat: Misericordiam et judicium can- cselerorum severas pceiritcniiseleges imponunt; vel
tabo libi, Domine (Psal. c): et alibi : Universmvim cum secundum deyotionem dolentium et resurgere
Domini, tnisericordia et veritas (Psal. xxiv). Habel volenliura, considerata fragililate vasis quod porlant
enim omnis ecclesiastica disciplina principaliter hanc indulgentiaj malagma superponunt. Nam, qui indul-
inlentionem, vel omnem ajdificationem adversus ir«gent, majoribus morbis^amovendis provident; et
scientiam Christi se erigentem destruere : vcl sedi- qui illicita prohibent, a imorte deterrent: qui ve:o
ficationem Dei, fidei veritate, et morum honestate necessaria jubent, salutem cupiunt conservare; qui
constanlem construere; vel eamdem si contaminata autem suadent, salutem sludent augere. Hoc at-
fuerit, pcenitentise remediis emundare. Hujus sedifi- tendens diligens lector inlelliget unam faciem esse
cationis magistra est cbarilas, quse saluli proximo- eloquiorum sacrorum, cum distincte considerabit,
rum consulens, id praecipit aliisifieri quod sibi quis- • quid sit admonilio, quid sil prseceptum, quid pro-
que vult ab aliis impendi. Quicunque ergo eccle- hibitio , quid rcmissio; et hsec nec se invicem im-
siasticus doctor ecclesiasticas regulas ita interpre- pugnare, nec a seipsis distare, sedomnibus sanilatis
tatur aut moderatur, ut ad regnum charitatis cuncta rcmedium pro sua moderatione dispensare. Sed hsec
quse docuerit vel exposuerit, refcrat, nec peccat, singula quid pondcris habeant, quibusve conve-
nec erral: cum saluti proxinjorunj consulens, ad ft- pianl, qt:ae sint remissibilia, quse irremissibiiia, et
49 DECRETUM. — PROLOGUS. 50
quarido, vel quibus de causis smt remitlenda, paulo A probibitione aliqua nobis dicenda sunt. Prseee-
latius est distinguendum. ptiones itaque _et prolribitiones, aliaesunt mobiles,
Et prima quidem admonilio pcenam non intentat, alise immobiles. Prseceptiones immobilessunt, quas
si quis post eam non eat, sed prsemium sibi acquie- lex selerna sanxit: quse obseivatse salutcm confe-
scentibus pollicetur. UndeDominus diciting Evan- runl; non observatse, _eamdem auferunt:. Qualia
gelio : Si vis esse perfectus, vade, vende omnia qum suiil: Diliges Dominum Deum iuum ex toto corde
habes, et da pauperibus, et Itabebis thesaurum in cmlo tuo, et proximum luum sicut teipsum; et honora
(Matth. xix). Ecce lectio ista evangelica in voluntate palrem luum et tnatretn iuam (Deut. yi;Levii. xix;
liominls perlectionem ponens non cogii, non minas Exod. xx); et si qua sunt bis similia. Mobiles vero
intentat; sieul nec illa quse spadones laudans, qui se sunt, quas lex seterna non sanxit, sed posteriorum
castraverunt propter regnurii ccelorum, subiiifert: diligentia ratione utilitatis invenit non ad salutem
Qui potest capere, capial (ibid.). Attamen cum ad principaliter oblinendam, sed ad eam tulius mu-
perfeclionem volo se quis aslrinxerit, velgradum, niendam : Quale est illud Apostoli: Hmreticutu.
quem nullus absque continentise virlute ascendere hominem post primam et secundam correplionem
debet, ascenderit, jam sit neccssarium et poenale, devita (Tit. m): non quod eorum colloquium per se
si non teneatur, quod ante banc ascensionem fuerat B saluli obesset; sed quod frequenlalum ex obliquo
voluntarium. Unde et Dominus dicit: Nemo mittens quorumdam siniplieitatem corrumpere posset. Et
manum suam ad aralrum, et retro aspiciens, aptus laaiia reperies in canonicis inslitulionibus in hunc
est regno Dei (Luc. ix). Poteratenim ante Ascensio- laodum. Similiter immobiles prohibitiones sunl,
nem esse inferior, non tarnen deterioi; post Ascen- quse adversus vitia loquuntur; qualia sunt: Non
sionem vero inferior est, et delerior. Hsec de occides; Non mmchaberis (Exod. xx): et csetera.
admonilione. Hajc sunt illa minima prsecepta, de quibus'Dominus
'
Indulgentia vero (quantum nobis videtur) quia dicit: Quia qui ea solverit, et sic docuerit, in regm
nieliora non eligit, remedium quidem babet, non cmlorum minhnus erit (Maltlt. v). Qui vero observa-
prajmium; sedab hoc si quis declinaverit, meretur verit, non statim regno Deir dignus erit, quia
exitiale judicium. Yerbi gratia : Scimus, sicut ab hichoantia sunl bsec, nou perficienlia. Sunt alia
Apostolo didicimus, bumano generi propter vitandarn interdicla, in quibus si interdicta non fuissent, nec
fornicalionem iudullum csse conjugium (I Cor. vn). mors operaretur, nec salus periclitaretur. Sed ad
«ujtis violator meretur seternum (eodem Apostolo hoc ea sanclorum Patrum auctoritas reverenda ita
testanle) supplicium. Dicit enim : Fornicatores el decrevit, ut et prsesentibus tion obesset, et compe-
adutleros judicabil Deus (Hebr. xni). Et hic gradus, scendis majoribus malis vel cavendis, charitas
sicut de admoiiitione diximus, nullum cogit, nisi sincera provideret': quale est illud: Clericus post
eum qui se ei primitus alligaverit. Yoluntarius cnini actam de crimine damnali [damnabili] pcenilentiam,
est, uon necessarius. Alioquin fransgressor essel, clericus non maneat, vel ad clericatum non accedat.
quieunqne uxorem non duceret. Posiquam vero se Quod, ut ait beatus Augustinus (Dist. 50, c. ut
alligaverit, audiat Apostolum diceiitem: Atligalus constituentur), dictum est rigore disciplinaj, non
es uxori ? noli qumrere solutionem (V Cor. vn). desperatione indulgcntise. Alioquin contra claves
Idem quoque Apostolus cum <Ie nuptiis loqueretur, Ecclesise disputaretur, de quibus _dietum est: Qum
non dixit, mulier si nupserit, prajmium merctur; solverilis inlerra, soluta erunt el in cmlo (Matth. xvi).
sed tanlum dixit, non peccat, s* nubal (ibid.). Ita Sed, ne forsitan spe honoris ecclesiastici animus
quoque si quis aliquem ad quolidiana jejunia inlumeseens superbe ageret pajnitentiam, severis-
invitet, rem quidem remuneratione dignam acquie- sime placuit ul posl actam pccnitentiam nemo fiat
scenti et pe.rseveranli suadet; sed qui non aequie- clericus, vel maneat clericus. Quse posteriorum nen
verit, iwn iit seipso melior: sed Jieet maneat esl supervacua putanda diligentia; qui ubi saluti
facieiiie inferior, non fittamen seipso pejor. Sed si niiihil detrabebatur, bumililati aliquid addiderunt",
a voto ceciderit [exciderit], fit seipso%inferior et quo salus tutius muniretur, experli credo aliquorum
pejov. Si vero intra melas sobrietatis et mensse fictas poenitentias, per affectatas honorum potentiasr
frugatis se cohibuerit, summorum prsemia non Cogunt enim multas inveniri medicinas multorum
assequitur; sed si ad comessationes et ebrietates experimenta morborum. Tale est et illud in Evange-
proiapsus fuerit, rem reprehensione et confusione lio : Sit sermo vester, est, est, non, non, quod aulem
dignam fecisse perhibetur. Isti itaque duo status, amplius e$t, a malo esl (Matlh, vi), non jurantis,
unussuperior, aller inferior, quiante votum sunt sed jurare cogentis. Non quod malum sit in contra-
yoluntarii, post. votum vero necessarii habent ctibus humanis ex necessitate jurare; sed quod
modos et institutioues suas, quse observataj, sicut longius sit a perjurio, qui nuuquam jurat, quam
jam dictum est, aliis 'remedium, aliis acquirunt ille qui qualicunque occasione jurat. Nam et
prajmitim,'uon observatajvcro ajtcrnum mercntur de Domino dicitur,: Juravit Dominus (Psal. cix).
supplicium. In his ilaque antc susccpiionem est de- Et Apostolus dicit: Omnis controversimeorum finis
libeiandum.post susccpiionemvero perscverandum. esl juramentum (Hebr. vi). Et idem Apostolus jurans
Uib ita k-cvucr pra.lil.alis, dc prajceplione et iia dicil' Esl verilas Ckrhli in nie (I Cor. xi). Et
51 D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPI ES
alibi: Quolidie tnorior per veslram graliam, fratres A tenore canonum districtius judicant, multaprotem-
(I Cor. xv). In his igitur, in quibus observatis porum necessitate tolerant, multa pro personaruin
salus acquiritur vel in quibus neglectis mors indubi- utilitate, vel strage populorum vitanda dispens,ant.
tata consequitur, nulla est admiltenda dispensatio; Multa eliam a sanclis Pattibus imminula Scriptu-
sed ita sunt omnia mandata, vel iulerdicta ser- rarum teslimoniis comprobanlur. Sicut sanctse
vanda, sicul sunt seterna lege sancita. ln bis vero Romanse Ecclesiarjsanctus pontifexLeo neophytos ad
quaj propter rigorem disciplinse, vel muniendam summum sacerdotium permisit ascendere, quos
salutem, posteriorum sanxit diligentia, si honestavel Paulus publica pisedicatione ab eodem oflieio sluduit
utilis sequatur compensalio, polest prajcedere auclo- removere (I Thn. ui). Sicut eliam Arianos, post-
ritate praesidentium diligeiiter deliberata dispen- quam conversi fuerunt, legimus in suis offieiisfuisse
satio. Multa enim lalia in evangelica historia, in susceptos. Inde etiam prsetaxalus papa Leode stabi-
Actibus apostolorum, in.Gestis conciliorum et con- litate non mulandorum, etdiscretione temperando-
tigisse legimus, et postmodum apostolicorum viro- rism, ita scribit Rustico episcopo Narbonensi: iSic-
rum auctoritate roborala cognovimus. Assumamus ut qusedam sunt, quae nulla ratione possunt eon-
itaque primum exemplum de Evangelio. Dominus velli, ita mulla sunt quse aut pro necessitate lempo-
quippe mitlens discipulos ad prsedicandum, inler- " rum, aut pro consideratione setalum oportet tempe-
riixiteis etperam et sacculum (Luc. x). Etquia vita rari: illa semper consideratione servata, ut in bis
Domini Jesu in terris disciplina esl morum, instante quaj dubia fuerint, aut obscura, id noverimus se-
tempore passlonis suse et peram reddit et sacculuin qsiendum, quod nec prseeeptis evangelicis contra-
(Luc. xxn): in seipso primo dans exemplum, quod rium, nec decretis sanctorum Patrum inveniatur
in hujusmodi tradiiionibus necessitati temporis adversum.s Unde et Auguslinus in epistola ad Roni-
sit cedendura. Similiter Paulus, cum per Corin- facium : «In hujusmodi causis ubi per graves dis-
thios se transiturum promisisset in Macedoniam sensionum scissuras non bujusaut illius hominis
(Act. xx), et prajsensisset hoc eis minime profu- est periculum, sed populorum slragesjacent, detra-
turum, 3 mulavit dispositionem suam, non lamen bendum est aliquid severitati, ut majoribus malis
sententiam. Unde se ita excusat dicens : Cum ergo sanandis,charilas sincerasubveniat.»Idem in eadem
Itoc voluissem, nunquid levitate nsns sum ? aut quod adversus haereticos : « Si, inquiuttt, oporlet, ut nos
cogito, secundum carnem cogito ut sil apud me, est, exlra Ecclesiam fuisse pcenileat, ut salvi esse possi-
et non? (II Cor. i.) Non enim sententiam suam se mus, quomodo post istam pcenitentiam apud vos
mutasseintelligebat, qui in venicndo ad eos, et 11011 Q clerici, vel eliam episcopi, permanemus: Hoc noa
veniendo, salutem eorum quarjrebat. Unde el in se- lieret, quoniam revera (quod fatendum est) fieri noa
quentibus dicit: Ego autem testem Deum invoco in deberet, nisi pacis ipsius compassione sanarctur. >
animam tneam, quod parcens vobisullra non veni Sed sibi hoc dicanf, et multo maxime humiliter do-
Corinthum. Secundum carnem quoque disposilio- leant, qui in tanla morte prsecisionis jacent, ut isto
nem suam se mutasse non putabat, quoniain qui quodam vulnerc matris Catholicsereviviscant. Cum
secundum carnem cogitat, tunc non impletquod dis- cnim prsecisus ramus inseritur, fit aliud vulnus
ponit, quando personis majoribus defert, aul ccrle in arbore, quo possit recipi ut vivat, qui siue vita
.Iucris, aut apparalibus vincitur. Spirifualis aulem radicis peribat. Sed cum receptus recipienti coalue-
tunc disposifum non tmplet, quando consullius ali- ril, etvigor consequitur et fructus; si autem no.i
quid pro salute eorum quibus prodesse vull, provi- coaiuerit, ille quidem arescit, sed vita arboris per-
det. Per apostolos eliam communi seiilentia Hiero- manebit. Est enim et tale inserendi genus, ut nullo
solymis conllrmatum est, et per Paulum et Barna- prseeiso ramo qui intus est, ille qui foris est insera-
bam fralribus per Asiam destinatum, ne quisquam lur : non lamen nullo,sed vel levissimo arboris vul-
ad fidem veniens, circumcisioni legis haberetur ob- nere. Ila ergo el isti cum ad radicem catholicam
noxius (Act. xv). Ipse etiam Apostolus ad Galatas D veniunt, ncc eis quamvis post erroris sui pceiriten-
scribens (Galal. v), ita dicit : Si circumcidamini, tiam honor clericalus aut episcopalus aufertur, sk
Christus vobis niliil proderit (Galat. n). JEl idem quidem aliquid lanquam in cortice arboris matris,
Paulus cum Petro restitisset in faciem (Acl. xvi), coittra integritalem severitatis. Yerumtamen quia
quod simuiationi quorumdam Judseorum consensis- neque qui plantat, cst aliquid, neque qui rigat, ad
set, qui circumcisionem saluti putabanl esse neces- Dei misericordiam precibus fusis, coalescente insi-
sariam, tamen necessitati lemporis cedens, Timo- torum pace ramorum, charitas cooperit multitudi-
tlieum Lystris circumcidit, ut scandalum Judseorum nempcccatorum. Dehaceadem dispensatione corri-
ibi commorantium devitarct, ostendens actu quod piendorum et temperaudorum di<'t idem Augusfmus
alibi de setestatur : Factus sum Judmis tanquam in secundolibrocontraepistolair Parmeniani, cCum
Judmus, ut Judmos lucrifacerem (I Cor. ix). Quod quisque fratrum et Christianorum intus in Eeele-
dixisse intelligendum est, non aslu mentientis, sed siae societate constitutorum in aliquo lali pec-
affeciu compaiientis : cuiquc itacupiens subvenire, cato fuerit deprehensus. ut anathemate dignus ha-
quemadmodum sibi subveniri voluisset, si ita afle- beatur,Iiathocubipericulumschismatisnullumest.f
ctus esset. Multa quoque pnncipes Ecclcsiarum pro Infra idem : « Quando eujusquam crimcn notum est
55 DECRETUM. — PROLOGUS. °*
etoinnibus exsecrabilis apparet utvel nullos pror- A episcopos in Hibernia catbolicse Ecclesise : «Igitur
sus, vel non tales habeaf defensores, per quos possit veritalem nalivilalis Cbristi quicunque a perverso
sebisma conlingcre, non riormiat ^everitas disci- errore Nestoriirevertunlur, coram sancla fralerni-
plinse.» Infra : « Neque enim potesl esse salubris a lalis veslraj congregalionefatcanlur, eumdemNcslo-
mttliis correclio, nisi cum ille corripitur, qui 11011 rium cuni omnibns suis sequacibus ac reliqnas
babet sociam, multitudinem. Cum vcro idem mor- lisereses anathematizantes. Yenerantlas quoque
bus plurimos occupaverit, nihil aliud bonis restat, syuodos, qttas universalis Ecclesia recipit, se reci-
quam dolor et gemitus ut per illud signuro quod pere et venerari promiltant; et absqtte ulla duliita-
Ezecliieli sancto re\elatur, illajsi evadere ab illorum lione sanctitas veslra eos, servatis eis propriis
vastatione mereantur. t Infra: «Revera cum
conlagio ordinibus, in suo coetu recipial : ut dum el per sol-
peccandi multitudinem invaserit, divinse disciplinse licitudinem occulta mentis eorum disculitis, atque
severa misericordia necessariaestiiamconsilia
sepa- eos per scienliam veram recta quse tenere debeanl
ralionis ei inania suntet
perniciosa,alque sacrilega, doeetisetpermansueludinemnullaiB eis contrariela-
quia et impia ct superba fiunt ef plus perturbant tem vel dilficultatem de propriis suis ordinibus faci-
infirmos lionos, quam corrigant animosos malos. lis, eos ab antiqui hoslis ore rapiatis.s Habcmus
Infra : Turba aulem iniquorum, cum facultas est B simile quid ex epistola Cyrilli missa Maximo dia-
populorum promendi sermonem, generali objurga- cono AiHiocheiio : «Didici a diligendo mihi Pauio
tione ferienda est, et maxime si occasionem
atque monacho, quia recusat pietas tua usque bodie com-
opportunilatem prajbuerit aliquod flagellum dcsuper munionem reverendissimiepiscopi Joannis amplccti,
Domini, quoeos appareatpro suismeriiis vapulare.» pro eo quod quidam in Antioebena Ecclesia male
Ifem in epistola ad Marcellinum : «Solco
autlire, in adhuc cum Nesloriovel senliant, veljam senserint
potestale esse judicis mollire sententiam, et mitius quiriem, sed forsilan resipuerint. Probel igitur tua
viiidicare,"quaiuleges.s IndelnnocentiusRiifo et Eu- niodeslia ulrum aliquando colligi nude ac irreveren-
sebio et cseteris episcopis Macedonibus:«Nostra; lex ter cum Neslorio senliant, el invicem cGlloquaiitur,
est Ecclesise, venientibus ab hseretieis, qui lamen licet aliquaudo caulerialam habuerinlconscienliam:
illic baptizali sttnt, per manus impositionem laieara colliganlur autem [me//us, nunc, quia in Grmcovuv],
tantum tribuere communionem, nec ex his aliquem nec acta pcenitentia super iis in quibus subrepli suni,
in clericatus lionorem velexiguum subrogare. Pervi- quamvis coriliteri forlasse revereantur excessum.»
deal ergo dilectio vestra hactenus lalia fransisse; et lnfra : «Ut autcm non sestimeinur amare conten-
adveriite quod utique ut dicitis, necessifas impera- _ tionem, ampleclamur episcopi reverendissimi Joan-
vit, in pace jam Ecclesias constitutas non prsesu- nis eomrouiiioiicni, indulgentes ci, et causa dispen-
mere. Sed, ut ssepe accidit, quoties a populis aut a sationis, ejus negolium non subtilius vel districtius,'
turba peccalur, quia in omnes propter multiludinem sive velicmcntius erga se recognoscentis agatur. Dis-
non polest vindicari, inultum soleattransire.! Idcm pensationis enim gralia, sicul dixi, eget negotium
cisdem : «Sacerdotum summa deliberalio brcc fuit, multum.» Ejusdem ad Gennadium presbyterum et
ut quos Bonosus ordinaverat, ne cum eodem rema- Arcliiinandritam : «Dispensalioiies (i,q. 7, c. Dh-
liereut, 4 aciieret non mediocrc scandalum, ordi- pensationes) rertim nonnunquam cogunt parum
naii reciperentur. Yicimus, utopinor, ambigua.» quid adebito quosdam foras exire, ut majus aliquid
Jam ergo quod pro remedio ac necessitale lem- lucrifacianl. Sicutenim ii qui mare navigant tem-
poris statutum est, conslat prinritus non fuisse: peslate urgenie, navique periclitanle, anxiati quaj-
ae fuisse regulas veteres, quas ab apostolis, atil ab dam exonerant, ut csetera salva permaneant: ita et ,
apostolicis [viris] tradilas Ecclesia Rotnana custo- nos cum non babennis salvandorum omnium nego-
dit, cuslodiendasquemaudatliis qui cam audire con- tiorum penilus certitudinem, despicimus ex his
siieverunt. Sed necessilas femporis id fieri niagno- qusedam, ne cunctorum paliamur dispendia.» Et
pere postulabal. Ergo quod necessifas pro rcmedio 1[) infra : «Et hoc scribo .cognosccns quod pietas lua
reperit, cessante nccessitate, debet tilique cessare tristeliir in sanclissimum et Dei cultorem fratrem et
pariter quod urgebat. Quia alius cst ordo legitimus, commiiiislrtim nostrum Proculum episcopum, eo
alia usurpatio, quamad prsesens fieri tempus impel- quod admiseritllcliensiumEguniinum, quem quidem
lit. Sed hoc canones apud Niceain conslituti deNo- Ecclesiaj lcgesPalesiinseprajpositum non noverunt.»
\alianis fieri permiserunt(Conc.-Nic. can. 8). Prius Et infra : « Igitur ne refugiat pietas tua sanctissimi
itle canon a Patribus institulus ponendus est, ul pos- elDeo amicissimiProculiepiscopi communionem.Un»
siinus advertere, vel quid vel qualiter ab eisdem ciiim Juit cura mihi el sanctitatis ejus, et dispen-
sensum sit, vel prseceptum. « DeJris, inquit, qui sationis modus ntilli sapientiuni displicuit. » Eadem
nominain seipsos Cailiaros, id est, mundos, ei ali- discretionis moderatione Romani ponlilices, qui
quando veniunt ad catholicam Ecclesiam, placuit translaliones cpiscoporum, quse districte aposiolicis
sanctae et magnsesynodo ut, accepta manus imposi el canonicis sanctionibus prolribitae ante fuerant,
tione, sicmaneantin clero.j Simili dispensatione majori Ecclesise utililali consulcnles fieri permise-
bcalus papa Gregorius a Nestoriar.a hreresi rever- ruiit. Alii eliam quosdam episcopos a prsedeccssori-
tciUes insuis gradibus recipi jubcl, ila scribens ad bus suis dcpositos, proplcr honesfatem personaram
55 D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPI m
et necessitatem populorum in suis ofliciis reconci- A est in Platinopolini Thraciaj. Optimus ab Agadar-
Haverunt : quorum nomina inferius adnotata repe- miaPhrygise, in Aiitiochiam Pisidise tran&mtttalus
rientur. Qaidam quoque Romani pontifiees decrevc- est. Sisluamis a Pbiliopoli Thracise mutatus-est in
ruiit, ne fiiii presbyterorum assumerentur ad pre- Troadam. Plurimos etiam episcopos depositos a
sbyteratum; non quod personarum acceptio apud sede apostolica restilutos exempla subjecta decla-
Dcum alieujus sitmomenti/velnatura, quseomnium rant. Joannes Chrysostomus a duabus synodis or-
par est genitiix, ab aliquo possit reprehendi; vel Ihodoxorum episcoportrm fuit dijudicatus, sed ite-
Jilii pro iniquitate parentura condemnari, dicente rum fuit restitutus. Marcellus episcopus Anchirae
Propheta : Filius non portabil iniquilalem patris Galatise depositus fuit, sed postmodum proprium
(Ezech. xvm); et Apostolo: Si Deus justificat, quis recepil episcopatum. Asclepius dijudicatusest a syn-
est qui condemnel? (Rom. vm.) Et beato Augustino : odo, Ecclesiam suam postea recepil. Lucianus epi-
« Undecunque nascantur bomines, si vitia parentum scopus Adriauopolites, damnatus a papa Julio, re-
nan sequantur, honesli et salvi erunt; i sed ad cepit Ecclesiam sui episcopatus. Cyrillus Hierosoly-
reprimendam quorumdam presbyterorum inconli- mitanus episcopus depositusfuit, posfea reconcilia-
nentiam, vel tutius muniendam aliorum eontinen- tus esl Ecclesiaj suse. Simili modo et Polycronium
tiam. Sed quia ex iis quasdam personas, non tan- " ejusdem Hierosolymitanse Ecclesise pontificem Six-
tum religiosas, sed-etiam Ecclesiaj Dei necessarias tus papa damnavit, et iterttm ipseeum reconciliavit.
esse cognoverunt, decrctum temperaveruul, et ita Innocentius papa Pliotiuum damnavit episcopum,
genilos, quorum conversatio in monasteriis vel reli- sed ipsepostea eum inpropriura reslituit locuni Ee-
giosis Ecclesiis probata fuerit, 11011solum ad pre- clrjsiaj suse. Misenum episcopum a Felice papa dam-
sbyteralum, sed etiani ad summumsacerdotiuropro- iiatum, Gelasius papa successor illius et communi-
moveri permiserunt. Et ut de noslris temporibus cavit, el Ecclesise suse restituit. Leontius dum esset
taceamus, sicut legitur in geslis Romanorum ponti- presbyter, depositus fuit; sed postea in Antiocbia
iicum, Felix tertius, n.atione Romanus, ex patre patriarcha exstitit. Gregorius vero quartuspapa,
Felice presbytero fuit a temporibus Ortoacri regis Theodosium quem Eugenius ejus antecessor presby-
usque ad tempora Tbeodorici regis. Item Agapifus lerii lionore privaverat, sanctse Ecclesise Signinaa
natione Romanus,expalreGordiano presbytero sum- consecravit episcopum. Ybas quoque episcopus di-
mus pontifex fuit. Gelasius, natione Afer, ex patre judicatus fuit, sed sancta synodus canonice suam
Yalerio episcopo sedit annos HI, menses vm, dies illi restituit Ecclesiam. Rbotadum vero episcopum
xvin. Silverius natione Campanus, ex patre Ormisda P sanclse Suessionis Ecclesise a synodo, cul Carolus
Roniano episcopo, seditannum i, mensesv,diesxxi, interfuif rex, eondemnatum, et Sofrenum Placen-
Deusdedit natione Romanus ex patre Stephano sub- tsnum episcopum meritoreprobatum,NicoIaus papa
diaeorio, sedit annos in, dies xxm. Theodorus na- ambos reconciliavit. Sic Jobannes papa VIII Pho-
tione Grsecus, ex patre Theodoro episcopopo, sedit tium Neophytum, a papa Mcolao depositum, Au-
annos vi, menses v, dies xxiv. Quia vero episeopo- guslorum interventu Basilii, Leonis, Alexandri, in
runi plurimi exaliis civitalibus ad alias propter ^atriarchalu ConstaiUinopolitano restituit, scribens
necessilatem seu utilitatem temporum sunt trans- prsedictis Augustis in brcc verba : « Scripsislis no-
mutali, ex subjectis manifestani est. Perigenes in bis, dilectissimi filii, utapostolica ct compassionis
Pelris est ordinatus episcopus; sed quoaiam cives viscera aperientes, omnes qui in Ecclesia qtiaeapud
ejus civitalis eum suscipere noluerunt, Romanaj ci\i- vos est correptionibus subjaceiit, recipiamus, paci-
tatis episcopus jussit eum inthronizari in Corintho queet unanimilali studentes, ipsum doniinuni Pho-
metropoli, defuncto cjus episcopo; ciquc, donec fmm arcliiepiscopumcominuiiicantemnobis, in sum-
advixit, Ecclesise prsefuit. Bosidcum Selcucise cpi- mam sacerdotum dignitatem cl lionorem patriar-
scopum Alexander Antioclienus episcopus in Thar- chalus restituamus, ne diutius EcclesiaDei ut selri-
sum Cilicirc transmulavit. Reverentius ab Arcbis D smate et scandalo cor.turbala permaneat. Nos ergo
Phcenicise in Tyrum transmulatus est. Joannes petitionem vestram, ut justam et Deo placenfem
de Gordolinia, mutatus est in Prochonixum, et ei amplexi et opportunum lempus quod diu desidera-
prsesedit Ecclesiarj. Palladius ab Helinopoli, muta- vimus, nos invenisse gavisi, misimus apocrisiarios
tus est in Asponam. Alexander ab alia Helinopoli, in nostros volunlatem vestram implere rquamvis pie-
g Adrianopolim-mutatus est. Gregorius Nazianzentts las vestra antequam advenirenl, ipsum virum prrre-
prius civitalis Cappadocirre luit episcopus, quse Sa- occupaveritviolenlerresliiuere. Quodtamen el nos
sima dicitur; deinde a beato Basilio et aliorum epi- libenler recipimus. Et quamvis hoc faciendi pste-
in Nazianzo constitutus est. ' statem habentes, non tamen ex polestale nostra
scoporum consensu,
Melenus, prius Sebastise Ecclesise prsefuit, et poslea eum restituere volumns, sed ex apostolicis decretis
Aiitiochise prsesul est constitutus. Theusebius ab etpaternis constitutionibus testimonia proferimus,
Apamia Asisetransfertur in Eudoxiopolim, quse du- non leges Ecclesice antiquitus datas solventes; sed
dum Salabria voeabatur. Polycarpus de urbe Anta- ih quibus graliarum diligenlia inconvertibiliter ob-
pristena Mysiic in Nicopoiim Tbraciaj mutatus est. senata, Ecclesise corpus evellil ac dissipat, ad uti-
Ilierophilus dc Trapezopoli PhrygUe, tr-ansmutatus litalem cjus otnnia- reducere cupicntcs. Synodus
57 DECRETUM — PROLOGUS. 58
ei.im Nicsena secundo capitulo dicit, quoniam fre- A quaeeunque sunt contra eum in manibus pnncipis
quenter sive ex necessitate, sive alio quolibet mod( apostolorum ponimus; et per eum in humeris Jesu
t-ansgredi contingilhomiuesecclesiasticos canones Christi agni DeC,qui lollil peccata tnundi (Joan. l). J
Et papa Gelasius dicit, quoniam ubi necessitas uoi Item : «Et hoc confirmare vosvolumus,ul postmor-
est, inconvertibilia maneant sanctorum Palrum de- tem Photii fratris nostri, nuilus ex iignitale mun-
crcta. Et sanctissimus papa Leo in eodem spiritv dana ad ponlificalem honorem ascendat; sed ex
praecepit dicens : Ubi necessilas non est, nullo modc presbyteris cardinalibus ejusdem Ecclesise, vel ex
violentur sancforum Patrum statuta. Ubi vero ne- . diaconibus, aut ex aliis sacerdotibus, «qui sub Ec-
cessitas fuerit, ad utilitatem Ecclesiae qui potesta clesia Consfaniinopolitana, consislunt. > Ilein : « Et
tem babet, ea dispenset. Ex neccssilate enim fitmu- quoniam nos pro pace Ecclesiarj solliciti, PholiUni
tatio legis. Et Felix papa : Cotitcmplari oportet. fratrem nostrum Q recipimus, sicut et Adrianus
quod ubi occur.il uecessilas, srepe conslitutiones papa Tbarasium, nullus cornpuletcaiionicuni usuni.
Patrum iransgredimur. Et Cai thaginensis synodus Privilegia enim paucorum communem legem non
xx.w capituloriicit: Prsecipimus ut clerici rursus ii: faciunt. Si quis vero lale quid amodo facere prse-
Ecclesiam recipiantur, quaravis primum in synodc sumpserit, sine venia erit. > Iia quoquc cum esset
depositi fuerint. Synodus eliam synodum solvil anliquis regulis prselinitum, ut nullus qui esset in
propier unitatem et pacem Ecclesise. Et Innocentius clero, exlranearum consortium haberet mulierum;
papa quintocapitulodicit: QuipromotisunlaBonosc sed earum tantum quse omnem suspicionem exclu-
hajretico, recipianlur ilernm, ne scandala in Eccle- derent,"'beatus papa Gregorius hune rigorem ita
sia pullulent. Non solum autem pro bajresi depositis modilicavit clericis Anglorum, ut si qui essenl. cx-
aposlolica sedes hajc paci ecclesiasticse sludens. tra sacros ordines conslituli, qui se conlinere non
adjutorii manum porrexit; sed et orlhodoxis sacer- possent, uxores sortirenlur, et stipendia sua foris
dofriiuset patriarchis ad eam confugienlibus, sicul accipercnt, intelligensleviorem esse casum, si ruen-
etnuncPholio fecit, usitata miseratione subvenit. les conjugali vinculo exciperenlur, quam si vago
Nostis enim quod magnum Athanasium Alexandri- concubitu intermirialse libidinis voragihe absorbe-
itum episcopum, et Cyrillum, et Polycronium Hie- reiilur. Sicalise dispensationes salubrideliberaftone
rosolymilanos, et Joannem, quse cbaritas vcsir.i admissse, cessante necessitale, debenl el ipsie ces-
Chrysostomum vocat, et Flavianum, a synodo depo- sare; necest pro lege habendum quod atil ulilitas
sitos aposlolica sedes in pristinum bonorem resti- suasit, aut necessitas impeiavit. Unde legitur in
tuit. Si igitur qui a Donalistis et Bonoso ordinati, C cpistola beati papse Leonis ad episcopos Africaj :
et aliminibus orihodoxaj Ecclesiaj a synodo plena- < Superest, fratres, ut concorditer salubi-es susci-
ria sequestrali, ab alia synodo recipiunlur, et in piatis hortatus ; et nilril per conlentionem agenles,
catalogo sacerdotum babentur, ne Ecclesia dinrinu- sed ad omne. studium devolionis unanimes divinis
tionem vel divisionem patiatur ; quanto magis or- et apostolicisconslitutionibuspareatis.: £l in nullo
tbodoxaj fidei viros, et immaculatse vitaj non opo; tet patiamini providentissima canonum decreta vioiari.
contemnere, sed ad pristinum bonorem revocarel Quse enim bactcnus certarum remisimus considera-
Sicut enim apostolica sedes bsec, semel accipiens tionecausaium, antiquis deinceps custodienda sunt
claves regni ccelorum, a primo et magno pontifice regulis, ne quod ad tempus pia lenitale concessi-
Jesu per principem aposlolorum Pelrura, dicente ad mus, justa post ultione pleclamus. Nec taiilura boc
euni: Tibi dabo claves regni cmlorum;et quodcun- in ecclesiasticis observandum estregulis, sed etiam
que ligaveris supcr terram, eril ligatum et in cmlis; in ipsis legibus. De venerandis legibus legilur Ro-
et quodcunque sotveris super terram, erit sotutum et manis. Quodcunque imperator per epislolam con-
in cwlis;(Matth. xvm); habet potestatem universali- stiluit, vel cognoscens decrcvit, vel ediclo prsecepit,
ter ligandi et solvendi, et secundum Jeremiam, evel- legem esse conslat. Hse sunt,"quse constilutiones ap-
lendi et plantandi (Jer. i). Et propter hoc et nos D pellanlur. Plane ex lris qusedam sunt quse persona-
ejusdem potestate principis apostolorum Petri les appellantur, quse nec ad exemplum trahunfur,
utentes, cum omni Ecclesia nostra mandamusvobis, quoniam nec hoc princeps vult. Nam quod
et sanctissimis fratribus nostris patriarchis Alexan- alicui ob merita indulsit, vel si cui pcenam irroga-
drias, Antiochiaj, el Hierosolymorum, et cseteris epi- vit, vel si cui sine exemplum subveuit, personara
scopis, et .omni plenitudini-Constantinopolifanaj Ec- non transgreditur. Possemus de bujusmodi pluri-
clesise, secundtim pelitionem vestram Photium pa- mas rationes, plurima exempla colligere, sed pru-
triarcham fratrem et consacerdotem nostrum nos in denti lectori, et ei qui novit de -paucis plurima in-
communionem recipere.J Item : «Recipiteeum sine telligere, debent prsedicta sufficere. Quod tamen
excusalione; nullus excusetpro synodis conlra eum jam monuimus, iterum monemus, ut si quis quod
peractis, nullus sanctorum prajdeccssorum meorum legerit de sanclionibus sive dispensaiioiribus eccle-
Nicolai et Adriani seiilentias contra euin causelur. siasticis, ad charilatem, quse est plenitiido legis,
De ipso enim subreplum est illis, nullus coiitra eum refcrat, non errabil, non peccabit; et quando aliqua
subscriptiones vestras occasionem schismatis ha- probabili ralionc a summo rigore.declinabit, charilas
bcat: omnia ciiiui ui iufecta et irrila facinnis, et exeusabif; si tamcn nilril contra Evangelium, niLil
J59 D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPI 60
contra aposlolos usurpaverit. Si quse vero sententiaj. A.tilatione multandum. Hanc enim rationem.Roman 1
de forensibits legibus insertse sunt, quse judicium pontifices in assertione decretorum suorum froquen-
sanguinis confineant, non ad hoc insertse sunt, ut ter inlerponunt. Nam, si hoc leges sseeuli^ontinenf,
ecclesiasticus judex per eas aliquem debeat con- quantomagis divinaj?»
Hajchactenus.Deincepssin-
demnare; seri tif ex eis assertionem canonicorum gularum partiumtitulostolius voluminis intentionem
faciat decrctorum. Hinc attendens quanta pceniten- continenles breviter perstringemus, ul hinc
prudens
tia punienrium sit facinus illuri vel flagitium, quod lector advertat, quid in
unaquaque parte sibi ner
'udicant judices sseculi, morte vel membrorum mu- cessarium quserere debeat.

DIVI IVONIS

CARNOTENSIS EPJSCOPI

DECRETI PARS PRIMA

De ficie et sacramento fidei, id est baptismate, et tijinisterio baptizandorum et baptizatorum


consignandorum et consignatorum; et de observalione singulorum. Et quid conferat
baptisma, quid confirmatio.

7 CAP.1.—Qumdam in Srriptttris sanctis sic cssc po- B eendam moresque perfineant, hoc opus quon in
sila, ut scirentttr et crederentnr; qumdam sicjussa, manus sumpsi, componere aggressus sum : ul
ttt observareninr; qumdam prohibita, ne fterenl. De
speculo Auguslini. quantum me Deus adjuvat, omnia talia de cano-
nicislibris colligam, atque, ut facile inspici possinf,
Quis lgnoral in Seripturis sanetis, id est legitimis, in tinum tanquam speculum congeram. Oportuit
propheticis, evangelicis et aposlolicis, auctorilate enim sic ea poni ab auctoribus nostris, quemad-
canonica prseditis, qusedam sic csse posita, ut lan- niodum posila sunt: ut prsecepta narrationibus
tum scircnlur et credereiitur : ut est, quod ht prht- vel disputationibus propriis figurata, et figuratis
cipio fecit Detts cmlum et lerram (Gen. i). El quod, puopria miscerentur, duro rerum gestarum ordo
in principio eral verbum (Joan. t); et qusecunque servatur, aut respondetur adversis ; aut qui docendi
facta divina vcl humana taniummodo cognoscenda sunt instruuntur, aut occultorum invenlione quo-
«arraiitur. Qusedam vero sic esse jussa, ut obser- dammodo renovanlur hi qui prompta el aperta
varentur, prohibita ne fierent. Ut est: Honora fastidiunt.
palrem ct matrem; et: Non mmcliaberis (Exod. xx ; GAP.2. — Qum esse propria divinm Trinitatis sen-
Eplies. viV Horum autem quaj jubendo et \etando G sentnl catholici tractatores. Augusl., 1.1 De Trin.
c. i.
scripta sunt, aiia sunt sacramenlorum velala myste-
riis: quaj multa Yeteris Testamenli populo illi (De consecral. dist. 5, c. Omnes quos.) Omnes
facicnda mandata sunt; neque a populo Cbrisliano quos legere polui, qui ante me scripserunt de Tri-
ntinc fiiiiU, sed tantummodo intelligenda requirun- nitale, qure Deus est, divinorum librorum veleruin,
tur afque tractantur: sicut est Sabbalum ad visi- et novorum catholici -tractatores hoc ititenderuiit
bilem vacationem, sicut esl azyma in pane sine fer- secundum Scripturas docere, quod Pater, et Filius
inenlo, pasclia in ovis occisione; sic tot genera et Spiritus sanetus, unius ejusdemque substantise
sacriliciorum ciborumque vetandorum, ct lteomenise, inseparabili sequalitate divinam insinuent unitatent.
ct aniiuse solemnitafes, quas observant nuncusque Ideoque non sint tres dii, sed unus Deus. Quamvis
Jtidaji: et illse juslificationes, quse non ad opera Pater Filium gcnuerit et ideo Filius -non sil qui
"ttsliliaj pioprie pertinenl, sed aliquid signifieare ^Pater est; Filiusque a Patre sit genittts, el ideo
inielliguntur. Quis enim Chrislianus septimo aiino Pater non sit qui Filius est; Spiritusque sanctus
cogitur servuni reddere liberlati, et si discedere ille ncc Paler sit ncc Filius, sed tantummodo Patris ct
nolueril, ejus auriculam subula perlundere ad po- Filii Spirilus et Patri et Filio etiam ipse cosequalis,
stein, el cajtera hujusmodi ? Alia vero etiam nunc n et ad Trinilatis perlinens unilalem. Non tamen
facienda sunl, si faeienda prsecepta sunt; nec eamdem Tiinitatem natam de virgine Maria, et sub
facicnda, si prohibita, qualia sunt illa, quse dixi: Pontio Pilato crucifixam et sepultam, et tertia die
Henora palrem et matrem; et: Non mmchaberh. De resurrexissc, et in ccelum ascendisse, sed tantum-
Ins igitur quarj ila stittt posila in lilteris sacris, vel modo filium. Nec eamdem Trinitalem descendisse
"ubcndo, \cl vetando, vel sinendo, utetiam nttiic, id in specie columbaj super Jesum baptizatum
cst lcmpore Novi Testamenti ad vilam piain cxcr- (Matth. m), aut die Pentccostcs post Ascensionem
61 DECRETI PARS I. -*- DE FIDE, ETC. 62
Domiui sonitu facto de ccelo, qttasi ferretur ilatus A . intellectibus, sequis vesligiis inhajreiites '; alque iter
vehemens, et linguis divisis velut ignis sedisse stiper ambulantes regiurn, proiitemur quod ipsum unige-
unumquemque eorum g sed tanfummodo Spirilum iiilum Dei Yerbum, natum ex ipsa Patris essentia,
sanelum (Act. n). Nec eamdem Triniiatem dixisse de Deo vero Deus verus; lumen de lumine, per
de coelo.: Tu es Filius meus (Marc. i),_sive cum quem omnia facta sunl, sive in coelis, sive in terra,
Jiaptizalus est a Joanne (Matth. m), sive in monte salulis nostise causa desccndens ad exinanitionem
quando cum illo erant tres discipuli (Matth. xvu), sese dignatus est inclinarc. Nalus autem et homo
aut quando sonuif vox dicens: Et clarificavi, et factus, id est carnem de Yirgine sancta suscipiens,
iterum' clarificabo (Joan. xn) ; sed tantummodo eamque propriam faciens, iiativilalem nostram cx
Patris vocem fuisse ad Filium factam. Quamvis vulva susliimit bomo de muliere procedens, noii
Pater et Filius et Spiritus sanctus sicut inseparabiles qupd erat abjiciens. Nam licet faetus sit in assum-
-sunt; ita inseparabiliter operentur. Nam, quo plione carnis et sanguinis; lamen servavil quod
intellectu boroo Deum capit, qui ipsum inlellectum eral. Deus scilicet natura et veritatc persislens. Nec
suum, quo-eum vtili capere, nondum capit ? Si carncm ilaque dicimus in naluram Deitatis esse
autem bunc jam eapit, atlendat diligenter, nilril in conversam, nec in substantian) carnis incffabilem
eo esse in sua natura melius, et videal utrum ibi B Dci Verbi essenliam commulatam. Inconvcrlibilis
videat ulla liiieamenta formarum, nitores color,um, enim esl incommutabilis, idemque ipse juxla Scri-
spatiosam grariditatem, partium distantiam, molis pturas jugiter permanens. Yisus esl autem et par-
dislensionem, aliquas per locorum inlervalla molio- vulus, positus adhuc in ciinabulis. Et in sinibus
nes, vel aliquid bujusmodi. Nihil islorum invenimus Geiiitricis virginis constitutus universam creaturam
"cerle in eo, quo in natura nostra nihil melius inve- replebat, ut Deus genitori suo indivisus existens.
irimus, id est in nostro intellectu, quo sapienliam Quod divinum est-enim, sine quanlitate et sine
capimus, quanlo capaces sumtts. Quod ergo non mole cognoscitur, nce ullis lcrminis continetur.
invenimus in meliore nostro, non debemus in illo Uniluni ergo carni verbum Dei, sccundum substan-
quserere quod longe melius est meliore nostro. Ut tiam confilentes, tinum adoramus Filium et Domi-
sic iutelligamus Deum, si possumus quantum possu- num Jesum Christum, non seorsuin ponenles et
mussinequalitatebonum, sine quantilate magnum, determinanles hominem et Deum, velut invicem
sine indigentia creatorem, sine silu prsesentem, sibi dignitatis et auctorifalis unitale conjutictum.
sine habilu omnia continentem, sine loco ubique Hoc enim novilas vocis csi, el aliud nihil. Nec
tolum, sine tempore sempitcrnum, sine ulla sui ilem Christum specialiter nominantes Deum Verbum
mufatione mutabilia facientem, nihilqne patientem. *- quod ex Dco est; nec alferum similiter Christum
Quisquis Deum ita cogitat, et nondum potest omni- qui specialiter de muliere nalus esf, sed unum
-modo inveirire quid sit, pie tamen cavet quantum solummodo Christum Dei Patris Yerliiun cum pro-
potest aliquid de eo sentire quod 11011 sit. Est tamen pria carne cognoscimus. Tunc eiriin juxta nos
sine dubitatione substanlia, vel si melius boc appel- unctus est, quamyis Spiritum ipse dignis contulerit;
latur, essenlia quam Grseci ovaiavvocant. et non ad tnensuram, sicttt beattis evangelista Joan-
CAP.5. — Symbolum Ephesini concilii ducenlorum nes asseruit (Joan. m). Sed nec illud dicimus, quod
ephcoporum. Dei verbum, velut in homine communi, qui de
Credimus in unum Deum, Patrem, omnipotenlem, sancla Virgine natus cst, liabitaveril, ne Deum horcio
-omnium visibilium et invisibilium Conditorem, et Chiislus babitatorem possidere credatur. Quamvis
in unum Dominum Jesum Christum Filium Dei, enim Yerbtim habilaverif iu nobis, et dictum sil in
natum de Patre, unigenitum, lioc est de subslantia Christo babilarc omnem pleiiiludinem Deitalis cor-
Patris: Deum ex Deo, lumen ex lumine, Dcum poraliter (Coloss. n) : tamen intelligiinus Yerbum
verum ex Deo vero, natum, non factum, bp.avawv quod caro factttm cst, iion sicut in sanctis habitarc
Patri, boc est, unius cum Patre substaniise, per dicitur; nec talem in ipso habitationcm faclanr
qttem omnia faeta sunt in coeloet in lerra : qui ' definire tentabinros. Seri unitus juxta nalurain, nce
propler nos homines, et propter nostram salutem in carnem penitus commuiatus, talem sibLfecit
Jescendit, et incarnatus esl, et homo factus passus habitationera, qualem et aiiima hominis babere
csi, et resurgens tertia die, ascendit in ccelos: inde credifur ad proprium corpus. Unus igitur csE
venturus esl judicare vivos et mortuos. Et in Spiri- Christus Filius et Dominus, non velut conjunctionemi
tum sanctum. Eos aulem qui dicunt, erat tempus quamlibet in unilaten'. dignitatis et auctoritatis
quando non eral; ctaiitequam nasceretur non erat; bominis habens ad Deum. Non enim potest unire
ct quia ex nullis existentibus faclus esl, aut ex alia naturas sola dignitatis sequalitas. Denique Petrus
substantia vel essentia esse dicunt, aut Tpe-Tov, et Joannes ajqualis sunt ad alterutrum dignitalis,
hoc est convertibilem, seu commutabilem Dei propler quod et apostoli et sancti, discipuli esse'
Filium : anathemalizal catholica ct aposlolica Ecclc- monslrantur. Verumtamcn utercjuc non unus est.
sia. Sequentes itaque omnlum per omnia sanctorum Nec juxla collationem vel coiuicxionem, modum
Patrum confessiones., qtias loquente in eis sancto conjunctioiiis adverlimus. Hoc cnim ad unitateni
Spiiitii protulcruiit, et infenlioni, quaj est in corum tioii suflicil naturalcm, ncc sccundum pai ficipationis
G3 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPl U
Cflectum ; sicut nos eliam adhserentes Deo, unusi A Jesu Christi el resurreetionem ejus , et in coeloj
cum eo spirilus sumus (/ Cor. vi), imo potiusi ascensionem pariter confitentes, incruentam cele-
conjuficlionis nomen evitamus, tanquam non exi- bramus in ecclesiis sacrificii senilutem. Sicetiam
stens idoneum quod significet unitatis arcanum. ad mysticas benedictiones accedimus, el sanctifica-
Sed neque Deum aut Domiuum Christi, verbum mur participes saneti corporis et pretiosi sanguinis
Dei Patris asserimus, ne iterum manifestius in duos Christi omnium nostrorum redemploris effecti; non
dividamus unum Christum Filium et Dbminum, el; ut communem caniem percipientes, quod absit! nec
iu crimen sacrilegii decidamus, Deum illi seipsum ut viil sanclillcati el Verbo conjuncti secundum
facientes elDominum. Unitus quippe, sicui superius dignilatis unilatem , aut sicut divinam possidentis
diximus, Deus Ycrbum carni secundum subsisten- habitationem; sed vere viviticatricem, et ipsius
tiam, Deus quidem est omnium et dominator univer- verbi propriam factam. Vita enim naturaliter ut
sitatis: verumtamen nec_servus estsibiipsenecdomi- Deusexistens, quia proprie carni unitus tst, vivifi-
nus; quia ineplum est. vel potius impium bocsentire eatricem eam esse professus est. Et ideo quamvis
vel diccre. Quamvis enim Deum suum Patrem dixe- dieat ad nos : Anten, amen dico vobis, nisi tnandu-
rit, cum Deus git eliam ipse naturam et de illius caverith carnem Filii hominis, et biberilh ejussan-
essentia. lamen nullatenus ignoramtts quod manens B gttinem (Joann. vi); non tamen eam ut hominis
Deus horoo quoque factus sit, qui sub Deo juxta debi- unius ex nobis cxislimare debemus. Quomodo enim
tam legem naturaj Iniinanitatis existeret. Ipsevero juxla naluram suam vivificatrix esse caro hominis
sibi 9 quomado vel Deus polerit csse, vel Dominus ? polerit? Sed ut vere propriam ejus factam, qui
Ergo sicut homo quantum decenter exinanilionis propiernos Filius bominis est factus et vocatus.Eas
niensuraj congruit, sub Deo se nobiscum esse as- autem voces , quas Salvalor noster in Evangeliis
sertiit. Hoc etiam moJo sub lege factus esl. quam- protulit, non in duabus subsistenliis, aut personis
vis ipse prorauigaverit legem , el legislator ut Deus omnino parlimur. Non esl enim dupRx, unus Cbri-
exstiierit. Cavemus de Christo dicere : Propter as- stus et solus, quamvis ex dualms diversisque rebus
suinej.-feni vcncror assumptum, el proptcr invisi- ad uiiilalcm cognoscilur indhiduam convenisse.
bilem arioro tisibilem. Horrendum vero super hoc Sicut homo quoque ex airima constans et corpore,
eii.im illud diceie : Is qui susceptus est cum eo qtti non duplex poiius, sed unus est ex ulrotjue. Huma-
susccpit connuncupaltu' Deus. Qui cuim hoc.dicit, nas ergo et divinas insuper voces ab uno Christo
diviriit iierum ir. duos Chrislos eum qui uiius est, dictas airimadverteiHes, rccfe seiilimus. Cum cnim
iiominem scorsum in parte, et Deuni simililer in hsecduo dignissime loquitur de seipso . Qui me vi-
- det, videt el Patrem (Joan. xiv) ; et : Ego et Pa-
parle constituens. Eviuer.ler enim dencgat unitatem,
seeunduin qttam non alter cum altero coadoralur, ler unum sumus (Joan. x) : dhinam ejus inlelligi-
aut connuncipafttr Deas, sed unus intelligiturChri- mus ineffabilemquei)aluram,secuiidum quam unum
slus iesus Filius Dei unigcnilus, una servilute cum ost cum Patre suo, propler unam, earodemque sub~
propria carne venerandus. Confitcmur cliam quou stanliam, imago ei character splendorque ejus glo-
idem ipse qui ex Deo Patre natus cst, Filius unigeni- rirc exislens. Cum vero humanse naturaj mensuram
tus beus, licet juxla iialuram suam expers omnis nullatetius ignorans, Judseos alloquitur : Nunc tne
passionis exsliterii, pro nobis lanicn secundum qumrilh occidere hominem, qui verilatcm vobis locu-
Scripluras carne passus sil. Et erat in crucifixo lus sum (Joan. vm) : iteni non minus eum qui in
corpore, proprise carnis impassibiliter ad se refe- siinilitudinem et sequalitatem Patris est, Deurii ve-
rens passiones. Graiia eiiim Dei pro omnibus gusta- rum etiam in mensuris humaiiilalis ejus agnosci-
\it mortcm (tlebr. n), tradens proprium corpus, rous. Si enim necessario creditur, quod natura
quamvis naturalitcr ipse vita sit et resurrectio Deus exislens faclus sil caro, imo potius bomo ani-
mortuorum. Nam ut niortem meffabili potentia pro- roatus anima ralionali : qttse causa est, ut in ejus
culcaret, ac prius in sua carne primogenilus ex vocibus quilibet erubescat, si eas homine dignas
morluis (Coloss. l) ficrel, et primitim dormienlium cffalus esl? Quod si sermones honrini congruenles
(I Cor. xv), viamque facerct liumanse lialurorj ad abjicit, juxta noslbomiucm fieri quid coegil? Cum
incorruptionis recursum : gratia Dei, sicul supra- verc se propter nos ad exinaiiiiionem spontaneam
dictum est, pro omnibus guslavit tnortem, et (erlia lnisericorditer inclinavcrit, quam ob causara di-
die resurgens exspoliavil infernura. Idcirco quamvis gnos exinanilione sermones effugeret? Uni igitur
diealurquod per bomiiiem facta sit resurreclio mor- personse cuncfa ejus in Evangelio ascribimus , uni
•uorum, tamen intelligimus Iiominem faetum Ycr- hypostasi seu subsislemiaj Verbi sciKcet incarnali,
bum quod ex Deo est; el per ipsum mortis impc- quia unus esl Dominus Jesus Chrhtus (I Cor. vm),
rium fuisse destructum. Yeniet autem temporibus ul scriptum est. Appellalum vero ab Aposlolo pen-
prsefinilis, sicut est unus Filius, et Dominus in tificem confessionh nostrm (Hebr. n) tanquam sacri-
gloria Patris, ut judieet orbem lerrarum in sequi- .icaKlem Deo el Palri fKlei nostraj confessionem,
late (Psal. xcv), sicul Scriptura leslatur. Necessa- quse a nobis ipsis per ipsum Deo el Palri incessan-
rio igitur ct boc adjicimus. AniiuiHiantes enim se- ter offeilirr : iterum eum dicin*us , q.ui ex Deo se-
cunduni carncm morlem unigcniti Filii Dei/id est cundum naluraro Fiiius cst unigenilus, nec lrem"n:
65 DECRETI PARS I. — DE FIDE, ETC. 66
prseter eum alleri, sacerdofri nomen et oflicium A mus, juxta subsistentiam sibimet uniens ltumanam
deputamus. Facius est enim mediator Dei el homi- n&turam, nalivitatem suslinuerit ex ipsa vulva cor-
ttum (I Thn. n), et reconeiliaior ad pacem, semet- porea. Non quod eguerit necessario ea propler
ipsum Deo et Palri pro nobh offerens in odorem suam naturam nalivitale quse est in extremis sse-
suavilath (Ephes. v). Ideoque dicebat: Sacrificium culi facla temporibus, sed ut ipsas benediceret sub-
et oblationem noluisli, bolocausta pro peccato non slanlise nostrse primitias : et dum Deum carni uni-
tibi placuerunt, corpus autem perfechti. tnihi. Tunc tum mulier edidisset, illa quse adversus omne genus
dixi : Ecee venio. In capile tibri scriptum est de humanum maledictio fueral prolaia desineret, nec
me, ut faciam Deus voluntalem tuatn (Psal. xxxix). jam morti nostra corpora destinaret. Illud quoque
Obtulit enim proprium corpus non pro se, sed quod dictum est: 7"»trislitia paries filios (Gen.m),
pro nobh , in odorem suavitatis. Nam qua pro se ipse dissolrens, verum esse monstraret quod pro-
oblatione vel "sacrilicio indigeret, ab omni peccato phelse voce prsedixerat : Absorpla est mors in viclo-
liber ut Deus exisfens : Quod si omnes peccaverunt ria (I Cor. xv). Et iterum :' Abslulit Deus omnem
et egent gratia Dei (Bom. v), secundum Iioc quod lacrymam ab omni facie (Apoc. vn). Propter hanc
sumus" ad mutabilitalis excessum proniores effecli, enim causam dicimus eum dispensatorie, et ipsis
peccalis ajgrolavit humana natura, ipse vero non B benedixisse tunc nupliis, cum in Cana Galiiesecum
ila; ideoque nos gloria ejus egttiinus : cur erit ul- sanctis vocatus apostolis adesse dignatus est (Joan.
tra jam dubium quod Agnus verus pro nobis sit n). Hsee sapere sumus~ edocti a sanctis aposto-
immolatus? Qui dicit autem, quia seipsuratam pro lis et evangelistis , et ab onini Scriplura divhtittts
se quam pro nobis obtulerit (Isai. LIII), nullatenus inspirata (II Tim. m), nec non et a beatis Patruui
impietatis crimen effugiet, cum nilril prorsus isle coufessionibus veritate subuixis. His omnibus etiam
deliquerit, nec ullum feeerit omnino peccatum. religionem tuam concordare, et prseler aliquem do-
Qua igitur eguerat oblatione; nullo suo exstante lum cousentire jam convenit. Qusevero religioni luse
facinore, pro quo si esset, salis admodumcon- analhematizare uecesse est, huic epislolse noslrse
venienter offerret. De spiritu quoque cum dicil : subjecla^sunt.
Ille tne clarificabit (Joan. xvi) , hoc reclissime I. Si quis non confitetur Deum esse veraciler Em-
sentientes, uuum Christum el filium, non velut al- raanuel, et propter hoc ipsam Dei Genitricem san-
terius egentem gloria , confiteraur a Spiritu sancto , clam virginem (peperit enim secuiidum carnem, car-
gloriam consecutum; quia Spiritus ejus nec melior, nem factum Dei Verbum, secundum quod scriptum
nec superior ipso est. Sed quia humana opera fa- est : Et Verbum caro factum est (Joan. i) anatlte-
ciens , ad demonstrationem suse Deitatis virtute ma sit.
proprii"Spiritus utebatur,ab ipso glorificari dicitur, II. Si quis non confitetur carni, seeundum sub-
quod virtus sua vel disciplina quselibet unumquem- stanliam unitum Dei Patris Verbum, unum quoque
que clarificet. Quamvis enim in sua sit substantia esse Christum cum propria came, el eumdem
Spiritus ejus, et intelligatur iu persoua proprietas ipsum sine dubio Deum simul et hominem, anathe-
juxta id quod Spiritus cst, el noii Filius, attamen ma sit.
10 alienus non est ab illo. Nam Spiritus appella- III. Si quis in uno Christo dividit subsislen-
tus est veritatis (Joan. xrv), et veritas Christus esl. tias post unitionem ,• sola socielate contingens
Unde et ab islo similiter, sicut ex Deo Palre pro- ea, quse seeundum dignitatem est, vel etiam au-
cedit. Denique hic ipse Spirilus etiam per sancto- ctoritatem aut potestatem, et non magis conventu,
rum manus aposlolorum miracula gloriosa perfi- quiper unitatemfaclus estnaturalem, anathema sit.
ciens, Doininum glorificavit Jesum Chrislum, post- IV. Si quis in duabus personis vel subsUtenliis
quam ascendit in coelum. Nam creditus esl Christus dividat eas voces, quaj tam in Evangelicis, quam
natura Deus existens , per suum Spiritum virtutes Apostolicis litteris continentur; veletiameas, quaj
efliciens. Ideoque dicebat : De meo accipiet, et an- Q de Christo a sanclis dicuntur, vel ab ipso Christo de
nuntiabit vobis (Joan. xvi). Nequaquam vero parti- seipso; et aliquas quidem ex his tanquam homini,
cipatione allerius, idem Spiritus sapiens aut potens qui prseter Dei Verbum specialiter intelligatur,
diciiur, quia per omnia perfectus est, et nulio pror- applicandas crediderit; aliquas vero tanquam Deo
sus indigens bono. Nam paternse virtutis et sapien- dignas; soli Yerbo Dei Patris deputaverit, anathe-
lise, id est Filii, Spiritus creditur : et ideo ipsa re ma sit.
et subsistentia virtus ct sapienlia comprobatur. Igi- V. Si quis audet dicere Christum homineni
tur quia Deum carni unitum juxta subsislentiam Qtbyopovitl est, Deiferum , et non polius -Deum
sancta vugo corporaliter peperit, idcirco eam Dei esse veraciter_dixerit, lanquam unicum Filium per
Geiiitricem esse profitemur. Non quod Verbi natura naturam, seeundum quod Verbum caro factum est,
existendi principium de carne sortita sit: Erat . et parlicipavit nobis similiter carne et sanguine, ana-
eniin in principio Verbum, et Verbum erat apud thema sit.
Deicm, el Deus eral Verbum (Joan. i), et ipse VI. Si quis Deum vel Dominum esse Christi
est conditor sseculorum , Patri coselernus, et Dei Patris Ycrbum , et non magis eumdem ipsum
universitatis creator. Sed quod, ut superius dixi- confitelur Deum eS hominem simul, propterea quod
07 D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPl 08
Verbum caro factum cst, secundum Scripturas, ana- A Filium et Spiritum sanctum, id esl sanctam Trini-
.Iiema sit. tatem, esse solum naluraliter verum Deum Domi-
YII. Si quis Janqttam homiiicm Jesum, operanle num; quia cum tres deos nobis colere non lieeat,
Beo Yerbo, dicit adjutum, et unigeniii dignitatem, nisi unum solum verum Deum : tamen sicut Paler
tanqitam alteri prseler ipsum existenti, iribuit, ana- verus Deus dicitur, tesfante Apostolo, qui ait: Con-
lii ema sit. versi eslis ad Deum a simulacrh, servire Deo vivo, el
Ylli. Si quis audet dicere assumplum bominem vero, et exspectare Filium ejus de cmlis, quem snsci-
coadorari cum DeoYerbo oportere, et connuncupari lavil a tnorth Jesutn (I Thess. 1)4 ita quoque Filium
Deum tat.quam alterum cuni altero, (adjeetio eniin verum Deum Joannes commendat apostolus, dicens:
unius syllabse con, hoc cogit inlelligi) et non magis Schnus quia Filius Deivenit el dedit nobis intette-
iina reverentia veneratnr Emmanuelem, unamque ctum ut cognoscamus verum Deum (IJoan. v): et sci-
ei glorificationem dependit, juxta qttod Verbum caro mus in vero Filio ejus Jesu Christo, hic est verus
factum sit, anatheraa sit. Deus, et vita seterna. Qui utique quoniam verus
IX. Si quis unum Dominum Jesum Christum Deus esi, etiam veritas est, sicut ipse nos edocet,
glorilicatum dicit a Spiritu sanclo, tanquam ab dicens : Ego sutn via, veritus et vita (Joan. xiv). De
alieua virtule, qua per eum ulerelur, et ab " Spiritu quoque sancto Joannes apostolus ait: Quia
eo acceperit efficaciam contra immundos spiri- Spiriius est veritas (ibid.) Et utique non potest natu-
tus , et per eum implesse divina signa, et uon raliter verus Deus non esse, qui veritas esi. Quem
magis proprium ejus esse Spirilum dicit, sicul et etiam Deum Paulus apostolus confitelur, dicens :
Palreni,per quem signaoperatus est,ai.'alhemasit. Membra veslra templum sunt Spirilus sancti, qui in
X. Poutificem et aposlolum 'confessionis nostrse vobh est, quem habelis a Deo, et non eslis veslri.
factum esse Cbrislum (Ephes. v), divina Scriptura Etnpti enhn esih prclio magno; glorificate et por-
commemorat. Oblulit enim semeptipsum pro nobis late Deum in corpore veslro (I Cor. vi).
Deo Patri in odorem suavitath. Si quis ergo pontifi- CAP.G. — Sempilernus.
cem elapostolumnostrumaliumdixerit esse faclum, Firmissime teue, et nullalsBus dubites Patrem et
piajterquam ipsum Deum Dei Yerbum, quando fa- Filium et Spiritum sanctum, id esl sanctam Trini-
ctum est caro, et secundum nos homo, setl quasi alle- tatem uniim verum Deum siue inilio sempilernum
rum prseter ipsum specialiterbominem ex muliere ; essc, propler quod scriplum est : In principio erat
et si quis dicit, quia propter se obtulit seipsum in Vcrbum, el Deus eral Verbum. Hoc erat in principio
oblationem,eUion magispronobis solis(iiouenimin- apud Deutn (Joan. 1). Hsec denuo sempiternitas inlir
diguiloblationequipeccalumnescivit) aualhemasit. matur in psalmo, ubi dicitur : Deus autem rex noster
XI. Si quis non confitetur carnem Domini vivifica- ante smcula (Psal. LXXIII).Et alio loco : Sempiterna
tricem esse, tanquam propriam ipsius Yerbi Dei Pa- quoque ejus virtus el divinilas (Rom. 1).
tris, sed quasi alterius cujuspiam, prajter ipsum, CAP:7. — Incommutabilis.
conjuncti eidem secundum dignilatcni, aut secundum Firmissime tene, et nullatenus dubites sanctam
quod solam divinam habilalionem habuerit, el non Trinilalem, solum verum Deum; sicut ajternum, ita
potius,utdiximus,vivificatricem esse, quia facta est solum naturaliler incommutabilem esse. IIoc enim
propriaVerbo Dei, cui omnia vivificare possibileest, sigtrilicat, cum dicit famulo suo Moysi: Ego supi qui
anathema stl. sum(Exod. ni).Huicin psalmo dicilur: In principio,
XII. Si quis non coiiitletur Dei Yerbum carne Domine,lerramfundasti, et operamanuutn luarum sunt
passum esse, el carne erucifixum, et mortcm carne cmli. Ipsi pcribunt, tuautem permanes, et ontnia sicut
gustasse, factumque primogenilum ex morluis, se- veslhnenium veterascent. Et sicul operlorhcm mutabis
cunrium quod est et vila el vivificator, ulDeus, ana- eos, et tnutabuntur; lu autem idem ipse es (Psal, ci).
ihema sit. CAP.8. — Omniutn creator.
CAP. i. — Augustinus in libro De fide ad Petrum j) /Firmissime tene, et nullatenus dubites sanctam
Diaconmn. Unus Deus. Trinitatem solum verum Deum, rerum omnium esse
Firmissime tene, et nullatenus dubites , Patrem risihilium et inrisibilium Creatorem. De quo in
- ct Ftlium el Spiritum sauctum, unum esse natura- psalmis dicilur : Beatus, cujus Deus Jacob adjutor
liter Dcum, in cujus noroine baptizali suiiius : cum ejus, spes ejus in Domino Deo ipsius. qui fecit cwlum
enhni aliud nomen sit Pater, aliud Filius aliud Spi- et terram, mare, et omnia quaj in eis sunl (Psul.
ritus sanctus : boc est utique unum naturrc nomen CXLIII).De quo etiam Apostolus diiit : Quoniam ex
horum trium quod dicilur Deus, qui dicit in Deu- ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, ipsi gloria
leronomio : --Videle,videie, quoniam ego sum Deus, in smcula smculorum (Rom. xi).
et non est alius prmler me (Deut. xxxii); et de quo CAP.9. — Tres .personm.
11 dieitur : Audi Israel, Dominus Deus tuus : Firmissime ienc, et nullatenus dubites Patris, et
Deus unus est (Deut. vi) ; et : Dominum Denm Filii.et Spiritus sancti, unam quidem esse naturam,
luum adorabis , et illi soli servies (Maiih. i\). tres vere esse personas. Patrcmque solum esse, qui
CAP.5. — Dominus. dixit: Hic esl Filius tneus dileclus, in quo mihi com-
Firmissime tene, et nullatcnus dubites Patrem et vlacui (Mattlt. xvu); et Filiumsolum esse, super
G9 DECRETI PARS J. — DE FIDE, ETC. 70
quem illa vox solius Palris sonuit, quando in Jor- A viter (Sap. vm). De Spiritu quoquc sancto legimus :
dane secundum liominem Jiaplizalus est, et hunc Quia SpiriUcsDomini replcvit orbem terrarum (Sap.
esseunigenitum, qui carnem solus accepit.et Spiri- i).EtDavid prophela dicit: 12 Qtto ibo aSphitu iup,
lum sancium Patris et Filii, solum essequiin specie et quo a facie tua fugiam ?Si ascendeio in cmlum, tu iltic
columbarjsuper Chrislum baptizatum, et ascenden- es; elsi descendero tn iufernum, ades (Psal. cxxxi).
tem de aqua, descendil (Matth. m) : et quinquage- CAP.15. — Solus Filhts incarnalus.
simo die post resurrectionem Cbrisli fideles in uno Firmissiroe tene, et nullatenus riubites unam ex
loco positos, in linguarum ignearum visione ad\e- Triirilate personam , id esl Deum Filium, qui de
niens replevit (Act. i). lllam rero rocem, quam so- nalura DeiJ^alris solus nalus
esl; ef uniiis ejusdem-
lus locutus est Deus Patcr; ei illam carnem, qua nafurae cum Patre est, ipsum in Splritu , in
solus homo faclus est, unigeititus Deus; et illam co- que
plenitudine temporis secundum susceptionem formae
in
lumbam, cujus specie Spirilus sanctus superCliri- servilis (GaL lv): voluntarie, in virgine couceptum;
stumdescendit; illasqtte linguas igneas, in qtiarum et de
visione Ideles tino loco constitutos replerif, opera vlrgine natum; Yerbum carnem faclum ; ip-
esse, qui essentialiler nalus est de Palre,
esse totius Trinitatis, id est, unius Dei, qui fecit sumque
omnia in ccelisel in lerra, risibilia el imisihilia. g et essentialiter coneeptus natusque est de Yirgine;
ipsumque unum esse, et uitius iialursc cunt Patrc,
CAP,10.— Filius solius Palris, Spirilus amborum. et unius
naluraj cum Virgine, qui ail de Deo Patie:
Firmissime tene, et nullatenus dubites solum
Anle smcula fnndavit tne, el anleonmes collcs cjenuil
Deum Filium, id est unam ex Trinitale personam, me (Prov. vni). Dc quo etiam tlixii Apostolus : Qnia
soliusDeiPatrisesseFilium Spiritum rero sauctum, cum venil
ploutndo temporis, mhit Deus Filium
ipsum quoque unamex Trinitale personani, non so- stium. natuin ex
lius Patris, sed simul et Patris et Filii esse Spiri- mitliere, factum sttb lecje(Galai. ;v).
tum. Ostendens enim Deus Filium solum esse de CAP.11. — VertcsDeus, verus homo.
Patre genitum, ait: Sic enim Deus dilexit mundum, Firmissime tene, ct nullateiuis tlubiles Jesum
ut Filium suum unigenilum darel(Joan. m); el paulo Chrislum Filiuni Dei sicul de Den Patre, plenum
post: Quiautem non credit,jam judicatus est, quia pctfeclumque Dominum; sic de Mr.ria Virgiue, ple-
non credit in nomine unigeniliFilii Dei (ibid.). Spi- num perfectumque hominem geiriium, id cst Ver-
ritum rero sanctum et Patris el Filii esse Spiritum bum Dominutn, habentem scilicel sine peccalo ve-
Aposlolus docet, qui ait : Vos uutem non estis in ram noslri generis carnem, el animam ralionabiicm.
catne, sed in spiritu, si tamen Spiritus Dei habitat in Quori ipsc Dei Filitts evidenter ostenriif, diccns de
vobis(Rom.nn).Et sequitur : Si quis autemspiritum G carnc sua : Palpale, el videle, attiu spirilus carnem
Chrhti non habet, hic non est cjus (ibid.). etossa non habet, sicul me videth Iwbere (Luc. xssv).
CAP.11. — Semper pfocedens ab ulroqtte. Aiiimam quoque sc babcre, Iris verbis osiendif .
Firroissime tenc, et nullatenus dubiles eiitudem Propterca me Paler diligit, qitia ego pono animam
Spiritum sanctum qui Patris et Filii unus Spirilus tneam, el iterum stimam eam (Joan. x ). Jniellecluin
cst, dePatre et Filio procederc. Dicil eiiim Filius : quoque animse se babere ostendil in eo quod dicil :
Cum venerit Spiritus veritalh, qui a Palre procedil Dhcite a tne quia milh sum cl hittnilh corde (Mallh.
(Joan. xv), ubi suum Spiiitum esse doeuil, quia ipse xi). Ef de ipso Deus per propl.etam dicit: Ecce in-
est veritas. De Filio quoque procedere Spirilum talligel puer tneus, et exallabilur, et elevabitur, et
sanetum, prophetica atque apostolica nolris doctrina sublimh crit valde(Isai. I.H). Nam ef bealus Petrus
commendat. lsaias enim dicit tle Filio : Percutiet secundum sancti David prophetiam ui Clirisio car-
terram virga oris sui, et Spirilu labiorum suorum in- nem atque aiiimam confilelur. De ipso cniiii loqiiens
terficiet impium (Isai. xi). De quo ct Aposlolus ait: beatus Petrus ait: Pioplteiaigilur cum esset, et sci-
Quem interficiet Dontinus Jesus spirilu oris sui (II ret quia jurejiir/indo jurasset ilti Deus, de fructu
Thess. n). Quem eliam ipse unigenitus Dei Filius lumbi cjus sedere super seclemejus (Act.ji), provi-
spiritum oris sui esse significans, postTesurrectio- dens loculus esl de resurreclione Chrisii, quia ne-
nem suam insufllans in discipulos, ait: Accipite Spi- que derelicta est anima ejus in inferno, neque caro
rilum sanctutn (Joan. xx). De ore vero DominiJesu ejits vidil corruptionem (Psal. xv).
ait Joannes in Apoealypsi : Quia gladius utraque CAP.1S— UHMmVerbum fecil omnia tentpora, dcdit
parte aculus (Apoc.i) procedebat. Ipse vero Spiritus legem factus sub tecje.
oris ejus, ipse est gladius qui de ore ejus procedit. Firmissune tene, et nullatenus dubites unum ai-
CAP.12. — Dettsimmensus virlute non tnote. qtte ipsttm esse Deum verttm Yerbum, qui cum
Firmissime tene, et nullatenus dubites Trinitatem Patre Deo el Spiritu sancto Deo fecit omnia tem-
Deum, immensum esse, virlute non mole, et omnem poia, et in nionle Sina legem dedil Moysi ordinatam
creaiuram spiritualem alque corporalem virtute per angelos (Exod. xx), et ipsum Verbum Deum
ejus et prajsentia contineri. Dicit enim Deus Pater : carnem faclum, qui veniente plenitudine temporis
Cmlumet terram ego impleo (Jer. xxm). Dicitur ergo missus a Patre et Spiritu sancto, solus faclus est
de sapientia Dei, qui Filius ejus.est: Quia attingit ex muliere quam fccit, solus factus est sub lege
a fine usque ad finem fortiter, et dhponil omnia sua- quam dedit (Galat. iv).
71 D. 1V0MS €AttNO'lENSIS EIHSCOPl 72
CAP. 1C. — Unus inconfusus et inseparabilis. A nis, quem pro nobis idem Deus effudit. De quo
Firmissime tene, et nullatenus dubites Dei Vcrbi bealus Paulus dicit in Actibus apostolorum : At-
factum duas naluras inconfusibiliter tendite vobis, et universo gregi, in quo vos Spirittts
qtiod caro esl,
sanctus posuit ephcopos regere Ecclesiam Dei, quam
atque inscparabiliter permanere : unam veram di-
vinam quam habet eommunem cum Patre^secun- acquhivit sanguine suo (Act. xx). In illis ergo sacri-
ficiis quid nobis esset donandum, ligurate significa-
dum quam dicit: Ego el Palcr unum sumus (Joan.
et: videt videt el Patrem (Joan. xiv); et: batur; in hoc sacrificio quid nobis jam donatum sit,
x); Qui me,
el Paler in me est secundum evidenter ostenditur. In illis sacrificiis prsenun-
Ego in Patre, (ibid.),
el fi- tiabatur Filius Dei , pro iropiis occidendus, in
quam Cum Apostolus dixit, splendorera glorise
alteram veram hu- hoc autem pro impiis annuntiatur occisus. Te-
guram substantise Dei (Hebr. i): stanle Apostolo, quia Christus, duni adhuc esse-
manam, secundum quam ipse Deus inearnatus di- mus
c t: Pater tnajor me esl (Joan. xiv). infirmi secundnm lempus, pro impiis mortuus
est (Rotn. v). Et, quia cum inimici essemus, recon-
CAP. 17. — Una persona.
ciliati sumus Deo, per morlem filii ejus (ibid,).
Firmissime tene, et nullatenus dubites Deum Yer- CAP. 20. — Verbum semper habet veram carnem.
13
bum carnem factum, unam habere divinilalis "suseB Firmissime tene, et nullatenus dubites Yerbum
cariiisque personam. Deus enim verbum plenam carnem faclum, eatndem humanam carnem semper
naturam humanam ita sibi veraciler unire digna- veram de Yirgine Verbum Deus nalus
ita Vcrbum habere, qua
lus est; et, pernianenle divinitale sua,
naluraliter non est, qua crucifixus el morluus esl, qua resmr.xit,
caro factum esl, ut quamvis hoc sit et in ccelum ascendit, et in dexlera Dei sedet, in qua
Yerbum quod caro, quia duarum naturarum veritas etiam venturus est
manet in Cbristo . secundum unam tamen personam " judicare vivos et mortuos. Pro-
ptcr quod ab angelis apostoli audierunt: Sic veniet,
idem Yerbum caro ab ipso iicret maternse coiiceptio-
non quemadmodum vidhtis eum eicntemin cmtutn (Act. i),
nis inilio. Deus eiiim Yerbum , accepit perso- Et beatus Joaimes ait: Ecce veniel cum nubibus, et
nam bominis, sed natu am; et in seternam personam videbit eum omnh oculus, el qui eum crucifixerunt,
divinitalis, accepit temporalem substantiam carnis. et videbit eum omnh tribus terrm (Apoc. i),
Unus esl ergo Christus Yerbum caro facltim; qui ct CAP.21. •— Ad cuncta creatura bona.
ex patribus secunduni carnem, et supei omnia Deus Firmissime tene, et nullalenus dubites Trinilalem
benedictus in siecula unus est Jesus. Cui et Pater Deum, id esl Palreni. et Filium, et Spiritum san-
dicit: Ex ulero ante luciferum genui le(PsaLix). Ubi ctum esse naturaliter summum
slne initio selerna atque incommutabile
significalur ante onme tempus bonum, et ab ipso crealas esse omnes naturas. Bo-
et
nalivitas. De quo evangelisla dicit: Qnia vocatttm
nasquidem, quia a summo bono factse sunt; sed
est nomen ejus Jesus quod dicluin cst ab ungelo prhis- mutabiles,
quia de nihilo factaj sunt. NuEamque esse
quam in utero conciperetur (Luc. n). malam riaturam, quia omnis natura,in quantum na-
CAP.18. —'Verbum conceplum. tura est, bona est. Sed quia in ea bonum et minui
Firmissime tene, el nullatenus dubites non car- ct augeri potesl, in tantum mala dicitur, in quantum
nem Chrisft sine divinitate coneeptam in utero Vir- bonum ejus minuitur. Malum enim nihil aliud est,
ginis, priusquam susciperetur a verbo; sed ipsum nisi privatio boni. Unde constal geminum esse crea-
Verbum Deum sua carnis acceptione conccptum, turaj rationalis malum, id est unum, quo voluntarie
ipsamque carnem Yerbi Dei inearnationeconceptara. ipsa deficil a summo bono crealore suo; alterum quo
CAP. 19. — Dei Verbum carncm factum, se pro nobh invita punietur ignis seterni supplicio. Illud passura
obtulhse sucrificium. juste, quia Iioc admisit injuste. Et quse ordinem in
Firmissime tene, ct nullatenus dubiles, ipsum se non servavit clivinaj insYitulionis, ordinem non
unigenitum Deum Yerbum carnem factum se pro effugiet divinse ultionis.
nobis obtulisse sacrilicium, et hostiam Deo in odo- p CAP.22. — Nihil prmtcr Deum ejusdem esse naturm.
"
rem suavitath (Ephes. v); cui cum Pafre et Spirilu ' Firmissime tene, et nullatenus dubites neque an-
sancto, a patriarchis et prophetis, et sacerdotibus gelos, neque quamlibet aliam creaturam ejusdem
tempore Veteris Testamenli animalia sacrificaban- naturaj esse, cujus est sccundum naturalem divini-
tur; et cui nunc, id est lempore Novi Testamenti tatem suam, summa Trinitas, qui est unus naturali-
cum Patre el Spiritu.sancto, cum quibus illi est una ter Deus, Paler, et Filius, et Spiritus sanctus. Ne
divinitas, sacrificium et panis el viui in fide et cha- que enim unius naturae esse polerant, ille qui fecit,
ritale sancla catholica Ecclesia per universum or- et ea quarjfecit.
bem terrse offerre non cessat. In illis enim carna- CAP.25. — De immulabili et mutabili.
libus victimis significatio fuit carnis Christi, quam Firmissime tene, et nullatenus dubites omnem
pro peccatis nostris ipse sine peccato fuerat ob- creaturam naturaliter mutabilem a Deo incommu-
laturus, et sanguinis quem erat effusurus in re- labili factam; nec tamen posse jam quamlibet ange-
missionem peccalorum noslrorum. In isto aulem lorum sanctorurii creaturam in deterius commutari,
sacrificio gratiarum actio atque commemoratio est quia sic acceperunt aeternam beatitudinem, qua Deo
carnis Christi, quam pro nobis obtulit, el sangui- stabiliter perfruuntur, ut ea carere non possint. Sel
W DECRETi PARS L — DE FlDE. ETC. 7l
boc ipsum quod ab illo slalu beatiltidinis, in quo A peccati damnationem carnali conceptione et nativi-
sunt beati, mutari in deterius nullatenus possunt, taie traxerunt. . _
non eis naturaliter insitum; sed poslquam creati CAP. 28. — De judicio.
sunt, gratise divinse largitate collatum. Si enim an- Flrmissime fene, etnullatenus dubitcs ideoChri-
geli naturaliter incommutabiles fierent, nunquam stum ad judicandos vivos mortuosque venturum, r.t
de eorum consoriio diabolus et ejus angeli cecidis- homines quos hic dono gralise suaj gratis justificat
sent. per fidem, el eisdem juslificalis in fide et cbaritale
CAP.24. — De differentia rationalh el irmtionalh. sanctse matris Ecclesise usque in finent perseveran-
Firmissime tene, et nullalenus dubites, in omni tiam donat, in suo adventu resuscitet, glorificet, et
creatura, quam spiritualem atque corpoream summa secundum proinissionera suam sequales sanctis an-
Triuitas iecit, solos spiritus angelicos et humanos gelis faciat, et ad eum slatum perducat, in quo per-
intelligendi facullatem divinitus accepisse. Caeleros fecte, quantum unicuique donat,- boni sunl; et ab
vero sphitus brutorum animalium ralionalem intel- ipsa perfectiOne mutari deinceps non Jtossunl. ubi
ligentiam non aecepisse, et ob hoc omnino liabere diversa erit sanctorum gloria, sed -una crit oiuuium
non posse. Propter quod dicilur Iiominibus : Nolite rita seferna. Diabolum rero et angelos ejus in ignem
fieri sicict equus et tnulus, quibus tton est iniellectus B seternum a Christo esse mittcndos; ubi nunquam
(Psal. xxxi). Et ideo nec animas pecorum in homi- carebunt pcena, quam eis prsepararit diviria juslilia,
nes, necanimas hominum in pecora posse aliquando Cum ipso diabolo impios et iniquos homines, de qui-
transire. bus Scriptura dicit: Imitantur autem eum qui snnl
CAP.2O. — De libero arbitrio.] ex parte illius (Sap. n), pro eo quod eum in malis
Firmissime lene, et nullatenus dubites primos ho- operibus imitali sunt, et ante finem prsesentis vilse
mines, id est Adam et mulierem ejus, bonos et re- congruam pccnitentiam non egerunt, resumplis cor-
ctos, et sine peccalo creatos esse cum libero arbitrio, poribus supplicio ajternse combustionls arsuros.
quo possent si vellent, Deo semper liumili et bona CAP. 29. — Ante finem prmsenth vitm pmnitentiam
voluntate servire atque obedire : quo arbitrio etiam agendam.
possent si vellent, propria voluntate peccare; eosquc Firmissime tene, et nullatenus dubites omnibus
non necessitate, sed propria voluntate peccasse; illo- hominibus, et bonis et malis resurrectionem carnis
que peccato sic in .deterius mutatam liumanam na- in adventu Doniini futuram essc communem : retri-
turam, ut non soium in ipsis primis hominibus per butionem vero justitiaJ Dei esse bonis malisque dis^
peccalum mors obtineret regnum, sed eliam in ora- similem, secundum quod Apostolus ait; 'Quia omne
nes homines transiret peccatum (Rom. v), mortis- C resurgemus, sed non omnesimmutabimur (I Cor. xv).
que dominium. Mutabuntur autem justi, qui ibuntin vitamseternam.
CAP.26. — De originali peccato, ejusque remedio. Quod Apostolus ostendit dicens: Et mortui resurgent
Firmissime tene, et nullatenus dubites omnem ho- incorrupli, et iios immulabimur (ibid.)^ Et ostcndens
minem qui per concubitum viri et mulieris concipi- quse erit ipsa immutatio, adjecit: Oporfel enim cor-
tttr, cum originali peccato nasci, impietati subdi- ruptibile hoc induere incorruptionem, et moriale hot
tum, mortique subjectum, et ob boc natura. irse fi- induere immortalitatem (ibid.). In eoriim corporibus
lium nasci, de quo dicit Apostolus : Eramus enim et fiet, quod ipse Apostolus ait i Seminatur in corru^
nos naturaftlii irm, sicut el cmteri (Ephes. n). A qua plione, surget in incorruptione. Seminatur in ignobi-
ira nullusliberatur, nisi fide mediatoris Dei et homi- titate, surget in gtbria. Seminaiur in infirmitate, sur*
num, hominis Jesu Christi, qui sine. peccato conce- get in virlute. Seminalur corpus animale, surgel cor-
ptus sine peccato natus, sine peccalo mortuus, "pec- pus spirituale.(ibid.). Quod propterea dixit, non quia
catum pro nobis factum est, id est sacrificium factus ipsum corpus spiritus erit, sed quia vivificantc Spi-
est pro peccatisnostris. In Yeteri quippe Testamento ritu immortale atque incorruptibile permanebit. Sifc
•peccata dicebantur sacrificla, quse pro peccaiis offe- autem tunc dicitur spirituale corpus, cum non spiri-
rebantur. In quibus omnibus fuit significalio Christi, lussit; sed permaneat corpus, sicut nunc animale
quia ipse est agnus Dei, qui tollit peccata tnundi dicitur, cum tamen inveniatur anima non csse, sed
(Joan. i). corpus, «
— CAP.30. — De marlyrio, et pmnilentia, el baptismo. \
CAP. 27. De baplismo.
Firmissime tene, et nullatenus dubites exceptis
(Decons.,dist. i, c. Firmhsime.) Firmissime tene, illis qui pro nomine Christi suo sanguine baptizan- '
et nullatenus dubites non .solum homines jam ra- tur, nullum accepturum ritam seternam, qui non hic
tione utentes, verum etiam parvulos, qui sive in ute- a malis suis fueril per pcenitentiam fidemque con*
ris matrum virere incipiunt, et ibi moriuntur; sive versus. Et per sacramentum fidei et pcenitentise, id
jam tle matribus nati, sine sacramento sancti bapti- est per baptismum liberatus. Et majoribus quidem
smatis, quod daturin nomine Patriset Filii et Spi- necessarium est, et pcenitentiam de malis suis age-
ritus^ sancti, de lioc sseculo transeunt, ignis seterni re, el fidem catholicam secundum regulam veritatis
supplicio sempiterno puniendos : quia, etsi peccatum tenere, et sacramentum baptismatis accipere. Par-
proprise actionis nullum habuerunt, originalis tamen vulis vero qui nec propria voluutate credere, nec por#
PATROL. CLXI. 3
75 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI 76
iutenliam pro peccalo quod originaliter trahunl,",A Imo, sicut intra Ecclesiam recte credenlibus pcr
agere possunt, sacramentum fidei, qttod est sanctum sacramenlum baplismi conferri salulem; sicexta
baplisma, quandiu rationis setas eorum capax esse Ecclesiam baptizalis, _si ad Ecclesiam rion redicrint,
non polest, suflicere ad salutem. eodem baptismate cumulari perniciem. Tantum enim
CAP.51. — De gratia pmnitentim. valet ecclesiasticse societatis unitas -ad salulem, ul
Firmissime tene, el nullatenus dubitcs neminem baptismo non salvetur, cui non ibi datur, ubi opor-
bic hominum posse porjiiilenliam agere, nisi quem tuit ut delur. Inessclamenhominibaptismumeliam
Deus illuminaverit, et gratuila miseralione conver- extra Ecclesiam baptizato, sed ad judicium inesse
terit. Apostolus enim dicit : Ne forte det Deus illis separalo. Sed quia manifeslum est ubicunque datum
pmnilenliam ad cognoscendamveritatem, et resiphcant fuerit Iioc baptisma semel esse dandum, ideo etsi ab
a diaboli laqueis (H Tim. n). hserelicis in nomine Patris el Filii et Spiritus sancti
CAP.32. — De gratia obedientim. fuerit datum, venerabiliter agnoscendum, et ob hoc
Firmissime tene, el nullatenus dubites posse qui- nullatenus ilerandum. Salvator enim ait: Qui semet
dem bominem quem nec ignorantia lillcrarum, nec lotus est, non indiget nisi ul pedes lavel (Joan. xm).
tliqua prohibet imbecillitas, vel adversilas, verba CAP. 37. — De eodem.
sancta legis et Evangelii sive legere, sive ex ore cu- Firmissime tene, et nullatenus dubiles omnem
jusquam praedicatoris audire; sed divinis mandalis exira Ecclesiam calholicam baptizalum participem
obedire neminem posse, nisi quem Deus gralia sua fieri non posse vilse seternaj, si ante iinem vitseliujus
prsevenerit; ut quodaudit corpore etiam corde per- calholicse non' fuerit redditus atque incorporatus
cipiatr; et accepta divinitus bona voluntate atquevir- Ecclesise. Quia si habeam, inquit Apostolus, omnem
tute, mandata Dei facere et velit ct possit. Neque fidem, et noverim omnia saeramenta, charitatemvu
enim qui plantat est aliquid, neque qici rigat, sed qui tem non habeam, nihil sum(I Cor. xm). Nam in die-
incrementum dat Dcus (I Cor. m); qtiia etiam opera- bus diluvii, neminem legimus exlra arcam poluisse
tur in nobis el velle, et pcrficere pro bona voluntate salvari (Cen. vn).
{Philip. n). CAP.38. — De hmrelicis et schismalich.
CAP. 33. — Deum incommutabiliter omnia nosse. Firmissime tene, et nullatanus dubites non soltim
Firmissime tene,'et nullatenus dubites Deo incom- omnes
paganos, sed et omnes Judseos, hsereticos
mutabili non solum prajlerita, sed etiam lutura om- alque schismalicos, qui extra Ecclesiam catliolicam
nia incommutabiliter esse nolissima, cui dicitur : finiunt vilam, iu
ignem ajternum ituros, qui paratus
Qui occultorum es cognitor, qui scis omnia antcquam C csi diabolo et.angelis ejus.
fiant (Dan. xm). CAP.59. — De eodem.
CAP. 31. — De scientia.
Firmissime lene, et nullalenus dubites quemlibct
Firmissime lene, et nullatenus dubites Trinitatem
Deum incommulabilem, rerum omnium alque ope- liajrelicum sive scbismalicuin, in nomine Patris et
Filii et Spirilus sancti baptizatum, si Ecclesise ca-
rum tam suorum quam humanorum certissinium
lliolicsenon fuerit aggregatus, quantascunque elee-
cognilorem; et ante omnia srccula scire quibus esset
fidem sine nemo -mosynas fecerit, etsi pro Chrisli nomine etiam san-
per gratiam largiturus, qua potuit
ab inilio mundi, usque in finem a reatu peccati tam guinem fuderil, nullatenusposse salvari. Omni enim
liomini, qui Ecclesise non tenet unilatem, neque ba-
originalis quam aetualis absolvi. Quos enim Deus
neque eleemosyna quamlibet copiosa, ne-
prmsciil, et prmdestinavit conformes fieri imaginh Fi- ptismus,
lii ejus (Rotn. vin). que miors pro nomine Chrisli suscepta proilcere
CAP. 35. — De prmdestinatione. poterit ad salutem, quando in eo vel hseretica vel
Firmissime lene, et nullalenus dubites omnes, scbismalica pravitas perseverat, quse ducit ad
morlem.
quos vasa misericordia? gratuita bonitate Deusiecit,
ante conslilutionem mundi in adoptionem filiorum ry CAP.iO. -^ De calholich criminosh.
Dei prsedestinatos a Deo; neque perire posse aliquem Firmissime lcne, el nullatenus dubites non omnes
eorum quos Deus prsedestinavit ad regnum ccelo- qui intraEcclesiam catholicam baptizanlur, aecepiu-
rum; nec quemquam eorum quos Deus non pra?- ros- esse vitam seternam, sed eos qui perceplo ba-
deslinavit ad vitam ulla posse ratione salvari. Pra> ptismate recte vivunt, id est qui se abstinuerunt .a
destinatio eniin illa graluita donationis est prsepara- vitiis et concupiscentiis carnis. Regnum enim coelo-
tio, qua nos Aposiolus ait: prsedestinatos in adoplio- rum sicut infideles hseretici atque schisinalici nou
nem filioruw Dei per Jesum Chrhtum in ipsum habebunt; sic catholici criminosi possidere non
(Eplies. i). poierunt.
CAP. 56. — Exlra Ecclesiam non prodesse bapthma. CAP.41. — De necessilate remissionis.
j Firmissime tene,.et nullatenus dubites sacramen- Firmissime lene, et nullatenus dubifes etiam
£um bapllsmatis, non solum intra Ecclesiam catho- justos atque sanctos homines, exceptis his qui bapii-
licam, sed etiam apud bsereticos qui in nomine Pa- zati parvuli mortui sunt, sine peccato hic neminem
Iris cl Filii et Spiriius sancti baptizant, esse posse; vivere posse; semperque omni bomini esse neces-
scd cxtra Ecelesiam catholicam prodesse uon posse. sarium, elpeccata gua usquein finem vilse pra?sentis
77 DECRETI PARS I. — DE FIDE, ETC 73
eleemosynis diluere, ct rcmlssionem bumiliter a Deo A justi selcrnique judicii sempiterna atque incommu-
ac veraciter postulare. tabili prolata sentenlia, iniqui omnes ibunt in com-
CAr. 42. — De esch et mtpiiis. bustionem aeternam;'jusli autem in vilamseternam :
Firmissime tene, et nullatenus dubites omnem inique semper arsuri cum diabolo; justi aulem re-
crealuram Dei bonam esse, el niltit rejiciendum quod gnaluri cum Chrisfo.
eum gratiarum aelione percipittcr ^/ Tim. iv). Et CAP.44. — Capitula verm fidei firmissime te-
Dei servos qui a carnibus aut vino se abstinent, non nenda.
tanquam immunda, quia a Deo facta sunt, respuere, Ilrec interim quadragiiita capituia ad regulam
sed a forliori cibo et potu pro sola castigatione cor- verse fidei iirmissime pertinentia fideliter crede, for-
poris abstinere. Nuptias quoque divinitus instilutas tiler lene, veraciter patienterque .defende. Et si
et benedictas. Et melius quidcm esse, si quisquam quem contraria his dogmatizare cognoveris, tan-
sine conjugio sil, ut liberius atque plenius cogitet, quam pestem fuge et lanquara hsereticum abjice,
quse sunt Dei, quomodo placeat Deo. Tamen illis Ita enim isla quse posuimus fidei catbolicse con-
qui conlinenliam non voverunt, nullum esse pecca- gruunt, ut si quis non solum omnibus, sed eliam
tum, si vel mulier nubat, vel vir uxorem ducat singulis voluerit contraire, in eo quod singulis ho-
(1 Cor. vn). Nec solas primas nuplias a Deo insti- " rum contumaciter repugnat, et liis contraria docere
tutas, sed etiam secundas et tertias pro eorum qui non dubilat, lisereticus ct fidei Christianse inimicus,
so conlinere non possunt, infirmilate concessas. atqtie ex omnibus calholicis anathemalizandus ap-
Yerum qui sive conjugati, sive a conjugio liberi pareat.
continenfiam Deo voverunt, admodum esse dam- CAP.43. — Leo universis ephcopis per Siciliam ae
nabiles, sLvel illi conjugale opus voluerint appe- baplhmo (ephl. 4).
tere, quo se non accessuros, vel illi repetere a quo Proprie in morle crueillxi. et in resurreclione ex
se recessuros ; illi libera, hi comrauni professi siint morluis pofenlia baplismatis novam creaturam con-
voluntate. dil ex veiere, ut in renascenlibus et mors Christi
CAP.43. — De bapthmo. operetur et vita, dicenle Apostolo : An ignorath quia
Firmissime tene, et iiullaienus dubites aream quicunque baptizati sumus in Chrhto Jesu, in morle
Dei esse calbolicam Ecclesiam, et inter eam usque ipsius baplhati sunms? Consepulli enitn sutnus cum
in linem sseculi frumento mislas paleas contineri: ilto per baplhmum in tnorte, ut quomodo surrexit
boe est, bonos ac malos sub sacramentorum com- Chrhlus a morluh per gloriam Patrh, ita et nos in
munione misceri, et in omni professione, sive mo- novitate vitm ambulemus. Sienim complantali facti
nachorum, clericorum, sive laicorum csse bonos, sumus similitudini morth ejus, simul et resurrectionis
esse simul malos. Necpro malis bonos deserendos, erimus (Rom. vi). Et csetera quse latius magister
sed pro bonis. malos, in quanlum iides exigit et eha- gentium ad commeridandum sacramenlum baptis-
ritatis ratio, tolerandos; id est, si vel in Ecclesia Uiatis disputavit, ut appareret ex hujus doctrinae
nuilius perfidisesemen aspergunt, vel fratres ad ali- spiritu regenerandis filiis bominum, et in Dei Filio
ijuod malum mortifera imilatione non ducunt. Nec adoptandis, illum diem, et illud tempus electum, in
posse aliquem intra Ecclesiam catholicam recte cre- quo pcr similitudinem formamque mysterii ea quse
dentem, beneque viventem alieno unquam maculari germitur in membris iis quse" in ipso sunt caplte
peceato, si cujusquam peccatis ncc consensionem gesta, congruerent, dum in baptismatis regula,«t
praebeat, nec favorem. Utililerque malos a bonis mors intervenit interfeclione peccati, et sepulturam
iitlra Ecclesiamtolerari,sihoccumeisbene vivendo, triduanam imitatur trina dimersio, et ab aquis ele-
ct bene manendo agatur; ut et videntes et audientes ratio resurgentis instar est de sepulcro. Ipsa igittir
quaj bona sunt, mala sua respuant, et judicandos se operis qualilas docet celebrandse generaliler gratise
a Deo pro suis malis operibus scientes resipiscaat. diem legitimum eum esse, in quo oria est et virtus
Alque ila praevenftdouo gratise de suis iniquilatibus J} muneris, et species actionis. Ad cujus rei eonfir-
confundanlur, et ad bonam ritam per Dei miseri- mationem plurimum valet, quod ipse Dominus Jesus
cordiam conrertantur^ Bonos vero a malis inlra Ghristus posteaquam resurrexit a mortuis, disci-
Ecclesiam duntaxat catholicam conslitulos, non de- pulis stiis, in quibus omnes Ecclesiarum praesules
bere nisi operum dissimililudine separari; ut cum docebanlur, et formam et potestatem tradidit bapti-
quibus divina communicant sacramenta, non ha- zandi, dicens: Euntes docete omnes gentes, bapti-
beant mala opera, quibus illi sunt criminosi, com- zantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritussan-
munia. In line vero sseculihonos a malis etiam cor- cti (Malth. xxvin). De quo utique eos etiam anfe
pore separaudos, quando veniet Christus habens passionem potuisset instruere, nisi proprie voluisset
ventilabrum in manusua, et permundabil aream intelligi regeneralionis gratiam ex sua resurrectione
suam, et congregabit triticum suum in horreum; ccepisse. Additur sane huic obserrantiae etiam Pen-
paleasaulemcomburetigniinexstinguibili(Malllc.m), tccostes ex adventu sancti Spiritus sacrata solem-
quando per judicium justum segregabit justos ab nitas, quse de paschalis festi pendet articulo. Et
injustis, bonos a malis, rectos a perversis;« bonos cum ad alios dies alia festa pertineant, hsec semper
censiilu-et a dextris, malos a sinistris. Et ejus ore ad cum diem, qui In resurrectione Domwii est, in-
79 D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPI 80
signis occurrit, porrigens quodammodo auxiliantis A juxta hajrelicorumdogma, conlrasanctorumPatrnm
gratise manum, et eos quos a die Paschaj, au.t mo- instituta, cogilur aiiquis lavacrum quod regeneran-
lestia infirmitaiis aut longinquitas itineris, autna- dis semel tribulum esi, bis subire, Apostolica recla-
vigalionis difficullas inlerclusit, invitans ut quibus- manle senlentia, qui nobis unam prsedicat in Tri-
Iibet necessitatibus impediii, desiderii sui effectum nitate Deitatem unam in fide confessionem, unum
dono sancti Spiritus consequantur. in baptismate sacramentum (Ephes. iv). Sed in
CATP. 46. — Idem de eodem, ead. ephl. 4. hoc nihil simileformidatur, quoniamnon potest in
Hoc autem nos non ex nostra persuasione defen- iterationis crimen veuire, quod factum esseomnino
dere, sed ex apostoliea auclorilate servare, satis nescitur. Atque ideo quoties persona talis inciderit,
idoneo probamus exemplo, sequentes beatum apo- sollicita primum examinatione discutile, et longo
stolum Petrum, qui in ipso die, quo omnem creden- tempore, nisi forie supremus finis immineat, in-
lium numerum promissus sancti Spirilus replevit dagate, utrum nemo penltus sil, qui teslimonio suo
advenlus, trium millium populum sua prsedicatione juvare possit ignorantiam nescientis. Et cum con-
conversum lavacro baptismatis consecravit. Quod stiterit hune qui baptismatis indiget sacrameuto,
sancla Scriptura, quaj aposlolorum Actus eonli- sola iuaniter suspicione prohiberi, accedat intrepi-
net, iideli liisloria dpcet dicens : Hh auditis com- B dus ad-consequeudam gratiam, cujus in se nulluni
puncli sunt corde, et dixerunl ad Pelrum et reliquos scit esse.vesiigium. Nec rereamur -huic januam
apostolos,: Quid faciemus, viri fralres ? Petrus autem salutis aperire, quam nunquam docetur in-
ad illos : Pwnitentiam, inquit, agile, et baplizetur gressus.
ttnusquhque vestrum, in noinine Domini nostri Jesu CAP.49. — in Moratibus, lib. ir, cap~.2.
in remhsionsm vesttorum, et Gregorius
Chrisli, peccaiarum Quod apud veteres idem fides, virtus sacrificii,
accipieth dsnum sancd Spiritus (Act. n). tnysterium cireumchionh, qupd apud -nos baplh-
CAP. 47. — Idem non esse celebrandum bapthmum ma, valebat.
in Epiphania. Leo universh ephcoph per Siciliam (De cons., dhl. i,c. Quod autem.) Quod apud
(epist. 4, cap. 6). nos valet aqua baptismatis, hoc egit apud reteres,
(De cons., dht. 4, c. Si quis autem.) Si quis au- vel pro parvulis sola fides, vel pro majoribus vir-
tem Epipbanise festivilatem, quse in suo ordine tus sacrificii, vel pro his, qui ex Abrahaa stirpe
debito honore veneranda est, ob hoc existimat pri- prodierant, mysterium circumcisionis.
vilegium habere baptismatis, quia hoc quidam pu- CAP. 50. — De eodem. August. ad Valerium contra
tstnt, quod in eadem die Dominus ad baptismum „ Julianum, De nuplih et concup. t. n, c. 11.
sancti Joanuis accesserit, sciatillius baptismi aliam Ex quo instituta esl cieumcisio in populo Dei.
graliam, aliam fuisse ralionem, nec ad eamdem quod erat tunc signaculum justitiarj fidei, ad signi-
pertinuisse virtulem, qua per Spirilum sanctum ficationem purgationis, valebat et parvulis ori-
rcnascuntur, de quibus dicitur : Qui non ex sangui- ginalis ^veterisque peccali," sicut et baptismtts ex
nibus, neqne ex voluntate carnis, neque ex voluntate illo valere ccepil, ad innovationem hominis, ex quo
viri, sed ex Deo xiali sunt (Joan. \). Dominus enim inslitutus esf.
nullius indigens remissione peccati, nec quserens
CAP.81. — Bracarense conciiium i, cap. 23.
remedium renascemdi, sic voluil baptizari quomodo
et voluit circumcidi, hostiamque pro se emunda- Placuit ut nullus eum baplizandi ordinem prseler-
lionis offerri. Ui qui faetus iuerat ex muliere, sicut 'mitlat quem et anlea tenuit metropolitana Braca-
rensis ecclesia, el pro amputanda aliquorum dubie-
Apostolus ait, fieret et sub lege(Galat. iv),quam non
venerat solrere, sed implere (Matth. v), el implendo late profuturus episcopus, scriplum sibi et directum
a sedc beatissimi Petri apostoli suscepit.
fnrire, sicut bealus Apostolus prsedicat, dicens :
Finis aulem legis Christus, ad juslitiam omni cre- CAP.52. — De eadem re. Victor papa Theophilo
denti (Rom. x). Baptismi autem sui irise condiJit .," cphcopo, cap. i. Quod gentiles ad fidem venientes
a quocunque, quacunque hora, in quocunqueflumine
sacramentum, quia in omnibus primatum lenens,
sc docuit esse principium. Et tunc regenerationis baptizandi sunt.
Si necesse fuerit, aut mortis periculum ingru e-
potcntiam sanxil, quando de lalere ipsius profiuxe-
runt sanguis redemplionis et aqua baptismatis. rit, gentiles ad fidem venientes, quoeunque lo co
vel momento ubicunque evenerit, sive in flumine,
CAP. 48. — Idem Leo prhnus Leoni episcopo Raven-
nuti, cptst. 58, c. 1. De hh qui ulrum baptizati sive in mari, sive in fontibus, tantum Cbristianse
sunt nescitur. confessionis credulitate clarificala bapftzentur.
(De cons., dist.i, c. Cum ilaque.) Cum itaque Ipsum quoque quod in baplismo polliciti sunt,
est attendendum, ne infideles sed fi-
baptismi sui nilril recordelur qui regenerationis est summopere
cupidus,-nee alter attestari de eo possit qui sciat deles inveniantur. Ipsi vero qui inlldelitaiis nola as-
consecralum, nilril est in quo peccaium possit ob- perguntur, infames efliciuntur, atque inter lideles
repero, ciun in hac parte conscienliaj suaj nec ille minime repulantur.
reus sit qui consecralur, nec illc qui consecrat : CAP. 53. — Augustinus de 70 hmresibus.
scimus quidem inexpiabile esse facinus, quolies Leeliani [Selestiani] bseretici negant esse visibi-
e» DECRETI PARS J. — DE FIDE, ETC. 82
lem paradisum, et baplismum in aqua rnon acci- A CAP. 60. — Gerundeuse conciltuni ;ap. 4.
niunt. (De cons., dist. 4, c. De catcchumenh.) De cate-
— ad Ro- chumenis'baptizandis id decretum est, ut in Pascbae
CAI-.54. Huunm snper prhnam ephlolam
manos, solemnilate vel Pentecostes ad baptizandum veniant.
Fortassis quseret aliquis quare in aqua solum- Cajteris solemnitatibus infirmi lanlummodo debeanf
modo, el non aliquando in vino bapiismus eonse- baptizari.
cretur. Cui respoudit beatus Ambrosius : « Idcirco CAP. 61. — Greqorius Fanlino defensori.
uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur quod, "Si Judajis baplizandis longum vel triste vidctur
sicut aqua sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita solemnitatem suslinere paschalem; et eos nunc ad
illud baptisma animse maculas sordesque vitiorum baptisma feslinare cognoscis ne, quod absit! longa
emundando abstergit. i dilatio retro possit eorum animos revocare, cum
fratre nostro episcopo loci illius loquere, ul pceiii-
CAP. S5. — Gregorius ForlunaUt ephcopo Neapolh
(Secundino Taurominiiano ephcopo). tenlia ac^ abstinentia 40 diebus indicta, aut die Do-
(GRATIANI:S, 18, <7-2, c. Pridem, hoc caput Gelasio minieo, aul si celeberrima feslivilas forlassis occur-
aliribuit.) Pridem prsecepimus ttt de monasterio rerit, eos omnipolenlis Dei misericordia prolegcnte
Sancti Andrese, quod est super Mascalas, Laptisle- R baptizet.
riumpropter monachorum insolentias debuisset au- CAP. 62. — Gregorhts respondens Augustino
ferri atque in eodem loco, quo fontes sunt, altaria (epist -51).
fundari. Cujus rei perfectio hactenus est prolracta. (Dht. 5, parle prima, c. Baptizari.) Bapti^aTiSy^|*v
Admonemus itaque fralernitatem luam ut nullam enixam ipsam mulierem, vel hoc quod ge^erilvVi'/<'' ,.\
jam' moram posf susceptas prsesenles liiteras no- Riortis periculo urgelur, vel ipsam bora fpa^emAniSL f-,%
slras inferas; sed, repleto loco ipsorum fonlium, al- gigirit, vel hoe quotl gignitureadem horalqiia riatum >"^.1
~ x
laread sacra celebranda mystica, illic sine aliqua est, nullo modo prohibelur. V«> ^•/c?J/
dilatione fundelur. - CAP. 63. — Gregorms cleroet plebiTareiht~.!,\-\j^'
CAP. 56. — Gelasius Sabino ephcopo. (Decons.,dist. 4, c. Venerabilis.) Generalis [Yeiie-
Nec enim numerus baptizandis juste creditur im- rabilis] baptismi sacramentum, nisi in festivitate
ponendus, cum quanti forte petierinl, vel ad rege- Paschali et Pentecostes iradere non prsesumat epi-
nerationem festinaverint, non sint pro alterius vo- scopus, exceptis ajgritudine laborantibus, quibus
luntate pellendi, Et ideo superfluam conslitutionem mortis urgente periculo, talibus oportet, ne in aJter-
modis omnibus refulanles, yolumus ut unusquisque numpereant, remediis subveniri.
aut in vicina sibi ecelesia, aut in electa,' pro sttse CAP.64. — Gelasius episcoph per Lucauiam, Bru-
menlis baptizelur arbitrio. tios el Siciliam, cap. 9.)
CAP.57. — Ex libro Ponlificali. (De cons., dht. 4, c.Innecessilale.) L&icisChristia-
Marcellus 25 titulos in urbe Roma consliluil, nss baplizare plerumque concedilur.
quasi dieeceses propter baplismum, et pcenilenliam CAP. 65. — Concilium Carlhagincnse ir, cap. 100.
multorum. Mulier baptizare non prsesumal,.
CAP.58. — Siricius papa Hhnerio Tarraconensi epi- CAP. 66. — Isidorus de officih, lib. u, cap. 54,
scopo, cap. n. Illud quod nec priratis, nec clericis [adde sine
nisi taiHum sacerdolibus \\vJ
(De cons:, dist. 4, c. Non ratione.) Non ratione au- gradu] baptizare liceat,
cloritaiis alicujus, sed sola temeritate prsesumitur, Evangelio legimus apostolis tantum permissum
utpassimetliberemalalitioChristi, seu apparilione, (Joan. xx).
nec non apostolorum seu marlyrum feslivitatibus, CAP. 67. — Ibidem.
innumerse, ut asseris, plebes baptismi mysterium Ilem : Constat baptisma solis sacerdotibus tradi-
consequantur : cum hoc sibi privilegium apud nos, tum [aaVeesse], ejusque ministerium neeipsis diaco-
et apud omnes Ecclesias, Domiuicum Pasclia spe- 'D nibus explere est licitumabsqueepiscopo rel presby-
cialiter cum saneta Pentecoste defendat. Item : In- tero,. nisi bis procul absenlibus ultima languoris co-
fantibus qui necdum loqui possunt per setatem, vel gat necessitudo [necessitas] : quod et laicis fidelibus
his qui sunt in qualibet necessitate, si opus fuerit, plerumque permittiiur, ne quisqttam sine remedio
sacri baptismatis unda, omni volumus celeritate suc- salutari de sseeulo erocetur.
curri. CAP, 68. — Rabanus de inslitulione clericoncm, lib.
\, cap. 7.
CAJP.59. — Leo papa ephcopis per Siciliam, epist. Apostoli seplem diaeones propter sacramentum
i, cap. 6.
ejusdem numeri ordinaverunt ad ministeritim, et ad
(De cons., dhl. i, c. Duo lempora, elc. Nonpotesl.) crfliciumaltaris, qui leguntur eliam et prsedicasse et
Evidenter agnoscitis in baptizandis electis, qui se- baplizasse non paucos.
cundum apostolicam regulam etexorcismis scrutandi, CAP. 69. — Quod acolylhus non baplizet,
ct jejuniis sanctificandi, et frequentibus prsedicatio- Ex libro Pontiiicali. Bonifacius tertius consiiluit,
nibus imbuendi, duo tantum tempora, id est Pascba iit Lateranus acolythus non baptizet, sed diaconus et
el Peatcc *slenesse servanda. subdiaconus sequenles.
83 D. 1Y0NIS CARNOTENSIS EPISCOPI 8*
CAP. 70. — Ambrosius super I Epist. ad Corinthios, A CAP. 76. — Augustinus de pmnitenlia c. 3.
cap. 1. (L. ii, c. 2. Gra. De consec. dist.i, c. Omnhqui.)
Majus est cvangelizarc quam baptizare, ideo Apo- Onmis qtti jam susevolunlatis arbiter constitutus est,
stolus-non se missum baplizare dicit, sed erangeli- cttni accedit ad sacramentum fidelium, nisi eum po>
zare, quia in episcopo omnium ordinalionum digni- niieal vitse vetcris, novam non potest inchoare., Ab
tas esl. Caput est enim cajterorum mcmbrorum. Per hac poeiiilentia cum baplizantur soli parvuli immu-
quod et illos bumiliat, quibus Corinlhii mullum da- nes sunt : nondum enim uli possunt libero arbi-
hant; -propterea quod ab illis fueranl baplizati, ul ex trio.
eo scirent non magnum esse baptizare, quia non CAP. 77. — Autjustinus ad Seleutianam [Solestia-
omnis qui bapiizat idoneus cst et evangelizare. num],*et>*6(.c. 8.
Yenba enira solemnia sunt, qttse dicunlur in bapii- (Dc cons., disl. 4. c. Agunt.) Agunl bontines antc
smate. Denique Petrus apostolus credentem Corne- baptismum porjuitenliam de prioribus peccatis; jla
lium cum suis jussit baptizari, nec dignatus est lamen ut eliam baptizenlur sicut scriptum est in
ministris astantibus lioc opus facere. Si enim defuis- Actibus aposlolorum, loqucnle Petro ad Judarjos ac
dicente : Agite pmnitenliam et baptizelur unusquhque
sent, ipse hoc ageret necessitate compulsus.
CAP. 71. — Leo nonus in synodo habita Remis, B vestrum in nomine Domini Jesu Chrhli (Act. n).
cap. 4. CAP. 78.—Rabanus de institutione clericorumlib. i.
Ne quis pro sepultura vel baplismo, seu pro eu- cap. 27. '
(De consec., dist. 4, c. Primum.) Primum interro-
eharistia, aut inlirmorum visitatione quidquam exi-
gat. getur paganus, si abrenuntiet diabolo et oninibus
CAP. 72. — Gelasius episcopis per Campaniam et damnosis ejus operibus alque fallaciis eunctis, ut
Brulios conslilulis. prinium respual errorem, sic appropioquet ad vefi-
Baptizandis consignaiidisque fidelibus pretia nulla tatem, possitque, juxta Apostolum, deponere veterem
prseligant aliqtti; nec illalionibus quibuslibet impo- hominem secundum veterem conversaiionem (Ephes.
sitis, exagitare cupiant renaseenles. iv), qui corrumpitur secundum desideria erroris,
CAP. 75. — Toletanum-concilium xi. cap. 8. abnegans impielatem et smcularia desideria (Tii. n).
|CAP. 79. —- Ambrosius De sacramenth 1.1, c. H.
(I, q. i,c. Quidquid.) Quicunque in ecclesiastico Quando te inlerrogavit levita, abrenunlias diabolo
ordine constituitur, aut pro baptizandis, consignan-
et omnibus operibus ejus, quid respondisli? Abre-
disquc fidelibus, aut pro collatione chrismatis, aut nuntio. Abrenuhtias sseculo, et omnibus voluptatibus
promotionibus graduum pretia quselibct vel procinia < " ejus, quid respondisti? Abrenuntio. Memor estoser-
irisi voluntarie oblala, pro hujusmodi ambitione sus-
sciente loci tale monis, et nunquam libi excidat luse scries cautio
ceperit; equidem si, episcopo, nis.
quidquam t a subditis perpetralur, idem episcopus
-duobus-mensibus cxcommunicationi subjaceat, pro CAP. 80.'— Gregorius I, homilia 29. de eod
co quod et scita mala contexit, ct correctionem ne- In die baptismatis omnibus nos actibus anliqiti
cessariam non adhibuii. Sin autem eorum quispiam bostis, atque omnibus pompis abrenunliare promisi-
eodem nesciente quodcunque pro supradictis capilu- mus. Ilaque unusquisque reslrum ad considera-
lis accipiendum sibi csse crediderit, si presbyter tionem suam mentis oculos reducat : considc-
trium mensium excommunicalione plectatur. Si dia- ret si servet. post baplismum, quod ante baplismum
conus, quatuor; subdiaconus rero vel clerieus lris spopondit.
cupiditatibus serviens, et competenti pcena, etdebita CAP. 81. — Rabanus, deinst. cler.
excominuiiicatione plectcndus est. Post abrenunliatlonem apostolicse fidei, ostendi-
CAP. 74. — Bracarense concilium n, cdp. 7. tur ei Symbolum, et exquiritur ab eo si credat- in
Deum Patrem omnipotentem, et in Jesum Christum
Si qui infantes suos ad baptismum offerunt, susci- j^
clericis. Eilium ejus uuicum Dominum nostrum, et in Spiri-
piantur a
tum sanctum unum Deum in Trinitaie el unitate; si
CAP. 75. — Ibidetn, cap. 1. confiieatur unam esse sanctam Eeelesiam calholi-
(10 q. 1, c.Ptacuit omnibus ephcoph.) Per singu- cam, et si credat remissionem peccatomm etvilam
las Ecclesias episcopi, et per dioeceses ambulantes, seternam. Hajc ergo omnia si se vere profitelur cre-
primum discutiantclericos, quomodo ordinem bapti- dere, jam incipit per fidem induere novum hominem
smi vel missarum teneant, et qualiter quoecunque
qui secundum Detcm creatus est, injustitia et sancti
oflicia in Ecclesia peragunt, et si rectum quid inve- tate vcrilatis (Ephes. iv), quotamen plene imbuilur,
nerint, Deo gratias agant. Si autem miuime, docere
quando per baplismi lavacrum regeneralur.
. debent ignaros, et hoc modis omnibus prsecipere,
sicut antiqui canones jubent, ut (De consecr., dist. 4, CAT.82. — Cap. 25, lib. i.
c. A;ite 20 dies) ante 20 dies baptismi ad purgatio- Ante baptismum catecbizandi debet hominem
ncm exorcismi catechumeni currant, in quibus 20 prajvenire officium [al. in bominem pervenire ofti-
diebus omnino symbolum, quod est: Credo in Deum cium], ul iidei primum catechumenus accipiat ru-
Patrem oninipotentcm, specialiler doceattir. dimentum.
£> DECRETI PARS I..— DE FIDE, ETC. - W
C\p. 83. A CAP. 93.—Lib, ir.
(C. Anle baplhmumde cons., dht. i. Item : Prius Ab eis qui renascuntur in Chrislo,princeps mu.idi
ipse Jesus creci nali oculos luto, cx spulo faclo mittilur fbras, quod mysleria significanl, quando
superlinivit, et sic ad aquas Siloe misit (Joan. ix), parvuli baptizandi exorcizantur et exsufflantuiv
quia prius debet baplizandus fide incarnalionis Chri- CAP.94.—Augustinus de Symbolo, lib. \,cap. 1.
sli instrui, et sicad baptismum jam credulus admifli, (De cons., disl. i, c. Sicut noslis.) Sicut nostis,
ut sciat cujus gratise in co est particeps, et cui jam parvuli et exsufllanlur et exorcizantur ul pellatur ab
delrritorfiat deinceps. eis diaboli potestas inimica, quarjdecepit bomincm,
CAP. 84. — Cap. 26. ul possideret homines.Non ergo crcatura Dei in in-
Baptizandis traditur salutare Symbolum, quasi fantibus exorcizatur aut exsufllantur, sed ille sub
commonitoritim fidei, et sanctaj confessionis indi- quo sunt qui sub peccato nascuntur.
cium, quoinstructiagnoscantqualesjam ad gratiam CAP. 95. — Rabanus de instit. cleiicomm, lib. i,
Christi exhibere se debeant. cap. 28.
CAP~I85. — Bcda super Esdram, lib. n. (De cons., dht. i, c. Poslea.) Poslea signalur
Pulchre in Ecclesia his salubris mos doctrina Pa- baptizandus signaculo sanclaj crucis, tam in frontc
ti tim/ inolevit, ut liis qui cateclrizantur, quatuor JJ quam in corde, ut ipsc apostata diabolus in vasesuo
Evangeliorum sacramentum explanelur, ac reciten- pristino suse interemplionis cognoscenssignum,jani
tur exordia. sibi deinceps sciat illud esse alienum.
CAP. 86. GAP.96.—Augustinus de Symbolo,lib. n, cap.i.
Ilem norse vitorjaudiloribus Symbolum fidei fra- Nondum adbuc per sacrum baptisroa renati cslis,
dinius, quodperduodecim apostolos ordinalum est, sed per crucis signum in utcro sanctse matris Eccle-
ettotidem sententiis comprehensum. sise jam concepti estis.
CAP. 87. — Nicolaus papa Joanni archiephcopc CAP. 97.—Rabanus, ibidem.
Ravennw. Exin jam dicuntur super eum orationes, ut liat
(De cons., dist. 4, c. Calechhmi.) Catcchismi catechumenus.
baptizandorum a sacerdotibus unlusctijusque Eccle- CAP.98.—August. de Stjmbolo, tib. iv, cap. i,
sise possunt fieri, sicut in sancta hac Romana (cui Omnia sacramenla quse acta sunt et aguntur in
Deo auctore minislerium famulatus nostri exhibe- robis per ministerium servorum Dci cxorcismis,
mu_s)Ecclesia, solemniter fieri comprobatur. oralionibus, canticis spiritualibus, insufflalionibiis,
CAP.88,—Isidorus de officiis~lib. n, cap. 9. cilicio, inclinalione cervicum, humililate pediim,
Competentibus salutare Symbolum traditur quasi iC pavor ipse omni securilate appetendus. Hsecomnia,
commonitorium fidei et sanctse confessionis indi- ut dixi, escae sunt quse nos reficiunt in utcro,
cium, quo instructi agnoscant, quales jam ad gra- ut renalos ex baptismo hilares vos mater exhibeat
tiam Christi exhibere se debeant. Christo.
CAP.89.—Augustinusde Symbolo,lib.i, cap. 1. CAP.99.—Rabanus, ibid.
Accipite regulam fidei, quod Symbolum dicitur; Tunc dalur baptizando sal benedictum in os, ut
et cum arceperitis, in corde scribile et quolidie per sal typicum sapienlise saleconditus, felore careat
dicitc apud vos : Antequam dormiatis, antequam iniquilatis, et nee a vermibus pcccatorum ultra pu-
procedatis, SymMo vestro vosmiinite. trefiat, sed magis ilkcsus servetur ad majorem gra-
CAP..90.—Rabanusde inslVntione clericorum, lib. i, tiam percipiendam.
cap. 27. CAP.100. — Beda super Recjum[Esdram], lib. n,
(De cons., dht. 4, c. Postquam.) Postquam se cap. 9.
l, c. 27, De cons., dist. 4, c. Sal, cmlesth.)
baptizandus per confessionem verse fidei in alterius Sal(Lib.
commendaverit dominium, ct per abrenunliationcm eorjlestis sapientise quo' inilianlur catechu-
a prioris possessoris se alienaverit servilio, exsuffla- i} meni, in cunctis operum nostrorum sacrificiis offcrre
tur ab eo sseva potestas, ut per pium sacerdotis jubemur.
ministerium Spirilui sancto cedat fugiens -spirilus CAP.101.—Isidorus de officiis,lib. n, cap. 19.
malignus. Sales in ministerio calechumenis dandos a Patri-
CAP.91.—Beda super Regum lib. iv. bus ideo est instilutum, ut eorum gustu condimen- '
Recti ordinis est, ut doctores veritatis prius ab tum sapientise percipiant, neque desipiant a sapora
auditorum prsecordiis omnem spirilum immundum Cbristi, nec sint fatui, ut retro respiciant sicut uxor *
Loth (Gen. xix).
exsufllando, et calccbizando abigant; et sic eos qui
fuerant castra dsemonum, sed facti jarii possessio CAP. 102.—Rabanus, ibid.
spiritualis Israel, societati sorlis sanclorum myste- (De cons., dhl. i, c. Dehhic.) Dehinc iterum
riis salutaribus imbuendo aggregent. cxorcizatur diabolus, ut suam nequitiam cogno-
CAP.92. — Auguslinus£ontraJuliantcm, lib. iv. scens, et juslum super se Dei judicium limens rece-
(Aug., de ecclesias. dog., cap. 51.) Exsufflantur dal ab homine, nec jam contendat eum arte sua
parvuli in cxorcismo, priusquambaptizenlur. subveitcre, ne baplismum consequatur, sed magis
87 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI »8
bonorern Deo crcatori suo exbibens reddat opus Dco A . ad fontem, ingressus es, considera quos videris;
factori suo. quid locutus sis, repele diligenter. Oceurrit tibi
CAP.-J03.-—Gregorius,liomiliald (sttpcr evangelia). levila; occurrit tibi presbyter : unctus es quasi
(De cons., dist. 4, c. Sacerdoles.) Sacerdotes, cum alhleta Chrisli, ut ad baptismum catechumcnus
per oxorcismi graliam manum credentibus im- accedas.
ponunt, et habitare malignos spiritus in.eorum CAP.110.— Rabanus, eod. /., c. 28.
mente conlradicunt, quid aliud faciunt nisi dsemo- Consecratur fons, et ad ipsum baplismum cate-
nia ejiciunt? chumenus accedit.
CAP.101.'—Rabanus, ibid. CAP. 111.—Ambrosius de sacramenth, tract. 2,
(De cons., dist. 4, c. Poslea.) Poslea laiiguntur ei cap. 5.
nares et aures cum saliva, etdicitur ei vcrbum evan- (De cons., dhl. i, c. Venit.) Venit sacerdos ad
gelicum, quod Jesus quando surdum et mutum sa- fontem, dicit precem, invocat Patris nomen, prse-
iiavit, tangenscum sputolinguamejus, etmittens di- sentiam Filii et Spirilus sancfi; utitur verbis coe-
gitos in auriculas ejus, dixit: E/fela, quod est adape- leslibus, quse Christi sunt, quod baplizctur in nomine
rire (Marc. vn). Hocenim sacramenlum hic agilur,ut Patris et Filii el Spiritus sancti.
per salivam typicam, et sacerdotis tactum sapien- B CAP. 112..—Capitularium, lib. vi, cap. 77.
lia, et virtus divina salutem ejusdem calechumeni In Sabbato sancto Pascbaj velPentecostes, si quis
operetur; ui aperiantur ei nares ad accipiendum velit aquam consecratam ad aspersionem in domo
©doremnotiliaj Dei, ut aperiantur illi aures ad au- sua i-ecipere, ante chrismatis infusionem acci-
dlcndum mandata Dei, sensuque intimo cordis repo- piat.
nendum. CAP.113.-—Auguslinusde Symbolo, tib. i, cap. I.
CAP.105.—Beda in libro primo, homilia 19 (homilia (Lib. n, c. 1.) Hac nocte circa nos actum eslquod
in Domin. xn post. Trinil.). cseteris noclibus actum non esf, ut ex locis secretis
Mos increbuit Ecclesise, ut sacerdotes illius his singttli produceremini in conspectu totius Ecclesise.
quos percipiendis baptismi sacramcntis proeparant, Ibique cervice lmmiliata, quse male fuerat ante
prius inter csetera consccrationis exordia, de saliva exallata, in humilitale pedum cilieio substrato in
oris sui nares tangant et aures, dicentes : Effeta. vobis celebraretur examen, atqtte ex vobis exslirpa-
Per salivam quidem oris sui gustum, quo initiandi retur diabolus superbus, dum super nos in.vocatus
sunt, supernse sapienliae designantes; per tactum est bumiliter [humilis] altissimus Chrislus.
vero nariuni, ut abjectis delectationibus naxiis, CAP.114.—Stephanus V Stiliano arcliiepiscopp.
" Nunqttid non omnia charismata sacerdotalis mi-
solum Christi semper amplectantur odorcra.
CATP.106, — Ambrosius de sacramenth, lib. i, nisterii, crucis figura perficiunlur? Nunquid ne
cap. 1. baptismatis unda nisi cruce sanctificata peccata
Quid egimus in Sabbato? Ncmpeaperlionem, quia relaxat? Etutcsetera prsetereamus, sine crucissigna-
mysteria celebrala sunt aperlionis, quando tibi aures culo quis sacerdotii gradus ascendif.
sacerdos tetigitet nares. Quod significavit in.Evan- CAT. 115. — Augustinus dennico bapthtno, lib.yi
gelio Doroinus noster Jesus Christus, cum ei obla- (contra Donalhtas.)
tusesset surdus et mutus, tetigitque aures et os ejus (De cons., dist. 4, c. Si non sanctificaiur.) SI non
(Marc. vn). Aures, quia surdus erat. Os, quia mu- sancfificalur aqua, cum aliqua erroris verba pcr
tus erat, et ait: Effeta, Hebraicum verbum, quod imperitiam precator effundit, multi non solum mali,
Latine dicitur, adaperire. Ideo igitur tibi sacerdos sed etiam bbni fralres in ipsa ecclesia non sanctifi-
tetigit aures, ut aperirenlur aures tusead sermonem, cant aquam. Multorum enim preces emendantur
et ad eloquium sacerdotis. Item : Piopter gloriam quotidie, si doctoribus fuerint recitatee, el mulla in
niuneris etoperisnon os tangitepiscopus,sed nares, cis reperiuntur contra calholicam fidem. Nunquid
ut bonum odorem accipias pietatis seternae. D si manifeslctur aliquos baptizatos, cum illseprcces
CAP, 107.—Niomnumconcilium, cap. 14. dictse super aquam fuissenl, jubebuntur denuo
De catechumenis lapsis sancto et magno concilio baptizari? Quid ita? Quia plerumque precisvitium
placuit, ut tribus annis sint inter audienles; post superat precantis affectus, et quia certa ,illa verba
Jisecautem cum catechumenis forent. evangelica, sine quibus non potest baptismus conse-
CAP.108.—Pro eatechumenh Rabanus, ibid. crari, lantum valent, ut per illa sic evaeuentur,
(De cons., dht. 4, c. Deinde.) Deinde a sacerdote qusecunque in prece vitiosa contra. regulam lidei
inungilur. ut sacrmn baplisma cum fide accepta dicuntur, quemadmodum dsemoniumnomine Ghrisli
cuslodiatur. Ungitur illius tunc pectus de oleo san- excluditur. Nam, utique bsereticus si afferal precera,
ctilicato, cum invocationc sanctse Trinitaiis mens vitiosam, nec bonum habeat charilatis affectum,'
ejus confortelur. Ungitur el inter scapulas de eodem quo possit illa impcritia superari, et ideo similis esl
cjeo, ut undique muniatur, et ad bona opera facien- ei quicunque in ipsa calholica invidus et malevolus
da per Dei gratiam roborelur. quales illic arguit Cyprianus. Afferat eliam, ulfieri
C^P. 109..—Ambrosiusde sacramentis? lib.A, cap. 2. solet, aliquam precem, in qua loqualur conlraregu-
(Lj.b<i,c. %,Dejons., dht. 4, c. Fiyi's(',)Yeiiisli_ l.amfidci; multi quippe irruunt in nrcccs, non soJ.um.
89 DEGRETI PARS I. — DE FIDE, ETC." 90
ab imperitis loquaeibus, sed etiam ab hserelicisi \ CAP. 124. — Augustinus de baplhmo unioo.
compositas, et per ignoraiUisesimplicilatem non easi (Conlra Donat. t. iv, c. 24, decons., dhl. 4, c.Cum
valentes discernere utuntur eis, arbitrantes quodI pro parvulh.) Si pro co qui respondere potest in
bonse sint, nec tamen quod in eis perversum cst,, baptismo alius respondeal, non itidem valet. Ex qua
evacuat illa quse Ibi recla sunt, sed ab eis potius5 regula illud in Eviingelio dicfum est quod omnes,
evacualur. cum legitur, naturaliter movet: JEtatem habet, ipse
CAP. 116,—Lt"6. iii. pro se loqualur (Joan. ix).
(Cap. 10. De cons., dist. 4, c. Non esl aqua.) Non1 CAP.125. — Augustintis de adulterinis conjugih ad
est aqua profana et adullera, super quam Dei nomeni Pollentium, lib. i, cap. 28, tomo VI operum.
invocatur, eliamsi a profanis et adulteris invocc- Ego non splum aiios calechumeitos, verum eliam
tur, quia nec ipsa crealura, nec ipsum nomen adul- ipsos , qui vivenliunt conjugiis copulali retinent
tcrum est. adullerina consorlia, cum salvos corpore in his per-
CAP.117.—Lib. v. inanenles non admittaraus ad bapiismum; lamen si
(Cap. 19.) Quomodo aquam mttndat, et sanclifi- desperali, el intra se pcenilentes jacuerint, nec pro
caf homicida? qtiomodo oleum beiiedicuiit tenebrse? se respondere potuerint, baplizandos esse puto, ut
Si aulem sacramenlis adest et vcrbis suis, per• B eliam hoe peccatum cum cajteris lavacro regenera-
quoslibet adniinistrenlur, ct sacramenla Dei ubique tionis ablualur. Quis eiiim novit ulrum forlassis
recla sunl, el.mali homines, quibus nihil prosunt, adulterinse carnis illecebra usquc ad Jiaplismum sta-
ubique perrersi sunt. luerant delineri? Si autem ab illa desperatione re-
CAP.118.—Augustinus contraJutianum, lib. iv. creali potuerint vivere, aut facient qttod staliierauf,
Recole quemadmodum in Ecclesia Christi bapti- aut edocti obtemperabunt, aut de contemploribus
sniatis mysteria celebrenlur, etinvenies, quod abrc- fiel, quod fieri eliam dc baplizalis talibus solet. Quse
nunUent el parvuli per ora gestantium, sicut per ora autem baplismatis, cadem et rcconciliationis est
'
gcstantium credunt. Item : causa, si fortc porjiiitentemest finiendse vitse pericu-
CAP. 119. lum .prajoccupaverit. Nec enim ipsos ex hac vila
Quisquis negat parvulos credere per ora gestan- sine arrha suse pacis exire velle debot maler Ec-
tium, negeteos etacciperebaptismum, quia in ma- clesia.
nibus geslanlium reluclantur. CAP. 126. — Ambrosius de sacramenth, iract. 2,
CAP. 120.—Auguslinus de libero arbilrio, UL m, cep. 7.
cap. 28. Interrogalus cs : Credis In Deum Patrem omni-
(De cons., dist. 4, c. Illud perscrutari.) Illud C potcntem? Dlxisli : Credo; etmersisli, hoc ost se-
perscrulari homines solent, sacramenlum baptismi pultus es. Iterum inlcrrogafus es : Credis et in
Chrisii quid parrults prosit, cum, eo acccpto, plc- Deum nostrum Jesum Christunt, el in crucem ejus?
rumque moriantur, priusquam ex eo quidquam co- Dixisfi : Credo ; et mersisti. Ideo el Chrlsto es con-
gnoscere potuerint. Q.ua in re, satis pie recteque sepultus. Qui enim Chrislo consepelilur, cum Chri-
credilur prodesse parrulo corum fidcm, a quibus slo resurgit (Rem. vi). Tertio, interrogalus es : Cre-
consecrandus offerlur. El hoc Ecclesirje commendat dis et in Spiritum sanclum ? Credo; et lertio mer-
saluberrima auctoritas, ut cx eo quisquc sentiaf, sisti, ul multiplicera lapsum superioris ajtatis
"quid sibiprosit fides sua, quando in aliorum quoque absolveret trina confessio.
beneficio, _jui propriam nondum habent potestatem, CAP. 127, — Gregoriits III papse Bonifacio
commoda sit. (epislola 5).
CAP. 121. — Augustinus de pmnitenlim tnedicina, Quosdam baptizafos absque interrogalione Sym-
cap. 11. boli, ab adulteris et indignis presbyteris fassus es.
Parvulis ad consecrationem remissionemque ori- In his fua dilectio leneat antiquum morem Eccle-
ginalis peccati prodest eorum fides a quibus afferun- sise; quia quisquis in nomine Patris, et Filii, ct Spi-
tur, ut quascunque maculas delictorum per alios ex rilus saucti baplizatits est (Matth. xxvm), eum re-
quibus nati sunl, conlraxcrunt, aliorum ctiam inler- baptizari miniine licaf. Non eiiim in nomine ba-
rogatione purgentur. plizantis, sed in nomine Tiinitatis Jiujus gratiaj dq>
CAP.122. —Augustinus super Joannem, tract. 80. nuni percepit.
Yerbum lidei tanlum valet in Ecclesia Dei.jitper CAP.128. -— Canones apostotorum, capitulo 5.
ipsura credentem, offerenlem, benedicentera, un- (De consec.'dht. i, c. Si qtth.) Si quis presbytei
gentem, etiam tanfrilum mtindet Infantem, quamvis trinam mersionem iinius mysterii non celebret, sed
nondum valentem corde credere ad jusliliam, cl ore semcl mcrgat in bajitismate quod dare jubetur in
confiteri ad salutcm (Roin. x). Domini mortcm, deponatur. Non dixil Dominus : In
CAP. 125. — Isidorus de afficiis, lib. n, cap. 28. roorte mea baptlzate ; sed : Euntes, docele omnes,
(De consecr., dist. 4, c. JEgrotantes.) iEgrotanfcs gentes, baplizuntes eos in nomine Palris, ct Fitii, et
si pro se respondefe non possunt, ctim volunlatis
Spiritus sancli (Matth. xxvm).
eorura testimonium sui dixerint. Irjaptizenlur. Simi- CAP.129. — Tolelanum concilium iv, cap. 5.
liter et de pojnitcntibus agciidum. (De com., dht. i, c. Pioptcr.) Propler vitaiukns
91 D. 1V0NIS CARNOTENSIS EPISl"OPI 92
schismalicis scandalum, vci hserelici dogmalis usum, A adoptio jungit; quanfo potius a carnali oportetinter
simplam tencamus baplismi mersioiicm. se contubernio cessare, quos per cceleste saeramen-
CAP.150.—Gregorius Leandro episcopo(lib. i, e. 41). tum regeneratio saneli Spiritus junxit. Longe igilur
(De consec. dht.,i, c. De trina.) De trina mersione congruenlius filius patris mei vel fraler meus appel-
baptismalis-nihil responderi \eriiis polest, quam lalur is quem gratia divina, quam qttcm humana
ipsi sensistis, quia in una fide nihil oflicit sancfaj voluntas, ut filius vel fraler meus esset, elegit, pru-
Ecclesise consuetudo diversa. Nos auieiri quod tertio dentiusque ab allerna corporis commistione secer-
mergimus, triduanse sepulturaj sacramenta signa- nimur.
mus, ut dum terlio ab aquis infans educilur, resur- CAP. 156. — Idem Salemonio episcopo.
reclio triduani temporis exprimatur. Qtiod si quis Nosse desideras utrum mulier quse viri filium ex
torte, etiam pro sunimae Trinitalis veneratione alia filia genitum de sacro fontc levaverit, postmo-
ajstimet fieri, neque hoc aliquid obsistit baptizandum dum possit cum codem viro copulari? Quos idco
semel in aquis mergere. Quia dum tribus subsislen- jungi posse decernimus, quia secundum sacros ca-
liis una substantia est, reprehensibile csse, nullale- nones nisi amborum consensu nullius religionis
nus potest infantem in bapiismate, vel ter, vel semel oblentu debet conjux dimitlere conjugem. Pertinet
mcrgcre, quando et in tribtts mersionibus persona- autem ad ingens uxoris exitium, quaj babens odio
rum Trinilas, et in una potest divinitatis singulari- virum vel infirmitatem ejus non considerans, quasi
tas designari. causa pietalis operatur impietatem : maxime cum
CAP. 151. — Rabanns super Epht. ad Epltes. prarjcipiat Apostolus : Nolite , inquiens, fraudare
lib. ii. invicem, nisi ex consensu ad lempns ut vacethora-
Eodem modo in Patrem et Filium ct Spirilum san» lioni (I Cor. vu). Et ilerum : Revertimini in idipsum,
clum baptizamus, et ler mergimus, ut Trinitalis ne lenlel vos Satanas proptcr incontinentiam vestram
unum apparcat sacramentum, Ilem : Licet ter ba- (ibid.). Ergo, si non ex consensu ulriusque conju-
ptizemus propler mysterium Trinitalis, lamen ur.um gis hoc essc faclum probatur, non fraudentur invi-
baplisma reputatur. cem, sed revertantur in idipsum, prsesertim cum
CUP.152. — Anlhsiodorense concilium, cap. 25. dicat Apostolus : Uxor sui corporis poteslatem non
(Dccons., dist. 4, c. Non licet.) Nori licet abbali, habet, sed vir; sic vir potestatem non habet sui cor-
nec monacbis de baplismo suscipere filios, nec poris, sed mulier (ibid.)*
conimatres babere. CAP.137. — Idem Salgmoni Constantiensi cphcopo.
CAP.153. •—Capilularium, lib. vu, cap. 494. |-. Sciscitatur a nobis sanclitas vestra, si aliquis
Monachi sibi compatrcs commatrcsre non faciant, liomo duas spirituales commaires babere valeat,
nec oscttlentur fenrinas. unam post alteram. In quo fraternitas tua memi-
CAP.154.—Augustinus Dominica prima posl Pascha, nisse dcbet scriptum esse : Erunt duo in carne una
qui sic incipil: Ilodiernus dies. (Gen. n). Itaque, cum conslet quia vir et uxor una
(De cons., dist. 4, c. Vos ante omnia.) Yos ante caro per connubium cfliciuntur, reslat nimirum vi-
omnia tam \iros quam femineas, qtii Jilios in bapti- rum compatrem conslitui illi mulieri cui in matri-
smo suscepislis moneo, ut ros cognoseatis fidejus- monio assumpta uxor commaler esse videbatur : et
sores apud Deum exstitisse, pro illis quos risi eslis idcirco liquet viruni illi feminse non posse jungi in
dc sacro fonte suscipere, ideo semper eos admo- copula qusecommatcr eratejus, cum qua idem una
nete, ut castitatem custoJiant, justitiam diligant, fucrat caro effectus.
charitatem leneant, boc omnibus faciant quod sibi CAP.158. — Idem Carolo archiephcopo et cjus
lieri voltint, auguria non seryent, et ad arbores, et suffraganeh.
ad fontes vota non reddant, incantalores, aut cara- Si quis cum commatre spiriluali fuerit fornieatus,
gios, sacrilegia, pbylacteria, velut diaboli venena anathcmatis ut scitis percutitur ictibus [jaculis]. Si-
fugianl, nec furtum faciant, nec falsum lcstimonium " militer autem et illum percutere promulgamus, qui
dicant. Ante oniiiia Symbolum et orationem Domi- cum ca quam dc sacro fonte baptismatis susceperit,
nicam et vos ipsi tencte, et illis quos excepislis aut cum illa, qitam ante episcopum teimerit cum
oslendile. sacro chrismate fuerit uncta, fornicaiionis perpetra-
CAP.155. — Nicolaus ad consulta Burgarorum. veril scelns; legitimam tamcn si habucrit uxorem,
Ita diligere debet bomo eum, qui se suscepit ex non riimitlit.
sacro fonte, sicut patrem. Item : Est inter patrcs CAP.159. — Ex decrclh Gregorii juniorh.
et filios spiriluales gratuita et sancta communio, Si quis spiritualem commatrem in conjiiglum
quaj non est dicenda consanguinitas, sed potius ha- duxerit, analhema sit.
benda spiritualis proximitas. Unde inter eos non CAP.140. — Rabanus eodem libro, cap. 28.
arbitramur fieri [alias esse] posse quodlibet conju- (De cons.,dht. i, x.. Postquam.)Po%U\xiM\\ ascen
gale connubium, quandoquidem nec inter eos qui derit baptizalus de fonle, statim signatur in ccrebn
natura, et cos qui iu adoplione filii sunt venerandse a presbytero cum sacro clirisniale,. sequente siniui
Romanse Ieges matrimonium coiitralii permittunt. ct oratione, ut Christi regiii particeps fiat, et a Gbri-
Ilem : Si inter cos contrahitur malrimonium quos sto Cbristianus possil rocari.
93 DECRETi PARS I. — DE FIDE, ETC. 94
Cw. 141. •—AtmVosttcsde sacramentis, iraclal. 2, A tlrco, nescilisulrum Christiano, an pagano, mt.lfos
cap. 7. in palria vcstra baplizalos asserilis, ct quiri inde sit
/ De cons., dist. 4, c. Etnershti.) Emersisli, venisti constriilis agendum. Hi profeclo, si in nomine san-
ad sacerdotem; quid tibi dixit? Deus, inquit, Pater ctse Triiritalis, vel laiiluni in nomiiie Christi, sicttt
on.nipolens, qtti le regeneravit ex aqua et Spiritu, in Actibus apostolorum legimus, baplizati sunt (Acl.
concessitque tibi peccala lua, ipse te ungal in vi- II, 10), unum quippe, idemque esl, ut sanclus ex-
tam mtemam. Yide ubi unctus es, in vitam, inquit, ponit Ambrosius, eonstat non esse denuo baplizan-
ajljrnam. dos.
CAP.142. — Tractat. 5 ejusdem, cap. 1. CAP.149. — Gregorius III Bonifacio, ephtola i
(Ambr. deih qui mysterih initiantur, cap.6; de llli qui baptizali sunt per diversitatem, et decli-
co ts., dist. 4, c. Accipis.) Accipis myslerium,hoe est nalionem linguarum genfriilatis, lamen quia in no-
ui.guenlum super capul. Quare super capul? Quia raine Trinilatis baplizati stint, oportel eos per ma-
sensus sapienlis in capite ejus. Sequiiur spirituale nus impositionem, et sacii chrisnialis unctioncm
si^naculum, quod post fontem superest, quo per- coiriirniari.
fectio Jiat, quando ad inrocationem sacerdotis Spi- CAP.150.— IdcmBonifacio.
rilus sanclus infunditur. B De illo falso episcopo, quem dixisti quod adulte-
CAP.145. — Rabantts eodem libro, cap. 29. rali clerici et bomiciriaj filius in adulterio natus, et
(De cons. dht. 4, c. Post bapihmum.) Post bapti- absque disciplina nutiilus esset, ct csetera mala
smnm iraditur Ghrisiiano restis candida, quaj si- borribilia, quse per singula cnarrasli, ac per hoc sui
gnilicat innocentiam el purilalem ChrislianaBi, similes sacerdoles conscciavit, de hoc meminittua
quam post ablulas reteres maculas, sludio sanctre rcverenda fratemitas, quia Iribus jam vicibus scri-
conversationis immaculalam servare debef, ad prse- psimus, ut nulliis homicida, niillus acluller, nulltis
senlaiidum anle tribunal Chrisli. Cuncli vero renari fornicator sacrum ministerium dcbeat allreclare. De
albis induuntur veslibus, ad inysterium resurgentis baplizatis vero ab illo seu_ccclesiisconsecralis, quocl
Ecclesise. Item .-TJtuntur baptizati albis veslibus, ut requirit tua fraternitas, scito ecclcsias, quas in no-
quorum primse nativitatis faciem vetusti erroris mine sanclaj Trinilatis consecravit, ct parvulos si-
pannus fuscaverat, habitus secundse generationis raililer quos baplizavil, qualiscunque sit qui sacer-
glorise prseferat indumentum. Tegifur enim post sa- dolio fungebalur, non esse denuo eas per alium con-
cram unctionem caput ejus myslico velamine, ut secrandas, aut ltos panulos baplizandos.
iiHelligat se diadematc regni, el saccrdotali digr.itafe „ CAP. 151. — Anastasius papall Anastasio.
poliri. (In dec, c. 7, c. Sanctm Ecclesim catholicm, dist.
CAP. 144. — Ambrosius de mystcrih initiandis, 19, part. prima.) Sacratissimum serenitatis luse pe-
cap. 7. clus agnoscal, quod nullum de his vcl quos bapli-
Accepisli post baptismum veclimcnla candida, ut zavit Acatius, vel quos sacerdotes vel levilas secun-
esset indicium quod cxueris involucrum peccato- dum canones ordinavil, ulla ex nomine Acatii por-
rum, et indueris innoeenlise casta velamina. lio Isesionis altingaf, quod forsitan per iniquuin
.CAP.145. — SancfHSAugust. in octavis Paschm, qui tradita sacramenti gratia roinus firma videatur. Nam
sic incipit. el baptisma, quod procul sit ab ecclesia, sive ab
Pascbalis feslivitas hodierna festivitate concludi- adullero. vel a ftire fuerit datum, ad percipieiHem
lur, et ideo hoJie neopbytorum habitus commula- munus pervenit illibaium.
tur; ita tamen, ut candor qui de habilu deponilur, CAP.152. — Concilium rv Carlhaginense, cap. 41.
semper in corde leneatur. (De cons., dht. 4, c. Non liceal.) Non Jiceat fieri
CAP.146. — Gregorius III Bonifacio. rebaptizationes, reordinationes, vel translationcs
(Decons., disl. 4, c. JP«™c/_os.)Parvulosqui a pa- cpiscoporum.
reiitibussubtractisunt, elanbaptizalisintannonigno- D CAP.153. — Gregorius Quirino ephcopo in Hibcr-
ralu r, ul hos baptizare debeas, secundum Patrum tra- nia, lib. \x,epht. 61.
ditionem, si non fuerit qui testificetur, ratio poscit. (De cons., dht. 4, c. Ab antiqua.) Anliqua Patrum
CAP.147. — Carlhaginense concilium, capilulo 6. instilutione didicimus, ut qui apud hajresim in Tri-
(De cons., dht.i, c. Placuit.) Placuit de infanli- nitatis nomine baptizantur, cum ad sanclam Lccle-
Iius quoties non inveniuntur certissimi testes, qui siam redeunt, aut unctione cbrismatis, aut manus
eos bapiizatos esse sine dubilatione testenlur, neqtie impositione, aut sola professione fidei, ad sinuin
ipsi sunt per ajtatem idonei de traditis' sibi sacra- matris Ecclesise revocentur. Unde Arianos per raa-
ntentis respondere, absque ullo scrupulo eos esse nus impositionem occidens, per unctioneni-vero
baplizandos. Similiter et de ecelesiis, quoties super sancti chrismatis, ad ingressum sanctse catholicse
earum bsesitatur consecratione, agendum est, id est Ecclesise oriensreformat;
Monopliysilas [Monothe-
ut sine trepidationc consecrentur. litas] vero et alios ex sola vera confessione reciplt,
CAP.148. — Nicolaus ad consulla Bulgarorum, quia sanctum baptisma, quod sunt apud hsereticos
- cap. 104. consecuti, tunc in eis vires emundationis aceipit,
(De cons., dist. i, c. A quodam.) A quodam Ju- cum vel illi per manus impositioncm Spirilum ^san-
9S D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPl 96
ctum acceperint; vel isti per confessionem verse fi- A j CAP.158. — Ilem, in eodem tractatu.
dei sanctse et un'versalis Ecclesise visceribus fue- Neque qtti plantat est aliquid, neque qui rigal, sed,
rint uniti. (De cons., dht. 4, c. Hi vero.) Hi vero qui incrementum dat Deus (II Cor. m). Qui vero su-
hajretici qui in Trinitatis nonrine baptizantur, sicut perbus fuerit minister, cum diabolo computatur,-
sunt Bonosiaei et Calapbrygse, quia et illi Christum sed non contaminatur donum Cbrisli. Quod per il-
Dominum nou credunt,et isti Spiritum sanctum per- lumfluit, purum esl; quod per illuru transit liqui-
verso sensu esse quemdam pravum hominem Mon- dum, venit ad fertilem lerram. Puta quia iste lapi-
tanum credunt, quorum similes multi sunt alii, cum deus est, quia cx aqua fructum ferre non potcst,
ad sanclam Ecclesiam veniunt baptizanlur, quia sed per lapideum canalem transil aqua ad areolas,
baptisma non fuit, quod in errore positi, in sanctse in canali lapideo nihil generat, sed hortus fructus
Trinitalis nomine miuime perceperunt, nec potest plurimos affert. ltetn in eodem. Ego dieo, ct nos di-
ipsum baplismum dici iteralum, quod, sicut diclum cimus omnes, quia justos oporlet esse, per quos
est, in Trinitatis nomine nou erat datum. baptizalur, quia justos oportel esse tariti judicis mi-
CAP.154. — Augustinus de verbis Domini, nislros. Sint ministri justi si volunt. Si aulem no-
traclat. 9. luerint esse justi qui in cathedra Moysi sedent, se-
Ille non est dicendus esse in Ecclesia, id est ad B curum me fecit magistermeus, de quo spiritus ejus
socielatem spirilus perlinere, qui ovibus Christi dicit: Hic est qu\ baptizat (Malih. xv).
corporali tanlura commistione ficto corde miscetur. CAP. 159. — Item in eodcm.
Spiritus enim dhciplinm-effugielficlum (Sap.i). Qua- (Dccons,, dist. 4, c. Cnm baplhmics.) Quos bapti-
propter quotquot in schismaticis vel brrereticis con- zavit Judas, Cliristus baplizavit. Si crgo quos baptl-
gregationibus, vel potius segregalionibus baplizan- zavil ebriosus, quos baplizavil homicida, quos ba-
tur, quamvis non sint renati Spiritu, tanquam Is- ptizavit aduller , si l.aptismus Christi eral, Chri-
maeli simjlcs, qui secundum carnem natus est Abra- stus baptizavit. Nou timeo adulterum, non obrio-
hse, non sicut Isaac, qui secundum spiritum, quia sum, non homicidam, quia columbam attendo, per
per repromissionem (Gen. xxi); lamen cum ad ca- quam mihi dicitur : Ilic est qui baplizat (Joan. i).
tholicam veniunl, et societati spiritus aggregantur, Itenu Homicida deditlnapiismum Chrisii, quod sa-
quem foris procul dubio non habebant, non eis re- cramcntutn tam sanctum cst, ut nec homicida mini-
petitur lavacrura carnis. Non cnim defuit ctiam fo- strante pollualur.
ris posilis ista forma pietalis, sed abfuit eis, quse. CAP.160. — Ilem, tracl. 6.
nisi intus non potest dari unilas spiritus, in vineuloi (De cons., dist. 4, c. Cum baptizat.) Dum bapti-
pacis. - zat malus ex
aliqua vel ignorantia eeclesise vel lole-
CAP.155. ^3— Tractatu ejusdem 63. ranlia ; aut enim ignorantur mali aui toleratur pa-
Hseretici et schismalici de fiscis Dominicis peculia lea, quousque in ultimo venlilelur area. lllud quod
sibi fecerun*., et greges non Chiisli, sed suos contra datum est, unum ,est, nec impar propter Impares
Ghristum pascere voluerunt. Plane in ipsis damna- ministros, sed par et sequale propter hunc qui bapti-
tionibus [dominationibus] suis, tilulum illius posue- zat. (Augustims de ecclesiastich regulis, cap. 52.)
runt. Ut prsedaj illorum dcfeiiderentur quasi per li- . Hi qui apud illos hsereticos baplizati sunt, qui iu
tulum pdtentis. Quid facit Chrislus, quando lales sanctaj Triiiitalis confessione baptizantur et veniunt
convcrtunlur, qtti foris ab Ecclesia litulum ejus ba- ad catbolicam, recipianlur qnidem ut baptizati, ne
ptismatis acceperunt? Ejicit prsedatorem, ct ti- sanctse Trinilatis invocalio vel confessio annullelur.
tulum ncn deponit. Sed possidet domum, quia in- Sed doceantur integre et instruantur quo sensu
venit ibi titulum quid opus est, ut mutet nomen sanctse Trinitatis mrsterium in Ecclesia lenealur.
suum? et si coiisenliunt credere, rel acqmescunt confileri,
CAP. 156. —Augustinus super Joannempart. i, piirgati lidei integriiate, lirmentur manus imposi-
iract. 5. n lione. Si rero parruli sunt el hebefes qui doctrinam
non capiant, respondeanl pro illis qui eos offerunt
(De cons., dist. i, c. Bapihmus.) Baptismus talis' morcm baplizandi, et sic per manus hnposi-
est, qualis csl ille, in cujus •polestalem dalur; non1 jnxta
tionem chrismale communili, cum eucharislise ray-
qualis ille cst per cujus niinisterium dalur. slcriis admittanlur. Solutio Auguslini ad qumstionem
CAP. 157. — Item in eodem. Orosii (l. ii, qumst. 65 in dialogo). (De cons., dist. 4,'
Quid noverat Joannes Baptisfa ? Dominum. Quidl c. Bapthmus.) Quamris unum baptisma stt hsereti-
n >n noveral? Potestatem baptismi Dominici in nul- corum, eorum scilicet qui in nomine Patris, etFi-
lum hominem a Domino iransiiuram, sed ministe- lii, et Spiritus sancli baptizant. et Ecclesiaj catho-
rium plane trarisilurum. Poleslalem a Domino inl licse; tamen quia foris ecclesiam baptizantur, non
neminem, sed minislerium in bonos et in malos. sumunt baplismum ad salutem, sed ad pernieiem;
Non exhorreat columba roinisterium malorum;re- habenles nimirum formam sacramenti, virtutem au-
spiciat Domini potestatem. Quid libi facit ministerf tem ejus abneganles. Et ideo eos Ecclesia non re-
malus, ubi bonus esl Dominus ? Quid te impedit ma- Jiaplizat, quia in nomine Trinitatis baptizati suni.
uliosus prseco, si Jicuevolus est judex? ipsa cst profecto forroa sacramenti. Ideo dum r§»
97 DECRETI PARS I. — DE FIDE, J5TC. 98,
versi fuerint, accipient virtutem Spiritus saneli, A agendum repentina pietate movealur. Quauquam ta-
quam hi qui foris ecclesiam baptizanlur, nondum lem, si etiamilli conferamus, qui in ipsa eatliolica
iiabent.Augusiinus contra Cresconium grammaticum, fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui prse-
lib. xi. Hoc est verum, boc sanum, hoc catholicum, ferendus sit, Quid enim prositanimus veraciter dan-
quod Christus mundet aecipientiujn conscientias, tis fallaciler accipienfi, non video. Sed arbitremur
sive per bonos ministros baptismi sui, sive per ma- aliquem etiam fallaciter danlem : cum el tradens ct
los. Ileni, cap. 2. Si quseris quomodo baptizenl quos aceipiens, fallaciter agant in ipsa unilate catholica,
damnavit Ecclesia , respondeo sic cos baplizare utrttm hoc magis baptisma sil acceptandum, an il-
quomodo baptizant, quos damnavit Deus, antequam lud quod in mimo datur : si quis existat fidelitcr,
de illis quidquam judicaret Ecclesia. Lib.m, cap. 6. subito commotus accipiens, an quantum ad ipsos
(De cons., dist. 4, c. Si intet\) Si inler bonos mini- quidem bomines allinet plurimum [ distat inter
stros, cum sitalius alio melior, non est meliorba- credentem in mimo et in Ecclesia irridentem ,
ptisinus, qui per meliorem datur: nullo modo est ad ipsius atttem sacramenti integrilatem nilril in
roalus, qui eliam per malum datur, quando idem tersit. Si euiin nihil interest ad iiUegrilalem sa
baptismus dafur; et ideo per ministros dispares cramenti itt ipsa calholica, ut;um id aliqui fal-
Dei munus sequale esl, quia non illorum, sed ejus " lacitcr an veraciter agant : cum tamen hoc idem
est. utrique agant, cur extra inlersit non video, quau-
CAP.161. —-Pelagius PP. Gaudenlio ephcopo. do ille qui accipit, non simulalionc palliatus, sed
De hsereticis, cx quibus per Paulinum filium tuum religione mutatus cst. An plus valent ad conlirman-
virum clarissimum nos consulendos esse duxisti-: dum sacramentum veraces inter quos agitur, quam
ut si quidam cx iis reverli volunl ad catholicam II- ad frusirandum illi fallaces a quibus agitur, et in
deni, ufrum baptizandi sinl, an tantummodo recon- quibus agitur. Et tamen si postca probatur, nemo
ciliandi, hsec luam volumus fraternitafem custodire, repetit, sed aut excommunicando punitur illa si-
quse circa Sirmise el Simgidunse aliaque vieina loca mulatio, aul pcenitendo sanatur. Sed nobis tutum
(ubi istius baeresis homlues multi sunt) novimus eu- est in ea non progredi aliqua lemeritate sententiaj,
slodiri, ut quia in nomine solumtnodo Christi, una quse nullo in calbolico regioriali concilio ccepta,
etiam mersione se asserunt baplizari. Evangelicum nullo plenario termiiiala sunt. Id autem fiducia se-
vcro prsecepium (ipso Deo Donrino et Salvatore no- curse [sit cura] vocis assei'ere, quod in gubernatione
stro Jesu Christo tradente.) nos admonet in nomine Domini nostri Jesu Chrisli universalis Ecclesiaj
Trinitalis, trina etiam mersione baplisma unicuiquo _ consensioiie roboratum cst. Verumtamen si quis
tribuere, diceute Domino nostro discipulis suis : me forte in illo concilio consiitutum, ubi talium
Ite, baplizate omnes gentes in nomine Palris, elFilii, rerum qusestio versarelur, iion procedcntibus tali-
el Spirilus sancti (Matth. xxvm). Si rcvera hi de bus, quorum sententias sequi mallem, urgeret ut
prsefatis hsereticis, qui in locis dileetioni luce desti- dicerem, quid ipse senlirem, si eo modo affectus
natis vicinis commorari dicuntur, soluriimodo se in essem, quo eram,-cum ea dictarem, nequaquam du-
nomine Domini baplizatos fuisse fbrsitan confiten- bilarem habere baptismum eos qui ubicunque ct
tur, sine cujusdam dubilationis ambiguo ecs ad ca- a quibuscunque illud verbis evangelicis consecra-
tliolicam lidem venientes, sanctaj Trinitalis nomine tum sine sua simulatione et. cum aliqua fide acce-
-baptizabis. Sin vero apud dileclionem tuam eorum pissent; quanquam eis adsalulem spiritualem non.
qui converli rolunf, manifesla confessione elaruerit, prodesset, si charitale caruissent, qua catholicse in-
quod in Trinitatis nomine fuerinl baptizati, sola sererentur Ecclesise. Si enim, inquil, habeam fidem,
concilialioiris gralia impensa, catbolicaj reeonciliare ut montes transferatn, cliaritqfem autem non habeam,
Jidei maturabis, ut tali dispositione serrata nilril ali- nihil sum (I Cor. xm). Sicut jam prseteritis majo-
ter quani quod erangelica jubet auctoritas, temeri- rum statulis, non dubito etiam illos habere bapti-
talis cujttsdam spiritu videatur effectum. D smuni, qui, quamvis id fallaciter accipianl inEccle-
CAP. 162. — Auguslinns de baptismo contra Dona- sia, tamen id accipiunt vel ubi esse putatur Eccle-
N listas lib. n,
cap. 55. sia ab eis in quorum soeietale id accipilur, de qui-
(De cons., dht. i, c. Solet etiam qumri.) Solet bus dictum esl: Ex nobis exierunt (I Joan. n). Ubi
eliamquseri utrum approbandum sit baplisma,quod autem neque societas ulla esset ita -credentium, ne-
ab eo qui non accepit, accipitur : si forfe hoc curio- que ille qui ibi acciperet, ita crederet, sed lotum lu-
sitate aliqua didicit quomodo dandum [quemadmo- dicre et minrice el joculariter ageretur, utrum ap-
dum] sit, et utrum nilril inlersit, quo airimo accipiat probandus esset. baptismus qui sic daretur, divinura
ille, cui datur cum simulatione, an sine simulalione. judiciumper alicujus revelationis oraculum canwdi
Si cum simulatione, utrum fallens, sicut in Eccle- oralione gemitibus implorandum esse censerem ita
sia, vel in ea quse putatur Ecclesia, an jocaris sicut sane ut post me dicturos sententias, si quid jaci
in mimo. Et quid sit sceleralius in Ecclesia fallaci- exploratum .et cognitum afferrent, humiliter ex;
ter aecipere, an in hseresi vel scbismate siile falla- spectarem. Ib. i, cap. i. (De cons. dist. 4, c. Osten-
cia, id esl animo non simulato. El ulrum iu Iiseresi dilur.) Ostenditur illos impie facere, qui rebapti-
fallaciter, an in mimo cuin firie, si qttisquam inter zare conantur orbis unilatcni, et nos recte fa-
• 93 D. iVONiS CARNOTENS:S EPISCOPI tOO
cere, qui Dei sacramenta improbarc nec in ip^o A CAP. 164. — Lib. m, cap. 10.
schismale audemus. In qtio eirini nobis consen- (De ccnsecr., dist. i, c. Non est aqua. Aug. lib.m
tiunt, in eo etiam nobiscum sunt. In co autem a no- contra ephtolam Parmeniani cap. 11. ) Baptismus
bis recesserunt, in quo a nobis dissenfiunt. Iiem .vero Chrisli verbis evangelicis conseeratus, et per
ibidem. Sacramentum baplismi est, quod habel qui adulteros, et in adulieris sanctus est, quamvis illi
baptizatur; et sacramcntiim dandi baplismiest, qttod sint impudici et immundi, quia et ipsa ejus sancti-
Jiabet qui ordinatur. Sicut enim baplizatus si ab ias pollui non polest, et sacramenlo suo dirina vir-
unitate recesserit, saeramentum baplismi non amit- tus assislil, sivead salutem bene utenfuni, sire^d
tit; sicetiam ordinalus, si ab unitale recesserit, sa- perniciein male uteniium. Item (1 q. i, c. Quod
cramenlum dandi baptismi non amillit. Nulli ctiam Jjuidam. Ibid. Aug.). Caiholica rero propterca non
sacramento injuria facienda est: si discedit a ma- debet iterare baptismuin, qui apud hsereticos datus
lis, utrumque discedit, si permancl in malis, utrum- est, ne judicare rideatur ipsorum esse quod Christi
que permanet. Si ergo acceptalur baptismus, quem esl, aut eos non habere, quod'inlus eum acciperent
non poluit amittere qui ab unitate discesserat; sic amittere utique foras exeundo «non possent. Item
acccplandus esf bapfismus, quein dedit ille qui sa- (De cons. disi., 4, c. JVoii aulem) : Non autcm sicut
crainenlum dandi, cum discederet, non amiseral. B hseresis bajreticorum esf, sicut error ipsorum est,
Item cup. 12 ejusd. libri. Si ad baplismum fictus sicut sacrilegium dissensionis ipsorum cst, sic efiam
acccssit, ditnissa sunt ei peccala, an non dimissa ? baptismus qui Chrisli est, debet dici ipsorum. Ilem
Eiigant quod volunt, utrumlibet clegerint, sufiicict (cap. 15 ejusdem libri August.) Nos hajrelicorum
nobis. Si dimissa dixerint, quomodo ergo Spiritus essc baptismum dicimus rerbis Erangelicis conse-
sanctus disciplinse effugil fictum (Sap. l), si in istO cratum, commoti factis eorum eliam quse Dei sunt,
iicto renrissionem operatus est peccatorum ? Si dixc- eis Iribuerc rolumus quasi ca contaminare potue-
rinl non esse Jimissa, qusero, si poslea fictioneni rinl, aul proplerea sua facere quse Dei sunf, quia
suam corde concusso el vero dolore faleretur, de- ipsi Dei esse noluerunt.
niio baptizandus iudicarelur. Quod si deinentissi- CAP. 165. — Lib. ir De baptismo, cap. 4.
mum est diccre, falcantur vero baptismo Christi Sicut urgeri rideor cum mihi dicitur: Ergo hajre-
baptizari posse Iiominem, et lamen cor ejus in licus dimiltil peccata? sic el ego urgco cum dico,
malitia vel sacrilegio perseverans peccalorum abso- Ergo qui cMeslia mandala non serrat, avarus, rap-
luiionem non sinere Ueri, alque ita intelligant in ior, fenerator, invidus, verbis sseculo non factis
communionibus ab Ecclesia separatis posse bomi- P renuntians, diniitlilpeccata? Sipervim sacramenli
nem baptizari, ubi Christi baplismus eatlem sacra- Dei, sicut ille, ita et ille. Si per merilura suum,
riienti celebralione dattir ct sumilur : qui lainen nec ille, nec ille. Illud enim sacramentum et in ma-
tunc prosit ad remissionem peccalorum, cum quis- lis hominibus Christi esse cognoscitur. Item (eod.
que reconciliatus unilali sacrilegio dissensionis cap.): Si in hajresi bapfizatusin nominesanctajTri-
exuitur, quo ejus peccala tenebantur, ct dimitli non nit-.itis, non fit tamen templum Dei, si ab hse-
•sinebautur. rcsi non recesserit, quomodo neque in avaritia, in
C\p. 165.— Ilem ibidem. codem nomine baptizalus sit templum Dei, siab
(De cons., dist. 4, c. Quomodo exaudil Deus, et avaritia non recedal, quaj est idolorum servitus
P. Lom. I. iv, d. i, c. Qui vero.) Nam impedilur (Ephcs. v). Item (capite 5 ejusdem lib.) : Sed si pos-
baptismi graiia, quominus omnia peccala dimiftal, sunl .(ut dixi) amborum peccata, sequaliter appeu-
ctiam si odium fralernum in ejus cui dimilluniur, dantur, ignoranlis blaspbemiaetscieiitisidololaltia,
animo perseveraf. Solvitur enim heslcrnus dies, et et eadem sentenlia judicentur, ille qui Chrislum
quidquid superest, solvllur etiam ipsa hora momen- quajrcndo in verisimilem sermonem falsilatis incur-
tumque anle baptismum et in baptismo. Deinceps rii; et ille qui sciens Christo resistit per Aposlo-
aulem continuo reus esse incipit, non solum con- D lum. Quoniam, omnis fornicator, aul imnwndus,
scqueiUium, sed etiam praeleritoruro dieruin, hora- Mut avarus, quod est idolorum servitus, non habcl
ruin, niomentorum, redeuntibus omnibus quaj di- hmredilalem in regno Cltthliet Dei (Ephes. v). Cur
niissa sunt. Ilem cap. 15 ejusd. lib. llla quse schi- in illo baptismus et evangelica verba improbantur,
sinatici vel hajretici non aliter habcitt, non aliter in isto aulem approbantur, cum ab illius columbas
agunl, quam vcra Ecclesia, cum adnos veniuntiion roembiis ulerque inveniatur alienus? lien%,c. 11.
emendamus, sed potius approbamus. In quibus (De cons., dis. 4, c. Nullus autem). Periidus au-
eiiim non disscnfiuiit a nobis, in eis non disjun- tem et blasphemus, si in perlidia et blaspbemia
guniur a nobis. Sed tamen quia nilril eis prosunt, permanserit, nec extra Ecclesiam, nec intra Eccle-
jiiandiu schismatici vel hajretici sunt; propteralia, siam remissionera accipit pcccatorum. Aut si pro-
m quibus a verilate dissentiunl, et propter ipsum pler vim sacramenti adpunctum temporis accipit, <ft
separ^fionis imnianissimum scelus, sive perraanse- foris et intus eadem vis operatur, sicut vis nominis
Tiiit in -cis peccala, sive eonlinuo dimissa redierinf, Chrisli cxpulsionem dsemoniorum efiam foris ope-
ut ad salutcm pacis atque cbarilatis venianl adhor* rabatur. Item, c- 15 (De cons., dist. 4, c. Satis os-
iamur. lcndimus). Satis osfendimus ad baplismuro, qui ver-
401 DECRETI PARS I. — DE FIDE. ET<*. jnd
bis Evangelicis consecratur, non [pertinere cujus- Aetiam.de sancta Ecclesia
intcrrogatur. Qtiasi vero
quam vel dantis vel accipientis errorem, sive de ille qui intus non Jactis, sed verbis sseculo renunliat,
Patrc, sive de Filio, sive de Spirilu sancto aliler non hoc in baptismo interrogetur. Sicut ergo Lujus
sentiat, quam doctrina cceleslis insinuat. Ilem, falsa responsio non cfficit ut baplismus non sit
c. xvi. Constituamus ergo duos aliquos isto modo : quem percipit, et sicut ille si
postea quod fallaciter
Unum eorum verbi graliaid sentlre de Christo quod responderat, veraciter impleat, non ei
baptismus
Pholinus opinatus est, et in ejus bseresi baptizari repelilur, sed vita corrigitur; sic et ille si poitca
oxtra Ecelesise ca-tholicarj communionem; alium yeniat ad Ecclesiam, de qua interrogatus falsum
vero hoc" idem senlire, sed in catholica baptizari, responderat, quia eam se habere, dum non haberet,
exislimantem ipsam esse calbolicam fidem. Islum putabat, ipsa, quam non habebat, eidatur, non
quod
nondum bajrelicum dico, nisi manifestata sibi do- acceperat, iteratur. Cur aulem ad verba
quse pro-
ctrina catholicse fidei resistere maluerit et illud quod cedunt ex ore ho.iricidse possit Deus lamen olcitm
tenebat elegerit. Quod antequam fial,manifeslitm est sanciificare, el in altariquod hserelici posuerunt non
Jllum qui foris baptizatus est csse pejorem. Itaque possit, nescio.
iniioc sola falsa opinio, in illo autem eliam ipsa di- CAP.168. — Lib. vi, cap. 5.
visio corrigenda est, sed in neutro ipsorum sacra- B In homine justo et in homine injusto semper
menli verilas repctenda. sanelum est baptisma, quod neque alicujus acqui-
CAP.166. — Ilem, c. 17. .late augelur, neque alicujus iniquitate minuitur.
Pofesl nobis etjioereticisbaplisma esse commune, CAP.169. — Zacharias Bomfacio ephcopo.
cum quibus potesl et Evangelium esse commune, (De cons. disl. 4, c. In synodo.) In synodo Anglo-
quamvis a 'fide noslra error dislet illorum, sive Tum decretum et judicium firmissime prsecepluiu et
aliud de Patre. vel de Filio, vel de Spiriiu sanclo diligeritcr demonstratum esse dinoscitur, ut quicun-
senliant quam veritas habel, sive ab unitate prsecisi que sine invocatione Trinilalis mersus futeset, quod
non colligant cum Christo, sedspargant(JI/fl«/t. xn). sacramentum regencralionis non baberet; quod om-
CAP.167. — Lib. v, cap. 15. nino verura est, quia si mersus in fonte baptismatis
(De cons., dht. 4, c." Cum tanlum.) Gnm tanlitm ijuis fuerit sine invocatione f rinitatis, perfectus
valet baplismns per hominem contemptibilem, Christianus non est, nisi in noraine Patris, et Filii,
^iBfltUmrper apostolum datus, ita nec illius, nec et Spirilus sancli fueril baptizalus. De presbyteris
illius, sed Christi, esse cognoscitur. Item (cap. 14, scripsisti qui tauros vel hircos diis paganorum im-
lib. v conlra Donathlas.) Invenimus dictum ab rnolabant, manducantes sacrificia mortuorum, ha-
Apostolo, et gloriam tneam. (I Thes. n), quam-( G bentes et pollutumministerium, ipsique adulteri esse
vis utique in Domino, et minhleriummeum, et pru-. invenli sunt postea, et defuncti. Modo-vero incogni-
denliam meam, el evangelium meicm(Bom. n), quam- tum est, utrum baplizantes Trinitatem dixissent,
vis ufique a Dnmino imperlitum alque donalum, an non,.et liment illi qui vlvi sunl quod in tali mi-
Baptismum autemmeum, nemo eorum dixit onlnino. nisterio non sunt baplizati : quibus respondens,
Neque enim omnium sequalis esl glorla, nec mini- jussisli orones baptizare. Hoc quoque observari iu
strarit omnes sequaliter, nec sequali prudentia sunt supradicla synodo sacerdoles voluerunt: "ut qui vel
omnes prsediti, et in erangelizando alius alio me- unam de Triuilale personam in baptismo non no-
lius operatur. El idco dici potest alius alio doctior, -" minaret, illud bapiisma verum esse non posset,
et ipsa doctrina spirituali [salutari], alius aulem quod pro certo verum est, quia qui unum ex sancta
alio inajus minusve baptizatus dici non potest, Trinilate confessus non fuerit nomen, perfectus
sive ab inferiore, sirea majore baplizetur. Item Christianus esse non potest. Qui enim confiletur
(Aug. lib. v, De bapthmo contra Donathtas, c. 15): Patrem et Filium, si confessus non fueril et Spi.l-
Sijus baplizandi.non habuit qui baptizat,-tamen tum sanctum, nec Patrem habet nec Filium. Et quj
Chrisfi est quod dedit, et ille Christi est qui acce- confessus fuerit Patrem et Spiritum sanclum, ef Fi-
pit. Multa enim contra jus dantur, nec iamen ideo lium noii fuerit confessus, nec Patrem habet nec
vel nulla, vel non dnia dicuntur. Item (cap. 18 ejus- Spiritum sanctum, sed vacuus est a divina gratia.
dem) : Cum ergo et intus sint mortui, neque Iaten- Interea scripsil reverenda fralernitas tua reperisse
tes, nam non de illis tanta diceret Cyprianus, qui te quemdam presbylerum genere Scolum, nomine
vel non perlineatri ad illam vivam columbam, vel Sampson, errantem-a via veritatis, dicentemct af-
nondum periineant, et foris sint mortui, qui ma- firmantcm, quod -sine myslica invocalione, aut la-
nifeslius ad eam vel non pertineant, vel nondum per- vacro regenerationis posset fieri catholicus -Chri-
tineanl, verumque sit non posse ab eo vivificari al- stiantts per episeopalis manus imposilionem." Hic
terum qui ipse non vivit; manifestum esteos qui autem qui hoc dicit, vacutis est Spirilu sancto, et
intus a talibus baptizantur, si rera conrersione cor- alienus gralia Christi atque a consorlio -sacerdolal»
dis accedunt, ab eo rivifieari, cujus est baptismus. abjiciendus. Quis enim nisi baptizeiur juxta prse-
Item (Cap. 29 ejusdem.) Illud autem quale est, ut -
ceptum Domlni (Mattk. xxvm), in nomir.e Palris,
ideo putelur hajreticus non liabere baptismum, quia et Filii, et Spirilus saivcli, et sic per manus imposi- .
non habe-tEcclesiam? Et utique cum baptizatur, - tioncin CQiisccretur, polest csse catholicus? Hunc
103 D. IVONIS CA-RNOTENSIS EPISCOPI 104
nequissimum virum talia prajdicantem ab Ecclesia A qui a peceatore et sceleraio, tantum, ut iu nomine
Dei saucta condeninaluni expelle; in illos autem qui sanclaj Trinitatis illud fiat. Meritum enim vitajba-
ab bsereticis baptizati sunt, hoc sine dubio juxta ptizantis sive agentis nec prodest, nec obest in hac
prajdecessoris nostri beatse memoriaj Gregorii papse, parte illi qui baptizalur.
et sacrorum canonum, iraditum tibi mandatum im- CAP. 175. — Capitutorum libri v, capitulo 6.
plere non omiltas, ne iit seternum pcrcant, sed po- Si quis baptizatus fuerit a presbytero non bapli-
tius evangelica consecratione salveiitur. zato, et sancia Trinilas in ipso baplismo invocata
CAP 170.—Augttslinus, De baplhmo unico, tib.i, fuit, baptizatus est, siculSergius papa dixit, impo-
c. 2. sitione vero manus indiget.
(24, q.i, c. Si quem forle.) Si quem forle extrema CAP. 176. — Aucjustinus, sttper primam Epist. ad
coegerit necessitas, ubi catholicum, per quem accl- Corinlhios.
piat,- non invenerit, et in animo pace calholica con- Scimus Spiritum sanctum sine manus imposilionc
stituta per aliquem exlra unilatem catholicam po- datum a Deo, et non baptizalum conseculum remis-
situm acccperit, quod erat in ipsa catholica unilate sionem peccatorum. Nunquid non Cornelius invisi-
percepturus, si statim eliam de hac vita migraverit, bilifer baptizalus est, quando donuni baptisniatis
non eum nisi catholicum deputamus. Si aulem fue- ^ consecutus est.
rit a corporali morte liberatiis, cum se calholicse CAP. 177. —
Augustinus, De unico bapthmo, lib. iv,
congregalioni etiam-corporali prajsenlia reddiderit, c. 22.
undenunquam corde discesserat, non solum non im- (De consec, dht. 4, c. Bapthmi.) Raplismi vicem
probamus quod fecit, sed etiam sccurissime veris- aliquaudo implere passionem, de latrone illo, cui
siraeque lauriamus"; quia prsesentem Deum cordi non baptizalo dictum cst, Ilodie tnecutn erh in pa-
suo unitate ibi servabal, et sine sancfi baptism 1 radiso, beatus Cyprianus non leve documentum as-
sacramento (quod ubicunque invenit, non bomi- sumit. Quod eliam atque etiam considcrans invenio
num, sed Dci esse cognovil), noluit ex hae vila ini- non taiitum passionem pro nomiiie Christi id quod
graie. Si quis autem, cum possit in ipsa calholica ex baptismo deerat posse supplere, sed etiam fi-
accipere, aliqua mentis perversitale eligit in schi- dem, conversionemque cordis, si forte ad celebran-
smate baptizari, etiamsi poslea venerit ad calholi- dum mysterium baptismi, in angustiis tempofum.
cam, quia cenus est ibi prodcsse sacramentum, succurri non potest. Neque enim latro ille pro no-
quod alibi accipi potest, prodesse non potest, pro- mine Christi crucifixus est, sed pro merifis faeino-
culdubioperversus et iniquus est, eltanlo pernicio- „ ruin suorum, nec quia credidit, passus est, sed
sior, quanto scientior. dum patitur, credit. Quantum itaqueraleat eliam
CAP. 171. — Ephlola Auguslini 25 ad Bonifacium. sine visibili baptismi sacramenlo quod ait Apo-
(De cons., dht. 4, c. IVoii illud.) Non illud te siolus, Corde credilur adjustitiam, ore autem eon-
nioveat. quod quidam non ea fitle ad baplismum fessio fit ad Salulem (Rom. x), in illo latione de-
pcrcipiendum parvulos ferunt, ul grafia spiriluali claratum est. Sed tunc impletur invisibiliter, cum
ad vitam regenerentur ajternam, sed eos pulanl boc myslerium baptismi non contemptus religionis, sed
remtxlio teroporalem rctinere vel recipere sanilatem. articulus necessitatis excludit. (Cap. 25 ejicsdem lib.)
Non enim propterea illi non regeneraulur, quia non Etsicut in illo lalrone quod de baptismi sacra-
ab istis hac inlenilone offeruntur. menlo defuerat complevit Omnipotenlls benignitas,
CAP. 172. — Epistola Augustini 205 ad Maxhni- quia non superbia, vel contemptu, sed necessilate
num. defuerat; sic infantibus qui baplizati moriuntur ea-
(De cons., dht. 4, c. Rebuptizare.) Rebaptizare dem gratia OmnipoleiUis explere credenda est, quod
hsereticum bomlnem qui hsec sanclilalis signa per- non ex impia roluniate, sed ex setatis indigenlia,
ceperit quse Chrisfiana Iradidit disciplina, omnino nec corde credere ad juslitiam possunt, nee ore
peccalum est. Rebaplizare autem catholicum, itn- D conlileri ad salutera. Ideo cum pro eis oratur, ut
inanissimum scelus csl. impleatur erga eos celebratio sacramenli, valel uti-
CAP.173. — Beda, in tibro Ilomiliarum, homilia 36, que ad eorum celebrationem, quia ipsi respoudeie
in caput III Joannis. uon possunt. Alienum quippe opus est, cum credit
", (De cons., dh. 4, c. Sive hmrelicus.) Sive hrrereli- per alterum, sicul alicnum opus fuil, cum peccavit
cus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in iq altero.
confessione sanclse Trinitatis baplizet, non valet illc CAP.178. —Item Augustinns, eodemc. 25.
qui baptizatus est a bonis catbolicis rebaptizari, ne Si autem in latrone, per [quia] necessitalem cor-
confessio vel invocalio tanli nominis videatur aunul- poraliler baptismus defuit, perfecta salus est, quia
lari. per pielalem spirilualiter adfuit, sic el cum ipse
latroni
CiP, 174, — Ilaymo, supcr primam Ephiolam ad jirajslo est, si" per necessitalem desil, quod
Corinthios. adfuit, perticilurjsalus, quod traditum tenet unirer-
In lanlum reiinuil sibi Christus polestatem ba- silas Eeclesise, cuin parruli infantes baplizantur, qui
ptizandi, ut sicut diniittuntur ei peccata omnia, qui cerle nondum possunl credere ad jusiitiam et ore
asancto et iiiiiocente viro lingilur in aqua, ita illi conlUeri ad salutcm, quod -latro "potuil: quin etiam
105 DECRETI PARS I. — DE FIDE, ETC. 166
flendo, et vagier.do cum in eis mysterium celebratur, A ne, eos polius quam vi quod rane sapiunt convm-
ipsis myslicis vocibus nbstrepuiU, et nullus Chri- catis.
stianorum dixerit eos inatriter baptizari. hem. Qui- "CAP.1827,— Ilem.-
bus oranibus rebus ostendilur aliud esse sacramen- Nulla cum his, qui non credunt, idolaque &i -
tum baptismi, aliud conversionem cordis, sed salu- orant, miscenda communic est. Porro illis ut cre
tem hominis ex utroque compleri; nec si unum ho- dant, violentia nulla inferenda est; nam omne quod
ruai defuerit, ideo pulare debemus consequens esse ex-volo non est, bonum esse non potest. Capilulo
nt et alterum desit, quia el illud sine isto potesl secundo. Non esse inferendam pagano violenfiam, ut
esse at in infante, elillitd sine illo potuit esse, ut Christianus fiat, supra docuimus.
in latrone, complente Deo, sive in Illo, sive in islo, CAP.183. — In Vila beati Gregorii, lib. iv, cap. 42.
quod non voluntate defuisset. Cum vero ex rolun- Quemadmodum Judseos baptizari violenter Grego-
late alterum horum defuerit, realu hominem inrol- rius denegabat, ita Christianos eis quoquo modo sub-
ri, et baplismus quidem polest inesse, ubi conver- 'ici nullalenus permittebat.
sio cordis defuerit. Conversio autem cordis potesf CAP. 1847 — Augustinus conlra Juliarium, lib. vi,
quidemlnesse, non perceplo Jiapfismo, sed conlem- cap. 5.
pto baptismo non potest. Neque ullo modo dicenda B (De eons., dht. i, c Si ad malrh.) Si ad matris
estconversio cordis ad Deum, cum Dei sacramen- corpus in quod in ea concipitur pertineret, ita ut
tum contemniiur. ejus pars deputarefur, nonbaptizareturinfans cujus
CAP-179.— Gregorins Landuipho principi Salerni- raaler baplizataest, aliquo morlis urgente periculo,
- _ tano. cum eum gestaret in utero. Nunc vero cum etiam
- Licet ex ilevotionis studio non dubitamusproce- ipse baptizaretur, non utique Iris baptizatus habebi-
tur. Non utique ad maternum corpus cum esset
dere,"aquod nobiliias tua Judseos ad Christianum
cultum disponit adducere, lamen quia id inordi- in-ulero, pertlnebat. Item. (Ejusdem tib. cap.Q.) Si
nato videris studio agere, necessariuro duximus ad- quidquid est in bomine" quando baptizatur et san-
et sanctificari putandum est.
moriendo tibi litleras nostras dirigere. Dominus ctificalur baplizari
in illo baptizari et sanctificari
enim noster Jesus Cbrislus nullum legilur ad sui Dicturus es et ipsa
servitium riolenler coegisse, sed huniili exhorla- quse in intestinis et vesica per digestiones corporis
tionei-eserrala uriieuique proprii arbitrii liberlate, digeruntur. Dicturus es baplizari et sanctificari ho-
minem in matris uterorjonstilutum, si ad hoc sacra-
<[uoscunque ad vitam prsedestinavit ajtemam non
mentum accipiendum necessilas eogat gravidam, et
rindicando, sed proprium sanguinem fundendo ab nasciturnon debere. Postremo
errore revocasse. Itetn. Beatus Gregorius ne eadera ideobaptizari jam qui
dicturus es bap.tizari et sanctificari febres, quaudo
gens ad fidein violentia traberetur, in" auadani sua
epistola contradicit. baplizantur segroti.
— Isidonis, sententiarum lib. i, cap. 18
CAP. 180. — Virgitio el Theodoro ephcopo [ephco- CAP. 155. /. i De summo beno, c. 25.
Massilim (lib. i reghtri ephtolarum, cap.iS). [22];
pis]
Piurinii Judaicsa religionis viri in bac provincia (De cons.,~dist. 4, c. -Qui in matemis.) Qui in ma-
ac subinde ad JVIassilise ternis uteris sunt, ideo cum matre baptizari non
-commoranies, paites pro Adam non
diversis negotiis ambulantes, ad vestram produxere possunt, quia qui natus adlruc .secundum
notitiam mullos consistenlium in illis partibus Ju- est, secundum Chrislum non potest renasci; neque
vi fontem enim dici regeneralio in eum potest, quem genera-
riseoram, magis quam prarjdicatione" ad
Nam intentionem tio non praecessit. Qui rscelerate vivunt in Ecclesia,
baptismafis perductos. quidem
et conimunicare non desinunt, putantes se lali com-
hujuscemodi, et Iaude dignam censeo, et de Domini
rfostri dilectione descendere profiteor. Sed in bac munione mundari, discant uihil ad emundationem
-eadem intentione [hanc eamd. intent.] nisi compe- proficeresibi.
tens Scripturae saeraj comitetur effeetus, iimeo ne D CAP.186. — Gregorius respondens Augustino, c. 10.
aut mercedis opus exinde non proveniat, autjuxta (De cons., disl. 4, c. Si qum mulier.) Mulier prae-
aliquid animorum qusedam dispendia (quod absit!) gnans cur non debeat baptizari ignoro, cum ante
Dei oculos non sit culpa aliqua fecun-
consequanlur. Dum enim quispiam ad baptismatis - omnipotenlis -
fontem non prsedicationis suavitate, sed neces- ditas carnis.
sitate ^ervenerit, ad pristinam superstitionem re- CAP."187. — Aug., Bonifacio, epist. 23.
means, inde deterius moritur,- unde renatus esse vi- (De cons., 4ist. 4, c. Niliil est.) Nihil est aliud
riebaiur. credere quam lidem habere; ac per Jioc cum re-
spondetur credere parvulus, qui fidei nondum habet
CAP. 181. — Nicolaus papa ad consulta Bulgarornm, affectum, respondetur fidem habere propterfidei sa-
cap. 41. cramenlum, et convertere se ad Deum ptopter con-
. Behis qui Christianitatis bonum suscipere re- versionis sacrameniura, quia et ipsa responsio ad
snant, et idolis immolant, yel genua curvant, celebrationem pertinet sacramenti. Item. Parvu-
nihH aliud possumus scribere vobis, rnisi u't ad lum etsi nondum lides illa quaj in credcutitim
Sdem reclam monltis, et hoi tallonibus, et ralto- volunlale consistit, jam taincn ipsius fidei sacra-
PATROL. CLXI.
«07 D. IVONIS CARNOTENSIS EPJSCOPI 1M
mentum fidelem facit, sicul credere responde- & morte imminente baptizari desiderat, quem napti-
tur; ita etenim fideles vocantur, non Tem ipsam zatum a pcenitente quisquis nou credit contigisse,
menle abnuertdo, sed ipstus rei sacramentum perci- oportet ut credat, posse conlingere.
piendo. CAP.192. — Augustinus de animm origine, ad
CAP. 188. —Auguslinus, ad Renatum, De anima, Viclorem lib. i, (cap. 9).
l. n, c. 12. Latro quamvis polerit divino judicio bnter eos de-
Mysterium credulitatis in parvulis per eorum re- putari, qui martyrii confessione purgaiHur; lamen
sponsionem a quibus gestanlur impletur. eiiam utrum non fuerit baptizatus ignoras. Nam,
CAP.189. —Augustinus, de Symbolo, libro n, cap. 1. ut omittara quod eredilur, aqua simul cum sanguine
Yos professi estis renuntiare diabolo, pompis et exsiliente de lalere Domini juxta" confixus poluisse
angelis ejus. Yidete, dilectissimi, quia hanc pro- perfundi, atque Iiujusmodi sauctissimo baptismate
fessionem vestram in curiam profertis angelicam, dilui. Quid si in carcere fueral baplizatus? quod! et
nomina profitenlium in libro excipiuntur vitse, postea persecutionis tempore nonnulli clanculo im-
non a quolibet bomine, sed a superiore ccelilus po- petrare potuerunt. Quid si antequam leneretur? ne-
testate. que enlm propterea illi publicse Jeges parcere pole-
CAP.190. —Ambrosius super Lucam, libro decimo B rant, quantum atluiet ad corporis morlem, quoniam
(cap. 88). divinitus remissionem acceperat peccalorum.
Si catechumenum quis vel hsereticus, vel schisma-
ticu s, lanquam dc utero vel animsevel Ecclesise pai tu- CAP. 195. —"Augustinus homilia ad Neophyios; qum
sic incipil: Omnh quidem de hh sermo.
rientisexcusseritjleviuspunittir; siiidelem, gravius.
CAP.191.—Augustinus inlibro ad Fortunatum. Recordetur ergo unusqttisque veslrum singulas my~
(De cons., dist. 4, c. Sanctum est.) Sanclum est sterioruriispecies,quaspernostrum,donanleDomino,
baptismum per seipsum quod datum est in nomine estis ministerium consecuti; eteaquaj luncsuppli-
Patris, et Filii, et Spiritus sancti; itautin eodem sa- citer ac fideliler suscepistis, nunc intelligite pru-
cramento sit etiam auctorilas traditionis per Donii- denter, ut nielius possitis intelleeiu servare. In pri- -
num nostrum ad apostolos, per illos autem in epi- mis certe aures vestras oleolnenedictionis oblinimus.
seopos et alios sacerdotes, vel etiam laicos Christia- Sed ob quam causam secundum ecclesiaslieam tra-
nos ab eadem origine ac stirpe venientes. (De cons., ditionem ab omnibus catholieis Christi sacerdolibus
dist. 4, c. In necessitate.) Namque in necessilate fiat agnoseite. Introitus fidei et totius sanctaj doclri-
cum episcopi, aut presbyteri, aut quilibet ministro- nse ad animum per aures admittilur, et de auditu
rum non inveniuntur, et urget periculum ejus qui' C intellectus exoritur. Neque enim potest aliquis fidei .
petit, ne sine isto sacramento hane vilam finiat, sacramenta cognoscere, nisi audiat prsedicantem.
eliam laico dare solere, sacramentum quod aecepe- Item. Ergo adhibita auribus unctio sancta significat.
Tunt, solemus aiidire. Nam, cum illa Iiistoria nar- ul omnes extra disciplinam sermones, quasi doctri-
ratur, omnes qui audiunt prope ad lacrymas movet. nse Christi obloquentes adversentrur ac fugiant; sed
Cum in naviquadam lidelis nullus esset, praeter ad sola Dei verba audienda convertant, quia illito
unum pcenitentem, coepit imminere naufragium. illo oleo,"auditum suum Chrisii eloquiis conseera-
Erat ibi quidam salutis suse non immeriior, et sa- runt. Item. Yos autem postquam vestraj aures oleo
cramenti vehemenlissimus flagilalor, nec erat aliquis benedicto sunt illitaj, designati estis in numero au-
qui dare posset, nisi pcenitens ille-: acceperat enim dilOrum sapientium, nt recte retinentes Dei verba,
de peccato de quo agebat pcenilentiam. Amiserat de id est quse audilis implenles, in die judicii audiatis
senioribus sanctilatem, sed non amiserat sacramen- vobis Christum dicenlem : Venite, benedicli Patrh,
tum. Nam, si hoc amittunt peccantes cum reconci- mei, suscipite paralum vobh regnum a.constituiione
liantur post .pcenitentiam, quare non iterum bapti- -mundi (Malth. xxv).Illudautemnonoliose,nec abs-
zantur? Dedit ergo.quod acceperat et, ne perieulose p que eerta ratione mysterii factum puletis, quod
vitam finiret non reconciliatus, pelit ab ipso qiiem nares quoque vestras oleo benedictionis unximus.
baptizaverat ut eum reconciliaret. Et factum est; Quod idcirco fieri inteiligitur, ut ii ^pii ad iapti-
evaserunt naufragium. Cognitura Jiabes quod fece- smum veniunt, admoneanlur tanti.mysterii sacra-
rant, nemo exstilit «orum, qui non pium animum mentum usque ad mortem inviolatum alque inte-
ita crederet, ut consiliis eorum in illopericuJo Do- grum custodire ut, quandiuspiritum vitse hujus na-
minum crederet abfuisse. Motus enim ariimus feli- ribus suis attrahunl, a Christi Domini nostri cultura
giosus et supplex ab Iiomine^exegit sacramentum, a et servitio noii recedant. Item. Sed adhue subtilior
DeoJmpetrat sanctitaterii. Quod ,sl forte hoc quod intellectus in narium imctione signatur. Illius enim
narravi qui naufragio imminehte periclitabantiir, olei odor, quod in Christi nomine ef virtute benedi-
uon vuit aliquis credere : non enim Iioc Scriptura- ctum est, ad odoratum ros provocat spiritualem,
rum divinarum auctoritas, sed incerto auclore fama ~ut non corporis sed mentis sensibus Ghristum in-
commendat, non repugnabo, sed interrogo si tale ajstimabili suavitate sentire possitis, et-deleetati' no-
iHquid contingal, quid futurum est? Nbn enimpo- "titia odoris ejus ipsius vestigia subsequentes dicere
feestcf Isquam dicere, relinquendum "llum esse, qui valeatis illud quod ad Deum credenlium chorus lo-
"*
109 DECRETI PARS l — DE FIDE, ETC. 110
quilur : Post te in odorem unguenlorum tuorum cur- A , sancta instiiutione complentur. Imjrieto"enim bapti-
rimus (Cani. i). smate, caput vestrum chrismate, id est oleo sancti-
CAP. 194. — Homilia 3. flealionis infundimus: per quod osteriditur baptiza-
(De cons.dht. 4, c. Prima igitur.)Prima ergo et tis regalem el sacerdotalem conferri a domino di-
secunda prsedicatione de iis tantum locuti suriius, gnitatem. Nam in*Veteri Testampnto hi qui elige-
quaj vobis priusquam ad fontem sanctum veiriretis, Jiantur in sacerdotio, vel in regno, sancto ungeban-
**
juxla catholiese regulae instiluta iradidimus, et quid* tur oleo; et unctione capiijs alii regnandi in »g-
signitlcaret unctio, quse diversis corporis nqstri ad- pulum Dei, alii sacrificia offerendiDeo, .aceipiebaht
Iiibita partibus diyersum intellectum designat, prottt a domino potestatem. Item. Completis aufem omni-
Domirius donare dignatus est interprelati sumus, bus sacramentis, etiam mandalum voliis ei exemplo
cum ostenderemus vos per oleum sanctillcatiojriis-ad et sermone tradimus. Lavimus errim singulorum
auditum plenaj fidei_prseparatqs, et bojium Chrisli pedes, ad imitationem vos nostram, imo ipsius Do-
odorem vocatos ex toto corde ad abrenuntiandum mini et Salvatoris nostri provocantes, ut quemadmo-
diabolo esse commonitos. Nunc vero de interioribus dum nos vestros pedes lavimus, ila .etiairi vos pedes
jam mysteriis loeuturi sumus, qttse in ipso sancto fratrum et bospiiurii.lavare debealis,
fonte celebrata sunt. Emissa eiiim eeTtissima cau- '. CAP. 196. — Anastasius Epilecto episcopo. '
iione, qua vos abrenuntiare orajiibus pompis, et
Gabriel rmiltitur ad Mariam, non iransjtorie vir-
operibus ejus, et omni fornicationi diabolicse spo-
in ginem, sed acl virginem despqnsalamuviro (Luc. IIJ-
pondistis descendentes fontem, fontem sacrum,
fontem redemptionis, fontem sanctificatum virtute ut sponsp ostenderet Mariam vere homineim fuisse,
ccelesli. Item. Ih hoc ergo fonte antequam vos ioto et partus jneriiinit Scrip.tura, et dicit: Involvit pue-
runi et beata sunt ubeira quse suxit (Luc. xi)_
corpore tingeremus, interrogavimus : Credis in et (ibid.),
DeunTPatrem omnipotenteml? Respondislis: Credo. oblatum cst sacrificium, quoniam aperuit qui na-
Rursum interrogavimus : Gredis ei in Jesum Chrl- ius est vulvam. Hsrjcautem omnia parturienlis vir-
stum Filium ejus, qui natus est de Spiritu saneto ex gjnis ^erani indicia.
Maria virgine ? Respondislis singuli: Credo. JJterum CAP. 197. — Ul prceier Pascha et Pentecoslen, nisi
morte periclitantibks bdptismu non fiat. Ex epi-
interrogavimus, et in Spiritum sanctum? Respon- stola Leonh papm, cap. 11.
distis similiter : Credo. Hoc autem fecimus secun-
dumDomini nostri JesuChristi Salvatoris imperium. ItJnde quia manifestissime patet baptizandis in
Qui cuin ad Patrem in ccelos ascenderet, discipulis ecclesia electis, hajc duo iempora, id esf Pascha e*.
G Pcntecosien esse legitima J dileciionem vestrani
suis, id est apostolis mandavit, dicens : Euntes, ba-
ptizaie mnnes gentes in nomine Patris, et Filii, et monemus ui nuilosttlios dies buic observaiioni mi-
Spirilus sancti (Matth. xxvm). Item. Quod autem sceatis, quia etsi sunt alia qurrcque festa quibus 1n
honore Dei multa reverentia .debeatur, principalis
interrogavimus : Credis sanctam Ecciesiam et re-
missionem peccatorum, et carnis resurrectionem, iamen et maximi sacrariieriti custodienda nobis est
non eo modo interrogavimus : ut quomodo in Deum mystica et -rationabllis excmplatio: non interdicta
creditur; sic ei in Eeclesiam sanetam et catliolicam. licentia, qua in baptismo tribnendo, quoJibet ieni-
Propterea sancta ei catholica est, quia reele credit pore periclitaniibus subvenitur; iia enim abliis dua-
in Deum. Non ergo diximus, ut in Ecclesiam, quasi bus festivitatibus corinexis sibimet aique cognatis
in Deum crederetis; sed intelligite vos dicere, ei incolumium, et paeis securitate degentium Jibera
dixisse ut in Ecclesia ci sanela et caiholica conyer- yota djfferimus, ut in mqrtis periculo, in obsidionis
santes in Deum crederetis; crederetis eiiam resur- discrimlne, aut persecutionis angustia, in limore
rectionem carnls quse futura est. Item. (Deconsecr., naufragii, nullo tempore boc verse salutis singulare
dist. 4, c. Postguam.) Postquam vos credere proml- praesidium cniquam denegemus.
s!stis,tertio capjia vesira in sacro fonie demersimus. « CAP<198. '— Quo tempore baptisma cetebrandum
• sit. EJV decretis Viciorh papm, fratribus per
*Quiordo baptisniatis xhiplici mysterii signiiicatione
Alexandriam constiluiis (epist. .1 ad WJieophilum).
celebratur. Recte eniaf Jertio mersi estis, qui acee-
pistis Jtaptismamin nomine Trinitaiis. Recte terfio {De eons.; disi. 5, c. Celebritalem.) In Paschali
mersi cslis, qui aecepistis baptismum in nomine verotempore et Pentecosles baptisma celebraridum
Jesu Christi (Bom. vi), qui ieriia die resurrexit a esl catbolicum : sed si jiecesse fuerii aut mbrtis pe-
mortuis. lia enim tertio Tepetita deraersio iypum riculum ingruerit, .genliles ad fidem venientes quo-
Dominiese exprimit sepulturse, per quam Chrisio cungue loco vel momento, ubjcunque erenerit, sive
consepulti estis in baptismo, et cum Christo resur- in flumine, sive in mari, sive.in fontibus, tan-
rexistis in lide, utpeccatis ablutim sanctilate vir- tum Ghrisfanas confessionis credulitate clariflcala.
itituiri, Christum imitando vivatis. baptizentur. Ipsum quoqiiequod in-baptismo polli-
CAP."19JS.— Hoimlia. citi sunt, summopere attendendum est ne infideles,-
"Hucusque de mysterlis locuii samus qtiseper sa- sed lideles inveniantur. Jpsi vero qui infidelitaiis
cramentum in ipso baptismate ceiebranlur. Wunc nota asperguntur Infames efliciuntur, atque iiter
%ero de his acturi sumus quae jamde baplizatis fideles minime repuianiur^ .
III D. IYONIS CARNOTENSIS EPISCOPI U*
CAP.199. — De duobus temporibus bapthmalh. Ex A-nes ad regenerationis veniunl saeramentum, non
decmth Gelasii papm X (epistola 1 ad ephcopos
Lucanim et Brutios, etc. pnus fontem vilaj adeant, quam exorcismis et
exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immun-
(De cons., dist. 4,-c. Baptizandi.) Baptizandi sibi dus
nullam eredat abigalur, ut tunc vere appareat quomodo prin-
quispiam passim quoeunque tempore ceps hujus niundi roittatur foras.
inesse fiduciam, prseter paschalisfesti et Pentecostes CAP.206. — Ul baptizandi nomine dato u carne ei -
venerabile sacramentum, exceplo duntaxat gravis- vino abslineant. Ex concilio Carthaginensi iv/*
simi languoris incursu, in quo verendum ne morbi cap. 75.
crescente periculo sine remedio salutari fortassis (De cons., dht. 4, c. Baptizandi.) Baptizandi no-
segrotans exitio prseventus excedat. men suum dent sub abstinentia vini et carnium, ac
CAT. 200. — De eodem. Ex decrelh Siricii papm, manus impositione crebro examinent baptismum.
cap. 2 (epht. ad Simerium Terraconeum ephco- CAP.207. —.Quod neophyli a laulioribus cibh ad
pum). aliquod tenipus et a conjugibus abstinerese debeant.
(De cons., dht. 4,c. Non ratione auctoritalis.) Se- Ex eodem concilio, cap. 76.
quitur de diversis baptizandorum prout cuique libi- (De cons., dist. 5, c. Neophyti.) Keopbyfi ali-
tumfuerilimprobabilis et emendanda confusio, quse quandiu a Jautioribus epulis et spectaculis et conju-
a noslris consacerdofibus quod eommoti dicimus, " gibus abstineant.
non ratipne auctorltatis ullius, sed sola lemerifate CAP. 208. — Ut omnh. presbyter vas bapthmale
prsesumitur, ut passim ac Jibere natalitiis Christi habeat. Ex cohcilio Weldensi, cap. 7.
seu apparilionis, nec non apostolorum seu marty- (De cotis., disl. 4, c. Omnis presbyler.) Omnis
rum feslivitatibusinnumerse, <ut asseris, plebes ba- presbyler qui fontem lapideurii habere nequiverit,
ptismi mysterium consequantur, cum hoe privile- vas eonveniens ad hoc solummodo baptizandi ofii-
gium sibi apud nos et apud "omnes Ecclesias, Do- cium habeat, quod extra ecclesiam non deporletur
minicum specialiter Pascha cum sua Pentecosie de- Similiter ad corporale lavandum, et ad pallas alla
fendat. ris propria liabeantur vasa, in quibus nihil .aliud
CAP. 201. — De eodem. E% concil. apud Compen- fiat.
dium, cap. 4. CAP.209. — Ut nullus presbyter nhi in civitatibus
Ut extra statuta tempora canonum, id est in Pa- baptizare debeal, excepla causa infirmitath. Ex
scha et" Penlecoste, baptisma non celebretur; quia oncilio eod., cap. 48.
Nemo presbyterorum baplizare prajsumat, nisiln
sancti canones hoc modis omnibus, nisi aliquod pe-
riculum insliterit iieri .prohibent,, in tantum ut civitatibus atque teinporibus constilulis, nisi causa
etiam eos qui alio teinpore baptizant, & gradibus C ajgritudinis, aut certaj necessitatis et in illis locis
ccclesiasticis abstineant, nee .ad elerum admit- quse auctoritatem et privilegia debita retineant.
lantur. CAP.210. — Qualiler ei qui fidelh existere voluerit,
baplhmum sit iribuendum. Ex decreth Clemeniis
CAP. 202. — Itetn de eodeni. Ex concilio Worma-
9. papm, cunclh fidelibus missh epistola 5.
tiensi, cap Si quis ergo fidelis existere volueril et desiderat
Socrasancti baptismi sacrameutum non nisi in
baptizari, ut exutus prioribus malis, de reliquo pro
paschali festivitale et Peulecoste unusquisque fide- bonis actibus Iiaeresbonorum coslestium fiat, acce-
Jium uoverit esse prsebendum, excepto quod his dat ad sacerdotem
suum, et ipsi det nomensuum,
qui, nioriis periculo urgente, ne in ajternum/pereant atque ab eo audiat mysteria regni coelorum. Jejuniis
laJibus oportet remediis subvenire. ac semetipsura in
— Ut dies ante ad frequentibus operam impendat,
CAP. 205. viginti bapihmum pur-- omnibus probet, ut tres menses "am consummancls),
galionem exofcismi catechumeni veniant. Ex con
cilio Bracarensi,jcap. 4. in die festo possit baptizari. Baptizetur unnsquis-
(De cons., dist. 4, c. Ante dies 20.) Hoe omnibus que in aquis perennibus nomine trinaj beatiiudinis
modis prsecipimus, et anfiqui eanones jubent, ut invocato super se, perunctus* primo oleo per ora-
ante baptisraum 20 dies ad purgationem cxorcismi D tionem satictificalo, ut ita liemum per hsec conse-
catechumeni veniant, et in iUi's 20 diebus juxta ca- cratus percipere possit locum cum sanclis.
nonicum prseceptum et erudiantur et consecrentur. CAP.211. — De martyribus qui sine baptismo mar^
CAP. 204. — Quod omnes ad bapthmum venientes tyrium suscepernnl. Ex dictis Augustini ephcopi.
quinia feria majorh hebdomadce, fidem ephcopo (De ecclesiast. dog., cap. 74.)
vet presbytero reddere debeant. Ex concilio Laodi-
censi, cap. 46.' (De eonsi., dht. i, c. Catechumenum.) Catechu-
eos fidem menum quamvis in bonis operibus defunctum, vi-
Quod oporteat quiad baptismaveniunt, tam babere non credimus, excepto duntaxat, nisi
et
diseere, quinta feria septimanse majoris, episcopo
vel presbyteris reddere. martyrii sacramentum compleat. Baptizatus confi-
tetur iidem suam coram sacerdoie, et interrogatus
CATP. 205..— Ut ominesbaptizandi prius sint exorci-
zandi. Ex decreth C^leslini papm. Galliarum cpi~ respondet. Hoc idem martyr coram perseculore suo
scoph missh, cap. 12. facit, qui et confitelur fidem, et inlerrogatus re-
Uiudetiam quod circa baptizandos in universo spondel. Ille post confessionem aspergitur aqua;
mundo saucta Ecclesia uniformiter agit, non otioso Iric vero aspergitur sanguine, vel tingiiur igne. Ule
contemplamur intuitu : cum sive parruli, sivejuve- - nianus impositione pontificis accipit Spiriiuni san-
115 DECRETI PARS I. — DE FIDE, ETC. 111
clum; liic habitaculum efltcitur Spiritus sancti, A vel in chrismate rion potest alium suscipere in filio-
dum non est ipse qui loquitur, sed Spiritus sanctus lum, qui.non est.ipse baptizatus, vel confirmatus.
'
qui in illo Joqiiitur, Ille communicat eucharistise in CAP. 221. — Ul nullus fiat patrinus, nisi recte cre-
commemoratioue mortis Domini; Iiic ipsi Chrislo dat. Ex concilio Parisiensi.
commoritur. Iile' confttetur se mundi actibusrenun- Ul nemo a sacro fonle aliquem suscipiat, nisi
tiare; hic.ipse renuntiat-efvitaj. Illi omnia peccata orationem Dominicam, et Symbolum juxta linguam
remitfuntur ; isti exstinguuritur. suam, et intellectum teneat, etcorampresbytero^ie-
CAP. 212. — Quod calechumenh sacramentum in eanlet, <etut intelligant omnes pactum, quod cum
Pascha non liccal dari. Ex concilio Carthaginensi, Deo pepigerunt.
cap. 5. CAP. 222. — Ut presbyleri a patrinh requirant, si
Item placuit ut per solemnissimos paschales dies Symbolum sapiant. Ex concilio Wormatiensi, *
cap. 1. -
sacramentum catechumenis non detur, nisi solitum
sal, quia fideles perillosdies sacramenturaiion mu- Caveant presbyteri ui neque viri neque feminse de
tant, nec.catechumenis oportet mutari. sacro ftmte filiolos vel filiolas suscipiant, nisi me-
CAP.215. — De calechumenh a baptisterio retnoven- moriter Symbolum et orationem Dominicam tenue-
dis. Ex concilio Arausicano i, cap. 15. orint.
Ad baptisterium catechumeni nunquam admit- CAP.225. — De Symbolo octo dies ante Pascha. pu-
tendi sunt, nisi prius baptizentur. blice in omnibus ecclesih recitando. Ex conciiio
CAP.214. — De catechumenis segregandh et infor- Agathensi, cap. 12 (cap. 15).
tnandis. Ex eodem concilio, cap. 14. (De cons., disl. 4, c. Symbolum.) Symbolum etiam
A fldelium benedicfione catechumeni etiam inter placuit ab omnibus ecclesiis una die, id est, octavo
domesticos ordines, in quantum caveri potest, se- die ante Dominieam resurrectionis publice in eccle-
gregandi sunt, inforrmandique sunt, ut se signandos sia competenlibus tradi [al. prajdicari].
vel beriedicendos semotim offerant. CAP.224. — De genlilibus infirmis, si baptismum
desiderant. Item ex eodem, cap. 5.
CAP.215.-— De catechumenh peccantibus. Ex con-
cilio Neocwsariensi, cap. 5. Gentiles si in Trinitate desideraverint sibi ma-
Gatechumenus,si ingrediatur ad ecclesiam, inor- num imponi, si fuerint ex aiiqua parte honestse vi-
dineeorum qui verbo instruuntur, assistat. Hic de- tse, placuit eis uianum imponi, et fieri Christia-
nos.
prehensus peccans, siquidem genu flectii, audiat,
ut non delinquat ulterius. Si vero et audiens pec- CAP.225. — De gravida baptizanda. Ex concilio
Neocmsariensi, cap. 6.
caverit, expellatur. C (De cons., disl. 4, c. Si'qua mulier.) Gravidam
CAP.216. — De his qui nuper sunt baptizati, quod'
promoperi non debeant. Ex concilio Laodicensi baptizari oportet quando-voluerit. Nihil enim in hoc
mp. 5. qurre parit riascenti communicat, propterea quod
De his qui nuper sunt illuminati baptismate, quod uniuscujusque propositum in eonfessione, declare-
eos ia sacerdotali non conveniat ordlne promoveri. '
lur.
CAP.217. —De presbyteris, si in Triniiate juxla CAP. 226. — De parvttlis infirmis baptizandis. Ex
prmceptum Domini non baplizaverit. Ex canone " concilio Gerundensi, cap. 5.
apostolofum, 49. De panulis vero qui nuper matemo utero editi
Si quis episcopus aul presbyter juxta prseeeptum sunt, placuit constitui : ut si infirmi (ut assolent)
Domiiri non baptizaverit in nomine Patris et Filii fuerint, etlac maternum non appetunt, etiam eadem
et Spiritus sancti, sed in tribus sine inilio principiis, die qua nati sunt, si allati fuerint^ baptizentur.
aut iujribus filiis, aut in tribus paracletis, abjicia- CAP.227. — De illh qui in mgriludine^baptizaniur.
tur. Ex concilio Neocmsariensi, cap. lz.
CAP.218. — Quod in baptismo et in confirmalione, Si quis ergo in segritudine fuerit baptizatus, pre-
sinecesse fuerit, unuspatrinus possit esse. Ex'de- sbyfer ordinari non debet. Non enim iides"illius est
cretis Bygini PP., cap. 10 ex necessitate descendit, nisi forte
j) rolunlaria,'sed
(De cons., dht. i, c.In calechhmo.) In catechismo postea ipsius studiura et fides probari videatur,-aut
et baptismo, et in confirmatione unus patrinus po- bominum
paucitas cogat.
test fieri, si necessitas cogit, non est tamen consue- — De illis qui parvulos recentes neguni
CAP. 228,
"ludo Romana; sed per singulos" singuli suscipiunt. esse baplizandos. Ex concilio Africano, cap.tQ.
CAP.„213.— Ul unus pairinus vel patrina ad susci- cons., dist. 4, c. Placuit.) Ilem placuit, ut
accedat. ~Ex decreth Leonis (De
piendum infantem
PP. apud sanctum Medardum. quicunque parvulos recerites ab uteris matrum
(De cons.,dht.~i, c Nonptures.) Dt non plures baptizandos negat, aut dicit in remissionem pecca-
ad suscipiendum de baptismo infantem accedant lorum eos r.on baptizari, sed et nihil ex Adam tra-
quam unus, sive vir, sive mulier. In Confirmationi- Jiere originalis peccati, quod lavacro regeneratiqnis
hus quoque id ipsum fiat. expietur : unde fit consequens, ut in eis forma
CAP". 220. — Ut ilte qui tton est confirmalus, ad baptismatis in remissionem peeeatoruni, non vera,
anathema sit. Quoniam alitei
baptismum nullutn recipidt. Ex concilio Mogon- sed falsa intelligatur,
tiensi, cap. 2. intelligendum non est, quod ait Apostolus :Per unum
(Be cons., dht. i, c In kaptnmo.) In baptismo hominem peccatum intravit in mundum, et per pec-
415 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPI il*6
eatum mors, el ila in omnes homines pertransiit in A CAP. 255. — Ut bapthmus in Trinitate susceptus
non iterelur. Ex concilio Carlhaginiensi. 1,
quo omties peccaverunt (Rom. v), nisi quemadmodum
Ecclesia catholica ubique diffusa semper mtellexit. cap. 1.
'
Propter hanc enim regulam lldei etiam parvuli, qui Utbaptisma in Trinitate susceptum non iteretur.
niliil peccatorum in seipsis adhuc committere po- Ergo, si vobis placet, consideremus primitus titu-
ftierunt: ideo in remissionem peccaiorum veraciter lum de rebaptizatis, et sanctitatem vestrampostulo,
baptizanlur, ut in eis regeneratione mundetur quod ut mentis vestrse intuitum placide, producatis ad
generatione traxerunt. » descendentem in aquaro, et interrogatum InTrini-
CAP. 229. — De infirmis baptizalh, ex concilio tate secundurn Evangelii fldem, et apostolorum
Laodicensi, cap. 72. doctrinam, et confessum bonam conscientiam in
(Cap. 47.) Quod oporteat eos qui in segritudine Deum de resurrectione Jesu Chrlsti, an liceat ite-
percipiunt baptisma, poslquam convaluerint fldem rum interrogari in eademiide, et in aquam iterum
discere et scire, cujus muneris parlicipes facti lingi. Universi episcopi dixerunt: Absit, absit, iili-
sunt. citam sancimus esse rebaptizationem, etsalisesse
CAP. 250. — De illis mgrotantibus qui bapthmum alienam a sincerafide, el a calbolica disciplina!
desiderant, et post obmutescunl. Ex concilio Afri- B
cano, cap. 12. CAP.256. — De illis qui nesciunt qua fide baptizati
Ut segrotantes si pro se respondere non possunt, sunt. Ex decrelh Leonis papm, ephcoph per Si-
ciliam constitutis mhsis, cap. 29. (Epist. ad
cum voluntati eorum testimonium respondeat, qui Buslicum, cap. 15.)
si ex perieulo proprio esse dixerint, baptizentur :
et ut scenicis et histrionibus cseterisque hujusmodi (De cons., dhl. 4, c. Hi de quibus.) Hi autem de
reconcilialio non quibus scripsisli qui se baptizatos sciunt, jsed cujus
personis negetur. fidei fuerint qui eos baptizaverunt se nescirc profi-
CAP.251. — De moriuis ndn baplizandis. Ex con-
cilio Carthaginensi m, cap. 6. tenlur, quoniam quolibet modo formambaptismaiis
Cavendum est etiam ne morluos baptizari posse, acceperunt, rebaplizandi non sunt; sed, per manus
fratruro infirmitas credat, quibus nec eucharistiam imposilionem virtutem Splritus sancti accipienles,
dari animadvertat. quam ab hsereticis acciperenon potuerunt, catboli-
cis copulandi sunt.
CAP. 252. -— De subilo obmutescenle,' si 'testes
Itabuerit, baptizando. Ex concilio Arausicano, CAP.257. — De presbytero qui grammalicam igno-
cap. 9. rabfcl, et 'tamenin Trinilale baptizabat. Epistola
(27, q. 6, c. Qui recedunt.) Subito oJjmutescens r Zacharim ad Bonifacium Magoritienserii archiepi-
scopum.
prout statutum est, baplizari et posnitentiam acci-
pere potest, si roluntatis prseteritse testimonium (De cons. disl. i,'c. Jta/eTOH\)Yirgilius et Sedu-
aliorum verbis babet, auf prsrjsenlis in suo nutu. lius, religiosi viri apud Bajoariorum provinciam
CAP.255. — De his qui apud hmreticos baptizantur degentes, suis apud nos litteris usi sunt, per quas
in nomine sanctm Trinitalh. Ex concilio Roilto- intimaverunt, quod tua reverenda fraternitas in-
magensi, cap. 5. jungeret Christianos rebaplizare. Quod audientes
unum est in Eeelesia nimis sumus conturbati et in admirationem quam-
Baptisma calholica, cujus
QOSmembra effecti sumus, ubi una lides est, ubi dam incidimus si baberetur ut dictum est. Retule-
m nomine Patriset Filii, et Spiritus sancti datur. runt quippe qtiod fuerit ineadem provincia sacer-
Et ideo qui apud illos hsereticos bapfizati sunt, qui dos, qui Latinam linguam ignorabat penitus et dura
in sanctse Trinitatis confessione baptizaut, et ve- bapiizaret uesciens Latino eloquio infringere lin-
iriunt ad nos, recipiantur quidem quasi baptizali, guam, diceret : Baptizo tein nomine patria, et filia
oe sanctse Trinitatis invocatio el confessio annulle- et spiritu sancta, ac per boc ttia reverenda frater-
riitas consideravit iebaplizare. Scias, sanclissime
iur; sed doceantur integre, et instruantur sensu
sanctarj Trhiilatis et mysterio, quod in sanctaEccle- 0 fraler, si ille qui baptizavit nos inlroducens erro-
sia tenetur. Et si consenliunt credere, vel acquie- rem aut hseresim; sed pro sola ignorantia Romanee
seunt confiteri purgatse iidei integritatem, manus locutionis infringendo Jinguam, utsupra fati sumus,
lmpositioneiirmentur. Si vero parvuli sunt iiebetes, baptizans dixisset, non possumus consentire ut
doetrinam non iilis denuo baptizenlur (quia quod bene compertum ha-
rjui capiant, respondeant pro
bet fralernitas tua. quieunque baptizalus fuerit ab
qui eos offerunt juxta morem baptizandi, et ita in-
ut sciant et haereticis in nomine Patris, etFilii, et Spiritus sancti,
terrogentur quid respondere debeant,
sic manus Impositionem accipiant. nullo modo rebaptizari debet, sed per solam manus
impositionem purgari deliet. T*am, sanctissime fra-
CAP.254. — De eadem re. Ex concilio Wormatiensi, ter, si ita est ut uobis relatumest; nonampliusa
cap. 5. te illud prsedicetur, nec aliquid hujusmodi, sed ut
Quicunque baptizatus fuerit ab hsereficis in no- sancti Patres doebnt et prsedicant, tua fraternilas
mine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, nullo modo studeat servare.
rebaptizaii debet, sed per solam manus impositio- CAP. 258. — De iltis, qui aliquam Itajienl dnbitqtio-
fiem purgandus est. nem iapthmath ut rebaptizentur.Exdccreth Le$-
117 DECRETI PARS 1. — DE FIDE, ETC. 118
nis papm ad Rusticum Narbonensem ephcopum , A que etiam Iiabens seiiilis setalis intuitum, et peii-
cap. 28 (epht. 00, cap. 15), culorum quorumcunque autem segritudinum dispi-
(De cons., dht. 4, c. Si nulla.) Si nulla exstant cientur necessitates. In quibus si quis ita graviter
indicia inter propinquos et familiares,nulla inter cle- urgeatur, ut dum adhuc poenifet de salute ipsius
ricos aut vicinos quibus, bi de quibus quseritur ba- desperetur, oportet ei per sacerdotalem sollickudi--
ptizatifuisse doceanlur, agendum est ut renascantur nem communi gratia subvenire.
ne manifeste pereaut, in quibus quod non ostendi- CATP. 245. — Non esse negandum baptismum parvo
tur gestum, ratio non sinit Jteratum. Qui autem mgroto, etiam de alterius parochia allato. Ex de-
possunt meminisse jquod ad Ecclesiam veniebant crelis Eugenii papm, cap. 6.
cum parentibus suis, possunt recordari an quod Si parvus ajgrotans ad quemlibel presbyterum
parentibus eorum dabatur, accepefint. Sed si hoc baptismi gralia de cujuslibet parochia allatus fuerit,
etiam ab ipsa memoria alienum est, conferendum ei baptismi sacramenlum nullo modo denegetur.
eis videtur quod collatum esse nescitur,quia non te- Si quis hoc munus petenli concedere detrectaverit,
meritas iulervenit [prsesumptionis, ubi est diligentia noverit se ille qui eum non baplizaverit, pro ejus
pietatis. anima rationem redditurum, et apud synodum
CAP.259. Quid agendum sit de infanlibus de qui- B acerrime corrigendum.
bus non inveniuntur certhsimi testes utrum bapli- CAP.244. — Non esse ilerandam confirmationem. Ex
^ati sint. Ex concilio Africano, cap. 59 (concil. concilio Taraconensi, cap. 6.
Carlhag. -/, cap. 6). (De cons., disl. 5, c Dictum est.) Diclum est no-
(De cons., dist. 4, c. Placuit.) uem piacuit de in- bis quod quidam de plebe bis vel ter aut eo amplius
fantibus quoties non inveniunlur certissimi testes, ab episcopis confirmantur. Unde nobis] visum est
qui eos baptizatos esse sine dubilalione testentur, eamdem confirinationem, slcut nec baptismum ite-
neque ipsi sunt per ajtatem de traditis sibi sacra- rari minime debere; quia bis vel amplius baptizatos
mentis idonei Tespondere, absque ullo scrupulo esse aut confirmatos non sseculo, sed soli Deo sub habitu
baptizandos, ne ista trepidaiio eos faciat sacramen- regularivelclericalireligiosissimefainularidecretum
torum purgatione privari. Hinc enim legati vestro- esl.
rum [Maurorum], fratres noslros consuluerunt, qui CAP. 245. — Quod ignoranter rebaptizali absque
tales multos a barbaris redimunt. magna necessitale ordinari non possunt. Ex pmni~
CAP.240. — De presbyleris per quorum neqiigentiam tenl. Theodo. cap. 14.
sine baptismo aliquh morluus fuerit. Ex decreth (De cons., disl. 4, c. Qui bis.) Qui bis ignbranter
Xisli pupm, cap. 5. „ baptizati sunt non indigent pro eo pcenitere, nisi
Perpendant presbyten, quanti discriminis- sit quod secundum canones ordinari non possunt,
animas innocenlium per eorum negligeiitiam perire, irisi magna aliqua necessitas cogat. Qtii .autem non
januasque paradisi innocentibus claudi. Et ideo ignari baptizati sunl, quasi iterum Chrislum cruci-
presbyteri summa diligeiHia caveant, ne animas fixerunt, per annos seplem pteiiileant quarta feria
pro quibus sanguis Christi effusus est, persuamin- et sexta, et tres quadragesimas poeniteaiit. Si
curiam a ccelesli beatitudine separent. Et si, quod pro vitio aliquo fuerit fecerint, simililer. Si pro
absit! eveuerit, gravi pcenitenlise luctui diebus munditia puiaverint, tribus annis simililer pceni-
vitse suse se submittat per cujus evenerif negle- leant.
ctum. CAP. 246. — De parvulorum animabus qui sine
CAP.241. — Ut nullus presbuter cuiquam infirmo in baplhmo moriunlur. Ex epistola Gregorii papm ad
propria provincia vel alicubi baplhmum denegare Secundinum servum Dei inclusum.
prmsumat. Ex decreth Martiani papm, cap. 5. (In recjhtro,- lib. vn, epist. i55.) In exlrenfo vero
Quicuuque presbyler in provincia propria, aut in epistolse requisisti quid eis respondendum sit qui
alia, vel ubicunque Inventus fuerit, commendatum dilectionem tuam de parvulorum animabus rc-
sibi infirmum baplizare noluerit, vel in profectione quirimt, qui sine gralia baptismatis moriuntur, di-
itineris de aliqua excusatione, el sic sine baptismo " ccntes si corpus originali culpa ienelur, unde airiina
morilur, deponalur. quse a Deo datur rea erit, quse adhuc in actuali de-
CAP.212. — Dehis qui ad ilerandum bapiismunt vel Jicto ncn consenlit corpori. Sed dehacre dulcissima
metu coacti vel errore traducli sunt. Ex decreth fraternitas
Leonh papm ad Nicetam episcopumAqicileiensem. scial, quia de originc auimse inter san-
cap. 47. ctos Palres requisitio non parva versala est. Sed
His vero de quibus simililer dilectio tua nos utrum ab Adara descenderit, an recte singulis detur
credit consulendos, qui ad ilerandum baplisma vel incertum, remansit, eamque in hac vita insolubilcm
metu coacti vel errore traducli sunl, et nune se fassi sunl esse quajstionem..Gravis est enim quajstio
contra catholicse fidei saeramentum egisse cogno- nec valet ab homine comprehendi, quia si de eadem
scunt, ea est cuslodienda moderatio, qua in socie- subsiantia anima cum carae nascitur, cur etiam
tatcm nostram, non uisi per pcenitentise remedium non cum carne moriiur? SL rero .cum carne quaj
et per imposilionem episcopalis- manus communio- ab Adam prolata est obligala peccato, peccalis le-
nis recipiarit writatem. Temporis autem poenifudinis ' netur. "Sed, cum hoc sit, incerlum non est, quia
habifamoderationetuo cuslodienda judicioprout con- nisi sacra baptismalis gralia fuerit, renatus hqmo,
versorum animos inspexeris esse devotos, parifer- omnis anima originalis pcccali est vinculis obsfri»
119 D. IVONIS CARNOTENSIS EPISCOPi 120
cta. Hinc enim scriptum est: Non est mundus in _A eorum suo ministerio penilus applicare quaj piimis
conspeclu ejus, nec unius diei infans super terram ordinibus "proprie decrevit antiquitas,. absque ejni-
(Job %iv,juxta LXX inlerp.). Hinc David ait: Inini- scopo et presbytero baptizare nonaudeant, nisi prae-
quitatibus conceptus sum, et in deiiclis peperil tne dietis fortassis ofliciis longius constitutis necessltas
mater mea (Psal. i). Hinc ipsa Veritas dicit: Nisi extrema eompellat, quod et Jaicis Chrislianis facere
quh renatus fuerit ex aqua el Spiritu, non intrabil in plerumque conceditur.
regnum cmlorum (Joan. in). Hinc Paulus apostolus' CAP.255. — Ut presbyleri populum admoneant, ut
ait: Sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo snos infaniulos ad confirmationem episcopo prm~
omnes vivificabunlur (I Cor. xv). Cur ergo iufans qui senlent. Ex.concilio Wormatiensi, cap. 2.
iiihil peccavit in conspeciu De.i omnipotentis, esse Annuntient presbyleri populis, ut quam cilius
rnundus non valel? Cur Psalmisla ex legilimo con- poluerinl suos infanlulos ad confirmandum suo
faciaut. Quod si neglexerint,
jugio prolatus in iniquitatc conceplus est ? Cur hsec? episcopo prsesentari
et presbyter et populus canonjcis discipliuis subja-
nisiquia quisaqua baptismatis mundatus non fuerit,
mundus non est. Cur in Adam omnis bomo moritur, ceant.
— Ut omnes perfectm mlalis jejicni ad
si originalis peccati vlnculis non tenetur. Sed quia GAP. 25L
confirmulionem veniant. Ex concilio Aurelianensi,
genus humanum inparenle primovelut inradicepa- B cap. 6 (cap, o).
frum ariditatem erexit in ramis, et inde omnis bomo (De cons., dht. 5, c. Ut jejuni.) Ut jejuni ad eon-
cum peccatis nascitur, unde primus homo perma- firmalionem veniant perfeet.sesetatis, ut moneanlur
nerevoluit ih peccato. De his autem subtilius ac confessioues facere prius, ul mundi donum sancli
Satius loqui debueram : sed dum et eurarum cu- Spiritus valeant accipere, et quia nunquam erit
miiius premit, et earum portitor ut laxaretur im- Chrislianus, nisi in confirmatione episeopah fuerit
poriunus exstitil, unde mulla debui, pauca loculus cbrismatus.
sum. CAP.255. — De sacramento bapthmaiis et confirma-
G.u>.247. — De energumenh baptizandh. Ex con- tionis uirum majus sit, Mekhiades papa Hispano-
cilio Arausicano, cap. 15 (cap. 14). rum episcopis, cap. 6.-
Energumeni jam baptizali de purgatione sua (De cons., dht. 4, c. De hh.) De his vero super
curantes, si se sollicitudini clerieorum iradunt, quibus rogatis vos informari, id est, ulrum majus
moirilisque olriemperans, oinnimodis eomibunicent. sit sacramenium manus impositionis episcoporum,
sacramenti ipsius virtute, vel muniendi ab incursu aut baptismus, scitote utrumque magnum esse sa-
dsemonis, quo infestanlur, vel purgandi quorura cramentum, et sicut unum a majoribus est, id est
jam ostenditur vita purgatior. C summis pontificibus, quod a minoribus perliei noti
GAP. 248. *— De eodem. Ex eodem capite 22 potest; ita et majori veneralione venerandum et le-
(cap. 15). , nendum est. Sed ita conjuncta sunt hsee duo sacra-
In energumenis catechumenis, in quantum vel menta, ut ab invicem nisi morle prasveniente nulla-
necessitas excgerit ve! opportunitas permiserit de tenus possint segregari, et unum sine altero rite
baptismate consulendum. perfici non potest.
CAP. 249. — Quod rebaptizath non sit communican- CAP.256. — Ut omnes Chrhliani ad confirmalionem
cium. Ex roncilio Ilerdensi, cap. 1'4. veniant. Ex concilio Wormatiensi cap. 5.
Cur rebaptizatis fideles religiosi participent ? Ad prsedicationem et ad confirmationem episcopi,
CAP. 250. — De presbylero qui recte baplizatum oranes devole coiiveniant, eique Jideliter nriiiisiient
clenuo baptizaverit, et non recie baplizatum ab et obediant.
hmretich non baptizaverit. Ex concilio Lucjdunensi, — Item de manus impositione. Eiaebins
47. CAP.257.
cap. v papa fralribics per Campaniam el Tusciam consli-
Episcopus autem vel presbyter si eum qui se- tutis, cap. 22 (ephl. 5),
cundum verilatem habuerii baplisma. denuo bapti- (De cons., dht.,5, c. Manus.) Manus quoquc iropo-
zaverit, aut si pollutum ab impiis et non recle p sitionis sacranientttm magna reneratione lenpiidiim
baptizatum non baptizaverit, deponatur, tanquam est quod ab aliis perfici non potest, nisi a summis
deridens crucem et mortem Domini, nee sacer- sacerdotibus, nec tempore aposlolorumab aliis quam
dotes veros a falsis sacerdotibus vere discernens. ab ipsis apostolis legitur aut scitur peractum esse,
CAP.251. — Ut non ordinatus temere baplizare non nec ab aliis quam qui eorum locum tenent, unquam
prmsumat. Ex decretis Hormhdm papm, cap. 4. perlici potest aut fieri dcbet. Nam, si aliter prse--
Si quis baptizat, aut aliquid divinumper temerita- sumptum fuerit, irritum habeatur et racuum, nec
tem exercuerit nori ordinatus, abjiciatur ab ecclesia inter ecclesiastica unquam reputabitur sacramenta.
et nunquam ordinetur. CAP. 258. — Item de confirmatione. Ex concil.
GAP. 252. — Quod diaconi ojficiumpresbyterorum Mloyonliensi, cap. 5.
non usurpent. Exdecrelh Gelasii papm, cap. 6. Prsecipimus ut ad accipiendum per manus imposi-
1
(Part. i, dhl. 95, diaconos p. prima.) Diaconos tionem pontilicis, Spiritus sancti donum sollicite el
quoque propriam coustiluimus observare mensu- derote omnes concurrant, et episcopo quse neces-
ram, nec ultra tenorem patenris canonibus deputa- saria sunt fideliter minislrent, eique in omnibus ei
tum, quidpiam attentare permittimus, nihilque per omnia obediant.
121 . DECRETI PARS L — DE FIDE, ETC. 122
CAP.259, —Quod omnes fideles, accepto baplhmale, A baptiaatos"infantes signarein fionfibus non prsesu-
chrisma cmleste accipere debeanl. Ex concitio mant sanclo chrismale, sed presbyteri baptizatos
Laodicensi, cap. 48.
eos lavacrum tangant in pectore,ul episcopipostmodum confirment
Quod oporteat qui baptizantur posl in fronle.
cceleste cbrisma percipere, et regni Christi participes
inveniri. CAP.265. — Depresbyteris qnidebapthmatepretium
qumrunl. Exephlola GetasiiPP. cap. 5 (cap. 7).
CA.P. 260. — Ut omnes renali fonte baplhmath, do-
num Spiritus sancti, per manus impositivnein (1 «/.•1, c. Baptizandh'.) Baplizandisconsignandis- .
accipere debeanl. Ex ephtola Antheri papm, qiie fidelibus pretia nulla prsefigant, nec alligatio-
cap. 15. (Ex ephlola 2 Urbani primi papm.) nibus quibuslibet imposilis exagitare cupiant re-
(De cons., dist. 5, c. Omnes fideles.) Omnesfideles nascentes, quomodo quod gratis aecepimus gratis
per manus imposltionem episcoporum, post bapli- dare mandamur. Et ideo irilril a prsedielis prorsus
smum aceipere debent Spiritum sanctum, ut pleni exigere molianlur, quo vel paupertate ageilte de-
Chrisliani inveniantur. De Spiritu accipimus, ut lerriti, vel indignatione revocati redemptionis suse
spirituales efliciamur, quia animalh homo non per- CDUsasadiredespiciant certum habentes quod qui
cipilqum sunl Sphitns sancti Dei (1 Cor. n), quia cum prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel com-
Spiritus sanclus infundiiur, cor fidele ad pruden- R missa sponte non correxerint, periculum subituri
tiam et constantiam dilatatur. D.e Spiritu sanclo proprii sunl honoris.
accipimus, ul sapiamus, inler bonum et malum dis- CAP.266. — De presbyteris qui de veteri chrhmate
cernere, jusla diligere,injustarespuere, ut invidise baplizare prmsumunl. Ex coricilioLugdunensi,
ac superliise repugnemus, ut luxurise ac diversis cap. 5.
illecebris et fcedis indignisque cupiditatibus resista- (De cons., dist. 4, c. Si quh de alio.) Si qttis ab
raus. De Spiritu sancto accipimus, ut amore seternaj alio chrismate quam de illo novo quod proprii epi-
glorise et ardore succensi, erigere a terrenls menleai scopi largitione vel confessione aecepit, baptizare,
ad superna et divina valeamus. non prseoccupante morte, tenlaverit, pro lenieritalis
CAP.261. — Ul episcopi nonnisi jejuni cbnfirma- ausu ipse in se suse damnationis protulisse senten-
lionent facianl. Ex concilio Meldensi, eap. 5. "tiammanifeslatur.
(De cons., dht. 5, e. Ut ephcopi.) Ut episcopi non- CAP. 267. — Quod presbyter in sua plebe sine chri-
nisi jejuni per Impositionem manuum Spiritum smate non debealire. Exconcilio Vasensi, cap.S.
sanctum tradant, exceplis infirmis et morte pericli- Nullum presbyterorum in plebe sibi commissa
tantibus. Sicut autem duobus lemporibus Pascha sine chrismate unquam debere progredi, quia ihler
videlicet et Pentecoste a jejunis celebrari debef C nos plaeuit semel in baptismale, quaeuiique neces-
bapiismus; ita etiam traditionem Spiritus sancli a sitate faciente, qui non chrismatus fuerit, in eonfir-
jejunis pontificibus convenit celebrari. matione sacerdotis perficiatur.
CAP.262. — Quod ephcoph liceat, si necesse sit, in CAP.268. — De presbytero qui se deprehenderil non
campo confirmare. Ex concilio Jiemensi, cap. 10. esse Jtaptizatum. Ex concilio apud Compendium,
Episcopoliceatin campo, sitsinecesse, confirmare. cap. 5.
CAP.265. — Quod a solis episcopis baptizati sinl (<35)Si quis presbyler ordinatus deprehenderit se
consignandi. Ex decretis Innoc papm mhsis, non baptizatum esse, baptizetur et ordinetur ite-
c 5. rum, et omnes quos prius baplizavit.
De coiisignandis vero infaniibus manifestum esl — De presbyteris quomodo in Cmna
CAPUT 2:69.
iion ab alio quam ab episcopo fieri licere. Nam Doinini de chrhmale, de oleo sanctificato, de oleo
presbyferi, Jicet sint secundi sacerdoles, ponlificalus infirmorum, facere debeant. Ex Meldensi concilio,
lamen apicem non habenl. Hoc autcm solis pontili- cap. i.
cibus debetur ut vel consignent, vel Paraclelura Presbyter in Ccena Domini ampullas tres seeum
Spiritum sanctum Iradant. Non solum consuetudc deferat, unam ad chrisma, alleram ad oleum ad
eeclesiasfica monstrat, verum illa lectio Acluum y. catechuroenos inungeridos, terliamad inlirmos juxta
apostolorum quaj asseril Petrum et Joannem essc sentcntiani apostolicam, ul quando quh hifirmalur,
directos (Act. vm), quod jam baptizalis tradanf Spi- inducal prcsbyteros Ecclesim (Jac v), etc.
ritum sanctum (De consec, dist. 4, c. Presbyterh.] CAP.270. — De eodem. Ex concilio apud Valentias,
Nam presbyteris seu extra episcopum, seu prajscntc cap. 2.
episcopo, cum baptizant, cbrismale baptizatos un- (Decons., dht. 4, c. Presbyleri.) Presbyleri qui
gereiiceat; sed quod ab episcopo conseeratum, non dicecesanas ecclesias reguninoii a quibuslibet epi-
lamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis scopis, sed a suo, nec per juiiioiem clericum, sed
debetur episcopis cum tradunt Paracletum. per selpsos, aut per illum qui ejusdera ordinis sil,
€AP. 264. — Ul presbyteri baptizalos in fronlibui ante Paschrrcsoleinnitaiem chnsma petanl
chrhmate non debeant signare. Ex registro Gre- — Item de eodem. Ev Meldenst concitio,
gorii ad Januarium ephcopum Curalitanum, cup. CAP.271.
90 (lib. in, cap. 9). cap. -5.
(De consec, dist. 4, c. Presbyleri.) Presbjtei JNemoepiscoporum vel quilibet ininisivorum ecele-
(65) Ad marginem codicis regii vctustissima litlei £ scribitur ; Hic dubitatur.
125 D. IVONIS GARNOTENSIS EPISCOPI 124
siasticus propter sacrum chrisma aliquid muneri A impellendi. Qui autem' jampridem ad Christianita-
-aceipiat denarium, vel quselibet munuscula, quse iem coacti sunt, sicut factum est temporibus reli-
per ministros episcoporum a presbyteris inordina- giosissimi principis Sisenandi, quia jam constat
biliter exiguntur. cos sacramentis divinis associalos, et baptismi
CAP.272. — Item de eodem. Ex concilio Vasensi, gratiam suscepisse, et chrismate unctos esse, et
cap. 10. corporis et sanguinis Domini exstitisse participes ,
Per singula lerritoria presbyteri vel ministri ab oportet ut lidem etiam quam vi vel necessitate
episcopis, non prout libitum iuerit a vicinioribus, susceperunt lenere cogautur, ne iiomen Domini
sed a suis propriis per annos singulos petant chri- blasphemctur, fidesque quam susceperunt vilis et.
sma, appidpinquanle solemnitate paschali, nec per contemptibilis habeatur.
quemquam alium quam per seipsos aut per vicarios CAP. Ut Judmorum filii baptizati ab eorum
277.^—
ejusdem ordinis, quia inhonorum est inferioribus consortio separari debeanl. Ex eodem concilio v,
summa commilti. Optimum est aulem ut ipse acci- cap. 40 (eod. conc. iv, c. 59).
pial qui in tradendo usurus est (28 q. 1, c. Judmorum.) Judseorum filios vel rfilias
CAP.275. — De presbyleris qui pro accipicndo cltri- baptizatos, ne parentum ultra involvantur erroribus,
smate ad civitates venire solenl. Ex concilio B ab eorum consortio separari deeernimus. tradique
Meldensi, cap. 6. aut monasteriis, aut Christianis viris, aut mulieri-
De presbyteris qui accipiendi chrismatis gratia ad bus Dominum
timenlibus, ut sub eorum cura et
civitaies in CcenaDomini venire soliti sunt, sanci- conversatione cultum fidei discant, alque in melius
tum csl ut de his qui longe pbsiti sunt de octo vel
constituli, tam in moribus quam iu fide proficiant.
decem millibus, unus ab archidiacono eligatur, qui C\p. 278. —Ul
nulla communio sit Hebtmis ad
acceptum chrisma sibi et sociis diligenler perferat. fidein Christianam tianslatis, cum alih nondum
Hi vero qui non longius a civitate quam qnatuor aut baptizath. Ex eodem conc v, cap. 62 (conc
Totel. iv, cap 61).
quinque millibus habitant, more solito ad aceipien-
dum chrisma per se veniant. Disccndi vero gratia (28 q.i, c. Smpe malorum.) Ssepe malorum con-
alio non quadragesimali tempore adcivitatemconvo- sortia etiam bonos corrumpunl, quanto magis
centur, propter plebes sihi commissas. eos qui ad vitia proni sunt? Nulla igitur communio
CAP.274. — Dc chrismate quod semper sub sera esse ultra sit Hebrseis ad fidem Chrislianam translatis
debeal. Ex concilio Turonensi, cap. 5. cum his qui adhuc in veteri ritu consistunt, ne
Prseferca et illud omnimodis observandum est ut forte eorum participatione subvertantur. Quicunque
sacrum cbrisma ct oleum consecralum semper sub C igitur amodo ex his qui baplizali sunt, iniidelium
sera sil, ne illud unde Cbtisto incorporamur, et consortia non vitaverit, et hi Christianis donentur,
unde omnes lideles sanctificanlur, unde reges et el illi publicis sedibus deputentur.
sacerdotes inunguntur, aliquis infidelis aut immun- CAP. 279. — De Judmis qui apostalaverinl. Ex eod.
conc. v, cap. 69 (conc Tolel. lv, c. 58).
dustangat, aulaliquisperfidus ad Dei judicium sub-
vertendum subripiat, quod experimento didicinius. (De consec, dht.ri.. c Plerique.) Plerique qui ex
CAP. 275. — DeJudmis quomodo examinari debeant Judseis dudum ad Christianam fidem promoti sunt,
antebaptisma. Ex concilio Agathensi, cap. 55. nunc blasphemantes Christum, non solum Judaieos
(De cons. dist. 4, c. Judmi). Judsei (quorum per- ritus perpetrasse noscunlur, sed etiam abominan-
fidia frequenter ad vomitum redit), si ad leges das circumcisiones exercere. De quibus cousultum
catholicas venire voluerint, septem menses inter piissimi ac religiosissimi domini nostri Sisenandt
«alechumenos ecclesise limen introeant, et si pura regis, hoc sanctum decrevit concilium, ut hujus-
fide venire noscuntur, tunc demum baptismatis modi transgressores pontificali auctorilate correcli,
gratiam mereantur. Quod si casu aliquod periculum ad ctillum Christiani dogmatis revocentur, utquos
infirmitatis intra scriptum temptis ineurrerhu, et volunlas propria non emendat, animadversio sacer-
" dotalis coerceal. Eos autem quos circumciderunt, si
desperali fuerint, baptizenlur.
filii eorum sunt, a parenlibus separentur; si servi,
CAP. 276. — De Judmis, quod nutlus eis vhn ad
credendum inferre clebeal. Ex concilio Toletano v, proinjuria corporis sui, libertati tradantur.
cap. 8 (conc Tol. iv, c. 5). CAP.280. — De Judmorum servh. Ex eodent, cap. 9.
(Dist. 45, c. De Judmh.) De Judajis autem hsec (Dist. 54, c. Elsi.) Item ut si Judseorum servi
necdum conversi, ad Christi gratiam convolave-
prsecepil sancla synodus nemini deinceps rim cre-
dendi inierri: Cui enim vult Deus tnheretur, et quem rinl, libertati donenlur.
vult indurat (Rom. ix). Non cnim inriti tales sal- CAP.281. —De Judmorum mancipih qui ad bjtpti-
vandi sunt, sed volenies, ut integra sit forma smutn confugiunt. Ex concilio' apud Avernas,
mstitire. Sicut homo propria voluiilale arbitrii cap. 80.
serpenti obediens periif; sic, vocante se gratia Dei, Licet, prioribus canonibus jam fuerit definitum,
raentis conversione bomo salvatur ui de mancipiis paganis quse apud Judajos sunt, si
pr oprise quisque
ercdendo. Ergo non vi, sed libera arbilrii facultate, ad ecclesiam confugeiint, et baptismum petierint,
nt convcrtantur qui salvandi suiit, non potius eliam ad quoscunque Ghrisfianos confugerinf.
125 DECRETI PARS I. — DE FIDE, ETC. 126
laxato et oblato a fidelibus justo pretio ab eorum A CAP.286. — De illh qui. pro periculo morth a dia- .
domino Jiberentur. Ideo statuimus baec ut tam justa conibus baptizali fuerint. Ex concilio Turonensi,
5. -
ab omnibus Calholicis conservetur cap.
constitulio
CAP. 282. — Item de mancipih Judmorum aul_ Si quis diaconus regens plebem sine episcopo vel
Clirislianis aut ad Jidem Chrhtianam venire desi- presbytero aliquos promortis occursu-baptizaverit,
derantibus. Ex concilio Matisconensi, cap. 16. episcopus eos per benedictionem et confirmationem
(Dht. 54, c. Prasenti.) Praesenti concilio, Deo periicere debebit, sublide, qua quisque credendo
auctore,sancimns, fit nullum Christianum manci- poterit esse justus.
pium Judseo deinceps serviat, sed datis pro quolibet G.AP.287.-"—Dehisqui cogunt presbyleros denarios
bono manei, pio xn solidis ipsum mancipium qui- pro balsamo dare. Ex concilio Cabilonensi, cap. ,
cunque seu ad ingenuilalem, seu ad serviiium (n, cap. 16).
licentiam habeatredimendi; et si Christianus fieri Quidam fratres dixerunt consuetudinis anliqua;
desiderat, etnon permitlitur, similiter faciat, quia fmisse in eorum ecclesiis, ut pro balsamo emendo
nefas est quem Christus Dominus sanguinis sui ad chrisma faciendum, sire pro luminaribus eccle-
effusione redemit, blasphemum Christiana3 religionis sise concinnandis, binos vel qualernos denarios
in" vinculis tenere. Quotl si acquieseere his quse B presbyteri dareiit (1 q. 1. c. Slatuimus). Unde omnes
statuimus quicunque Judseus noluerit, quandiu ad uno consensu staluimus, ut sicut_pro dedicandis
pecuniam statutam venire distulerit, liceat manci- basilicis, et dandis ordinibus rniliil accipiendum est,
piura ipsum cum Christianis uibicunque voluerit ita etiam pro balsamo sive pro luminaribus emen-
habitare. dis, nihil presbyteri chrisma accepturi dent. Epi-
CAP.285. — De illis qui ad fidem Chrhtianam de scopi itaque ecclesiasticis facullatibus balsamum
Itmresi venire desideranl. Ex concilio Arelalensi, emani, et luminaria singuli in ecclesiis suis,
cap. 9. CAP.288. — De chrhmath panno. Ex concilio apud
Si ad ecclesiam aliquis de hseresi venerit, inter- Belvacum, cap. 8.
eum et sividerint eum in (De cons. dist. i, c. Si quh.) «Si quis voluerit
rogent de*Symbolo, chrismatis pannum iterum Jinire, et super alium
Patre et Filio et Spiritu sancto esse baplizatum,
manus ei imponatur tantum ut accipiat Spirilum baplizatum mittere, rion est absurdum.
sanclum. CAI>.289. — Quod calhecumeni cum baptizalis
munducam non debeant. Ex concilio Magontinensi,
GAP.284. — De Judmis si mancipium circumciderint. cap. 5.
Ex concilio apud Theodonh villam habilo, cap. 4. -J Cathecumeni manducare non debent cttm
bapti-
Si quis Judsrjorum Ghristianum mancipium, vel zatis, neque eis osculum dare, quanto magis
cujuslibet sectse alterius emerit, et circumciderit, a gentiles ?
Judsei ipsius potestate sublatus, in libertate perma- CAP.290. — De scrutinio faciendo. Ex concilio Ro-
neat. mano, cap. 15. -
De scrutinio faciendo decrevimus., ul episcopus
CAP. 285. — Quid sanctus Gregorius de Judmh et ubi conrentus est populi et cleri, el possibilitas
prmcipiat. Ex reghtro Gregorii ad Joannem Terra-
cinensem episcopum (/. i, ep. 21). permitlit ibi celebrelur.
CAP. 291. — De bapthterio. Ex concilio Mogonti--
Joseph prsesentium lator, Judseus, insinuavit no- nensi, cap. 9.
Dis de Joco quodam quo ad celebrandas feslivitates
Baptisterii et catecbumenorum ventilata est ratior
suas Judsei in Terracinensi castro consistentes ut sacerdotes plenius intelligant, qualiter cum.
convenire eonsueverant, xjuod lua eos fraternitas
dignis ordinibus efliciant Christianum.
expulisset, et in alium locum pro colendissimiliter — Quod bigamus vocetur qui ante bapti-
CAP.292.
feslivitatibus suis, te quoque noscente et consen- D smum uxorem unam et
post bapthmum aliam
riente, migraverint, et nunc de eodem Joco etiam habuerit. Ex decreto Innocentii papm, cap. %
expulisse denuo conqueruntur. Quod si ita est, (epht. Inn. 22, adephcopos Macedonim).
volumus ut tua fraternitas ab hujusmodi se querela (Disl. 26, c. Deinde opponilnr.) Deinde ponittrr
suspendat, et loco quem, sicut prsediximus, cum tua non dici digamum oportere eum, qui cathecumenus.
conscientia quo congregentur adepfi sunt eos, sicut habuerit atque amiserit uxorem, si post baptismunr
mosfuit, Iiceat convenire. Hos enimqui aChrisliana aliam sortitus est, quia illud conjugium per ba-
religione discordant, mansuetudine, benignilate, ptismi sacramentum cum cajteris criminibus sit
admonendo, suadendo, ad unitatem fidei necesse est ablutum. Quod cum de una ufique dicitur, certe^si
congregare, ne quos dulcedo prsedicationis, et tres habuerit in veteri positus homine uxores, erit
praerentus futuri judicis teiror ad credcndum invi- ea quae post baptismum quarta est, sic interpretan-
tare poierat, minis et terroribus repellantur. iibus, prima. Yirginis seque noraen accipiet, quse
Oportet ergo ut ad audiendum de te Verbum Dei quarto ducta est loco.-Quis, oro, istud non vidcat
benigne conveniant, quam auctoritate quse supra- coiitra Apostoli esseprseceptum, qtti ait, unius uxons
modum extenditur, expavescant. virvm oportere iieri sarcerdotem? // Tim. m.)
tas n IVONIS CARNnTRNSlS F.PISf.OPT 12R
Scd cbjicilur, quod in baplisino totum quidquid in A . intra Africam rebaptizatos etiam episeopos vel pre-
veteri bomine gestum est sil solutum. Dicile mihi sbyteros, diaconosque cognovimus; quse res sine
(ctim pace vestra loquar) crimina tantum in bapti- dubio ad vesirarjquoquepervenitnotitiamsanclitatie, -
smo dimiiiunlur, an et illa quse secundum Domini qualiter in Africanis regionibus astutia diaboli sse-
pr.ecepta ac Domini instituta complentur? Uxorem vierit in populum Christianum, atque in id multi-
tlticere crimen esl, an non estcrimen?Si crimen plici decepiione proruperit, nt non modo vulgus in-
cst, ergo auctor erit in culpa, qui ut crimina cautum, sed etiam ipsos in mortis profunda demer-
committereiitur, in paradiso cum ipse eos jungeret, serit sacerdoles, ut nullus orbis non ingemuerit,
benedixit (Gen. n). Si vero non est crimen, quia nulia terra nesciverit. Unde in grandi moerore po-
qttod Deus junxit (Matlh. xix), nefas sit crimen siti, dissimulare non possumus pereuniium, afque
appellari, et Salomon addidit; etenim a Deo prsepa- nobisexigendarum discrimenanimarum. Quapropler
ratur viro uxor (Prov. xix): quomodo creditur inter competens adhibenda est talibus medela vulneribus, -
crimina esse dimissum, quod Deo auctore legitur ne curandi immatura facilitas, mortifera caplis pe-
consummatum ? Quid de friiis lalium percensetur ? ste nilril prosit: sed segnius tracta pemicies reatu
Nunquid non erunl admittendi in hajreditatis coh- non legilimse curationis involvat sauciatos pariter
sortium, qui ex ea suscepti sunt, quse ante bapti- et medentes. In primis itaque venientis ad nos et
snnum fuit uxor? cruntque appellandi, vel naturales, remedium postulantis, sollicite disculieuda est pro-
vel spurii, quia non est legilimum malrimonium, fessio et persona decepti, ut medela possit con-
nisi illud , ut vobis videtur, quod post baptismum gruens exhiberi, et qui satisfacturus Deo per poeni-
assumitur? Ipse Dominus cum interrogarelur a tentiam rebaptizatum se legitime doluerit, utrum ad
Judseis, si liceret dimittere uxorem (Matth. xi\), hoc facinus concurrerit, an impulsus accesserit re-
atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod quiratur, sciens quod se decipiat ipse qui fallit,
vero Deus conjunxit, homo non separet (ibia.). Ac ne nibilque per nostram facilitatem tribunalis exeelsi
de his loculus esse eredatur quaj post baptisraum judicio derogari cui illa sunt rata, quse pia, quaj ve-
sortiuntur, meminerit boc vere et a Judseis interro- ra, quse justa sunt; et aliter necessitas, aliler tfa-
gatum esse, et Judseis esse responsum. Quserovero, ctanda est ralio voluntatis : deterior esi autern causa
et sollicitus qusero, si una eademque sit uxor ejus illius, qui forte pretio sollicitalus est ut periret. Ni-
qui ante cathecumenus, postea fidelis sit, filiosque hil inlentatum enim reliquit inimicus, cui ne de sua
exea cum essetcathecumenussuseeperit, ae postea liceal gaudere captura, succurreudum est irretitis,
alios cum fidelis, utrum sinl fralres appellandi, an p et conterendus est venantis laqueus, ut infucatum '
non. Habebunt postea defuncto patre cum cseteris sine dolo lamentantibuslapsum tam justilise modera-
Iisereditaiisherciscundarj consorlium, quibus filiorum tione, quam compunctione pietatis ad aulam quam
nomen regeneratio spirilualis creditur abstulisse. reliquerant, sit ingressus. Nec pudeat forsitan aut
Quodcum ita sentire atque judicare absurdum cst, pigeat, in diclis "ejuniorum gemituumque tempori-
quse ratio est, lioc" malum defendi, et vacua magis bus obedire, aut aliis observantise salubrioris obtem-
opinione jactari, quam aliqua auctoritatc roborari? perare prseceptis, quia humilibus datur gralia, non
cum non possit inter peccata deputari, quod lex superbis (I Pctr. v). Sit ergo ruinse suse dolore
prsecepit ct Deus coirjunxrt. Nunquid si quis cate- prostratus, quisquis in Chnsto fieri quserit electus;
chumenus virtutibus studueril, humilitalem secutus et per dispensationis nostise ministerium quod ve-
fucrit, patientiam tenuerit, eleemosynas fecerit, stram sequi convenit charilatem, nec alicui fas est
morii destinatos qualibet ratione eripuerit, caslita- vel velle, vel posse transcendere causam ejus,
tem servaverit, qusero si lisec (cum factus fuerit qui contra apostolieam doctrinam, iterationem in-
fidelis) amittit, quia per baptismum lotum quod faustam baptismatisdedit; vel ejus qui aliquibus ar-
vetus homo gesserit putatur auferri? Aspiciamus gumentis excusandum callide proprium putaverit
gentilem hominem Cornelium orationibus et elee- D esse consensum; sacerdotali rigore et humanitate
inosynis Petruni ipsum revelatione vidisse (Act. x). tractemus, ut ejus fides, quaj nisi una, nulla est,
Nunquid per baptismum hsec illi ablala sunt, pro- adjutorio Domini judicis, ad salutem sine nostraj
pter quse ei baptisma concessum essevidetur? Si ifa properationis offensione, reparetur; quia, eum pec-
creditur, mihi credite non modicum erratur; quia catoris a nobis satisfactio protrahitur, non prseler
quidquid bene gestum fuerit, et secundum prsecepta nostram laudem atque lajtitiam mens ejus ad ve-
legalia custoditum, non potest facientibus deperire. niam purgatior inrenitur, et ideo meminerilis lianc
Nuptiarum ergo copula quia Dei mandalo perficitur, super liis nos habere senlenliam, ul servata discre-
non potest dici peccatum, et quod peccatum non tione peccanlium non eadem cuncli qui lapsi sunf
est, inter peccata omnino credi non debct di- lance pensentur : quod majori castigatione est exi-
missum. gendum ; nostra cui in Domlno commissa fuerit 3i-
CAP.295.— De ephcoph el presbyterh et diaconibus sciplina. (De cons., dist. 4, c. Eos quos.) Ut ergo ab
rcbaptizatis. Ex decrelis Felicis papm III, cap. 1 ecclesise summitaiibus inchoemus, eos quos episco-
(epist. 5). pos, vel presbyteros, aul diaconos fuisse constitcrii,
Commuuis dolor et generalis est gemilus, quod ei scii optantes forsilan, seu coactos lavacri illius
129 DECRETI PARS 1. — DE FIDE, ETC. 130
runicisalutansque claruerit fecisse jacturam, et Chri- A disimus : cseleros, id est sive clericos, sive laicos,
stum, <_uem non solum dono regenera.tioiris, ve- vel mon3chos sexus utriusque personas, quos vir>-
rumefiamgraliaperceplihonorisindueranl, exuisse: lentia et periculo coactos iterationem baptismatis
cum constet neminem ad secundam tinclionem ve- subisse coustilerit, vel qui aliquo modo [commento]
nire posse, nisi se palam Christianum negaverit, et hujus sefacinoris piaculis dixerinl non tcneri, in
professus fuefit essepaganura, quod cttm generali- pcenitentia per triennium durare decernimus, et pcr
ler in omnibus sit exsecrandum, mullo magis in manus impositionem ad societatcm recipi saera-
episeopls, presbyteris et diaconibus auditu saltem, menti, illo per omnia custodito, ne ex bis unquam
dictuque -probatur horrendum. Sed quia idem Do- (1 q. 7, c. Qui in qualibet mtate) qui in qualibet
minus atque Salvator clementissitnus est, "et nemi- "setatealibi quam in ecclesia calholica baplizati" aut
nem vult perire, usque ad exitus sui diem in pceni- rebaplizati sunt, ad ecclesiastieam militiam prorsus
tentia (&\resipiscant) jaeere conveniet; nec orationi permittanturaccedere. Quibussatis esse non delet
non modo fidelium, sed nec catechumenorum qui- quod in Catholicorum numero sunt recepli : quo-
dem omnimodis interesse.- Quibus communio laica modo de suo ordine et communione videbitur ferre
in morfe reddenda est. Quam rem diligentius explo- judicium, quisquis hajc violaverit antistitum; vei
jare vel facere, probatissimi sacerclotis cura debe- qui non removerit eum, quem exlris ad minislerium
bit. De monachis autem et clericis., et puellis Dei clericale obrepsisse cognoverit. Curandum vero
aut sajcularibus servari prsecipimus bunc tenorem, maxime, et omni caulela est providendum, ne quis
quem Nicsena sjnodus circa eos qui lapsi sunt, vel fratrum coepiscoporumque noslrorum, aul etiam
fuerint servandum esse constituit, ut scilicet qui presbylerorum in alterius clritate, rel dioecesi poe-
nulla necessitate, nullius rei timore atque periculo, nitentem. vel sub manu positum sacerdotis, aut eum
se lisereticis ut rebaptizentur Impie dediderunt, si qui reconciliatum se esse dixerit, sine episcopi, vel
tamen eos ex corde posniieat, tribus annis inter au- presbyteri teslimonio et lilteris, aut in parochia
dienies sint, septem vero .annis subjaceant inter pce- presbyter, aut episcopus in civitate suscipiat. Quod
nitentes manibus ^acerdotum, duobus etiam annis aliqua simulatione neglectum, culpam tangit etiam
oblationes omnibus modis non sinantur offerre, sed ciericorum, qui in Iocis in quilms hoc minus cura-
tantummodo a popularibus [ssecularibus]in oratione tum fuerit, commoranlur. His itaque rite dispositis,
socientur; nec confundatur Deo colla subrailtere, et ad ecclesiarum nostrarum notitiam nostra deli-
qui eum non timuit abnegare. ^Juod si ulpote mof- -beratione perlatis parere vos convenit. Quibus licet
lales inter meias prsescripti temporis cceperit vitaj f, ad animarura reparalionem irihil deesse videatur,
flnis urgere, subveniendum est implorahli, et seu tamen si eui aliquid nori et quod prajlerire nos po-
ab episcopo qui pceititeniiam dederit, seu ab aJio tuit, rerelatum fuerit, secundum beatum Paulum
qui tamen dalam esse probaverit, aut similiter pre- apostolum lacente priore (1 Cor. xir) fideliler insi-
sbylero, viaticum abeunti de sseeulo non negctur. nuet, -quia Spirilus ubi vult spiral(Joan. rm), maxi-
Pueris autem quibus quod adhuc in veste sunt a me cum ejus causa tractatur; nec nos pigebit au-
puriiate vocabulum est, seu clericis, seu laicis, aul dire, et si qua sunt omissa non arroganter abnuere,
eliam similibuspuellis,quibus ignorantiasuffragalur sed rationabiliter ordinare. Data est lduum Martia-
ajtalis, aliquandiu sub manus impositioue detentis, rurri die, Dinanuo, et Sibidio"ir coss.
reddenda communio est, nec eorum exspeclanda CAP.294.—De eo qui per ignoranliam ordinatur an-
pcenilentia, quos excipit a coercitione censura. Quod lequatn baptizetur. Ex diclis Isidori ephcopi.
est a nobis provide conslitutum, ne lri quibus in (i,q. 1, c. Si quis per ignoranliam; vide ib.adnola-
terreni