Vous êtes sur la page 1sur 801

Baudri de Bourgueil (archevêque de Dol). Baldrici, Dolensis archiepiscopi, opera omnia.

Accedunt Honorii II, Romani pontificis, epistolae et diplomata, necnon Cosmae Pragensis,
Alberici Aquensis chronica... Accurante J.-P. Migne,.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGIiE

CDRSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTBECA DNIVERSALIS, INTE(iRA,UNIFORMIS, COMMODA.OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTOBUM SCRIPTORUMQUE ECGtESIASTIGORUM


QM
AB ^EVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICE TRADITIONIS PER DUODEGIMPRIORA
ECCLESIyE SiECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, INTERSE CDMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS.
PERQUAM DILIGENTEU CASTJGATA ;
DISSERTVTIONIBUS, COMMENTARHS LECT10NIBUSQl'E VARIANTIBUS CONT.NENTER ILLUSTRVTA ;
OMFIpUS OPERIBCS POSTAIWLISSIMAS EDITIONES OM5 TRIBUSNOVISSIMIS S/ECULISDEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTAJ
IXDICIBUSPARTICULARIBUS ANALVTICiS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICCJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPITUI.IS
INTRA11'SIM TEXTUH RITEDISPOSITIS,NECNON ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPKRIOREU
DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERIAM SIGKIFICANTIBUS, ADORNATA;
OPERIUUS CUMDUBIIS TUMAPOCRVPIIIS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1NOftDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATAj
DUOHCS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQMD
UNUSQUI8QUE PATRUM IN QUODLIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICUTUR; ALTEltO
SCltlPTUH.dE SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET 1NQUIBUS ;OPERUM SUOKUM LOCIS' SINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
\ SCRIPTUR^; TEXTUS COMMENTATI SINT.
SDITIOACCUBATISSIMA,•CETERISQUE OMNIBUS FACILEANTEPONENDA, Sl PERPENDANrUR : CHARACTERUM MTIDITAS,
CIIART.EQIALITAS,INTEGRITAS TEXTUS, rEHFECTIOCORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUM^JhWWT^S
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUEINTOTO OPERIS D ECURSUCONST"ANTKRi£jfoX
SIMILIS,PRETIlEXIGUITAS,PILESERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ETCHRONOLOOICJ,,/gv^jA
'
SEXCENTOIUM FRAGMENTORUM OrUSCULORUMQUE IIACTENUS niC ILLIC SPARSOkUM , Z^ \^\
Pll BUMAUTEM 1N NOSTRABIBLIOTDECA, EX'OPERIBUS AD OMNES /ETATES, I JP yi>
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUSJ, COADUNATCRCM. fcH t^. \-^
SERIES SECUNDA, O SK \C
IN (JUA ; RODEUNTPATRES, DOCTORESSCRrPTORESOUE ECCLESliELATINB~y, S- 1*
A GHEGORIOMAGNOAD INNOCENTIUM III. '=
\~\ £\
ACCURANTE J.-P. MIGNE, \\^!^
BIBUOTEBCS CLERI OMIVERBZE, «,"—^
'
SIVK.
CURSUUMCOMPLETORUM IN SINGULOSSCIENTI/E ECCLESIASTIC*:RAMOSEDITORE.
IATROLOGIABINA EDITIONETYPIS MANDATAEST, ALIA NEMPE LATINA, ALU GR.ECO-LATINA.—
ET
VENEUNTMII.I.E FRANCISDUCENTAVOLUMINAEDITIONISLATINJS; OCTINGENTIS
GUMO-LATIN^. — MEB.ELATINATJNIVERSOS
MILLE TRECI5NTA Tl M
TUMOCCIDENTALES,
AUCTOIIE.S
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUU.

PATROLOGIJE TOMUS CLXVI.


BALDRICUS DOLENSIS ARCHIEP. HONORIUS II ROM. PONT. COSMAS PRAGENSIS. ALBERICUS
AQUENSIS. DROGO CARD. PETRUS LEONIS ET GREGORIUS S. R. E. LEGATI. FRIDERICUS
COLON.ARCHIEP. S. HUGOGRATIAN.,BRUNOARGENTIN.EPISCOPI. S. STEPHANUS CISTERC.IIl,
FRANCO AFFLIGEM., PONTIUS CLUNIAC, ABBAUDUS, RICHARDUSPRATEIL., G., ABBATES.
DOMNIZOPRESB. CANUS. JOANNES MON. VIVIANUS PR^MOKSa;. JOANNES MICHAELENSIS.
GUALTERUS TARV. ET GALBERTUS BRUG. HUGO DE RIBODiMONTE.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


13 VIADICTAPAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFMR NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1854
S$CULUM\XI'I -'

BALDRICI

DOLENSIS ARCHIEPISCOPI

OPERA OMNIA

ACCEDUNT

HOEHORII II EOnUI''PONTIFIGK

EPISTOLiE ET DIPLOMATA

NECNON

COSM PMGMSIS, AIBERICI AQUENSIS

CHROIVICA

INTERMISCENTUR

DROGONIS CARDINALIS, PETRI LEONIS ET GREGORII S. R. E. LEGATORUM, FRIDERICI COLO-


NIENSIS ARCHIEPISCOPI, S. HUGONIS GRATIANOPOLITANI, BRUNONTS ARGENTINENSIS,
EPISCOPORUM, S. STEPHANI ABBATIS CiSTERCIENSIS TERTII, FRANCONIS ABBATIS AFFLI-
GEMENSIS, PONTH ABBATIS CLUNIACENSIS, ABBAUDIABBATIS, RICHARDI ABBATISPRATEL-
LENSIS, G. ABBATIS, DOMNIZONIS PRESBYTERl CANUSINI, JOANNIS MONACHI, VIVIANI
PR.EMONSTRATENSIS , JOANNIS MICHtiELENSIS , GUALTERI TARVANENSIS ET GALBERTl
BRUGENSIS, HUGONIS DE RIBODIMONTE
OPUSCULA, EIPLOMATA. EPISTOL/E

ACCURANTEi.-P. MIGNE '\


CLERI
BlBLIOTHEC^E UNIVERSSE
SIVE \, f
IN SINGULOSSCIENTI.E ECCLESUSTIC/E.RAMOS, EplTOBE.
CCRSUUMCOMPLETORCM

TOMUS UNICUS

VENIT 8 FRANCIS GALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIADICTAPAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATASl
SEU PETIT MONTROUGE
1824
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOO TOMO CLXVI COXTINENTUR.

COSMASPRAGENSIS.
Clironica Bohemorum. col. 9.
ALBERICUS AQUENSIS.
Historia Ilierosolymitana, col. 389.
FRANCO ABBAS AFFLIGEMENSIS.
De gralia Dei, col. 715. — Epislote, col. 807. — Appendix. — Chrouicon Affligemense, col. 813.
HTJGODE RIBODIMONTE.
Epistola ad G. Andegavensem, col. 833.
PONTIUS ABBAS CLUNIACENSIS.
Staluta, col. 839. — Donationes pise, col. 841.
PETRUS LEONIS ET GREGORIUS S. R. E. LEGATI.
EpisloUe, co„ 851,
JOANNES MICHAELENSIS.
Regula Templariorunr, col. 855.
GUALTERUS TARVANENSIS ECCLESLE CANONICUSET GALBERTUS BRUGENSIS.
De Vita et marlyrio B. Caroli Boni, Flandrise comitis, col. 873.
BALDRICUS DOLENSIS ARCHIEPISCOPUS.
:IIisloria Hierosolymitana, col. 10S7. — Acta Transjalionis capitis S. Valentini, col. 1151. — Vita
S. Hugonis Rothoufagensis archiepiscopi, col. 1163. — Itiuerarium, sive epistola ad Fiscannen-
ses, col. 1173. — VilaB. Roberli de Arbrissello, col. 1181. — Carmina, col. 1181. — Acta S.
Valeriani rnartyris, col. 1209. — De visitatione infirmorum. col. 1211. — Diploma, col. 1211.
HONORIUS II PONTIFEX ROMANUS.
Epistolse et privilegia, col. 1217.
VIVIANUS PRJEMONSTRATENSIS.
Ilarmonia, col. 1319.
G. ABBAS.
Epistola ad A.priorem S. Victoris Massiliensis, col. 133S.
DOMNIZOPRESBYTER CANUSINUS.
Vila Malhildis comitissje, col. 1539.
ABBAUDUSABBAS.
Traclalus de fraclione corporis Chrisli, col. 1341.
BRUNO ARGENTINENSIS EPISCOPUS.
Epistote. co„. i547.
FRIDERICUS COLONIENSIS ARCHIEPISCOPUS.
linistote et diplomala, col. 1349.
RICHARDUSABBAS PRATELLENSIS.
Prologus in Lcviticum, col. 1537.
S. STEPHANUS ABBAS CISTERIENSIS III.
Censura de aliquol Iocis—bibliorum, col. 1573. — Sermo —in obitu prsedecessons sui, cd. 1575. —
Epistote, col. 137S. Charta charilatis, col. 1177. Usus antiquiores ordinis Cislerciensis
col. 1585. — Exordium cceuobii et ordiuis Cisterciensis, col. 1501.
JOANNES MONACHUS.
Epistola ad Adelberonem Trevirensen archiepiscopum, col. 1509.
DROGO CARDINALIS.
Sermo oe passione Dominica, col. 1515. — Liber de crealione et redemplione primi hominis, col.
1547. — De septem donis sancli Spiritus, col. 15S3. — Liber de divinis offlciis, col. 1557." /
S. HUGO GRATIANOPOLITANUSEPISCOPUS
Exccrpla e charlulario Gralianopolitano, col. 156S. — Epistolse et diplomata, col. 1571,

Ex typis MIGNE, au retit-Montrouge.


ANNODOSHNIMCXXV

COSMAS PRAGENSIS

COSMLE

CHRONICA ROHEMORUM

ph. D., apud PERTZ,Monum. Germ. hisl. Script. t. IX, p. 1)


KOEPKE
(Edidit D. RUDOLFUS

PROLEGOMENA

COSM7EPRAGENSIS ^ITAS, NATALES, RES GEST^E

Cosmas Pragensis, quem patris Bohemicaj hislo- J\ ulilissimum rerum scriplorem sibi popularem daluiu
rise Herodotique splendidissimis nominibus jure or- esse, nobis vero hanc alleram relinquant Cosmam,
narunt virit de perscrulandis Bohemorum rebus qnod ipse testatur, Germanorum eruditione et litle-
geslis optime meriti, inter Germanicarum etiam ris imbulum atque ad alliores sensus capessendos
reruni scriptores, sive rerum materiem quam libro excultum esse.
suo inclusit, sive viam et rationem quam in con- Sed alia est laus Bohemis minime eripienda.
scribenda historia ingressus est respicis, locum ob- Germanus quidem erat qui primus Cosmse chronicon
tinet non sane sua laude fraudandum. Et haud im- luce publica donavit, at Bohemorum erant vir;
merito nos quoque nostris euni videmur ascribere doctissimi qui in legendo eoque explicando summaiu
posse, qui, etsi Bohemica genle oriundus, el divina- operam alque diligentiam posuerunt eumque ilerum.
rum et humanarum rerum societale cum imperio iterumque novis curis perscrulanles, ita in inlerio-
Germanico erat conjunctus. Quanquam enim Slavi- res libri illius recessus penetrarunt ul Germanis
cus ejus sanguis odio magis quam amore efferbuit viampraeirenmobisquepene nihil relinquerenl, quae
erga Germanos, quos palriae harbebat inimicos atque nova proferri possent. Primus enim Dobnerus (2),
oppressores (1), lamen neque Germanici iniperaloris cui summa debet Bohemorum historia,sua docirina
summnm imperium, a Bohemis etiam servandum, K Cosmcevilam et librum illustravit, post Dobnerum
rejiccre, neque Moguniini archiepiscopi ecclesiasli- Dobrowskius (3), — cui viro de historia Cechica
cam disciplinam in dubium vocare audebat. Neque meritissimo, quod Monumentis Germanise promise-
Bohemorumjiisloriam componere licebat, Germa- rat (4), novam Cosmpe editionem, utinaui solvere
nicarum rerum ralione babita omnino nulla; nam licuissel! at fala obstabani;—post Dohrowskium
vix unam quidem alteramve pagellam complere qui in libro suo nova Bohemicsehistoriae fundamenla
poleral, quin in res a Germanis et geslas et conscri- ' posuitPalaickius (5). Post lol tanlosque virns de re-
plas incideret nominaque Germanica litteris man- bus Bohemicis summe merilos, vix saniori consilio
danda essent. Sit igiiur hsec Boliemorum gloria res noslra geri possit, quam si ea via quam tali
NOTA.
(1) II, 8, 14. tar. De scriplor. eccles., II, 766; Fabricius, Biblio-
(2) Ad Hajecii Annales Bohemorum I, 172, sqq, theca Lat. mediaeet infimse cotatis I, 531; Menkenius
(3) ln praifalione ad scriplores Rerum Bohemica- in praefalione ad tom. I Scripl. Rer. Germ.; Ceillier
ruml, p. vn, sqq. XXI, 576, Hambergerus zuverlassige Nachrichlen
(4) Archiv. IV, 35. IV, 104; Pubilschka Geschichte von Bolimen IV,
(5) Wiirdigung der alten Bobemischen Geschi- 225; Meinerlus in Commenialione.die Bohmischeii
cLtschreiber, pag. ,1. Minoris momenli sunt qua; Geschichlschreiber des ersten Zeilraums, Wiener
prioriiemporedeCosma dederunl Oudinus commen- Jahrbiicher XV,AnzeigebIalt., pag. 27.
PATROL.CLXVl. 1
41 COSMJE PRAGENSIS CHRONICA. 12
aucloritale pracmimilam videmus incedentes, illa. A raveril tesles sunt classicorum scriplorum lurifna
praeserlim adnolamus quae nobis aliter se habere quibus librum suum frequentavit ipsaque seribendi
videbanlur. ratio. Quantum litlerarum amorem ibi in viscera
Teslimonia quce nobis relicla sunt de vita Cosmse, receperit el ad senectutis usque terminum servave-
sunl quidem non ita pauca, sed, ut fere ubique ac- rit, ipsius docet justa ac plena laudatio, qua sub
cidere solet, in rerum scriploriuus qui non rebus finem libri Franconi magistro monumenfhm condere
gerendis, sed scribendis gloriam sibi comparare conalus est (9). Quorum studiorum spatio decurso
conati sunl, ex ipsius auctoris Iibro sunt illa peten- (10), in rerum publicarum luce eum videmus ver-
da; nam paucissima sunt qu?e, poslero tempore, santem. Vix dubitari potest qui in ducis aulam ad-
casu magis quam consilio ab aliis addita esse vide- scilussit; publicis enim negoliis implicabatur quse
mus. At de se ipse leslinionia largiore sane manu viro tantum a duce probato committi posse vide-
libro inseruit quam apud alios fieri solet. Ex ipsius renlnr. Cum, anno 1086, Moguntiaecongregala esset
igilur verbis Vita ejus conslituenda est. synodus, inlererat solemnibus illis quibuslleinricus
Cosnias, circiter annum 1045 (6) haud ignobili imperalor Wratislaum ducem Bohemiaeregem fecit,
loco (7) nalus, ex gente quadam e Polonia adducla, ipsumque vidil imperalorem, sua manu diploma
ni fallor, originem traxit. Nam alavus ejus (8), R signantem quo Pragensi dioecesi Moravia adjudica-
presbyter qui paucis annis antequam Cosmas hanc balur fincsque anliqui illius episcopatus confirma-
lucem adeptus esset, adbuc erat inter vjvos, a Bohe- banlur (11). Gebhardi enim Pragensis in hoc itinere
mis qui cum S. Adalbeili reliquiis in patriam viclo- comes in interiorem illins episcopi amieiliam videiur
res redibant, cum nobilium Polonorum lurma anno admissus esse, nam austerae sanclaeque ejus viise
1039 Pragam caplivus duclus est. Scholis Pragensi- imaginem ea aucloritate nobis depinxit ut se hucc
bus erudiendus tradiius esl Cosmas, ut mox clerico- omnia vidisse affnnicl (12). Anno 1091, miraculum
rum numero ascriberelur, et an. 1074 adhuc in pue- quoddam SS. Wenceslai et Adalbcrti vidil (15) et
rorum scholis deprehendimus eum haercntem. paulo post in Italiam profectus esl; anno enim!092,
Cum e lillerarum rudimenlis emersisset, Leodium in cohorle episcoporum Cosmae Pragensis (14) et
se cotitulit Cosmas, quod tunc proe cseleris Lotha- Andreae Olomucensis, qui ad invesliiuram capessen-
ringiae scholis laelissimis, auspiciisFranconismagi- dam in Italiam itgr faciebanl, Mantuam venit et
slri florebal, ibique grammaticae et dialccticseoperam Wralislaum regem mortuum esse Veronse audivit
assidue navavit. Quee doctrinae prsesidia sibi compa- (15). Neque minus cum anno 1094, iidem episcopi
NOTiE.
(6) Teslimonium quod de se ipse fecit Cosmas III, C aliunde c.ientes fuisse appellalos militum armige-
59, ubi se, an. 1125, oclogenarium fuisse dicit, se- ros; si igiliir Cosinse filius inler milues referendus
culi suntPclzelius,Do!)rowskius, Palackius ctomncs crat, ne pater quidem lam ignobili loco natus vide-
pene reliqui; quam sentenliam, ut non omni dubio lur esse posse.
remoto aitiplectar, his raiionibus adducor : Cum illo (8) Pelzelius et Dobrowskius, loco II,' 5, quo Iegi-
enim altermn quod II, 34, an. 1074, allulil testimo- mus : Inier quos, Iteu! mals captus, adduclus est
niu.ni conciiiari videtur non posse; nam vix patet meus.atavus, consors in clero, presbyler in ofjicio,
quomodo vir ille quem obvium lialiet Cosmas eo non natiiralem alavum, sed seniorem tantum illorum
looo, auctorem, virum juvenem, undetrigesiinum clericorum indicari voluerunt, quorum numero ipse
ani.iuinagenlem, salulatione bone puer alloqui potue- ascripius erat Cosmas; qtiam sententiam exemplis
iit. Neque auctor se alium ac puerum eodem loco non probarunl. Et sine dubio non do atavo, sed de
depinxit, ulsstis apparetex illis verbis: nobis'adhuc proavo suo loquitur auctor; eodem fere niodo ea-
positis in sclwlis, quod nonita ut videbatur Palackio dem voce utitur II, 13, ubi Bracizlaus dux proavos
inicrpretandiim, Cosmam magislri munere in illa suos S. Wenceslaum et fioleslaum appellat atavos.
scuola funcluit) essc. Qui, an. 1074, puer erat, euimie Cfr. quoque II, 26, ct quod de hoc loquendi usu
an. 1045, natum esse credas? Solvendse Imjus diffi- minus accurato obscrvayit Pubitschka Chronolo-
cultalis quam jam Dobnerus vidit ad Hajecium I, gische GeschiGhte von Bohmen III, 1S7, 541. Ita-
174, uuain viam videre mihi videor; non ila ur- qtie uihil repugnare videlur quin Cosmae proavum
genda est loeolil, 59, vox oclogenarius; ita forlasse illius caplivitatis memoriam posleris suis reliquisse
esl explicanda ul staluamus quod aliis exemplis me D credamus.
probare non posse Iibere fateor, auctorem indicare (9) ui, o».
voluisso septuagesiinum vitse annuin se egressum (10) Qtiod quo lempore factum sit non liquet.
jam octavum setatis decenniiim intrasse. At ni fallor Conjecerim intra annos 1075 et 1084, quos alto
iiictioribus cancellis hoc lemporis spatium circum- silentio in chronico praetermisit; valde quoque
scribi polest. Adelungius, in Glossario manuali, dolendum Franconis magistri morlis animm plane
exemplo qiiodam e diplomate petilo probavit bonos ignorari. Sigeberlus eum jam an. 1047 claruisse
pueros appellalosesse scholares. Itaque is sine dubio scribit.
appellandus erat puer qui nondum id setalis esset, (11) 11,37, quod ego vidi ipsum Cmsarem suis ma-
ul ordinem sacrum adipisci possei, qtio lioc effici nibus adnolanlem.
videlur quod, an. 1074, Cosmas vigesimum quin- (12) II, 47, fari libet hrnc qum vidimus ipsi.
tum oelatis aniium nondum attigeril. Quse omnia (13) II, 40, qum ipsi vidimus.
si lenemus nalalis annus neque ultra annum 1050 (14) Quodpriore tcmpore nonnu!Ii,e. g., Pontanus
rejiciendus, neque cilra annum 1054 promovendus in Bohemia pia, p. 5, sibi persuaserunt Cosmam
esl. episcopum etCosmam decanum unum eumdemque
(7) 111,51, adnotavit mortem Berlholdi clienlis esse, jara rehitavil Balbinus in Epitome rerum Bohe-
filii sui Heinrici, quod sane non fecissel, si cliens micarum, p. 211.
ille e vulgo quidam famulus fuissct. Palet ellam (15) II, 49, 50, rumor nuslras diverberal aures.
13 PROLEGOMENA. U
Mogunliain milt-erentur ut sacro ordine ab archiepi-1A gerendarum particeps egerat, Vitse suae quasi sum-
scopo Moguniinoinitiarentur, Cosmas eoscomitaba- mam chronicon Bohemiae confecit, quod, senex
lur, ul ipse iis indicavil quae de rcdilii in palriami demuni scribendum aggressus, seneclutis vigentis
lilleris mandavit (16). Deinde, anno 1099, iterutni maturum fruclum posleris reliquit. Satis accurate
sodalis faclus est Hermanni noviepiscopi Pragensis i leinpus indicavit quo calamum ad scribendum sum-
in adipiscendis sacris ordinibus; nam ambo et psit, quod in lilleris ad Gervasium ita circumscri-
Hermanntis el Cosmas a Seraphio archiepiscopo psit: ! Est autem hcecchronicacomposita, regnanle
Strigoniensi ad eumdem presbyleralus gradum in quarlo Heinrico Romano imperatore, el gubernanle
ipsa illius episeopi sede promoti sunt (17). Anno, sanctam Ecclesiam Dei pupa Calixto, sub temporibus
1100, intcrfuit Pragae consecrationi ecclesiseS.Petri ducis Boheinorum Wladizlai simul et praesulis Pra-
apostoti, et mirabili illi examini quo Hermannus i gensis Ecclesiae Hermanni. t Calixtus II vero ponti-
episcopus fidem reliquiarum S. Ludmillae probari ficalem sedcm adcptus est anno 1119, et obiit Her-
jussit (18), et, an. 1108, crudetissimse cladi, qua mannus episcopus, quod Cosmas ipse lilteris man-
gens Wrssowicorum delela esl, teslis inlerfuit (19). davit, anno 1122 (24), quod lemporis spatium
Ex quibtts locis salis patel eum inter illos sine dubio, Heinrici imperatoris ei Bohemiae ducis mentione
fuisse S. Viti Pragensis capituli clericos, quibtis ini " facta probatur. Quo cum bene eonvenit quotl uno
rebus Ecclesise administrandis summa esset auclo- loco libri primi res, anno 1110, geslas attigit (25).
ritas. Illorum numero, an. 1100, jam eral ascriplus. Tres quibus constat chronicon iibros non uno
Cmn enim Olto dux Moraviensis forum,- in Sc.kir lenore conscripsit, cerlc eos non uno eodemque
Kostel villa a parentibus canonicis Pragensibus da- tentpore in Iucem eniisil. Singulis enim singulos
tum, iis auferre conaretur, Cosmas legalus missus. libros quasi donum dedicavit. Primuni librum Ger-
esi ad Wladislaum ducem, ut suo labore et pruden- vasio magistro, quem archigerontae nomine ornai,
tia damnum repararet; quem conaltim ad felicissi- cum epislola dedicatoria transmisit,ut ejus judicium
mum exitum perduxit (20). Decani tandem dignita- subiret, ex quo se lotum pendere disertis verbis
tem eum inter annos 1119 et 1122 adeplum esse> prbbat; illius jussu ad reliqua scribenda velle se
ex iis apparcbit, quae de tempore quo librum com- praecingere aut gradum in calce libri primi sistere.
postierit paulo infra dicenius. Vidit igitur Cosmas. Quod scripsit tempore quo nondum decanalus hono-
illa tempora quibus et Ecclesia et Romanum impe- rem adeptus erut, nam modesto lilulo famuli sancti
rium vehemenlissiniis quasi procellis conquassa- Wenceslai famulantium se appellat. Secundum illi
bantur, virilique vigebat cetale cuni de sacerdolum{ f-, dedicavii nujus hortalu bunc librum scribendum
niatrimoniis acerbissima exorta esset quceslio; eo( aggressus erat; eidem Clementi Brevnovensi abbati
magis mirari subil eum hisce lempeslaiibus pene primum etiam librum quem c.olim » Gervasio trans-
intactum relinuisse domi uxorem, eique ut fidelissi- miserat, proposuil (26). At non ita longe posl pri-
mae conjugi et omnium rerum suarum indimolse mum composuit secuudum libriim, el, ni fallor,
comiti, ul ipsius verbis ular, anno 1117, post mor- ante mortem Herimanni episcopi, an. 1122. Tertii
lem versibus quibusdam in libro suo monumentum, libri, queni praefalione tantum, non epislola dedi-
condidisse (21). Anno 1123, filii sui Heinrici menlio- caloria munivil, ultimam parlem post Hermanni
nem fecil (22). Anno demum 1125, quo dux Sobe- obilum conscripsit (27), eumque usque ad an. 1125
slaus in thronum eveclus est, 21 Oclob., diem obiit, deduxit. In morte Wladislai ducis calamuin deponere
supremum Cosmas, ut alius in calce libri ejus adno- voluit ut probatur versu illo :
tavit, cum vitam hcnoribus niinime carentem adj Sit libri finis noslri ducis esl ubi finis (28);
oclogesimum fereaelatis annuns duxisset (23). sed postea nonnulla alia quae memoria digna vide-
Eorum quaeapud populares et exleras genles au- bantur addidit. Qua ex re apparel Cosmam verba
dierat Cosmas, vel viderat, vel denique ipse rerumi supra Iaudata de lempore quo chronicon composi-
NOTJl.
(16) III, 3, inmedio pemoclavimus campo. D Moravise I, pag. 264, in qua non quidem nomina,
(!7) III, 9, et me. . . promovil. at Cosmce et Bozelechse dies supremi reperiuntur,
(18) III, 11, uti ipsi vidimus. qui accurate consentiunt cum illis apud Cosmam III,
(19) III, 24, vidimus enim eos miserabililer tn fo- 45, 62. Quod sibi finxerunt de Heinrici origine
rum tralii. ducali Auguslinus, et post eum alii, nihil esse ab
(20) III, 35, ego missus ex parte fratrum. aliis jam salis probalum esl. Vid. Angustini series
(21)111, 43. episcoporum Olomucensium, ed. Richler Olomueii
(22) III, 51. Idem est Heinricus Zdik, qui poslea 1831, p. 22.
an. 1126-1150 Olomucensis episcopi munere sum- (25) III, 62. Consentit necrologium Bohcmicum
ma cuin laude suortim funclus, magna auctoritate apud Dobnerum in Monumentis histor. Bohem. III,
in rebus publicis administrandis apud duces Bohe- 1S, ubi legitur : xn Kal. Nov., Cosmas decanus Pra-
miae pollebat. Nomen ejus illis lemporibus fuisse gensis Ecclesim.
clarissimum ex haud paucis quae attulerunt Cosmse (24) III, 49.
conlinuatores testimoniis apparet. De hac Heinrici (25) I, 35; III, 32.
origine, quam proposuit Palackius I, 440, dubitari (26) II, prol.
noa posse episcopi docel labula donationis pro pa- (27) III, 49.
rentum animis faciss apud Boczekium cod. diplomat. (28) III, 58.
13 COSMiE PRAGENSIS CIIRONICA. 10
lum sit, lilleris ad Gervasium non posl totum opus. A pluci (50), de Bohemorum clade anno 1124 (31), in
absoluliim addidisse (29); eodem sine dubio lem- hisloriola illa De lascivo prcsbytero (32). Quibuscum
pore quo liber primus ea conscripta sunt. Trcs om- testimoniis aliud hisloricae auctorilatis genus conjun-
nes denique Iibros Severo Melnicensi praeposito cum genduin esl, quo ssepissime usus est auclor. Sunt
lilteris dedicatoiiis transmisil, quas toli operi postea haec diversi generis monumenta vel reliquiae quae
prselixii. Sed tam timido animo erat ut hoc polissi- usque ad Cosmae lempora sive revera servabantur
mum a Severo peterel: c Sive enim vobis soli hce sive ab hominibus religiosa quadam superstitione ser-
seniles nugse placeaul sive displiceant, rogo, ne vata credebanlur. Talia monumenla sunl Crocconis
lerlius eas oculus videal. > Ilaque librum cum illo casirum (55), lumulus sepulcralis filiaeejus Kazi (34),
familiariler magis communicasse quam in Iucem cothurni principis Primisl (35), lumulus sepulcralis
publicain misisse videlur. Scripsit has litleras, ut Tyri fortissimi viri, qui Ncclanis ducis exercilui
illas secundum librum praecedentes, cum jam ad praeeral (56), alnus qua se laqueo suspendil Durin-
S. Viti decanatum pervenisset. Quod igitur intra gus (37), opus Romanum quo muniveral castellum
annos 1119 et 1122 factuni sit necesse est. Res igi- Bunzlau Boleslaus dux (38), paramenla Sancto
tur ipsas, dum gerebanlur, perscripsit, quod ad ex- Adaluerlo ab Ollone imperalore donala (39), catena
tremuin vitoe lempus, donec morienti calamus exci- " molendinaris quam Bracizlaus dux uno gladii ictu
derel, fecisse videtur. rupisse dicebalur (40), honores Dovoraeposlerisque"
Praesidiorum genera quibus in scribendo usus esl, ejus dati el usque ad Cosmse tempora servau (41),
diversa sunt: stinl enim scripla aut non scripta. calix cujus consecratione salvata est anima Hein-
Hcec eliam diversce sunl nalurae; sunl enim ea quae rici II imperaioris (42), denique Sancti Wenceslai
vel vidit auclor ipse, vel ab oculatis teslibus audi- monasterium ad Albim situm (43).
vit, vel denique quae ex fama populari et senum re- His scribendi praosidiis accedunt fabellae et fama
Ialione hausit. Scripta vero prasidia sunl labulae popularis, quse ex anliquis lemporibus tradita homi-
publicae, epislolae, libri. Ex ipsa rerum natura pa- num ore circumferebatur; laudatura Cosma modo
lct, prius fontium genus in fine libri, posterius in c senum fabulosa relatio (44), > modo i vero fide-
inilio ssepius adbibitum esse. Locis jam supra me- lium relatio (45), >modo quod «vulgo dicitur (46),»
ir.oraiis, quibus quae ipse viderit Cosinas diserlis modo quse c fama referenle (47) > audivil. Ex hisce
verbis indicavit, nihil esl addendum; quae vero po- fontibus quae de Bohemorum originibus, quse de pri-
stcrioribus quinquaginta annis Pragse gesta sunt, mis incolis, dc filiabus Crocconis, de Primislao prin-
eorum sive ipse lestis erat oculatus, sive tales au- cipe et de Libussa, de Praga urbe condita, de bello
ctores qui veras rerum causas el raliones cognosce- inter virgines et juvenes Bohemorum, de Wlalislawo
rent, facillime sibi parare poteral. Itaque paucis el Neclane, de Duringo falso paedagogo litteris tra-
hinc inde exceplis ab anno 1074 usque ad chronici didit, inde igitur, ex parte fortasse ex carminibus
finem ubique rertim aequalis el ssepissime teslis ocu- popularibus (48), hausil quce in priore parte primi
lalus scripsil. Quae ex teslium aliorum narralioni- libri perscripsit (49). Qua cum rerum maleria, ex
bus hauserit, minime silenlio texit; sub finem enim rumore populari desumpla, conjunxit Cosmas, ut
libri primi hsec scripsit : c Nunc auxiliante Deo et rerum ordo poscere videbatur, ea quae ex aliorum
sanclo Adalberto ea fert animus dicere quae ipsimet libris sibi comparaverat, quorum copia non est isla
vidimus, vel quce ab bis refercnlibus qui viderunt magna ul in doclo viro exspecles. Al cum in Bohe-
veracitcr audivimus. > Priora verba alleram parlem morum rebus describendis haberet nullum, cujus
libri secundi respicere videnlur; quae vero inde ab vestigia premerel, paucissima lantum ex libris pe-
anno 1039, quo incipit liber secundtis, gesta erant, lenda erant. Sunt haec prsesidia Reginonis et ejus
sine dubio ex iis qui res ipsas viderant exquirere contintiatoris chronicon (50), cujus unum locum
poleral. Laudat diserlis verbis teslium oculatorum accurate ad verbum descripsit, Gumpoldi Vila sancti
narrationes ad annum 1109, de morte ducis Sualo- .r. Wenceslai, quam laudavit potius quam exscri-
NOTJE.
(29) Ut videbatur Pelzelio et Dobrowskio, p. xiv. (41) I, 34, ex tunc et usque modo per generationes
(30) II, 27, ut post audivimus a referentibus. ejus possident nepotes.
(31) III, 56, solus presbijler evasil ei nuntiavit. (42j I, 37, qui usque hodie... habelur Bambcrk.
(52) III, 62, ipse enim clam milii narravit. (45) II, 7, in quo sicut et hodie cernitur.
(53) I, 3, ex cujus vocabulo caslrum jam arboribus (44) I, prol.
obsiium in silva.... silum esse dignosciiur. (45) I, 13.
(54) I, 4, usque hodie cemilur lumulus. (46) 1, 14.
(55) 1, 7, servanlur Wisegrad... usque Iwdie. (47) I, 10; 111,45.
(50) I, 12, el hodie nominalur... buslum Tyri. (48) Haec esl sententia Palackii et Safariki in li-
(57) I, 15, ahms illa... quiajuxla viam erat dicla bro Die alteslen Denkmale der Bohmisehen Sprache
esl, etc. p. 84|; p. 179.
(38) opere Romano, sicul hodie cernilur. I, 19. (49) 1, 1-15.
59) 1, 38, usque liodie in Pragensi Ecclesia hono- (50) Etsi Palackio Wurdigung, p. 22, aliter vide-
riftce habenlur, debatur, attamen sine dubio loci I, 1. III, 14 ex Re-
(40) 1, 40, qua usque hodie cernitur. ginone, I, 19, 20, ex continuatore peliti sunl.
17 PROLEGOMENA. 18
psit (51), sancli Adalberli vita prior (52), sancli A Alioque Ioco de iisdem addit lemporibus (62) •
Udalrici Vita, quam modo nominavit (55) et non- c Quia nonerat illo in lemporequi slylo acta eorum
nulla necrologia (54). Libris denique accedunt tabu- commendaret memoriae. > Itaque bene cavet ne quae
lae publicse et epistolae, quas parlim laudavit pauca- ante et paulo post Borivoii ducis baptismum gesta
<que ex iis desumpsit, parlim integr.as in textum sint ad certos annorum numeros revocel vel tem«
recepit. Sunt hae : Privilegium EcclesiceMoraviensis pus accuralius describal, quod fieri non posse pro-
et epilogus Moravice, quorum prcesidiorum, qtiae filetur. c Inler hos autem annos, scribit (65), quos
nuncdeperdita dolemus, modo mentionem fecil (55); infra subnotavimus, facta sunt haec quae supra prac-
in textum recepit falsam bullam, Joanni XIII ponti- Iibavimus: non enim scire poluimus quibus annis
fici supposilam, de condendo episcopalu Pragensi et sint gesta sive temporibus. > Quibus in describen-
de monasterio S. Georgii seque eondendo, quo di- disad senum reeurril fabulosam narralionem, quam
plomale auctor ipse deceplus est (56), Heinrici IV c non humanse Iaudis ambitione, sed ne omnino
imperatoris genuinum praeceptum de restauranda tradanlur relala oblivioni pro posse et nosse, et
Pragensis episcopalus dioecesi (57). Litterae vero prout scire licuerit (64), > litteris mandaturus esl,
sunt Boleslai 1 ducis ad Ottonem I imperatorem, de sancteque affirmat in his omnibus a se nihil fictum
Delhmaro episcopo Pragensi constituendo (58), Bo- B esse. Quam narrandi legem seculus hanc eliam ac-
Ieslai ducis Polonorum ad Wladislaum ducem Bohe- curratam in libro suo adhibuit curam, ne quid pro
morum (59). Quibus num addere possim Malhildae cerlo daret quod non salis experlum haberet, vel
coinitissae epistolam ad Welfonem ducem valde du- qtiac aliqua dubitatione convelli posse vidercnlur.
bilo (60), quia ex parte homceoleleuiis illis versi- Quod haud paucis locis disertis verbis expressit.
bus conscripla est, quibus Cosmas utilur saepissime. Modo i magis placuil lacere quam rem inexper-
Neque aliler videtur slaluendum de oralionibus lam dicere (65), > modo confilelur ipsi incerlum
quas frequentissime reges et' duces habentes fe- csse quomodo res se habuerint (66); quaeque explo-
cit. rare penitus non polerat, se nescire aperle di-
Jarn altera exorilur quaestio, quomodo Cosmas cit (67). At neque ex iis quse bene comperta habe-
tam amplam lamque uberem scribendi maleriam bat magnani rerum copiam qnasi sacco fundere
digesserit, et qiiomodo fide historica usus in lanla volebat, sed modeslo consilio nimiam rerum uber-
rerum copia criiicum judicium exercuerit. Neque tatem succidit. Ne jam dicta repeleret, mavult
hic sanum ejus consilium desiderabis, quo optime c prcetermiitere quam fastidium legenlibus ingerere,
declaret se inler vera falsaque discernere posse, ne- quia jam ab aliis scripta legimus (68), > el inter-
que eum latere quanlum aera Iupinis dislent. Om- " dum i ubi plura poterant dici relatu digna, > silen-
nem materiem satis apte in tres libros digessit, tio ea tegenda videntur (69). Conlra c nec transsi-
quorum primum usque ad Bracizlaum I ducem, al- liendum censet, quae ab aliis praetermissimum vi-
lerum ducalis domus et Bohemorum gloriae condi- del (70). >
torem deduxit, id est usque ad annum 1039; secun- Prudens hoc el modeslum scribendi consilium,
dum usque ad Bracizlaum II an. 1092, ita ut primo quod praecipue in duobtis prioribus libris seculus
Iibro ea continerentur lempora, in quibus scriben- est, in libro lertio paulo muiavit, vel, ut verius di-
dis famam popularem vel aliorum libros secutus cam, justo plus pressit. Nimis enim cautum et quod
esl; secundus liber quse ab oculaiis testibus audie- vix exspecles timidum in rebus sui temporis lilteris
rat vel ipse juvenis vidcrat; lertius vero ea quse vir mandandis satis aperle se praebet. Difiicillimum enim
et senex vel in palria vel apud exleras gentes com- ei videbatur de suis aequalibus maxinie, vero de re-
pererat. Bene scit anliquissima Bohemorum tempora cenUoribus Bohemiae ducibus ita referre, ul dupli-
ab omni scripla aucloritate esse destitula. Libere cem scoptrlum et adulationis et acerbilalis eviiaret.
scribit ad Gervasium (61) : c Annos aulem Domi- Hisce curis premitirr liber terti.us, ul in ipsoproos-
nicae Iticarnalionis idcirco a temporibus Borivoy _ mio latius exposuit his verbis ; c Nam de modernis
primi ducis catholici ordinare ccepi, quia in inilio hominibus sive temporibus utilius esl ut omnino
hujus libri nec fingere volui nec chronicam reperire laceamus quam loquendo verilatem, quia veritas
polui, ut quando vel quibus gesla sint lemporibus semper parit odium, alicujus rei incurramus dispen-
scirem quae ad praesens recitabis in sequenlibus. > dium. Si autem a veritate devianles aliler quam se
NOWG.
(51)1,15,17,111,55. (61) I, prol.
(52) I, 26, 29, 30. (62) I, 9. .
(53) 111,42. (63) 1,15.
(54) Quaefuissemonasleriorum S. Vili, S. Georgii, ((ii) I, prol.
Brewncvensis et Melnicensis conjecit Meinert 1.1. (65)1,1.
(55) I, 15. (66 1,12, 19, 36.
(56) I, 22. 34. (67) I, 15, 18; II, 12, 40; III, 24, 58.
(57) II, 37. (68) I, 15, 27, 30.
(58) I, 23. (69) II, 26.
(59) III, 41. (70) 1, 29.
(60) II, 32.
'
19 COSMJEPRAGENSIS CHRONICA.
res naoeanl scripserimus, cum pene omnibus nolae A j lebat, ipse largiore narralionis fiumine quasi abre-
sint causae, nihilominus adulalionis et mendacii plus minus accurale arctos illos annorum terminos
notam incidimus. Horum nos si ad liquidum slylo servavit liberoque animo jucunda narratione res
exsequamiir acla, quia qtinedam non sunt eum Deo exposuil. In lcrtio amem libro, quo ne omijia quse
facta, procul dubio offftasam non effugiemus quo- scircl proderet limor vetabal, annorum seriem ac-
rumdam qui adhuc supsrsliies sunl bomines; — par curatius secutus, saepius res minime inier se cobae-
namque est vitium atque judicium seu tacuisse ve- rentes eodem calamo concepit, neque semel jeju-
ritatem, seu conccssisse falsilatenu » Ex hisomni- nam el aridam scribendi rationem iniit. Dilucidc
bus hanc sibi scribendi normam duxil, quse etsi hocapparet sub finem libri lerlii, quem puerili pcne
tuliorem reddal rerum scriplorem, lamen non aeque de presbytero libidinoso historiola, lali libro plane
salutaris est rebus qua: posteris tradendae sunt. indigna, conclusit (76).
c Unde videturnobis multo tiitius narraresomnium, At aliud reslat quod silentio prceteriri nequit.
cui ncmo porhibet tcsiimouium, quam prcesentium Non semper cnim aut ubique Cosmas, quem lam
gesta scriberc hominum, quapropter posteris latius providum scriptorem esse vidimus, ab erroriltus
explananda coriim rclinquamiis facta. > Aliis locis gcavioribus in rebus ipsis scribendis bene cavit, in
eoilein lintore occupatus narrationis filum interci- B' quo sanc venia ei danda est, cum in lam ampla
dil. De gentis Wrssowicorum interitu plura addere rerum copia nusquam labi humanam indolem pene
non audel, ne tragoediam scripsisse videatur (71); excedat. Saepius in eum quem maxime vilare stude-
de Wladislai ducis virliilibus et gloria libere loqui bat incidil errorem, in lemporibus enim accuratius
non vult, c dum in liac vila conversatur, ne aut describendis Iiaud semel lapsus esl, quod in anti-
adiilationis nolam incurral, aul dum mintis de lau- quissimis temporibus, ubi probato carebatduce, iion
dibussuis scribatderogationisoffensam incidal(72): > est sane mirandum, sed acciuit etiam ubi jain
Herimanni Pragensis episcopi virtutes inlaclas reli- clarior lux affulgebat. Falso, e. g., Borivoii ducis
liqtiit, eisi plures relalu dignas proferre posset, baptisma ad aiiuum 894, S. Wenceslai ducis, qui
e propler instanlis temporis bomines qui nihil boni obiitanno935,mortemad annum 929 revocavil(77);
ipsi operanles aliorum benefacta crederc audita re- Pragensis episcopatus non anno 967, sed non anle
miunt (75), > et cur dux Borivoius bis solio subli- annum 975 condilus est (78), Djlhmarus primus
malus elbis reprobalus sitei rimari non fas est(74). episcopus Pragensis, non anno 969, quod vull Co-
Quin eo usque adduclus esl, ul cum in primo libro smas,sed a. demum 982 diem obiil supremum (79);
se fingerc nolle scripsissel, conlraria pene de eodem „ tempora itinerum Romanorum S. Adalberli coufu-
Borivoio iu hoc versu edixit • dit (80); falso Ottonis II imperatoris mortem ad
Nunc, mea musa, luum digilo compescelabellum. annum 984, S. Adalberli anno 996 relulil (81);
Si bene docla sapis, caveas ne vera loquaris (7S). Jaromirum a fratre Udalrico regno expulsum csse
Qtiae gravissima verba ex ipsius Cosmceindole ita dicit anno 1002, quod demum anno 1012 faclum
videnlur interpretanda, ut neque falsa fingere ne- esse scimus (82) ; Juditliam anno !021 a Bracizlao
que veras rerum causas, quas bene noveral, apertc raptam esse scriliil, quod ante annum 1029 faclum
edicere vellet. A saluberrimo vero, quod prius in- esse nequil (83); non satis accurale descripsit tem-
gressus eral, consilio eum in libro lertio revera pus quo Heinricus III iinperator bellum comra
recessisse in eo eliam cernilur quod totius chronici Bohemos gessit (84), falso ad annum 1074 referl
naluram et indolem in allera parte illius libri mu- praelium, a Wralislao duce et Leopoldo Auslria?
tatam esse vix negabit quisquam. Si rationem qua marchione an. 1082 apud Meilberg commissum (85):
opus suuin conscripsit paulo accuratius examina- quibus si quaeris alia exempla slne ullo negolio ad
veris, vel sponle apparebit eum Bohemorum Anna- dere possis. Neque minus quam tempora coiifuili"
les, in quibus simpliciter singulis procederet annis, bomines; S. Adalbertum terlii Otlonis amicum faci
conscribere voluisse. Sed paulo aliter res in duobus D ] Ottonis II (86), Boleslaum ducem Poloniaj cunr
prioribus cecidit. Inlerjecil quidem hinc inde abru- Mescone paire confundit (87); Pragam a Jaromiit
ptas quasdam nolas, quae ex Annalium natura nullo an. 1002 expugnatam Udalrico fratri ejus falsc
vinculo interse continenlur; ubi vero rerum gesta- ascribit (88), Heinricum II filiumfacit Ottonis II! (89),
rum copiam plena manu fundere vel poterat vel vo- Judilham falso nominal filiam Ottonis marchiosn?,
NOT/E,
(71) III, 24. (81) I, 31.
(72) III, 28. (82) I, 56.
(73) III, 49. (85) 1, 40.
(74) III, 54. (84) II, 12.
(75) lil, 46. (85)11,55.
(76) III, 62. (86) 1, 28.
(77) 1,14,17. (87) I, 34.
(78) I, 22. (88) I, 50.
(79) I, 24. (89) I, 37.
(S0) I, 28, 29.
21 PROLEGOMENA. 22
cujus soror erat (90). ^Eque in errorem incidit in A , emendalus est, multaque insunt illis lempcrtLus
constiluenda genealogia Jaromiri el Udalrici, quos quibus non omnia ad grammatices normam revoca-
Boleslai II, filios Boleslai III fecil (91); Wladibojum renlur condonanda quidem, at nihilominus a judice
Polonum in serieductim Bohernorumsilentioprseier- eliam minus severo castiganda. Alias bene et dilu-
misit (92), et saepius inenarrandis his lemporibus Ia- cide res gestas enarravil hominesque haud raro ita
psusest. Minusaccurate exposuit bella Bracislai I ducis vivido coloredepinxit utepicuin quoddam carmenle-
cumPolonis ctUngaris (95). falsaqueretulit deCasi- gere tibi videaris, ideoque euniBobemorumHerodoti
miro diicePolonoru.m (94).Quod vero summopere in nomine non indignum censeas. Ipsumque haud raro
viro tam modesto tamque temperalo mirari subit, narrationis flumen ila abripuit ut hexametris, ver-
uno allerove loco in recentioribus describendis (em- sibus dactylicis, sermone rhythmico el homoeote-
poribus sine dubio erravil, quia aulira aut sludio leuto, quo sseculi dtiodeciini scriptores saepissime
se abripi passus est, quamvis (am bene sibi usos esse scimus, non mododucumet reguin ora-
cavisse videretur. Sumnie enim, in enarranda con- tiones, sed ipsam narrationem contexerel. Dequibus
lenlione de episcopalibus Pragensi et Olomucensi versibus ad Clementem Brevnovensem abbalem ita
pariibus, favet Gebhardi Pragensis episcopi, leme- scripsit : c Quod autem in quibusdam locis quasi
jarii el sane crudelis vir.i, et quod jam observarunt B ] metricos versus invenis, scias me scienler nescium
Dobnerus el Palackius,in Wralislaum, ducem fortem fecisse, dum feci versus (108). > At vero cum pene
acslrenuum, severiorem censuram ob id exercere totius operis dimidium sermone illo homdeoteleulo
videtur, quod hic Pragensibus episcopis in Olomu- composilum sit terminos nobis proposilos excedere
censibus aemylos excitaverit (95). Quod in Germanos videbamur, si eum, quotiescunque occurrit, in
acerbius invehilur, viro palriae amore plenq facilius lextu nostro significaremus; quod paucis lantuui
condonabis. In miraculis enarrandis modestum sa- locis fecisse sufiiciebal.
liumque se praebel, el quae ex illorurn temporum Non desunl posteriorum temporum scriptores,
indole nata lilteris mandavit, uno duobusvc fortasse qui in rebus enarrandis Cosmam sibi ducem sum-
cxceplis, nequc fidem neque sanam mentem exce- pserunl, ejusquc librum plus minusve expilarunt.
dunt (96). lnter quos num illos referam, quorum sunt carmina
tlaiid paucis doctrinse praesidiis inslruclum, Co- popularia codicis reginae Aulae,an polius lum car-
smam ad scribendum venisse velerum sciiptorum minum illorum auctores , lum Cosmas veleres
iuminibus satis probatur, quae ita heneanimo tene- fabellas in ore populi versantes, secuti sint dicere
ba'.ur calamo sponte exciderent. Poetas Latinos prae dubito, meque perilioribus libenter relinquo dijudi-
cseteris Iegit, Teienlium (97), Virgiiium (98), Hora- (C candum; hoc unum persuasum habeo, Cosmam
iium (99), Lucanum (100), Juvenalem (101), Sta- lianc quani nos habemus carminum recensionem
lium (102), Prudenlium (103); ex prosariis Sallu- secutum non esse (109). Reliquorum qui revera
slium (104) lantum el Boetium (105) deprehendere Cosmam exscripserunt nomina adnolavit in libro siio
potui. Rarius adhibuit auclores Cbrislians? anliqui- Palackius. Sunl vero annalisla Saxo ex quo exempla
talis, tamen Hieronymum (106) eiAugustinum (107) afferre supervacaneumpulo, Hildegardus Gradicen-
uno alteroveloco laudavit, neque ita saepeScriplurse Sis qui scripsit annis 1127, 1147 (110), Annales
sacrae locos altulit. Sefmo neque purus neque Pragenses (111), monachus Opalovicensis (112),
MKLE.
(90) I, 49, alleslen Denkmaler der Bohmischen Sprache ,
(91) I, 32. p. 179.
(92) I, 54. (110) Videquod dedit Boczek cod. dipl. Moraviae
(95) I, 40. I, 114 sqq.
(94) II, 2, qui errofes omnes a Palackio iii libro - (111). Annales Pragenses inter Cosmcefontes esse
siioWfli'disuna:,p.25,enarrati
0' 1 antique recensitisunt. habendos persuadere mihi non possum,quin iino eos
(95)II,ll. jD ex ipso Cosma promanasse credo. Ipse enim auctor
(96)1, 57; II, 4, 34,47; 111,11,57. diserlis afiirmat verhis chronicon, quO sit perscri-
(97) 1,13. IH, prol. ptum quibus temporibus Bohemorum resantiquissi-
(^) 1,1, 4, 10,11, 40 ; II, 8,12, 14, 33, 35, 39, mae sinl gestae, se nusquam poluisse reperire. Falsas
45; III, 5, 13, 17, 19, 20, 22, 23, 27, 29,151, 49, igitur nolas chronologicas non ex saecnli dccimi
58, 59. ahnalibus, in quibus vix essenl ferendce illa>,sed ex
(99) Odas I, 1, 4, 9, 55; II, 10,18, 55; sermones proprio edidit ingenio. Al iidem erroreschroiiologici,
I, pr. 54, II, 1; epislolas 1, prol. 9, 25; II, 14, 33 qui apud auctorem, unum alteriusque socculi dinii-
III, 29. dium post origines Bohemicas scribenlem, nemini
(100) II, 3, 10,12, 14, 35, 59, 45 ; III, 12, 29. sane scrupuluni movebiinl, et apud Cosinam et in
(101)1,9, 19 58. annalibus deprehendunlur, verbaque ipsa hinc inde
(102) I, 40. ila inler se consentiunl ut eorum, quae Cosmas
(105) III, 19. narravil, copiosissime annales videanlur esse argu-
(104) I, 9, 11; II, 55, 59. menlum
(105) I, 3, II, 23.
(106)1,42. (112)Indeab anno894; cf. eiiam annos 1028.
(i07)L 4, 1068, et alias; eum secutum esse codicem cuiis
«0S)Il,pr. interpolatione Sasavensi probavit Palackius, p. 68,
(109) I, 4,10,12, 13,56. Safarik und Palacki die exemplo an. 1091, quod etexlu inlerpolato petivit.
23 COSMiE PRAGENSIS CHRONICA. 24
Marignola (113), Neplaeh Opatovicensis (114),^ A conscribendae indole ornatus, non sane miuore, cum
Pulkawa(115), Dalimilus et Hajecius (116). Quibus poslerorum gralia bistoriaeque utilitale parles ab
equidem alium addam, auctorem Vilce S. Adalberli illo reliclas excepil. Hic esl ille «Wissegradensis
versibus conscriptse, quam Dobnerus ex Cosmac canonicus i qui, primi Cosmceconlinuatoris nomine
codicc Pragensi edidil (117), quam idem et post salis amplo appellatus, Bohemiae Annales ab anno
eurn Dobrowskius el Palackius Cosmce ipsi auclori 1125 usque ad annum 1142 confecit, lemporaque et
ascribendam esse censuerunl.At exscripsil, quicun- res gestas Sobeslai l ducis, qui per quindecim annos
que est illius Vilse auctor, Cosmae chronicon, quem usque ad 1140 non sine gloria Bohemis prceerat,
ipsum auclorem esse vix mihi persuadeam. Dobne- libro suo inclusit. Cum hoc praecipue auctor ante
rus professus cst, neque Cosmae nomen illi libello oculos habuisse viderelur, ul summis laudibus eum-
praofixum esse, neque ullum in Vila ipsadeprehendi dem Sobeslaum cfferret, Palackius uno libelli
indicium quod Cosmam respiciat, nisi locos quos- Ioco (119) frelus hanc proposuit conjecturam, fuisse
dam e chronico desumplos versibusque adaptatos; Annalium scriptorera eumdem Vinccntium ducisca-
quod sane facili opera alius facere polerat, cum ipse pellanum, quern fidclissimum ei fuisse auclorem
, rhyihmictis illius sermo ut in jiisfos plenosque ver- toto pectore affirmantem audimus. Sentenlia etsi
sus transferretur invitare videretttr. Verba vero B 1 valde arridet, lamen in medio relinquenda. Ipse au-
• quibus Cosmas Dobnero indicasse videbalur Vilam ctor. nomen suum videtur lalere voluisse; nusquam
eliam S. Adalbeni se conscripsisse, se bis dicta enim neque in libro neque apud alios scriplores no-
dicere nolle (118), ad velustiores S. Adalberii Vitas men deprehenditur. Natione est Bohemus, quod
sine ullo negolio referri posse nemo non videt. At summo studio quo Bohemis conlra Germanos fa-
non lanli momenti est scribendi generis siniilitudo vet (120), neque niinus disertis verbis confiima-
quam in illis libris Dobnerus sibi investigasse vide- vit (121) Wissegradensem eum fuisse canonicum,
balur, ul Cosmam et chronicon et vitam composuisse conlra Pessinam (122) Dobrowskium (123) et Mei-
credam. Neque aliler slatui videlur posse de conli- nertum (124), qui Pragensem eum fnisse prohare
nuatione VitaeS. Wenceslai, quam in eodem codice conali sunt, ex ipso libro evicit Palackius (125). Fu-
repertam Pelzelius el Dobrowskius Cosmeeascriben- siusenimloquilur auclor de condito Wisscgradensi
dam esse censuerunt, at si codice ipso non iuspecloi monasterio, sacraque ornamenta, quibus Sobeslaus
talem sentenliam ferre licet, tiihil videlur esse nisi ecclesiam illam ornaverat, is tantum lam accurate
Cosmae chronici fragmenlum Vilocilli affixum. Haec: ' describere polerat qui ea suis oculis quolidie vide-
hactenus. • ret (126). Accedit denique sludium quo Wissegra-
Cum morienlis Cosmaede manibus, qui ad diemi ^ denses canonicos Pragensibus prselulit; acerbissime
supremum usque ad Bohemorum res gestas ani- enim nonnullos ex illis perstrinxit, quam in vitupe-
'
mum verlerat, calamus quasi excidisset, alius ex-• rationem fratres et collegas ab eo adduclos esse vix
slitit rerum scriplor, qui si non eadem felici historiaej censeas (127). Ideoque minime est dubilandum,
NOTJE.
mcnlum brevissimum. Sasavensem eliam conlinua- 166,169.
lionem, ut haee hoc loco absolvam, ab annalium (114) Cf. annos 894, 984, 994, etc. Ibid. IV.
Pragensium auctore esse exscriplam probalur locis (115) Cf. fabellas antiquissimas, annos 967,1002,
990 de Nemci urbe, 1053 de S. Procopio, 1130 de 1021, etc. Ibid. tom III.
Meinbardo episcopo Pragensi, 1152 dc Pribislava, (116) Yide Palackii Wiirdigung, p. 115. Hajecius
1154 de Joanne episcopo Pragensi undeciino (ab hoc ipse Cosmam laudat auclorern.
cnim loco Pragenses episcopi numero signanlur, ut (117) Monum. bist. Bohem. II, 1.
in conlinualione Sasavensi, quod antea neque apud (118) I, 30.
Cosmam neque iii annalibus faclum esl) 1159 de (119) 1140, noveral enim (Sobeslaus) referenlibus
Silvestro, abbale Sasavensi, 1143 de malrimoniis sibi collaleralibus suis capellanis B. JGregorium di-
clericorum. Annis 1160-1193 annalium scriplor xisse, elc. El paulo post : Advocant Vincenlium ca-
Geiiacum, abbatem Muhlhusanum, videlur ante rj \ pellanum, quo aller fidelior sibi non erat.
oculos habuisse, et ila ul nonnulla alia aiiunde pete- (120) E. g., 1126, in narrando bello Lotharii im-
rel quod etiam ex duplici de morle Friderici 1 im- peratoris et Sobeslai ducis.
peratoris narratione apparet, et ex Heinrici ducis (121) A. 1126 et 1136 recurrunl verba, nec palres
anno 1182 facla mentione, quem anno demum 1193 nostri nec avi nec atavi; anno 1126 sunl ei Germani
ducatum adeplum esse scimus. Cum eumdem domi- liostes Hosdi, et nos, nostra gens, 1157, sunl Bohemi.
num episcopum, suppresso nomine, appellet auclor, (122) ln glossa marginali ipsi codici melropolitano
annales anle Heinrici mortem in ipsis non adnolalam, ascripla; vid.PelzeliietDobrowskii!,praef.,p. XXXIII.
idest, annis 1195 et 1197 esse conscriptoseofacilius (123) L. 1.
oxoriltir conjectura, cum qui sequunlUf anni 1216- (124) Wiener Jahrbiicher XV Anzeigeblatt. p. 51.
1220 ab alia, atco;eva qiiidem manu siinl adjecta, Wiirdigung, p. 37.
:II ohservavit Perizius, vir ill. Quae omnta ideo hoc H25) A.
(126) 1129. lllum locuin, ubi verba quaedam
Locoapponenda censuimus, quia in examinanda se- falsi praecepti de Ecclesia Wissegradensi recurrunt
cuuda Cosmse coniinuatione, summi momenti, quod (vide Cosmam ad annum 1070), esse interpolatum
paulo infra palcbit, suni annales Pragense?.. argumentis nescio quibus sibi persuasit Meinert.I. I.
(115) Pene ubique Cosmam exscripsilin anliquis- (127) A. 1131 et 1153. Anno 1130, se suosque
simis fabeiiis. Cl. eliam locos de S. Adalberto, de (dicit nos) opponit Pragensibus cano.nicis, et an.
raptu Judilhqe, debello Heinrici III contra Rahemos, 1151 episcopum Monasleriensem in Wissegradeusi
in Dobneri Monumenl. bisl. Bohem. 11, 140, 157, ecclesia missam legisse lestatur.
23 PROLEGOMENA. 26
quin verbis c hujus Ecclesice faulor > quibus anno A denda quae de Heinrici episcopi Olomucensis itinere
1157 usus est de Wissegradensi cogilaverit. Pauca conlra Prussos leguntur 1141, deque ejus redilu.
tanlum sunt dicenda de fontibus ex quibus hausit; Sermone usus est salis puro et simplici; nonnulla,
pene ubiqtte enim ex latissimo et limpidissimo ipsa- ut conjurationem contra Sobeslaum, dilucide expo-
rum rerum geslarum flumine sua delibavit. Summco suit. Neque scribendi caret praesidiis; aiiliquarum
enim veritatis speciem prse se fert narratio, et An-' lilterarum cognitio non desideralur; ex annis 1134
nalium scriptor auctoritatem suam ipse diserlis ver- et 1156. Horatium et Virgilium eum legisse pa-
bis indicavit. In rebus enarrandis pene nusquam let.
quod equiilem sciam erravit, ordinisque cbronolo- Haud ita diu post canonicum Wissegradensem,
gici viam accuraiissime insecutus, modesto tempe- quinquaginla fere annis posl Cosmam, monacbus
ratoque incedit gradu, et si non naliva sua venu- Sasavensis quidam (153) ad annales conscribendos
slate, ul Cosmas, Iectorum animos allicit, minime animum attendil, cujus neque nomen posterilati
Jamen sua et diligenlioe elutililalis laude fraudandus mandatum esl, neque tempus quo librum composue-
est. Non uno loco ipsarum rerum se fuisse leslem rit accuratius circumscribi potest. Hoc unum ipsius
aperte docet, ul in ccelestibus prodigiis describendis verbis probalur eum illi monasierio S. Benedicti or-
annollSI hsecverba J qualiier vidi » et c videmibus dinis fuisse ascriptum (134), quod, a Sasavse praeter-
nobis > legimus. Neque minus oeulatorum lestium Ialienle fluvio qui in Moldavam eflundilur, nomen
narrationibus hisloriam suam munivit. De pugna traxit. Quod inter Boheniorum monasteria facile ce-
Chlumcnsi an. 1126 qui inlerfuerant sine dubio au- Ieberrimum vel ideo mentione est dignissimum,
divit narfantes (128), deque cceleslibus apparilioni- quia quem anno 1038 (155) condilorem el auctorem
bus quod alii viderint accurale refert (129). Quanla invenit, S. Procopius sacra ritu ordineque Slavonico
fueril grulia Sobeslai apud Lotharium imperaiorem, celebranda constiluil, quae usque ad sasculi unde-
quae dissensio fuerit inter Wiatislaum ducem Bruii- cimi finem, non sine summo monachorum periculo,
nenseinelHeinricum episcopuinOlomucensem ccom- ipso cbronographo leste, servala sunt. Idemque erat
perluin habet (130). > Ex i veridicorum relalu (131) > Procopius, quem ex Bohenionim genle primum in
alia liausit, et quee ipsi probata non erant se neseire sanciorum choruin ponlilices Romani recepe-
aperte faletur, vel verbis c.si famse creditur, ut fer- runt (156). Perduxit monachus Sasavensis cbroni-
tur (152), > suspicionis quasi nnta signavit. Et, ni con usque ad'annum 1162, sed minime hoc ipso
fallor, quod siimmse auctoritatis momenliim libro anno calamum deposuil, sed circa annum 1170, ni
addit, rebus ipsis currenlibus Aunales suos conscri- Q fallor, librum videlur conscripsisse : Sobeslaum II
psit, neque quse audierataut videral ullo modo qbli- enim anno 1161 vinculis c multo lempore maceran-
vioni obscurari passus esl. Testes sunl rerum nalu- dum > tradilum esse lestalnr. At ille non prius ex
ralium descriptiones accuratissimse ipsaque auctoris carcere quam ad solium vocatus est, quod anno de-
verba. Ut suppleret quse anno 1130 de duabus stel- mum 1173 faclum esse scimus. Utrum vero verba
lis in coelo visis scripserat, ad annum 1131 haec iila anle vel post hunc annum scripta sint, ex ipsis
verba addidit: c De ipsis poslea nullo inodo ser- elici nequit. Multos sine dubio annos anle annum
mone meo aliquid explicare polui, quia diverse 1175 apud Sasavenses monachus vitam degerai, Sil-
ibant. Sed interim dum ab aliis negotiis penitus vestri abbalis temporibus, qui 1134-1161 omnium
oiior — qualiter vidi explanabo. > Quo ex loco patet summa cum laude monaslerio praeerat. Cujus lati-
longius temporis spatium inter verba ilra ei IrsK ca- d-es ajuclor Lsm plenis manibus fudit u-l facile tibi
lamo concepla prjeleriisse. Procerum consilia paulo persuadeas clarissimum abbatem nonnisi ab illo
ante Sobeslai mortem an. 1140 capla chartae com- qui in consuetudinem ejus receplus fuerit , ita
mitterc non audet, c ne odium incurral; t preces celebrari potuisse (137). Praelerea quae ad an-
pro ejusdem ducis animse salule conscriptoe recen- num 1097 iegunlur non ante annum 1154 esse scri-
tissimse inorlis dolorem produnt; quibus suni ad- pla ipse docel auctor (158), eumque rebus anno
NOTiE.

(128) ATo/oautem vos lalere quod audivi. D1095; an. 1155 Iegitur fratres nostri, an. 1156 hoc
(129) A. 1128,1159. in comobio, apud nos.
(130) A. 1135, 1136. (155) Hunc annum ab ipso Sasavensi monacho
(131) A. 1157. tradilum in constituendo lempore quo monaslerium
(152) A. 1155. illud condilum sil excedere non possumus.
(153) Meinerti sententiam, 1. 1., p. 32, non ab (156) Quod factum est anno 1204; vide, infra,
uno auctore sed a plnribus hanc Sasavensem conti- Cosmse coniinuationem secundam et Vitam S. Pro.
nuationem conscriptam esse, jure sine dubio refu- copii in Act. SS. Jul. 2, 138, qtiae, etsi Severo
tavit Palackius Wiirdigung, p. 46. Eumdem auclo- Pragensi episcopo dedicala, post Sasavensem mona-
rem el scribendi ratio et ipsa verba produnt, cum chum videlur esse conscripta. Palacky Wiirdigung,
ad superius dicla vel inferius dicenda ssepius respi- p. 51, 297.
: ciat; aiino 1133 ad ea quae anno 1097 dixit, 1123 et (157) A. 1134.
. 1161-ad annum 1134. (158) Accurate circumscripsit annos per quos
.. (134) Reliquias sanclorum apud Sasavenses ser- Diethardus, qui obiit anno 1134, abbatis Sasavensis
valas locosnue sanctos accuratissime descripsil anno muuere functus sit.
27 COSM;E PUACENSIS CHRONICA. 28
1126 et U52 gesiis luisso acqualem satis apparet, A quo Sasavensis monasierii originem 1.038, Lolliarii
HhVenim loco de pace a Sobeslao et Otlone haud bellum ctim Sobeslao duce 1126, Friderici I impe-
diu servala his usus esl verbis : < Gaudia noslra raloris expeditionem Ilalicam 1158, vilam mores-
coiurarius excepit successus ; > alleroque Groz- que Silvestri abbatis 1154 descripsit, reliqua po-
nalae viduam, quae iiloanno obierat, se vidisse scri- steritati non tradiderit, sed pene ubique nimiae
bil. Ideoque eum eeque ac Cosmam librtim senectu- narrandi brevitali sludtieril. In schismate ecclesia:
lis fruclum nobis reliquisse, el rcs dimidio ferme slico, ne hoc praeteream, quod illis lemporibus
sceculo postquam gestae essent memoriae posleri- ingrueral, ul facere >olebant Bohenii, Frtdcrici I
la.lis commendasse conjicere licel. Ilaque non sane et Vicloris IV partes conlra Alexandrum III tuetur
hiiranduisi quod Iiinc inde, elsi rarissime factum (145). Eruditionis prsesidiis satis munilus est; ex.
esl, in errorem inciderit (159). Duplex consilium, Latinis poelis Juvenalis occurrit (144), ex Patri-
si quseris, in chronico conscribendo videlur iniisse : bus ecclcsiasticis Gregorius Magntis el Paler stu-
uiium ut Cosmae cltronico stipplemenla nonnulla pendus (145). Scribendi ratio est plana et dilucida,
adjiccret eaque adderet quae ab illo praetermissa ni forle boc viluperes, quod quidem ab illa laude
videret, alterum ut ad sua usque tempora Bohcmo- abhoirel, quod voces rariores el nescio quomodo
rum hisloriam dcduceret; quod duplex consilium gr obsoletas seclalus esl..
non ceque feliciler cessit. Interpolationum enim pars Longc majorem affert dubitationem magna illa
prior minimi est momenli, cum auclori ipsi usque el ampla rertimBohemicarum colieclio ab anno 1140-
ad annum 1058 debeamus prorsus nihil. Quie ad 1285, quam Cosmse conlinuationem secunilain ab
Sasavense monasleritim non spectant intcrpolatio- ediloribtis appeliatam « Pragensium canonicorum
nes ex Aniialibus Hersfeldensibus sibi petivil, quos coiilinuationis > communi nornine nos comprehen-
Qtiedlinburgensitim esse Fontem docuit Waitzius dimus. Nam vel diligenlissime excnsso huic libello
(140). Alii, si quid video, iibri ab auctore in auxi- multidnhscrent notli difficillime solvendi iili, et gra-
Iium vocati non sunl; uno forlasse excepto necrb- vissimce cxoriunlur quscstiones de singulisannalium
logio Sasavensi (141). Ex labulis Bracislai I funda- partibus, deque via et ratione, qua iila rerum con-
lionis prseceplum monaslcrii Sasavensis anle oculos geries composila, de auctoribus a quibus conscri-
liabuit ad annum 1038, tabulanique donationis Pri- pla sil, et quid unicuique sit tribuentlum. Qiiarum
bislavoe, feminae nobilis, ad annum 1152. Qua in difficnltalum tollendarum co minor nobis relicla est
altera parle, ubi, proprio marle, patriac hisloriam spes, cum uno lantum Pragensi codice metropoli-
monachus conscribere conatus est, virum cordalum tano inniiaiur hsee conlinuatio, neque hoc aulogra-
et erudituin haud uno loco loquentcm.audis, quem G ( pho, sed potius sseculi xiv medii apograpbo. Post
hand imparem Cosmae csse coniinuatorem vix ne- primani continuaiionem relicto unius linece spatio
gabis. Qnoe de origine monasterii litteris mandavit vacuo, ut teslatur Dobrowskius (146), amplior haec
ct rumori populari ctseniorum monacborum debet conlinualio secunda sinc ulla iuscriptione sequitur.
narralionibus, quos auctor verbis c ut fertur »et c ve- Jam diu salis vexali sutit hujus libelli origine om-
ridica fidelium relalioue » an. 1038 laudasse videtur. nes qui rebus Bohemicis operam suam navarunt.
Amplam eliam scribendi materiam prccbebant mo- Balbinus qui et vidil el legit hunc codicem, conli-
naclio Sasavensis monasterii loca sancla, quse di- nuationis inde ab amio 1126 usque 1200 auclorem
gilo quasi monstravit his eloculionibus : c,Ul hodie eumdem esse sibi persuasit ac suspectuni illum Ja-
cernitur, sicuti hodierno rlie apparet (142). > Quae roslaum, monachum Strahoviensem, quem Hajecius
inde ab an. 1126 legimus, omnia pene ex propriis in indice auctorum suo libro prcemisso inter fonles
hausit, in quibus fidem ejus probatam esse dieere se habuisse affirmal. Quaesequunlur usque ad an-
non dubito. Hoc unum doleas quod eodem modo num 1285, Jaroslai appendicem appellavit. Quam

NOTJI.
(159) Anno 1126, HS7. j) savenses cum Hiideshemensibus, in Queilliburgensi-
(140) Neque annales Hildeshemenses esse Sasa- bus desideralur autem; an. 960, in verbis paganico
vensium interpolalionum fontem cum Palackio, ne- ritu , ubi Quedlinburgenses exhibent paganismo ,
que esse Qiiedlinburgenses cum Wailzto Archiv. VI, an. 986, iri verbo venit cotitra Quedlinb. lectionem.
6i»0, mihi persuadere possum. Apud Sasavensem verrexil. At vero cum nemo facile opinetur mona-
cniin nonnulla legunlur quse in illis, e. g., an. 989, chum exscripsisse, el Hildeshemenses et Quediin-
996, 998, alia quae in his desiderantnr ; nam quce burgenses, boc unum reslare videtur, quod eiiin ex
desunt in nostro exeiiiplari annalium Quedlinbur- amborum fonle hausisse statuas.
gensium an. 965, 975, 975, apud Sasavensem liinc (141) Cujus vestigia mihi deprehendrsse videor
inde ad verbum cum annalibus Hildeshemensibus annis 1045, 1053, 1126, 1127,1130, 1152-1154,
conseiiiiunt. At quominus omnia ad Quedlinbur- 1139,1140, 1142, 1147, 1150, 1155.
genses re.vocemus, variae qusedam lecliones, minimi (142) Anno 1058. cf. etiam 1070, 109S, 1097,
quidem illse momenli, obstant, qiice cum Hildeslie- 1146.
mensibus concinenles in illis loeis deprehenduntur 143) A. 1159.
qui ad verbum in Quediinburgensibus rectirrum. E. (144) A. 1058.
g., anno 958, eadem leguiilur in annalibus Hil- (145) A. 1097, 1162.
deshemensibus, Quedlinburgensibus et Sasavensi- (146) I, p. xxxiv.
btis, at in varia leclione iliis uuiem consontiunl Sa-
£9 PROLEGOMENA. 30
sentenliam et in ipsius codicis margine indicavit A compendium redactis ex Gerlaco abbate Muhllni-
(147), elbinc inde in Epitome rerum Bohemicarum sano (155), quod observarnni Pelzelius et Dobrow-
induil (148). Eamdem fere opinionem amplesus est skius, anuos 1140, 1171, 1176,1182 sibi petivil, ex
Pessina de Czechorod, ila lamen ut in ipso codice, Vincenlii, Daniclis Pragensis episcopi capellani, li-
ad aniium 1154, adnotarel reliqua a canonico Ec- bro rfe Fridcrici I expeditione Italica annos 1154
clesiaePragensis anonymo esse conscripla (149). At 1159, 1162(154), ex ohsciirioribus Pragensibus an»-
salis probarunl Pelzelius et Dobrowskius quse ex nnlibus aunos 1160, 1164, 1168, 1172-1178; 1182-
fabuloso Jaroslaoproposuerit Hajecius iiusqtiam re- 1IS6, 1189-1193 in suum usuni vertit, unum deni-
periri in hac conlinuatione, illamque Balbini conje- que loeuiri, in anno 1159, primo Cosmae conlinua-
cturam argumentis muniri posse plane nullis. Ipsis lori debere videtur. Anijilior eliam deprehenditur
hsec placuit senlentia, Pragensem canonicum rebus Iacuna;ab anno enim 1140 progreditur auctor ad
sequalem, ab an. 1249 usque 1285, res sui lemporis 1154, reliquosque quos snpra non memoravimus
scripsisse, quse prcecederent ex fontibus vetusliori- annos vacuos reliquit (1S5). Quibus omnibus saeculo
bus etnn hausisse (150). Quod a Meinerlo (151) ita decimo tertio vergente cum vixisse apparet, cum
esl circumscriplum, cosevo auclori illa lanium de- Gerlacum Chronicon suum posl 111)110111 1214 com-
beri quae ab anno 1260 legantur. Primus donique B posuisse consiet (156). Al accuratius examiiunli
qui vera acri ingenio perspexit est Palackius (152), restant niliilominus nonnulla, paucissima quidcm,
qui diversissima scfibendi ratione indoleque narra- quaeapud illos auclores non Ieguntur. In Vicenlio
lionum annos 1250-1285 a duobus Pragensibus describendo sine 11II0dubio melioris notse codice uli
canonicis esse conscriptos censuit et soeculo forlasse ei licebat, quam is est qnein tjpis reddidilDobnerus,
quarlo decimo a compiialore quodam in unum li- indeque haud paucse varia? lectiones originem duxe-
brum esse conflalos (152). rnnl; at alia ex alits fontibus Vincenlio adjecit,
Cum igitur in tanla rerum obscurilate ex codice .innos 1155, 1157, 1159. Longe majoris vero mo-
nulla pelenda sit lux, hsec uua ineunda esl via ul menti suiil quse Pragensi!)us annalibus interseruit,
ipsum librum examinemus, num ex sermone colo- quse de Sobeslao duce 1176 occurrunl, annos 1187,
reque narralionis singulisque quse aucloris indolem 1188, ei-a. 1192 de Wenceslao, Premislao elHein-
produnl sententiis originis indicia fortasse elici pos- rico ducibus paulo pleniorem narrationem. Hsec
'sint. Quse vero omnia in medii cevi scriplore quam vero omnia illud quod m annalibus Pragensibus
siht dubia, in quo rarius lantum certa quoedam si- habes redolent scribendi genus, et tam arclc cuin
bique constans reperiatur scribendi ratio , nemo ,-, illorum textu cobaerent, ut certa mihi exorialur
non videl; itaqne minime mc lenet haec opinio, ut persuasio ab uno eodemqueauctore utramque histo-
meamquam proponam in sequentibus sentenliam ab riae particulam esse conscriptam, et sic demum ex
omni dubitatione liberam aut minime esse eonvel- Cosniceconlinualore annales Pragenses integros esse
lendam pulem. reslituendos. El illud quidem annalium exemplar,
Unicuique lotam annalium colleclionem obiler quod desinebal in anno 1193, ante oculos videiur
inspicienli hoc unum vel sponle se offert, auctorem, habuisse, nam huc usque eos seculusest; quse vero
quicunque ille est, omnia quseab a. 1140 leguntur aunis 1216-1220 in Pragensibus leguntur frusira
proprio marte minime conscripsisse, quin imo ap- apud auctorem quseris. Quod si vera sunl quse pro-
paretpriorem partem, quam ab aliis mutualusest, posui, amplior qusedam annalium Pragensium exsta-
ab liac quaeslione prorsus esse removendam. Omnia bat recensio, quam quae in codice Casinensi exlii-
eniffi quae de annis 1140-1195 scripsit, ex fontibus belur, et hoc loco fragmenla nonnulla servata sunt
sibi derivavit qui el hodie adiri possunt, cum velus- eo minus contemnenda, cum haud ita multa historise
tioris Bohemorum historise scriplores claiissimos Bohemicse saeculi XII exeunlis prsesidia exstent.
sibi duces sumpserit. Paucissimis mtilatis v.el in Horum igitur ducum vesligia presso pede seculus
NOM.
(147) Hic videtur chronicon suum inchoare laro- D (153) Dobner, Monumenta histor. Bohem. I, 79
slaus Slrahoviensis. sqq.
(148) p. 221 sqq. (154) Ibid. I, 29 sqq.
(149) Pclzel el Dobrowski I, p. xxxvn. Cfr. pr:e- (155) Arridet conjectura quam Pelzelius et Do-
lerea Pessinse Mars Maravicus, Pragce 1677, f., pag. browskius I,p. xxxvn, proposuerunt, exslitissepriori
295 sqq. et ejusdem Phospborus septicornis, Prag. leinpore codices in quibus ex Viucentii cbronico
1673, 4, p. 37, 558. expleta erat annorum 1142-1154 lacuna. Legitur
(150) I, p. xxxvtii. At Pelzelius ipse pfiori tem- eniro, illis leslibus, in Lupacii el Weleslawinae Ca-
porecontiuualori Jaroslai nomen dederat, in com- - lendariis, Hroznatam comitem Hierosolyniis Al redu-
menlatione quae est iiiscripta Ob dem Konig Ottokar cem, Cosma auctore, 16 Oct. 1152 obiisse. in
die Kaiserkrone angeiragen uiorden in libro Bornii nulla conlinualionum, quas illi ipsius Cosmx no-
Abhandlungen einer Privalgesellschafl in Bohmen. mine compleclebantur, lale quid legitur quod revera
Prag. II, 74. apud Vincentium occurrit. llnde hoc efficiiur 110-
(151) Wiener Jahrbucher XV, Anz. p. 56. strum codicem vetustioribtis qui exstabani non re-
(152) Wurdigung p. 94, quod cerle confirmavit spondisse, sed in illo textum esse paulo mulalum,
in commentatione der Mongoleneinfati von 1-241, quod, ni fallor, illi quam piopositurus sum senlen-
in iibri Abhandlungen jder Koniglich Bohmischen tise (idem paulo majorem videtur afferre posse.
Gesellschaft der Wissenschaften ser. v , tom. II, (15b) Palacky Wurdigung p. 81.
387.
51 COSMJE PRAGENSIS CHRONICA. 52
descendit compilator usque ad annum 1193, ubijab A , scribendi ratione diversa auctorum ingenia mani-
illis eum desliiutum esse et finis Pragensium anna- feste elueenl.-Valde enim inter se differunl indole
anno 1196-1248, et quae annis 1149-1283
lium ipsaeque res sequentes lemere Uirbalse certo quaeab
narrantur; quinquaginta duo illi anni annalibus in-
cerlius probant. terdum brevissimis comprehenduntur , trigenla
At quae landem fuerunt in hac narratkmisparle quinque anni posteriores copiosissima narratione
conlinuatoris praesidia? Et haec esl quaestio difficil- pene totum libellum sibi poscunt.
lime explicanda. Qui amplissimam rerum annis At siTigulas annalium parles paulo accuratius
1196-1283 gestarum perluslraverit materiem, hsec examinemus. Ab anno 1212-1249, ul in hac parle
ab uno auctore scribi non poluisse facile apud ani- primum insislamus, auctoritatis non impugnandas
mum constiluel. Nam boc primum mirari subit eas- spcciem prsese ferunt annales, et in temporibus
dem res bis lerve recurrere, modo aliis verbis ex- (158) et in locis sanclis Pragensibus accurate de-
pressas, modo alios ad annos revocatas (157). Om- scriptis (159). A canonico quodam Pragensi eos esse
nia porro qua: ab anno 1279 legunttir lam lurpiter compositos ex annis 1235 et 1241 palet, quibus
disjecta sunt, ulviaquasi inexplicabili incedere tibi Vilum canonicum, dein decapum capiluli Pragensis
videaris. Quae maxima ex parte ita inler sc discre- B ] factum esse legimus, quod lum demum litleris
panl ut paucissima lanlum in librarii incuriam, mandatum esse potest, cum clarissimum nomen iu
minime quidem negandam illam, rejici possint. decanatu adminislrando sibi Vitus comparassel.
Quis enim credal auctorem, nisi lemerarius est et Ideoque hos annales ab illo auctore, cui sequcntes
iiiconsiilius compilator, Uno quasi spirilu easdem debemus, non conscriptos, sed in suum lantum
res diversissime potuisse narrare? Sed aliud accedit usum versoset Cum propriis esse conjunctos credi-
argumentiim, neque id levissimi momenti. In om- derim. In sequeniibus inde ab anno 1250, in quibus
nilius enim quse circiter inde ab anno 1212 usque longe uberius promanal narralionis copia, hoc nemi-
ad (inem legimus, lestis oculali vesligia certissima nem facile fugiel usque ad annum 1278 circiter, quot
neminem facile fugiiint. Quse, e. g., de excommu- qualesque singulis annis fuerinllempeslales, quando
nicaiione Pragensibus ab Andrea episcopo imposila ceciderit grando, quales fuerint messes, summa cum
an. 1216 et 1217 habemtis, leniporis descriptione diligenlia ab auclore lilteris esse mandatum. Nou
stint munila tam accnrala nlnemo, nisi sequalisjila facile unum praetermisitannum, quo de rebus his na-
scripsisse censendus sit. Verba quaead annum 1261 luralibus accuralissime et peneiisdem ubiqueverbis
legunlur c Cunigundam (reginam) recepimus > non reluleril (160). In iis quae ih adnolalione propo-
aperte produnt eum qui rebus ipsis inlerfuerat, et C < suimus exemplis, nemo, opinor, ejusdern scribendi
atrocissima anni 1285 famesabeo lanlum ita de- ralionis vestigia desideret manifestissima, quibus
pingi poluit, qui nefanda horrendaque facta suis usquead annum 1278, eumdem auclorem descen-
oculis viderat. Al qui per septuaginla annos rerum dere satis certo probari videlur. Et non niodo in
gestarum memoriam posleris leslis oculatus man- lempeslatibus el segetibus describendis eum sibi
dare polueril, profeclo nemo est. Id ipsum secun- conslanlem deprehendis, sed aliis eliam rebus, quse
dam eliam continualionis partem ex diversis parli- minoris sunt momenli in historia conscribenda, ma •
bus confectam esse cerlissime probal, et ex diversa jorem quam rerum scriptorem decebal operam dedit.
NOT.E.
(157) Duplex exslat nola de Heinrici episcopi criler tn plerisque partibus provenerunl, cestivaliafcre
morte annis 1196 et 1198, illic Heinricus, bic Bra- penilus defecerunt excepto milio. 1254 : Male prove-
cislaus appellalur; ad annos 1178 et 1199 Friderici nerunl annona autumnalis et fructus arborei, vinum
episcopi mors adnolatur, 1183el 1203 iisdem verbis penilus defecit. 1266 : Annona, fruclus arborei et
Pragam a Moraviseduce Conrado esse obsessam, titiiuttt male in Bohemia provenerunt propler grandinis
iteni iisdem verbis an. 1184 et 1204 Bohemos cum et siccilalis Uesionem.1270 : Periil lota annona lam
Moravis bellum commisisse, 1190 et 1210 Iegimus r.hiemalis quam vemalis fere per lolam Bohemiam,
Conradum in Apulia esse morluum. Uui hoc quo- fruclus arborum provenerunt mediocriler. An. 1251 :
que compilalorein prodil quod aimi singuli numeris Nix magna in plerisque partibus Bohemia; descen-
inter se differunl vicenis. Bis legilur Premislaum dit, qualem non meminil wlas noslra. 1252 : Nix
ducem esse regem faclum annis 1197 el 1199, Cy- inplerisque locis descendit. 1254 : Cujus (vini) de-
rinini camerarii exsilium an. 1211 et 1212 adnola- fectus quanlitalem mtas nostra non meminit. 1258:
lur; an. 1248 scribilur brevissime Weuceslaum Hoc anno gelu Imsit fructus arboreos el vineas.
regem esse solio pulsum, an.l249,eum in seditione 1260 : Hoc eliam anno sata lasa sunt el vinemel fru-
ab Otakaro (ilio mola minime solio esse pulsum, clus arborei, qumdam siccitale, qumdam grandine in
sed viclorem exslilisse copiosissime narratur; victo- plerisque partibus. 1262 : Sala aiversi seminis lam
ria Otakari de Ungaris reportata an. 1260 primura hiemalia quam mslivalia, inplerisque Bohemimparlibus
obiter lanium memoratur, dein uberrima narralione fere penilus perierunl, lum a grandine lum a sicci-
expoiiitur. Bis Ieguniur anni 1182, 1199, 1249, lale. 1251 : Orta esl magna vis venlornm... quorum
1256, 1264,1266, 1271, 1278, 1281, ter vero re- gravi impulsu mulla mdijicia ruerunl. 1256 : Magna
currunl an. 1258 et 1282. vis ventorum. 1264 : Magna vis ventorum orta est,
(158) A. 1216, 1217, 1227, 1228, 1230, 1256, quibus interpellenlibus mulla mdificia, mulla grana-
1240, 1248, 1249. ria corruerunt. 1250 : Mdificia el granaria plurima
(159) A. 1226-1228, 1252,1254, 1244, 1245. turbine diruta. 12S7 : Facta esl maxima inundalio
(1C0) Anno 1251 Iegifur : Annona male provenil aquarum qum gravia et grandia damna per tolam
ll prwcipue hiemalis. Anno 1252 : Hiemalia medio- Praqensem diacesem intulit. 1264 : Facla esl inun-
53 PROLEGOMENA.; U

Copose enimscribildeclericorum, de ecclesiarum et A lur rex Wenceslaus detrudi calenatos > neque cum
ararum consecrationibus (161), de ccclesiis suo prsecedenlibus, neque cum sequentibus ullo modo
tempore aedilicatis (162), de reliquiarum transla- conjungi possunt. Deducti erant annales usque ad an-
tione (163). A rebus publicis non avertit quidem num 1249, et jam usque ad primum Wenceslai annum,
animum , sed maxime in Romanorum ponlificum le- id esl 1228, rejicimur; et quae sequuntur tempora, non
gatorum in Bohemiam haerel itineribus (164); reli- Christi nati, sed Wenceslai regnantis indicantur annis
qua leviler tanlum tetigit. Nusquam enim hoc sibi lo, 16, 20,21; quamcomputandi rationem in loto
libro alias frustra quseres. Prxterea recurrunt in hac
proposuit, quod in quibusdam aliis annaliuth parli-
busfactum esse videbimus, ut hominum singulas; narralione nonnulla quee annis 1226 el 1231 jam
crani prolala. Est igilur liaec peculiaris qusedam
resgeslas eorumque mores ob oculos poneret. Est
Wenceslai I hisloria , conscripta ab auclore acquali
polius slylus ejus rudis, confusus alque demissus; ut
nescio quo, quae a reliquis continualionis partibus
singula paulo arctius inler se conjungat minime cu-
rat, sed omnia sine ordine quasi sacco fundit. Si sine ullo negotio segregari potesl. Auclorem ceque
quseris ad quem usque annum hic annalium scriptor capitulo Pragensi ascriptum ftiisse, iis qu:« de pri-
a canonicis dalo legunlur, probari vide-
per tanlam rerum molem viam nobis praeierit, ve- " vilegio rege
tur. Ne ipso anno 1249 hoecesse scripta conjiciamus
stigia ejus ultima in Pragensium aediflciorum enu-
meratione anno 1278 deprehendisse mihi videor, duplex illa vox c lunc > velat, qua utitur auctor,
inde ab jllis verbis: c Eodem anno hiems', > elc. sed ante regis obilum , mense Septembri 1253 Iilte-
Nam in amplissima quae sequitur narratione pene ris liaec sine dubio mandala sunt.
prorsus obmutescunt tandem conslantes illse de tem- Majorem nobis movent dubitalionem nonnulloe alise
peslalibus et de segetibus adnotationes. Tempesta- annalium partes. Ad annum enim 1260 , habes vi-
tum vero anni 1280 el famis anni 1282 descriptiones ctorise, quam de Ungaris Otakarus II reporlavit,
minime ciun prioribus illis consenliunt. Ex omnibus descriptionem dilucidam et accuratissimam. Vivido
quse proposui auclorem rebus fuisse aequalem luce quasi colore hic^depinguntur qusejejunisquibusdam
clarius palere facile mihi persuadeo. Quis, quaeso, verbis a primo canonico Pragensi paulo supra ad-
prodigia longioris lemporis spatio decurso posterilali notata sunt. Hoc proecipue auctor, cujus libellum ex
tam accurate tradendas curasset? Pragensis capiluli reliquorum annalium congerie annalium Olakaria-
erat canonicus auctor qui in publicam eliam lucem nortim nomine secernere conali sunius, ante oculos
se prodiisse disertis verbis ipse lestalus est (165), videtur habuisse, ut c lalem ac tantani victoriam
multaqtie alia legunlur quaenonnisi a canonico Pra- r. digne soli Deo el sanclis ejus cum condignis gra-
gensi coaevoscribi potuerunt (166). Accurale igitur tiarum actionibus et laudibus ascribendam > cele-
et vere eas potissimum res perscripsit, quoe ad Pra- braret, illumque, a quo victoria erat reportata,
gam urbem spectanl, ideoque librum ejus annalium Otakarum regem.Altioremeliam scribendi ralionem
Pragensium partem primam merito appellasse nobis seclatus est, nam servata quae debetur regise digni-
videmur. Hinc indc in chronologia conslituenda eum tati reverenlia pene ubique Otakarum vocat c do-
errasse qui mireiur nemo est; neque ubique liquet minum regni Bohemiae, > quem curialium, ut ita
utrum ipsi an librario errores sint ascribendi (167). dicam slylum in aliorum etiam mentione accurate
Inlra hos vero quos posuimus lerminos haud observat; sunl ei Karinthise et Silesiae duces c il-
pauca alia habenlur, quae indolem produnt ab illa luslres; > comites c spectabiles dignitate viri, >
tam alienam ut nemo sane hsec et lempestatum illos alii c inclyti bellatores. > Neque minus lnmiiiibus
annales uni auclori ascribere velit. Primum tene- vel suis vel aliunde petitis narrationem frequenla-
mus amplam Wenceslai I regis hisloriam, quce, vit, genioque suo scepius ita indulsit ut exclamaiio-
annis 1248 et 1249 auctorem demonstrat sequalem nibus et interjectionibus orationis cursum inlerrum-
qui res bene noveral beneque eas scribere callebat. pat. Qiiaj omnia prorsus abhorrent ab illa indole
Luculenta reruni narratio annales aridos et brevis- D quam apud auctorem primum deprehendimus. Idem
simos excipit, et quse leguntur inde a verbis : c I<"i- fere scribendi enus invenitur, ni fallor, an. 1264 ,
NOT/E.

datio magna aquarum per lolam Bohemiam, quarum 1261 de repndio Margaretnee reginse dicit: Quas ob
inundalione insolila facla sunt damna plurima wdifi- causas Deus noviu Quas pcenas Bariholomceus cano-
ciorum. Quibus niulla alia addi possunt exempla, e. e. nicus, anno 1251, solverit bene scit, et quanlum
an. 1250, 1252, 1259, 1260. pecunise a capitulo Pragensi Bernardo pontificis le-
(161) An. 1251. 1258, 1259, 1274. galb datum sit 1254, 1256. Capellas arasque in Pra-
(162) 1252, 1253, 1257, 1269, 1276, 1278. gensi Ecclesia singulis annis aedificatas vel obrutas
(163)1251,1235. accurate adnotavit, neque minus quando prsediis
(164) 1252-1254, 1256, 1267. capiluli dainnum sit illatum 1265.
(165) 1260 : Quem reverlenleni (Olakaruml ab ea- in (167) Librarius vel compilalor videtur esse lapsus
dem expeditionerecepimus. 1261. annis 1240, 1249, 1272; alias falsi annoium nu-
(166) .1255 : Quid cum rege fecerinl (episcopi) niori inveniuntur 1239, 1245, 1274, qui, quotl
manel incognilum. 1256 : Conradks archiepiscopus saepius factum est, justo numero omnes uno sunt
Coloniensis... venil — ul credimus — traclaturus, etc. G minores,
35 . COSM^EPRAGENSIS CHRONICA. S6
ubi non minus gloriose referlur de pace inter reges A monium pcrhibemus. > Alrocissima regis cladcs et
Boheiniee et Hungaritc facla, talesque occurrunt incxpngnabiles patrisa miseriae intimum ejiis pecios
Otakari regis laudos : c Quis aulem non possit mi- vehementissime movent. In narrandis rebus esl mo-
rari de tam magnifico rege, qui ah utero matris destus et providus, bencque sibi cavet ne forle veri
vocatus est rex aureus? > Eidcm auciori haud im- fines temere excedat, quod lalibus tndicavit locutio-
merito has conliiiuaiionis partes vindicare atisim, nibus : c ni fallor, utrum per industriani an per cr-
quibus sterilis angustique hisiorise coinpendii fines rorem nescio (174), ad enarranduni manet difficile
longe superat: quae, annis 1254 el 1255, de Otakari (175); de Olakari morte i nihil certi dieerc > po-:
expeditiqne contra Prulenos leguiilur, quod el du- lest, c qttia diversi diversa dicunl (176). > Et quan-
plici bujus belli mentione satis confirmari videtur, quam, quod rerum scriptore est dignissimum, bene
anno 1271 Viti decani Iaudes, quce plena manu cavet ne odii aul adulationis notam incurrat (177),
funduntur, 1272, narralioncm de Germanorum kn- lamen uno alterove loco Olakari sludio se abfipi
perio Otakaro oblalo (168), 1278, quce de moribus passus est, in eo quod regi Germanorum imperium
Joannis episcopi Pragensis habenlur, et ibidew in c pluries >oblatum esse dicit, eurnque, excepla clade
Otakarum panegyricum, el ut ita dicam thre- ultiiiia, ab bostibus nunqttain viclum esse affirmare
nodiam, qua atrox ejus mors posl magnilicam B austis est (178). In chronologia inlerdum lapsus esl;
vitam acerbe plangitur (169). Al liaud pafvam" nequeomnin qtiaede pace anni 1276 interreges consli-
scribendi geueris siinilitttdinem idemque fere lula profert, ad veritatis normam exigi possunt.
auctori ingenium in illis eliam partibus repcrisse lertius, ni fallor, auclor conscripsit annos 1278-
mihi videor, ubi eum in qtiibusdam Olakarum audi- 1281. Verum esl, hinc inde reperiuntur loculiones
mtis viluperanlem an. 1276, 1278 (170). Hic Rudol- quae in prioribus eliarn occurruut parlibus, at ni-
fum etiam regem nobis depingit« virum providum et hilominus aliud est scribendi genus, aliusque est
discretum, > longequc abest quin patriee hostem suo quem sibi proposuit auclor finis. Primus omnia quse
odio inseclelur, optime potius virum cautum sibique in notitiam venerant annalibus suis complecti cona-
constantem Olakaro, viro atidacissimo el splcndidis- lus esl, alter ad res publicas el ad Olakari inaxiinc
simo, opposuil. Est hic eliam ancior canonicus Pra- sorlem animum advertit, lertii, elsi suas habel lau-
gensis (171). Yiti cnim decani mores et vitam is des narralio, tamen a rebus publicis quse uberrimam
taniuin ita accttrate poleral exprimere, qui clarissimi proebebant materiem se avertit, el in hoc uno poiis-
viri collega decani lnumis per longum lempus eum simum videtur acquievisse auctor, ut Tobiso episcopi
viderat administrantem. In reliquis quoque rebus Pragcnsis clectionem posteris quam accurate tra-
'
scribendis fonles limpidiores ei atlire licebat. De derel, Ilic etiam singuiaris ejus est mos, qui apud
Hungarorum clade anno 1260 Olakari epistolam ad reliqtios misquam occurrit, ul Pragensium canonico-,
papam dalam habebai ante ocnlos, el caplorum rum menlionem facere non possit, quin honorilico
Hungarorum lestimonia vel ipse ex iis quoesivit vel qtiopiam lituloeos decoret (179), lalibusque vocib:is
ab aliis accepil (172). Quin imo Ol.ikarum regem c humiliter, dcvote, benigne, graliose > sermonem
babet testem (175). et demiraculis eodem die faciis suum cxornet. Non modo canonict Pragenses qtiid
Joanncin mililcm < virum omnimodis fidc dignum > fecerinl vel senserint conscripsit auetor, canonictis
mullosqiie alios attdivit. Saopius Olakarum vidil, ut ipse, imo quid edcrint vel biberinl posteritali tra-
tcstalur verbis de eo 1278 : c Haecvidimus et testi- didil. Eodcm fere tempore qtio res stint gesue eas
NOT^E.
(168) Iteruui summis Iaudibus effertur; esl rex (170) Anno 1272 : Talibus dicilur usus fuisse ser-
screnissitnus, rogalurabelecloribus qualenus dignare- monibus; 1276: Tale ferlur dedisse responsum; !2"8:
lur assumereapices imperalorimdignilalis; remunerat Sua fata hunc continuo nolenlem ducunl, volenlem
nunlios muneribus magnificis in auro , argenlo, elc. trakunl; 1260 : Fala nolenlem ducnnt, volentem Irq-
(169) Eodem anno, xn Kal. Nov., fiiit mensura. huiu; 1278 : E.t cecidit super inilitiam formido et
Ab uno eodemque haec scripta esse ipsis auctoris Dpgvor; ; 1260 : Timor et tremor super impios ccci-
verbis probari potest. De Vito decano 1271, scribit: dere.
Sed ne videar singularum virlutum ejus ipsi divinilus (171) A. 1260: Jarosius... coram episcopoPragensi
collalarum plenius facla prosequendo nolam adula- et prmposiloeidecano elcanonicis in capilulo Pragensi
lionis incurrere, siylo amoto malui posleris relin- retulit viva voce.
quere, etc; de Otakaro 1278 : stylo submoto, ne vi- (172) Aunol260 : Hiidem infideles el cwteri... sicut
dear adulalionis nolam incurrere •meritalem prose- ipsi poslnwdum retuierunt-
quendo,ejus facta... poslcris relinquo; 1276: qum ibi- (175) Nam sicut smpc diclus princeps BohemUeei
dem... acla sunt matui subiicere, ne fortc singula ul atii principes, barones et mitites communiler relule-
fuerunt prosequendo aliquorum odium incurram; runt. Auclorem ipsum prselio inlerfuisse ex vcrbis
1271, de Vito : Illuminabat enim mentes hominum intei nos et se Quviodicto Morawa elicere nolim, esl
ulpole lucerna lucens; 1278 de Joanne episcopo : Lu- sine dubio vividius loquendi genus.
cerna lucens... illuminabat corda hominum; 1271. (174) A. 1260.
de Vili veriiatis el justitim imitationeIoquitur; 1278, (175) A. 1277.
esl Joannesjusti/io; seclalor, veritalis imilator; Vilus (176) A. 1278.
dividebat eliam denarios pauperibus; 1278, Olakarus 177) A. 1271,1276,1278.
dividenscuilibel solidum dcnarium; 1271de Vito: Ele- (178) A. 1272, 1278.
mosynas illius enarrabil omnis Ecclesia; 1278: Quan- (179) Sunt ei 1278: Viri ulique honesli el providi;
tum largus fuerit mens humana nec enarrare potesl. 1279 : Viriprovidi el eminenlioris discretionis, eorum
57 PROLEGOMENA. 58
calamo cxcepil, ut ex verbis apparet ad annum A modo nescio quo corripuit aptisque locis inseruit.
1279(180), deBrunone episcopo Olomucensi c nam Terminantur tandem annales in Cosmseprimisca-
moris ejus fuit semper et est, > qui, paulo post pitibus iterum repetitis, quae catalogus principum
18Febr. 1281, diem supremum obiit(181). Annalium Bohemorum inde a Primislao usque ad Wence-
Pragensium pariem secundam hanc conlinuationem slaumli regem excipit.Quse ab illo quem Ioco quarto
inscripsimus. posuimus auctore addita esse vix ac ne vix quidem
Unus tandem reslat auclor, itemque canonicus mihi persuadere possum, cum laxioribus vel pene
Pragensis, illum qui ad annum 1281 descenderat, nullis cum praecedenlib^is conjungantur vinculis,
excipiens; ilertim recurril usque ad annum 1279, verbaque ipsa compilaloris inganium prodere vide-
ui illius annales quasi suppleret calamitatum et pu- antur. Plenam quain nos habemus continuationem
biiearum miseriarum narratione, quibus illo lem- hujus, ut ita dicam, epilogi auctorem anle oculos
pore pene obruta est Bbhemia. Est heec annalium habuisse ex his apparet verbis se velle principum
Pragensiuin pars tertia. Talem infelieissimae lerrse calaloguin proponere, c ea lamen emendatione re-
nobis depinxit imaginem disertissimis et acerrimis lieta, nt ubicunque in hiis scriptis lectori nodus
verbis, quam'profecto non sine vera animi commo- diibietatis occurreril, ad depellendum errorem recur-
lione inspexeris. Vix igitur mireris enmdern aucto- B ral superius ad scripla, ibi enim plenius inveniet
rem stimmo peneque capituli Germanorum odio se adnotata. > Accedit ipse catalogus principum, qui
abripi passum esse (182), cujus apud priores vel le- tolam Bohemia! complectilurhisloriamquamCosmas
vissimum vel pene nullum invenilur vesligium. Vi- et continuatores ejus descripserunt, UHimis denique
detlir fuisse aucior inler legalos capiluli Pragensis verbis compilator tolam annalium molem paulo di-
ad episcopum Brandenburgensem missos, qui pete- lucidius digerere conalus est, Ex tribus enim quas
renl ne penitus bona ejus diriperentur. c Quod qui- fecit historise partibus prima usque ad morlem Wra-
cunque audivit,» sunl verba ejus, c tinniverunt aures lislai I regis 1092 deducta, Cosmse duos priores
ejus, > Alrocissimas patriae calamitates suis oculis libros comprehendit, aliera usqne ad Wladislaum II
vidit. c El plura, inquii, et varia tormenta his tesn- regem 1140, tertium Cosmaelibrum et primam coiir
poribus audivimus et vidimus quam in eodicibus linuationero compleclitur; tertia vero, usque ad
legimus (183). > Est igitur scribendi ejus genus ve- Weucesbium II regem 1283, amplissimae secundae
hementissimum et violentum, flagraique quasi illo continuaiioni accuratissime respondet. Cur lalis libro
hoslium patriae odio. El in hoc etiam suam ingressus finis sil impositus his indicatur verbis : c Quia ntul-
esl viam auelor quod seiilentias suas uberius expo- lorum hominum animos lurbat sollicitat.io de inve-
n.ere easque doctrina quadam ornare conatus est. G sliganda serie et descensione propaginis ducum ac
Cujusrei lestisesl longa illaexemplorumex Scriptura regum regni Bobemici qualiter, > elc. Al profeclo
sacra pelilarum series aliaque testimonia quse, quod non sine graviore causa erant horoinum animi sollir
apud priores scriptores fiuslra quceris, ex Romano- citati, nam aniiquissimee Premislidarum slirpis ullir
rum iioperalorum legibus sunt deprompla. Eum et mus erat Wenceslaus ille puer, cujus filjus Wence-
al.ias fuisse erudiium iillerisque imbuttim probalur slaus III, anno 1289 natus (185),-hominum animis
lioralii, Ovidii el'aliorum Romanorum poelarum curas illustrissimse regiee domus mox inlerituroe sine
luminibus, quee cuinam debeat me indagare non dubio pauloeximebal. Est igitur, si quid video, ca-
jvOtuisselibere confileor, locisqueex Gregorii Magni lalogus et lota, quamhabemus, annaliuro moles inter
et Ekkehardi Uraugiensis libris desumptis (184). annos 1285 et 1289 confecta. Adde denique prioruni
Restant denique pauca quaedam hisloriae Bohemi- annalium membra turpiter esse disjecta, novumque
coe fragmenia, quse ex parte a canonico Prageusi quasi rerum ordinem esse conslitutum, ita ut quse ex
videntur conscripla, haud sciq an ab uno illorum singulis annalibus sibi responderent, ea demum con-
guos supra censuimus. Sunt bi l.oci: c 1258, con- tinuo quasi calami ductuessentconscripta; quae qui
secratum est xvn Kal. Septembris, > et an. t 1266, secum reputaverit quin omnia illa a compilatore
iterum transeunles—siligiiiis perterunt. t Ex parle tantum tam misero modo potuerint conflari minime
tnonacho cuidam Slrahoviensi videntur originem de- dubitabit. Idemque sine dubio est, quod compilalo-
bere : an. d256, Doiniuus.Conradus—moiilis Sion, rem maxime convenil, qut magnam illam qnam,
1258, xivKal. Novemb.—consummavit; > qtias adno- annis 1142-1198, deprebendimus laeunam, laciniis
tationes is qui annalibus ullimam adjecit manum ex Vincentio, Gerlaco et annalibus Pragensibus cor-
NOM.
cmlusesl honorabilis; Moguntinus arcbiepiscopus est nimio smvirein Bohemos; 1281: Velut vesperlilionei
reBefentisstroii*, Olomucensis honorabilis , Tobias in aurora die lucescenlese abscondunl,iiaTheptonici,
divina favente clemenlia episeopus. tanquam fumus cvanescit, evanuerunl.
(180) Yide eliam vota de Tobta novo episcopo hiis(183) Anno 1279, ubi et haec leguntur: Hmc omnia
oblata 1279,'sine dubio paulopost electiouem scripla, temporibus efjluxerunt in Bohemot, etc. — Con-
el quce 1281de Spakmanno ejusque sociis narranlur. verlat jam luclum noslrum in gaudium ul viventes
(181) Richler, Ser. episcoporum Qlomuceusiiim, laudemusAnnis eum omni tempore.
p. 67. (184) 1279, 1282, 1283.
(182) Anno 1279 : Mos esl Theulonicoium zelo (185) Vide slemma apud Palacktum II, 2.
M COSM/E PRAGENSIS CHRONICA. 40
replis explevit. Quod eo l.anlum consilio faclum esl, A qualuor in favorem nosliae editionis vel contu»
ut prims conlinuatio quodam socielatis vinculo con- Ieruiil veljnspexerunl alii, reliquorum denique
jungeretur cum secunda, quod sane minime feliciler varias lectiones Pelzelii et Dobrowskii editio ex"
cessil. Eumdem denique sapiunt auclorem verba illa hibebat vel nolitiam saltem dabat Palackius. Qui-
posl annum 1260, sine ullo cum reliquo lextu vin- bus proesidiis si Cosmse lextus non plane novus
culo, lanquam glossa inserta, de rebus adversis constitui polerat, longe lamen propius accedit ad
post illum annum ingruentibus, quae verba postero genuinam chronici fbrmam, qua auctor ipse librum
demum lempore esse interjecta nemo non videt. Quse in lucem publicam emisit. Non quidem aulographum,
vero ille in unam rerum congeriem confudit, nos di- sed gravissimos duos codices adepli sumus,'qui
gerere et extricare, et cuique quod ei debetur au- singulari qttodam casu virorum doctorum notiliam
clori reslituere conali sumus. plane effugisse videbantur. Itaque quomodo Cosmss
Non deerant, ut hoc eliam paucis absolvam, po- liber paulalim quasi excreverit ante Iectorum oculos
sterorum temporum scriptores, qui has Cosmse con- ponere non possuinus; at eo usque codicum auxilio
linuationes quasi uberrimum Bohemorum historise pervenimus ut duplicem chronici recensionem fa-
fontem adirent, suaque ex iis ditcerent hauslibus ctam esse dicamus. Non ita quidem in rebus ipsis
plenissimis. Qnod mihi prius facile persuaseram, fore B ' differunt duseilloeeditiones,sed si scribendi rationem
ul ex his fortasse annales integra qua essent ab au- respicias, secundam paulo limatiorem esse vix ne-
ctoribus compositi forma, possent reslilui. hanc gabis. Haud raro enim ipse sine dubio auclor prioris
spem ad effectum perduci non posse jam salis patel; vocis loco aliam posuit quse sententise melius respon-
omnes enim quos scio rerum scriptores hanc quam dere videbatur.
habemus annalium compilationem et Iegerunl et in Duo codicum genera conslituimus, quorum unum
6uum usum verlerunt. Sunl hi Franciscus canonicus, A, priorem; alterum B, posteriorem (extus recen-
Pragensis (186), qui secundam lanlum continuatio- sionem exhibet.
nem exscripsil, Neplach abbas Opatovicensis, qui A genus uno tantum codice eoque anliquissimo
conlinuatores omnes duces secutus esl (187), Mari- conslat Lipsiensi, ssec. xn, ex. membr. 8(190),
gnola, qui continuationem Wissegradensem et Pra- quem nobis gratiose transmisit conferendum vir ill.
genses ante oculos habebat (188), neque minus Gersdorf, bibliothecae Lipsiensis prsefeclus. Codicem
Pulkava et anle et post annum 1250 (189). At in qui inscriptus est Liber bealm Marim virginis in Huy~-
parle priori nonnulla eliam alia apud hunc inveniun- sborg haud ita longe posl Cosmse obilum exaralura
tur, qiiECita arcte vidcntur cohoerere cum illis quse, esse indicia nobis palseograpbica persuadent, et qui
ex continualione Cosmae desumpta sunt, ut hic for-. C ^ f. 156adjeclusestponlificum Romanorum catalogus,
tasse genuinam annalium formam deprchendi conji- usque ad Adrianum IV, i. e. 1154 deductus. Ipsius
cias, si quid certi stalui posset de Pulkava ipso, auctoris mors ad annum 1125, ut in reliquis codici-
antequam chronicon quod sub ejus nomine circum- bus adnotala est. Codex plena et rotunda manu
ferlur, ad crilices normam aecuratius exigeretur. diligenter conscriptus est, lineae subfusco colore
Jam iVideamusqui sinl codices quibtis novo quasi ductse, haud raro manus coseva falsa correxit atit
firmoque fundamenlo hanc Cosmae edilionem super- verba quae librarium fugerant in margine apposuit.
slruere possumus. Longe sane majorem codicumi Nulli reliquorum hunc codicem fundamenlo fuisse,
messem habuimus,quam in priorumeditorum manusj Iacunoe nonnullse edocent (191) in reliquis minime
veneranl; duos codices babebant Freherus el Men- obvice, variaeque Iectiones qtiae in uno Lipsiensi oc-
kenius, sex codices Pelzelius et Dobrowskius, oclo, currunl satis probant (192). Neque ultimum accedit
enumeravit Palakius, nos tredecim noviinus codices, hoc argumentum, quod in eodem codice collocatio
ex quibus Ires, eosque antiquissimos, Lipsiensem, verborum lam saepetamque mullum a reliquis codi-
Budissinensem, Dresdensem , coiilulimus ipsi ,, cibus abhorret omnibus, uljam in hoc uno peculia-
NOTiE.
(186) Annis 1265, 1278', ride apud Pelzelium et D bum, neque rarius sex seplemve voces; e. g. I, 6.
Dobrowskium,II. verba -.Jamjamque appropinquabant villmad quam
(187) Canonicum Wissegradensem, annis 1129, ibant. Ibid. versus :
1130, monachum Sasavensem 1139, 1140, 1161, Et monstranl vestes-sternunlque caballum.
1162, canonicos Pragenses annis 1199-1271. Quibus I, 13, verba : Et vos
addere juvat ea verba quibus suum fontem ad annum ntura clade 'vestrosque posteros a ve~
1265 descripsit: Et usque ad hunc annum quw acla • quasi ex divino oraculo prmmonitus
I, 29, verba : Et hujus lerrm ex dominis ori-
fuerunt in chronica scribuntur, cmtera autem qum prolexi; ginem ducis.
sequunlur de quibusdam qualernis recollegi. Cum illis
confer Meinerli monachum Opatovicensem, Weiner (192) I, pr. A habet inbuto, reliqui delibuto; I, 2,
A dolores, reliqui laboKs; 1, 4, A rehabere, reliqui
Jahrbuchcr XLYHI. Anzeigebl. recuperare; ibid. A thoris, reliqui slralis; I, 7; kde-
(188) Annis 1126,1127,1130,1138,1142etannis dilos, reliqui commissos; I, 18, A reperire, reliqui
1141, 1283. percipere; 1, 26, A pastoralem curam, reliqui virgam;
(189) Yide, e. a., apud Pulkavam annos 1201, I, 33, A misericordiam, reliqui graiiam; 1, 38, kpe-
liO.4, 1214, 1216,^1224. clora, reliqui corpora; ibid. Lest, reliquiconstiluetur;
(190) Archiv. VIII, 282. II, 15, A uegolia, reliqui judicia; III, 51, A mansit,
(191) Haud raro.unum alterumve desideratur ver- rcliqui conversatus est.
41 PIIOLEGOMENA. it
rem texlus recensidnera cognoscas. Codicis specimen A voce tlem niinio scripia sighata at non liumefaU
et Cosmse imaginem in iillimo folio salis rude deli- suni; in distinguendis capitibus certa quacdam lex
nealani dedimus. Cum hoc codice una lantum con- fruslra quacriluri In primo folio exstal tabula quce-
sentit auclorilas quam dam eodcm sine dubio lehipore qlio codex exarala»
A* signavimus : est annalisla Saxo, qui, paulo qua Lecho el Cecho salis nitide depicti videnlur.
post aniiuin 1157, ad verbum pene exscripsit Co- Librariussaepe erravit (194-5), el liocargtimentone-
smam, sed non lam accurate ut ad lextuni resti- gligenliae conviheilur, quodglossas quas binc inde
tusndum adhiberi possit. Sed certissima depreben- in exempio reperiebat, ita in textum recepil, ut
dunlur vestigia eum lextum recensiOnis A ante ocu- priorem leclionem cl -glossam uno calami ductii
los habuisse (193). Itaque paucis laiitum locis lectio- scribcret; Bohcmicae ciiam glossoe occurrunt manu
iiem ahnalistoe Saxonis apposiiimus, ut in aperlo sit paulo recentiori superscriptoe, quas suo loco appo-
qnombdo duo illi codices inter se cohsereanl. suimus. Sed illce ipsoe glossoe nobis persuadent
B siglo omncs reliquos signavimtis codices qui melioris nolse hunc esse codicem. Ilanc cnim sen-
inter se consentientes reccdunl a codice A, ex qui- tcntiam amplecti non dtibilamus, post confeclam
bus primo loco habendus est: codicis A recensiohem, ubi nOn leguntur, ab ipso
1) Godex Buuissinensis bibliothec. Gersdorf. msc. B auctore additas esse illas glossas. Qucc cjus sunt
7 mbr.i sacc. xni, formae allioris quam longiorisj natufoe, ut nemo unus dubilet qiiin ab ipso auclore,
75 foliis exaralus, quorum ultima putredine valde cum librum suum itcriirn iterumque limarct, sint
sunt eorrupta.. Neque quod niaxime dolendtira est apposilce; nam minime mterpfetatiohi inscrvitint,
inleger esl codex; excisum est folium primum in sed haerebat auctor num ila an aliter meliori stvlo
quo epistolae dedicatorioe legebanttir, dein post se- scriberct. In omncs pene reliquos codices transie-
ptimum umim et dimidium allerius dcsideralur; runlglossac illae, in uno codice A non legnntur(196);
dcsiint omnia quoe II, 46, a verbis quare jam cerli quid igitur clarius quam duas illas codicum fami-
de misericordia, etc, usque ad verba qiwrum suc- Iias csse constiluendas? Cum igilnr ex his omnibus
cenderat dnimum, elc, III, 15, Ieguntur. ManuS dubitare non posse nobis videremur, quin librarius
saec. xvu adnolavit ; Hic mulla dcsunl. Itertim de- B 1 codicem secutus sit, in quo scrvatae erant sc-
sunl duo folia in quatcruione octavo, duo alia in cundoe cursc, quibits auctor librum suum emenda-
latere exteriore squalore obsita vestigia manus bi- vil, textus qttasi fundamenlum C 1 posuimus; prce*
bliopegse produnl; invblucro alius libri ea jaua in- sidia accedunt codices reliqui, aiite omnes A, quem
hoesisse videnlur, el reliqua ejusdem quaterniouis Cosmae pene coaevum in scribendis nominibus ct
folia lurpiter disjecta sunt. Quse omnia hanc nobis 'C Teutonicis et Bobemicis seculi sumus, quoe rccen-
probare videnlur opinionem, codicem, jam sseculo liorum BohemorUm more in reliquis scripta sunt.
xvii dilaceralnm ct ,dein ul reparareiUr damnum Reliquorum codicum origo in B l quserenda non
forte fortima conqtiisitum esse. Scriplus est Iitteris esl; haud ila paucoe enim cxstani lectiones quce iu
minusciilis haudparvis, satis pulchris; alrameniuns hoc lino B 1 lantiim occurrunt (197). At proxime
csl subfuscum ; hatid ita frequenlia sunt scribendi accedit illi codici 1 alius qtiem signavimus numero.
compendia ; i litlcra sempcr carct linea supcriori, 2) Codex Pragcnsis mctropolitantis, socc. xiv,
al scribitur i i; ssepissime occurril e in fine ver- cujtis uberrimam descriplionem dederunl Pelzclius
borum : lure, appritv.e, curie, codem modo e loco ct Dobrowskius in praefatione (198), quam lioc loco
te, cesus, penilencia, c et cc pro t et cl : porcio, elec- repelere liceal:
cio; accentus a non desideratur. Hiuc indc capita c Codex membrariaccus intcr annos 1520 el 1313
NOT^E.
- (195) E. g., apud annalistam Saxoncm invenitur domini sui vitam; 1 addit vilam re/ necesse, pro qua
lcclio qtice in uno codice A occurril : I, 26, curam; jeclione sensu carenle omnes reliqui codices exhi-
1, 29, in utroque desunl verba el hujus-ducis; ibid. 0I benl vel necem ; 1,50, A, rapidis tupis; 1, rabidis
illi legunt, recedutil, reliqni redeuni; ibid. illis deesl vel cruenlis lupis, et reliqui omnes repetunt cruen-
tnaximo;II, 16, illi habentnepoitir;II, 49, consentiuut tis; 1, 57, A, ad venalionem swpe faciens, 1 perverse,
in leclione in posl suo lempore; III, 26, habenl co- venalum ire vellet ad venalionem smpe facicns; ibid.
adunalo iterum; III, 51, tnansil. A, urgentes; 1, urgentes impingentes; I, 57, A, iii
(194-5)E. g., I.lO.scripsil convincie pro condilione; cmlestem patriam vel habitalionem, 1 oroir.il verba
T, 12, mirabiles pro miserabiles; I, 21, sociuntur pro palriam vel; 1, 40, A, cupidinis; 1,. Veneris, sed
sortiunlur; I, 54, concilio pro condiclo;l, Z9,correcla manti coseva superscriptum telo laisa cupidinis; I, 41,
pro correpta; ibid. tttoWe pro more; I, 42, concius A, ecclesim injuriam ; 1 : damnum vel-injuriam; II,
pro terchts; II, pr. optari pro optasti, quibus acce- 5, A, iniranl; 1. adeunt intrant; ibid. A, ecctesim
dunl ulia. limina; 1, limina adita; II, 59, A, evenlu prospero;
(196) I, II, untis A legit magnus terror ingruerit, 1, propicio vel prospero.
B 1 habet magnus posl te vei fragor vel lerror ingrite- (197) E. g., babel B1,I, pr. placere cupio, reli-
til, cui reliqui aul consentiuiu aut solam vocem qui glisco; I, 14, 1, pariler, reliqui parlim; \, 30,
fragqr exhibeiit; I, 12, A habet vincendi conditio, 1, deprecor, reliqui deprecamur; I, 57, 1, fulguren,
BT et reliqui adduntDe/ raiio; ibidein leclio codicis reliqui sulfurea;l, 42, 1, rfecef, reliqui par esi; I,
A est maHsoleumin smcula noininalivum, B 1 eum 38, 1, fundant, reliqui sudanl; I, 57, candclabra au-
quibusdam aliis exhihel vel memoriale ;-I, 15, A, rea, reliqui argeniea; 1,42, 1, fcrenlibus, reliqui
cub glacie niiida; 1, sub glacie nova vel uitida ; ibid. referenlibus.
A, tradidil eam; 1, vel cioitatem eam; ibid. A, in (198) P. xv. .
PATROL. CLXVI. 2
43 COSMJEPRAGENSIS CHRONICA. 44
e exaratus grandiusculis characteribus, qui in bi- A j « dam memoriaa reccnttores saeculi xvit de archiepi-
< bliolheca cSpituli ecclesiae melropolitanse Pragen- « scopis Pragensibus coniinentur; reliqua usque ad
c sis servalur. In secundo folio; cui minio in infc- < finem codicis vacua sunt. >In inilio codicis lpgun-
c riori mafginc nunierus I ascriptus est, inter alia tur passiones sancli Adalberti el S. Wenceslai. Pro-
c primse lillerae variis coloribus atque auro decora- xime huric codicem aCcedere ad 1, ex haud paucis
i tae ornamenla duo conspiciunlur inslgnia, alte- locis palcre videtur, ubi cum hoc uno ct in veris et
« rum capituli Pragensis, alterum baronum de falsis consenlit lectionibus (199). Sed aliud quoddam
c Drazicz, ramum virentem exhibens, e quorum peculiate sui generis signum hic habet codex ; stint
c familia fuerunt Joannes III (f 1278), el Joannes brevissimse nonnullae notulae nullius sane momenti,
c IV (f 1345), episcopi Pragenses. Descriptum vero quas Pelzelius el Dobrowskius cum meliores non
« fuisse codicem pro Joanne IV, episcopo Pragensi, haberenl codices, Cosmse ascripserurit, sed jam nemo
« qui eliam Francisco canonico conscribendoe par- unus dubilabit quin, cum in duobus antiquissimis
« lis secundse chronici Pragensis auclor fuii, ex codicibus non reperiantur, abinterpolatore quodam
« adnoiaio ad finem conlinualionis secundoe obitu sseculi xiv ut videlur, insertae sint; ideoque inter
« Wilhelmi Leporis, an. 1520, certum est. Sunt varias lectiones eas recepimus ; legtinlur autem ad
« autem in codice melropolitano non levia indicia IBannos 1008, 1011, 1014, 1013, 1026, 1032, 1041,
« cum e duobus voluminibus compaclum esse. Nam 1035, 1061,1081, 1081, ex annalibus nescio quibus
« et scriplura, qua Francisci chronicon, quod se- descriptae. Iu quibus notulis rejiciendis Palaekium
« cnndam partem chronicse Pragensis appellat au- (200) minime fefellit judicium ; at omnes brevcs illas
« clor; in eodem codice exaratum est, diversa est nolas quibus largissimum narralionis flumen inter-
« ab ca, qua prima pars, id est Cosmas cuin con- ruplum videmus esse resecandas, vel ideo non cen-
« linualoribus Pragensibus, perscripta est. Folia semus, quia in codicibus leguntur antiquissimis,
« eliam membranoe aliter per lineas divisa sunt, quorum auctoritatem in tali argumento excedere
« ita ul quxvis columna primae parlis triginla octo, non licet. Quod eo minus fieri poleral, cum auctorcm
« secundae vero partis quadraginta quatuor Iineas: ipsum in libro suo componendo annalium viam in-
« conlineat. Fasciculi quoque seu membranarum gressum esse jam supra probare cor.ali sumus;
« colligala, quorum sexdecim in primse parte nu- ilaque ubi alia quce narraret non habebal brevissi-
« mcrantur, in secunda rtirsus a principio seu nu- mas nolas apponebat. Notulis illis supralaudalis
« mero 1 compittantur. Fttcre tandem haecduo vo- probatissimum sane signurn adepli sumus quo indi*
t Itiniina in untiro collecla, quod nunc cenlum 110- calur duos alios codices arctissime cum illo cohserere.
« naginta novem foliis minio notalis conslat. ," 2a) Codex Rudnicensis, ssec. xv, charl. in biblio-
« Cosmae chronicon legitur a fol. 48 usque ad iheca Lobkowitiana, quem anno 1826 in Iuceiri pro-
« fol. 105. Sequunlur deinde coiilinuatores ejusi traxil Palackius ; in eodem primi etiam conlinua-
« cadcm inanu el atramento usque ad fol. 148. toris lexlus Iegitur. Descriptionem et varias nonnul»
* ln hujus folii ulraque pagina manus priori re-. Ias leclionesdedil idem vir cl. in libro suo (201),
« centior, vclusla lamen, alio atramento aliisque1 quas suo loco in lextum nostrum recepimus. Hunc
« lilteris sefiem episcoporum Pragcnsium usque ad[ codicem pene ubique repetcre texlum codicis 2 jam
« Ariieslum primum archiepiscopum ascripserat. observavit Palackius ; al etsi notulse illse supradictce
« Poslhcec vcstigium fdlii serius excisi apparet, qtiod| omnes repelilee et eoedemIecliones in utroque codice
< erat ociavum decimi sexii colligati seu, ut typo- obvioe(202) sint, eum nihilominus ex illo 11011 fluxisse
* graphi vocant, quaternionis. Videntur "itaqUe nu- probatur verbis respondil — prmsulem quse an. 1140
« mcri in inferiori mafgine minio exarali, quibus1 iu hoc uno, minime vero in codice 2 legunlur.
« singula folia notala suntj serius apposili; nam, , 2b) Codex Brewnoviensis, in bibliotheca monasterii
« non computalo folio exciso, conlinua serie usque Brewnoviensis servalus, quem ila descripserunt
« ad finem progrediuntur. Folium, n. 149 notalum, , t) Pelzelius el Dobrowskius (205) : cEst in charla saec.
•« quod esl primum quaternionis primi secundse 1 xvi scriptus in-fol. Ilic codex, quamvis rcccnlior,
.« partis, vacutim relictum est. A fol. 150 usque ad c tamcn eo summe seslimandus est, quod plurimas
« fbl. 185, Francisci chronicon, seu secunda pars < bonas lectiones continet. Neque dubitamus eum e
«' chronicas Pragensis, diversis characteribiis alioquc « velustissimo optimae notai codice transumptum
« alraniento perscriptum est. Foliis 185 et 186, quce- c esse, quod cx antiqua nominum scriplione aliisque
NOTJE.
(199) 1,1, falsolegunt 1 et 2 historiaca pro hislo- 5>
(202) II, pr. ambo legunl arvis pro armis; hiII, sol 1
nca; I, 5, falso iidem Herecynihiam pro Berecyn- anibo falso Foromalas pro Soromatas; 11, 10,
thiam; ibid. iidem thalitarium pro thalarium; 1,15, legunt fluvium qum esl circa Belinam pro qum esl
ambo falso abscidens pro abscondens. In codd. 1 el 2 circa fluvium Belinam; III, 42, hi soli habenl corru
tantum legitur glossa telo lesa cupidinis; II, 4, ambo ptum sco pro rwmine; III, 60, ambo incertum pro
pdrtam pro paratam ; II, 39, ambo arripiunt pro cor- inceplum.
ripiunt. (205> P. xxni.
(200) Wiirdigung, p. 16.
(201) Wurdigung, p. 13-15.
IS ( PROLEGOSIENA. '46
« tmliciis cerlo cognovinius. Est qitoque cum alio A t nobis adhibiiis A el 1 anliqoiorem non esse. Fundalio
« quodam anliquiore eodice collaius a quodain dili- Wissegratlensis in hoc codice non legitur, ut lestalur
< gcnti liomine qni olim hde codice usus e.st. Prse- Dobrowskius. At desideraiur historia qtiinque fra-
< ter integros Ires chronici Cosmoelibros complecli- trum marlyrum in Polonia (206), et lasciva illa de
< -itir eliam codex iste Cosmaecontinuatorcm Pra- presbytero (207). Codicem nihilominus familioe B
* gensem primum, a principio usque ad verba : Iu ascribeiidum esse, quoe plerisque locis invcniunlur
< crastino auleiii Moraviensescutn profugis Bohemis glossae probant (208). In haud paucis vero locis
< et in margine infertort haec verba : In Vladislaum concinil ctim dtiobus codicibus sequenlibus, quos 4
« et fralrem, qnoc inilium seqneniis folii, quod cuin et i~ nominaviinus.
« omnibus reliqiiis desideratur, exhibent. Esl autem 51) CodexVindobonensis 739f, chart. soec.xvi est
« hoecCosmae conliimaiio ab alia mami, ea nempe apographum codicis 3 an. 1574 confectum, quod
« quoeIectiones varianles in Cosmoelibris apposue- Vindobonceinspexil ill. Pertz ; Iectioncs ubi lexlus
« rat, deseripla. Tilulum prsefixum habet < Parali- posccre videbatur lilieralissime nobiscum communi-
< pomena Cosmma monacltoquodam, ut apparet, con- cavit Imperialis bibliothecoc pracfectus, i11.Chme!.
« scripla.t Nolulaebrevissimsecodicis2 repetuntur ad 4) Codex DresdensisI,45,fol.membr. in bihliothcca
annos!015,1026,1032,1041,1052,1082,1084; itaque B Regia Dresdensi a3servaliir(209),quemiiispiciendum
in his non plane consentil cum 2-, ex quo eum deseri- nobisliberalissimetransmisitvirilKFalkenstein.lIimc
ptum non esse el|aliaecodicisprobant !ectioncs(204). codicem ante Menkenium qui varias dedil lcctioues
5) Codex Ilolmiensis, membr. saec. xm, quem (210) et Dobrowskium, qui eum ssec. xui, scriptum
splendidissime cxaralum — unam ulnam altcriusque csse opinati sunt, Jam viderant Lupacius, Georgius
dimidium alium giganleum codicem nomiuare solent -Fabricius et Albinius (211). At scriplus est ille co-
— descripsil Debrowskius (205), nonnullasqiie dedit dex soec. xn. Binis columnis lextus exaralus est
varias leclioncs. Est funtlamenlum Freheri editionis splendidissime.linese ductse sunt alramenio, liltercc
anni 1607; cujtis vcrba ex episiola dedicaloria ad minusculae pulcherrime scriptse, lilteroe iuitiales co-
Petrum Wok de Rosenberg hoc loco repelere liceat: loribus piclse. Cosmae texlus 7 quaterniones el 6 fo-
c Hunc quoque fructuin Bohemici et Polonici ilineris, lia complectitur. Breviationes neque frequentcs nc-
< lusifo superiore principis mei niissu suscepli, que insolitse sunt, frequenlissimusesl tisus e pro m,
c lulisse gaudeo, quod dum in regia urbe Praga rarior e., simplex i lineola non signatum , syllaba in
< diversor, memorabile istud monunienliim indige- flne lineoe rupla tali signo 1 notatur. Compactus cst
« n:c vetiislalis in mantis meas bona forttinadelulit; Cosmae.textus cum Solini libro eoque Theophili de
« idque integrtim, cujus antea paniculam cum C ( coloribus, qui eodem niodo cadem fere manu srr'.-
« Bohemicis msis vulgari in Iaude ponebam, ulinam pli sunt, elhic adnotalur mann cooevalitterisuncia-
« aeque mendis noevisque liberum ! Quamvis autem libuslibrumessft monaslerii Yeterocellensis, indeque
< unico exemplari nilendum esset, eoque non feli- conjici posse videtur Cosmoe cbronicon eodem loco
« cissima manu e veleribus membranis descripto; scriplum esse. In ligneo libri rnvorae-ro, lcgnniui'
< dedi tanien diligenli relcctione operam, ut detersis verba Gesta el qusedam alia exslincla quoe legiss<i
< maculis, quantum hoc quidem lempore licebat, mihi videor Corb. et nomen Cosmas Pragensis, siri-
< acqui lcclofis oculos qiiam minimum oflendere plum manu saec. xv , qtto lempore Iigneum eiiam il-
< posset daluriis eliam porro magis, si quis me pu- lud involucrum faclum videtur. At gravissimi mc-
« blicaeulilitatis studiosus, quod sperot aliis exem- mcnti est codex ob inlcrpolationes et continuationcni
< plaribus juvare volueril. > Codex poslea a Succis monacbi anonymi, qui in monaslerio ordinis S.
tleportatus bodic Holmiae asservalur. Lccliones Benedicti Sasaviensi lempore Sylvestri abbatis mc-
Freherianas. cnm ipsum codicem inspicere non con- dio saeculo duodecimo vivebat. Descripla est lioec
tingeret, siglo 3 signalas inter varias Iecliones reti- conlinuatio usque a*dannum 1162, quasi liberquar-
nuimus, sed non quidem omnibus locis, ctim soepis- tus cbronici Bohemorum, sed ila ut hic libei jam
sime ex erroribus librarii vel typographi falsa lectio D ab ipsius Cosmse verbis quoe leguntur m, 59. ini-
originem duxeril. De veris litijus codicis leclionibus lium sumat. Interpolationcs neque paucae, neque
senlentiam ferre non est ita facile, qtiod non valJe minoris sunt momenli; po^teriores inde ab iinno
est dolendum, cum satis constel eum codicibus a 1038, ubi fuse Sasavionsis monaslerii funtlalio nar-
NOT^E.

(204) I, 1, lcgit 2b. lerras, 2 et reliqui orbis; I, 3, (206) I, 58.


paitreriafts amabilitatem, 2 et reliqui paupertatem (207 III, 62.
amabilem ; 1, 5, cibis pro herbis ; 1, 6, prmscius pro (208 I, II, 12, 13.
tnsciiis ; 11,4, paratam, 2 pnrtam, 11,8, addil Fran- (209) Arcbiv. vi, 225.
iitv quoil deest in reliqnis, II, 40, el resitiens quod (210) Scriptores rcrum Germaiiic. III.
desiderainr in 2. (211) Pelzel. et Dobrowsk. in proef., p. xxvm ,
(205) Lillerarische Nachrichten von einer Reise Albinus in libro Neue Meissnische Chronik. Witten-
nach Schweden und Russland im J. 1792, p. 55. bcrg 1580, p. 757.
Palacki Wurdigung p. 7.
11 COSMJE PRAGENSIS CHRONICA. 48
ralnr, ipsum monaslerium respiciunl; legunlnr A 1 « cmnia , quse ab a. 923 usque ad a, 994, et verba :
vero interpolationes ad annos 958 , 960, 962, 973, «... ttores fugio , pompas smculi despicio, etc.,
975,985,986-990,995,998, 1038, 1045,1053, c legunlur. Singulare in eo est, quod nomina pro-
1070,1088,1-089, 1093, 1097, 1116, 1122, 1123, c pria ducum aliarumque personarum superflue re-
1125; quocomnia e textu nostro removimus suoque c pelat. In plerisque enim locis, in quibus Cosmas
loco una cum conlinualione dabimus. Notulae bre- c pronomine aut appellativo nomine ducis, de quo
vissinioecodicum 2 in bis interpolationibus non in- c sermo est, utitur , ille proprium ducis nomen ad-
veniuntur, quo salis patet eum cum illis minime < jicere solct. > Nuperrime Vindobonse codicem ,
cohxrere. Ex alio codice interpolalo eum descri- qui praeler Cosmse lexlum vitam S. Elisabelhce et
pliim essevel inde apparet, quod quotiesoccurritvox quasdame pislolas continet, inspexif 111.Perlzius. In.
dux, rex, episcopus , nomen quod in suo exemplari omnibus pene lectionibus ita consenlit ctim codice
sinc dubio superscriptum legebat, Iibrarius in lextu 4, ul quod Pelzelius el Dobrowskius dicere dubila-
addidil. Nihil omisit nisi versum unum I, 6, duosque runt j eum exillo fluxissejam mihi persuasum sit.
illos vcrsus ad annuni 1117 , quibus Cosmas conj'u- Nova enim inslituta Dresdensis codicis collalione
gem suam plangit, quorum loco duos alios in Her- pene rejicienda suut exempla, quihus illi contra-
lnannum episcopum Pragensem apposuit. Texlus i B ' riam senlcntiam lueri possesibi videbanlur; nam ex
capita litleris rubris distincla, sed non numerata Menkcnii minus accurata collatione illa exempla
snnt, qtiie in noslra editione retinuimus; magnam[ originem duxerunt. Noslrse sententise exempla af-
partem concordanl cum illis capitibus quse ilem non ferre stipervacaneum putamus quse unicuique legenti
numerata dederunt Pelzelius el Dobrowskius, quos vel sponle se offerent;
secuti sumus iis locis ubi codex nos deseruit. Inler- C) Integris his Cosmoe codicibus accedunt nou-
polationibus recisis texlus satis purus est el emen- nulli alii niagna ex parte mutilati, ideoque non ubi-
tlalus, oplimasque inlerdum suppeditat lecliones; vis consullandi, at minime bane ob causam reji-
(212), e. g., II, 5, codex 4 et unus cum eo 4a habet ciendi, sunt enim ex parte antiquissimi.
verba atlavus meus, quoemale in omnibus codicibus 5) Codex Brunnensis chart. fol. sa3C xv, hodic
reliquis desiderata veruni demum verborum sensum asservalus in museo Franciscano, quem Tribavioe
•resliluunl. Ex quo uno exemplo jam satis patet ex in Moravia anno 1819 delexit Meinerttis (215), re-
nullo eorum quos recensuimus codicum hunc esse: liquis hujus notse integrior est. !n compendium m-
dcscriplum. Cum Holmiensi prae cseteris cohserere degit ille Cosmse chronicon qui hunc codicem con-
vidclur't213). Ex boc codice descriplus est scripsit; privilegia textui inserta pocnilus recidit
4")CodexVindobotiensis 1544-508, membr.,saec. aul fragmenia ex iis dedit, el alia quae suo loco dc-
siii, qui priori tempore Pragse in collegio Clemen- dimus penilus suppressit (216). Nonmillae ex glos-
tino apud Palres societalis Jesu asservabatur, qua sis manu recentiori superscriptse sunt (2i7).
solula a Pelro Wokaun de Wokaunio amio 1780 6) Codex Carlowiensis chart. saec. xv, his aj-
IjibliolhecoeCaesareaeVindobonensi oblalus est, ut numerandus est * quem contulit Bonaventura Pite-
referunt Pelzelius et Dobrowskius (214), qui varias rus, prseposi.lusmonasterii ftayhradensis in Moravia,
altulertinl lectiones ipsumque codicem ila descri- qui inler praesidia ad collectionem scriplorum rerum
pserunt: < Est hic in membrana forma quarla ni- Bohemicarum quinque velustissimos Cosmeecodices
< tidis characteribus sseculo xm , quanlum ex indi onluleral (218), probal littnc codicem canonicis
« ciis variis judicari potest, exaratus. Tractavimiis monasterii S. Augustini in Carlow anno 1465 do-
« et ipsi, quandiu Pragse erat, hoe exemplar. Con- natum esse (219). At oblivione obrums codex in
< linel oninia illa additamenta ; qusemonacho Saza- ncscio cujus monaslerii aut bibliothecse Ialebris in-
< viensi in descriptione Dresdensis codicis tribuen- venlorem exspectal. Sed non eslquod amissum hunc
« da esse diximus. Dolendum est aliquot folia in hoc cod;;em vabie doljamtts; crat enim nn.tilus. Refert
« proestantissimo codice desiderari. Desunt enim ea D 1 Palacinus (220) prseler alias nonnullas lacunas om-
NOTJl.
(212)1,30, addit vocem possideam, ubi unus 1, 5, vosipsos— lollat; I, 58, omitlilur hislcria
1 legil habeam , in reliquis omnibus deside- quiuque martyrum in Polonia.
ralur verbum; cum A et 1 supplet lacunam 11,1, (217) 1,12, 15.
moribus — placabiles. Rccle legit II, 16 , cum A ire (218) Dobnerad Hajecium I, 178.
properat. (219) Pelzel et Dobrowski praefat., p. xxxn.
(215) I, 41 , ambo legunt furnas pro furvas; I , (220) Vurdigung, p. 15, teslaltir eques de Schwa-
42, venlris , reliqui noctis, corporis, etc.; II, 39, bcnau in commentaiione qtiadam de Conrado II,
soli legunt 5 et 4 prospero sineglossa; 11,42, iu duce Znaymensi in Monatscbrift des Bohmischcn
ambobus desideralur vox damnum; II, 47, addunt Mtiseums, Jahrgang 1 Octob. p. 49, se vidisse Pi"
vocem regis. teri apparatum , variasque lectiones codicis Garlo-
(214) P. xxix. wiensis fuisse apposilas, codicein ex parte fuisse
(215) Descripsil variasque lectiones dedil in Hor- miililattim , ex parte iulerpolalum ex rcliquis quso
mayri archiv fur Geographie, Hislorie 1819, p. 65, referunlur salis patel. Nnm diploma Wisseiiradense
quod repeliit Palackius Yurdigiing, p. 11. quod ibidem se invenisse testalur in Pileri laniuui
(9.M3)E. g., I, 3 , verba ad stabula — habuere , appafatu an revera in codice ipso exsliierit, dici
non potest.
PROLEGOMENA. 50
ri quse post annum 1091 leganlur, id est A (222). Conslal 14 tantum foliis, diligenter exara-
e libri dimidium omisit librarius. lus esl alramenlo subfusco , ilemque linese a(ra>
Argenlinensismembr.fol. saec. xu (221), 'mento ductse, minio scriplae sunt inscriptiones, bre-
prima Freheri editione in noslrum usum viationcs non ila frequenles. In folio primo hi lc-
ol825 conlulit vir clarissimus Engelhard guntur versus :

Bawariae gen- } ,.lls Dux Hainricus duode- )


Vite laben* j (223) Generoso cemate ple- - f .'
Nobilis ille pa- j ,vus Duce famoso gencra- j .
'
(224) Nobilis ex ma-j Regum de sanguine na- }
Eniicat eximi-. ) Posl illos nobilita- i .
Plaudit ob hoc palri-) Felix hujus probita- J '
\ „
Hic felix fue- \ lM. Olim de conjuge cla-'
Ea quam mors dempsit ama-)
(225)Filia regis e- )
Heredes palri- ) (226) Bis quatuor inde relic- j. '
Dux habet exihii- j Cullu probilatis amic- J
Incola Bawari- j Dominorum gaudel hono- >
Quas videt eggregi- j Mire pollere deco- {
Gaudet et ipse pa- ) .le Sobolem dum scit fore le- i .
Gaudeat et ma- j Vitam ducendo quie- )
Pulchrior ul vari- j . Rosa lloribus addita pa- I
Sic paler egrcgi- Pueris vinctus bene cla- '
J ' }
Et vita vete- j Nossel per scripta prio- 1„
slalum ru m Per mores sciret eo-
Alqtic mise-J f

Quos versus ad Heinricum Leonem scriptos esse B (abula textus mulilus verliluf, quairi falsarius q«
recle conjccisse videlur vir clarissimus Engelhard; dam YVissehradensis haud ita longe post Cosmani
quae si ita se habent codex paulo post annum 1189 intrusisse videtur eo consilio, ul vetustiori origiu
conscriptus est. Variarum leclionum messis lenuis- ecclesiae Wissehradensis Cosmam teslem vindica-
sima primam Freheri editionem non ila negligenter ret. Cui proposilo satis fecisse vidcbalur, si felum
faclam esse probat. Valde mutilavit Cosmae chroni- suum laciniis quibusdam e chronico lemere direplis
con librarius, nam vix decimam lotius operis par- misere vestiret et quasi exornaret.
lem servavil; leguntur capita I, pr. — 13, 21-25; Codices quos jam recensuimus et haud parvus
II, 57, 38; reliqua desideranlur omnia. Accedit vero numerus eorum qui in nolitiam Pelzelii et Do-
supposiiilia bulla Alexandri II papae de fundalione browskii venerant, sed ab iis inveniri non polerani,
ecclesioe Wissehradensis, quam genuinam esse nemo pfobant Cosmse chronicon diligentissime a posleris
sane putet, qui eam paulo altenlius legeril; inler leclum esse. Tres codices conscribi jussit Caro-
varias eam recepimus lectiones (227). Ubi 7 cqm lus IV imperalor, quod his verbis teslatur Neplac!»
reliquis codicibus conferri polest, textus non est ila ad annum H2S (228): « Eodem tempore migravit
rejiciendus, familise B eum annumerandum esse ad superos Cosmas Ecclesiaj Pragensis decanus, qui
probanl glossae 1,13. Ejusdem denique notae ultimus G scripsit chronicas de Rohemia, quas Plych decanus
esl quem habemus. Pragensis a; tineis el anliquitate putrefaclas illu-
7a Codex Monacensis chart. soec. xv, cujus de- strissimi regis Bohemorum Caroli inslanlia tribus
scriplionem debemus viro clarissimo Fbbringer. vicibus in membranis descripsit. > Quos codices
Esl hic eliam codex valde mutilus falsamque Ale- exteris principibus dono dalos esse, ideoque in Bo-
xandri II bullam exhibet. Sed hic exstant nonnullae hemia non latere conj'ecerunl Pelzelius et Dobrow-
aliae chronici laciniae quae desunl in codice Argen- skius. Porro codicem exslitisse in bibliolheca Bo-
loralensi. Continet codex Monacensis capita I, pr. huslai ab Hassenstein catalogus ejus docet, quam
—19, exceplis annorum 89S-929, I, 21-26, 29-31 anno 1570 incendio consumplani esse legimus.
usque ad verba vn Kal. Mai. dein sequitur bulla Editiones chronici Cosmse exslant quinqiie, qua-
Wissehradensis, reliqua desunl omnia. Itaque ne- rum duae priores a Marquardo Frehero in lucem
niini, opinor, communis horum codicum origo du- missae sunt:
bia videbilur. Et satis, ni fallor, apertum est illius . 1) In rerum Bohemicarum scriptoribus Hanoviaa,
consilitim qui Cosmse chronico mulilalo falsam 1602, p. 1-14, quae ut jam satis palet secundum,
Alexandri II bullam inseruit, In una hac supposita codicem Argentoratensem data est, quamque codicii
NOT^E.
(221) Archiv. i, 392, vm, 464. U89.
(222) Archiv. v, 700, 701. (226) Meibom. rer. German. III, 166.
(223) I. e. schemate, iioc loco idem quod slem- (227) II, 26.
niale. (228) Dobner monumenta hist. Bohem. t. IV.
(224) Heinrico Superbo duce Bavarioe et Ger- Qualis sit codex quem ante oculos habuit Simler in
truda (ilia Lotharii imperatoris. epitome bibliolhecae Conradi Gesneri Tiguri 1555
(225) Malhilda (ilia licnrici II, regis Anglicc, obiil nescio.
51 COSMJE PRAGENSIS CHRONICA.
inagis exeinplar quam veram chronici edilionem A ; gensi, ctii Brcwnovieiiseiii et Freheri li'
nomiiies. derunt edilores, qui etiam summa dilige =
2) Secundam edilionem dedit an- 1607, Hanoviss coiiqtiisierunt quoe ad Cosmam perlinert
typis Wechelianis p. 1-172, ex codice nunc Hol- lur. Quanto cum fructu variarum lectit'
inicnsi lunc Pragensi, quod satis probavit Do- lectionem quam illi dederunt in nostrain e^f
brows-kius. Sed ex Holmiensi codice priorem illam ascivimus, unicuique vel obiter inspicienti ''%
editionem supplevit magis quam novam secundum rebit. Ex illa eniin editione eorum codicum 1
intcgram aucloritalcm consliluit, falsaro eniin nes desumpsimus qui, cnm Pertzius v, ill. a
Alcxandri 11 bullam ex cydice Argenloratensi rcli- melropoliiani inspectione eam accuralissiniam
ntiil. Ut snpra vidimus, Freherus ipse inonuil libra- probassel, sine ullo fruclu denuo evolttli \
liuin non felicissima manu codicem descripsisse; bantur.
ilaque nomina propria lurpiter corrupta suni, et Pritnus, quod seiam , qui conlinuationem
scxceiilies, e. g., legilur tamen ubi codices exhi-r gmenia majora ex codice melropolilano publici
benl enim. Suis eliam conjecluris Freherus hinc feeil, erat Pessina de Czechorod, cui ad libros
inde indulsit, quod ipse in proefa lione editionis salis componendos htine cum aliis ex tabulario ca)
aperle indicavit. B Pragensis in lucetn proirabere licebal. Si ea q
5) Tertia editio nihil esl nisi secunda repetita, Phospboro septicorni(229) et in MarteMoravico
at in fronte libri legilur anni 1620 humerUs..' iypis expTimenda curavil, in uno.ioco colligis ju
4) Freberianum cbroriici lexlum in colleclionis : jam habes omnium conlinuationum partem;
scriplorum rcrum Saxonicarum tomo primo p. 1967- haud ilaaccur^te hoec edita sunt. Quod multo n
2132 repetivit an. 1728 Menkenius, qui postea ini factum est in prima quam habemus edilione int
tomo terlio varias lecliones el interpolaliones mo- quae in lucem prodiit hac inscripiione COHIMI
nachi Sasaviensis dedil es codice Dresdensi. Orna- Chronici Bohemici otim conscripli a Cosina nu
vi(, proelerea cdilionem suam adnolalionibus Chri- . codice munuscriplo Pragensi producla, ed. J
stiani Tbeophili Schwarzii, Altorfiensis professoris, , Krakovslti de Kollovrath, prmside Baptistd
ex quibus diligenler ex aliis chronicis conquisilis, , Viennm 1752. 4. Quarii negligenler hacc editio p
paucas repelivimus, aliaque quae explicandis rebus >. sit satis docuerunl Pelzelius et Dobrowskius,
inservire posse videbanlur exscripsimus, cum adno- fedissiriiorum errorum catalogum confecerunt (
lationes ipsoe noslrarum ct indolem el lerroinos ex-- Nos accuratam illorum virorum editionent s
cedercnt. • sumus, ascitis variis illis lectionibus qitas ex
5) Quintam editionem eamque optimam quae vel1 C cibus aliis dedil Palackius, el vel sic priorum e
bodic sua laude niinime fraudanda est dederunt t rucn repetenda est qusesiio, minime omnibus
Pragne 1785 Pelzelius et Dobrowskius in tomo p.rimo) vcfuin aticloris sensum elici neque omnia libr
scriplorum rerum Bohemicarum, p. 1-282, quam i rum vitia emendari posse, quse forlasse alio qu
fundamciilo critico et apparatui codicum satis am- codice in bibliolhecis adhuclatenle sanabunlur
plo supeistruxcrunl. Nilitur prxcipue codice Pra- Scribebani Berolini mense Maio 1847.

RUDOLPUUS
KOEPKE.

NOT>E.
(229) E. g., p. 536, an. 1140, p. 182, an. 1219, an. 12U1-120S, p. 570, an. 1271,
' ' ' 581
p.
p. 536, an. 1271, 1281—1283. 1278.
(250) P. 516, an. 1249, p 561, an. 12E4, p. 568, (251) I, p. xxxix.
53 PROLEGOMENA. 54

1. Codfx bibliqlheco}universilaUs LipsiensU.


6S COSMjE PRAGENSIS. I §6

INCIPIT PROLOGUS

AD SEYERUMMELNICENSEM(234) PRiEPOSITUM ',

Domno Meluicensis * ecclesioe proeposito Severo, A auctorilalis viro hoecmea senilia deliramenta offerre
tam litterali scientia a quam spirituali intelligeniia preesumpsissem. Quserens enim qtisesivi, quid joctinr
proedito, Cosmas Pragensis ecclesice solo iiomine dum, quid ociosum vobis offerrem : set nichil lam
decanus, post hujus yiloe stadium in celesti regno ridiculosum quam opusculum nieum inveni. Si enim
bravium. Qtianla menlis meoedevctione ac dilectione suaviter rideinus, cum aliquem offendi pede ad la-
vestrce fralernitati * stibsternor, Deum lestof, eloqui pidem videmus, quot 7 in hoc 8 opere meas offen-
nequco, Neque etiim esl magna dilectio, quam hu- siones. quql7- grammaticae arlis synalimphas vide»
inana comprehendit ratio. Dilectio enim vera nichil bilis; de quibus si per s singula ridere velitis, ultra
proprium, nichil secretum aut occultum habere niodum poleslis uli proprietate hominis 10. Sive
qaii", quod non ci promat, qucm sincero affectu enim vobis soli " bce seniles nugse placeant sive
tliligii. Ea mihi nisi affuisset 6, nequaqiiam lantce displiccant, rogo nc tercius cas oculusls videat *a.

ITEM

AD MAGISTRUMGERVASIUM PR^EFATIO OPERIS SUBSEQUENTIS '*,

Liberaliuni arcinm quibusque studiis pleniter in- b' Stacius jEacida, ita ipsi hoc meunfopus habeant
btilo, ct otnniinodse 1Sscientiae sapientia delibulo 15, pro maleria, quo et suam scientiam posleris notifi-
archigeronlae Gervasio (235), Cosmas, quod dicitur cent, el nomen sibi memoriale s9 in secula magnifi-:
haud " dici dignus, Deo tamen et sancto Wence- cent. Igilur hujus narralionis stimpsi exordium a
slao '* famulautium famulus.debilse orationis muntis primis incolis lerroe Boemorum "', et perpauca qu:o
et mtituse dilectionis pignus. Cum acceperis 19 hanc didici senum fabulosa relalione, non htimanae Iaudis
scedulam !°, scias " quod libi transmiserim Boemo- ambitione, set ne omnino tradantur relata oblivioni,
rum chipnicam, quam cgo nullo grammaticae artis pro posse et nosse pando omnium bonorum dile-
" et peritis semper placere
lepore polilam, set simpliciter et vix lacialiler djge- ctioui. Bonis cupio";
stam, luse prudencise singulari examinandam delibe- idiolis aulem et discolis displicere noh pertimesco.
ravi, qualinus tuo sagaci judicio aut onmino abjicia- Scio enim nonnullos affore semulos, et eos emori
tur ne a quoquam legatur : aut si legi adjudicatur, risu subsannalionis, cum viderint seema s' hujus
lima luaeexaminalionis ad unguem s2 pritis elimetur, qperationis; qui tanlummodo docti sunt aliis dero-
ant potius, quod magis rogo, per te ex integro gare, el ipsi per se nichil3a sapiunt erogare. De tali-
iacialius 8aenucleetur ". Nam id solum operse pre- C I bus canit propbeta : Sapientes sunl ul facianl mala,
cium duxi in mco opere, ul vel tu, cui a Deo collata bene aulem facere nesciunl (Jerem. IV,22). ilii nam-
est sapientia, vei !" alii pociores sapienlia vel " qtieea solummodo linceis oculis (25G)inspiciunt 34,
scienlia, sicut Virgilius habuit Trojae excidia ", et ct in corde suo, velul in adamante, figunl memori-
VARI.E LECTIONES,
1 Sic A. 1. deest Melnicensem 2. 4. &~, ad pf. Melnic. 2a. CosmoePragensis decani prologns in chroni-
cam Boemorum ad Severum prseposilum 3. Incipit probemium ain cronicam Bohemoruni 5. lncipit prologiis
iii cbronicam Boeiiiorimi 7. libri Boeniorum .7». Mylocensis 4a. 3 scientia omissum 5. 7.
* paterniiati excepl. A. et 1. prologus
ret. " quid corr. quit. A. 6afluissriil 4. 4«. ' quod corr. quol A. s ita A,
1. 2». 4. deesl rel. Bdeest 7. 10addunl hic 2. 2». \T quod iegendtim vale.sitie valete. \'el 2b. ll Vel sive
vobis eniro soli 7. ls ocnlus deesl4. i~. ,a Valele adduiil 4. 4a.'' '* op. stibseq. desunl 4. " omnino de
4. 4a. lcinbutoA. " aut corr. haud A. 18 Wencezlao 2b. 4. 4». ls accipi : : s A. !0 cedidam 2.
scliedulam 2b. 81 scito 2b. 5. 4". 7. ~2 unge addilo A. 2J latialitis A. " cniidetur A. sSet4a,
~" s. v. A. el 1. lanlum. aTeacidia A. "rno.rl.aleA. ~~ ~"
~~ boeinioruni A lioc loco. enim except. A el
1 add. reliq. M glisco excepl. A et 1. rcl. schenia 2b. scemata 4. 4«. aa boni cxccpt. Aei 1. add. reh
84aspiciunt 4.
NOT^;.
- D Dobnerum in Monumentis histc-ricis Bcemia: II,
(254) Melnek.'
(255) Sine dubio idem Gervasius canonicus ct ma- 12.
$!sier aui occurrit iu Nectologio Bohcmico apttd! (256) Hor. serm. I, % 90.
57 CIlRQXlCA: — LIB. I.
j Aiinos aiitcm domiiiicse incariialionis K*idcirco a
ier quae dieta suiit inproprie, atil tibi mcns mea dor-- A
inilaiis tilubavit. Quid niirum? Quandoque bonuss iiuiiporibus Borivoy 4Sprimi ducis catholici ordiaaro
dormital llomerus (257). Horum ergo ~" nec invi- co?pi, quia in initio hujus libri nec fingere volui, nec
diosis derogationibus perterreor "", nec yronicis adu- cronicain rcperire potui, ut, quando vcl quibus go-
laiioitibus permulceor : qui voliinl, legani, qui no- s(a sint temporibus scirem, quoe ad pra:sens recita^
liinl, abjiciaiii. Tu autem, frater karissime 37, si meo bis in seqtientibus. Yale et luo jnssu atit mc ad
luuin amicum diligis, si meis precihus (angeris,i, cetera evolvenda.prsecingam, aut ibi gradum sislam
proecinge lunibos nientis ei accipe in nianum raso- et mcis ineptis inodum figani cceptis.
rium ss, ealeem elcalanium, ul qnod superest radas,., Yive, valo, mea ne rennues optala, sel imple.
etquodnon esl desnperaddas, inproprie dicta pro- Estautem bcccchronicacoinposita regnanteqtiartO'
priciate inuta S9; ut sic raea inscientia 40tua subltv- Ileinrico Roniano H imperatore, el giibernante san-
vetur 41facecia. Non enim ab amico corrigi crube- eiam ecclesiam Dei papa Kalisto 4Ssub lcmporibus **
'~
sco, qui eliam ab amicis nimio affeclu emeiwlari •i ducis Boemcrum Wladizlay ~", simul et pracsulis
cxposco. Continel autem hic Iiber primtis Boemo- Pragensis ecclesioe Hermanni, ut iu seqtienlibus dar
rum gcsta, prout mihi scire ltcu.it, digosla usque add lur omnibus scire voleniibus, quibus sint acta annis
leinpora pritni Bracislavi 4a filii ducis Odalrici **. \ Christi vel indictionibus.

INGIPIT PRIMUS LIBELLUS

IN CHRONICAM BOEMORUM

QUAM COMPOSUITCOSMAS PRAGENSIS ECCLESIiE DECANUS "

1. Posl diluvii effusionem, post virorum maligna R fegio sub arctoo 8Saxe Thanaytenus " et usque ad
nicnte turrim oedificanlium confusionem, humanum oeciduum 60 sila, licel in ea singula propriis loca
genus, quod lum "~ fere conslabal~~
in 72 viris, pro nominibus nuncupenlur, generali lamen vocabulo
lam illicilis el temerariis ausis cuin divina ultione Germania vocilatur 6I. Ad hoc ista reiulimus, ut
quot ** capita virorum lot in diversa linguarttm noslroe intentionis melius exequi possimus proposH
-genera dividerenlur, sicut hislorica ~*relatione di- tum. Veruntamen inlerim, priusquam ad exordium
diciimis, unusqiiisque eorum vagus et profugus, narraliouis veniamus, situmterrae luijtis Boemicse6*,
longe Ialcquc dispersi, per diversa spacia, terraruni el unde nomen sit sorlita, breviter exponcre tem-
errabanl, ac de die in diem cprpore decrescentes, in plabimus.
generaliones et generationes mullipliciter cresce- 2. In divisione prbis 63 secundum geometricos
bant. Unde humanuni genus, Dci nulu oninia dispo- Asia nomiiie sub stto diiiiidimn mundi obtinnit, et
neiite, in tantum diffusum 6e est per orbem terrae, dimidiiim Europa el Affrica 64.In Europa sila est 6S
ul post niiilia secula tandem Ii,is etiom in paries Germauia, cujus in parlibus versus aquilonalem
"
devenircl Germaniai : cum enim (258) omnis illa ~7 piagam est locus latenimis diffusos 66, citiclus nn-

\M\IJE LECTIONES.
%"charissime 2b. 38 rosariuin 7. S9nnUamA. 40 insciiia exccpt. k el 1,
"g. 4IA. '^jifeorA.. '" ila k. i. 2. 2a. 2b. 7. amico 4. 4a. iniinicis Fr. *" ila k. 1. Brzio-
vel. subvehalur 4. 4a.
czislavi 2. Bracizlavi 2i>. 7a. Bracizlai 4. i~. Bratizlnvi 7. *4 Odaldrici A. Udaldrici 2b. 7. 46 Oalrici 5.
Odalrici apposito u super 0 4. 4a. Udahici 7a. 46./)oslincarnalionis 2b. Iiabel tres asteriscos. Borivoy
47
2b. Boiiwoi 4. Boriwoy 4a. Borivoii 7. Borivoi 7a. eo Bomanoruin 2b. 5. 4a. 7. 4S papa Kalislo omissa
in 4. 4». secundo add. 5. 49 Wladislai 2. ~' libellus in cronicam boemorum 1.
lempore 2b. 5. 4». 7.
lnci])il Iiber primus clironicoeBoemorum 5. Incipit primus libellus Cosme dccani Pragensis ecdesie ii^
dirouica Boemorum 4'. Incipit cbronica Boemorum, quam coinposnit Cosmas 7. 6! lameii2a. 8S ausibus
"~
i. i~. si quod 1. S5ysloricaA. hysloriaca 1. historiaca 2. Z^.delelo tamen a antec. difusuml. " illa
omissum i. i~. e~ arcto A. 2. 4. 4a. s~Thanaytenos 1. Tanayienus 2b. 60 occiduam 1. 4, 4a.6e 61vocalui;
A, 6SBoemise7. 63lerr3a pro orbis 2b. 64Africal. "" aquilouarem 4. el sic deinceps. difusus l.
6' cinclusque 2b.
NOT^E.

(257) Hor. ep. ad Pisones 559.


(258) Sitnt verba Pauli Diaco.nl Hisl. Langob. 1,1, ab auctpre ex Rcgitionis Chronico ad a. 889 dc-
suuipla., .
SQ COSMJE PRAGENSIS. 60
c8
ditpc monlibus per gyrum, qui mirum in nioduui A.sic A affatur: 0 socii non semel mecum graves lubo-
8V
cxienduntur lotius terrac co per circuitum, ul in res per devia nemorum perpessi (244), sislile gra-
aspectu oculorum qnasi unus~~ct continuus mons rfum(21S), veslris ~" penatibus
litate libamen graium,
"~
toiam illam lerram circueal el munial. llujtis quorum opem per mirificam hanc vobisolim falo
lerrac superficiem tunc lemporis vaslaelenebaiit sollr prmdestinatam landem venislis ad palriam. tlmcest
tudines nemorttmsine habilatore 71hominum ; niniisi illa, hmc est illa "7lerra, quatn smpe me vobis promi*
tanien sonoroe erant examinibus apum et diversa- sisse memini, lerra obnoxia nemini, feris et volatili-r
rum modulationibus volucrum. bus referta, neclare tnellis el laclis humida, el ut
Ferae silvarum innumerae ceu maris harenae ~~, ipsi8S perspicilis, ad habilandum aere jocunda. Aqnm
vcl (|iiol sunt slellae in aelhere , 3, nec ab ullo per ex omni parte copiosm, el ullra tnodum piscosm. Iiic
~"
teiritre crrabanl per devia lerrae, et besliarum gre- vobis nichil deerit, quia nullus vobis oberit ~~.Se(
gilius vix sufficiebal tellus. Ad numerum locustarumi cum hmc lalis, tatn pulchra ac lanta regioin manibus
asstate per arva saltautium, vix poterant acquipa- veslris sil, cogttale aptum terrm twinen quod sit. Qui
rare n armenta jumentorum. Aquae illic nimis per- mox quasi ex divino commoniti oraculo : Et unde,
spicuae el ad humanos usus sanae; simililer ctt inquiunl, melius vel aplius nomen inveniemus, quam,
pisces, suaves et ad comedendum salubres. Mira aB ] guia tu q paier diceris Boemus, dicalur 01 el lerra
~"
8 Boemia? Tunc senior molus sociorum augurio, cce-
res, el unde perpendere poles quam in allo aere
haec pendeat, 0 regio, cum nulla peregtina hanc in- pil lerram osculari prae gaudio, gaudens eam ex suo
fluat aqua (259), set quolquot amncs, parvi et im- nomine nuncupari; et surgens ac utrasque palmas
uiaiies ex diversis monlibus orti, a majqri aqua quse e lendens ad sidera t.246), sic orsus "~ esl loqui :
dicilur Labe recepti, usque aquilonale fluuni inn Salve, lerra falalis, mille vblis qumsila nobis, olim
mare. Et qtiia boec " rcgio tempore in illo intcm- dituvii lempore viduala homine, nunc, quasi moni-
ptata jacebat aralro, et homo qui templaret adhucc menla oahominum, tws conserva incolomes, el multi-
eam non iulrarat, de fertilitate sive sterilitate ejitsS plices noslram sobolema progenie in progenies.
magis placuit lacere, quam inexperlam 78 rcm dU ;» 5. 9*Quorum atiiem morum, quam honesiotum vel
~"
cere. Has solitudines quisquis fuil ille hominum — quantse simplicilalis 9Set quam adinirandae probi-
incerlum csl 70 quol in animabus — postquam intra-i- latis lunc lemporis fuerint homines, quamque iuler
vit, quaerens loca hunianis habilalionibus oportuna,i, se fldeles el in 97 semetipsos misericordes, cujus
nioiites, valles, lesqua, lempe visu sagaci perluslra- etiam modeslioe, sobrielalis, conlinenliae, si quis
vit, ct ut reor, circa moniein Rip 80(210), inler duos is bis modernis hominibus valde contraria imitantibus
fluvios, scilicet Ograni 61 (241) el Wlitavam ss (242), ), C pleno ore narrare lemptaverit, in magnum deveni-
primas posuit sedes, primas fundavit el oedes, ct :t rct faslidiura ss. Propterea hsec prselermittimus, et
quos in bunieris secum apportaral 8S(245), hunii li pauca, ac quae sunt vera, illius primoe oetaiis de
sisti penales gaudebat. Tunc scnior, quem alii quasi ii qualitale dicere cupimus. Felix (247) nimium erat
dominiim comiubanlur, inter celera suos scquaccs )s aetas illa,
modico contenta sumptu, nec lumido inflata fastu 9B.
Cereris et Bachi munera haud norant quia neque erant.
Sera prandia solvebant glande vel (erina carne.
lncorrupti 10°lalices hauslus dabant salubres.
Ut solis splcndor vel aquae humor, e
sic arva et nemora, quin etiam ct 101ipsa connubia erant illis communia
VARI^: LECTIONES.
*8 iiiim. 4. miruni dce~t 4a. C9 e. t. niundi (deletum) lerrsc 1. 70 circuiat A. '• habila-
lioiie 2b. 7S aienoe 1. 7Shcihere A. heterrap corr. helerse 1. 74 equippare coir. - i A. oequiparari 7.
75 anthere 2b. scripto superius aere. 76 pende:al7. 77 pendeat addit 5. 78 iiieptam 4. 4a. ~~esi addil
sicnnda munus A. "'80 Uip 1. Rzip 2. Rip coir. Rzip 2b. S1Ocrani 7. ~"ita A. 1. Wttltauani 5. Willavaui
5. Wltavani rel. aportaral A. "" El dolorcs A. 8Sope892b. 4. 86 faluni ~~ corr. fato A. 87 h. e. i. secunda
manu udd. A. semel omissa 2b. pspi corr. ipsi A. nibil 1. quia— obcrit omissa 4a. 91et d.
~~ ~'
corr. d. etA. ~'2 orlus I. inonuin corr. monim A. numeri capitum desunl in codicibus, quorum
loco 1. nonnunquam 1TEMscribit. ln capilibus adornandls cod. 4. seculi sumus, in quo singula capila noii
nttmeris at lilleris majusculis coloraiis perpeluo signata sunl. s" simpliciludinis corr. simplicilalis A.
96 amniir. A. 97 inter 1. 98fastigium corr. fastidium A. °9 festu corr. faslu 1. ' 100
— m incorruple 4. 4a.
iircorrupli sontnos desunl 5. quiti el ipsa 5. quin etiain ipsa 7.
NOT^E.
(259) Egram non ex eo queni noscimus fonle sed D infra II, 57, et Dobner II, 150.
a Tcplte origine deduxtt, qui paulo infra Ihermas (242) Moldau.
Carolinas in Egram cadit. Vid. Dobneri coiiiinent. (245) Virg., Mn. IV, S98.
ad 11-jecii Aunalf.s 11,129. (244) Hor., Od. I, 7, 51.
(240) Mons Sancti Geoigii inler oslia Egrae ct (245) Virg., JEII. VI, 4bS.
Moldavuafluvioruni situs. (246) Virg , ^n. V, 255, 2SG.
(211) Est fluvius Tepla et qu;e eum cxcipit Egroe (247) Felix — glande suul paucis mulatis versus
fiuvii pars, Ogra ob calidas aipias voce Slavica no- Boe:hii de cotisolationc philosophiae II, liieiruin 5.
ltiin.ita. llcliijuu Egra: pars Costna; cst Chtib. Conf.
f,| GHROMCA. — LIB. f. p3
Nam more pccudum siugulas ad nocles novos 111-A i non minorcs, qiiam solet viris, sapientioe dedit di-
etint 10> hymeneos 10a, et surgente aurora liium vitias.
graliarum copulaiii el secreta 104amoris rumpunt l,~" 4. Quarum major ualu nuncupala est Kazi. qtifc
vincula; el ubi nox quemque occuparatiU, ibi fusus MedeaeColchicaeherbis et carmine '"" nec Paconio ls*
per herbam, frondosoe arboris sub umbra dulces magistro arle medicinali cessit; quia soepeParcas
carpebal somnos. Lanse (248) vel lini eis usus ac m ccssare m iiilerminali ab opere
vestis ignolus, hieme fcrinis aul ovinis pellibus Ipsaque fata '"" sequi fecil sua carmine 1!7 jussa.
utunlur 108pro vesiibus. Nec quisquain meum dicere Unde et incolae hujus lerrae, quando aliquid esl per-
noral !09, set ad inslar monasticae vilse, quicquid ditum, et quod se posse rehabere m desperanl, tale
babebant, nostrum ore, corde et opere sonabant. Ad proverbium de ea ferunt: Illud nec ipsa potest recu-
slahula uo non erant repagula, nec portam inopi perare 12°Kazi.
clatidebant, quia neque ln fur, neque latro, neque Ad Cereris natam haec esl ubi rapta tyrannam 1S0,
inops qiiisquam erat; nulliim scelus apul eos furto ejus usque hodie cernilur luiiiuhis, ab incolis **'
gravius et lalrocinio. Ntillius gentis ll 2 arma videre, terrse ob niemoriam suoe dominse1S! nimisalte con-
lanlunimodo sagiltas, el.has propter feriendas feras geslus, super ripani flumiiiis Mse 133 (251), j'uxta
liabticre. Quid phira? Proh dolor! prospera in con- B I viam qua itur in partes provincioe ltK Becbih 13*,
traria, commuuia in propria cedunl; securam patt- per nionlem qui dicitur 1360sseca 13T(252).
pertatem olim aniabilem 113quasi ccenosam rolam Lattde fuil digna scl nalu Tetcka 138secunda,
Vilanl et fugiunl, quia amor habcndi ssevior ignibus Expers et maris, cmimctae fcmina naris 139,
„4ilhnae(249) in omnibus ardel. His ac lalibus malis qnae ex suo nomine Teihin 14°(255) caslrum naltira
eniergenlibus, de die in diem pejus et pejus inju- loci firinissiinum, praeruptoe rupis in culmine juxla
riani, quam nenio prius inferre noral, alter ab altero fluvium Msam 141ocdificavil.Ilaccslullo et insipienli
sibi iljalani palienter sufferebal, ct cui qiierinioniam populo Orcadas 142, Driadas 14S, Amadriadas 144
s lam applorarel, judicem ncc priiicipem habebat. adorare et colere, et oninem supersliliosam se-
Posl haec qutcunique in sua tribu vel generatione, ctam (254) ac sacrilegos rilus 1411 insliluil et doeuil;
pcrsona, moribus potioret opibus hoiioralior habe- sicut haclenus U6 multi villani velut pagani, hic
batur, sine cxactore, sine sigilio 114,spontanea vo- lalices seu lgnes colit, iste lucos '" et arbores autu 8
lunlate ad illura confluebani 115, et de "6 dubiis lapides adorat, ille monlibus sive "9 collibus litat,
causis ac sibi illatis itijuriis salva libertale disputa- alius quae ipse fecit ydola surda et mula rogal et
bant 117.{nler quos vir quidam oriundus extilil no- orat, ut domum suam 150et se ipsum regant. Tertia
MiincCrocco ''~, ex cujus vocabulo castrum (250) C ' nalu 1M niinor sel prudenlia major, vocitata esl
jam arboribus obsilum in silva, quaeadjacet pago Lubossa 1B!,quoe eliam tirbem tunc poleniissimam
Stibrcne ,19, situm esse dinoscilur. Yir fuit hic in juxta silvam qux lendit ad pagum Stebecnam U3
suis gcnerationibus ad unguem pcrfectus, rcrum construxit, et ex stio noniine eam 154 Lubossin "~
seculariiim opulenlia proedilus 120, judiciorum in vocitavit (25S). Haecfuit inter feminas una '"" pror-
dcliberatione discretus, ad quem tam de propriis sus femina in consilio provida, in sermone strennua,
tribubus quam ex lotius provincise plebibus velut corpore casla, moribus proba, ad dirimenda populi
apes ad alvearia, ita onines ad dirimenda convola- judicia nulli secunda, omnibus allabilis set plus
banl m judicia. Hic tantus vir ac lalis, expers virilis amabilis, feminei scxus decus el gloria, dictans
fuil prolis; genuil tatneu l"~ tres natas. quibus nattira negotia providenter virilia. Sel quia nemo cx oinni
VARL45 LECTIONES.
'" novas vel incu ; : bant imineos 1. ineuiit 4. 4a. loa ymneos corr. hymneos
104 iia k. fcrea 1. ferrea rel. probant,
'"" rumpebant 7. loc promebanl7. '~~ aclui i'.
A. ocup. 1. occupaverat 4. A.
108ulebantur 7. 10°noveral 4. 110 Ad stabula —babuere desunl 5. lu nec ler k. '' 5.
lls ''" ''~ generis
118
113pauperlalis amabilitateni 2b. - lUsygiIlo A. confluebal A. deesl \. dispulabat A. m Croh
5. Crecko 4. 4a. 119Ztibcne 1. 7. Ztbecne4. 4a. Stibcne 5. Zlibene 7a. 120 r. s. o. p. desunl 7. con-
volant 4a. '"'tm corr. lu A. ,aa graminc 4. 12t 4. 12S cassare 2. 1!6factal. 127 carmina 5.
129 iao ponio
131accolis 4. ab colis 4«. la! done 2. 13a
128habereA. rehabere A. tyranara A. Mzic 2.
Msae2b.Mse4. 4a. 5. 7a. Alsae 7. 134 deest k. ''" Behin 1. 4. 4a. 1S6 montes q. dicunlur A. 137Ossiek
2. 138Tetlika 1. 2b. 5. 7. Telnka 4. 4a. Thelka S. Thcchka 7a. 1S9 niariscoir. naris A. 140 Tliethiu
1. Thelin 2b. 4. i~. Tetliin 7. Thecbin 7". 141Mzam 2b. 4a. Osam7. lK~Oriadas 4. 4a. 14s deest 1.
,u Driadas, Ilamadr. omissa i. 4a. '*" ritus corr. usus 1. U6 actenus A. 147locus 1. ,48seu 7. "° et
A. 15°suam omissum2. 151deesl i. '"" ita k. 7. cl sic deinceps. Libussie 2. Libussa S. "3 Ztibecinaiu^
\. 2b. 5. Ztibccziiam 2. Zubecnam 5. Zlbecnam 4. 4a. Zilbccinam 7. Zcibccinam 7". 164deesl k. '"'' Lu-
bosin 1. Libossin 2. Lubossam 7. 7a. Lubossin rel. 1S6iiiira 1. 7.
NOTJE.
(248) Eloculiones cx Reginone 887 desumplic. D in Jalirbucher des Bobmischen Museums II, 442.
(249) Boeihiiis 1. 1. (255) Tetin haud procul ab urbc Beraun nmroruin
(250) Kiakow, baud procul ab urbe Rakonilz. reliquias se vidisse teslaiiir Dobncrll, 117.
(251) Mies qui ad Zhr.aslaw in Moldavam se prae- (254) I. c. vitoe rationcm.
cipital; vid. Dobucr ad Ilai. 11, 116. (255) Hanc urbem cssc Libossjn in dominio
(252) Wosek et' Brdy. Vide coiniiienlationem Kro- Sniecna conjedl Palackius in libro YYunligung,ete
p.fii; Die alics'.e Einthcilung dcs. Landcs Boluiieii, p 25.
G5 COSM.E PRAGENSIS. 64
parte bealus -~~(256), talis ac tanlae laudis femina, k. ideo parum sapere vobis videor, quia vos iton in virga
Iieii dira conditio humatia! fnit phitouissa " 8. El ferrea judico (258), el '~' qtionian sine limore '~~vivi-
quia populo mulla el certa prsedixil futura, omnis tis, merilo me despicilis. Nam ubi timor esl, ibi '~~
illa gens comniune consilium iniens 1S9, patris ejus et tSKhonor. Nunc aulem necesseesl valde, ttt habea-
post necem hanc sibi prscfecil in judiccm lco. Ea 16t lis '"" rectorem femina [oriiorem '~~. Sic el coliiinbm
tempestate inter duos cives, opibns et genere emi- olim atbiculum (2S9) milvum 1S7, quem 188sibi etegr-
neniiores ct qui videbaniur populi esse rectores, rant '~~ in rcgem, spreverunl, ut vos tne spernilis, et
orta est non niodica liligio agri contigui de ter- accipilrem mutlo forliorem '~~sibi ducem prmfecenm',
mino 16J. Qui in tanttttn proruperunt in multiam qui fingens citlpas tam nocenles quam innocentes cx-
riiam, ut alter allcrius spissam unguibus volarcl in pil necare el ex lunc usque hodie vescitur columbis
barham, el nudis convitiis semelipsos lurpilcr digito accipiler. lie nunc domum, ut quem vos cras eligalis
sub nasuin coiifuudentes, inirant bachantes curiam, in dominum, ego assutnam mihi '~' in maritum. In-
ac non sine magno strepitu adeunt dominam, el ut terea proediclas advocat sorores, quas non impares
raiione justitioe dubiam inter eos dirimallca causam agitabant furores, quartim magica arle el propria
suppliciter 16Vrogant. llla intetim, ut esl lasciva ludificabat populum per omnia; ipsa enim Lubossa
mollilies mtilieruni quando non habet 16Squem li- B fuit, sicut praediximus, pbitonissa, ul Chumaea Sy-
meal l66 virum, ctibito subnixa, ceu ptterum enixa, billa, altcra venefica ut Cliolchis 19! Medea, lertia
alle in piclis slralis 167nimis inolliter accubabatI 68. malefica ul JEx~&'~~Circes 194.Illa nocle quid con-
Cumque 169per callem jusliliae incedens 170,perso- silii inierinl illac tres Eumenides, aul quid secreli
nam Iiominum non respicicns 171,tolius coiitroversioe egcrint, quamvis ignotum fuerit, tamen omnibus
inter cos prlac causam ad stalum rectiludinis perdu- luce clarius mane patuit, cuni soror earum Lubossa
ceret, tunc is, cujus causa in judicio non 172obti- et locum ubi dux fiiturus laltiit, et qtiis esset, nomine
ntiit palmam, plus jtislo indignalus terque 17Squa- indicavit. Quis enim crederet quod de aralro sibi
lerqtiecaput concussit, el more suo terram ter ba- duceni praerogarenl? Aut quis scirel, ubi ararel qui
culo 174 percussil, ac barbain pleno ore saliva rector populi fierel? Quid enim phitonicus furor
conspergens 17Sexclamavit 176(2S7) : 0 injuria viris ncscit? Aut qtiid esl, quod magica ars non efficii 195?
haud loleranda! femina rimosa virilia judicia mente Potuil Sybilla Romano populo seriem fatorum fere
tractal dolosa. Scimus profeclo quia femina sive usque in diem j'udicii proedicere, qna; etiam, si fas
slans '~~ seu in solio residens '~e parum sapil '"~, esl credere, de Christo vaticinata est, sicul quidam
~
quanto minus cuin in slralis accubut Revera lunc doclor in sermone sttse praedicationis versus Virgi-
magis esl ad accessum tnarili apla, quam diclare C lii 196(260) ex persona Sibyllae de advenlu Domini
tniliiibus jura. Cerlum esl cnim, longos essc crines compositos introducit. Poluit Medca herbis m et
cmnibus sel brevessensus mulieribus. Salius est mori, carmine ssepe e ccelo Ilyperionem 198(et Bereciu-
quam viris talia pali. Nos sotos obprobium nalionibus thiain 19Sdeducere; potuit yinbres, fulgura et ,!*
et genlibus dcslituit nalura , quibus deesl rector et toiiilrua elicere !01 de nubibos; poluil regem Eia-
virilis censura, el quos premunl feminea jura. Ad haec cum 202de sene facere jttvenem. Carmitie Circess"
domina l8° illatam sibi contumeliam dissimulans, el socii Ulixis 204convcrsi sunt (261) iu diversas fera-
dolorem cordis feminco pudore celans, subrisit el : rum formas, ct rex Picus in volucrem, quoc !0Snunc
Ita est, inquil, ul ais; femina sum, femina vivo, set dicitur picus. Quid mirum? Quanta egerunt arlibu3

VARI^E LECTIONES.
1S7 et addit k. '"' fitonissa 2. phylouissa 2b. phitonissa 4a. ,C9 inigens delelo g A. lco El quia populo
— in judicem omissa in 4. 4a. 1G 1 Et 1. 16!conliiitii determinio A. ,6a diremit COJT,dirimat A. 1C 4 su-
16Sacubabat 1. 1C9 cum A. 170ila corr. al.
pliciter 1. lcs hf A. 1CCtimeal A. 1C
7 thoris A.
'~~
manus iii i. pro indecens; indecens 4a. 171aspiciens 2. 17! manu secunda k. ler 4. 4a. ,74 bacu-
lis 2. 17Sconspuens A. aspergens 4. 4a. 17Gexclamai2. 3. 4. 4a. 177slat 4. 4a. 178resideatcorr. al.
tnanus in 4. licet addunt 4. 4a. 179sopiat 4. 4a, 7. 180 dorana 1. Lubossa add. 4. 4'a. lsl sed 4.
182 sine dolore et limore 4. 4a. '~~manu secunda k. 184esl add. 5. 4a. JSSdeesl 1. 2. 18Cferocioretn
1.4.7. 18' milviuin 7. 18Sque 1. 189clegerunt 3. 190fer-ociorem1. 4. 7.- 191mihi deest k. 4. 4a.
192ClioIIiis A. Chcohisl. 193M M M 2. 2a i~. 194/(aA. 1. 19Ssufficit 2. 196Virgili 1. Vigilii 2.
197cibis 2b. 198 Yporionem A. 199Hercciiuhiam 1. 2. »00et deesl A. a01ducere 4. 4a. !0!
Egacum
1. 2. 4. 7. !03 Cirnis 4a. soi Ulixes 1.2. !0Squi 4. 4a.
WiM.
(256) Hor.,Od. II, 16,27. 1
(257) In carmine populari Judicium Libussae (cfr. Weh den Mannem, wenn ein Weib gebielel!
librum quem ediderunt viri clariss. Safarik el Pa- (258) In carmine populari p. 48 :
Jacky : Die allesten Dcnkmaler der Bolunischen Wahlt den Mann euch unler eures gleiclten,
Sprache. Prag 1840), de cujus fide inter sumroos Der euch lierrsche mil dem Eisen.
viros niaxiiiia exorta est contentio, hsec legunlur (259) Num legendum albidulum?
1. 1. p. 47 : v260) Cf.Auguslini exposit.ep.ad Roman.Opp.Iil,
Und vor Wuih crbcblm alle Glieder, 2, p. 629. et Virg., Eclog. IV ad Polliouera.
Schwingl dcn Arn und brullcl gleicltdem Ure. (261) Virg., Eclog. Vlll, 69, 70.
'
CS C!!RONTCA.-- LIB. I. 00
suis magi in ^Egiplo? qu. pene lolidcm mira car- A que ad suum palalium ~-~ lollel. Omnia vcslra quco
niinibus suis fccerunt, quot Dei famulus Moyses cx sunl poliora ~-K,in villis, in campis, in agris, in pra-
virtule Dei exhibuisse S06perhibetur. Ilaclenus haee. lis, in vineis auferel, el in usus suos rediget. Quid
5. Poslera die, ul jussum fuerat, sine mora con- multis tnoror? Aul ad quid ~"shmc, quasi vos '~~ ut
vocant coetuni, congregant populum; conveniunt terream, loquor? Si persislitis in '"tincepio el non
simul omnes in unum, femina 207residens in sublimi fallilis volo, jam vobis et nomcn ducis el locum ubi
solio concionatur ad agrestes viros !08 : 0 plebs est indicabo. Ad haec vulgus ignobile confiiso exul-
miseranda nimis, qum libera vivere nescit, et quam tat 828clamore; omnes tino ore ducem sibi poscunt
nemo bonus nisi cum vila amittil, illam vos non inviti dari. Quibus illa : En, inquit, en ulira illos S2!l
~~~
libertalein fugitis, el insuelm serviiuli colla sponle monles — et monstravit digilo montes — esl flu-
submiltilis., Heu tarde fruslra vos pmnilebil, sicul vius non adeo magnus nomine Belina ~3' (262), cttjus
~'° !12sibi super ripam dinoscilur csse ~~*,villa, nomine Sladi-
pmnituit ranas ~~~, cum ydrus ~", quem ~~~
feceranl regem, eas necare cmpit. Aul si nescitis, ci (263). Hujus in lerritorio ~"K.esinovale unum, in
qum sunt ~'~ jura ducis, templabo vobis ea verbis longitudine el in laliludine ~~s22 2S6 passuum, quoa
dicerepaucis. Inprimis~'Kfacile est ducem ponerc, set mirum in modum, cum sit inler tol' 37 agios in medio
difficile esl positum deponere; nam qni ~'~ modo esl R positum, ad nullum lamen perlinet agrum (264). Ibi
sub veslra poleslale, ulrum eum conslilualis ducejn dux vesler duobus variis bubus aral; unus bos prm-
an non, poslquam vero conslilulus fueril, vos el om- cinclus est albcdine el aibo capile !S8jaller a fronle
~~~
niuveslra erunl ejus in poteslale. Hujus in conspectu post lergum albus, el pedes poslertores habens
vestra febricilabunt ~'~ genua, el tnula sicco palalo albos. Nunc, si vobis placet, mcuni accipite thala-
adltmrebillingua. Ad cujus vocem prm nimio pavore rium ~i0 el clamidem ac mulaloria (26S) duce digna,
vix respondebilis: <Ila domine, ila domine ~", >cuin et pergite ac mandala populi alque m uiea refeiie
ipse ~'~ solo suo nulv. sine vestro prmjudicio hunc viro, el adducile vobis ducem et mihi mariluin. Viro
dampnabii, el hunc oblruncabil, islum in carcerem nomen esl ~K"Prsmhl ~K~,qui super colla el capila
milli, itlum prwcipiet in palibulo suspendi. Vos veslra jura excogilabil plura — nam hoc nomen la-
ipsos ~'~, et ex vobis quos sibi libel, alios servos, alios line sonat prsemeditans vel superexcogitans (2C6;—
rusticos, alios tributarios, alios exaclores, alios tor- Hujus proles poslera ~KK hac "''" in omni lerra in mler-
~~~
tores, alios prmcones, alios cocos seu pislores ~~' num regnabil n~ el ullra.
aul "~ molendinarios faciel. Consliluet etiam sibi tri- 6. Interea destinanlur qui j'ussa doniinoe et ple-
bunos, cenluriones, villicos, culiores vincarum simul bis ad viruni pcrferant nuncii; quos ul vidit domina
el agrorum, messores segelum, fabros armorum, su- I2 quasi inscios de via cunclari : Quid, itiquil, cuncta-
tores pellium diversarum et coriorum. Filios veslros mini? Ite securi, meum eqnum sequinuni, ipse vos
el filias in obsequiis suis ponel; de bubus eliam el ducet ~i7 rccla via el rcducel, quia ab illo non semel
eqttis sive equabus seu peccoribusvestris oplima qum- illa via esl trila.
Vana volat fama, nec non el ~K~opinio falsa» quod ipsa domina
cquitalu phantasinatico semper in noclis conlicinlo
solita sit ire illo, el redire prae gallicinio :
quod Judoeuscredat "8 Apella (267). Quid lameti 5"1? quam ibant, lum !S2 illis pucr untis obviam curril,
Procedunl nuncii sapienter indocli, vadunl scienter quem !SSinterrogantcs aiunt ~"'' : Ileus bonm indo-
~" : aul si esl
nescii, vestigiasequentesequi. Jamque montes trans- lis puer, eslne villa isla ttomineSladici
icrant, j'atn m jamque ad'ropinquabant villae ad in illa vir nomine Premizl? — Ipsa esl, inquit, quum
VARIJE LECTIONES
"' hab. corr. exh. A. S07Lubossa add. 4. 20Sdicens add. 4. i~. ~~~s. p. r. desuni 7. 210que COIT.
cuin A. 2U ydrus corr. ydra A. !l! quam A. manu secttnda. !17 21ssint A. !l4 Inprimc con. liipiimo 1.
513namqtie 4. 216febricila habet 1. febricilata labenlur 5. 7. i. d. semel legit k. ~'~ ipse deest i. i~.
519deesl k. vos ipsos — lollet desunt 5. !S0 alios omissum 4. i~. ~%'piscatores 4. 4». !22alios7. !23pln-
cilum exceplis k. et 1. rel. ~~Kquxque sunt 4. 4a. !8Sad q. ad li. 1. 22Cvos uterreain 1. 2!7 iu
a!8 pecora
~~~vos A. s3° ubi 2. !S1 Belena 7. 23Sdeesi4. 4». !SSZtadiczi 1. 5. 7.
cepto 4. 4a. exaltante 4. i~.
Ztadici 2. 4. s34leriorio A. terilorio 1. !3Sin deest 2b. cl in lai. 24' dcsitnl 4. 4a. 23CXfl. 1. 2. 7. !37lan-
ios2. !SSeladd. k. !39 legrum 1. ~K~ ila k. ihalilnriiim 1. ~K" ac A. 2b.24c24!est dees!~" k. ~''~ita k.
Primizl alii exceplo 2. Przieniysl et sic porro. ~KK postea 2b. lisec. 1. deest A. addiicet
~"~ A.
0
dcducet 4. 4a. 24Sdeest4a. !49deesl 7. !S tamcn A. dum 7.2!S u> i. i. a. v. a. q. i. desunt k. tunc
4.4». dum 7. "3deesl4. 2S4 ad illura addunl 4. 4". ita k. Ztadici alii. Zladiczi 7a

NOT^;.

(262) Bilin in regione Liitomericciisi, qui apud D fpuIovocalur.Cf. PalackyGescbichtevonBohmenI,87.


indumeiita.
Kussig in Albiin exundat. (265; Scilicet
(263) Staditz. (266) Cf. Dobncr ad Haiecium II. 158.
• (207) Hor. serni. I, 5, 100.
(26i) Campusnostris etiam diebuslvonigsfeld a po
67 COSMJE PKAGENSIS. 68
qumritis villa, el eccevir Premizl prope iu agro bovcs A j lium doniinum familiarius !8s loqui auderei:!, si-t
~"~
slimulal, ut, quod 'agit, cilius opus peragat. Ad sicut columbac, si quando aliqua peregrina ad cas
quem nuncii acccdentcs inquiunt : accedit, inprimis eam pavescunt, el mox in ipso
Vir fortunate. dux nobis !S7 diis gcncrate! volatu cam assuefaciiint 2SCel 2S7 eam quasi pro-
2SS
Ei, sicut inoscsl rusticis, non suITieil seinel di- priani faciunt el diligunl; sic illi cum fabtilarenliir
xisse, scl inflata bucca ingeminant equitantcs et scrmocinaiionibus iler adbreviarcnt,
Salve dttx, salve -"', magna dignisshne laude, acjocando 28Spcr scurilia vcrba laborem fallerenl,
Solve boves, mula vestes, ascende caballum! unus, qui eral audacior et lingua protnplior : 0 do-
Et !C0 monstrant vcsles slernuiiiqiie cabalkim. mine, dic, inquit, nobis, ad quid~~~ Iws columos subere
Domina nostra Lubossa et plebs universi ~~'mandal, consutos et ad nichilum nisi ul projicianlur! 90
ut cilo veuias, et libi ac tuis nepolibus fatate rcgnitm aptos nos servare [ecisti, non salis possumus admi-
~~' iuquii eos
eccipias. Omnia noslra 'el nos ipsi in lua manu su- rari. Qttilus ille: Ad Iwc feci ct faciam
mus, te dttcem, le judicem, le reclorem, le proieclo- in mvuin servari, ul nostri posteri sciant; undesinl28J
rcm, le solum nobis in dominum eligimus. Ad quam oni, et ut sempcr vivanl pavidi et suspccti, nec '"' ho-
vocem vir prudcns S6S,quasi futurorum inscius 2C3, ' tnines a Deosibi commissos 29i injusle opprimanl ver
subslilit, et slimulum qucm mann geslabat in ler- B superbiam, quia facti sumiis omnes mquales per ~~~
M«-
ram fixit, et solvcns boves: Ite illuc inde venistis! turam. Nunc aulem et mihi liceal vos vicissim per-
dixit; qui slalitn cititts diclo ab oculis cvanuerunl, conluri utrum magis laudabile est, de paupertate ad
et litisquam amplius comparuerunt. Corilus au- dignitaiem provelti, an de dignitale in pauperlalem
~~~
tem !C\ quam humi fixit, trcs altas propagines, ct' redigi? Nimirum rcspondebilis mihi, melius esse
qr.od cst mirabilins, cum foliis el nucibusproduxil. provehi ad gtoriam, quam redigi ad iiwpiam. Alqui
Viri aulcm illi !6S videntcs hacc lalia ita SCGfieri, snnl nonnulti parenlela geniii ex nobili,'set post ad
stahant obslupefacli. Quos ille grata vice hospilumi lurpem inopiam redacli el miseri facli; cum suos pa-
iuvilat ad prandiiim, el de pera subere !CIconlexiai rentes gloriosos fuisse el potentes aliis prmdicnnt,
cxctitit2CSmucidum 2C0 panem et formatici partem,i haud ignoranl, quod semeiipsos inde plus confitndunt
et ipsam pcram in cespite pro mensa et supcr rudcs et delurpant, cum ipsi per suam hoc amiserunl ujn -
lcMum ponit el caetera !70. Interea dum prandiuini viam, qnod ilti habuerunl per industriam. Nan, ror-
stiuiiint "l, dutn aqtiam de aniphora bibunt, dutc luna semper hanc lud.l ateam sua rota, ut nunc lios
272virgulla duo arucrunt et cecide-
propagines sive erigal ad summa, nunc illos mergat in ~~7 infiinn.
runi, scl tcrtia niullo altius el lalius !7» accresce- Unde fil, ul dignilns terrena, qum eral dliquandc ad
bat. Uiide liospiiibus major excrevit admiratio 27V ' C
gloriiiin, antissa sil ad ignoininiam. Al verd pattpcrtas
cum liniore. El ille : Qtiid admiramini ? inqttit. Scia- per virtulem victa, non se cilal sub pelle lupina, set
tii ex noslra progenie ~7" mulios dominos nasci, setI victorcm suum toltil ad sydera, quem olini secum ira-
ttnum semper dominari. Alqui 27Csi domina~~~ veslrai xerat ad infera ~~e.
twn adeo de liac re ~~7 [esiinaret, sel ~"eper mo- 8. Postea vero quam !s9 iler emensi 'fuerant, et
~~~
dicum tempus currenlia fata expeclarel, ut pro' jam jamque prdpe ad uibem veneranl, Ol.viam cis
tns lam cilo ~~' noh milterel :quol natos Iteriles natuv-j1 doiiiina slipata suis salellilibus accelerat, et intcr
proferret, tot dominos lerra veslra haberel. se conserlis dcxlris cum riiagna Iaetitia lecla sub-
7. Post ha?Cindutus Veste priiidpali et calciatus5 etint, Iboris discumbunt, CcrCre et Bacho corpora
calciamcnlo regali, acrero asccndit equum aralor; ; reficiunt, cetera noclis spatia Vcneri 300el Hime-
lamen sr-aesortis non inmemor, lollit sectim suos5 naco 301iiidulgcnt. Ilic vir, qui vere ex virtutis mc-
colurnos ex omni parte suberc constttoSj quos fecitt rito dicendus est vir, hanc efferam genlem Icgibus
servari in posleruni, ct servanttir Wissegrad !82ini frenavit, et indomitum populum impeiio donmit, et
camera ducis usque hodie et in senipilcrnum. Fa- serviluti qua nuiic preniitur subjugavit, atque om-
cluiri est autcm, diim per compctidia 28a viartimi rj nia jura quibus hoec lerra uiiiur ct rcgiiu.r, solus
irent, nec lamen m adhtic illi nuncii ceu ad novi- cum sola Lubossa diclavit (-268).
VARI/E LECTIONES.
~~~
5S6opusomi((i(2. !57nobis deest 4. 4a. !S8 siifliciunt 1. !S9 dux repetunl 4. 4a.~~' Et—cahallum in mar-
gine codieis k.!CS scripta, desunl in 4. .4*. slernulanlemque omnes excepl.
'"" k. immensa 2. 2C2 Prhuizl
add. 4. 4a. proescius snbduclo inscius 2h. 26i aulem deest k. deesl k. 266ibiA. 2C7 siibure
4.. 2Cecculit A. '" ilii A. 1.2i> 5. nuciiluin tii margine muscidum manu autiqua 2. ninscidiint 4, i~,
mucidttin vel niusciduro 7. 2707'c A. 271diiro prandium sumunt oimssa 4, 4". ~~- scu 2b sive
virguila duo desuni S. 27a altius A. 274 amniir-consdiiKer A. 4. 27S propagine A. !7C at 2.
277re deest 4a. S7Ssi 7. p. m. t. desunt 7. !79 per deest 4, 4a. 2S0 dum adtlit 1. !81 nmuerel 1.
282WISSEGRAR. A. !8Scompita tn 2. !81 lanicn deest 4. nec ncin 4a.
280familiaris 7. Wisegrad
28casuefaciunl 1.1, 4,7. margine
!S7 ct e : lamquam A. 1. p. f. iu margine addita k. *' jocuiido
A. !89nisi omissum 2. !9° propicianltir 1. !9' haac. 1. 29!st. A. !9'3 corr. ne 1. ila 2, 4, neu 7.
!94de.iilos A. 20Bvos vicissitn desuiit 2 vos invicem pcrcunciari 4, 4->. !96 rcspor.detis 4, 4". S97atl
A. 2i'. ~8 infinia 2. inferna 5. s' 9 cuin 2b. "' vcri A. 301imineo 1.
NOTiE.
(23S) EaJjiii fabclla iu vetustissiinis eliamlcgnm Byhemicarum colleclionibus reperitur.
69 CHRONICA. — LIB. I. 70
9. Inter hsec primordia leguni quadam die prcedi- A tum fcnunea S30excrevit ^audacia, nt in quadam
cla ddminaj phitone concitata, pfrcsente viro suo rupe, non longe a prsedicla urbc, oppidum SS!natura
Premizi el aliis senioribus populi30* aslanlibtis, sic loci firmum sibi construcrcnt, cui a virginali voca-
est vaticinata 3"'~: bulo inditum est nomen Divin 333(2721 Quod viden-
Urbem conspicio fama qum sydera taiiget, tes juvenes; conlra eas nimio zclo indignantcs,
~~~
Esi tocus in slliid, villa ~°Kqui '"> dislal ab isia multo plures insimul conglobati non longius quain
Terdenis sladiis, quem Wlitava ~'7 terminat undisi nnius buccinae 3a4 in allera ass rupe inter arhnsta
Hunc 3~eexparte aqUilbnali3"' valde munil ~'0valle sl1 aedificant urbcm, quam moderni nuncnpant Wissc-
S3Carbuslis Iraxerat nomen
profunda rivulus Brusnka 31!; at australi ex iatere grad, lunc aulem ab
latus nwns nimis pelrosus, qui a peiris diciiur Pelrin Hraslcn ^337(275). Et quia ssepe virgines solcriiores
*'" (269), supereminel loca. Loci auiem nions curva- ad decipiendos juvenes SS8 fiebantS39, ssepc autem
tur in modum dctphini marini porci, tendens usqtie j'uvenes virginibus fortiores 34° exislebant, modo
in sn prmdictum amnem. Ad quem cum 31Spervene- bellum, modo pax inler eos agebatur. Et <!uminter-
ritis, tnvenietis liominem in media ~'~ silva limen posita pace poliutilur, placuit ulrisque partibus ut
domus operanlem. Et quia ad humile limen eliam componerenl 341cibisS4! etpolibus siinboluin, etper
ai7 urbetn **tres dies sine armis sollempnem insimul agerenl lu-
magni domini se inclinant, ex evenlu rei
quam mdificabilis, vocabiiis Pragam (270). Hac in dum in constilulo Ioco. Qtnd plura? Non aliler ju-
urbe olim in fulurum binm31*aurem ascendenl olivm, venes cum pttellis inetinl convivia, ac si lupi rapa-
~'~ penelrabunt ces quaerentes edulia S',s, ut s44 intrarent ovilia.
qum cacumine suo usque ad seplimum
emlum, et per tolum mundum signis el miraculis coru- Primum diem epulis el nimiis pttibus bylarem »''
scabunt. Ilas in hosliis el muneribus colent et adora- ducunt.
tunl omnes tribus lerrm Boemim naliones reliqum. Dumqne volunt scdare silinij silis altera crevit,
~~~ 7
Vna exliis vocabitur MajorGloria, allera 3!1Exer- L3etiiiamquesuamj'uvenesv:xnoct"u3',6adhoramSV
cilus Coiisolulio (271). Plura locutura eral, si non differunt :
fugissel 3!! spiritus peslilens et 3!3 prophetans a Nox erat et ccelo fulgebal luna sereno (274);
piasmate Dei. Continuo itur iu anliquam silvam, et Inflans lunc liluum, dedit tiiius eis ila signuin,
rcperto dalo signo in 3!4 prsediclo loco urbcm, lo- dicens :
lius Boemiaedominam, sedilicaiilS2SPragam. Et quia Lusislis satis, edislis salis aique 3K~bibistis;
ea icmpestaie virgines huj'us terroe sine jugo pube- Surgile, vos rauco clamal Venus aurea sislro ~''~.
3S0 singnli singnlas rapuere pticllas. Mane
scentes, veltiti Amazones militaria arma affectantes i^ Moxque
el sibi duclriees facienles, pari niodo uti lirones 32g J autem facto, jam pncis inilo pacto, snlilatis Ccrcre et
militabant, venalionibus per silvas viriliter insislc- Bacho ex earum oppido ssl, niuros Lemi.iaco vacuos
2
banl, non eas viri, set ipssemet 3!7 sibi viros, quos indtilgcnt Vulcano. Et3S ex illa lenipeslate, post
ct quando voluerunt, accipiebanl; el sicut gens obilum principis Lubossoe, suntssa mulieres nostia-
Scitica Plauci 328sive 329Picenalici, vir et feniina tes virorum sub polestale. Sed 3'4 quoiiiam om-
iii habilu niillum discrimen habcbant. Unde in lau- nibus
VARLE LECTIONES.
'"' 3<>avocilala 4, .4». ao4 willa 1. aos quac 4". S06 illa 2b. 307 ita k. [Willava 4».
popuiisl. 30s sl° niunitur 7. '" valde 2, 2b. 3,! ita
Wltava rel. Hanc 4, 4a. Nimc. 7. 309aquilonari 4,7.
k. Bruzinca 2. Brnznice 4, 4a. Bruznica ret. 31SPaetrin 1. Petrin 2b, 4, 4a, 5. Pelruii 7. 3U ad A.
31*dum 4, 4a» 31Cmedii 1. 317regi corr. rei A. 1. als columne addilum delel k. 3'~ sempiter-
num A. 3i0 vocabitur deest 4. Wiceslaw el~~' Woytiecb addit manus seculi XV in 1. Wechlava, Iatine 3~-
inserit
3. Weceslava3!3 5~. Weczlava corrigit D. Tressivnya, latine inserii 5. Tiessiwoya corr. D. fuisset
S2V
sed 7.~~~ deest k. 32S 7. 32C A. S27 semet A. 32S ita A. 1,
2, 2a, 7. sedificavilS, thyornes asl
2,4, 7» Planci alii. 33! seu superscr.3aa sive 2b. 330femiiia addito rum 1. in marg. manti
cxercuit 2. ~~~
anliqua excrevil. opidiim A. Devin 1, 7. Dewin 2b, 4, 4a. a3Vbucinae A. 1. al;a corr. aita
4. 336ab deest in 7. 337 Huasten corr. Ilrasten A. S. Iluraslen 1, 2, 2b, 7. Niuasten 5. Wrasten 4,4"..
838virgines corr. juvenes 1. SS9 f. s. a. i. in margine addiia k. ~''~ferociores 7. 341componerel 7. ~''~vt
cibis4a. a43edilia 2, ab anliqua mami u apposilum. 8U ul hi 2, erasum. 345 hilarem rfeesl 4,4".
***noctu A. 1, 2,'itoclu superscr. noctis 2b, noctis 4a. 34T ad horam deest k. 3Kesatisque 7. 3i9 silro
addilosk. 3S0 M. s. r. p. in margine addita k. 3S1 opldo 1.' SS! et A I, 2, 4. 3S3erani2b. 3S4et7.

WTM.

(269) Hodie mons S. Laurenlii; Dobner ad Ha- D415. IV, Devin 206.
jec. II, 119. (272) igitur Bohemice idcm esi quod apud
(270) Limen enim Bohemice sonat prag. cfr. Pa- nostrates Magdeburg i."e. Parllienopolis. lu Fulden-
lacky I, 88. Vid. eliam Pelzelii coiniiientatio Ueber sibus Annalihus 864. hsec legunlur : Basticen in
Ursprung und Namen der Sladt Prag. Neuere quadam civilate, qum lingua genlis illius Dewin , id
Abhandlungen der kouigl. Bohniisclien Gesellscliaft esl puella, dicilur, obsedil.
dcr Wissenscliafien II, 112. (273) A Bolteinico Chrast. DOBEOW.
(2"JI) liinuit SS. Wenseslavum el Adalberttim; (274) llor., Epod. 1S, 1.
cotif. de his elymologiis Dobncrum ad Hajec. 111,
71 COSMiE PRAGENS15. 72
Irc quidem reslat, Numa quo devcnii css ei An- A d Neclan aal in campo qui S8Sdicilur Turzco aa3(279)
[cus (275), * conserlum csl inter Bocmos et Luczanos s54(280),
Picmizl jam plenus dierum, postquam jtira insliuiit qui ntinc a tiiodcrnis ab uiiie Satec 8SS(281) voci-
logum, quem coluit vivus 8S6 utdeinn, rapius esl ad lantur Salcenses s8f'.Unde aulem anti([uilus S87iitin-
Cercris generum (276). Cui Nezamizl 3B 7 successit cupetur 3S8 ea 3S9 natio Lnczano, nolumus prsclcr-
i:i rrgnum. Iltinc Ubi mors rapuil, Mnata principales ire 3S0 sub silcnlio. Quippe illa disiingnitur provin-
obtiiiuil fasecs. Quo deccdentc ab hac SSSvita, Vo- oia quinque regionibus locortim per Compendia.
gen a69 susecpit rerum giibernacula. Hujtis posl fa- Prima rcgio csl sita circa rivum nomine S91Gutna 8"
tuin Unezlau sco rexil ducalum. Ctijus vitam dum (282). Seciiiida ex utraque partc cst fluvii Uzka m
3C1 locatur sedis in (285). Tcrcia cxlenditur per ciicuilum torrentis
riunpunt Parcse, Crezomisl
arce 3C!.Iloc sublato e 3CS medio, Ncclan S64ducalus Bochica S94. Quatia, qtite et silvana dicilur, sila cst
S6Sdecessil S6e,Gostivit 367 infra lerminos fluminis Msa S8S.Quinla s96,
potilur solio. Hic uhi vila quoe in
tlirono successit. Ilorum igilur principuin de vita 36S niedio esl, dicitur 397Lnka 39S: pulcherrima visu ct
9 et morle siletur, liini 370quia venlri 371et ulillima S99iisu ac uberrima satis, nec non habiin-
aiquc a'"'
somno dediti, inculli et indocli assimilaii sunt pec- dantissima pratis, unde et nomen ipsa rcgio traxit,
cori, quibns profeclo conlra nattiram corpus voln- «fr quia luca Ia:inc pralum dicitur (284). El quoniam K~"
p:ali, r.n;ma fuiloneri (277); tum quia uon eral illo hsec regio primum, longe anlequam Satec 401urbs
in te.ipnie, qui stilo acia corum commendarclS 72 condita forcl, est inhabitata liominibus, recte ejus
incmorise. Sel sileamus de quibus silctur, el redca- iiicol.c sunl a 402regione Luczane 40Smincnpati 404.
mus iinde paUlodeviavimussrs. Ilis prjcfuit dux nomine Wlaztizlav 49S,vir bellico-
10. Gosiivit autem genuit Borwoy 374,qui prinuis sus cl in bellicis armis animosus 406,ac 40Jconsiliis
dtix baplizatus csl S7Sa venerabili Meludio 376epi- supra modum dolosus, satisqne in praellis felix po-
scopo in Moravia, sub lemporibiis Arnolfi 377impe- luisseldici, si sors suprema non clausissel etnn fine
valoris, et Zualopliik 378ejusdemMor.ivisercgis (278). infclici. Nam conlra Boemos frequentcr suscepcrat
Nec stiperfluiim esse judicavimus 379,qnod referente bcllum, el semper Marte secaudu atqtifi diis auspi-
fama audivimus, huic operi noslro lioc in loco sum- cibus proevaluerat, lerramque eortiin soepeingrcssus
malim literarum apicibus insercre helltim, quod- cedibus, incendiis ac rapiuis crudeliler devasta-
40S (285), el ipsos populi pfimates in tanlutn
que 3S0 olim antea rclro dierum* tcmpore ducis rat
VARI^E LECTIONES.
85Sveuil addilo al. manu de A. venit 2b, 5,4, nimia quo venil 4a, pervenit7; s" ila \, 2b, 5,
4, 7, invistim deiim A. liimis 2, iintis 4a. 5S7 Nezantil 1, Nezamys! 2. SS8 liac restiiuil alia manus 1.
'" Vnyn 1, 2a, 5, 5,7, Vogin 2, Moyen 4, i~, Voin 7a. M~ Unizlu 1, Winz!au'2b, Vilozlau 4,
4», Uuizlau S, 7. aci Crczomiil 1, 2b, 5, 7, Crezomysl 2, Kresomizl 4, 4a, Creczomiczl 7a. 8CSs.
i. ». I. A. 36Sin 2b. 8C4Neklan2. 3CS vira 1. sccdlscessil corr. decessit A. discessit 1. 867Hosli-
vit 2, Goztivil 4. 3CSde vila desunl S. 369aeque deest 2b, 3, 4, 4a, 7. 370 tuum 1. a71 Veneri i, i~.
3,9 corr. \. 37spanlo digressi sumus 4, 4d. S74ilak. Borivoy 1,3, 7, liorziwov 2, Boriwoy 4. 87Se. h. A.
376Metbodio 3, Methudio 4, 4a. 377Arnulfi 2b. 37Sita A. M, Zualoplik 1, 2b,' 7, Zwaloplk 2, Zvalopluc 4.
S79jii(iic:imus A. 7. as°quidcm 4, 4a. asl Neclam 7. SSIquod 4a. 38STurzko 1, 2, 2b, Jurzko7. S84Lu-
tzanos 7. S8Sita k. Salc 1, ita deinceps Sate 2, 2b, Satz 3, Salliec 4, 4a, Satx 7. 386 Salcenscs 5, 7,
SaUtcenses 4, 4a. ~~7 anliqtiius A. 38Siiiiticupeiiliir 7. aS9 Iiec A. 39°volumus proeteriri 4. 4a. ~'1deest
A. 392iia k. Biiniua 2a, G.unlna rel. 30SUzkca 1, Utkca 5, 7, Uzca 4, 4a, Uzika 5. ~9KBroczinka 2,
Brocnisa 2b, Briznica 4, 4a, Brocnice S. S9SMzie2. 306qiiincta 1. 397dicitur deest 4, 4a. S9SLuca 1,
2,4. S99utilissima 5, ultiina 7. 400quando 7. 401Satecb 4", reliqui 40S ut supra. K"~a deesll. 403 L. a.
r. A. 2, Luczene 1. 404 iuiiicupaloe 1, 4, 4", 7, iiuncii patere 2. Wlaztizlau 2b, Wratizlav 5, 7,
Wlatizlaus 4, 4a. 406et in — animosus desunl in 4, 4a, imbeciilisarmis animosus 7. 407hac 1. 40sdc-
vastavcrat7.
NOT.E.
(275) Ilor., Epp. I, 6, 27. G (281) Saaz urbs ad Egram in circulo Saazensi.
(276) Juvenal:, X, 112. (282) Vix certi aliqtiid de his rcgionibns et (luviis
(277) Sallust., Catil., c. 2. affeni pnssc viiletur; cf. laiiien Dobiiecad Haj'ecittm
(278) ln chronologia cotislilucnda crravit; obiil III, 78. Gutna vel Gunla fluvioliun Dobner iu proe-
Methoilius die 6 m. April. 885, Arnnlfus regnum ceplo_quodaiii;joannisiegis a.l352dato deprehendit.
ndeplus est a. 887, el Zuatopluk Marahensium dux (285) Si Dobneruin audis est Saa rivus qui paulo
morlutis esl a. 894, testibus Fuldens. Annalibtis. infra Satec in Egram exiindat.
Eorumdem aucloriiate, qua confirmaiiirBohemoriim (284) Wlaztizlavi terram in Sacensi, Raconicensi
dncis filiam a Marahensibus in malrimonium du- et Lutomericensi circulis quserendam csse conjicit
ctam esse a. 871, haud inmerito rerum Bohemica- Palacky.
rum scriplotibus edici videbaiur Borwoy ducem co- (2b5) Haud superfliium videlur hoc loco apponere
dem fere tcmpore baplizalum esse; etsi alitcr vide- quosdam versus ex cartnine populari, in codice re-
baiur Dobnero 111,252. Cf. Dobrowski libellum Ver- ginse aulae reperlo,:qno idem proelium Wlasluwi et
suciie die altcste Bohmische Gcsch., etc, p. 49. Ceslmiri (qui Cosnue est Tiro) lingua Bohemica de-
(279) Haud procul a Praga urbe septenlrionem scribilur; noniiulli enim versus cum vcrbis auctoris
versus Dolmcr ad H.jecium II, 68, htuic locum sibi nostrj uescio quomodo concinere videntur. In lau-
rrperisse visus cst. dandis vcrsibus sectitus snm librum : Kdiiiginhofcr
(280) E\- Cosmsc: opinione Luczani igitur non llandschrift aurgefuiiden und herausgegelieii von W:
orai.l Buhetiii. llank.t, verdcuiscli.t von Swoboda. Prug. 1829. Cum
73 CHROMCA. — LIB. f. Tl
praesidus altenuaverat*" 5, ul parvo clausi u oppido, A ei vincite feliater. Lxo: ilur ciamor ad aalhera iSS(292)
qiiod dicitur Levigradec 410(286), hostium incursio- ulilis et inulilis 439,foiiis et vilis i4°, polens et inpo-
ties timereiit oppido.' Ilic condidit urbem, quain ap- tens, perstrepunt arma *", saltat scabiosa 44sequa,
pellavit noniine suo Wlazlizlav 4U, inter duos montes ut acer equus **3 <n pugna.
Meduez 4,! (287; et Pripek 4!3 (288), scilicet in con- 11. Interea qusedam mulier , una de numero
finio "* duarum provinciarum Belina (289) el41S Eumeuidum.vocans ad seprivinum444,quijam iturus
Luiomerici 416(290), et posuit in e.a viros.* 4' ioi- eral ad praelium. Quamvis, inquit, twn est nalurale
quos, ob iilsidias uliiiisque popnli, quia hii adjuva- novercis, ut benefitciant suis .privignis, lamen nou
banl paites Bocniortim. Et sicut in omni vicissitu- immemor consorlii tui palris, caulum le faciam, quo
diiie rerum prosperilas eleval, aJversiias humiliat 445possis vivere si vis. Scias Boemorum slrjgas sive
cor Iiomiiium, ex nimia quain seniper obliiiuil in 4,6 lemures noslras prmvaluisse votis Eumenides, unde
pfoeliis prosperitate 41S,exaltatuiu est cor ducis et uosiris usquc ad uiuan inlerfeclis, dabilur Boemiis
elevalum, ut mente feroci exardesceret omiieni Boe- uicloria **'.
miam ad obtinendum. Ah 419!mens honiinum ignara Hanc lu, quo landem valeas evadere cladem,
fuJuroruin ssepesuo fallitur augnrio, saepe fu, qupd quem in primo congressu inlerficies KK~ libi adversan-
ante ruinam 4!0 cor extollitur 4!1, sicul ante leiiliam 8 leni, ulramque sibi abscidens KK~aurem, mille in lutint
ssspe humiliatur. Mox luinido inflatus fastu 422su- oursttm, el iuler ulrosque pedes equi in modum cnic.s
perbiac, scire voiens virlus sua quanlae sit potentiae, evaginalo ense lerram limabis. Hoc euim fuciens iit-
tnittil gladiuiii per onines fmes locius provineiae, bac visibiles ligaturas luxabis, quibus iru deorum vestri
eonditionet!S principaSis senteneiae, utquieunque 424 equi obligaii W0„deficieni 4S1 et cadenl K"~,quasi ex
corporis stalura prsecellens gladii mensuiam segnius longo ilinere [atigati, moxque 4Sa insiliens equutn,
jusso *ssegredeielur ad pugnam, procul dubio pu- terga verles M4, et si magnus post te fragor 4as in-
tiirelur gladio. Quos 42Cciciiis 427diclo ut vidit 42S gruerit, nunquam retro aspiciai, fugam sed acceleres,
tn condicto coadunatos 429Ioco, stans in medio ag- atqlte ila lu solus vix 4SCeffugies'. Nam qui dii vo-
*87 comilabantur 4Ssin
gere, corona vulgi sepms, clippeo 4S0 subnixus, biscum prmlium, versi sunl iti
tuanu 4S1 ensem vibrans, sic est exorsus : 0 mUiies, auxilium inimicis vestris 4S9. A contra Boemis re*
quibus tttiima in manibus esl vicloriu 43S,olim tion sistcre non valentibus, hosiibus quippe jam tocien»
semel vicistis,jam aclum dgilis. Quid opus esl armis? triumphaniibus 4C 0, una
Arma adKizspeciemmililimportare faciatis. Quinpclitls Salus 4C1 eral viclis nulfam sperare salulem (295).
(atcones'3K,nisos,kerodios el omnet3"hujusmodi genus Sed sicut semper infideles hoinincs, et eo ad maitim
vftlatilium, quod magis aptum est ad jocundilatem et proniores4ca, ubi deficiunl vires et bonae artes, ilico
ludum, lcllite vobiscum, quibus cames 436inimkorum, ad deteriores-pravitatis vertuntur partes : haud K"~
si forie sufficienl, dabimus t37ad vescendum. Teste aliter gens isla vanis 464sacris dediia, plus menda-
Murle deo el mea domina Bellona, qum mihi fecit oni- cits credula, jam desperantes viribus ei artnis inili-
nia bona, per capulum ensis mei juro quem manu le- taribus, quajidam adeunt sorlilegam et consulunt
tieo, quod pro infuniibus eorum caiulos canum po- eam atque instant ut edicat46S,
nam adubera malrum, Levate siqna, lollile moras; Quidopus sit facto in tali discririiinc rerum,
semper nocuil differre )aratis (291). Ite jav.i veiocii"'- Aut attos eveiiius fuiurum obtineat bellum.

YkRlM LECTIONES
"*"attenueral corr. eadein manu allenuaverat 1, atenuaral 2, 7. 4I° Levigradek 2. 4l1 Wiaslislaw 2,
Wlalizlau 2b, i, 5, inserlo lamen s .ante l i~, Wlalzizlau 5, 7. 4l2 Meduiz 1. Meduel 2. 4la Przi -
4,4COIT.1, rubro alramenlo. 41Sdeesi \. *ir! Luthomirici 4, 4a. 417niuros corr.
pek 2, Pripec 4, 4a. 41S 421exallatur 4, i~.
alia manu viros 1. prosperiiatem 4a. 4IS Ah! ab ! 4, i~. 42°*"COIT.1, minio. 4!«
k~~fatu 4. 4!3convinciel. m qui 7. 42Sjussii4a. 4!6quol. lolius 4, 4a. ut vidit corr. aliu
tnanuk. K~~ corr. alia manu 1. 4S0 quae deestk. 431manol. 432v. i.m.e. A. 433etl. tS4con'.A. 4SS omnis 2.
436canes corr. carnes A. 4STdapibus 1. 7. eorr. A. *as hethera 1. ,K3~corr. uliumanu \. 44°f. et v.
desunti. 441arma repelunl 1. 5. 7. KK~ scahio 4. 4a. 44s u addil alia manus4V A. KiKila k. et con: 2.
**sul 4. 4a. ut sine 1. sive deest 4a. 447v. B. A. U8COIT.alia miinu I. 9 abscindens 2b. 5. 4a. 7.
480invisibiles —
obligati omissa 2. 4S1 invicienl 2. 4S!c. et d. A. 4SSque deesl 2b. 4S4 vertens COIT.
verles 1. *ts magnus iefror ingrueril A. m. p. t. vel fragor vel timor 1. timor 4SS
vel omissa in 2.2b. m. p.
t. limor vel fragor 3. 4. 7. ut fragor S. 45Gvix deesll. 4S7 liobiscum 7. coiiiitatiinr4. 4a. 4S9 no-
stris7. 460iiihupbaiilibiisl. 461soli alia manu salusl. 462proinciores COIT.alia maim 1. »63aiit
46Set d. 1. - superscr.
coir. haud A. i64valiisl.
NOT^.
hoc loco hi conferendi sunl versus p. 91 : 86.
Brach (scil. Wlaslaw) miJ Feuer und mil Schwert (288) Hodie Prisen; cf. ibio.
Ofl herein in Neklaus Land. (289) Bilin atl Bilam in circulo Lulonicricensi.
(286) Lewy Hradek castrum in sinistra ripa Mol- (290) Leitmeritz.
dav.-ufluvii, liaud procul a Praga urbe. Cfr. Dobrow- (291) Lucan., Phars. 1, 281.
ski Versuche p. 95. (292) Virg., ^En. II, 315, 558.
(287) Hodie Neiluk in circnlo L.utomericcnsi; (295) Virg., Mu. II, 554.
cfr. Schaller Topographie des Konigreichs Bohincn
PATBOL. CLXVI. 3
75 COSM..E PUAGENSIS 76
466non lenuil, k gloria, nos pro palria dimicanms et populi aique
llla, ut eral plena Philone, ainbigua
cos diu verboruni anibage :'Si vultis, inquil, trium- nosira liberiale (296) et saluie ullima ; illi ut rapia'nl
i~~ jussa
phutn viclorim consequi, oportel vOs pritis aliena, nos ul defendamuu dulcia pignera el cara
Deorutn exsequi. Ergo lilale 46Sdiis veslris asinum, connubia. Conforiamini hSK,el estole viri. Natn deos
w sint el ipsi vobis in asylum. Hoc voiuin fieri sum- vestros quos acienus habnislis offensos, placaslis volis
mus Jupitei; et ipse Mars sororque ejus Bellona, quibus placari votueruni. Ergo limorem eorum ne
487of-
alqtie gener Cereris jubet. Querittir iuterim tniscr limuerilis, quia 4SS,quibus in prmlio Ks~timor
asellus et 4'69 occiditur, et, tit jusstim ftieral, in ficit 48s animo, tnaximo 48s versaniur in periculo;
iuille millies frusia eOncidiltir, atque ab uuiverso audalia anlem hdbetur pro muro (297), audactbus et
exerciiu cicius dicto consumilur 47°.Quibus ita esu ipsi dii K~~auxiliaulur:\ Credile milti, ultra itla custra
aniinatis asinino *71—res similis prodigio—cernen si restro 491salus poiith est et gtoria. At si terga hosti-
Leias pbalanges etviros mori promptos ut silvaticos ; bus venitis, ntortem lamen non effugielis. Set ulinam
Kn aquosam nubem fil sol[ morlem! veruth pejus morte ugelur; conjuges vestras
porcos; et stcut posl
clarior el visu jocundior, ila post nimiaui iucrciam i in conspecluvestro violabnnl, el in sinu earum infan.es
exercilus ille fuit alacrior et ad pugnaui au- ferro trucidalunl, ei ad laclandum eis calulos tiu-
datior. B butit, quia victis iiua esl virlus, ricioribus nil denegar-.^
12. Inlerea dux eorum Neclan 4,s, tepore pavidior• litlerea dux Luceusis, ferocissitnus inente, cuiti su-
t-l pardo *74 fuga velocior, ptignam inmiiientem per- perbissima gente,quibus el liodie a malo iniialuni est
ilniuil, el ficlu infirniiiaie in castro supradicto i superbire49a, veuiens ex adverso, ut vidil hosles nofl
delituit. Quid facerenl meiiibra siuecapite, aul mi- ccdere loco, jubet suos paulisper siafe illico, et
lites iu pradio sine duce? Erat ea tempeslale quidauii quasi condolens super fala 493inimieorum, hts dictis
vir pi-ivcipuus lioncstate corporis, tclale et iioiuiiie; actiit aniinos suoruin 4S*: 0 miserabiles K~"limido*
K~~colles,
Tyro, et ipse post diicem seciuidus inperio 47S,quii rutn Iwminum manes, frustra prendunl
ad oceursiim uiille obpugnantium in pnelo iiulluiui qttibus desunt vires el bellicm arles, ncc juvat collis,
limere, nciniiii scivit cedere. Hunc dux clam ad se' si esl virius debilis. Cerniiis, quiainplanis vobis non
"voc.il et.praecipit ut arma sua indual, el paucis clien- audenl occurrere 497campis, nimirum si non fallor,
tibus id scicntibus Ki",herilem equum jubelulascen- jam fugere parani. Sed vos, priusquam fug'ani KS~,
'tlat, alque vice sui'w milites ad pugnam praece- irruite super eos inpelu repentino, el sub pedibus ve-
dal, qute non longe ab urbc, sed quasi diiobus> stris ceu [rivola slipularum ul conteranlur, facile
sladiis disf.ibat. Veiilum erat ad carapum ab ulrisque' nwre solilo. Parcile ne ignavorum sanguine polluaiis
exercitilms condictum; sed prius Boenii praeoccu- C forlia iela, "'" sed pocius submitliie K~~qum porlaiis
paitl colleni in medio campo eininentem, unde et:1 volatiiia, ul perlerrefacialis ""' falconibus pavulas
hosies piteviderent adventanles (294), el is qui4,s acies ut columbas. Quod ul factum csl, lanta fuit
aisiimabatur 47S dux, stans in eminenliori loco,, densilas diversarum s02 avium, ui sub pennis earum
coiicionarctur 4S0 ad mililes Tyro : Si fas, inquit,, obscuraretur aer velul sub aquosa nube, vel nigrse
eszet dttci verbis addere virlutem mititibus (295) mul- lempeslalis tempore. Hoc cernens inlrepidus Tyro,
K~'atnbagibus. SedI coeplum inlerrutnpens colloquium ad suos dixit *03:
'iptiiibus vos ienerem sermonum
quia hoslis ad oculum slal, el breve lempus ad exor- Si forte conligerit me tnori in prmlh, sepetile tne in
tandum K'~exlat hoc colliculo, et consiruile mausoleum mihi mK in
Fas milii sit vos vel paucis succendere dictis. seculasos memoriale. Unde et bodie nominalur mi-
Omnibus in-bello dimicandipar est devotio, sed int- litis acerrimi buslum Tyri (298). Moxque prosiliens
S06fulmine S07 rupta
par viuoendi; ratio *S3. Jlli..paucorum pugnaitt pro> ceu maxinia moles rupis, quse
' '" •*' '' VARI^E LECTIONES.
:.
Ki" autbigiiilate omissa vace ambage 7. 467prius deest 2b. 46slibate 4. i~. Ks~ et deesl k.
K7"..carr. 1. *7' asineo 7. 47s per 7. *73 Niclan 4. 4a. "K corr. alia munu k. parlho al. m,
superscr. 479 pardo 1. *7S i. s. A. "6 id scieulibiis desunt i. 4a. 477 stia A. 478 his omisso
480conciouatur corr. al. tnanu coiicionaretur A. 4S1 sermone 4. 4a. vcrbo-
qui 7. K~~corr. 1.
ruin 7. ad exhort. omissa 7. *83 condiiio vcl ratio addunl i. 5. 7. In 2. 5. snpra vocem con-
ditio alia mttnus anliqua adscripsit vel ratio. conditio A. el ret. KeK et nolile addit 1. 4B"quia deest 4. 4a.
486 i. i. pr. A. 487linioromi*.s«»i2. 48Bellicii. 2. *89 mox uno A. K~~deest 1. t91 veslra rfeesl 7.
~~~corr. ui. mam 1. 4*8 A. 494eoruin 7. l9S mirabiles 1. 496peiidmil4a. *97 occurre i~.
«wperscr.
498 corr. A. 499 snbmittiie xieest 4". 800 in 2. . ""' perire facialis A. M" deest A. "<•> d. a. s. A.
""' mibi deest 2. <">si. s. iioiiiinalivum A. yel inemoriale iiominativum 1. n. vel m. 2. 5'. 7. vel niciii.
dfsuiii ih. 4. 4a. uinnu receutiori adseripta in 5. noininalum 4. 4a. e06 rupisque 1. 607 corr. al. manu 1.
NOTiC
(294) ln carmine populari, p. 103 : (296) Sallusl., ibid.
Uort in weiter Flaclte hurrel iltrer (297) Sallusi., ibid.
^ (298) Oslenditur in lnmc diem erudi et abrupii
Kriegesfreudig Wlaslaw.
Et paulo infra verlia Ceslniiii : saxi moles super slerilibus campis ad TurSko, quae
llier vvm Berge kann uns-Wtas.mv selten ; iu busti hiijus memoriain huc advolula dicitur, quat»
liasclt hinab rings unfden Berg geiogen. et ipse spectavi oculis. DOBNER ad Hai. III, 108.
• -
(21.5) Sallust., Cat. 58.
77 CHRONICA.— LIB. I. 78
• de summilare alti montis ferlur pcr abrupta loca, A mus heros !""'
Tyro in confertissimos Iiostiu.u cu-
sternens onuiia obstacula, haud aliter ruit forlissi- neos (299).
Ac vehiti, si quis rn horto "~~ tenera papavera succideret ferro,
ira obslantlum metit ense capita hostium;
donec plenus astiiibus, quasi herinalitis,
in media strage super magnam struem 61°occisorum cecidit.
Incerlum est, outs, a quo, vel quali vulnere qiiisqu e
ceciderit, nisi boc soluni scimtis pro cerlo, quia Sl1 belua crudelior. Quod titique SS6 faclum est omnium
Boemi potiti stuil S1! Iriumpho, Lucensibus Sla om- consilio comilum *37, ut popnlus *38qui disperstis
nibus sl4 inlerfeclis usque ad uiium s", prseter illum fueral ad filium herilem, suum quippe principem,
videlieet quem noverca olim prsemonueral enntem ceu apes ad suam materculam confluerenl; tum si
ad prselium. Isque dum j'ussa peregit novercse prae- quando resistere vellent in plano loco facile citpi
peli *16elapsus fuga, dumque51>7 concilus venerilad possent S39, tum quia cum viro alienigena non tam
domum, eccenxor sua plaiigebalur defuncla. Quam cito conspirarel plebs indigena s*°. His ita Bl1 dispo-
ut videret vir suus, dum discoopewiisset faciera ejus sitis repedant ad propria cum magna leticia, aique
—res similes ficlae — visum est ftmus habefe in fc- B ] victrices aquilas in sua referunt stacia ~'*~.Intetea
mineo pectore vulnus et ahscisas sls aures. Ttine sceleslus Zribin 64aillc, deterior infidefe, perpetrat
vir st 9 recolens quod facttim fueratS! 0 in praelio, sceltis crudele. Nam qtiadam die piscatores nunciant.
prolulit aures de btirsa cruenlis* 21 cura inauribus, slacionem piscium non modicam iu placida aqua
M~qucm sub glalie nitida S44; erat enim
atque recognovit hancfuisse in specie illius glacies perspicua,
adversantem occidit in bello. quani nec adhuc 54Saura corruperat, nec pulvis S4S
13. Post haec intrantes Boemi in terram illam"~~ commaculaverat. Tunc ille Judas secundiis5* 7 Du-
etnullo resistente devaslantes eam S!4 civitales de- rinch S4S,ralus esse congriinm lempus ad exercen-
slruxerunt, villas combusserunt, spolia mulla acce- dam suam nequiciam, quam dudura mala menle,
perunt (500). Inter quse fiiium sss herilem apud malo u~ aninio conceperal in domini suisso necem,
quandam vetulam mulierem inveniunt latitanlem. ail ad puerum : Eamusssl piscdri, quem fraude pa-
Quem dux ut 6S6 vidit, qtiamvis paganus, tamen ut rabatnecareS 52.Quo cum 6S3pervenissent, inquit58'':
calholicus bonus, misericordia super etim mottis O mi dominelte, perspice nalanies ecce sub
glalie pi-
setaiulae ejus 527el formoe pepercit, et novam urbem sces plus quam mille. At ille, sieut erat ptief, pueri.
in plano lococonstruens nomineDragus S2S(501) su- lilergenua flectens, dum inspicit sub glalie pisces,
per rjpam fluvii Ogre "~~ j'uxla paguin Poslolopirth C ( secuius sccurim lenero collo sss excepit et cui ho-
*3*(502), ubi nunc cernitur sanctse Marise coeno- stis suuseum pedagogus S66 inlerfecit ""'.
pepercit,
biuro, (radidil 631civitatem el puerum pedagogo, cui DifFiigiiint omnes a tali speclacnlo. At ille *3 plus
anlea "~~paler suus eum S33commiserat, nomine quam parricida, quod non potuit uno iclu securis
34
Duringo qui fuit de Sribia 6. genere (503), exce- . peragit cultello, caput suo doniinello abscidens ut
dens homiuem scclere. vir ucjor pessimo sss ct omni porceilo, quod abscondens ,69 sub clamide velul do-

VARl^E LECTIONES.
808 eres superscr. al. manu heros 1. S09 orlo 4. "" iin corr.k. A. slrugcm 1. s,t quod
"'- slragem
Sl3 Luccensibus 2. Luczensibus 2D. 614 hominibus 1. ei8'hu-
2b. 4. 4«. superscr. al. manu k.
lium corr. unnm 1. S16 praeceti corr. alia manu prse celeris 1. SiTdelelum queA. Sls abscissas 2.
2b. 3.7. st9rfeesM. 6S
0 eral 2b."~" *"' cnientas 4.~~~
4a. S!! ejus 1. S!SB. intr. I. i. A. 4.
B. t. i. inlr. reliq. "~Kdeesl 1. deest 4. 4a superscr. 1. S!7 omissum 2. sss
Vragus
2a. Oragus 7. S29Oggre 5. 7. sso Posloloprl 2. Postoloprith 2b. 7. Posioloporih 4. PosiolopVtl»
4*. Poslolopert 5. ssl vel civilalem eam 1. et civitatem eam 5 7. eandem civitatem omisso eam
4. 4a. S3Sante 4. 4a. S3S deest 1. S34 Zribia 1. 2. Zb. 3. 4a 7. Zurbia 4. Ztribia S. S3spes-
simus 1. sac itaque 1.. ~~7 deest 4. 4a. sas recenii tnanu superscr. 1. 8S9 tuin si quando — capi
possent, desunt in 3. 4. 4a. 7. 840corr. A. 841 hisque def. ita A. "'" stacia 2b. 4. 4a spalia 3^
7. S43 Zirbiu 4. 4a Zribni 7. , 8V*nitida A. nova vel nitida 1. s. g. nova 2, 3. 7. t» 2b. S. a corre-
elore addilum nilida. n. nova 4. 4' 54Sdeest 4. 4a 8ic pluvia subducto pulvis 2b. S47 seeleralus' corrl
secuhdus 2b. s»a Dtirinch 2b. S. Durincll 3. 7. During 4 Durinh 4a. 649que deesi in, I-. 2. 3. 7. sso vi-
tam A. vilam vel necesse 1. v. vel necem rel. SSl ddmne addunt 4. 4a. 5SSnecari 2b. 4.'4*- 8SSomnes
2. ss' inquiunt corr. e.-cinqiiit 2. ait4. 4a. sss securi lenerum cotlum 4. 4« SS6 psedagagus 4a. *" in-
terflcit 7. *"~Zkbin addunt 4. 4a 559 abscidens A. 1.2. 4.

NOT.45. .,.-...

C299)In carmine populari, p. 105. Blinkt vor Neklaus freudehellem Auge.


Tras. bricltl mit hervor aus Waldesschatteu, (301) Posiero lempofe Drahuss-noromata.
. Tras erfasst des Feinds zahllose Haufen. (5U2) Cfr. Dobner ad Haiec. II, 502.
(500) In carmine popuhiri, p. 107 : (505) Ex Soraborum, ut videtur, popuio OTiun-i
Vnddiereiche lieute dus.
.79 COSM/E PUAGENSIS
miui sui pro houorc, munda involvil sindone =co,ut A prolexi. Vos aulcm, qui eslis capiia terrm, lutic [acio
ad diicem, qni sibi euni comniiscrat, infelix n:a!;i nomcn invenite. Si esl mcriium, fucile ul omnes sciant,
suo defcrai. Ecr! sine mora funcsta dona, spci'aus quuntum merui; aul si dicilis esse scetus, plus mihi
prO tali facto SG 1 inmnnera S6! consequi muncra, el debetis,
quod vos ipsi non facilis scelus. An ideo de-
invenit duccii) in Prageusi palatio ciim oinnibus re- buislisinfanli parcere, quia puler ejus vesiros infan-
sidcnlcin cninilibus iu coiicilio ; alque oplimutu fa- Iks inlefficere.el valulosvoluit ponere ad sugendum ~*~
lus fote, ut in conspcclu oiiiiiium fueiiius suuiii re- vesiras conjuges? Cerle nec carnes suaves 871rabidi
fcrat iu mediiiiii, iniral ct salutat ducem, el resalti- nec suave lupi jus. Ecce palerni sanguinis ultor, vo-
tatii» stiiis cxspectal, ct ut data cst sibi copia faudi, bis quandoque 571
dixit : En 5GSego, en ego "~Ksolus mea effeci securi,' nocilwus jacet sine vestro sanguine victus '.",
ul vosoninesdormialisin ulramqueatirein seciiri (30 i). Quin ite poiius, accipile regnum Ocius, quod sine
Sarpe enimuna el minima sciniiila "~~,quam incaute mctu possidebitis in sempilernum felicius. Et slatim
cnsios domus reliquil sub tenui favilla, excilal igncs prolulil capul in disco lenelltim, in quoiiichil.adhuc
vutgnos, et non solum donium, scd etiain invotvilet vivi hominis fuit exterthinaUiin, nisi Ismiunvquod
contburil ipsos *"' domus dominos. Ilattc ego sciiilil,- eral voceprivatuni. Expavil dtix, cofda ifeniueiunt
lum prmcavens el prmvidens in fuluruni robis noei- B comilum, cohfusiim inhorruii muriiiur. Tuiic diis
uiram exiinxi, et B67vos B6Svestrosqne ~'~~posteros d torsil capui a munere nefando el solvil ora lalia
ventiira ctade, quasi ex divifw oracnlo pmmonhns, fandb :
Aufer ab aspecin nostro lua "7Kdona scelesle,
lua scelera excedunl modum cl veniam, nec dignam inveniunt vtnaiclam.
Ad Iwc fiagicitim nec polesl dignum cxcogilari prmjudicium, nec par suppiiciuin.
An pulas, qtiod facerenon poluissent quod fecisli, si voluissem?
Mirhi aulem fuit lieilum occidere ininiicum,- sed non tibi dominuttu
Hoc quod peccasli peccatum majus 578csl, quain dici polest peccukmn
Gcrle quicunque te occideril vel occiderc le judicaverit "7~,
nou solum pcccalum sed duplex incunil peccatuni;
quia el peccatnm quod occidaris S7r,
et peccotum qv.odpccidisli dominunij
pro ulroque peccalo liipticatuth poflabit peccalitm.
ferum si pro Iwc tam scetere iinmuni aliquod a C latio comtnendat, ttosler stnus, licel oDiusiis fa'-
nobis donaiivttm sperasli, scias tibi pro magno mu- men devolus, ad exarandum digna meniorise se
nerc hoc dari, ul nnam de tribns quam velis eligas acuat "~~.
moilem. Aul le prmcipites ex alta rupe, aul le mani- 14. Aimodominicoe incafnationis894, Borivoy SSi
bus luis suspendas. in quavis arbore, aul scelerosam bapttzattis est, primus dux 687sancta? iidei catholi-
vittnn iuo finias "~*ense. Ad haec vir B8° iiigciiiisc.cns cus(30S).Eodem aiino Zuatopuleh m, rex Moravise,
ail : lieu ssl'.' quam mate virum bs~habet, cmn prm- sicut vulgo dicitur, in medio exerCitu suorum deii-
ler sfem sibi evenil. El statim abietis in alla BSaalno luitelnusquam comparuit (506). Sed revera tum **•
s-e suspendit laqueo; uitde alutis iila quanidiu non in se ipsuin S90 reversus; cum recognovisselS9t quod;
cccidii, qnia juxla viaro eral, dicla est aliius Du- conlra dominuin suum imperalorem et compatrem
rinci S84. Eiquoniaiu liaec antiquis referuntur eve- Arnolpiiura S92 (507) injuste et quasi immemor be-
nisse lcmporibus, ulrum sinl facta an ficta, Ircloris neficii afma movissel—qui sibi non sohimBoemiam,
judicio relinauimus. Nunc ea qnse vera fidelium re- verum etiam alias regtones, hinc usque ad flumen5**

VARI^E LECTIONES.
~'~
corr. A. sbl cotr. al. tiVanu I "~~dee.si'" S6Sen cn 1. s6VseiHel4a. ~~~scinlillula corr. A scin-
"~~
li!la corr. alia manu 1. deesl k. S67el vos — prolcxi desuni k. B9Set vosque omisso vestroS 4v 4aV
5^9 iilrosque superscr. al. mauu veslrosque 1. s7° sugeudas 1. "7l deesl k. m'~ nobis quoque 3. 7.
573corr. A-. S74 deest 4. 4a. S7Scorr. A. ~~7~ k. ~7~occideris 7.
in sytiabo alia manu superscr. "~~
578corr. al. nt. A. C79 finies A. sso Zlrbiu- add. *. 4". "'* neu repelunt 4. 4a. vir- 4. 4». 583allo
4. 4a. Sli*Durinici 7. S8S"Htcin inferiori m'nro.2*. alia tnanu scripta tegunlur .•qnse lne desunt adscribe.
Eslauiemin clmiiula separata tmrratio de Borzivogii baptismo ex Chrislanuo adjeela aS86 verbis.: at vero-
liomines Rohemi
56' ipso sub, eic, usque ad verba popuium Christo Domini acquirentes
S8S
D. Borivy l.Bor-
wov 4. Bbliemia; in margine 2. s89
alia manu. Boeniorum addwit 4. 4a. Zuathopluk 1. Znatoplick 2b.
7 Zwatopbick 5. Zvaiopliic 5SS 4. 4a. tum linea confossum alio atrame.tlo in 2. dtun 7. referlur 5. 59fr
deest A. ssl cognov. A. Arnulfum 2. 2b. S9afluvium 7-.

WIM.

(304'l Tcrcnlii Heaulont.-II. 3, 101. futn regdn Radisbonam venisse. '


(50S) A:iiio895Roiivoy ducem in inter vivos nan (506) Nihil tale apud Reginonem aul FulJen^sm-
futsse probant A-nnales Fuldenses, quilnis legitur scfiptorem exslat.
SDiiiscneuiiietNVilizlainBoemorum duces ad Arnul- (507) Cf. Regino 890.
81 CimONlCA. — Lii). I.. 82
Ogrom ~r', el inde versus Ungariam usque ad ilit- A iuiinus G2! prapiermitterc qiiam fastidium legentibus
vium 59SGron (308) stihjugrtiatS9e,— peniieiilia du- ingerere, quia jam ab aliis seripla legimus : qun-
c.tns, medioenoctis per opaca, nemine sencienle ^97, dam in privilegio Moraviensis ecclesise, quaedam iti
~~~
ascendil cquum, et transiens sua caslra fugil ad cpilogo ejusdem 6saterrae alque Boemiae,quoedaui
locum in Iatere moniis Zober siliim S9S, ubi olim iu vita vcl passione sanclissimi uostrf palroni et
trcs hejjemilse inler magnam el inaccessibilem ho- marliris ~~K Wcncezlai''" (515)'; nanl et escae.exe-
69'
oiinibus silvam ejus ope et auxjliooedificaverant craiilur quse ssepius sumimttir. Inler 8!e hos.autetiv
e.cclesjain(309),. Quo ubi pervenit, ipsius silvse in annos qtios infra subnolavimus C!7 facta sunl hrtc,,
abdijO; loco. equuin inlerlicit 60°, el gladium siium quse supra 6!s praelibavinms : non enim scire por
Iiumfcondidil, el ut lucescenle die ad hercniiias tuimtis, qiiibus aiiuis sint gesla sive 619lempori-
a.scendii'.", quis sil illis ignorahlibus, esl lonsura- bns • 630.
tus et heremitico habitti induliis, etqtianidiu vixit Addil cod. 7 seqitentia : Interea deficiente no-
omuibus incognilus mansit; ubi 60! cum jaiu s.e 66S s.tra uiaieria, qtiam ncnio illius lemporibus honii-
nsoti cognovissel mK, monachis semetipsum, quis ruim, clericorum scu laicorttm memorise coiiimen-
sil, innotuil ct slalim obiit. Cujus (310) regimm lilii davit posterorum, riirstts ad nobilia facla lloniano-
R
ejus parvo G0Stempore sedminus feliiiier lenueiuni, rnm iinpcralorum reciirfanius.
606
patlim Uiigasis illud diripietilibus, parlitn Teu-r 1G. knno dominicaRincarnalionis 893.
ionicis e07 orientalibus, parlim Poionieiisibus soh> Anno dominicsc incarnaiionis 89(L
teiius bosliliter depopttiantibus. Anno dominicne incarnalionis 897.
13. Borivoy autem genuit duos lilios Spiti- Anno dominicse iucarnaiionis 898.
giienm ~oeet AVralizlaum 6°9 ex ea quse fuii lilia Aiiiio doisiinicaeiiicariiationis 899.
Zlavoboris Gt0 comilis de castello Psov 611 (311) Anno dominicae incariiationis 900.
noiuine Ludmila *," (512). Quo feliciter uniyersae Auijo dontinicse incariialioTtis901.
carnis viam ingresso, successit patenmm in princi- Anno dominicsc iiicarnalionis 902,
palum Spjtignev ei3; posl cujus obitum ohlinuit Aimo dominictc incarnalionis 905.
Wratizlav el4 ducalum (515), qui accepit uxorem Anno dominica; incarnationis 904.
lioniine Dragomir de durissima gente Lulicensi, et Atino (lominiese inearnalionisGOS,.
ipsam saxis duriorem ad credeiiduni, ex provin.ia Aniio (lominicae incaruationis 906.-
itominc Slqdor"? (514). Hsee peperit binos n.tios 61. 6, Aiuio dominicac iiicafnalionis 907.
Wencezl.ium 617Deo el hominibus accepiabilem , cl r. Anno dominicseincarnationis 908.
Rolezlainii 61S fralejwa cxle execrnbileiii. Qualiier Aiino dominicae incarnalionis 909.
aiHem gratia Dei scmptr pr;tveiiiciile et ubique Anno doininicsc incarnalioiiis 910.
subsequente, dux ~'~ Bothoy adeplus sil sacramen- Aniio dominieae incarnationis9ll.
lum bapiisiiii, aui quomodo per eju.s successores Itis Atino doniinicae.incarnaUonis 9'.2.
iii pariibus de die in diem sancla processeril °~~re- Anno.doniinicse incaj-nalionis 915.
ligio catliolicaa li.lei, vel qtii dux. quas aul quol prj- Anno domiutcae incarnalionis 914.
liiiius ecclesias credulus erexil ad laudem Dei, ma- Anno.dontinicse,incarnalionis 915,
VARI^E LECTIQNES.
694ila A.Odram rel. 59s flumen 4. 7. S9Ssubjugavcral. COIT,al. manu\. "~~
~~~ scientc con-.l. 5. 7. •*»&
Z. A. s?« fs/'.'a«(Beranta/. manu ' addjim l.ae<lificavefal 2. 4a. interfcQ.il4. 4a. Ii01 accessil 1. 2. 1.7..
~*~ita k. dcest \. iiisi rei. m~ snperscripl. alia manu k. deesl 1. addiiul i.~"~i~. ~~Kct addit. A.
605paucol 2'. 4. 606parilcrl. 607Tbetitonis 4. 608i.'aA. 2. Zpiliejneum rei. Wratizlaum &. i~. 7.
610Zlauboris 2«>. 5, 7. Ziaviboris 4, i~. ~" Psow 2, 2>\ i~, 5, 7. Pson. 5. G1! Litidmila 2i>. Ludmilhi
4,4-i. G13Zpiligneu 7. 5. 614 Wralislav 2, Wralislau 3, Wralizlatis 4, i~. ~'~ Stolor 7.
2i>, Zpilignen ~~~
el5 deesl 1. ' 61-tWienceslaum 2. ~'~. Boleslaum 2. ~'~'deest2">,3, 4, i~, proc.essil 2. es1,-majiimus
5. 62! 3 dero' addidil aiia manns k. «24Cliiisli adduttt i, i~. 62S>Wencezlavi1. 62Sinlr:i
ephilogo 1.'."'62.
7-. ~~7.iiacorr. al. maniis 1, subnolamus 2, 4, 7. Omissis verbis quos inf.6!8subnot tegit~~~ 2b, annum videlicet
ddm. incarn. 895, et anniim 929^.Inde annorum subnplationcin omittit. sciipla 3. sunl gesla vel 2V
*?".Deficiunl in 7, omnia qum leguntur usque ad.atmum 9,67. Scqucitiiuin annorum itumerj desunt 7».

KOT,-K.
(308) Gran, Vide DoJmeri cpmmentattonem Viiii iit ori'(!ilur, marlyjio obiii. Cf. Dobncr ad, llaiec
d.en Grenzen Allmabrens in Bomii Alihandluiigcn ci- i!l,fi4I,
tier Privatgesellschafl in Bohnien YI,1. cl Doltrows- (515)Tenehris. vix dispellentlis lioriim,priticipiim
kii.Bemerkungeh uberdas alte Mahrische Rcicb itt l^mpora premnnlur. Dobnei' Rl, S02, Spiligncvi
Monatsschrift des Bqhmischcn Museums I. Eehr., obilumada. 922, Wratislavi ad a. 92S revocavil,
p. ()4. tpiod vero. .conjeclura niagis quam cerlis argumenlis
(509)'Quo in nionle poslea conditnm est mona- iiiuiiitur.
fterium S. ilippolyti. De eodem monte ftisins disse- (514) Qum Hevellnn diciinr. Tliiclmarl IV, 20.
liiil notarins Belae,c. 57. Schw-andlrier I, 24. Coiif. quO<iueAdiiini BrciViensislocnni II, 18.
(510) Seqncntia sunt verba Regirionis. (515) Est Vila S. Wencezlavi quam consciip'iil
(o\i) Bssov. co loco siluinquo iiodie Melnik uibs Giimpoldus episcopus MaiittianuS
' MOtv Gerin. Ji.fi»
exstat. IV, "215.
(312) Jussu Dragomirsc nurus dic 15 Scp!. 927,
83 COSM.E PRAGENSIS - 84
Anuo dominicae incarnationis 916 . [i esset Jam puer docibilis el multum parentibus ama-
7' bilis, non ferens
Anno dominicae incarnationis 917 cal. paler ul suis discerel ~'*~prae ocu-
Anno dominicaeincarnationis 918 e~~. lis.misit eum Radisponain 6" tradens sub regulares
Anno dominicse incarnationis 919 caa alas abbali sancli Emmerammi marliris (519). Ibi
Anno dominicae incarnationis 920. ecclesiasticiset regularibus eso sanctionibus esl im-
Anno dominicse incarnationis 921.. bulus 6C1, ibi iiionachico babitu indutus, ibi usque
Anno dominicse incarnationis 922. ad viriie robur est enulrilus ; de caetcro ejus vitss
Anno dominicae incarnationis 923 "3\ cnrsu in sequenlibits sat manifestabilur. De actibus
Amto dominicse incarnationis 924» autem ducis Bolezlai nihil aliud dignum relalione-
Anno dominicae incarnalionis 925, percipere csapotui nisi ununt, quod vobis operse
Anno dominicae incarnationis 926. precium pandere duxi. Nani servus Dei Wencezlaus
Anno dominicaeijicarnaiionis 927. eeclesiam in melropoli Praga sub honore sancti 6tJ
Anno dominicae incarnationis 928. Viti mariyris constructam non lameri consecralam,
Anno dominicae incarnalionis 929.4 Kalend. OctOr- morie proevenlus, reliquit. Hanc ut consecrare di-
bris sancliis Wencezlaus, dux Boemiorum, fra- gnarctur, qui tunc prseeraiRaiisponensi ecclesioeprs^-
lerna fraude martirizatus Bolezlav (316) in ur- '*' su! nomine Micliael, dux ~~*Bolezlaus supplex, mis-
be eas, sis legatis cum magnis muneribus et majoribits pro-
intral perpetuam coeli feliciter aulam C3C (517). missionibus alque pollicitaiionibus, quo pelicionem
Nam Bolezlaus, haud e37dignus dici sancti. viri ger- suam adimpleret, vix impelravit. 6SS(320). Quoct
nianus, quam 6a' frauduleuler ffatrem suiim iuv.ita- utique csehaud C57'annuisset prsestil, nisi ob recor-
verit ad convivium, quem potius machinabalur63S dalioncm animse et salulem CSSWencezlai amici
ob regni relinendi gubernacula 639 necandum, aut sui jam interfecli id deliberasset fieri, quia vif Dei
6SS
qualiiercoram homitiibus sed non apttd Deum, dis- Wencezlaus. dum carne vigueral, nimio euiii
situulaverit fralricidii realum, suflicieiiler dictum affeclu coitierat_ ulpote patrem. spiritualem 6e0 et
pulo in passionis ejusdem sancli viri tripudio (518). beiiiguissimum praesuleni. Naui et ^81 praesul Mi-
Cujtis post vitae br.avium alier Cain Bolezlaus heu ! chael siiniliter bunc sibi adoplaverat in filium dile-
male adoplatum obtinuit ducatum.Hsec aulem inter ciissiinum, tum *62ssepe instruens limore el amore
convivia quse 640, ul supra relulimtts, fralerna csede 463Dei, lum stepe miltensei "~Ksua donaria, quibttS;
exccrabilia, nascilur proles eximia ducis Bolezlai maxime illo in leinpore indigebat nova ecclesia.
*" e'x conjuge egregia, cui ex ev.enlu rerutn nomen Chrisli, Mox ubi dux esl. factus compos voti, plebs
P
esl inditum Ztrabquaz 64S,quod nomen sonat ter- uuiversa etproceres atque clerici obviam advenienll
ribile convivium. Quod enim terribilius potest esse episcopo ruunt devoti, et cum magno honore et
convivium, quaro in q-uo 64a perpetratur fralrici- lseticia recipiunl eum ih ^66metropolis Pragae aedi-,
dium ? Ergo dux B.olezlaus, sceleris patrali ~KK con- ficia. Quid multa ? 10 Kalend. Octobris dedicat»
scius, liroens penas Taiiari, nienle se.mper recoleus: est6ee S. Viti marliris, 667 ecclesia, lsetus repedat
sagaci quoquo modo poss.it Deus super hoc crimine 668prsesul ad propria.
placari, volum vovit Doinino dicens : Si iste meus 19. [REG.J Anno dom, iuc. 6C9 930. Otto filius.
filius 'Ks, inquit, superstes fuerit, ex lolo corde meo Heinrici C7° imperaloris, Eggitl 671 iiliam Anglorum
neo eumvoveo,ul ctericus sit et serviat Chrislo om- regis, duxit ttxorem.
nibus diebus vilm sum, pro meo peccalo el liujus Anno dom. inc. 931. Heinricus. imperator re-
terrm pro C4Spoptdo. gem Abotridofum el regem Danorum efiecit Chri,-
18. Post 647hsec genilor voti non inmemor, cum slianos 67S
VABl^E LECTIONES.
631DCCCCXII,1. 63!DCCGCXUI.1. C33DCCCCXIY.1. C34Ab hoc loco desunt in codice 4«, aliquot folia
usqne ad verba : honores fugio, pompas seculi despicio, qum a. 994, /, 26, leguniur. 63Sin urbem, omisso
Boleslaw 3. 63Giu aulam 2. 637COJT.al. manu A. C3Smachiiiareliir. 1. 63S guberiiaculum 2b. 64°
omissum 5, ut deest i. ~KlBolezlavi 1. C4Sita A..1. Ztrahkwas 2. Slrahquaz aiii. ~K~i. q. superscr.
alia tnanu k. ~Kkc. sc. p. 1. 64SSlrahquaz addit i. ~K~ deest A.""' 647Pol 1. 648discederet 5. 649Ra-
lisbonam 2, hic et deinceps. ~s"disciplinis et addit collator 2b. ibi ecciesiasticis — inilnitus desunt i.
6S!!reperire A. 6Sa superscr. alia manu 1. 6S4 Boeniorum addit 4. 6SS 2b. 6S6 deest A. 6SI
impetral
corr. alia tnanu k. i. ~&~ beati additi. ~"~cum 2. e6° spiriialem 1, 4. 6C1 deest k. CG!lum — Dei
desunl 4. 663tiinorem et aroorcin A. cc4 per addunt k. 2. 66Sin deest2. ceeita A. deesl relK ~~7-deest
3. 66Scorr. al. manu 1, repedabat 5. 669incarnan. A. 67°Hetirici A. 671con. k. Edgid rel deesl 5.
679qum ad hunc et prmcedentem annum leguntur, desunt 4..
NOTJE.
(316) Bunzlau. anno 94.4. Conf. Annales S. Enimerami minoEes
(517) Cf. Giimpoldi Vita Vencezlavi c. 17^19. Moh. Germ. I, 94.
In consiitueiida clironclogia lo.ngea veritate aberra- (320) Giimpoldus ecclesiam lemporibus S. Wenr
vit Cosmas: S. Wenceslaus interfectus est a. 955. cezlai a Tutone consecratam esse tradit, c 15. Tulo
Conf. Jahrbucher des deutschen Reichs unter den vero obiit.non posl aimum 952, quo successor ej'us
Sachs. Kaisem. 1, 2, p. 7. Isengriinus inierfuit synodo Dingolvingae;vid. Mansi
^18) I. e. in libro quo mors ejns celebratur. XVllI, 561, Caeterum conf. quae de hac re dissetuit
pl^) Micbaeli, Raiisponensi episcopo et S. Em- Dobner ad Hai. III, 624.
Bieruuii «bbali, qui uiuncre suo luuctus esl iuJe ab
83 C11R0NICA. — LIR. I, . S§
AnnO:dom, inc. 952 CM 4 074Nc-nasMartit trans- A J non eslts semiviri aul~'3Knon viliores m peripsitnnte
lalura estcorpus S. Wencezlay martlris de Bolezlay piri ~~~,factis dicta comprobate, el utrum gladio ar,
•M oppido in urbeinPragam invidi fralris odio(321).. servilulis ~~7jugo sil tevius '~~ colla submitteretem.
Siquidem fraterej'tts Bolezians de die in diem pejus piate. Erat res speclaculo digna el audacis procaci-.
faciehs el pejus C7C,nulla compunclus sui facinoris tale dueis ammiranda. Nam si mille dextras in tinrt
poenitentia, menienon 67' lulit 678lumida, quod per corpore 699armatas haberet, non in lanttim 700tanta
martiris sancli 679Wcncezlai merita Deus declaia»- lurma hominum trepidaret. Quos ul vidit dux m ;
rel inntiinera ad ejus tumbam es0 miracnla, clam buxo prae limore pallidiores, unum, qui fuit primus
sibi lidis clientibus mandat, quo eum in urbem inter seniores, apprehendens per cincinnos 70Sver-
Pragam transferenles, noctu in ecclesia sancli Witi licis ut fortius valuit, pcreiiciens amputavit7-03 ceti
humi eondant, quatenus, si quse Deus mira suis teneri papaveris caput, el inquit :
oslenderet ad gloriam sanclis, non ejus fralris, sed Sic volo, sic sil pro ratione volunlas (525).
faciam,
sancti Viti martiris asscriberetur meritis, Cselera
Cseteri hoc cernentes sero pcenilentia ducti, cccide-
ejus malefacta nec duxi relatione digna, nec pro rtint ad 704 veniain cum lacrimis
cerlo liabui cmnperta. Unum tamen ejus satis au- genua ducis postu-
lanles. Jam, inquiunt, domine, twslris parce culpis,
dax et meinorabiie facinus quod retro dierum in j. 1
sua jam peromnia tuis oblemperabimus jussis,jam uilro
juvenitite fecit, vestrae carilali referre cupimus. 70S-facimus quaicunque velis, ne sis nobis ullra cru-
Fuil enim iste dux Bolezlatts—si dicendus est dus,
detis. Et statim ad ducis voluntalem sedilicant civi-
qui fuit impitis atque lyraniius ssevior Herode, tru- 706altomuro, opere Romano, sicut
culentior Ncmne, Decium superans scelerum imma- lateui spisso et
hodie cernitur, quse ex nomitie sui condiioris Bq-
uitale, Diocletianum crudelitale, unde sibi agnomen 707dicitur 708.
s~l*ascivit smvus Boieziaus ut diceretur C82—tantse lezlav
enim fuit severitatis, ul niehil consilio, nichil ra- 20. [CO.NT. REGIN.]Anno dom. iitcarn. 953 Ujigari
tione regeret, sed omnia pro sua vokmtate alque orieiitales Francos et Alaniaiiuiam alque Galliam
709devastanles, pcr Ilaliam redierunt
impelii animi ageret. Unde faclum esl ut in menle
conciperet, quo sibi urbem Romano opere (522) Anno dom. inc,954, Heinrichus 710rex U.garos
conderet. Moxque populi primates CS 3 convocat in 711niulla csede
proslravit, pluresque 7ts ex iis conir
unum et usque ad unum, et deducens eos in lucum prehendit
6si-juxta Humen Labe 68S(525) alque desigiians lo- Anno dom. inc. 955. Heinricus rex paralysi per-
cum, aperil cis sui cordis secretum csc. Hic, in- cutitur.
qniens, colo el jubeo ul mihi 687opere Rotnano mdi- G Anno doin. inc. 956. obiit Ileinricus rex, eui suc»
ficelis murum urbis niinis allum per girusn. Ad hsec cessit 713filius ejus Otto imperator.
illi: Nos qui sutmts, inquiutit, populi fauces (524) et Anno doin. inc. 937,.Arnolfus. dux BavariQrum "•*
t.enemus dignitalum fasces, nos libi abrenuniiqmus,. obiit.
quia neque scimus neque volumtts facere quod prmci- Anno dom. inc. 938. Ungari it.eruro a Saxonibus
pis, neque enim paires noslri laie ~~~ quid- anlea fecerei mulla c*de devaslaniur, et71S filii ducis Arnolli ivgi
*8S.Ecce in luis conspectibus assislimus '"', el! -ebcllanl71G Ottoni.
potius luo gtadio quam importabili servitulis jugo Aiino dom. inc. 959. Luduieus rex Gerpirgam vi*
noslra colla submittimus. Fac quod velis, non enimi duam Gisalberli 717duxit uxorem 71S,
luif.obtemperabimus "n jussis. Tunc dux 6,s diranvi Aano dotn. inc. 940. [CONT. REGIN,] Heinrico,
exarsil in iram, etprosiliens sletit in "pulrido trun- fratri regis, Lothariensis ducatiis commiltilur, et
co, qui foiie tunc ibi jacuil in luco a9*^el evaginaloi eodem aniio inde expellitur.
gladio dixjt: 0 ignavi.el palrum ignavorutn filii. S" Anno dom. inc. 94.1 719. Hciuricus frater re«

\klilM LECTIONES. ^
673 DCCCCXXXI. i. ~7Kintra nonas 5. C7SBolezlau 1 , et.
658 inlulit 1. "~ sui A. 4. e~" tumuluni 5. 6S1 noinen 2, deinceps. ~n prius
e8s A- '". 68a
nam 4.
68t css- cognomen 21». 68C dr A. m ptiro.
pop^essA. „ ita i, locutn rel. A!be 1, atia manu adscriptum. Albim 2b. secreta 4. deest
4. corr. 1. 689 aspectibus 3, ~~~consislimtis 1. 691 oblemperamus 2, 2b. C9SBolezlaus addit i.
693 lulo 2, luco 2i>. posilo to co. C94non addttnl A. 1, 2b. i. C9Scultores 3. e96 pili corr. piri 2b.
607corr. k. super
~~elevi 1, C99 ac addit 4. 700-i. (. alia mam. 1. 701bolezlaus addil 4. 70i ita corr.
1,
cinninos A. circinos rel. 7"s araputat 1. 704Bolezlai addit 4. fos deest k. ~~~ superscr. A. 707 Bole-
slauni 3. 708Sequetiiia destint in cod. 7a, usqne ad annum 967. 709Calliam 2. 71°ita A. h. I. Heinriciis
711Ung. II. r. A. 71! plerosque 3. 7« in
5, et sic porro.
7lS 71c 717 regnum add. i.71Sm dux Bavariorum 2i>,re.v
Bavariae 3. deesl k. debellanl 2.. Gisalbum 5, Giselberli 4. Eodem anno cometes, ap[>:i«
ruit. addit 4. P~ dom. i. 941, desum 1
'NOTiK.
(52t)'Gumpolcli Vita S. Wencezlai, c. 23. Quod Tliielmar. I., 10,
a. 938 faclum sit necesse est, si revera tribus annis (525) Albis.
post niarlyrium S. Wenceslai ossa ejus Pragiut (524) l.e. caput, primalcs.
tr:inslala sunl. .(52S),IuveiiaL,.Si\l. VI, 225. .
^322) I. e. urbem niuris lapideis munilam, cfi'.
87 * COSM^E PRAGENSIS £j,
gis ™° cum quihusdam Saxonibus contra regem A agnomen 73Ssaevus Bolczlaus, male mercatttm fr«--
conspirat, sed nil nocere poluit. terno sanguine ducaluin cum vila amisit. Cui filiu*
Anno dom. inc. 942. sidus similc cometse pcr 14 ejus aeq>iivocusin principatum successit, roultum
nocles visura cst, et iiimensa morlalitas boum "i% dissimilis patri moribus boniset conversatione spi-
secuta esl. rituali 739.O mira Dei clenicncia 7i0 '. O quam in- .
Anno dom. inc. 945. Olto dux obiit, cui Con- comprehensibilia ejus sunt judicia ! ecce de rubo
radus filius 7S2 Werinheri 'sa in ducalum ,24siie- uva, de spinis rosa, de iribulis (icus gignitur 7i,s
cessit. ' generosa :'videlicet de fralricida prodit clirislieola.,
Anno dom. inc. 944. UngariaCaranianis 72SmtiIta de lupb agiius, de tyrauno 742modestus,' de impio
caede mactantur. Bolezlaopius nascitur secitndus Bolezlaus dux, nulli.
Anno dom. inc 945. Bertholdus 72e dtix Bawa- probitate secundus. Neque eum coiitaminat iniqut
liensis 72T obiit, cui Hcinricus fraler regis stic- patris aequivoc.atio,in quo verus 74aChrisli fervebat
cessit. amor et pura dilectio 744;nam sicut multi iioniina
~~'~
Annodom.inc. 940. Luduicus rex a suis" 8 regno sanclorum sorliuntur ns, nec tamen sanctilatem :
cxpellitur 729. assequuntur, qttontam neque sanetitas neque iniqui-
Anno dom. inc. C47. Domna Edgid ,3° rcgina v (as ex nomine, sed pro merito ha:c utraque dino-
obiit. scuntur m in homine , 48.
Anno dom. inc. 948. sinodus in Inglenlieim 731a 22. Erat aulem iste 7W princeps, secitndus Bo- ,
34 nuitiero 73!episcopis Itabila est. lezlaus, vir christianissiinus, lide catholicus, puter
Anno dom. inc. 949. Liudolfo filio regis Machtil- orphanorum "i0, defensor viduarum,gemenlium con-
<lis7S3 filia nascitttr. solalor, ciericprum et peregriiiorum piussus: ep:or,
Amio dom. iitc. 950. dux Roemornm Bolezlaus ccclcsiarum Dei prsecipuus fundator. Nam ut 751in
rcgi rebellabat T34,quem rex valida manu adiilsuae- privyegio ecclesise saticli Georii 75alegimus, 20 ec-
que pcr omnia dicioni subdidil 736. clesias chrislianae religioni credulus erexit, et eas'
Aimo dom. inc. 9SI. rcx Otto iu Italiam per- omnibus utilitatibus quse perlincnl ad ecclesiaslicos
rexit. ustis sulficienler ampliavil. Htijus fuit germana so-
Anno dom. inc. 952 7~~. ror nomine Mlada, virgo Deo devota, saeris lilteris
Antio dom. inc. 955. ertidita 7Sa,chrisltanEe religioni dedita, humilitate
Anno dom. inc. dSi. 754praedita, alloquio blanda, pauperibus et orphanis.
Anno dom. inc. 955. r fautrix Iarga, ac omni morum honestate dccorata.
Annodom. inc. 950. '' Quaedum causa orationis Romam veniret ,6S,beni-
Anno dotn. inc. 937. gne ab apostolico (526) suscipitur: ubi lempore
Anno dom. inc. 958. aliquanlo degens, monaslxis sat discipliiiis im-'
Anno dom. inc. 959. btiitur, el ad ultimum domnus papa suorum car-
Anno dom. inc. 960. dinalium consilio 786, immb volens novae ecclesiss
,ss snffragio , consccrat
Aniio dom. inc. 901. beuigno '" subvenire
Amio dom. inc. 962. cam abbalissam ,t 9, mutalo noinine Mariam 760,
Annodom. inc. 965. dans ci sancii Benedicli regiilam et abbaciaiem vir-
Anno dom. inc. 964. gain. Posl bsec nova abbatissa novam et sauctam
Annodom. inc. 905. illalura 5CIBoemiseterrae monachicam 762regttlam ,
Anno doni. inc. 908, accepta licentia el beriedictione apostolica, cquitat
21. Anno dom. inc. 967 737.Idus Julii dtix, cui in diilcem palriam cuni suo comitalu valde Isetift-
VARIiE LECTIONES.
"fc Oltonis addit snpra textutv 21'. 7S1 bovum 1. 722(ilins — sucretsit desttnl 5. ,23 Werinari
A. 'Vefneri 3. 72Vducatu 2^, 3. 728 Caiinlhiis 5. 7'c Bcrdoldus 1 ,-Bertoldus 2. "7 Bavariae
5. "3B a snis desuiit k. assuis suo 1, 4. 729cxp. r. A. 730Edid. omisso •domina 5, <lomnaHedgyd
4. 731Tngeien!ieini3, lnglinheim 4. 732numero deest k. XXXIV2", 2i>,'4-,sed in 2b, 4in margine : alii 30.
In 2, posl Inglenheim omnia omissa sunl, relicto rasurm vesligio. ,3S Mcclllildis 5. 7a rebellal A. rebel-
lavil 3. 7a-ssubjugavit 3. 736Solos annorum 952-966 numeros exhibent aniiquissimi duo codices k. i,
desunlprorsusir. reliquis. In cod. 2, verba qum sequunlur ad a. 307, de rtibo uva ^patris seqttivocalio
' perverse disiributa sunl per aiinos 952-957, quod miro errore induclus iu textum recepit Dobrowski.
AntiOdom. inc. 951i.repetit 4. 737DCCCCLXII.Seqttunlur ini, annidoni. inc. 968, 969;738 970, .971 et ad
ntinum 972 legitur tnors Bolezlai. Qum ad annum 967 narrantur, tegunlur eliam in 7, 7». cognomeii 2i>.
740
739spititali 7. , cl. .D.-.A. . 741corr. A. 74stirranno 1. 74sCOIT.A. 744dileccio 1. 74s sociunlur 1.
7,6 sanctitale 7. 747 0
dinoscittir A. 74snomine 4, 749corr. A. ,t ct addit k. 7C1 uti 2b ,£S Georgii I.'
VS3 s. I. e.. destinl 5. 751hiiiiiilita:i2, Iinmilitate — larga desnnt 5. ,BB ad limina sanclormn aposWi-
loruin Peiri et Pauli addit i. 7~~cx c. card. A 7" bcnigniss. 3. 7BR in marginek. apposilum. , 69corr. I.
760Maria 5. ,01alatural. 702inonalncam 1.
'
KOT^E.
(526) Joanne XIII.
83 CHRONIGA.—LIB. f. 90
cato. Veiitum eral ad regiam urbem Prsgani, ctJ t A placitum eligas in hoc opus clericum, Latinisadprime
dux Bolezlaus diu desideralam honorifice recepitt litteris erudiium, qui vcrbi vomere novalia cordis
sororem amaniissimam, et tnterse manibus conser- genlilium scindere et triticum bonm operationis serere
tis subeunt regalia lecta; ubi simul residentes diu1 alque manipulos frugum veslrm fidei Chrislo reporlare
mtituis alternatlm sermonibus dum fruuntur, duraii sufficiai. Vaie. Et slalim , ut jussum fueral, consilio
inulta quse vidit Romae sive 76a audivit relaliouee ducis et abbatissae sancli Viti 786ecclesia 787decer-
digna et admiratione 7G 4, fralri suo refert7GB, insti- nilur futuro episcopo (529), ecclesia vero sancti
per litteras ex parte apostolici sibi directas obtulitt Georgii martiris (550) ad praisens dalur abbalissne,
766, quarum formnla luijiismodi fuil : Johannes 7"7,, ducis sorori, Marise.
servus servorum Dei 76S, lioteztao 7'~ callwticm fideii 23. Igttur qoidani de Saxonia vir mirse eloquenlise
alutnno aposlolicam benediclionem. Jiislum esl beni- et Iiteralis scientise, nomiiie Dethmarus 7ee, presbi-
volas aures juslis accommodare peiicionibus : quiai ter promotione, monachus professione, olim in
JJeus est"justicia, et qui diliguni Deum ~7~juslifica- antea diebus catisa orationis veneral Pragam : qui
buntur , ei omnia diligenlibus Dei ~""justiciam coope- dum ducis secttndi Bolezlai dcvenire 789 ad noti-
raniur in bonum. Filia nostra , tua relativa (527),, T ciam , in brevi lempore magiiam ejus graliam ade-
notnine Mlada , qum et Maria, inler cateras liaud77* 2 pttts fuerat et amiciciam. Et quoniam Sclavonicam
abnegandas pelicwnes cordi nosiro dulces inlutit exc perfecle ,90linguam sciebat, hunc per suos legalos
parle lui preces,sciliceiut,7anostrd. asscnsu 77Kin tuoj duxadvocat, clerum, primales lerrse et populum
principalu ad laudem el gloriam Dei77B ecclesimlice- convocat, atqtie suis precibus et monitis eflicit, ut
rel fieri episcopaium. Quod nds uiique Imto animoj etim sibi in episcopum omiies communi assensu , 91
suscipienles , Deo gralias 77~relulimus, quisuam ec- cliganl. Postera ,92autem die ul duci placuit, favo-
ctesfam semper et ubique dilalat el magnifical in om- rali ,9a acclamalion.e ab onmihiis in episcopum De-
nibus nalionibus. Unde aposlolica aucloritale el san- llui.arus eligitur , ad impcratorcm christianissimum
cti Pelri principis apostolorum potestate, cujus licet[ Otlonem (551), lilium Heinrici imperatoris ,94, ex
indigni., lamen suniusvicarii 777, annuimus et collau- pafte dttcis et tocius cleri atque plebis cum his
damus 77eatque incanonizamus ,'quo ad ~7~eccie;,inm i transiiiitliliir liilcris"".
sancli Vitiet Wencezlai marlirum 7S0 fiat sedes epi- 0 gloriosissime 79Cimperalor et Chrislianm reti-
tScopalis; ad ecclesiam vero sancti Georii marliris, gionis tnaxime cullor 797, suscipe noslras clemens et
sub regula sancii Benedicli etobedientia filim nostrm, tocitis cleri alque populi preces, el hunc virum per79S
abbalissm Marim, consliluatur congregalio sanctimo-. C r oinnia abprobalum , 99, nomineDelhmarum 800, quem
nialium 7S1. Verumtamen non J secundum rilus aut: noit* in pastorem etigimus 80t, tiesrra sanctissima
seclamBulgarim genlis vel7f~'Ruzim78a(328), aiit Sctd- coltaudatione ac e0~jussione, ul ordinetur in episco-
^onicm ' 84lingum, sed magis sequens 78liinslilulaet p-m, suppliciler exoramus.
iiecrela aposlotica, tinnm vociorem tbcius ecctesimad! Ttinc imperator, sicut erat divinae legis amalor
VARIJE-LECTIONES.
«3geu2b. 764digna et admir. desunt 4. 76Bcorr. al. mahu 1. 76e iradil 2»>. supra vero obtulil.
767 5. •7GSservoriim Dei scivns A. 7C9 duci addit i.,,a 7,° euin 7,
episcoptis addit l.epislola mutilala in
In 2*. notavit collalor : alius eum. m Dei dilig. A. 77a corr. k. aud. 1; non 7. in 1, corr.
,7B 7,e 7,Slattdamus 2. "9 quod
al.manu.tiL~~" ,74asensul. et addit 7. grales 1, 4, 7. 777v. s. A.
A 2b. iia k. 1, sancli V. W. fiat 2, sunclortiin Vili et Wenceslai inarlyrum ~V>. 5, 7, sanctorum Vil.
Wenc. Adalbeni i. •, 81 monialium A. 782et2t. 78SBnssia: 5. Ruscise 4. 7R»Slavonicaj 2*. '8a sequen-
tes 4. 7SG eccl. s. Viti A. ,S7 in margine k. apposilum. ,8S Dictniarus 2, D:clitmarus7. , 89 veniret 3,
7901.perf. A. perferre 1. 791 affcctu A. consensu 2b. '"ritli.i manu superscripl. 1. 79a favorabiii ~V>.
794primi regis tnanus rec. in margine 7. 79B eorr. 1. ,9C0 gioiiosissime—exoramus exctderunl 5.
797superscr.alia manu k. apposuit 798verba"per omnia — nobis desideraitlnr in A. quein alta manu superscnplnm. .
799probalum 5. 800Diethroaruin
I', et olias. 801elegimus V>.' s~-deest i
-'"'''- NOT/E.
(327) Cum Dobnero IV, 175. supplendum essct nj (529)Minimeanno96/, scdiionanteannum9/oope
filia, ita ut bulla non Bolezlaoll, sed Bolezlao pa- etcotisilio S. Wolfgangi, qui a. 972, sedem Ratispo-
tti missa videri posset, hisi seque ac Cosmas Dob- * nenseni arieplns esl, caihedra episcopalis Pragensis
nerus eiiam supposiia bae epistola deceplus cssct. constilutaest,cujtisreilestisestlleinricuslVindiplo-
Geiminam hitjus epislolseoriginem primus in duhiiim male ab ipsoCosma II , 57 transcriplo, quo legiutr
vocavit Asseinanus Ofig. eccles. Slud. t. III, p. n, Pragensem episcopatum ab Otlone primo el a Bene-
p. 169 , quod cum ille argumcnla sua non aitulisset diclo papa (scilicet VI, qui sedil annis 972-974)
salis milii proliasse videlur Pnbitschka Gesch. von confirmatum esse. Et large el acule de h»c re dissc-
Bohmen 111,7; Palacky'Wtirdigiii)g, p. 26, eoruni ruii DobnerlV, 215. Vide praMerea Piibitschka III,
senlenliam amplexus est, quibus - Cosinas verbis 18. Olltloni Vilain S. Wolfgangi, c. 29 Mon. Ger-
formula linjusmodi fuil indicasse videbaltir , se non man. SS. IV, et Ann. S. Einnterami Mon. Germ. I.
ex exemplari sed e memoria lantuin lextura reddt- (550) A Wralislawo 1 duce in arce .Pragensi con-
disse.. sliiuia.
(528) His verbis tenet falsatorcm Piibilscbka (531) Othlone teste 1. I. (emporc OKonis mcdii i.
nam lemporibiis Joaunis XIII papse Rulgari cailm- c. II, primus episcopns Pragcusis eleclus est, quod
licae Ecclesise addicti.orani ct Russi nomluni proii- Palackio I , 229, paschali festo a. 973, quod Olio l
iebantuf fidem Chrislianam. Quedliiibiirgi ccleliravit,'factuui csse vitlcbatur : clr.
Ami. Quedliub. Muu. Genn. SS. If|. . , .
81 CQSM./EPRAGENSIS, 91
consilio ducum et principum sed prsectpue praesu-,A vittts episcoous vocaberis. Tua nobilitas , lui mores et
lum, consulens saluli el novitavi elirislianse plebis ,. aclus oplime concordanl cum honore poniificatus.
jussit Magunlinuia arcliiepiscopum (532) qui tunc Tu nobis tatos. a rerlice nolus. ad imos (557).
praeerat curti, ut eum ordinaret in 8oa episcopum. Tu bene scis. nobis pandere viam, qua itur ad cmie-
Tunc prsesule"' mitra redimilus novus novaiii redit stem patriatn. Jvssit tua nobis quam posse sequi, lam
hetus loeius Boeiniae in parrochiam , atque iuven- vetle necesse est. Te dignum omnis clerus, le uni-
tuin esl inetropolira Pragam , juxta aliare sancti versus idoneum episcopatu acclamal populus. Facta-
Viti inlronizatur ab omnibiis 80! clero modulanle : est. aiitein h.secelectio non longe ab urbe Praga Le-
Te. Deum lattdamus. Dux autem 80Cel ptimales reso- 1 vigradec in oppirio 11 Kal. Mati. eodem, quo ohiit
nabanl : Christe keinado'" 7, kirie eleison, und di Detliniartis episcopus anno 819.
hallicgen alle helfuenl unse, kirie eleison ei ca-lera; 26. Ea 820tempestate (558) rediens de Saraceno
simpliciores autem el idiotie claniabanl Kyrieleyson bello. adiilS2t Veronam urbem prsecellentissimus im-
808: elsic secumlum morem suuin tolam illam dieni jierator Otlo secundus, pacis amaior, justicise cul-
liylarem sumunl 8°9. lof, gloriosissimo patreprimo Oitone gloriosior 82S,
Anno dom. inc. 968 obiit Vok comes 610. qui in omnjbus praefiis exstilil vicloriosissiriius 82Sl
21. Post hatc prsesul Dethmarus ecclesias. a fide- B • victor. Ad quem Sclavonica 824 mainis Boemisectim
libus in muliis locis ad Dei laudem conslructas cou- electo pergit episcopo , ferens ex parte ducis lega-
se.crat, el popultun gentilem baptizans quain pluri- tionem et locitis clgri alqtie poptili peticioncm, quo
niiim facit Christo fidelem : nec post mulios dies, 628imperiali ntitu eorum commuiiem con&rmei 82G
anno scilicet dom, inc. 969 (553), 4 Non. Jan. (554) eleclionem. Igitur serenissimus 887imperator con 'e§
vinclis carnis absolutus, lalenltim sibi credjlum scendens eorum dignae 82Speticioni 5 Non . Juttii829-
Cliristo reportavit cetHuplicaium81». dat ei annulum 8,° el pastoralem virgam 8S1: et cujtis-
25. Inlerea rediens pliilosophise de caslris, ubi suffraganeus erat, Willigisus 83SMagnntinus arcbi-
(355) decem aut plus militaralSls annis (556) secum prsesul83aqui 834ibi ~~sforle aderat, jussti impera-
haud 8la modicam librorum copiam referens, aderat toris consecrat eum in episcopum nomine Adalber-
spectabilts heros, nomine Wogtechsl 4, adliuc ordine tum. Nam arcbiprsesulSal Adalbertus Magidburien-
subdiaconus ; qui velut lener agnus inier oves sui sis 836ecclesiae olim confir.inans.crismate, hec pro-
pastoris super 81Smorle mcerenles, sedulus exhibe- prio suo vocitaral83r euni noraine, Consecralus 838,
bal exequias funebres; orationibiis diurnis instans auiem 5 Kal. Julii 839(539) cutn suis sequacibus ~'*~
siniul el noclurnis, animam patris universaljs elc- equitat in 84t dulcem patriam, elut pervenit ad 84s
mosinis commenilabat Deo largis et precibus sacris. "• civitalem Pragam nudo pede el humili corde, clero
Quem dux Bolezlaus et ejus optimates 81Sin tam et omni plebe prae laelicia niodulaiite 843, episcopa-
bono opere devotum cernenles et iu fuiurum devo- lero obsedit kathedram. Hujus tam prseclari pastoris
tiorem (ore sperantes, gratia Spirittts sancti inspU Adalberti consilio et prsediclaj alque dilectae susa
rante, juvcnem sl" niniis reniteniein riipiunt et soioris abbatissse Mari:e84*inlerventu dux Boleziaus,.
aiWuciinl rn mediimi , alque inqniunl : A'o//'s, quicqujd prsesulPragensis usquehodieinsuopossidet
vetis, nosler episcopus eris, el Prageusis 8tBvel in- vel obtinct episcopio, vel quicquid abbalissa. optavit
VARI^E LECTIONES.
803deest k. ~"Kvenerandus Diethmarus addit 4. 80! hominibus 7. 80CBolezlaus addit 4. 807 Xpc-
keiuando kirie! unddi gallihccnalle helfuent unse kiriel. Hmc esl leclio anliquissimi cod. 1, Chiisle keinado
el.cetera habent 2, 2a, 3, Cliristc keinailo desunt 2, sed in89S margine 2b, Chrisle keynado. Christe kreynal
ct cetera i, C. keynado e. c. 7, Christo keynado 7«. krilesu A. krlessu 1, 2b, 4, kyrie eleyson 5,
kr.lcsii 7, krlesu 7". 809 In cod. l%sequilur [undalio ecclesim Wissegradensis a. 1070; reliqua desunt omnia
itsque ad II, 57. 8t0 Wok comes A. 2b, t'« Wolkomes 3, comes Wok 4. Stl ceutuplum A.
812 militaver.il 3, mililavil 4. 81acorr. k. eiKita k. margine.
Woyliech '2. Woylech. alii. 8" de A. A*. 81G obli-
817
mantes 1. ~~~ woytech addil 4. 818 deesl A. urbis addil i. st 0 temporeet anno, omisso episcopus 3. anno
ileesl i. veto addii 4. ssl abiit 1. 822 gloriosior 1. 823 deesl k. corr. al. man. 1. 8' 4 munifica 2.
e~" qui 2. ~~~ ita A. 1.5. confirmarel 2. rel. '" sereniinus 1. S2S deest k. ~~~ 0
deest 5. 8a an. dat ei
A. 831 curain A. A*. 83sWillegisus 2b. 833archiepiscopus 4. 834qui—arcliipra;sttl alia manu in margine
k. adscripta sum. 888(unc add. i. 83eMagburgensis 1. 3. 837vociiaver.il A. A". 838est aulem sanctus
Adalhertus addit i. S39 liattnusi. reliqui otnnes 5. Irius Junii. 840 sequenlibus 3. 841suam addil 3.
8,2 sanclam addit i. ~Ki 644 Marise ab. A,
kyrielcvson addit 4.
NQTM.
(552) Ruolbertum. nis Canaparii Viia S. Adalbcrti c. 3 Mon. Germ. " SS.
(555) Iterum erral ; Dellimarus episcopus usque IV, 582. |
ad annuin 982 vitam duxit, ut palet ex Vita S. (356) Quot annis sludueril incerlirn est. lbid.,
Adalberd c. 8, 1. I. quod pltiribus argumentis c 5
probavil Dobner ad Hai. IV , 284. Eumdem erro- '(537) Cfr. Hor., ep.II,2, i.
retn jam annalisla Saxo ad a. 982, Mon. Germ. SS. (338) Ea lempesiale -r- obsedit kathedram ex Vila '•
VI, in attclore nostro reprchendil. S..Adalberli c. 8 desumpla sunt, paucis ab auclore
(354) De die consenlil Necroiogium Roheniicum de suo addilis.
aputl Dobiierum Monumeiit. Bohem. II, 9. (339) Recte; consecralus est S. Adalberlus fesio
(555) Magdeburgi Olrico msgislro. Vid. «oati- SS. apostolorum Petri el Pauli i, c. m Kal. JuL
coufr. Viia Adalh., c. 8.
93 CHRONICA.—LIB.I. U
dar; vvfiferi ulililatis insuo ccenobio, graluita utri- A ubi amnis Cydlina 8C1 (544) nomeii perdit sutini, in-
que *" concessitpietaleetcanonum sacra confirmavit trans liberioris aquae 86Sin fluviuro Labe. Habuit
auctorilate 846. autem sui principalus bos 86a terminos. Ad occi-
27. Anno dominicse incarnalionis 970.. dentalem plagam contra Boemiam rtvulum Stiri-
Ahno dominicae incarnationis 971. na 864 (345) el castrtim qttod est situm in monie
Anno dominicse iucarnationis 972 sanctus Ottdal- Oseca 8CBjtixta fliimen Msam 866. Similiter plagaia
ricus migravit a seculo. 847(540). ad auslraleni conlra Teutonicos orieniales has ur-
Anno dominicse incarnationis 975. bes habuil lerhiinales : Hliiov 667 (546), Dudle-
Anno dominicaeincarnationis 974. bi (547), Netolici 868(548) usque ad inedtam silvam.
Anno dominica; incarnationis 975. ltem solis ad ortutn contra Moravise regnum castruns.
Atino dominicse incarnationis 976. sub silva situm, nomine Liitbomisl86S (549), usque
Auno dominicaeincaiiialionis 977 848 obiit Du- ad rivulum Svilawa 870qui est in media silva.. Item
brauca, quse, quia nimis improba fuit, jam mtilier ad aquilonalem plagam coritra Poloniairi caslelluia
87t (550), situni j'uxta flumen nomine Ni-«
provectse aetalis eum tiupsisset Polnniensi duci (541), Cladzco
peplum capilis sui deposuil, et puellarem coronam zam S72(351). Hic dttx Slavnie, quamdiu vixit, feli--
sibi imposuit: quod erat magna dementia mulieris. B citer vixil.
Anno dominicse incarnationis 978. 28. Anno dominicaeincarnationis 982.
Anno dominicse incarnalidnis 979. Anno dominicae incarnalionis 983.
Anno dominicse iiicarnationis 980. Anno dominlcse incarnationis 984 obiit (552) Ro-
AiinodominicD3incarnalionis981 obiil Slavnic 849, mae Caesar Otto secundus. Huic imperatoriS 73 (555)
pater sancli Adalberti '"",- cuj'us de moribtis et vita Adalbertus. prsesul Pragensis adeo fuit familiaris et
licel piurima" eniteanl memoriae 8B1 digna, ex qui- carus obsequiis, ut in pascha Domini 874,quod cele-
bus lamen ut referamus SBSpauca, ccepta inler- bravit rex Aquisgrani in palatio coram oinnibus
miliimus hoslra. Erat enim 8sa vir lsetissimus ad episcopis, haceum 8"' officii celsitudine sublimaret,
omnes facie, in consiliis serenissimus mente "**, qtio sibi coronam imponeret et majorem missam,
alloquiis blandissimus 8B', locuples diviciis quam celebfaret, quod solum fas erat ut archiepiscoous
secularibus lam spiritualibus. In domo 85Cillius bo- faceret (354). Post fesliim vero, cum jam accipe-
nestas 8B7 fulgebat el sincera dileclio, jtidiciorum ret 876 a caesare licenliam redeundi ad palriam
rectitudo et procerum multitudo 86B. ln operibus sevocat 8" eum caesar iu secrelarium, et faciens
ejus eral legum cognitio, paupernm refectio, moe- suorum confessionem peccaminuin, comraendat se
renliuni consolatio. peregriiiorum receptio, vidua-' u piis recordalionibus ej'us oralionum. lnsuper dat ei
rum el orphanoruni SB 0 defensio (342). Hujus 860tain
paramenla, in quibus missam celebraraltrt in pa-
insignis ducis metropolis fuil Lubio (343), sita loco scha, scilicet albam, dalmalicam, casulam, cappam
VARIj: LECTIONES.
,4B ulrisque A. 816 Reliqua usque ad anntim 994 desunt in 7*. 6" Hmc verba desunt k. 2a. 5.
819Qum sequunlur, ad priorem\annum lequntur in Frehero. ~K~ Zlaunik 1. 2b. Slawnik 2. Zlaunik dux 4.
"° XV Kal. Apr. addit 4. S5t niemoria 2b. 85arefferamtts 1. ^3 deest A. SB 4 viise 5. S5Sa. b. desurH
5. eHein domo— defensio des-xnt 5. 8s7 hoiiesla 4. et cbrreclor 2b. 8BScorr. al. man. 1. 8S9 et orph.
desunt 4. 860hius1. 8el Cidliria 1. 5. Cidliuia 2. Cydlina 4. S6Salqtie 1. 863 os corr. al. manu lios 1.
864 Sirina corr. \. Surma 5, 86BOssieka 2. 86eMzie 2. S67Chinov. 1. 2b. 4. Hinou 3. se8 Netholici
1. Notoliczi 2. Notholici 2b. prius, sed correclum Netholici et delelo ultimo i supra scriptum e. Neiholici 5.
669Lutomisll. 4. Liutomysl 2. Lutomizl 2b. Lutoinis vel, omisso nomine 5. 87°Zuilava 1. 2b. Zuitawa 2.
SutlavaS. Zwilana4. 871Kladzchol. 2b." Klarisko 2. Kladsco 5. Glecz addil man. rec. 5. 87SNisam
corr. al. man. Nizam 1. Mzam 2. Nizzam 5. Nizau 4. 'X3 secundus addit- i. 874 deest -3. 87Scuni 2>
*M accepisset 3. S77clam vocat 4. 878celebravit 4. celebraret 3. cutn correctore 2b.

NOT.-E.
D
o40) Obiit die 4 mens. Julii 973- Cfr. Gerbardi (348) Nefolilz.
"VitaS. Udalrici, c. 27, Mon.¥Germ. SS. IV, p. 414. Leutoiiiischl.
(349)
(341) Miseconi; conf. quae apud Thietmariiiii IV, (350) Glatz.
55, 36. de Dubrauca illa, filia Bolezlavi I, ducis Bo-
hemorum, leguulur, el Roepell, Geschichte von Po- (351) Neisse.
leii I, 622. (352) Constat euro anno prsecedenii obiisse.
(542) Conf. Vila S. Adalberli c. .. (555) Potius Otloni terlio; cf. Vita S. Adalberti,
(343) Libicz in circulo Bidschowensi, cfr. Schal- c. 22.
lerXVI.ai. (554) Minime de coronalione Ottonis III, sed de
(544) Czidlina fluvius qui proue Libicz in Albim imposiiione coronae, quse in.diebus festis fieri sole-
cadit. lbid. bat, cogilanduin esse, ex.ipsis aucloris verbis satis
f (545) Rila" qui prope Aussig in Albim exundat. rion liquet.
apparel; quorl quo tenipore factum sitcelebrasse
Otldnem, a. 995, Pascha Aquisgrani la-
lbid., V, 14. bulae ejuS probanl ap. Boeiimer reg., n. 746; codetti
(546) Cheynow. fere tempore S. Adalberlum in Germania fuisse, aU-
(347) Daudleb. ctor Vitte ejus itintiere videtur c. 19, 20.
m COSM-JEPRAGENSIS 96
et facilcrium 879, qu.p ca balcat sui ob memoriam.. A d est, inqiiit, quod tu frater nosceris esse ducis, et hu-
Qnie usqtie hodie in Pragensi ecclesia honoriftce jus terrw ex S9adominis m originem ducis ~~~.. : te
896dotninari, el tibi inagis obedire
E-tbcnttir et dicuntur paramcnta sancli Adalbcrli. ptebs isla mavutl ~~~
Anno domioicse incarnaiionis 985 88°. quam mihi. Tu 897consilio et aitxilio tui fralris
Anno dominicseincarnalionis 986. superbos comprimere, negligenlesarguere, inobedien-
Aiino dominicaeincarnationis 987 obiit Strczizi- tes corrigere, infidetes increpare poteris. T.ua dignilas
I va 881(555), sanc.li Adalberti maier yencrabilis ct el scienlia, tui habitus sanclimonia tnitltum s??con.-
Dco acceptabilis malrona, laniae et lam sanclsa so- cordant, ~~~ ad ponlificatia regimina. Quod ut fial ego
bolis 88Sdici maler el esse digna. tibi cum Dei voluntale et mea polesiaie concedo,et.
Auno douiinicseincarnationis 988. ut liceat mc vivenleislic episcopus ul sjs, aput aposlo-
Anno dominicaeincarnalionis 989. licum omnibv.s votis interccdam ">'. Et qnein forle.
Anno dominicae incarnationis 990 (556) sanclnsi maiui tenebai episcopalem baculum, ponit sibi in
Arialberlus Romte ad sanctum Alcxium, inscip ab- sintim. Quem ille, quasi furibundtis, in tcrram~~~ pro-
Jiaie quis esset, faclus est nionaclms. jccit, el haec yerba insuper adjecit : Nolo ut ati-
Anno domiiiicaeincarnalionis 99.1J 90a in mundo 904,honcres
quam dignilalein habeam
Anno doniinicaniucarnatioiiis 902. " [ugio 9t", pompas secuti despicio : indigno me judico
Anno dominicse incarnaiionis 993. ipiscopali fasligio, nec lanlum pondus pasloratis
Anno dominicse incarnalionis 994. curm ferre sufficio. Monaclius sum, mortuus stnn :
29. Ncc 88atrnnssilienriiim censeo quod ab aliisj mortuos sepelire non pqssum. Ari hsec prassui 5Sre-
prseterinissum virioo. Nam pisesnl Arialberliis vidcns,, spondit: Scias, frater 907,scias, quod modo >w:i[aas
quod grex silii comntissiis seniper in pnrcipiciuiii'i' CHIM bono, [acies autem poslea, sed cum tuq tnaxi-
ircl, nec etint ad rectaro viam converlere qtiirct,, mp 90Smdo. Post hsec praesul 909, iit proposuerat,
linicns nc el ipse cuni perctinle 884plebe perirct,, Romam iter arripit, et gentem suis prseceptis ip.^
non atisus esl cnm cis ampliiis slare, nec passus estt obedienleni relinquil 910.Etquia fnnc lemporis dui
sunm ulterius incassum prsedicandi dperam dare8SB. non erat SUSRpotestalis, sed comilum 9tl, comi1.*!
Sed cum jam jamque 886Roniam iler arripere vel- versi in Dei odittm, patrnm iniquorum pcssimi liii,
JSI (357), forte forluna lempore in ipso Strah- y:\lde nialum operabanlur facinus ~'~ el iiiiquum.
quaz 887, rie qno supra relulimus, sui abhaiis ctimi Nam sub quadam festiya die 91a (360) furlim ir-
jisciitia veneral dc Radisbona 8B 8, post mitltos annoss rtittipnnl nrbem Lubic, in qua fralres sancli A'al-
visere patriani dulcem el cognatos atque fratrem~ berti et mililes urbis universi velut oves innocentss
suum Boemiaeduccm. Ctim qtio vir Dei priesul Adal-- assisiebant sacris missarum solempniis festa cele-
bertus secretum peciit et colloquium tenuil, multa* brantes. At illi ceu lupi immanos urbis moenia ir-
conqueslus de infidelilate et nequicia poptili, de in- rumpentes, masculum et feminam usque ad unu.ra,
ccsla coptila et super illicita discidia ~f (558) incon- inierficicnles, quatuor 914fralribus sancli Arialberli-
slantis conjugii, de iiiobedientia el negligenlia cleri,i, cum onmi prole anle ipsum altare decollatis, ur-
de arrogantia et intollerabili polencia comittim. Ad d bcm 91Bcomburtint, plateas sanguiiie perfundunl, et
iillimum omnem intencionem stii cordis sibi ape- ;- cruenlis spoliis ac crudeli prseda onerati9le hilares
ruitG90, qttod vellet Rotnam aposlolicum (359) con-i- ad proprias 917 redeunt 9,s lares. Interfecli sunt
snlttim ire, el ari geiilem apostatricem 89t niinquam n atitcni in urbe Lubic quinque fratres sancti Adal-
rcdiie. Inler haecet ad 89Sh:cc baecaddidii: Et bene \e bcrti 919anno dom. incarn. 995, quorum iiomina ^*,

VARI^E LECTIO^^S.
~7~ lacitcrsiuii) corrector 2 . faoitergjuni 3. 8a0 Numertts alia wann in. margin.e A. adscriptus. 68i Zre-
zzlava 1. 2b. 4. Strziczislawa 2. Zrczizlana 5. Ztrelizizlava 5. 882corr. 1. E83Hic ilehim incipilfiod. 7a.
884pciiicuiite 1. 8SBcon-.l. 88Sjatiioue deesti.7>. S87Zlrahquaz 1.4 S8S 1. 889ritssiilia2b.3.
~~~ Radisporia
4. 890aperit A. A*. S9taposiaiicain 5.
~~~ sttperscr. i. S9avi corr, cx 1. ~~Kriominis eorr. doniini 1.
*'" el bitjus—diicis desunl k.k'. rn.igisvnll 4. 897luconsiiio—poteris dcsiderantur ihi. 89sdeesl k A*.
830 multum deest 2. 900deest 3. 901iniendam 3. _902ita k, \. i. 90adeesUn omnibus cod., alia maim.
\. no4 possiricam 4. 90SA rcrbis nores fugio conlimtalur chrotiicon"in cod. i*. ~~~Arialbernls
superscr.
add. i, i~. ~~7 Zlraliquaz add. 4, i~.9la~m dcest k, A*. 909 Adelbertus addil 4. 910 reiiqnil 2. 911dii-'
cum A, ducis A'. °12 scelus 4, 4a. die festivo A, A\ fesiivitate 4, 4n. 9!4 universis ~~. ~'f. Lubit)
~'~ ai. manu 1. 9t7 ila k, 1. 9,s rccedunl A, A*. 91!l.pra'sulis addnni 4, i~_,
~~~ 4, i~.nominacorr.
iuld.
qiiorum deest 2. IKr vcrba : Aimo dom. incarn. 993 linca alio alramenio dnctaes'..
NOTM.
('6i~) Ex c.aro gencre Sclavorum nobrlissima; ilaque cttm Cosma minime ad anntim. 994- rcferrL
conf. Biunonis Vila S. Adalberli, c. 1. pOlOKl.
Jam Naliviialis a. (558) Vita S. Arialberli, c. 12.
(556) lempore Cbrisli, 988,
S. Adalliciius Romae commoralus esse videtur; (359) Joannem XVI aimis 985-996 sedenleni.
couf. Wilmans Oltolll. p. 92. (560) S. Weuccslai; cfr. Briiiioiiis-VitaS. Aihil-
licrti, c. 21; scri boc posi secuudum cjus itcr RQ~.
(3S7) Primum cral S. Adalbctii itcr Romanuin; inaiium facUim esl :mno99S.
s>7 CIIROMCA. — LIB. I. o!g
sttiil li.ec : Subebor, -%itimir 911,Dubrezlav923',Po- A melrbpolila Maguntinus sollicitus ne papulus uii-
rey 923,Caslav 924. per 833 Christo adqnisittis, rehipsus iu aiiliquos
30. His ila 925peraclis, dux Bolezlaits inito con- percat sacrilegos ritiis, mittcns legatos ad aposto-
silio cum clericis, Maguntinum praisulein 926 his licum clainat ut aut vidualse Pragcnsi ecclesiae ma-
sollicitat verbis : Aut nosirum pastorem Adalbenum rittim remitlal (561), aui alium in loco sui ordinari" 1
ad nos revoces, quod magis volumus, aui alinm no- permitial. Et quoniaui servus Dei Adalbertus,
jussu
bis in loco sui ordines, quod inviti poscimus ~". apostolici faclus liber a cuslojia gregis dominici,
Nam ~~e Chrisii ovilia adhuc in hac gente fidei novi- in coenobio sancli Alexii 935ctitii seiiutoiibus eceli
cia., nisieis assil vigilans pasloris cuslodia, cruen- infra amoenam curiatn terreni conversabalnr 98S
lis °29lupis opima recla ~~~fiunt 931 edutia ~~~.Tunc Elisii,
Htinc domnus papa, suus et pius insimul abba (362),
Talibus alloquiis 937mossitiin solaulur amicis:
6 fili dulcissime el frater amanlissime 93S,
per caritalem Dei te deprecantur ~3Set per amorem proximi obteslamur,
ut ad tuatn parrochiam ~K" dignanler redeas
regimenque tuarum ovittm diligenter recipias.
Si le audierinl, Deo gralias : si le non audierinl, fugientes le 94' fugias,
ne cum pereuntibus pereas, el dd nationes exteras prmdicandi licenliain habeas.
Hac praesul,942valde exhylaralus 943sentenlia,
quod sibi sit9U dala docend' exleras geules licenlia,
non sine magna mceslicia fralrum dulcia linquil 948consortia.
Elcumvirosummaediscreiionispraesule(665),nomtiie R.urbis, in palatio rogat, qtio per ejus missos scire
Noihario9i 6, adiens 947 archiepiscopum Magimlinae posset, si se suus grox, 918recipere vellet n~'.
Quo faclo, quid sibi suus gt-ex responderit,
aut quam ob causam eum non receperit,
vel ad quas genles iiule Iransierit,
quanlse eliam frugalilatis otiiiiibus diebus sui episcopii fiietil,
quanta morum boneslate eniiueiit,
scire poterit, qui vitam ojus seu 9B 0 pissioutmi legcrit.
Nam mihi iam dicla bis 851 dicere noii placcl ista.
Tiinc Zlrahquaz 9B!Ifraler ducis, de quo supra rne- pravorum iiominuin iuvalescere poteniiam, sicul ii¥
niinimus, videns episcopum quasi jure et rcgiilari- Iiac inregiilitri9SCelectione ludicra 967praevaluere ~~~
lcr ~saa sua plebe repudialutn, lumido fastu exarsit Cereris genei i3BS(564), Nam fitit hic Zlrahquaz veste
in episcopatnro. Et quia facile cst volentem cogere, coiiiposilns , menle lumiriiis , actibus dissipatiH,
proiinus liuiic ydiolam el sicophanlam populus ne- bculis vagus, verbis vanus, ntori!)us ypocrila, ct
quani in episcopalem levat 954kathedram. Sic eiiim, tocius erroiis maiidrila, atque in omiiibus opeiibsis
sic Deus ssepe9"° permitlit per sui providenliain C malis iniquorum archigcronla 96°.
Plura referre pudef Ztrahquaz de praesule pseudo.

VARLE LECTIONES.
921olimSpilimur 2. Splimir 4, 4a. 92SBol>razIau1, 2b. Bobraslau olimi»2. mulalum vero atlerumhinb,
deletum ra et suprascriptum u, et ila conecttowBohuslau. Bohrazlau 92B
coltator 2b. Drohozlau 5. Pobrazlan i,
926deest k. s" possiimts-
i~. s23Poreii3. 9S4 Cazlav 1. rel. Czaslau 2, Chazlaw 5. itaque.2«.
COIT. alia manu poscimus 1. 9S8 naro —n3s edulia desunl 5. 9a9 rapidis vel rabiriis cruentis 1.
930recte 2b, 4, 4a. ^31 fient 2b, 3, 4, 4». edilia 2. correcium alia manu edulia. 933 a addii 2.
934 suo ordinare 4, 4a' 93Bconfessoris add.i, 4a. 936conversabauiiir corr. -batur 1. 937 aloquuiis
1. 93SAdalberte addit 4a. 939 deprecor 1. 940 litlera c. al. minu superscr. 1. 941 deesl 4, ia.
9,J Adalbertus add. i, 4a. ~Kiatia man. superscr. 1. ~KK est 1. 94Sliquil 2*. 946Volliarino correcor
2b. Notario i~. 9l7 deest i, 4a. '8kS.Verfwt grex — suus alia manu in tnargine k. apposita. 94° coir.
al.man. 1. 9S0 sive 2. ~v~biis I. 956 953Strahqnas 2 et sic deinceps. 96a regaliter 2a. 9B4locat-5. 95BDeus
sic ssepe 5, saepe deesl i, 4a, 5. sylluba in al. tntmu superser. A. r.egulari4, 4a. ~s~ludrica A- Intlici--
tns 3. 9BSpravalere corr. atia man. prajvaluere A. pravalere 4, 4». 9S9 genere corr. •<eiieiiA. 98li ar-
cbigeron 4
NOT.42.

(361) Yita S. Adalberli, c. 18. sed qtiod factnm est in sccundo itincre Boniario,
(362) Leo abbas nionaslerii S. Alexii. a. 996; auclor duo illa itincra in unum coufundiu
(365) Leodieusi; cfr. Vita S. Adalberti, e. 21; (564) 1. e. diaboll.
m COSMJE PRAGENSIS 100
Sitfliciuntsel pro muliis pauca. Veutum crat Magun- A laniam 964modulante, dum procumbit super lapccia
linae sedis ad96a archipraesuleni9ea : ubi peractis archipraesul infulalus ante allare, et post euni inier
omnibus quse ageitda cranl per ordinem, sicut fieri duos suffraganeos
solet, post examinationem episcopalem, choro Ie-
96Bprosternitur in medio,
qui ordinandus eral Zlrahquaz dum
heu dira condicio, arripitur atroci daemonio :
el quod servus 966Dei96T oliinsibi praedixeral clanculo,
palam fu coram clero et omni populo.
~~~
Ilactenus haec inseruisse sufficiat (565). ciesise recipilur, alque ctim magno gaudio ad cornu
31. Antto dom. inc. 996 (566) poslquam insiguis allar-is sancli Viti inlronisalur. Dux valrie congfa-
signifer Christi, prsesul Arialbertus, relibus fidei lulatur quia pastor bonus suo gregi.arridel, et
cepit Pannoniam simul et Poloniam, ad ullimuni, grex laeuis pasiori novo B8° alludit.
dmn in Pruzia 969seminal verbum Dei, hanc prse- „ 32. Rexit aulem iste excellentissimus princeps
seiitcm vitam pro Christo feliciter terminavit mar- Bolezlaus posl patrisobitum 52 annis ducatum, quia
liro 9 Kalendas Maii, feria 6 97°. Eo anno ftiit pascha quaejusliciae. quse catholicse 98tfidei.quae christian33
7 Kalendas 97t Maii (567). religionis sunl, erat ardenlissimus executor, apud
Anno dom. inc. 997 sa:pe memoralus dux Bolc- queni 8" nullus ecclesiasticam, nullus mundanam
zlaus videns Pragcnsem ecclesiam suo pastore vi- dignilalem oblinuil per pecuniam 98a.Fuil etiam 98i,
ilualam, dirigit legatos suos ad imperalorem lercium ut res probat, in prseliis victoriosissimris victor, sed
Ottonem, rogans 972,utBoemiensi ecclesisesponsum victis clenienlissinius indullor atque praeeipuus pacis
nieriiis dignum darel, ne 973 grex Chrisio noviter amator. Cui eranl maximse opes, bellica insirumenta
mancipalus redeal ad pristinos vanilatis ritus el ad el dulcia armorum studia. Nam pltts diligcbat9S*
iniquos aclus; quippe profiielur non haberi in lota ferri rigorem, quam auri fulgorem, in cujus ocults
Roemia lunc temporis clericum episcopatu dignum. netno uiilisdisplicuil, nunquaiii inulilis placuit, suis
Mox caasar 974augustus Otlo sicul 975erat in divinis milis, hoslibus lerribilis fuil. Habuit auiem hic glo-
986Ilemmam sibi in matrimonio
huroanisque rebus prudentissimtis, annuens peii- riosissiunis dux
cioni eorum coepit curiosius cogilare, quem de suis junctam, quae genere fuit caeleris nobilior (569),
polissimum in hoc tam arduum opus dirigerct cle- iQ sed, quod magis laudandum est, nobilitate nioriim
rieum. Forle aderat in regali euria (568) capellanus multo 987prseslancior. Ex qua duos (570) (ilios sus-
nomine Theadagus 97e, aclibus probis et moribus cepit elegantissimse indolis, scilicet Wencezlaum et
decoratus, liberalibus sludiis adprime erudilus, ge- Bolezlaum ; sed Wencezlaus ab ineunte setale hano
nere de Saxonia, Iingua perfecte 977 imbutus Scla- 988 fragilem vilam mulavit aelemitate. Bolezlaus
vonica 97S.Htiiic quia sors oblulerat, oinnis regise aulem post discesstim palris sedis suscepil gnberna-
aulv senalus et ipse caesar valde laelificatus in pon- cula principalis, ut in sequeniibus declarabilur98B.
tificem Pragensis ecclesiae eligit et collaudat, et mit- 33. Factum est auleni, cum appropinquarenl 99°
tens ad Maguniinum archiprsesitlem, qtio eum cele- dies supra memorali ducis 991 Bolezlay, quo jam
riter in episcoptim consecret, inandat. seternam commutaret morle vitam 992, vocat aequi-
Anno dom. inc. 998 Nonis Jiilii consecrattis est vocum suiim el supersiiiem' natum *93, et adstante
Teadagus, honesle a clero el populo,979Pragcnsis ec- coniuge Ilemma 994 (371), et multa procerum lur-
VARI.E LECTIONES.
061 suOficiant 2b, 3, 4. 96Ssnperscr. al.inanu. A. 963 episcopiiin 5. 964 laelamini corr. Iseta-
niam 2b. laelamina 5. 9es deesl. k. 9ee serus corr. al. tnan. servus 1. 967Atlalbertus addunt 4, 4'a.
S6SsuDiciant 5. haclcnus — sufliciat desunt 5. hacteniis — 996 desunt 7a. 969 Brttssia
2, 5. 97° Reliqua
hujus libri pars penilus desideratur in 7a. Sequitur fundalio ecctesim a. 1070. 971 VI Cal.
Wissegradensis
3. 97J deest 5. 973ul — nou redeat 2. 97i addid. al. man. k. 97Bdeest 2. 876 Thegdagus 1,
3 el deinceps; corr. Thedgadus 2b. 977 5. 97S Slavica 4a. S79 et
profcne 1, 4, populo omiltii 2b.
980suo2b. 98t chatolice 1. 98a chrislianae repetit 1. 98apro pecunia 2b. 5. 4. 4a. 884 et 2b. 3. 4. 4«.
885diligebant corr. — bat. 1. 98eBolezlaus addunt i. 4a. 987corr. al. man. 1. 98Shanc deest 2. 2b. 3.
889declaralur A. 990 appropiiuiuarct 3. s91ducis deest. 2. 2b. 5. 992coin. m. v. aet. A. 993nalu i.
i~. ~~KHemina 2.
NOTiE. '
(56a),.Meram hoc iabellam ^esse Fubitsclika pro- al> Otlone Theadagum sedem Pragensem regendam
bare conatus esl III, 224. accepisse.
(566) S. Adalberlus obiit anno 997 ; cff. Paiackv . (569) Dobner IV, 432, eam filiam Conradi regis
Wurdigimg, p. 28. Biirgundi:e fuisse conj'icit.
Quatuor polius; praeter tiotninaios Jaromi^
(367) Vita S. Arialberli, c. 30. Pastha aiini 996, - rus(370) et Udidricus, quos Bolezlavi 111filios fuisse falso
die 12 mensis Aprilis celebralitm est.
opinaturCosmas, erant filii Bolezlavi II, teste Thie-
(368) Non in imperatoris scri in BolezIauII riucis tm.tro V, 15.
aula versabatur Theadagus, qui monachus Novae (371) Valde vexavit Emmse bnjus origo salis ob-
Corbeiae arle medica peritus, dnci sanitnlem rest:- p.cu a rerum Bohemicarum indagatores. Vid. Pit-
tuerat; cfr. Thietmar VII, 41; qui vero confirmai bitsci.ka.111, 153; Palacky 1. .
101 CHRONICA. — LH3.1. 162
ina '"*, jam interrumpenle 996singullu verba, proul 1k pestis, aut qum infernalis Herinis inclementius spo-
potuit, liis dulcem affatur filium dictis : Si fas essel liat, perdil et altenuat chrislicolas, quam fraus in
matri sui 997uleri infanli, ut laciis ubera, sic sapien- nummo herilis? Alqui10Saposl hmcsenescentejuslicia
tia: dare munera, non nalura, sed homo creatus do- el invalescenle nequicia surgenl non duces, sed fures,
minareiur in creatura. Atlamen nonnulta Deus stta non reclores populi Dei, sed nequam exactores, ava-
cOncessilhominibus dona, sicut Noe, Ysaac, ThobiiE rissimi sine misericordia homines, Deum omnia cer-
aique Maliiaiia;, ita duniaxai, ut quos illi- benedixe- nentem non limentes ~~~K, qui ler vel quater in auno
runt ~se, benedixil illis Dcus, el quos prmordinave- monelam mutando '~~serunt10se in laqueum 10!' dia-
~~~ bonm conveisalionis
runt ud vitam, conlulil et illis boli '~~e ud perdicionem populi Dei. Talibus enitn ne-
Deus perseveranliam. Sic el hodie, fili mi, si non quam artibus et per legum insotentiam coangustabunt
assit sancti Spiritus clementia, parum ptodest meorum hiijtis regni lerminos, quos ego dilalavi usque ad
verborum jaclancia. Ducem le, inquil Deiis, consli- tnonles, qui sunt ullra Krakov loss nomine Triii ">30
tui 100°:noliextoili, sed eslo quasi unus exillis ">'', per Dei gratiam loal el populi oppulentiam. Nam
id est ">~~,si le cmteris sublimiorein sencias, morla- Divicimptebis sunl taus ei gloria regis,
lem tamen looa te esse ,m cognoscas, nec ">u digni- Necsibi sed domino gravis esi, qum servil193Sege-
'
latis gloriam, qua in seculo sublimaris, aspicias. sed B ! [stas (372)
opus, quod lecum ad inferos deportcs, inlendas. Ilac Plura locuiurtis erat: sed extrema liora diriguerunt
1033principis ora, et cicius dicto obdormivit in Do-
prmcepla Dei in corde luo scribe, et hmc mandata
palris lui non omille. Ecclesim limina frequenler vi- mino, atque magnus super enro lactus est planctus;
sila, Deum adora, sacerdoles ejus Iwnora, ne sis sa- dies a.iiein sui obitus est 7 Idus Februarii anno
piens upud lemelipsum, sed consule plures, si sapiant Dom. inc. 999.
in id ipsum 109e.Pluribus ut placeas, sed quaiibus 34.. Eodeni anno Gaudentitts im, qui et Radint
slude. ">3S,fraler sancli Adalberti ordinalus est episcopus
Otnnia cum amicis, sed prius de ipsis iracla. 1036ad lilulum Gnezdensis 1037eccfesise
(575). Hie
Jusle judica, ssd non sine misericordia. Viduam et gloriosissimus dux secttndus Bolezlaus, vere el hodie
advenam ne despice ad luam to07 slanles januam. haud 103splangendits satis 1039,eujus memoria in
Dilige denarium, scd parce dilige formam. benediciione est, in quanlum ampliando dilataverit
Bes enim publica, licel sit 100«nimis adancta, 10,0 ferro sui terminos
ducatus, apostolica teslalur
per formam ">"' nummismais falsam rilo eril ad ni- aucioritas in privilegio ejusdem Pragensis episcopa-
hilum redacta. Est aliquid, fili mi, quod Karolus, tus (374). Posl cujus obitum filius ej'us, lercius Bo-
rex sapienlissimus et manu ">">,polenlissimus, haud C ' lezlaus (575), utsupra relatum est
">Kl,successit ia
*011wquiperandus ">'~nobis hominibus valde humiti- ducatum; sed non eisdero rerurn successibus, nec
bus, cum filium suum Pipinum post se in solio subli- paternis auspiciis terniinos adquisitos oblinuit. Nam
mandum disponerei, cttr lerribili eum 1013sacramento dn.v Poloniensis Mesco 104s(376), quo noti fuit alter
conslringercl, ne in regno suo subdola ""K el prava dolosior Iiomo, mox tirbein Kracov (577) abstulit
taxalio""" ponderis 101eaut nwnelm fieret. Certe nulla dolo, oninibus qiicrs ibi invenil Hoentiis 10i3 extinclis
clades "" 7, nulla pesiileiitia ""e nec mortalitas,necnon gladio. Fuerunl autem duci 1044Bolezlav ">'*"ex
si ""' hosles lolam lerram rapinis ">~~,incendiis deva- conjuge nobjiduo fralie; 104', fecinriae t0i7 matris
slaretu">'', magis populo Dei nocerenl, quam freqtiens gloria nati (578) scilicel Urialriciis 104Set Jaroroir.
mulacio ">~~et fraudulenla pejoralio nummi. Qttm Scd Jacoinir juvenis palris est nutritus in aula, Udal-
VARl^E LECTIONES.
995tnroa 2. 99e inlerriipente A. 997 suse utii infanlis 1. 99Sbenedixeril 2. corr. erunl3. 999prae-
ordinaverit 5. 100°aliatm inanus addit t. 2. "">' eis 4. 4a. """• i. A. 1003tarnen add. alia man, k.
dee&l.l'-. 5. 4. 4». esse deesl 4a. 100Bne 2. 2b. 5. ,006 sed — ipsuiii desunt k. ">"'corr.
al. tnun. 1. l00Sdeest i. 4a. 1009 autem miiito superscripsit recenlior manus 1. t01° deest 4. 4a
1011coir. A. Verbis baud — humilibtis supersctiptm sunl in 2. Iim glossm Bohemictu
10ts 1013 geslo mi liizizi hide
nemnozem si geczin wronolali. ilacorr. k. equipperandus 1. cum terribili enm 2. 2b. eum
terribili etiin 5. lm superscripla glossa1018 Bohemica chytra. 1015 Boh. czena. 10le
1017 1019 glossa glossa Boh.
promiena. gl. Roh. vvaliy zahuba. gl. Boh. mor. si 4, 4a, non a correclore~\~~,subductum.'
'"''eladdunl 2b, 3, gl. Boh. lupezem. 1021devastantes 5. l02!In 2 difflcilis leciio, ita ut potius invilatio
In margiue vero mutalio. 10aaaut 4a. 1024iiieiuenles 5. 102Bdeest 5. 10ao
quani irniniilatio legas. ">~ qui 4,
7 gl. lioh. kosidla. 102Sgl. Boh. diablowa.. 1029Crakov et sic
ruuuiS, eunt 4, 4a. I, deinceps. Krakou
3. 19aoTriliA, Trylri 1, Tryn 2, Tryti 2b, sed correctorlnnn. Triti 3, Trilri 4, 4a. 163t niisericordianr
A. 1032preniil superscr. recenlior tnanus 1, quem gravaiqui s. 5, 4. , 033dirigtierat 5. ,034arc|tiepi-
!scoptis addit 4». loa" Raduh 5. 103°episcopus deesl 4, 4a. 1037Genezdensis 1. 1038corr. k. ,03ssaiis deest
5, haud et satis desunt 2b. 104B
A, 1, 2, t~, 4, i~, 104a ^0''0 dilalando ampliaveril 2b. t04t reltiliuins 4a. ,94sMesko
1046 4,
,047
\,etjta porro. deest 3. 1044deeslA. Bolezlao 1. duse, omisso fratres 5. secunthc 2,4".
lu4JOodaldricus 1, Udalricus2b, Oalrilcus 3, ei sic deinceps. Odelricus 4, Oudalricus 4a, Dedalricus 5.
NOT^;.
(372) Ltlcan., Phars. III, 152. (075) Cognomeiilo Huhis, lcste Jiuetmiro V, 7.
IJ375) jani in tabula anni 999 Gaudenlii afchiepi- (576) Imo Bolezlaus cognoinine Chrabry, liims.
^scopiinentio fit; cfr. Wilmans Otto III, p. 113. Mesconis.
jsis(374) Dnbko nmii Costnas ex descriptione dioece- (577) Krakau.
Pragensis in privilegio ponlificis merito conjece- Hoc falsuni esse vide supra.
ferro lines (378;
/ii, Boleziavu.ii regni atnpltasse.
103 COS',:.E PRACENSIS 104
ricus ^04»autem a pueriia loso tradtus erat impera- )^ alga vilior (586), qui super nos debeat l067esse niujor
toiis Heinrici 10B 1 in curiam, quod addiscerct motts et dominus vocari? An non invenilur inter nos inelior,
1062el eoruin tosa astuciain ac Teutonicani lingtiam qui et dignior sit dominari? Ab! niala mens, malus
(579). Post haic transacio non longo leinpore (580) animus! Quod ruminant sobrii, palatn faciunt ebrii.
s.tpradictus nterque dux Mesco et Bolezlaus in con- Nam iniquitas eorum utloes incaluit el assumpsil cor-
diclo 10B 4 loco conveniitnt ad colloqtiiutn, et data nua mero, capiunl dominum suum et crudeliler li-
fide ac jurametito firmata inter se pace, dux Mesco gant, atque nudum et resupinum per brachia et pe-
invilal Bolezlaum, quo diguaretur venire ari suuin des ligneis 1069clavis afTigurithumi, et saltant saltu
105«convivium. At ille, sicut erat vir columbiuus et 1070lutlentes militari.saltantes in cquis tratts corpus
siue felle (581), suorum consilio familiarlum dixit se sui107t herit07S. Quod videns unus de conversis u~~
oninia facluruin velle. Scd quse peslis nocentior nomine Dovora 1074,velociler currens in Pragam,
non faclum fueral ducis 1076 nunciavit J07°
quam familiares inimici? Quorum quia potuit Quod
coiitraire dolosis consiliis , inimo jam suis fatis, bah [amicis :
liiens praesaga ducis ! vocal ad se nobiliores, el quos et eadem hora 1077deducit eos ad turpe bravium sine
relicturus eral in regno, qui videbantur sibi iidelio- mora. Quos 107iubi 1079viderunl iniquilalis operarii
res, et his eos affalur diclis : Si quid forte milti, f> armatos super se repenle trruere, diffugiunt ttt ve-
quod absit! alter el prmler fidein aique spem in Po- speniliones persilvarura latebras 108°.Al illi, ut
lonia evenerit, hunc ,0B6 meum nalutn Jaromir veslrm invenerunt10fit ducem male muscis laceratum, se-
^8* ut examen apum, sic ascende-
fidei commillo, et mei in loco ducem vobis relinquo. minecem, nam
Sicque disposilis regni negotiis it carilurus luniine, bat agmen muscarum super corpus nudum, solven-
etinlrat urbem Kracov sinislro omine 1057perfidi du- tes eum et vehiculo pohentes deferuut Wissegrad
cis Mesconisad 10!8 conviviutu. Nammox interpran- io83 m urDem. Servo atitetn Dovorae, omni laude
dendum pax, fides,jus hospiiale rumpiltir, dux Bolez- digno ducis amico, lalis gralia redditur 1084pro
laus capituralque oculis privatur (3b2), suosqueom- meriio. Nara voce 108Bpraeconica 1086- indicitur ubi-
nes alios lrucidantlos9,alios obtrtincant, alios carceri que per fora, ul quam ipse Dovora tam ejus proles
tradunt. Interea iducis Bolezlaidomestici etfamiliares 1087in seler-
postera, sit inter nobiles el ingenuos
inimici, gens invisa, generalio niala, Wrisovici 1060 lntiii et ultra. Insuper daul ei et dignitatem vena-
108S
(583) , operabantur locl abhoiuinabile lnaltim et toriani, qu:e pertinel ad curtem Stebecnam
antea relro scculis inauditum (38ij. Quoruiu prinms (587), quam ex tunc et usquc modo pergeneraliones
et quasi caput loeius iniquilatis crat Kochau 1062, ejus possideul nepoles.
vir sceleralissimus et omnium inaloruni lioiniiiuni 55 Dum baec geruuliir in Boemia, dux Mesco
pessiraus. Hic et sui propinqui, homines iniqui 1063, venicns cuni valida manu Polqnica invasit urbera
Uucis cum filio Jaromir venientes vettationis ad lo- Pragiin, el per duo spacia annorum, scilicet anno
cum, qui dicitur Weliz 1064 (385), postquam refe- dom. inc. 1000, aiino dom. iuc. 1001 obtinuit
renle fama perceperunt,06B quaefacta sunl de duce eaiu (388). Sed Wissegrad 1089urbs duci suo fide-
in Polonia : Quis isle est, inquiunl, homuncio ">"~ lis 1090mausilimperlerrita etinexpugnabilis.Hisdem

VARI^ LECTIONES
1049Odaldricus 1. toso a puerilia desunt k. 105tHenrici A. 10C 2 ila corr. 1, morem A, rel. I0Badeesl k.
1964concilio 1. 1CBB ad s. ven A. 105eerasKml. 10C 7 homine 1. 10BS ad deesl 4. 4a 10B9 alios truci-
danl desunl 4, 4a. ,oeo Wirsovici Wirssevici 2b, Versovici 5, Wrssovici 4, i~. ,oel operanlur 4, 4a.
'*'* c. superscr. al. tnan. k. Kohan I,1, 2b, 4, 4a. Cohan 5. 1063itoniines desunt k, 1. 1064Veliz 2,
106C iniqui
Weliz2b, 5. 106Bperceperat 3. h superscr al. manu 1. 1067riebet A, 2, 4. lff68superscr. k. ">"~ligueis
deesl 2b, 4, 4a. 107° deesl 4, 4a. 1071omittunt i, i~. '"7~ eri corr. lieii al. man.l . 107asuis addit. 3.
1074Ilovora 2a, et sic deinceps. Dowora 4. 107Sdtici 2. 107C nunciai A, 2, 2b, 3, 4, 4a. 1077ora corr.
hoia i. ,07S Qitotl 4. 1079 deest 2 108°tenebras A. losl viderutii i, i~. ">""deest 2. 108aWisegrad
1, Wissograd 2. ^084 deesl 2. 108B i. pro inerilo. 103epraeconia A, 5, 4, 4a. 10s7 ducis ami-
falso repetit
cos addit corr. 2b. t088Stebeeznain 2, Stbecnam 5, Stbeenam, 4. 4a. 1089Wissehrad 4, 4ai 1090fide-
liter 3.
NOT^E.
(379) Aufugeraiit in Germaniaro, quia Bolizlavus 1) 1 (385) Est patronynticum, filii, posteri Wrs; cfr.
Jaroniiruin evirari, Udalciciim in b:ilneis suffocaii Palacky Gesch. Bohniens, 1, 163. 563.
jusseral; cfr. Tbietmar. V, 15. Ex ipso rcruui or- (384) Quod quo leutpore factum sit non sati»
diue palel Heiiiriciim illo lcmporu miuiiiie iiuoera- .iquet. Dobner V, 57 ad annutn 1012 celus re-
torem, sed Bavarise diicctn liiisse. vocat.
(580) 1. e. aiino 1005; fugil Cosiuani, Bolezlauin (385) Postero fempore hoc logo praepositura cx-
:i. 1002Bolieinia expulsuin e( anuo 1005 a Bplezhivo stabal S. Joanni Baplistsc dedicata, quse haud pro-
Polono rcsiitutuni esse, ciim inedio teiiipoie Wla- cul a llakonicz sita in bello Hussitico dirula esl.
diboi Polonus et Jaroinir rcguuin paucos menses Cfr. Pubiisehka III, 205.
oblinuissenl. De bis omiiibiiscf. Thielroar. 1.1. (586) Hor.oserrn. H, 2, 8.
(581) Thictmaro V, 7, esl iminensae impietatis (587) Zbecna in circulo Sacensi.
auctor; et roerilo; confer quoil ideni narrat V, 18. (588) Aniiis 1003 et 1004 leiitiit Pragam dux Po-
(582) Obiil anno detnuni 1057, ut teslaiitur An- oniae, vid, Annal. Quedlinburgenses el Thiettnar.
nafes Prageuscs» VI, 9.
105 CHRONICA. - IJB. I. 100
io9»ver0 diebus idem 109adux Mesco niittit legalos jA,fusi lurpiler,irruile, irruite ariuati Bocmi acriler. Att
ad imperaloreni, dans ei et promiltens 109aiiifinilam quam vocem irrruil stiper eos formido el pavor,
pccuniam, quo filium ducis Bolezlai, nomine Udal- quod erat mira Dei pcrmissio et sancli Wencezlai
ricum109*qui erat ej'usin obsequio, calenatum mil- inlercessio. Diffugiunt omnes, alius oblilus stti.,
leret ,09S in cuslodiam (589). 0 inviclissima fames et ltl4armorum , nudus nudiim insilit ttl 5 equum o:
auri! ubi est polentissimum jus Romani imperii? fugit, alius ul dortnivil, etiam llte sine bracislltT
Ecce possessor auri pressus ponderibus auri ducis accelerat fiigam. Fugienlesque iionnulli prsccipitan-
oblempenat jussis, et lortor fit ac carceris manci- lur de ponte, quia pons erat inierruplus ad insidias
t118prseruptani viaro,
palor auro corruplus imperator. Nec liiirum, si ille boslibtis : aliis (ugienlibus per
paruit duci t096 : cum nosiris tempnribus (590) viam, qiiol vulgo dicitur per caudam urbis, in aiia
Wacek 1097,sub mola rusticana nalus, lertium Hein- posterula prae angustia exitus ibi innumeris oppres-
rictim (591) regem polenlissinuiin — o indignum sis (598), vix ipse dux Mesco cum paucis cvasit.
"-098faclniis 1099!— calena auiea ut molossum tra- Sicque fuit, ut solel fieri, quando homines fugiunt
xit in Boemiam; etquod jubet faniulortini famtilus, 11,9 prse limore — etiam ad moliim attrse pa.vent, et
tl0° ducein ipse pavor limorem sibi auget, — ita, bos llso ne-
paret dominoriiin dominus, atque Borivoy
B
jtisli lenacem (592), virtim veracem, usque ad genua mine persequeiile 112t,videbantureis saxa el parie-
compedilum rex mitlit in custodiam, ceu iiiiqiiiim tes posl se tiamare et fugientes persequi. Poslera
1101bominem el mendacem. Sed haec in suo 1102loco Iuce dtix t,2SOudalricus lla3 intrat urbem Pragam,
exarabuntiir stilo. el isdem tl2f familiaribus inimicis, de quibus
plenius sttpra
36. Facltim ll0a est autem anno dom. ine 1002 retulimus, fraudulenler suggerenlibus (599), fra-
(393) j'am Christo Boemos respiciente no4, ctsancto trem suuro laroroir lercia die prival Iuiuine (100).
Wencezlao suis auxilianle, inceiium est nobis, Huic ex legiiimo malrimonio non est iiata sobo-
ulrum clain fuga elapsus an jiissu imperaloris di- lcs propter infecundiialem conjugis; sed cx quadant
missus, dnx Oudalricus (594) rediens in '">" patriam, femina nomine Bozena "-», quae fuit Cresinse 112e,
intral miiniiissimum lloecaslrum, noniine Drevic filium prseslanlissimse formse suscepit, qticm Bra«
1107(595),unde niililem millitllos sibi fidelem, el ani- cizlau 1127appellari fecit (401). Naro quadani die de
inonet, quo iulrans urbem Pragam per nocleiu cbn- venalu cum lls8 redirel per villain rtislicanam, hanc,
gore lt99 bucinae perterrefaciat incauliim hosleni. quam prsediximus, feminam ad puleum Iavantcm
Mox (idelis cliens j'ussa facit, et ascendens iioclu in pannos vidil, et inluilus eam a verlice usque ad
media urbe eniinenciorero locuin, qui dicitur ltt 0 ~ lalos, hausit peclore ignes amoris non modicos.
Zizi lm (596), tuba intonat et clara voce clainans Erat enim corporis ej'tis habitudo 1IS9 insignis, nive
ingeminal(597;: Fugiunt"", fttginiuPolonii "'3con- candidior, mollior cvgno, nitidior ebore aiitiquo.
VARIJE LECTIONES.
1091isdem 1. ,09s i, superscr. al. manu isriem A. ,093et promiltetts desunt k. ,094Oalriricuni 1.
1095filius ducis Boleslai — calenaiiis initlerettir 4, 4*. 1096ducis stiasionibus corr.
1097 ,09» 2b, e ,09S
superscr. «/.
tnan. Wacec 1, Wack 2, 2a, Wak 2b, Vecek 3. ob indignum 2, o dignum 4, 4a. scelus 4,
4a. <i°0 Udalricum corr. 2b deesl 5. 110tinimiciiro alia manu superscr. iniqtmm A. ,los al manu supe.r-
scr. k. 110a aclum 5. 1,04ss s-iperscr. ul manu i. i 106
1,07 Drevis 5, Drewic2b, ,,oa ,109 1105adA,,I102, 2b,3. invictissimnm 3.
4, 4a. mittit mil. A. clangorcm 2. qui dicitur deest 2. l,li Zizi
cum punclis super z utrumque 2. Sizi 2a, Zizi 2b. Corr. in margine addil: moilo Strahow vocilaiur. Ziris
4,4. ,,,s fugiunt semeli, i~. llls Poioni 2b, 3. ""> et deesl i, 4a. ""> in addit k.
11,7 braccis corr. 2b, 3. ,11Sper deesl i~. 1119prae l. f, A. lt2° ila ut hos eraso ui A, ut1,,6et2b5.
hos \, iu
homines 2, iia hos relt. "" 2, 2b 3. ,,2S dux 1, A. ilS3 Odaldicus 1. lts4 His 2b, 5.
1186Boziena 2. ,lae Kresine 1, proseqiiente 4a. 11S
7 Brzieczislaum 2, Bratizlau 2b, Brecis-
2, KrezraaeS,
lt!8 Krizine4,
i129
laiim 3, Brazizlau 4aj Bralislaw 5. deest i~.' abiludo COJT.albitudo 1, habitudo rell.
fiOTM.
(589) Aliter rem se liabiiisse narrat Thielmar. D Auf die Briicke trtll der Hirt, taul bldst cr, —
V, 19; non a Polonoruin parte sletil Heinricus, scd Tesle Tliietmaro campanis jWissegradousilius sedi-
cxsules Boliemoruin principes adjtivii. lionis signitm dalum est.
(590) Anno 1110; cfr. infra III, 52. (598) In carmine popolari, 1. 1.
(591) Quiiilus est Heinriciis. Schreck ergreift die Polenkrieger alle:
(592) Hor., od. III, 5, I. Ha, die Polen greifen nach den Waffen,
(595) Anno 1004. Ha, die Grafen fultren tnachCge Streiche!
(594) Thieiniaro tesle V, 9, Iaromirus erat qui Und die Polen sprenqen hierhin, dorlhin,
Pragam exptignavit. Bennen im Gedrdng" ztttn Tlwr ditrch Graben,
1395) Situtn eral inler Rocow el Kornhaus, Pala- Rennen, rennen vor den lapfern Streichen.
cky 1, 259. (599) Genle Wrissovici, cfr I, 54.
(596) Qui nunc Slralwvia dicilur. Pulkawa. (400) Oclo annos Iaroinirus Boheinise regniim
(597) In carmine populari Udalrich und Jarmir, tcnuit, anno demiiin 1012 a fratre. expulsus, luniiie
a 1034 privalus est. Thietmar. VI, 45, et Ann. Hil-
p. 155: deslieim.
Geht ein Hirl ais fruh der Morgen dammerl,
dass man das Thnr ihm (401) Cum Cosmse hoc post ducatum adcptum
Ruft hinauf, offne. factum essc videretur, Udalrici nuptiae cum Bozena
Hort des Birlen lauien Buf die Wache, sine dubio cum Dobnero post annum 1012 reji-
Oejfnel ihni das Thor am Moldaustrome. cieudas sunl. •
PATROL.CLXVl. k
107 COSMJE PRAGENSIS I0S
ptilchrior saphiro. Hanc continuo mit(ens dux tulit A in bonore 1148sanclacMariaeVirgiuis et s.irtcti Gcor-
in sua, nec tamen anliqua solvil conubia, quia lunc gii Chrisli marliris, quod sintiliter in tanlum ad-
teinporis, protil cuique placttit, binas vel lernas auxil dotalibus ecclesiacet ornalibus auri el argenti
conjiigcs- 1130 habere licuit : nec nefas fuit viro et coeleris regalibus 11Waparatibus, ul niihi videa-
rapere allerius uxorem, et uxori alterins nubcre tur de his lacere melius, quam dicere ininus, et
maiilo. Et quod nunc ascribitur pudori, hoc lunc quam habealur in re.
fuit magno dedecori t131,si vir una conjuge aut Ulile rie multis facluni rcferam tamen ltlB unum.
conjunx uiio viro conlenli viverent. Viveliant 113a Hauri tl4e longe ab urbe praedicta quidam eral aua-
enim quasi "3i brula animalia, conubia habenles chorela lt47, sanctarutn virlutum archiniandrita,
conrmunia. ad 1148quem imperator, ssepefingens quasi venattini
37. Eodcm anno ire vellct, saepe '}KSfaciens aliquam occasionem,
Caesarab hoc inundo migravil lercitisOtlo, clam cum solo clienle veniebat el se ejus oraliottibus
Vivat ut 1134in coelis, ubi vivit quisque fidelis. commendabal. Hunc cutn inlellexisset cacsar- itB0
Iluic successil filius ej'us ,135(402) Heiiiricus impe- quia 11B 1 causa orationis Ilierosolyniam 11B 2 ire vcl-
rator, qui inler caelcra 113cqtiaefecit in vita sua pro ' let, comroitlit ei dominici corporis et sanguinis
Cbtisli nOminc magnalia, conslruxit clanstrum 1137" calicem auretim, qui pro sui inagniludine, ul facile
in quodatn monte, non moriico sunipiii emplo a possit a quoquam levari, duas ex utroque lalere ha-
posscssore loci, nomine Pabo, unrie Iraxil nomen btiit ansas, quod nos vulgo dicimus aures, quem ut
1139Bamberk 11S 9, quod esl Pabonis mons. Ibi inlingal 1153sub trina ilB4 mersione in Jordane,
eliani conslituit 114°episcopatum, quem in lantum ubi11B6 Christus baplizatus esl a Johanne, pracci|it
iimpliavil facultalibus et dignilalibus pontificalibus, imperalorel rogat, dans ei pecuniaiti quanlum sulli--
nlin lola orienlali Francia non ultimum, sed secun- ceret ad viam. Quid mtilta ? Honio Dei vadil leroso-
dum posl priinum habealur cpiscopium 1141.MtiiR- limam, j'ussa facil ler ntergens calicem Jordanis in
cavit etiam 114sibi el templum mirse magniiudiiiis unda 11B 6.
Post rediens per Consianllnopollin, lransib3t U67 per Bulgartam.
I4)iquidam eral11B8 beremita, sancla degens vita 1,S9,
ad quem ille veniens Ilierosolimiia,
post multa et dulcia atque sancta colloqtiia,
stippliciter rogabat eum, ut pro incolomitate imperatoiis Ileinrici orarel Dettm lt6°.
Ad quein ille : iVon est, inquit, pro ineolomiiale C ibi malignos spirilus leterrimos, quorum ex ore et
oraiiduin, quia ex hac convallelacriinarum translaius naribus exibat sulfurea ""' flamtna, qui imperalorem
est jum in requiem beaiorum. At ille inslat cl rogat, Heinrichum per "~~ barbam invilum et quasi ad ju-
ut sibi dical, unde hoc scial. El ille : llac, inqnit, dicium "~3 trahebanl "~K: alii cotlum ejus~furcisfer-
proxima nocie, duin nec adeo viijilarem nec omnino rcis inpingenies 1166tmti clamabanlltee: < Nosler est,
dorinirem, sustutit tne alla visio ad magnum campvm nosler esl. t Quos a longe sequebalur sancla Maria
valde plunum el nimis lalum atquc jocundum; el vidi el "~7 sanctus Georgius, quasi trisles.et quasi eripere

\\~~UM LECTIONES.
1180al. tnanu in margine k, appositum t13' ilai, 2b, 5, 'riccorari corr. decori A. deeori 2, 4, 4»,
sed in poslerioribus de erasum. "3~ viriebant A. corr. al. man. vivebanl. lla3 1137 in margine k. alia
manu apposilum. "3K dcest i, i~. llss lilius ejus desuiit 2. 1,s6cuiicta 2. caslrum 1, 2,
2b, 5, 4, 4a. tl3S n. tr. A. 1139 Babenberk 1, Pabenbergk5, Babeuberg 4. 1140construxit 1. mi epi-
scopatum 2."''" lli 2 acriificavii etiam—monastcrio desuni 5. 1143bonorem 2b, 5. 1144ila 1. rega-
liier retl. deesl k. "Ke corr. k. >"'7 anachorila 1. tt4S :tt A. 1149ita additis verbis ad vena-
cionem 1. saepe ad venatioiiem faciens A. 2, 2b. enonee adventaiionem 2. ad venalionem i.ler 3. ad
venatuin ire vellet 4, 4°. 11B 0 Heinricus addil 4. 11B 1quod 2b. 11BS llierosolimam 1, 4a. lerozolymam 2. 4.
1163intingat 2b, 5. "SKterna 2b, 3, 4, A~. "~s Jesus addit 4. 11Be tindam 4, 4a. "" transiebai A. 4.
1158er. quidam A. 11B 9 sanctam gerens viiam A. sanctam degens vitam 5. llc0 dominuin A. liel ful-
1162ell. lt63cl—juilicium desunl k. lt64habebanl 3. 116B
gureal. lt6e 1167 urgentes A. 4, i~. inpingenles
urgentes 1. riicenles addunt corrector 2b, 4, i~. omitsum 2.

NOT^E.
(402) Quam longe Cosmas hic a veritate abcrra- btis Suevicis II, 180, qui bsec leslalur : Hcectn illo
verit, neiniiiem latel. Unrie sequenlem fabellaiii maijno voluinine, qtiibus ecclesiaslica el monaslica
hatiserit nescio. Eaiiidein paulo ante Cosniam Leo gens non lanlum ~t:ro summa tiberalilale grala esse
Ostiensis II, 47, non de S. Georgio sed de S. Lau- erga beiiefacioremvoluil, sed eliam alios proceres et
renlio narravif, et posl eum Adalbertus in Vita diviles ad similem el parem beneficenliam invilare.
S. Heintici, c. 3a. Ambo eamdein fere reni longe Scd inonasterium ttbi hic libellus scriplns sit tacot.
aliis expresscrunl verbis, ita ut iiullum societalis Al cuni Cosmae sermo rbyibmicus in eodem frag-
vinculiitu inter tres ltos auctores inlercedere pos- menlo legalur, sine riubio" non genuin.um s.6'1 c.x
sit. Al eamdem narratiuiicitlam iisdem ttt apuri ipsius Clironico esl desumplum.
Co^uiaut vcrbis legimus apud Crusium in Annali-
199 CHRONICA. — LiB. I. HO
ciiiB volenles el cum eis liliganles, donec suspensa est A terciiim rexit Romaiiiim imperiitm, in paiiibtis Polo-
in meiio campo trutina, ctijtis capaciias lacvor fttii nise qiiinque fucre monaclii ct heremiUe, veti ,ts'
quam duo mitliaria lles. Ad sinislram maligna par~ Israclitse, Beuedicius, Matheus, Jolianncs, Ysaac,
magna el immensa pondera el innumerabilia, qum Crisiinus lt9°, et sexttis Barnabas : qtiorum non es<
sunl 1169mala opera, inponebant. Al conlra sanclum invcntus in ore riohis nec in nianibiis pravum opus.
Georgium vidi monasterium maguum cum lolo clttu- Ilorum de vila patruin scripturus rotilta, iiialui
slro inponere, vidi aureas cruces preciosis lupidibus pauca, quia seinper dulcius sumilur quse parcius
graves, vidi lol plenaria gemmis el auro grandia, vidi apponilur esca (404). Erat enim eorum ,m conver-
candelabra t170aurea el iuribula alque pallia innu- satio laudabiiis", Deo acceplabilis, homitiibus arimi-
meit " 71, el quicquid boni rex in vila feceral. Scd rabilis et eam sectari volentibus imitabilis 119!.
adlitic maligna pars pt mponderabal el clamabat : Nam ad 1193hoc merila saiictorum l194 ammira-
t Nosler esl, nosler esl "7~. > Tunc sancla Maria mnr tl9S, ul eos imitando ipsi antniirabiles redda- »
accepit aureutn calicem magnum de manu sancli niur. Hos quippe viros quinque non lloe incongrue
Georgii, el concuiiens ler caput inquil : t Cerle 1173 seqtiipparare possumus sive quinquc porticibtts pro-
tion vei'er, sed nosler esi "7K; » ef cuia magna indi- balicse piscinse, sive qtiinque prudenlibus virginibus
gnilione projecit calicem ad parietem ecclesim, el "7S B oleo habundantibus misericordiae 1196,quia pauperes
fracla esl una lt,e ansa calicis. Ad cujus tinnilum u,r ipsi paupcribus Cbrisli, quos in suis confpvebanl
mox evanuil agmen ignitum U7~, el accepit sancla niansionibus lt97, prout polerant, subministrabanl
Maria per tnanum dexleram et sanctus Georgius per misericordise sumptibus. Ipsis aulcm virlus lalis erat
sinislram imperalorem "7~, et eduxerunl llso secum, abstineniise, ut alius bis, alius semel in sabbato,
ut credo, in cmlestem 1,sl habitaiionem. Al ille Hie- nulltis lanien dietim 1198sumeret cibum. Cibus au-
rosolimita corde revolvens ea quse dicla sunl, de- icni cis ll99 holtts propriis elaboratum manibus;
scendil ad sarcinas el invenit fractam calicis ansam, panem raro habuere, sed piscem t20°nunquam, legtt-
sicut praedixerat heremita. Qui usque hodie magni miiia aut 1201militim non '"' nisi in 1203pascha '''
miracuii pro leslimonio habelur Bamberk sancti sumere licuit, lympham incprrupiam, el hanc lihan*,
Georgii ^18' in monasterio ,,sa. ad mcnsuram, camis esca eis abhomiriabilis '~~~e',
Anno dominicse incarnalionis 1003. Ilic inlerfecti feminse visus exccrabilis. Vestis hyrta et aspera 1206,
sunl Wrissovici 1184(403). contexta de cauda et equinis 1!07jubis. ln leciuio
38. Anno dominica? incarnationis 1004 i18B.Bene- lapis pro sustentaculo capilis, el malta pro leclisler-
diclus cum sociis suis marlirizatus esi "S6. Tempo- nio, et baec velus nimis el singuinris
ribtis i,8THenrici118Simperaloris, qui post Otlonero C
Nec fuit ulla quies, sianl tota nocle lugentes
Tam proprium qtiani plebicular scelus atquc rcalttm.
Nunc sonant pectora crebris lunsionibus livitla,
nunc 1208sudant 1209corpora 1210 innumeris genuflexionibus 12tl fessa,
lttinc tnanibus expansis et oculis erectis,
vivat ul in coelis precibus unusquisque instal anhelis.
Nunquam loculi sunl ad invicem, nisi venientem ad bospitem,
et ad htinc paucis. Vere Iegis faciores, uon auriitores ex u,>
pecore a|iell0i sed ex c0l.p01.epropri0 ofie-
erani, vere semelipsos ctiin viciis et concupisceniiis rebant 1213,quia collidie vicissim vapulabanl. Talis
tatindi crucifigentes, et crucem Clnisti menie et enjm
corpore bajulantes, gratum Deo sacrificium nou
VARI^: LECTIONES
ii68milial. i169qua; siinl desunl 4, 4?. lt70t'(ol. canri. argenlea A. 2, 2b, 5, 4, i~. '"'c.orr.i.
,mnosterest detunli. "7~ sttperscr. i. ~'7Komissum i, i~. 117Subi5. lt76pars add. 2. 1177tremi-
lum3. il78 superscr. l.aliamanu. "7~ Ileiiriciiiii add. 4, i». "ea dnxerunt A. 2, 2b, 3,4,4".
1181patriani vel bab. A. 1182martiris 4. ltS3 in ecclesia S. Goorgit A. 1184Wrisevici 1. rell. ut supra.
1185sancliis add. i, i~. "ee quinque fratres martyrizati siint 5. 1187sequentia oiniiia usque aique Johan-
nes desunt 5. 118S Heinridi 1. ,!89 viri A. 2, 2b, 5. llso Crispinus 3. "~> in inargine k. appositiim.
1192qum.sequunlur, usque ad verba : Passi sunt autem desunl 5. Posl verba tamen seclari volemibus imita-
bilis addit: Hacienus htcc. 1193obA. i194eorttm A. 119B aniiratiiiir i~.' "~BIlunc locum ita dedit cod. k.
Hos qutppe vircs V prttdentibus virginibus oleo habundanlibus misericordia; et eos (expunclum) nou (aiia
manu superscriptum) incongrue equfpparare possuinus sive V portioiiibus superscr. tibas)
(onibus expunct.'~~~
ctc. ,197eis add 4, i~-. "~e dictim 1. lt99 erat addunt i, i~. pisces 4, i~-.
probaticte piscine qitia,
1201autem 1. 1202deest 2. 1203deest k. "">'*aut penlecosten addunt 4, 4". 190B 1206
habom. 1. el ad-
dit k. '~'7 dequinis 1. nos lunc corr. ntinc 1. 1209fundaut 1. 12t0 pectora k. '"" corr. alia manu k.
1212superscr. al. tnanu k. lsla offerrebant A.
NOTM.
(403) Sine dubio crudelissinia est illa clades Bo- (404) De iisaem vins sanclis egit Pelrus Damiani
leslavi III jttssu perpelrata, quam rettilit Thietnia- in Vita S. Romualdi sttpra SS. t. IV, p. 852.
rus V, 18.
Ml COSM^: PRAGENSIS 112
Mos cral tPorum simul unaquaque 18t4 dierum "", A et stans cuin (lagello respondit : Sicut
Post priinan. dorsuin mollirier 1216usque deorsum. Vis, fiat, Chrisiumaue rogal, fralremque flagellat,
ln faciemque cadens ad fralrem frater 1217aiebat :
Si parcis peccas, cum langis, ne michi parcas, dicens :
Ilmc per facla 12,spius soival lua crimtna tsl9 Chrislus,
Atqtte cadens iterum prsebet sua lerga vicissim.
Ncc Dotuit, fraier, dmn 122°fratrem verberal alter,
Sed Miserere mei Deus aut Benedicile canlal.
Nam sttlTerlleviter palitur quod quisque libenler.
Horum Deus ex alto prospectans pacienliam
el vitae innoceniiam, atque fidei et operis perseverantiam,
cum jain laborum sanclorum suorum i22t
mercedem reddere vellet et ut per viam mirabilem
eos aJ patriam reducerett22a exultabilem.
Dtix Mesco audiens bonam faniani eortim et conversationem sanctam, •
venit cum paucis, ut se conimendaret hominibus sanctis.
Et ttl corum 122scognovit inopiam, dat eis inagnam census copiam (405),
scilicel marsupium - cenlum marcis plenum
Et accipiens ab eis fralernilaleni, el orationum comniunilalem,
lselus abiit ad suam aulam 1224mullum 122Brogansel B quid nunquam habuerant. Slanl stupcfacti, el quia
cominendans se, ut-sui habeanl meinoriam. At illi jam per dimtdium annum nihil fuerant ad invrcem
nesciunl 1226,quid facianl lm de pecunia, quia tale lociili, iitius ex illis aperuit os, et ait:
Esl laqueus t228morlis argenli pondus el auri,
el quibus super '~~~habundat mordax crumcna,
'iis non facite palebunt loca elysey ammna,
sed Iwrrore t230plena infemalis pcena
illos cruciabit123tin Eiltna ''*'.
Nimirum hmc esl lemplatio humani generis inimici,
ul nos faciat inimicos Clirisli.
Nam qui amicus esl mundi, iniinicus constituetur ">3iDei "SK.
Deo namque 123B conlradicuiu, qiti ejus mandala non cuslodiunl.
Nam Dcus dixil: < Nemo potesl "~~ duobus dominis servire, >
et quusi exponens adjunxil: < ATOH potestis Deo seroire et mammonw(405*). i
Jam mammonm erimus servi, qui haclenus [uimus parsymonim liberi
An non ad inotum aurm porlans aurum pavebit?
An non cantabil vacuus coram lalrone vialor 1187(406).
Nonne miiliociensad nos lalrones veneiunl 113S.
el 15!"ob quam rem nos inlerficerenl non invenienles? C '*' potius ejiciatur cicius morlis '">' [omenium, tnati
aliquando plagis nobis imposiiis, aliquando benediclio- nulrimentum,animm delriinenlum,el referalur ad etmi
nibus acceptis abieruni? Cerlejam volalfama per mun- cujus est hoc argenlum. Et mittunt uiium de fralri-
dum nos diligeremundum el ea qum sunl mundi. Cla- bus, cui nonien Barnabas, qui semper exteriores
tnat conlra nos et hmc ipsa, qum nunquam scit lacere traclabal causas, ul haec i242ex parte frairuro rcfe-
pecunia,ei jamjamque uderil improba mamtslalronum ral duci : Liccl nos peccaiores el indigiti sumus m*,
injanua, quiaauod [aciutil domini sciunl plurimi,quiu tamen veslri memoriamin nostris orutionibtis habemus
VARLE LECT40NES.
,m unaquacque 1, 2, 2b, 3, 4. i218die A. l2te motlirier 2. in lexlu. Atia manus, ducla per vocem hanc
linea, in murgine adscripsil delegunl. Mollire 4, 4&. 1217frater fralri omisso ad 2. 12lsperfecta £b. pra1.-
fala 4, i~. '"' lorinina 2b. t220ctimA. 122iipsorum pro sanclorum stiorum 4, 4a. I222perrincerct
2b. t223ciim A. 12!Vaulain curiam 1. sed expuncla vox ciiriam. 122Braultis 2b. 122Cnescieiiles A.
1,27facerent A. 122Slaqueus esl A. 2. 1229sentper 4. i~. 1230horroris 4, 4>. 123t cruciabal 2.
1232Iletn.i 1. 1!33esl A. consiiiuilttr 4, i~. '~3Kloco era.ti verbi 1. 123Bauteni corr. nanique A.
1236Non potestis A. ,237cor. latr. viator A. 1!38vciiiiinl 4. 4». 1289deesl 2b. t24°cliam addii 2.
1141inortes A. 12,!!deesl 4. 4~. ma inriignissimi A. simus 4.
NOTJi
(405) Secundum Ronitialdum aitrum eis dniuin (405') Maiih. vi, 24.
erat, ul Romam profecli coronam regiam sibi a (400) Jtivenal., sat. X, 22.
6UI111HO pontilice inipelrarenl.
113 CIIRONICA. -LIB. I. 114
conlinuam. Argentum nunquam habuimus, nec habere A Anno domiuicas iiicariialionis 1013,
volumus. Dominus enim nosler Jesus Christus a nobis Attno dominica? incarnationis 10li. ***
non argentum, sed bonm operationis dupiex exigit ta- *** Rex Henricus imperator consecratur. 2. 2«.
lentum Monachus si habet obulum, nonvalel obulum. Anno dominieae incarnalionis 1015. f
Ecce quod tuum esl accipe argenlum, nobis illicita (• Imperator Henricus Boleslauin Polonise du-
possidere non esl Ucilum "KK.lllo abeunle dticis ad cem subegit. 2. 2«. 2b.
curiarfl, mox in prima noctis vigilia affuit manus Anno dominicae incarnationis 1010.
iniroica, et irrumpenles valvas ,248doinus subilo, Anno dominicse incarnationis 1017. 4 Junii
inveniunt eos cantanles el psallenies Doroino. Quo- 1286(407) obiit Teadagus,. quaiitis episcopus ""
rum adaclis jugulo gladiis inquiunl: Pragensis ecclesiae. Fttil autem hic 12BSTeadagus
Vivere si vutlis cum pace botia, quod Itabetis sancti praesulis Adalberti successor ,2!9 idoneus,
Argenlum nobis dale nunc et parcile vobis. corpore virgineus, moribus aitreus, actibus purpu-
Scimus enim vere vos censum regis habere, reus, sui antecessoris sequens vestigia, commissae
At illi leste Deo juraiil, censumque neganl con- plebis persequens flagicia, el si non corpore, mente
staitler et aiunl: Pecunia, quam qumrilis, jam est tamen lulit marlirium : nec obiit more 12e0 homi-
in camera ducis, quia non fv.itnecessaria nobis. Quod nuni, sed secutus Doroinum in pace in idipsum dor-
si non creditis, ecce dotnus noslra, qumrile quaniutn mil120t et requiescit, cui 1262anno doin. inc. 1018
1263successit Heccardus 126'*
placei vobis, taniutnmodo noliie male facere nobis ,246. prsesul (408).
Al ilii rigidiores saxis : Non esi opus, iiiquiunl, ver- Anno dominicse incarnationis 1019 126S.
"K1 diratn
bis, aul nobis reddile ducis pecuniam, aul Auno dominicae iucarnaiionis 1020.
tnoriis subibitis senlenciam, et stalim crudeliter eos 40. Interea nattts ducis Bracizlaus, de puericia
ligaverunl et per lotam noclem diversis pcenis affe- Iranscendens in juvenlulem, ibat de virlute in vir-
cerunt, ad ultimum in ore gladii simul omnes inler- tulem;citi prse caeieris prosperilas operis 128e,pro-
fecerunt. Sicque furor impiorum transvexit eos ad ceiilas corporis el formae pulchriludine, ac virium
1867sapieniiseque magnitudo, in adversis fortitudo,
regna polorum. Passi sunt aulem hi fralres quinqiie,
Benediclus, Malbeus, Ysaac, Cristinus alque Johan- in prosperis temperala inerat mansueludo. Hisdem
lies 1248annodominicse incarnationis 1004, 5 m9ldus temporibus Teulhonicis in partibus fuit quidam co-
Novembris. mes valde potens, cognomine albus t2es Otto, san-
59. Anno dominicae incarnalionis 1005. guine de regio prodiens slemmale palrio. Unica huic
Anno dominicse incarnalionis 1006 12B
0 princeps Q. erat gnata la69, nomine Judita (409), pulrhi-iituliue
Ilemma, feminei sexus geinma, febre corropta mi, Sub Phebo cunclis quae suni prselata puellis:
a vinculis carnis cst 2
,2B erepta. Cuj'us epitspbium qtiam bonus paler et ejus oplinia maler, quo addisce-
his versiculis aut vidi, attt vidisse nie ma niemini ret psallerium, tradiderant in caenobiuni quod di-
editum 19B 4: cilur Zuinprod t270(410), loci silu et mcenibus mti-
Qnse fuit ut **"'gemma, vilis jacet en cinis Hemma. nilissimum. Sed quoe127iturres, quamvis allissimse,
Dic, precor, Huic animm da veniam, Domine. aul quse moenia firmissima i27aamori resistere et
Anno dominicse incarnaliouis 1007. amanlem possunt excludere 1!73?
Anno doroinicaeincarnaiionis 1008. *
* Siephanus rex Ungarorum claruit. 2. 2°. Oinniaviiicitamor(4H): rexel dux cedit amori.
Igilur t274Bracizlaus, juvenum pulcherrimus, heros
Anno dominicse incarnationis 1009. acerrimus, mullis referentibus audiens de nimia
Anno dominica?.incarnationis 1010. pulcliritudine et morum probitate ac generosilato
Anno dominicae incarnalionis 1011.'*"
** Dedicatio Bubinbergensis ecclesise 2. 2«. parentelsa supra dictae puellae, ullra non habebal spi-
ritiim cl intra semetipsuro coepitcogilare, ttirum eam
Anno dominicaeincarnalionis 1012. vi raoerc 127B lemotet. an dotalibus conubia naret.
VAHIiE LECTIONES.
11UlicetA. 14tlwalvas 1. ,146quicquam addit k. 1247superscr. al. manu 1. 124Squinque htec nomina
propria desunl 3. 1249II. .2. 2b.. Id. Nov. A. mo qum sequuntur, priori anno in i. 4a annexa sutit. im cor-
recta 1. '~"~ deesl i~-. "S3 nie sitperscr. al. manu 1. omisswm2. "SKomissum 5. """ in 1. 1266i/ol.
2. IV. Id Junii desunt 4. i~. iiS7 sancla; add. i i~-. i2BSdeesl 4 i2"9 in marqine \. al.man. 126°morle
1. 12eidormivit 4 4». 1!62anien pro ctti 2b. eodem anno 4. i~. 126aroill. XIX. 1. 12el Eccardus
\.i~.a recenliori manu correcttim Erbardus. Ekkardus 2. Eckardus 4. lses desideralur limc lin. 1.
1266opis5. ,267 virlutuin 1. 1268Albertus 5. li69naia A. 2, 4. i~. "~~ Zuinprid 1. Zumbrod 5. Zuin-
brod 4. 4». 1271deesl 5. I272lortissinia 4. 127aexlrudcre 2. 2b. 127iinlerea 4. 4». 127Bcapere A.

NOTJE.
(407) Consenlit Thietmarus VII, 41, et Necrolo- dedit Scbwarz in adnoiatione 108 ad Cosmam.Vid*
gium Bohemicuin. etiaui Pubilsclika III, 263.
(408) Aiiica abbas Nienburaensis. Consecratus est (410) I. e. Suinford, ubi sanctimonialium mona-
die6 0ct.Thieiiiiar.VII,48. sierium ab Eila, Judillise avia, condilum fuisse pro-
(409) Erat lilia Heinrici el soror Ottonis marchio- hal Ann. Saxo ad a. 1015.
nis de Suinford. Vide sleiiiina gencalogicutc quod (4U)Virg.,eclog. X,69.
115 COSMiE PRAGENSIS 116
Sed ntaluit viriliter agcre quain supplicundo colla I^ iu medio ecdesiue. Quam ut vidit audacissimus
subinillere. Perpendit eniin inmilam Teutonicis raptor, sui prae gaudio faclus 1296immemor, ceu
sttperbiam, et quod semper litmido fastti habeaiit lupus qui ex oecullo irruit el rapit agnam, el con-
(lespectui Sclavos et eoruni linguani. Sed quanio fit scius facli fugit stibmitiens cauriam 1297,petens
bcmper difficilis aditus ad aniorero, tanlo amanti ulteriorem latebram, sic et ilie rapla virgine fugil:
lilius Veneris ignem 1276incutit validiorem. FIu- et ttt venit ad porfam, invenit eam catena 1298mo-
cluat 1277meiis jiivciiis igne succensa Veneris lendinari ftine grossiori tS99 prseslriclam et viain
1278, velut ignibus aesluat Eiluia. Et hanc 1279 exeundi
praeclusam. Mox exempto gladio ut feslu-
aposlropham 1280eufonizal secum : Aut ego conjugio cam prsecidit acuto, qttse usqtie hodie cernilur sectio
fungaregregio,aut ego "">' ludibrio mergar perpetuo, forlissimi iclus pro lesiimoiiio. Cseteris autem sociis
fieri uon poleril "~~, ul mea non fuerit Juditha, no- id niiiiitue scientibus et adhuc in papilionibus ina-
bilibus edita nalalibus, virgo speclabilis, tnullutn neiilibus, ab irruentibus inimicis comprehensis,
amabilis, solis luee ma clarior, vila mihi carior; aliorum erulis oeulis el naribus abscisis, alioruni
vivat ul sttpersies taus Deo sit perpcs. Et statim quos matiibus el pedibus iruncalis, tlux ctini paucis et
iiiier 128isuos r.ovit manu promptior-es et sibi fide- virgine rapta per noclis vix evasil opaxa. Rapta esi
liores, jubel probalos el laboris pattentiores afiiaii " aitleni virgo Judila anno doniinicae iiicarnationis
cquos, et fitigit sc ari imperaiorem cito ilitrtim et 1021 (415). Et ne darelur iao° Teuthonicis justa
cicius rcdituruin. Jussa viri facitinl, sed quiri do- occasio caluiiipniaudi Boemos, quast, pro illala in-
ininus suus molialur nesciuttt. Miriiitur inter se juria, ilico heros 1301Bracizlaus cuni nova ta02 nti-
quod tam celeriter vadunl, et quasi septem dierum pla, patro salntalo duce Oudalrico laoa, recta via
iler agentes, vice hospiiuni ,28B intranl prseriicii proficiseilur in Moraviam (414). Nam anlca 1S0i
ccenobii alriiim. Inlerdixerat enini suis omnibus palcr sibi totain illatn lcrram tradideral in potesta-
ducis natus, ne slicui eum, quis vel12S6 tiiide cssel, lom, fugalis cunclis de civilaiibus la0DPoloniis t30e
iiinotescercnt, sed quasi iiiium ex ipsis se ipsuiii (515), ex quibus niullos comprehensos, centenos et
waberenl. Cedat Itbacus callitlo ingenio investigasse centeiios ordiiialim calenatos vendi 'jusserat in
nalum ThelhiJislm, (412) nec se jactett2SSIliacuspa- Ungariam el ullra; quia rcvera posl obitum secundi
stor Tyndaridem 1S89 rapuisse Amiclis, quia hic ju- Bolezlai sicut utbem Pragam, ila lotam Moraviam \"
vcnis Braciziaus nmbos il prae 1!90cl animositato et obtinueranl Polonii,
au.lacis facli iinmanilale.Nam postquain data cst eis Aniio doniinica?. iiicarnalionis 1022. in Polonia
ibi pernoelandi licenlht, sicul Itiptts, quando oliain- p facta csl pcrseculio clirislianortim la07(416).
bulat ovilia, quserens qua parle iirumpal ul niliriam Aimo riotniiiiose iucarnalionis 1023. 6. Idus Au-
130squarltis episcopus 1309Pragensls
japial agnam; sic ct t2S1 heros Braciziaus visu "9S gosti Occardtis
t3t0 ab hac luce victurus pe<|,dle
sagaci et animo illuslri lustraus clauslrum, vtill vi cctiesicC iraiisivil
t31t (417). Ftiil aulem hic 13t2 prsesul 1313conlra
irrtiinpere setl non audet, qttia sccum lanlam co- vila
niilitum 1293 tton habet. Forle Torluna affuil potenies crectus, humiles el mansuetos lat4
piam crga
dies fesla, et ecce ntille volis optata cuni suis coae- pius 13tBet modestus, facundisMmus prsedica.tor,
vulis de claustro cxiliS9Vvirgo Judil-ha, sicut puellse htrgus eleiitosiiiaruin dator, dominieae famHise iu
solebaiit t2?5 tenellse ad vesperas pulsare caropamts itiensura tritici fidelis dispensalor. Hic constiluit ut
\kl\lM LECTIONES.
,1276verba ignem—juvcnis desideranlur 2; maitu recenti in margine apposila siint. ,277fluctualque 2b. 3.
1278ciipidinis' A. in 1. verbis ig.ne s. Ven. manu coava superscripium esl liio lesa ciipidinis.'Iiorfem niodo
in 2.5.lelo igno4.leIoigiie,siiMiic/fl lamenvoce lclo, legil i~. 1286 "7~ ahnc.l. mo :ipostrapham.3. i~. 12Stdeesli.
"~~ polttitS.' 15S 3 vice 3. "~'deesl. 1. 128Bhospilii 5. el A. 2. la87 Tethidis 2b. Cheridis 5.
Tlicchidis 4. Tchechidis i~. i288jacet corr. recentiori manu jactel 1. t2S0 i. llelenani superscr. k. al.
manu. 1290praeit 3. 4. 4». 12Slsicut 2. sic omisso el 2b. i. "~~ nisu "~" 4. i~. "~~ deestZ. 1294exiil4.
i~. "'» corr. \. "~~omissum 4. 4=-. 1297catisam v 2. sed s erasum. deesl 5. 1299deesl 3. t300Et
ne jusla A. t30t deest 4. is02 deest 4. i~. "*~3 Odaldrico 1. et sic deinceps. ,30i ante 2b.1S0Bde civitali-
bus desuut 4. i~. ,a0ePolonis 1. 5. ,307chr. pers. A.,309 nihil ad hunc annum i. i~. '3"~ Oggardus 2. Ok-
kardus 2b. Ekardus 3. Eccardus 4. Heccar.dus i~.13t3 sanctae addiiul 4. i~. la,° transiit 4. 4«. 13tl
perpetua v. A. perpetem vitaro 3. 131ideesi 4. Ileccardus add. i. i~. 13'4 mansuetus omisso et 4.
i~. ''" ct dcest 2. 2b 5.
NOT^E.
(412) Cfr. Statii Achili. II, 44. cum [ormosa sua conieciaii coram cnoro lerrm sum
nobiiittm numeroso.
(415).llittic aniium a Cosroa falso prolalum csse
scqueniibiis ipse probabit, quilms apparet Jiitliihitiu (415) Non de Polonis soltim, sed de Ungaris, qui
Moraviam a Boheinis expiiguaiain rapiain csse. illis Moraviani eripuerant, Bracizlaum victoriam
post
Moravia vero sine dubio eodeni anno 1029 recepta reportasse, ipse leslatur princeps ille in tabula qua-
cst, quoCoiirarius 11imperator arroa conlra Polouos Boczek riani, qtta se ducem Moravienscm appellat apttd
niovebai, quod probavit Dobner V, 150, et post eutn cori. dipl. Moravise I, 112; sed desunt notse
acturo est Olomuci. Quo loco Braciz-
Roepell I, 166. De filio Bracizlai el Judithse anuo clironologicae;
laum a, 103! ctitn conjuge stta et flliolo Spiligneo
4051 nato cfr. infra.
habitasse probat alia tabula a. 1051 Boczek 1, 114
(414) Donalio qusedain apud Boczck cod. dipl. (416) Confifinat Necrolpgium Boheiuicum.
Moraviae I, 111, sine notis ciironologicis scripla est (417) Hoc factmn est aniio 1031. posl motium
tew.pore auo dominus nosler B. dux venil Olomucie Miseconis II; cfi'. Auiiales Hildeshcim.
117 CimONTCA.-LIB. I. 118
1316potens sive ;\ qui temporc juventtilis hiirsceiiiluil decore agilita-
pro decimatione unusquisqite, sive
dives sive pauper, laiilum qui de suo pheodo 1317 tis : qttia quotquol cranl in cttria ducis, omnes suis
vel allodio 13lsaraluram haberet, duos modios quin- praecellens obsequiis, sedultim suo dotnino et magis
133Bfidele, exhibebal servicium. Pri- ,
que palmarura et duorum digitorum, unum tritici et gralum, quia
alterum avense episcopo solveret. Nam anlea, sicut mus enini fuil officiis 1336clericorum, nec miiuts
prinio episcopo Dethmaro 131sconstilutum erat, pro deditus sludiis laicorum; semper aderat comes in-
decimatione duos messis acervos dabant; dicimus dividutts i337 duci in venationibus , primus enim
cniiu 13S 0 acervum quinquaginta 132i manipulos ha- affuit in oceisione silvatici apri, et abscidens ejus
bentem. Htijus post obitum Izo 1322oblinuil episco- 1338caudam, purgat et parat, ut ducem velle norat,
piumlsaa, qui ordinatuseslabeodemauno 13244.Kal. paralamque venienti domino ad vescendum donat,
Januarii ab archiepiscopo Maguntino ,32B(418). uiide dux Oudalricus saepe sibi ferlur dixisse :
41. Anno dominicae incarnaiionis 1024. 4. Idus O Severe, dico tibi vere, pro hoc lam dulci edulio di-
Julii obiil Heinrichus rex 132e. gnus es episcopio. His atqtie hujusmodi sttuliis ha-
Anno doinioicse incarnationis 1025. 15. Kal. Julii buit gratiam ducis el placuil universis.
obiil Boleslaus rex "" (419). Anno doininicse lncarnaiionis 1031 i339saiicloruut
Anno dominicse incar.iaiionii 1026'. ]
apostoloruin Petri cl Pauli in natalicio ordinaius esl
(* Conradus rex Romae consecratur. 2, 2a. 21). Severus episcopus a Maguntino archiepiscopo. Ro-
Anno dominicse incarnaliouis 1027. dem anno natus est Spiligneu i3V 0 filius Bracizlai
Anno dominicseincarnationis 1028. ducis.
Aiiuo domiiiicseincarnalionis 1029. '*
Anno dominicseincarnalionis 1030. Hoc anno dux Anno dominicse incarnalionis 1052.
Bracizlaus 1328magna csede prostravit Ungaros et ") Initium Sazaviensis ecclesise la,,i. 2. 2a
terram eoruni usqtte ad urbem Slrigoniam (420) Anno dominicae incarnationis 1053.
Anno doniinicse incarnationis 1034.
devaslavit. Eodem anno 3. Kal. i329 Februarii
Anno dominicse incarnationis 103'5.
Izo(421), quihlus episcopus Pragensis ecclesise,
Transil 1839ab hoc mundo bravio fruitur- Anno dominicse incarnationis 1056.
la3i Anno domitiicse incarnalionis 1057. obiit dux Bo-
[que jocundo. iezlaus Mesco 1343luniine orivaral 1SU.
Hic fuit nobilis genere, sed nobilior oi^ere, qui.prior 1342,quem
fecilquae facienda prsecepit. Natn nuHi magis est 42, Eodem anno .5. Idus Novembris '422\. dttx
itola propria sedes, quaro sibi carcer et "itlirniorum Oudalrieus,
erant sedes. Nec eum '"'» latuit quot hotuinuiii ca-' Iinqtiens terrena caplal ccelestia regna (125).
pila vitsesint reddita, limc Iaromir, de quo supra ineminiinus 13*5, Itniiine
Vel quot mors animas ad furvas 1333mitleret oibus, cui dttx Oudalrictts deslinaveratla 46, ut dege-
[timbras. rel 13'7 Liza 13M(424).in viculo la49, aiuliens quod
Praterea soliius erat cotlidie qualer denos pauperes fraler suus ab hoc migrasset seculo, surgit dilticulo,
pascere, quibus babunde procurans cibum et po(um et imperat ut se deducanl ad urbem Pragam veiculo,.
ipse benedixit et ipse hilariter 1334dislribuit. Erat Quo cum pervenit, jam fralrem suum ad ecclssiam
enim et corporis ej'us pulchritudo insignis, caput delalum >3"~sancli Georgii 13!i invenil, ad cujus
capillo albius cigno, unde cognomen obtinuil, ut funus slans juxia feretrum,omnium circa astantium
dicerelur albtts atque blandus episcopus Izo. Posl movit et concuss.il m'> corda. hujtismodi elogii la-
hunc monto :
Stverus prsesul successit in ordine sexlus,
VARl^: LECTIONES..
1316sive omissum4. 4«. t3t7 al. manu superscr. k. t3ls alliriio 4». 1319Diethuiaro I. >~~~_deest k. 4,
1321vel pro 3. videlur in suo codice fuisse L quod scriba legil \e\. 13~~ IzzoT. 2. 2b3.
quinqiiaginla
3 episcopatum A.2. 3. 132V i346 IV. II, t.
13* al. manu superscr. A. 132B ab arch. Mog. desunt i. i~.
— rex desunt 5. Theutonicoruni add. i. 4a. trunsposilis atiquaiilum reliquis vocibus. .">" XV. Kal. 1,— •
rsx desunt 5. In 2b. subduclo rex sttpra adscriplum est dux. Ini&. rexi3~~ recentius erasum. 132SBolezlaus 1.
1329iia 1. Kal. corr. Iri. A. 13aotransiit 4. i~. 1331frugilurque A. eiiim i~-. 1333ftirias A. furnas 5.
4.4". 1334hylaruin 1. ,33Bet pro quia 4. 4a. i33eiis al. tnanu superscr. 1. 1337inriivitluis.A. la38 dtest,
k. t3391052 4a. 13,,°Zp'.ligneu 1. 2b. Zpiligneus4. Spitigneus4a.et sicporro. 134iAd134B sequenlem annv.m
2b : Facluih est iiiitium e.c^ 134aBolezaus 1. 134aMesko 2. 4.a 1344privavit 4. 4a. iiiem. larotrir
A. 13*6 tiestitiaral 4. 4a. 1347expuncl. el al. tnari?superscr. darelur A. 13is Licza 1. Lisza 2. 4. Lizza 5. *
1349ila i. i"-. vinciilo rell. 1350liionasterium A. ecciesiam al. manu in margine apposilum. iu eccl. deswil
2. 2b. sed corr. addidit ad monasleriuni 13B 1 138!convertii 5
martyris adduni i. 4".
NOT^E.
1
(418) Probant Annales Quedlinburg. (422) De lurpi ejus roortevid. Annal. Ilildeshcim.
(419) Cfr. Roepeil Gesch. Polens I, 162. 1054.
(420) Gran, ubi Grana iu Danubium exundat. Illud (425) Exlrenia Udalrici fata non DCiienota fuisso
virietur bellum esse de quo vide supra nol. 17. Cosiroc rioceiit Annalcs Hiidcshcnienses.
(421) Coiisenlil Nccrologium Bolum'cu:n. (4241 Lvsa caslrum.
113 COSMiE PRAGENSIS 120
Ei mihHquid dicam, nisi smpius : Ileu tnihi! dicam !
Hei 13Ba tnihi! gennane, hey dira conditio morlis amarm !
Morluus ecce jaces, nec ego nec lu modo gaudes
Hujus terreni fugttivo 13B 4 citlmine regni.
Nudius lercius 13BB dux nobilis, hodie truncus inmobilis,
cras vermibus esca, post lenuis favilla 13B 6 et inanis eris fabetla.
Lumine privasii me, nec frairem ttt fraler atnasli,
Non fecisse modo quod fecisti milti matlcs.
Nunc scio, si posses, tnihi lumina reddere veiles,
cum tua sttnt m7 nuda et lacs aperla seu bene seu tnale facia.
Sed nunc ex tolo libi, fraler, corde remillo,
Ul pielale sua Deus omnipolens libi parcal,
Spirilus atque laB9 luus post hac in pace quiescul.
Post explelis 1360rile funebriis 136texequiis i36aac- A ut ccenosamrolam deviles el consortia eorum declincs»
cipit 136aBracizlaura •frairuelem, et ducil eum ad quia nobis nunauam ~uere fideles. Ecce tne innocen,
sedem principalem : et siculsemper in electione du- tem et suum principem mprttnis ligaverunl et diversis
cis faciiuu, per superioris 1564aulse canccllos decem affecerunl ludibriis, posl sibi innalis versuciis el frau-
inilia niimmorum aut plus per 136B pnpulum spargunl, dulentis consiiiis id egerunl, ul fraler fralrem me
ne ia6e ducem in solio comprimanl, sed potius spar- hisce privarel oculis. Uabeas, fili mi, semper in me-
sos nummos rapianl. Mox duce locato in solio et moria sancli Adalberli prmconia, qui eorum ob facta
faclo silcntio, tenens dextram sui fratruelis Jaromir crudelia ler ut fianl super eos excidia sanelo ore con-
dixit ad populum : Ecce dux vesler! Al ilii ,367suc- firmavit (426), et excommunicavil eos in 138tecclesia.
clamai t ter 136S:Krilessu i3"~, quod est Kyrieley- Qum nulu Dei jam bis sunt facia, tercio ul fiani.su-
scn !37°.Et :leruni Jaromir ad populuin : Accedani, per eos excidiu i38~, adhuc sunt sollicila fala la83.At
1384cordibus, et
inqttit, de genle Muncia i371.' accedant de genle illi audietiles hsec dissecabanlur
Tepca 187!.'(425); cl vocat eos noininaiiro, qtios no- fremebanl deniibus in cum ul leones : nec post mul-
rat armis DOtcntiores, fide meliores , militia fortio- los dies Kolian, de quo supra retttlimus, misso lic-
res ei diviliis emineiiliores. Quos ui sensit adesse, tore 138B suo, dum ille csecus purgat ventrem in ne-
dixil : Quoniam me tnea facfa non sinunt ut sim eessario noclis i3Sein hora, acutissima sica perforat
vesler dux ,37a, hunc assignamus vobisin ducem i31K euui in posteriora usqtie ad cordis 1887interiora.
ei collaudamus, quo ei obediatis, ul dignum est duci, Sicque juslus vir, vcltilt38S Dei marlir, dux Jaromir •
el debitam fidelilalem exhibcatis, ul decet 137Bsuo obiil anno doininicae incarnalionis 1038. pridie 13SS
137G Nonas Novembris (427).
priucipi. Tc aulem, ftti, tnoneo, el repetens berum
iterumque monebo, isios colas nl patres, Iws diligas Haclenus acta aniiquilus liber conlinet primus.
ut fratres, et in omnibns negoliis libi consiliarios Sed qiiia, sicut ait bealus llieronimtts (428), aliter
habeas. His urbes t377et poputum ad regendum com- visa, aliler audita *389, aliter narranlur ficla 1S90,
mittas, per hos enim Boemim regnum stal el sletit quae melius scimus, nielius el-im proferimus, nunc
1392auxiliante Deo el sancio Adalbetio ea fert ani-
atque stabit in sempiternum 137B.Ast illos, qui sunl 1393ab his
Wrissovici, iniquorum patrum nequam 1379filii, no- mus dicere, quae ipsimet vidimus, vel quae
sl'i generis ,380 hostes domeslici, familiares inimici, referentibus 1394qui viderunt, veraciter audivimus.

EXPLICiTLIBERFRIMUS
DE CUUONICIS
HOEMORUM.

\kR\M LECTIONES.
1383Ileri 5. iaB4 fritiluri 4. 4«. 136sconcius 1. 13B 6 el jaiii es inserunt 4. 4a. i3B7 sinl 4. i~. ''»*
nuda el omissn 2b. 9 ulqtie 2b.
13S 136°hexpl. corr. expl. A. tael funebriis A 4. i~-. funebris corr. fu-
neriisl. t362obsequiis 2b. 1363accepit 2b. 3. 4. 4a. ,36Vsuperiores 4a. 136B in 2b., 1366ul — non 2.
i3oj jsli 2b. 3. 136«subclamab.mt 4. 4«. 1369Kryelesu 1. Krlesu 2b. Kirlessu 3. Ktiessu 4. 4a. 137°de-
suni k. 137tMuncina i. i~. '37~Tepea 137G 2b 1373dticem corr. al. manu dux i378 A. 1374judiceui 5. la7Biia
i.manucomva in rasura. par csl rell. atque o.ddii k. i377corr. \. i. semp. desunt k. 1379
,3sa facla 1. 1384discalcea-
deest 2. 138°generi 1. ,asl ex corr. 2b. i3s~ ita \. desunlin rell. omnibus.l38B
lianltir 2. ab unliqua manu deleium ei in margine scriptum riissecabanliir. Iilore corr. liclore \. 13e6
nolis corr. al. man. noctis A. 13S 7 noctis A. 1. al. manu superscriplum A. corriis. deest 2. corporis 2b. ven-
i 889niandala recenli manu superscr.
Iris 3. 4. 4». ia8s vel el pririiesu/jetsci'. eadem man. pridie A. deest 1.
audila A. 139°alia mauus in 2. supra i apposuil k. i3~'deesl k i3~~nam. 1. ta9aquia 5. 1394feren-
tibus 1.
NOT^E.
(425) Ex Palackii scnlentia I, 108 scribendum (427) Conrirmat Necrologium Bohemicum
esl Muuici; sunt posleri Mmi el Tepta. (428) Opera Ilier., ed. Vallarsi II, 521.
(426) Cf. Brttnonis Vita S. Adalbetii, c. 21.
121 CHRONICA.— LIB. II. m

INCIPIT PROEMIUW
AD CLEMENTEMBREUNOVENSIS 1S9» ECCLESIJE ABBATEM*a9«

' Spiritaii 1S97 Breunensis 139Scoenobii patri Cle- ** vasio 'K0Kscripseram, vcllcs viilere libenter. Hao
menli, sic ex re nomen habenti, sentper iheorise 1399 oblala occasione roboraltis, immo cari amici per-
inhserenti, Cosmas, haud dignus dici decanus, an- suasione conpulsus, non solum quod optasli ,40S,
gelici ,400consorcia 1,otsenatus. Cum niuita roecum verum eliani secundum ejusdctii narralionis, ul ita
revolvens supersederem, quid potissimuin carilatis dicam, libellum, quem similitcr prout scire licuit
viro lanlse sanclitalis transmilterem, qnippecui pon- 1406a tempore Bracizhti, filii ducis Oudaltici, ust|ue
dera auri el argenti sordent, solaque quae sun! spi- ad ejus sequtvocum filium regisWratizlay digeslum,
jiiualia placent, oplimum fore "li02 duxi lu;e lan- lurc paternilali pandcre prsesunto. Licel enim, paler
tummodo volunlali obsequi. Intcllexi enim per luum o venerande, divinas non cesses epotare scripturas,
1403clcricum
nomineDeocarum,qui mihi clam iiino- ei profundos philosophiae semper exbauria> fonlcs,
tuit familiariter, quod meas nsenias, quas olitn Gcr- tamen hoc tani lenui Iiquore
, Non dedigneris lua sacra proluere labra.
Sa-pe enim fit, ui posl fprlia vina el soporifera i407pocula,
naluralis quandoque homini incidat 140Ssilis,
fiique 1409hauslus puri 1410lalicis suavior ditlcibus poculis.
Ssepe fit ul Marlis utl miles qui sudat in armis t4t2,
Gaudeat 1413virgineis se commiscere i414choreis,
Aut juvat in circo 141B puerili '"• ludere throco 1417.
Sic lu, o sanclissime palcr, jam grandia et sillogislica volumina linqtie,
cl haec mea opuscuia sensn puerilia, slilo ruslicalia, perlege :
ubi nonnulla subsannatione el derisione 1418digna iuvenie
quae utique idcirco menioriae commendes,
ui ea libi a Deo collata sapientia quandoque ad tinguem 1419emendcs.
Quod autem in quibusdam locis quasi metricos versus invenis, scias me scienter neseium fecisse,
duni feci versus. Vale.

INCIPIT LIBEJ R SECUNDUS"".


1. Igilur dux Bracizlaus j'am in palerna sede vt- fi] occulit et ebetat 14l",, sic novus Aehilles, novus
goralus, qtiani Deo larn homiiiibtis beneplacitis ac- Thitides 1428Bracizlaus novis triumphis forlia acia
libus calcans vesligia i4sl palrum, et eos praecellciis et vicloriosissimas atavorum palmas atteiiuat ct
coniigua arce 142Svirluluni, sicul sol in li23 virtuie obscurat. Nam Deus lalem sibi graiiaro conlnlit, ul
sua sydcreum 1424luroen el Iunse nimio splendore quas singulis homiiiibus parliculariter, has quoque
liuic indeficientes viriutes largilus est generaliter.
Quippe hanc virluluro i
obtinuil accumulalionem,
ul in rebus rebellicis slrenntiitale prsecelleret Gedconeiu
corporis viribus exsuperaret Samsonem,
quadam speciali prserogativa sapientise prseiret Salomonem.
Unde faclum est, ut in omnibus prseliis < viclor existerel ceu Josue,
auro ct argento - locuplecior essct regibus Arabise,
el undique inexbaustis :
aflluens diviciis,
atque in largiendis i
muneribus non deficiens.
VARLE LECTIONES
la9T!reunensisl. 1396prohemium ad Clementem Rreunensem abbatem4. 4a. 1397Spiriiuali2b. 5, 4.4a.
1998Bremiovensis4. 139S theorice A. i490angelica5. 1401consorlii 4.4a. 1402om!ssum 4. 4a. 1403iyriini2.
1104ntagistroarfdimt 4.4«. i40Sopiari.1, U06 debitill. 1407sopifera4.4a. i408inciriil2.2b. 5. W0ssicqi<e
"•"> i4" morlis corr. fortis 1. t41!inis at. tnan. superscr. 1. arvis 2. 2". 4. 4a. ,ila ila
\. purse 4. 4a.
4. gaudet rell. 14ti coinmiscens 1. - •"" in'c. desunl k. idciro 4. 4a. 1416pucruli 4a. iil 7 troelio 5.
1418irrisione 2b. 14t9 uem al. man. superscr. k. '"" 1. I. s. iu chronica Boemoriim 4. 1U1 vesiigiuni 5.
u" arte 5. ll 23deest k. 142isyderuro 4. 4«. ,,2Bebelbat 1. bebeial 3. It26Tithides 2. TydWes2b.
Tychides 4. 4°. novus Tilh. omissa 5.
423 COSMiE PRAGENSIS 121
assiroilelur aqua', quse iiunquani ricficit anine.
Iluic coujunx Juditha nobili&simagenere, fecundissima prolis germine,
gciiuit quinque juvenes, corpore insignes
et stipereniincntes, ceu Ebeniatiae U27nionles,
Siipicnliasingtilarcs, probitate iiulli comparaliiles,
titoribus acceptabilcs, in delinquenies placabiles ,42S,
iu universa virtutum honestale laudabiles.
Fuii auteiii priniogenilus 1429noitiine Spitigtiev , A iutrat lerram Polonise suo viduatam principe et eairr
secundus nalu Wralizlav, lercius stemmale Conra- hoslililcr invasit, ac velut ingens tempestas furit,
dus 14ao,quartus genitura Jaromir 14S 1, qttinlus et saevit, slernit omnia; sic villas caedibus, rapinis,
ullimus Oito pulcherrimus. Horum i43ade vila et incendiis devasiavit, in 1449municiones irrupii. Kra-
gloria, protit allluel vcrborum copia, suflicienler1433 in kov autera eoriim melropolim ingressus a culmine
sttis locisexplicabitur. Qttos adliuc positos aniiis subvertit, el spolia ejus oblinuit UB0; insuper el ve-
in puerilibtis sed studiis pollere ual virilibus paler teres thesauros ab anliquis ducibus in serario ab-
valrie miralur : sconditos evolvil, scilicel aurum et argentum inft-
Cernens cgregiiitn decus el par nobile fralrutn (429) nitum nimis. Similiter et eseleras urbes igne suc-
Nec niinus angebaul matreni stta gaudia Ixtam U3S cendil et usque ad solum destruxit. Cumqtie perve-
de lanto proveclu 14aefiliorum el magnificaegloriae nissent ad caslrum Gedec (435) UB1, caslellani et
slatu. sinuil qui illuc confugerant villani 14B2, non valentes
2. Ea I437 lenipeslale (450) ILizimir U3S Polo- ferreinipetum ducis, exeunl ei obviam auream ge-
niensi uohilissimo duce ab hac subtracio luce, fi- siautes virgam, quod erat signum dedicionis, et ttt
liis ejus Bolezlao el Wladizlao (451) adbuc in infan- cos pacifice cum suispeccoribus el cseteris 'KS 3 re-
lia pnsitis atl ubera laclis t439,uua 1U0 eral spes B rum appenditiis transferat in Boemiam, suppliciler
salutis in iuisera fttga fugienlibus per diversa loca rogant. Quorum dux pelicionibus adquiescens, posi-
Pohmieiisilius. Qttod aiiimadvertens 144tdux Braciz- quam perduxil14B4 eos in 14BB Boemiani, dateis par-
Jaus, quarto anno sui ducatus (452), opliinum fore tcin silvse, quse vocaiur Crinin 145e(454), non roo-
ralus ne diflcrrel obtaiam occiisioiicm caliimpniandi dicam, cotislilueiis eis unum t4B7 ex ip-sis prsefe-
snis inimicis, iuiriio ttlciscenrii tle illatis injuriis, cliun ll6S ol judiceni, el decernit, ul sub Iege qtiatn
quas olim riux Mesco u4a inlulerat Boeuiis, quanto- in Polonia habtieranl, tani ipsi quam eoruro posleri
cius u' 8 potuit, iiiilo consilio cum suis, eos inva- in sempilcrnum vivani, alque noniine ab urbe de-
rio.re stattiit, stalinique 144V lerribilem dictal sen- rivato usque hodie nuncupanlur Gedcane UC9 (435).
te.nciam, locius Boemise per m" provinciam U4e mit- 5. Nec 1460longe a praedicta urbe venluni erat ad
tcns in signum sttaejussionis lorqueiii de subere1*47 li.etropoliin Gnezden (436), nalura Ioci et anletuu-
loriuiii, ut quicunque exierit in castra segnius dato rali (irmam, sed facilem uei capi ab hoslibus, ra-
U62eara inhabitanlibus civibus, ubi lun: lem-
siguarulo, scimt .proctil duhio taft torqtte se U4S ris
1463in basiiica sanctse Dei genitricis Mariae
siispciiriciiriuni in patibulo. Quibus in momcnio, in poiis
icltt oculi congrcgalis in unum ct usque atl iinuin, perpeluae Virginis prccibsissimus 1464qttiescebat
VARLE LECTIONES.
1427Ilenalise 1. Hemacie 4. U!8niori!ms— placabiles desuni 2, 2b, 3. 14!9 A. uao Cbonradus
ual 32 priinus
l,2b. Ctioiirariit.s 4, 4a. lanimir 4a. U quoriim A. 1433annis omissum 5. iK~K sludere A.
1436leta 1. 1',8° profecm 2b. li37 vcro addit 4. U3SCazimir 4, ia. iK~~deesti. >'K~nulla
14,1 igitur advciteus 4, 4a. U4SBracizlaus erasiun i. 144S U44 4, 4a.
'''" i446 u" quanlo cicius A. U4S dtix Bracizlaus'KK~ ad-
clttnt 4. 4a.
,V
deesl A.
50 provinciac A. sitbiire 2, 2b, 4, 4a, corr. 1.
UB1
se deesl i, i~. vi
/)i'o in 4, 4a. ti at.
superscr. UB! maii. k. in rasura 1. ita corr. k. pro Gnezden. Graclec 1. Gdcc 2,
2a- Giice 2b. Goec 4, 4a.' ni al. man. sujerscr. 2. uca corr. k. caetcrum 4, i~. iKSK duxit A.
,iM ari 2b. 14S 6 Ciruin 2. quamvis et lcgi possii Ciruin ; Cirnin 2°, 4. Ciruin 2b. 1',B 7 u. eis A. t4BSper-
fccliitn coir. prcef. 1. 145B Getleane 2b, 3. ,460 nou A. 1461facile 4, 4a, U62ratis at. manu superscr.
pattcis 1. "'»'deest k. U64ireciosissiino 1. .
NOT^E.
(429) llor., srrtn. II, 5, 243. (453) Qtiod ttbi siluni ftterit non salis liquet; con-
(450) M:tle confiindil Cosmas res Polonortim ; jecerunl iionuulli esse Giecz, quaro ducalem quon-
Ivazimir ohiil posl Bracizlaum a. 1058, ncqiio reli- tlaiii arcem inler Gnesnam el Posnaiiiam sitam esse
quil lilios pueros, sed ipse relieius est pucr a pa- scribil Dlugosz. Cfr. Roepell 1,177.
trc Misctoue 11; cir. Martiiius Gallus I, 48, eri.
Randtkie. (454) Qua? fuerit illa silva, non patet. Diverso-.
runi senletilias vide apud Pubitsphkam 1(1,301%
(431) Prsatcr hos duos alios habcbat filiosKazimir
Miseconcm cl Ollouem. Cfr. Marlin. Gall. 1,19. (455) Vel hotlie duas exslare villas in circulo Ba-
conicensi Hedecko et Hecdany observat Palacky
(452) i. e. ex ipsius Cosmaecompulatione a. 1041; 1, 280.
cfr. supra I, 42; sed hoc loco errat, ut. ex accura-
titiiilms nolis de iranslaliooe S. Adalbetii II, J, (456) Gnesen.
ltaict.
123 CIIHONICA. — LIB. II. 125
ihesaurus, scilicel beatissimi Adalberli maniris iK~sK.repelilis mala, quibus abreuunliastis in fome lig b"~
corpus. Qua mox Boemii sine Mnrle 1466poliiiutur piismatis 'K~~.Ilac manc cttm praesul U9° ninolesct;»
urbe, et ciiin magtia lselicia intrant li 67sanclaj ec- ret riuci et ejus eomitibtis, mox exhilarati iniran-
clesise adita ues, atque omni prada li 69 posthabila, les ecclesiam santtse Marise, et anle sepulclirum 149t
solani sibi poscunt dari pro Chrislo passam sacri sancti Arialherli l'u htimi li93 prostrati, diu fusa
corporis preciosam niassain. Quorum praesul Seve- comuni oratione stirgit dttx li94,el slans in iim-
itis ut vidit leineritatem, el 1470pronam in omne Lone t49B,hac rupit sileniia voce li96: Vultis prmva-.
fas i4,i nefasque (457) sensit voluiitaiem, lalibtis al- ricaiiones vestras etnendare, el a pravis operibus re-
loquiis temptat eos revocare ab illicitis ausis i472: sipiscere? At illi oliorlis claroant U97 cum laeri-
Fraires mei et filii ecclesim Dei, non latn ex facili rois t49S: Emendare parnti snmiis qtticquid in san-
constal', sicitt vos mslimalis, ut sacram corporis gle- clum Dei 'K~~pttlres twslri vel nos 1B0° prmvaricati
bam, Dei virlutibus plenam, quis morlaliitm lant le- sumus, el a pravo opere omni "*>' cessare. Tittic
mere prmsumat langere. Timeo eniin valde, ne per- dux 1B0aexlendens inanuro suam sttper sacram
cellamur aut meniis oblivione aiit cmcitale aut aliqua lunibani, sic orsus 1BOa esl ad populi lurbam 1B04:
membrorum debililale, si id iemere prmsumpseri- Exlendile, fralres's~~, simul "">' veslras ad Domi-
mus 1473agere. Quapropter 1,7i prius Iriduo jejunate, B iium 1607dextrasetadmcosatlendilescrnwnes,quosvoio
de peccalis veslris pmiiitenciam agite, et 'K7Sab om- ut veslrm fidei sacramenlo confirmelis. Ergo Iwc meutn
itibus abhominalionibus, qutis ipse abliotninatus esl in proximum ,B08e(primtim sil decreium, ut vestra conu-
vobis, abrenunciale, et li7e ex loto corde, quod eas bia, qum aclenus habuistis ul lupanaria, el ceu 1B 09 .
ullra non [acialis, promiilile. Spero eniminmisericor- brulis animalibus communia, amodo juxta canonum
dia Dei el noslri palroni sancli Adalberli, quod non scita situ legitima, sinl privala, sinl insohtbilia, ita
privabimur spe pelicionis noslrm, si persislimus fi- dunlaxat ul ">"> una vir conjuge el conjunx viro
dei t477in "'7e devotione el precum assidua oratione. uno contenli vivanl. Si autem conjunx virum. «HJ
Alillisvisa suiit prsesulis verba qttasi deliranienla, vir conjugem spreveiit, el rixa inler eos usque ad
ei conlinuo aures suas coniinenies U79 fecerunt discidium efferbuerit ml, qui ex eis 1B12 iu priorem
impeliim ut rapercnt sacrum corpus, et qitia post coputam legilime celebratam redire nolueril, nolo ut
aliare U8° juxla parieleni condiluro fueral, et aliter secundum riium noslrm lerrm liujiis rei violalor 1B 15
evelli non poterai, nisi altare 1481deslrueretur 14S 2, in serviiulem redigutur, sed polius nostri inmutabilis
nianus t4sainproba cum mente ferina operantur pro- decreli per angariam , qualiscunque sit persona , re-
fana; sed non defuit ultio diviua. Nam in ipso i48i digalur in Ungariam, ei ncquaquam liceal ut precio
•operestiae lemerilaiis sleterunt sensibus obstupefa- '> se redimat aut in hanc terram redeat, ne , unius con-
ctis lisB, uec eral vox nec sensus nec visus per lagio oviculmlotum Chrisli serpal per ovile. Severus
iriiini fere horarum spacia, donec iterum propi- episcopus dixit: Quicunque aliler feceril, anathema
ciatite Dei.gralia rehaliuere prislina offlcia. Moxque sit. Eadem sententia sint pleclendm virgines el vidum
IICTIsero prenilencia ducli faciunt jussa episcopi, el adulierm , qiim nomen bonum amisisse et pudorem
elquanto eranl divino nutti evidenlius casligati, eorrupisseac per scortum concepissedinoscunlur. Natr,
ttnto devotius perstabant precibus infatigati, tiiJuo cum liberum nubendi habeant arbilrium , cur comit-
iejimantcs et veniam poslulanies. tuut adullerium el conceptus suos aborlivant ">'K,
scelus scelerum ? Tunc dux 1!!S
4. Tei'cia nocte Severo episcopo post matuliiialcm quod esl pessimum
syitaxim quiescenti sanctus prsesul in visione appa- Subjiingcns inquil : Si vero mulier proctamuverit ".'"
reiis Adalljerlus u86: Dic, ail, isla duci t487el ejus pari vice npit amari, sed inclemenler a viro suo 1B 1'
comitibiis : Pa:er de cwlis dabil auod peliiis, si non affligiet profiigari 1B1S,detur inler eos jiidiciuin Dei,
VARUE LECTIONES.
urs deest 2. U66inorte I. ,46T adeuul intranl 1. supra inlranl manus alia scripsit adeunl 2.
1468liiuiiia aclila 1. adila alia manu sttprascripl. limina 2. ariyla 2b. liniina 4. 14e9 corr. al. manu 1.
1,70et rusum 2. U71 fasque 4. U72 corr, k. pro causis. 147a.pratsumamus 2. U74 karissiroi
ailduni i, i~ li75et poeiiiteiiliain agiie abomnibiis 4, 4a. ,476deesl 2. t477fetlcri 4, 4a. 147S deesl 2.
1479conlinueiiles A. couliuniciites 2. liso liiterm ar al. maiiu 1 u8t prius qdd 4, 4».
1152desti'tiei'eu2b, 5. li8i ila corr. k. pro inpio. sttperscr.
U85 obstupefacti 4, 4a. i^^san-
U83i/o!,2.
cltis-Adalbertus in visione apparensi, 4a. US7 Bracizlao add 4,4. U88 fronle eraso r A. i489in bapli-
smale A. A*. li9° Siiverus add. i, i~. "*'>superscr. \. iK~~marlyris add. i, i~. iKS 3 humo 4, 4«.
1494Bracizlaus pro d.ux 4, 4a. 149Btimbone 5. lioe diccns cdd. i, i~. |*97damanl repeliium 1. sed
erasum. li9S dic.en.tesadd. i, 4a, 149sAdallierlum 1Boi add. i, i~: >"~~peccatores add. 4, 4a. 1.'01i80Banimo i.
1302Bracizlans add. i,' i~. >s~3 exorsus A. A*. tiimbam corr. luibani 1. lurmam 4.,4a. karis-
simi (tddiitu i, i~. 1B 06 omissum 4, 4a. 1B07 Deiint add.i,i~, 1B0S 4, i~.
maxiniuni A. A". 2, 2b, 5,;t5ta
~-~~siuii iiiseniut 4, 4». iB1° al. maiiii superscr. k.: ">" al. man. svperscr. k. cfferuerit 2, 3. liis
A. A*. 1S13 praevaricalor4, i~. ""'' avorcivant A. 5. 1S1BBracizlaus add. i\ i~. 15t6 perclaroavi;-
ril 1. ts" stio dcesi. 5. 1B1S proalligari corr. A. 1 , 2.
miM.-
(iu7) I.iican.. Pbarsal, V, 515; VI, 147.
127 COSMiE PRAGENSIS 128
et qut invenlu- fuerit reus, solvat pmnas rei. Simi- .' , pertesus 1B4S,nos ">'" suas deseruit oves cl ad exleras
literet de liis, qui liomicidiis iiifamanlur arcliipre- maluii ire doclurus genles. Hmc ul ultra twn facia-
sbyter comili illius civitaiis noniina eorum ascribal, et mus, nostrm simul el vcslrm fldei sacramenlo confir-
comes eos conveniat; el st siinl ">'~rebelles, in car- mamus. Sic ail dux. El prsesul 1BS 0 sanclse Trinila-
cerem redigat , donec aul pwi.itenciam dignam agant, tis nomine iRvocaloel malleo assumplo, cseteris tssl
aul si negant, ignilo ferro sive adjurala aqua, utrum clcricis seplem 1BSapsalmos el alias buic saneto i5Ba
culpabiles sint exaiiiitientur; [rutricidas auletn el operi conipe.lentcs orationes ymnizanlibus, corpit
parricidas sive sacerdolum inlerfeclores et httjusmodi tnolbier deslruere suinma sepulchri, deslriiens eum
canitalibus criminibus irrclitos, archipresbiler assi- usqtie ad ima thcsauri sacri, el cuni aperuissent
gne. eos comiti vet duci, sive tB2° per manus et reii- sarcophaguni, omnes qui in ecclesia aderant tanla Ua-
trtiu (erratos de regno ejicial, ul ad inslqr Cain 1B2t grantia1BB 4 (458) suavissinii odoris sunl referti, ut per
tS22terram. Severtis episco- tres dies quasi opimis 186Bferculis referii oblivisce-
vagi et profugi circueanl
pus dixil: hla ducis deliberaliojusla sil anathemale renlttr cibo relici, quin eliam ettBBe infirmi sanati
firma. Nam ad hoc vobis ducibus ">~ 3 mucropendet in sunl eadem ora i6S7 quain plurimi. Tunc dux t6S8 el
1B2ilavelis peccato-
feiuore, ul manus veslras smpius episcopus 1559el pauci comiluni inspicienles , ut vi-
ris in satiguine. Iterum dux162B: Tabernam tca6, 1I deruut sanctuni Dei1Beoita vullu el habitu clarum, et
iuquit1B27, qum esl radix omnium malorum , unde sic corpore integruni per omnia , ac si eadem die
prodcunt furla , Iwmicidia tBS 8, adulteria tB29et cm- sacra missarutn cclebrasset solempnia, clerici Te
lera ntala , el qui parat et qui paralum 1B 3° compa- Deum
laudamus, laici Kyrielcyson t50t modulanlur,
rat , Severus episcopus dixil: Analhema sil. El dux el resonani voces eorum usqtte ad etbera 1B 62.His
1531: Qui, inqiiit, comprehensus [uerii Itttjus viola- ita
peractis dux prae gaudio faciem perfusus lacri-
tor decreti labernarius , in medio [oro ad patum su- mis, sic orat 1B63: O tB64Chri&timarlir, beale Atiul
spensus, et usque ad [astidium prmconis cmsusdepi- berte 1S6S,noslri semper el ttbique tniserale me,
lelur: res lamcit ejus non infiscenlur ">~~;sed pottts nunc solila nos respice pietate, el nobis peccatoribus
1033lanltim in terram projicialur ">3K,tie quis 153B 67luain sedem 1B6SPragensts
propiciare, atque ad 1B
execrabili hauslu ">30poliualur. Polatores aittcm, si ecclesim nos quamvis pcccatores referri non dedi-
per
deprehensi 1B 37fiierinl, non prius de carcere exeant,
gnare. Mira res el valde slupenda , cujiis luinbam
quam in fiscum ducis unusquisque 500 nummos com- nudius tcrcitis conlingere non polerant, conlinuo
ponal. Severus episcopus dixil: Qum dux judicai, dtix et episcopus sine impedimento corpus ejus sar-
noslra aucloritas firnuU. Adlmc dux 1S3S prosequilur cophago levanl et serico cooperientes in superiori
dicens: Fora auiem dominicis diebus omnino ne fianl allari
locant, utplehssua vola solvat ls69, quse Deo
inierdicimus, qum ideo tnaxime in Itis celcbranl re- el ejus sancto voveral, alque eadem die 1B 70com-
gionibus, ul cmteris diebus suis vacenl operibus. Si positse sunt 200 marcse altaris in arce 157t.
quis aiilem quam dominicis lam feslis ">3~diebus 1Bi0
publice ad ecclesiamferiari indictis in aliqito servili O Deus omnipotens, mundum pcr secla revolvens,
opere iuvenlus fuerit, ipsum optts el quod in opere est Qui seraper regnas, solus qui cuncta gubcrnas ,
inventum atchipresbiter tollal jumetuum 1SU, ei 500 Nil fit, nec fuil in mundo nec eril, bone Chrisie ,
ducis iS4ainfiscum solval itummos. Similitcr el qui in ttto sine nultt. Quisiiam morlalis hoc unquam cre-
agris sive in silvis suos sepetiutit moriuos, litijas rei riere posset, ut ad gentcs apostalrices jam in celesli
prmsumplores archidiacono 15i3 bovemet 300 in fi- regno Iaurealus corpus sunm referri sinerel, quarum
scum ducis "•'•Ksolvani ">''»nummos ,Bi6; morluum 1572aspcrnaius facinora aufugil 157aconsoiiia , cum
lamen in poliandro 18i7 fidclium liumi condant denuo. adluic viverei. Sed si majora Dei el anliqua miracula
Hmc sunt qum otlit Deus, hmc sanclus Adaibertus 1874perpendimus , quomodo populus Israelilicus sic-

\kK\M LECTIONES.
1519al manii superscr. k. t6!0 vcl — sive A. seit 2b. sive 3. 1B! 1 canum 5. 1B!!circueraiit'1, sed corr.
"~ 3 dulcibtis corr. ducibus A. 1B 24omissum 2. 1S2B ail addil. 4a. iS26 taberna A. tS27 deesi i, i~.
1528bunicidia 4a. 1S29fornicationes , ebrietates addur.t. 4, 4a. lS30partam A. 1, 2. 153titeriiin add. 4,
4». 1B3aconfiscentttr 2b. 1533polius A. ^ 34 seu polius — projiciitntur 3. ^63" <le inserunl 1Ba 4,9 i~.
1B'6 liauslu corr. 1, pro baslu. 1837de presensi 1. corr. a'. tnan. 'S3S Bracizlaus add. 4, 4". tani
feslivis 4, 4a. ^640 diebus t. f. A. t5il deesl k. k*. ">K~ duci 4, 4a. 15ia archi-
dontinicis, qtiami64i dqm.
diaconus 4". riuci 4, 4a. ">KSsolval 4. 1Bi6 o.w'ssi(in1, 2. 1B 47 r at. mahu superscr. k. 1 polyando
2,4. 41S4Spcrosus 2. 1S49vos 2b. 1SS 0 Severus add. 4, 4». lssl omiitunl i, i~. tsS2 VI, 4a. 'SS3 deest
5. 1SSfraglattcia 1, 4. ">ssoptimis A. 4, 4a. 15B 0 et dcesf 2. 1B57ila 1. die rell. 1BB 8 Bracizlatts add.
i, 4». 1BB 9 Severusarfrf. i, i~. 1B 6° Adalbertum tJd. 4, 4a. 1S6ikriies A.
kyrl 4. 1562heta 1. 1563di-
<-ensaddunt 4, 4«. a~' deest 1. 1E6SAdabetie 1. iS6emiserere 5. 1S67deest 5. i568sanctaj addunl. 4,
4". '*'' solvant coir. solvat A. 1870deesl 5. 1B7talt. in arcc desunt A. 1B7a ouorum 4, 4a- tl>
7 3aufu-
geral 2h. 1B7isuperscr. itl. manu k.
NOTiE.
(438) I. q. fragrantia.
129 CHRONICA.—LIU. II. 150
co vestigio transivit mare , qualiter de sicca rnpe A castra nietati suntcirca rivulum Rokitnicam ""
(luxerunt 1B7B aquse, velqualiler factor orbis appa- (441), ubi lucescente die clerus el universa plebs
rttit in orbe naltis ex Maria Virginc, non ammirari, cttm processione occurrit, cuj'us Iongam seriem la-
sed potius Deo , qui fecit et facere polest quse vult, lus vix explicuil caropiis. Talis enini processio fuit
nos decet luimiliaii et ejus gratiae lolum assignare; Dux ipse et episcopus humeris subnixi dulce pon-
cujus gralia inspirante ascendit in cor ducis, ut dus porlanl marliris Chrisli Adalberli; post siinu
similiter transferret 1B 78 corpus archiprsesulis ejtts- abbates ferebanl reliquias quinque 1B 94 fratruro,
dem civitalis, nomine Gaudcucii (459) qui in eadem deinde arcbipresbiteri gaudenl onere Gatidcniii ar-
forte 1S77ecclesia quiescebat. Hicutique1S 78superjus chiepiscopi, qttos elecli 12 1S9Bpresbiteri, vix su-
relulimus, non soliim carnali veriim et spirituali 1579 slenlantes pondus 169eaurei crucifixi, sectiiilur —
conjunctioite 1B 8° fraler sancli Adalberti et comes nam dux Mesco ler 1697
semetipsum hoc apponde-
iiidividutis in omni labore et erumna fuit, el si cum raralauro,—quinto tB98 loco ferunl tabulas Ires
co non corpore marlirium 1S8i, mentis tamen com- graves auro quae circa akare , ubi sanclum corpus
passionc lulit. Nec enim fieri poterat ul 15SSgladius 1599quievit, posilae fuerant. Eral enim major tahtila
aniroam ejus non pelransirel, cum germanum sutim quinque ulnarum in longitudine el riecem palmarum
rompheis paganorum in frusta 15S 3 concidi videret, B
in lalitutlihe, valde adorr.ala lapidibus preclosis et
et ipse pariter occidi valdc oplarel 1584.Ilem 1S8B
crislallinis sachis (442). Cujus inscriplus fuit hic in
visum esti58S duci ,B 87et episcopo, ul1,8S quinque
margine versus :
fralrum reliquias sanclo corpori adjunclas, quortim
de vita ac passione saiis supra retulimus 1BS 9 (440), Ter centum libras apponderal hoc opus auri.
qui iB9°in eadem civitate sed in alia ecclesia quies- Poslremo plusqtiam cenluni plaustris diicunt inmen-
cebanl, pariier iB91cumsumma diligenlia transfe- sas campanas el omnes Polonise gazas, quas sequi-
ranl. Quid mulla? lur innumera iiobilium virorum turnia , asstricli
5. Venium erat cum omni sacra sarcina in pro- 1609nianicis ferreis el conlrili colla bagis 1601(445) ,
sperilaie et Iselitia Boemiam, et in vigilia 189'sane.li inter quos, beu! male capltis, adriuctusesl meus
Bartliolomei apostoli prope metropolium Pragam atlavus i602.
Consors in clero, presbiter offlcio.
0 dies illa, diesi69a Boemis bonorauda el per ssecula memorise comroendanoa ,
sacris mysteriis frequenlanda , dignis prseconiis celebranda,
laudibus devotissime 160i vencranda ,
divitibus IaRlabunda, debtlibus exoplanda,
pauperibus jocunda, datione clemosinarum decoranda,
et omnibus bonisieos sludiis excolenda, in qtta feslis fesla
refulgent accumulata. 0 nimiiim 1606felix melropolis Praga,
olim sacro dtice t607sublimala, ntinc beato praesule 160Sdecorala,
a Domino Deo libi coliata excipis gautlia geminala,
et per has binas misericordiae olivas
fama volas 1609ultra Soromalas 161°alqne Sarigas 16il.
"" Kal. Septembris 16ia.
Facla est autem bsec iranslatio beatissiroi Christi 1059. (444)
6. Sed his a Deo 16Uconccssis impro-
martiris Adalberli anno dominicse incarnaiionis prosperis
\k~~WMLECTIONES
1676fltixeiinl 2b. 1B7eIransrerat A. 2, 2\ 3, 4, 4a. 1677fere A. t878ita 1. uli rell. ">7~spirilali I.
i!8o oonjuncione 1. compunciioiie 4. 1S8i stistinuit uddunl 4, 4». iBS2 rfeesf1. tsS3 frustra erasa r ..'I-
1S86 nobilissimo inserunt 4, 4a. iS87
lcra A. 1. tB84oplaral corr. opiaret A. t58silernm 1. l6SS Brucizlao
>"»~
additnti i~. tBSSsancloruinntartyrum inseruni 4, 4a. Deodonante relaluri siimtis 5. ,B94 non al
manu superscr. k. ls9t A. 1B 92 vigiliis 4, 4a. ,593 Kocitnicam 2, Rokilniczam 2b. sanclo-
par. q.
ms XX, 4, 4». ,596 corptts 2. 1B 97rfeese1. ,698lo superscr. al. man. k. ,s99
vam inscruiu i,i~. posi-
lum inseril 2b, 1600astrictis 4, 4a. 160t 4. 160! in
nieus alavus desunt k. 1, 2, 2°, 2b, 5. legunl i,
'~'K bogisiC9S 16oe !607
4». 1603riics deest 4, i~. devolissirore 1. deesl 5. omniuro A. serf. corr. 2. Weucezlao
1609 16t0 ita 1. Solamatas A. Foramatas 2, 2a.
addutil 4, 4a. 160SAdalberlo addunt 4, 4». volal 4, 4a.
iel1 lazygas 5. tela
Sarroatas 2b, Saurouiatas 5. Soramatas 4, 4a. 1030. 9. K. Sept. 2b. VIII. i, 4a.
lcis regnanie Domino nostro Jesu Cbiisio, cui esl honoi'et iinpcrium in secula seculoruin. Ainen. addunt
4, 4°. leu Domiiio A.
NOT^E.
(459) Iliijus ossa loco reliqtiiarum S. Adalberli a XLYIII. Cf. Anz., p. 48.
Polonis pia fraude data et a Bolicrois translala esse (440) 1, 58.
probare conalus est Dlugoszaucior et post eum alii; sed e (441) Rokylnice.
p:trteCosmse Polonus stal Miirtinus Gallus (442)1. e. re.bus?
I, 19. Cfr. Balliiiii Epilome rer. Bohem. III, 4. Dob- (445) I. e. circulis ftrreis.
ncr ad Haiec. V. 255. Meincrl Wiener Jahrbucher (444) Consenliunl Amiales Pragenses.
4».} COSM>EPRAGENSIS 132
bus delalor non dcfni! lctB, qui apostolico uli gesia ,\\ sloltcus os apcruil sncrum, pontlerosis verbis et
Iiaeceranl relulit 1616,divinas sanciiones ct sancio- aucloritatc plciuun. Sicttl, iiiquit, perlinacibus in
rum palrum iradiliones violasse diicem Boeiniaeet impiclalis culpa t629esl smvior exerenda 16a0 iiindicla,
episcopum promulgavii; el. si hoc iimltiim doninus ita reaium situm recognoscenlibus el pceniieneiam
papa (445) praetermillere.t, jtira aposiolicai seriis per desideranlibus [acilem prmbemus assensum i63i, et ab
lotum muiiditm observanda imniinuercl. Coiilinuo hosle >~3~ inflklis vutneribns misericordim adltibemtts
Sttccr convcntus celebralur, canones rcciianltir, 1033antidoluin.
Magnum eniin peccalum est aliena
saciif Scripturse scrulaniur. Dux et episcopus, rapere, sed majus christianos non solitm spolitire,
qttamvis absens, de pracsumptioite arguittir : alii verum etiam capliuare ei captivos 1634ceu bruta ani-
dticem omni riigtiitalc privatum per tres aimos in malia vendcre, nimis esl abltominabile : quod vos
cxilitim rieceriiunl, alii episcopnm a!) onuii poniifi- perpelrasse in Polonia, nebis rclalum esl per veridica
cnli offltio stispensum, qtioari tisqne vival, in clati- nuncia. Quod auiem mdti liceal sine noslra pernis-
siro moiiachoritm degerc juriicaiit, alii ambos gladio sione. de tpco ad locnm sacrnm transferre ccrptis,
anallienialis feriendos clainant. tcslanlur canones, proliibenl '~3S palrum decrela, cl
7. Interca lcgati dticis cl cpiscopi Boeniorum ex prmsumptores hujuscemodi 1636ret divina jubenl elo-
parle tocitts populi et ipsorum Roman advpniiuii, B I 171«'«gladio analhemalis ut ferianlur. Sed qttia vos
ferenles manriata magis munerihus oblita tei7 quam sive pcr ignoraniiam sive bonm inteivionis ob graliam
facittidise verbis 1618polila. Quibiis tibi dsla est co- hanc rem fecislis, prmcipimus t637ul pro knc iam
1619apostolici et sacri concilii temeri163Sprasumpiione dux vesterel
pia fandi, in conspectu episcoptts cmno-
tali sermone causam stiae legalionis sunl prose- biutn omnibus ecclesiaslicis usibus el honoribns sttffi-
culi ,2!0.O fidei catlwlicm.el sedis aposlolicm sanclis- cienler amplificalum in compelenli ie~~loco constniant,
cime reclor, et o patres in libro vilm 162tconscripti, probalasque personns ac officia servienlium clericorum
qttibus a Deo collala esl polestas jiidicandi simul et ex more constiluanl, itbi Deo sedulum servicium lam
miserendi, miscremini peccasse confitenlibus, parcile pro vivis fidelibus quam pro de[unclis in sempileriiuin
pceniienlibus simtil el vcniam poslulantibus. Falemur exliibentur, ul satlem vcl sic in conspeclu Dei realus
enim qttod itiici a el contra canonttm statula egitnus, vcslri traiisgressio deleatur. Mov legati valtle 16i0
1622longinqitis parlibus ob tam breve
quia de lam exbylarati proliciscunliir et referuni duci jussa apo-
temporis spaciiim ad lam sanclum nego.inm vestrum, siolici. Qiiibtts dux, vclul riivinis jussis ohlempcrans,
1683nequivimtts habere nuncium. Sed quicquid esl il- sttb houore sancii Wencezlai martiris in urbe Bo-
lud,quod fecimus, scialis, o ptilres,scialis "'"', con- leslati 16il j'uxla (lttineii Labe (446), ubi idem san-
scripli, uos non ex lemerilaie, sed pro niagna uliii- C ct.ust642oliinfeliciler consuiitroavil marlirium,venu-
late Chrisiiaiue religionis alque bona. intenlione id slissiniiim fabricavit coenobium, in quo, sicut el
tacisse. Aul, si unqutim bona inlencio cadit in vi- hotlie ceruiiur, Deo servit caterva fralrum nuiiie-
liitnt, o sanclissimi palres, secundttm veslrum judi- rosa, el habcttir praposittira et basilica val.le rcli-
eium parati sttmus nostrum emendare flagicium. Ad giosa (447).
hsee apostolicus paucis : Si pmnilet, iuqtiil, Itaud 8. Auno doniin. incarn. 10-40.Fama, qua nullum
nocel error. Mox Iegali sunmioti a concilio 16iBpo- pcjus maluin vigcl in mtindo (448), cl'qu;e inenla-
liunlisr hospicio, sequenti die reddituri ralionem in ciis pinguescil, et misuens plura paucis, falsa verls,
jtidicio. llla auleiii nocle ducis utissi et episcopi, volanrio erestit, pcrfcrt ad aures impcratoris secttnrii
circueuntes 1626 coiruperunl peciinia cardinalium lleinrici (449) ccttcies plus, quam Viriun fuil, pou-
astuciam, auro subplaiitanl jusliciam , incrcanliir diis atiri el argenti Bocmos rie Pulonia asporiasso.
precio cleinentiain, inuneribus leniunt 1627judicialem Tttnc iniperator 16is coepit qmr.rere oceasiones ari-
siiittenciain. Postera aiiiero riie ileruni lcgatis sacri versus eos, quoquomotlo 1G4iab eis quori sibi (fclum
concilii in capitolio 162Spracsenlaiis, doniniis apo- fuerat ir,4Bcriperet atirttm. Et manrians per qttav

VARIiE LECTiONES.
. 161Sdcstilit 5. 16,6rfeest5. 1617
'~~~oblata A. 16,s facunriia veibonini 3. '~>~ conspci ttim " 4 i~
16,0 perseculi 3. 162t deest k. terra 1. t623omiUunl 4, i». '~~Kila l. deest in rell. >"~"l;aA a-.i
concilio 1. nego.io 2. concilio rell. 16z6 circuienles A, , 1C 27 ciniini corr. 1. ,62S '~. u-~ inipi-
elalibtis pro ciilpa 4, 4». 168° exercenda 2b, 4, 4a. 163t capitulo i,'
1632lioslibits 2b. it3i h. al. matiu
163i aseiisnm 1.
superscr. I. ut smpius. 2b, 5. 1635pcriiihenl 2b. 163ebiijusmotli 2bj 3. 1Ca
captivatos 1,,as 7' pcr san-
clam obediciiliani atlditnl 4, 4». lemera 5. 1639
1640deest 2. 16il Boleslaw 2. Boleslai, 5. Bolezlai 4a. 1642 compctui corr. al. nian. conipeleiiti A
Wencezlas adduni i ' i~ '~'3 lleti"ic:s
adduni 4, 4a. ieu 16*
6
quomorio 2, 2b, 5, 4. ut addil k.
NOT/E.

445) Benedictus qtti scdit a. 1053-1048. (418) Virg. Mn. IV, 174,175.
(446) Al-Bunz!au ad Albim. (449) lleinricos imperatores numerat Cosmas.
'4'<7^ Hsec res anno deiiium 10ib' diiudicata est.
133 CHRONICA.— LIB. If. \U
slionarios,.ul argentum, quod in Polonia rapuerant, A singnlari sollctiia prscdilus ct rebtis bellieis a pite-
nisi in.fra staluliiiii lemiinum usque ad tinutn obu- ricia deiitus, sed niitiquain belli felices oblintiil suc-
liiro 1646sibi iniltant, minalur bellnm.Ad haicSclavi cesstts. Ipse autem cansar casira metatus est ex
inquiiinl: Sempcr salvo lenore noslrm legis fuimus el utraqtie parte flumiiiis Rczne 16Gt(455). Poslera au-
hodie sumits sub imperio Karoti regis el ejus sttcces- leniI 662die perlransiens castrum Kanb lee3 (45(5)cum
soribus, nostra gens nunquam exlilil rebellis, el tibi admoveret aquihis silvse qiiaodiriiiiit Bavvariamat-
inomnibus bellis niansil et semper tnanebit fidclis, si que Boeroiam (457), ut t66i cognovit quod obslrue-
jusliciam nobis lanlum 1647facere velis. Talem enim rent Boemii vias per silvam 166B,indignatus parum
twbis legem insliluit Pippinus (450), tnagni Karoli tacuii, coiiciiciensqiie capul ter coticipil iras (458)
,66edignas 1667,atque in hsccverba solvil ora:
regis filius, ul amiuatiin imperatorum successoribtts escsare
120 boveseleclos et 500 tnarcas solvamus—-marcam Licet exslruanl muros silvis 1668alliores, licet elevent
nostrm monelm 200 nummos dicimus (451) :— hoc turres sublintes usque ad nubes, uti fruslra jacilur
teslatur noslralum mlas in mlalem 16i8; hoc omni rele anle ocutos pennalorum, sic nichil valent conlra
anno sine refragalione 1649libi solvimus et tuis sitc- Teutonicos obpugnacuia Boemorum 1669.
cessqribits solvere volumus. At si aliqtto prmter soti- Aui-si ascendent super nnbila, aut si includanl '~7~,
tum legis ieso jugo nos aggravare volueris, mori U se inler sidera,
polius prompli sumus, quani insueium ferre oiius. verditam et miseram gentem nihil isla juvabunt.
Ad hscc imperalor respontlil 165i: Begibus hic mos Sic ait el jussii cunclos irrumpere silvam,
est semper aliquid twvi legi addere anteriori, neque el ipse 167i eos praecedens ascendil montem 167Sal-
enim omnis lex esl conslittita lempore in uno, sed per tmii in ntedia silva siltim, sedensque in tripode ddxit
successores regum crevit series legttm. Nam qui re- 1673ad astanles locius regni principes :
gunl leges non reguntur tegibus, quia lex, ul aiunt Hac in valle colwrs ignava latel Boemorum,
vulgo, cereum habel nasum 165s,el rex ferream ma- qttasi tnus agreslis in suis receplacutis
rumel longam, ul eam fteclere queat, quo sibiplaceal. anlrorum. Sed fefellit caesarein sua opinio t674,nam
1'ippiiiits rex 16S 3 fecil quod voiuil; vos autem nisi ultra allerum monlem fuit illorum munilio. Ttinc
quod volo facialis, oslendam vobis, quol iesKpiclos unumquemque caesar appellans nomine, prius mar-
liabeum clipeos aut quid bello valeain. chiones, dehinc quosque nobiliores armatos prseroit-
9. Et slatim mitletis litteras per lolum regnum, lens, jubel pedestrcs ire in pugnam, his verbis polli-
valdeforlem colligil exerciluni (452). Altcra via qua citans eis victoriam : Non esl, inquit, vobis opus
itur per 16SSZribiam 165e,el est exitus de silva in laborioso certamine; tanlum descendite, cerle ipsi
islam terr.im per castrum Ilhiniec t6S7 (455), jussit IL>fugienl 167"prm litnore, nequeunl enim veslrum itnpe-
Saxones intrare Boemiam, qnorum lunc lemporis, tumferre. Ile tnei, ite, fatcones, pavidas capilepa-
dux 16BS erat Occardus l6B9 (454), cui omnis Saxo- lumbes, el ul feroces leones, more luporum, qui dum
nia lanquani regi paruit per omnia. Fttil enim vir irrumounl ovilia ovium te,e, non cttrant de numero ,
magni consilii, el in ordinanriis •6C 0 regni ncgoliis et non nisi lolo grege maclalo pociunlur edulio.

VARLE LECTIONES.
1646oboium 1. 1647t. n. A. tanlummodo 2b. 164Snoslrarum etas elatum A. setate 2b, 3, 4, 4".
i 649 rellagratione A. 1. l6B0 regis 4. le51 respondens dixil 2b. 16S
2 quia ut — lex iiastim de-
sunl k. 1663Franciae addit 2b. 1664quori corr. quot A. 1. quot super qtiod 2b. i655ad2b. 16BS Zrbiam 5.
1667Hlyroecl. Hlymee2,2b. Hlumer5. teB8 princeps4,4a. 1G69Okkardtis 2. Okardus5. semper. 160°or-
dinandi 4, 4a. 166tRezene le6e 1. 1662vero A. lee3 ita corr. A. Kamb 1, 2, 2b. Kamba 4, 4a. 1664quod in-
seril 2. 166ssilvas 4, 4a. caesari i, 4a. i667hmc verba a correciore in k. ila muiaia : cepit irasci,
sare erasis, vox dignas expunclaesl. *ee8 corr. al. man. 1. i6f9 Bocniii pugnare A. 1670in-
syllabis con et i671
cludenlA. addil k. ">7~itiagiiuin et inseruni 4, 4a. 1673tlux 1. riixit corr. man. recenlior.
1674oppinio A. 167B snper
fugiunl 4, 4«. i67eomnium 4, 4a.
NOTJE.
(450) Carolus erat, Caroli Magni filius, qui a. 805 conjicit Dobncr V, 25G. Vide quoque commentatio-
expetlitionem in Boembs fecit teste Einharrio in neni Kropfii in Monatschrift rier Gcsellscbaft ries va-
Annalibus. teiiandischcn Museums in Bohnien I, Deceinb.,
(451) Dobner ad Huiec. II, 453, docet nunimtim p. 37.
iinuro illormu leniportim iriem valuisse quod noslris (434) Marchio Misnensis.
riiebus qualttor el, riimidimn iiiiiiiinos crtice signa- (455) Regen.
tos (Kreuzer), Bilieinicuin igittir censuiii fuisse
7500 florenos nostrse inonei.:». (456) Kamb in Bavaria.
(452) Priniani Bohemicam expeditionem Hein- (457) De loco quo haec Bohemorum vicloria re-
rici III, a. 1059, auctor silentio transiil, qua Bre- poriaia ~\' fusius disseruit Dobner 1. I. In limilibus
lislaus filitim primogeiiltum obsidsm dedit. Cfr, Bavariacet provincise Pilsensis, haud procul ab urbe
Ilerniiuin. Aug. a. 1039. Tauss, prsclium commisstim esse putat.
(453) Nomen sPivautm esse iu odieme KumlTS (458) Cf. Ovid., MelamorDh. II, 50- I 1G6;
. 181.
casliique rudera in mtrote Geyersberg superess.
133 COSM^; PRAGENSIS 136
10. Mox secundum jussttm rcgis rtittnt loricata A , ut vidit adesse cruentos, itisiliens tergo sonipedis
1677agmina; de primo loco pugnae certant proceres, t099,incunibil jubis et
Conspicuse *678nilent acies ut lucida glacics, Arimovet t700lunibis ralcar quadrupedis csesar;
ct ut sol refulsit eorum in arm.i, resplenrieni frondes quem nisi habiiisseiprompium, eadem hora descen-
silvarum ab eisel cacumina monlium. Descendentes disset in orcmn sine roora Romanus imperator (462).
aulem in vallem neininem inveniunl, quia hinc et 11. Dtim haec ibi gcruntur, Saxones cum duce
illinc spissa silva et inpenetrabilia sunt loca; et Okardo 170tde quo supra dixi, Boemiaro ingrediun-
sicut solet in omni cerlamine (ieri, subsequenles ttir et unatn parvam regionem, qttae est circa flu-
etiam invitos inpelluul ad pugnam praecedentes, sic vium17MBelinam 120a,hoslililer demoliunlur. Inlerea
jam fatigati proceres iterum conpellimtur t67t a dtix eorum famam ul percepit sinislram, Sclavos
siibsequentibus transcendere alterum monlcni. Sed de csesare babuisse victoriam, fixil 1704gradum ad
jam aeslu te8° et siti sicco 168tlingua adhseret palato; pontero Gnevin 170B(465) juxla fluviuro Belinain
vires deficiunt, dexterae languescunt, anhelhus i7oe,valde sollicitus utruin bello forlunam lemplaret,
1707tanto dedecore 170S
acgros de peclore Irahunl, nec lamen sistere qiieunl an cuin repatriaret. Maluit
1682gradum. Alii super scuta suas t68aloricas deji- tamcn prius experirit 709animum ducis, et per nun-
ciunt, alii siant appodiali arboribus, fruslra inanciu B cios lemplans etiui verbis suadet amicis : Qui le
auram captanles, alii jacuere ut irunci, homines modo pugiiando ""> vicisse gaudes, si supplicando vi-
crassi el insueli iiinere certaroine pcdcslri, cl cum cisses, melior multo t71t tiictor 1712fuisses; proptefea
applicuissent munilioiii, exoritur undiqtie ciamor, noli temelipsumsuper le inaniter exallare, quia durum
est libi conlra slimutum calcilrare. Nam qui modo ,
(459), ascendil ut nebula super silvam fatigato de
corpore vapor. Quod videntcs Boemi ad breve tetn- qitasi parcendo vobis el miserando, vestram lerram
pus haesitaverunt, moxque, ut inlellexerunl viribus cum paucis inlrabul, ejns interim gratiam nisi inve-
cos defecisse, audacter prosiliunti68i de nninilione. neritis i7i3, cito cum laula miilliliidiiie exerciluum
Aurialiam superveniet, quibus nec fonles veslri sufficient,el quos
Dabal eis invicta soror forttiuaeBellona vestra lerrula vix capiel; lunc erunt novissima pejora
0 fors 168Bforiuna! nunqiiam es perpotuo bona; prioribus. Unde ilerum admoneo te el consilium do,
ne lolum, quod possidere videris, amillas. Psginam
Inslabilique rota magnatos ntergis in ima. 1714pecuniam
Fortunatoruin en ora 1C8C verenria virorttm (464), qum omnia superal, iraios pla-
Ungula ferrata 1687sallantitim fostlat cqnorum, cat, inimicos reconcitial, per libi fideies amicos 1715
ctvcnii-es in deliciis ac liimbos baltheisbis le88cocco non modicam cmsari mitlas, qualenus pro te ipsa
1689linctis 169°pracinctos 1091runcimist 692(400) pede C inlercedat et ejus tibi 17,e graliam acquirul. Ad hsec
dux Bracizlaus ira commotus salubres sprevil moni-
rumpil, et distrahit inlestitia et exta ceu le93fasciam
aut liganiina cruris. tus, el iiinixus manuni capulo sic ail: Dicile veslro
1717Occardo l7'e: Consilii salis "'' esl tnihi, neve
Plura rcferre pudel de laulse le9i nobililalis
1720monendo profecisse putes. Audiant te ml Saxo-
Morle repcntina nec scriplis promeredigna.
Tanla enim nobilium ibi 160Sfacla esl sirages viro- nes saxis rigidiores, el si qui sunl inconsulli '7i~ ho-
ruin, quanla nec in campis Einaihiae 169e(401), nec mines, qui iesapere aliquid pulanl. Ego aulem, nisi
in tempore Sillse, nec aliqua 1697inorlalium pesle, his in tribus diebus hac de mea provincia sine omni
nec hoslili unqnatn glariio 169S,feiiur sinml Tctilo- violenlia exeas, Iwc t7aa ense caput tuum abscidam,
nicoruin inlerisse nobililas. lnlerea csesar sedens el lua ora ponam libi ad posleriora.
nioiitis in supercilio, suae inenlis fallitur aiigurio. Cmsaris in curle quid agatur, non mihi curm
Nam dum sttos vinci non aistiinal ab hoste, victores [est "»".
VklUM LECTIONES.
16,7 tn alia manu superscr. 1. iS7S A. i679ila corrA, cogunlur rell. 16S 0 deesl 3. '~~' sicca
prospicuce
2b. tC8Squeuni alia manu superscript. k. deesl 1, 2, 2b, 3; valent 4, 4a. leBSstia A. 1,8i unt al. manu
superscr. 1. 168Ssors 4, 4a. ,686opera A. alia manu superscr. l, ut sil operta. 16S7 ferrea 4, 4a.
1(188liis A. ,6R9 qq ; superscr. al manu. k. 1690lincius 2. 169t praecinctis i, i~. -~~~rancinus 2b.
1693rfeestA. i69i detentecoiT. al. man. delantacl. 160Somillunl 2b, 3. 1696Amalhiae 4, 4a. 1697aquila
2. 169Bdeesl 5. iC99seroiperiis A, 1, 2, 3. t700l alia manus minio snperscr. 1. "" Okarado 1.
17,2 omitlit i~. i7»3 (luviuin quse esl circa Belinam 2, 2a, fltiviuni, qui est circa Belinam 2b. i704fecit
corr. al. manu fixil A. 170BGnetim 3. Ghiievin 4, 4a. 17oeBilinam 4a. 1707de arfrfi(4. 1708dolore 2b.
1709experire corr. experiri A. 1. 1710 "" al.manu superscr. k. "" omissum 4, 4a. 1713ne
pugiiare 1.17ts repeiil fideles serf expunxit 1. 1716omitlunt 4, 4a.
syllaba al. mttn. snperscr. 1. 17Urcgina3.
1717viro 1. 171SOkardo 2, el Ockarrio 4, 4a. 1719snlis cons. A. 172°ne 2, ne me 4, 4". 17!1 se
deinctps.
172ainconsultu 4, 4a. 1723COIT.1. 1724
i. superscr. al. man. k.
WQTM
cfr. llermatin Aug. et Ann. Sang. majores.
i*59) Virg., ^n. XII, 750. (465) Gneiiin, Briix, ad Bilam in circulo Satzensi;
(460) Equus. if. Piibitschka III, 519.
(401) Ltican., Pharsal. 1,1. (464) Hor., cpp. 1, 6, 57.
(462) De lleinrici clade die?2 m.Aug. 1040 facla,
CIIRONICA. - LIB. II. «33
137
Quamdiu in femore Bracizlai pendel ensis, nou lac J\ csesaris iiaia:
scd similis fluet sanguis ex latere cmsaris. Qtiaecttin Bttla yeris, cmsar, nullos habitura triuinphos(469).
"~~ duci t7'6 rclata fuissent, quamvis nimis segic iri •* Noslra 1747terra tua esl camera, nosque iui sumus,
27
tulisset, tainen invilus ceu luptis, qtti, 1' cum auiil- el esse tui"w cupimus. Nam qui suos in subjectos
lit prseriam et investigantibus canibus submittens smvil,
catidam repelit silvam, sic dux Occardus cum magno Hoste crudeli crudelior noscitur esse;
dedecore repedat in Saxoniam. Item relatum est si speetas ad robur lui exercilus, nos libi nec mo-
dtiCi Bracizlao 17asde Pricos 1,a9 comile, qui prse- ment rerum sumus. Cur oslendis polenliam luam
fuit " 30Beline 17S 1in urbe, quod corrupltis Saxonum
quasi *ontra folium, quod a vento rapilur ? Nam
pecunia non slelissel ex adverso munitionis in ctt- venlus defieil ubi nichil sibi officil. Quod vis t749ut
stodia; seri, ubi sitnt nemora hoslibus pervia, ibi sis, jam victor es,
posuisselt 73!prsesidia (465). Hunc eniro dux prae- Jam lua iam cinqe viclrkia mo ttimpora im lauro
feceral toli 1?33 coborli quse fuil de Moravia, el tri-
173i ,. [(470).
bus legioiiibiis quae fueraiii roissse in auxiliiim
de Llngaria (466). Quem stalim 17asdtix 1,3eiratus, Insuper ci promiliilmille et quingentas marcas ric-
crutis .oculis , nianibus et pedibus abscisis, jus-sit-R im nariorum, quod erat iributum iritim annonim jam
praeteritorum (471).
prsecipiiari i,a7 in abyssum i733fliiminis 1739,anno
dohiiiiicseincarnationis 1041; Mox velnl insignis cum flamrois a;stuat ignis,
nimiam fimdit "sa aquam, paulatim
Imperator Henricus pugnal cum duce Brzie- siquis desuper
czislao et lurpiter fitgatur. 2. 2a. 2\ impetum cjus confundil, el prsevaleniibus undis <le-
12. Anno dom. inc. 1042 (467). Heinricus impe- ficit ignis:
ralor, senlper magnificus triumphalor, volens ulcisci Haud sectts t7B3 extinxii regina pccunia caesaris
zuorum ruinam iiielilorum, intral iribus itineribus [iram.
terram Boemoruni, el eam fere lolam hostiliier de-. Natn qut olim banc terram inlraverat inmilis, acce-
vasial, ac nitiltas civilales, quas illi -defendere non pla pecunia revertilur milis, pacc inlerposila.
valenics deseruerant, igne sueceiiriil. Et nt pervenit 13. Anno dominicae incarnaiionis 1043 lanla fa-
ad tirbein Pragam, anlc ipsam ex adverso lixil aqul- mesfuit in Boemia, ut lercia pars populi interiiet
Itis Sibenica mo in niotiliculo (468). Ibi nichil acitim fame.
digniihl reiatu coroperi "Kl, nisi quod praesul Sc- Anno dominlese incamationis 1044.
Terus . ,r Anno dominicse incarnaliouis 1045. obiit Gunter
Csesarisad castra clam noctu fugilab tirtre, monacus 7 Idus Oclobris (472).
tiniens, ul seslimo, ne quasi domino suo rebeliispri- Anno dominicse iiicarnalionis 1016. dedicaliiro est
varetur sedis hOriOreponlificalis. Quod videns dux nionasterium in urbe Bolezlau 14 Kal. Jtinii '7iKa
Bracizlaus Seveto Pragensis 17SSecclesiae sexlo cpiscopo (475)
Nescil qtiid facial, meniem dolor undique turbat. Anno dominicse incarnationis 1047.
Jani poenitet eum olini pugnasse contra caesarem Anno dominicse incarnalionis 1€48.
1742jam poenilet eum sprevisse i743roonita ducis , Anno doroinicse incarnalionis 1049.
Occardi, jam mavtilt 174iprecibus pngnare, et ettra Anno dominicseincarnationis 1050.
17*»ppecihiissupcrare i746quem olim ptignando su- Anuo dominicae incarnaiionis 1051.
perarat; alqtie his verbis leinptat diraui defleclere Anno dom. inc. 1052. obiil Bozcua 17S 6 conjunx
VARl^: LECTIONES.
, 172Sdum2,3. 172edeest k. Ockardo addunl i, i~. "~7 deesl 4. 178SBracizlavo 1. i7» Prikos 1. Prycos
2, 2b. PicosS. "a0fuil4, 4a. 17alBelin 1, 2, 4. Bolin 3. 17aaposuissenll. ,733lote 4. 4«. l734fuerunt
4, 4a. 173Sdeesl 4, 4a. 1,a6 Bracizlaus addit 4a. i73J praecipilare 3. 1738abissum 1. i73sad hanc rem
perlinct annus dom. incarn. MXLI, add. 17i 4a. lri 0 Sibenice 1. Sybenice 4, 4a. i74i comperil 4, 4°. ma
jam pcetiitei — caesarem omissa i, i». 3 verba sprevisse — eum tn marg. k. atia manus i7KK
apposuil
inaluit2, 2b, 3. i74scxsuperare 4, 4a. "^ 6 nam 2, 2b, 3. i747deest k. 1I48 deest k. 17i9 vitrici 2b, 5.
»-'*0 iiinpora2, 2b, 4, 5. t7St deestZb, 3, 4, 4a. 1752fuitdal 2b, 5. i7e3sexu'scorr, secus A.
lempora 17SS i7S*
1754IV Calend. Jauuarii 3. a domino Severo sanclae Pragensis 4, 4a. Bona at. manu superscr.
ze A. Boziena 2.
". ' NOTJL
(46?) Anno 1043 Eppo esl pruifeclus Bilinensis; D (470) Virg., Mn. V, 559.
vide labulain Boczek I, 116. (471) Autumito in festivitate S. Michaelis Heinri-
(4(16)AJPelro Ungarorum rege Bracizlai socio. cum ad Pragam cum Bohemis pacem fecisse lesta-
Quse cuni Annales liildesli. ari annuni 1041 referaht, tur aroialisla Saxo a. 1012.
dubitari non polest quin proriilio comilis Pricos et (472) De Guntario eremila in silva Bohemica vide
nunierus aniii 1041 in textu ad H, 11 revocandus Herm. Aug. 1045 ; Vitam S. Godebardi ep. Hildesh.
sit. ap. Leibnitiuin I, 487, et praccepium Bratislai a.
(467) Aniio 1041 liaecgesta sunt; cfr. Herm. Aug. 1045, Boczek 1,120; Vitam S. Guiitheri Act. SS.
et Anii. Sang. Oct. IV, 1068.
(468) Mons Zizka poslea nominatus. (473) Vide sttpra II, 7, ct prseceptum Bratislat
(469)Lucan.,Phars. I, 12. Boczek 1, 125.
PATROL. CLXVl. 5
130 COSMiE PRAGENSIS 140
Uudalrici 17S 7 ducis, maler Bracizlait76S. A obtinenda regni gubernacula. Qua de re rogo vos per
Anno dominicsc incarnationis 1055. Dominum t7SS,el obleslor fidei veslrm per sacramen-
Sanclus Procopius abbas (474) obiil. 2. 2a. 2b. tum, quatinus inler meos nalos s'.ve nepoles semper
Anno dominicteinearnationis 1054.17B 9 urbs Wra- major 178'"natu stimmum jus et solium oblineal in
tizlav 17"°(475) et aliaecivilates a duee 176tBraciz- principalu, omnesque 178Sfratres sui, sive qui sunt
lao reddilse sunl Poloniis, ea condiiione ut quam si- orli herili de tribu, sinl sub ejus dominatu (477).
bi lam sttis successoribus quiugenlas roarcas argcnli Credile mihi, nisi nionarchos"~~hv.ncregal ducalum,
et 30 auri annuaiim solveretit. vobis principibus adjugulum, populo ad magnum de-
Antio dominicseincarnalionis 1055 176'. venieti7S7 daninum (478). Dixeral, et inter aslancium
Dux Bracizlaus 176avirtuluin culmiite clarus nianus corporeos arlus linquens pelit ethera flalus
Gemma Boemorum 176i,patrum lux clara stiorum, ejus 4 Irius Januarii 1788(479), ac magnus planctus
cum adjuvanle Dco lolam sibi subj'ugasset Poloniam, est dcsuper illico factus i789.Quantseauteiii dux iste
nec non bis viclor, j'am lercia vice propostteial in- Bracizlaus frugalilatis 1790,vel quanlse discretionis
i79i e( humanis judiciis, aut quam
vadere Pannoiiiam (47*.,, dumque prsecerienssuum in divinis legibus
17CS largusdalor 1792elemosinarum et quam pius faulor
exspectal exercitum, 'Hriidim in urbe acri ptil- D
satttr aegriludine; quam ut sensit magis magisque ecclesiarum sive viduarum fuerit, facundia Tullii
ingravesccre, el sui corporis vires evanescere, con- prius defecisset, quaiii singula ejus quseque merita
vocal eos qui forle aderant lerrse l766primates, explicuisseit 793.
14. Post ctijus obilum filiunt ejus primogenitum
quibus astantibus verbis fattir talibus : Quia tne
inea fala vocanl, et atra mors jam prm ocalis volat, nomineSpilignev 1794omnesBoemicaegenlis, magni
volovobisassignareelveslrmftdei commendare,qui 176' et parvi, comniuiti consilio et volunlale pari eligunt
sibi in ducem 179B,caiitanles kirieleison canlilenam
post medcbeal rem publicam gubernare. Vos scilis
quia noslra principalis 1768genealogia, parlim sleri- dulcem. Eral enini vir valtle speciosus, caesariaepice
179eprolixa, facie Iseta 1797,gente
liUtie,pariitn pereunlibus in 1769inmalura mlale, me nigrior atra, barlia
candiriiores nive, el parum rubenles per me-
nsque '-"'"'ad umtm lm fuit redacta. Nunc aulem, ejus
til ipsi cernitts, sutH miht a Deo dali .quinque nati, diiim. Quiri plttra?
inier quos dividcre regnum Boemimnon vidclur tnihi Yir bonus el lalos a vcrtice pulcher ad imos
i798die qua inlronizatus esl, hic
csse uiite, quia omne regnuitt in seipsum'77"'divisum eral (480). Prima
desolabitur. Quia t7,a vero ab origine '77Kmundi, et inagnum cl niirabile ac omnibus seclis memorabila
ab iniiio Romani imperii, el usque ad hmc lempora (_, fecit hoc sihi memoriale; nam quotquot inventi sunt
1799
fuerit fralrum 177B gralia rara, tesianiur nobis excm- de gente Teulonica, sive dives, sive pauper, sive
pia rata. Natn Cain 177C el Abei, Romulus el Remus, pcregrinus, omnes simul in iribus diebus jussit eli-
et me; atavi Boleziaus et sancius Wencezlaus, si ininari de lerra Boemia (481), quin eliam et geni-
spcclesquid fecerinl 1777fratres bini, quid facluri sitnt tricem non lulit remanere suam , de qua supra
quini 1778? Hqscrgq i77~quatttq poliores ac polencio- meroinimiis (482), Otlonis nalam, nomine Judilhani.
res intueor, lanto mente prmsaga pejorti augurior. Simililer et abbalissani (483) sancli Georgii, Bruno-
Hcu mens t780semper pavida genitorum de incerlis nis filiam, eliminal, quia hsecolim anlea eum verbis
salis natorum! Unde prmvidendum i75tcsl ne post mca ofienderal accrbis. Nam duni paler ejus Bracizlaus
fata '7~~aliqua inler eos oriatur discordia propler rcsedificaretiiiosnia locius urbis Pragse per giruiti,
VARLE LECTIONES.
1767Odalrici 2, Udalrici 2b. 17S 8 hmc ad 1050, A. 17B
9 in tnargine superiore k. alia tnanu ad-
scriplum serf falso MLIU. 17eoWralislaw 2, Wratislai 5, Wratislau 2b, 4a. 176tBoemico add. 2b,
4, 4». 1762Mill. LIH, al. tnanu superscr. k. 176sBoemoruni adt4. 4, 4a. t,e4 Sclavorum 4, 4a.
1,6SChnulini-2, Hrtidin 3. 1,66sui2. 1767erasum el supener. k. 1768deesi k. 1769deest 2, 3, 4,
4». 1770con. al. man. k. t77i iinum2. 1772i. s. ipso al. man. tn margineA. apposita. 177aquod
2b. li74orieiile 1. 177Bomissum k. 1,2, 2*, et in margine 2b. me Chain 1.
1,77 fueiinl pro fecerint 3. ,77Bquinterni 3. 4a, legunt 3, 4, i78° in al. man. superscr. 1.
1779ita 1, 4, ego rell.
1781providenduro A. t782facla corr. fala A. t783Deum
2b, 5. 17S 4 iiiinor 3. 178B et oniiies 4. 17semo-
nachos al. manu superscr. solus 1, nec motiaiehos 2b, si monarcha 3. 1787rieveniret erasn r 1. i78Sdeest
i~. >7e~ esl hoc loco superscr. k. 1790fragilitatis eoir. frugilitalis A. 179iregibus 1. 1792dator repetit 1.
1793explicuissenl A. ,794
Zpilignev 1, 179e
2b, Spitigueu 2, Zpiiignen 5, t797
Zpiligneum t79S 4, Spitigneuni 4a, et sic
l-orro.
i:~~seu 4. "'»judicem omisso in 4 4a. barbara corr. barba A. lala 4. autem inserunt 4, 4a.
NOT.fi.
(474) Sazaviensis. D (479) Consenlil Necrologium Bohemicum.
t475) Breslan. (48(1)lior., epp. II, 2, 4.
(4'7G)Dubilal Palacky 1,291, num Bratislaus re- (481) Sed noiiomnes Teulonicos expulit e liobe-
M:ra belluin contra Dngaros leinpore hiemali susci- mia, potius Vilum abbatem Sazaviensem Slavica
pere vohieril. natione oriundum munere privavil, et abbalem TCJI-
(477) Hanc legem Cosmas infra III, 13 vocatjH- loniciiin in monasterium induxil, ttl refert niona-
slitiam Rehemorum. clius Sazaviensis.
(478) Hunc reriim ordinem a Bratislao rion in (482) I, 40.
ipsa ittoiie consiiliiiuni esse, docet tabula quaedam (485) Dobner V, 529 ex diplomale quodam Olto-
a. 1S54 scripta, in qua menlio fil Wralislai, filii cari l eflecisse videlur ei nomen Adlaiiisefuisse
cjus, ducis Mor.tviensis; Boczek I, 130.
141 CIIRONTCA.— LIB. II. fi?.
et bic i80°supradicliis heros a palre sibi concessain A laole27(487)partemalleramChcnradols.2S,el0tto:iitsJ 9
Saiec 180ihaberet 1SD 2 provinciam, forte i803exiit ut dederal; Jaromir aulem adhuc deditus studiis intcr
cum suis circa sancli Georgii claustrum compone- scolares versabalur alas. Prsemisit autem dttx Spi-
ret murum. El cum ntillo modo recte poni posset tignev illius lerrse 183°ad priniates lilteras, in qui-
murus, nisi destrtieretur fornax abbatissae qtti ibi bus nominatim vocat trecentos viros, quos ipse
1804forte slabat, jactata fune in media, tunc aliis novit i83tmeliores^et nobiliores 1832ex omnibus civi-
hoe facere cunctanlibus, accessil nattis herilis, et talibns, et ut sibi ad urbem Hrudim SS33 occurre-
quasi risum sibi faciens, cum magno cachinno i80S rent 1S34, per salutem capiiis sui mandai. Jussa viri
jussil eura dej'icere subilo in lorrenlem Bruzincam faciunt, et jam 183Bultra portam custodise in agris
1S0e,dicens: Hodie domina dbbatissa calidas noti gu- Gruiov '~~e(488) duct obviain veniunl, quos staiim
stabit placentas. Qttod agnoscens abbatissa exiit dux iS37, iralus quia non ad condiclura locum occuf-
irata de claustro, el valde moleste ejusdicla ferens, rerant, j'ussit comprehendere, et catenalos niisit ad
sic eum yrohicis aggreditur ei confundit tliclis : ctistodiciidum, dividens eos per singulas civitales
Nobilis, insignis, vir forlis el inclilus armis, Boemiae, eqnos aulem et arma eorum inter suos dis-
Quam magnas lurres nunc expugnavit et urbes, tribuit,' et lenuil viam in Moraviam. Quod auriiens
Et sibi famosum fert de fornace triumphum, » frater ej'us 13SSWralizlaus valtle eum limuit, et se-
Timpora jam lauro victricia >e~ cingat
7
et atim. cessil in parles Pannonise i8S9 (489), relicta conjuge
Cierusmutiimodascampanis
'~"~ personel >e~~odas, Olomuc 1840
Dux quia dejecil fornacem miraque feeit. (4S0) in urbe. Quem rex Andreas gra-
Ahie">'.pudeleffari '~"qum non pndel huncoperari. lanter suscepit,et quatidiu secum 1641fuit, honorifitc
Corpore diriguitislavir, vox et faucibus hmsil (484), eum habuil. Ergodux Spilignev, postfl,uain atl suttiii
Indignansque suani gemilu conip^scuit iram placilum 1842omnia ordinavit in Moravia, fratres
[ (485).
^ suosaccepit, ul essent securo incuria,Conradum 1843
Haec quoniam 18la abbatissae dicl* dux alta in praaficiens venatoribus, Oltonem vero posuil super
menle reposita (486) reservarat i3u, postquam est pistores alqne cocos 'magislrum 1S'4. Nurttm aulem
inlronizaius, priusquam ^818sancti Georgii ecclesiam suam coniprebensam misit in quoddam caslrum iSis
intrarati8le, abbalissam expellit i8t7 niandans sibi munilissimum nomine 18ieLescen18i7(491), comroil-
talia i8ls : Nunc polius convenit clerum resonare tens earo ad custodiendum coihiti nomiile 184s
odas el pulsare campanas, cutn abbatissa forasel is>~ Mstis 1649,quam ille, tion ul decuit lalem dominaro,
de lerraliaciejicitur '~">,quam cnmfornaxejus dejici- custodivit, nani omni nocle ejus pedem suo cum
tnr. Ecce vir forlis el inclilus armis non lurres, non „ pcde i8S0 munivit compede. •Quod vir ejus autliens
urbes expugnando, serfle abbatissam '"'', illius for- segre tulit, et quid mercedis comiti pro tam teineri
nacis m> dominam, hodie ejiciendo i82afen 1824fa- facto poslea reddiderii,in sequeniibus patebit
(492).
mosnm triumphum, el cingil limpora lattrd. Et ut 10. Post uiiiim vero mensem iSsl evolutum inter-
•jussum fueral, super bigam imposila ferlur velociler veirtu Severi episcopi et eomitum nurum suam di-
abbaiissa, et cicius diclo ejicitur hujus lerrae de mittit.eli8sa dans ei conductum, fecit eam lssa redire
«otifinio. , ad suum marilum. Quae quoniam le84vicina parlui
15. His ita 1823peraclis, vadit novus dux novum crat, dum ire properat18SS, matricem viciat, et infra
riisponereMoraviseregnum.quodolimpaler ojtisinler spacium trium dierum spiritum 18S 6 exalat
pulcher-
182e
(ilios stios dividens, parlem diroidiam Wratiz- rima mulierum 1SB 7, quia non poluit 1SB8 ttieri expo-

\AKIM LECTIONES.
1800haecl. 180iSatc 2. Satcz 2. Sale 2b, Sathcc4, 4a. ^ 02 h supe.rscr. ai. man. 1. 1803sotie 2. 4.
1804corr. k. omiitunt 4. 4a. 180Schachinno 1, 4a. i8oeBrusnicam 1, Bruztiicam 2b, 4, 4a Brticilucam
Z. tB07campanas corr. campanis A. catitpanas 4, 4a 1S08personat 3. 1809dejicit 4a. i81° Ach 4.
1811ea fari4,, 4. '*" n supevscr. 1, indignainque 3. 18ia quuni 2b, 3. 18t4 reservaret 1. 18lspq4.
1816inlrat A,'intrarel 4, 4a, ad addit \. 1817ila A. superscripsit aiia tnattus et comva iila ; deesi inrell.
18183. sic /efjii.-abbaiissae niandal lalia. i819omiiiunl i, i~. "~~ ejicilur d. t. A. 18alm superscr. al. manu
A. abbatissa 3. 1S22n superscr. 1. 1823ejici ipio 1. i824COIT.1. 182Bcorr. k. ilaque 1. iS26corr. k.
1627Wratizlavo 1. 182SConrado A. 2, Chunrado 2!>,4a, Ctinrado 4. 18a9 Otoni 1. it30 al. man. superscr.
k. lsal vidit 2. 1B32el nobiliores omissa i, 4a. 1S 33Gruriiin 1. 18a4 ita A. occurranl rell. i83Betiaui 4,
4a. 1S36Gruloti 2, 2b. Cbrtitoii 3. Grothou 4, 4a. 1837Spitigneus addunl 4, 4a. 1838suus A. ts39 Polo-
nsc 4, 4*. 1840Oloniucz 2, 4, 4a. iSil corr. k. iS'~ palatium 4, 4a. 1S4aConratum 1, Cunradum 4, 4a.
isii postiit pistortini atqtie cocoruin magisirum 4, 4a. 18is castellum A. 1846omitlil 5. 18i7 Lesczen 2.
1848oinitiii 4a. 18,aMzlis 1, 2, 4. 18S 0 cum perie desunt 2. 18B 1 messem, n superscr al. man. 1. 1SS 2 manu
aiia et coteva superscr. k; deest i« rell. 18Sadeest 4, 4a.18S 18Siqnia i, 4a. iess le al. man. corr. ire 1. duro
lc propeiat 2, 2b, duro properat 5. 18Bespiritus 2. 7 corr. 1. 18BSpoteral 3.
'
NQT^E.
(484VVirg., Mn. III, 48. JD Moravienses. Vtd. FumtsctiKa iti, 3t>y.
<485) Lticaii., Piiars. IX, 166. (489) Die20 mens. Apriiisl055, Wralizlaus adlutc
. (486) Virg.. Mn. I, 26. residebai Olomuci, ut probat ejus labula Boczek I,
(487J Wratislatts sedcm habebat Olomuci, Conra- 152.
dits Zttiiynii, Otto Bruniite; cfr. Boczek 1, 129. (490) Olmulz,
(*88) Campi Grutauvienses, uUr.i .Ciirudim oppi- (491) Lcslen. '
duiti siti; loiigius-ijtiam dux jtisserat itcr feceruni 492) II, 19
COSMJE PRAGENSI3 144
U5
iiere pondus inmaturum. Cujus de morte rex 1SS 9 A siastica disponit18se negotia, posl prandium autem
1SS9
Andreas 1860cum videret suum hospilem usque adeo secularia tractat i8S7judicia i8S8. Pelliciam autera
rncerentem, episcopalem el tunicam clericalem, quam desuper
His juvenem dictis mcestum solatur amicis (495): induens i890in capite jejunii per lotaro quadragesi-
0 mi care Itospes, Deus faciat, ut sis sospes. De cm- mam gestabat, in ccena Domini suo capellano cubi-
i8el curam luam, el spera culario eam dabat, bene et religiose reputans, ut
tero, jacta super Dominum ie~~ver- qui lempore pcenilencise particeps laboris 189ifieret,
in eutn, et ipse factet, ul hic mmror cicius
1892non inmunis habirct.
taturin gaudium.Smpe enim fil ut, unde homo minus in die magnse festivitatis
186Ssperal, inde plus comnwdi 186i[crat. De 17. Anno dominicae incarnaiionis 1056.
proficui
obitu autem tum consorlis esto vir fitriis, nec dolendo Anno doininicse incarnalionis 1057.
excedas modum, quasi libi soli aliquid conlingerit Anno dominicae incarnationis 1058. 4 Nonas Au-
novtim, cum omnibus hominibus conslel nolum, gusli (496) Judita conjunx Bracizlavi, duclriv Boe-
Omne redire 186B suum humanumcorpus ad hortutn. morum, obiil, quam quia filius suus Spitigueus
Dixeratel tristem secum ducit186e ad mensam hos- ejeccrat de regno suo, cura non possel aliter ul-
1867atque niero cisci 1893injuriam suam in filio, ad conturoeliain ejus
pilero, uhi opimis ferculis reficiuntur
leni efliciunlur lseli. Forie fuii huic regii 868unica *869I ei omnium Boemorum nupserat Petro regi Ungaro-
1S7t(494), jam t872thoro rum (497). Hsecpostea 1894a filio suo Wratizlao tltice
gnala 1»70,nomine Adleyta
roaritalii87a lempestiva, valde formosa et mullis pro- inde translata el sepulla est 189B Pragse juxta virum
cis nimium spes invidiosa. Hanc hospes ut vidil mi- suuin Bracizlaum, sanclorum martyrum Vili, Wen-
1897
sere adamavit, quod rex bonus non recusavit, ceslai, AdalberliiS 96in ecclesia honorifice
aique t874post paucos dies mairimonio sibi eam co- Anno riorainicae incarnationis 1059.
pulavit. Quod cum audisset dux Spilignev, sagaci Anno dominieaeincarnalionislOOO. citm ad festtim
ingenio praecavens ne forte invaderet frater suus santi Wencezlai tlux Spilignev venisset Pragaro, VP
lolam tB7Bcum Ungaris Moraviam, mittens nuncios dens ecclesiam Saricti Vili non adeo iiiagnain nee
revocaleum deUngaria.el reddidit sibii8i6civitates, capessenlero populum concurreniem ari festivijaiem
quas ei ante'~~~ pater suus dederat in Moravia (495). sanctam, quahi videlicet ipse sanctus Wencezlaus
Erat enim dux iS78 Spilignev vir prudens 1879reruiii conslruxeral189S ad sihiililudinem 1899Roroanae ec-
in discrimine, scie.ns arcum situm lendere el litxare clesise rblundam, iii qu.i etiam ejusdem 190°c.orpDS
in oporluno1SB0 tcmpore. Cujus inter cacleras viiiu- sancii Wenceslai qtiiescebal; siiuiliter et aliaiii
tes hoc praecipuum sludium memoria digntim posle- , ecclesiolaml90',quse fuit coniiguaelquasi in porticit
' 1902
ris vero iraitabile exemplum proferimus 188tiu roe- sila ejusdem ecclesiae, cujus in medio iiimisin
dinm. Talis enim mos suus erat, semper quadrage- ario lbco erat mausoleum' 1903sahcii 1904Adalberii;
1S0Bet
simali temporetB8!lautmonachorum aut caiionieorum' oplimurii ratus! forti,' lit ainbas desirtteret
t 906 constriieret
degens in clauslro.elemosiiiis vacabal, divinis ofuciis uiiani iilrisque palioiiis; magnani
instabat, vigiliis et oracionibus t88Sinhaerebai, sic ecclesiam. Continuo per longnm gyrum riesignau 7
lamen, ut ante matulinalem melodiam aul cuni ecclesiseTocuro, jacit fundanienia, ferveti90- opns
extensione manuum aut cutn genuflexionibus lolam (498), surgil niurus; sed ejus felicia coepta in sub-
ruminaret psalmodiam. Post completorium vcro ad sequenli mox aiiiib'ihiercipil niors inepta. Ejusdem'
iiislar monachorum servat i8Si silenlium usque ad annt lempore, quo Iegiones proceriuut ari bolla (499),
primae slatium 18a".Et quamdiu jejunus fuit, eccle- cum jam levaiis signis miliciae tlux 1908quasi
'
VARIJE LECTIONES.
18,9 audiens add. 2. 18eodeest 2. i8elDeum 2b, 3, 1862tuus5. 18°3 profectus 3. 186icorr. 1. 1866reil-
dereA. 186eduxeral 3. i8e7 corr. 1. 1868regia A. i869deest k: 1870nata A. 187iAtllegia A, A*. 1872It
superscr. al. man. 1. 187Sdeest 4, 4a. iS74atque-copuIavit desunti. paucos omitluntk.~\. posi riies aliquot 5.
1 lotam terram M. c. U. A. 187C
187, redidit 1. rcdriii ei 4, 4a. 1877anlea 2b 3. 18'8 deest. 3. 1879prutleiiiis-
simus4, 4". lfiS0 imporluno 4. in portuno 4a. 1SS 1 proferemus 2, 2b,,5. 1882lempl 1. 4*88jejtfniis 4, 4a.
1884servabal 3. i6»sspacium A. 1886exponit A. disponebat 3. i887traclabaiS. 1S8Snegotia A. 1889deest
A. 189°indutus 3. i891rfeesl2.189si892resurrectionis Jesu Chrisli domini nosiri1897 ailduni 4, 4'a. 1893ulcirisci
A. sed corr. 1894post 4, 4a. omisso et ei est i, 4a. 1896V. W. A. 1. tt« A. deest rell. 1S9S cou-
strucxeratl. 18?9.sanctse orfrf. 4. ''<">deesl k. 190iecclesiam 2b, 5, 4,'4a. 1992iiiarto e. I. ra. A.
,903mauseolum 2b, 4, 4a. 1904beati 5. 190scoustrueret 1. i906deest A. 'f<> 7 corr. 1. accelerai 4, 4a.
1909Spiligneus add. 4, 4a '""'
NOT^l.
(493) Virg., Mn. V. 770. D 1046. Nuptias illas in dubium vocat Ptibitschka III,
(494) Erat soror Andreae I regis Hungarorum, fi- 530.
lia Ladislai,; cfr. Pubilschka III, 361. (498) Yirg., Georg. IV, 169.
(495) Tabula qusedam apud Boczek 1,155 probat (499) Ni fallor, Andrese regi Hungarorum ctim exer-
Wralizlaum anno 1059 Olomuci commoralum esse. citu Teiiloniconim adversus Belam ex consilio Hein-
(496) Probal Necrologium Bohemicum. rici regis auxilium lalurns erat, quod de duce qtto-
(497) Anno 1046 regno privato et caecato; s&d dam Boenioniro anonymo, ctijiis adventum Tetitonici
lunc vivebat prior ejus uxor; vid. Herra. Augiens. nonexspectaverinijliiterismandavilLamberiuslOlil.
.143 CIIRONICA. — LIB. II. 116
tinius 1909diei iferagcrel, obviam habuil19Wviriuam, \Mentiam 1936elegit l937te in sacerdolii grndum, pro--
qua: fiens el ejulans ac pedes ejus deosculans. cur- pierea et genitor nosler tradidil le ad titerarum exer-
rens 191,11pos).eum clamabal dicens: cicium, ul successor idoneus Severi episcopi luibearis,
- tantummodo Deo favenle si supersics fueris. Moxque
Dotiiine; vindicamededdmrsdrio ineo.
inlrante Marlio mense, prima sabbati die, qtiando
Ei ille, Faciam, itiquit,*c«wi4et'"".expeditione red- celebranlur i93Ssacri ordines, quamvis invilum et
<?<nB.;.Etilia : Quid si, ait i~'~,nonredibis, ctii tne coaclum alque nimis reniteniem totondil eum, et in
vhidicandam i914dimittts i2ts ? .Autcur tuqm merce- praeseulia ipsius ducis ordinatus est usque 19J9 ad
dem a Deo acceplurus omillisl Qui staiiui .imius cliacohatus blTicium, Iegiic.ue publice evangelium, et
viduaead pelicionem •inlermittit expedilionem, eam- pontifici missam celebranli 194°juxla morem mini-
quejusio judicio vindicavit de adversario. Quid ad stravit194t. Post haec nqvus diaconus, immo i94s
h;ec vos, o nioderni principes, dicitis, qui tot vidua- atiiiquus dicendus t043apostata Jtilianus, parma '~KK
rttm, lot pupillorum ad clamores non respicilis, sed ' sacrab miliclse non bene abj'ecta (503), el gratia m5
eos lumido fastu superbiendo despicilis? Talibus, ut quam per inpositionem manus acceperal neglecta
snpra diximus, misericordise visceribus dux Spilignev t94e,sumpsil mililarecinguluni, et cttfugit cum suis
lioc agnomen sibi ascivit, ut ab omnibus dicerelur B scquacibus ad ducem Poloriicum (504), mansilque
pater clericorum, defensor viduarum. Sed quia sac- . secum usque Severi 1947episcopi 194sad obituro.
pitts videmus occulto Dei judicio malos relinqui, 19. Ea tempeslale Mztis comes urbis Belinae.l949,
bonos snbtrahii9le de medio, hic vir tanlae 1917pro- ' filius Boris, vir magnseaudalise, majoriseloqueniioe,
bilatis esti9ts ab bac luce subtraclus 5 Kal. Februa- ncc minoris prudenlise, quamvis non inmemor quod
rii (500), anno sui ducatus 6, anno vero i519domi- suspecium ducem habueril19B0, quia ejus conjugem
nicse incarnat. 1061 ^920. sibi quandoque a domino suo comtnissara in cuslo-
Obiil Spiligneus dux Bohemoriim 2. 2a. dia lentieril 1»Bl(505), lamen 19Baaudacler palalium
18. Posl cujus ohitum fraler ejus t9ai Wralizlaus, ducis ingressus, rogaturus eum his verbis supplicitor
omnibus Boemis faventibus, sublimalur in solittm, esl aggressus : Fratris lui, inquit, per graliam in
qtti confestim 1922Moraviaeregntim inler fralres suos honore sancli Petri apostoli mdificaviecclesiam, cujus
dividit per medium, dans Ottoni orientalem plagam ad dedicalionis sollempnilalem quo dignemini adven-
(501), quam ipse prius obtinuerat, quse 192afuil aptior lare 19Sa,simul el urbem advenlu luo Imlificare, sup-
venatibus 1921el abundanlior piscibus, occidentalem plices meas ne despice isSKpreces. Ille quamvis non
vero (502), quse est192Bversus Teulonicos, dat Con- inmemor acceptae jnjurise, quam olim sibi feceral in
rado, qtti et ipse sciebat Teulonicam linguam. Regio 'G conjuge t9BS,lamenpropternovilaiem suam dissimu-
1926aulein illa est
planior et campestris atque ferti- lans in corde i9S6 qtiani babuit iram 19B 7, dixit tEgo
Iior frugibtts. Interea sole moratite in prima parte veniam, civilatem Imlificabomeam 19S 8, el quod res et
piscium, bonse indolis Jaromir juvenis, audita nece justitia postulai, faciam. Hoc verbum, quod locutus
fralris sui Spilignev, quem non i927minus qtiam i92S est princeps, non iniellexil comes 19B9,. et magnas
ut palrem timore et amore coluit, jam deposito duci agens grales19e0 laetus abiit, et parat quse sunt
puerili meiu rediit 19S 9 de sludio, sperans aliquam necessaria ad magna convivia. Venerat dux et epi-
portionem 1930se habiturum haereditalis in palrio scopus 196tet ecclesia, quse est sila 19e'in suburbio,
regno. Qtiem dux Wratizlaus fraler suus, ul seusit mox dedicala, ascendit dux in urbem ad prandium
magis affeclari 193ilaicalem quani, sacrse doclrinse 1963;episcopus vero et comes in sua curle, quae fuit
miliciam, his verbis castigat ej'us pertinaliam : Noli, anle ecclesiam, similiterposilis mensis epulis dis-
inqtiit, fraler '~3~, noli a capite, cujus effeclus es cumbunt. Et inter prandendum 1964venit nuncius
membrum, per apostasiam i933 abscidi '~3Ket 19as qui diceret in aure i9es comili: Ablata est libi urbis
projici in infernum. Olim divina gralia per sui provi- prwfeclura et dala esl Koyalm '»'", fitio Wssebo-
VARLE LECTIONES.
t90 COJT.ai. man. 1. M!0 qtiandam inserunt 4, 4a. 1911 superscr. al. man. k. "" super-
scr. 1. 19la deesl 2. 1914 miseram add. i, 4a 19t5 remittis 2b. 191e sublbai 1. "" lale
19t8 deesl 2b, 3. i9i9 iia k. deest rell. . 19S 0 LXl deest 1. i9al sutis 2b. "" sla-
c6rr. tante 1. t927superscr. al.
lim 4, 4«. 1923qui 2. 1924venialionibus 3. i92Bomissum 4, 4a. i9" corr. 1.
matiu.k. t928rfeeslA. 19S»redit A. ,930 partem A. 193icorr.i936 1 affectare A. 5, 4, 4». 193a fr. inq. A.
1837
1933aposiaciam 1. 1934abscindi 3. i93Ssupersc. al. man. 1. pro sui providentia 2b. eligit 1.
1938celebrabantur 2b. i939deesl. 3. i9l° cel. roiss. A. i94i celebravil 2. 194acorr. k. ""\omttiunli,
' 1944ita k ms graliani A. 2b, 3, 4, 4a. t946 negleciam 2b, 4».
i~, dict. ant. A. t9iS arma
per i949 retl.
0 habuil2b. 19S
19S 1 leuuit A. lenuerat 4, 4a. 3^,deest 2b,
omittunt 4, 4°, deest k. Relinai 2.
5. 19S 3 atlveuire 4, 4a. '~SKsuperscr. \. "ss sua add. k. i9Besuo odrf. A. 4, 4». i9B7 suam A.
deesti, 4a. 19S 9 Mztis nrfrf. 4, 4«-. i9eo gralias 2b. 196tSeverus add. 4, 4a. t0ea omissum 4, 4a. •
196°Kovale corr. Koyaie A. Coyalel.
prandenduro i, i~. '~~Kprandium 2b. t96Sin aurem A. 2b, 3.
Koieihe 4, Koietse i~. „„vm„
NOT^E.
(500) Consentil Necrologium Boheniicuin. (503) Hor., od. II, 7, 10.
(501) I. c. Olomiiceiiseiu. (504) Boleslaum 11.
lM~\) I. e. Biunnensem. (505) II, 15.
117 COSMJE PRAGENSIS 14-S
i.s 1967,qui tunc temporis primus eratinpalalioducis.. (V Migrat 198°ab hoc mtHido 19S 1, bravio; fruiiurqiie
Ad bsec comes rcspondil: Dux est et dominus, de Ijocondo (509).
rivitale sua faciat quod i96Ssibi placet. Quod autem Hic ulramque forlunam prosperam et adversam
mea ecclesia hodie habel, auferendi dux poteslalem salis expertus est; nam aliquando a duce Bracizlao-
von habel. Qui nisi illa nocte consilio prsesulis 1969et captus, calenalus, carceri mancipalus (510), utrutvi-
auxilio i97° aufugisset,. procul dubio 197t oculos et que simul in oeculto el in aperlo 1982mariirium litlit,
periem stium, quem olim compedivit cum pede con- Hic fere omni lempore sui prsesulalus sine aliqua
jugis ducis, ainisisseit97V refragalione 1983etsine omni conlradictioneBoemiae'
20. Anno dominicse incamationis 1062, 6 Kal. el Moraviae quasi unum et indiyiduiini episcopium-
Februarii obiil ductrix ma Adleyth 1974matcr Judi- 1984rexil, e( rexisset, si non post obilnm Zpiiigueu
ihai el Ludmilne, similiter el Bracizlai junioris et 198S,niroia devietus efflagitatione Wratizlai riucis ,
Wratizlai, qui iu '~7'J primo flore juvenlutis occidit coiiseusisset promoveri Johannem episcopum in
197615 Kal. Decembris. Evoluto autem fere unius Moravia (511). Prius lamen mullorum sub lestimo-
anni spatio (506) post obitum duclricis Adleythae, iii(i hujusmodi i98edeliberalo plieodo et alliodo sive
Wratizlaus dux accepit uxorem nomine Zualavam concambio i98T,scilicet ut Pragensis prsesul 12 villas-
1,77(507), Kasimir Poloniorum ducis nalam, Bolezlai r, quse sunt in omni Boemia potiores pro illo episcopiO'
vero el Uladizlai germanam, ex qua habuit qualuor 1988eligal, insuper et centum marcas argcnli aimua-
liberos, bonae indolis viros, Bolezlavum, Borivoy, tim de camera ducis accipiat; curlem aiitemquseest
Wlariizlaum i978,Sobezlavum i979 (508). De quibus in Moravia ad Sekircosleli 989cum suis appendiciis,
in suis locis,uli Deus dabit, saliscopiosetraclabilur. ul antea sic et in posterum, possideat, similiter 199(>
21. Anno dominicse incarnalionis 1063. et villam Sliunicam cum foro, atqtte castrum ibidem
Aimo doroihicse incarnalioHts 1064. situm in media aqua Zuratka 199i nomine, Podivin
Anno dominicne incarnalionis 1065. 1992(512) diclnni a conditore suo Podiva, Jndaeo sed
Anno dominiese"incarnationis 1066. postea calholico (515). Ferlur auleiii quod fuissel in
Anno dominicse incarnationis 1067. Idus Decembris Moravia ante lempora Severi quidam cpiscoptis, ut
Severus- sextus Pragensis ecclesise episcopus. reor, nomine Wracen 1993(514), Ds qua parrochia
VARLE LECTIONES.
1907vVseboTis 1, 4, 4a,Vseboris 2b, 3. 196Squid 2b, 3. 1969Severi add. 4. i970et auxi-
lio destiBt i. 197i procul dubio desunt \. 197a ita 1, pr. d. amisisset rell. i9Ta nomino A.
1974Adlegth l.Adleyta 5. 1S7«deest. k. i97eceeidil 3. i97J Svratavam 2. 1978et add. 4, 4a. 1979'
Zobzlavum 1. Sobieslaum 2. Zobezlaum 2b. 4. Sobeslaum 5. Zobislaum 4a. "e~ ita k. 3, 4, migravil relt.
1981de hoc seculo 4, 4a. i982repelil serf expunxit 1. 1983refraglatione A. 2, corr. reflagracione corr. 1,
1984episcopaiom 2. lb. 198SSpingnei 3, Spilignei 4, 4a. 1986deesl 1. i987ut expuncl. 4, add. i~. 19ss
episcopatti 2, 2b. 1989ad Sekirkostel — simililer desunt k. caslel 1, Sekirkostel 2, Sekir coslel 3, Sekyr-
coslel 4, 4a. 1990ita k. 1, 2b. Slivincam 2, ob defectum punclorum super i eliam aliter legi possil; Slinni-
cam 5. mi Zuarlka A. 1, 4, corr. Zuratka A. Zwarka addito c super r 2b, Zuracka. 3. 1S9ain 2, /e<ji
poiest Poduin el Podiun. Podium 3. 1993Wracen 1, 2b, 3, 4, 4a. Wraczen 2.
NOTJE.
(500) I.Anno 1063. (~\ (512) Observat Dobner superesse liodie Podivin-
(507) e. Swatislawa. locuni in Moravia, haud procul a Ludenburg, a qui-
(508) Cosroas praelerroisit coimnemorarc filiiini biisdam Kostel nominaluin.
Judiihiiin, ex eodera matriiiionio procrcalain, qute (Slo) Aul fallitur Cosraas aut sludio Pragensis
nupia fuil Viperlo.comiti Groicensi, qtii postca inar- Eci Icsisededuclus a veritate aberravil, quori videba^
chio Misriiseet Lusatiae fuit. Cum vero Jiniiilta Ittuc lur Palackto I. 1. Apparel enim ex Hildegardi Gradi-
uiiii cum' marito suo Viperto condidissel cclehrcm censis Chronico msc. Boczek 1,159 curtcni illam
abbatiam Pegaviensem, parenlum eiiani et fralruni Sekir-Kosiel et caslrum Podivin a Pragensi episcopo
Juriitbae anniversaria ibi celebrala stint. Sic enini in Oloroucensi revera traditum esse. Anrio demuni
KaleiidariO Pegaviensi legimus : 19 Kal. Febr. Fra- 1068, Otlo dux Moravieiisis restiluit (sunt verba alius
tislaus rex, pater fundalricis, mille talenta. El: Ka- tabttlae Boczek I, 140) eleclo Pragensi episcopo, pro
lentl. Sep. Zuialislawa regina, maler fundalricis no- denegatis eidem per ducem centum tnurcis annualim
strm. SCHWARZ. Cfr. infrall, 40. de camera solvendis, caslrutn Podivin in Moravia cum
(509) De riie el anno consentiiiiil iuonacbus Gra- [oro civilaiis Sekure adjacentis, qualiler tempore b.
riicensis, series episcoporuro Pragensium et Necro- Adalberii ex umone parochiarum cesserat in jus Pra-
logiuti) Bohetnicum. gensium.
(310) Forlasse quia, duce relicio, ad imperatorero (514) Duorum episcoporumOIoniucensiumservala
iraiisirtral, 11,12. cst inerooria anle Severi leropora. Joannis archiepi-
(511) I. e. Olomucensen. Haud immerito couje- scopi, qui roissusest in lerraro Moravorum, menlio
cissevirieturPalackyl, 501 consilitim deconsiitttendo rv facta est in litteris Theotmari archiepiscopi Salisbur-
Olointtcensi episcopio initum esse Oloniucistib fineui gensis ad Joaiinem IX papam a. 900 circiter datis.
anni 1052; apud Boczek eiiim I, 138 exstat labula Alius Silvester occurril circa annum 940 in codice
(|iiodain de concambio, in qtia haec legunltir : 1'ro:- qui nominatur Granum calalogi prmsulum Moruvim.
senlibus fralribus meis (Oltonis) Wralizlao elCunrado Aiino974episcopiisquidam Moravicnsis,cujtts nomen
illuslribus, venerabili episcopo Severo et pluribus co- non servalum esse dolemus, inlerfuit synodo a Wil-
milibus de Boemia el Moraviu. Aclum in Olomuc anno ligiso arcbiepiscopo Moguntino habitae (cfr. Gutleni
dom. inc. 1062,12 Kal. Jan.knno 1065; IVKJII.JIIL, coti. riipl. I, 352), quem episcopum Wraceu illiiin
ap. Boczek I, 159 Johannis pritni episcopi de Olotnuz foisseconjecit Dobner IV, 245. Vide Ricltter scikro
primum fucia esl mentio. episcoporum Olomucensium, p 5 sqq.
143 CHRONICA.— LIB. II. .15*
quanlum conflicluni cum, prsedicto praesule Johanne ™slat episcopalis elcctio. Hoc idco dux fccil, ul ibi
successor Severi Jaromir habuerit in loco suo decla- inter suos milites, seplus arrois, niunilus pracsiriiis,
rabitur. posset contraire 201Ssuoruni voluntati fralruni, et
22. Tunc Conradus et Otto audientes Pragensem huiic quem volebat Lanczonem 2016sublimarel iu
5017sinistra intencio dticls,
episcopum migrasse ad Christum, miiluntet revo- episcopum. Sed fruslratur
cant fralrem suum Jaromir de Poloniaj et discin- 8018quia omnis potestas a Deo est, et esse prsesui
gunl eum zona militari, et ilerum recipil 1994liabi- non potest ctii a Deo prsedestinalum attt !019per-
liim el lonsuram clericalem. lnterea dux Wratizlaus tuissum 2020non est.
prsecavens sibi in fulurum 1995,et t996liroens ne 23. Quid mulia !0St? Ventum crat ad cuslodiai
germanus suus, cum prsesul facitts forel, cum prae- portam qua itur in Poloniam, el in Ioco qui dicitur
dictis fratribus contra se conspirarentt 997,ccepil Dobenina !02a(517) dux convocat populum ct pro-
lacilus*secum traclare quoquo modo posset etitii ceres !023in ccetuni,*et fratribus suis 2024a ~~~sdcx-
cpiscopio defraudare. Erat auieiii tunc lcmporis in tris et a sinislris assistenlibus 2020, clericis vero et
curia ducis quidam Lanczo i998capellanus, de Sa- eomiiibus per longum gyrum considenlibus !0S7,
xonia nobili prosapia nalus, vir personalus (515) et et post eos cunctis miliiibus asstantihus, vocal Lan-
adinodutn lileratus, ac prsepositura Lutomericcnsis czonem, et slantem in medio laudat el commetidat
1999ecclesise sublimaltis, moribus et vita non conira- 8028eum
populo, sic ei clara voce, dicens : Egregia
dicens honori poniificalus; et quia duci semper lua fides tnihi spectala collidie exigil i0i" hoc et cogit
ftdelis mansit, omnibus modis dux eiaborabata 000 me ut faciain, quod facturus sum hodie, el nt pcr hoc
his Pragensis prtesul ul sit. Ititerim Conradus et Ollo discanl posteri, quanlum dominis suis debeanl fidelcs
veniunt de Moravia fratrem suuni Juromir secum fieri 2030.Accipe en anulum et bacuium, esto spousus
afferentes,00t el subnixe soosducem pro eo !00apo- Pragensis ecclesim el pastor sanctarum ovium. Fit
stuIanteSj quo sit *904memor germanitalis, memor liiurmur in populis s03i, nec resonat vox congralu-
paternse institucionis !0OB,memor sacramentorum, lationis, sicut semper solet in lempore episcopalis
quibus pater suus obligarat fidem comitum, quod electionis. Tunc Koyala !032,filius Wsebor 2033,pa-
post Severi praesulis obiium Jaromir sibi eligerent latiuus comes, hoc nirais inpatienter ferens, sieut
2006in episeopum. Al ille, sicul erat in simulandis erat verax in sermone el
simplex in verbo, stans a
et dissiraulandis rerum causis vir ingeniosus atque dexlris Oitonis frairis ducis, forlilcr inpittgit latus
dolosus, ut vulpecula quseuon 2"7 illuc fugit,,os quo- ejus, diceiis : Quid stas ? An 6W Mp«- ~**~(518)'
suam jactavit caudam !009, ila dux alitid clausum ,n Quare !03Bnon adjuvas fralrem inuin ? An non vides
relineris in peclore, aliud promitsoto suis fralribus quiq !036frater luus, filius ducis, repudiatur, el pro-
ore. Non esl, inquit, unius hominis traclare hoc ne- selilus 2037atque advena, qui in hanc terram sine fe-
golium, quod postulal communis ratio omnium. Sed moralibus 203Svenit, in solium sublimalur ? Alque si
~">il ~""~
quoniam nunc interim jam pars major populi et dux violal patris sui 204°sacratnentum, absit a
procerum milicimfrocessil in cqstra, nusquam tnelius, nobis 204t/ ut manes ~~Kinoslrorum parenlum apud
ut reor, hac traclabilur de causa quam islius '~"~ Deum pro Iwc °-~K~ sacrtiinenlo reddanl ralionem aut
lerrm ad cuslodim elauslra (516) : ibi omnes 20latna- supplicium luant. Scimus cnim !044,et ad hoc nilitnur
jores nalu hujus gentis, ibi proceres ~">iKet comiies, ibi ttl possumus, quod genilor vesler Rrqcizlaus nos et
qui sunt in clero meliores aderunl, quorum in arbilrio patres nostros sub fidei sacramento conslrinxii, quo
\kl\lM LECTIONES.
1994recepit 4. 4a. i99Sin f. sibi A. 1996deest2b. i997conspirarel3. l99SJanczo 2. i999Lucomiricen-
sis 3. Lulomiricensis 4. 4a. a000elaborat A.( !00tofferenles A. 1. 2b. 4. in 2. o correclum in a. a002sub-
nice corr. subnixe A. !00apro eo desunt k.' !°04sic 1. !00Binstructioiiis 5. 20l> 6 g snperscr. \. ~~~7 nisi
2b. 900Sfmgitl. !009caud. jact. A. s01°ita 1. 2. 4. proraisit rell. !011par.1.2. ~~>~illins2b. !01Snl.
manu superscr. k. ~~iKproceres 1. S0-1S contravenire 2b. 2016nsuperscr. 1. ~~>"corr. T. S0t8 thic. int.
A. !019elA.!0S0 promissuml. S0!1 quidplura4. 4a. ~~~~ Bobenina A. Dobevina2b. Debonina 4. 4a. 202S
5. S02V
proceres et populum S0S deest 4. 4». ,02Baddexlris A. 1. S0S6aslantibus4. 4». 2027cousedentibns 2.
residentibus 4. 4a. 8 commenlat corr. commendat 1. 2029erit expunclo alia manus superscr. exigii A.
so3oQer corr>a;# tnanu fleri 1. servi 4a. s031populo A. aoaaila corr. k. pro Koyala ; Coyata 1. Koyatba
4. Koyiha 4a. a033Vsebor 5. Swebor4. S034Ananocayapac A. ananoc aypac 1. A nanoeaypac 2b. anano-
caypac 5 Ana. noc aipac 4. 4°. S03SCur 2b. 5. 4. S03equod 2b. so37proselila A. proselytans 2a. A pr.
2b. «038femoribus alia manu superscr. al. 1. s039si deest k. ac quasi4a. so40deesl 4. 4a. S04tvobis 2b.
2043inanes 2. in lexlu, sed in margine ab atuiqua manu i. aie manes (id estaninise manes). nianus 3. S04abac
corr. hoc 1. ao441. 2. vro enim habent magnumN, quod alias iionien significaresolet.
NOTiE.
(515) I. e. ul videtur, vir corporis dignitate et D corrupta illa lectione Bohemica verlia sibi depre-
decore praedilus. hendisse videbatur. Cfr. commentatio ejus in Mo-
(516) Alias clusae, montium anguslise. natsschriftder Gesellschaft des vaterlandischen Ma-
(517) Ex conjecttira Palackii liodie Doberle, haud seums in Bohinen I, 48, K. Vide Diogeniani cent.
procul a Trautenau, in via qua itur in Silesiam. VII, 53 et Leutschii nolam inparoemiographis Gra>
f5l8) lta legenda atque petiia esse illa verba ex CiS, p. 291. GROTEFEND,
Boelhio I, i primus vidit Dobrowski, qui autea in
' 152
ili[ COSM.EPRAGENSTS
~"'~ 0'6 Ja- 11 filii !07° Wsebor magnitoquam tinqunm attl Ztnil
post obilum Scveri episcopi frater-vesters
rotnir prmsul sit. Aut si libi displket fraler tuus, cur filiumBozen, cujus esl in oremel el in corde fei, quo-
eordel noslratum cterus nbnmodieus, scientia wqtte ., f«»i pravis alque dqlosis cottsiliis quod factum esl
prmdilus ul isle Teutonicus ? 0 sitot habeas episco- _ feceram quos ego,
— si vixerb ! — Sed ~~7' reprimam
17'
patus quot cernis capeilanos hac ih lerra progenitos me'"7''; ver.utn" nunc matjis palernm tradiitonis
episcopio a047 dignos ! An putasquod alienigenaplus mempr, sacramenlorum ,ejus, quod jusiicia, quod
nos diligat el metius huie terrm cupial quatn indige- fralerna dilectio poscit, faciatn. Tanlummodo sequi-
na ? Humana quippe sie est natura ~~KS,ul unusquis- mini me i~7Kad urbem Prdgam. Qui advenienles ca-
que, quacunque sit lerrarum ~"Ka, plus suqmquam stra flxerunt in pratis juxta villam Goslivar !070
alienam non solum diligat genlem,: verum etiqtn, si (520) et mitliiiit ad ducem S076,si faclis dicla com-
quirel, peregrina flutninain
~~~~ palriatn verlerel. Malu- probare velil. Quosille paciflce suscipiens, fratrem
mus ergo, tnalumus caninam ~m cqudamqutfisini suutn, Jai;om]r eligit, 8077in episcopiim, Coriradum
merdam sosa,quatn Lanc»onemlo;carierS0S3'super sa-. , verci el Otlonem, datis et acceptis inler se sacra-
cram kathedrami Fraler tuus, bealm memoria}Spili-, mentis, di.millil cum pace in Moraviam. At vero
gneit, aliquid sapuil, qui una die omnes.Tenlonicos ;Zmj| ~»~~et Coyala, quamvis inler priricipes concio-
liac de lerra exlrusit. Vivit adhuc Bomanus jmpera- jB nali sinl vera et jiista, lamen, nisi noclu elapsi deli-
tor Heinricus, el vivat; quetntu lemelipsum^Xfqcis, tuissent; fuga !079,sine onini audientia dux eos ut
cum ejus polestalem usurpans das baculutn et auulum hosles S08° rei publicse S081punisset. Facta s08!est
5061'cpiscopatem famelieo canL Cerlenqn
inpune S0S 6 autem eleclio haec ;inno dom. inc. 1068. sole inlranie
1« et tuus episcOpus feret, si Koyata !0t7 filius soss vigesimam quiulam !0S3 parlein Geniinorum S0S 4
Wsebor vivel !0B9.
24. Tunc Zmil filius Bozeni !0,°, qui fuil prsefe- 25. Nec mora , dux Wratizlaus niitlit comitcs
ctus in urbe Satec, simul et Coyata !06iaccipienles Severum, Alexium, Marquardum Teutonicum curo
per dexlras Conradum !062, Ollonem et Jaromir fralre suo Jaromir jam electo ad imperalorem sectm-
,063: Eamits, inquit, el videamus utrum unius versu- dum Heinricum (522). Qui venienles in vigiiia sancti
cia elsimulata mquitas prmvaleal, anjusliciaet mira Johannis baptistse adeunl csesarem in S08sut be !0S6
cequilas prmcellal trium fralrum, quos par mlas, una Maguntia S087, iractantem cttm episcopis et princi-
votnnias, eadein potestas sociat, et major mililum pibus inperialia negotia, cl oflerrentes clectiim stiiiui
ecpiosiiasjuvat. Fit per caslra commotio non modi- rogant ex parte ducis el tocius populi, qtto sua au-
ca populi, Arma ~">eK, Arma clamant singuli, omnibus clorilate dignetur eoruni eleclionem confirmare.
ei-i.odio illa inconsulta episcopalis electio. Ideoque '" Quorum peticioni csesar annuens, lercia die, id est
nirfjor pars excercitus cessit ad illos tres dominos, 80886 Kal. Julii, feria s089secunda, dat ,09°ei anuluin
nieintique sunt castra oppidum Opocen !068(519) cl et pastoralem virgam, el in proximo die domitiico
iiifra. Et qnia jam allera pars mililum prsecesserat 6 Nonas Julii 20S 9 (525) a prsesule Maguntino Jaro-
in silvam, videns dux soesquasi sedeslittituniS 067, mir, nuiiato nomine Gebeardus S091, ordinaius est
nec satis fratrum ab inpelu fore tutum, fugil quain in episcopum. Eodem die transfretanles a09sRenum,
celerius poltiit, timens ne ipsi praeoccuparent Pra- cum posl prandium quidam suus miles Willalmus
gam aulS96SWissegrad !069urbem. Millit tamen de >093 super ripam s'94sederet !09Sderaissis S096pedi -
via ad fratres nuncium, dicens : Aronpropter Koyatm bus in alveura, accessit retro clam novus episcopus,
VAR1^2LECTIONES.
2048quori3. ""fratervesterrfesMtu: A. !0S7 2. !048nat.sic estA. ~"K~corr.
1. '<><">
deest
• 50l,s episcopalu repelitl. S0S3
A.!08t rati inseril 2b. a. asininani m. A. caninani merdam aut asininam caudam 4. 4". locari A.
4. 4«. !0S4 tu melipsura 2. m met te ipsuro 4a. aoss et anulum rfes«nr4. 4a. S0S 6 corr. al. manu
S0S
7 S0BS inipuie
impune 1. corr. k. deest 4a. !0B9 Cerle — vivet omissa 2. soeoftl B. Zmil A. Boren 1. Bozen 4.
5061corr. A. S06S Conrandum et A. 4. S06aJaromirum A. ~~~K deest. i. !06BOpoczen 2. Opecen 2b.
S060Wralizlaus addunl i. i~. !067destulum A. al. tnanus tu. !06Sel A. omissum i. 2069Wise-
superscr.
grari 1. so;0 filiuni 1. !07t superscr. al. tnanu k. 2072ne corr. al. man. roe A. reperiam 4. 4a. 207Sin
marqine A. at. manu adscriptum ; hmc omnia inrasura \. ~~~K at. man. superscr. A. 20,BGoztivar 1. i.
Goslivar2b. 3. Gostiwar 4a. S07Carincein 1. corr. al. tnan. ad d. !077elegit 4.4a. !07SKrovl 1. Smil 2.
,979rfeesiA. !030superscr* al. tnanu i. S08tpublice 4. 4a. S0SSActaA. 208aqttatiam A. *0R 4 geniorum
eorr. al. man. geminorum A. geniiorum corr. gemin. 1. S08Ssuperscr. \. *~~"corr. 1. 2087Magoncia 1.
Magonlina 2. Magonlia 2b. Maguntina 4.s09i208Sscilicet 2b. 2089feria — Julii alia manu, sed comvain mar-
gtne inferiore k. adscripta. s090dal. Gebeheardus 1. Gebhardus 2. Gebebarrius 2b, 5, 4, 4a. 209J
transferanies corr. i. S098Willehalinus 1, 2b 5. Wiilelinus 2. Wilehelinus 4, 4a et sic deinceps. S0S
4
fliiminis inserit 4". S09Sseriet 2b. 209edimissis 2, 4.
NOT;E.
(bia) Opocno. _ (523) Neque riies vi Kal. Jul. in.seciinthtm ieriam
(5201 Hostiwar in circulo Kaurzimensi. ncque vi Non. Jul. in diem Doiniiiicuro incidit, quod
i,i)21) Diem 15 esse roensis Junii, quo celchraba- observariint rerum Bohemicaruni indigatorcs Asse-
lurS. Viitts, eruit Dobner V, 394. mani, Pubilscbka, Dobner, qui cum Asseinanio fe-
(522) Ncque imperatorem fuisse [Icinricum neqtte riam secundam ct diem Dominicum secutus ntroque
Becundtim, inler omnes conslat. loco reslilucre voluit2 Kal. Jitt. cl 2 A'o«. Jul.
153 CIIIIONICA — LIB. 15. 154
el nesciens qitod ibi latcret profmida aqua; dejccil!'!A rct. Dcciijns Deo placilis „aclijjtis,..pltira, poterant
cura S09' in Reni 2098fluenia, dicens : Denuo te Ra- dici S,1Srelatu !119digua, sed nielitisest utde fiis
ptizo, Willalme. Qui S0?9 diu submersus,: landem slleam quam; Videar e riiullis'dixisse pauca. Ilic
emersus, caput rotando et uhdas capfando dixil : beatse memoriai''pr^p6.sit.u,s,!1!0'"po^i.30'^hrios(525),
Si sic baptizas, valde deliras,.episcppe~i~~. IliC nisi quibtis hiijusecclesi^?-.r:e^iti.r#,r^qsjiiiir|ipj'j»!'i^i in
i bene natare scisset, una die et sumpsisset episco-.'.?; coelesij regho bea&ni iebmmissi-;ialeiili: recep.iurus
piuni!10i et amisisset prsesul Gebeardus. -.•': , ustiram48 linlciKl. Deceifibris. ''^' '' "" "• '; .
26. Qui!10s cum pervenisset Pragam, eo die: quO Migral!1!iab his teneliris ad.luclsaraftnaperhen-
y"'~ "' >> 1" *'
juxta morem obsedit episcopalem kalhedrsirii," dat; :>';•!. ,'<•'.'-/
/.V'^-.,''^''':-!:':-'^!^'
Marco capellano suo ejusdem S103.eecl.esiseiprseposir::'.' * Aniib"2t2ajibh^^^
turani, qui secundum hominis genituram npbili or- in nioribits Deo carits,'e'I hbihih'ibus| hee:non;in re-
lus erat aiiavorum prosapia, ducens origiiiem dfe"< -'';'biis"uellicis' miles' praeclariis," iiiSpiratipiie'; divina
,', commQniliis;, mw^
genie Teutonica, pollens sapiehlia prse cuhctis^quo^.", .,;"uiiie,'Wlssc|;rad
liinc habuit lerra Boeniica !i04.Naih in otnnruus U^:;'" civitaiuiiVquasimalei': e~tdomina est|I)eo^jiivanic,
1
beralibus artibus valde fuit Slosnotius scolasiicb§st0V< cujns.pro-
.;j..ccwis^-pii«ii;\<iit.i.ii':,Ti'irf;'raerite:^projsosVtlt.';A'd
dici et esse B^P^^0t^W^!^''i^,J,,>'t.Kft** medibcrJ'a''himo:cqnsilia;per-
qui potuil miilloriirii ftiagistrbnihi^tlida-;.- fraclaiis'""'jdjghhm^^ "'<3imi, quateniis smohasterhiiii,
scalus, in divina verb pagina ihlerpres mirificus, iii. '^qMod gratia ; DeJ coopferarile' cprificientlum, tlevole
fnle caiholica el in lege s107ecdesiastica 'doctof ma*. .;'proiiiisbrai, isancisftftomaiiaeefcclesiscpo'nlifici:regen-
.diiin omniqiie ab adversilalediiigeiiler.prbtegenriuni,
gnificus. Quicquid enim religiorils, quiequid regu- siriiurciim canonicis ejusdcm ecclesiaeconiniendarei.
laris 210Siiisiiititionis s109,quicquidlibiibriViiac est'.''.'.,Igiiur Petrus, ecclesiae.sancti Georii: prsoposittis,
in ecclesia, hic sua erudivit elordinavil pruden-..;'" Roni.im missiisdevbta riuncia sui diicisdoriimoapo-
tia att0. Prius eiiim eranl irregulares ei ~>"'iioinine ' slolico ftrieliier iiisinuaVit (827); Quo audilo, venc-
rabiiispapa Alexander II *nK Deo, graiias pro lain
lanium canonici, inculii !tt!, indoeti, et iii liubi.iu- fclici prasfatl principis desiderio relulit, rooxque
laicali in cboro servienles, velul acephali aut beslia- syiiodiiiii coiivocavit, in qna 72- episcopi' ftierunl.
les centauri !lla vivenles. Quos vir prudens Marciis Qtiibus postquam oninia prsedicti ducis verba rccita-
vit, cuiicti unanitni corrie el voce glorificantcs
suis verbis el exemplis instruens, el e multis melio- Deum, qtti sanctain suani ecclesiam in toto orb;
rcs, quasi de prato excerpens flores, ope divina co- terranini dilalare noncessal, rcsporiilerunt: Ainen.
Domintis Petrum prtcposilum doniino
opcrante 25 fralres ordinavit, dans eis religionis suo CIIIII ergo papa in hsec verba reinisit:
habilum et secundum regulam aequalem cibi et pb- privilcgio
< Alcxander servus servoruni Dei, urbis Roniae
lus mensuram. Sed cUm saepeatit negligentia mini-'-,_ episcopis et papis suis suecessoribtis (S28), nec nou
strorum aul occasione aliqua magisiroruniS 114ihier- " enlholicis episcopis sanciseqiie Romaiiae ccclesi;e
niiilereiur fralrum praebenda, el iiide.ssepe fralres subjectis cunciis, iitriusque vilse prosperilatcm et
slls apostolicam benediclioiiein a siimino Deo cuin otn-
ciim affligerenl sua quserimonia sl16, volcns pla- nibus sanctis. Ea, quae doniinus Deus suaro per cle-
cere eis.per omnia, decimalionis illorum quartam mentiani ad augiiientiim apostolicae sedis conrionaie
dignalns cst, adagnitionem omnigenaruro lingiiiiruiti
partem sibi asscribens, tres inler fratres divklit, ila lioc snb chirographo propagari volumus, piiuiuni
ut unusqiiisque fraler annualim 30 modios tritici et qutdem misericordiaro Dei supernos riiffiisamliquirie
lotiriem avenae, insuper el 4 denarios (524) ad anntincianiits. Boeiuoruni ritix VVraliziaus, vir cliri-
stianus, fldei integerrimus ainator, rcbus in bcllicis
sepiknanam pro carne S11T sine iniermisstbne babe-

vAm^:
LECTIONES.
,0" deest 2. S09' Rhein 2. primo nwmi 2b. 2099corr. k. ~"">deest 3. s101
*">' qua corr, qtii A-' aloa <femal. man. k. ~>~K '">" episcopalum 2, 4, i~.
Boemia 1. al. maiiu superscr. k. ~">e scolatriciis
al. atramento corr. scolast. I. sl07 in lege desuni i, 4». ! 108 i, i:>. 2109
~"° "" singularis
!tls quiriquid reg. inst. in
margine k. aliq tnanu adscripta. sapienlia 3. deest k. et add. i. sll'3ceu tauri 4,4».
81:4 atit — iiiagislrorum alia manu in margine k. adscripia. 2U3 eum fr. A atl6 ipse vero in Deo addunt
4,4". 21" riabatur add. 1. S11Spoteram oniisso riici 5. !I19 pclatu corr. rehttu 1. 2120Marcus add. 4,
4''. 212tmigravit 2, 4, 4a. S12Sad Iitcem amena perliemiis A. superscr. al. man. amenaque p. paradisi.
2,13Qum hic de fundalione Wissegradensis eccleshe
'"' numerus manu recenliori subscriplusl, sealtutilur, legunlur iu duobus tanlum codicibus 7,1~,
\-' . '" -
mrk.
(524) 4 denarios plus minus 20 erucifcros aeqitasse D observavit Dobner, siibsequenicm Alexaiiriri II bul-
observat Dobner. lam esse supposilarn, neqtie ab eo tale privilegitun
(523) i. e. 1098. riari posse satis apparere e$ iis quse Gregorius VII ad
(526) Num Wissehradensis ecclesia anno 1070 re- Wratislaum de ecdesia Wisseltradensia. 1074 scri-
vcra condila aut condi coepta sit, eo roajor exoritur pserit: De reliquiis el privilegiotinde nos rogasii, cum
(lubitalio, cum omnes posterioris setalis scriptores, tmticiiisluus finila el perfecia ecclesia consecrulionis
quibiis nulla ul Cosmse interpolalori inhserel suspi- consilium a nobis qumsierit, volunlati ium sulisfacere
cio, ecclesiam anno demum 1088 funriatam esse uno benigne procurabimus.
ore profiteantur, et ipstim Wrtitislai prtecejitum fun- (527) De vera (iausa Petri legationis vide quaeCos -
dationis apitd Boczek 1,183, etsi chronologicis signis mas infra II, 29, narral. Cfr. etiam Cosnisepriroam
«miiiiio caret, hoc eodem anno scriptum esse.episco- continuationem ad annutii 1129.
poruiu nomiiia, quoVuin mcnlio facta cst, probenl. (528) Qtiam Ionge lioc exordiiim recedal a gciuii-
Dc qtio vitl. Dobiicr ari Ilaj. V, 550. El hoc bcue njs jmnlilicuni Iloinaiiorum bttllis ncmo non virict.
tS3 COSMJJ PRAGENSIS 156
magnilicus Iriumphalor (529), quod serenissiine A quemlibel episcopum inveniat el accipial. Nemine
uliiqite lerrarum claruil, liniina aposlolornm Pelri autem praepedienie omnem injuriam in Romanam
cl Pattli honesio.! per nmicios cotidie visitans, nos synodo libere proclamet. Scripta isi.irum litlerarmii
c.Ttcrosque in Dei servitio rievotissimos oinni bcne- sigillo impresso supra venoranrium corpus beati
(icio non roinime prseterieus piae metilis rievoiione Peiri apostoli posuimus, niaxinieea pro causa, utsi
innotuit : Mulia ante lempora voium Deo vovi, quod quis Dei inimicus manrialorumque ejus coiiiemplor
adluic neqttaquam implevi. Ecclesiam in honorem boc viriere vOlueril, scial se ab omnipoieiiti Deo i<i
Satvatoris nostri, cujus ubiqite proiectione muniius, perpetuuin conriemnatum, ac cuin coaiibus sancto-
veslrm pielatis auxilio mdificare i.upio. Diclis lalibus riini nil coromune fore, sed cum diabolo inexlingui-
atiriilis, ponliftcalis apex ut adcresceret, sanciorum bili gehennse incendio selernaliterconcremari. Data
Palrtim (530) numero 72 commiiui consilio penitus haec in manus Pelri praepositi sancti Georgii in pa-
collaudavimus. Ig-itur ad hsec perficienda Johannem latio Laleranenst sub Henrico rege, lilio Henrici
cpiscopttm Tiisciilanenseiri fundamentuiii dare misi- gloriosissimi imperaloris, 7 Idus Maii sls6.
mus, cujus in praesenlia ipse praafalus dux cophi-
nos (531) terra onustalos 12 propriis humeris por- Sed eece!ts 6, diira nostrast 27traclamus stipendia,
iasse videbaliir (532). Locus ergo, in quo est ereria, longe digressi sumus ab incepto opere viaruni per
Wissegraria cognominaiiir, quod sonat litteraliter
iiliior civilaiibtts. Quam sacrosanctam ecclcsiain dispendia. Nunc autem s128ad ea quae supra proini-
lotitis provincite caput dici, venerari sanxinius, simus , 1!9 redeamus, el quae causa lanli conflictus
prsediis, mancipiis, auro, argenlo caeterisque orna- B inter duos angelicos viros efferbuerit videamus. O
incntis dccenier dilatam coniperimus. Episcopi ejus avarilia el ambilio seculi,
sub dominio suis de dccimis 300 hoinincs ad eandem peslis execrabilis ct ini-
ecclesiain segicgaverunt, praesul (533) Pragensis mica huinano geueri, quaeeliam appelis tuis aiiibus
200, Oloniucensis 100, fralrum suorum Conradi, sacerdoles Dei I
Oiionis consensu. Iluc itidcm asylum ttiUiminibeati Anno dominicse incarnalionis 1069 sl3°.
in
Petri, principis aposlolorum, cunclisque ejus sede
sessiiris firmiier comroendavil. Marcas 12 de eadem 27. Anno dominicse incarnalionis 1070. 6 Idus
eccjesia ad pedes universalis papse, quicunque eril, Junii pracsul Gebeardtts consecravit ecclesiara
omui aiino oflerendas sub Christi lesiinionio desti- stiani st31 in nova curle quae dicilur Zricinaves S13s.
navil. llnjus vero conriilionis gratia cunclis celsior
in eariem regione ut viderelur ccclesiis, quaiicunqiie Anno doroinicae incarnatioiiis 1071 (534).
iipparainento scplem cardinales allari sancli Petri Auno dominicse incamalionis 1072.
iniiiislrare sltid.cnt, ntilra, saudaliis, simili modo Anno dominicse incarnalionis 1073. Poslquam
ipsius ecclesise praeposiliim, presbytertini, diaco- Gebeardus s133 vidit quod labor suus cessil
ntiiii, subdiaconiiro incedere praecipinius. Laudes, pr.Tsul
s134nec precibus S13Snec muneri-
quas sttb dintleniate slnluiis diebus proclaroare so- in cassum, quia
lointis, soliininiodo in isla ecclesia astante dnce bus sl36nec per amicos fleclere quivit fratrem suiim
suroma diligentia Chrisiuin collaudare perroiilirous.
Chrisma baptizandi , consecraiioiiein clericorum ^ Wralizlaum, ul suitm reciperel concambium (555)
cpiscopus loci iliius invidia diaboli attacltts abnc- et Johaiinem eliminaret episcopum, alque iterum
gare si prsesmnpserit, nostri decreti judicio apud utrutnque 8137coadunaret episcopittm (536), vertit

VARIJE LECTIONES.
"~">Hic desinil codex 7". In 7. ab hoc loco usque ad annum 1086 omnia deficiunt. sl26 »'JI 4 : t^
2127 ~"~ margine
!129
de Wr"qualiler construxerit Wissegrat ecclesiaro. de uoslra A. 1, 2, 1~. deest 1. promisst-
2tso
nius \. prajinisimus 3.il3a ita k. 1. inrell. !lsl deest 3. !13S Serczinauez 2. Sereinaw 2b. Sremavez 3.
Scircinawcz 4, 4a. Gebardns 1. a134quod ~\~>.im necprecibus desunt i, 4a. 2136ncc nitiueribus
desunl 5. sl37iierumque 3.
NOT^;.
(529)- Redeunl in papse bulla verba interpolatoris niinus probatur teslimonio Hilricgarrii Gradicensis,
qiue wipra ad a. 1070 lcguultir. ciijtis fragnientum dedil Boczek I, 142, ubi servalus
(5'50) Verba Palrum — collaudavimus deseripta amii 1071 numerus, iniliuro contentionis illius revo-
stuit ex Cosmaeconlinualore primo ad a. 1129. canriuro esse ad annuin 1071. Cui accedit epislola
(531) Verba cophinos—videbalur indidem desum- Sigi-fridi archiepiscopi Moguntini, qitani ex codice
pta sunt. Udalrici derierunt Dobner el Boczek I, 145; ex liis
(532) Bene observavil Dobner ridiculam esse con- eiiini lilleris patet Alcxandrutii II paparo Gehharriimi
tradictionem, quod ecclesite poslero leinpore con- excoroniiinicasse. Hsecvero verba Sigefridi apponcre
dcndae licenlia dala, eiiam condiue ccclesiae funda- juvat : Denique eidem sanclissimo palri (Alexandro)
nicnli inentio facla sil in eodero riiploinale. f/<3f ratre el suffraganeo noslro episcopo Pragensi si-
(535) Verba prmsul — destinavil quibusdam nistra relatione suggeslum est, el me ignoranle ab
inutalis descripta sunt ex Wralislai fittidationis lit- inimicis apud enm accusatus esl; unum et haclenus
leris Wissehradensi ecclesise datis; cfr. Boczek I, insolitum ab eo exiil edictum, ut eundem fralrem et
183. coepiscopum noslrum, nec inler fralres suos prius
(534) Praetermisit ad hiinc aiinuni arinolare gravem '_^ canonice audilum, nec canonice ad se vocalum, nec
dissensionem, quse inier Poloniae et Boliemise duces obedienlim culpa denolaium, non solutn ab officiosuo
tuncexorla fuit; de qua vide Larobertuin ad h. a. snspenderit, sed eliatn rebus el redditibus sum eccle-
ScnwAnz. sim omnino spoliaverit et extruserii, ita ut missis
(535) i. e. ea quse dala erant Gebharrio ob pensan- nunciis publice nunliari feceril in clero el poputo, ut
duro damnum, quotl ex Olonuicensi episcopatu con- eum qui excommunicalum habenies, nihil quod epi-
dito acceperat Ecclesia Pragensis. scopi esset vel qumrerenl vel acciperent ab eo.— Nunc
(536) Servata est Alexandri II ad Wraiislauin autetn fralcr noster et coepiscopus a sede sua vagus
riucem epislola, qua eum ut concordiam cum fratre etprofugus, etc. Wratislaum fralri sno praiposilurani
stio ineat adhortatur, el se de lite illa compescenda cl castruro S. Vinizlai eripuisse ex Gregorii lilteris
iam saejiiusscripsisse leslalur, Boczck I, 141. INcquc anito 1074 dalis apparet.
»57 , CIIRONICA. — LIB. II. 153
se ul Proraelhetis in allerius lechnse formam : 1A agcre vidit; el velull si2t6i qttando miles acer noctu
Quoniamquidem, inqtiil, jam per qualuor annos aul hosliiim caslra irrumpil audacler si6S,et eos invadit
pius supplicando nequeo efficere quod volo, faciam dormienles hostiliier, ac ne capialur ab eis aufugit
quod queo, et teste Deo, aut utrumque coadunabo aut celeriler, ila praesul Jaromir, fratre si6a (539) dede-
tilroqtie carebo episcopio st3S. Nee mora, disponit.ire corato S16V et felle suse improbitatis dulcoralo st",
iti curtem suam, quse esl ad Zekir costels 139in Mo- relicla civitale sl66 it in curtem suatn s,6\ ad quam
ravia, et deflectens iter jam jamque palam nociturus olim condixerat ire si68.
et quasi fratrem suiirti (537) visitaturus, adiit sl4° 28. Haecfuit s169prima causa et !i7< 1 forries aique
Jobannem prsestilem Olomuc !14t in urbe. Quem ille iniciiim locius discordise.quse postsm inter duas•t,t
suscipiens grala vice hospiiis": 0 si, iiiquit, scissem columnas ecclesise orla est hujus ex occasione ca-
ttium advenlum, parassem libi episcopate pulmentum. lumpniae. Nam prsesul Johannes, lanta suscepta in-
Ille vero"letena quam exagilat fames 2142,jam dfirium juria, mox dirigit nuncium suum, sollicilans dticcm
scinlillans lorvis oculis in eum, respondit: Aliud Wratizlaum tali queriiiionia : Si contumeliam mihi
tempus esl, dum sumitur esca, nunc aliud negocii a fratre tuo Gebeardo inhumanilus illalam st78aquo
agitur. Sed eamus, inquit, opus esl, secrelum collo- animo spectas, fac periculum "'"'ut omnes scianl non
quiiS14a ineamus locum !144.Tunc prsesul!t4s nescius B ' meam hanc esse ~i7~> sed luam injuriam ~>~~.Quid
fulurorum ducil eum in cubile suum; non si''6 aliter enim ego deliqui aut quia merui, qui nil nisi quod
videres !t47, ac si milis agnus rabidum sl4s lupuni placuit libi ~"~' feci? Ecce ego licet indignus, tamen
duceret in slabulum, sponte semelipsum sl49offe- diclus per iuam graliam episcopus, flagellis cmstts
rens s150 ad maclandum. Ubi ante leclum ut vidit prmeonis usque ad faslidium, mallem nunquain alti-
Jarorair formaticam semcsam elserpilli parliculam, gisse poniificale fasligium. Cerle '"" aut me meo ab-
et cepe super sculellam. ac loslam panis buccellam, bali redde ~"~, quamvis tarde, aut mecuin cequanimi-
quae forte superaverant!18i prsesuli post hesternam ler hanc coiilumeliam comporlando divide, et me aut
genticulam ,16a, (anquam magna et cruce digna in- nuncium meum ad apqslolicam sedem dirige. His
venla sil culpa, nimis indigniins 2isa ail : Cttr vivis auditis dux Wratizlaus zelo accenditur magno, nec
parce? Aul ~iSKcui parcis, o miser el mendice? se conlinei a lacrimis in discrimine rerum lanto.
Me "ss hercle twn decet episcopum vivere parce. Quid Mox niitliiur mililum legio pro Johanne episcopo,
lum !166?Obfilus sacri ordinis, oblilus fralernilaiis, ul sine vitae suse dispensio posset adesse ducis in
2180ne frater suus Jaro-
immemor humanitalis, ceu Ieopardus lepusculum colloquio. Timiiii enim dux
aut leo agniculum rapit, ita ille furibundtis hospes mir per insitlias loileret eum de medio. Fuit auleni
anibabus manibus per capillos fralrem suum episco- " in capella Johannis episcopi clericus nornine Ha-
pellum S1S 7 alle suslulil, et ut
manipulutn projecit giio2>81,virTeuionicus,pliiIosopliiaedomesiicus(540),
in pavimcntum. Repente, qui ad hoc facinus parali Tullianae eloquenliae alumnus. Hunc dux seorsum
eianl, alius stiper colluro sedil, alius snper pedes, vocat et mullis promissis obligal, atque mulla sibi
tercius iltim flagellat episcoputn subridens aiebal: super fratre suo Gebeardo 218s, multa super illata
Disee pali, puer centum annorum, invasor ,aliena- injuria Johanni episcopo, multa super statu eccle-
rum ~>">~ ovium. Humilis al21S9 monachus dum vapu- siastico scriplis pariler el dictis, ut ea referat apo-
lnt, sicuti in (iaustro solilus erat, Miserere ~>~~mei, stolico, commendat. Qui cum iier ageret, transiens
!t84 bospitalus
Deus, cantat (538). Talia cernenti magnus eral risus per Ralisbonam !tsa sinislro omine
plaususqtie maligno, qui nulli risit nisi quem male est! 168apud quenidam civem nomine Kompoldum' 186,

VARI^ LECTIO.MES.
2,38 episcopalu 2. !139 Zekircaslel 1. Zekir Koslel 2i\ quae dicilur ad Sekir Coslel 5. Seki-
Tcozlcl 4, 4«. s140 COIT. 1. sl" Olomuce 1. Olomuz 4. S14! famas corr. fnmtis 1. 2t4a deesl
k. st44 secr. loc. in A. 2i4S Johannes inserunt i, i~. st46 nani 1. !t47 virielicet 3. !148r.i-
A. i~. "K~ semel 2h. S1S
0 off. sem. A. !1S1 superfuerant 2^. stss rerecliunculam 4,
jiitlum !15a 6 tuum 1. al" Johaimein add.
21S
i~. indignasl. siS4 l ai. manu adscriplum k. "sc le 4.
~ise aligenarum 2169liumiliattir A. S1C 0 miserere A. ! 161rte( A. S16sauda-
4, i~. g eraso k.
ciiiter A. S16asuo Joanne inserUnt 4, 4». 2164dccollato superscr. al. man. capillalo A. 2108 dulcoralus
corr. al. man. k. 2166Oloiniiz inserit 4. Olomtic 4=>. s167 ari sua inserunl 4, i~. superscr* k.
sl69suntl. 217°deest k. ~'7' prius A. 217aeos ac si inter columnas A. !17anon superscr. al. mun. k.
2174expunctum k. 217Scatisam A. 2176scianf hoc loco k. 2177«ibi ,1. 2178ecce 3. !179reritle a. A.
9180Wratizlaus inseruni 4, 4". !18i Hagiia 1. Ahna 5. !182mulla — — Gebearrio desunl 4, 4". 2183Kadt-
sponam A. 1. corr. Ralisbonam A. 218ihomine 1. !18Scum 2. !t86Komboltum 1. Karaboldum 3. Rom-
boldum 4. Compoldum rell.
NOTJE.
(537) Oltoncm. vienles ejusdem episcopi decapillari aut barbas eorum
(538) Gregorius VII in epislola adWralislauiii die abradi prmceperit. Vide Boczek 1,152.
16 in. Aprilis 1074 tlata Gebharduin Romae banc (559) i. e. Joanne.
protulissc excusalionem dicit : quod ipse Johannem (540) Scholae, ut videlur, prstfectus.
Moraviensem episcopum non percusserit, neque ser-
m COSUM PRAGENSIS 160
'
qui fnit miles Gebeardis 187episcopi, habens anntia-i \ (his crat sessione, consitlens omnes qui aderant ESli
'' tiin "^beb" :beiiericTum"st88:30 hiarcas;
' argeriti. Ilic in contione, jhdicat tale scandalum ab eeclesia ex-
postcceriam iriler p"bciila,"utsolel hbspes ab hospile, siirpanduni aposlolica jtissiohe. Mox dirigiiur irt
•' inquiriens 'quis"!ai5iuhile-csseivi vehquae' causa' sit Boeroiam Roodolfus 2sla apocrisarius el consiliarius
"''"viaecallida a1> ut; fibgnovit : Gregorii papse ('541). quotJvsi.ita refc se habeat,: uli
eb"':mehl«'Mhve^tlgat.^-^Eb
<" qtiod' adverStis^praeSuleTii GeieaiKliirri'-agereiiegiitio- •' summbpontifici relata ftieral; viceipsius errata cor-
1 itenv nbh iiilii' liaiic'"iliferri !1S9 cohtra dbhiiiiunr rigat, iiinbedientes :argual, iiilideles inorepel." 14,
siium delalionem !19°, et hiiliil; posiniumjallera ^iiegligehles anaihcniale ferial; et si qua sint quae
(Iie !1'1 'latrtinctilbsv-ul'1^*'31hliqiia^fnolestia iiiipedi- iiiodii;ro,excedaiitcorrectionis, ea ,S1Sdifferat et com-
rent viae ejiis "ihleniibheui:"1Qiii: comprelieWdetiieS ' peHat ad majorem audientiam apostolicae seriis.
eum in via,-spbliaiil- ccpsit, idelrhncaht naso'! 193, oO.i Quo; cum perVetiissel missus aposlolici, in-
'-' et,»nisi
rrevbriatur,i--adaeiisi;fuguld: gladiis 1nibriem: -veiiit ducfem Wratizlaum in urbe Praga , cui offe-
'- miiiarilur:" '" ••'-:'i'- t""»-"^"- -'<;.'"'* ';.:.' s'"".';_ - '< rciis"
aposlolicam benedictioneni el universalis palrie
Qtii thneiisqtiamvisiuVperii amiitere-Vilarn, *adopiivaro" 16 filiationem. (542), lanta aucibrilate
' ' iistts est et
reversus csl ari pracsulerosiitinvsl 94 inMbr.iviaiii. 'poteslale, ac"si idein !alVsummus pon-
''
29.Mbxexhiagna roajbr crevit-indighaiioiiHcIs51190,-•lifex ipse praesens fuissel: Deniqiie jussit ducem
ciileriim decerniiurRomaiii [egatib, sed: caitciori" ; uissis ohines principes ierrse simitl et abbates ac
coiisilio ct tiiciori "~'~ viite'sdbsidib. Erat ehim dttcis- prsepositos ecclesiaitim 3419,nec iiiinel Jobannem
ih eapella qnidam Petiiis presbiler, patrfe geiiitus episcopum Moravienscm ari sinoduin convocarel
PbdiwaV pollens sancli Gfeorgii sl97 prseposilura, et: sacraro. Ad quam praesul Gebeardus seinel elbis ex
s199
'\ "caieros S198))rsecellehs 0
scjenliac iilteratiira:s!0Oj : uoiniiie vbcaiiis' i'enuiissa venire, eri ad ullimuiii
aiqne uiramque lirignaiii <sciehs sequc Teuioiiicanv lale feritir ricdissfe8221responsum : Juxia canonum
siraiil cl.Rqiifaiiarii. Hunc s!0t ilux ctim coihite no- scita, saha pontificali dignitate et juslicia, ad iua
iiiine'Pi'eria a!9!, filio Bys S!0a,non siiie grandi pe- non venio placila, nisi ubi adfueril ineus magisler
ctinia Roniani dirigit, prifrias et novissinias a fratre Magunlinus tnetropoHla~~~~(545) et aiiorum coepi-
suo 'stbi etsao 4 episCopb johaiiniillalas irijurias lite- scoporttm prmsens frequenlia. Seiebat cnim quod
rali compcridio inclusas insifiUalis eis SS05, quo eas ibi!S!ainciderel in laqtieum et in retribulioiies*" 4 et
ad apostolici aiires deferant. Qui ul lucius iter in scandaluro. Videns aulem Romantis missus se
ngere posscnt, commiltit eos Romani imperaloris esse despectitm eidehonestatum, ira mottis suspen-
palaliuo comiti noniine Rapolse sso°, rogans enin rv dil eum ab oroiii oflicio sacerdotali et dignilate pri-
"limlo stipplicalu, quosuiiegaii irenl Romam cl red- vat episcopali. Quod audienlessss 5 non sohim cano-
irent sub cjtts conduclu. Nam tanlse poteslalis liic nici, veruiii etiain per captilas clerici, omnes scide-
comcs crat, quod sm usqiie Rotiiam per continua runt sua oraria!SS6 (544) et denudaveruntS!iT ut in
loca proprias villas seu prsedia et per casiella mili- parasceve altaria. Matrissssa ecclesiae sulcatur
tes slbi devblos habebal; qui eliani ex parte ducis fronsssa9 ruga non modica, quiassa 0 silent sacerdo-
prsedicti 150 marcas argenli annttalim pro beneficio lalia officia, ei nisi pastori suo restitualur pristi-
iiccipiebat.Ciijusper coiiduclurii cum venissent!S0S nusssal honor et gradus, lolus clerus mavult in
Roroain legali, oflerunt aposlolico lileras 200 marcis perpeluum stios aniittere gradus. Videns autem car-
delibuias. Quae cnm a noiario coram omnibus reci- dinalis magis lumullutn iu populo fieri, necessilale
latae essenl a,°9, inlerrogal Romaiius ponlifex eos, compulsus reddidil!!3s episcopo lantumniodo saceir-
si vcrbis probaitl qttod lilerse sonanl. Aiunl legali dotale officium; et nisi episcopus uterqtie eodem
valde inconveniens fore, aliud literis, aliud ulS21Q annq de inductis causis reddats! 33 rationem ponli-
promamus ore. Tunc is aslt, qui posl papam secun- ftci Romano, ambos conslringit" 34 bairoo (545).
VARLE LECTIONES.
,1S7 Jaromir 5. et sic porro. S18sdeesl K sl89 dilTerri ~l~>- ! 190 deliberalionem "V~. sl91 dia
A. st9a elsuperscr, ul 1. S19anasu corr. naso 1. !194 Johannem inserunl 4, 4a. !t9S Wra-
tizlai addunl 4, 4«. s196lulioris 4, 4". !197roarlyris addunt i, i». S19S caeleros omittunl i, i~-.
~'~~cellens 4. !!90scienlia lilerarum 4,4». ssot nam corr. hunc A. 2!0SPotlivaet A. !s03Buz3. sa04sibi
ct desunl in 3 sibi otjiiHii2. sao!deest k. !s06 Rapollue 1, 4, i~. !!0' <|° 1. ss08 venissent A. ss09erant
1. S!t0 ul superscr. al manu k. !!11hisl. !ats erant 4, 4a. sat3 ita 1. Rudolfus A. 4. Rodolphus 5.
8214increpat 1. ssl5iia 2b 4, 4» illa 3 !5i6ad optiinam 3 S!1Teidem 2'' ~"»deest i S!19Dei addunt sss" i,
4» SIS0rennuil 1 S!S1dixisseA SS2!1 alia tnanu superscr. 1 S2S3deesi2 !S24relribulionem 4, 4a
~~~~
atiriiens corr. alia manu audientes 1 ~'~~ deest i~- sa27diinitliaveriinl 2 S!S,sanclaendd. 4, 4a SSS9fons
2 S230quodA. et 4, 4* ~~3'deestk. reririit A. 2, ~V~, 5, Gebeharrio inserunli, i~-. S233reddant 4»
2a84constrinxit A. corr. alia manu confringil 1
NOTJS.
(541) Imo ab Alexandro II tnisstis cstRudoIfus a. f (543) Qtiomodo Sigefridus archiepiscopus Mogun-
1072; Gregorii e.iiini legali quorum jam in epislola liniis se his rebus iiumiscuerit vide supra et Gre-
die 8 m. Julii 1075 roenlio fil, Bernarbus eranl et gorii VII ad eunidem lilteras, quibus valde eum in«
Gregorius. Boczek 1, 143. crepttit, vide Boczekl, 150.
(542) Alexander 11niitrani Wralislao misit. Vitle (544) Vestes sacerdolales.
Crcgorii cpist. Boczek 1, 144. (545) IIscc rcvocanria sunl ad annum 1074; Grs-
IGi CIIRONICA. — LIB. II. 102
Nec mora, proficiscuntur episcopi praedictiaa3SRo- A Grcgoriuni papam agenle Malitilda*s,! restitttfus est
mam, et olTerunl aposlolico suarum literarum for- prsestil Gebehardus in pristinumgradum et bonoreiti
mam; qtiibus recitatis, nec admissi nec repulsa atiito dominicse incarnalionis 1074. !!5asole inirante
nec discussa eorum causa , jussi stint ire ad hospi- 15 parlero Yirginis. Adhuc eiiam elss 54 hoc.cfli-
eia!S36sua, quoad usque revocarenlursa 37ad geue- cienie Mahlilda, doihnus papa" 55legaiisBoemorum
ralcm sinodum die couslituta. tradit 2556apices liierarum,. in qtiihus mandat et
31. Hisdem diebus venerat Romam Macluildis" 38 prsecipit duci!! 58, ut frairem suuui*755Jaroinir ho-
polentissima domina , quse posl obiluro patris stti oori/ice suscipiafet ei quasi pairi suo et pastori pcr
Bonifacii locius Longobardiae siinttl et Burgundise omnia obediat, alque in pace ciinl Dei benediclione
suscepil" 39 regni gubernacula, habens polestaiem vivant.
eligendi el intronizantli sive eliminandi 120 superss 4° 52. Sed quoniam incidit nobis mencio de Mah-
cpiscopos (546). Hujus quasi proprise dominse" 41ad lilda" 59, unum qtiod fecit feniina virililer, brevi-
nultim omnissa4s senatoritis ordo parebat, et ipse ter.S!6° referain,,iie,Iecipri fasiidjuih ihferaiiv. Igittir
Grcgorius papa per eam divina et humant» "<egoiia cum praedicta puella seriiperexislens victrixs:<!i
disponehat, quia erat sapienlissima consilia .'<x et inter inulla bella, patri.s (549) ."sufpost' niorleroS!6S
iu omnibus adversilalibus sive necessilatibus Ro- " vitam ducenscelibem (550), nihiisampium"" Lon-
manae ecclesiaemaxima faulrix. Cujus de genealo- gobardise" 64sola" 65regeretss 66reghum, vistiin est
gia !!4amalerno sanguine 2244praesul Gebeardus de- principibus lerrse et coniilibus atque episcopis, ut
srendens^^duxiiaffiniiaiem^TJ.Quo ipseS24criese eani" 67 persuaderenl quo sibi acciperet virtim, he
referenle, ut recognovit prsedicta domina quod suus sine herede-regaiis celsiludo siniul ciiiri prole defice-
esset consanguineus, coepit eum valde honorare -ef _ ret- Qnsess68adquiescens epruni cons.ilils, roisit ad
domno" 47aposlolico comniendare, ac quasi frairein , ducein Suevise ,nomioesa69 AVelpiium litefas mult;i
suuin proul potuit honorifice iraclare. Et!a; 8 certe , paucis coniinenlessv 70 verb.s(551) -~'Noncgo femi-
pnaesulGebehardus nomen boiium et honorcm cum; nea levitale aul lemeritateiVi,, sed tociiis regiii mei
gradu amisisset, siS!49liaec Romse non adfuisset; pro. comodilqiedirigq l(bi (las iitetgs, qtias ct«jisa7!
qua intefTenienle et iiiultis apostolicum precibus acceperis, meaccipe eljiocim regnuth.ss7>LpngObar-
faligante, facta est pax ititer praediclos episcopos dim^.-Daiio libi\ tof. civiiaies, (oi casiella, lot pa-
ca raiione, ul in pace quieti et propriis episcopali- lacia inclila, aimim.et.argenium tiimis infinitum"M;
bus conteuli vivanl; sin atitem, post 10 aimos ile- super otnnia htec. [fabebis nbihen prmclafuni~%~~, le si
rum adapostolicam sedem" 60 hac de eadem causa Jfacies tnihi carjitii''77., jtyeciamen hie iiotes audaciia-
judicitthi accepiuriss51- redeant (548). Et iia-.per- /!$sa7aelqgia, qitq^.titincq~grediqr\iepridftiltoquio~~™.
'
"' ' """'
VARf^ LECTIQNES. ,-,- .••;,'.,,-.:--^ •,,: ^.St--"':'
•'S58«• prsed. *p. ki J,?236 oSpicia.:1.. ~'37 corr. 1-J J>33e.Mahlildis: 2, T;"Ss* 1" suscip"it"^2b':'
I^
SS4°.supra- i~-. . as4i sttperscr. alia manu '' A., ,: ,!2VSdeesi \~ S24a'.iijalOgia'A: ''1--"''ss44i,niaterno,'5:ui-..
gii'nie.oiJH'«itti/-.4, 4".. : aS45i/e<7si"l ^48:'ipSrf ciiir. 'k\f^-'~''liv'~l'6RMh^i''^M^
alfuisvil •tia iiitiuu in tndrgiite adscriplak.fuissnli, i&' !s50fidem.,1 • ^^accepiiri, 1,:, as.6aMatiijI<la 1
ss5aLXX11I,2'; 2b quamiiis in hoc vestigia rusurie a fecenliori ma/iu apparea.nl;.qtim conataesl exUi efficere
IV. .""''deesl k. 4, 4" SJ05Gregoriusadd. 4, 4«; SS56irarif(!it2'\ 3.' S!571Vr3iizlio"'<7rfrf; 4,4? !S58
deesl 1 8289Machivlria 4 . ~~~~deest i s!6isenipei' -^ vitain a\eiuiUi, vi'ctrix:'rf<;<!,«*au,3.,S6'.o-bitiiiu,A. -,sa6;3s
ainpliavit,A. ss64iiiies
L etorfrf. A: ""rfeast-3. -"-«rexerai 1-: t~'?~7m£.,':i~, .^qa.id.A.-f^deesti^,
S2,0cbiitiiVeiileni2. -,t'n7,aiii'feiiierUaie-.d<|smi'ii.-.v,:y7StfIjar»i3_»i^ superscr^.k. ^2.,973teg^M.nci A., !!74flucs
suiierscripsit aliainaiiusk. -as76el-add.4 SS7?claruni2 !a77ciisumxorr.cariiro '
1 "!,78<5<)ti'!:A'.'''meloqliib3'
.-:. ..: - .-•• .NOT/K^ .„ ........ ''>' '«'«
gorius lilleris d. 31 m. Jan. 1074 scriplis Gebliar- situalijiie rimaid tdnta-atnbigtiitale'etpeffa
diim in ramis , Palroarutii apbsldlica ' liroiiia adire" iitiMiitri' iHdebdlHriiuladMn^ejwn veritalis el jusl.iliq!,
jttbet, BoczekI;149. • i-1 •"'''"\~".r..i'-;\..f\ escjilorationemper ea qum ium adliipita sunt judicid,
(546) Hoc ruinore populari . exaggeratum _esse perduci nqn popsel. Verum ne illoruih: allercaiio abs-;
neiito non videl. .que pacis. interventu diuiius ^atupaterna qdia hut
(547) Quale ftteril illud aJJiiiitaiis viriculuhi rioif aliqua p~ericitlosahinc vel illinc slttdia ascenderent,
satis liqUet; aliam viam in eo probando inilt cum cohsitio frqirupi iiqslrQrmii CBUsamjlqex.mjiio
Schwarz, aliain Pfeffel in coinnieiitatione su.i in.'. D dirimi eoiisliluitnus, ui'oii'nia, de quibus""iiiler eos
Abliandlungen rier Buyer. Acarieinie I, 1§5, alianr, conienljo foret^per^nediumdiyiderenlur, et hic unam,
Dobner; Palacky secutus est .Pfefreliuiii, :qui-_hoc \,Mle ajleram pai-jeu^
sibi reperisse Videbatur, Malbildis aviani, Jlathildem \ tehermi',"(ionet^ it\(liiia£sive'sct'iplq-Uiifi
et riiatrem°aiionymaiii Ju'dillise;i uxocts,,BracjzJai, ;..';MtigrMa~imtousiiM^
ducis, fuisse ftlias 'Herimaimi 11ducisSueeviae..,, ""iesligdrent.JMquodj&ieWiM^ iie-fqriesustiidiida
(548) Cosmas duo itinera Romaiia episcoporuiri- liiis infinilaaUeriilridqreluroccdsid, ieriniiiumqub-
illoruro in uiiiim confudil. Gehhardus jani anno 1074 que decein annorum prmfix\mits',~v.tqtti cettis approH
coram papa se ab accusalione illa defendere cona- balionibus ad jusiiliam se pertihgere posse cohfidii,
tus esl, cfr. supra annol. 35. ln alia quariam epistola intra prmlibalum lermiiiinn proclaniandi el conse-
Gregorii vi Non. Marl., ind. 15 (1075) dala liaec le- quendi jus ecclesim sum licenliam el poleslatem ha-
guntur : Hmc enim causa (Gebliardi et Joharoiis) beat, etc.Boczek 1,158. in Annalibus Prageiisibtis
cuiMin secundo pontificalus nostri anno, residenlibus Gebhardi resi-ilulio ad anmim^"1074refertur. ;
tim nobiscumin basilica S. Salvatoris mullis fratri- (5i9) Bonifacii tiiarcliionis .iiiscise. .....
bus, convocatis eliam el coram posiiis suprqdictis (550) Fugit Cosmam cani Gqzelpni. duci I.ptha
episcopis, ad audieiuiam noslram et toiius ibidein ringise nnpsisse. ;..,'.
congregaii conciiii perlaia sit, diu el muitum inqui- (551) Welfum juniprem a. 1089 dejiium"matrt:no-
165 COSMJE PRAGENSIS 104
Licel enim tam virili quam femineo sexuiS260tegiti- \J Si tnihi visus eris cras, morle mala morieris.
mum appelere conjugium. Nec dijferl™6' uirutn vir Taliter confusus dux Wetpho fugit et reportat om-
an femina primam ainoris lineam langat; iantummodo nibus suis confusionem in sempiternuin. Hsec sumciG
iudissolubile conlingat conubium. Quod aliter non fil, breviler dixisse, quse utinam non dixlsscrn ss96!
nisi ulrorumqueS28sper consensum. Vale. Quid aulem 53. Faclum est autem, poslquam prsesul Gebear-
ad hsec dux Welpho responderil, aut qua ralione ei
dus reverterelur ab urbe Roma, proceies quolquot
consenserit, aut quot milia armata domina Mahlil-
eranl sui clientes, de reditu ejus valde gratulanies,
dis ad suscipiendum ducem in fities Longobar- occurrunt ei obviam sub ipso exitu silvae. Quibus in
dia? prsemiseril, aut quam honoriflce ipsa etim 298quae gesla
jocundilate susceptis !S97, dum refertS
susceperit, vel quanlo sssa apparatu conviviuro fe- fuerant Romse, et qualiter sil ss99 frelus ope Mah-
cerit, si quis scire vellet" 84, prius Iux diurna tildss dominse, uni eorum, quem prae cseteris dilige-
deficerct quam hsec omnia perlegerils 285.Ccdal rex
bat, iiomine Belec 2300,alluriens ail: Vide quatem
Assucrus cum suis apparalibus, qui suis mililibus barbam reporio, et perinulcens eam manu: Certe,
fecit magniflcum per 120 dies" convivium;86 cesset
87 dixil, est cmsare digna. Al ille : Placel, inquil s301,
regina Saba admirari" mensaro et cibos regios omne !30s
nam illic bie centesima.] quod taudas, domine; sed plus laudarem,
Salomonis; quod lotum, si anitnum mulaium cum barba reportares S303;
3288
pars tiiajor fuit lolo. Quid multa? Nox aderat, 2304si tnuiasses,
cubiculum inlrant, super alta slrata se lo- Quem o posihac in pace fuisses.
gemini
canl, dux Welpho sine Yeuere cum Mahtilda virgine. 54. Nec lacere ctipio qtiod eodein anno nobis ad-
Ubi inter alia el posttalia inler tales qualia fiunt, huc posilis in scolis coniigit audire et vidcre. Qua-
dnx Uelpho ail: Q dotnina, quid tibi voluisli, quare dam vero S301i die, dumpsaliniculosruuiinarem staits
me vocasti, ul risum de me faceres , el me in sibilum in cripla sanctoruro marlirum Cosmoe et Damiani,
populis el in commoiionemcapilis (552) poneres ? venit qtiidam vir portaus cereum et iilum argenteum,
Plus te confundis, tu me confunderesi vis. qtto secundum jussum visionis metitus erats 306sui
Certe aut tuo jussu aul per luas pedissequas aliquod^ corporis artus, et accedeus ad me s307: Heus, inquii,
maleficium vel in luis vestimenlis vel in lectislerniis indicu mihi, bone puer, ubijacel sanclus Radim, san-
lalet. Crede mihi, si frigidm nalurm fuissem, ad luam cli Adalberii fraler. k\ quem ego dixi: Quem tu di-
volunlatem nunquam venissem. Hsec cura prinia el cis sanclum, adhuc non esl per qposlolicum incqnoni-
secunda nocte dux" 80 objiceret dominse, lercia die zalus !308,adhuc !309missam ejus ul pro defunctis
sola solum ducil in cubiculum, ponit in medio tri- celebramus. Et ilie : Talia ego, inquit, nescio, sed
podas et desuper mensalem locat tabulam, et exbi- C ' unttm scio, quia ~~">,cum essem Krakov ~3" in urbe
buitse sicut ab utero malris nudam el inquil: En per ires annos posilus in sublerraneo carcere, in qtto
qumcunque,""">lalent, libi otnnia patent, nec esl, ubi una fenestrula S31sdesuper eral, qua mihi panem raro
aliquod muleficittm lateat. kl ille stabat auribus et aquani porrigebant, hac in anguslia dum vita mea
omissis, ut iniquae menlis aseilus (555), aul carni- versabatur, quadam die asslitU vir coram me, cujus
fex, qui longam accueus uiac.ieram slal in macello vesles eranl sicitl nix aibw !313el fucies ejus ul sol
super pinguem, vaccam excorjatam, cupieits exen- fulgebat; lanlum memini, el slaiim fui in extasi, et
terare eam. Postquam vero dju sedil mulier super qtiasi de somno gravi evigitans anle urbem stare me
labtilam, et velul anser cum facil sibi nidum, huc sensi. El qui mihi sal4 in carcere !31B apparuit,
et illuc verlens caudam frustra, tandem indignata slans "'"juxta me dixit: iPerge Pragam, ne titneas
surgit femina nnda, el apprfihendii manu sinistra quenquam, et inlrans sanctt Vili a31Tecclesiam in
aniicipul"" semiviri, atqiieexspuensSS9Sin dexlram cripla sanctorum martirum Cosmm et Damiani, offer
palmam dat sibiS!9a maguam alapam, el exlrusil munus luutn admeamiumbam, ego sum Radim sancii
eum foras dicens : Adalberli frater. t Hmc tnihi dixit, el slalim ab S31s
/ " 94procul hinc, monslrum, regimm ne pollue no- .n oculis meis evanuit. Ecce isli crines el vultus mei ma-
[strum. cies leslanlur quia S819vera sunl qum libi referuniur.
Vilior es galbaSS95,projecta vilior alga (554). Praclerea ssepe in eadem cripla vident visiones cttsio-
VARLE LECTIONES.
S2S9sexuii- s~eisuperscr. aliamanusl !282viroriiroque1 S283quando 1 s,S4velit 4 2s86peiiegeret2b,
5,4,4« la86saperscr. 1 S28i2287admirali corr. adroirari 1 228smaxin,a add. 2 S289Welpho add. i, 4».
"" en quaec, desunl 1. 4«.
4,a296 S29a deest 3. 229Sei A, 2294 corr. A, iri est \zaeomisso i, 2.
!S951 superscr. alia manuk, "sinciput 1. Haec sufflcit — dixissem desunt i, i~. ss97 ita k,deest in retl.
glaba
SS99 fueralA. sao°Belecz 1,4. s30i inq. plaeel A. saoaoroen 3. s303
!298seritl. reportas 1. 2301deest
4, i~. im ita 1, deesl k, ergo relt. S306est 2, fiteral ~\~~. 2307atl me alia manu superscr. k. S30«cauo-
nizatus i~. ~'»~ deesl 3. S3i0 quia deesl k, 2, 2b. !au Krakow 2. S31sfetislrula corr. fenslrula 1.
s3i3alba3. !S14deest H~~. *»">in carc. m. A. !316corr. k. *'>' roarlyrisn<irf.4,4a. s318exA. 2319quod2i.
NOT^E.
iiium ciiro Mathilda iuiisse et a. 1095 divortiuro fe- (552) commotio est ludibrii et cavillationis
cisse afuiinauiem se eam nunquam letigisse leslis signum. Capitis
esl Beruoldtis. Cfr. monachus Weingarlensis p. 789;
Sienzel frank. Kaiser, I, 553. Longe iiaijite hoc loco (553) Hor., epp. I, 9,20.
LerraviiCosn^isa veiitaterutnore populari rieccpltts. (554) Virg.., eclog. VII, 42.
iG3 CIIRONICA. — LIB. II. 166
des ccclesiae, dum visilanl candelam quse ibi accen- A qui sunt in lota Moravia hiilitibus. Quos ul vitlit
(littir nocle (555). marcbio Ionge in plano occurrero campo, prseordi-
5S. Nec praelercundum censeo quod dux Wra- nat suos lignei in modum cunei, el corroborat ani-
tizlaus el sui fratres Cbounradus atque Otto contra mos eorum hujusmodi monitis alloquii S34t: 0 mi-
orienlalein marchionem Lupoldum S3S 0, filium liles, quorum vircs per tnullas salis expertus sum for-
Lucz (556), commiserunt bellum (557); sed prius lunm pugnas, ne timeaiis illas fugilivas umbras, de
videndum est ttiide orlse sunl sasi taiil:e inimicicise quibus valde doleo quod eis palet S34scampus in fu-
inler Lupoldum sa" el Chonradum diarcham Mora- gam. Scio enim quia non audent vobiscum comiltere
vise, nain anlea semper fuerant amici ad invi- pugnam. An non videtis quoniam !34a»7/osarguil iner-
cem (538). Cum enim ulrarumque provinciarum lia virium, quos limor compulit in unum globum ?
lcrminos non silva, non monles, non aliqua obsta- Nulla speciesibi apparel armorum; ovessunl, ut reor,
cula dirimant, sed rivulus, nomine Dia sas3, fluens et esca luporum. Quid statis, o tupi rapaces el ca-
per plana a3S 4 Ioca vix eas distenninat, semper no- ttili leonum feroces ? Irruiie in greges ovium el diri-
ctibus inali homines alternatira lalrocinaiiles!3S'', pile corpora, qum stanl sine sanguine, prius casura
pecora a3a6 diripienles, villas vaslantes ex ulroque quam bellum visura, alque cito milvos tioslros el vul-
populo prsedam S3S 7 sibi faciebant. Et sicut ssepepar- B tures pascitura. 0 inferne, quanlas tibi hodie dabimus
vula sciniilla niagnum excital ignem, ila !3S8 isli, de viclimas! Relaxa luas officinasad suscipiendas Bohe-
quibus diximus, domini, quia noluerunt nocivum S3S 9 inorum animas. Scio i3KK enim s345quod Deo et san-
extinguere foroilem, ex his minimis rebus ad nia- clis ejus sunt odibiles sine misericordia homines,
gnani suorum s3aodeveniunt perniciem. Nam cum quis34s ad hoc huttc lerram inlrahl %3K 7; ttl non solum
freqiienter Chounradus ad marchionem !3S1 hujus- noslra bona, scd et uxores noslras el earum soboles
modi de s33!compescenda mitterel seditione S333,et diripiant, quod Deus procul avertal. Alqui si alicui
ille luniido fastu despicerel ejus verba, supplex atliit vestrum ponligeril nwri, una mors esl hm;a 348bealior
fralrem stium Wralizlaum ducem Boemorum, rogans omni tnorte, dulci pro patria nwriaa 49(560). Plura>
ctiin sibi in auxilium coiilra superbiam Teiitonico- loculuriis crai, sed ejtis verba impelus Boemoriuii
rtim. Qui suis a334quamvis non difUdens viribus, adbrcviat. Nam dux Wratizlaus ut vidil bostes non
lamen Ralisponensis episcopi (559) unam scaram ex cedere loco S380.
electis militibus, precio conducit s3assibi in auxi- Jussit Teutonicos saB1 dexirum irrumpere cornu,
liuin. Nec celat marcliionem dux advehtum suum, fralres vero suos Chounraduin et Ollonem ordinat
setls 336millens unum de salrapis quasi per anliphra- _ pugnare in sinislra ala s35s.Ipse autem ubi eral cou-
sin loquens ei mandat, ut sibi parel grande convi- ferlissima liostium acies (561), in ipsa fronte Mar-
viuin, seque ipsum polliceliir aleam Martis cito ve- lis (562) jubet exercilum suum tlescendere, el perie-
nire lustini. Ad haec marchio efficilnr laelus, et a stri congressione cum ariversariis deceiiarier !3C".
subulco usipie ad bubulciim S3> 7 armatos !338omni-
Qui cicius diclo ab equis dissilienles !354et clantore
gena specie ferri, a subtila tisque ad siimulum, om- exhortationis s366dato, sicut ignis in siccain stipularo
nesjubel paratos esse ad belluni. Venerat dux Wra- immissits furit (563) el in moinenlo cuncla cbmliti--
lizlaus cum Boheinis ,3a9 siiiiul el Tetitonicis qui ril, ila vires adversariortiin ferro conteruntsa 56 ler-
eranl praesulis Ratisponensis S34°;ast alia de parte raeque 8367eos prosiernunt, et de lanta multiiiidine
Ollo et Conradus adjungunt se cum suis omnibus vix residuus fuil, qui cum ipsu marchione aufugil.

VAR1.E LECTIONES.
!3!0 Leupoldum 2 Ludolphum 3. sm sint 2*, 5, deesl 4, 4». S3aaLuppoldum i. !3!3 2, 4, Dyia
~v>iKdeest \. S3S
6 S3S6 s327 Dya
3. latroiiizantes 4, 4". pecora—vaslanles desunl 1. deesl k, alia incinussti-
danipnum. S328alia tnanus superscr. k. S329novicium A, nocuuni 2, 2b, 4, 4». s33° deest 4, i*.
perscr.
8331superscr. alia manu 1. s,3! pro bujusroodi 4, 4°-., !a33vel sedicione vera 1, werra pro sedilione 4, 4».
~~~K deest k. S335conriucti 2, 2b, conduxit3. sa36deest 2b. !337publicum 4, 4*. S33Sarmatos — subula
desunt k. S339 Polnnis A. S3V 0 Radisperonensis 1. !3Vialloqueudo corr. alia manu A. !34! 1.
8343<juomodo2b. S34fsic alia manu superscr. cio 1. !845eteuini 4. s3i6 quod 2b. sa" inlraveranlparet 2, 4".
8348deest4. s349sua A. s35° loca corr. loco 1. S36iTeutonicis 4. S35Salia I, 2, 4, 5. !35adecetiare
S36i ~~"s S35C s357 A,
decertari4,4a. desilientes i~. exbortanrii 4, 4». vOiitler 1. coniburil add. i.
]>\01M.
(555) Recle observavit Schwarz bella a Bohemis D 1082 crr. etiam Dobner ad Haj. V, 495.
lleinrico auxilium laturis conira Saxones gest<i, quie (558) Vera causa Cosinam fugit; Leopoldus mar-
uberius narrant Bruno, Lumberlus, Bernoldus, a chio Iieinrici IV faulores expulerai, qtta de rc Wra-
Cosma silentio hocloco praetermissa esse. lislaus consilio regis arma in illum niovit, ut teslalur
(556) Imo eral filius Ernesli marchioiiis, qui in auctor Vitse Aliinanni episcopi Passaviensis.
praeho ad fluvium Unstrut anno 1078 commisso oc- (559) Otlonis.
cisuscst. (560) llor., ori. III, 2, 15.
(557) Hoc hellum anno demum 1082 commissum (501) Cfr. Sallnsl., Catii. 60.
esse testalur Cosmas infra ; vide Annales Ilildesln-i- (562) Lticait., Phais. VII, 220.
uien-ics el Cbrott. Clauslroneoburgense. De attno (565) Virg., Georg. Iil, 99.
107 COSMJE PRAGENSIS 168
catulos et in nomine sui ss°° Bo-
Sicquegreges ovium.lactaverunl leonum, _"
_ ejus post baptismate palrui
paucis ex suis amissis Boemi de plaga orientali fa- lezlav est vocatus M8i.
tnosum referunt sa58 triuiTiplittm. Hac in csede oc- 37. Anno dominicse incarnationis 10S6. jubente et
cisi sunt Ztan sa»9 cum fralre Radim S360, et Gri- peragente Roroanorum sa8! imperalore tertio Hein-
don !36i fiiius Zanek ,36S, el Dobrogosl! 363Glius Hi- rico augusto celebrata est sinodus magna in urbe
non adeo" 65 multi anno domi- 383(567), ubi 4 archiepiseopi et 12 prae-
nes! 364, etalii (564) Mogimiias
nicas incarnationis 1082, 4 Id. Mai. sules, quorum nomina posl docebiraus, simul cum
' Rex Henricus Romam obsedit biennio 2, 2«, 2b. abbatibus monasteriorum et ceteris ftdelibus resi-
56. Anno dominicae incarnationis 1083. denles, plurima decrela super slalu sancise S3S 4 cc-
Anno dominicae incarnalionis 1084. *' clesise scriplis roboraverunt. In quo convenlu idem
" Rcx Henricus fitiinperalor 2, 2a, 2b. caesar omnibiis sui regni optimatibus, ducibus, mar-
Anno dominicse incarnationis 1085. 8 Kal. Jan. chionibus, salrapis et episcopis assentientibus, et
obiit Judilha S366(565) conjunx Wladizlai ducis Po- collaudaniibus, ducem Bbemdrum Wratizlaum tam
loniorum s867,quae fuil filia Wralizlai ducisBoemo- Boemise quam Polonise (568) prst?fecit, et inponens
rum. Hxc cum esset sterilis, semetipsani setnper capiti ejus manu sua regalera circulum, jussit ar-
maclabat offerens!3*8 vivam hosliam Deocum Iacri- ]~\chiepiscopura Treverensem sa86 nomitie Egilbetium
mis, vacans elemosinis, viduis subveniebat et or- S386,ut eiini in sede sua melro{ioli Praga in regem
pliauis, auruin et argenlum niniis large dispartiens ungal etdiadema capili ejus inponat ,569). In eo-
2369per monasteria, commendabat se orationibtis dem concilio
Pragensis praesul Gebeardus S3S 7 scri-
sacerdolum, ut per suffragia sanclorum quam ,m pla suse anliquae querimonise repraeseiitat de Mora-
sialura negaverat ex divina gratia prolem obtineat. vicnse episcopo Jbhannesupra memoralo. Quiqiiani-
Prseterea!37i mittit capellanum suum nomine Pe- vis eodein anno jairi ab boc scculo migraral (570),
triim, qui ut ejus vota sancli Egidii!87s ad sepul- tameh valde prsecavens in futunim pracdiclus prse-
clirmn el alia munuscula abbati et fratribus suis sul, et agens per aroicos pulsat atires csesaris, ne
deferat S37a, quaienus per iniercessionem eorum iterum in eorieni joco alius snbrogeiur episcopus,
Deus exaudiat ejus peticionem (566). Qui mox, ut replical coram bmnibus privilegium olim a sancio
rioiiiiiiit»suse implevit jussa, cum jam repatriare Atlalberto episcopb, suo. aritecessore, eonfirmaluni
veilet, sic ei abbas quasi prophetico ore fertur tam S388papa Beriedfclb quam a primo Oitone im-
dixisse ; Vade.cum Dei benedictioneet dic lum do- peraiore. .Ajt ctijus justaih querinioniam iroperator
minm : < Spera in Deum et nichil in ficle haisites, rcotiis precibus ducis Wratizlai, fratris ejusdem
quia concipies et pariesfilium. >Nullus esls 874entm \C episcopt (Gebeardi, et consilio archiepiscopi Magun- •
qui i37Stwn oblinuit, quod sanclum Egidium fideliler lint Wezeloiiis !38°et aliorum bonoruhi, qni juslt-
'»'" pctivil: Sed limeo ne forle Deum offendamus, ciai favebaht.,; novuih aiiiiquo fere ejusdem lenoris
cum contrafala precibus eum fatigamus,. licet ipse addil prlvilejgiuhi et sighb impeiiali confiriital, ut
per merita hujusnqsiri palroni !3'7 nonnumquain iiirVequeniibus paiebit. Cujus privilegii formam si
pelintibus amiual quod nalura velat. Qu\, cum;do-; liujc operi s39,°hostro iiiseraniiis, non superfluinu
minse suse Iisee rej,ulisset, lempore suo concepit, et fqre aesiiiiaraus; cohtinet enim aut liunc aUl lnijiis-
posiquaiii peperitS 378filium, lercia die obiil in prima ipodi
" textuihr
S379
Ralli oa.ntu sqpra, pramolatse diei. Filitts auiem \In nbmiiie sdhcimet itidividum !asl Trihilatis. Ilein-

\kR\M LECTIONES.
M58fenmt 4,: s359Zdan 2-,-Zthan 4, i~. !3eoRadvim 1. ?3elGrydon l,2b,Grdon 5. S36SZanec l.Zauek
2b, Janek,3. :,! 363Dobrobosl2, filius Zanek et Dobrogost omissai, &<>. S364Hyhesl,:i2,:Hoii,es3.: !365 in
laninin 2, 2b, 3, et atii intilli 4"., !36*diictrix inseruni2b.'&'.*. s3<17Polonorum2, sa68 deest 2. s369dis-
4, i<-. S370quod
pensiins. A,riispertieiis2b3, i37K 2b. *',""'propterea 4,2». corr. praeter ea A. SS,! confessoris
inseni 4» ,!37ariefferat 1. deesli. sa75 deest i, i~, ~i7<> deest k. 'a77JEgidii add.i. i~. a3'8 con-
" 79 nolatae 3. *"8Bpatris corr. ql. man: pairui A. ~~~~-
cepil A- palris 1. deesl 3. vocilalus 2a,
2b, 3. Fiiiusautem ejus politusesl in baptisinate nomine sui patris Bolezlau 4, i~- S3S!omittii 2. Se-
S38a
queniia usque ad //,38. leguntur etiamin cod.1. . ~~~eMaguntina A. Maguntia 4. Magoncia 7.s38t dcest
A. ^»6;6.te/..A..Treyerieiisem -\:-->-
i.expmcio S390 Egelb'ertum-2bi--,S 387 Jaromir 3. "Gebehardus
!as8 - !389
ulii. deesik Wezzelbnls4. opere 1. -!S9t er indtviduse desuni A. _,; ..' ~'\"\'
, . HOTM.
i (564) Die 12 m. Maii 1082 apud Mouriberch i. e. D ebtleni -fere tempore, Wladisiaiis, dux Poloniae, Ju-
Mailberg; VitaStAilmanni. -diiham hiiperalorissororem inmairimoniuinduxcril.
'
(565) Eral filia Adleylhte, videsupra 11,20. Yid. RoepeHGesch. v. Polenl, 208."'.;"'
(566) Eodem fere modo Marlinus Gallus, p. 78 ; (569) MouachusLPegavensis narrat Wralislanm
Kadlubek, p. 17 dehac rereiuleruhi. regiam dignilaiem 4000 roarcis argenliab Heinrico
(567) Hanc synodum nunc ccnfundenriahi esso eiiiisse^eumqubWirzib.u_rgi.,_ahepiscopisMogunlino,
cum aliera ab Heinricianis episcopis Mbgiiiitiaeanno , Constantiensi et Wirziburgensi corbnaiiim^sse.";
1085 habila probavil bobher atl Hnj.V. 515. (570) VHKal.: Dec. leste anliquo calalogb eptsco-
(568) Non satis patet quomodo Ileiiiricus i|lo lein- porumOlomucensium in Richleri serie epp. Olomuc,
pore Wralislaum Polonise praeficofe potuerit, cum n.-H. ;::..;
4C9 eilRONlCA — LIB. 11.
rirns lercius divma favenle clementia Romanorum k assensu taicorum, ducis Boeinorum Wralizlai, et
s406Friderici ~K~
itnperalor augustus. Begio nomini et imperalorim fralris ejus Clwunradi , ducis 7,
!89! ul ecclesiarum Dei ditcis Ltiloldi ~~~>~;
paluiini comilis Rapolonis ~Ka~,
dignilaii congrueie novimus,
tiiilitalibus s393ubique opilulatttes, dampna vel i3~K el omnium, qui ibidem conveneranl, primiiiva illa
injurias earum quacunqve necesse fuerit propulsemus. parochia cum otnni lerminorum suorum ambilu Pra-
Quapropter S395 universis °390 Dei nostrique regni gensi sedi est adjudicaia. Termini aulem ejus occi-
fidelibus, tam fuluris quam prmsehlibUs,nolum esse denlem versus hii sunl (571): Tugost iK">(572), qui
voiumus, qualiler fidelis noster Pragensis episcopus iK" tendit admedium fiutninis Chub (573), Zetza ~K"
Gebeardffs smpe confralribus !397suis el coepiscopis (574), Zedlica s413(575).e/ Liusena iK'K(57G)el Dasena
cmtensque principibus nosiris ac liouisstiKeiio6i'scon- 2415 (577) Lulomerici ~K"> (578), Lemtizi iK" (570)
questus est, quod Pragensis episcopatus, qui ab initio usque ad mediam silvam, qua Boemia liminatur.
per totum'3»' Boemim ac Moravim ducalum S399UHMS Deindead aquilonalem s41s hii sunl termini: Psovune
etiniegerconsiiluiusel-lam a papa Benediclo quam 2419(580), Ghrvvali iK~~et altera Chrowali!4St (581),
a prhno Oilone imperalore sic confirmalus est, post- Slasane 2l2! (582), Trebowane 2423'(583), Bobrane
ea anlecessqrum suorum consensu, sota dominanlium 2424(584), Dedosane S425
(585), usque ad mediam
polestale subintronizalo intra terminos ejus novo " silvam, qua Milcianorum s4s6(586)oc<:«rn<n/lermini.
eptscopo, divisus esset el inminutus.Qui cum Magun- Inde ad orienlem Iws fluvios habel lerminos : Bug
ctm comm legalis qposlolicm sedis, prmsenlibus nobis 2427(587) sc!7/c«/s428el Ztir s4!9 (588) cum Cracova
itc plerisque regni nostfi oplimatibus, eandem queri- 8430civitate provinciaque.cui Vag iK3' nomen est, cum
tnoniam inlulisset, ab archiepiscopis Wezlone Magun- omnibus rcgionibus ud prmdiciam urbewt perlinenti-
tino, Sigewino tK0~Coloniensi, Egilberto Treveriensi, bus, qum Cracova 243Sest. Inde Vngarorum s433limi-
L'emaro s49t Bremensi, ab episcopis quoque Tiedrico libus addiiis usque ad tnonles, quibus nomcn est
2W2 Yirdunensi, Chounrado iK~ 3 Trajeclensi, Oudal- TritriS43i
(589), dilalala iK3Sprocedit. Deinde in ea
rico sm Eislelensi s405, Ottone Ralisponensi, cum parle, qum meridiem respicil, addila regione Moravia

VARI^E LECTIONES.
8392al. HtflJi superscr. k. s393dignitalibus 2. s394dampnabiles injurias 4, 4» !39S
8396deesl 4. 2397cum fratribus 4. i~. S39Sper totum desunt 7. s399riticaUmm 7. quiapropter 1.
!400
401 Sigevino 2.
Sicevino 2">. s Lyemaro T 4. i~- !*9STTielrico1. Lierierico 3, Theoderico 4. Thyederieo i~>. Sl0a Ciin-
rario 4, Ciinrario 7." si04 Orialdrieo 1. Odalrico ia. !l06 Cisielensi A. Heystheleiisi i. i~- iK~~ Ch.
ducis, 1. s407 al. tnan. in thargine 1. adscriptuin. S40s Lulholrii 4, 4a., !409
!il° s411 Rapothonis 1, 'ib,
i, i~, 7. Hapotse 3. Tugast 1,2, 2^, Iugast 3, Tugozc 4, i~-, Cugasl 7. qua3 2a, H~~,5, 4,
4a, 7. '*" deest k. 3, Zeyza 4, 4a. S413 Zedlea 3, Zedlicane 4, 4a. Omissuml»- 7. Videnlurque hmc
dtio nomina Zelza et Zedlica unius vocis lectiones varianies esse Donit. legi potesl Liusena et
Luisena. Luisena 2b. Liusena 3, 7. Lucsane omisso et4, i~ 24ISiia A. 1, 2,s414/n2,
3, 7. 'arid. 1. Dacane, De-
2b,24ls
catte 2, ln ~\bcorrector in margine adnolavit : aliler Dacane. Daciane 4, 4a. Lititomerici 2, 3,7.
Ltilhomirici 4, 4a. !417 Lemuci 4. s4ts aquiloneni 5, i,> 4a, 7 s419 Psofane 2. s'20 Chrowati
1, 2b. Chowali3, Crouali 4. Chowali 7. ~K~>deesl A. 1, Cbrowati 2, 4, 4a. Hrouati3. ^422 Zlasane
1. 2, 4. s*23Trebouane 2, 3,4, 4a. Trewobaiie 7. 442t Boborane 1. Boborane 2, 2^,4, 4a, 7. Poborane 5.
2425Dedosesc 1, 2, ~~~> Dedossene 3, Dedosesi 4, 4a. S42SMilcanorum 4, i~.' !427Buo 7. 2VSS
3429Ziiz 2b. Zur 4a s4aoKrakova l.Krakovia 2. Krakoua 2i\ feliciter 1.
7, Cracoua 5. Cbracoua 4a. s43i iia
A. WagreH. s432Krakow 2, 2^, 3. s43aUngariorum 4, 4«. 2434Talri 2a 24ssdilata 4a.

NOT^E.

(571) De geographica hac descriplione Pragensis C (580) Num eadem regio dequa supra I, 15?
episcopaius vid. Dobner ad Ilaiec. IV, 217 —229; (58!) Chrowatia.
Palacky 1, 227.
(572) Est saltus, quivocatur Fichlelgebirge. (582) Silesia ad montem Zobten.
(573) Eger. (583) Dobnero viriebattir (er.rilorium Goerlicense.
(574) Dobner in hoc nomine fines episcopatus Ci- In noiiiine Truliouane lntere opinabatiir Drenow rio.
ticcnsis sibi depreliemlisse videbalur. Kropfin com- qtiocotilin. Cositiic ari 1131; quotl ntmi slarc pos-
meiitiitione sttpra lautlala regionem Pilsenensein. sit dtibiio. Kroplio esl Triehel in Lusatia inferioti.
(575) Elbogensis circuius. (584) Regio ari fluvium Bober.
(576) ldeniessevidebalurvirisdoctis,quodLuczane
vel Litczko, cujus saepitts mentioneni fecit Cosmas, (585) Inier Odcram et Boberam; cfr.' Thielmar
i. e. Satecensis regia, quod ego in mediorelinquo. IV, 28.
(577) Tetscheneusis circulus; Dobner dubitavit, (586) IiiLusaliasupetioii; cfr. Thictmar. I, 9.
nuni prseferal dux, qiiori veteribus erat Daxan, nte-
dio ittter Sateciuni et Lutomericitim sitttin. (587) Bttg.
(578) Leitmerilz. (588) Styr qui in fluvium Bipetz exnndat.
(579) Quitl sil, incertiim est; Dobner ntmi jure (589) Apnd Dlugossum ssepiusoccurrciis; tnonics
Ziliaiionsein rcgioiiem liic rcpercrit dubilu Karpalhici, Talra.
PATBOI.. CLXVI- 6
171 COSM.-EPRAGENSIS. ,n
IIM/IIC ad lluvium cut iwmcii\est Wag, el ad mediam A quod ego vidi Ipstim csesarem suis manibus
silvam cui nomcn cst Moure s496(590),el ejusdem si3T annolanlcm in privilegio Pragensis cpiscopuliis.
moniis, eadcm parrochia tendil, qua Bavaria limina- 58. Similiter eodem anno lleinrico iroperalore
iur SV3S.Medianlibus itaqtte twbis el communi prin- bemandanle el Maguniino archiepiscopo Wezlonc ~iS~
s489esl ul dux intervetiienie, per legatos !"57 aposiolici
cipium aspiranle sttffragio fuclum !46S, qui
BoctnimWratistans (591) eifratcr ejus Cltounradus eidem interfuerunl. concilio, domnus Clemens !4M
sitpradiclo Pragensi episcopo 2VV 0, fratri suo, parrn- papa secundum praedictos lerminos suo privilcgio
cliiam judiciario ordine 24V 1 reqttisilam ex integro et corroboral! 460
Pragen«em episcopaturo, id elllitgi-
svvsrcproftlcrenlur el redderenl. Proinde tws rogaiu lanleSV61et suggerente Gebebardo
episcopo pcr suuri)
s462
cjusdem episcopi racionabililer inducti, Pragensis capellanura iiotnine Albinum, quem cum legatis
avva nosirm imperiaii aposlolici ex Msguntia hacs'' 63 de eadcm causa mi-
episeopatus redinlegralionem
aucloritalis ediclo S4V 4 illi et successoribus ejus con- seral Romain. Eodem anno 5 Idus Junii! 464(582)
firmamus el sktbilimus, inviolabititcr decernentes, ne obiit Olto dux Moraviae,frater!466 Wratizlai ducis Boe-
ttlla poslltac cujuslibet condilionis persoua, vet ulta mise a465.Interea Egilberlus Treverensis archi-
socielas hominum, Pragensi ccctesim quicquam sui episcopus sv67 jussis obiemperans imperalotis S4CS
jnris in prmnolalis terminis alienare prmsttmat. Cujtis adveniens melropoliin Pragam, 17 Kal. Jttlii inter
rcdinleqrationis ct confirmalionis S4V 5 aucloriias, ut B sacra missarum sollempnia regalibus fascibus in-
omni mvostubilis el inconvulsa permaneat, hanc car- dtiium unxitS 409in s47°regera Wratizlaum, el inpo-
inin inde conscnbi, quam, sicul infra apparet, mann suil diadema super capttt lain ipsius quani ejus con-
proprialaborantes ~KK" inpressionesignitwslrijussimus jugis Zuatavse s471,ciclarie regia amiclse, clcricis el
insigniriiiK7. Dala S4483. Kal. Maii annoabil>Ksincar- universisiK~ satrapis ter S47Sacclamanlibus : Wralislao
ttaiione DotniniSV 501086, int/tc/tont! 9.SV51HHHO auietn regi lam 3 Boemicotam a,7VPolonico (593), inagni
,45!dominiUeinrici regniquidetn 52, imperii!V53vero3. fico ct pncifico, a Deo coronato, vita, salus s475 et
vicloria !476.Post haec tercia die archipraesul secuii-
dum rcgiam magiiificcnliam'immenso pondere auri
et argenli ditaius !477 et caeteris xeniis s4,s ac S479
roiiiieribus donalus, cum magno bonore Isetus SVS 0
itd propria remeal.
39. Anno dominicae incarnalionis 1087 rex Wra-
tizlaus cidicclo cxcrcilu intrat Zribiam !4S1 (594),
quaiit oliro imperalor lleinricus in pcrpeiutiin sihi
baliendam trariitlcrat, et dum !4aa quodriam casirum
liomine Gvozriek !4aa(595) prope urbeni Misscn !48''
reaedificavil548",aliis insistentibus operi, roittit duaj
VARLE LECTIONES.
!Va5 Mri're si<_fno conlraclionis apposiio sttper d. 2, ita ttl Md're legi possit Mndre. More 2«. Mriere
2'>. Mure 4, 4a. Mtire 7. aV 37 cjus A. More 2VSsliniiiamr 2, 4. Hoc loco
sequuntnr in 5. Qualilcr
autciii hec parochia dilalaln fttcril et coitfirniaia. qtii vull mclius scire, qucrat in privilegio ejusdem ec-
clcsie. Rcliqna desunt. iK3~ per erasum f.icnmi A, pcr factum 1, pactum 3, factutn 4, 4a,'7. s44°Gebe-
liarrio iHseritiU4, 4°. 2VV 1 Jttrc A. 9Vva ila k. 24'3 reiiilegrationeni 2, 4. SV 44 ariiclo 1. S4''5 el conf.
ttl. manu sttperscr. k. S4V 6 deest i. roboranles i~.
S451
iK"~ insignari 4. s44s datae ~2~~. !4V"deesl
4. !VS 0 doroinicic iiicarnatioitis 3, 4, 4a. VIII, 2, 7. !V5Sdeest 4, 4«. sv5>imperatorii 2. !V6V lleiu-
rici 1. s'56 In moiioqrammalis loco circulus flavo coiore descriptus el vncuus. Celerum monogrammatis
linem allernalim nigro, flavo,SV rubro colore descriptm sunt. A. 2V
66 Wczelone 1, 2. Wczolone 3. Wezzelone
i, i". SV 5 7 A. 58 ex Magoncia addil 1. sed expunxit. ~'ss deest 2. Si60corroborarat 4:, i».
pro legatis
'SV0Sn. 7. SV63acl. 2V6V
s46lflagilanlo2>'. Julii 4, 4a. !46BBoemorum 4, 4«. svceEilbertus 1. a467epi-
S468imperalori corr. k. Hcnrici add. 4, 4a. aV69rittxit A. 2470deest k. iV7tSuatavae 2.
soopus 1, 7. SV7S s473quam pro tam 1, 2b, 5. omillunl i, i~.
Ziiitlhave 4, 4a. Zunlawse 7. deesl 7. !47Vcorr. k.
»'7Slaus pro salus omisso sequenii et 7. 2V 76hic desinit 7. SV 77est al. man. stiperscr. k. SV78 exoimiis '.
9479xeniis ac desuni k. ac deesl 1. ~K~» deest 3. svsl Zrbiam 3. S4SS cum 1. s48aGuozriec 2, 2^, 4, 4».
Gnozdec 3. SV8V Misen 1. Misnam 4. Missn i~. 2V6Srediftcat 1.
NOTiE.
(590) Matra. D prseccpto de fundatione ccclesise Wissehradensis a
l59I)Dilficullas, quseindenascitur quodWratislaus 1088 apud Boczek 1,183 haeclegtinttir verba : (Confir-
pauloaiiiercgisnomiiiesaliilaltishocindiplomaledux malio) domini eliam Egilberli Trevirensis archiepiscopi
iioniinattir, Dobnero V,517ita solvi posse videbatur, a quo simul el unciionem regalis consecrationis accepi,
iilriiceietboefaclumesse obClemenlis p.ipaereveren- (594) I. e. marchiain Missenenseniqtiam Heinricus
tiani, qtti iiondum regalem Wralislai litnlum agno- lesteLainberto a. 1076 Ecberto niarcliioni arieiuerai
erat. Irient teslalur diplotiiati fundationis Wisselira- el Wratislao ob speclaiaro fitlein coniniiscral.
dcnsis tliiplicem sigillutn appenstim essc, in qtiorum (595) Guoz Burzwardiuiii in pago Niseni. Cfr.
allero Wralislaus sex, in allero riux appellciur. flitiiii comiiienlaiionem Pclzelii inscriptani : llelter
(592) Probal Necrologium Bobeinicuiii. die Heirscbaft derBoIinien in Meisten in collcctioiiu
(593) lla noniitiaiur qttia pars Poonitc Oderame <\b!iandlungeiider Bohtnischeii Gesellschaft der Wis-
i. e. Silesisein polcstate crat Wraiislai. In Wratislai soiischaficii 1787, p. 59
175 CIIRONICA.— LIB. II. 17i
scaras ex eieclis niililibtis cuin filio sno Bracizislavoi _i_perseculi sunt hoslcs, cvasil cx nostris. Curoquc
iilium ire olim sibi illaise injuriae!4S6. Nam quo- hi qui remanserant in castris, vitlercnl in coeluin
danis 487retro dieruni iempore, dum rcdit impera- ascendere qttasi per lurbinem globum ptiheris, ct
toris de ctirle, casu conligit in qtiadam vjlla nomine licet repcntini et sttbilanei casus e:iam foiiissimos
Kileb S4SSvalde magna eum pernoctare, ubi noctu viros in bello conturbare s507 soleanl Si08, lameii
orta sedilione inler suos et cives, occisi sunl a villa- arnia qiiam !S09 cicius arripiunt25t 0, Iiostes virilitcr
nis duo fralres, primi inter primates, hujus patria; excipiunt, ptigna 25il suinma vi conseritur, fragor
inmanes columnse, viriutuin clari lumine s4a9, Naca- arniorum (597) el clamor virorum usque atl nubes
ral s49° et Bznala S49S filii Taz SV 95 comitis. Mox exoriiur (598), baslilia !61Sin piimo Sbla
congressu
secunduin regis jtissum qui roissi fucrani festinantes franguntur, res gladiis agitttr (599), donec Deo
3
die ct noclu, tercja die !^s summo diluculo invadunt opem 25'4 ferente Saxones versi sunl in fugaro, no-
cum magno impetu prsedictam villam, et dirripiunl slrates habuere 2516vicioriam sed nimis cruentam.
oninia bona illorum, ipsos quoqtie cl uxores eorum Quia vero secundi ordinis mililes cum prseda jam
usque ad corrigiam s494calciamenli spolianl, el fitn- prsecesserani'"'', in hac pugna soli lanlum nobiles
ditus scdilicia subverlunt igne comburentes, alqtte interierunl, Alexius s517, Ratibor gener suus !5IS,
cquis et pcccoribus siroul abduclis illsesi viam le- B Branis s519cum fralre Zlava et alii quam plurimi;
iiuerunt. Facla auleni meridie, dum transirenl quod- Preda comes amisso pede vix morlem evasit. Filius
dam fluiiien, filius beriiis naclus amoana Ioca flumi- vero ducis vulneratus est sub dexlro pollice, el nisi
nis, jussit cttni prscda scularios!V95 prsecedere, viros capulus ensis, quem manu tenuit, ictui obslitissct,
auiem bello forliorcs secum invilat ibi! 496prandium ex loto manum amisisset. Acla esl aulem lisec stra-
suroere a49T.El quia niagnus seslus erat, filitis ducis ges6 Nonas Julii.
niinio calorc exscsiuaiis, dtini posl prandium in 40. Anno dominicse incarnalionis 1088 SES 0.
aqua paulisper refrigerarelur nalans, miitila 498ad Histietn
euiii Alexius comes ila mandans : IVOHhic, ail, in leinpoiibus bacc acla quibus referuiilur,
Wiitavas*99 <7»(/in 2500 Ogra 'ua nalas. Tolle tno- Qtiitiam niiles erat qui Beneda nonien habebal,
r<;s(596), foriium porlas virorum gazas. Ad hsec ju- Miignaninuis2521 juvcnis praeslanli corpore talis,
Ileclor eral qualis ptilcher vcl Turnus in armis,
venis : Nalurale est, inqtiil, senibus ad aurats50t
Ex Jttrata 252Snaius, eui primus Taz 2S23 fuit avtis.
tnoliim semper irepidare,et quamvis sibi jam inmi-
tienlia, pltis lamen quam juveues, limcre fala. Quod Nescio qua de re lunc oiTonsoquoque rege Wralizlao,
cum relatiun essel Alexio, Deus, inquil, facial, sed fugiens in Poloniain fjctusesl ntiles doinnse Judilhae,
evenlu prospero S50S,ut talis assit nunc el inevilabilis C ' conjugis ducis Wladizlai (000); janique duobus annis
'fortunm occasio, ubi juvenes videanl ulrum senes an cvolutis ~~~Kremeans S525de Polonia, adiit Wigbcr-
ipsi magis faia limeanl. Dum haec loquilur prsetliclus inin generum regis (601) rogans S5S 6, ut per ejtis
comes, ecce plus quam 20 apparent equilcs ntissi sitffrngia pristinam domini stti 2527possil rcriire in
a Saxonibus, ut eos provocarent cinibello s603,sictil gratiaro. Sed qttia hic Wigberlus vir eral in rebus
muslela bosiem suiim aspidem slrangulare volens valde discrelus, nolens 2528ul in aliquo soccrum
provocal umbra caudae suse de anlio. Qnos ut 2504 suum offcnderet, dal ei consilium, nionens ul inte-
viderunl nostratcs, inconsulti homincs, plus auda- riro apud Missensem s529episcopum nomiiie Benno-
ces quiim perspicaccs, Alexio niiiiiiini rcfutante el nem (602) lueius s53° manercl, el etiro sibi simili-
prohiliente eos ac revocante, rnunl in sua fata pcr- ler S53t iulercessorem pararet. Iuterea conligil ut
sctiuutitesS605iiiimicos. Naro staliin ferrea lcgio iterum rex Wratizlaus Ziibiam cum suo exercitu
Saxonuni 2506prosilil ex. insidiis, el nec uinis, qui inlrarelS53S, qtto prsediclum caslrum Gvozdec in
VARIJE LECTIONES.
!V86 illalam mjuriam 4, i~. SVS7 qoodriam 1- 2V8SKyleb 1 , 2. SV 89 noniine 3. s''80 Kakarai,
2. Nacbaial 4, 4a. 2V 91 Wznala 2. SV9Slaz 3. Thaz 4, 4a. SV
93 ila corr. 1 luce rell. 2V9Vgi
alki manu sttperscr.k. !V95scrutarios 2,2". r eraso 2600 2i\ 5. SV 96 ad A. s497 deest k- s,9a misit 4,
4«. 2'99 Wiylava 1, 2i>.Witavia 2. Witava 5, 4, 4». 5. 4. 4a. s50iadure 1. s60spropicio vel
rf<?<?s/
in margine Alitts prospero. 26°3 ita k. cirop.dlo 1.
prospero 1, 2. prospero A. 3, 4, 4a. propilio 2a, 2\ s504
ctim bello 2, 2a, 2b. cuni riolo 3. cvmbello 4, 4a. expitnct. et al. manii superscr. ciini A. !505pro-
scquenles 2. s506Sacxomiin 1. ">6M luiiiare A. SB0S solenl 4, 4a. s509quanio 2i>. s510corripimil A.
2, 2b.'5. deinde correclum arripiunt. S5Udeesl 4. 2512aslilia 1. !513iinino 2b. !81Vsuperser. h 1.
fereitie deesl in margine al. manu enio Boemis. s515hab. n. A. '^516prieccsserunt 3. s617coincs inseruni
4, 4a. S51Sgener suus deesl k. a319Bravis 21'. Bratus 5. 25soanni iiumerus scc. k. I, 4. cum capile M.
viaetur coiijunijendus; hisdero A. 1, 4. II majuscula his 5. S5S 1 deesi 5. 282SItirzata 2. s5-3 laz
scriptum. 6 omis-
5. Thaz 4. 4a. 25!4 evoluttis corr. evolutis 1. s525remanens corr. alio atramenio rcineans A. S5S
sum 3. 25« Wralizlai add. 4, 4a. S5SS nollens 1. ,a29 Misnenseni 1, 2, 2b, 3, 4, 4a. 2"° lultts A.
!a3! siin. sibi A. !53Slal. tnauu adscriptum 1.
NOT.E.
(596) Lucan., Phars. I, 2SI. (601) Cfr. supra II, 21). yiiilius renus rootiis ir,
(597) Lticmi., Plnirs. I, 569. Bolicmiam vcnerit Wipertus uiarchio, narral atictor
(598) Viig., Mn. II, 515.r ViticWipcrli c. 2, in Hoimanni scriut. rerum Lusa-
(599) Salkist., Cuiil. 00.' lic.iriim.
.(000; Qua?obicrat a. 1085. Vide supra-ll, oo. 002) Scdi susc restiluttis anno I0S8.
{<-> COSMASPIUGENSIS 176
alium (iriniorem locum iransferrcl; etcognovit rex, /\ dormitat, sed seniper quietos itiquielat,
*saaessct, miltil pro eo, Non lulit ulleiius pacalos vivere fralres,
quod Bcneda in tirbe Misscn
mv veniat ad etini sub lidei! 535paclo. Quem regcm 2557scilicel Wralizlatim ct prsesulem S5SSGe-
quo
Klatim venicnlem rex ul vidit, qualilcr etim dolo beardum. Htinc vcxat vatta gloria et ambitio imil,
caperel cogilare ccepit. Ubi posl niiilta verba pro- illum exagilal arrogantia et litroido faslu snperbiae,
miscue dicta et quaedam convenicitler licta, accepil ita tiimeii ut nec ille littic cerierel nec bic illitro cxsu-
e.tim fraudulenler rex manti dexlra el ducit seorsum perare qttiret. Isle non vttli fratreni sibi25G0 habere
extra casira, quasi ibi secrela locuturus. Tunc vi- parein 2S6t,ille non vult niinor fratre haberi; iste
riens !5S6 capulum el capul 8"87 ensis aureum, qtto vnlt praeesse, ille non vttlt subesse; iste vult qttasi
eral miles S53Sprsecinclus, intra talia quserit ab eo, rcx domiiiati ct praecellere, ille non vull jussis stiis
(jtianli !53° valeat gladius suus. Et ille; Molam, in- obteinpcrare, sed solt iinperalori suum profitelur
S6V0 ^imul el servicitim, a quo acceperat episcopium 256S.Qui in
quil, st ponas sttpcr galeam, ulramque
caput alque corpus usque ad femur in uno iclu hoc (antiim virili animositaie inler sc aliquando dissirie-
ense dimidiabo. Miralur rex dolo, el laudal ensem, bani, ul ssepe feslis diebus rex episcopum uon ha'!e-
iilqtie rogal ul eum S5V 1 sibi oslendat. Al ille nihil rel,qui sibi coronam imponerel. Hac necessilaleS5GS
niali !BVSsuspicans, dal regis in nianuni cxent- B simul 2664et ambiiione rex compulsus, non ralione
plum 2545de vagina glariitim; quem rex arripieiis25''' sed sola dominaiione iterum subiniroiiizat capella-
el manu vibrans : Quid, inqiiil, ais2sVBnitiie, o fili num suum nomineS 505Wezlonera2566in lerrilorio
mulieris ultro 2646«jiratit appelcnlis ? Et astanli ca- Moraviensi cpiscopum (603). Quo in S5G 7 faclo S5GS
mcrario, qui solus erat eum eo, horao pejor pessimo, palain se- fecit notabilem u~~, non solum S57° spre-
Vito Seliboric 35'17ait: Rape hunc, rape subtitnem el visse quod ipse coram imperatore el ejus episcopts
liga quadrupedem. Sed quia seinper in audaces au- collaudaveral, ut unns forct uterque episcopaius,
riacia noii esl lula, audax miles 264Sinox arripiens verum cliam papse Clementis violasse privilegium.
de femore camerarii per capulitm ensem, prseciriit qiio 5571ejttsdem terminosepiscopii roboraverat!57!.
luiiibos cjus pcr medium, qtti calcilrans huinum !549 Ilanc ut apploraret S57aaposlolico illalam ecclesiie
jacuil semivivus. Nec fugit miles acer, quamvis injusliciam, praesul Gebhardus s574ituruscral Ro-
anfugere poterat, sed velut Ilercules circa Lerneam mom, sed consilio cum suis familiaribus inito, prius
2580 adit antiquum amicum Wladizlattm regem Panno-
ydram assiliens et resiliens
Ter vili regem s55tpaulisper vttlnerat ense, nicttm, et palcfaciens ei sttseecclesiae injuriam 8575,
poslulal ab eo ad Romanum iter 2576atixilium,
Ipse lamen nullum dextra ducis excipil ictum, C Inscitts heu falum sibi jam superesse propinquum.
rioncc ad clamorem de caslris ruunl.
Nam prima die qua rogem adiit, nimiam corporis'
Cucata sed primtts prse cunctis advolat unus,
incidit niolesiiam, cl qttia prope urbem erat Strigo-
et. ceu silvalictim porcum super se irrucnicm lalo
niain 25'7, illttc roittit eum rex navigio 257R,com-
excipit venabulos65s inililem. Ttinc rex S53S,quasi niiltens curani
iu nioriuos55Vpossit ulcisci, jussit eum SB 68eqtii ad ejus illius urbis episcopo.
Periuliiheu2579!qiialessex lucibus 25S0 ipsedolores
catidam per pedes ligari, et sic liuc et illuc per iri-
bulos trahi. Inperiior lacrymis nec possitm promere dictis 2681.
* Sepitiita die jam advesperascenle 2682,
41. Anno dominicseincarnalionis 1089. Sol Jttlii senas qua langit luce Kalemlas (604),
¥) Ereclio ecclesiae Vissegradensis'2i>. ~\~>. Geinnia sacerrioluin, cuiiclortim litx Roeinorum,
Anno dominicic incarnationis 1090. Antiqiius il!e Doginate prseclarus, pitts antistes Gebcarrius
chelidrus 2556humani generis ininiicus,qui nunquam Vivat ut in Chiislo muiido migravil ab islo (605).
VARI/E LECTIONES.
s533Misenl. S6avul A. 1. quod4. 4«. S535fitleli 4". 263Srex addit i. 2537et caput desunt k. 25asBe-
neda nrfrf.4. 4a. s639quanla 4. S6V 0 tiirumque 5. 26V 1 cam corr. ctini 1. 26V 2 omissttm 4. 4a. 25V 3rotr.
k. ~"KK dat regis arripiens omissa i. 4». qum lumen in inarqine 4a. supplere tenlavil manus reeenlibr
(palris Georgii Feri S.25V 7.) e.r 3. D. 26'5 I. 4. corr. ais 2. 25V 6 nltra 4. 4a. s5'" Vseborio 3. 25V 8 Be-r
agis
9 b superscr. al. inuna 2. 265°deest 2. 25S1 Wralizlatim add. i. 4a. . 2562ven.
iieria addunt i. 4».
cxc. 1. 2653Wralizlaus addunl 2. 2'>. 4. 4a. 256vcorr. 2. 2566deest 1. 26S 6 cbclydrus 2i>.3. ~~" 7 dcest
3. 4". !668 deest k. 2669ita 1. 4. 4«. amhitione rell. !6C0 c sibi 1. Scqueniia iisque virili »/i lextu 1. alia
"idenlur manu scripla. !66ipar.hab. A. ~'"' cpiscopatiiin 2. et sic porro. is~3 neccsulaie ccrr. al. mtinti 1.
8564deest i. 4a. s665deest 3. 2B06Wccloneni 1. 2. Wecelonero l. 4a. 2567erasam k. 256S 5. qui 4.
s5°9 naiabilero alia manii o superscr. 1. 2570 S571 pacto2572
s67a palam fccit!57Vnotabile 3. se addii 5.
!675 qui 4. 4a. corro-
lioraver.il 5. applorct A. approbarct 2. Jaroroir 5. ita k. dampnum vel iiijuriam 1. 2.
duiniuim 2a. i. In 2b. stipra riamnuin scripium esl iujuriam. S576 inixilitim 1. 4. In 2l>.SHIJIO
2577 pecuniam2S7S
iiusiliuni scriptum pccmiLim. pccuniam ct aux. 4*. Z.trigoniain 4. 25b! niagnigio A. reroigio uavis
4. 4a, °579 eu 2. 26B0 in rasura alia munuscriptum I. 238t vcrbis 5 advespcraulc 2.
NOT/E.
(603) Iloc (lisciriiutii jatii aroto 1088 faelurn csse (604) Consenlit Necrologiuni Bohomicttm, e_l iu
probat pr.vilcgitiro Ectiesiae NYisschratleiisis, quori caialogo cpiscopoiiini Olomuccnsitim lcgitur x Kal,
coiifirmaruiii Jaromir episeopus Pragensis ei Vccelo Jul.
cpiscopus Olonuicensis. Quori intlc potius faclttui (603) Palacky Grbhardi n.oiicm ad ann.uni 1083
csl, qiiia Wratislaus rcx Cleinenlis jiapae partibus rcvocavit.
relictis at! lirjjauuiu II liansioral.
177 CHRONICA ,..—LIB.IL 178
Moribus et vtta de cujiis dicere iiiulla A episcopalero nunquani intogrum peraniuimportalral,
Fert aniinus inibi, sed desunt in25sa|iectore scnstis. scd tiiiam hiemalem S60Vin pasca, alleram sestiva-
Pauca lamen fari libel hiec, quce viditnus ipsi. lem 2605in festo sancli Wciicezlai suis capellanis
42. Tentpore quadragesiinali talis naos erat suus, donat; sic et in cseleris donalivis largum fuisse scias.
seinper ciliciiiin habens sublus, dcsnpcr veste episco- Post cujtis obiliiin anno doniinicse nicarnatio-
pali indutus, diebus pascit
2584huroanos obtutus, nis 1091, 4 2606Nonas Marcii Cosmas eleclus cst
noclibits vero sacco vesiitus, latenier ecclesiain in- in cpiscopiiin tam a rege Wralizlao qnam 2G 07 omni
gressus el super pavimeuiun. humi! 553proslratus, clero ac populo Bocniortitn, tercio Ileinrico impc-
laindiii perseveral iu precibns, quoadusque largo ranie S60Saugiisto, sed in Longobardia bisdem teni-
2687 poiibus imperialia Iraciatile negotia.
yinbre lacrimarura madida fuits6se cui incubuii
liuinus. Inde consurgens ad agapcn ,S88 facien- 43. Eoriem SG 09 antio, 15 Kal. Maii, 4 feria in
riam 25SS(606), et priusquam runiinet psaltnos, quot- , sectinda ebdomada paschse (008), combiisitim esl
quol ante ecclesiani invenit miseros, boni operis !59° nionaslerium sanclorum lnartirtim Viti Wencezlai
2610in urbe Praga. Eodem anno 261t
per copiam stipplet 2591eorum inopiam; finito psal- atque Adalberli
terio idem facit. Post liiatutiiias autem quadraginta rex Wralizlaus valde iralus esl 26ls conlra fra-
panis quadranles et totidera allecia, sive alicujus trem suum Chounradum, qttia bis, non inmemor
eriulii partes dividit inter pauperes. Quarta autem muluse dilectionis, favebal parti 26,a filiorura fra-
vice jaro adpropinquanle luce, ad numerum aposto- iris sui Ouonis, Zualojjluc 2C14 videlicet s616ct Ot-
lorum lavans s69!pedes 12 peregrinorum, lik S616 (609), quibus expulsis de palerna hx-re-
Dividit his forma.s bis senas denariortim. ditale, filio suo Bolezlaq rex urbem Olomttc et
Qttibns ad horam !59S prandii in abriita sluba vel alias civitales tradideial, ubi iion longo posl lcm-
casa positis habunde ipse necessaria apponit, et pore in pradicla urbe iuniatura prseveulus est
dexlra sua cibum et potum eis bened.icit, deinde ad morte 3 Idus Augusli (610). Et quoniam illi! 617
. publicam mensam S59V 618Jaroinir, OltoetSG 19Cboun-
vadil, el sectim 40269" egenos tres fratres, scilicet!
pavit. Similiter ad sedem suam Pragae constituit radus, quamdiu fuerunl viiales, ita erant unanitnes,
cotlidie 40 pauperes pascenrios, et bis in anno ut per nulla possel cos a620 rex divellere artes, —
vestiendos s696 a corrigia calcei usque atl masti- ct sicitt ferlttr leo perlimuisse tres juvencos inlcv
gam SS97 (607) pilei. Item nonnullos advenlanies se collatis cornibus stanles, ita nunquam ausus csl
hospites et pauperes clericos niniiis dationibus obli- rex iuvadere suos fralres 2021,— poslquam vero
gal, ut per lolam quadragesimam secum manenles (P vidil solum Chounradum posl obilum fralrum ex
iam pro vivisquam pro defunotis psalleria leganl 2598. omni parte fralerno aminiculo privalum, ingressus
Ad singula quseque 2699missarum sollempnia, quot- estcum exercitu Moraviaro, ut cum simililer expel-
quol in capclla quaque die fuerint celebrala , lerel de provincia, quse sibi sorte ac s62afuniculo
Trina dari 2G 00 fecit nummismata denariorum. baeiedilalis et per concessionem j'ure accideralS08S
Omnibus aulem diebus domiiiicis 12 nummos, feslis paternani. Veiilum erat ad urbem cui nomen Briien
vero aposlolicis et in aliis majoribus sollempnitali- 2624(611), ubi rex circumstantibus s625lerrse magna-
btis 200 offertS60t super pixidem sanctarum reli- libus 2626 disponens obsiilionem per girum, dtim
qtiiarum argenleos. Quatnque ftieril largus, si te designal loca ubi quisque comes lentoria figa.t,
delectat, o prudens scire leclor 260!, pelliciam 2G 03 Sderad 2627villicus, sicut erat honio versipellis, ex

VARLE LECTIONES.
2583deest 4. sssv pascis 1. S58Sumi 1. S68«niadita corr. al. man. madiria 1. 2587incumbil A. S58Sila
corr. 1. agape facieudum A. 2589variit add. 4. 4». S59C boni A. '"»' supplex 2. 259Slavat 4. 4°.
op.
*593oram 1. 259*liiissam A. 4. 4a. S595XII. A. s596
vestigenrios g eraso k. 1. 2697masligiam 2. 4. 4a.
S59sperleganl ps. A. i. 4a." 2599quoque 4. 4a. s60°corr. al. alramenlo k. 2G0tr. al. munu superscr. \.
S602Iect.sc.A. S603pellicinam 1. 05festivalero 2. 2606nonas omisso 1111.4. SG
!604genialein 1. 2G 07 a inseril 2.
2608iinperaiore 4. i~. ' S609Eodem — Praga in marqine inferiore k. adscripta. s61°inonaslerium hoc
loco k. S61iXV. Kal. Maii inseruni 4. 4a. !61sdeesl k. s613pati 1. !61VZualoplik A. 2619 ZvaloplTc 1. Zua-
2. s615rfees/4. 261°Otic 2. Otik 2i>. Orlik 5.' 2617Hi 4, 4a. ~~>~deest i, i~. omitiunt k, 3,
loplik
S6S0 S6S1 262! 2G24 Brineii
i. rex cos jtossel. A. IV. suos A. aut A, al. man. superscr. ac. 2G23con'.1.262S
1. Bruno 2. Bryncti 2>>.Briien 5. Briieu 4, in ras. Brnen 4a. 202Bcircuinasiantibus 5. priroatibus
3. 2627Zderad 1, 2i>,3, 4, 4*.
NOTiE.
(606) I. e. ad cleiiiosyham pauperibus prsebendam. D Bracizlaus, ut patel cx rionatione qtiariam Eupbemi;e
(607) 1. e. fibularo. matris, quam fecit Grariicensi el Raygradensi mo-
(608) Hatc signa clironologiea minime inter se nasleriis pro auitiia Ollouis in die sepullurm Boczek charis-
coliaerere observavil Palacky 1,521, irieoque rielen- simi mariii. Notae chroiiologicse desunt.
rium ptitavil numerum XV ante Kal. Mai. et S. Yiti 1, 176.
iucfiidiuin ad aiiiiumprsecedentetn refcrendinn esse, (OIOjBolezIaiim filium regisjam anno 1089obiisse
neque niirois ea qtiae sequuuiur dc Wratislai beilo lestis csl Hilriegarrius Grtulicensis apud Boczek 1,
Moravico. In Pragensibus anualibus S. Vili iiicen- 185. Monaclioruin litlcras consolatorias ad Wrati-
diuiii aniio 1091 adiiolatiir. slaiini daiasvidu ibitl., p, 181, 185".
(609) Qttibus addcndus esl leiiitts qttidam lilius (811) Biiimi.
179 COSM.-EPRAGEN31S 180
obliqtto itiiiuens regi oculis, juvenem Bracizlattm ,l\ sum en abreuuncio libi fulem mcain, et aveneus
ititer salrapas coram palrc sno stantem denotat car- equuni, projccit in faciem ejus ciroiecam s650.Nen
I)Otie!6ssconfusioiiis. Quoniam <-/«i'd<;m!629,inquieiis. aliter qtiain cuin ~""»iraltis leo ercxit jubas (614) et
t.ius, o domine rcx, naitts libenler mslale ludit in siibmitlcns caudam, nodo, qui est in exlremiiai3
tiumine et natat, si pkicet tum majeslali, juxta ftu- catidae percucieits frontem suain, et stimulo, qi.i
vilim (612) htic cx parle urbis cum suis papiliones est sub cautla stta, piingens 265a posteiiora S66a,
ponat. Hscc ideo dixil, quod 2630oliro S6S 1 in partt- fer:ur in omne quod obstat: ita prosiliuni ilico ex
btis Saxonise, duiii meririie naiat prsedictus jitvetiis agmine ardentes el armaii juvencs, Nozizlau !65Vet
in flumine, bosles ex adverso irriiunt el eos inva- frater ejus Drisikray 2635, lilii Lubomir, et tercius
dunt, ut supra rctulimus (6!3j. Hoc verbum nimis Borsa, filius Olen, atquc s656frustra fugicnlem SG 67
alte in corde juvenis S6S!sedil, ct non minus doluil Zderad lernis haslilibus allc in aera sustollitiil et
quam si toxicala sagilta cor ejus vulnerasset. Tristis ut manipuliim in terram deiciunl, et calcant eqtio-
abiil in 363acastra, cl3C3Vnon sumpsit cibtim usque rum pedibus, el ilerum atque iterum vuhieraul et
nociis S635atl astra. Nocte autem sub opaca, turma alfiguul corpus biimi 2658lelis. Tali moriesua: de
suortun advocata, pandil cordissui vtilnera, consu- Stiromitate rotse fallax forlnna dejecit
leus qualiter in villico nlcisci possil iniqtto !636.B amictim suum Zderad o Idus Julii. Coincs aitlem
Karicroeliain nocte c!am miltit atl palrtium suum Diisimir S659pallidus advolal in castra, ct r.uuciat
Clioiinradum, dedecus sibi etaS 37a quo sitillatum 2660regi!GG1, qure ftierant facta. Solus rex rooeret et
cxponens, qttid opus sil facto, quseril ab eo consi- jilorat, oinnes juvenenis 662 luudant S66S,qiiamvis
lium. Al ille, Si le, inqitil, quis sis cognoscis, ignem 2C6Vapertelaudare2666non audeaiii.liraeizlausaulem
ttie non minus quam te iirenlem exiinguere 263S;twli tion Ionge ultra ununi monticulum separalim sua
timere ; negligere laudabile iton est. Non eniin lalue- Iransfcrl 2G66castra, quem major pars exercitus et
ral Chounradum, qtiod rex hsec omnia ageret Zderad forlior s667bello 266Sesl.secuta.
per consilium. Cumqiie nuncius dicla palrui Bra- 43. Inlerea conjtuix Chonratli noinine Wirpirkae6S
cizlao reiulisset, favent oiiines et assenciunt, et (615), una mulierum de numero prudenltim, inscio
quasi a Deo sibi daiam lautlaiil ducis scnlcntiam, marito suo venit in caslra regis. Quae cum nunciala
qtioniam et ipsi irientidcm 2639prius consuliierant. essel regi, convocats 670 rex proceres in ccetum, ct
Quid roulta? Tota nocle illa agitur quod niano per- Jttssa venircslelit 2671coram rege, large perfusa! 6"1
agilur. faciero sC7alacrimis (t>-iOj, et singultibtts verba iu-
41. Nam lucescente die Bracizlaus millii ad prae- lerritmpeiitibus landein eluctala in vocem sic esl
dictiim villicum deinantlans ci, ul, ubisibi 2040pla- C locttta !G74 :
ccrct, sccreliim consilii 2C4tsinitil ineatil. Qtii nichil Ilaud i37Segojam digna dici tua, rex pie *67C,nitnis
mali suspicans, acccplo coniite Drisimir 26*2, tan- Supplex ad genua nunc non !677iemere lua vcni.
'iiinmodo solt !6V 3 duo procedunt. Quos ul2644vidit Et cecidit in faciem et adoravit regem.
a ionge iuvcnis, (anltini a stiis prosiliit2G45obviain Qusejussa surgere stetit el ait : Nultam S67S,domine
eis quanluin jacttts s64° esl lapidis; dederat eniin tni rex, his in partibus betli invenis maleriam, nullam
stiis militibus signuro, ul quaiido suam cirolccam de prailio hinc 2679reporias vicloriam, bellum plus
illius protcerct in sintiro, facerent qttod fncere qitam civitegeris (617). .4/ si nos et !68°nostra bona
spoponderant 26V 7. Ubi ~~Ke pauca exprobrans illiS649 tuis miiitibus prmdam esse decernis, in le lua verlis
1
quibtts saepe olfcnricrat etim -.Quani, inquil, pollicitus lela, cum fralrem luum, cui debeas!6S esse tulela,

VARLE LECTIONES.
sc58elogioA, 2,21!, 5, clogio ve! carbone l, elogio carbone 4, 4a. s6!9 qiiaiidoquidem 4». SS30quia 4, 4«.
~~~'corr.at.alraincnto'. ">3i.jtivensl. 2C33atI4,4a. S63V deesi k. 2635deest i~, 2636in aliquo 4,4a. s637et
— silflVsnjttA. s63Scxtingue4a. 2e39ilent'uk-in2,2^. S6V 0 dees/A.corr.i. 264tconsiliumo. S6V 2 Drysimir 1,
Drsiinir 5, Disimir 4, 4a. s643illi 4, 4». 26Hal. manusuperscr. k. 26V 5 prosilil A. !6V 6 ictus A. S6V 7a
verbis : a sttis prosilii pauio aliler 4, 4a : a suis tnililibus secessit, ut signtim possenl cognoscere, quotl
facere se spoponderat. SGV8UnA, in rasura alio atramento. !G49 ei A. 2650cyrotecam 1, i, cyrolliccani
2, 4a. s65t deest k, erexerit 4. 2G5S pttgnetis I. 2Gb'3 pectora A, sua nrfrf. 4, 4a. 265VNozizlaw2, 4a,
Nozislaus 3. 2C5B Drysimir 1, Dyrzkray 2, Drsikrai 4, 4a. S65C at 4. s667fugienle 5. S65Sdeest 4. 4a.
2659Dyrzimir 2, Drismir2b, Drsiinir 3, Disituir 4, Drziniir4a. 2060nunciaiit 1, n expuncto. !6G 1 deesl k.
3 et glorilicant inserunt i, 4a. !664vis al. manu superscr. k. ~~~~lau-
S6CS Bracizlattm addunl 4, 4a. SGG
rianl 1. S66Ctransferel 1. !6C 7 fcrocior 2b. S6GS decst3. S66D Wirbirk 3. S77°convocat— rege desunl 1.
9671et jussil eani venire. Slctiique 4, 4a. SG7Jproliisa 3. s673facie A, 4, 4«. s674rlicenscidduuii, i~.
5576attl corr. al. atram. baiiri A. 2C7S pie omissam 4. 2677nec non 2b. 267Snulla 4. SG 79hic. 1. 26Mnos
0'i.desuui 1. SC8tdcbcbas 3.
N0T^5.
(612) Swilawa. (615) Nomen oi erat Ilillmrg. ttl patcl ex diph-
(613) II, 59. mate Conradi dttcis, Boczck I, 188.
(614) Mox tibi se smvmsiimulavil verbere caudm (616) Virg., Mn. XII, 1)4, 05.
Ercxitquejiibain(\vo). (6!7) Lucan., 1'hats. !, 1.
(Luran.,Phars. 1,508.)
181 CURONiCA, — LIB. II. Uh
tpolias rapina cruenta. In Deum vadil, qui suos inva- A paiics uibis S70!lGrariec (C20), el ilii morabauir
dit. Nam qumcunque hic longe in tuis finibus spotia frustra expectans incertani fbittinae vicissiltiditiem.
quaris habenda, ostendam tibi pociora in tnedio lui Quotquot eniin scculi euni fuerant, milltts ausus cst
regniposila. Nusquam enim melius scss ditaberis'~~~, proprios reviscrc 270°lares, quia rcgero, quem offen-
nec amplius magnificaberis s684, quam in suburbio deranl, valde roetuebant, ne caplos atit 2707in vin-
Pragensi et vico Wissegradensi '"'». Ibi!C 86 Judei eula mitlerel aul capitali senteiicia dampnarci.
auro et argento plenissimi, ibi S687ex omni genle ne- Viriens aulein rex, quod non possel, uti voluhui,
gocialores diiissimi, ibi monelarii opulentissimi, ibi iram suam ulcisci in filio nec in ejtts sequacihiis" 709,
forum, in quo prmda habundans siiperhabundal luis arivocat fratrem suum Cliounrarium, et cougregat
militibus. Aut si le deleclat, qualiier Troja arseril lerrse majores S709natu, alijue corroborat oinnium
(618) videre, nusqnam magis Vulcanum videbis fu- sacramenlo cotniluni s7t0, qttod !7tl posl suttm ob-
reiitem (619), quam cum !9S8 utramque urbem prm- ilum S71Sfrater ejus Chounradus obtiiifat solitiro ac
diciam videus ardentem. Alqui: < Illa mea sunt, > Boemise ducalum. Tunc rex roborattts fratris Gtii
dicas. Ista aulem qum Iwstililer devaslas, cujus esse 1713consilio simul el auxilio, coepil apctie inachinari,
putas ? Nonne nos el noslra lua sunt ? Sin aulem so- qualiler ulciscalur in filio. Mcc S7t4 boc 2715laluit
Itimmado lua fulmina acuis in jugulum tui fralris, " Bracizlaum filiura ejtts !71G,et sine mora congrcgali
absit ut alterKain SC 89habearis. Salva tui S690gratia suut atl eum plus quam tria milia fortium viroriini,
fratri tuo palet Grecia, palel Dalntalia, ipse mavult el acceleranles metali sunt castra circa Rokilnicani
peregrinari quam le fralricidio criininari. Quin po- 2717rivulum (621), in craslinum parati contra regent
cius accipe qum libi miltii, jatn non frater, sed quasi committere prxiium. Pracmiserat enini ad palrero
tuuss69t servus; et protulit de sinu forcipes S69S et suum nuncium dicens : En ego, enassum tongequem
fascem ex virgullis. Et si. quid !69S, inquit !69V, qumsilurus !718eras,quod facturus es poslhac, hodie,
fralerin fralrcm peccavil, emenda; terratn aulem S69S fac. Nec !719prselereundum est sub silentio, quod
qttmluaesl, cui mavis commenda. Dixerat, et ita cjusdeni noctis in conticinio 2720divina operari di-
cor regis leligil et movit corda principum, ut nullus gnala esl revelatio. Nam si. acta liommuin noslrse
secontinere posset 2696a lacrimis. Quam rex !697ad scientiae pro modulo paiidirous, inriigiiiiin est, ut ea
latus suuni jubel tit sedeat, sed priusquam sederet : quse ipsi !72tvidimus magnalia Dei taceamus.
Quandoquidem, inqtiil, inveni graliam in oculis tuis, 47. Igitur nocte praefata dum iuter principes ea
adhuc unam peticionem posco, ne confundas facietn quae prsediximus geruntur, uostri palroni. vidclicct
tneam qumso. Pro tnagno peccalo filii paululum sup- sanctus Wencezlaus el sanclus Arialbeiius, visilant
plicii satis esl palri. Ttinc rex : Scio, ait, quo pergis. ^ in carcere positos, eleos niroia aflltciione contritos
Sed perge polius, et adhuc ocius fratrem meum el fi- sua sanclissiina dignalione taliler liberanl. Postibus
liiim S69Sad me s699in osculo sunclo cl in S76°vinculo inprirais antcrioribus siinul cum janua crutis, .tiox
pacis. Et osculatus est cam. Timuerat enim rex ipsitts carceris velul ferream posicrulam S7S!cnm
valrie S701ne frater suus et filiius conspirarent conlra suis vectibus frangunt, nec non cl cijipum, in :|iio.
euni. Qui cum venissenl !70«per conductum doroinse dampnalorum pedes cruddiler coiisiringiintur, fra-
Wirpirk 2703atl regem, dans eis pacis osculum, rex ctuni forinsecus proiciunl 2723, slaiiinque atiribus
ail ad filiuin suuni : Fili mi, si bene egisli, nulli me- daropnatcruni vox pia insonuit dicens : Ilacienus
lius quam libi eril: sin aulem male, peccatum tuum vobis et huic palrim noslra sttffragia defuere, qttia
in foribus aderil "»K. gralia Dei indigni S7SVexstitislis "u, cx quo belltim
46. Post hscc Bracizlaus intelligens. suuro palrcm hoc plus quam civiie inler Boemiam cl Moraviam
non ex corde sed pro necessitate fecisse paccra, cum principes isli habuere. Sed quoniam s7segratia Dci et
omnibus qui suaui transicruni iu aciem, secessit in misericordia et rcspecttis esl in sanctos Dei !7S7 et

\kR\M LECTIONES.
iS6SSdeest 1. !Csadicaberis corr. riilaberis 1. s*svnee amp. magnif. 4, desunl i~.~ SGS 5 Uisegr. 1, Wisso-
gratlensi 2. »686coir.A.al. mnnii. US7deesli~. 2GSS deesl 3. S689Cain 1. s690ltia4,4a. s691omiituntiM.
A. 2G9a
i682ft)r|)icfis exiqiiid sitperscriplo s. 1. S6,vomiititi^. S695itiamaddit 1. s696se at. man.superscr. Iiot
loco k. 2697VYTadttil 4. 2C9S el liliutn desutil 4", et filiunt metiin 4. 269°ari me desunl 1, 3. ~"'~» omillii
i. s70t uldc 1. S702convenisseiit corr.al manu cum ven. 1. S703 —
s,os per
S706 Wirpirk clesunl
S707
A. Wirpyrkl,
Wirbik3. s70Vsinatilem arierit desunt i, '•>. omiiih 2. visilare A. aiqtie 2, deesl 3,
S708sei|iiatibus A. 2709majores lerrae A. !71°communi 2b, lidem 4, 4a. !7U (|tto 4, 4a. !71Sob, stttim A.
57,3 rfees/A. S71V hec A. i7>»deest k. 27t6regis4. 271TRokytniczam 2, Rokilincam 3. S7lsquae in mar~
gine \. S7la deesi 4a. S7S 0 concilio 1. S72tilii A. S7Sa|)oriiihiin A. S7S 3 ptolciuiil i~. S7SV al. tnanu s»>
s725existilis 2b. 27SC S72T
perscr. k. qtiia 2b. deesl k, 5, 4, 4a

-OTM.
(618) Vir., Mu. H, 581. (620) Ktmiggriilz. ~
(619) Ibitl., Y,662. (621) ilaud ptocul rrajjaurbo.'
183 COSM/E PIUGENSIS 184
eleclos iltius, nosque eo dirigimur qito ipsa respexeril,' A ollicio caret, sic dttx sinc militibus nec nomen dticis
pro certo nusquam twslri prmscntia suffragnndo ad- habet, mavtdt cum eis exirancttm qusarere panem,
esse poleril, ubi illa prius miserando non affueritS72n. quain soltts sine. milile S74scum paire domcsticam
Quare jum cerli de misericordia Dei exsitrgite S729,ad habere pacem. Nec mora,- congregatis omnibus tani
ecclesiittn Dei~~3» properule, nosqiieuominatiin san- peccoribus quam innncipiis, pltts quam duo milia
cliim Wencezlaum el sanclum Adalberlum vos absol- miliium cum Bracizlao duce proficiscunltir ari regeni
visse el pacem aportasse omnibus nunciale. Qui mox Pannoiticuin S749.Quem rcx Wladizlaus S750 reco-
quasi de gravi sotnno excilati et 273ta 273Svinculis ghoscens cognatum sibi S7S 1 benigiie suscepit, et
absoluii, adhuc custodibus dormiiantibusS73S liberi cottcessit militibus ejtis inhabilare locuro qtii dicilur
cxcunt jiissaque perficiunl. Hac ctiam ipsa die aliud Banoy S75Sjuxta caslrum noinine Trencin ,75S(622);
item miraculuin enituit, quia 2734,ut sttpra sancto- lociis iri mediis silvis alque in moniibus esl situs
rtim mariirum revclalio relulil, Chotinradus frater S75v,et niiniura 2755aplus atque opinius 276Syenalio-
rcgis pacem intcr ipsuni regem et filium cjus cow- hibus. Victualia sm aiiiero el caeiera nalurse ariroi-
posuit. Nam antea jn lanttim discordabanl S735, ut iiicula per proeceplum regis (625) ab arijaceniibus
ulerque ab ulrimque S736suspecti, isle ne solio pri- subministrabantur eis regionibus, ipsittn aiitein
varclur, ille ne a patre caperctur, vahle inviceni B Bracizlaum cum paucis secum vex hahuit in deliciis
tinierenl. Sed illum par sctas juvenum et major pars aulse regalis 275S.
procerum, manu quidem promptiores et bello for- 49. Anito eodero rege Wralizlao disponerite Co-
eiores comitabanltir s737, istum vcro episcopus smas eleclus S769ad Pragensein ecclesiam et An-
Cosmas et prsepositi ecclesiarum omnesqiie terrse dreas similitcr ad Oloinncensem sedem (024) per
magnates setateque !738provecliores el consilio uti- conducuuii palalini comitis Rapotliae (625) veniunl
liorcs cum omni milicia plebis favebants73a et nimio MiMituaro(626), cl prsesentantur imperalori tercio
alTeciu venerabaniur. Et profccto illa tempestate Heinrico atigtisto, inchoanie anno dominicse isiear-
post condilam urbem Pragam pessimum facinus pa- naiionis 1092 in Kal. 87C 0 Januarii. Secttnda 276t
tratum fuisset, si non *740ad volum omnem princi- atitcm Noiias ejttsdem mensis, niedianie prsedicio
ptim et populi motum 274isancla dignatio beatissimi comite Rapollia, sedens in palalio ManluanG, epi-
Wencezlny et magna miseralio omiiipotentis Dei scoporum atque comilum .ordine uon rooriico ex
composuisset. utroque lalere collocalo27CS,el eleclis jam prseuietis
48. Quod videnles qui in castris remanserant s742 episcopis positis in medio, diu tacita pulcber csesar
coitiites, miilunt -ad Bracizlaum ilicentes : Si lu pttlcbra labia apeiit 2763dicens : Hos fralres ad nos
credulus palri luo prislinath cum eo redis in graliam, iC misil noster (idelis amicus Wratiztaus rex Boeinicus,
nof "lequaquam credimus ei, quia catlidam ejtts sat ul secundum canonicam el aposlolicam inslilucivnein
S7iSncvimus asluciam. Plus enim
ejtts amicirias ii- uostra auctoritate eorum i7~Kconfirmemus eieclionem,
menius quam inimicicias. Nam veluli ursus nec tnini- quam sine vestro consensu nolumus S765facere diffini-
mum i7KKictum palilur iimllum, ila ilie nunquam cionem. Tunc praesul Monasler-iensis (627), qui isriem
cessabil a vindicla, donec omnia quibus eum offendi- teinporibus veneral rie Ilierosoliniis, surgit et apo-
mus, nsque ad unum iotha non dimillel inulla. Qita diatis se mensae, in qua baculi, anuli episcopales atque
de re S745aul nos quovis lerrarum abire dimitlas i7K~ reliquise sanctortim crant positsc, ait: Periculosum
cv.m lui gralia , aul nobiscum ubicunque lerrarum esl valde a paucis destrui, quod mullorum sunciione
alciora qumras palacia. Nulli enim magis S7V 7 <7Mrvw cunfirinalum esl. Mulli enitn inlerfuimus episcopi,
libi nostro parati sumus servire domino. Yidens att- mulii el ptincipes imperii Roinani alqlie aposlolicm
tem Bracizlaus, quia sicul miles sine arinis stio .sedis inlerfuere tegali, quando veslro privilegio con-
YARLE LECTIONES.
8728Desideranlur in .. exlrema ttbri secundi el iniliitm tibri leriii
usqtte ad verba quortim succenderat
aiiinium elc; untts, ni fallor, qualernio excidil el 4 folia, jatu smculo XVII, til videlur, nmissa; adscripsit
cnhn in margine sec. illius inanus : hie mulla tlesunt. 2729ct additnl 4, i~. 273°ita A, deest retl.
2731»'/« corr. k, etiam a 2,2b, 4. 2732auctoribus 5. 2' 33donnienlibus 3, 4, 4a. 273i quod 2.
8735disrordabatitur 3, 4a, corr. 4. 273° 5. 2737deesl i. 2738setaue 2, setale i. s739faciebiiiil
ittroqiie
3. !7V 0 regis addunt 2b, 3, 4. 27V 1 votttm 2. 2742deest 2. 274asalis 2, 2b, 4, 4a. 2744niinium A, expttn-
ctum al. manu superscr. miniinum. 274Squa rie rc desunt k. 2746omissum 2. 27v7 deest k. S74Smiliti-
juis 5. 2749Wlariizlaiiin inserunt 4, 4a. 0 Wratislaus 3.
S7B 276t siiiiin 2, 2b, 4. S75aBanow 2 ,
Bnnoit 2b, Baiion 3, Banov 4, 4a. 2763Trenczin.2, Orcnem 5. 275''cohsilus 3. i7SSal iiiroiitmi 5.
2756locus in insiriiis silvarum et nimiuiii aplus atque oplimus 4, 4a. 27E 7 vi-
(et i~-\, iit monlibus esl sitns
~~"~ 27B9 esl inserunt 5, 4, 4a. s"66 lertia
ciualia iiiiiiislrabaiilur eis regionibus ipstim,e(c, 4. dcest i*.
Kiii. 2b, lil Kal. pro in Kal. 3. 27C 1 pridic 4. 27C 2 collalo 4 4a. 2763aocril lab. A, apcruil iabra 3,
ajicruil 4. a7C"d st 2 4a. » 05 noluinitis 2b, 3.
NQTJE.
(622) Trcr.cin. (625) Cfr." Eftkcliardi et Bcrnolrii Cliroiiico.i 109!).
(623) Lariiskii. (626) Vide Ileiiiiici IV diplouia apud Boehine.'
(G2i) V.rcccloitisullra nuila fil ineiitio apud scri- 1341.
VVres. (C27) Erpo.
1SS CHRONICA.— LIB. II. 180
firmaslis, ut ulerque episcopalus, Pragensis mmul et A diversa cornpita disposili-s lam puellarum quam jti-
Moraviensis, sicut fuit ab inicio, ila unus et inieger veniim modtilanlium S785tibiis ct timpanis, ct jier
permaneat. Ad hsec cacsar ait : Sine modo, ul quod ecclesias pulsantibus campanis, plebs Isetabunria sus-
tne S76G nieus rogavilS767amictts faciam; de his au- cepil !78S. Ijise autein Cosmas episcoptts !7STcuta
tem postea suo lempore in suo 2,G8 discuiiam. El sla- clero ct roagnifica processione suscipiehs eum in
tim desponsal eos anulis ad singulas ecclesias, porta civitatis ante teniplum sanclse Mariae (654),
dans eis paslorales virgas. His ita peraclis, jussi dedticil !78Sad solium , ct secuiidum rituro liiijng
stinl ambo episcopi reriire W7eronam (628) et ibi lerrseab universis eomitlbus el salrapis esi introni-
cxpeclare, rionec palratis S769 rcgalibus ncgociis zaltis riux junior Bracizlatts 18 Kal. Octobris.
jiitlatinus contes Rapotha iterum reducerel eos se- ''51. Eodem anno faela est eclipsis solis 12 Kal.
cuni S770ad palriam. Octobris , 6 feria post meritliem (635). Ejiis iti
50. lnterea sinister rumor nostras diverberat au- Kal. 2769Octobris quidam pscudoepiscoptts nomine
res, rcgem Wralizlauro 19s 771Kal. Febrttarii (629) Roulpertus 2'90,veniens in hanc terram relcrebat sc
roigrasse ad Chrislum (630), el ejtts fratrero Choun- in Vasconia provincia Kavellonam (658)s79t multis
radum successisse in principatuin. Qui slatiro cur- annis rexisse ecclesiam; et quoniain recognovit
sorem mittit ad imperatorem, el promitlens ei pe- B eum S79Sfrater noster Ozel!79a, qui. cl Asintis, et
ctiniam rogat cassariS77S episcoporutn electionem, euin olim episcopizasse perhibnit !79V,quaiido de
qnoruin supra fecimus menlionem. Sed caesar magis Ungaria secum iler agerel! 795ilierosolimam, dux
consuleiis juslicise quam iniquitatis consentiens pe- Bracizlaus el Cosmas electus gratanter eum reci-
ciinise : Quod feci, inquit, feci, nec possum meum piunt, et diyinum olTiciumsive cursitm episcopaii-
tmitare faclutn. TristiS abiit legalus noniine Woclin tcrpgere permiilunt. Quid mulla? Multas ecclcsias
!773,quia non oblinuit qtiod peciit ex parle ducis. consecrat, multos mense Marcio clericos ordi-
,E|)iscopi vcro secundum jussa csesaris tnorali stint nat (657), 'et in coetia Domini sacrosanclum S79S
\eronae usque ad iniciura quadragesimse (Febr. 7), crismaexorcizal 5797.Ad quem quidam iii paseha vcnit
expectanles redilum el conductum praedicti comiiis clericus, nimirum sui erroris conscius, el ncscio
R.ipotaeS774.Post hsec adveiiientes Pragam in ipsa quid sibi clam innottiit. Mira res, nec dux, nec
di.e palmaruni (Marl. 21), suscepli sunt S775a clero eleclus impetrare potuit, ut sallem parvo lempore
et populo honorifice, et adeunl riucem Cboiinradum ij.i staret, quin in ipsa ebdomada pasclise cuni festi-
in uriie Bolezlau s776tercia feria ejtisdem ebdomadse. natione S798letiuisset viam versus Saxoniam. Postea
Qtios dtixs777jam mutalo animo benigne suscepit, vero cum innoluissel quod pseudoepiscopus fuissci,
et celebravit cum eis pascha (631) iu urbe Wisse- <^ mittiinl S799 unum ex Lalinis iioroine Conslan-
grad. Et in ipsa pasclue ebriomada circa Kalenil. cium s890in Vascontam , pef quem Kawallonae cc-
Aprilis descendit maxima nix, et lanlitm inhorruit clesiae noinine Dcsiderius prscsul demandal litteris,
frigits raixluin cuni glalie, quanlum raro in media quod illa ecclesiar nunquam habuissel episcoputu
conligilS77Shienie. Gesla aulcni liujus a779tlucis s780 no.mine Roulpertum. Miserunt etiam ad papam
non habemus plurima ad scribendum S7S 1, sjtiia post nomine !S0i Clemenlcm, ejus consulentes aucto-
7 nienses et dies 17 S78! eodcm anno quo suscepit ritalem,,
ducatuiii 8 Idtis Septembris cuin vita amisil (632). Quid sit opus faclo ^809 rerum in discrimine tanlo ?
Cui successil junior (655) Bracizlaus s-783,qiiem ad- Quibus ille rcmandans jussil ecclesias cx iiitegt»
venientem in urbeiii Pragam laelis cboreis S78V per reeonsecrare, bapiizatos crisraate pseudoepiscopi uon
' •
VARI/E LECTIONES.
9766deesl4. S767rogal 2, 3, 4, 4a, nimis atnicus 2i>. S76Sposl suo tempore disc. A, A', poslea 1. in
9
27G rog.il
s. rell. peractis 4«. 2770deest k. i7~' XVIII, 2. 277!ccssari. c.orr. al. manu cassari A. i77i al.
inanu superscr. k, Wiclin 2. Wiczlin 4, 4a. S774deest k. i77~'deesl 3. s7'6 Boleslai 3. S777Ciinradus
iiiserit 4, Clniiiradus 4a. 2778cont. i. ni. A, H~>. 2779deest k, 5. S7S
0 Conradi add. W>,
conliugil
Cunradi orfrf. 4, 4a s78i ad scr. p. A S7SaXVI, 4, 4». s78a successil al. tnanu superscr. hoc toco
A, Breci.slaus3. 278V choris 3. 2785in addunt 2, 4, 4a. S7S
6 suscipit 2. S787elecltts, 2 otnissum V>.
8788doduxit 2'', riucil 4. 2789ciusricm anni
S790 iu Kal. i, i~, ejus lerliis Calend. 2^, 3. Sed in illo delcio
lerliis supra adscripiutn in. Rd'pcrlus, contractionis super d apposilo, 2. Rupe.rtusS2b, Rutper-
lus 3, 4, 4a, et deittceps. sm Kawalone 2a,signo Cavelloiiam 3. S79a al. manu snperscr. k. 3
7» Ossel 2,
Ozzel 3, 4, 4». S794proliibuil 5. S795perageret 2b. S796sacrosacrum 2^. S797 conlicil et exorc. i, i~.
S7Wfeslivitate corr. ulia tnaiiu fesiinalione A. S799mittil sso° Coiislaiuinuni 4, 4a. 2S0iita k.
4. 4a.
deesl in rell. is~~ lactu 2^, 5.
NOTJ5.
(628) De hoc convenlu vtde Annales Augustanos D (652) Probat Nccrologiuin Boliemicum. '
1091. (055) I. e. scctindus.
(629) Gonsentimil Necrologium Boheniicuin et (634) Esl ecciesia in Teyn.
Kalendiirium P.egaviense. . (635) Errat; eclypsis facta esl dic 23 Scpl. 1093_.
(650) Ettm in vcnatione ex etjuo lapsum essc, le- tcsie Bernoldo.
stantur nionacbus Pegaviensis ct Aniialcs llildcshei- (J5i5ii)C*vaillon in Provincia siltim.
tnenses. (637) Quod facluro esl ut e superioribus paiet
(631) Imidit in diiui. 28 mensis Marlii. anno lOua
!87 COSMyE PRAGENSIS 188
rebaptizari **", sed tanlum confirmarc, siroililer A gente s806 papa tercio Clemenle, Jesu Christo do-
ordinalos non reordinari, sed solumroodo intcr or- utino uostro cuni Patre el Spirittt sancto regnante
diuandos stare ad ordinalioneroS80V, el per solara perSS06 oinnia S807seoula seculorum. Anien !808.
manits inpositionem recipcre bencdiciionem. Sic- Sislc
graduro, Musa, chronicis es jaro saiis usa.
que tnflicla ab liosie vulnera matri ecclcsiae curata Carniine coroplelo dic lector amice 1809valelo 2"0
stinl antidolo jiislicise, slaium fidei catholicae re-
EXPLICITs8tl LIBERSECUNDUS DE CUliONICIS BOHEMORUM.

INCIPIT APOLOGIA

EJUSDEM DECANI SUPRA!81SPR/ETITULATI!Sta IN TERCIUM LIBRUM ITENTlbEM,8i4OPERIS,81«


]B landes, etmiod illis exlitit pudori, boc istis habe-
Jam pieiaie Dei proroissa favenle peregi
tur lionori. . Horuni nos si ad liquidum!83S slilo
Me qusecunquc jeor fore pollicilum libi"", leclor.
exequamur ,83a acta, quia qusedam non sunt citni
Jam de relro aclis catisis sive transcursis, 81' lem- Deo facta, procul dubio ollensam non effugieinus
poribus pauca ex rnullis commemorans, ysloriam quorundam, qtit adliuc stiperstiles sunt honiines
incse narrationis usque ad tempora ,S1Sducis Bra- neo.phiti*834atque itacissss (659), qui ad vocero du-
cizlai junioris pcrduxi. Quare aulem operse 5819 cis nichil aliud lam promptum in ore habenl quam
precium dnxi jam ab instanli opere cessare, non lla, Domine, alius a836Ita esl, Domine, lercitis Ita
esl ah re! 8!0. Nam de modernis boniinibus sive fac, Domine. At nori ita olini fuit. lllum eirim s837
temporibus utilius est ul omnino laceamus, quaiti dux maxime coluit, qui ratione juslicix ex adverso
loquendo veritalem, quia verilas sempers8sl parit clipeum iniquitati oppostiit, el qui malos consilia-
oriiuni (658), alictijtts'rci incurramus "" dispen- rios el a iramile devianles sequitatis uno compesctiit
dium '8SS.Si autein a verilale deviantes aliler quam vcrbo verilalis. Tales tiunc aui ntilli aut pauci sunt:
se res Iiaheanla 8!4 scripserimus, cum pene omnibus cl si sunt, dum lacent, quasi non sttiii. Par namque
liotsc sint causae, iiichilominus adulaiionis ef men- est vicittm alque jttdicium, seu lactiisse verilaiem
dacii notam incidimus. Siquidem hujus temporis seu concessissc falsitatem. Unde videiur nobis
liomines virlulibiis nudi solis laudibus gcsliunt mullo tucius narrare somnium, cui nemo perhibet
vesliri18", quorum ea esl maxirtiaS8S6 demenliaS8S7, testimonium, qiiam prsesenlium gesta scribcre ho-
favoribus velle decorariS8SS, el quae sunl favore miiitiin. Quapropter posieris lacius explananda eo-
digna miiiinieS 829 operari. Atqui non ita erat rum !83Srelitiquimns facla; sed tamen ne ab aliquo
oput,B" veleres, qui quamvis dignissiini laude fuis- culpemur praeterisse intaeta, stimroaiini annoiare
sent, tamcn fugiebaut, quas !83t moderni appetunt curabimus pauca.

INGIPIT LIBER TERGIUS EJUSDEM OPERIS "w.

1. Ergo novtis ddx Bracizlaus junior, sed malu- coroitibus magiiificum per tres dies exhiliuii convi-
rus S8V 0 selate, sensu niaturior, pdstqiiam viuro ; ubi pro noviiaie2S4! sui quaiitum valuitqtiac-
huj'us
lcrrse secundum rilum debiiis obsequiis digne saucli dam ad ulililalcm ecclesise decernens, qiisediini ob
Wcncezlai sui palroni in urbe Praga celebrayil 2841 comoditatem liujus terrae iiisiitiiens, sicut olim ab
uatalicium \Sept. 28), et omnibus salrapis alqtte ipso suse xlalis lyrociuio omnem spem habuil in

\k~MM LECTIONES.
1803 rebaplizare 3. !S04 ordinem 4, 4a. ie»~>regnante corr. at. man. regenle A, 4. S306 in
A. S807deest k. S80Sdeest 5. ' SS09 amico 4, 4a. s810totits hic versus deest in 5, sm cxjriicit
— operis niinio scripta k. i. ie" deesl ~~,~>. s8,a litulati 4a. 2814 itienriirieni A. btijiis 2b,
ejiisriein 4a. SS1Bapollogia ej'usrieni riecaui in lertiura libruni clironicoruin 4 apologia ad lucKirem 3.
58,6 tilii pollicilum pie lcctor, scripio super pie, bone, pro fore poll. tibi lcctor 2b. 2817transaclis 4, 4».
S81Sipia corr. nlmanu lempora A. 2819opere A. S8S 0 abs rc 2b, 4a. s82t snperscripla duo vel Itia verba
sed erasa k. ssss igiiorainus A. expitncium in tnargine inctirramtis. S8Saslipeiidiuin A; 2, 2a, 5. s<?rfin
2, ab antiqua manu correclum dispcnriiuiii. !S2Vhabenl 2, 4. ieis riitari 4, 4". s826decst i, 4a. !S27 cle-
meiilia 4. !8,s dicorari 5, 4". !3S9 corr. k. SS30eraul jiro erat aptid 4, 4a. ssal qtiasi corr. quas A. S83' ali
qui duin 2, aliquideiii 2a, aliquando 5. 28sl exeqiiimur 2b. S83Vneophytici 5. SS36 ylaci 4, veriaci 4a.
»' 36 deesl k. !837deesl A. alius i. e. d. des. 4. s838deest 4. SB39 utijiio scripia k. unrie stqira 2, chro-
iiicae2b. Incipil liber tertius 3. Incipit liber tcrtiiis chrouicorimi 4, 4a S8V 0 maturis 2. SB 41 suiiui add. 2.
"''' iialivititte 5,
NOT^E.
(638) Tcrcnl. Amhial, !, U. (i,o'Y)Qttit! bit ilacus ipsc Cosiuas dcclarat,
189 CHRONICA. — LIB. III m
solo Dei patrocinio, ila modo principaius stti in A 2. Annodom. inc. 1094, adliuc iroperatorc lcrcio
exordio christianse religionis zelo sitcccnsus iiiroio, Ilenrico ullra nionles in Longobardia iss» iractante
omr.es magosssv> ario!osS8VV el sortilegos exirusit imperialia s860nego;ia, indicta cstgeneralis synodtis
reghi sui e medio, siroililer et lttcos sive arborcs, ab universis episcopis et principibus Routani iropcrii
quas in mullis locis colebat vulgus ignobile, exlir- infra mediam quadrages.iiiiain in urbe Maguniina
pavit et ignc creroavil. lleni et sttpersticiosas insli- 9861, ad quain dtix Bracizlaus Iransniillit cleclos
luciones, quas villani adliuc seroipagani in peule- Cosmain et Andream episcopos, coromitlcns cos et
coslen lerlia sive quaiiaferia observabanl, offc- Iradens per maniis palatino comiti jaiii stcpc riicto
rentes libamina supcr fanles mactabanl vicliroas et SS6SRajiotaj, rogaus ul eos offerat Magiiiiiino archi-.
demonibus immolabanl, ilem sepuliuras, qnse fie- episcopo s863ordinandos. Quo pro e.is iutervenienie,
bant in sylvis el in campis, alque scenas !S45(640), et coram archie|)iscopo el universali synodo testi-
quas3Svt cx genlili rilu faciebant in biviis el iu !S47 monitim perhibenle, quod oliin per imperaiorem in
triviis, quasi ob S8VS animarum pausalionem (641), urbe Mautua ss64 corroborata sita 866eorum elcclio,
itemS8Wjocos profiinos,quos snper mortuos suos,in- omnibus siiffraganeis-collaudanlibus orriinali sunt
anes cientesmanesS860acinduiifaciem larvis bitclianrio Cosmas !866el Andreas episcopi 4 ldus Mttrcii ab
exercebant; has abhominationes et alias sacrilegas arcbiejiiscopo Mogiintiiio nomiiie Roulardo s867.
adinventioncs dux bonus.ne ullra fierenl in po- 5. Eodem anno fuit mortaiilas hominuro SS68,sed,
pulo Dei, exterminavil!85t. Et quia semper soltim maxima SS69 in Teulbonicis parlibus (645). Nani re-
Deum et veriini puro corrie coluit et ejus zelum detiniibus prsedictis episcopis de Maguntia S87°,dunt
habuit, universis Dei amaloribus placuit. Erat Iransirenl per quandam villam noiiiiue Amberk !S7i,
enim princcps spectabilis, dux in castris acceplabi- S87Squamvis satis ainplain,
parrocbiain ecclcsiam
lis,s5s, miles in arniis inexpugnabilis. Ilic quociens- qtite esl sila extra villaro, uon potucrunl inlrare, tit
cunqiie Poloniam invasit, semper cum niagtio atidirent missam, quia tolttm ejus ,S7a pavintentum
triumpho remeavil. Quam ulique anno dominica? usque ad uiiuro ptiiicturo crat cadavere plenum. Sj-
incarnationis 1093, sui vero ducaius primo, ila a853 mililer in urbeKitker non fuittloinus, ubi uou essent
crebris incursionibus demolilus esl; ul ex isla parle Iria aut qualuor cadavera hoiiiiiium, quam praeter-
fluminis Odrse a caslro Recen tisque ad urbem euntes non longe ab.urbe in mcdio periioctavtrous
Glogov !854 (642) praeler solum Nemci (643) oppi- canipo. Eodein anno dux Bracizlaus in meiisc Se-
duin, nullus liabitaret hominum. Nec tamen cessa- plcrobri Cjuaudam inalronam de Bavaria nomine Lu-
vit ab ejtts vasiacionc, donec princeps Polonise „ karth ''-"• (646). Alberli comilis sororem !87B,duxit
7/'adizlaus cum magna supplicalione prseteriti et in uiorem. Iiero ccdem aniio et eodem duce jubenie
prsesenlis anni iributum usque ad unum solveret Cosmas episcopus 5 Kal. Ociobris cousccravi.t al-
obuluin; cujus census hoecsumma fuit: 1000 roarcse lare sancii Viti marliris !S76, quia nioiiaslcrium
argenli et60 !865auri (644). Qui eliam dux idcirco adliuc i'.onerat perductiiin ad ulliniain roaiiuni.
civilales, quse perlinent ad provinciam Kladsco !bB6 4. AniiO doniinicsc incariiaiionis 1093, aquilonaiis
nomine dictam, tradens lilio!s 57 suo Bolezlavo, , 8'7 plaga per mulius uoctcs in ccolo ajiparttit rubi-
commillit eum per manus Iradilionem et fidei cunda, .
sponsionem duci Bracizlao, quateims obscqtiendo Aiuio doininicse incarnatioiiis 1096, 18 Kal. Maii
suo avunculo a patte sibi credilam cum pace S858 ,87Sjubenle gloriosissitnoduce Boeiiiortim Bracizlap,
possideret provinciam. Ipse aulem dux Wladizlaus a venerabili episcopo Cosnia consecraiuin csl n.p-
<iat sacrainentum, quod tributuin oliro duce Bra- nastcritiin sanciorum martirum Vili Wencezlai
cizlao conslitultim, 500 marcas argenli el 50 auri atque Adalberti. Eodem anno tanta ftiil coinuioiio
anntiatim sibi pro concessa pace solverel delermi- ,879,immo divina compunclio in popnlo Ilierosoli-
nalo tempore. mam proficiscendi, ul perpauci in Teuihonicis par-
VARI^; LECTIONES. ,847 omis^tim 4».
8843et arfrf. 3. 4». ,S44 corr. k. S845 cenas 4. 4a. ss4a quas deest 3.
1,48 ad 4, 4a. ,8V9 ul est 4. ,S5° inanescentes manes 3, inanes cienles roanes ac desunt i, i~. ">»' ex-
termhiat 2b. S852speclabilis A. expunct. al. manu superscriplum ao.ceptabilis. SS63,857 in 4. S854Glogou
2b. s^ 4. s88s quadraginta 1, 4a. s856 Klarisko 2, Kladzko 5, Kladzco 4, 4a. in margine k.
S86S
!859 280° 286t 2b, 4, 4». al. tnan. in
!ses|ialre2. s86a posilo A. sex expunclum. nupiialia 5. Magonlia 2,
margine A. episcojio 5, 4a. 286V Mantoua 2, 4. a8E 6 essel 4, 4a. 286G episc. C. et Aiul'. A. Cosroa 2b,
4a. S867Rd'tliartlo 2. aS68in Boheinia uddunl 4, i~. s869inaxime 4. s870 Magnlia A, s87t Ainbeck
5, Hamberk 4, Baroberk i~. !87Sdeest 4, 4a. s873erat A. cxputict. s874Lukardam 2, 2b, 4, i*.
1875omksum 3, 4. s876in urbe Praga addunl 4, 4a. SS77aquilonaris 4. ,87SKal. Maii 3, desunt 4_-4a.
1879cbristianorum addunt i,i~.
NfiT*.
t.640) I. e. apparatus, pompas; cfr. quae legunlur D lit Marlinus Gallus, p. 82. Cfr. Paliicky I, 340 et
apiid Stteloiiiiim in Cnlignla, c. 15. Roepell I, 217.
(641) 1. e. requiem. (645) Cfr. Bernoldi chionicon ad annuro 1094.
(643) Glogau. Moii. Gcrin. SS. V.
/6io) Nimisch. (64(1) Do ejtts origine satis oLscuro, vid. Pubit-
(614) Vide supra II, 13 Alitcr de oatloni rc relu- scliiu IV, 72.
191 • COSM.E PRAGENSIS 192
libus ei aiaxime in orlcnlali Francia per iirbes el \ Anno dominicac incarnalionis 1098, rielatuui SS9a
villas remanerenl S8S 0 coloni. Qui qtioniaro propter est duci Bracizlao, qnod quidatn ex Jutleis lapsi
muliiuidinem exercittis una via simtil ire non pole- fttga, nonnulli furlim riivicias stias stibtraberent
rant, quidain ex efs pcr banc noslrain terram dtiin partiin in Poloniaiii, parlim in Paiinoniain. Unde
transirent, pefniitlenle Deo, irruertmi super Judeos, dux valrie iraws, roisit camerariuin snum ctim ali-
et eos invitos baplizabant, coiHradicerilcs vero Iru- qitibus mililibns, ul eos a vertice usque s899ad talos
cidabant. Videns autem Cosnias episcopus contra a»ooexpoliarenl. Qui venicns convocat !90t ad se
staltita canonum bsec iia fieri, zelo justilise dtictus niiijores nalii Judcos, el sic exorsus est ad eos :
fruslra lemplavil prohibere ne eos invitos bspliza- 0 gens progenita manzeribus !90S(6S0) Ismaheliia,
rent, quia uon habuit quieum adjtivarenl. Nam dux Ul sibi dicatis dux mandal, cur fugialis
Btaeizlaus co tempore cum omtii exercitu suo in Et parlis 290agralis cur gazas allenualis ?
Polonia super ripam Quroiuis noniine Nizam S8S 1, ca- Interea qumcuuque mea sunt, sunl mea cuncla.
slro eorum desirticto nomine Brido s88s (847), longe Nullas de Solimis res diviciasve tulistis.
inferiiis ejusdem fluvii similiter aedificabat firmissi- Uno pro niimmo ler deni Vespasiano
niuni castrum super altum scopulum, unde noiuen Cmsare proscripti, sparsi sic eslis in orbe.
traxit Karoenec !88a (648). Qiiod autem Judei non B Macri vetiisiis, tnacri quo S904vultis ealis.
post mullos dies rejecerunt a se jugum Chrisli, el Quod baptizali sitis, Deus est mihi leslis.
!884
spreveruul gratiam baplismi alque salulem Non me '»»»sed domino sunt ista jubente "»» pa-
ftriel calholicae, et ilerum submiserunl colia jugo ,
~~~" [trata.
legis Mosaicqe, sed episcopi et praelatorum ec- Quod autem ilerum relapsi estis in Judaismum,
clesise poterai hoc asscribi negligentise. Jamque con- Cosmas episcopus videat, quid inde agere debeat
, dilo praedictp casiro Kamenec, priusquam inde ab-
irel dux Bracizlaus, Muliriam filium Bosa SSS 6 suum Dixeral hsec ex parle ducis, el stalim irriimpcnles
collateralem et secrelarium !887apprebendens seor- everterunt domos, acceperunt thesauros et qtiicquid
sum et niulla exprobrans sibi, quibus SS6Ssaepe eum sttppeileclilis optimum invenerunt. Nibil nisi s907
oftenderat, dixit : Ego si non Deum offendere me- quod solum soosperlinet ad vicltiin granum fiuiiienii
tuerem ,889, uti merilus es, profeclo oculos !890-/iii eis reliquerunt. 0 qiiantum recuniae cis miseris Ju-
ernerem '»»'; sed nolo, quia grande nefas cst corrum- deis illa die !909est sublalum, nec ex succensa Troja
pere quod Dei digilus operalus esl in homine. Et lanlum diviciarum in Euboyco lillore fuit colla-
permiltens secum duos mililes tanlum ab aspeclu lum.
suo et lalere amovit eum, et initlens in Boeroiam G 6. Eodem anno 4 I.lus Decembris (651) Cosmas
omnem ejus jussit infiscari substanciam. Nec mora, episcopus niigravit ad Chiisliim. Fuit aulem iste
tlum rediret, misil dtixs89s niaiius, ut apprchcnde- praesul httmilis, simjilex, paiiens el mulium miseri-
rent ss" Bosey ,894, filitini Cac, cognaluro Mutinse; cors el illalas a quovis liomine injurias sequaniniiter
eeinper enim iliam iiationeih Wrissovici i3»s babuil sustineiis, rccognosccnlibns suas culpas pius indtil-
exosam, quia sciebateam superbam esse valde ct do- tor, viduarum nori surdus attdilor, orphanorum non
losam. Qttem cum apprehendissenl slatim, ui jttssum lardus atljtttor 2910,infirinanlium sedtilus visilalor.
fuerat, inposilus puppi ctiin uxdre el tluobus filiis ultiuise sortis nou inmemor, cxequiarttm protnptus
relegatus!8S 6 esl in Zribiam !897,cl exiude pcrroxit exiitil executor.
in Poloniam, et i!)i invenil frairem stium Muiinani, 7. Post ctqus obitum dux Bracizlaus babens cu-
quos dux Polonise satis reccpil beiiigne. ram animariiro, el perpendens collalam sibia Deo
5. Anno domiiiicse incarnatiouis 1097, dux Bra- potestalem eligendi ecclesise sponsum, coepit sollici-
cizlaus vocans ad se Oudalricuin lilium Chonratli ttis cl291t pervigil secum lacita meute stiornm in-
(649) j"ussit eiim capere el roisit in caslium Cladsco spicere morcs clericorum S91S,vilam etGonvcrsalio-
ad custodienduni. nem discutere singulorum, queni ex cis potissiinuui
VARIyE LECTIONES,
s38oPennaneretrt 3. S8S 1 Nizzani 5. SS8iBrydo 2b. Byrdo 5. Bryd 4, 4a. SSS3 Kamenez 2. Ka-
mene 2b. Camencr 3. 2S8Vbcalissimi corr. al., tnan. bapiisroi A. s885 sed omiltum A. 2b, 3, 4, 4a.
ss" Boza 2b. 7 consecrariuro 4, 4a.
S-8S SS3Sqttia 2b. ~~~»si uon— liincrein A. 2S90oculos prof. A.
.ssitienierein tuos A. SR9Srev 2. !89aapprehcnderel. 5. !S9VBoziey 2, Bosen 4, 4a. s896,Vt:.ssetticz
2, Wryssouic 2b, Versouiaj 3, Wirssowic 4, 4a. SS9S806 rcvelatns corr. al. man. revectus A. , 897Zliriam
3, Zirbiam 4, Zrbiam 4a. SS9Srelatuin 4, 4a. 9 in margine k. al. man. s99°platttas 4. i~. S90t,ve-
nientes vocat 4. S90!manseribus 2, niansoribiis 5. 2903[iurtas 4, 4a, ei correcior~\~>. 290V quof|iic 5.
sootine ^. 8906jujjenic sl|lU ista 2. ~~~ideesi 5. ~~~~ s9i'°
deesl 2b. 2909al. mau. in margine k. ari-
julor covr. al. airamenlo k. or|)lianortim 11.t. a. desutu 5. In i, 4". posl verba sedulus visilator inserla
s91t deesl 2.
sunt.Prb atljutor-4* legit audilor. 2"12elarfd. 3-
&QTM.
(647) 'Warlba in confiniis comltatus Glacensis et orriinis Cislcrcicnsis. Scav».'ARZ.
Silesise. (littl) Ducis Briiiinoiisis.
(648) Ari fluviuro Nissain 11011piooul a r.oiiiiiaiii (0."t0) I. e. liliis scoiti.
Glacensi eastelliini Caineiiciuui, |)ostca couuobium (051) Probaulc Necrologio Bobemico.
193 CIIROMCA. — LIB. III. 14)4
S98B
provelicrei ad 2913sunuiium 2914saocrdotii gradum. _\ !938ducis, collaudanic clero cuncto populoqua
Elquainvis ipse nosset iiiler suos 29t5, qititl essel in f.ivenle, Hermanus promolionc diaconus, prseposi-
916
quoqiiam s clerico S9t7..lamenrecolens illud Salo- lura Bo.ezlavensi stiblimaius, subliniiorero inviius
moiiis dictuin : Omnia,. fili S91S,fuc cum consitio ""» subrogalur S9V 0 ad episcopatus honoreni. Facla est
(Eccli. xxxti, 24), advocal Wigbeiium, suuro per atitero baec electio aiino doro. inc. 1099 pridie Ka-
sororctn generuro, viriiui sapieiilem et in talibus Ieitd. s94tMarcii.
S92° ' 8. Et quia eodem anno
negotiis ertidiium valde et persuicacem, cui el (Apr. 10) imperaUir ter-
ail : Tu lempore palristnei regis 2921Wralizlaisemper cius 194s Henricus celebravit pascha Ralisponse
in curia primus inter atfiicqs fuisli, tu mores el vilam (653), jussus est dux Bracizlaus cum eleclo suo illuc
Bocmorum perspexisti, tu iwn solutn laicos, verum venire, qui celebrato pascha in urbe Wissegrad,
etiam. clericos omnes 292Sinlus et in cute nosli, luo lercia die post octavain pascbse (Apr. 19) venii
consilio nunc episcopum eligere voto. Ad haee s923he- 2943Ralisbonani. Qui quia anle fesium caritaliva
ros in propria verba nou iupropr.ie respondil : Olim, prsemiserat ^044donaria laiii cscsaii quain ejus sa-
inquieiis, dum rex pater luus viguit, meum consilium trapis s945, quoiquot eraiit de ejus atnicis in curia,
valuit; iiunc horum vivunt homines inorum 2924,qui obviam ei veniunt ad tria fcre S946miliaria, et ita
semelipsospulanl aliquid esse, cum nichil siiu, el 15deducunt cuni in s947civilalem cum !948magna ho-
quibus nullius nisi quod 292°ipsi sapiunt ptacet S9!S norificentia. Cujus ad primam S9V 9 peticionem caesar
consiliiim. Sed vos melius scilis, quod in tam sanclo confirmal Boemorum eleciioncm, dans Hermanno
negtiiio, qui consulunl sanclm 2927ecclesim tiiiliiati, anuluni ct virgam episcopalem. Hem et hoc »»»*
vacnos decel csse ab ira el odio, u misericordia el ohlinuit precibtts s95t apud csesarcm, ttl ejus fratri
amiciiia S9SS,nam ubi isla officiunl animo, huinanq Borjvoy vexillum daret el eum Boeniis omnibus qui
2929 fuililur opinio (652); me auiem nec alictijiis cum eo
vcnerant, assignarel , quo post obilum
amkicia obligat, nec inisericordia ^snpplanlat, nec siuim fralrem ejtis s96sBorivoy subliniarenl ,05S in
odium exagilat, necira inflammat, quo minus corant 9984snliuni (654).-
vqbis eloquar jusliiim quod poslulal ordo. Est patris 9. Eoriem anno idem ,9S6 dux Bracizlaus veniens
tui el nunc tuus capellanus, quem vos melius nostis, cuni excrciiu in Moraviam, rescdifical caslrum Po-
notnine Hermanus. Hic semper fuil regis in servicio divin 2956,el reddil id S95T,sicut anlea fueral, in po-
2930constans, (n commisso fidclis, in legaiianibus teslatem Hermanni episcopi, atque ibidero in villii
agendis fidus executor, castus, sobrius, iiumilis el Zlaunica S958 pcnlecosten (Mai. 29) celcbravit.
s959
modestus, non 293t vinolentus 293!, non ambiliosus, ' , Deinrie occurrens Pannonico regi Cholomaniio
non elalus, et qum primq est in clerico virtus, ad- - in c.anipo qui riicilur Luczko !960, riiulia snnt !96i
S96! ad "placiluni
pritne liieralus, el quanlum spectal ad humanain inviccro concionaii, placilantes
S9M
op.nionem, cernilur esse bonus vir et perfeclus ad ulrarumque !963parcium. Ac inler se inmensis
uiiguem s933,si solumnwdo ~»SK non obsit quod Iw- muiualini riatis iiiiineribus, reiiovanl anliqua amici-
spes sii. Tuuc dux 2933ammirans suam el ejus una- cise et pacis S96bfoericra et ea sacraroeiilis confir-
nimeni vobinlalem, ait : Haud s°36 aliter cor tuum mant. lbi ilux Bracizlaus siiuni electum llermari-
alque meum sapil. Et quia hospes est, plus ecclesim nuiii diaconum S968 coniittit Seraphim S967 archi-
prodest; non eum parenlela exhauriet, non iiberorum episcopo ordinanduni. Qui venicns ad sedem suain
cura aggravabil, non cognatorutn turma despoliabit nrbis Slrigonise temjiore quo sacri ordines celc-
2937quicquid sibi undecunque veniel, lolum sponsa branlur, 3 Idus Jiinii ordinal euin presbilcrum, ct
ejus ettnater ecclesia habebit. mc, quanivis inriignuro, siroililer ad eunileni pro-
Ilic ergo faciam Pragensis cptscopus ul sit. movil gradum. Dux aulem, post habilum conciliuni
Nec mora, convocalis primalibtts terrse simui et reriiens, castra melalus est justa urbem Brnen
2968; eral enim valde iratus filiis patrui sui Con-
prsepositis ecclesise Boleslau in urbe ad placitum
\k~~X\MLECTIONES.
!913At. manu superscr. k. ~>»'K deesl k. !9le inter suos alia manu in margine A. !916 quoque
2b. !917hoctoco esset ul. manu A. *»>edeesl 3. s919 et post facluin non peniteberis
S9S superscr.
1 deesl 2b, »92sdeesl k. S9SSquem A. s9!4 horoinuin mores 3. !92B
«rfrf.'4. 4a. S9S 0 deest 2b.
in niargine A. s926 corr. k. S9S7 deest k. S9S8 a mis. el_ amicitia desunt A. S92* deest k.
2930in tnargine k. s°31 nec 2b. ,93Sviolenltts corr. viiiolenlus A. viol. 2b. S93Scorr. k. S9JVsoltini
Bracizlaus addit 4a s986aul cor,i\ baud A. S9S 7 ila corr. k. et 2b riespoliet rell. !938
A.2b,3, 4. !936 s94sdeest 2b. S94Sin ad-
4a S9S9
palatiiiro 4, S944 cunctoque poptilo 2b. s9"°. rogaiitr 3. !94tTI, 3, 4, 4a
duni 4, 4a. praeroisil 2b. S9VS corr. k. 294Gonit//»nn i, i~. S947ad 2b. 2948al. man. superscr. 4.
2949imroain 2b. s93°bic 2b. s96t deesl k. S95SCOIT.A. suuin. s053sublevarent 2, 2b, 3, 4, i~. s9»4
atl 2b. 295Sibidem 5. 2956Podwin 2, Podiwin 2b, 4a. S957 euni A. 2, deesl 4. s368. Zliunica 2, 2b, Zlui-
nica 3, Slivnica 4, Slaunica 4a. 2969Chlomaniio 2a, Colomanno 3, Colroanno 4. !9e
0 Luczo 4. 296tsibi
in 2b. 2962deest k. 2963utrumque 4. 2964deesl 2, 2b, 5. 2966el pacis omillunl 4, 4». S966 ejiiscopum
A. diaconum rell.,, s967 SeraDhyu 4. s 968 Briiieii 2b, Brucn 5.
flOT.E.
(6S2) Sallust., Catilinac. 47. (651) Quoa laciiim cst conlra lcgem ne rcghi
(655) VirieIleinrici IV diploma Ralisbontc dalum sticccssione a Bracizlao 1 coiisiitulani, cfr. stiura
apud Boehmerittn 1959. 11,15.
193 COSMiE PRAGENSIS 198
radi, TJdalrico el Luloldo S96*.Qui fugieHles a facie \. pandimus. Nam domna abbatissa.(658) Windelmulh,
!970munilis oppidis, el niil- faniula Deo devota, ecclesiam sancli Pelri aposloli,
ejus oppilaverunl se in
tenies tradunt ei cselcras civitales, liroentes ne sitam in lerrilorio ejusdem monaslerii cui praeeral,
bosliliier devastarct terram. Interea dux Bracizlaus ex velustale a funclamenio dirutani usque ad per-
dispos"uis:praesidiis per civiiates quas sibi tradide- fectioneni dedttcens reaedificavit. Quam ut coitse-
ranl, et eas fratri suo Boriwoy coihittcns, reversus crarel prsesul29S6 cum impelrasset abbaiissa, dum
est in Boemiam, Oltonis (655) autein filii Suato- ex more reliquias sanclorum col.ocat in pixide,
lopjtic !97tei Olto !97Sctiin inatrc sua Eufcmia (656) inter alia oblulii domiria prsesuli pannum unius
niulluin obedienies duci craitl el ftdeles. ltctn eo- palmse latum, quem acceperal de peplo sanclse Lud-
dcm anno (Dec. 25) dux Bracizlaus in naiivilale inilae, rogaus ul siroiliier inter reliqttias sanctas
Dbroiiii Boiezlauni per sororem sibi propinquiim pon.il eiiin in pixide. Tunc prsesul quasi indignans
invilat ad convivium quod crat in urbeSatec dispo- ait: Tace, domina, de ejus sanctiiaie! dimitle anuin
5987aciam S9SS S9SS
silum, ubi in ipso feslo, conscntienlibus omnibus quiescere in pace. Ad Inv-c abba-
eomiiibus Bohcroise, factiis cst Bolezlans eitsifcr» lissa, Noli, inqiiit "»», domine, noli 299tlalia dicerc;
aviinculi sui. Quein posl fcsluni dux rcroillens ad mtilta enim Deus per ejus merita cottidie operatur
^98'
pr-bprla, dono ,m dal sibi et conslituit qualentis I magnatia. Mox jiissu praesulis sartago afleiiur
cnsiferse dignitatis pro ininisleiio S97V ex tributo, iiiagna, prttnis ardenlibus plena, ubi invocalo san-
(juod pater sttus Wladizlaus solvebat aniitialim sem- ctse Trinilalis nomine, prsesul injccil pannum super
pcr, 100 maicas iirgenii et 10 auri lalenla ha- flammivomos carbones. Mira res, rumiculus el flam-
beats» 75. roicula circa pamium enilcuil, sed minime nocnit.
10. Aiino dominicse incarnationis 1100. dux Bra- El hoc etiam magni fuit in aughietitum miraculi,
cizlaus quibusdam referentibus habens coiiiperium quod propter niniium ardorem diu non poluit
pro ccrlo, quod imperalor in tirbe Maguntia pascha pannus de flammis eripi, et landem ereplus sic
(Apr. 2) celebrare vellet, opiimuiii ralus fore ut visus est inleger et firmus, ac si eadem die foret
illuc clcctutn suuro S97fillernianiiuni milteret, qui textus. Quo lam evidenii praesul et omnes nos per-
et ntunera sua cacsari deferrel el quam expcctabat culsi miraculo, lacrimas fundimiis !99Sprse gaudio,
a magistro suo bciiedictioiiein acciperel, el com- et gratias relulinius Chrislo. Dedicata est aulem
iiiiliens eitm Wibertn, qui siroiliter debuit inleresse ecciesia in hoiiore sancli Pelri aposloli S9SV5 Non.
cs&Saiis palalio, rogal ui in S077omui stto faveret Oclobris.
ncgotio teropore oporluno. Sod quoniam archiprse- ~ 12. Item ejusdem anni 15 Kalend. Novembra
sul Routhardus siiiiouiaca hscresi infaroalus, reiicta i Borivoy, frater ducis Bracizlai, in urbe Zhogem
M.igtinlia hisdein leniporibus S97S morabalur in 2995(659) faciens permagnificum convivium , dtixit
Saxonia, jubenie iroperatore et collaudantibus tixorem nomiiie Helbirk !S96(660), orientalis mar^
oinnibus suffragancis Maguniinse s979 ecclesiac , a chionis Lupoldi (661) sororem. Et quia liisdem
cardinali Rouperto, Clemciitis papse apocrisario, diebus filiits Conradi Lutbldtis S99Jj>er concessum
qui forie ibi aderat, orditiatus cst S9S 0 lierman- Golfridi S998 (C62) admissus in caslrum Ra-
iitis S9S
1
episcopus in oclavis paschae 6 S88s Idus kouz (665), multas Borivoy inferebal injurias, sin-
Aprilis. gulis noctibus devastans ejtts villas, et reliigium
11. Eodem (657) anuo admirabile el seclis com- habens in prsediclum caslrum, utide riux Bracizlaus
ni.cmorabile quotl divina gratia per merila sanctis- valde iralus ilerum coadunato excrcitu movit castra
siimc S9S 3 nialris,s984Ludiiiilse !985dignata est reve- in Moraviam, volens ulcisci fratris injuriam. Setl
Jarc miraculum, uti ipsi vidimus, veslrse carilaii prius millil ad Gotfridura oblesiaus eum per anii-

VARI^: LECTIONES.
s969 Luitoldo 2b, 3. S970 deesl 3. ,97i Zwaloplik 2, Znatojilyk 2b, Zuaiopluk rell. !97! ita
A. Oltck 3, Ollik rell. ,97a dona 2b, 3, 4, 4a. s974ni superscr. al. man. k. ,976habebat corr. habea! A.
0 dominus itiseruui 4,-
9976sttum el. A. ,977deesl 4, i~. S97Sdiebus 2, 2b 3, 4, 4a 9979Maguncie A. 29B
4". SBSterntaimus A. S98!VII, A. s983sanctissima 3.. !9S4 inHi 1. Si'85Luiriinilke 3. s986 deest 4. 9987
avum 3, rioininani 4a, deesl i. 2988 deest k. ,9S9 desunt k. '-»»»abbalissa h. I. k. S99itioli dom. A.
*»»*offertur 2b. S993iacryrois fiindimur 2, fudimtis 4. !99VVI, 5. s995Znoyeni 3. s99s llelbyrka,
lielluck 5, Kerberk 4, 4a. S997Luiloldus "V~,Lutholdus 4a. S99SGodfridi 3.
KOTM.
(655) Dttcis Olomncensis. D (660) Cfr. Chron. Clauslroiicoburgense apud
(636) Eral filiaeBclac1 regis Hungarise. . Peziuni.
Patet ex Ltidmillam a. 1100 (661) Sancti, filia Leopoldi Pulciiri.
(657) scqueutibus (662) Frater, ui videlur, Atlalberonis episcoj i
iionriutii iuier saiicliirimi tiuinetuiii sine ulla coti- Wirtiburgensis, lilitis Arnoldt cotnilis qui casirum
trariictione receptam fuisse. Lanibaccnse ad Trunani teuebal. Cfr. Vita Atlalbe-
(658) Monaslerii S. Georgii. 1'QiiisPez. II, 7.
(659) Ziiavm. (665) Reu iii Auslria.
197 CIIRONICA — LIB. III. 19S
30" higubris
qtiae amiciliae s999foeriera, quo 8000sibi Luiholdum A Arivolat exlemplo turmasuorum,
aut viiicuiin iiiitlalaooi, sine mora, aul decastello elextracla hasta am seminecera levant ducero. Ille
suo ctim expellal e:triem bora. Quod curo non lale- aulem minisler Satanse, dum accelerat fugam per
rct Luloldutn, castellanis per fraudem foras ex- nociem qpacaro, praecipitatur curo cquo iu cister-
cliisis, ipse cum suis ntilitibus vi obtinuit caslrtiin. nain,
Tuiic Godfridus 309S curo legalis, qui atl eum missi . Quara prseceps lorrens decurrens feceratymbre.
fueranl, occurrit duri juxta oppidum Wranov, ct Iiicertum esl ntrum ipse maiiu sua an gladius lapsus
corani oroiiibtis clainat Luloldum perfiduni esse et de vagina ita eum pnecidit per soss nicdium alvum,
reipublicse ininiicuni; caslruni vero sibi aooasub fi.de utomnia sibi eflluercnt exla.Fii tiiiiinlliis pervillnm,
amieabiliier 3004 pnestiliim, jam hoslililer ad cx- alii iusiliunt equos , alii cttm armis buc et illuc
095 auxilium. Cujus 3029
pugnanditm poslulal duais ' discurruiit, invesliganles lanti inali machlna-
pclicioni dux non ahnucns admovil exercittim urbis lorem. Mox quidam invenii eum semivivuro, et
per circuiiuni, ubi per sex ebdomatlas vi summa quarovis satis. ad moriem habuit 30a0 vulnus, lamen
nocle et die conserilur pugua, donec fames, quse aniputat ense captil ejus dicens :
firnias expugnat urbcs (661), prsevaluit in castro. 303i non insons ibis ad umbras,
htferni furvas
Ea 300eviclus Luloldtis ei bello fractus rioclu elam " Et Cereris 303s genero mea fucia
800T 3908 referre memen-
eltipsus vix solns aufugit, omissis ibi sttis
[/o(665)
milLlibiis3009,qui facto niane semelipsos el caslrum Dttx autem a033,licet in tantodolore sit positus et
trariunl in roanum ducis. Interea diim hsee pugna moarore, illa nocle el insequentt die no.n relaxab.il
geritur Paulic 301°,filius Marquardi30il, psedagogus spirilum et ora a Iaude Dei, nunc lacriinosam poeui-
Wlndizlai, sagiltalus moritur, iiem Dobes,»012,filius tenciam offerendo, nunc a034sua peccaia con.filenda
Lslintir 30ia, dum lam episcopo Hermanno quam aliis sacerdolibus
Pcr vicem suam serval vigilias noclis, Dei. Tributum autem quod eo lempore fuit de Po-
occiditur. His dttobus amissis et reddita urbe Go- Ionia allaturo, el quicquid in sua invenila035camera,
tfrido, cluxviclor cum stiis remeat in Boeroiam. 6
per manus episcopi fecit dari ao» per monasteria. Et
15. Janique Chrisli nalivitate adpropinquante, et cum disposuissel omnia quse eraul disponenda prq
•,
0 14 duce mo- amma : Dale,
proplcr vcnucionem in vilki Stibecna inquit, filiolo meo lii.uum mcum el
rante, quadam die inter prandendum ferlur dixisse jaculum, cmtera twn esl meum sibi dare, qum Deus
dux 3015ad qucndam venatorem a01G,qui non longe
posuit »'iisua potestate. El ila ao37 in sequcnii nocle
ab eo ad quarlam sedcbat niensam : Heus Cucala! inter nianus sacerdolum 11 Kul.
3017 jiost gallioiuiuni
pulas tne nescire, quis sil inler vos qui me qum-
Januarii, velud bonus Dei,30SS atlilela, ulramque
ril inicrficere ? El ille, sicul homo erat vehemeiis, in honiinis subsianciaro in sua divisil exordia, qucm
verbis, clamat S018: Procul Deus Iwc averlal nec luus procul dubio erediinus aut jam 3039accepisse aul
octtlus parcal, quin ipse cicius occidalur qui lalia ^04" accepturuni cceleslia consorlia. Ctijus fere-
jam
tnacltinalur. Ad baec dux : Ah 3019.'bone vir, ait, -trttm unus ex clero
seqiiens usque ad seputchrunr,
ttulti fas esl evilare iiuvitabile falum. Poslera aulem ao41 iterabat dicens : Anima
die (Dec. 21), quia sancli Thoinse aposloli erat vigi- hujusmodi planclum
. .T - . . . T1 *
, .
li;i, niaiie attdila roissa il venaiuin, ei cum in nocte Brucizlai sabaolh adondy vival expers thanalon ura-
ei ante villaro cislaus 304s(666). Mira res, sic flciu suo cle-
jam rcdircl, occiirr.unt tipparilorcs yskiroi.
ciiin latcruis ct fiicibus 3°20. Moxque Lorck "", im- rum et populuni concitabal S04aad fleluin, ul dum
pius liilro ntissus a diabolo, prosilit ex lalibulo prac- fleres roagis flere vclles. Sepulius est aulcm cum
aov4 sancti
cinclus glariio, et ul fortitis valuil, inter ipsa ilia maximo planctu suornm in polyandro
dticem 302!percussit vcnabulo 30S 5. Non aliter dux Wencezlai ecclesiaeforinsecusanle portamasinislris,
SOiV cariit in medio luco sos6, ;tc, uli ipse disposuerat. Ubi soror ej'us LudmiJa, Dco
Si clarus Lucifer coelo cccidisset ab allo. devota famula '»Kl>,supra lesltidines conslruxit ar-
VAR1.E LECTIONES.
,999FideiA. aoo[lquod4. S00icorr. A. a00!007 Golhfridus i. *»»3deesl3. a004amic. sub fide A. ,006in
addit%. 3006victa orfrf, i victoria add. 4a a antissis 5. 300Somnibus corr. ibi A. "»' mil. suis A.
30,0 Paulik 2. 2b. 5. 4. 4a. 30li Markwardi 2. 301!Doles 3. 301*Lyzliuiir 2. Isliniir 5- Lztiiiiir 4. 4a.
301VStbeczna 2. Stebna 2b. Sebecna 5. Sbencna 4.4a. S016riux dtixisse A. 3016deest i. 4a. 5017qui
inler vos A. 30ls proclaroal 4. 4.a. 3019Acli ach 4. ,oao 3623fascibus con. fac.btis A. et arrois <irf</«n/4. aos
4».
5
3021Lork 2. Lark 4. 4a.. 302SBracizlaum add. 4. 4a. corr. k. 30!4 Bracizlaus arfrf.30304. 4a.
lulo A. 2. 2b. 4. 3026cxliniplo A. 3027astaA. 302Sin 2. a629et hoc loco k. 3033 i iticque 4. babucril
2b. S031furiasA. fiirnas 4. 4a. 303s ceris A. al. man. susperscr. Cereris. 3036 Biacizlaus nrfrf. a057
4. 4».
30sviimic — confiteitrio al. manu in tnargine k. 3035invenii in sua A. dare 3. 4a. Sic 5
3038tlei boiitls A. S03' deesl 3. 30V 0 oinilluni k. 4. 4a. 30vlplanctu 5. 304! 3. yscliyros i. 4*.
30V yskyros
5 fain. Deo dev. A.
3043ciebat2. 2b. 5. 4. 4a. S0VV podi.mdro A. polyaiuirio 5. .
'
NOT.-E
(664) Cfr. Lucan., Piiars. IV, 410. 666) ia-/yp-;.
(665) Yirg., Mu. 11,549.
4<J<J COS.M.E PRAGENSIS 200
S0E9 sublatura per fralrem jtmiorcm (668)
cualani in hoiiorc sancli Thohiae aposloli capellam, J _.ityuslo
et coiislituit ul cotliriie ibi cclebrarctur missa pro poscil principalis sedis hoiiorem. 'Qui quamvis
defiinctis. El quoniam stalim percrebnit fama in juslam causam habeal 807<l, tamen lrusira caudam
diicem »0V6 esse inlerfecttim Bosey 8047et caplat 8071,cum cornua ^07*amitiata07i. Sic Udal-
populo, 8 de ricus fralreiu S07Ssuum Borivoy j'am 8074confirma-
Mutinae coiisilio, quos anlca expuleral dux S0V
regito suo, dubilari a quibusdam solet ulrum son- lum in solio lanleniiitur pellere de regno.Postr|tiam
cior 30V 9 sit qui consiliuro dal, an qui consenlit ut vero suo relerenle legalo aniroariveriit Urialricus,
faeial'; scd revera ulerquc reus, veruiilamensoncior nec fratrcm suum cedere solio, nec comiles acqui-
is est qtti homicidium cousiliaiur, qtiia et se ipsum escere stto consilio, hoc solttm obtinttil precibus, ut
de alium [sic] criminatur. Ergo vos Bracizlaum occi- csesaris per licentiam liceat S07Ssibi debilam vi
disiis, qui ttl occideretur, consiliuiii dedislis. Miltunt invadere S076provinciam ; cnjtis 3677mox associan-
ilico prsesul et coinites cum feslinaiione in Mora- tur in contubernium viri in rebus bellicis slrcnui,
viain ad Borivoy legalunt 3050,quo accelerel sibi a Sigardus comes de oppido Sala, el ejus fraier Fri-
caesare olim S061 dalum tolius Bocmiae accipere sensis 807Sepiscopus nomine 3079Udalricus (669),
ducaium. Qui festinus veniens in ipsa die (Dec. 25) alque suus per sororem gener nomine Fridricus.
nativitalis Cbrisli omnibus siinul faveulibus intro- '^ Quorum sttccenderat aninium ad belli sludium pio-
nizatur. Tuuc Cillenia306Sdelet805a omnino sua 3064 lhitlens cis aureos monles, et pollicitans subs esse
308°
vesligia, quscvix inpressa reliqueralS 055iti Boemia, faulores omnes Boemiaenaiu majores. Praelerea
cuni exosa terras peterel coelcslia. Jusiitia enim uiidecuhque poluit, non paucos sibi in atixilium ac-
cral Boemorum, ut semper iuler principes eorum quiril Teutonicos, qui prosui stullicia sRstiniabnitt
major tiatti solio potireiur in principalu. iti Boemia auri et argenti pondera fore in plaleis
14. Anno dominicae incarnaiioiiis S0561101 S0S7_ sparsa el exposita. Quibus insimul coadunatis, Ou-
Uodalricns et Luloldus, filii €onradi, cxpulsis prae- dalricus cum fraire stisl Luloldo S08SAugusto niense
s'tdi:« de 305SMoravia, quae ibi Borivoy abicns reli- intrant parles Boemise, sed sinistro homine. Nam
qreral ob cuslodiam, rehabuerunt civitates suas, Borivoy collectoexercituoccurrenseis castramelatus
simililer Tosey et Mulina rcdeuni dePoIonia.quibtts esl308a gUpra (juos colles juxla oppiduro Malin (670)
duce Borivpy non ex corde, sed pronecessitate tem- 3084, paratus in crasliiium cum cis S0S 6 comiitere
poris concedenle graliam suain, 8069,reci|)iunl civi- bellum. Teutonici vero non longecx allera 3086parle
talcs suas quas antea habuerant, Bosey Salec, ei rivult Vysplisa ao87 applicuertiiit ciistra, ita ut titer-
Mutina Lutomerice soco. -, que ab utrisque possil80s8 videri exercitus. Qtti post-
15. Eodem anno Oudalricus adit306i imperalorem J quam animadvertcrunl iinnninicni esse cuin 3039duce
in urbe Ralisbona, et eum per amicos sollicital»»»' Borivoy, »"'» consianciain Boeroorum , inquiunl
precibus et faligat inmensis promissionibus, quo silii Udalrico : Ubi sunt illi Boemim naiu majores, quos
restituat injuste S96Sprsereptum a°64 a fraire stio dicebas luos esse faulores 1 Recle menlilus es in caput
juniore (667) Borivoy Bobemise ducalum. A quo cac- tuum, el nos decepisli aique in magnum deduxisti
sar accepla pecunia da.l sibiS06S dncattis insignia et periculum. Reverli voltinl, seri liequeunt, quia e;idem
vexilltim; sed in ducem eligendi obtenlum ponit in via posl illos Sualopltik 309tcum fralre stto Onoiie
acbilrio Boemorum. Tunc Uodalricus mitlens lega- ducens secuni dtias scaras veniebal dtici Borivoy in
luni valde diseiium 30'6 virum, Neusse 3067.iiomine, auxiliuni. Quid facerent? Msgna undiquc S09!coar-
filittm 3068Dobremil, argttit fratrem stium Borivoy, lati 30!IS angiislia, per angiistaiii viain el niinisarlam
increpat coniiles et niinatur eis, jactal se esse sctale semilam, qua ilur tians silvam ad Gabr S09V(G7I),
majorcm, el sccundum patrise morem Jebilum, sibi liirpem noctu maturaveiuiit fugatn. Ibi episcopus
VARLE LECTIONES.
3646Bracizlaum 4. 304'
Bozsey 2. el sic dcinceps. J0VS dttx exp. A. deesl 5. sov9 sanclior 2. in
lextu, sed in margine 305s mann antiqua correcium sonlior. S060 legatos 4. 4a. 306t olitn sibi a csesare
A, 2b. 5. 4. 4a. Cyilenia 2b. 5. 4. 4a. 306a dolet A. S05Vrielcla al. manu stiperscr. k.
3065 liqiierat A. S06° Christi 2. S067 Mill. CIl.A. 3668in A. 3069 deest 4. 4". 306°
806iadiit-4. 4a. fatso.
3062sahital 2. S06Somissum 2. S06Vjirse-
Liutoinierziczie 2. Lutomiricse 5. 4a.
erepluni corr.a06c prsereptum A. prseereplum 2. 2a. 2b. 4a. S066 sibi iradnt in margine ~~~~al. man. corr.
trariit A. diserluni valde omisso Icgniuui 4. 4a. soe7 _\ieussa 4. 4a. deesl i.\ i~.
s'»» 'projusle 2. 30'° habeas 2b. 3. 4. 307t— uts retl. et k. corr. — lal. a072 coriiu 5. 3073 al. nianu k.
8074deesi 3. 3075deesi 4. i~. S076 invadercl omisso vi 4. 4a. S077cui 307sFri.-iensis 2. 3079el. 5.
3080proptcrea 4. 4a. 308tsuo add. 2b. S08sLulliolto 1. 2b.
»083melitii suiil 4. ao84 M.ilyn 1. 30SSillis
4*. 3086 alia 2.-2b. 4. 4». 3087Wyzplisa I. 2b. Wyzpliza 2. Wzalsa 3. Wzlipsa 4. Wzlypsa 4a. S0BS pos-
setA. 3089rf<;es/l. S09°Boryvoy I. 303t Zualoplik 1. S09! unde 3. 3093coartari A. S09VADGABK 1.
NOT^E.
(667) Eos fratres iton fuisse iiemb non videt. De 1157, qui oral Fririerici comilis de Pilsiein fraio"-,
quo loquendi usu vid. Pitbilsclika IV, 101. probat labtila quadam apud Meichelbeck llisl. Fri
(668) 1. e. hoc loco jiiuioreui filiunt pairui. sing. I, 2 n. 1282.
(0691 Inler Frisingenses episcopos illitis temporis (670) [jlii Iioriie^ila esl urbs Kuttcnbcrg.
Uliiliicu.n non inveiiiii observavil Scliwarz; illo 671) Habcrn quo ilur iu Moraviam.
mujiere lleiiitictiin fuiiclnm cs e anuis 169^ usque
201 CIIRONICA.— LIB. III. »202
Frisensis 8095amisit capellam suam (672), ibi pro A (077) eleclus est in episcopum Moravise. Eo.lcm
3696exercitus cum rebu
pier difficilemviam omnem anno miltit Sualopluk in Bocmiam imlagatores ne-
usualibus projecit sareitiam. Mane atitem faclo adve quitiae, delatores j'ustici;e, scminatorcs 31ls discor-
nientes Boemi, hoste carentia S097diripiunl spolia diae et otiiniura malarum arcium invenlores,
Eranl autem illo leinpore Borivoy el Suatopluk con- qui 3il9
corries ei ad invicem unanimes, sed unde orta si Possent unaninies armare in prariia fratres (078).
inler eos discordia, parum supriora repeiem Hii fere universas Boetniaecivitatescircuientes alios
exordia, referam paitca. alios muneribus , alios pro-
' 16. Atino dominicse incarnalionis 1102 3098,Wla- pecunia corrumpunt,
missionibus obliganl, et quos scicbanl novarum
dizlaus dux Polonise babens duos filios , unum dc rertiin avidos , aut digr.ilatibus privatos, aul ver-
concubina progcnitum, noinine Sbignev 3099, alte' saliles et animo incoiislanies, onincs 312° stiis vcr-
rum ex Juditha Wralizlai regis filia editum, nomine suciis asciscunt S12tin partes Sttalopltik dttcis. His
Bolezlaum , hos inler 3100suum reguum 310t dividit ila patralis 312a,anno riominicaiincarnalionis 1105,
per mediuni (675); sed quoniam juxtaSl0voce.ro doroi- sole lnoranle in decima parle Librse, inlra Zuaio-
nicam , oimie regnum in se ipsum 2divisum de-
,-v pluk cum suoconiitalu3123Boeroiain,et occurruulsibi
solabitur (Luc xi, 17), et domus supradomiim ca- jiciiidorura aginina, qutdaro vero ex eis expectant
sl03
del, el sicul vulgo dicilur, duo catli uno sacco ut eum aperla janua urbis Pragse recipianl infra
capti 3104insimul esse tion possuul, anno dominicae rocenia. Sed prius eadem die dttx Borivoy valde di-
incariialionis 1105 Sbignev posl obituni patris niox luculo veniens prseoccupat urbem.el ponil in ea
contra fratrem suum suniit arma, el proroillens pe- forlia prscsidia atque episcopo Hermatuio eam Slav
cuniani associat dticero Borivoy sibi 3105in aiixilium. coiititlens, se cum suis ad Vissegrad contulit. Et
3106in Moraviam, et ecce
Qui staliui misil posl Zttatopluk Zuatopluk 312Sordinalim 3126pulchre instrtictis
convenientes simtil caslra tnetati sunt juxla oppi- cum sex legionibus apparet in cs^ipo, ct qtiia nul-
dum Recen (674). Quod audiens Bolezlaus niillil 3107 lus obviam sibi venit ab urbe, incertus et djriiius
st08suum Skrihimir sl09 (675), cl rogat et mox transvadaiiles sl27fluvium
pedagogum pariim subslitit,
3110sibi per
ducemBorivoyul silniemorafiinilalis, se Wlilavam infra villam quae dicitur Bubni 31!8 (679)
Judi!am,e_us sororem, riicit propinquiorem; el insu- applicuerunt urbi, sed inveniunt clausas porlas et •
311tad liianum 10 marsupia 1000 mar-
per offetiei super inuros fortiter resistentes milites. lbi a quadani
31ls
cis plena. O ipecuniatocius roali regina, fraudis ancilla super muros astanli tttrpitc confusi, eadeut
amica, fnlei hosti.s el inimica! Tu jusliciam coni- r, via repedantes figunt lentoria inl^.r utrasque ttrbes,
prirois , recla judicia subvertis. Te corrupli Gra- in loco ubi sabbato fiunt mercimonia (680), a;sli-
hissa et Protiven 3113,ducis Borivoy consiliarii, cont- mantes quod cx ulraque urbe sui conjuralores illa
3114
pellunt ipsuro ducem fideni slllsSbignev proniissaro nocie confluerent adeos. Quod cutn niinime fecis-
abnuere. Qui staiini accepta pectinia reversus sent, mane facto ccetu eonvocato Sualopluk sic
est ad propria 3116,et quia nec unum obuluui dedit orsus estad eos : Quamvts iwn vacel tuodo ul prolixo
Zuatopltik, indignalus valdc el succensus ira disce- ular alloquio , pro re lamen pauca loquar, ne morlis
dens ferlur dixisse: Incendiuin meum ruina 3tlT occasionem limere alicui videar. Timidis enim el iryna-
extinguam (676). vis, quibus misera vila S1S 9 habelur ai3° suavis, aptis-
17. Anno dominicae incaitiatibnis 1104, Johaimes simu mors est, forti aulem 3131viro tnorlem subire in
\kR\M LECTIONES.
» 95 Oudalricus inserunl 4. 4a. *m omnis 5. 4. 4a. 3097carentes 2b. S09sMill. C. III. A. 3099Izbi-
gneu 1, ila et deinceps ; Zbingnen 5, Zpiligneu 4, 4a. S10°inter hos A. sl01 regnum s. A. sl02ipso 2b.
o»<i//»< 4a. 8103inuiio A. 8104positiA. sl05al.manu superscr. A. 3106 Zualoplucl. m7 ~c\inserunt %
i~. 3'08legatum A. 3109slt! Ziibimir 1, Zkrybiinir2, Zkribiniir 2b, Zkarbimir 3, Zkrbiroir 4, 4». 311°sui
corr. seA. 31tl sibi3116 2b. mundi 5. S,1SProtyven 1, Proliweu 2,2b, 5, 4,4». ,m lidei 2. 3tl»
lide 1, expunclum. patriam A. 3117rugina corr. ruina A. 31ls nequiliae el erasa k. 3119quiqiie 1.
3190omnibus corr. oinnes 1. 31!1 afliciunt 1. 312SZtiatoplik repetit 1. si2Sexercilu 4 , 4a. S124ea2,2b,
3, 4, 4a. 3125Iiic destinl notmulla annolavil smc. XVII manus in margine 1, desiderantur S126duo, ul vi-
delur., folia qum continebanl sequentia usque cap. 21, ad verba »"» corruplus et avarus etc. ornalim A.
3127transuadenles 3. 3t2SBubin 2, 2b, 5. Burni 4, i'. capius oculis et tnentula est privatus, hmc
3lal
verba in lextu k. sed expuncta. sl8° videiur 4, 4a. atia manu superscr. k.
miM.
(672) Vasa et ornamenta sacra quibus sacerrioles D linus. (675) Apud Marlinum Gallum Skarbimirus pala-
ad sacra peragenda uluntur, ilemque capsula qua
rdiquise sancioruro asservantur. SCHWARZ. (676) Sallust. , Catil. 51.
a dala erat Masovia, Bolezlao (677) Tertius.
(675) Sbigneo palre
regni sedes principales in Cracovia , Sandomiria et (678) Virg., Mn. VII, 555.
Wratislavia, ut referl Martintis Gallus II, 8. De (679) Buben.
dissensione fralrum cfr. ibidem II, 24. (680) In dextra ripa Moldavse, in ea Pragse urliis
in parte ubi hodie sunl sepulcra Judacorum. Palacky
(674) Rulzen, regione Troppaviensi. I. 555.
PiTRO- CLXVI. k
•203 COSM^E PRAGENSIS 204
prmlioduleitts esl neclareliquido.Namegoolimmecum 4>Henrici junioris. Videntes autem Boemi se undique
dcliberavi aui poliri pane et lionore poiiori, aul pu- esse destittitos, nichiloroiiuts celeritts nt potuerunt,
gnando honeslm succumbere morti. Sed (6S1) vobis siiuul noclu maturaverunl 3163fugam. Quod videns
sola nunc csl mors isla cavenda, ne qtiis veslrum ca- imperatordeserit 3154Raiisponam, et transiens per
S13aligatus 31S
3, alqtie spe- australem plagam via qua ilur ad Netolic 3165(G85),
pius el manibtts post terga
ciaculumhosiibus facius, velulibosad viciimamductu?, iulrat Boetniam, quem dux Borivoy honorifice sus-
cadat secriri peremptus. Viclis enim una ~»3K est vicio- cipiens 3t56, siciiii ipse caesar disponebal, versus
ria el digna luude memoria, ne incruenla hoslibuscon- Saxoniam dat sibi condiiclum per lerram suam
lingal vicioria 313C.Dixerat, et conlinuo cum suo co- csesare dignum, deducens eum usque ad gciierum
mitalu vcrtens iler 313CMoraviam , sic falur Waeek sttum Wicbertum 3167(686). Inde per Saxohiam
3137ad comitem : 0 miserabilis foriunm conditio , transiens et Renuro perrexit Leodium, ubt non post
S1S8 nunc cogor st39humi residere ut noclua, qui multos dies cum vita amisil
qua imperium 7 3168 Idtis
visus 3140eram veluli agilis aquila ascendisse 314tfere Aiigusti.
usque ad nubila. Cui Vacko : A'on 31V»/e,inquit, 19. Eodero anno Sualopluk convocans eos aui
dotnine 314Smi, frangal isla adversitas, quam cicius secuti eum fiierantde Boemia, quid opus sil faclo
felicior sequelur ~'KKprosperilas, quia et solis post '5 jam in inceplo negotioquaerilconsilia. TuncBudivov
aqum ~>KSnubem magis nitel claritas. Talis enim 3159Dlius Ilren 3160,cseteris setate senior liuguaquo
vicissiludo omnitim rerum esl inmundo. Quos abeiin- disercior 316t,in adversis ct prosperis vir sequaniinis
tes duxBorivoy cuin suis prosequilur Stv6, el quamvis 3162, el in talibus negotiis ab ineuute setale vir
septics plus rie militibus babebat, tanien non atidet eruditus ac plenus versuciis, his usus esl alloquiis :
tum eis cominillcre prselium , quia timuit sttorum Varius est evenlus in prmlio, et 316atiunc hi, nunc
~>K7 perftdiam, ne sua castra deserenles ad hosliuro ilti prmvaluere bello. Nos aulem,
fralres, nondum
se transferaul miliciatn. Proseculus est autem cos a usque ad sanguinem pugnavimus, nonduin fecimus
Ionge usque ad iniroilum silvse (682). capitibus noslris st64ponlem , quo 3t65iturad soiiutf ,
18. Anno tloniinicae incarnationis 1106, inventore quem3i~~uliqueel facturi sumus, si sors [acerecompi-
discordianim diabolo seminaiite discordias per uiii- lerit. Sed quoniam non semper armis, sed smpifs
versttm ai48orbem lerrarum, quidam sui cooperalo- dolis ad ardua Iwnoris venilur fasligia, nunc posilis
rcs cxlitertint ex Tctilonicis proccres S1V°,qui se- armis ulamur dolis. Talibus enitn ariibus Troya ab
ducenles liliiitii imjicratoris, regem videlicel Ilen- Argis sl67esl in decimo anno capla, el Prudenlius
ricum quarium , pcrsuaserunt ttt contra genitorem referl in Psihomahia 3'~~dicens:
suuin arnia stimcrel. Qui filii sui a facie fttgiens, in ' Nil differl armis coniingal palma dotisve (687).
urbe Ratisbona cum paucis mttnivit se arniis, et
miltil pro duce Borivoy, ul sibi in auxiliuro cum Necmora, mittilttr alter, ul ila dixeriro, vcrsipellis
cxercitu suo veniat. Necmora, vcnienles Boemi nou Sinon sl69 in Boemiaui, iiiuliimodis instructus dolis,
S17t uiramqre
longe a Ratisbona meiaii stinl castra juxta fluviuro nepos Gapatae sl70, qui paratus in
Reznam ; ex alicra aulein parte ejusdem fltimiiiis fortunam (688), casus 8t7S non limtiil mortis , citi
crant caslra filii imperaloris. Tuncqui videbaiitur apie sonat nonien virilis , quia viriliter egit. Nani
•esse fatitores cacsaris , primus Lupoldus marchio sicul olim Sinon Argivos arroatos equo intiusos per
orienlalis lapsus fuga noctu repalriat cuni suis, sua mendacia traxil Troyse in moenia, ila per islius
- Depoldus steo (683) autem et Berengerus sl51 (684) falsidica commenla duci Suaiopluk victa patuii
ntarchiones 315s transferunl se ad castra regis Boemia. Hic ut pervenit adducera Borivoy, genibus
\k~~~\M LECTIONES.
3132post lerga manib. A. S1SS decst A. 3134deest 4, 4a. sl35 corr. k. st36 versus inserunl 4, 4a. st37
Waczek 2,Vecek 5. 3138quiaA.4. 31VV sl39color corr. al. tnanu cogor A. 8tV0 usus A. 2,4,4a- 3tvlascendere
A. 31VS omissum 4a. 314Sriux 2b. sequilur 2b. 3t4Bcorr. k. aquaro 2, yque;tm2b, aquosam 5, aqtiani
et 4, i~. ~iK~perscquitur 2b, 4. au 7 deesl 2, 2b, 5. 314Sita k. deesl reii. ~'K»proceris 4a. 3150I)u-
poltlus 2b, Diepoldus 4. S16tRerengcrus 2, 2b, Regnerus 3. 3162deest k. 315Sniatur. siiiuil noctu A.
3164iirbein arfrf.4a. s166Nelolicz 2b, Necholic 5, Neiholic 4, 4a. 3156suscepit A. corr. al. man. suscipiens.
."«' Wigberltim 2. 316SVI, 4, i~. S!!9 Borivoy 3. 3160Cbren 4, 4a, al6t discretior2. 3162aeqtianimus
2, 2b, 3, 4. 316Somillil i~. 3leKveslris2. S165viam qua4, 4a. 3166quani 4a. 3167Agris sl68 2, ab Ar. est
al. mun. in margine k. falso in lexlu ab agris talibtis enim. lalibus esl — Argis in rell. Psicomacbia 4.
1169Symon 4. '8170Gapali 2b, Sapacae5, Gajmhe 4, 4a. sl71 ut 2. 3,7Scasum2b.
NOT^E.
(681) In sequentibus iterum Sallustium in oratione D in Chronico 1106.
Catilinse, c. 53, imitatus est. (685) Netoliz.
(682) Ilocjam anno, 1104, faelum essc probant (686) Usque ad niontes Wissechore i. e. montcs
Ann. Hisdesheim. et Ann. Saxo. Saxonisemelallifcros. Cfr. monachuni Opatoviceiiseui
'
(6s5) Cotnes rie Vohburg, marcbio Nordgaviaa, ad a. 1105 in Palacky Wiitdigung , p. 55.
qui jam priori temporc ad Hcinricuiii juuioretti (687) V. 550.
irausier.il. Cfr. Ann. Hildesbeim. 1104. (688) Virg-, ^En. II, 61.
(684) Sulzbacensis. Consenlit de his Ekkehardus
m CIIRONICA.— LIB. III. ,203
piovohttus, ficlis lacrimis rigat peries riucis , et A < cius natu posl-Borivoy 3190,j'am bonae indolis jtive-
tandernsurgcre jtisstis taliafatur: 0 me miserum vix, nis, secutus est fralrem sl91in Poloniam. Hisdem
Delituisse fuga, el 31,avix evasissesceleslas lemporibus rex Heinricus quaiius forte iiderat iu
manus impii Sttatopltik, qui si me cepisset, procut Saxonia (692), ad quem Borivoy accelerat elillatani
dubio hosce oculos mihi erttissel. In quo quoniam me sibi injuriam applorat, et ut ei injtiste sublatuin
aliter ulcisci nequeo, o Deus oiiinipolens, fas mihi resliluat Boemise ducatum, inmensa auri et argenli
sil ejus secrela delegere, fas mihi sH omnes qui sunt in ponriera promiltit se dalurum (693). Protinus rex
hac terra e.jus famitiares prodere. Sicque miscens miltens unum de salrapis, sic mandal Sttatopluk
vera falsis inullis crimiiiatur Stialojiiuk flagiciiis, et paucis : Per coronam capilis mei mando libi et prm-
ul sibi magis credalur, dicta sna confirtnat sacra- cipio »>»»,ut sine dilalione ad tne venias, aul si venire
mentis. Talibus artibus atque insidiis vir bontis el tardaveris, procul dubio ego 3193in justicia 3i,Kle et
simplex dux 3174Borivoy rieceptus el niulium men- luam Pragam celeriler "»» visilabo. Qui mox coadu-
daciis credulus, ramos robuslos quibus et ipse inni- nato exercitu veniens, snb ipso intrnilu silvaejitxia
xus sedit et bonorem suus pependitS17S, incaule oppidum Illumec sl96convocat proceres et satrapas,
prsecidit, et ab alto culmine cecidil 3176.Nam ami-. et proponil eis fratrem suum Ollonem dicens : Ego
cos suos fidelesBoscy et Mtilinam sscpe capere et ut '" solus ibo, et mei capilis periculo scrutabor ancipiles
hosles rei pulilicse punire volttit, sed qttia consilia- 3197amicos regis. Vos hic expectate dubios 319Scasiis
rios suos Giabisatn el Protiven 3177plenos rimarum incerti ittventus; de cmlero Deus omnipolens sl99no-
habtiit, velle suum prsediclos comiles non lattiit. Qui stros S200prwvcnial el subsequalur aclus. Et assum-
sliilim transferunl se ad fratrem ejtis Wladizlaum ptis secum pattcis, il iemere in 3S0iapertttm rttitti-
et j'aro 3,7Sfrementi et saevienli 3179adriunt slimulos, rus laquettm. 0 stulta sapienlia viri, imnio audax
ut magis sseviat contra germanum suiim Borivoy, audacia ducis ! Variit 3202haud 3203ignarus, quid sibi
cui jani abrenunliaverat firielilalem et fraleriiilaiem faclurus rex auro corruptus 320V etavarus 3206ul in-
suatn ct amiciciam, el palam miserat. ari 3180Sualo- fernus. Quem advenientem, sine oiuni audientia rex
pluk in Moraviam Yilalmi si 81fralrem nomine Pti- jussit relrudi in custodiam, et convocans eos qui
Ionem 3182.Quein advenieniem Wladizlaus ei caeteri secum veneranl, iradtteis Borivoy ducem, ut redtt-
comites 318S,heu insensati! et quasi suimet hostes cenies cum in urbem Pragam iteriim relevent 3206in
cl palrise inimici, ad suam perniciem trahtini rabi- principalem caihedram. Qtti remeanles cttm eo,
dtim lupum in ovile S1SV ovium, qui non soltim oves, tercia die metali sunl caslra juxla castellum 8!"
verum etiam ipsos dilaniarei stss oppiliones. Ergo Donin (694). Audiens hsec Otto S20S,ait ad suos :
Borivoy mitis ut agnus, regno privaltir, el Suato- Quid expectamus hic ? jam quod limebamus evenit, et
pluk ssevior ligride, ferocior leone, intronizatur anno quod verebamur accidit. Eamus el videamus novum
dominicse incarnalioiiis 1107 (689) pridie Idus at8° ducem, s'i regis dexlra eum noslra 3!0Sdefendat ab
Maii. asta 32t0 (695). Et ordinans ex electis militibus sex
20. Iloc novum nec prius in Boemia factum circa iegioties sslt, noctu iransecndens monles, manedilu-
8187adjacentesmiranlurgentes, elpejorain fulurum culo irruit in caslra Borivoy. Sed ille S21sprsescius
Boemis vanae menlis per praesagia augnriantur 3188. jam lapsus fuga deliluerat, quia quidam profugus ex
Ilinc filii Pannoniae Cassandri Isetantur, inde Polo- castris Oltonts causam sibi clani innotuerat.
nise nequam trapi (690) incircumcisis labiis gralu- 21.. Praesul autero Hermanus, vir prudens et j'u-
lantur, quia, rium isli principes semelipsos inqtiie- slus, inter varios casus utriusque ducis quasi inter
tant, illi quielepotiunlur. Multi aulem ex comitibus, Scillam et Caribtiim positus, ne videretur utramvis
quos ipse Borivoy de.proselilis (691) feceral comiles, parlem eorum incerlam sectttus, secessiladamicum
coroilabantur eiimetsecum in Poloniamproficiscun- siium Ottonem Babenbergensis ssla ecclesise episco-
ttir. Videns auteni qtise fiebant Sobezlaus 31S 9, ler- pum. Borivoy autem, licet quod pecieral non obli-
VARI.1ELECTIONES.
»17Sdeesl k. 3m deest 3. al76honorem suspcndit A- 3t76excidit 2. S17'Prolucen 3. 317Setiam
2. S179silienli 3. sls0 i(<i A. per 5. pro rell. S1S 1 Willtelmi 2. Willehalmi 2b. 5. Willalmi 4. i~.
3182Polonero 2. 818Somissum 4. 4a. atsv suaruro addunt 4. 4a. 3186dilaniaverunt 4. 4a. 3186II.
Idus 2b. 3. 4. 4a. sl90 8187ila 5. 31SS augiirantur 2b. 3. 3,9i 3189Sobieshius 2. Zobezlaus2b. 4. 4*. Zobeslaus 3.
ct sic deinceps. lercius—Borivoy desnnt k.sl96 suiim inserunl i. 4a. 319set praecipio omissa 5.
3193deest 5. 3,9vet judicio arfrfuu/ 4. 4a. »"» deest 3. 3196lllimecz 2. Hlvmec 2b. sl97ancipes
corr. al. man. A. S19sexpeciai dttbius 4. deest k. 3S0° vesiros 2b. 3. 4. 4a. 3sot deest 3. 820s
omtssttm2. as03con-.A. sioKbibliopegierroresequenliafoliainl.disjeclasunl. a'-05 aversus 1. 82<"
reievant corr. al. airam. 1. eum arfrf.4. 3207nomine inserit 5. 3S0Saudiens repetit 1. SS09 vestra 2b,
3210ista 2. 2b. 5. Iiasla4. 4a. sslt ordinatis — legionibus 3. 3S12 ille a2ts
jam'A. horitm inseril 4.
bbbg A. Banibeiiensis 2. Bainbergensis 2. 3.
NOT/E.
(689) Coriseniiiint Annales Pragenses; cfr. quo- D (692) Mense Ju!io'Goslarise r^sidebat Heinricus,,
quedipLuma apud Boizek 1, 191. cfr; Bneiimer n, 1981.
(690) Trajius est pauiius, igitar hoc Ioco homines (6951 VirieAnnales Hildcsheimcnses H07
shjcclis.simi. (694) Doiuia.
/691.) Advenis. (695) I. e, hasla-. •
9/i7 COSM.iEPRAGENSIS 2CJS
nttil, tatncn qtiam promiserat rcgi pecuniain pcrsol- A patrero325S,omneilebitum, scilicet 3000 lalentoruro,
vil SS14. Quia vero otiincs homincs, uti rcs se ha- coinpalri suo Suatoplttk riimisit, et praecipil ut para-
bent, ita 32'6 niagni atque parvi suinus, ecce dtix ius sil sectini in expcdiiionetn conlra sseviciam Un-
(696) roagni tioniinis positus in custodia cujuslibet garorum (699); qttia rogatu quoruiidam Teuloni-
parvissinii liouiiuis oblemperat jussis, et a inintis eortim illttc propositerat ulttitn ire necetn Hierosoli-
6 suam
8216dignis laceralur 3S'7 obprobriis. jiiitanoruro, quos iila gens ob crudelitatem S2S
kch ! scciim quanlasctiras in pectore versat (697), alios gladio inleremit, alios in servittttem as37 rede-
quoiiens pcr primos palacii iratn regis flectere tem- git. Jamqtie mense Seplembri, dttm rooratur Sua-
jttal ? Sed quoniam manu vacua fnistra pulsalur lopluk dttx cuni rege in Pannonia juxta civitatem
reguin janua, nianus vero uncta fraiigil adainanla, Possen (700), Borivoy cum Polonis hosliliter inlrat
323Sel Mulina in fugam versis
proniittil regi 32lsdecies mille marcas argcnti. Ah ! Boemiam, Wackonc
ctiid non rialiil hoiiio immiiieiile.32t9 ceivicibus S2S
0 cttin suis prsesidiis 32S 9 de municione, qttse fuil lir-
SS2tnon liben- miter
gladio ? Quis in angustia constiliilus posila versus terminos Polonisc; nani dttx
ler daret pro se 32SSquicquid haberel ? Alqui 3223si Suatopluk abiens riuobus bis oninero curaro suain
rcx ab eo ceucies mille lalenia exigerel, nichilo comiserat, et ut essent in luleiam Boeinisecunctis
stulcius esset, si pro viia stia etiam montes atireos ^ eos prsefeceral. Cumque Wacko socitim S240Muti-
non promitterel ? Hujus gralia rei accipiens- 3224ab nam vidisset non acrilerpugnare, nec virililer hosti-
eo rex »!!" sacrameulum S22ifidci, dimitiil eum et bus resistere super municionero, ex bac occasione
ttiiltil secum ex clienlibus ununi, qui acciperel ccn- ratus quod consilio ejtts Borivoy Boeiuiam intraret,
sum deiioroinalum. Qui cum veuissei Pragam, con- mox unum ex militibus clam misit, qui liaec omnia
tinuo sacra spolial delubra, ornamenia conlraliit duci Suatopluk intimaret. Similiter alium militem
muliebria, et quicquid micabat auri el argenti in instruxit dolis, el misit in casira Borivoy ducis; qui
Boemia corrasil, el vix collegit 7 niarearum milia; paratus in utruinque
de caelero fralrero suuiii 322°Ollonem dat regi obsi- Et vcrsare dolos simulatiisuccumbereniorli(70I),
dem. Similiter et prsesul Herinannus adveuietis 3227, veniens ad prsedictuin dttcem Borivoy finxii se
de dote sancise ecclesiae praestitit duci 322870 marcas fugisse S24t de castris Ziiatopluk ducis, et nun-
obrizi auri; item ejitsdem ecclesia» 5 pallia cum litn- ciat jam S242 de Ungaria euin redisse, atque in
bis Ralisbonse apud Judeos sunl posila in vadimo- crasiinum S24S cum eis piignaturum confirniat 3avvper
nio pro 500 niarcis argenti. Cerle nou alibas S229, sttaefidei sacramenlum. His inendaciis illi S216per-
non pra?posittts, non clericus, non laictis a23°,non territi, eadetn nocle in Poloniam sunt reversi. Qui-
JiuLus, non roercator, non trapezela 323t,non cita- ^1 bus auditis rex lleinricus ferlur dixisse compatti
risla fuit, qui non conferrel invittis aliquid duci S23s Zualopluk : Nisi luas injurias in Poloniis utciscar,
projecla vilior atga 3SV
ae sua apoteca. Post paucos vero dies Ono elapsus 6 (702) semper habear. Inlerea
ftiga, regressus 3S3Sest ad fratretn suum de ctirte Zuatopluk inflamniaius ira, absens in absetilern Mttli-
regia, quod valde regi displicuit. namdentibtisstririet, octtlisscinlillat, et alte sttspiral.
22. Anno doroinicseincarnationis 1108, sieut ssepe Vix tliem cxpcctat quo in illtim suam efTundaliram ..
fil, ubi nias el femina uno lecto cubant duo, pro nichilo repulal,*si unum Mutinam putiial, jara
- diris promissis ss47 cum juramenlo se obligal, quoot
Gignitur exiimplo tercius ul sit Iiomo,
ila conjunx nobilis (698) Zuatopluc ducis illam tolani generalionem ul lucernam gladio extin-
Edidit et lcnerum suspendit ad uhera natum 3i3K. guat, et quia quosriam cx illis in obseqttio stio 3S4a
Pro quo rex Heinricus post quinque menses inisit, prse oculis habel, corde dolet, vultu aulem ad orones
el de sacro fojite baplisniatis eum leval, alqueno- se hylarera 3249exhibel. Cui posl advenienti sub ipso
mine suo Heinricum vocat. Quem remittens ad exitu silvae, juxla oppidura Lutomisl 32S 0, Wacek
VARI^E LECTIONES.
3214solvit 4. 32ls ul inserunt i. i~. ~~">iia 1. superscr. al. man. in illo a miiiimis. animus A. 2. 2b.
4. 4<i. s217lac. tlig. A. S218deest k. 3219inmitenle 1. S22°ccrvici 4a. 322t
jmsitus 4. SS2S
se desuni 5. S223aut qui 1. aique 5. 3224accepiis — sacranienlis 3. 4. 3s2Srex deesl k. 2. 2b. pro4a.
3226rf<:es/A. S2!7 arivcri.ienles4. 3228Zwatopluk addunl 4. 4a. «!9Iiabbasl. 3230non laictts omillit 3.
S2Sttrapezita 1. 32S 2 regi 1. deesti. 8233ita I. revcrsus rell. 32SVnoniine Wacezlaum addunt i. i~.
3235suum addunl 4. 4*. SS36 crediiliiaiem corr. crudel. A. 3S37 suam addit 4. 32S8 Waczkone 2.
Veckone 5. et deinceps. 32S 9 praedictis A. 3240stium addit 3. 324t
aufugisse 4. 2 eum
3SV jani A. 32va
in castruni 5. 32VV confirmans 4. deesl per. 8245deest ,4. a246deesi 2, 2b. 3247pracmissis 4a. 82VR al.
man. in margine k. se 2. se supra pesito sibi, addiio in margine forte suo 2b. sibi 3. suo 4, 4«. 82V 0
ylarem 1. hila-' 2b. as5° Liuiomysl 2. Lucouis 3. Luiomizl 4, 4a.
NOTM.
(696) Swatopluk. D auxilium pelierat ab Heinrico V; cfr. Ekkehard.
(697 Vir.g.,^n. V, 702. Urattg.
(698) Ex annalista Saxone iionnulli sibi persua- (70U) Presburg, vide diploma Heinrici V die 29
serunt uxori Zuatopluci nomen fuisse Itse, sed sine mensis Sepiembris 1108 eodem loco datitm, Boeh-
dubio annalistani in errorem duxil vocula ila, quara mer 1991. Ekkeltardo esl Bresburg castrura, Ottciii
hoc Ioco apud Cosmam leginius, qua illenomen in- Frisingensi VII, 15, Posoiiium.
dic.ari falsc opinalus esl. (701) Virg., ^Eu. II, 62.
(699) Almus a fraire Colomaniio rege expttlsus (7021 Virg.,Eclog. VII, 42
209 CHRONTCAr-LlB. III. 218
ctim Mutina occurrtint. Nunciatumqtte cst illa die A Tunc dux 3267asstanti ct conscio sui conatus iiclori
3a6Sinnuens, exiil 3!69foras. Qui stalim
ler ab amicis suis Mutinae, quod nisi aufugeret, pro- ex obliquo
cul dubio aut vilam aut oculos amitleret. Sed quia super Mulinam nichil tale metuenlem irruit. O mira
jam eum premebant sna fata, visa sunt sibi verba pacienlia comilis! Ad duos ictus sedil immobilts,
amicorum suorum quasi deliramenta 325t.Neque esl, ad tercium vero cum surgere 327°conalur 327i,ca-
inquit, uir forlis, falum qui tiinet morlis. pite plectilur. Eadem hora et in eadem stuba capli
25. Ut aulem intraverunt caslrum Wrali- stinl Unezlav SS7S,Doroasa 3273el dtio filii Muiinae.
zlau 326i(705), poslera luce sumnio mane convocat Unus antem Neusa 3!74,qui erat ex allera natione,
omnes proceres in ccetum; quibus congregatis in valde tamen familiaris Mutinse, viriens qtioe fiebant
S276jam 3277extra urbcm. fu-
uniim, sicut Ieo de sua eroissus cavca in teatrum fugit; et S27B aufugeret
slat rugiens et erectis j'ubis expectat edulium, sic giens S27Sper arbusla, si non etim notabilem redrie-
Znalopliik intrans slubam, sedit in medio super rel rubra lutiica; qui ilico captus, oculis et roenttila
truncum fornacis, plus succensus ira est privalus 3279.El sicut ssepe lit cnro irrumpit
3280Iupus in ovile ovitim, saevit, maclat.
Quaro fornax, qui 326Sspecies succendiliir flamma, cruentiis
et circumspectis omnibus, iniuens torvis oculis Mu- " nec prius rabiem suam S28tplacat aut a cscde ces-
linam, taliter indignanlia solviiora (704) : sat, quam 3282otnnibus maclalis ovibtis : ita Zua-
0 gens invisa propagoque Diis odiosa ' lopltik oblitus unius csede bominis, exarsil in iram
o nequam filii Vrisovici325V,noslri generis familiares ci jttssit ut omnis illa natio sine setatis discrelione
inimici! An unquam 3255tnihi excidel de memoria, el sine temporis dilatione plecterelur eapite, e*
quod super alavum 8266meum Jaromir in monte Ve- astanle comilttm agmine dixit: Qui non aborrel mea
liz 3iS7'vobisquidem ludicra, nobis aulem 3!6Sfecislis imptere jussa, dabitur ei crassa auri massa. Qui au-
sempilerna ludibria (705)? An iitmemor ero, quod lem Bosey el ejus filium inierficiet, cenluplum accipiet
fralrem tneum 3iS»Bracizlaum 3~>~», quasi eximium et hmredilalem illorum possidebil. Non ocitts evolant
S283 rex eorum Heolus 3284pcrforat
sydus in lolo orbe ducum, tu el fraler lutis Bosey vcnti, qtiando
as85 te-
frande maligna 326tnecaslis (706)? Quid aulem me- cttspide latera monlis (708) stib quo inclusi
rnit fraier meus Borivoy, qui sub veslra potestate re- nenlur, quam 328sproceres Vacula 3287,Ilermannus,
gnabat, et per omnia vobis ul proprius emplicius pa- Kirassa a28Sel alii quain plurimi insiliunl equos328',
rcbal? Atqui per innatam vobis superbiam ducis noti et volanl praepeli 3290cursu in fata Bosey el filii
suslinuislis modestiam, el me quanlum solitis versuciis ejus; cseleri per lerram discurrunt el investigant,
inquietaslis, donee veslris pravis acquiescens consiliis, ut lotam S29igentem illam de medio tollant.
peccans in fralrem meum Borivoy, valde peccavi, C 24. Interea Bosey in villa Lubic licu! ignarus
quia SS6Ssolio eum privavi! Et lioc es.l unum tnihi faiorum diim se locat cum filio et uxore ad pran-
quod dotel alque dolebil in mvum. Adlittc eliam elque dium 3292,astitil ptter qui diceret : Ecce, domine,
etiam audile, o mei proceres, quid fitiiis iniquilalis el mutli sine ordine accurrunt per campum feslinando.
caput tocius impielalis feceril isle Mulina, quem ego Al ille : Veniunt, iuquit, de expedilione; venianl ad
nttper, cum vobiscum irem a26ai»i expedilionem, post nos cum Dei benediciione S29S.Dtitn hsec loquilur,
tne secundutn reliqui Imjus lerrm prmsidem et prmce- ecee trticiilentus 3!94Kyrasa S298aperit ostia, el ful-
plorem.Ille auiembonus vir fingensse ire3i6Kvenatutn, gurans evaginaio gladio clamal S296: Exi, sceleste,
non perlimuit noclu ire in Poloniam Zvini ^ 6» (707) exi, male conciliale, qtti meum cognalum Thomti.i
ad oppidum, ul cum suo pairuo Nemoy ageret consi- occidisti sine causa in lempore quadragesimm. Et sur-
lio, quo me pelleret de solio. Fit murmur conrtt- gens filius ejus Boruth S297: Quid, inquit, fralres,
sum 3!65, el ardenlem ira ducis animuro magis ma- agitis ? Si jussi sumus ul capiamur, sine armis et
gisque ut ardeal per suum succenduni asscnsum. tumtiliu capi possumus, et excipil incautus gladiutn
VARLE LECTIONES.
3851liramenta 3. 325! Vralizlu 1. Wralislai 3. S253 quse 3. 326VWrisowici 1. Wrissevici 2b. Wer-
sovici 5. Wrssowic 4, 4a. ~iSScorr. k. 3iS6 repelit et detet 1. 9257Weliz 1, 2. 325Sqtiiriem 2. 3!69
deesl 5. 326°snperscr. al. tnaniis k. loco Bolezlau. a!6i malicia 1.« 3262quod 2b. 32(!*veni 3. S264se
deest 5 ire deesl k. 2, 2b. 4. S263Swirinicz 2. Zwini 2b, 4. Swini repetilo noetu iro ante vocem Swini 4a.
8268confissum A. S267Zwatopluk addtiiu 4, 4a. S!6Sex obl. desunt 2b. 3269exit 2, 5, 4. 3270
3271repelit el detet k. 327SUnislaw 2, Uinzlau 2b. Unislau 5. Unizlau 4. Unizlaw 4a. SS7SDomassa fugcre 5.
3274 327S S276 2, 4.
Damassa 3. Neussa 1, 4. Nettsse 3. el corr. al. manu ut A. ut imerunt 2, 4a. aufugerat
4a. 3277
2b, 3, 8SSS jamque A. 827Sfugeral A. S279 qui — privalus desunl k. 32S
0 omillunl i~. 32S
1 deesl
i,
2, 4a.- quomorio 4, 3s8actim3288 2b. 3S8V eolus 1. S28Sdeesl 3. 3286dcesl 2, 4a. 3287VacPa quod le-
gendum Vacula 2. Wacula rell. Kyrassa I, 2. Kraissa 4, 4a. 3'89 eos 2. 3290perpeti 3, 4, i~.
'*'»' deest k. S292prandentlum i. 3S9Sveniant — benediciione desunl ~V~. 3294irunculentus 2 4« S395
Kirassa 1, 4. 3296dicens addunt 4, 4a. ss97 Borucli 5.
NOT^:.
(705) Wratislaw haud procul ab ttrbe Hohen- D (706) III, 15.
mt«ut. Schweidtiitz.
Cf. Mel. 190. (707)
(704) Ovid., VII, (708) Virg., Mn. I, 81.
(705) !, 54.
iil . COSM.E PRAGENSIS tlt
oapulolenus 329Sper mcdiani 3299alvum. Nec ntora, A ' nicbil reliqueral incomltuslum. Saepe eliam specuia-;
ei adhuc naii lores S32S sive exploralores a rege Pannonico inissos
Sanguiiie inatlenlem 330°jttgulo paier excipit ensem. iricm dux compreliensos naso privaveral et visu.
At illi invasores, velut urbium a30texptignalores S30\ Qiiadiim similiter die plus qtiaro mille viros ex 33ai
immensas diripiunt gaz.ts, ct, sicittait Cato : eleciis SSSS mililibus a prae Mclo rege ad hoc 3326di-
. Labitur exiguoquod parlum esl leinpare longo; rcctos, quatenus per insidias atit pabulantes scuta-
naniqiic S30Sde lantis diviciis nec unus superfuit rios 3327caperenl, attt super incaulos Teutonicos
pannus quo eortim legerettir corpus. Sed sine sarchn- noctu irruerent, dtto Zualopltik prsegnoscens ubi in-
phago et obsequio funebri Bosey SSIV et ejus filiusS30S ler paludes S32S Iatilabaiit, repente irruens, omnes
Bortitb, velul jtimenla sunt niirii in fossaro pvsecipi- uscjue ad unum, velut pisces missa sagena capios,
tali 6 K:i!. Norembris (709). Scirc r.iilii non lictiil, alios interfici, alios in eculeo suspendi jusseralSS2S,
qttoi caoita ex gente 3306illa lclo sunt dedita, qttia paticis vero, accepla magna pecunia, vilam conces-
nee iu uua die nec uiio in loco siiui perempli. Alii seral. Talia ob facla ct alia hujusmodi, qttibus Un-
naniqiie in fortint dutti, ccu britla animalia sitnl ma- garos afflixerat33S0 dux Zualopltik, ut audivil regem
ctati, alii in nionle Petrin 3S07 (710) decollaii, multi r., vidclicetColoroanniini invasisse Moravhim, confeslim
iu lectis sive in plateis stinlS30Siruciriali. Qttid atitem coariunavii 333tutrunique excrcilum Boetnise atque
refcram de morle natorum Mutinse, qtiorum roors Moravise; cumque feslinasset in opaca nocte per
visa esl omni 3309crudelior morte? Eranl eniui bonse silvam, ardens Iatenler subire initiiicum el cuni eo
indolis pueruli, vullti speclabiles, visu 3310amabiles, in craslinum commiiere pugnara, inter lol roilia ini-
qusies nec sagax artifcx in alboebore nec piclor in liltim S3SSsecuin festinanlium : mira res, ipsius du-
pariete valet exprimere. Vidiinus enim eos misera- cis in pupilla 3SSSoculi malc prominens ptascisus
biliter in forum trabi et saepius clamantes 83tl, Maier ramtis tam fortiler fixus est, tit, surculo vix erulo
mi! Maler mi! cum cruentus camifex 3312ambos ceu sinml el oculo, seroinecem tollenlesdiicem, reversus
porccllos sub ascella inieiftceret cultello 331S. csi exercitus ad propria moestus pridie Idus Novem-
DiiTugiuiiiomnes sua peetora percutiontes, bris.
ne viderent33lv carnificem lam cruricle facinus ope- 26. Anno domiitic3i iiicarnalionis 1109, 10 .una
lanteni. Caeteri vero qui stiperslites fucrunt ex genlo ineitsis Februarii, quia grande inborruerat frigus et
illa, delituerunt fuga; alii in Poloniam, alii fugicntes omnes aquae erant congebttaevalde, riux Suatopluc
in Paiinoniain, de quoritm excidio simul et disci- jam eruli sanato vulnere oculi, continuo iterum coa-
dio 3315licet amplani 3316habeanius ad scribendum lC dtinato S3sVexercitu, tribtts riiebus el tribus nocti-
materiam, sed ne videamur velul hirciuo 3317cantu bus coitlinuo festinans, intrai Ungariam, ct neniiiie
explicuisse tragcdiam, redeamus unde patilo digressi coruni prsescieiite, ex inproviso applicuit ctitn exer-
suifius, ad chronicam (711). citu ad tirbein Nitrain (715) ; et irrupisset 3335in
25. Faclum est autem, poslquain rex IMnriciis eam, si uon vigiles qui semper ibi suni ctisloriien-
revcrterelur solula obsidione a civitale Possen, Col- lcs clausissent poiiam. Depopulato igitttr el suc-
lnannus S318rex Ungariae non longo posl lenipore censo ejus suburbio, redeuntibus occmrtirit eis
vole/is sibi illatas a Zuatopluc duce ulcisci injurias, agniina mullorum in ctirribus et in eqtiis fugieniium
inlral Moraviam ct eam liosliliter devastare coepit. ad praedictara urbetn. Quibus insinrol, quasi mani-
Nain ctini rex Heinrictis intenlus bellicis arinis ex pulis in agro SSSG collectis, villis eortim combustis,
oiniii parte cingeret obsidione 3319urbem Possen, omni illa regione SS37 devaslata, inaxima onustali
Jux prseiliclus cum suis Boerois, quicqtiid erat ex jumentorum el caeterarum rerum copia S3S 8, hylares
liac parle Vag 33!
0 fliimiiiis a Trencinopoli3S2t (712) ad propvios reversi sunt lares.
quoad usqtie prsedictus auiriis influat3S22Datiubiuin, 27. Eodem anno excellentissimus rcx SS39 Hein-

\kl\\M LECTIONES.
8290decst 2b. S299meriium 4. 3S00 madanlem 2. madenie nali 4a. S301 in add. 1. 33»~
sanguine
impugnatores 33092. S30aita \. jamqiie rell. s304Bosei 1. 3305fil. ejus A. 3306genteex A. 3307Pelrzin 2.
~~»\deesi k. omnium 2b. S310jtisti2. S311ac plorantes adduni 4, 4». 3312arlirexA. 1. 331Scutello
A. 331V virieant k. 2, 2b, 5, 4, 4a. 3316dissidio 2b. S316aposiolicam 1.. 3317yrcino 1. S31S Colomaniius
1, 2b,'Cholomaiinus5, Colmannus 4. 3319obsidionem 4. 33a0 Wag 2. 3321Atrentinopoliin 2, a Trentino-
polim 2b, Airenetnopolim
5386electos 3326 5, a Trencinopolim 4. 3S22infliiii2, 5, 4, 4a. SS23faculatores 2. 33~K deesl?..
2. ari haec 2. S327 »'/<7corr. k. scurariosl, ia scrutarios 2, 2b, 3,4. 3S2S
3329interfici jussit, alios 3SS
0 S331 palludes 1.
3332
in eculeo suspensos 3. afllicxerat 1. coadunat 2b, 3. , milium 1.
3333pnplla 1.' S234c.oari.ilerum A.A*. S335 irruisset 5. 3336 4. 8337 illa A. 3338 coir. al.
S389 agris reg. capia
man, copia 1. rex exc. A,
NOTiE.
(700) Probat Necrologium Bohemicum. D viensis qui hoc consilio Heinrici V faclum esse
(71(J) Mons S. Laurenlii prope Pragam. vult.
(711) Cfr. quae de ejusdem gentis crudelissima (712) Trenczin.
e!adefreluleruni Dodcchinus ad 1108, quiiria millia (715) Neitra.
vtioruii] occisos esse teslalur, et monachus Pega-
213 CHRONICA. — LIB. III. 214
ricus 8SV 0, memor irse suse et indignalionis conlra -^ ne, devastat eam 3SVB ex ulraque parte fluiiiinis Od-
ducem Polonise nomineBoIezlaum meraor pollicita- rse, a prsediclo ojipido usque ad caslrum Reccn
lionis quam pollicitus eral compalri suo Zualopluc (716), clilerum cuni magna prseda reversus esl ad
3341juxla urbem Possen 33V!,uti supra reiulimus, castra. Ibi cum ja.m disposuissel, uli in crastinum
iler agens per Saxoniam, duxit secutn Bawaros 3SV 3 ducern
Zualopluk et ejtts dimitlcrel exercitum, lo-
simul et Alamannos 3S4V alque Francos orienlales, latn in regalibus negociis usque ad noclem dedj-
el eos qui sunt circa Renuni infra Agripinam Colo- xerunl ^349diem. Affuil inlerim 336°in caslris qui-
niam usque ad occidenlales sui imperii lerminos ; dam miles audacissimis 335t audacior, et, ul post
nec defuerunt3S 45Saxones saxis rigidiores cum lon- a referenlibus audivimus, missus a Jolianne filio
gis haslis 3348.Quibus etiam Boemiis adjunctismense Csla 335! de gente Wrissovici s353 (717), qui, in
Septembri (714) intrat Poloniam (715), et clrca ulrumque 3354paratus
primum ejus oppidum Glogov SS47disposila obsidio-
Aut parlam 3355magnis ausibus SS6S acquirere famam,
Aul cum.morte ducisS 357simul hanc amitlere vilam,
stetit sub palula fago (718) jtixta viam qua ilur ad regalem curiam,
observans redilum ducis, dum rediret decnrle regis.
Quem ul vidit primo jam noctis in crepusculo
siipalum ingenti 3367calerva mililum obsequentiiini,
insiluitequum, etpaulisper se inmiscuiiagmen inmediuni.
el loto annisu virium inter scaftulas ducis 3358vibrans3359j'aculum,
«<..... Iiiiima falifero rupit prsecordia (719) ferro.
t- Qttt cicius quam langerel humutn exalavit spirilum,
Sr.ilicel undenis Oclobri mense Kalendis.
Cc-rptis el examine SS6° sua non sine lurma moerore
Sublevat el plorat, flens ad stta caslra reportai,
In caslris multus per noctetn fitque tumultus.
Kam Iurc etiiiuc palantes S361diffugicbant et ilerum B Boemorum et episcopi efficere conabanltir, fruslra-
redibant, donec a rege missus Purcardus S362incer- lureorum temerilas, et sacramenla olini exhibita
los motus plebis vix compescuit. Mane autem facto in medio concilio recilanlur. Nam cum Zualoplui
vetiit rexsa,s ut lugerel super compatre suo 3364,et ducem inlhronizarenlSS7S, cuncti Boemi sacramen-
aslantibus universis Sj66Boemis concessil, ut quem- lis confirmaveranl, ut post ejus obilum Wladizlau?,
cunque voluisfeent S366 suorum ex filiis principuni si superstcs esset, proveheretur ad solium.
sibi in duceni eligerent. Tunc Wacko, sicut erat 28. Hos inter tantos populi motus Hermannus
368
lagubris, rogatS 367obortis S lacrimis, ut fratrem praesul el Fabtanus comes, qui habuil in urbe Wis-
interfecli principis Otlonem decernat 3S69 eis du- segrad praefecturam — hii quia cseteros sicut d."-
cem. Quem ilico rex collaudal, et populus insipiens gniiate , ita el sapiencia prseminebant — consilio
per castra ler Kirieleison clamat.- Nec mora, pattcis praevaluerunl el loto annisu effecerttnl, ul et sa-
scientibus filius Bugsa 337°nomine Delrih SS7tcurrit cramenla fierenl S376 inviolala, et Wladizlaus jura
cttrriculo 3S7!, atque quaria die summo diluculo principattts jure adoplata omnibus assenlienlibus
adducit Pragam Ottonem, quem Vacko as73et 3374 obtinerel; elevatus est aulem in solium sole roo-
universi qui erant de Moravia salagebanl principalis rante in nona parle Librse (Oct. 2). Cujusde virtuli-
sedis provehere ad fastigia. Quod quia sine consensu ([] bus et gloria mihi videlur ul interim silealur, duiro
\kKlM LECTIONES.
3340Heinricus deest 3, rex deest i~. S341Zuatoplyk 1. 334sBossen. 3. 33VS Bavanos 1, 2b, 3. SS4V
Alaninnos, 3347a superscr. al. man. k, Almannos 2, Aleroannos 2b. SS45 defuere 4, 4a. SS
46auslis corr.
hastisl. Glogow 2, Glogou 4 S34sdeest 2, 4a. S3V 9 duxerunt 2, 2b, 5, 4a. 3360deest 4, i~. a361
audacissimus 1. 336!Cysta 1, 2, 2b. 335SWrissovic 1, Vrssevicz 2, Wcrssevic 2b. Warsovici 5, Wrssowic
4. S364~~~~u!roque4, 4»." 33SS attl partam desunt k. S356ausis 2b,»'» margine. S367Zwatopluk inseruni i,
4a. 4a. s369ila corr. k, et 3, 4, librans rell. 3360exaiiimetn 2, exaiiimum 2b, exanime,
ingenle 3, S36t
o»K»'ssoet3,i, i~. balanles 4. 3S6SPtirchardus 1. 3363Heinricus add. 4. 3364Zwatopluk inseruni 4,
4a. 336Biminettsis 3. a366voluisset 1. 3S67 t alia tnann 1. 3S6Sexortis A, abortis 2. 3369decetiat cori:
al. man. decerriat 1. 3370Bosa 1, Busa 2, 2b, 4, 4a, Bussse filius 5. 3371Detrisek 1, 2b, 4, 4a, Dietrzisek
2, Detrissik 3. 3372clanculo tuperscr. al. man. 1. S37SUacekl. 337Kexciderunl folia duo vei tria cod.
i, cum iis, de quibus'supra, conjuncla; desunt omnia nsque ad 111,32, frater ejus Wladizlaus. 3S7Sdeest
A. 3376essent 5.
NOTJL
(714) Annales Hildeshem, 1109. At jaro die S. D j (716) Ritschen.
Barihclomsei aoostoli i. e. d. 24Aug. Oderam trans- (717) Eum a Wiporto coroite Groicensi misstim
lilHeinricus 'este Martino Gallo. esse Icsitur in Chronico Pegaviensi.
(715) Vide Martini Galli Cbron. III, 82, et de er- (71«) Virg., Eclog. 1,1.
periitioneHeinrici V in roloniam excursun) 10 apud (719) Yirg., Mn. VII, 547.
Roepell I, 669.
213 COSMJE PRAGENSIS 21G
iti hac vtla conversatur, ne aut adtilationis noliim A fortunse suspensus ambiguilale,
3S77
inciirramtts, aut dum minus de laudibus suis Ocior inlerea ventis el ftilminefama (722)
sciibamus, derogalionis offensam incidamus. Unde Diversis omnes implet rumoribus urbes ^725),
qtttdam admonel dicens : Lauda virlutem ducis, sed In populo mullus per terram lilque tumullus.
posl hujiis bravium lucis. Ut autem audivit Borivoy, Multi enim, quibus bonae desunl artes, rerum no-
qttod fraler ejus junior Wlariizlaus post obilum vitale gaudentes, huc et illtic per villas palanles 3388
Zuatopluk regni polirelnr solio, continuo descen- el eas devaslaiiles, expeclabanl ambiguos fortunie
dens a Polonia, perrexil in Zribiam ad Wigherltira casus; asl alii, quibus mens eral allior el ftdes
suuni per sororem gciierum. Cnjus consilio fretus purlor, tendunt ad principalem sedem in urbem
elauxilio, nec non el quorundam perfidorum ex Pragam. Quid facerenl? Haut inscii in aperlam ruunt
noslris promisso confistis adminiculo, in vigilia na- foveam, elS389 nolenles volenlcsque 3390accedunt
tivitalis Domini (Dec. 24) mane diluculo nemine ducis Borivoy ad fatorum aleam (724). Quos ille
rcsislenie urbem 337Singresstts esl Pragam, heu ! benigne suscipiens, obligat saeramenlis el promis-
ari perniciem el exhauricndam multorum crunie- sionibtis multis, et comiiiittcns eos Gabrissse 3391
nam. comiti, eadem die transfert. se cum aliis ad tuciora
JJ
29. Hoc inoppino rerum cvenltt urbani valrie lur- urbis Wissegrad moenia. Inde mane ad horam pri-
baii irepidanl 3S79 incerti, qttas partes intcr repen- niatn in ipso fcslo die (Dec. 25) regredilur Pragam,
linos foriunse casus seqni debeant. Mullieoruni 3380, ct cum
magna clcri processione suscipitur, atque ibi
quoruin sors fortunalior eral, andila missa iieruro reversus esl ad praediclam
Rebus in urbe suis cara cttro prole reliclis, urbem.
Aufugiunt, ncc scirc queunt qitse castra seqtiantur. 50. Eadem nocte Otto, frater Suatopluc, et
Mulli novarum rerum cupidi gaudent et extiltatil Wacek comes, venientes de castro GradecSS9Scum
fugienlibusque S38iinsultant, quia bona eorum duce tribus scaris milituni, casira metali sunl circa
Dorivoy peniiiltente diripiebanl. Prsesul aulem Her- Rokitnieam 3393rivulum. Mane atitem facto Wisse-
roannus in suo palatio rieprehensiis, quasi hosiibus grad oppido applicuerunl, et omnes vias ciretim-
septus, ita a sttis pacificis servabatur obclusus; qtiaque cuslodibus oppilaverunl 3394, ila ut ucc
sciebanl enim quod libcnler aufugeret, si aufugere egredi possel nec iiigrerii quisquam 3395in anxilium
quiret. IIos inler ancipiies populi meius, Fabianus Bori.voy. Dispostierat enim anlea dux Wladizlaus,
iirbis Wissegrad prsefeelusSS8S,quo se verteret33SS quod in praedicla urbe Graricc ipse natale Doiniiii
incertits, C celebrarel. Sed quia interim regis Henrici voca-
Maluil habire aa64 qiiam prsesto nefanda viderc, li.tiie 3396(Jebuit in oclavis 3387Domini (J;tn. 1) inier-
Et sibi coroissa discedcns urbe relicla, esse regali synodo Ralisbonae (725), praecepera
Dc re comniuni curse sibi quse fuit uni Wacek comili, ul quam studiosius possel, Oltoni,
Plurima conquestus, stans falur lalia moeslus : quem invilarai ad festuro, amiiiinisiraret convivium.
Vm libi Boemia, qum noit adeo nimis ampta, lpse atitero propter jussum regis accelerans, in
Cit.» 5Ss5 sis. communis dominis subjeclaque miults, civilate Plizen 3398cuin oseteris coniitibus festis die-
Ilerili de slirpe sali sexuque virili hus mansit duobus, lercia autem die, ul cognovit
Jam sunt bis deni, nisi fallor cgo, dominelli. ea quse gerebantur in urbe Praga, dislulit et post-
Unde poeia calus feriur dixisse Lucanus (720), posuit regis jussa, el in feslo sancli Johannis apo
Non sibi sed populo gravis est nimis aitcta poleslas, stoli el evangelislse (Dec. 27), cuni his 3399qui secum
N;am quidainque 33»~'duces deliranl, pteciilur hoc fuerant in curle 3400,ad moenia praediclse urbis ad^
[plebs (721). volat,.sed clausas invenil portas,
Dixeral et, ui supra dicttim est, relicla SSS 7 Wis- Vidii et armalos secum pttgnare paratos.
[scgrad civilale, D Ad quos excelsa per propugnacula slantes
morab.tlttr pcr villas i.n cj'us vicinilate, sic otsusesl dicens : Pacificus ad vos venio, reco-
\kl\\& LECTIONES.
3377ejiis 3, 4a. a378omiitii 2b. a379irepiriahani {., 4a. 33S 0 !/<i A, deest retl. a3S1 ftigenlibusque A.
8382prsef. W. A. 3Z~ 3 ita curr. k verlat rell. 338vauriirc corr. babire A, audire relL a3s5 Heu 4. s386qttod-
cunque 2, 4. 3S87deest 4. "a''sbaliiiiies 4. 33ao(idepttriores add. A. deest. retl. S390volanles nolantesque
A. 339,Grabissi 4, 4a 3392Gratlcck3. sa93Rokyiniczam2. Bruznicam 5. 3S9Voppittilaverunl, eraso tit A.
eioniues.— oppilaverunt omissa 4, 4>. 3396nec egrerii nec ingredi possct quisque 5 nec ogredi qttis-
qiiain jiosset, nec ingrerii quisquam 4, 4a. a396nalione2. 3397nativitatis inserit 2b. 339sPlzen 2, Pihcn
5 Plrzeii 4, 4a, 33t9cis4a. SV00urbe2D.
NOT^.
(720) Piiarsal. III, 152 : (724) Lucan., Phars. V, 7.
Non sibi.sed dotnino qravisesl, qum servii, egestas. (725) In Epipliania Dotnini Heinricum cum prin-
(721) Hor., ejip. I, 2, 14. cipibus colloqtiiiitn Rariisponse habuisse testatur
(722) Virg.,^u. V, 519. Ekkeli.ardtis,.
•(723), Virg., Mn. VII, 549.
217 CHRONICA.— LIB. III. 218
3V01januas domino. Ad A Res siroilis prodigio,
gnoscile me, el aperile veslro quoiquot vnlnerati fuerunl,
lisec vcrba ducis cttm nullus responriisset, valrie oinnes inlerierunl. Quid admiramur 3432si propler
iratus 3162et nnillum eis minalus, lleclii 8403iter iraris iinum scelus filiorum Pclonis 3433sol suos oculuil et
lorrentem Bruznicatn3V04, et ttt ascendit superciliuin obtimbravit radios snper civilatem Argos, cnni
montis, vidil a longe3V05 in catnpo Iongam scriero inter has contiguas urhes lot pejora sunl patrata
armorum, in quibtis Wacezlau3V06 (726), filius scelera? Crudelitts eiiim civili gerilur bello, ubi
3434cl paler filium provocat
Wigberli, veniebat in auxilium Borivoy. Et millens filius palrem cimbello
nnum de salrapis 3407explorat, utrum ex adverso an duello, alius cit aV 35 suum germanum ad nionoma-
3408 cliiain, alius fratrem ceu hostem
pacifici veniant. Ut auicm per iiiteriiuiiciuin captuni ligai ei expo--
utriqtie recpgnoveriint se adjnvicem, pracdiclus lial, alius cognalum sutim obtruncai, alius amictim
09
juvenis expavit, el non aliter retorsit3'' gradum qttasi inimicum irnciriat, ubiqtte fcoda res agilur 3436
ac si duruin in vepribus lalenlem calcaret ydrum, etabhominabilesceluspairalur.OJesii.bone Domine!
et convocans suos iu ununt raanipuluin 3410dixil : qnse paieris in honiine? Quam pacienler expecias
Nullus nobis palel locus fugm, nec latel nos invitos3K" quo miniis habeas 3437qtios pro merilo punire de-
sitbire aleam pugnm. Hoc solum faciie , ne hanc pu- beasS43R?
3
gnam illi~K" iinpune feranl. Dixil, et cxpanriuntavi " 32. Interea dux Wladizlaus jam riurium praemise-
vcxilliim , atqtie 3414clamanl sanclam Mariam svl5 ralS4S9 Ilerinanmim el Zezentat>svvocoroiies ari re-
sibi in auxilittm. Dux autem 3416per innalain 3417sibi gem Hcnricum, qtti forte in urbe Bambeik jiroxi-
pvobilalem semper exosus civilia bella, clamorem mum lcelebrabat 3441natale Domini (Dec. 25), et
eoruroetipsosparvipentlens,volobal34tspr;eterireeos. promiltens ei 5003442marcas argenli (729;, rogat
51. Ttinc Delrisek, filius Bttsa 3419,foroes inali, suplex quo dignareltir, aulper se aul per suos nun-
incentor 8420seeleris, Si te, inqttit, non mordei nec cios , a fratre Borivoy inslinctu Wicbetii suhlaliim
langil lua injuria a tninus dignis tibi illata, sallem sibi resliluere 3443ducatnm. Bcx autem, Iicel,SH eo
nobis ignoscas, ul cognoscas uirum3V!1 tiitxtan morlua lempore valde iratus esset Wicberlo, magts latnen
caro sitnus. Ari bsecWiadizlaus dux, Si, inquil, non succensus amore denoniinati census, eoniinuo exer-
gratimsed ignavimhoc asscribilurjiac hora videbis3K~~ cilu' concilalo, inchoante dominicai incainalionis
Illic quol vicibus mens hic ilerabilur ensis. 1110 anno, in Kalendis 3445Januaiii ingressus esl34va
Et cieitis riicto3Vsa,arrepto clypeoSVS 4, primtis longe Boemiam. Et pracmiilens duos roarchiones Dcpol-
3447et Berngerumsvvs, mandat ttl intcrposiia
prosiliil ex agmine, pritnus in adversa fulminat duin
acie, et veluti seliger stts turba canum septus, ita ,J pace Borivoy et fraler ejus Wiadizlatis, siinul
dux inimicis circumvenlus hos proieril, illos pro- Ilermannus prsesul alque filitts Wicberti 3'49 csete-
slernil, rique Boeroise maj'ores nalu. occtirranl sibi ad cur-
Donec humano perfusus sanguine totus, lem episcopi in villa Rokican 3450.Quo ctim secun-
uno amisso comite Wacena 3425,victor vcnit in sua dtim regis jussum advenisscnl, stnc „mni audicntia
castra j'am ad radicem urbis Wissegrad posila. Fit Borivoyetfilius Wicberli capitur 3461,pncsulis auleni
3452regis auro uncla.
ingcns clamor in castris prse gaudio , quia salvum causa probatur esse jusla, roanu
ducent receperunl de prariio. Filius aulem H26Wi- Post haec omnes faulores Bnrivoy, jubente tluce
gberli,velut anguis3427quem pastorav28sua peda (727) Wladizlao3V6S, alii visu privanlur et censu, alii
mcdium fregil, illeavs9 atiollens caputamissa cauda laiiluro345''rebus substancialihiis expoliantur, caeleri
vixscrp'(, iia prsedictus puer qoibusdam amissis, qui hanc cladem evadere valucrtinl, ad Zoblezlaum
quibusdarn vero 3430graviter vulneralis, filium rcgis in Poloniani fugierunl. Inter quos Jo-
Corde rooereiisvahie subit SV3tardua rooenia (728) bannes, filius Csta, de gente Wrissovic captus, rie
fPragse. quo supra relulimus (750) jubenle Vacck 3455visit
VARl^ LECTIONES.
^4"1vestros 4a. SV 0! Bnrivoy inscrutit 4 4a. 3'03verlit 2b. svov Brtizincim 2. SV 05 a longe destinl 5.
3io6Waczhtw 2. Waceslaus 5. 3V 07 rie satrapis desunt k. 3Koe nunciitm A. 3V 09relrorsil A. 1, 2. 3vt0nia.
a4ls deest 2. 3V13expeiiritiiil 5, SV1V nimis inseril 5. a415etS. Wencezlauin add.
Iiipltim 2.3V163K"deest k. 3K> 7 8V1S
i, 4a. deesl k. ignalam corr. al. inan. inn. A. nolehat3. S419Bussse 5. 34S 0 invenlor 5.
n!1iilram. 5. 342!videhilis A. SV!arinxWladizlaus tuserim/ 4, i~. svsvgladio 2»'« texiu. in margine clypco.
»V25Waczena2 Wecena 5. 3V 26deesl 4 , 4a. S4S7i)gmts A. 3. 3VS8qtiempasior desunt 2. ~Ki»omissumi~.
3430deesl ~\~>.3431sttl)iil4. a''asan)mir.i!iius 4a. ,l3S Pelei super Pclonis 2b Pelopis 4. SV34inbeHoA. cum
bello 2b bello 5 oinissum 4a. 3435scit, eraso s A. ciiat 4». ~K36deest 2, 2b,5. SV 37habebas corr. habeas A.
*138dcbebas corr. riebeas A. 3,3»ita superscr. at. man. k. expunclo proposuerat. 3440Sazemam2b, 3,4«.
aVvlceIebrarai2, 2b, 5, 4, 4«. 34V2XA. 3VV3rt'gnnmvel addunt 4, 4a. 3W'superscr.ai. tnan. k. a4veHI
Calenri. 5, 3V46r<.'x Ilenricus add. 4, 4a. 3U7DiepnIrium2, i, 4a Diepitlriuro2b Dipolrium 5. avv8Perngerum
t-orr. Bemg. A. Bereng. 2 Beringeruni 4, 4a. 3VV9Wigherti 1. 3V60Rokyczan2. Uokizan 3. 3451capiuiitur
4,4a. 3V52nianusA.3453WIatlisslu 1, Wlariislaw 2,Wladislao5. S45VantuniA. a,63Wack superscr.ealiamanui
NOTiE.
(72G) In Vita AViperli et in Kalendario Pegavicnsi D (727) I. c. vestigio buniani pedis, pede.
duolaninmWiperli filii occiirninl,WiperiusctHcinri- (728) Virg., Mn. XII, 715.
cns,. itl observat Scliwarz, qui conjicit Bohemorum .729) Cfr. sttpra 1, 55.
Waceslaitm Misiieusiims fuiase Wipertum Juniprein, (750) III, 27.
g'i9 COSMJE PRAGENSIS . <m
3456quoqtte simililer -> ^ jam definiiis omnibus aV 78 negoltis, mane surgens
privatus est el naso. Privilan
in eadcm cotnprehensus sediiione, qui videbatur Otlo in castris prsecipit S479quseslionariis, ut sint
senioresse in urbe Praga, cujus super humeros al- parali cum suis necessariis ad repetendam viam.
ligato 3457maximo cane scabioso et besterno jure Ipsevero ascendit m curiam 8480,accepturus a fra.tre
crapulato34liS, raptus per barbam ler circa fortim suo licenliam. Quid roultis moror? Cur 1non cicius
ducius esl, cane reboante et suum demerdante3V69 qttod sine mora faclum est eloquor a4S ? llico ceu
S482leo capitttr 348S.Ottovelul a mitis-
bajulum, fil prsecotte acclamanle : Talem honorem ferocissimus
porlal, oui Wladizlao duci promissam fidem derogal; simo agno duce Wladizlao. Cui cum sui consiliarii
Alque omni foro spectante, prsectsa super labulam jnsiarent, ut eum ltimine privaret: Nequaquam,
est versus Poloniam in exilium. inquil 3484, a ssimilubo/ SV8B duci Poloniensi Bolextao,
ejus barba relegattts 86
33. Nec lamen idcirco defueruni infirieles et qui fratrem suum Sbigneu 3V sub fidei sacramentis
discordise seminatores, qui inler unanimes fralres advocavit dolis, et eum tercia die privavit oculis.
(751), Wladizlaum scilicet 3460et Oltonem", lantas Ego autem nolo cum fralre meo perpeluas inire aiscor-
discordiarum seminaverunt spinas346t, ul ad invicem dias, sed voto castigare eum, ul casligatus resipiscat
muluas pertimescerent insidias. Unde Olto invitattis . et cognoscat, alque sui posieri discanl, quod ierra
a fralre 3162 perlimuit venire ad fesluni paschse Moravia el ejus dominalores semper Boemorum orin-
(Apr. 10). Post pascha.vero in Kal.SV6S Maii ad ler- cipis sint sub poteslate, sicut avus noster pim memorim
ciaui vocationem Otlo, stiorum mililum munitus Bracizlaus ordinavil, qui eam primus dominio suo
praesidiis, veuit ad fralrem suuni Wladizliium in subjugavil (755). Sed quid forlius forli viro? Ecce
condiclam villam, quae dicilur Tinec 3464(752) super vir fortis inter armatas manus Olto tripudiat, et
moiiliculos.Ibi lota die de diversis causis coneionati, vinculis mancipalus laeta SV 87facie e- jocundo vultu,
daiis et acceptis inler se sacramentis, uli visum esl, quasi ad epulas invitatus ibals 488,usqtte dum relru-.
suiit reconciliati. Scd quoniam idem OttO nobis dittir urbis Vissegrad in cuslodiam 34S 9. Ibi ferUu-
inlerdixerat forum iu villa Sekir Koslel 3" 5, quod dixisse ad eos qui erant eum observantes per vigilias
pater sutis el maier pro remedio animarum suarum mililes:
Deo el sancto Wencezlao nobis famulaniibus 8466 Asiimilantur 3K»»
- api lingitm mendacis attlici,
perpetuo habendum tradideranl, ego niissus ex Cujus ab ore fluil mel, cauda sed s49t utiima pun-
parte fralrum. coram dttce et cjus contilibus con- [git3K»~;
(juestus sum super Ottone 8467,quod 3468lucernaro Me fore per lalem deeeplum credile fraudem,
parenttim suorum, quam debiierat accendere exlin- C Sed casus varim forlunm ferre necesse esi.
guebat. Et ille, Ego , inquil, lucernom genilorum Nec fucit isia meiis frtiter mihiS49S,sed vir tntquus
meorum non exlinguo, sed nolo 3K~»ut in poleslale Sic vohiit Wacek, agitur sic
judice Prosletj S494.
episcopi sit,quod vobis specialiler daium esse scio. Quos ego! si vivam; tne modo sed reprimam.

El nunc non episcopo, non3K' alicui personm, sed
Deo ei sancto Wenceslao vobis famulaniibus 3K7iprm- Posl haec lempore non iongo, reseaincaio firmis-
dicium forum resliiuo. El-ita coram ducea 47! et ejus simo caslro Krivoplat 3496(754) in silva juxla fluvium
comilibus restiiuto 3473 nobis 3474foro, post dieni Msani3V98 iradilus esi ibi Otlo arnialis mililibus ad
alierain Otto revcrsus esi iu Moraviam. cuslodiendum annis fcre tribus.
34. Iieni ejusdem anni 3 Idtis Julii indicla esl ge- 55. Eodem anno duce Wladiziao el universa plebe
neralis sinodtis cunclis piincipibus lerrse Boemoruni Boeniorum cum jocundilate et laelicia sui patronia 497
SV 75 ad ctirlem Saczcam 3V 76, quse sila est in medio Wencezlai celebranlibus natalicia (Sepl. 28),nunei-js
pralorutn. Ad quam similiter Otto vocatus, venit affuit duci qui talia relulit: Vobis hic in iranquilli-
incaule cuin pattcis, confisus valde de nuper daiis tale et securitale convivanlibus, sed fralre tuo av''
inler se et acceptis 3V 77sacraroenlis; ubi tercia die, Sobezlao 3499et duce Poloniorum Bolezlao terram

\kKlM LECTIONES.
sv66pr;wii;_n _j Priwilhah 4 Priuillian 4a. s467 allilo 1 SV 68. maxinio— crapulato desunt 1, seo
mmw recenti in raargine adscripia. 34II9demerdarecorr. demerdanie A. immundante i, i~- sed in illo ab
atia manu, qum velus vocabulum, ut videiur, pudoris causa erasil. swosCiIicet W. A, 3V61sp.s. A
seminaverniU. discordias omisso spinas 5. 3V62Wlariizlao inserunt 4 , 4a. a46aIH Cal. 2b 3. 3K6K Tinecn 9
Teyn.eczna Hurkach in margine addit explicalionis causa 2b Tynec 4, 4a. 3466 Costel 1. 3460familiaribus 1
8467Oltonem A. 3V 68 quia 4a. 3V 69volo 3. S470nec episcojio, nec 4a. 3V 71 fatuiliaribiis 1. s472Wladizlac
inserunt i, 4a. 3V 73 restiluo 1. 3V,Vnobis rest. A. vobis 1. 347SBoemie A. a476Saczkam 1, 2b, 4, 4"
Saczskam 2, Sacskam 3. 3V 77 el acceptis desunt A. aV7S omiltil 2. 3179prsecepit 2b. 848°curtem 4, 4a
8481cur — eloqtior desunl ~V>>.3:'e"- forlissiitnis A. a48Sdominus inserunt i, 4a. 3VS* deest k. SV8B assim
ait A. assimulabor 2b, 5, 4, 4a. 3486 1, 2, Zpigneum 4a. 3'B7 el a 3. SV!8 add. 4, 4a
9 S490 Izbignei?
3Vsl SV9S 3V
93 gaudens
3V9V
,3VScustoriia A. assimulanlur 2b, 5.' cjus 4. pungat 1. deest 4. Rosctbcy 1, 4.
3V36 s496 3497
Rostiey 5, Wseihey 4a. SV9S
Krziwoklat 2, Krivoklat 2b„ 4a.
8V99
Mzam 2. deest A.l, sancli 2, 2b, 3,
sanctissimi 4, 4a. vcstro A. Sobieslao 2, Zobeslao 2b, 3, Zobezlao 4.
NOT.E. •
(731) Palrtteles eranl. D (733) Cfr. Marlini Gnlli Chronicon et Rocpel I
(752) Teynec ad Albim. 260.
(734) Biirglitz.
221 . CHRONICA.— LIB. 111. 222
hanc depopulantibus, et populum quasi viles messis A amnis Cydlina a505jux:a pagtim qni dicitur Lticica
acervos diripienlibus, ego vix soltis aufugiS600,ul Itmc 3506(755). Ast S607aliade parle ejusdem amnis sine
nunciarem libi. Accelerale 3S»> viatn, jatn 350Sctaudite rapinis et sijie incendiis ibant iucedenlcs 3508Polo-
veslra prompluaria, linquile cunvivia. Mflis vocal vos niorum phalanges, quoad usque pervenientes juxta
ad prmlia, cras aderunl hoslium armala s50smilte3S0K eppidum Oldris 3609applicuerunt ad uudam Labe
milia. Qui coiilinuo surgenles de convivio, el celeri- fiuroinis; inde mitttint ad ducem Wladizlaum dolo
ler exercitu colleclo, occurrunt eis ex isia parle 8510dicenles :
Non nos hostilia porlamus astitia 3~»',
nec venimuspugnare, sed le fralre 3S"cumluo pacificare.
Sin autem noslris monitis aiiquiescerenon vis,
cras transibimus flumen, el cmlera posl hmc. Amen.
Ad hsec dux Wladizlaus paucis respondit:
l\on ertt Iwc anno puto S51Spax stne sanguine magno,
Ad fosduspacis ~siKquia nemo venitin armis.
Transibis 3SiSflumen, post cmtera non eril Amen;
lumen transibis, sed non inpune redibis S5la.
Cmlera qum dicis fticiam, fac cceleraqum vis.
Et stalim male credulus verbis hostiuin dolosis,
cum suis nocte illa transvadantes fluvium ante ortiim solis,
ex adverso applicueruiil ripis 3617 eiusdem lltiminis.
Poloni S51B auiem ut vidertinl dolos suos a519profe- B Quis lacleniiutn 363tsingnllus aut prmgnaniis 313Sge-
cisse S5S0, fecerunl inipelum super terram, el eam mitus sive uxoris raplm a paganis uon amaro corae
devastantes incendiiset rapinis, imniensa 3621praeda percipit? Quis temperel3»33se a lacrimis, cutn infantes
oneraii jtixta pontes Criticy 352ssunl caslra metati. suos seu agnellos S534vagienleslszsinlerfici „sti/jjia.ns
Nostrales autem, qnia illa nocie nimis fatigaii fue- 3636ab ubere videril abjici? Alqui iniims dolendum
ranl, nec lam cito relransvadare 362Spolerant, sla- essct, si non a minus 3537dignis illalits dolor iiit
bant stupefacli. fuissei. Cerle si tria lanlummodo sctita httbeam,-nqn
56. Ut autem dux S524Wladizlaus se dolo dece- iiUermillam hodie ancipilem forlunam beili intempta-
3538dux 3639et totus siinul exer-
pttim inlellexil, el suoritm quortindam desiries ani- lant. Moxque ipse
inos ad pugnandum sensit, ira el indignatio el con- citus, sicut uniisqnisque slabat in ripa, jam iion
scia virtus in duce 3626exarsit, el qttasi luba S626 quacruiu vada, sed sine ordine prosiliun; et Irans-
veheiuens, quse ad bella mililes concitat, iia ejus natant aquain 35V 0, optant mori pro patria. Virts
oralio torpentes suorum menles excilat: 0 Boemi, dabal eis dolor et illala injuria, feslinanl quoquo
inquil, oiim fama lerra marique inclili, virlutibus egre- roodo possenl, etiam vilac stiae per dispcntliiim, ini-
gii, iriutnpliis exhiiniij Nunc veslri liibutarii, qui- lnicorum laelnni disturbare iriiinipluun. Setl riux
bus semper fuislis liiuori, vobis adhuc spirantibus saepe riiclus Polonist'posfera die transieus rivulura
insullanl el lerram veslram devaslattl. An vobis liiien- < Q Trulinain (737), quia bis non ubique cst pervius,
ses3B27(756) pendent in femoreenses? An soli Polonien- jussil cum praeda suos et quosque debiles pravie-
ses liabenl ferreos enses? Quo vobis ~Si~adltuc vivere? dere. Ipse vero in loco ad pugiiaro sibi aplo 364icuiu
0 sempilcriiiimnobis el nostris posteris dedecus! Ecce cxpeditis cquitibiis pro defensione suorum stetit
Ceres veslra 3529favillal, Lares vestri usqtie ad itubila repugnare 35V 2 paiaius. Hoec ita fieri cernens De-
fumiganl, Vutcanus lola lertm in superficie furit, el trich 354S,filius Bttsa 35VV, cujus supra ssepe 35'°
tatnen adhuc cordu veslrti gelidiora glacie iwn uril? ineiilioneiii fecimtts, secedens in umim locuiu cum
Aut stcor veslrum tabescil, sallem slomacltus,qui zelo bis qtti suo latcriatllixTebanl inililibus, dixit ad eus :
jam fame languescilS5S 0, cur zelo juslicim non exarde- Fratres mei el cotnmilitones,quicunque pavidam aul
scil ? An non nwvet vos feinineusplanclus el ululalus, mori timidam habel aliquam in Suo cariincutnm cor-
Qui raucis clamoribus ardua sydera langii ? pore S5V 6, necesse esl ul eam prius aul abscidat, aut
VARLE LECTIONES.
3506efusi 2b. 3i,0tacceleral 4, S502rf<;es/A. 3003deest 2, 2b. 3"»K deesl k. sm Cidlma 1, 2. a606
Luczica H". 3607est 2. 3508incendentes A. S509 Olokis i, 4a. 3510deesl i. 3S>> arma 4, a. S61Sfr. le
A. fralrein 2. S51Sdeesl 5. S51Vsuperscr. A, s615transihitis 4a. 3516abibis A. redibis superscr. abibisl.
3617rupis 2. asls Polonii 1. 3619non inseritnt 4, i~. 3520perfecisse 2b. 31TSt universa 5. s52!Criuicil,
5, Cryuczi 2, Criuci b, 2 Kruici 4, 4a. 3623Irausvadare l,2b, transvadere 3. 3624omissum 5. 362tducis
4, i~' 3Si6al. man. in margine k. 3a?7 tylienses 4. a528nobis A, 2, 5, 4, 4a. 35!9 noslra 4, 4a. 8630lan-
i,'tiescel 1, 2. s631laciauiiuin 4, 4a. 35S 2 prsegnanlium 3. S63Steinperlet A. 353V angellos 1',0 angelos 2.
»«36vaginanles A. S536matres 1.- 3637ininis 4a. 353Sdees/A. 3539Wlariizlausadd. 4, i~. 35V orfrf.
»»~' 354S S5VS 3544 alque
a5VS
ih. aperto4,4a.S5VS ptignare A, Detrisek 1, 4. Bosa 1, Bussae 3, Buza 4, 4a. sae-
pius 5, deest i~ ila 5, al. man. superscr. k. deesl \, 2, 2b, 4, 4a.
NOT^E.
(755) In regione Chlumec. 0 acie carentes.
(756) Tiiiacei s. lili.tginei, i. e. strcpenles latilum, (7571 Traulenau
223 COSM^E PRAGENSIS 224
nune n6 agmine nestro discedat 35V'.Nam vilior est .A puli et cleri favorabili acclamalione imperator a57t
alga maris, qtti nescil quam pulchrum sit s5*8 moriin anguslus vocalur et ordinaiur (741). Altera autem
nrmis. Quoruro ttt vitlit aniroos ad pugnam alacres, die iiovits imperalor lanla mittit aposlolico dona
erant enim fere centum milites, vclut lupiis qui s572,ul pro stii magniludine humanse eredereniiir
quserii clain cx lalibulo irritmpere 35V 9 gregem, ila sulficere cupiditati. His ita peractis reversus est
ille rie 3I!5Cinproviso impelu ciim magno ex nudo ini|ieralor in Bawariam, el nostrales ad siiam inco-
latere irruit in hosles. Uhi fere mille proslratis ad- lomes rediere patriaro.
versatiis, feriur ul rabiria ligris prseriictus roiles in 59. Anno dominicae incarnalionis 1115 ^57"qui-
confertissiinos S551lioslittm cuneos, el eos a 3552riex- busdam hominibtis qtii vana et incerta libenlius
liis ei asinistris obslanies, quasi spicss S56Slenerae referunt, relalum esl Sobezlao, quod frater sims,
segelis, acttio roelit S65V glariio, tionec immani 3565vi dux Wladizlatis, vellel eum capere, id .suggerenle
teloruro obrulus cecidit super ingenleni occisorurii et consiliante conlra eum Wacek comite. Qtiibus
struem. Boeroi vero, qtii in advcrsa fronle Martis ille responriit: Aut ego moriar, aut qui talia tnglilur .
puguaverunl, lieu! insiietalapsi fuga, terga derierunt. prius morietur quam ego capiar. Et unde reni re-
Sobezlau S566cum Polonis infausta, quia plus quam Iaiam magis opinaretur 357"veram esse, eadem hora
civili, politus est victoria. Facla est autem haec 3S57 3575venj_ nuncius vocans eiim fralris ad curiam.
stiages S Iilus Octobris, iu qua Nosizlav 3658el Dri- Qui aceipiens fere trecenlos milites, adit 3576fralris
sicray 3559fralres 3660,filii Lubomir856t, et alii quam cutiem 3m cum paucis, cacteros non longius qnani
plurimi ceciricrunt. tinitis stadii spacio fecit stare cum armis. Dbi fra-
57. Anno dominicae incarnalionis 1111 regina Ire salulalo el prandio stimpto dux praecessil, prse-
Svalava S562inter natos suos satagenle, el episcopo cipiens fratri suo tit eum sequeretur ad civitalem
Hermanno medianle, alqtte Wacek palalino comi- Wissegrad. Non enim longe, sed qttasi 10 sladiis
le, licct contra suam salulein id favente 3S6a,dux riistabanlS67S ab urbe. Tunc Sobezlaus niittens ro-
Wladizlaus fralrcm stittin 356VSobieslaw S605rcvo- gai Wacek coniilem, qtto per viam simul S679 gra-
cavil de Polonia, etdedit. ei civitatem Salec ctim dienles serniociiiarentur adinvicero. Quo faclo ,
parum per viam S6S
omni adcam peitinenle provincia. 0 serroone commuuicalo, ex
58. Anno dominicse incarnaiionis 1112 regnm ulroque lalerc alque posl lergum Wacek comili in-
antiquorum jtixta staliilum S566, regis Heinrici caulo et iniiocenti
quarli ad riiititm dux Wlariizlaiis nepolein suiim,
Bracizlai filium ct sequivocum, cum antiala 500 Rumpunt falifero pracordia viiiiicre terno,
S567 C Mense qualer denas Quinlili inirante Kalendas
clypeis legione misit Romam (758). Sed qtio-
niam jain rex longe anlca praccesserat, praeriicltis Stalimqtie Sobeslau reversus ad suos, tentiit viam
puer ctiin suis transiens Bawarise alpes, invenil re- volens per Zribiam iransire in Poloniaro, valde
gem in urhe Wcrona, ibique cum eo celebravit pen- euim limuit frniris siti prsesentiam.Cumque transis-
lccoslen (759) (Mai. 21). In Attgusto aulein inense set silvam, occurrilei Eikembeiius S6Sl,praefectus
intravil rex Roraara cum S668 ingenti nuiltiludine de castro Doniu, fallacis S5SSSribiae pleutts ver-
diversarum nationutn atqtie lingtiaruin, acccplurtts suliis, fingens multa amicabiliter pollicelur 358Sei,
inperiales fasces juxta roorem regum (740). Et quia quod csesaris per graliam omnein suaiii obtinetet
idcm rex oliin surrexcrat in siuira patrein, idcirco 3684jusliciani, si ad ejus pervenirel prsesentiam,
Paschalis S50D papa jtidlcans etim infamera, nolebat alque supplex invitaleum dolis, qtialrntis cum pati-
cjits implere voluntatem ; qiieni rex ilico jtissii ca- cis seeuin ad convescondum 3sesascenderet in oppi-
pi, el adaclo ense S57°j'uguIo coe|)il roorleni minari. dum ; erat enini ea tempestale prscdiclum casiruin
Al ille tiroens mori, coiiscusil cjus voluuiali, alque csesaris sub potestale. Mox iuter praiideiiduro, ar-
tertia die adinvicem pacificati, tocitts Romani uo- mata tnauti adhibila, super hospitein clausil 3686

\kWiM, LECTIONES.
86« abscedal 5. 85V8 est A. 36V 9 in addn i. 355°ex A. 3, 4a. 855' confortissimos 4. S55!
ari 1. SB63 deesi 2, 3664mittit 2. 8666iiimia 3. S566 Zobezlav 1, el deinceps. S667o>)i<7/»7 4a.
8658 Nozizlav 1, 4, Nozislaw 2, Nozzislau 2b. Nozislau 5. S669 Drisykray 1,
Driskray 2b, Driskray
omisso et 3, Drsicray 4, 4a. 6560deist k. 3561Liuboroir 2, Labotnir 3. S56! Zuaiava 1, Swa-
litva 2. S50S ila k 1, 4, fncienlc rell. 3I6V frai.rein s. W. A. dux inserit 2. 356B Sobeslaum 5. So-
liczlanm 4, 4a. 3e6~tiitn al. man. superscr. k. s567 366S 3S69
a570 3671 regione 2. »7aA. in rell.
a67!
Pasclialus corr. al.
tnatt. 1, deesl 5. ensis corr. al. man. 1. eXadd. 1, 4. »7«1, donaria reil. a573 a arfd. 4a.
''"'' cretlerol A. crederetiir 4, 4a. 3675ora 1. 3576adiit A. aS7r euriara 4, 4a. s678 riistabat A. 4, i~.
8679secum A. 358°per viatn desunt 4, 4a. 368iEikembertus 4. 3seiila corr. \, pelhicis A. 2, 4- 3S8S
pollicilus 4, 4a, 35svconlinerei corr. obl. A. 3585vestendum A. 2. 3586clausum 2, 4a.
JSOT/E.
(758) Hoc jam anno 1110 facltim esse constat ; O (740) Die 15 Aprilis Heinricus coronatus est int-
cfr. Stenzii Frank. Kaiser I, 650. pcrator.
(759) Amio 1111 ul Annales Hilriesheni. el tria (741) Jam rocnse Februnrio amii 1111 hoc fa-
Heinrici V prscccpta probant, riala Veronae dicbtis eliitn cst. Viri. Auiialcs Romatii Mon. Gciui, SS. V,
19- 22Maii 1111. Cfr. Boeiiincr 1999 — 2001. 474.
223 CHRONICA. — LIB. III. 226
oslium, et post paucos aies vinculatum miltit versus A Januario dux Poloniortim Bolezlaus 3606avuuculo
Saxoniani in quoddam firmissimum caslrum, no- suo Wladizlao praccarias S607miitit litieras, scri-
mine.... mi, tradens eum suo clerico , nomine plas in ha'c verlta : Si vatuerint penes te preces
Woudalrico 36s8, ad cuslodiendum. Videutes auleiii mem, et oblimterinl fralri luo germano Sobeslao to-
milicise 3589contubernales dominum suum fraude cum indulgeniim, credo quod firmum sit ci slubile
capttira, diffugiunt alii in Poloniatn, alii reversi sunt noslrm pacis.vincuium el amicicim. Namsipro ini»
in Boemiam. tnicis te 3608exorarem, cerle deberes fatere, quanlo
Posl untim mensem, sed 3690Chiisli per pietalem, aco9magis nunc ticeat mihi iniercedere, ul silis con-
Sobeslati ab eoriem clerico noctu sic absolvitur. cordes, quos maler sub uiw corde portaril ventre?
Snperioris doinus inter cancellos ad columnatn Equidem 3~>»sanclo Pelro sciscilanli 36i>ulrum fra-
fune ligata 859tdiinissus esl per rourum in sporla, tri ditnillal seplies in die peccunli, diclum esl a Do-
alqueper eandem 369Sfunem prsedictns clericus si- tniiio : < Nonusque sepcies, sed usque 3~>~ sepuugies
militer 36sadilapsus, Cura quodam milite Counrado, sepcies (Mallh. xvitt, 22). i JErtiohoc exemplo inbui-
ftlio Rivin 3694,qui eiiam el ipse conscius facli ea- niur, ul fratribus nostris lociens indulgeamus quot
dem nocte sub muruni adliihuerat equos, et, sicut iili in nos non a6la possinl 3~'Kpeccure 3~>svicibus-
avicula emissa de cavea fttgil et repeiil silvani, B His exeroplis el preeibus dux Wladizlaus compulsiis,
ila illi lapsi celeri 3S95fuga lendunl in Poloniam. iniino innata sibi stiper fratre suo 3616coinniotiis 3617
Eodem anno mense Decembri dux Wladizlaus pielate, niense Marcio iiertun prislinam rcvocal enm
fralrem sttum Olloneni solvil a vinculis, et quam 36i3a(| 3619graiiam, et dat ei civilaiein Grariec et
olim.post obiluin frairis stti Ziialopluk babuerai, lolani circa adjacenlem S6S 0 cum quattior caslellis
redditlit ei diiniiliam tocius Moraviaecum suis civi- provinciam. Ejusriem anni mense Julio tlux Whuli-
tatibtis provinciain. zlatts el fralres ejus Olto et Sobezlau juxta ftiienla
40. Anno doroinicae incarnalionis 1114 mense aranis Nizam S621 curo duce Polonioriiiii Bolczlatt
Maio, juhenle donino Ottone, Prostcy S596 et ejus indictiiin S62Sconvcuiunl sess ad placilum, aique
gener, qui cognominabalur 3597lenis Wacek, de inler se rialis el acceplis sacranteiitts coi;firmant
quibussupra diximus (742), atitbo privali sutit ht- fcedera pacis. Altera aulero riie inineiisis muneribus
raine S59S muluaiiin ailinviceiu oblalis, liylares ad proprios
Eodem anno Sobezlau qtiibtisriam Polonis secum rCHieanl lares. lnlcrea Wdalrico 36!V,dttcis Guon-
assumplis veniens ad castrum Kladsco 3699,temptat radi """>filio, inevitabili fato e meJio sublalo (743),
precibus el promissionibus rotiltis, quo S66° sibi fralre vero ejus juniore Lutoldo oliro anlo.a siroili-
cives aperirent portas ttrbis. Quibus non consen- 'C tcr ab hac Iuce sublracio, filiis aulein illorum t6i'
tienliltHS, sed viriliicr resisteniibus, juvenis prae- adbuc setate parvulis, dux Wladizlaus germano suo
dicius 360iira itiflatninalus succendit palacium quod Sobezlao dal tolam illam 3627cum suis civitatibus
prope niurum situni erat. Vento aiilem incunibenie provinciam (744), quam quondam pater prsediclo-
ex adverso, iiiflaminata sunl propiignacula in sum- rum fralrum Cuouradus habuerat.
milale turris, quae fotie iu aulenmrali stabant360S 42. Anno doniinicae incarnalionis 1110, 1'ngara
propinqtta muris. Unde urbani valde S603 lurbati, gens viribus ingeiis, opibus pollens, arrois bellicis
jam desperantes saluli, rogant pacificam dari tiex- prsepolens a6s8, d cum quovis rege terrarum pu-
tram pro vita lantummodo incoloroi et singulari. gnare sufficietis, regis sui Colotuanni posl obilum
Quibus concessa pace vix periculum a604mortiseva- (745) principes cjus mitlunt aes9 ad duceni Wladi-
05ci-vi- zlaum, qiiatenus cum rege novello nomiiie 36S
3C' 0 Ste-
dentibus, coriibusta el fundilus esl eversa
tas tota. S63t(746) renovaret et corroborarel anliquam
pbano
41. Anno dominicae incarnalionis 1115, mense pacem etaniiciciam. Quoruni dttx voltu.taii adqttie-

VARL^ LECTIONES.
3587noroine deest k. 3, 4, reliclum vero esl spattum vacutun in 1, 2, 2a, 2b, la. 3688Orialdrido 1. a589.im-
licre2. S5s0 deesl 4, 4a.S695 3691ligaiani3, ligato 4a. 369Sciiroletii 3, 4a. 359Sdeest k. S694Rilan 2, spatium
vacuum 2a, Kram 2b. clerici erasum superscr. celeti A. 3696Rosctey 1, Rosetey 2b, Roseihey 4, Ro-
seihey4a. 3597cognominalur 1. 8598octtIis4, 4a. a699Kladzko 1. 360°quod3606 ~~. 36»> Sobezlaus add. 4, 4a.
360Sstabal2~,2 b,4, 4a. 3603deest k. 360V pro viia—periculuirt desunt 2b. eversa esl'A. 360SBelez-
laus 1. 3607precatorias36ts4, 4a. S608le3613pro A. 3609non add. k. 2, 2b, 3, 4. S6t0 et quiriem 1, COIT.4. sa61tt0
A. 4a. deesl k. deest i~. SsU 2b, 3. 361Sal. manu superscr. A.
sciscilanle 3, S6t
9 possunt s6!1 Nizzaro
ita 1, 4. deest rell. s617deesl k. S61Sdeesl A. ita 1, in rell. a6s0 circumjaceniem 4.a625
3. a6ss incondictum A. in dictum locum 4, 4a. 362Sveniunt A. 8624Odaldrico S6!9 1. Conradi A.
6626eorum 2b. 3627tot. illam prov. A. 3628prseponens coir. al. man. prsepol. 1. intranl 3. a630»/a
A, 1, 4a,sco id esl sanclo 2, 2a, scilicet 3. S63tet add. A.
WTM.

(742) III, 54. r» (744) Brunnensera el Znaymenscm.


(745) Nonis «anuariis, ut probatur Kalendario (745) Obiilanno 1114.
Pcgavieusi. (746) Stcphanus secundus,
227 COSMJE PRAGENSIS 22?»
ea- stuil se faclurum spopoiulit36SS; ^1 proslratos ctiiostes in caslris tripudiantes S6C 0, tur-
scens, qure pacis S66t
Ventuin erat.Olzavam 363Sad rivulum. qui lam Pan- pero itiierutrt fugam. Quos ut a longe aspexere
S60sregis —jani eniin ultra pontem Belim
noniae quam Moravise dirimit regnum. Et jam On- in Ciislris
velut barena maris aul363V 3663pcjsil?.eranl caslra 366Sir, campis,--33stimantes
gara gens innumerabilis,
pluvisesiillseaca>,incampo Luesco3636(747)tolamstt- liostjles acies arihuc se msequi, multo plures sub-
perficiem terrse coojieruerant sicul Iocustse; dux mersi sur.t in flumirie Wag prae iimore fugientes.
aulem alia ex parte prsedicti amnis S637iiietalus est Nostratcs atilem potiti vicloria, in caslris eorum
castra.Sed, 3C3«siculail scripiura,!^/err<t', cujttsesl iioele illa figutit tentoria, diripiunt miiites Ungatieas
3C39 ejus per tn- gazas, sciltcel.amhiciaaom in vasisaureis el argen*
puer rex (Eccle. x, 10), principes
nalam sibi siiperbiain aberrantes, ad pacifica ducis teisliabundaiiliam,
verba remittunta6V0 responsa magis rixatn provocan- Inqtie stios vnlgus bona cselera riistrahil usus.
lia quatn pacis osculum ferenlia; unde dux illa die 45. Anno dominicse incarnalionis 1117, 5 Nonas
ad placitum dislulil ire. llii aulem hoc indigne Januarii (750), quinla existenle feria, hora jam ve-
ferenles et aliter fieri suspicantes, tres armatas ' spertinali, lerrae moius facius est magnus , sed
quas vocant hospitum legiones jubenl extra castra ' mtilio major in parlibus Longobardiae. Nam uti, fama
ire cl pro defensione sua 36vlslare ex adversa parte * roferenle percepimus, mulia ibi aedificiacccideruni,
amtiis. Dttx autctn 36V!aesiimaiis 364Seos ad pugnaro iiutlta castella sunl dirula, multa monasteria sive
prorumpere, jussil suos arroa capere a64v,et cicius dclubra corrueruni366V el mulios homines oppresse-
diclo conlra eos termirialeni traiisiliunl amnem. runt. •
Mox inopina el inprosperala 3645nec praecogitata Eodcm anno,
atrox el cruenla coiiseritur pttgna, in qua filitis Rpriim 3S6Scunctarum comes indimota mearum.
Srian S6VG,oujtts supra meminiiiius, nontine Iurik Bis366CFebrui quiuisobiil Bozeteclia 3667Kalendis.
a6V7, pratfecius urliis Salec, miles acerrimus, cuni Siroiliter a66seodem anno 3669et semper regnatate
aliis ejusdem civitatis proceribus acriter pugnanrio domiiio noslro Jesu Christo, (iijus in nianu corria
occubuil 3 Idus mense Maio S6V 8. Asi aliis lerga siint reguin, quo 3670etiam clemeuier inspiranle, dux
verlentibus eliam ipse 3649tlux est in fugam com- Wladizlaus recordatus esl fralris stii Borivoy (751),
3671prospectans 367S
pulsus 366°.Otio autem et Sobezlau, habenles robu- cujus humiliiateni jam Doininus
stas quatuor phalangas 866i, el lotidem de Boerois arcis de throno ethere 367S,misertits erat afTiiclionis
674 s675uiiseretur
fortes SC5S accipientes coborles 365a,cireuiertint S654 cjus el miserise, et quia cuiS Deus
Bionticulum qui eos forte dirimebat, et repenle __Jionio nonpoiesl non misereri, slalim praedictus dnx
irriierunt magno iropelu super Utigarorum caslra, J jam nutu instinclus riivino et Hermanni episcopi fa-
ubi rcx et sui proceres cum episcopis, nihil scientes cicns omnia consilio 3G 76, miliit et revocat mense
depugna 36!Squse facla fuerat, sedebantet bibebanl Decembri fratrero siuim Borivoy de exilio, et satis-
et epulabantur splendide. Quid mulla? Nisi archi- faciens sibi ac semeiipsuni S677ejus subuiittns rio-
366Gau-
episcopus Laurenlius (748) ciim rege cicius lninio, iterum collocal eum in principali solio. 0
fugissel, nec ipse pericultnn mortis evasisset. Certe niira ducis benignitas, seri tnagis admiranria sequa-
tol nobiles et ignobiles ibi interierunt Ungari 36'7, nimitas, quern nec secularis deleclat dignitas, nec
quot nec tempore sancti Oudalrici juxla fluvium conlristat posita honoris sublimitas!
Leh S668inierisse referuntur (749). Hlseautem qtias Juvil sunipta ducem, juvit diniissa potestas.
prsediximus hospitum 3669legiones, quae ctiam conlra Talia quis unquam 3678audivit, dic rogo, facta?
nostrum ducem bello praevaluerant, reverlenles a Utinani haec audiret Colomannus 3C7Srex Pannoni-
caede, ut viderunt suos profugatos, alios coacervatim cus, si vtverel! qui meluens ne germanus suus Almus
\kW\M LECTIONES.
4a. *633Olzawam 1,2, Olzavam 5,01zanam4, 4a. a63Vutl.
•63!respondit2,' a637
3635deesl 5. 5636Luzkol,
Luzko 2b. annis corr. al. man. amnis 1. 363sinmarginek. 36~~corr. 1. a6'° rem. verba
Q, 4, 5 inprospera A. inopinnla etresp.A.
36Ucorr_ i, 36u Wladizlaus <tdd. 4. 4a. 8643esl. eos A. 3o44rapere4. a6V inspe-
rala4.4a. 3<)v
8 St.an 1. 2. Scan 3. Szlhan 4. 4a. 86V
7 lurzik 2. Turicko. 36V
8 Junio 5: S6V9 Wladizlaus in-
serunt i.i<>-. 8660 1. a6S
1 2b. 3. ''-'superscal.manuk. a66a choortes 1. 3C5V cir-
compunclus phalanges ^667
cumierunlS. S65Sriepuna corr. depugnal. S!56rfees/A.
0
Pannones A. Pan. superscr. vel Ungari 1.
Pannones rell. 36S»Lech 4. 4a. 3659deesl k. hospitae 5. 36G — castris desunl 2b. 366ttip-
tripudiantes
acospontem Belin al. man. superscr. k Belun corr. Belin 1. Bebin 3. Belin 4. i~. a663regis
paruere A. S664corr. 1. S665Iti duo versus desiinl in 5. S66° al. man. superscr. in 1. S6C 7 Bozetcha 1. Bo-
add.k.
selehc4 3. 3668deest 4. 4a. SC 69 volenle omnipolenie inserunt i. 4a. 3670qui2. 367iDeus 3. ~~7isu-
perscr. al. man. 1. 367Sele 1. 3S74 cujus 4. 4a. a67Jimisertus — Deus desunt 3. 3676ctiin cons. A.
ae" semel4.. 8678deest k. U7» Cholomannus 1. Kolmannus 4. Colmannus relt.
UOTM.
(747) Ul Palacky I, 3S0 conjicit, apud Hluk inler O erat eria qtiarla, nisi slniuas Cosmam more Bobe-
locos Brod Htiiigariciiiii el Oslrau. mico horain snlis carientis priroam riici horam ha-
(748) Graneiisis. buisse; cfr. infta c. 49 <:lPubiischka IV, 187.
(749) Vita S. Udalrici c. 12 Mon. Germ. SS. (751) ln vinculis detincbatur iu caslro Ilammer-
«Y, 400. stein usqtie ad annuiii liiO.
(750) De lerrxmolu consenlii Dodecbinus; sed
220 CHRONICA.— LIB. III. 230
post ciim regnarel, ips