Vous êtes sur la page 1sur 963

Rupert de Deutz (1070?-1129?). R. D. D. Ruperti, abbatis monasterii S. Heriberti Tuitiensis... Opera omnia. 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGI.E

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA UNIVEHSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,
OMNIUM SS. MTRUM, DOGTORUM SCMPTOMJMQUE EGCLESIASTICORUM
001
AB M\0 APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUill QUJE EXSTITERE MONUMENTORUMCATHOLHLE TRADITIONIS PER DUODECIMPRIORA
ECCLESLE SJECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS,INTERSE CUMQUE NONNCLLIS CODICIBUS HANUSCRIPTISCOLLATAS,
PERQCAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMHENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
OMNIBUS OPERIRUS POSTAMPLISSIHAS EDITIONES QX3JE T RIBUSNOVISSIMIS S£CUL1SDEBENTCR ABSOLUTAS
DETECTIS,AUCTA;
INDICIBUS PARTICULARIBUSANALVTICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUSMOMENTl
SCBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULIS INTRA IPSUMTEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUH MARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUS CUMDUBHSTUMAPOCRYPUIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDI.NE AD TRAJJI-TIONEM
ECCLESIASTICAH POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
VUOBUS INDIC1BU8 GENEHALIBUS LOCUPLETATA : ALTEROSCILICETRERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
CNUSQUISQUE PATRUM INQUODLIBET THEMASCRIPSERIT UNOINTUITUCONSPICIATUR; ALTERO
SCRIPTUR^E SACRiE, EX QUOLECTORI COHPERIRE SIT OBVIUH QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
SCRIPTURJE TEXTUSCOMMENTATl SINT.
E0ITIOACCURATISSIMA, CJETERISQUE0MNIBU5 FACILEANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CHARACTEREM NITIDITAP
CIIAIST.EQUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TIJMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTOTOOPERISDECURSU CONSTxrtm^TN.
$IM1LIS,PRETIIEXIGCITAS,PR^SERTIMQUE 1STA COLLECTIO,CNA, M ETHODICA ET CHRONOLO^lCAj^^S.
SEXCENTORUM FRAGMENTORCM OPUSCCLORUMQUE HACTENUS IHC ILLIC SPARSORVM^
PRIHUMAUTEMIN NOSTRABIBLIOTHECA /Vj3\VO\
, EX OPERIBCS AD OMNES jETATES,/ / ^- \^A
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATOItUM. I 03 y>\'
SERIES SECUNDA, w o V
IN QUA PRODEUNT PATRES. DOCTORESSCRIPTORESQUEECCLESLELATIH#-M —l \c
A GHEGORIOMAGNOAD INNOCENTIUMIII. \' ^ P
atccuranff 3'SV' SDtisn*» ^
W>\ r
BIBI.IOTHECSCI.BItI DHITXRK, \\ \ *Ck £•
v/,5-
CUUSUUMCOWPLUTORUM IN SINGULOSSCIENTI^ ECCLESIASTIC.ERAHOSEDITOREX V

PATROI.OGIABINA EDITIONE TYPIS MANDATAEST, ALU NEMPE LATINA, ALIA GR^CO-LATINA. —


VENEUNTMILLE FRANCISDUCENTAYOLUMINAEDITIONISLATIN.E;' OCTINGENTISET
MILI.ETRECENTAGR.ECO-LATINJE.— MERE LATINAUNIVERSOSAUCTORESTUM OCCIDENTALES, TUM
ORIEMALES EQUIDEMAMPLECTI.TUR.'HI AUTEM, IN EA, SOLA YERSIONELATINA DONANTCR

PATROLOGIiE TOMUS CLXVII.

R. D. D. RUPERTUS ABBAS MONASTERH S. HERIBERTl TUITIENSIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTA FAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGOVENFERNOMlNATAMj
SEU PETIT-MONTROUGE.

1854
ELEN€HUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXVII CONTINENTUR

RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS.

Commentariorum de operibus S:; Trinitatis libri XLIL col. 498


Liber Genesis. 199
— Exodus. 565
— Leviticus. 743
— in Numeros. 837
— in Deuteronomium 917
— in Josue. 999
• — Judicum. 1023
— Regum. 1059
:*— in<Isaiam. 1271
T- in Jeremiam 1363
—i- in Ezechielem. 1419
— in Danielem. U99
— in IV evangelistas. 1535
De operibus Spiritus sancti. 1371

Ex typis MlGNE, au Pelit-Montrouge.


SJECULUM XII

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS

MONASTERH S. HERIBERTI TUITIENSIS

VIRI LONGE DOCTISSIMI SUMMIQUE INTER TETERES THEOLOGl

OPIRA OMIVM

AD PRELUM
JUXTA EDITIONEMYKNETAMANNI 1748 PR^VIA DILIGENTISSIMAEMENDATIONJK
REV&GATA,VARIISQUEMONCMENTISAUCTA

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BIBJLIOTHECJE CLERI IKIVERSl
8IVE
IN SINGULOSSCIENTLE ECCLESIASTIC.ERAMOSEDITORE
CUnSUUMCOMPLETORUM

TOMUS PRIMUS

YENEUNT k VOLUMINA32 FRANCISGALLICIS

, EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE.EDITOREM


IN VIA DICTAPAMBOISE, PROPE PORTAM LUTETI.E PARISIORUMVULGODENFER NOMINATAJ*
SEU PETIT-MONTROUGE

1854
RVPERTUS S. Laurentii in suburbio Leodiensi Monachus (posteaABBAS TUITIENSIS)
tardiori ingenio remedium a Virgine Matre, coram hac imagine lapidea, in ejusdem mo-
nasterii Ecclesia, impetrat anno MCXXI.
PROLEGOMENA

CLAB.ISSIMIS PLURIMUMOUE COLENDIS

RECENTIS
ISTIOSEDITIONIS

PRIBIIS SOCIIS

MICHAEL PLEUNICH S. P. D.

Novam hanc editionem omnium Operum Ruperli abbalis Tuiliensis viri undequaque spe<Slalissiini, ag-
gressurus, slalim aninio agitare cospi de palrono, dignitale, doclrina pietaleve conspicuo, diiigcndo, cujus
prodirel ac seeurior. Eximias namque liasce luciibriuiones noii-
prsesidio validaque tutela eclilio Ibrlunalaarbitrabar.
r,isi viris clarissimis iiuiicupandas esse Dum hsec iiaque meciitn ipse versarcm, diiiiiusinihi,
ut deceroerein, non fuit immorandum; illico enimnon unarn, sed vos omnes editioni hujusniodi perficicn-
daa socios primilus inscriptos, virosprofec.to seleclissimos, menti nicsc oblatos-aniiiradverii; vobisque
proinde, ulpote egregiis dotibus insignilis, Opera' haic noviter cudenda volui nuncupala. Siquiileni vos imer
ln priniis nonnuUi hujus Venelaa auguslissimoe reipublicaj palritii cmicanl, qui claritati generis virtutes
quasque viro nobili dignas, omnigenamque copulant eruditioncin. Sunt itcm el altcrius oriiinis, praccipuo
loco et cullu habendi, viri ulriusque juris perilissimi, ac laurea doctorali nierito donali, neduni industriai»
navantes operam, ut aequa lancequod suum esl unicuiquc tribualur, vcruin etiam opiimis liitcraruni slu-
diis incumuenles. Postremo, etfortasse priori loconcn imnicrilo nominandos, viros saeris addictos in socio-
rum albo recensitos aspicio, quorum probatain pieluicni cl doctrinam ncino non ignorat; imo veluii eccle-
siaslicae disciplinse, graviorumque sludiorum asscrtorcs cuicunqiic cordalo boiuiiii eoniinemlantiir. Ihcc
brevi calamo lanlummodo innuisse sufliciat, nam si fusiori iiniusciijiisquc veslrum nierita cl insignia proe-
fulgida mihi essent commemoranda, el modestiam summam, qua exornalisi csiis, oifciHlercm, ct oiatio ni-
mis prolixa, ni dicam minus grata, progrcderelur. Si gcnio vcstro igilur, brevilati cgo .indulgerc cogor,
fania lamen, quod vos, editionishujusinluilu, adeo laudabiliter gessistjs, qiioininus palatn laeiai, nou
distineliiiur. Cum enini Uuperti Opcra pluribus.abhinc annis in Italia dcsiderareiiiur, ui yix ac ne vix qui-
deni magno prelio comparari possent, vestra prajciptte cura facluni cst, ut ca«lciu nunc, primis liisce nosins
Venetis imo et Italicis typis, commodiori sumpiu, cuicunque habenda proslarcnl. Adiiam insuper, quam
quain citius (icri posset, Rupcrliana voliunina
prompio iibenlique aniino mihi suppetias dedislis, quibus,litleraiororiiin
recuderentur. Quae cum ila sinl, quis non vidcat, vos de rcpublica, dequc nie potissinium,
optime meritos esse? Ob idquehoneslissimunivobis uomen obtigisse?vobis lkec sanc in causa fuere, cur ego ad
jiovam hanceditionem, proprio quodammodo jure vobis vindicatani, ipsis insciibendam pari ratione
mebbslrictum cognoverim. SnpCrest inodo, viri vel co|lectim vel singillaiim indubie clarissimi, ul nuiicu-
palionem istam, quod enixe a vobis peto, inobservantiae mese cerlissimain lcsscram, ea, qua pollciis, cxi-
uiia humanitate excipialis; mequc isborcmquc meum pergatis veslro palrocinio foverc, quo siudiosoruih
utiliiali et commodo in dies vacare valeam. lnlerim supremuui Numcn oblestor ul vos ad annos JSesloreos
seivcl iiicoiumes.
Dabam Venetiis ex rneo lypograobio iv Nonas Decembris 17-48.

LECTORI BENEVOLO TYPOGRAPHUS.

En libi exhibeo, humanissime lecior, non Amicomarilam, aut Anagyrim, cujus contaclu, vel tetro odore
manus imbuas, vel remlibimoliaris exiliosam, sed mire olens, ul ila dicam, cinnamonum, lucubraliones, vide-
licet pra's'anlissimi Ruperli abbalis Tuitiensis, in quarum allreclatione sludiosa, quo plus versatus fueris eo
mauis jragranliam Christianarum cogitaiionum te redplere, imo el suavissimum, tibique perquam proficuum li-
quorem ex illisexpressisse cognosces sanctorum facinorum. Fruere igitur bohis avibus rneo labore; neque enim
ego aitamenteillas prelo insiauravi reliquasque suminslauraturus, nisi ul tuo commodoac emolumemo prospi-
cerem. Quanlum vero allinel ad opusintegrum Rvpertianum cudendum satis superque, in nwnilo ad kanc edi-
tionem praimisso, verba feci de illius auclario ac parlilione, cleque omni alia re ad illudaffabre meis iypis com-
plendum ; proindeque, ne videar crambem coctam recoquere, prmiereo recenlem-characierum fuswnem, pa-
pyri fleleclum, el castigatoris vigitanliam ; tuum erit dispicere, amice leclor , num haclenus fidem datum ex-
solverim; equidem, quoad me, niliil prcetermisi, neque prmlermitlam, quin facla promissis respondeant. Vetim
iamen scias Dialogum inier CUristianum elJudaiumnostri Ruperli me deprompsisse ex Operibus D. Anselmi
editionis VenetasanniilbS, in quorum calce impressus legitur; ilemque libros duos De vita vere apostolica ';
et.Historiaminsignis monaslerii S. Laurentii Leodiensis, ex Anecdotis excerpsisse clarissimi viri Eamundi
Martene, cujus etiam prologos in easdem respeclive lucubrationes adjeclos volui, quibus evincitur illas genui-
num esse felum noslri Ruperti. Haic omnia porro, sicuti et Apologiam adversus opupgnalores dectrince
Ruperti, a Gerberonio, ejusdem insliluli viro, exaratam, Parisiisque lypis vulgatam anno 1669. Quia tandem
de hujusmodi opusculorum accessione locutus sum, mihique religio est neminem sua laude fraudara, ingenue
faleor, lector humanissime, quod si auctarium, si alia cmlera spectes, quat hanc edilionem prm omnibus jam
vulgalis faciunt prcestanliorem, mihi auclorem adjutoremque polissimum exstitisse rev. adm. P. Greqorium
Cdnnoni, Eremilam Augustinianum, qui, pro ea qua pollet sedulitale, operam suam libenlissime contulit in
ealumprafatisopusculislociipletanda, lum omnibus numeiis absohenda. Emc de sludioi» hac re nosiro di-
xisse sufficiat. Vale..
PATROL. CJLXVII. . I
i1 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 12

VITA D. RUPERTI

ABBATIS TUITIENSIS

AUCTORE JOANNE TRITENHEMIO.

Ruperlus, abbas Tniiiensis ccenobH,juxta Coloniam Agrippiuam, ordinis S. Benedieti, natione Teutoni-
ctts, vir in divinis Scripturis, Spiritu sancto per visioneih illusiranle, doclissimus, et ssecularium lilte-
rariini non ignartis, monachus Sancli Lanreniii Trajeclensis, propi.er incredibilem erudi.lionem suam a
Fridcrico Coloniensi archiepiscopo inde assumpius, et in abbalem Tuiiiensis monasterii sublimaius, mulia
prseclara opuscttla composuil. Lx eo siquidcm lempore quo ccenobium iii jiiventute stia ingressus esl, lantura
se Sciipluiis sanclis exercitaverat, ut nec dormiens qisidem a medilandis illis videretur posse quiescere,
qiiiu linguaet labia ejus quasi iegendo niovereniur. De cujus opusculisego lantum ad prsesens reperi
Kubjecia :
Ad Cunonem abbalem Sigebergensem, posiea episcopum Ratisponensem :
Dc victoria Verbi Dei lib. xm. Nuper cum tu hospes op.
In Genesim lih. ix. Quicunque fideli animm dum.
In Cautica canticornni lib. vn. Qui conlra hominem similem.
In libruin sancli Job lib. x.
In libios ttegum de David lib. xv.
De S. Triniiale in Vetus Testamentum lib. XLII.
In Apocalypsim Joannis lib. xn. Ul lu quoque, o venerab.
Deofliciis divinis lib. xn. Eaquee per anni circulum.
Meditaliones de incehdio Tuitiensi. lib. III. Ecce quomodo criminator.
lii duodecim prophetas ininore-siib. xxx.
In Evangelium Joannis lib. xiv.
Apologeticum ejusdem operis lib. i.
In Evangolium Matlhsei lih. vui.
Super Uegulam S. Benedicli lib. i.
Epistolarum ad diversoslib. i.
Denique feriur et alia plura scripsisse, el Novttm et Velus Teslamentum pro majori parte in multis li-
Inis explanasse : de quibus usque in ptoesens nihil vidimus piseter ea quse signavimus. Claruit mnlta san-
ctitaie, doctriria et miraculis coruscans, stib Henrico V, anno Domini, H24, et siib Lothario lerlio mo-
riltir.
Epitaphium saxo monumenli incisum Tuitii.
ANNODOMINI MCXSXV. OUAKT.NON:MA.RTII.
OBHTVENEBAniLIS PATERACDOMINUS RUPERTOS
ABBAS nujus MONASTERII,
VIR.DOCTISSIMUS ATQUE.RELIGIOSISSIMUS,
1N
UT LIBRIS SUIS QUOS EDIDITAPERTISSIME CLARET.

ORATIO JOANNIS

SPANHEIMENSIS ABBATIS

In laudem et comtnendationem Ruperti quondam abbatis Tuitiensis, viri clarissimi, reli-


giosissimi atque doctissimi ad instantiam"D. Gerlaci de Breitbach abbalis Tuitiensis
comousita.

Maxime optarem, religiosissimi fratres, eam mihi. \ cto laboribus faligari, quam sseculi liujus favoribus
dicendi vim coliatam a stiperis, qua Ruperii vcstri inaiiiter exlolli. Potuil enim transgredi, et non est
clarissimi quondam linjns Tuiliensis ccenohii abba- Iransgressus, et facere mala, et non fecil : sed
tis prsec.lara meriia, ornatissiinos mores, cumulatis- semetipsum bumilians secultisesl Dominuin,contem-
sirnasque virtuies coiuiignis laudibus possem affari. nens pompam sseculi, ad ccelesiia regna, ul confi-
Talis enim ac lanlus vir erat is, ulejus meritis ne- dimus, feliciter pervenil. Iu monaslerio atitem con-
dnm mea, sed cujusvis oratoris eJoqueniia longe stilutus, se omnibus iuferiorem aesliinavit : qui san-
inferior judicetur. Nam si viise sanclitatem inqtiitas, ctis Patribus comparexstilil. Fuitenini intuentihus
homo religiosissimus eral : si scientiam, undecun- exemplar honesli, forma vivendi, regula pietatis.
que doclissinius : si morcs, omni honeslale insi- Electus autem in abbatem Tuitj.ensis monasterii,
gnis. Claris enim parentibus ortus, (ide clariori qualem se praebueril subdilis, quain pium, quam sol-
effulsit, dum pro Dei anioie ssecujum contetnnens liciium, quamque', ubi oportebat, severun), quis
se nionasliois cum magno fervofe submisil insfuu- sermo expficabit ? Eral enim. iucessu gravis, voce
tis : malens pro Deo cum iegislatore uostro Benedi- sublimis, ore facundus, vullu pjacidus, in mplu vel
V5 PROLEGOMENA. — TYPOGRAl IILS LECTORI. 14
aciu cor.poris honeslus. Qnantum vcro ad inlerio- ,Aomiiiiiin admiratione maxima habittts, doclor suo
reni homiiiem pertinebal, erat fidc firinus, spe cer- teiiipore (iociorum siipublice probalus. IIoc Frede-
ius, gemina chariiate repleuis, sapienlia clarus, rictis Coloniensis archiepiscopus pluries in eo ex-
(Vivtitiid.iiterobiisius. Erat ei hoiieslas in actione, peilus, niagna charilate viruui colebat. Unde sednlo
sohrieias in consueiudine, hiimiliias in prosperitate, ad exposiiionem Seripiiirarum illtim horiahatur. Et
paiiens in adversilale constantia. Eral pastor ovium -merilo quidem in oniiiiuiu honore et reverenlia
C.hristi peridoneus qtti se oiniiibiis opporlurie nove- liabendits esl, quem Spiriltis sancttis in agnitiouem
rat exhihere reclorein. Mansuelus crat, affabilis, su- Scripturarum instrucredignatiir. Denique noti soluin
perbis lerribilis, devolis per humilitalem sbcius, in divinis Scripluris hieropliantes nosier illustrari
dissolutis per auctoritatem metuendiis. Ad se adlem meruit, vcruni eiiam in sasctilanbus litteiis adeo
erat in oratioue devotus, in meditatione profuiidtis, enidiiiiscoiiiprobatusest,iii qtiidquiilipse non cogno-
in lectione studiosus , in conientplatione diviiioriuir veril, alius facile ignorarei. Qtiam dulcis, quani or-
prsecipuus. Neuio illum unquani reperil oliosiim, nains ac disertus fueril eloquio, libri quos pene scri-
ctii indeficiens crat sludium Scripiuraruni. Sem- psit innumerabiies, requisili fatentur. Ingenii au-
perlegii, semper scripsit, semper oravii, utveltit tcm vires el prohinditalem scienlise facile compro-
alicr Origenes sive Hieionymus hunc vivendi ordi- babis, .si in leclione eoruin quse scripsil, aliquan-
nsm sibiconstitueril, ul orationem leclio susciperel, lulum fueris commoraliis. Amoris cniin divini, quse
et oratio tcctioiiem terminaret. Tain vero assiduus inteiiiis ardebat, vis, verba qttoqtie exlerius arden-
exslitit.ut nulltim lempiis, siveditiriiuni.sive noclur- lia formabat, quia dtim ex abundanli? cordis fervcn-
iiuin fnerit, quod lum vigiliis, ttim lucubiaiioiiibus •" .. tis os Ioquiliir, ultra cpnstieltidinem bominis sermo
ignavuni, aul fcriatum sibi praeterire passus sil : in alliim elevaltir. Charitas quippe Dei, qtiae in pe-
siui iuterdiii cibtini, el somnum reliquaque corpori ctore docentis fervelial, nulliim ex ore verbuin otio-
nccessaria subtrahens, ut sludio coinr.iodius insiste- sum , vei imilile cadere permitlebat. Erani ilaque
reiScripitiranini.Probaiilhocacciiraia,qiiaeconscri-
" verba ejtts ardentia, plena raiionis el ntililalis, u-ia-
psit, opuscula, in qitibus oinni moilo scienlise do- tura, et quadani auctorilaiis majesiate vcncranda.
clrinacoliaudatiir. Magnasub eo disciplinareligionis Eral inlerduin jucundus, dissolulus ininiiiiam, quia
inTuilier.sinionasleiio viguil: devolio maxima fra- inaxiina in cjtts moribus honesLasvidebaiur. ldoncus
uum arsit: sludiuin scientise salularis floruit: cha- erat valde ad persuadendiim, ul etiain Hortcnsitis. iti
rilas geminala in eis radiavit. Suh sanclo et docto ejus 'comparalione deficcret : quippe qui imiliorum
pastore ovium secure tritimphavit integritas. Sole- animos fratruni suis exliortalioiiibus niellifluis in
liat fralres suos iucredibili fervore ad sitiditim Scri- uniiate pacis conservavit. luluebaniur eiim fratres
piurarum accendere : ab eis proposilas sibi qase- sui, ut angcltun conversanlem, in quo lotiiis religio-
sliones enodare : ad proponeudas crebrius libeuter nis speculum, et iionna reluecbat. In oinnibus enim
excilare. Sciebal enim vir sapiens, dnplcx in hoc se eis imiiabilem exhibuit, qui se omnium curam
laiere commoduni, quando illis scite respondendo' et novcrat suscepisse. Puriiatem cordis in tantiim ama-
ee doctuiii, i;t iilos redderel studiosos. Unde in quo- vit ct coluit, ul etiam illas negligentias inininias
lidiano et faniiliari ejus colloquio, sertno tttrpis, inu- cogilationum vclul magnas deploraret. Onniis negli-
liiisve miiiquain solebal audiri : dclraclio nunquam gentia sibi culpa videbalur, qtii ad nientis purilaiem
admisceri, sed crat senno ejus de anim:c salute, de *-•aspirabat, mide ut peccati niaculas devotus abster-
religionis profectu, desanctarum majesialo Scriplu- gerel, oi-ationibus scdulis pene cttni lacryniis. insta-
rarum. JucuiHlissimus ei eral conviclus sapientise, bat. Dulcis erat illi somntts myslicus operanti , qui
qtise in sanclis litteris continetiir, quaiii sinc (iclione in fiorihus paradisi commoralus fruetus suavissimos
didicil, et absque invidia (iesideranlibtts coinnmiii-. in oratioue carpcbal. 0 sancta viri devotio , qusu
cavit. Cum auiem esset adhuc iniiius ertiditus lam nunqiiam sinebal esse oiiosum. Nam ul lectioni sacrae
in sseeularibus lilteris quam in Scripluris diviuis, qnietius posset insislcre, cnram rei fainiliaiis ahhor-
orando coniimic et Iegeudo petivit a Deo cuin Salo- ruit: ainavit secrctuni, tuniulius bo.mininn viiavit.
mone donutn sapieniise: nec ab or.aione incepla, SOiliciludineni vero teniporaliiiin , sine quihus spi—
donec Spiritu sancto per visioueni in.-.pirante copio- ritualia non possunl snbsistere , idoneis fratribus
sissime ultra oinnes coiiteniporaneos suos, quod op- coniinisit : ipse auiem orationi et stmiio vacavit.
Vaveial, accepit. Eral autem bealse Mariai seinper Cura eniin leniporalium, et ainor Scripiuraruin in
virginis ardeutis&inius atnator ; cujus inlercessione uno pectore habitare nou poteiunl. Tranquillam
tantuiu sapicnlise niiinus oblinuisse credilur. Ad ehin), el yacuani cuiis, sapicntia menteni inibttit, et
cujus laudein postea, nc ingrattis fieret beiieficio, placidi pectoris liospcs eril. Ipse vero erat huiuo
Canlica caniicoruui sepleni iibris e\posuit : ita ad placidus, cl inausueius, nec cilo mobilis ad iratn :
ejus hoimreui universa reserens, ut ejus intuitti spe- sed corde initis, qtti bene furorem noverat supcrare.
cialiterconscripta videanitir. Ego auteni alium nemi- Sedebat soiitarius, el lev;iVit'se supra se, dum muii-
nem huic oxpositionis generi in Caulxis reperi dum fugiens, in campo Scripuiraruni inuita ac varia
desiuiasse. Et revera iiiiraudum el plane coiiiuieu- h syiilagmala composuii, de cujus opusculis, quautum
dahile opus, qnod sine exeinplo in laiituni laudis l* ad noslram iuemoiiani pertincbat,- jaui in secundo
virginese Geniiricis Dei allittidinis fasligium profe- jibroDe iliusiribus viris nostri ordinis, feciintis nten-
cil. Qualis in discipliuse regiiiaris 'o'Us'erva'nlia"Rii- tioiieiii. Eral enini, ut diximus, homo undeciinque
perlus noster fueril, liber, quem super regulam S. doclissimus, ingcnio stiblilis, scientia clarus, eloquio
Benedicti composuil, leclus indicabit. Neque eniiii "dulcis, et oruato lepore dccorus, qui nescios docuit,
aiiter vixit, qi.saini.i exposilione iegis nosliic viven- errantcs corrcxit, confudil hicrelicos; superbos pro-
(ittin monachis lore iiitiinavil. Erat sennonis sancti . stravit. Auialor virtuium erat ornalissimus, et lioslis
factor devoius, et docior fructuosus. Quahtum vero viliorum. In suis eiiim moribus deilit intelligi qnid
in iiivinis Scripturis legendo profeceril, tredecim in cseteris amaret. Detesiabatur siiperbiain, avari-
liiiris, quos Devictoria Verbi Dei ad Cunonem Sige- tiain calcavit, luxuriain vicit, iram domuit, odium
bergenseiu abbaieni edidit, liquide ostenduni : in fiigavil, invidiani expulit, gulam prostravii. ln para-
qnibus loiam Scripturain pcrcurreus, dutn victoiiain diso Scriplurariim lixit desiderium cordis : et idoo
Vurisi divini subliliter aperit, nostrse saltitis ratio- liiillus pottiit in eo vhiis paiere accessus. Nam frc-
ii«fli in ea consislere declaravil. Scripsii etiam su- quentia ejus jejunia, crebrae carnis macerationcs ,
per Yetus Tesiaineiiiuin de saiicta Trinitale prseno- juges orationes, vigiliartimque instantia, vilioruiu iu
taijiin opiis egregium. Quod si legerc volueris, eo vires exslinxeruut. iNon esl virlus, quam Ruperli
quid in sanctis Scriptiiris pottietii, facile videbis. - conversalio nesciret. Cbaritas enim Dei in eo ditlusa
Nain, ut jam diximus, per divinain pietalem illustra- ardebal, fldes floruit, spes erecta vigebat, prudeniia
tiis, lauuim iu exponeudis Sciiptiiris valuil, ut in sancia claruit, temperanlia discrela triumphavit.
15 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 16
Erat corde humilis , eloquio dulcis, 5.affectu'pius, j1 ligenler inslituit, ut eliam post ejus decesstim, annis
qpere strenuus, disciplina zelosus, corpore caslus, multis, laudabilis vila monachorum inibi permansit.
animo quielus, oralionecontinuus, studio fervidus, Sed tempore succedenle, devotio monachorum rur-
prudenlia cautus, devotione praeciputis, zelo discre- sum lepuil, et mnndialis pompa sanctam observan-
ius. El quid opus est, me mulla percttrrere, dies m« liam penilusdestruxit. In qua deformitate per plures
profecto delicerel, si singttlas virtutes ejus enume- annos mulli miserabililer perierunt : donec tu lan-
rare velim. Excedunt enim ejus merita oris mel dem noslris diebus, Geriace pater venerande, sttr-
facundiam : et siyli vires facile superanl. Und' rexisli, teque murum opponens pro domo Dei, anti-
quamvis inler divos Patres non sit relatus ab Eecles qua Ruperli viri clarissimi, tui antecessoris vesligia
sia, creditnus tamen cum sanctis eum' in ccelesli suscitasti : ei in hoc.Ioco pervigili cnra introduxisii
bealiludine feslivare. Nec multum de hac negligenlia' ordinis reformalionem. Unde qua possum sedulilate
sollicitamur, quia non in hac vila sanclitatis prse- le , tuosque exhorlor fralres, ut observanliam in-
mia , sed in futura novimus esse donanda. Festa troductam laudabililer continueiis : ab eo iabortnu
aulem sanclorum non faciunt sanctos , sed probant. vestrorum recepturi praeniiuin, qui bonis operibus
El iionores justis impensi nihil illis conferenles, ad . donat incrementum. Inlueamini Rupertum veslrum,
ulililaleni viventium referunlur. Sed quis dubilaverit de quo loquimur. Et quantuni possibile esl, ad ejus
innumerabiles cum Christo regnare sanctos, quorum imitalionem festinale, qui lalis lanlusque exslilii, ut
apud viventes nulla fesla celebrantur? Sufiicil illis sua vila omnibus prsebeal exempla virtulum. Quid
aeterna jam possessa lelicitas : quibus negligentia enim illi deesset virtulis, qui ita vixil, ui ne curiosis
nostra nihil minuii, impensus honor nibil augebit. ,r> quidem oculis dafelur occasio delrahendi ? Sumnia
Ergo si vila religiosa sanetos constituit, Rupertus prtidentia, summa religio, summa pietas in eo relu-
Tuitiensis abbas jure sanclus censendus est, quem cehat, ita ut cunclis in exemplum vivendi positus
doctrina illustrem , conversatio venerabilem fecit. videretur. 0 venerabilem viruin, cujus lota conver-
Insigne sanctitatis est, si is qui honore colitur, san- salio, doctriua erat, cujus inores ad pietatem non
cli Spirilus testimonio jusius comprobetur. Sicut minus, qtiam verba faciebanl. Consliluil euni Domi-
olim apud Syros beatus leviln et nionachus Ephrseni nits super familiatn suam , traditisque talentis ad
Spirilu sanclo per visionein doctor ardens constitui- usurani sanctam, prsecepit esse sollicilum, qui cu-
lur, sie Rupertus presbyter noster et abbas, eadem ram suorum geresis (ideliter, pecuuiaui Doinini sni
facultale illustralur. iEqua vi.rlus, prsemium sequale mysticam ad lucra magua exposuit : dum affeclti
merelur. Nec dicimus scienliam Scripturarum ad purgalus, donum quoque intellectus, qttod accepil,
sanctitaiem sufficere , quam boni et mali possunt ad utilitaiein muiioruin dilatavit. Charitas eniin Dei,
liabere comniunem : sett de illa virtute charitaiis lo- quam gerebal in pectore, eum ad opera pietatis
<juimur, quse sola iuter bonos et malos discernit. semper excitabat. Amor quippe Dei nunquain est
Hsec Ruperlum lerris venerabilem, et coelis reddidit otiosus: operatur enim niagua. Quia dum inlerius
gloriosum. Merito ergo sancuis creditur, qui geinina ardet in mente, foris illuminat in operatione. Unde
charitate refertus, et Deum pura nienie coluit, et Rupertus nunquam fuit otiosus ab opere : quia ar-
proximum lanquam semetipsiini amavit. Non etiim debat interius ex amore. Magnus amor magnum |Hv&-
sibi solum laboravji, quod mulli faciunt, sed oiiinibus duxit inceiidium : qui lotis desidetiis salutem sitivit
exquirentibus vcrilalem. animarum. Sciebat enim vir prudens, quod super
Sanctus laborat, dum oralioni et conlemplationi IC omnia sacrificia zelus auimarum in conspectu Dei
interitus, proximum erudire et informare recnsai. placerel. Multos igilur erudivit ad juslitiam , et ab
Ruperlus autem noster omnibus providit, dum et iniqtiitaie pluriinos averlit. Jani autem in ccelestibus
sibi per orationem , et aliis per doctrinam intendit. gaudens, recipit mercedem laborum suorum : ad
E't ideo duplici honore dignus habendus est, qui bene cujus gloriam si pervenire cupimus, ejus oporle*,
prseesse curavit, fratres eliani suos hujus Tuitiensis vestigia sequamur.
coenobii ad regularem observanliam vivere adeo di-

DEGLAMATIO

DE RUPERTO ABBATE TUITIENSE

Ex suis ipsius libris conscripta

AUCTORE MATTHIA AGRICIO WITLICHIO.

Veteris nioris est, auditores humanissimi, insi- D Originibus suis. Certe lillerarum gloria apud omnes
gniura virorum laudes oratione celebrare. Animad- semper gentes, quas non extrema barbaries disjunxil,
versum namque est a sapientibus ejusmodi laudiim averlilque ab eis, omnibus partibus nobilissiina fuii.
praedicalione, atque nobililate generosis consiaiitiam, Exstat regis cujusdam Hierosolymortim elogium, qtii
jgnavis calcar addi, uli videmus titbarum caniu dixit se nialle diademate *juam litteris carere , quod
aciium militum aninios reddi continnatiores , dege- bactenus illi sempiterno fuil honori. Ac me certas
neres excilari. Quanquam recordanli Grsecorum ob causas cursim Iegente nonnulla Ruperti abbatis
morem velustissimum subit funebres oraliones, seu Tuiliensis opera, fateor ingenium, doctrinam etpie-
monoiiias plerasque fortium virorum laudes, qui pro talem tanti viri, quorum illustria vestigia imprcssit
aris atque focis pugnantes in acie ceciderant, com- suis scriptis , admiralionem magnam, jucundam ta-
piexas fuisse, consuetudine poslea translata, cum ad men animo subjecisse meo. Itaque cursum vitse suas,
cseteros, lum vel niaxime ad eos qui ingenii doctri- quemadmodum ipse longe omniuin certissimus testis
naeque laude pluribus sui lemporis liominibus prse- sparsim memorise tradidit, liac declamatione per-
stitissenl Meminit Lysias Grsccus orator, el Cato in sequi volebam. Neque hic veslram alieniioneni exci-
Al PROLEGOMENA. — RUPERTI ENCOMIA. 18
tabo, cuiii ante sciam vos omnes nobilissimi doctoris A complectebattir, cujus quotidianis auctibus religio-
laudfs arrectis auribus libenter ,excepluros. Pro- sissimus evasit, quae ut omnia caelera, quse quidem
grcdiar igilur ad narralionem hisloriae. in bonis sunt assidttitale progressionis, angescere
i Qtise patria Rtiperli ftierit, quique natales , juxla vull. Excepta autem pielate niliil est, quod bominem
mihi incomperlum est. Germanum fuisse natione , vere suavi delectatione saiiare, aut seciirilale, con-
docti bomines Trithemius et Cochlseus lesles sunt. scientiaque optimse voluniatis munire, aut etiam
Qiianquam Alheniensisne sis, an Seryphius, parum copia, salurilateque oninium rerum explere possil.
referre statuo, modo virlulibus majores luos adse- Sola pielas tanquam pabulum Chrislianse animse,
ques, aut si ignobili loco natussis, ornamentis in- non tantiim studii, el doctriuse merito jure censetur,
genii, alque recle faclis majorum ignobilitaiem estque ea demum sola vita, qtise utplurimuin in
illtistres. Virtus enim neque nalalium imaginibus , pietatis, honcstatisque cultti vivitur. De qtio ipsum
neque census magniludine, circumscripta est, neque Ruperlum, in libro qnem De pielate inscripsit, multo
tenuium sordes aspernanlur, onmibus in quibus omniiim pnlcherrimo videre est. Ita pleno (quod
'amor laboris cernilur, ex sequo susc clarilalis com- dieilur) gradu progressus, in dies uberioris scienlise
municans fruclum. Et plures obscuri mihi videntur cum pietatis laude singulari adscquabat opinionem,
numinis affJatn, el generosi animi contentione ad libenterque ferebat illud sibi occini.
tanlam emersisse gloriam , cujus memoriam nulla 1 bone, quo virlus tua te vocat, i pede fauslo,
vel temporis vetustas obruere potest, quam claris Grandia lalurus meritorum premia.
brti nalalibus. Non sanguinis et familise conrfilione,
sed virtulis amore speclantur ingenia. Notttm est B Paulinum illnd animo y&onofi-nnunquam excide-
illud Ausonii de Severo imperatore : bat. Atiende libi, et lectioni, seque exefcehat in
omni genere lilterarum, quod quidem liinc lemporis
Punica origo illi, sed qui virlule probaret in usu erat, modo styli temperandi gratia carmen in
Non obslare locum, cum valel ingenium. oralionem liberam comniutans , modo orationem
Ruperlns igitur jam inde a puero ad omnem ofTici1 liberani legibus carminis astringens. El exstilerunt
pielalisque rationem eruditur in ccenobio S. Lau- qusedam opuscula carminum,item variarumoilariim,
rentii prope Leodium, cui ante biennium impia se- qusc tcmporum injurise periisse suspicor. Inter hsec,
clariorum manus faces intulit, sub Berengero abbale, procter cseiera noiinulla, carmen de Spiritu sancio
ususque praeceptore Heribrando, viro fideli el pru- fuil, cnjus Vita quoddam fragmenlum exslat. Vita divi
dcnli, sub quo nt setale, ila et puerilis disciplinoe Auguslini. S. Odolim virginis. Canius eliam
adolevit perceplione, lanquam , qui illud anliqui ecclcsiastici de S. Severo confessore. Idem cap.
comici ruminarel.' 26, super Mattlimum leslalur, hunc habitum ingenii
ila prooparatum, ct quasi praecnltum fuisse ad expli-
"OTT/OVuiyurtov eoriv vj «piTn fiptxoi;. calionem sacrarum litlerarum suscipiendam. Cumque
(1) Nequealiterfacere poluit, ac ii quibuscum vilae esset sumiiio ingenio,summaque memoria prseditus,
consueludine conjungebalur, quibus assiduum stu- coliteloqueniiicstudia reclitis cseteris, qui perpauci
dium eral ad instar ccelestis isiius societatis Deum fuerunt, nec bonis studiis dediii, nec salis latine
seinpilcrnis laudibus ferre, ac in omnis pielatis nie- loquenlcs. Grwcae linguse professio jacebal oninis,
dilalione versari. Eleganter Basilius : "Aor.wo-t?.in- _ imo vix nomeri (quse istius saeculi etiam apud Ilalos
qilil, rijs evijzSuucT>iv•$iv%rivl^ifti TOtjOeioi; Stavovj-*-•ftiit infelicitas), in schola manebat : eloquentia con-
pc.o-t, iisilalum erat bis lemporibus, ul nonnuliis labuerat, pro ptiritaie nativaRomanae linguce sordes
]>rioribits,pueriliam in coenobiis doceri, prsecipue iis receperant, et desitum erat ad cerlum aliquod
qni ordinis D. Benedicti erant, unde miilli clarse dicemli genus oralionem formari; placebanl sordida
mcmoriae viri, inler quos Bonifacins primus arclii- assueiis. Et ut Ciceronis aelale idem floridus nitor,
cpiscopns Mogimlinensis, et Beda omnibus modis pre- et eadem puriias, et proprietas ubique sui sijiiilis in
shyler venerahilis numeranlur, processerunt. Nunc ubere islo fetu scriptorum eltixil:ila lalinilate obso-
aliquis conferat raores nostrse puerilise cum illo sse- lescenle sordes probatse sunt.
culo. Quin et barbaries soepe barbarie commutata est,
Quam neglecte, r.e dicam impie, in multis locis ut quemadmodtim ante setatem Tullii paulatim Lati-
pnerilis educalio euratur. Nunquid conlagione deli- nilas suiim splendorem germanamqtic perfcclionem
ciarum domesticarum jovenlus inficilur? Nunquid assequebalur ; florente auiem Tullio, jam sumnio-
dulcedine licenlise corrumpilur, morumque perver- rum hominum consensu eleganliam perfectamque
siiale , ne dicam errorum , depravattir, antequam copiam assecuta dicehatur, ita ab ejusdem obilu a
vel ad virlntis alicnjtis, vel adjudicii maluritatem summo candore in aliud dicendi genus recessisse
perveniat ? Quis, inquam, juslas dolendi causas sibi atque degencrasse comperimus, idque, ut Tacilus
abesse negare possit, cum noslra seiale ubique fere et Suetonius boni scriptores narrant, desidia juven-
lerrarum bene multa exempla ob oculos habeat 1 iutis, et negligenlia parentum, eL inscitia prsecipien-
Docel difficultas lilteratorum fidei, atque diligenlise tium. Vixit autem Ruperuis sseculo plane barbaro,
postea objeclain distorlis corruplisque quorumdam D et ab humanioribus litleris prope remoio. Quo magis
ingeniis relingendis, de quibus jure illud sapienlis- admiror styluin Ruperti non inquinatiorem esse, sed
simi Doetsejactalum meminimus : polius eam gravilatis ac venustaiis laudem liabere,
Su^ov«yzoXovOUSETTWT 1 ioSov. ad quani islo saeculo multi ne aspirare quidem ausi
fuerunt. Non possum auiem non dolere, ctim videam
Ut enim candida lana nativum colorem plane nun- renalis optitnis juxla ac laudalissiinis in omni genere
quain recipit, si semel peregrino colore fuerit tincta, doclrinse in scriptoribustiil el linguis.perversitate.py-
ita animus puerilis, semei pravis seu moribus seu dicii nostrorum hominum languere muliorum indu-
erroribus corruplus, ad pristinam innocenliam diffl- slriain. • .
cillime, vel potius nunquam refingi polest: manent Quottisquisque est qui sseculo felicissimo Rtiperii
in onines annos consequenles notse, et signa quse- diligenliam aemiilelur, qui poesim cum oraloria fa-
dam, seu rudi tabuise impressa liniamenta. cultate conjnngat tanla conieniione ingenii atque
Qtiid de adolescentia nostri Rtiperti dicam ? PIu- Jaboris, idipie hoc soeculo, quo nulla non laudabilis
rima hercie sese offerunl diceuda, sed tempore ex- eruditio suain lucem accepit. In magna quandoque
cluso potiora capita atlingenda erunl. Hsec non in juvenluiis frequenlia vix iiims ac aller salis imiu-;
uno genere iaudis efflorescebat. Pietatem namque slriiis in utraquc parle reperilur. J
ln primis, ul dixi, domestica consueludine adduetus , Rupertus cnm lenebris et caligine barbariei uigia-
<(i) Vide prsefaiioneni Rupeiii in lib. De operib. Trinit.
19 RUPERTUS ABBAS TUITIENSlS.
diahalur : li.osobjcclum lumen qtiam'partiin actitis. A jores ingeiiii gratiajqtie dotes in aliis inlueiialttr,
qiiam parum vigilantibus conluimur oculis? Qi.iam assiduiiaieiu piecitm suariim lacrymis permiscebai,
pauci naliva proprietale diciionem suaiu respergmit, condiebalque lantispcr titim numiiiis graiiam abun-
contenti qiialicnnque colore linxisse orationeni : ac danliorcm ad iiigenii proleclum accessisse sentiret.
poesis Christiana nonnullis eliam sordet, qui npiuio- Redeunlis a precibtts lanla doctrinse ttbertate reilttn
nem non modo pieialis, verumctiam doctrinoe habere dabat peclus, quantam vel duo tresve celerrimis
dcbebanl, quoruin aliquibtis illud Grseci sapientis digitorum articulis poierantcxciperc. Sero presbyte-
iion sapiente dignum carmen crebris sermonibus rattis graduni alligil propler Romanse sedis dissen-
ustirpari suspicor. siones, quae lnorttiis auctoribtis paululum conquie-
Si vertint, ita ul qtiis, cui adha'reiet eccle>;iaslico
vuv
"Epyoi KuTrpoyEVGur ftofyt),a ZKtAtoviiirou. magistralui, non salis cerlutii haberel. Ruperius
Ego ila cxislinio aniiquissimos, sanctissiinos pa- niliilominus iiiiiiquam feriaii a susceptis lahoribus
ritcr eldoctissinios Patrtim iiicredibileinvohiptaiem, visus, qiianquam arma Henrici IV Germaniam per-
imo sanguinem aliqucm sticcumque pietatis ex poesi vagareiilur, qui pomilicis diris defixus ordinis
bausisse, colorein vcrborum interim niloremqiie ecciesiastici flagrabat odio gravi, nec esse uspiain
jiiinime oninium respuisse. Profanam riegusiabant liitum tuai religioni, uim Musis domiciiium : seil
qtiidem, sacram ohseivabant, cujns delectaiionc Rtiperlo, cui divitiiius miinus scribcndi iiijiiuctuui
aniinos explebant. Ea tempestate pnesis quasi fax erat, (|uein tolies Spititus Domini sua aspiratione
pietaii.i inflamnialse freqnenlabalur, dum vcrbis ot dignabalur, benigne fieri voluit Deus, cttm ca:teris
significanlibiis et arte figuraia ad pietatem compo- {; non iisquequaque hene essel. Ecquis auleiii nescit
sitis hymiii ecclesiastici lempla coinplebant. Neque in Doniiiii voiunlale henevolentiaque posilum esse,
inani tantuiii sono inelnim adhibilum ferire puleiur qtta vitsequave forlunte condiliotie queinqueveiil uli,
aures, citin suavilate composilionis pertniiisse, et cum buic liQiiminqiiain in lempeslate et caligine sive
aiiinio jticundilalein ingcneranl, Dapovyapv.«x'ilvnov, beilorum, sive aliarnm calamiiatum, Aicedonia spi-
inqtiii Gisecus Theologus, TW?^yjis xKTewTw/aa ul renl, illi lenipesias ipsa in caput inque foiiunas
TWVvp.'juv xupnyopiot.iy^apiiovrai. Riiperlus juxla oniiies niagna cum clade irruat. Erant pieriqite ec-
pnlcbre lib. v in lib. Keg^, c. xxm : < Musica, dicit, clesiaslici ii! icuiporis in eadein fere causa, sed noti
intus vi qtiadam et poleulia naturali spiriluni homi- in eadcin forluua. Siquulenipiobabile eslut cousiliis
lits movei, el cnm decenter convenit, cum verbo vel ei senlentia, ita castris atque armis discciiisse,
sensu divime laudis concuiit penetralia cordis, ct prsesertim iinperaiore in jttra ecclesiasiica invoianie.
illani, qiiam accepit liomo, resuscitat in eo graliam Cecitlcrat atitcm Ruperlo pcrcommodi quod ah
Spiritus Dei. i Quod optime experiens Psalles, pri- archiepiscopo Frederico Coloniensi aniea proplcr
mus psaltes inclyitis, dicit : i Os menm aperui et egregiain faniam nominis scienlisequeTuiuiim tradu-
atlraxi spiritum.i Ut Auguslinus, referente Rahano, cltts, illitisqtie loci abbas, ut reperio, decimus con-
approbat consiieludiiiem canendi in Ecclesia, ut per slitulus eral, ubi non soliim ipse in rciurn omniiim
obleciamenia aurium infirmior animus ad afferitun peiiurbationc, Iranquilliiale litterarii, dulcisque per-
jjielatis exsurgat. Noruul id ita esse,qui atircs alqtte frucbattir olii, vcrum etiani aliis qnibusdani impera-
]udicium ad htijusce exercitalionis genus non ineru- toris arnia passim circumsonaulia exsiinescentibtis,
ditum afferre possuni.Co2teri,iit absunl a cognilione r, bospiliiini lecttimque prapbebal. Nunquam 110:1
poesis, ita longins a spirilu isto : vel uinis Beda yt3.o7rovos- ille in agitaiionc mentis couqiiiescebal,
consultiis plenam fidem meis verbis aslruel, qui non sempei'egi:battempore,dtimqueiiiiic abbaiiseprsefuit
saidiabiiil versiis optimos fecisse, el lihros insuper (proefuit atitem annos pcnnultos) cogilando aliquid
riobis de re metrica relinqueret utiles. In hanc clas- consequebaitii', quod cruditi hotninis esi propvium,
sem advocandi erunt Prudenlius, Ambrosius, Pro- translaia rei familiuris piocuraiione-in personas ido-
sper, Paiilinus, Seduliiis, Arator, Beda, cselerique neas, siquidein non perimle curis exlernis impedilus
viri quavis iaude supeiiores, quorum cogitalioues in animus quiclem hospiii spiiitui sedem exliihel seu
hoc genere laboris pie casteqtie versatse fructus conservat, atque iranqiiillus sibique lolus constans.
ampijsskuqs liaclenus in Christianam socieiatem Narral ipse proposila deliberatione conslitiiisse sc
intulere. De recentioiibus niliil dicam, cum inter iics domeslicte adininis.irationis.soliicitiidinem deponere,
qui pirem vennstatem cumsimplicilate atquepieiale partini impoiiuiiitaie quorumdani incolarum, qui
expresserini, iton desideiemus. Nihil dtilcitis, nihil adversum euni lite judicinque contendebaiil, partim
poientius sacra poesi, quam optimus quisque pro eo taedio eorum, qui jtixla monasteriuiii secus fluniinis
ac debel semper maximi facit. Rheni ripaiucsecis in specnbusel subterraneis angulis
Seqniltii'virilis aetas, quoeeum graviorum rertim hahilabaiil, ;qiii parum integrse iidei aique fauise
admoniiii. Relictis ergo sludiis arlitim poeticesqtie babebanlur, eo quod conductis in turribtis solitudi-
quasi explicatis ingenii nervis, meniis aciem ad nemoiiumque et lillerarum suarum et toiius mona-
traclationein rerum amplissimarum, el inlimis pbi- steiiiinlcrpellabant. Constat vero solitudinem dtilee
losophise cceleslis abditis erutarum sustulii, pru^ j. ei graiuin esse piis aniuiis perfugium, extra quod
denler odorans delibansque luiniiia florum, quae baud oninino satis Iranquille sancieque viviiur. Dc
suavissime fragrant eniicantque in palenti sacro- his omnibus p.rolixa narralione res tola doloris sui,
sancto liieologioecampo, oculisque non corportim, quem ex faiaii incendio gravissimum hatisit, deindc
sed aiiimoiiun felicissime blar.-diunliir, solilus ma- etiam ex inolestiis quas ilii vicini parum inlegii
xinte malutinis vigiliis precibtisqtic operam dare, facessehanl, suis scriptis explicata est. ^dilicavii
quibus supcrfiisa luminis desuper clariiale lotus Deo Rupertus,ne prorsus ejtismodi rerum memoria caic-
affixus, loliisque notinunquam splendidtts fuit. Cum ret, ad portain Divitensis castii sacellum divo Lau-
ct ipse adjuialus a Cunone. abbate Sigebergense, rentio sacrum, cujus feslum plane omnino gloriosum
quem ut parenlem reverebatur, omnique proseque- Itabebat; insuper et chorum sacrse oedis fornicibus
Iiattir verieratiorie, scribit sibi Spiiiiuni sancium de eiecium mirabili decore perfecttim reliquit, Nec fiiii
nocle, iil globuiri igiiiium iilapsum, toliimque peclus a caiuiniiiaioribus. liber, quorum insiiiiis scepe appe-
mira suavitaie circutniisse, homineinque toium 'sibi lilus esi,.quos: tameu, niagniiudiiie animi fregit,
possedisse. ltide in explicatione hagiograpiiiae sa- attxilio Spiiitus sancti repressii, solans erigensque
pientioe Deij ut face proeiiiteiiie adinirabili cum aiiimuin spe poslerilatis seqpioris, quando delracla
facultate et uiiliiate versatus esl. Ctijus tantus in personaa dignilale, sive conditione non quis, sed
sacra leclione.fuisse dicilur ardor, ut ne quietem quid quisque dixerit scripseritque, severe ceusebi-
quidetnvivumcorpus satiscapere possil, labia etiam, lur. Etenim non iguorabat moriem omnibus iioris
ut sludia diurna de nocte a labore quiescentibus onini impendere hominum generi, et de vivorum
occursant subinde, niovere viiieretur. Quoties ma- scriplis vivos judicare, el singula quandoque, juxt^
21 PROLEGOMENA. — RUPERTI ENCOMIA. -22
ieqnos atqueiniquosponderare, fore tamen judicium A mitm habebant, omnibiis et dicUs et scriplis ejus
aliquando reclius, cuin utrisqtie niorttiis nepoium mirifice capicbantnr, alque ad snsceptam sludiorum
selas successerit, piimisqne cadentibus foliis, virens "piissimormn rationem exbortahantiir. Iuter hos erat
silva sticcrevevit, ut B. Hieronyniiis loquitur : De Fredericus archiepiscopus Coloniensis, qui eum
quibns ipse cap.. 7 el 26 snper Matthsenni plene clientuni mimcro asciverat, et Ctirio abbas postea
clareque. Oblreclatores sui, u.eyaitoiovvxesv.ui«.ronois Ralisponensis episcoptis, ctijus et tulelse, Berer.gero
yO.cwTot,de magistrortim suoruin prsesianlia magni- superstile, commendalnm fuisse reperio! Et crat
fice gloriahantur : Ruperli magislros conlra super- utique colendus et deosctilandtis, quem Spiriiits
cilio prse se conlemnebanl ingenti, ut qui nec sanctus illustralione lam familiari dignabalnr. Niin-
Scripiuranun socrarum liberaliumque arlittm scien- quaiti fere magnis ingeniis suadefucrunt patrocinia,
lia prsediti essent, nec sliqua nominis clarerent quibtis posl lioininesnalos.etiam magnam invidiam
gloria, tacite Rupertiim cujusdam seti iiiscitise, seu incubuisse videnuis. Stippudet nostrorum temporum,
antbilionis suggillanles, qni nulla celebrium gymna- qiiibus nihil islis feris el monstris ad maledicen-
siorum usus insiilutione essct, sei jam liuie a dum prope naiis frequcnlitts est.
parvttio moiiasticoe discipiinoe vinculis alligalus, haucl Gwdimur el lolidem plagis consumimus lioslem.
ila niagnum ingenii doetiinaeque culiiiin capere (Hoii., Epist.)
potuisset, cum ipse suoruin laborum testem inciialo-
remque, proeter non inerudiios magislros, Spiriltim Iia fit «l dtim alii aiiorum sese saturant odiis, alii
sanctitm haberet, senlirelqtie.cujus prsesentia gralia: vicissim cripiant aiiis voluplalis litteraria; boniini,
vel in uno momenlo admirabiles, planeque divinas " quod iiiTusculanis sttis Qusestionibus princeps oralor
aspirare possil lum ingenii lum doctrinoe dotes. Lalinorum dulcissiniiim, niinc sinnmuni vocat. Seci
Claniitahant insuper iioerelicuii) esse, quippe qui a solatio cst qtioti invidia fera el effera, pudore nalu-
scitis calholicse Ecclesioa alicnbi descisceret, quodque rali mota, mortuis plcruinque parcit. Pulchri sunt
ScripUiram sanctam ad sutim sensmn deiorqueret versus Callimachi :
perverlerelque.. Deinde bonorum librorum omnia Aefvotya.p avSpt TTKVTE? zay.\iv ei-Ahi
pienaesse, nec opus csse nqvis libris. At ilie stirdis ZwvTt ySoviitrat,XKSKVOWVTK 6"oo"XEV a.hiaa.t.
auribus voces ulique coiitemnendas prseteriit (2), con - Novii liienam turpern ferain esse, qnoe in defossa
scientiam nullis ejus.ce suspieionis maculis coiitami- humi cadavera sxvitiam siiain exercel. Vivit ergo
natain sentiens, qui cseleris id selalis boereticis, et Ruperlus, cujus libri in inanibus hominum stint.
in primisColitianis,quiDeiim auctorem niaii perinde Vivil, inquam, posleritatis judicio clarus, termina-
ac liohi esse vulgabani, audacter obsistebat, doce- tiinis lamles suas orbis lerne finibiis, dum quideni
batque janiolim opinionem laiem lempore Augustini Ecclesia s.tabil catholica, cujus noinen exsiiggesti-
damnatam fuisse.conscriplis in hoc libellis n«vo7r)iiav bus, ex gymnasiis, ex omni denique piorum concilio
argumenlorum firmissimorum continenlihus. Memi- Iibentei' excipiinus : qui solus splendidissime nmnitim
nit liber De incendio, et prsefalio libri De processione iiobilitavit Agrippinensis Ecclesioe ditionem, in cnjtin
Spirkus sancti. Adversariis respondet fere idem quod scriptis nihil nisi grave, sanclum et solidum exstat •
Hierbnymus sua aetale deiractoribus respondit, vide- qui adminicnlo divinse graliie inulla scitu cognilio
iicct lihrortim qttidem abunde esse ab erudilis viris neque digua per se invesligavit prodidilque : qtii <;i-
scriploruin, quse in usuin Ecclesise singulari cesse- Q liculos fidei Christianse sincere arguteque traclal;
rinl einolumento cedantque, sed sua enjusque dona, qtti ca:remoiiias ecclesiasticas objecta veriialis Ittce,
sive illasinlsapieiilioc, sive scienlise, sive in generi- detracloquo quasi integiimetiio, nuda, plana et ve-
bus liiigiiarum, sive in inierpreiaiione serinouuin imsla cxplicationc proponil insignes. Breviter, qui
sila, secundum Apostoli prseceptum, magno sttidio omnes numeros perfecli theologi absolvit, quiqne vei
profereuda esse cotiiniunicandave; cessasse quidem soltis iit oplatissiinus Neptunus cxauditus, lempe-
Veteris Testamenti oidationem in opcre sancluarii states opiuionum in religione Cbrisiiana excilalas
coelestis, sed cessare ab exercilio graliarum sive componere possit. De profaiiis litteiis, qtiarum sci-
charisniaiuii!, quoe. Spirilus sanctus, prout vult, sin- mus euin perstudiosum fuisse adolescentem, dicen
gulis distribuit, nequaquam pielatis esse. Hocc ad exlra necessitatem est : ctim ipse earum frucium
Rcinanum ponlilicem scribit in epistola quoe operi libro de scienlia, nuiic artes, dontim preiiostini Dei,
De glorificaiioneTrinitaiisetprocessioneSpiritussancli Diinc theologise ininistras seu ancillas vocat : caete-
pncfixa est. Confilelur ipse noimullis in locis calum- raque studia in adininiculum verbi coeleslis expo-
niatorum ferocia grassante in animo sibi fuisse nendi sobrie cauleque adliibita, mirifice prodesse
prorsus deinceps scribendis libris supersedere, oblir- doceat.
maioque animo linguis quorunidam non lam elo- Superestntinc uialiqiiidde exlremft setate snbjicia-
quentise quam maledicentias siudiosorum cedere, sed mus, eodemque orationis ambilu morbi genus, quo
illi animus usque eo inquies fuil, dum cogilationes exsliucius esl lantus vir, complectamur. Et atligit
ad intermissa referrei siudia. Contigit enim quodam .ille qiiidem juslam setateni viise liumanoe, quippe qui
tempore cessanlis Vulium varios subire colores, j) summa scnectute defectis. viribus obieril, defuncius
sedenlemqueacmulla tacilesollicileque ruminantem ctiris imtltiplicibus, laboribus diuniis, alque liociur-
totis arlubus, ut discipulum sub imniinente virga nis. Ctimqiie suaevilseacium terminalurus videretur,
niagislri, conlreniiscere (5). laque divino tniui, sed exlremo anno (cognoverat eniin antea Ntiniinis prse-
mirabiliter lerribili perculsus cumrelictis scripiis in diciioue se adliue octo annos superfuiiirum, cujus-
gratiam rediit, repetens niemoria miiims sciibendi rnodi pnedictionem Cassio Narniensi episcopo, ut est
-sibi ccelilus impositum, el.doctrinse saiuiaris bonurii apud Gregoriutn papain in Dialogis iib. iv, cap. 561,
iion publicatum intra aniinoe recessus, lauquam accidiss.e reeordabatur), ccapit nienioriam anteactae
ignem ossibus (quod propheta Jeremias testalur) .yiloe conteiilius recolere, Iacrymis se freqtienlioribtis
incliisum, niininiecoiilineii posse. Cum nec ignorabat dare, erraiorum condonationeni atque deliclorutn
priESenlem Spirilus sancli graliam, qtitc per serisi^ superioris selatis sibi gratiam (ieri a Doniino depo-
bilem iiifusionem sesequandoque pecloribus. nostris scens, nihil denique noji omnium rerum agere, qtta:
' insinuat, docloruin ciiam clarissimorum inslilutioni ad abstergcndas. aninioe sordes facere videbanlur.
jure suiuino prseferendam essc. Iiiterim non deerant Auxit sane el suspicionem adveniaiitis mortis, auxit
illi (quod numinis Providentioe acceplum ferendum simul et pcenitentise curam. Nee evenlus lianc ex-
est) lanqnain propugnacula potenles homines (4), spectalionem fefellit, siquidem hieme proecipite in
quorum auctoritate muniebanlur qtii eum clarissi- febrem acutissiinam iiicidit senex optimus, quse re-
(2) Vide praefalionem super Joanneni. (&) Vide praefationem Ruperli in xn prophelas
(3) Vide De incendio. minores, el stiper Matth,
«J.- RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 24
'Hquias virittm paulatim exhausit, ila utquidquid vel A (quod ingeniorum lanltim cst) ad sc Kinandum co-
(liiiiurnitas laborum, vel siimmae seneclutis imbecil- leiidumquc provocat: alios denique alise causoeconi-
liias reliquttm feceral, morbivis, suo pene jure sibi movciil : nonnullos metus, noniiullos studium am-
viridicaret absumerelque. Itaque piissimc quielissi- bilionis, ocnmlatio qttoque nniltum addit plerisquc
meqiie diem suiim ohiit, comparala immoitali pie- vigoris ardorisquc. Al decus nobilissiiuiiin cssc rio-
'latis.ac omnis laudahilis vittutis clarilale, respira- clrinam cum pictate copulalain lam omniitm gcntium
ttirus deinceps a laboribtts, quibus nunquam vacavit, esl cclcbratuni, quam nulli non vel creditum
linguis
etiniqne suo amantissimo, quem el vivus el moriens vel aniniadverstnn. In Rupcrlo aulem siimnuc liahc-
anhelavit, quem sua scriplasuavissiinespirant, sem- mus cl doctriiisc et piciatis cxcmplar, cnjus quon-
piierno aevo fruiturus, cujus ncc nicinoriam ulla dam vila cnm doctrina consonans, laudabiliuin nio-
imqiiam posieritas ui optime de honiinum sociclalc rtim vivum simulacrum fuit. Ad id respicite idenii-
intermori palietur. dem ui pictores ad imagincm, quani arihihilo pcni-
Audivistis brevihus, candidissimi audilorcs, vilam cillo cilingere studcnt, suhinde respiciiinl : htinc
D. Riiperii abbatis quondam Tuiliensis, quairi pro imilari, iuiiic cxprimcre contcndilc, nicniorcs Apo-
virili aetale quisquis imilari studeat, ttl in liltcris stoli Tinioihcinn sniim exliortanlis ad doclrinse
pietatisque (quoe aptissima sunl arina Christiani |lio- pietalisquc ainoreni, bis vcrbis : « Allende tihi, el
injiiis) cultu auctior, Pructus maluriiatis cdere possit lectioni. > Et ilcruin : « Exerce tcipsum ao picialcm.
ejusmodi, qui nec vivum, nec niorluum descrunl Nam corporalis excrcitaiio ad niodicum utilis csl;
unquam. Alios domesiica stimulanl exeinpla, quoe pietas aiiiem ad omnia utilis est, habcns promissio-
libenter virtutibus, quamlibet paribiis, cxtcrnorum g ncm vilie prscsenlis ct futursc. i Dixi.
solemus anteferre; alios nativus spleiidor honcsli

APOLOGIA PRO R. D. D. RUPERTO

ABBATE TUITIENSI
In qua de eucharistica veritate eum catholice sensisse et scripsisse aemonslrat
vindex

FRB GABRIEL GERBERON

ASCETA EENEDICTINUS IN CONGREGATIONE SANCTI MAURI.


Mendaces*ostenditqui maculaverunl illum
(Sap.x.)

PROLOOUIUM

Scriplorum sors illa]est eensurm tegentium subjici, C Sancti Laurenlii in publico monle Leodii ipsum Cuno-
quorum quamplurimi ex affecln judicanles vim auclo- nis abbalis commisissel fidei, lanquam pupitlum tulori.
ribus inferunl, ut illorum verba in suos sensus per- Pleriqne enim, ul ipse ad eumdem jam episcopum
trahanl; plures legunl ut dentc invido proscindant; in prologo ad librum De gloria Filii hominis scribil,
alii nequidem inlelligere sufficienles qum perlegunt, ipsius opera sic legebant, nl ei insidiarenlur.
non lamen sine censura dimillunl auclorem. Quce landem Ruperlo el a docloribus el ab indoclis
Sors illa sane dura esl; sed durior hmc quce doclo- exprobrata fuerint, nosse vis? exipso disce, qui ut se
rem calholicum smpius traducit, ut qui nihil nisi suaque scripla ab istorum vindicarel calumniis, eorum
catholicum sapit, hmrelicus audiat; et qui verilati. mendacia el hmreses redarguens scripsit Apologeticum,
semper sluduit, erroris doclor habealur. qui liber primus est ex qualuor quos in aliquot liegulm
Durissima hmc sors qua quis vel invilus ad parles S. Benedicti capita composuil. Islo enim iu libro qni
hmrelicorum dislrahitur, ut hmrelicis favisse credalur, fuerinl adversarii, el quas ei slruxerunl insidias, sic
aut in eorum iisse sentenlias; et quasi a suis defecis- exponit:
set, transiisselque ad alienos, a suis deserilur, ut nec « Florianr, a Florino nominali, dixerunt Deum
apud fralres palronum inveniat aut vindicem < creasse mala, el ipsa qum viriuli sunt conlraria.
Ilme sors durissima Ruperli esl, qui nec dum viverel D « Magislri autem magni ac prmceplores nominali,
invidiam fugere poluit; qum quod laudem habet,acrius < prmciara lotius Francim lumina, quoruni ad audi-
insequilur; multas ipse in epistola ad Cunonem abba- « lum ex cunclis fere provinciis examina discipulorum
tem S. Michaeiis Syngebergensis conqueritur, sui esse « feslinabant, senlenliam illani de voluntale Dei emi-
twminis invidos qui non solum diclis, ul ait, sed et factis i sisse, alque conslanter defendere ferebanlur; et id-
.<«eis fremuissenl; nisi omni alio prmsidio deficiente, t circo quidquid dixerim ego, non solum non audie-
Chrislus ipsi adfuisset, et per Berengarium abbatem « batur, verum eliam lanquam slullum conlemnebatur.
23 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. 2«
« fla eranl adversarii vel esse videbanlur sibi auclori- A «.modo.summus^efvivificalor Spiritus intraulcrum
t tate illorum freli, ul pulabant, irrefratjabili, ac si « Malris animattir, quomodo is qtii initium non ha-
« antjelus de ccelo loculus fuissel eis. El quiclem sa- « bet, et exstitit, et concipitur? Sed quid a faeie Verbi
« pientiores ulcunque lolerabiles in dicendo fuerint, « liujus ilte parturivit ? Quomodo paupcem oslendisse
« sed de indocio scholarum popello favenle adversa- « credidit ? quomodo subvertere voluil'? Librum pro-
« riis veluti clericis conlramonachum, veluli magislris < clamavil hmrelicum, flammis exurendum; el lioc in
t conlra indoctum, quid dicam? in eorum canlicum « medio imperilorum, qui sequebanlur et audiebant
t versus sum, el faclus sum eis in proverbium. Ego < illum; el ut solent hujusmodi homines, in divinis,ac
t nutem omne canticum eorum omnemque despectum t profanis rebus, majorem pene quam lillerali osten-
« dura (ronle conlemnens, fui in Francia solus vili < dere animum, libro nimium infensi, eum et rapere
t asellb residens, uno tanlum puero comilalus, ad t feslinabanl ad comburendum. i
t confticlum conlra talesquibusadesse os etingeninm, Ad hmc quis non exdamaverit, 0 cmca invidia, o
« el magnam tam officii quam magislerii dignitalem invida cmcilas, qum non Rupertum, sed in Ruperto
t noveram, nec defuturum, quod et factum est, ut Gregorium Magnum proclamat hmrelicum, qum verba
< magislrorum pariter el discipulorum cmlus non par- hcec reputans ipsius, cum lamen Gregorii sinl, ut
« vus couveniret exercitus ad me audiendum, ad me B hmretica damnat! Qui Verbum Spiritum summum et
t conviiicendum. lliud autem mirum videlur, quod vivificalorem animari scribit, et slupet, quid qumso,
« me ingredienle civilalem, jam dictorum aller el limreticum aul scribit aut docet? Qui Verbum adorat
« prmcipuus magislrorum ullimum traliens spirilum, lanquam Spirilum summum, quid senlit nisi catholi-
t stalim post ingressum meum vitam finivil; allei* cum ? Sed vero qui legens Verbum Spirilum summum
« qnocum acerbum habui confliclum, nescio an inte- et vivificatorem animari, et dicit scriplum se legisse
« grum annum supervixerit. Ex tunc cessavil illius lerliam 'summm Trinitalis personam incamari, quid
t disceptationis virus; sed illi, contra quos primum nisi calumniam dixil, et suam vel insciliam prodidit
t certamen liabui, diu prislinum quod in me conce- vel invidiam ?
« peranl, lenuerunt odium, ul veraciler dicere possini, . Alterum, quo tanquam hmretica labe Rupertum in-
t odcranl eum, nec polerant ei quidquam pacifice ficere voluerunt, illud est, quod dixeril de lenebris
« loqui, i eic. crealos esse angelos; quod tamen Ruperlus ut cano-
hta Ruperti satis sint, ut quos in prioribus sludiis nicis Scripluris, et sancli Auguslini libro secundo
susliniieril adversarios noverint si.iguli. Quam mala (De civitale) consonum inlrepidusdefendit. Tertio Ru-
aulcm fide, quanta vel invidia, vel inscilia, Ruperti pertum carpere audaciori prmsumpserunt animo, quod
adliuc viventis scripta evolvenles in sensus alienos de- novo, ut ipsis videbalur, sensu scripserit Christum in
torserinl, et non inlellecla damnaverint, ex tribus Corna corpus suum non porrexisse Judm, qui anle
accipe, qum in Ruperli doctrina urguere multa sui hujusce sacramenli consecralionem exieral. El quidem
scnsus lemerilale ausi sunl. Clirislum Judm prodilori corpus suum dedisse, eis ex
Primum Ruperlus in suo Apologetico sic profert: beali Auguslini auctoritale in promptu erat asserere.
« Vnus vir bonm conscientia', sed 'novm conversionis, Cujus argumenli necessitas Rupertum adegit ut di-
t magni nominis, sed dubim opinionis; jam prmlalvs ceret non esse per omnia Auguslino confiteridum sicut
t el praidicalor, sed fere nunquam subditus, sive au- libris canonicis, ila ut, ubi sancli doclores, qui uli-
« dilor, familiariler a me, quasi pro sludio legendi, que in fide concordes sunt, in aliqua senlenlia discre-
t prmslari sibi rogavit aliquid de vieis opuscitlis, et pant, non liceat illi tanquam magislro aurem prmbere
t prmstiti illi opusculum (De divinis offciis). Accepit, consentienlem, cujus cognoveril senlenliam magis
« abiil, legil quanlum et quandiu voluit, et post niulles Scriplurm canonicm testimonio roboratam. Atque illi,
t dies librum remisit, nihil dicens aut rogans boni sive ut habel circa finem Apologelici sui, ipsum ex hoc
s mali. Cum ecce post dies complures audio, el a diffamare cceperunt tanquam hmrelicum. At quem
« multis mihi nunliatur, el ab exleris quoque civitali- jj sancti Auguslini judicium compressisse ,videbalur,
« bus fratres erudili milluntur ad me interrogandum, " erexit sancli Hilarii aucloritas, cujus esl illa Ruperlt
« ulrum verum esset, «n non, quod cle tne fama longe sententia; quamvis dum ista scriberet, se cum sancto
« laleque dhperserat, scilicet me dixisse, me scripsisse Hilario in his sentire nescirel.
t Spirilum sanclum de Maria Virgine esse incama- Ex tribus his satis superque, ut arbilror, habes
t lum. Exhorrui, faleor, tantumque conscienlim mu- demonslralum quanla invidia infensi Ruperlo quid-
t nitus chjpeofqumrebam diligenier quisnam liujusce quid ipsis non saperet, in scriptis ipsius lemere dam-
t rumoris exisleret auclor. Quid mulla? diu qumsi' narunt, adeo ut sensum illius, vel elidm apertum, et
t lum, tandemque per quosdam consorles noslros mil\ aperte catliolicum traducere, el hwreticum judicare
« coinperlum est auelorem criminis, imo falsm crimi- non dubilarint.
« nationis hujus^iltum esse quem dixi, et ex leclione Hmc Rupertus suslinuit, nec lamen his cessil. Du-
i libri quem commodaveram illi, male occupatum riora vero post mortem patitur, dum ab hmreiicis
t fuisse islud de verbis hu]u.smodi in officio qnartm Sacramentariis in eorum parles violenter dislractus,
t Dominicm adventus Domini : « Invesligare enim non solum a suis non vindicatur, sed quasi hmrelicai
« quis potest quomodo corporalur Yerbum, quo- par.tes tenuisset, damnalur iniquins.
'
27 RUPERTUS ABBAS TUITIErJSiS. 28
Al ego infirixus licel ommum, ubi doctrina magi- A el Ctjrilli Alexandrini fides cum Eutychianrs dogma-
strum, professione Palrem, durissima hcec injusle libus damnala fuisset, nisi ipsttm asseruissent qui
ferentem et iiiullum sensi, quidquid in me virium est, Nestorii commenla damnarunt ? Nonne et ipse Augu-
in ipsius defensionem dmnium iuslissimam exerere slinus prmdestinalianam hmresim condere, et Christi
firmus slalui gratiam slaluendo hominum avertere libertalem, a
Nec Deus huic causm deerit, ad quam suscipiendani viris alioquin piis et eruditis ferebalur, ni Prospcr
dai slimulos charilas, dd quam defendendam arma huic sancio doclori a Semipelagianis objecta dissol-
dat verilas, et justitia spondei prmsidiutit. Deo ergo visset, ipse sui magistri palroms? Adeo veritas, non
danle animos, qui charitas esl; favenle Chrislo, qui secus ac virlus, sicut sine adversario aut talel aul
esl veriias; et ipso prmside qui juslitia est, Rupertum marcescil, sic sine palrono deficit, qui smpius et ipse
multce doclrinm, altm humililalis summmque pielalis atlerius indigel palrocinio, »( qui pro verilate sletit,
tnagislrum, Germanim decus, ordinis Reitediclini non conlra verilatem pugnasse credatur.
gloriam, et prtv Cmteris verilalis eucharisticm patro- Sprela igilur isia minus vero studenlium exposlu-
rinm ab iis erroribus, quos adversus euckaristiam
latione, eo verilatis sludio, ea officii ratione, el ea
VViclefistis, Lulheranis et Calvinislis prmcinisse a -, mquitatis lege, qua Prosper Auguslinum, pturimi Cy-
nonnullis dicilur, pro viribus conabor asserere. rillum, Basitius Gregorium, Allianadus Dionysium,
Equidem scio quamplurimos, qui errores defendi terlullianus, Minulius el Justinus mores fidelium
pulanl dum eos quibus imponnnlur audiunt vindicari, vindicarunl, ego Ruperti Tuiliensis abbaiis fidem de
geifus lioc disserlationis iniquiori animo ferre, quasi corpore el sanguine Chrisli in allaris sacramenlo, cu-,
non tam in scriploris quam in erroris cedat patroci-
jus acerrimus propugnalor exslitit, defensurus accedo.
hium. El ne temere et siiie ordine procedam, in prima parle
Verum quarri injusla sit isla expostulatio judicet proferam opetti qum a Rupetto composila sunt, quo
quisquis noii sero sapiens mature novit catholici ali- spirilu Rupertus ea conscripsil, el quo Scripluram
eujus scriptoris ab errore vindicias summam csse sacram inlerpretalus esl. In altera parle exponam
erroris exsecralionem; et proinde errorem non asseri, qualuor qui ipsi ascribunlur errores; figurativm sci-
ied maxime damnari, duin scripior cathoiicus ab licet dunlaxal prmsentim corporis et sanguinis Christi
errore vindicandus siiscipilur. in sacramenlo, quam Wiclefislm docuerunl: mandu-
Sed et qui prudens intelligit eum de calumnia le- cationis per fidein, quam in atiquo sensu docent Cul-
neri, qiii dum audit crimen inferri glorim fratris, vinislm; imparialionis, quam tenent Lutlierani, ei
qucm Dovttinsoniem, ignavus silet, is iniqnam prorsus p itnionh hijposlaiicm panis el vini cutn Verbo, cui vix
repulabil istam, zelum forle, sed non scienliam lia- uilus suffragalns est. Dehinc Rupertum a primo ex
benlis, expostuialionem : el qui humanioris esse officii illis erroribus vindicabo,lum a secundo errore asserum;
didicit injuriam ab allero propulsare , inofficiosam a leriio defendam; poslremo a quarlo Ruper-
poslea
otnnino hujusmodi ducet obmurmuranlium querelam. lum
prorsas alienum demonslrabo.
Ipsam non solum mquitalem Imdit, et offendit offi- Si cui autem hisioricm tjuam dogmalicm concerla-
ciuut, sed et verkatem premit, suos ei paironos prori-
vel scindit calholieos iiones minus placenl, et ei gravis aul minus oppor-
piens; saltem fidei unitatem, videtur inducta Ruperti Operum crisis, quam
Patres ab Ecclesim sensu elproinde sinu divelli nori luna
iamen ex celebri inler ipsos theologos contentione de
prohibens.
• Nonne purior Christianorum inrioeenlia sorduissel, \auciore librorum De divinis officiis, quorummaxiiue
lestimonio causa Ruperti agitur,hic duximus prwmii-
infidelitim labefaclata dicteriis, rii Justini, Minulii,
TerluUiani el aliorutn Apoldgelicis vindicaia fuissel? tendam, eam faciiis dimittat.
Nonne Dionysius Alexandrinus pro fide catholica ad- Leclorem hic etiam tnonilum velim me non mea,
versus Sabellianorum hmreses pugnans in parles Arii sed ordinis lolius vel magis Ecclesim voce Ruperlum
tralicbaiiir, nisi Athanasius sedem ipsius el ftdem liltdo sanclilatisinsignilum nonnunquam eo inopere
tenens ipsum a fide calholica.nusquam devium slre- ** pronundare, quippe quem sanclitatis merilo miratur
nuus defendisset? Nonne et Gregorius Thaumalurgus lorumque virtule lulgenlem in sanclorum calatogis
Arianm perfidim famam liabuisset, ni Rasilius suis auelores 'probati scribunt (S). llaque absil a nomine
pro eo vindiciis fatsumistud nonien delevisset? Norine invidia.

r5 (5) .Mplaiins in Catal. SS. Belgii, el Surius die gitur : Eodem die nalalis S. Ruperti abbalis Tui.,
Marlii, Mem. Martyr.Beneri. cum Menarri. Observ. etc., ad diem 3 Marlii; et AmaldusWon.1. v Ligni
cari. die 5 Martii. liein Menolog. Bened., uhi sie ie- vitse.
29 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. 50

'SYNOPSIS APOLOGIJ;

PRO RTJPERTO ABBATE TUITIENSI.

Rupertus is seu Roberttts, cujus Apologiam scri- jA sis, Alanus, Vasques et aliqui alii ppus istud adjti-
bo, in ccenobio S. Laurenlii in publico Monle Leodii, dicarunl, ab omni jure dejieio; el uni Ruperlo Tui-
sett, til aliis placel, Leodici, sub Berengario abbale liensi abbati pluiubus litttlis cerium assero.
S. P. N. B. Reguloesese maucipavit. Ibi cum reli- Nec enim cpislolam, i Lego et relego, » elc, ab
giose pieiatis exerciiiis el sacrse doclrinoe sludiis Anselmo scripiam esse probaium ducimus a Joanne
lotuiii sc darel, in abbalem nionaslerii Tuiliensis, Picardo et a Theophilo Raynalrio, sed niagis a Guil-
seu Divitensis ad Rlienum e regione ColonioeAgrip- lelmo S. Theoilorici niissam liabenius;. non ad ali-
pinoeassumptus est. Floruit ad annum rcparala: sar quem ex plniibus Valeramnis quos inriuximns circa
lutis millesiimun cenlcsiinum iricesinium qtiintum, Anselmi et Ruperti tempora, sed ad Rupcrtum San-
quo piemis merilis seternos bealoe viloe fructus ap- cti Laurentii Leodicensis ea setate ccenobitam. Nec
preiiendit. Sancli illius abbalis Apologiam dtias in Joannes Parisiensis orri. Proed, qui.circa annum
parles sic dislribuo. 1304 de modo quo Chrisli corpus csf in sacramento
Pars prima crisim bahet Ruperli Operum. Pars scripsit deiermiiiationeiis, quam de inlegro legi, ul-
allera ipstini ah imputatis erroribus vindical. iam habet Valeramni alictijus meniionem, ut Vas-
ln parte i quos libros, quo ordine ei qua oelale ques finxit; sed duntaxai praedictam epistolam
Rupertus scripseril sludiosis oslendo ; et perfeclum Anselmi nomine sibi proponil.
luctibralionum illius eleitclmm evhibeo. Primam hanc Apologiseparlem claudimus divinis
Ex quo deinde diversi sancli illius doctoris Ope- illuslralionibtis, qtiibus desuper infusain Scriptura?,
rnm a pluribus, et ab ipsomet eriili calalogi emen- sacrse intelligentiam. Rupertus obtinuit. Non quod
dantur: tres virielicel, quos ipse Ruperlus conscri- tameii obtusioris fuisset ingeuii; id enim nuilius
psii;tiniisqnemTiithemiusdedit;uin!squemReynerus fidei comnientuin esse eorum qui minus accurate de
composuii;untis qtiem Sixlits Seneiisis construxit; unus Ruperto scripserunt, indicamus,
quemReliarniiniis adduxit; iiniis quem Genlurialores Alteram Apologise pariem exordior ab errorum
posttertinl, elunusqtiem in editione ullinia Parisiensi enumeratione quos critici ex helerodoxis M. Clau-
Iegimiis:quibus ndjungi possunt a Possevinoin Appa- dius, Alberlimis, etc, el ex Catbolicis Bellarminus,
ralu, a Valerio Amlrea in Bibliolhseca Belgica, a P. Vasquez el alii Ruperto Tuiliensi iniquius affixere :
Labbe in lib. De script. cccies. el ab aliis Rnperti umbraticam scilicel seu figurativam duntaxal cor-
Hbrorum edili census ex accuralissimo, quem ibi poris el sanguinis Christi iu allaris sacraniento jirse-
danms, pariter corrigcndi. senliam. Veram corporis Christi in mensa Dominica
Ibi eliam aliquos venerabilis Ruperti libros in Q niandticationem solummodo per fidem corporis Ghri'
excusis desiderari ltigenms, riempe libellum De di- sti impanalionem, et taudem panis el vini hyposla-
versis Scripturartim sententiis, libellum solulae Ora- iicam cum Verbo Patris unioneni.
lionis, Destatu ccenohii S. Laurenlii in Monle Leodii, His exposilis nostrum Tuitiensem ab omni gene-
etc. Carmen Saphicum de eodem. Viiam S. Augu- ratim contra eucbaristiae veritates errpre liberuiri
slini. Vitam S. Odilse virgiuis. Cantus de SS. Theo- probo; lum ex illustrium scriptorum testinioniis,
baldo marlyre, Goare et Severo coiifessoribus. Ini quibtis Ruperli fidein e' erudilionem, omni rempta
libros Reguni, de rege David. Annuium, seu Dialo- ciijuscunque erroris suspicione, celebrarunt; et prse
.gum Cluisliani el Judsei. Episioiam Medilatus, ex: omnihtis Joannis Coclsei, qui Liuheranorum, impu-
cdilione Coloniensii, in qua Commenloriis iu Joannis> giialor acerrimus,eaRuperti opera hisce lemporibus,
Evangelium prseligilur, aliis edilionibus esse resli- iquibus in eucharistise mysterium vehemenlius inve-
tuendam jbidem monemus. hebantur, non misisset in pubiicum nec laudasset,
Sed et ibi quod niinus vere Bellarminus d.ixerijt t quoeLuiberaiiorum aut Calvinianorumproedocuissenl
Ruperli Opera quadringentis circiter annis sine ho- errores.
' . . ..:;
. nore et luce jacuisse in lenebris oblivionis, el ejuss Tum ex eo quod in Rupertum frementes semuii
errores in causa fuisse cur per id temporis latue-- D qui ejus scripla legebant, ut eutn in sermpne cape-
rint, paucis sed certis demonstro rent, nullius ex istis erroribus eum uspiam insimu-
Post hoec celebreni de auclore librorum De divi- larunt : ea licet tempestate de eucliaristise sacra-
iiis ofSciis conlroversiam agito. Valeramnum, sivit e mento ardenliores et curipsiores moversnlur dispu-
Aitembergenseni sive Numburgensem, cui Walden- tationes; qusti vel 3'evissimam errcric umbram, si
i ' - ' RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 32
qtisein Ruperti scriptis deprelvetisa fuisset, diligen- A . firmiter constituit ex verbis Cliristi qui signanter
ler excussissent. dicil: « Hoc est corpus meum quod pro vobistradetur.
Postea-explicitiusabunoquequehujusmodierrorum Et tu audes dicere aliud esse quam Christi corpus?
Rupertum vindico. Unde in sequenti disserlatione, Si non est hoc corpus quod pro vobis traditur, Ve-
Rupertumnusquam sensisse aul docuisse in eucharislia rilas mentita est sibi, i
non esse corporis et sanguinis Christi nisi figuram ; lbidem noster Tuitiensis ponit quod homo carnalis
imo hunc errorem impugnasse et realem corporis et elanimalis carnem Chrisli et non
sanguinis Christi exislenliam sub et vini spe- sanguinem percipere
panis
ciebus adversus Berengarianos propugnasse, invi- potesl,eoquod nihildeexleriori panis etvini specie
clissime demonstro. mulelur. Quodjocose infringii a simililudine Mauri
Primo ex ipsis Ruperti openbus, nempe ex libris alicujus qui baplismi virtule de filio diaboli fit Dei
De divinis officiis, in quibus hunc errorem depre- filius, nihil mutata exteriori corporis nigredine. Et
hendere sibi ipsi videntur. Eo enim in opere expo- inter hoecdicit Rupertusquod massa perditorum est
nens illud ferebatur in manibus suis, Rupertus astruit corpus diaboli, et Ecclesia corpus Chrisli; non illud
corporis et sanguinisverilateminaltarissacramento; lamcn quodconficitur in altari.
quod miilla pielaie ibi vocat leslimonium humilitatis Iterum eo loci aposlolicum illud, omnes eamdem
et charitalis. " escam manducant, quo Umbratici suum niti errorem
Ibi etiam a prioris Testamenli figuris tanquam a pulabant, Tuitiensis cxponil sensu a Berengarianis,
signo rei verilalem discernens Tuiliensis expressis- Wiclefislis et Calvinianis penitus diverso; boc cst
sime ponit quod Chrislus in Veteri Teslamento pro- juxla catholicam corporisChrisii in altari verilaiem.
missus et prsesignalus hic prasentialiler exhibeatur Wsdcmibi opponil B. Ambrosium docentem quod
NONIN UMBRA, SEDIN VERITATE, NON1NFIGORA, SEDIN illud, quod conficimus, corpus ex Virgine esi, clc,
RE; ibi et eos objurgat qui adversus corporis et san- quod vera caro est quam accipimus. Opponit et B.
guinis Chrisli in altari veritatem obmurmuranles di- Auguslinum hsec Psalmislse verba, ferebatur vt ma-
cebanl: Quomodo est ? nibus suis, de ipso Christi corpore, quod in ccena
Tbi docel quod Christus eo Testamenlo consignat Chrislus dedit discipulis, inlerpretalum.
suis hseredibus thesaurum corporis et sanguinis Tandemque his ChHsti verbis, Hoc est] corpus
sui, elc. meum, hic esl sanguis meus, Rnpertus nihil adden-
Qtiod sacerdos cum dicit: Pax Domini, etc, ho- dmn, nihil detrahendum judical.
stioe parliculam sacro sanguine demersam immergit. Et licet ea Chrisli verba : Ego sum vitis, per simi-
Quod cruce salulata duo presbyteri deferunl ad al- ,G litudinem dicta intelliganlur, isla lamen : Hoc est
tare corpus Dominicum, corpus Domini. Quod san- corpus meum, hic est sanguis meus, per proprielalem
guis ille quem sumimus, ad Deum de ore nostro cla- S. doctor ostendit esse intelligenda. Et juxla hsec
Biat. Quod per cibum corporis et polum sanguinis sincere et catbolice profiielur quod panis et vinuri,
sui Chrislus procurat vilam et incolumitalem ani- postquaro Paler ea signaverit per manus Ecclesice,
mabus filiorum. Quse profeclo nec Berengariani, nec corpus et sanguis Chrisli sunl.
Wiclefisue, nec Calviniani dicerent. Modum eliam, quo panis corpus Cbristi (it qtiod
Secundo ex aliisRuperti libris catholicam decor-
in cruce pependit, et vinum sanguis ille fil quem
poris et sangninis Christi veritale suh panis et vini Chrislus de latere suo fudit, ex divini Verhi in carne
speciebus, illius fidem vindico.
Ex libro sexlo in caput vi Joannis, ubi Ruperlus mysterio elucidat Ruperlus; et post multa dicit quod
unilas Verbi unum efiicit corpus Chrisli, ut illud
Umbralicorum exponit errorem, quopanem et vinum
Chrisli corpus et sanguinem in allari non magis esse qttod lunc in cruce pependit, el istud quod Ecclesioe
fides ore sacro conficil, unum corpus sit, una, in-
profitebantur quam fuit manna quod comedit populus
Jtidseorum, et aquam quam de pelra educlam n«n quam, caro, et unus sanguis sit.
«Olus populus sed et jumehla bibertnit. j) Illud autem quod ex Augustini sentenliis est, vi-
UbiTuitiensis explicatdllud Apostoli: Omnes eam- delicet quod manducare carnem et bibere Chrisli
ieni escam spiritalem manducaverunt, et omnes eum- sanguinem sit in fidei unilale manere, Rupertus sic
lem potum spiriialem biberunl; et hsec omniain figuris admisit, ut tamen realem corporis illius manduca-
contigisse declarat,'simulque decernit quod figura tionem nullalenus excludi sustineal; imo firmitis as-
nusquam valet, idem quod ipsa res quam figurat, serat quod panis semel consecralus nnnquam postea
sicnl timbra non est idem quod ipsa rei vel corporis Christi caro esse desinit; el quod ut viventibus, a
subsiaiilia. : quibus manducalur, vilain det aelernam, panem in
Uhi illud Augustini dicentis bsec Christi verba: carnem suam transmutat.
Nisi manducavefttis carnem Filii hominis, etc, esse Denique ex adjunctis ab ipsomet Christo dicenle :
ligtiralam loculionem; sic intelligendum Rupertus Hoc est corpus meum, quod pro vobis tradetur; hic est
jstcndit, ut camis et sanguinis Christi veritati in sanguis meus qui pro multis effundelur, eo in libro
eucliaiisliae sacramento nihil omnino delrahatur. indubitanter fatelur non corpus quodlibet, non cor-
Ubi realem hanc et veram corporis et sanguinis pus Chrisli quod est Ecclesia, sed illud corpus Do-
Christi sub exteriori panis et vini specie existentiam mini, quod pro~nobis traijitum est, nos manducare;
33 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. 54
el illum sanguinem qui pro nobis fusus est, nos. A Testamenti ccenam Christus instituissel, non ei cor-
bibere. pus suum, sed inlinctam panis buccellam Chrislus
In subsequenli Hbello eosdem obmurmuranles et porrexit.
dicenles : Si.non (igurale, sed re vera panis iste ; Quod eucharislisc mysterium magna esl fidei ten-
Clirislus est, quotidie Christuspatitur, et lolies mo- tatio.
ritur, quoties panis tsle in commemoralionem fran- Quod ut fidem probaret Deus, exlerior panis et
gilur, Rupertus comprimit exemplo Abrahae immo- virii species remanet.
lanlis lsaac in ariele, dato tamen figurae et verilatis Quod Christus non qualecunque suum, sed suam
discrimine. carnem et suum sanguinem dat.
Porro hoec quae Umbralici objiciebant Apostoli Quod Christus in Ccena panem communem acce-
verba, caro non prodest quidquam, spiritus esl qui vi- pit, sed benedicendo longe in aliud quam fuerat
viftcat, Tuitiensis sic inlerprelatur ut Chrisli caro transmulavit, ut veraciler dicerel: Iloc est corpus
non sola, seu morlua, more carnis brutorum, sed meum, quodpro vobistradelur. Ilem vini subslantiam
cum spiritu suo manducelur, nec exanimem caruem accepit, sed ibidem gratias agendo vel benedicendo
aut sanguinem reputemus in pane aut calice. (idem gratias agere ac benedicere), sicin aliud verlit
Disjectis hisce Umbralicorum olijectis Rupertus B ul diceret Veritas quas non mentitur : Hic est san-
intrepidus ait, quod in altari verum Chrisli corpus guis meus qui pro mullis effundelur.
immolatur, frangitur et manducalur. Et hunc li- Quod denique noslrse saluli suflicit, ad usum no-
brum, quem in eucharislicse veritalis adversus bse- slrum contrnit Christi carnem.et sanguinem in alta-
rclicos defensione susceperat, ista confessione con- ris sacramenlo uon videri oculis carnis, nec seiiliri
cludil: « Quantum poluimus adjuvaiile Deo, verum guslu oris.
ei vivum Agiiuni Dei esse suomel ex balatu, id eslex Ubi et docet quod Christus praeleritis omnibus
ipsiusmel Chrisli verbis, comprobare curavimus. i eleclis remissionem peccatorum et vilam asternam
Ista Ruperti es libris in Joannem poslquam ad- in cruce operatus est; et in allaris sacramenio etiam
duxi, quibus liquido constat quam calholice lenuerit omnibus electis, qui post eamdem passionem ad fi
ipse ct docueril corporis et sanguinis Christi in eu- dem ejus veniunt, remissionem peccalorum et vilam
cbarislise sacramenlo veritalem, protuli ejusdem oelernam conferre non dubium est.
cpistolam quae incipit, Meditalus, el in edilione Colo- Alio autem in capite ejusdem libri Ruperlus expli-
nicnsi Iegitur. cat quid sit sacrainentum et quid res sacramenli, et
In ca Berengarianorum hseresim eam fuisse de- quem intellectum habere debeat baec Augustiui di-
claral quoe in altaris niysterio figuram dunlaxal vel stinctio,
signuir. aul imaginem corporis el sanguinis Chrisli Et ibi rursuin verbis diaboli nequiter sequivocantis,
essc credcret. Declarat quod sua aelale hunc errorem verba Chrisli veraciter protniitenlis objicit.
fere ncmo palam profileri aul defendere auderet. Sredatur ilaque liuic sacramento, utRupertus ait,
Declaral quod universa sciret Ecclesia in hoc sa- inesse quod non videlur, videiicet verilas carnis et
crainenlo verum corpus et verum Christi sanguinem sanguinis valens efficere nos concorporales unigenilo
essc; et quod pro ista verilale libris stiis in Joan- FilioDei
t
nem, quibus bsec epislola prsemitti solet, tolus de- Hanc Ruperli fidem tribus obsignamus miraculis
certaverit. corporis Chrisli, quse ex ipso cnarramus. Et sic ab
In ea expresse docet quod eucharisticum illud sa- Umbralicorum
figuris Ruperti doctrinam defen-
cramenlum tribus modis Chrisli corpus et sanguis dimus.
cst, nomine videlicet, re alque effectu; quarto au- Secundus error, manducalionis nempecorporisChrisli
lem, specie scilicet cxteriori, differt.
Ex lihro De operibus Spiritus sancli eamdem om- per fidetn, a venerabili Ruperto depellitur.
nino dislinclionem atluli, qua falsi convinco com- yy E limine declaramus qui erroris islius nostrum
mentuni M. Ciaudii, ex Ruperlocorporis et sanguinis Tuitiensem arguerint.
Chrisli nomen tanlum et effeclum seu virtulem in Et quadruplicem corporis Christi manducalionem
eucharislise sacraroento a Isanctis Patribus inlelligi, per fidem dislinguimus. Primam et quarlam Eccle-
nulla (ide arguenlis. Prseterea noster Tuitiensis fal- sia probat; secundam et leiiiam damnat, tum in
lacibus diaboli poliicilis, si comederitis, eritis sicul eorum sensu qui dicebant Chrisli corpus non esse in
dii, ea Chrisli promissa : Qui manducat hunc panem, sacramenlo, nisi dum aclu suspicilur; tum eorum,
vivet in wternum. opponit, el cibum illum vocat ci- qui lenebant tolum quidem panem in Chrisli corpus
bimi vilse, cibum et potum veraciler communicandoe prece myslica transmutari; sed ab illius speciebus
diviuitatis, effeclivam carnem el sanguinem Chrisii. recedere, cum ab indignis sacramentum percipitur;
Scribil insuper munus hoc quod offerlur esse sa- lum eorum, qui eam panis partera, quam Deus prse-
crilicium veruni, sanclum el inimaculalum, corpus novit, sacrilegis dislribuendam fore, non converli
viviiicuin, et sanguinem verum fralris cui reconci- in Christi corpus impie docuerunt.
liatus es. Hos errores a venerabili Ruperlo utpropulsemus,
Scribit el quod cum Judas exieril priusquam Novi manifeslum facimus quod sanclus hic doctor vere
35 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 36
sensit et ccilholice docuit Christi corptts eliam ab A denlibus lerit, et hinc fit retis corporis et sanguinis
indignis manducari. Domini.
In catholicoe islius fidci abbatis Tuiliensis invi- Alierum insuper hujusmodi verboruin Rupcrti
clissimum argumenlum expressissimaadducbcalho intelleclum, nimirum t|uod qui Christi corpus in
lici hujusce scriptoris veiba. sacramenlo non credit, illi profecto non aliud nisi
Ruperluseniui dislinctissimeexpressiw quodnemo panis et vinum esl, in mensa Domini; el non nisi
indigne manducare potesl, sed nemo indigne niari- panem, elvinum ea in fide, seu potius eo in errore,
dttcare debet.; illestimit deallari.
« Quod panis semel consecratus nttnquam postea El siGRtiperttis a manducationis per fidem errore
virlutem sanclificalionis amiltil, aut Christi caro liber exeal.
essedesinil: sed non prodest qtiidquam indigno. Ego vero a.iam Apologiaedissertationem aggredior
« Quod homo cujus fides siue operibus mortua in qua
csl, Spirituin qui vivificat non babcl quo ore pcrci- Ab impanationis errore
pial; sed terra lerrain comedit, hocest Chrisli car- Rtiperlum Tuitiensem vindico; et eum deiuonstro
nem quse de lerra noslra est, sine Divinitatis spiritu sensisse et docuisse veram panis el vini in corpus
vivificante. Ii ei sangninem Cbrisli conversionem, quam modo
B
« Quod Chrisli corptis ab indignis ita suscipilur, transsubsianiialioneni vocamus. Catholicamhane Ru-
.ui tamen non sit obnoxitim secessui, contra sterco- perli doclrinain ex trihus arguo.
lisl.as. 1. Ex explicatissityis Ruperti verbiset senlenliis,
« Quod p.us.iiabet dignus ab indigno, quod liuic quibus eam exprimit.
ad saluteni, illi proficit ad judicium, el illtini propter 2. Ex perfecia Ruperli cum ecclesiasticis scripto-
peccata sua divinse virtutis adeps refugit. i ribtis consonanlia.
Sed et Auguslini discertieniis sacranientum a re 5. Ex geuuiiia, clara et caiholica expositione lo-
sacramenti sententiam Rtipertus sic exponii, ut non corum quse in Ruperlo stibobsctira videntur.
solum a djgnis, sed eiiam ab indignis vera Cbrisli Ad primum ul prOcedam : ipsamet et quidera
caro orequaiiiunivis sacriiego verepercipiatur, juxta expressissinia Tuiliensis abbalis verba, quibus
iilud Apostoli : Reus eril corpotis el sanguinis Do- suam haiic declarat lidem et islam defendit doctri-
mini. nani, ingentie profero.
t Ne.que enim, ut ait Rupertus, inriignitas ejus Tttni exepistola ntincupatoria librorum in Joomiis
dignitalem taiiueconsecralionisevacuare peiuit. Sed Evangelitini, quos adversus Berengaiianos in eiuiia-
quia menle, el fide per dileclionem operanlc (hic G * risticoe veritatis defensionem se scripsisse (cslalnr.
quis non contreiniscai), passioriem Ghrisli KOIIres- Ubi sic halscl: « Credamus fideli Salvatori Deo in
ptcit; idcirco non effeclum conscquitur ejtisdefti eo quod non videmus, scilicet panem el vintirn in
sacramenti. > veram corporis et saiiguinis transiisse subsian-
Ilis Ruperli fide inconcusse stabilila, unum quodl liam. >
a Bellarminoobjiciiiir, solvendo diluimus. Tunt ex ipsomet sexto libro in Joan., ubi ligura-
Nosler Tuitiensis dixit quidem quod « in illum i-n! tioneni rejiciens dicit quod panis in veram corporis
qtto fides non esl, prqeier visibiles species panis etl Ciiristi substantiani divina vitiule convertiltti'. Q:iod
vini nibil de sacrificio pervenil, i ctc. panis isle visibilis et vinum, quamvis nihil sjiccie
Al Rupertum eadem loqui oslendo quoeAuguslinus,, exteriori niuiaium sil, in aliuni transierint et in
ubi ail quod qui discordat a Chrislo, non uianducatt illum cibum potumque conversa sinl, qui angelorurii
carnem ejus nec bibit sanguinem, elsi lanise rei sa- viclusest.
cramenliim ad juiHeium srise perdilionis quotidie> Quod pauis [fil] Chrisli caro illa quse crttci affixa
........ est; et vinum fil illeChrisli sanguis qui pro mullis
accipit.
Adeout manifestus Augustini el Ruperli sensus;. ~ j effnsus esl. Quod panein lerrenum in carnem suam
sit quod ille qui discordat a Christo, seu in qno> Verbitm iransmutat.
fides noii e.st, nullum :carnis Chrisli fruclum perci- Tum ex Ruperti Commeniariis in Exodum ubi
piat, seu ex Chrisli carne non reficiaiur. pluribus in locis ilerum docel panem et vinuin fieri,
Et quidem eo loci sa.nclus doctor Tttiiiensis niulta1 exteriori specie non mulata, tranferri in veram cor-
fid.eipietate docet, quod. fidem non habenti qtiae perr poris et sanguinis Christi substantiam.
dilectipnem operatur, Clnisli corpus in sacramentoj Et laiKlem ibi docel quod subsianiiarum ac spe-
neque sanctificaiio, nec veriias, nec pax est, sedi cierum crealor Deris non superfieieteniis inducit,
inors, p.erditio, damnalio eljudicium. sed eflicaeiter haec, panem el vinum, in eaiiieui ot
Eadeni fide eademque pietate ex Ruperto dictumii sangtiinem Chrisli converlit, permanenle licet speeie
posui qtiod qui panem inyisibil.em a corde suo nonn exteriori.
credendo repellit, Chrislum occidil, quia vitam a Tum ex catholici illius scriploris Iibrls (De ope-
vivilicatione sejungit. Et denlibus moriuum utpotee ribus Spirilus sancti). Ibi eniin aperte declarat quod
sine sphiiu yivificante laniat corpus sacrificii, Iss Christus panein communein accepit; sed benedi-
macrum, boc est,, sine yirtutis .adipe, Chrjsl.i corpiiss ceiido longe in aliud quam fuerai trarismuiavil; ul
57 PROLEGOMENA. — APOLOGIA.PRO RUPERTO. 38
veraciter diceret: Hoe est corpus meum, qued pro A.(lenter umtalem carnis et sangunns, quse ex pane
vobis tradetur. Quod panis ille caro Chrisli faclusi et vino Spirilus sancti operalio conficil; cutn ea
sit, quod vinum illiid in sangtiinem versum sil. De'.' carne et illo sanguine, quse Spirilu sanclo obum-
quo qui dubilat, JudaiCae infidelitatis arguitur,- braiite de purissimis beatae Mariae sangtiinibus idem
Ex quibus cdnfutamus M. Claudii commentum Verbum Palris sibi efformavit. Cum divini illius
uicenlis liullum proferri posse illius aucloris te- Verbi non nisi una caro et non nisi unus sanguis
siintonium, quo traiissubstanlialionem docuisse ne- sil.
cessario intelligalur; quasi aliud sit. transsubslanlia- Uiide et eo sensu dicit quod Verbtim pani ac vino,
tio quam substanlise panis et vini in corporis et in carnem videlicet et sauguinem iransmutandis,
sanguinis Christi substantiam transmulalio; quse medium interveniens unum effJcit sacrificiuin, hoc
qtiot locis a nostro Ttiitiensi distinctissime sit ex- esl, utalibi pluries se explicat, unilas verbi uiutalem
pressa, judicabil lector seqiii amans et veri. facit sacrificii, faciendo scilicel ut caro, quse in al-
Alterum, quo sanclum hunc doctorem ah impa- tari offertur, et illa quse in allari consecralttr, el illa
nationis errore asserimus, est perfeeta illius cum qtiee in cruce immolata est, divini Verhi caro sit,
eticharislica veritale consonanlia. cujus una lanltim caro cst.
De isla eniin panis et vini in Chrisli corpus et B Hunc Ruperli senstnn qui asseqttittir, ntiilsuo in
sanguinem cenversione, quam ex ecclesiastica tra- lota illius doetrina depreliendil impanationis vesli-
ditione credimus, Rupertum ostendo eadem prorsus gium.
esse locutumquaeTeritil., Orig., Greg. Niss., Am- Verum et eo loci Rupertuin nequaquam sensissc
bros., Cyril. Alex., Hesycliius, Eulhym., Isidor., panis substantiam in saeramenlo manere ex illisejus
Beda el alii disseruerunt; imo et eadem qtioe, post verbis ostendo, quibus ibi ipse declarat quod prseter
exoiias de eucharislica isla transmulatione conten- visibiles panis species nihil de sacrilicio pervcnil in
ticnes, Paschasius, Lanifrancus, Guitmundtis, AI- ilium qui ore sacrilego sacramentnm percipit.
gerus et caeteri veritalis illius defensores elocuti 3. Ruperlus calholice dixisse probatur, postcon-
stnil. - secrationem quinariiim crucis signacuhtm panis et
Tertio tandem prsemiltohanc Clirislianse justitiae vini imprimi subsianiise; nimirum, ut ipse loquitur,
reguliim, qua Scripluras el scriplores alioquin ca- Chrjsio sedenli ad dextram Patris concorporatm, lioc
tbdlicos quisquis debet interprelari. esl, transmiilalse in eani Christi carnem quse est una
Qttae duriora videnlur, mitioribus sun empe- caro cuin illa Christi carne quse sedet a dextris Dci.
randa; el quse obscura, ex evidentibus explicanda •4. Nosler Tuitiensis, qui tot in paginis scripsil
sunt. u panem et vinum verli, converit, transmulart, tnutari,
Ad nanc catnolicae veritalis regulam, ea Ruperti in illam Christi carnem quse in cruce appensa esi,
verba, qtise si durius vel obscurius accipianlur, im- et in iilum Christi sanguiiiem qui pro nobis est ef-
panatioiiis errorem babc-re nonnullis visa suni, clara fusus, remanenle lamen exleriori panis el vini spe-
et caiholica expositione iiluslro. cie; recio et catliolico sensu inlelligendus est dixisse
1. Quam reclo sensu noster Tuiiiensis dixerit . quod panis el vini subslantia, non quidem secuntlum
quod in hocce mysierio Verbum est in pane, ex se, sed, ut seipse explical, secundum exiertorem
his ostendo, nimirum quia eucharisliae sacrainen- speciem quinque sensibus subaclam, non mutatur
tum, ut ex Aposlolo el ipso Cliristo discimus, no- aut deslruitur.
mcn panis relinel sicut el speciem exteriorem ; et Jfae insuper sanc.ti illius doclons senlentia mula-
quia ex pane fil. Sic mulier, ex osse formala, in lionem duntaxal destruclivam, non vero perfeciivam
Scripturis dicitur os; voces enim seu nomina in negari, ex ipsa yoce aut deslruitur, prudenter colli-
sensu distracto nonnunquam supponere vel rudiores gimus.
dialeclici norunt. Unde falsi arguimus M. Claudium ubi dixit a
2. Quam sano inlelleclu sanclus abbas scripserif, Q Rupeiio eversum esse transsubslanlialionis myste-
quod Verbum panem cum sua carne, vinum jtmgit rium.
cnm suo sanguine : quod pani, ac vino medium Ppst haec Gregprii a Valentia proferp judicium,
iutcrveniens unum efficit sacrificium inlerjecta ex- qtto abbatem Tuitiensem in pbilosopliiae et non in
posilione planum facio. tbeologiae aul fidei principia peccasse proinmtiat.
Ibi enim fil palentissimum.quod Rupertus, islo et Singulare istud Gregorii judicium ut emendem,
aliis pluribus locis, nibil aliud docuerit quam quod Rtiperlum altiora scienlite natura.Hs arcana scrtita-
Verbiim pauem et vinum jungit cum ea carne et eo tum el consecultim os.tendo. U.bi quid de prima
sanguine quae assumpsil ex ulero Virginis; ipsa causa, quidde primp sulTjeclo,quid deprimis rertini
videlicel transmutandp^in eam carnem el eum sanT principiis, quid de lransmulai|onibus, quid de ac-
guinem, qusecum ista carne etislo sanguine, qtiibus cideitialibus el subslanlialibus, proprietaiibus, quid
se in Virginis sinu byposlatice univil, una caro et de figurationibus, modis, etc., doctissimus abbas
imus sanguis sunt. Et ex divini Verbi unitale quod noverit, pattcis explic.o.
panem el vinum in altari sic assumU, uteaconverlal Quandoqtiidem vera ea quae in Ruperli yindictam
in carnis et sanguinis subslantiain, demonstral eyir verba proluliniits, et quibus sanclus liic doctpr sin.
55 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 40
cere professus esl panem et vinum vere fieri el esse A t alium modum, quo nempe panis sic uuialur corpori
Cbristi corpus et sanguinem in carnem el sanguinem Chrisli, et eo corpore mediante, Dei verbo; ut
Christi, violehler crilici delorquent ad sensum hy- Christi corpus dicatur, veluli probabilem aslruat;
posiaticse unionis panis el vini cum verbo Patris, et nusquam lamen Ruperti meminit, nec ullibi con-
pravum Jiunc sensum Ruperto ascribunt; idcirco in fulat hyposlalicam divini Verbi cum panis et vini
ultima hujusce Apologiae dissertatione substanlia nullo medio, unionem, quasi quse Rttperti
Ab errore htjposialicm unionis panisel vini cum Verbo fuerint. Imo etsi eos omnes qui transmutalionis
divino in sacramenlo allaris Ruperlum defendo. 1 modum per assumptionem aut unionem Verbi ex-
In hujusce disserlationis prseludiis duo hoec pro- presserunl, in suum sensum pertrahat. Joaunesille
pono, in quibusstat noslrse summa fidei erga vene- Parisiensis, nullibi tamen Ruperli verba aut sen-
rabile corporis et sanguinis Christi sacramentum. tenlias adducit. Haec adverlat lector, et judicet quo
1. Corpbris et sanguinis Domini non figuram dun- jure noster Tuiliensis erroris islius a Vasquesio et
laxat, sed ipsam rem vere esse sub ianis et vini aliis insimulelur, sed et damnetur.
exteriori specie. Sed nec est quod ex Joannis Parisiensis in theolo-
2. Pacis et vini substantiam in Christi carnem et gia magislri detenninalione M. Claudius deJucere
J
saiiguinem converli el transmulari. possit, ipso etiam sseculo dccimo quarlo, auno vi-
Deinde erroris illius, hypostalicoe videlicet impa- delicet a salule reparata miilesimo irecenlcsimo
natiouis, sensum aperio, aetalem, originem et se- quarto, quo illius determinalio scripta aut lallem
riem. evulgata notalur a continuatorcNangiaci, nondum
UtiAlherlini et aliorum qui ad anleriora saecula de fide ienuisse doctores panis et vini substaiiliam
bunc revocanl, fabulam falsi manifesle .convinco : in sacramenlo manere.
el cum non nisi vel undecimo abeunle, vel duode- Haec enitn ipsa Joannis Parisiensis deierminalio
cimo ineuiite saeculo nalam esse hujus erroris im- M.Claudium omninojugulat. Cum realem et veram
pielalem, ex evidentissimis Guitmundi et Algeri carnis Christi exislenliam in eucbarisiia de fide lc-
teslimoniis probem; Anaslasium Sinaitam, Germa- neat et defendat, et in lilulo expresse declaret se in-
iiuin Conslanlinop., Nicephorum, el alios prioris ducere modum quo Cbrisli corpus exstitit in sacra-
seialis ab liypostalicae impanalionis calumnia contra menlo allaris- (ajium ab eo quswi lenct Ecclesiaj;
Albcrtini el aliorum ejusdein furfuris commenta ex quae rubrica, ut cum canonisUs loquar, est couior
occasione vindico. Post haec prseludia, Rupertum mis lexlui.
nostrum Tuitiensem ab istius pravilatis absurda „. Nec M. Claudium juval quod bujusce delermiua-
novilale liberum facio mulliplici argumenlo- lionis.modum lanquam probabilem magislri in tbeo-
rum vi. logia probasse dicanlur. Cum Nangiaci conliouator,
Quod affero integre fidei Ruperli argumenlnin cujus Historiam prae manibus habeo, quam eodem
illud est. Quod calhoHcorum nemo ex antiquioribus anno scribebat, expresse tradat cocleros, praetei
ad posteriora usque saeeula Ruperli fidem islo errore Joannem Parisiensem, tbcologiae doctorcs conlra-
denotaverit, licela Ruperti temporibus, eiipsaeliana rium, astruisse primum, quem Ecclesia tenet, mo-
sancti illius docloris setate mulli catholicas de eu- dum tanquam ab Ecclesia determinatuni, praesertim
cliarisiia verilales conlra quascunque errorum no- per decrelalem exlra. De summa Trinitale el fid.
vitates dcfenderint. catli., c Firmiler credimus, necessario csse lenen-
Hic ab Algero, novam hanc, ut ipse loquilur, et dum definivisse; allerum vcro, queni introducebat
absurdam bypostaticoe companalionis hseresim in- Joannes, lanquam verilali fidei dissonum merilo
seclanle, non Ruperlum, sed alios erroris islius reprobasse. Adeo ut, cum ca quae dixerat fr. Joan-
auclores describi palenter adversus Bellarmini ob- nes relractare nollet, sed niagis viderelur pcninaci-
servalionem demonstro. Tum quia nihil hahet Bel- ter sustinere, a Guillelmo Parisiensi episcopo, de
larminusunde ecclesiasticum scfiplorem ab Algero D '. consilio fratris ^Egidii Bituricensis episcopi, provecii
designari prudenler indicel. theologi, ac magistri Bertrandi de S. Dionysio,
Tum maxime quia sententiae quibus banc impie- prsecellentuni doctorum, el Aurelianensis episcopi,
lalem a iiovaloribus explicari et defendi scribil ac Guillelmi Albianensis episcopi, nec non doctorum
Algerus, in nullo Ruperli opere posiiae leguntur ; ct in jure canonico, pariter ct doniinorum ad IKCC
nullam adducit Algerus ex iis quas in Ruperli libris specialiter vocatorum, perpetuum silentium dicto
legimus, et quas modo crilici nolant. fratri sub pcena excommunicatioiiis imposiliim sit, ct
Hicetiam falsum altendere est, quod Vasquez ex ipse a Jectura prsedicatione privatus.
Valdensi tradit hunc Ruperli errorem a Joanne Pa- Hsec iii synopsi posui, ne dimiiterem quae, quia in
risiensi, ord. Prsedic theologo, fuisse 'confulalum. mss. nondum legeram, in Apologia omisi. Adejtts
Nam licet Joannes Parisiensis defendere conetur argumenla redeo.
coinmunem Ecclesise sententiam, qua credilur pa- Alterum, quo ab nyposlatica impanatione Ruperli
nis et vini subslanlia sic transire et converti in doclrinam validissime assero, illud est, quod ar-
Christi carnem el sanguinem, ut panis et vini sub- dentes aemuli qui-ejus scripla stucHose Iegebant, u»
staHija IVOHremaneat; non cadere sub fidera : sed quidquid erroris alicujus vel unibrain prseberet, ini
41 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. 45
quiorj censura proclainarenl htereiicum, ne levissi- A Verbi unilaie non praecisam arguil corporis Ciiristi
mam quidem unionis hypostaticae panis et vini cuiri in altaris sacramento cxistenliam; sed expressins
: Verbo suspicionein ex Ruperti Operibus concepere. probat Hlam carnem, quae ex pane et vino confici-
Hujus argumenti pondus seniiunt, qtii cui pafcat tur et illam quani ex Virgine Verhum assuinpsif,
invidia norunl, et quis fuerit Ruperti aemulorum unam esse Chrisli carnem. Quod qui attendii, pla-
zclus ea tempestate qua de Eucharistiae sacramerito nissimum habet omnium Ruperti locorum intelle-
qnoesiioues movebantur, ex nostro proloquio didi- ctum.
cerunt. ' Ibideni adverto diyersa catliolicorum Pairiiin de
Tertium, quo ab bypostalicae companationis bla- Christi corpore in sacranienlo eniinlialiones, iiniiiu
sphemia Ruperti doclrinam vindicandam suscipio, tameii fidei sensum.
illuri est : quod abbas Tuiliensis episcopo Ratispo- Ab aliis dictum observo Clirisli corpus in allari
nensi, archiepiscopo Coloniensi, sed-et sancUe sedis dhTerre, secundum speciem, ab eo quod sedet in
spostolicse legato, et ipsi Romano ponlifici gralulan- gloria : ab aliis, ipsum esse quod de Virginis san-
libus-sua oninia nuncupaverit opera, quod qua Tronte gninibus formalum, eflamen non ipsuin, secundum
vel imprudeniissinius praestitisset, si novam hanc et speciem et nonnullas quajitates; ab aliis, isuiri
ahsurdam hyposlalicse impanalionis hseresim tol in " esseillius typum, similiiudinem, imaginem el figu-
locis, quos critici carpunt ea selate prsedoeuisse, ram, in memoriam videlieet vruenli sacrificii; ab
qua majori solliciludine eradicandis adversuseucha- ' aiiis, corpus hoc visibile et videri,. palpabilp et pal -
risticas veritates erroribus, novilaiibusqiie compri- pari, frangi et dentibus atteri;-ab aliis vero, iinum
mendis, sedes apostolica invigilabal. Tales blasphe- esse idem Chrisli corpus, non aliud et aliud. Et boe
niias Ecclesia nunquam suscipit; sed omnem novi- corpus quod est in. sacrameiito, invisibile eSse, in-
isiem, mox ul exorla est, refuiai, ut ex Facundo ielligibile et spirituale, pro modo existendi sub my-
•observamus. sticis speciebus; hacc autem in ,sono vocis Hcet di-
Quarta Ruperii ab ista pravilate defensio est, versa, in uno unius fidei intelleclu paucis concilio.
quod illa Tuiiiensis verba, quibus panem el vinum Alterum quod ex SS. PP. ad pleniorem clario-
prete mystica fteri et esse nomine, re et effeclu renique Ruperli inteHigentiain pono, illud est. ln-
Cliristi carnem et sanguinem; panem et vinum in ,' .cruenlum altaris sacrificium tremendumqne sacra-
corporis el sanguiuis Christi substanliam, non dicit mentiini cum ineffabili el adorando Incarnationis
pexsonam vel supposilum, verti, converti, mutari, mysterio a SS. DD. in multis comparari discerno;
transimitari edixit, in sensu liypostaticae unionis _ et iii eo maxime, quod sicul unitas Verbi unilatem
seu coiiimunicalionis idiomatuni; intelligi prohibeat consliluit Cbrisli, tpii «x duabtis naltiris divina
sensus Ecclesis»perpeluus, ne lola corruat tradilio, mislura esf; ila unitas Verbi unitalem facit sacri-
cum iisdem verbis, quibus Scriplura et tractalores ficii, ul unum sit illud corpus quod in ligno trans-
caibolici, iliud sempcr expresserit sacramentum (ixtini est, et illud quod in altari quotidie inimo-
prnhibeat ipsius grammatices regula; probibeant latur.
e dialeclicae ieges, ut manifeste demonstro. Hoc autem prae cseleris nostrum Tuitiensem in
QtKnla erroris istius a Ruperlo depulsio est, qnod adductis adversus ejus fidem leslimoniis, sensisse
iis omnihus iii locis ex qiiibus Tuitiensem byposta- cum calholicis scriploribus, el docuisse vcl invilis
licoe illius companalionis liberius damnarit, eam aperio.
nusqiiam expiiinal, imo eucbaristicani veritalem Etquidem in primo ex Jocis olijectis, qui sumilur
iisdem oriinino verbis, sentenliis et comparationibus ex I. n De divinis officiis, c. 2, Ruperlum ad SS.
iliustret et explicet, quibus sancti Palres eam evi- PP. menlem tria docuisse significo. I. Quod Verbum
«lenler exposuerunl et conslanter asseruerunl. Dei eadem virtute divina panem el vinum in corpus
Et ue imponere videar, ea omnia Ruperli loca ex et sanguinem suum transferenda suscipil, qua no-'
inlegro et fide sincera profero. D stram de Virgine carnem assumpsit. 2. Quod unum
Ei ad ipsorum explanalioncm, quse nonnulUs ardua Cliristi corpus est, quod singuli sacerdoles sive di-
sunt, duopotissima nobis a SS. Patribtis ad sacra- verso sive eodem lempore conficiurit: etuna est
mciiii illius verilalem stabiliendam tradila hic pono. Chrisli caro quse in altarj offerlur, et quae cruci
l.Chrisli carnein el sanguinem, quse per Ecclesiae appensa est. 3. Quod individuae illius unilatis ralio
cousecralionerii in altari ex pane et vino conficiun- carnis Christi ipsa est divini Verbi unitas, cuni
tur, esseillam ipsam carniem qose crmi affixa est, uniiis divini Verbi non nisi ununi corpus seu una
el illuui Chrisli sanguinem qui in ara crucis pro caro sit.
multis fusus est: a'deo ul una sit Christi caro el in secundo pariler, terllo et quarto loco Rupertus
uniis sanguis sil, et individiise illius unilatis ralio nibil aliud inlellexisse demonstralur, qnam divini
ipsa sil iihilas Verbi. Id Greg. Nyss., Chrysost., Verbi unilatem efficere ut iiiintn sit sacrificitim.
Cyril., Alex., Damasc., Remigius et Alcuinus tra- Et buic Tuitiensis inlerpretaiioni verba haec, con-
dunl. jungilur, jungilur, unitur, quse de corporerquod est
Cnde'islorum verba el mcnlem seculum ostcndo in altari nonnunquam a Ruperlo dicunlur, inillitc j
Tuiliensem, qu"i productis in cum locis ex divini iius oflicere ex aliis Patribus manifestum lit.
rrrROL. CLXVII. . .2 .
43 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 4i
Ibi eliam quod hsec Roperti et aliorum SS. PP. A probel Cbnsti corpus iinum esse illud quod Lcclesia
vbrba,panis fit et est corpus Chritti, panis iri Christi fides ore sacro conficit^ et illnc1 quod pro nobis esl
camem transmutatur, et alia lnijusmodi ferre non morli traditum, seu panem ct vinum converti in
possint hypostalicse unionis sensum, el dialecticoe illamipsam carnem quse cruci afiixa est, ex duobus
rcgulis vel convinco. colligo. 1. Ex eo qubd Ruperli aeiale nonnulli pa-
' Deinde pertinacem
quintum Ruperti locum sic explico, ut nem et vinum mutari dicerent in Corpus qiiiden»
nemo noii videat co loci Tuiliensem corporis Christi Filii hominis, jusli ciijuslibet el sancti, sed nou
in Eucharislia veritatem propugnare, et modum ex- Chrisli, Neslorii dogma utcunque renovantes. 2. Ex
plicare quo Chrisli corpus in altari sic frangitur, nt co quod ex calholicis, eliam doctoribus aliqui, ut
iiiliil tamen patiaiur, nec moriatur. Quod dtiplici jam observatum est, corpus illud quod in altari
sensu, ulroque lamen calliolico, a Tuiliensi diclum prece mystica consecraiur non illud ipsnm esse se-
posse intelligi agriosco. cundum aliquas raiwnes quod in cruce pependii
Ibi eliam voices istas, Christi corpus in allarifran- . aliquando enuntiassent. Quas voces, ut Eucharisiise
gitur, ex Chrysostomi doctrina et ex ipsiusmet Be- veritati minus consonas, Ruperlus audire non
rengarii catholica confessionc, nihil a fide alienum poluit.
proferre sustineo. B Sic venerabilem Ruperlum ab omni conira catho-
'"'Tandem quod in sexto loco panis et vini substan- Iicas sacramenti eucharislici veritates, erroris npla,
liam non secundum se, sed secundum exieriorem videlicel ab Uinbraticoruin figura, a Calvinianorum
speciem quinque sensibus subactam in sacramenlo manducalione per fidem, a Lutheranorum impana-
inanere immutatam Rupertus senseril, hic iterum lione, el a Joannis Parisiensis, qui solus ex nomine
declaramus : et quod mutaiionem duntaxat destru- scitur eam ut catholicse fidei minime adversam de-
eiivani, npn vero perfectivam Spirilus sancli ope- fendisse, hyposlatica ijanis et vini mediata vel lm-
rationi denegaverit noster Tuiliensis. mediata unione, vinriicatum exbibeo, Mendaces
Cur aulem arieo frequenler Rupertus doceat et ostendens eos qui maculaverunt illum (Sap. x).

APOLOGLE

PRO RUPERTO ABBATE TUITIENSI CUJUS OPERA RECENSET VINDEX.

PRIMAPARS.

Rupertus, monaa^tis ordinis Sancli Benedicli, in C nisi, postquam factus Clrrisir sacerdos, de cujus ore
inonaaerio Sancli Laurenlii in publico monle Leo- sapientia requirjliir ipse ad traelandas ecclesiastieo
riii, non tam suo natus, quam reipublicac Christianae more Scripturas sacras legilimom.iiccepil oris aper-
bono, plurima scripsit, quae fidem erudiunt, spem lionem. Hoecin libroduodectmocitaioinMalihseiiiu;
proinovent, etaccendunt charilatem. Ruperlus non- qiiibus.consentil Reinerus libro De viris illustribns
dum presbyter, sed junbr, scripsit libellum hymno- monaslerii D. Laurenlii Vitam et Opera Ruperti
rwjn in laudem Spiritus sancli, quorum primus est proseculus.
Saphicus el incipit: Flumini magno, quem integrum Huic Hbello Ruperlus adjunxit cannen heroicun»
ipse describit in Iibro duodecimo in Matthaeum, De De incarnalione Domini, ut Reinerus loco citato scri-
gloria Fitii hominis; alter vero Iambicus est, et lolus bit. Unde el ego carinen istud a Ruperlo editum
iegilur ad calcem libri sm, in MatthaeumDe glqria crediderim, cum junior cingere se volens, hujus
Filiihominis; initium ejus est: Deus meus etDomi- nominis opus aggredi proposuerat, ccelestivoce iti-
nus tu es, o sancte Spiritus. Ulrum aulem alios li- vitalus, ut ipse in Prologo ad libros suos in Canika
bellus isle bymnos conlinuerit, nec scio, nec scire canticorum enarrat. « Non nova, inquit, hoec volun-
pohii. Unum scio, bujusmodi libellum esse primam las, i scribendi de Incarnalione Dotnini, < nunc inci-
vocein quam Ruperlus emisit post iiumdaiionein, D dit.Anle annos aliquot cum essem junior, me cingere
sednondum plenam fluminis Spirilu sancli; plenam volebam, et hujus nomin;s opus aggredi, scilkct
eniin rion oblinuit, nisi ctim sacerdotii graliam ac- de Incarnatione Domini.per occasionem bujusmodi :
cepil. Hoecde se ipse habet, in Hbro duodechr.o ci- Coram Regina coelorum loquor, a conservo meo
tato. quolibel irrideri non debeo, dicente, Ecce somnia-
" lor. Sedebam quasi solitarius per visum nocte, el
Scripsil eadem aHale libriim De diversis Scriptura-
rum senientiis, quein non nisi diversas Scriplune ecce quasi sibilus aurse lenuis per utramque aurem
«acrse senlenlias sinml colleclas pulo, qiiandoqui- transcurrens velocius quara dici posset, istos in me
jtem sacrac Scripiurx expositioni non dcdil aniininn versictilos deposuit •
AK PROLEGOMENA. — APOI.OGIA PRO RUPF.RTO - PARS I. 46
Femtna menie Deum concepit corpore Chrislum. A ruerai, elociiuim est, Divina oflicia exposuii, et
Inlegra fudit eum, nil operanle viro. canius de sanilis emisil. De divinis enim officiis (5*)
< Cum, reversus ad memet, versiculos taliter acce- sub Berengario abbate, anno reparatse salulis mille-
ptos mente perlractarem, et nonnullis unde vel simo cenlesimo undecimo (6), quo Henricus IV Ro-
qualiler acceperim secretius non sine admiralione mam pacifice ingressus esl", libros duodecim edidil,
denarrarem; atque ad niullorum notiliam versiculi quos ipse vocal (6*), primilias frugum terrce sum, cui
pervenissent,,qui lamen nescirenl unde accepissem ; benedixil Dominus.
ex mullis, ex diversis quse audiebam, occasio proe- Gravis hic conlroversia, quae de auclore hujus-
buit ut scribere aliquid cuperem de Incarnatione modi librorum, De divinis officiis, a multis. noininis
Domini, versaiurus grande onus invalidis humeris. > scriploribus moveiur, esset hic dirimenda; verum
Haec Rupertus in Prologo libri in Canlica. ne series Operum Ruperti ista contentione turbetur,
Ex isla igitur oecasione cum Ruperto mens fuerit aplius hac de re posl recensila Ruperti Opera, pro-
de Incarnalione Domini scribere, ex eadem ab ipso feram senlenliam, quae ex jain posilis pro Ruperlo
compositum istud carmen heroicum, non abs re esl praejudicata facile intelligilur.
exislimare : maxime cum nulla alia setale, nec ulla Quid liti cum Ruperli canlibus, quos quidem a
alia occasione commodius scriptum possit repulari. B ' nullo audio, el quos solus, quem sciam, Reinerus
Dtim in islis junior Rupertus luderet, slalum sui mo- audivit ? Ipse enim scribii a Ruperlo jam uncto in
nasterii Sancti Laurenlii ab Heracli Leodiensium sacerdolem Domini cantus composilos.de S.Theo-
episcopi sede ad Ogberlum uno libello descripsit. baldo martyre et de SS. Goare, et Severo confesso-
Scripsit et Vilam S. Auguslini; necnon Vitam san- ribus. Hos tamen nec despicio nec respuo.
ctm Odilim virg. Quse omnia cum non exstent niodo, Post hsec Ruperius Commenlariolum (7) librorum
et de liis nihil in Ruperto reperialur, in solius Rei- decem in Job abbreviatum ex abundantia sensunm
neri fide ista protuli. alque verborum S. Gregorii concinnavit; et istud
Inter hsec Ruperlus, sciens quod in domo Dei non aliud puio quam ipsummei Ruperti Commenla-
nemo sibi sumit honorem, nisi qui vocatur a Deo, riumin duo et quadraginta capita Job, qui per duo
ad sacrum presbyieratus ordinem accedere non au- et quadraginta pariter capita distributus modo in
sus est, sed cum propter sacerdotii reverenliam, editis habetur ; adep ut solam arbilrer hujusco
ttiin propter gravem schismalis discordiam , nempe Commenlarii dislribulionem esse .commuiatam ah
inter Pascbalem Romanum pontificem et Guibertum exscriptoribus, qui islorum capita librorum singulis
antipapam, cui nonnulli Germaniae episcopi, el ipse . libri Jobaplare capitibus commodius censueruni,
Henricus 111imperator favebanl, ab eo humilis et, _ librorum distinclione dimissa. Ut ila de hiijusmodl
pacificus recessit, donec tandem diutina isla, quae libris censeam, moveor primo ex eo quod nulli alii
Cbrisli Ecclesiam vexabal discordia, mortuis ejusi ve) in edilis, vel in catalogis Operum Ruperti, ex-
aucloribus (nimirum Guiberto antipapa, qui pontifi- stant Commenlarii; in Job. Secundo et maxime ex
catu siraulet vita cessit anno millesimo cenlesimo, , eo quod iste Gommentarius duohus et quadraginia
ct Henrico III impefalore, qui' anno millesimo een- capitibus modo distincttis, breviarium aplissime diri
tesimo sexlo scepfrum et animain posuit) paululum potesl sensuum alque dictorum S. Gregorii : Imnc
couquievisset. Tunc enim nocte quadam Riiperio, enim ex S. Gregorii verbis et senlentiis conflatum
dies aeternos cogitanti, Cfaristus criicifixus inlimo, comperiel qiiisquis opus istud Ruperli cum S. Grc-
orisuo osculo amorem sacerdotalis oflicii ita infudit, gorii Moralibus in Job corilulerit.
ul mox die faclo Rupertus Patri suo spirituali dice- Commentaritim aiitem istud post libros De dhinis
ret se non velle amplius reniti, imo velle, cum pri-. officiisdigestum censeOi.Cum enira ex nullo d'scere
mum juberet,suscipere jiigum Domini, lacita lameni aul deducere poluerim iliius ordinem, primam a libi is
visione quse acciderat. Sicque, ut primum adfuitt Dedivinis offtciis sedem, quam inler sua Opera (7')
tempus ordinationis, Rupertus sacrum hunc ordi-. :p) Rtiperttis ci concessit, non potui jusle denegare. Si
nem suscepit. Vix atitem ab;ordine susceplo trigintat cui alieri locus iste debetur, lubeiis cedo. Cxtcra
effluxeranl dies, cuni ecce lanta vis inumlans divinii proseqiiaintir.
amoris subilo in Ruperti menlem illapsa est, ut ex- Ruperlus sub abbate Berengario adhuc positus,
tunc aperuit os suum, et cessare quando scriberet, , nec dum Cunonis, seu Cononis abbatis
monasterii
ac eiiam si velit, tacere non poluerit. Isla omuiai S. Michaelis
Sigebergensis commissus fidei, sed nec
Ruperius, adjuratus a Cunone episcopo Ralisponensi, ab eo cogiiitus, libris De sdncta Trinitate et cjus
de se ipse loquitur libro duodecimo De gloria Filiii operibus sese addidit circa aunum
inillesimiun ceii-
liominis. lesininm decimum quartum. Qtiandoqtiidem vero
Primum verbum quod Ruperli cor divino Spiritut non nisi triennio
elapso id operis perficil, infra de
plenum eruclavit, et os ejus, quod Dominus ape- illo dicam. Hic advertisse sufflciat ipsos inchoiloa

(5*) Vide lib. vin De divin. offic., c. 4. quae incipit, Primilias.


Baron a'd liunc ann. (7) Rup. episc. cilala Primitiai.
8*) L. • m Regul. et in. epist. adCunoh. episc,
!6) (**) Vide epist.laudal.
47 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 48
liiisse stib abbate Berengario, et quidem circa an- A lavi, tribusahnis ante annummillesimuinceiilcsiinum
num millesimum ecntesimiim decimum quartum. decimum seplimum, quo libros De S. Trihitate pcr-
Primum ex eo eonjicio, qupd Rtipertus ipse asserat fecit, el quidem sub Berengario ahbate, aritequam
opus isltid a se susceptum priusquam nolus ftieril scilicel in Cunonis noliliam Ruperttis ex Berengarii
Cunoni, cujus tutelae se a Berengario e vivis exce- commendalione veniret, liuic operi De S. Trinitate
dente commissiim scribit in epislola ad Cunonem Ruperlus se accinxeral. Tcrlio denique cxiisse liu-
abbalem ; quae incipit : Cuieunque fideli animm,,'et jusmodi libros ante Ruperli Cominentariumin Joan-
prsemittilur anle libros De Trinilate. Alterom ex eo nem expresse declarat Ruperlus in epislola nuncii-
quori iii illis trieiinium insumpserit, el anno niille- patoria htijuscoCoriimeniariiadCunoriem, quseincipit
simo centesimo decimo seplimo perfeCtos Cuiioni Mediiatus, eiineditioneColOiiiensi reperitur, in editio-
abbali Sigebergensi oblulerit, jam sub Heribrandi ne vero Parisiensi desideratur. In oa dicil jaiu se
abbatis, qui Berengario . successil, obedieijtia, ut- scripsisse libfos apologeticos De volunlate ei omni-
idem in eadem cpislola testalur. poieniia Dei.
Opus istud Ruperli De sancta-Trinilateel operibus Per id lemporis, post editos libros De voluntaie et
ejus, ad iriennium productum aeslimo, eo quod di- bmnipotenlia Dei, sed anlCqiiam optis De S. Trinitale
versis fuerit inlerturbatum quacslionibus, quoe Ru- B complevissel, et.proinde ante annuui millesimum
perti sludia alio distraxeruni. cenlesimum decimum septimum, Rupeiius elticubra-
Imprimis enihi cum Ruperlus suorum quemdam vil Coriimentariorumiri Joanriem libros quatuordecim,
audivisset profitenlem se a scholis Guillelmi Caia- maxime ut corporis et sanguinjs Chrisli veritatem
launensis episcopi, et Anselmi Laudunensis decani, in altaris. saeramenlo defenderet adversus eos qui,
qni tum in Gailia florebanl, accepisse Deum iia Berengarii errores sccuti, contendebanl corporis et
velle malum quod opponitur virtuti, ul Adami sanguinis Domini sacrainentum figuram duniaxat
praevaricalio ex divina ruerit voluntate ; ille, fidei esse rei sacrae, verba S. Augustini malo sensu diri-
succensus iclo, ad Guillelmum Catalaunensem et pierttes.ul habet epistolacitata,quse inc.: Meditaius,
ad Aoselmum Laudunensem scripsit Hbellum De quae Ruperiiim jam scripsisse libros apologeiicos
volunlate Dei, in quo, dislinclione divinse vOlun- De voluniale et omnipolentia Dei, expresse declarans,
laiis in permittenlem et approbantem aculissime hnjusniodi Commenlaria in Joannem libris istis esse
exposila, Deum non velle malum, quod virtuli posleriora aperle significat. Ipsa- aulem anteriora
eonirarium esl, snpienlissime demonstrat. Non la- esselibrisduobusetquadraginla complelisDeS. Tri-
mehisloHbello Ruperlus animos opposila senlientes nitale el ejusoperibus certum habeas tuni ex calalogis
conlinuil, sed eorum in se adeo concitavitinvidiam, ipsiusmel Ruperli in libro primo t» Regulam S. Be-
ut in Rnperlum fremenles quasi Dei omnipoteniioe nedicti, et iri epistola ad Cunonem episcopum (Pri-
delrahentem, eom lanquam sihi niminm sapientem, mitias), et Reineri libro supra citalo, et Beliarmini
sed et a sancloruin Patrum, maxime S. Augustirii, Hbro De scriptoribus ccclesiaslicis in Ruperto; tum
plaCitis recedentem, liberius judicaverint, insolen- maxime ex Ruperti libro tertio De operibus Spiritus
titts arguerinl, et iniquius damnarint. Hanc igitur sancti, qui duorum et quadraginta lihrorum De S.
taiumiiiara uta se propulset Ruperlus, alterum De Trinitaie tricesiraus sextusest, capitevicesimoquinto
voluntaie el omnipolenita Dei libellum scribit ad G. in fine; ubi cum Ruperlus hsec verba serpenlis pri-
et A., in quo pluribtis probat Deum non velle quod mos parenlesdecipienlis, non moriemini, sed erilis
nialum esi, etiia plurinia fieri qtise Deus non vull, sicut dii cum islis Cbristi promissis. 0"» manducat
nullo tamen omnipolentise Dei dispendio. Isla ex hunc panem viveiin mlernum, contulissel,- ail: « Sed
prologis ad hujusmodi libros discere esl : ex quibus et de his alio in opere pleiiius diximus, idcirconunc
insuper constat primo hosce libros De voluntaie et plura dicere supersedemus. i His enim verbis alio
omriipoteniia Dei a Ruperlo editos non fuisse anle in opere librum sexlum Commenlarionim in Joan-
annum millesimum cenlesimum decimum lertium; p. nein indicat manifcste, cum in nullo alio quain in
nam Guillelmus Calal&uiiensis, ad quem primum hujusmodi sexlo libro, Rupertiis illa serpenlis, et
scripsil, non fuitcreatus episcopus ante hunc annum ista Cbristi .piomissa, de corpore Christi el ejus
millesiniiim ceiitesimutn decimum tertium, quo.proe- manducatione fusius exposuerit, ut ex aiienla et re-
decessor ejusdecessit. Secundo non esse eniissos nisi petita Rtiperli. Jeclione facile quivis deprehendere
post annum millesimum centesimum decimum quar- polest: sed el tres essentise modos secundum quos
tum; et post incoeplum opus.De sancla Trmlale. Nam Rupertus in capite vicesimo primo ejus Hbri tertii
subHerihrando abbate.saltem librtim allerum, qui est Deoperibus Spiritus sancti asseril, allaris sacramen-
De omnipotentia, edilum esse, fidem.facit prologus tura vere esse corpus et sanguinem Chrisli, nomine
ad isluin librum De omnipolentia; Heribrandus ,au- nempe, re et effectu, qui diserie expositos ibidem
tem successil Berengarip, ut ipse Ruperlus tradit in adverterit, pergratam et perutilem esse judicabit
epistola ad Cunonem abbalem, quse inc.: Cuicunque repelitionem eorumdem quse scripsiiin episiola nun-
ftdeli. Berengarius vero non excessit, nisi poslsusce- . cupatoria . hujusmpdi Commeniariorum. Iu libro
ptum opus De S. Triniiate et anno millesiino cenle- primo el in libro quarlo In Cantica canlicorum ista
simo riecimo quarto abeunle; nam ul supra jam no- qnidem vera- Ghrisli promissa eum fallacibus illis
49 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 50
serpentis Ruperlus diffusa satis oratione contulit, et JA lis Sigebergensis industria, qui, Frederico audiente,
ca corporis Christi manducationi aptavit. At libros quaedam Apocalypseos capitula Ruperto proponebat;
istos in Cantica nondum exiisse, cnm tertium liunc ut ex prompta Ruperti expositione ipsi comperium
tibrum De operibus Spiritus sancli composuit, infra fierel Ruperlum ullra id quod anliquiores Patres
dicluri snmus. # . hunc librum exponendo senserunt, et dixerunl, utili-
Explelis -itaque his iri Joannem Coinmcnlariis ter posse aliquid snpererogare. Insuper, ulRiiperlu»
Ruperlus anno salutis millesimo centesim.o decimo htijus libri expositionein aggrederetur, Cuno vehc-
sepiimo, indiclione septima, opus De S.Trinilale, a inenler institit, nec persuadendo desiitit, donec lan-
tribns annis incceptum, libris duobus el quadraginla dem Rupeni reluclaniem animum sollicitis urgens
perfecit, et ad audilurii publicum perducens, Ctinoni precibus eo illum adegit, utin Apocalypsim duodecim
abbali Sigebergensi dieat et offerl per epislolam,. Hbros scriberet, quos Frederico Coloniensium archi-
Ciiicnn^iie, a qna et nos isla accepimus. ECsictribus prsesuli dicavit. Ista Ruperlus in prologo ad hujus-
nis aunis RuperUis duos De voluniate el omnipolentia niodiHbros.etinprologpadlibrumseciindumenarrat,
Dei apologelicos lihellos; Commenlariorum in Joan- miilta tamen suiipsius deinissione, et erga Cunoncm,
nis Emngelium libros qualuordecim; et De S. Trini- « aitiore de ipso, inquit, senlienlenl animi graiilu-
ale ac operibus ejus duos et quadraginia libros, in B dine. > Nec niinus celebre de his Ruperti libris
.piibus oinnes sapienlise et scienliae thesauri recpn- Joannes Coclaens prpfcrt judiciuni, qui in epistpla
Jiti suiil, divina prorsus sacrae Scriplurac inlelligen- ad Henricum abbatem Tuitiensem anno millesinio
lia composuit. qiiingeiuesimo vicesimo sexto, cum Ruperti opera
Eodem hoc anno millesimo cenlesimo deeimo sc- istis ceiebrasset: « Talis, inquit, ac tantus est au-
plimo, dum magis in Gallia de volunlate el omnipo- elor isle, ut leclorem non modo erudial scientia,
ientia_Dei ferverent.dispulationes, Rupertus vili, ut verum etiam accendal ad pietatem, ad sanclitaleni
pse narral libro pritno in Regulam sancti Renedicli, vilae proeparet, decus Germanicum, doctor vere soli-
insidens asello, unp puero comilalus, ivit in Fran- dus, qui cum veleribtisquibusque cum Grsecis, tum
ciam, nt adversus nominaiissimos sacrae theologise Latinis, in sacrarum litterarum enucleatione haud
magislros (qnorum aller erat magister simul el epi- immeriio comparari ppssit; i proe caeteris illum ex
scopus Guilleimus Calalaunensis, .alter vero quovis Apocalypseos expositione commendat: «Quis enim,
episcopo famosior, quamyis non esset episcopus, subdit Coclaetis, ex omnibus aul diligentius aut lucu-
Ansehnus Laudunensis) prselium disputalionis com- lenlius uberiusque scripsit in Evangelium Apocaly-.
mitteret. Yenil itaque Rupertus; et ul venil, vicit; _ psimque Joannis? quis sic omnia verba expendit;
extuuc enim exstincta autoppressa sihiit disputatio, quis sic omnia Scripturis declaral eimuiiit? > Taii-
sat!?que cessenmt magistri, unus scilicet hoc eodem demque explanalionis islius commeudationem paucis
aiwo millesimo centesimo decimo seplimo, stalim concludit : < In Apocalypsim omnes omnium com-
alq"ueRuperlus accessil; et alter, quocum acerbum mentarios longe superavit. >
Rupertus habuit conflictum, vix integrum annuin su- Rupertus bis peractis jam pene dorhiitans excita-
Pervixit. Rupertum jn asino.sedentem, ut doctores tiir a CunonePalreccfinobii Sigebergensis, qui op-
subigerel cum puero in civilatem ingressum, ut sa- portuiie/unporlurieinsislerecoepit, uldelncafnaiione
pienteset in Iegeperilos confunderet, stupent omnes, Domiui Carilica calilicortim explanarei. Ad liaee
el eoqui veritali debelurplausu iriumpbaniemcuncti aulem instautis Cunonis vola. Ruperli animo suc-
proclamant. Hujus autem triumphi decus prosequi curril proposituin scribendi de Iricarnatione Domini,
non vindicis est, sed historici partes agentis. Obser- quod junior conccperat ex occasione qua composi-
vasse salissit ista boc anno conligisse. Cum Guillel- tuih ab eo fuisse supra diximus carmen heroicum De
mns Catalaunensis episcopus (qtieni procul dubio Incarnatione Domini. El ex alia quav circa ieinpus
magistri et episcopi litulo insignitum Rupertus Iocp idem accedit, uiniirum quod fraler quidam innocen-
citato in Regulam S. Renediai deiiolal) isto anno (8) Q tis et mundse el simplicis rntelligentise ipsi relulil ce
millesimo ccntesimo decimo scptimo viam universse vidisse Filium Dei DOininum iioslriiin Jesum Chri-
caruis fuerit ingressus; et Anseimus Laudunensis sluin sedentem super allafe suum; et circa ilium
(qiiem Ruperlus ibidem non episcopum, sed quoUbet collegium sanclorum, Rupertumque assistentein
episcopo famosiorem dicit) aiinomillesimo cenlesimo cuin quiele, el lenenlein Canlica canlicorum, Qui.iis
deciuio nono, uno scllicet, ut (9) Rupertus habel, oinnibiis ereclus Ruperti aninms tanlae molisstiscepit
anoo post confliclum, vita funclus narrelur ab ipsis negoliuni, quod septera libris feliciter explevit. Haec
GalliiB Chrislianac scriptorihus, quiproinde siiieulla omriia nie docuit Ruperli prologus ad hujusmoiii
dubitationis disjunctione niortem illius aimo mille- libros.
: Verum
simo centesimo decimo nono scribere debuerat. quo terapore Hbri1 isti conscripti fueriut
Post hsec Frederico, qui juxla Chronicum inagniim nullibi reperio, a nullo audio, ex niillo infero, ttnde
anno millesimo nonagesimo nono Coloniensis afchi- hec illud delinire audens, meas duntaxat conjectaras
episcopus crealus est, et huic Ecclesiae prsefuit annis cx quibusdam certis ptoferam, Pfimo hujusinodi
tribus et triginla, Ruperlus innoluil, Cunonis abba- libros a Rupcrlo composilos post libros De Si.nct*
(8} Gallia Chrisliana. (0) Lib. cit. in Rcgul.
5! RUPERTUS ABBAS TUITIEKSIS. 52
Triniiate ac operibus ejtts sttadel, qtiod in prologo ad A rciur, conslal vel cx eoqnod ipsc Rtrperlns in Iihro
illos, et maxime in Hbri quarli inilio Rupertus fate- oclavo De glaria Filii hominis non ohscure indicct se
nir beatam Virgineni secuiri de gloria Trinitaiis col- baclenus, nempe duin septem hosce libros elucii-
l.iciitam. Quod contigisse Verbsimiteest, dumgloriam bravit, et donec Fridericus ipsum compulerit ad
S'. Trinilaiis etejusopera in hujusmodi viginti qua- scribendam historiam David ex libris Regnm, uni
luor libris descripsit. Secundo Rupertum in Cantica solummodo iutentum esse operi, el debiti unius lan-
scripsisse priusquara nianuni ullimam darct Hbris lnm debilorem. Quod sane minus vere dictum puta-
iii MaUli;ciiinDe gloria Filii hominis, extra omne retur,, si eodem illo tempore Cuno opus illud iu
diibiiim est, lum ex Hbro duodecimo De gloria Fitii Canlica a Ruperlo imporlune el niimis opporlune
hominis, circa finem, ubi libroruiii in Caniica me- exegissct. Illud ergo debitum, exhihendi seilicet ho-
ininit; lumex cpislota Ruperli ad Ctinouem episco- minum naUiram castis amoris osculis Verho Dei Filio
piim, quaeincipit, Primilias, ubi suis, quae ei dical, in sinu Yirginis desponsalam, Ruperliis jani solve-
operibus accenset libros in Gantica; et lamen ibi ral, cum gloriam ipsiusmel Filii bomints exponere
profiletur se ad librum oclavum duntaxat perduxisse est aggressus.
jiicoeptum opus De gloria Filii hominis, qubd poslea Rupertus quidem Iibro primo in Regulam saneti
in decimo tertio comptevil. Tum qtiia duni Cantica B Benedicti, sua, quae hactenus emiserat, opera cnu-
explauavit, nondum suuin de dono ccelesli secretum merans, hujusmodi libros in Cantica non rccensuit
prodirierat, nisi privalini Cuiioni; et tamen adjura- et tameii ibidem tradit opus De gloria Filii hominis,
tus a Cunone palam illuri aperilin isto libro duode- nunc novissime a se Cunonis rogatu incceptum; iu
«inio De gloria Filii hominis. Tertio hujusroodi libros quo cum totus esset, ab eodem inlerpelJatus est,
7)i Cantica canticorum a Ruperto editos prhisquam umie et isto opere quasi laborum suortim meta ca
iibris in Matlbaeum De gloria Filii Itominis vel pri- talogum islum definit: ex quo deducere proniptum
M.in admovissel manium, nemo inficias ieril, cum in est inler Opera Ruperti, quse ante hiijusmorii Hbros
prologo in Canlica canticorum. Cuno, quo instante in Regulam exierant, etproinde ante incceplos libros
ibiinl optts susceptuiii est, non nisi Patris ccenobii in Mattliwum, quae ibi numeranlur', opus De Incar-
Sigebergeusis nomine insignitus legalur (Cuno Pater naiione inCaniica non esse computandum.
camdbii Sigebergensis). In prologo vero ad priraos Hsec advertens, fateor^haesisuspensus; at perpen-
eiiara libros in Matihseum, Cuno isle prsefulgeat dens arguraentum istud negalivum gravioribus tol
Venerabilis quondam abbas ccenobii Sigebergensis; supra posilis non praependerare, sed levioris prae
nunc auiem prwsul Ecclesim Ralisponensis ). Ex his „ iliis essemomenli; maxime cumnullusexstetRuperii
eiiiin patenlissiraum est Cantica canlicoruni, Cunone Hbrorum elenchus etiam a Uuperto editus, qui
adhnc abbatc, a Ruperlo fuisse explanala; Matlhseum aliquod ex ipsius operibus non omiserit, ul patet
vc.ro pro gloria Filii bominis, ipso jam episcopo, et aiiendenli. Hinc opus in Cantica duxi praetermissum
proinde post annum millesimum centesimum vicesi- in hocce calalogo sicul et opus in Job, el Hbros De
nium sextum, quo jttxta Dodechinum in appendice voluntate et omnipolenlia Dei, quos tamen a Ruperlo
ad Miiiianum Scotum, Ecclesise Ralisponensis prse- juniore anle indicem islum compositos habeo. Quod
fecliis esi, incceptum complelumque fuisse. si in postrema, quam ad Romanum ponliircem
. Neque tc moyeat quod Bupertus libro octavo in direxit, enuineratione hos, et insuper Annultim
Malthaeiini scribit quod Cuno palerfamilias ccenobii tribus constanlem libris, el libros in Regulam jam
S.igebergensls prinius quidem suaseril opus istud De editos siluit, oraissio ista non nisi humililalis argu-
gtoria FUii hominis. Hoc enim quid aliud arguit, menlum est, qua Rupeiius in stiis recensendis
qtiam qupd Cuno duin Sigebergensi coanobio prsee- parcissimus fuitet indiligens.NulIa ergo jam subesse
rat, jaui Riiperlum induxissct ut de gloria Filii ho- potesl ralio libros istos de Incarnatione in Cantica
iniiiis scriberet, quod non esl aggressus nisi Cunone caniicorum trajiciendi posl opus De gloria Fitii
episcopo, ul prologus ati hiijusmoJi libros aperle D hominis, aut alia quse islud subsecuta sunt. At non
leslatur. Non est igilur unric proferre dubilem libros ila certo conslat hujusmodi libris Ruperti Cominen-
De Incarnatione Domini, t» Cantica canticorum esse larios in duodecim proplielas esse posleriores. Hoc
libri» De gloria Filii hominisin Matthmum aelale ma- tamen conjicere inihi est ex prologo ad sex ultimos
jores, quippe qui prodierint istorum ne quidem con- prophetas, qui innuit Rupertum eo ardentius iu sex
cepto proposilo. lis addere juvat, quod si jam incoe- priores scripsisse, quo fervenliorem in Verhum
ptum opus De gloria Filii hominis in Mallhmum incamatum amorem sentiebat, quem haud dubie
abrupissent libri inCanlica, Ruperlus hoc non siluis- scribens in Canlica .canlicorum de Incarnatioue
set inlibrioclavi capile, ubi ratipnes quibusCunonis Doinini conceperat. Locum igitur inter Apocalypseos
impnlsu inchoatum opus in septimo libro dimiserat, exposilionemet Commenlarios in'duodecim prophe-
proferre studet; nec tamen ullam liujustnodi libro- tas oblineat opus islud Ruperli De Incarnatione
rinn habet nientionem. Deniquea Ciiuone adhucab- Domini in Canlica canticorum, seplein libris dige-
liate inductuni fuisse Rupertum ut de Incarnatione Muin.
in Cantica ageret; et a Ruperto composilum hoc Expleto hoc opere Fridericiis afcbiepiscopns
opus anlequam libros De g'oria Filii liominis exordi- Coloivensis, el Cuno abbas Sigcbergensis, Riqeilo
93 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. U
siiiitiies, nl ipse loquitur (10), apponunl, ut duo- A in duoiecim prophetas minores, el tredecim libros
dccim propheiarura interpretelur valicinia, quod edidit De vicloria Verbi.
et ipse non lam his incitalus quam araore Filii Cuno ahbas Sigebergensis a Ruperto jam ccenobi!
quem Deus promiserat per prophetas suos, fervens Tuiliensis ahbate exigit ul scribal De gloria Filii
'
et promptus suseipit. At uli per biennium sex hominis. At Cunonem hoc | exigentem Ruperlus
priorum expandit arcana, etfinem Micheae, qui in impatiens audivii, eo quod, ut ipsetradit, «jam
isloordinesextusest.aitigit.imperfectoopereresedit, ipsum angnstaret cura domiis Domini, quoe credita 1,
studio refrigescente, eo quod Nahum, qui septimus esl ei, et scripta sua sic legerent pleriqite tit ei insi-
sequitur, vix aliquid de Cbrisli in carnem adventu diarenlur (14). > ;?
loqueretnr (11). ' HaecCunonc necdum episcopo.el ita anle aiinum
Interim Cuno, existimans hoc opus a Ruperlo millesimum centesimum vicesimum sextum cohii-
rerfeclum, cum ipso hospitalus in ejus monasterio, gisse perspicuum fil cx libro oclavo De gloria 'Filii-
«piasi per «lium egit de sanclorum prioris etiarn . hominis; ibi enim circa inilium scribit, quod Ctino
Testamenli cerlaminibus ei triiunpliis; Rnperto palerfamilias ccanobii Sigebergensis. suaseral ipsi
auiem pronuntiante in eis vicisse Verbum Dei (i%); ul hoc opus aggredereltir (13). Inler hoecvero Cuno-
Cuno adliuc abbas, necdum episcopus, islo Ruperli B nis vota pro gloria Filii hominis, qui benedicentes
effalo adeo delectalus est, ul repente in islam vocem se henedicit, et se confitenles confnelur, non solum
enimpens: Scribe mihi librum de victoria Verbi Dei, coram Palre suo, sed el coram hominibus, ipse
et ipse saepius repetens non desiiterit, donec Ruper- Filius hominis Cunonem in Ecclesise Rntisponcnsis
lus ejus voiis annoens, opusculiim Devictoria Verbi ponlificem elegit et assumpsit anno millesinip cen-
siiseeperit, qiiod tredecim libris consummavit ut lesimo vicesimo sexlo, ipso suoe glorificalibnis ieni-
ipse declarat in prologo ad ses posleriores pro- pore. Anno enim salutis. millesimo cenlesinio
phelas. Sapienlibus adrairalioni fuit et amoriopus- vigesimo sexto, si fides sit Dodechinb in appendice
cuhim istud, quod proplerea multo stndio evolvebat ad Marianum Scotum; cum clerus et populns, ul
«l ipse referl in libro duodecimo De gloria Filii Ruperlus habet (16), in parles pro eligendo sibi
Jwminis; uli quidem De victoria Verbi Hbri duodecim paslore divideretur, fierelque periculosa pariitini
iantnm numerantur. Al errorem esse scriptorum contenlio; aliishunc, aliis illum clamanlibus, janique
jiifra ostendemus. prope esset ut, seditione invalescente, art arnia
Huic operi finem Rupertus vix posuerat (13), et concurreretur, unus sapientior coeteiis, ciijiis Deus
ecce Ekkemberttis venerabilis abbas Corbeiensis tetigit cor, repenle Cunonis nomen in medium prd-
ipsum impellit ut eodem stndio, quo sex prophelas tulil. Sicque omnium, sed magjs Palris aeterni vbce
stnleriores tractaverat, traclaret et posleriores. Nec eleclus Cuno ipsis Rogationum diehus, ad gloriosae
solus instat; sinuil e.nim Eginbardus prior Busensis scilicet Ascensionis Domini festivitatem in seda
ccenohii per duos fralres epislolam ad Ruperlum Ratisponensis Ecclesise ingenli lotius cleri el populi
dirigit.qua inlercoeleraipsum sic alloquitur:« Debes plausu constitulus csl. Illitis igilur glorise ne quid
aribuc amori, debes honori et obsequio, dilecte deessel, et ne Rupertus episcopo denegaret olise-
Christi, per ipsum aulem et propler ipsum nostro quium quod cseteri certalim vel spondere, vel pne-
desiderio et verba oris ejus, sicut ccepisti nsque ad stare gesliebant, opus isttid De gloria Fiiii homiriis,
linem aperias, ne, si propler diflicultatem eorum quo vola Cunonis quondam abbatis Sigeher|ensis,
{ qui Rupertum aemulabanlur ) lepidius forle seculi modo Ecclesise Ralisponensis antistitis, sediiliiif
non forliter cucurrerimus m odorem unguentorum impleret, in spe supernoe consolalionis conatu noii
ejus, tibi impuletiir, qui inlroducltis in cellario re- irrilo (17) suscepit.
- Verum expleto septimo islitis operis libro, aitte^
gis occiillasli divilias sponsi quas ibi conspexisli,
explanalionem dico duodecim prophelarum, cujus quam ad octavum Iranstulisset animum, manum et
parlem dudum tanta perscripsi aviditate, ut vide- D calamum, Fridericus opus alterum a R,uperto in-
rcr nunc priraum talime sludio mancipasse. Qtianlo stantius deposcit (18), ut scilicetin librosRegiiiri stta
niagis autem in parte delector, lanlo vehementius in sludia convertens, Regum historiam, sed maxiriiQ
exspeclationeni lotius exaesluo. > Hsec ille ad Ruper- Davidis, conscriberet. El iia Rupertus.inlerCilnOiiis,
tum, qui istius horlatui cedens vel magis jussui qui nondum episcopus, ei dixerat: Scribe milii de
Cunonis adhuc abbatis his verbis praecipientis gtoria Filii hominis et Friderici archiepiscopi
« imperio Spiritus sancti prsecipio libi > liumiliter Coloniensis imperia, quasi inler angustias anxitts ;
obtemperans huic operi perficiendo sese assiduus cujus, an tnloris, an Ecclesioe principis,*jussa temv
Iradit, quod triginla duobus libris absolvii. ret et exsequeretor dimidium cordis sui, ut ipse
Hos auiem ubi complevil duos et triginta libros libro ortavo, tmi pr.mbens et dimidium alteri gtoriam

(10) In.Prolog. ad Hbros xn propb. (U) Rttp. in prol.ad lib. De gloria Fil. hominis.
(H) Rnp. in pro!og.: ad sex posteriores propTicl. (15) L. x De glofia Filii hominis. "
(12) Rup. iu prolog. in Nahum. cl in prol. ad Iibros (16) L. xn Dcgloria Fil. Iiomiiiis..
dc vicl. Verb. (17) Rup. in prolog. ari libros De gior. Fil. hom
(i5) Ittip. in prol. ad scx poster. propnetas. (18) Rup. I, viti Dc gloria Fil.bom.
'
SS RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 5fr
Filii hominis petficereet Regum hislorias scribere, A in istis Iibris- adhuc tencretur, procul est ab omni
sicque utriusque vota el jussa complere, apud se dubio; siquidem in ea tradit expresse se in iiltero
staiuit. epere, id est De gloria Filii hominis, usque ad octa-
Sed vero eo tempore de quibusdam Regulae S. vum.el in allero, nempe De rege David, usquc ad
Benedicti eapilulis(I9)quaesliones non contemnendas undecimum processisse, el se in illis nunc, cura
inovefiiiil quidam servorum Dei viri religiosi mona- banc scribit epistoiam, leneri. Insuper haec epislola
slicoe professionis ; de quibus nt rationes Rupertus declarat quod Cuno suse in Rupertuin dilectioni et.
pfoferrel, ipsum ab incceplo De gioria Filii hominis ipsiusmei Rnperti glorise, ac cliam reipublicae
opere Cuno jam episcopus dimovil, el.ei per tolum Chrislianae bono non saiis esse exisiimans, quod
fefe annum renilenti adeo inslilit, nt Ruperlus Ruperlus privata simplicitate a triennio jam ipsi
tandeiri concedens, quaiuor lihrps in Regulam Sancti aperuisset qnomodo ccelestis inlelligenliae donum a-
Benedicli scripserit. Ipsorum primus est Ruperti Chrislo et ejus Maire obtinuisset, eum sub tremendo
bfevis apologeticus, in quo et sc a Cunone inler- adorandae Trinitaiis nomine adjuraveril, ut quod
pellalum conquerilur, cl suorum aemulorum calum- piivatiin enarraverat, scriptis commendaret. Gunoni
nias eluil,suaqne Opera enumerat. Secundus vigiliae lamen snb tam adorando nomineadjnranti Ruperius
Dominicae noctis seriem explicat. Tertius esl de R necdum parere ausus fuerat. < Cui, inquit (21),
iiltaris oflicio, ubi el durius increpat monachos, qui adjuramento cur obedire necdum ausus sim, Deus
< sacris Iicet ordinibiis insignili, ct sacris proinde scit, el tu mihi conscius ex parte nosti. > Donee
altaribus dicati sint loli nihilominus in operibns landem divini hujus nominis sacro terrori huinilis
lnanuum, sacrosanta altaris dimiltunt oflicia , de cedens in libro duodecimo De gloria Filii hominis
quotidiana terribiliiim ceieb.ralione myslerioruni et secretum suum publicum fecil. Denique in bacce
jngi coelestium conlemplalione sacramenlorum epislpla spondel Rupertus se cum vita cornite pcr-
nihil aul parum sollicili, quasi sblo lahore inanuum fceturum hoec opera, ut diinillat et ista per manum
ea, quae inimica esl animae, vitari possit otiosilas. Cunonis in conspectu Domini. El quidem his otnni-
Ciim lamen in ceenobiis bene ordinatis vix sufliciant bus distraclus landem hsec opera De gloria Filii
ad cursum ordinis complendum dies oeslivi, maxime hominis tredecim lihellis, et De rege David quinde-
si congregatio major vel nuraerosior fuerit; el si eim feliciler complevit. Quem hiijusmodi lihrorum
quando moliantur aliqttid de opere manuum, com- numerum ipse scrihit in epistola qua paulo post
muniler exeuntes ad operandtim, quod propier Romano pontifici sua oninia Opera dicavil.
brevitatem impensae lioroc, non lam opus dixetim, His omnibus Cunonis sitim, qui aquas salientes
quam operis simulacrum, loium fere quoiidianum in vitam arternara quo magis epotabat, eo niagis
spiriiualis operis excrcilitim reddilur insipidum, sitiebat, Ruperlus nequaqnam exstinxil, sed adeo
iinpedilum, et nonnulla sui particula mutilaltim. > excilavil, ul a Ruperlo explicari fidei sacrameiila
Quod diclum vull Rupertus non in otiositatis excu- snb Dialogo Judmi et Chrisliani enixius cxpeteret.
salionem vel pauperlaiis injuriam, sed in eorum Quibus annuens Rnperius optisculum quod, pro re
qui sacris vacanl diviiiarum rerum otiis juslam v.el qualilale suimet, Annulum placuit appellari,
defensionem. tribus edidit libellis ut ipse Ruperlus Cunoni pro-
Poslea RiiperUisagildeulililateetcoIore veslium, loquilur ad libros De glorificalione S. Trinitatis et
et tandem de usu femoraHum re agilala, explicit processione Spirittis sancti. Unde cerlo deducere est
hic liber teriius. Qiiartus vero conlenlionem cleri- opusculum istud exiisse anle hujusmodi libros. Cum
corum, qiii dicentes, Ego sum Augustini, monachos autem Ruperlus el istud apposuit, Cttne « quasi
ab ordinibus exclurielianl, et monachorum qui di- irritato palaio ex gtislu boni saporis, > ail Rupertus
centes, egq stim Benedieti, clericis clauslra praeclu- in islo prologo, inslanler ab eo peliil ut adjiccrct
debaiitjiiiulta sapienlia comprimitet clericis claustra loqui contra perfidiam Judaicam, primo de liibtis
aperiens, et monachos ab ordinibus non probihens. p personis unius snmmae Divinilatis et demonslraret
'
Rupertus his intentus ad Hbrum octavum De Juda'0, quanlumvis inviio, Trinilatis gloriam lesti-
'gloria Filii hominis non est progressus, el tamen ex ficatam esse ex legeet prophetis, quorum Scripluras
reverenlia majori - Friderico scilicet ar. hicpiscopo, legil et recipil. Deinde cur vel quomodo niagis ad
debita ad librum undecimum De glorioso rege David, personam Filii pertinuerit carnis suscepiio. Ullimo
processit: In quo eiiam gradum paultilum stitit (20) demonstrare (piod temptis illud quo nalus est Jesus
iil Cunoni jam episcopo stta omnia opera sisterel, Cbristus.quemconfitemurel scimus Messiam, ipsnm
ca lanquam fruges terrte cui benedieil Dominus esseqnemexspeclabantPatres sancli proximum sibi,
quasi in carlallo posilas , illi humiliter offerens. Haec a veritate non discrepal, iino valde concrepat pro-
ubi obtulil; mox ad opns De gloria Filii hominis, phetioe quara patriarcha Jacob proelocutus est: Non
et ad Davidis regis Hisloriam ex libris Regttm, sua auferelur sceptrum de Juda, et dux de femoribus ejtis,
studia revocal. Hanc enim epistolam, qua Rnperttis donec venial qui millendus esi.
sua opera Cunoni episcopo dicai, scriplam cssc, dtim Cumque tractalum hunc De glorificationc sancUv
(19^ Rup. 1. i in Regtil. (2!)Epiit. cit.
:20t Yide epist. quoc inc. Primiiw.
57 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 58
Tritiifali* aggredi Riipertus proponeret recordatus ^ religiosos, qnorum. iinus presliyter^ inio concubi-
est quod olim legalus sedis aposlolicse domimis narius, presbyteros concubinis lihere- ,n.ti ppsss
Guillelmus, Pracnesiinus episcopiis a Gunone, ipsi mendaciter astruxerat. Qua atilemacfale ista scripta
quaedam Rnperli opera exhibenle, el ejus in sex sint utciinqtie discere potes, si iihiproestosint
pripres proplietas explanalionis exemplar tradente, lnqusmodi abbalum catalogi; quibus mihi defici.eii-
sciscitaliis fneratan aliquid operisRtiperlus edidissel tibus ne tibi in omnibus desim, ipsorum nomina •
de processione Spirilus sancli; a.d quod eum indo- indicasse suffieiat. .
luissel Cuno Ruperlum nilii habere qiiod ad yestigia Dala hac brevi el per ordinem accurate digesta
sedis apostolicse delerretur Rttperto vismn est serie Ruperti eiuciibraiionum, brevissimusjam iste
noiinihil ulililalis huic operi accesstirum, si in illius sil, sed acctiratissimus omnium Rnperli Operuin
decursus dulcedine,ut ipseloquilur in cilatoprologo, elencbus, qui uni oculo omnia Ruperti .Oiera iju
aliquid sermbnis de processione Spirilus sancli promptu subjiciat.
permisceret. Ilis itaque moiiis non sohim de S. Tii- KCPEkflJUNIORIS ADHUC ET NONDDM r-RESB¥TBill''
nitatis glorificatione, sed et simul de processioiie OrERAH^SCSUNT.'..' "'.: '-i ' K:.
Spirilus sancti novem libros coniposuit. -Hymnus Saphicus de Spiritu sanclo. . ,..-
Vix finem dederat huic operi (22), cum oppidum * Hymntis lambicus de Spiritu sanclq. •.; . ,,
Tuilium anno a Virginis partu niillesimo cenlesimo Libellus de diversis Scriplnrarum sententiis (25).
vicesiiiiO oclavo, incendio consumilur, e Cujus flam-; Carmen heroicum de Incarnatione Domini {%&).
misopus illiidquod nuperrimeconscripseral, elcnjits Libellus solutae oralionis de slatu cmnobii S. Lau-,
nuilum aliud exemplar ipsi stipererat, illsesnm eri- reniii iri Monte Leodii, ab Eraclo Leodiensium ...epi-
ptiit; < de ipso fere iia sollicittis, > inquil ipse (22*), scopo usque ad Ogbertum (27). .,-..,;(::.
« sictil negotialor qui cseleris omnibus amissis et de Carmen Saphicum deeodem. , ,,,
nmnihus desperans, saliem unam, quam forlc nupcr Vitg S. Augustini.
emerat, reservare cuperet margaritam.) Vila S. Odilim virginis. . :. , ; i
Hoc eodem anno islud incendium descripsit in RUPERTIPRESBVTERI OPKRA..
libro per viginli tria capila distribulo, cui lilulus Canlus de sanclis Theobaldo maiiyre, Goare eiSe-
est: De incendio oppidi Tuiiii. Horrenda isla eon- vero, confessoribus.
flagratio sacris nequidem parcens; desolationeniqtie De divinis officiis lib. xn (an. 1111). PraeSgiiOr
omnitim extremam perferens, occasio Ruperlo fuit cjus epistola dedicaloria ad Cunonem episcopiim
conscribendi duos alios libros, quos Meditalionem p Ralisponensem multo post scripia (posi, ari. 1126).
mortis voluit nuncupari (25). • : Commentariijn Job. libri x (28).
E (lammis aulem ereplum hoc opus De S. Trini- .. De volunlale Dei liber i (post. a.n. HU),Tcum
talis glorificalione el processione Spirilus sancti Ro- .. prologo ad Guillelmum episcopum Catalaiinensfem
mano poiitifici obtulit cum aliis suis operibus, quse et Anselmum decannm Laudunensem.
in epislola ad ipsum enumerat. De omnivotenita Dei iiber i, cum prologo ad "G.
Denique circa finem vitse, sed non ila mihi ceflo et A.
lempore, Rupeflus scripsit in Ecclesiasten quinque Commenlariorum in EvangetiumJoannis librixiv,
libros, proeeunle epislola ad Gregorium, haud dubie cum epistola ad Cunonem abbateiii Sigebergensera,' '
inonachum.uipotequem fralrem chaiissimum vocat; qtiae incipil: Meditalus.
cujus annos qui liabet, et istius operis aetalem faci- De S. Trinilale et ejiis operibus libri xiii (ante
lius internoscere poterit. triennium inccepti, ari. 1117 perfecti), cum pfologo
Ullimo, si fides sit edilis, Ruperlus conscripsit ad Ciinonem abbatem.
Vilam sancli Heriberli archiepiscopi Coloniensis, cuin ln Apocalypsim libri Tin, cum prologo ad Frideri-
prologo ad Macuwardura e monaslerio Sigebcrgensi cum Colonieusem archiepiscopum.
ad illius sancti Ecclesiam assumptum. Conscripsit et D ln Cantica catuicorum libri vil, cum prologo. ''•
B. Eiiphii marluris passionem; proemisso prologo In sex minores prophelasprioreslibri\mi;iium
!;: ; ' !
att Albanum ahbatem Sancli Marlini. Posuit el prologo ad Fridericum Coloniensem.
Allercationem clerici el monachi, pro qiio conlendit De victoria Verbi Dei libri xln, ciijrh bfECiaiUone
ad Cunouem abbatem. -: -";">'
Hciltim esse monacho proedicare. Scripsit et Epi-
stolamadEvehardumccenobiiRrunwilarensis abbalem, In sex posleriores prophelas libri xvn, cinn, proiogo
in qua fralres ecclesiis pracficere licitum demonslrat. ad Ekkembertuni abbatem Corbeiensem.
llabetur etiam Ruperli ad quemdani, qiii ad eum RCPERTIJAMABBATIS OPERA.
scripserat, prolixa responsio De virginitatis imsione, In Matlhxum (Degtoriq Filii) librixm (ann. H26
et quod corrupta possit consecrari. Aliqua eliam inchoati sed perfecii posllibros in Regul.), cttiii pro
scripsisse dicitur a Reinero (24) adversus quosdani logo ad Cunonem jam episcopum.
(22) Rup.,cap. 19. Deincendiooppidi Ttiilii. Ci?,)Non exslal.
(22") Ibid. (26| Desideratur.
(23) Virielib. i, c. 2. t27) Noii exstat.
(24; Lib. cil. (28) Exslal in 12 capita dislribiilus..
m RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 60
In litiros liegnm (De glorioso rege David), ad Fri- A t Et post hoc de S. Tiinitale el operibut ejus libros
dcricnm archiepiscopumColoniensem libri xv (28*). X1.II. ' :
InRegulamS. Reriedicli ad Cunonem libri iv (29) Deinde in Apocalypsim Joannis libros xu.
Annittus seu Dialogus Chrisliani et Judmi librim Deiride induodecim prophelas libros xxxi.
De glorificalione Trinitatis et de processione Spi- Deinde de victoria Verbi Dei libros xu.
ritus sanclilibri ix, ciiin prologo ad Cunonem epi- Et nunc novissimede gloria el honore Filii hominis
«copnm Ralisponensem, etcum epistola ad Romanum secundurii Evangetium Matlhwi; et in hoc lotus eras,
ponlificem. tu autem me inlerpellasti.
De imendio oppidi Tuitii liber i (an. 1128).
Medi:aiiones tnortis libri n. ALTEROPERUM RUPERTI CATALOGUS EX IPSO
RUPERTO.
/>i Ecclesiasten tibri v, cum epistola ad Grego- Sunl auiem prmsentium primiliarum (sic vocat
riuin. De divinis officiis (51), libelli duodecim.
Vila S. Heribeiii archiepiscopi Cotoniensts liber i, opus
Commenlariorum inJob librorum decem, abbrevia-
cuiu prologo ad Macuwardum.
tuin ex abundantia sensuum alque diclorum B. Gre-
Passio B. Eliphii marlyris, liber i, cum prologo
ad Albanum abbatem S. Marlini. ' gorii.
B
Traclalus in Evangeiium Joaunis lib. xiv.
Attercatio clerici et monachi liber i.
Opus de operibus sanctm el individum Trinitatis ti-
Epistola Ruperli ad Evehardum comobii Rrun- brorum XLII.
ivittiretisis abbalein.
Opus iri Apocalypsim Joannis librorum xn
Responsio Ruperti de virginilatis Imsione, el quod Opus in duodecim minores proplietas librorum xxx.
corrupla possil consecrari. ..-•:.
Adversus quosdam religiosos, quorum unus presby- ; Opusculum de victoria Verbi Dei librorum xu.
ler concubinarius, presbyteris licilum esse uti concu- Opus de gloria et honore Filii hominis secundum
Evangelium Matihmi.
binis impudenter asseruerat,- Et, opns ex libris Regum de glorioso rege David ;
Omnium Ruperti Operum index isle fidelissimus qiiorum in altcro usqne ad octavum; in altero usque
non solum quaiila eiquam beata fuerit sancii iilius ad undecimnm librum processi, in quibusnunc tettor,
dociorisfecunditas, quoe Ipt suoparente dignos parius ' qum ctim viia comite perfecero, dimittam, elistapsr
cdiriit; sed etiam qtiiri in caeleris desit, vel minus ntanitm tnam in conspectu Domini.
cxaclo disposilum sit ordine legenlihiis iinlicat. Ex
vel dimissa vel Opusculum quoque in Canticis canticorum septem
jpso itaque revocando, extra ordi- C tibellis explicui.
nem posita suse sedi restituendo, pxnues alios Ru-
perti Hbrorum catalogos hic juvat emendare. Ex TERTIUSOrERUM RUPERTICATALOGUS EX IPSOMET
RUPERTO.
ipsomet Ruperto tres Operum ipsius habeo indiculos.
Primus bccurrit in Hbro primo in Regulam S. Bene- (32) Accipias ergo inprimis prmsens opus novem
dicti, ari Cunonem abbatem. Secundus legitur in distinclum libellis, de giorificutione Trinilalis et pro-
epjstola ad Cunonem jam episcopum, quae libris De ctssione Spiritus sancli.
divinis officiis prsefigi solet. Teftins scribitur in Sunt alia qum nunc usque prmsentare non polui.
iepistola Ruperti adRomanum pontiGcem. Opus quoddam tredecim librorum de victoria Verbi
Dei.
Quamvis auiem ab ipsomel auclore descripti sint de gloria el honore Filii hominis in
in lletnque opus
hiijusiiiorii calalogi, plurimum tamen reccnscndis, libellis.
numerandis et ordinandis Ruperti Operibus diffe- tolidem
Iti duodecim prophetas libri xxx.
runt, Unde qjiae, quot et qiio ordine a Ruperto
In Evangelium Joannis libri xiv.
roinposita fuerint nisiex iisquoesupra adduximus, De santla Trinitate et operibus ejus iib. XLIH.
nmlto sludio coiligas,eadem,.qiia.Bel|arminus etalii,
liallucinalionepcccabis, qui, unum ex Ruperli cata- »[«] In Samuelem et David libri xv.
logis secuti, partem pro loto derieruiil. Qui error In honorem B. M. Virginis super Canlica libri vn.
nt vitetur, praestat quae in ipsis desunt, et quse
niiiiiis accuraie ordinata sun.l paucis hic adnotare. Scripseram et ante hmc omnia opusculum de sacra-
mentis, sive officiisdivinis per circulum anni distin-
pRuius OPERUSI RUPERTICATALOOUS ABIPSOSET ctuin libellis, sive tomis duodecim.
RUPERTO. Hi sunt Ruperti calalogi quibus ipse sua opera
Locutus sum imprimis, inqnit (30) Rupertus, opus- recenset, circa quse tamen nonnulla observanda
tulum de divinis officiis, sive sacramenlis per cir- sunt.
culum anni distinclum libellis duodecim. Primo quod non exactam composilionis scriem
Deinde in Evangelium secundum Joannem libros Httpertus leneat in ulla ex illis suorum operum
XIV. eniimeralionibus, ut ex superitis productis fit mani-
(28*) Non exslat. (5!) bpist. ad Cun. episc.
(29) Horum primus est apologelicus. (32) Ri;,5. episl. ad. Rom. poni.
(30)Lib. in Reg. S. Bened.
61 PROLEGOMENA. - APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 6S
festum; in priino enim et seciindocalalogo iste ordo A Dei. > At poslea in Hbro sepliino Dc glorificatiorie
mngis servatur, qui in lerlio prorsus inveriilur. S. Trinitatis ac processione Spiritus sancti capite
Secuiido quod nulliis ex istis suoruni operum decinio quarto in fine, aliud sic loquitur : « Nostrum
elenchis omnes Ruperti libros contineat. Junioris illud optis existit in duodcciin libellis quod intilula-
enim setatis praeludia, sed nec libri De voluntate et lur De victoria VerbiDei. > Iri ipsis eliam lypis modo
omnipotenlia Dei, et Annulus, et libri in Regulam duodecim, modo tredecim Hbri De victoria Verbi
tancli Benedicli in nullo, nequidem in lertiocatalogo, numeranlur. In omnibus lamen excusis lredecim
post eos edito, descripti legtiulur. libii De vicloria Verbi reperiunlur, et numerus isle
Terlio quod non omnes qui in uno censentur, in iri terlio el ullimo Rtiperti calalogo scribitur, sicut
altero, quamvis posleriori, numeranlur. In lerlio et in prologo ad libros iri sex posleriores proptielas.
enim non meminit Commentarii in Job, qui tamen Sed el epislola MeingOh ad Riiperluni, librum duo-
in secundo corapulalur. - decimum De gloria Filii hominis vocat istius operis
Quarlo quod Ruperli Opera non illum eumriem De gioria Filii hominis penultimum; in epislola
iu uno calalogo libellorum numerum babeant, qui vero ad summum ponlificem opus islud tolidera li-
scribitur in aliis; in terlio enim quadraginta tres bros habere dicilur, quot habet optis De victoria
libri de opetibus sanctm Trinitalis numeranlur, cum B Verbi. (Inde conscquens esl librum similiier islius
tamen in prinio el secundo quadraginta duo libri operisDe vicloria VerW duodecimum, esse penulli-
dunlaxat legantur; qui nunierus sane legilimus est, inum, el ita opus istud De verbi victoria in decimo
utpole quem ipse Ruperlus dislinctius exprimil in tertio Hbro pariier finili.
epistola ad Cuuonem abbatem, in qna stitini islud Cum ergo jam constet, lioc errore correcto, Opus
opus sic dislribuit: < Fecitnus ergo de proprio Patris De vicloria Verbi tredecim libellis esse perfectum,
opere a prima creatione usque ad id quod Adara rie nulla superest difficultas cifca libroruni De gloria
paradiso ejectus est, libros tres; deinde de proprio Filii hominis numerum, qui neque in primo neque
Filii opere, quo a jnstitia vel morte Abel per-figuras in secundo Ruperti catalogo definitus habetur. Cum
pervenit usque ad susceplionem carnis et mortem enim in lerlio, qui, est: ex epistola ad Romanum
crucis Hbros irigiuta. Deinde de proprio Spiiitus pontificein, totidem De gloria Filii hominis libros
sanctiopere, scilicet ab incarnalione ejusdem Christi posueril quot De verbi victoria t Opus quoddam,
usque ad finem saeculi, libros novem. Siinul fiunt inquit, tredecim librorum De vicloria Verbi Deu
lihri quadraginla duo.> Ilemqueopus De gloria el hdnOre Filii hqminis in to-
Hrcc ibi Rupertus, ex quibus typographi error „ tidemiibeilis, t certo certiiis est bpus islud De gloria
facile deprehenditur in terlio catalogo numeranlis Filii hominis tredecim libris compleri, qui et in
quadraginta tres istius ooeris Iibros. et quidem est omnibus editis leguntur. Numerum aulem hniic
facile corrigendus. liiijusmodi librorum in duobus prioribus calalogis
Circa librprum in duodecim prqpheias nuinerum Rupertus non definivit eo quod opus islud nondum
mihimajor difflcultas occurrit. Naminpriraocalalogo esselcompletumut.iisdem in locisipse declaral(55).
unus et triginta libri notantur; in secundo vero et Alios Ruperti OpOrum indices jam advertamus.
teriio triginta tantum descriplos reperio. El in ipsa Trilhemius Hb. Deviris illustribus ad Rupertu.n,
Iibrorum serie duo et triginta numeranUir. In lanta haec Opera Ruperli indicat.
numerorum varietatc slandum puto pro ipsa serie in ADCUNONEM ABBATEM SIGEBERGENSEM POSTEA
EPISCOPUM RATISPONENSEM. : . .'.
qua cx intcgro duo et triginta in duodecim minores
prophelas lihri compositi inveniunlur; inter quos De victoria Verbi Dei, iibri xui, « Nuper cun. tu
niiilum abundantem nec ulliim deficientem habemus. hospes. >
Quapropler hos qui triginla in edilis legunlur, illos In Genesim libri IX, « Cnicunque fideli animm. i
eosdem esse censeo qui aliis in indicibus vel unus et In Cantica tanlicorum libri vii, « Qtii contra Iw-
triginla vel triginta lanlum computantur. Totuni D minem. >
igittir discrinieu islud hujusmodi calalogorum sit In librum S. Job iibri x.
in notis numerahilibus positum, quod lianri dubie In libros regum de David libri iv.
coniigit ex transcriplionum multiplicitate, vei scri- De sancta Ttinitate , in Velus Testamenlum li-
barum inciiria, qua etiam factura fuisse non inficias bri XLII.
ierim ul quinque duntaxal libri in Oseam nolenlur In Apocalypsim Joannis libri xtt, • Utlu quoque. *
eliain in edilis, in quibus tamcn sex libri habentur De officiis divinis, libri xn, « Ea qum. >
in huncce proplietam. Nuraerus etiam librorum De Meditationes de incendio Twiiensilibrim, « lcce

victoria Verbi in hisce Ruperli calalogis varius est. quompdo. >
Primus enim et aller hoc opus in duodecim libros In duodecim prophetasminores libri xxx.
dislribuunt, Terlius vero in tredecim. Et quidem in In Evangelium Mattlimi libri VIII.
prologo ad libros in sex posleriores prbphetas. Rti- InEvangeliuniJoannislibrixw.
pertus ait: « Ecce tredecim libellis, Deo adjuvanie, Super Regulam S. Benedicliliber
coustimmavi illud opusculum de Vicioria Verbi Apologeticum ejusdcm operis, liber u
(53) L. i in Regtil , in epist. ad Cttnon episcop.
G3 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. <H
Epis.tolarum ad diversos liber i. A libros in Genesim compulat. Pr.xlerea divinis his..,
Ferlur el alia plura scripsisse, et Novuni el Veius novem libellis in Genesim, non qiiadraginla dno, sed .
Testamentum pro majqri parte in tmllis .'i!>:isexpta- triginta trcs tantum essent numeraiidi.
nasse; d'e quibus usque ad prmsens niliil vidtmu.': Sexlo in edili.s babetur motlo Iiber unictis.qni ati-
Hacc TriU.emius de Ruperii operibus. Quando- reus dicilur, ei inscribilur De incendio oppidi Tuitii,
qnidem vero nonnulloe circa hoec moveri possun; qtieiii alii duc libri De medilatione morlh subss-'
iiillicullates, aliqua circa liunc indicem duxiinns quuntur. Trithemius vero hunc primum, qui incipit,
ailnolanda. Ecce quomodo, islis duobus attexens, tres Iibros
Primo non omnia Ruperti opera isto indice de- mediiationum de incendio Tuitiensi posuit. Nec abs
monstrari, ut ipse Trilhemius ad calcem expressit; r.e quidem, scribendi enim opusculi islius, inquit (54)
et ex praeallatis jam patet. Siluit enim libros De vo- Ruperlus, quod nuncupare placet medilaliqnein
lunlate et omnipbieniia Dei. Aunulum omisit. Libros mortis occasio fuil ignis periculum, quod in praecc-
De glorificatione Trinilalis el processione Spiritus denti libello enarravit. "
sancli lacnii'. Nec ljbros in Ecciesiasten exhibuit. Seplimo, raale numerat solummodo triginta libros
Puerilia non loquor, quse nec iste l.oqiii voJuit. in duodecim prophetas, quijuxla edilos et superius
Secundo, maximara iamen Ruperti Operum par- B.probata, duo et triginla sunl computandi.
tem islo indice proferri. Unde ipsa quingentis annis Oclayo, Trilberaius octo duntaxat Rupertiiihros
latuisse, minus bene a Bellarmino posiium obscrva- in Maltlioeiiin recensel, cum tainen tredeciin ha-
binius infra. beantur ex edilis et ex supra nplatis. Ruperlusijui-
Teriio, neque in eo vel maleriae vel composiiiouis dem in epis.lola ad Cunonem jam episcopiim scribil
scrvari seriem, quae ex supra posiiis est repelenda. se usque ad oclaviim librum De glbria Filii homiriis
- Quarlo, dedicalionis
titulum, quem in islius elen- jn Malthoeiira processisse; et h.iric faclum credere
chi capile Trilhemius proefixit, non omnia speclare fas est ulTrithemius nonnisi oclo libros in Matihseum
<-peraqnoeipsi subjiciunlur;'quasi ea omnia Cunoni numeraverit. Verum si ea qiia?. supra protulimtis,
ahbali Sigebergensi, postea episcopo Ratisponensi, consuluissel, boc opus didicisset tredecim libfis esse
«iicaveril; ex illis enim aliqua, puta libros in Apoca- •perfecium.
lypsim, libros in sex priores prophetas, el libros De Nono, in Regulam sancli Renedicti urium librura
Davii ex libris Regum, sub Friderici CoJoniensis adducit, et unum apologeiicum, cum tamen liber
episcopi nomine, et ariejtisvota conscripsit; aliqua, apologelicussitprimusex Hbris qtiatuor i« Regulam.
pnta De gloria Filii liominis, De victoria Verbi, etc., At quandoquidem primus ille Jiber Ruperli babet
nomine Cunonis lilulavit, ut ipse in epistola ad Cu- - Apologiam et sequenlium prologus ah ipso Ruperto
nonem episcopum Ralisponensem scribit. Alia deni- dicitur libro secundo in Regutam, cap. 13. Secini-
que sine splendore cujnsquam tituli diraisii. Non dus vero ad Cunonis inslantiam, exponii ordinem
ergo hunc lilulum in TritliemiO Rtiperti Opera proe- nocturnarum vigiliarum noctis Dominicse. Tertitis
ferunt quasi quoe oninia Cunoni dicala fuerint, sed aulem, cujus lilulus est, De atlaris officio, diversas
quasi proprium libroruui De vicloria Verbi, qvios in de labore manuum, colore el numero vesiium mo-
eapite elenchi Tritheniiiis scripsit, et quos Rnperlus nachorum solvit difflcuitates. Quartus denique siftfer-
ipse in epistola ad Cunonem eniscopum dicitesse calionem clerici dicentis, Ego sum Attguslini, et mo-
pene Cunonis proprios. nachi dicentis, Ego sum Benedicti, inulta chariiale
Vefum et absque injuria siiigulis Rnperti operi- et sapienlia coniprimens, clericum posse lieri ino-
bus hunc lilulum Trithemius prsefigere poluit, lum nachiim, et monacbum posse fieri clericum docct.
qnod ipse RupCrtus sua omriia Cunonis magis esse Soium illum, qui in praediclis secundus est sanctis-
prae dilectionis prolectione et sollicitudine, qtiam simi Palris noslri regulae expositionem censuit
sua non semel profiteatur diversis ad eum epistolis. Trithemius, ad lertii litulum magis quam ad fem
Tuni quod Rupertus sua opera quasi cartallum Cu- D altendens, et quarlum putans minus pertinere ad
noni jam episcopo delulerit, ut ea suscipiens de manu sanctae Regulae enucleationem. Et ita Triihemius
illius ipsa poneret ante altare Domini Dei, ut Ruper- .unum in Regulam libellum posuil. Duos posteriOres,
ttis scribit in epistola (Primifias), ad Cunonem lertium scilicet etquartum, quos omisit, ipsiiniiiime
episcopum, quse libros De divinis officiis solel prse- notos credere nihil vetat.
eedere. Denique Ruperti epistolarum ad diversos librum
Qiiinlo noveni libros in Genesima Trilhemio enu- unum indical Trillieihius. Sed modo vix exsiant
nierari riistinctos a riuobus et quadraginta Hbris De Ruperti epislolae, prxler eas quae divcrsis ipsitts
sancta Triniiale et ejus operibus in Veltis Testamen- operibus praefiguntur vice proiogi, aiit prOlogis
luni error est, quem argtiunt ipsaeprimae vo.cesa adjunclae. Liber autem quem Trithemius bic indi-
qtiibus Iibros jstos in Genesim incipere Trithcmius cat, non illarum estquae viccm habent prologi, illas
indical. Conslat enim voces istas, cuicunque animm enim cum Ruperti operibus recensuit, ut advertere
fdeli, initium esseprologi libronnn duorum etqua- quivis facile polest ex primis vocifius, quibus quasi
riraginta De trinitale inter quos iste etiam prologtis operum Ruperli initiis hacc ooera Trithemius deno-
(oi) L. Meditat. morlis, c. 2.
°(iS PROLEGOMENA, -^ APOLOGlA PRO RUPERTO. -PARS I. 66
lal, exempli gratia : De vicloria Verbi libri tredecim, A est monasterium, el suum errorem defensabal im-
« nuper cum tu hospes.t Quaetamen voces non libro- probis.
Vum, sed prologorum sunt inilia; baec enim verba, Omuihus, qiias legerim, plenior el accuratior est
nuper cum lu hospes sunl inilium non operis devicjio- isla venerabilis Ruperli operum facla a Reinero
Wd Verbi, sed epistolse Ruperti ad Cunonem per ino- .: eiiumcratio, quoe lamen. in aliquibus eliam rielicii.
(lurii proefationisad illud opus. .«» Primp omisit cpmmeiitariuni in Job, et libruin
Praeter islas, quasTritheraius Ruperti operibus ununi De omnipotenlia Det, Viiam S. Heriberti,
accensuit, el quae sunl vice prologi, alias Ruperti sancti Elipliii passionem, lihrtim De imsione virgi-
cpistolas jam non habemus, nisiipsius epislolam ad nitatis, et commentarios in Ecclesiaslen.
Cuiionem qnae incipit, Meditatus, Ruperlique libros Secundo, libros unum et trigiuta in duodecim
Cunoni dicat, et alleram ad eumdem Cunonem.jam prophetas numerat, quos tainen duos et iriginta
ejiiscopuinRaiisponensem: Primitias frugum terreequa •computandos vidinius. Hunc errorem scripiionis

Rupertus sua opera definit; epistolam ad sedis appsto- puto, qux in exhibendis numerabilibiis Characteri
licac praesulem Romanura ponlificem .: Ante faciem bus, vulgo ciifris, facile ac saepe labilnr. Siniili
tuam, qna ipsi sua omhia Opera devovet; epislolani errpre et Annulus in quinque librbs distribuitur :
ad Evehardum monasterii Brunwilarensis abbatem B Rnpertus eniiri in prolpgp De glorificalione S. Tri-
fcptimum : Vetus, et longa querela, et epistolam ad nilalis et de processione Spirilus Sancli rion per nti-
iibhates, per modum opusculi, de twsione virginiialis, ..."meros, sed ex inlegro -scribi.l se opusculum isttid
- tl • liibus edidisse libellis. El
quod virgo secreio corrupla possit consecrqri. quidem icrnariusisie ntt-
librorum recle consonat proposilae disserta-
RUPERTI OPERUHCATALOGUS EX REINERO MONASTERIImerus
S. LAURENTH IN MONTE LEODIIMONACUO, INLIBRO tioni adversus Judieos : Primo gloriain S. Trinitatis
DE VIRIS ILLUSTRIRUS IPSIUSMONASTERU, DE RU- testimonium habere in lege el prophetis; feeiiiulo,
. . PERTO. susceptionem carnis magis ad personaui Filii perti-
Rttperlus junior scripsil. nuisse ; tertio tempns quo Jesus Chrisius nalus est,
Libetium melrice in laudem Spirilus sancli. illud esse quod palriarcha Jacoh praioculus est hoc
Item-aliumde diversis Scripturarum sentenliis. . vaticinio : Non auferelur sceptrum de Judaeldux
ltem alitim versu heroico de lncarnalione Domini. de femore ejus, doiiec venial qui miitendus esl. Pari
Iiem libellum destatu, bonis et malis ceenobiiS., denique lapsu librum tiniiin dunlaxat De meditalione
Laurentii ab Euraclo Leodiensium episcqpqusque ad morlis nolavit.
Ogberlum. Lihrum aulem De monacho qui, eic. ipsummct
ltem opusculum de eadem maleria, Saphico metro. pu|o, quein inscripluin legiinus, Aliercaiw clerici et
ltem Vitam S. Auguslini. monachi.
Et Vitam S. Odilim virginis. VENERABILIS RUPERTIOPERUM CENSUS A SIXTOSENENSI
Facius presbyter : AN. 1566 EDITUSIN LlB. IV. BiBlIOTUECE SANCTJI
Cantus de SS. Theebaldo marlyre, Goare ac Se- DE RUPERTO TUITIENSl (55).
vero, eonfetsoribus. De sancta Trinilale el operibus ejus in utrumque
De diviris officiis sive saeramentis, qum celebran- Teslamentum ad Cunonem abbutetti Sigeberg?<isem
tur in Ecclesia per anni circulum, edidil libeilos duo- . libri duo et quadraginla; quqrum quadraginla liuo-
decim. rum librorum simul adholalorum hic est Judex :
Deinde in Evangelium Joannis libros xiv. PARS.I. D.e sancta Trinitate, el operibus Patris ia
De S. Trinilate el operibus ejus libros XLII. urima tria Geneseos capita cdmmentariorum libri tres
In Apocalypsimlibros xn. quorum primus incipit, t Scriplurarum omnium. >
In xn prophetas libros xxxi. PARS.II. De Triniiale el operibus Fitii commenta-
De victoria Verbilibros xin. riorum tibri xxx, videlicet. In residuum libri Genescis-
ln Evangelium Malllimi libros stti. D commentariorum lib. vi: « Humanm creaturm. >
ln Canlica canticorum lib. vn ln Exodum commenlariorun lib. iv : « Qit« catisa,
ln Samuelem, de David lib. xv. vel quo ordine. >
De glorificatione sanclm Trinilatts et processione ln Leviticum tib. n : « Liber iste. >
Spiri.us sancii iibros ix. /n Numer. coiiimenlariorum lib. n : « Aperttim in
Anniiluni lib. v. Apocalypsi. >
In Regulam S. Benedicli lib. iv. In Deuteronomium lib. n : t Isle liber. >
De volunlule Dei librum apologelicmu. In Josue liber i : « Seplcmperiocliis. >
De incendio Tuiliensi lib. I. ln Judicnm et Ruth tiber i: « Posf mutiem Josue. »
De medilalione morlis lib. i. In qualuor libros Regum.
Conlra religiosos quosdam,quorum unus presoyter, Liber Psulmorum ttb. i : « Posi ampla virenlis. >
imo concubinarius, presbtjieros concubinis iicenter In Isaiam lib. i : « Omnis anima qum. >
%uli pqsse menslruaiis pageltis aslruxerat. In Jer, miain lib. i : « Quintm wtatis. >
Alterum de monacho, qui elericus factus, egressus In Ezeclitetem lib. i: « IIac mundi wtate. >
(53) Uicolligiltir cx cpisl. Dedicat.PioV,an 15CS
«17 RIPERTUS ABBAS TUITIE.NSIS. 68
In Danielem, Zachariam el Maiachiam simul lib. n: A ritur; unde nec ejus iniiium, sicut ei ca?teroruiu
« Aperiente Chrislo. > Sixlus posuit.
In Machabwos Lb. i. Tertio in duodecitn prophelas minores trigima
/n volumen quatuor evangelislarum lio. i : « Sexta tanuim Hbros numerando deficil, duui excesstim
mundi mlale. > duorum rejicit.
PASS. III.- De operibus Spiritus sancti a Chrisli Quarlo cum libros De gloria el honore Filii lw-
adventu usque ad finem smculi libri ix: « Omnipo- minis. Cunoni abbali dicatos scribit, ipsi eoriim
tentis iram. > inilium quod proferl, Exigis a me, manifeste repu-
Prmler hwc scripsil: gnat; in islo eiiim prologo Rupertus Cunoneui
De Incarnatione Domini, \n Canlica canlicorum venerahilem coenobii Sigebergensis quondam abba "
lib. vn : < Quicontra hominem. > tem, nunc esse Ratisponensis Ecclesiae amistiiem
In duodecim prophelas minores, atl Fridericum, verbis expressis declarat: unde et opus istud De
arcltiepiscopum Coloniensem libri xxx : « Spiritui gloria Filii hominis non ante annuni niillesimum
sancto. > centesimum vicesimum sextum, quo Cuno crealus
De gloria et honore Filii hominis in Matthmum; ad est episcopus, incoeplura fuisse dedtiximus.
Ciinonem abbatem lib. xni : < Exigis a me. > R Turpissime tandera Sixtus hallucinatiis csl, cum
In Joannis Evangelium lib. xn : « Discinulus Rupertum asscruit anno Domini niillesimo ccme-
qitem. > simo vicesimo quarlo obiisse, qui se anno millcsimo
In Apocalypsim ad Fridericum archiepiscopum Co- cenlesimo vicesimo octavo oppidi Tuitii dcscri-
Ibniensem lib. xu : « Ut tu quoque.' > psisse incendium in hujusiiiodi libro cerlissimam
Ex bis omnibus Ruperti mortehi quasi, laborum fidem facit. Quam verum Psalmistse istud, men-
meiain Sixtus Senensis sic posuit: Moritur anno daces filii hominum in numeris et ponderibus qui
Domini millesimo centesimo vicesiriw quarto. vix ullo veri el acquijudicio, ea quae tradunt appen-
Quam mulilus sil index isle ex supra jam positis dentes, falsa pro veris ingerunt. Hinc discant stu-
fil cuique matiifeslurn; ac eliam quam gravis fuerit diosi non esse scriptoribus leviter credendum; qnod
Sixti Senensis in iis de quibus scribebal inquirendis et saepe sum expertus, el Sixlus Senensis hic argu-
negligentia : ipsius enim aelate plura Rupeiii opera niento est: Majorne sil Bellarmino habenda fides
Joannis Goclaci ut plurimuin studio piiblicam in in causa Ruperli, jam expendamus.
lucem edita prodieranl; plura eliam Trithemius jam EXPENDITUR VENERABILIS RUPERTIOPERUM CATALOGUg
ante repererat, qtise agens de Ruperto in libro De _ EX BELLARMINI LIBRODE SCRIPTORIBUS ECCLESU-
^
scriptoribns ecclesiasticis iu suo Calalogo descripse- STIC1S'(36), AD ANNUM 1119, DERUPEF TO.
rat. Non solura omissionum istarum lenelur rcits, De divinis qfftciislib. xn.
silenlio diniillcns duodecim libros De divinis officiis. ln Job coinmcnlariolum abbrevialum lib. jr.
Dnos Hbros De volunlate el omnipotenlia Dei, De 7HJoannis Evangelium lib. xiv.
Verbi vicloria tibros xnij; De rege David quindecim De operibus S. Trinitatis iib. XLII.
libros, et novem De glorificalione sanctm Trinitatis, In Apacalypsim lib. xn.
el De processione Spiriius sancti; et alia quse supra In duodecim prophelas minores iib. xxx.
memoravimus Ruperti opera; veruin eliam in his De victoria Verbi lib. xni.
quae recensuil, plurima ipsi non dimitlenda com- De gloria et honore Filii hominis secundum Evan-
misil. gelium Mailhmi Itb. vm.
Piinio quiriem computi lege cum duos el quadra- De glorioso rcge David, ex itb. Regum lib. xi.
ginla libros De sancla Trinilate el operibus ejus In Cantica canlicorum lib. vn.
numerassei, et quidem rectc, iia singulos hujusmodi Bellarminum hic se non nisi ab ipsomel Rupcrto
Hhros distribuit, jut ex singulis non nisi octo et in epislola ad Cunoncm episcoptun conscriptum
triginta possinl colligL Non auendenli, dum divi- TJ Catalogiim falelur exscribere. Sincera quidem et
derel, quatuor exciderunl : si rion unum duiiiaxal, laudanda confessio : al ipse proferre veltili Omnitmi
sed quinque libros posuisset in librus Regum, ad- quse a Ruperto scripta siini, operum, non kvis est
junclo libro Psalmorum, distribulus uumcius col- lam erainentis aucloris lapsus; qui enim suscepjii>t
lcclum adaequassel; scribendi sunl itaque non liher scriptorum ecclesiasticoruin opera reccnsere, libro
iinicus, sed quinque in libros Regum et libruin in ullima setale, ut ipse ait in praefalione ad leclo-
Fsalmorum. Si errorem hunc lypographo quis velit rem, recognilo, expolito et aucto in communeni
tribuendum, esto; sed in alios labilur Senensis. ulilitaiem, nosse debuerat non pauca in islo ipsius-
Nam secundo librum unum in Isaiam, et in Ezcchie- mel Ruperli catalogo desiderari lnm ante, luni posl
lem libfum unum computat, el duos in Danielem. illuin edita. Si enim ea quse de scriptoribus Eccie-
Cum in Daniele sit.unicus, duo vero sint in Isaiam, el siaslicis agentem decebal, diligentia vel fide con-
duo in Ezecbieleiii; sedet lihriim unum in Macha- sulnisset ipsa Ruperli opcra qua; coloniae jain pro-
boeos indicat, qui suppositus cst, nullibi cnim repe- dieranl, aul saliem Trilheniii caialoguin in lihro
(36) Qui an. 1612, ab ipsdmcl rccoguiiiis, expolitus ct aucliis fuii, ui ipso praefaiur ad lecloreu i»
edit. Coion. an. 1613.
63 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 70
De Scriptoribus ecclesiasticis; vel Sixli Senensis cen- A Meditationum lib. m.
stim mancura hunc quasi inlegrum indicem non Dispulationum Christiani et Judmi lib. 1.
exposuisset, qui dum aliqua prodit, plurima silet; In Regttlam S. Renedicli lib. i.
quae siraul, ul vera loqueretur, prodere debu.it. De quatuor difficillipiis qumstioiiibus lib. i.
Si denique eo, quo librorum censor tenetur sludio Sermonum lib. i.
inquisissel Ruperti opera aut pervolvisset, librorum Epistolarum lib. i.
De gloria Filii hominis et Iibrorum De rege David non Obiit anno millesimo centesimo vicesimo quaiio,
definisset numernm; didicisset enim illum, quem juxta Trithemium.
sequi voluit Ruperti calalogum, ab eo fuisse descri- Elcnchus iste Cenluriatorumin aliis deficil, cxce-
ptum antequam ista Ruperlus perfecissel opuscula, dit in aiiis; el quiriem ex duohus el quadragiuta
qttsepostea complevit; hoc qnidem libris xv, elillud llbris De sanctw Trinilalis operibus, tres el tiiginla
xni libellis, ut ex ipso Ruperlo supra demonslra- dunlaxat enumerat, omissis quippe novcni libris De
lum est. ' operibus Spirilus saitcti, el iino Jibro in volunien
Al isla Ruperli forte Bellarmino presto non erant. qualuor Evangeliorum; qiiorum nnmerum ut impleai,
Bene quidem xiu libros De victoria Verbi numerat, duos libros censel in Jereniiain, in i|iiem unicus esl.
ac lolidera Dt gloria Filil hominis, ei De glorioto. B Omitlit et ea otnnia qttae Rupertus juiiiof coinpo-
rege David, xv numerandos ex Ruperli epislola ad stiit. Apologelicum aulem pro opere in Evangciiuni
Romanum pontificem si accepisset, erroris et pro- Joannis inepte ponit," cum Ruperttts apologciiciiin,
inde belli minus haberet. Utinam felicius Ruperti qui primus est in Regulam S. Benedicli, non pro isio
Kbros suo lempore jam editos iri duodecim propbe- duntaxat opere scripserit, ullegens facile inlel-
las minores computasset; non triginta solum, sed ligit.
duos et triginta posuisset, errorem typi corrigens, Unico Hbro disputalionem Christiani et Judaeicon-
non sequens : prudenter tamen Calalogi errorein ex cludit; quam tamen ipse Rupertus se tribus iibellis
lypo sequi maluil, quam emendare quod nescivit. edisseruisse lestalur.
Ne lanien de suo nibil in Rupertum adnolasse In Regulam S. Benedicti unicuin librtim dat, et
dicereiur, mulilo hnic Ruperti Opertnn catalogo qualuor habenlur. Uniini insuper librum quatuor
dnas adjicit observaliones, quarura prima HbroruM dilficillimis qusestionihus deputal; el librum uniiin
De divtnis officiiscensuram habet, secunda Ruperli Sermonum Ruperto tribuil, sicul el unum Epistola-
errores denolat; at istarum Bellarmini observatio- rum: unde mihi utcunque videlur quod hic liber
liiini crisim infra dabimus; priraae quidem paulo unicus in Regulam apud Centuriatores ille sil qni
" in edilis secundus esl et
post opernm Ruperti cataiogos, ubi duodecim Iibrp- agit de noclis Dominic;»
rum De divinis officiis censuram novo calculo subji- vigiliis, juxta sancti Benedicli Riegulam. Libruin
cieraus; alterius vero, ubi Rupertum abomni errore vero quem quaiuor difficillimis quaeslionibus ascri-
et a Bellarmini censura vindicavimus.- bit, tertium el quartum in Regulam pulo; ita ut
VENERABILIS RUPERTIABBATISTUITIENSISOPERUM duos in unum conlraxerint Centurialores. De Iibro
ELENCHUS A CENTURIATORIBUS EDITUS CENTURIA XII, Epislolarum eadem censeo qttse supra ih Trilbemii
C. 10. catalogum observavimus. At iibrum sernionum,
De vicioriaverbi Dei libri xm. quem nemo novit, liemo vidii, cujus nemo meminit,
In Genesimlib. ix. Cenlurialoruni coinmenlum dico. Nec magis eoriim
In Exodum tib. iv. quam Sixti errorem praeteribo, qui cum ipso Ruper-
In Levilicum itb.ti. tum anno millesimo cenlesimo vicesinio obiisse tra-
In Numeros lib. n. dunt ex Trilhemio; non adverlentes' quod dixerit
Jn Deuleronomium tib. it. Trilhemius eum quidera claruisse anno inillesimo
In Josue lib. i. cenlesimo vicesimo quarlo sub Henrico; obiisse vero
In Judices lib. i. ] sub Lolhario, qui anno millesimo centesimo vice-
jj
In libros Regum lib. v. simo sexto imperium oblinuit, juxla Dodechinuin
In lsaiam lib. n. in Appendice ad Marianum Scotum.
/n Jeremiam lib. II. 1SDEXVENERABILIS RUPERTI OPERUM QU/EMOD0EDITA
In Ezechieiem lib. U. EXSTANT IN DUOSTOSIOSDISTRIBUTA IN EDITIONK
In Danielem lib. i. PARISIENSl.
/n duodecim prophelas minores lib. xxxn. Tomus priinus. — De operibus S. Trinitdtis cmn
ln Job. lib. x. prologo et cum cpistola Ruperti ad Cunonem abba-
Jn Canlica canticorum lib. vn. tem, Cuicunque fideli animm, libri XLII.
In Matihwum lib. xm. In duodecim prophetas minores lib. XXXIIcuni pro-
In Evangelium Joannis lib. xiv. IPgo ad opusistud, et altero ad Iibros in Ozeaiii, et
'
Apologetkum pro eodem opere lib. i. tertio ad Coniraenlarios in sex poslerioresiiro-
In ApqcalypsimJoannis lib. xn. pbetas.
De processione Spiritus sancli lib. ix. ln Canlica canlicorum libri vii ciim prblOgo.
De officiisdivinis lib. xn. In Jvb ;ib. t ctini prologo.
31 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS 72
/a Ecclesiaslen libri v cum prologo ad Grego- j\ renl,. et matrein liabere geslirent; coclerorum deni-
lium. que Rtiperii opusculorum, quse lemporum malitia
Tomus secundus. — De gloria el honbre filii ho- ; nobis suffufata est, el alicujus sttidiosi nobis ali«
minis in Malihmum iib. xm cum prologo ad Cuno- qtiando cura reslititel. Trilhemius aliqua se repe-
nem cpiscopum Ratisponensem, et hyiiino Saphico risse, quse in suo Catalogo subjecil, de aliis pluribus
in libro duotlecimo legilur; et andiyisse, sed nihilvidisse leslatur. Joannes Coclaeus,
' De Spirtlu stmclo, qui
liymho lambico de eodem, qui Iibrum decimura ler- dispuiationibus adversns Lulheranos celebris, pltt-
liuni excipit. rima Ruperti opera e biblioihecarum scriniis, annis
De glorificalione sanctm Trinitatis el de proces- 1526, 1528, 1532, mullo sludio eduxit in piiblicum.
siqtie Spirilus sancti lib. ix, praeeunte Riiperli epistola Non pauca landem his accesserunl in ediiione Pari-
adRomanuin jjoiifificehi; et praefixo insuper prologo siensi. Caetera dabil setas justior.
ad Ctihonem episcopum Rallspoiiensem. Inlerim vero lecior amaiis sequijudicel quo veri
Ih Jbdnnis evangelium iib. xivcum prologo, et in sludio Rellarminus, in suo De scriptoribus ecclesia-
edjtioneColoniensi Cum epistoia nunciipaloria adCu- sticis opere, quod anno millesimo sexcentesimo duo-
nonem abbaleni, quae incipit: Meditalus, quae editioni decimo expolivil et auxit, de Ruperli operihus pro-
huic Parisiensi est omni jure resliluenda. '" nuntiaveril; quod noslro primum
tempore cceperint
In Apocaltjpsiin lib. xn cum prologo ad Frideri- lucem aspicere; et quod error impanationis, quem
cum archiepiscbptiin Cbloiiiensem, til aliis ad aliquos Ruperto tribuit, ipsi sil causa tit opera Ruperti Tui-
i.Iibrps. . tiensis alioquin, inquit, iion mala el indocta jacue-
. De vicloria Verbi lib. xni fctini praefalionibus ad riut sine luce et honore in tenebris oblivionis annis
?Cunoiiem.abbateni. circiler quadringentis.
• ,,De divinis offtciislib. xn, prsemissa epislola ad Cu- Duplex istud BelJarmini (igmentum destruit Ho-
nonem episcopum, praeter brevem prologum. Hic norius presbyter Augustoduneusis, qui juxta ipsum
(. prologus sub hoc Uliilo,. Prologus Roberli inlibro de BeJiarminum, circa anntirn miilesimum duccntesi-
, ,. dhiiiis, o/J5cuV,,prsemiititur huic eidem operi in de^ itiuiii vicesimum, proximo scilicct post Rupertum
•sem duniaxal libros dislribuio, ntillo lamen capite saeculo, paucis mulla de Huperio Tuiliensi loculus
praelermisso, in ms. cod. Sangermanensi. ait eum Spiritu sanclo per visionem iliuminatum lo-
Deincendio oppidi Tuilii lib. i. tam pene Scripiuram egregio stylo composuisse.
. De meditalio.ne mortis tib. n. Quod qui de Ruperto testaretur, si Ruperti opera
Vila S. Heriberti archiepiscopi Colottiensisliber i, p, sineluce in lenebris el sine honorejacuissent annis
etini praefalione ad Macwardum olim abbatein, lunc circiter quadringintis? Qui composila dicere poiuit
istius Ecclesiae archipraesulem. circa annum millesimum ducentesimum vicesinium,
Passio.B. Eliphii martyris lib. i cum prologo ad quae non nisi Bellannini tempore nostro scilicet pr;c-
;,:A]banum abtratem S. Marlini. senti sseculo deciino septimo, cceperunt lumen aspi-
.:--':De volunlaie Dei ad Guillelinuni episcopum Cata- cere? An igilur sine luce per tol saecula jacuil,
launenscni.ei Anselmurascholasticurii Laudunensein. cujusjis splendor fuit ut a qiiadringentis arinis pro-
De voiuntate et omnipolenlia Dei lib. i cuin prae- clamelur a Spiritu sancto iUuminatus tolani pene
.falione ad S.; scribendum G., id cst Guillelniuni, et Scripturara egregio stylo exposuisse? An nostro pri-
.A.j.id esl Auseliniim. mum tempore coepit liimen aspicere, qui omniuni a
>,,-;;. InRftgulam S. Renedicli lib. Iv. se saeculorum ipse lumen fuit? An denique quingen-
,-•.;'.. Quoruin priinus est Ruperli Apologeticus; Secun- tis annis in lenebris inhonorus laluit, qtii orlus duo-
;. dps, De vigiliis noclis Dominicm; tertius, De opere decimo saeeulo, cujus gloria Tuii, ipsiim saeculum de-
mqnuum, el de veslimenlis monachorum; quaftiis De cimum tertium, quo nomen ejus lanto encomio cele-
conienlione dicentium,« Egq sum Auguslini; ego Re- bralur, saeculumdecimum quinlum,decimum sextum
nedicli. » . D el decimum septiraum puriori luniine illtistravit, iis
Allercalio monachi et clerici quod liceal monacho editis operibus, quae jam ante Trilhetnii aeiaiem
prmdieare iib. i. proriierani, ct quae se vidisseipse (idem facit?
Episldla Ruperti ad Eveliardum cwnobii Brunovila- Nulla ergo fide, quia nulla dicentis alicujus aii-
rcnsis abbatem; Quod liceal fratres ecclesiis prmficere. ctorilate; nullo jure, quia nullo leslimonio; sed
Episw.a cujusdam ad Rupertum; el Ruperli ad multa injuria conlra haec probalae fidei tcstiraonia
eumdem Responsio; De Imsione virginitatis; et an Bellarminus (37)pronunliavitRuperli opera qiiadrin-
corrupla possit consecrari. gentis circiter aniiissinehonoreellucejacuisse.Scio
. Ex islo indice, qui Ruperti commentarios in pritts quidem Bellarminum hallucinari, dum Honorium
Teslameniumpriori tomo ascripsil; caelera veroquae Augustodunensem conipulat anno millesimo ducen-
modo habentur, ipsius opera alteri tomo commisil;, . tesimo vicesimo ex Ttilhemio, qui lamen illnm scri-
jaciuraro lugeas quindecim librorum De rege David bit claruisse sub Henrico quinto anno millesimo
el Annuii tribus libris quasi lolidem gemmis disiin- ceniesimo vicesimo aetale scilicet Ruperli. At paruni
cti, qiio Judsei Ecclesiam Christi sponsam agnosce- sibi constanteni Bellarminum in opCre quanluinvis
(37)Lib. Descript. cccl. cl lib. iu, c II, De sacram. eucharis.
m PROLEGOMENA. - APOLOGU PRO RUPERTO. - PARS L 74
fexpolito, ex isla ipsius chroiiographiaprodcre hic A incuria, .vej nimia libros tra.nserihcndi ira.ns.inilt.cn-'
satissit. :,.'.-. dique riifficultale, alia aliis in loci.s, aliis.que lempo-
Alierum quod in Ruper.Uim Bellarjnuius eadem ribus prodierunt, perierunl.plurima. Rupertns circa
ista adnoiaiioiie protulit, mibi gravis est : uipole ultiina suse oclatis tempora ipse suorum operuui
quod Ruperlo erroris notam inural, quae ipsius adeo exeraplaria araisisse conquerilur (58). Unde jaranon
deiurpet gloriam ut ejns opera .oelernis dignissima est quod slupeas ipsismet Ruperti operqm exempla^
sseculis, ad qiiadringintoriim annorum tenebr.as ribus ad diversos dislfaclis non nisi mullo labore a
jamnet. Qua, precor, aequilatis lege, Vel ex eo quml studiosis conquisila Ruperli opera publici juris facla
-ejus: opera laluerint, Bellarminus inferre; potest luisse el nonnulla eliamnum desiderari; quoeqtiis
quod Ruperlus erraverit; vel ex eo quod ipse dabil? Inierim
erraverit, ut mihus erudite supponit.r inducere Ruperli Tuiliensjs Vindex eum operis
potest quod quadringenlis annis ejusopera latuerint, . De divinis officiis.xn HbeUis distincli aUctorem
- Quasi veroauctoris error in causa «it Cur ejus asserit.
opera Iateant. Quid, Bellarminum latuit a menda- Percelebrem de auclore librorum De divinis offi-
cibus filiis hominum erroris professores audiri ina- ciis, qui inter Rupcrti opera feruntur, lilis conlesia-
gis quam veritalis magislros? Bellarminum latuil in B tionem, ut a calalogorum tricis expedirenius, in hunc
lucem expedite, prodire innumera commenta erro-' locum dimittenda judicavimus : ut ergo ipsam liic
ris, duin iriienebris jacent plurinia verilaiis opera? moyeam dala fides urget, et niea res exigil; impa-
An quia Augustinus erravit, diu laluit ejus opus nalionis enim erroremj a qua Ilupertum suscepi vin-^
quod imperfeclum dicebaliir, et modo perieclum est. dicandum, ei vulgo iribuunt ctti opus istud De divi-
An quia errarunl eximii tpt scriptores, coruni adlmc nis officiis arijudicant.
operum jacluram lugemus? Magis oemulam veri Ne vero contra juris ordinem, ne quidem dicta
mcndacitatem, roagis invidam boni lemporum et causa; ne auditis partibus, cujus sit opus isliid pro-
honiinum inalitiain, nobis bos sapienliae scientiacqne feram; imprimis causam aperio : ium ulriusque
thesauros surripuisse, Bcllarininus jtidicassel. Ve- parlis moraenta expendo : tiimque Valeramimm ab
rum sj b*c causa Bellarmino visa est, sane opus ojnni in opus islud juredejicio; tandemque uniRu-
rllud, ex-quo maxiiiie csetera sine luce jacuerant, perto arijuriicaiidiim invictissime demonslro, et omni
prae caeleris latuisse ipse videri debuil, -quod tanien jure pronuntio.
luisquam Jafuissc ipse iestatur; sibi. enim minirae Causa est. Wiclefusin altaris sacramento non nisi
cohacreiis Bellarmintis opus isturi De divinis officiis, panem senliens, ut catholici alicujus dpctoris no-
quod Ruperio adjtidicat, et in quo Ruperti crrores mine suum hunc fulcirel errorem, seque nibil ab
maxime dcpreliendisse se dicit, prte coeleris lucem Ecclesiae sensu aliennm proferre facilius imponerei,
publieam habujsse significat, dum faletur Ruperti nnum aliqiiod opus Dedivinis officiisin riuodecini libros
hoc ppus anie liaeccetempora sub noinine modo distrilmium, quo suara ab auclore calholico jaclabat
Fujgentii, jnotjo Amhrosii, modoJsidori in publir praedo.cerisente.nliam(39), modo sublsidori.niodosnb
ciiin ,prodiisse,:juxla Thoniae Valdensis leslimonium, Fulgeniii, el aliorum emenlilis nominibus produxit.
qui circa. annum niillesimum quadringinlesirauin Hincvaria huic operi praefixa nomina incertum
irieesimum ilpruit. At forte Bellarininus hpc opus, fecerunt auctorem, adeo ut quie plures indicabant
quod sui iiomen apclpris jipn. praeferebat, censef nullum declararent. Hinc in diversas de islius operis
laluisse. Igiiur et liher /)e imiioiion^ Christi bacle- auctore senlenlias abiefunt-scriplores ecclesiastici;
nus laliiisse censendus est, qui nulliiis vel alienj, ul hinc alii unitis, alii alterius aticioris hoc opus esse
pltiriinuin nomen praefert a.uctoris. Quod si minus judicarunt. Personalum quidem Fulgenlium, perso-
decetipsum ista prpferre, et opus istud ex quoRu- hatum Isidorum vel Ambrosium omnes deprehende-
perti errores maxiine arguit publicum non agno- runt; adeo ut jam nemo sit qui opus istud ipsorum
scere: eum minime decel dixisse Ruperli opera prse D noroine inscribat; sed Valramno cuidam adjudican.t
ipsius errore quadringenlis annis sine luce.jacuisse alii; Ruperlo caeteri. Valdensis, Dominicus a Soto,
et in lenebris latuisse, quasi quae ex fidei Ruperti Alanus, Sanclius, doclores Oxonienses,, et- Vasque-
deliquio defecissent. Aliunde igitur factum puta, ut; zius libros hujusmodi ascribunt Valramno, • qtiem
non singula Ruperli opera singulis teinporibus, sedI . pr.opterea iinpanalionis auctorem statuunt; Bellar-
ali.a aliis sint edita; utque in aliis recensendis vell mintis vero (40) cum eaeleris..(Al),jOpus -istud Ru-
raros, vel seros scriptpres yideas; etquidem circat .perlo yindicat.
ipsorutu nunieruiii et ordinem longe diversos. NihilI Quae auteni cujusque partis jura sint,; quae mo-
enim-ripslrp Auperloihac in re cpnligit, quod el cse- nienta, hape; et nullo jiisi verilalis «quilaUsque
teris scriploribus ut plurimum aceiriisse npn reperias, i sludio alleulius expende.
qnoi;um .ppera vel injniia teinppris, yel liominuini : (42) Vasquez, qui Valeramni adver.sus Ruperlum

(38) Prol. iri lib. De process. SpiriUjs" saneti ad Eucbarist.


Ciuibiiern.episcopuin. '."''.' (41) Possevino in Apparatu, Raynerio in Syntaxi
-V/39) Ait Valdensis J.De sacram. C, 47, 67 el93. ip.opusc. S. Ansel. <: - -
(40) Lib. de Scrip. eccl.-etl. ui, c. U, De sacrani (42) In 3, disp. •180, c. 1, n. 5 seqq.
-
PATBOI. CLXVH. ..'.' .-,:.: - :

Ti RUPERTUS ABBAS TUITIENSI3. 76
jura JiSrtesque susepif, opus De divinis officiisnon A cuniferUir, cenlinel verba, et sub iisdem verbiserro-
Ruperto, sed'Valeramno episcopo Aiieiribergensi rem quem Anselmus ex charitate in Valeramni lib.
asserenduin, istis maxime conlendit. Primum est De divinis officiis, corripit per epislolam ad eum
quod Anselmus in epistola et libro De corpore et directam. Ergo opus istud quod inter Ruperli libros
sanguine Chrisli, ad Valeramnum, in principio ila nunc edilur, Valeramno manet adjudicandum ; non
scribit, < Lego et relego, charissime, opus veslrum autcm Ruperto, qui, Anselmo et Valeramno jnnior,
De officiis; mullumque medelectatejusleclio,tumpro scribere nonpoluit qnod Ansdmus carperel.
sui ulilitate.lumproatictorisdulcissimamihicharita- Alterum, unde Vasquez opus De divmis officiis non
le; sed quoniam veritas cbaritalis elcharitas veritatis, esseRuperti, sed Valeramni, nullo du! io pronuntiai,
adulalionis odilfucum, videor mihi videre in facic isludest quod Joannes Parisiensis Valeranino tribuil
pulcbri operis naevitni unum, qui et si interim inter ea verba, qttaelegunlur in HbroH De divinis efficii»,
nos benevola quadani dissiniulatione tegalur, si opus cap. 9.
hoc exieril in manus eorum qui carperc araant alio- Tertium denique, quod kunc Valeramnitm circa
rum elbene dicla, iulurus e» in signum quod libi a res nostrse fidei suspectum fuisse colligit Valdensis
inullis contradicelur. > Tum subjicil quod ipse in ex Anselmi libro De fermentato el axynto, in princi-
isto opere notaverat,« cur neinpe ih ordine sacrificii B pio, ubi Anselmus nullam ei salulem dicit, eo quod
tria illa digeslurus, maleriam , intentioneni , cau- eontra ponlificem imperatbri faverei.
samve finalem; de materia agenles dixislis post Hoc argumento tanquam funiculo triplici Vasquez.
multa <, sed dicet mihi adversarius; Vivens et sen- opus De divinis officiis, Ruperlo abstraxisse, el uni
sibilis in corpOre sub, mobilisque est Deus et bomd Valeramno Atlembergensi aHigasse se pulat. Vertint
Cliiislus, corpus autem sacrificii vitairi nori habet, funiculus, quanitumvis triplex, cnjtis chordae disso-
sensum non habet, mobile non est: corpus igilur lulaemininie cohserent, facile rumpilur; eoque di-
Domini non est. > Taudemque Anselmus ad praedicia sruplo, opus Valeramno atligatum ipsi cito excidit.
baec verba,-quae ex ipso relulerat, ila scribit: « Pri- Bene quidem Vasquez ex hisce suppositis opus ali-
mum quid hic sacrilicii Gorpus appelletis, penitus quod De divinis officiis,in quae praedicta verba legun-
non adverto; cum enim ad benedictionem mysticam, tur, Valeramno ascribere potuit; at ipsaab Anselmo
operanle invisibiliter Verbo Dei, corpus in corpus , fuisse ad Valeramnum scripla si quis negaverit,
subslantia mulata sitin substantiiim ; sicul in mensa unde probabil Vasquez?
haptiali aqtia in vinum mutata solum adfuit vinum . Incerium enim oninino est, 1°, banc epistolam et
in quod aqua mutata eral: sic in mensa altaris so- Iiunccc tractatum esse S. Anselmi, cum neque Ead-
lum adest corpus Domini, in quod vere mulata vera mcrus, ncque Roberlus de Monle (44) in recensione
panis substanlia; nisi quod de aqua nihil remansit Operum S. Ansehni, neque Trithemius inler ejus
in mutalione illa,.de patie vero mulato ad peragen- Opera lianc epistolam aut hujusmodi tractatum ac-
dum sacri institutum mysterii sola remanel species censiterint; sed et manuscripti codices nallo Anselini
visibilis ; unde B. Ambrosius : Ne, inquit, horror uominc hanc epistolam habent. Ipsa enim sine tra-
cdrnis fieret, ideo in simililudine accipimus sacramen- clatii, et absque npmine auctoris exslat in biblio-
iutn. Nam pariis subslanliam post Dominici corporis tbeca Sancli Germani a Pralis , in pervetusto ms.
consecralionem in allari superesse, semper abhorruit codice, ubi opus istud De divinis officiis nihil nisi
pielas Cbristiana, nuperque damnavit in Berengario rapitum et librorum distribulione distat ab excusis,
Turonensi, ejusque sequacibus, nam si hoc admilte- iitpole in decem libros duntaxal riivisum. Praeil pro-
letur , jam Verbum non incarnatum tantum , scd logus; Omnia quw per anni tHrcuium, sub hoc lilulo :
cliam dici possel impanatum : sicut ille dicebat: Incipit prologus Roberii(idem Germanis esl ac Ru-
Panis, si in Domini corpus transirel , non tamen perii), in libro De -divinisofficiis. El lolum hoc*opus
panisesse-desineret. > Exquibussancli Anselmi ver- cxcipit hoecrubrica : Explicit liber Domini Roberli
bis Vasquez f43), post doctore.s Oxonienses et Val" D monachi Sancti LaurenlU in LeodioDe divinis officiis.
densem, sicprb Valeramno concludil: « Cum igilur Tandem liis libris subjnngituT epistola, ejus salula-
haec.ila sint, et verba omnia quae.citabat Wiclefus, tiouis tilulo : Fralri in Chrlslo charissimo. Illumina-
in eo lihro qui est inler «pera Ruperti, contineah- tos oculos cqrdis; et sic incipit: Lego et relego , cha-
tnr, dubilandum non esl librum De divinis officiisa • rissime , opus vestrum De officiis. Traclatus aufem
Valeramno, non autem a Ruperlo, conscriptum esse; De sacramento allaris seu de corpore et sanguine Do-
nam Valeramnus et Anselmus antiquiores Ruperto mini eo in codice non habetur.
fuerunt, bic enim sub Henrico V claruit, et sub Lo- Eadem vero baec cpislola cum hnjusmodi tractalu
ihario Illobiit; illi aulem sub Henrico lllclarue- asservatur in bibliotheca Sancti Victoris Parisiensis,
runt. » tacito pariler aucloris nomine.
Ubi Vasquei sic aTguerc miiii visus est: Liber Negativa lioec argumenta si minus possunt, habe
De divinis officiisqui inler Ruperti opera modo cir- quod in codice utroque Signiacensi litulus (45) isle
{43) Loc. cit. '.:... sicr in lom. 111 Biblioth. Cislerc. in praefatl ad
(44i InGermanaappendiceadSigeber.adan. 1109 Qpera B. Guillehni S. Tli.eodorici; et adlihe»
{Pitlrot. I. CLX). epistola?islitis, ...-'; "
(45) llaec oninia testatur R. P. Berlrandus Tis- c"'f "
77 PROLEGOMENA.— APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 78
nuic epislolae pnefiius legilur : Epistola domini A sub Henrico III, anno Donilni niillesimo sepiuage*
iftilletmi abbatis S. Theodorici ad quemdam mona* simo. »
chum , qui de eorpore et sanguine Domini stripseraU HaecTrilhemius libro De scriploribus ecclesiasticts
Et ipsam claudtint haec verba : Finit epittoia do- traditde Vileramo seu Valeramo Mesburgensi, qui
mini Guillelriii, qvondam abbatis sancti Theodorici, Solus ex his omnibus Valeramis aliqua composuisse
elc.Sed et in CceliobioIgniacensi manuscriplus codex legituf.
Itbrorum Dedivinit officiisproemillit epistolam islius Tertius est Valerannus , olira canlor Parisiensis
Guillelmi noraine inscriptam. Ecclesiae. Is S. Martini a Campis monasterium iti-
Picardus quidem (46), qui primus haec Anselmo gressus fuerat subUrsione, seu Ursono, seu Urso ,
Iribuit, unum producit apographum Anselmi nomen qui primusregalisilliusmonasleriiprior a S. Hugonc
praeferens, sibi a Nicolao Fabro conimunicaUim ; et abbale Cluniacensi fuit inslitutus anno resliiutie
suam insuper lirmat sententiam ex Vincenlii Bello- salutis miliesimo septuagesimo nono. Ad hunc Wale-
vaccnsis, Sancli Antonini, el Pelri Aquilini teslinio- rantium scripsit Anselmus epistoiam , qua eum Iior-
nio ; Valdensem addere poterat; et ipse Yasquez tatur ul sauctum vitae moiiasticae propositum nulia
riiodo polest adjici. At qu.id bi omnes diversa ftdn- R ratione dirailtat, etsl cpiscopus ParisiCrisis eiiiii e
tienles nisi hoc unum teslantur, incerlum itempe monasterio violenter abstraxerit. Ea etiam in epistola
hanc ab Anselmo scriptam esse epistolam? Ubi vero hujusce Valeranni erutlilioiiemetingenium Aiisclnuis
dubii aliquid subest, quid cerli potest statui ? quid commendat. Hanc aulem Anselmi epislolain ab 107!)
flrmi polesl superstrui, maxime quo concutiatur et ad an. 1090 fuisse scriptam ex eo colligo quod Ursio,
evertalurquodcerlum elflrmum est: a Ruperto vide- sub cujus obedientia dcgebat Walerannus, moiia-
licet compositos libros De divinit offieiit, quod nihil sterii Sancti Marlini a Campis prior inslilulus cst
certius, firmius nihil, postea demonstrabilur? anno 1079, et ei successit Theobaldus circa annum
Incertum est, 2° ad Valeramnum scriptam esse 1090. Hscc discere esl tutn ex Anselmi cpislola quae
lianc epislolam. Quod enim S. Anselmus ad Vale- in Hb. iil epistolaruirt csl decima lertia; litm ex
ramnum scfipseril Hbrura De azymo et fermeniato , Historia regalis monasterii S. Martini a Campis; lum
quid consequens est ab ipso Valeramno edilos Hbros ex libro qni inscribitur, Martiniana.
Dedivinis officiis, in quibus quid invidi carperent, Quarlus Valeranms esl episcopus Citiziensis , atii
Anselmuslcgit; elea de causa abeodem Anselmo ad ab Henrico iv, imperaiore reprobahte FridericUm
Valeramnura directam epistolam cura iraclalu De abbatem, fuit Gunlhero suhrogalus clrca Dotnihi
corpore el sanguine DoMini f G aiinum millesimunl ocluagesimum nonum. Hacciradii
5° Incerlum penitus esse videlur qui Valeramnus PaulUs Langius in Cbronico Ciliziensi ad hunc an-
fnerit, cum circa Anselrai et Ruperti tempora plures ntim.
Valeranini, seu Valcrami, seu Valeranni mihi occur- Quintum Valtramuni episcopum Ecclesise Migde-
rant. burgensis traditDodecbinus in appendice ad Maria-
Primus est Valeranus , abbas Sancti Vitoni Viro- rium Scolum anno riiillesimo. Ipsum Henrico regi
dunensis, frater Hugonis Lingoniensis cpiscopi : favisse adversus Remanum ponlificem lestatur
obiisse legitur anno Doraini millesimo sexagesimo , epislola quam ad Ludovicum Comitemscripsil, stia-
vel milleslmo sexagesimo sexlo (47). • dens ul HenricO regi se subderet, et illius parlcs
Alter Valeranius, seu Vileramus, ex TrithemiO lueretur, ue cum iis qui Dei ordinalioni resisliint ,
(48) abbas Mesburgensis ordinis S. Benedicti, nalib* Rodulpho, Hildebfando, Ecbefto et piuribus aliis
ne Teutonicus, vir in diviriis Scripturis eruditus, perirel. lslam epistolam cum Ludovici respoiiso vi-
et saecularium lilierarum /1011ignarus, carmine ex- dere esl in appehdice Dodechini ad Mariani Scoli
ercilatus et prosa , cum universitate Parisiensi ali- Chronicon in anno millesimo nonagesiir.o.
quandiu impendisset studium, ad palriam reversus, Sextum Valeramutn idem Dodecliinus ad annum
Bambergensis Ecclesiaescholaslicum miinus adeplus D millesimum nonagesimura quartum producil Ntim-
csl. Tandemconsiderans mundi gtoriam transire cum bergensem episcopum. Ad ipsum S. Anselinus scripsit
teinpore , conlempto saeculo, in Tuldensi ccenobio epislolam de processione Spirilus sancti, in cujusca-
pro Chrisli amore monachum induit; •et poslremo , pite Valramum lanquam Henrici fauloreiii adversus
crescenlibus merilis, in monasterio Sancli Petri Urbanum Romanum pontificem vehemenler corripit.
Itesburgerisis abbas consecratus, nomen suum scri- Haec epislola sic incipit: AriselmUsservus Ecclesim
bendo posteris notificavit.« De cujus opusculis, in- Canluarierisis Valramo Numburgensi episcopo Scienti
qtiil Trithemius , ego lanium voluroen metro et car- breviter loquor; si cerlus essem, elc. Anno enim mil-
mine roixta prosa pulchra varielate compositum de lesimo centesirao nono Valramus iraciatuin de inve-
nuptiis Christi et Ecclesiae. /n Canlica canitcorum ttitura episcoporum in lucem miserat, eam juris fa-
libros ui, qui incipiunt, cum studiainlu . . . claruit ciens imperatoris, tion summi ponlificis. Sed vero

(46) Adnot. 5 ad primum capul illitis tracialus. d'Achery studio prodierunt (Patrol. CL).
(47) Tom. IV Chronic. orri. S. Bened., ad an. (48) Lib. De scrip. ecc. el in Caial. illuslrium
Cbrisl. 852, in Catalogo abbatum mon. S. Vitoni, et virorum.
ad calcem operum Lanfranci, quocR. P. D. Lucte
"79. IVUPERTUS ABBAS TUITIENSIS 89
ponUrbanisccundiobiUim.Paschalis ll,qni Urbanp A Altcrabergensis fepiscopus; et proiiide Vasquez er-
successit, parles secutus , pacem et Ecclesiac cora- rasse cum istam epislolam. ad Valeramum Atleniber»
mtiiiioiiem habuit; unde el Anselmus eum amicajam gensem ab Anselmo directam scripsit, ut hunc Vale-
salutatipne. honestat in epistola cui lilulus esl: Do- rainum, Alleinbergensem islius operis De divinis offi-
mihofit amicq Valramo.venerabili episcopo,Ariselmus ciis auctorem asserat. •
servus Ecclesim Cantuariensis arcltiepiscopussalulem, Nihil suadet ad Valtramum Magdeburgensem
servit, etc. Hunc Numburgenseni .episcop.umTrithe- h.anc epjslolam fuisse directam. Sed nec mibi est
mius in libro De scriptoribus Ecclesiasticis ie Sleplia- unde .prudenler conjiciam. ad Yalrannim Nunibur-
no seullerrando, Valiramuin vocat. gensem missam fuisse : qtiod enim S. Anselmus ad
Centurialoresquidem (49) de islo Valramoepiscopo Valramum Nuremburgensem librum/)« Spiritus sancii
Nuniburgensi ea omiiia tradunt quae el de Valtramo prqcessione miserit, quiri lum ? An uni omnia dican-
Magdeburgensi.etde Valramo Numburgensi episcopo ttir, an ad uiium omnia dirigunlur unius alicujus
Dodechinus distincle protulit. At adverlere debue- scriptoris ppera?
raiit hunc Valranium episcopmn Nuraburgensem , ad Imo nec ad Numburgensem, sicui. nec ad Cilizicn-
quem scripsit S. Anselinus ,, non esse in appendice sem, nec ad Magdeburgensem Valramum scriptam
Dodechini eumdeni Valrimuni, quem ipse Dodechi- B fnisse hanc epistolam ex duabus mihi probalur.
nus paulo ante dixit episcopum Magdeburgensem : Prinio quod nullus ex. his Yaleramis, si Numburgen-
sed Dodecliino unurn esse Valranium , et alterum sem excipias, opus aliqupd-.edidisse reperiatur, et
Valramum; illum,Magdeburgensem, islum Nurober- inter scriptores ecclesiasticos ceDsealur. Secunrio
gensem episcopum -; jllum cui comes Ludovicus quod sanclus Anselmus, si hujusee epistolae auclor
scripsit; istum cuiscripsit
' -S. Anselmus archiepisco- cst, Valeramum, ad quem hanc epistoJara dirigit,
pus Cantuariensis. . . dunlaxal. yocel chayissimum; quo nomine, nulla ad-
S^-timus Valeramus, ul loqnuntur Ceriiuriatores, jecla honoris etrpverentiae, vel saltem episcopaiis
seuValerannus, ut ex Rpberti de Moijte Appendice dignilalis nola, episcppum sanctus Anselmus nus-
ad Sigebertum, eum vocat appendix altera ad Mar- quam saiulat. Nain etiamsi in prima ad Valeramnuni
tyroldgium Benedictinum , mpnachus fuii Clarevalr Numburgensem epislola ipsi tanquam exlra Ecclesioe
lensis qui a Simone Noviomagensi episcopo vocalus communipnem posito, salutem dencgaverit, non ia-
cum aliquot monacbis, arino millesimo cenlesimo vi- men euiii sine episcppalis dignitatis noraine dimisit,
cesimo nonp, primus abbas Ursicampi vulgoOrcani ul in.alteraad eumdem, sed reconcilialum, episiola,
rexil monasterium, ut testaturChrqiiicum Flandrioe ei ut domino et amico sanilem •-'• dicit,'. ul biiiusmodi
*
f
libro qiiinto; el cum ibi tres alias abbatias fttndass.ct, epislolarum inscripliones praeferunl.
ipstim obiisse anno millesimo cenlesirab quarirage- Sed liec qu."is:iipc.opusyaleranuo, Philippi I regis
simo secundp fidem facit Sigeberti continuator ad camerario, qui non Ecclesiae sacranientis, sed prin-
hunc annum, et referunt Cenluriavores centuria x, cipis sui obscquiis studuit: ncc Valerano comili as-
pag. 1692, ,'e't altera appendix ad Marlyrologium' seruerit, qui non diwnis ofDciis, scd bellicis rebus
Benedicl. . aiiiinum dedit. Nequidem ergo ad Vaieramnum epi-
Octaviis Galeranus, seu Valeranus, filius est Ro- scopum Numburgenseni, sicut nec ad Cilizie.nsem;
berii consulis delilellenl, qui palri succedens in Nor- sed nec ad Mellenli cpmitem scripta esl haec epislola,
ibmaniiia factus est coines Mellcnti anno millesimo ncc ulli istorum aUribueiidum est opus De divinis
centesimp decimo ociayb, et crucem assumpsil aimo qfficiis. .-;. ;
millesimo centesimb quadragesimp qtiirito , juxta ,C.ui ergp yaleramno hoc ppus tribtiendum? Ad
Rbbertum de Mprite in gefmaiia , appendice ad Sigi- quem Valeramum.haecepistp.Iadirecta est?Ad queni
berliim, arianiiuni riiiJIesiriiuraccnlesimum decimum Valramura missa baec epistola? velad Valeramnur.i
octavum, et millesimum centesimum quadragesiinuin S, Vitoni abbalem, vel ad Valramum.seu Vileramum
quinium. jj abbalem, Mersb.urgensem, yel ad Valerannum Pari-
Norius tandem, qui Ruper.ti saeculo vixit, Valeram- siensis Ecclesiae olim cantorem, vel ad Valeramum
nus Bajocensis arcliidiacoiius pbtest riumerari* seu Valeramnum monacbum.jClareyallensem, postea;
qni Galierb episcbpo'Rbffensi successit, ei.ob.iit primum Ursicampi .abbatem^, vel ad Valerannum
anno millesimb ceiitesimo bciuagesimo secuhdo, ut liajopenseai arcliidiaconum. Al.-si »b Ajnselmo l)ic
nabet Robertus de Monle in appendice ad Sigeberr Hber ^i^.:^,..»tg(s.jpiroli|l3fire videtur quQrainns ad
tum, ,,,.-. . ,..„.,--' prjmum et adjUl|imura asserainus hiinc Hbriira fuisge
Gum ergo S, Anselmi et Ruperti saeculo tol pc- Iraijsmissum.. Primus; enim aimp mijlesimp sexage-
ctirrani Valeramai, Wafirami spu Valraniii,'cbnslare simp, vel millesiino sexagesimo.sexto decessit, An-
neuiiqnam polest qiiis ex liis oinnibus aucior fiierit selmoiunc temppris iunipre, UJtiraus vero yita fun-
ojperis De divinijiofficiis, el ad qiieiri difecta epistbla ctus est anno. miliesinjp centesimp pcluagesimo; iet
quaeiri hujrismbdi bpere naevuni aHqiiem arguit. proinde mortuo Anselmo.qui millesirao centesimo
Constat qiiidem .nori.ad.Valeraraum Atl.embergeriT nonagesimo idecessil, priusquam iste Valeramnus
sem scriplani fuisse, cum riullus aiidiatui' Valerairius Hbr.uiriDe divihisifficiis, poluissel conseribere.
(49) Cenlur. xi. c. 10. pag. 005.
81 PROLEGOMENA; — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 82^
El lla jam res tota est Mersburgensem iuier el x sione monachum ordinis sancti Bcnedicli, ahbaiem
Farisiensemet Ursicampensem, cujus sit optis istud in riivinis Iitleris exercilatissimuin, qUi plurcs eriidit:
De divinis officiis, quod Valerano trlbuilur, et ad HBros; ex quibus ipsum operis istius auctorem judi-
quemscripfa haec epistola, quae Anselini dicitur. cavil. At Teutonicum pfo Teutonicb, nii)iia'clnihv
Mersbufgeftsis jura potiora videritur cum plura pro monacho, abbalem Germanum pro abbate Ger-
ediderit opera, quibus inter ecclesiaslicos scripiores mano, Vileramnunv scilicct Mersbiirgensem pfo Ru-
meruii aniiumerari, inter quos aliorurii neriiosederii perto Tuitiensi habuit: et illum pro isto dedit Oxo-
obiimiit. Verum cum et isti Villeramo Mersbufgeiisi, niensibus, Valderisi el aliis qui Valeramhurira Vile-
nUllus, quem sciairi, opus De divinis offieiis ascfipse- ramno non dijudicantes, liiinc exisliinariint episco-
rit, niillusquead ipsum scriptam', qtiae Anseimi ceri- pumr Numbergensem, Ctirii religiorii VasqUez et'alii
setur, cpislolam dixerit; el Anselmuseoniuita aetale diicerent opus istud, in quo non niiiil eucbafislicae'-
posleribr sili nuflius sane fidei est ab Anselirio scri- veritati repiigiians ipsis videbalur, sclnsmatico po-
ptarii esse haric epistolam, el ita nullius pfofsusest" lius tribuere quam scriptbri catholico, cujus nomen:
fidei opns islud De diviriis officiisab eo Valramrio edi- in surerrofis patrocinlUm Lulberani frahebaht.
tuiir esse, ctii urii Valdensis, Oxonienses, Vasquez Haec erroris illius Valefamiirim Rupefto subsli-'
et alii nullo jure, nulloque probato fidei lestimonio B tuentis origo et series riiihi visa esl, quam indicasse
lribnendum voluerunl. siiffieiai, ul unicum quod advefsus firirilssima Ru-
Ne tamen Anselmi, aut Guillelmi abbalis S. Theo-' pferli jura prbfertur tesliriioiiium, niinofis fidei lia-
dorici, aui alierius alictijus auctoris injuria, Rupefti beatur, quam ut quod cerlissiimim est everiar, vel.:
Tuiliensis jura stabiHfe videar, uha est, sive pro qiiod prorsus incerlum esl firmissime staluat.
Ariselmo, sive pro Guillelmo conlendentium.pTO Tui- Si quis tamen unius bujusce scriploris fide perti-
liensi abbale pronuntiaia sententia, libros scilicet nacius contenderit ut Vasquez; aut facilitis conces-'
De divinis officiis a RUperto fuisse cOmpositos. Joan-; seril, ut dominus de Lestoq iriSorbona sacrx.ilieo-
nes Picardus (50) ab Anselma Garituariensilad Ro- logiae' pfofessor unum De divinis officiis opiis a
perlum missam probat cpislolam, sic eum eonsti- Valeramnio exiisse, non (airien indecum Oxoniensi-
tuens bujusce opefis auctorem, ut illud dixerit, bus, Valdensi, Vasquezio ei aliis negasse debuit
leviori: licet rationis Conjectura, a Ruperlo susce- uflutri illud, de quo cohlendimus, opus De divinisof-
ptum, dum Anselmus vivefet, cbmplelum vero post' ficiis a^Rupertb esse conscriptuiri. Nonne el de iis
Anselmi obiturii quera anno"iniIIesiriio centesirab Isidofus, et de iis Alcuinus, et de iis Anialarius et
nbno conligisse non difliteltir. Sed et Tlieopiiiliis ^ alii librbs cbmposuere. At iri iis iibris, inqUienl, qui
u inter
Raynaldus (51) de temporuiri ralione ftihil sollicitiis, Ruperli opera circuiriferuntur, qucedam legun-
et epistolam Anselmo ascribil, et libros De dtvtriis lur qut» el in Vaieramni opere. Siccine tfarisuiripla
officiis Ruperlo Tuitiensi attribuit. Tandem R.P. Ber- qusedam prolem parenti subducere debenl? Qtiis in ,
trandus Tissier (52) nori ab AhseliiiO, sed a Guil- Ruperlo vel modice versalus non depreberiditaliqua
lfelmoS. Theodorici abbate ad Ruperlum riioriachiiiri! nonnunquam a Ruperlo loca proferri, tacito aucloris.
hanc scripiarii esse epistolairi sic assbrit, ut nullo nomine, perinde ae sua? INonhe et ipse Rupertus
reptignante opus De divinis officiis Rupefto aslruat. hoc sibi in islo De divinis bfficiis:opere COntigisse
Ex quibus videas qtiarn leve sii priniura illud, declarat. (55) in suo Apologelicb, liti insciliam sitritil
in IpsO S. Grc-
quod ex. ista quam alii Anselriii, alii Guillelmi, alii ac invidiam arguit aemuli cujusdam
alius incerti auctoris dicunt, epislola, Valdensis, gOfiuin imprudenter damnantis?
Vasquez et alii dicunt argumentum quo Hbfos De. Sapicnlius ergo cum domino de Lestoq ex pfae-
divinis officiis Ruperio tiOstro abripiant, cum sive ab riiissoValeramni opere nihil adversus Ruperti opus
Anselnio, sivc a Guillelmo aut alio aliquo qui nesci- inferri intelliget, quisquis duo isla simul stare posse
lur, auctorc scripta sit haec epistola, indtibie tamen nbverit. Valeramnus optis De divinis officiis edidJl;
ab utriusque paflis censoribus Rupertns hujuscc D Rupertus libros De divinis officiis composuif, et in
operls auctor proclametur. uiio ipsorum capilulo eadem vefba leguntrir. Qnid
Nec eos pius juval qiiod Joanries Parisiensis, qiti haee pugnant, ul ufto permisso negetur alleruni ?
annosupra ceutesimuin aRuperlo vixil, Valrartio ea Nihil ergo alierum Oxoniensium, Valdensis et Vasquis
verba tribuat quse legunlur in' capite 7 libr-i-n De afgumentum ex Joannis Parisiensis lestimonio du-
divinis officiis. A Joanne Parisiensi Valramum pfo clum adversus Ruperti jura conciudit.
Ruperto ideo scriptum dixerim, quia audieral ab Sed et tertium ex Valeramni suspecla fide infir-
abhate ordinis S. Benedicli natione Teuforiico, iri mius adlmc procedit. Valeramnus quidem fuit
diviiiis Ihteris erudilissimo, in Germania flOrentis- schismaiice a Romano ppnlilice divisus : ergoiie Cen-
simo, inter caetera composituin opus De diviriis of- sendus auclor operis, in quo non solum nihil adver-
ficiis. Audierat ex Universilate Parisiensi studuisse sus Romani ponlificis aiiclorilatem , iino plurima in
quemdaraViilefamum natiorie Teulonicum, prbfes-. Romanae sedisel EcclesiaeRomanaecomineiidaiionem
(50) AdnOt. ad lianc epist. et adJib. De sacramv (52) In Bibliolh. Cisterc.
corp. et sang. Domini. (53) Lib. i in Rcg.
(51) In syutaxi primx parlis Opusc. S. Anscimi.
83 RUPERTUS ABBAS TIJITIENSIS. 8*
et nnitatis Ecclesiae laudem posila legunlur? An re- A abbatem SigeDergensem lihrum multis Scriplurarum
bellis et schismalicus in capite vicesimo scptimo refertum mysteriis, quem iniiliilavit De vietoria Verbi
libri primi De divinis officiis Petrum principem apo- Dei. Scripsit alium De divinis officiis. > Trilhemius
slolorum ronstititerel, et pro ejus excellenlia Petri libro De scriptoribus ecclesiasticis, ad Rupcrlum, in
successores caeleris praeeminere patriarchis senliret, calalogo quem supra adduximus. Baronius ad annum
qnos solos principes dicit apostolicos nominari ? An millesimum ceniesimum undecimum falelur hoc
fidei initium ab illa sede prodire doceret, islamque anno a Ruperlo edilum optis De divinis officiis. Bel-
proinde in Ecclesiis observari regulam, ut neminem larminus in libro De scriptoribus ecclesiaslicis ad
liabeanl ponlificem, nisi ab eadem sede misstim, a Ruperlura. Cenluriatorcs cenluria xu, Sixtus Senen-
qua primus illis praedicalor fidei missus est, et illam sis in Bibliotheca, opus islttd De divinis officiis inter
missionem diceret pallii esse largitionem? An extra Ruperti Opera computant.
Romanae sedis communionem positus, Romanae sedis Cocleus, catholicae fidei adversus Lutheranos pro-
stalula commenilaret, et adversus Graecos luenda pugnator acerrimus, cui nihil sapere poteral quod
susciperet, ut ea oelebral et tuetur (54) auclor bu- sanam Ecclcsiae doctrinam non saperct, Ruperti stti-
jus operis? An avulsus a capite pronunliaret, ut diosissimus: inter prsecipua ejus opera, quae suse
"
auctor isle (55) Ecclesiam ex ipsius Petri, cujus vice commissa esse fidei scribil in epistola ad Henricum
fungilur Romanus pontifex, auctoritale spiritualinm abbalem Tuiliensem, el quae Colonise prelo subjici
divisiones donorum distribuere; istius principis esse curavit ul publica fierenl, duodecim ejus libros De
nvihus Chrisli pastores ordinare, etc. divinis officiis ciiumerat;« Edunlur, inqiiit, ex prae-
Non ergo opus istud evoivil, qui ex Valeramni cipuis operibus ejus tria, nunc ad proximas Kalendas
Numburgeiisis schismate perperam deducil, non nisi Aprilis evulganda, nempc qualuordecim Jibri Cotn-
ex ipso opus istud prodiisse : cum polius ex suspecla mentariorum in Evangelium Joannis, duodecim libri
iValeramni fide, et cx ipsiiis in sedem apostolicam in Apocalypsim ejusdem, ac lotiriem lihri De divinis
lebeilione inferre debuerit ab ipso nusquani ediios officiis. Quaeomnia cum fidei meae commiserit, > etc.
liujusmodi libros, qui summam, uhi vis, se locus Nicolaus Sanderus in libro seplimo ex his qtios
offert, erga sedem aposlolicam proteslantur debitae De visibili manarchia Ecclesim adversus baereticos
religionis observanliam. Quid ergo juris Valeramno scripsit (56) plurihus locis Rupertum librorum De
Numburgensi jain superest, quo ab Oxoniensibus, a divinis offlciispronuntial auctoreni, Guallerus eliam
Valdensi, Vasquesio et aiiis operis islius De..divinis in sua Chronologia, Ruperli operibus el illud accen-
afficiis auctor asseralur? Qnid injurise non est fetum r sct. Sirmondus ipse, sicut et aller Jesuila, nominc
legitiino siibripuisse parenli, nl supponereiur alieno ? Flaridus, in Spongia (57) sub ficto Leomelli nomine,
Alienns est Valeramnus; Iegilimus u.nus est Ruper- istius oporis, ut Ruperli, aucloritatcm conimendat
tus noster Tuiliensis. et defendii.
Qui prolem supponil, sictit et qui prolem subripit Sed et Petrus Aurelius, cui a Sirmomlo et a FIo-
palri, crimen liabelomni legum scveritate mulclan- rido objicitur opus islud, tanquam Ruperto dignum
dum; cu.i ne s.ubjiciendus videar, quasj qui propriam (58) diversis In I.ocis admitlit, quod lamen si dubise
Valeramno abstraxcrim, ut alienam Ruperto ariju- fuisset auctorilalis elfidei, neuliquam lot in locis
dicem, qiiibus littilis et quo jure ista sil ipsius, in- admittere debuisset, sed ex.cip.ere poiitts, quam ob-
vktissime probandum suscipio. jectum ex capile decimo sexto Hbri quinti De divinis
Non supposititia proles illa censenda est, quam officiis leslimoinum expositione toties repelita dis-
legii.imam ipsius parentis esse tcstantur omnes qui soivere.
sensum Jiabcre student liujusmodi fel.uura; mullo Sed magis accurala|disquisitione ex Augnslini Ca
minus ea quam ipse parens suam agnoscit, ul suam nonicis Joann.es Picardiis. cpistolam De corpore et
servat, et ul suain defendit.Quse potenliora legilimae sgnguine Domini ab Anselmo ad Rtipeitum, non vcro
prolis indicia quam certum lmjusmodi censortim D ad Valeram.oum^directam sic. contendU.ut a Riiperto
testimonium, quam parentls. oscula, amor et lutela ? perfectum quidem fuisse boc opus De divinis offlcii?
haec aulem omnia Ruperlum operis istius De divinis post Anselmi decessiun, anno videlicet centesimo
officisprolestantur atictorem. Qiijs enim scripiorum undecimo; sed ab eodem inchoatiim, dum Anselmus
ccclesiaslicoriim conscripsil catalogos, qui opus viveret, scilicetanle annum miUesimum cenlesimum
islud Ruperlo npn ascripserit? iiontim, demonslrare studeat.
Continuator Henrici a Gandavo De ecclesiasticis Cum ergo singuli qui ecclesiaslicorum scriplortim,
scriptoribus, cap. 5, a RuperlQ cpmposilos, maxime et prae caeteris, Ruperli Ubros recensere studuerunt.
liujusmodi De divinis officiis libros t bis testatur : el ipse Aurelius, cui tanti viri aucloritas ex Ubrif
t Ruperlus abbas Tuiliensis scripsit ad Gun.onera De divinis officiisoppoiiebalur, opus istud esse Ru-

(54) Lib. ii De divin. offic, c. 21 et 22. (58) In vindiciis censur. Sorbon., pag. 41, et r
(55) Lib. lii De divin. obic, c. 10. parte orlhodoxi adversus Jacobi Sirmondi Antirrhet
(56) Lib. VII, n. 806 et 812, el ad an. Christi n, pag- 561, e( jn parlein secundam Antixrbet., pag
M 24-1145. 619 el 620.
(57) Assert, quinta ad prop. tcrliam, lit. 2.
«5 PROLEGOMENA. - APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 8fr
perli protestenlur, quis illura ei non deputaverit,, 1 suramum ponlificem interfilias suas, quas^ibi re-
quod tot ei hac in re judices una voce adjudicanl? censet, elucubrationes, opus islud veluli suiJaboris
Parum sit quod caelcris sufficit geminum luincce primitias, et omnium quae scripsit operum caput
Ruperli felum illis exterorum vindicasse lestimonHs, iterum dicat: « Scripseram, inquit, et antc hscc
et eorum maxime qui Rupcrli operum conscripsere oinnia opusculum De sacrameniisSive, officiis divinis
calalogos, vcl libros enumeraverunt. Quis illo con- per circulum anni, distinclum Hbcllis sive lomis.
ceplam sinu prolem abnegct, qui illam amanter ut duodecini. >
suam recepit,- et ut suam fovet ac protegil? Quis Jgilnr opusculum istud si. non scripsit Rttperlus,
opus hoc in Ruperti sinu conceplum, ex Ruperti fe- larpius sane et damnabilius quam Saphira, in suuiu-
cunda mente edilum certo non judicet, qui Ruper- caput, ne dicam in Spirilum sanclum menlitus esi,
tum opusistud ulsuumproiestanlem, uisuumcom- alienas opes, ut suas, ad sancti Pelri successoris
mendantem, ut suum dicanlem, et ut snum defen- pedes deferens, ut mendacio furto cumularet. Haec
denleni adverlil? si de sanctissimo Ruperto cogitare pia mens refugit,
Riipcitus opus islud Dedivinit offtciis stwm esse et opus istud ei sublrahere sana mens abhorreal.
ipse dcclaral, ul siiHin ipse conimendat, et lanqiiam Ipse sui hujus operis vindex est iu libro primo in->
suae lerrae fruges Deo dicat in pluribus aliorum suo- B Regulam, qui et Ruperli Apologetieus dicilur. Cura.
rtim operum locis. Sed maxime in epistola ad Cuno- eniin invida mens aemuloruin ex ejus libro De divi--
nem- Ralisponensis Ecclesiae episcopum hoc-opus nis officiis, quem nulla fraudis suspicione legendum
De divinis officiisinter sua primum vocal, unde ct uni sludiose id roganli tradideral, unam proposilio-
Hlud lanquam primiiias frugum lerrm suai Ctinoni nem damnasset lanquam fidei et ceconomise Verbi
oifert, seii polius, ul ipse loquilur, per manus ipsius prorstts adversam, jamque fratres erudiii, ut ipse
dimitlit in conspeclu Domini. « Primilias frugum narrat (59), dirigerenlur qui inquirerent an verum
tcrrae, inquit Ruperlus, quara Dominus dedit milii, essel quod de ipso fama longe laleqtte sp'arserai,.
nunc offero secundum praeceplum sanciae ac mysli- scilicel ipsum dixisse, ipsum scripsisse Spiritum san-
cx legis, dum praesens opusculum, quod de divinis ctum de Maria Virgine incarnalum : quo Rupertns
scripseram ofliciis, diu ex-petitum milto libi, Cuno se vertit? quo confugit?an Hbrum despicit unde;
Paler mi, liaclenus abbas ccenobii Sigebergcnsis, ^uspicio?
nnnc atitero penlifex Ecelesi.-u Ratisponensis. Pri- . Sed el uno ex Ruperli aemuKs librum himc pro-
miliae namque sunt istae cunclorum operum, quae clamanle hserelicum, imperilo etiam popelloeum
mibi a Doinino provcnisse gavisus es, > etc. « Hoc deposcenle cl rapere festinanle ad combureiirium,
'
aiilcra opus De dkinis officiis, quod primura erat, i " Ruperlus quid agit? An suum negat hoc opus? an
etc. Et insuper in eadem epistola sua ipse cnunie- dicit alienum ? Hoc opus, si Ruperli non est, Rtt-
ransopera, illud primum describit. « Sunt aulem, pertus suum putas asserel quod baereticum, quod
inquii, praesentium primitiarum libelli xu. > Tum- flammis tradendum rapilur? Si Ruperti non est, ni-
que sna caetera subjicit opera, ul in ejus catalogo ex hil ad Ruperlum ista criminatio. Librum auctori
isla epistola stipra posuimus. suo dimiltal Rupertus, el omnem a se depulit ca-
Quaniis vero Rnpertus hunc librum commenda- lumniam.
verit, suumque fecerit, discitur ex capite decimo Suum tamen opus istud Rupertus asseruit vindex
terlio libri secundi, quem in Regulam sancli Bene- sui simul operis et suse fidei ; nec enim cemuli sui-
dicli conscvtpsit, ubi de hujusmodi opere sic loquitur: vel insciliam, vel invidenliam tacitus dimisit, sed
< Itiiibro qoem scripsi de sacramentis sive ofliciis, ejus insciliam risit, et sprevit invidiam , ut initio
rationes hajusce observalionis, Cur loco Alleluia hujus operis sumus prselocuti; sed, dumsemttlum vi-
cantetur-tracius ex-pressi, quasa multis libenter Jegi det, inter opuscula quse islius in ipsum odii erant
iamdudum comperi, et earum tanla et talisest alti- seminaria, imprimis opus istud computat. < Loculus
tudo sive profundilas, ul bic- non breviter- possint Q sum, inquit (60), imprimis opusculum De divinis-
iterari. » officiis sive sacramenlis per circulum anni disiinctura
Nonne hoc uno collapsa ruunl omnia-Oxoniensium, libellis duodecim; maieriamque pergrandem brc-
Valdensis, Vasquis el aliorum, qui- iu oppositum ni- viori quam oportuisset. opere aslrinxi. > Tumque
tebantuF, fundamenta?" Nonne hoc iino Ruperli ejus csclera sua opera subjungit.
ad opu&/)e divin* offitiis ita staluilur, ut non nisi Veruc ct-ipse libcr suumproditauclorcm, proles
gravi injuria Ruperto possit detrahi, quod ipse suum pareniem, fructus arborcm. Nam Hbri sccundi capito
esse aflirmat, et tanquamsuum per manus pontificis vicesimo lcrlio auctor sc monacbum profilctttr his
dimillit in conspectu Doniini? An plagiarium, an verbis: < Causa poslulat quiddam nostri orilinis, id
perfidum, an sacrilegum diccnl religiosissiinum Ru- est monacliorum non proelerire proprium. > :\ ":: s
perluni ?Absit. Et libri scptimi capilc viccsimo qiiinlo : « Islis
Ncc uni duntaxat episcopo, sed el otmiitim Ecclc- recte ct laudabilitcr a nosiri, id csl monasiki oniinis
siaruni capiti summo ponlifici Rupcrliis Iioc opus ul majoribus tradilum cst. > Exprcssius vcro in. libr)
SUIIIIIhiirailiicr obtulit. Ipsc cnini in cpislola ad octavi capitc quarlo monachus sub abbatc Bcren»
(59i Lib. i in Reg. (60) L. iin'Rcgul.
87 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS, SS
gero, seu Berengarto, m ccenobio S. Laurentn de- AdebetI. hoc opus a Ruperto fuisse compositum ca
olaralur islius operis auclor anno millesimo cente^ duntaxat aetale quam ipse in paschali cereo signa-
simo iindccimo, quo Rupertum iri isio monasteria- - tam descripsit, anno videlicet-reparatae salulis mille-
snb illo abbaie degisse conslai ex ejus ad Cunonem simo centesimo cum undecinio.
abbalem epislola : Ciiicunque fidcli anintm; ex Rei- Quam Ruperlus
sacrmScripiurm inlelligentiam ha-
ncro in Vila Ruperti; et cx ipsa Ruperli Opernm buerit.
superius a nobis deducla serie. A.d verum nisi vero non perveniiur, a vero de-,
Haecaudiant OxoniaeJoeldres, Valdensis, Vasquez Jlectil ivusquam, qui a Spiritu Dei regitur, qui non-
et aiii, stiuniqne Valeramnuni ab omni in opus istud nisi ad &e,)quisumma elpiima verjtas esl, lioniiiiem
jure dejiciant. Auriiaiit a nipiiacho coinpositum, ducil, el eura qui Ruperti fidein ab erroribus vindi-,
quoil ab episcopo Niimburgensi editum coluerunt; candam suscepii, plurimum juvat, qui non ex pro-.
Leganl anno millesimo cenlesirao undecimo con..; prio sensu, sed ex dono ccelesti, sacrae Scripluraj!
scripliim, quod sancti Ansclmi anno millesimo cen- inlelligcntiam obtinuerit Rnperlus. Non ergo do-,
tesiiiro nono de medio facli temporibus, a Yaleramno littni isttiri ccclesle silebo, qutid de Ruperlo lcslantur
exiisse conlendunl. Tandemque lol ipsiusmel Ru- qiiolqnot fl"eRupertO scripserunl.
perlpde isto suo-opore lestiihoniis, quihus integra ^* Reinerus, raonaslerii Sancii Laurenlii, in quo
deljetiir fides, plenissime convicti, Rttperloomni jure Rupeiius a teneris educatus est, monachus, donum
opus islud resiiluant, quod Valeramno, nullo jurisi i(itid Ruperto snperne infusuni prae caeleris sic cora^.,
titulo, sub levis dunlaxat conjeblurae ipcerlo adjudw mendat,.in libro De viris itlusiribus illius cceriobii ^
cavere. « Aperuit illi sensum Sapienlia Deij nt intelligeret
Ncc pTjetereundum quod Joaniies Picardus, Belio-* Scripluras, ut traclaret de illis summa facilitate,.
vacus, canoriiciisregularis Aiigustinianus, iit episto- summa ulilitale. > El aliquanlo posl: < Cui mos
lam et tractalum De altaris sao-amehto, nullo recla- eral lani laudabilis, nt si qnando minorem sihiadesse
mante, Anselmo vihdicet, et ab eo ad Ruperluni graliara senlirel, humi anle Domirinm sese adjiceret
fuisse ahno miHcsiino septuagesimx» norio, vel s,e- cruciiixum, et a Sancto el Vero, qui hahel clavem
qnenti iransmissum prohet,dicere cogitur pfiores David, qum aperit, ef nemo claudif, ciaudit, et nemo
saltem De divinis officiis lihros, in quibus hohriibil aperit,/pelerel quod clausum erat aperiri. Humiliter
carpendum depreliendil atictbr hujusmodi epislofe, quserenti, fideliterpulsanli, mox aperiebalarj dum
ante hsec lempofa a Rtipertb fuisse; rudiofi. licet Itice intelleclui superinfasa irtirabih modo audirel
Minervaj eoriscripiOs, 61 ad Ariselhium direbtos, do- f q.uid loqiiereturinipso Dominus Deus : adeoeniiri se
nec setatis ptocessu a: Ruperto perfecli Eunorii jairi- "*
'
diligentem ditaverat, adeo lheSatifiim pectoris ejus:
episcopo Riitispbriensi dicareniur. repleverat, ut duo insimul, aut tres vix p.ossent ex^,
Tota liaec Soanriis Picardi fictio seipsa cOiieidit: cipere scriplores quae dictabat. AspexefAt aliquando.
nec eriim slare uUafenus'poiest qood Riipertus vix/ in visli noctis Sapienliam Dei, Vcrbum Dei se deos-
jiatus, si natus ante annum millesimutn septu.-igesi- culans; cujtis scilicet lotnm cxisteret corpus quasi
nmin ribnurii,'de divinis officiisscripserjli Siare non- de auro forroatum purissimoi a qn.o el fistulse pro-
polesl quod opus imperfecUim Ruperlus miserit ad miriebanl undiquecomplufes, quas vivas eum impelu
Anselinurii, qui.non de iricceplo, sed de completo ta- in ijlum aquas profundebanl. J His Reinerus Ru-.
hore Ruperlo Sn epistola gfatiilalur. Stare nort pOt perii graliam proseqniiur.
lest qtipd arinis triginla duobfis, ab anno videlicet Ne auiem suo adulalum ccenobitae Reinerum su-
millesimo sepiuagesiirio nono ad annum millesi- spieeris, qiiibus illius donuui doctissiraus Joannes
nium cenlesimuito undecimumyqui in linjlismodi li- Goclaeuscelebrel, ex epistola ad Henricum abbatem
broruni oclavo nptalusiegilur, stisceptuin opus Ru- Tuiiiensem, accipe : « Talls^ac tantus esl auclor ille
pertus Iriimiserit; dtitn nuljaeurh cura premebal. Rupeftus, » cujus opera multo studio edi curabat,
Slare non ipoiesl quod Rupeflusria sclale de divinis D ] « rit leclorem nori modo efudiat scientia, sacrisque:
officiis egeril, qui nbrinisi exslincto Pasclialjs II el in liueris exercitatura reddal, ac scribam docium in
Guiberli schismale, illius nempe auclOribus Henrico regrio ccelorum faciai, verum etiam ad pietalem ac-^
111el Giiiberto vila funetis, iri saccrdolera Doriiiui cendal.ad sancliiatem vitse prseparet, ad divinttm
unctus esl; et Doinino os illius, ut ipse enarrat, amorem inflammet: hiimiliier sapere^ Ecclesiae con-
tunc aperiente,-divjna coepil eloqni sacramenla, pri- senlire, praelalos reverefi doceal; dectis profeclo
mumque illud dpus De divinisofficiisel duodecim di- Gerinaniae, doclor vere sblidus, prscclafus ecclesia-.
stinclum libellis conscribere, quod proplerea vocat sticus, qui cum veleribus quoqne, liim Graecis, lum
Primiiias frugum lerrw cui beriedixil Doniinus. Sta- Lalinis, in sacrarum litlerarum explanalirine haud
re ilenique mininie potesl quod ea quae Anselmus, innheriio compafaii posset. Quis enim ex omnibiis
si silauctorepistobe desacramento allaris, in hujus- aul diligenlius, aul luculenliiis uheiiusque scripsil
modi operis capite corrigenda aul explicarida nota* in Evangelium Apocalypsimque Joannis? Quis sic
verat, Ruperlus, dum operi illi manum ullimam verba omnia expehdit? Quis sic omnia Scripturis
dedit, casli^aliorie spontanea emendare vel clariori declarat ac munit ? Praeclara quidem exstanl monu-
cxplicalione illuslrare delrcctaverit. Slare iiaque raenta Chrvsoslomi, Cyrilli, Augnstiiii in Evange-
85 PROLEGOMENA. — APGLOGIA PRO RUPERTO.'-. PARS I. 90
liuni Joannis; verum tameli multa post eos, diviria A docuit, errantes correxit, confudit haerelicos; sii-
illuminalione adjulus, reperiit scitu digna Rupertus perbos prostravil. Sicut olira apud Syros B.ilevita
noster (quia Geriharius), Is in Apocalypsiifi briines et monaclius Ephraem a Spiritu saricto per visionem
omniuiri comftieritariOs lorige siiperavit. > doctOfarderis constitiiitiiri sic Rupertus presbytef,
: noster et abbas, eadeni facultate illustraiur. > Hsec
Triltieniius suat> patriae orriiniqne suo, sed ei suo Triiiieinius orans in
muneri defuisset, suinier ecclesiasticos scriplores Riiperli Tuiliensis laudem.
suum noslrumque Ruperluni, dono illo singiilafi Sixtus Seneiisis, lihrri quatliiBiblioihecw sahctmis
inter caeleros praedivilem non exhibuissel. Unde in : pfseclarum etiam de cmlesti dono Ruperti habet'
« alibas Tuitierisis, juxia
libro De scriptoribus ecclesiasticis de Rnpcrjo haec tesiiftibnium : Riipenus
scribil: « Rupertus abbas.Tuitiensis coenobii, jijxia ; Coloniam Agrippinanij pfofessioiie Benediclinus,
Coloniam Agri^piriam, brdinis S. fienedicii, hatipne naliOrie Germanus, vir imHviiiis Scriplurisj Spiritu
saricib-per visionem ilhistrarite, dociissimus. »
Teulonicus, vir in divinis Scripiuris, Spiritu sancto
Yepes in Chronicis ordinis S. Benedieli, ad ari-.
pervjsionem illustrante, doctissimus, et saecularium
Htierarum non igiiarus; monachus S. Laurcnlii nririi Glirisii quingeiitesiirium.iricesimum seiturii,
dicil Ruperium abbalem^Tuiliensem et doctorem
Trajectensis, prppler incredibilem efuditioneir. siiam iHusifeih in Ecclesia adeo floruisse, ul curii Paulo
a FridericoCoIoniensi archiepiscopo inde assumplus, Bi
ad Galatas l dicere potujerit : « Neque «go ab Iiomi-
et in abbalem Tuitiensis monasterii sublimalus, :
nibus 'aceepi Ulud, rieque didici, sed per revelatio-
mnlta prseclara opuscula composuit; exep siquidem " ..-
nem Jfesu Ghrisii. >
lempore, quo ccenpbium in juverilule sua ingressus Gualterus iri Chroriologia tnd annum inillesimtim
esl, tantum sein Scripluris sacris exercitaverat, ut
centesimum nndecimiim, el Hugo Menardris in;
nec dorhiiens quidera a meditandis illis vidercmr ad diem quinlinnMarlii,
Mdrtnro.logioBeriedictino',
posse qniescere, quin lingua et labia ejtis quasi le- de S. illo doctore trariunt quod, cum obtusioris esset
gendo moverenlnr. Claruit mnlla sanclilate, do- ut ullo Jabore ullove sludio iii-;fe
ctrina et miraculis cpruscans. > ingenii, quam
• litieraria proficere pbsset, adDei --Genitiicerii eon-
flis, quasi In brevi tabella, Trillien?ius depihxil ; fugit; quae Rupefii votis annuens -,et ipsi .apparens'
Rtiperl.im; cnjus doclrinam, lidem et sanctitatem , eo lumirie intellectnro ipsius illnstravit.; quod stu-
pluribns exornat in oratione quam ari D. Gerlaci de peTei Germaiiia, quae iii arcaiiis Scripturae scrU-
Rreilbach, abbatis Ttiiliensis, vola de.Ruperio ha- : tandis alterum non haberet: •. , •
buit; quae, qtiia prolixior est, et Ruperti operibus Aniehos priihes lolam Ruperli laridem paircioribiis*
modo praemitilur, pauciora duntaxat exscribam, quse G sed inajoribiis jain anlea Ciorapleverat Honoriusv
ceelestein ipsius inlelligentiam magis declarant, Augustodunensis presbyter :et scolasticlis, qui. in
« Semper legit, inquit Trilhemins de Riiperto, libro D.eillusiribus ecclesiastiiis scriptoribiis, anno
semper scripsit, seraper oravit, ut orAliohein, leclib : millesimo cenlesimb vicesimo quariri, .paucls ais
suscipcrct, et oratio ieclionem terininaret. Probant scd suhlimioribus Rupertum clleri ; « Rupertusj
lioc aru-urata quae conscripsit opuscula.; in quibus Tuiiiensis inonasterii abbas, Spiriiu sanclo ^er.vi-
omni modo scientiae doctrina collaudaiur. Cum au- sionem illurainatusj tbtam pene Scriplufain egregio
tem esset adbiic mirius erudilus lam in ssecuiaribiis slylo exposuil. > ,-•;;
Htteris quam in Scripltiris divinis, orando contiriue -Sie-superirifusam>Rnperlo sacrsc Scriplura? injel-
ct legendo, petivit a Deo cum Salonione donum ligenliam omnis setas loquilur. Umis Bellarminus,:
Sapientise; nec ab oratione inccepla [sitpple desliliitf de scriplOribusEcclesiastieis scfibens^, illam taciiit.,
donec, SpiriUi saricto per visionem iiispirante, Laudibus enim euro efferre non debuii, queiri erroris
copiosissiine, ulira oroaes cariieniporaneos- snos vohiitjnsimnlare. CenlUriatofes (6l5):illam,quidem
quod oplaverat .accepit. Erat autera beatae MariaB' prorerunl, sed ut illam rideahl.;• donum enim illud,
semper Virginis ardenlissimus ariialof, ciijusinler- ^quod a Deo coricessiini Ruperto icreditur, nugas re-^
cessione lantuih sapieritise muniis obiiinitsse crcdi- putant. At quis, nisi vel imperite vel irople, lioc
tur. Quantum iri divinis Scripttiris legendo iprofece-- quod in Ruperio agnoscunt et mirantur branes, et
rit, tredecim libri, quos De vieioria Verbi DehaA quod ijisius scripta loquUniur arileslisinlelligenliae
Cunonem. Sigebergensem abbatcm edidii, liquiilo donrim ridere j otest? Blasptoeihant sliilii quaecunque
oslendunt. Scripsil eliam stiper Vetus Tesliamenlum ; igrtofanl. • : /•- ' :
De sancta Trinitate opus ;egfegiura; quod si iegere Non lamen ego crim Gualtero (62) elialiquibust63|:
volueris, quid in ScriptuT-is sanoiis potuerit-,. facile aliis facile senserim, Riiperlum obiusi aded fuiste
videbis. Nam per divinam pielateni illusiratns, lan- irigeriii, ut ad scientias' ;prorsiis fuerit, inepUim.-
tum in exponendis sanclis Scripiiiris valtirt, ut in . Quod enini isti post (6*) Tiilliemirim :gritias profe-
oinnium adniiratione maxima habitus, doctor sno riint, non gratis, sed muUo jure rejicio, cl ipsiusmet
tempore doctorum sit publice probatus, Nescios Ruperii de seipsb tesiimoniiseviiico. , ..', .
: > ,.:.•.. . ,.-,-.
(61) cent. cit. pertm.
(62) Loc. cit. (6*) in Catal. illusl. viror. et iri lib. De- scrip.
(C5) Hugone Menardo loc. cit., Bueel. iu Menolo- . eccl. ei in Chrou. Hirsaug. • :
gio, et Laune Benedicl. Enla Viedu venerable Ru-
91 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 95
Ipse enim, tibro duodecimo De gloria Filii homi- A non tani sibi quam priraae sumtnacque Verilali pcr-
nis, postniedium, seniulos suos de suis magistris hihelur.
niaxime, ct de artiuin liberalium scientia jaciabun- Licet ergo Tuiliensi revelalis non illa debetur
dos, quasi ipsis solis data sit, ut polentius compe- fides quae Pauli el Joannis teslimoniis, Rnperlus
scerel, suum iti tibris artitim Uberalium, et in disci- fidenter de se loquaturv et ipsius de se loqiiemis
plinis scholariuin sludium plurimum commendat; audiatur testimonium, quod non ultra, sed reni-
pravhis oriinibus laraen ducetis AUissiraj donum, lens; non propria sponte, sed a Chrisli sacerdote
quod vocat visilationem : « Ego, inquit, quamvis et jussus, imo et per iremendum Dei nomen arijuralus ;
ipse nonnullos in disciplinis scholaribus Patres non iti sui laudem,. sed in obloquentium correptio<-
habuerim, ei in Hbris artium Uberalium non segni- nem; nec in sui sed in verkatis gloriam tandem
ter studio9us exsiiierim, hoc profiteor quia visitatio prolulit, scripto posteris tradens, quod non nisi
ab Aliissimo melior milii est, qttam decem Patres Cuuonis secrcto el fidei commiserat.
biijusmodi, > etc. Cuno episcopus Ratisponensis (66), ut narratipse
Huic Ruperti leslimonio pro seipso dicenlis, id Rupwrtus, ilerum alque iterum a Ruperto exegjl ut
unum adjicio, nempe Ruperlo concessam non scriberct unde ipsi esset ista faciliUs qua etim
iiaberi ntsi sacrav Scriplurae inielligentiani. Caetera R noverat Scriplurasexponere fere sine praeparationi-
ergo Ruperlum laluerunt? Undenam ergo linguam btisiUis SS. Palrum, quibus in sludiis Scripturarum
Grsecam et Uebraicam apprime calluil, ita ut ad lalioralUri feliciier se praeparaverunt, sicul Dei mi-
llebraicam verilatem in librum Ecclesiaslici Com- nislros, in vigiliis, jejuniis et cxteris bonis, quibus
menJarios edorel, et Hieronymi opus juxta Septua- adhibilis clarificari solel sensus hominis, ut reclo
ginia Inlcrpreles, quasi mulilatum esse eti informe inluitu mereamur incedere per sanctas ac venera-
deprelienderel ex ipsius iterala leclione ut ipse de- biles Scripturas Verilalis. At cum nuda prece Cuno
clarat' in prologo ad hujusinodi Commenlarios? a Ruperto nihil oblineret, magnnm nimis, et forle
Reclius ergo de Ruperto Reinerus sensit, in libro vinculum quo ipsum traheret, ut loquitur Robertus,
De viris illuslribus ceenobii S. Laureniii, in qtio de collo injecit, scilicel adjuralionem saricli ac trcmendi
Uuperlo-adhtic juniore scribil quod ingenium robo- nomiois, per Patrem, et FiUum, et Spiritum san-
ranie memoria, cum scientiam adderet, adderet et cium. praecipiens ei ul haec scriberet..
labofem. Sanius et de ipso Trilhemius sapuit, dum Pro laiili nominis revercntia Ruperlus facullalem,
Jn. Ruperli laudem perorans, ipsum in saecularibus hanc inlerprelandi Scri^turas faletur esse Dei mi-
littevis adeo eruditum prjp},'.sal, Ml-quidquid Ruper- sereniis consolationem juxta beneplacitum sapieniiae
tus non cognoverit, alim facile ignoraret. « Erat p ejus, el eam sic enarral.
•iiii». inquit homo undecunque doclissimus, inge- ,«. Moerens quippe erarn atque amaro animo incede-
nic suhiiHs, scientiaclarus, > eto. Rectius tandem bam puer, si.ve adolescenlulus, propler lyrannidem
ct saniu* Mathias Agricius Willicliius in Declama- diaboli, qui aggravavil jugum suum super lilios civi-
tione de Ruperto, dixit, « quod essel sumrao inge- tatis Dei vivenlis Hierusalem ctelestis, quos omncs,
hio, summaque memoria praedilus; colueril elo- in Adam comprehensos,in Babyloneni ip hoc saeculo-
quentiae studia, saeculo plane barbaro el ab huma- nequam capiivos abduxit, subdiios peccato origi-
uioribus litleris reraoto. > . nali, reos morlis. LamentandoJaudabam roortuos
JJanc autera ingcnii memoriseque Ruperli com- magis quam viventcs; non qtralicunque, sed gemi-
hiendalione, nequidquam divino detractimi muneri tuosa laineniatioiie, ac si jam vererer mibi aecidisse
putas v qnod non ad liheralia conccssum fuitstudia; illud quod in Evangelio dictum est: Duo in tecto; unus
scd ad faciiem, promptam, puram, plenainque assumelur, et alier relinquelur (Matlh. xxiv). Relictus
ScripUirae sacraiinte.lligentiam.Quae, quia signum sum, aiebam, egosolus, cl quserunt animam meam,
fuil cui ah ipsius acmulis conlradicerelur, ipse Ru- ct cum hujuscemodi verbis cantilenam lugubrem,.
perlus pro ea loqjialur; ipse donum islud occultio- j» Super flumina Babylonit, frequentabam; cum essem
ris gratise,: quam non capit qui npiiJiabet, palam in medio caplivorum, juxta fluvium Chobar, aperli
proferat. Laus qnidein sordescil in ore proprio, et sunt cceli et vidi visioncs Dei, vidi ipsuin vigilans
niendax facile creditur qui sibi loquitur. At vero in cruce vivenlem Filium hominis; non corporali.
acternum lalebit quod unus, qui accepit, caeteris visu vidi, sed ul viderem, repente evanuerunt cor-
potest aperirc? Joannes reputabitur mendax, qui de porisocnU, et aperti sunl roeliores, id est interiores
se ipso teslinioniuni perhibet, ut tesiimoniuin per- oculi, cum tenerem in sinu atque complecterer crti-
hibeai Veritati?Paulum falsi redargties, qui suarum cem ligneam, et in ea imaginem cjusdem Saivaio-
revelalionum magnitudinem aperit, ut obloquentium ris, sedensnccultus, retro ppst sancium ahareV -in..
ora contundal ? Laus non vilescil cliam in orc pro- . quodam oralorio B. M. semper virginis, claro jam
prio, si justa est, el in ejus, a quo onine boiium esi, diluculp, muitis eamdem imagincni defigens atque
cedat gloriam; nec revinci aut rejici polest, sed circuniiens oculis, et adorans, ut solebam, frequenli
dcbcladmilli lesiimonium quod verutii cst, ct quod deraissione capiiis. Splilus cram idipsum facere

,(63) Verba sunt RuDerii in I. xit, eap. 26, De gloriaEilii hom'mis,t. IH, p. 680.
93 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS I. 9*
sed illo tlHuculo agcbam in majore confraclione, id A incipii) oratione omissa, quam consueveram, somno
est menlis humilitate. Qualis autem visus esl aspe- cum tristilia me reddidi; cnm ecce tenuiler dor-
clus ejus, humana hoc non potcst lingua verbis mienii, similiter ut pririie, vistim esf signum a<l
compre.hendere; lantumque dixerim, quia sensi orationem conimoveri; surrexi ct ad ecclesiam cu-
breviler illic, quam veraciter dicat ipse : Et dicite a curri : et ecce. quasi pro solemnitale Domini, iiiiilta
me quia mitis sum, et humilis corde (Matth. xi) quam ecclesiam compleverat lurba diversortim ordinum,
vcraciler Apostolos de ipso dicat, quia exaudilus - maxime autem monachorum, quodam venerand-.e
est pro sua reverenlia (Hebr. v), vullus ejus miro, canitiei episcopo celebranle solemnia missarmn.;
atque inefiabili modo sese demittens, quam reveren- Muha ad offerendum quasi posl evaiigeliuin, qiiando
tibus oculis accepla sehaberesignificavit oscula ado- solet offerri sanctum sacrilicium , ascendebat pro-
ranlis, et adorationem os.cu!antis. Nulla mora inter- cessio utriusque sexus personariun venerabiliuin;
fuit, et ad visum communem reversus, crucem qui- cucurri et ego qnasi eleemosynam pelilurus de obla-
dein super allare Ioco suo reslitui : Gustus aulem tionibus illis; et ecce juxla dextrutn cornu allaris
quidam ineffabilis suavilalis ejns in ore animse ali- tres personae stantes liabiius valrie reverendi el di-
quandiu ipsa die superfuil, qui lamen paulatim re- gniiatis, quanlum nulla polesl lingua verbis conse-
cedens, tandemque deficiens, memorem adhuc facit B qui. Duaepersonae mullum antiquae id cst, valdecani
me versiculi hujus: Gustate et videte quam suavis est erant capitis : persona tertia ut speciosus astabat
Dominus (Psal. xxxm). Et quid mirum si Veritas juvenis, regia dignitate utex veslilu ejus polerat
verum dicit: Beati qui lugent, quaniam ipsi consola- agnosci. Una ex personis, ut dixi, venerandao cani-
buntur (Matlh. v), el consolalionis primilias jam in tiei valde jucnnda dignatione, ac sereno vullu ir.a-
islo saeculo Paraclelus, id esl consolalor Spiritus, num ineam apprehendit, meqtie osculata est ,< ct
pueris suisdaredignaUir? Dicam ergo gratias agens pauca verba dixit, qttae quidem lnemoria non ienui,
qualem deinde mihi fecerit consolationem perseve- scio iamen quia perlinebant ad oflicium wvel mini-
ranli in illo ccetu captivorum dicenlium : Super flu- slerium scribcndi. Ipse Ires personse grandi et pari
mina Babylonis, illic sedimui et flevimus, dum re- statura aequales, me pusillum circunisieterunt, et
eordaremur Sion (Psal. cxxxvi). > aperlo praegrandi libro, me superpositum eidem li-
Haec prima Ruperli visio, qui dum in his te- bfo in sublimc stibstulerunl. Quo faclo, is qui nie
netur angustiis, ut cum Apostolo cnperet dissolvi, inilio fuerat osciilatus*, confortans dignariler et
et esje cum Christo, alteram visionem sustinuit, fainiliariler, haec loctitus esl: Noli limere; et desi-
qnam ipse ibidem iiis dicit: ., gnans supcr sanctum altare qnsedam sarictorriiri pliy-
• Visa per idem tempus visione memorabili, plena lacteria auro fabrefacla, qtiae vulgo dicimus ferelra,
vcrecundae suavitatis, raoerens eram, meque somno Adhuc enim,ai{, eris melior qttam hta sunt.
dederam hora solitae oralioriis; et catisa mceroris t Visio hscc tam manifesta fuit, ui veraeiler di-
erat, quia non lam cito, nec lanta, ut volebam, pax cere jiossim quia siveiri corpore, sive exira corpui;
mibi provenerat de insurgenlibus in me malignanti- netcio; Deus sck {11 Cbr. xvui). Nam el cum atl-
bus; quasi unquam, dura vivirous, tuti vel seciiri ducererad videndum, scio me dc leciulo exiliisss;
esse possimus. kaque mnerens quasi puer cujus et in ecclesiam cucurrisse reclo et vigilantibus so-
volunlas non statim fit, somno me dederam liora lito ilinere; et complela visione cuiri persbnas illas
soliiac orationis, cum ecce video semivigilans in albeunles prosequi vellem ,' neque concederettir mihi,
ipso leclulo inagnam lucem, velut solem, sttper me aspexi quod nudus el siree omni vestimento essem;
incumbenteni, ei audio sonans in ecclesia signura, et ob hoc festinius eo recurrens unde venerain, ubi
ut fieri solet, dum stalutam convocamur ad oraiio- leclulum alligi, confestim experrectus sum.
ncra. Surgere el ad oraiioiicm currere mibi visus « De apertione libri, et de raiione quam persona
snm. Fiat mihi secundum voces aut verba quae au- illa dixit, aureas oslendens sanclnritm memorias
divi; caneute uoo conventu mullorum, quos nescivi, D seil pbylacteria, non opus est ut inlerpreiationem
in una parte ecclesiae, psalmum qiiinquagesimuin , faciam luae charilali, cujus dc nie judicium sse|>e
Miserere mei, Deus, et alio conventu , in alia parte audierunl, cl secuii sunt mulii; quod vere Deus
scclcsiae,psalmum vicesimum scxliim, DominusiUu- ; librum suum, id est, Scripturani sacram mibi ape-
minatio mea, stante maligno adversario contra roe in riiil; et multis sanclorum Palrum scntenliis, qiio-
angulo in ingressu oratorii; quem ut vidi, exprobravi, : rum in sancla Ecclesia digne cclebris est inemd-
vehit exprobrare solemus qnempiam larvatem aspe- ria, et velut auriiin rutilat, aliqnanto meliora
ctum, signo tolius faciei polius quam verbis; propler : dixerim. > ;-'-':' •'»••:•'
quod ilie iratus conlra me irrueret, somno illo tenui ] Denique quoraodo inundantem Spiriium sanctum
exciiatus sum. Inlelligere poleram quod pro consola- per visionem suscepcrit, ipse sic eioquiltlr 1: «;Nox
tione hxc mihi fiereni. Verumtanien illum qnoque erat instanlis diei quam Christiana religio nuncupat
diemlotummmceroTe transegi, elsequenlis dihiculi, Capul jejunii, qua solel capila solemniler cinefe
sive anlclucani hora (hic terliani Domini visiiatio- conspcrgere : cimi ego leviier dormieris videtear
nem, qua Scripiurae inlelligenliain ipsi data est, et mihi quasi cum amico loqui qutcrcntc quid tanto-
scribendi munus commissum, Ruperttis enarrarc pere inslarcm ad quaeicndam seu iiiveniendain lw-
'
93 i RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS, 9ft
jusniodi rem, Scificet utriira hoc anno essem rie vita ;Anibus apprehenderem amplexumque deoscularer;
migrattirus, tigo respondens dicebam essei ul vere sed quid agerem? Allius eral altare quam ul cum .
est, magnum negotiuni; cujus fei cinn haberem attingere ppssera. Ul ergo hujusmodi cogitationcm
desirierium propter niiilta quac hic occurrunt peri- seu volunlatem meam vidit, voluit et ipse; sensi.
ctila peccatorum, scirem tamen impensis iriajoribus" cnim ego quia voluit, et nutu volunlalis ejus ipsum
opus esse, ut aliquatenus prajpararer ad migran- akare per medium seseaperuit, meque inlrorsus cur-
dum. Cum hsec talia dixissem, repente paululiim rentem stiscepit. Quodcum feslinus introissem, ap--
semotus ab eo cui loqiiebar, virieo quasi coeltim = prehendi queni diligit anima mea; tenui illutn, am-
desnper modice aperiri, aique inde quasi talenltim;: plexalus sum, eiimdiutiusamplexatussumcum. Scnsi
Iticidum subslantise ineffabilis, subslantiae vivenlis, < quarii graviief liunc grislum dileclionis admitterel,
vclociler ac dicto cilius dimilti, quod meo illapsum - cum inler osculandum suumipse os aperirel ut pro-
peciori; magniiudine vcl pondere sno roeJirotiiius furidius oscularer... Cum ad me reversns fuissem, et
somno excnssit, auro gravins , melle dulcius. Miro inlra vigilias nocturnas. visum liiijiismodi stiavissime
alqtiei ineffabili modo el circuibnnt inundationes, retfaclarem, sicqtte inlerpretarer illam altariset ip-,
altera post alteram, et sese infundebanl; donec sius oris Domini Jesu aperlioriem, quod sacramcnio-;
tand m ullinia infusio, veluti qtioddam magiiiitn •B rum ejus profunda deinceps clarius iiilelligere riebe-. •
fliimen inundans, boc milii dabat inteUigi, et hoc rem, inierea paulatim amor illius sacerdotalis officii
scntii-e me fecit, qubd; lolum ariimar vel cordis ex^ : sese infudit, tanlumque excrevil, ut mox die facto,.
ceptoriuiri plenum esset ei plus e.ipere non posset. dicerem Patri meo spiiituali me non velle amplius
« Eece in hoc obedivi nomini Domini. pef quod:; reniti, imo velle ire cum primum juherel, ei susci-
adjurasti me, venerande porilifex, ut scriberem libi pere jugiiin Domini, causa:tamen taciia quse acct-
qnaliier hanc acceperam faciillatem in sanctis Scri- deral. Gratulatus esl; et ut primuriiadfuil iempus.
pluris, dequa nunqiiani dubilare voluisli quin esset ordinaiionis, hunc sacrum, licet iiidignus, ordinem .
cic gralia vel Spirilu Dei. Jta consolalus sum, et ila suscepi. ».••.
spes, quam dedit milii in Verbo suo, irie consolala Quae autem Rupertum praevenefal, ut ad sacrum
est in liumililale mea, ul illud qtiod dixit dator ejus^ presbjTteralus ordinera. eum praemoveret, Oeimise-.
dem spei Clirislus Filius Del, non dubitera mihi ricordia, ipsum eliam i» Christi sacerdotio posiium
aecidisse : Ftumina de ventre ejus ftueni aquw vivw. abundaniius subsecula est. Exipsius testii/ionio lo-
..... Sit vena tua benedicla ; iwlare cuni muliere. adc?>~. quor: « Nec vero, inquil Rupertiis, minore signo
lesceuiim tum; ctim omni sludio sive exercitio sanclae • quam praevenerat Deus mcus, misericordia mea, aie
Scripturae consplationem habe. Haecnamque esi illa in lioe officioSHbseciiia est. » Quae.auiem aburidan-
«.alier sapientia, ha?c estilla mulief qnara lu in\ lior ista misericordia fuerii, ipse sic exponit: t Non
somiiis uxorem me duxisse vidisli, natosque ex ea enim plus quam triginla dies transierant, cum ccce
liiilii filios coinpleelebaris; qood utique facis dutn jaeeplameinlectuto, fereclausbjam diej cuni vix
scripla niea Hbeiiler legis, fem quafe iniiium fece?, ocrilos iri somno clausissem, venit dcsnper qtiasi
riin, qualem vocem primam ediderini posl illam, siniililtido viri proni et seqtialiier exleiisi, solum
quam prsescripsi, iiiundalionein fluminis scribendo quam maxime faciem occullans ; el in me denussa
Ibelluni hymnorum, in laudibus Spiritus sancti, tolara complevit aniniae meac substaiiliam, eo modo
non praeteribo; tu more solito sedulus audi : Flu- niibi impressa quem verbis exprimere nullalcnus
mini magno, elc.\> inulto cilius alque profundius, qtiam cera quaevis.
Hse sunt primiliae donorum quas SpiriUis san- moUissima sigillam fortiter impressum admillcre
clus in Rtiperlum adbuc juniorem effudil; in quo possil. Verum dicere liccat, quia nisi illa repentina
tamen necdum complebalur dictum illud, sif vena sanciac voluptalis inundatio cito se coniinuisset,
tm bcnedicia; necdum enlm presbyteralus suscepe- animam velociier in sua de corpore in modura lor-
rat ordinem ; nec dura legilimam, ul loquitur, ac- 0 rentis abslraxissel; sed, ut riixi, cito subslitit innn-
ceperat oris aperlionem. Interim vero, dum pavidus dans illa vis amoris, paulatimque decessit. Ego au-
in corrie sno medilarelur quomodo dieni Domini tem ex tunc os ineum apenii, et cessare quando
possei pracvenire, euin menie haberet dies setemos, scriberem neqtiaqtiam polui, el usque nimc eiiam
ipsi dormienti somnus Suavis irrepsit, in quo sibi. si velim, tacere non possum. >
iiiliraa verbi sensit aperiri per visioneni quam ab Haec Rupertum de se sibique concesso ecelesiis.
illo disco. • , : . . intelligentiae dono .proferentem qui aiidil, ipsiiui siia
< Videbam, inquit, slans coram allari, super ipso insolenlius jactanlem forle putaverit. At qui in se
in medio stantem Doniinicain criicem, el in ipsa gloriari prohibel, in Domino vult esse gloriaudura.
Doinini Salvatoris iniagiiicm. Quem cum diligentius Nec sua, vel se, sed Dei bona Rupertus commendat.
intuilus essem, .agnoviipsnni Dominum Jesiun ibi, Tacebit hoc ccelesle donum, quod jpsi concredilum
crucifixum et viveiitem, oculos in me apertoS haben- esl -, el quod ipse solus scil? Nonneingrale diiium,
tem. Quod ubi perspexi, conCesliininclinaiis faciem a quo rialum negatur ? Sed et quid liumanse gloria-
aio ad eum : Renedictus qui veriit in nomine Domini tionis est in his quse Ruperlus secret-a diu tenuii,
(ilatthi xi;),... Nonsalisbocniihieraljiiisi in ma- nec nisi jussus, ricc nisi adj.iiraius.-sub tremendo
97 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PAUS i. S8
nomine Dei, pro adorandi illius nominis reverenlia, A dtini bscc el his similia non seinel, nec paucis die-
et pro muita tuendae verilatis repellendseque ca- bus, sed multotics, el aliquot annis mc confoderiint,
lumniae necessilate prodidit? el sermonibus oppresserunt, donec persevcranli;e
Eam fuisse in Ruperlo donum istud celandi obser- virlute, et Scripiurarum auciorilale subirixiis, obti^
vanliam mireris el religionem, ut Patri suo (66) nui viclorise palmam; te tamen plurimum ailjuvanie,
sancli tacita et lestimonium perhibente, quod non ex lumore
spiiiluali, superinundanlis Spiritus non ex praesuniplione proprii cordis , sed
gralia, se ad suscipiendura jugum Domini in ordinc spiritus,
sacro jam promplum esse proleslalus sit, sed et ex dono milii accidisset gratiae Domini, ex digna-
etiam scribens in Cantica, illa verba, dileclus meus •lione Spiritus sancti, fiduciam lalem habere tra-
misil manum suam, elc., de supereffluenle isla di- ciandi sauclarum Scripturarum sacramenla, et quod
vinae consolationis dulcedine; non suo, sed quasi nullo modo facuhalein lianc asscijtii poltiisiCiii nisi
alterius personse nomine interpretalur. per Spiritum bonum , de quo vel a quo bona cuncta
procedunt. >
Ea Rnperii in secreti sui revelatione modestia Sic Rupertus divinum inlelligenliae munus opponit
fuit, ut vix ipsi Cunoni, qui eum ad scribendum suis oblocutoribus, qui sensu dicebantur humano :
sa»piushorlabalur, in aurem dixerit; et quasi amico, B sic
magisirttm glorialur habere Deum , ut oblrecta-
parce lamen, indicaverit, quod experimenlo didice- ac si nuilius aiictoritalis,
ral de modo locutionis, quo dilectus sanclis el dilectis iores, qui ipsius scripta,
solet animabus. < Verenon despiciendo convellebanl, el in suorum magislro-
ioqui ausim, inqtiil(07), rtim verba inscite jurabant, potentius compriineret.
sed boc tibi, o amice Cuno, qui et ipse me ad scri- « Unde scis, improperabant ejus acmuli (70), quod
bendura saepe horlaris, in aurem dicere non suin a
fa.cie Doinini cortceperis; ui il|a, qiiae -scripsisli,
verilus;:el hoc dixisse satissil, quia revera eiianv: ' quasi parturiens ldqnereris ? > Qiio Rupeflus os
si tacere, Sive a scrihendi studio cessare voluero, sorum ip-
poluit fortius conlundere, quam coelestis,
non valeo; et faocnon concedi mihi scio., ei bene t
jntelligentiae dono, cui terrestris animalis, et diabo-
senlio : veracem csse didici. > Hca sapientia cedat necesse est. Nec dtim lamen
Dixeris ergo totani Rtiperti arlem , tolumque Rti- secretum suum prodere voluil; sed silentii modes-
perti sludiuni in eo fuisse uthoc unum celarei quqcT lia eoruiii voluit insoleiitiain compescere; < at hscc,
ipsi a Deo donatuni est; et hoc unum silerel, quod inqiiam, secreium meum mihi, secretum meum
de ipso pracdicabant cseteri. mihi. > Anne silentium istud fidei suae et veritati <
Ilactenus secretum sibi esse voluit quod noii nisi „ ac eiiam divino huic muneri linferal injuriam? ad-
jnssus, non nisi adjurattts a Cunone, necnisi tuendae versus ipsum loi infreraeniibus temulis, suat: fidei
vcrilatis et fidei repellenriccqiiecaluiimise neeessitaie et doclrinae veiilalem liis proliat : < Defensa est
compulstis publicum fecil. < Npnnulli ptitanies, jn- Tbamar leslimoniis congruis, De viro, inquicns,
quit, Ruperius (68), se probe illud facere qupd in ctijus liwc sunt, concepi; cognosce cujus sit annu*
jlpb di.ctum esl: Sapienles confitenlur et nqn abscon- lus, et armilla, el baculus ( Gen. xxxviii). Cognosce
dunl Patres suos , quibus solis. dala est lerra; non e.l 1n si vis, utrum nccne sit in scriptis meis annti-
transibil qlienus per eos (Job. xv), quondam affiixe- lus fidei, baculus spei, armilla charitalis; et di-
rtini animam mcam, et allriverunt me sermonibus, cenlem anrii animam nieam, tte viro cujus hmc sunt
ct non minus quam decies confoderunt me (Job. cqncepi. Nam cl aliquid recolo in. me sensibjiiter fa-
xix), et .iioiierubcscant, opprimenies me, refragan- cluni,, ut indubitanier dicam quia datuin boc sive
tcm quibusdam scnlenliis quas proferebant a verp donuin, desursum esl descenriens a Palre lumi-
el reclo sensu discrepanles; quas tamen a maguis niiin. > Hac una riivini muneris auclori.taic in Ruper-
ct vairie nominaiis Palribus suis, id.est., magistris lum obmurniuraiiies conlineri polerant.
suis, accepisse videbaiiltir? Qjios.(69) videlicetPa- Tandem vero, ne, quara comprimere debtiit mu»
tres suos confileri el non abscondere gloriosum ar- D nus itltid ccclesle, iiivirii.ini nioveal, Riiperltis, ubi
bitrabantur; quorum videlicet Patrum auclorilaii, suas enarravit visiories, expral (71) ut « quisqtiis
iuppte hominum, quamvis sapientiuni, cuin cgo non isla legcril, non quasi insipienlein subsanuare, sed
cederem, meliusque et sanius loqni auderem secun- qiiasi moesti parvuli causac compaliens alleiidere
diim Scripturarum aucipritalem, o quanla indigna- yclit. > Si cniin Riipcrius in Domino gloriari voluif,
lio, quanta exprobralio juxla Iiuric modum ! Quia" iioii fuil insipiens; vcritatem eu.iiu dixil, quam et
tumel contra Deum spiritus tuus ul proferas de ore islo jurameiito firmavjl.: < Si vcrilaiem dixi, si iiilul
iuo hujusmodi sermones? Sapientes confilentur ei npn horum de corde mep.finxi, luriis forlissinia sit niilii
abscqndunt Patres suos (Job. xv). Tui Patres ubi iipraen Doiniiii pcr quod adjurasti merPatcr ct do-
sunl?,qni yel o.uales magi.slri te docuerunl? Securi- mine ini. > Qtiasidicerel.: Sic cst, ei sic me Deus
(66) Ut refert lib.nn c. 26, De gloria Filii li6r oirinip. Dci ei Apologcliciiin, qui est primus liberiu
minis. > Regul. S. Bened.
(<j7)Ib. vn Degloria Filii bominis. (70) :Ul refcrt in lib.• I in «egul
'
S. P. noslri Be*-
(U8) Lib. xu, c. 26, De gloria Filii hominis.. - i ned. sub (iuem. ; -
(691 Contra qttos scripsil lib. Dc volunlalc ct (71)Lib. xnDc gloria Eilii Jiominisv.
99 RUPERTUS AllfiAS TUITIENSIS. 100
arijuvet. Quae vini habent jurainenli, quo Berenga A scnsus erroneos; hacreiica docuisse et Scripturis
jius suos ejuraverat errores. adversa ? Quae societas lucis ad tenebras, veriiatis
Firmuni igitur slet illtid Rtiperti de ccelesti hoc ad mendacium, Spiritus Dei ad errorem 1
«livinac sapienliae perfeclwque sacrarum Scriptura- Ex illa crgo superinfusa Riiperlo sacrae Scriplurae
riim inlelligeniisc riono leslimoniuni; quod iion hti- intelligenlia, quam pura Ruperli lides, quam sana
in.tnse glorialionis lypbo, sed ex obcdientia, quia Ruperti doclrina, et quam ab ipsa alieni sint erro-
jusius; sed ex religione, quia ab episcopo adjnralus; res, qnos Ruperto non pauci afiiiigimt, quis non
sed cx fidei et Scripltirac observaniia, quia luendae praejudicet? Slupes forte quod Ruperio, cui Deus
verilatis ci fidei necessitale coactus Ruperlus pro- aperuil scnsum ut Scripluras inielligerel, errores
didit, scripsit el juramcnlo firmavit. aflingi dixerim, a quibus vindicandum suscipio.
Firmum, inqtiam, slel illud quori lot prsecitati . Ne igitur is videar qui bella fingil, ui de hoslibus
auctores miilta firie multaque ratione rie Ruperto qui in re uiilli siinl, facile viclis, ficli certaminis
proteslati snnl; ipstiui videlicet divino illiislratum nnllo vulnere palmain obtineal : plures qui Rupcrli
.lumiiie Spiriins sancti unctione edoclum, cl vcrbi fidcm impclierunt, verba ipsius in diversos crrorcs
Bei inslruciiim sapientia, Scripiuras sacras expo* vi trahendo, libi proferam; cl hosce qtii Rupcrto
suisse. Ilaeciiutem si firma slant, qui stare potest B tribuuniur, errores exponam, a quibus ipsum lau-
Riipcrluiu non solum Scriplura? intelligenliae non dem vindicabo.
%sse coiisecultim; sed tpsum Scripiuras traxisse in

APOLOUII PRI) 8UPERT0 ABBATE TOITIEBI

PARS ALTERA.
AB ERRORIBUS RUPERTUS VINDICATUR.

Pfimtis est, iri corports et sanguinls Domini sa- alterum panls, alterura Christi; el ila Clirisluni
cramento non esse riisl corporis ct sanguinis figu- esse impanatuin, ul sola Jiabiludine Chrislus pani
ram, et umbram. Hunc sensum Wiclefus ascribil (p esset conjiinclus, sicut vesli. > Idem tle Rtiperli fide
auclofi librorum De divinis officiis, quosRuperto riuperrime scripsit (72) Claiidius liis verbis : « Ny
asseruimus. Anastase, ny Damascene, ny Ruperto n'onl jamais
Alter, verum Clirisli corpus non nisi a dignis seu enseigne le cliarigemeni de substance, > eic.
fidem liabenlibiis manducari. Hujtis erroris noster Quaflus landem esl ita in sacramenlo panem et
Tttitiensis argnilur a Bellarmino libro De scriptori- vinum cum corpore et sangulne Christi remanerc,
but eccletiasitcis, ad Riipertum , observatione se- ut panis el vlnum iinila sint hyposiaiice Verbo, et
ciiiula. «Inlelligil, inquit, Bellarininiis, pcrmanere unionis islius virtiite uiiuiii fiant corpus cum Christi
(Partum Virginis) in lioinliiibus per fidem, non re- carne et sanguine. llunc impanationis liyposiaticaj
jpsa.» Et a Vasquesio in 3, d. 80, c. I, ubi de Ru- errorem, ut Ruperlo proprium denotat Bellarminus
pcrio inter Caetera haec scribit:« Tandem docet au- his verbis (73): « Error Ruperii in eo situs esl, quod
ctdr librorum De divinis officiis, impios lioniines in exislimavil non converti panem in corpus Chrisli,
communioiie solum accipere corpus panaceum (id dum conticitur eucharisiia, sed assumi a Vcrbo
est substaniiam panis), pios autem utrtimque su- Domino, quemadmodum assumpta est humanilas. >
inere, id est pariem el corpus lunnanum Chrisli. > Et Vasquez diversos errores adversus sacramenli
Tertius error qui Ruperlo tribuitur is est quem ;D eucharistici verilalem proferens, sensum ponit:
niodo sequuniur Lulherani, panis scilicet et vini < qiietri, ul ail, recentiores scholastici, lanquam
subslantiam nori coiiverti in corpus et sanguinem primo auctori communiler ascribunl Ruperto abbati
Christi, sed cum pane et vino in sacramento verum Tuitiensi, nempe panem in eucharistia manero
Chrisli eorpus et sanguinem esse. Hunc impanalio- simiil cum corpore Chrisli, unitum hyposlaticae
nis errorem Ruperlb affingunl Bellarminus, Vasquez Verbo Domino, sictil est ipsa humanilas. > Sed ct
ei alii recenliores; ante ipsos vero Yaldensis; et addit id errOris babefi in Ruperti Commenlariis in
ipse Joannes Parisiensis, si Valdensi credimus, Joannem; nec dubitari posse Ruperlum erroris
puiabat auclorem librorum De divinit officiis in ea islius priinurii esse auctorcm, cui coristiteril ex ipso
fuisse sentenlia, quse assererct«in eucharistia post opus De divims officiis prodiisse. Novissime tandem
«ionsecrationem manere plura corpora et supposila; Claudius (74) Ruperlum id serisisse pro comperto
(72) La Reponse au iv Traitede ta perpituiti'deia Rayn. in Synlaxi primae parlis opuscul. S. Anselmi
ririrfif'VEuekdn, pag. 28 et^9. ei alii recentiores.
-. (73) Hanc Bellarmini censuram minus providc ! (74) Lib. cil. ct infra tn la Reponte au.w Trn
secuti siiiit Valerus Andraeas in sua Bibliolheca Bel- pag. 284.
gica ad Rupcrtum; PossevinusinApparatu' Thcoph.
|Di PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. t«2
sal lau-
habuit: « 11est evident, inquit Claudius, qiie Ritper A catliolicum a Ruperto sCriptura esse, qiiCni
semble avoir Damascene, est dans cettt dasse pulat Coclaeus, duiri enin icelesiatdcurii diciti
qrii suivy
du et J'a claire lstis arijice maximum Fridefici Coloniensis archi-
opinion (de Vassomption pain) quMI
ment enseignee.» episcopi, etCririOnis episcopi Ratisponensis in evol-
vendis Ruperti 0]ieribus studium , nulla unquam
Qualuor igitur nuraeranttir errores, uguraliya
et Cluisli ii iillius erroris stispicione suborta; adeo ut non solum
riempe prsesentiae corporis sanguinis
manducationis illius 1ni Ruperti scriptis toti incuniberent, sed elpro scri>
sacramento; per lidem;
et unionis et viri bendis sollicile instarent, ut ex prologis ad librum
panationis; hyposlalicae panis
in Apocalypsim , ad librum De gioria Fitii hoinum,
tum Verbo; quibus theologorum vulgus praecipit
sententia sancli Ruperii fideri ail librum De vicloria Verbi, et ad librum De \roces-
csccaque purissimam
sione Spirilus sancti, et ad alios videre est.
infecit, el a quibus ipsum nos seqniori censura ex-
purgabimus. Adjicequis, eliam dum viveret, Riipertus diccre-
lur; omni morum et doctrinae sapieniia insigiiein
lluperlus Tuitiensis ab omni errore vindicalur.
euni vocat, qui (76) ab eo quseril de laesioiic virgi-
Huic theologorum vulgo, a quo Rupcrli, ut pti- nitatis. Adjice quod Cunoni Ratisponens:um aniislitl
taiitur, errores temere denotalos vidimus, satis sii B opus De divinis officiis, ubi error, si quis sit, lan-
opposuisse tot adducta ceiehrium scriptorum e qiiam primilias frugum terrae, quam deriit ei Doini-
theologorum illuslrium, videlicet Honorii Augusto- ntis, cum aliis suis operibus in A>O(/HMI, in.Joan-
dunensis, Tritheniii, Reynerii, Joannis Coclaei, Sixt ^nern^ elc,, Itupertus pbiulerit, ea pro/efgris_adversiis
Senensis, Nicolai Sanderi, el aliorum hujusmod aemulos lanquam sincerae suae firici tcsti-
de intemerala de sans eloquentes
tesliiiiomuni Ruperii fide,
docirina el de ccelesli in sacris '::;«io'riiuni(T7). !':<!' :'!i "^:'Iw '-*::'-„•'V
ipsius Scriplurii - ' Veruiri 'et
ipse suriimo ^irtilici %puscultim istinl
exponendis inlelligenlia. De sacramentit, sive de divinis officiis dislinctuni \\-
Quis enim islorum vel nsevum aliquem in doclis- bellis duodecim, cum Commentariis in Exbdum et in
siini Ruperli operibus noial? Imo quis ipsorum san- , Joannemel aliis operibus dical,«ea existimans el exi-
cti illius doctoris scienliam et scripla non coinmen- stimari cupiens, inquil, tanquam ligna quibus nutriri
tlat; el maxime libros De divinis olficiis,ex quibus, possit ignis charitalis sive anioris in altari Domipi,
ut pluriinum, RupertL errores ejtts aemiili tentanl in corde cujtispiam legenlis, sive audienlis, et le-
educcre. Ipsos exiinie laudat Albericus (75) hoc uno gcndo, sive audiendo cupieniis proficere in dile-
verbo : < Roperlus seu Ruberlus prior S. Ldurentix ctione nominis Domini. > Libcreque scribit in sua
Leodiensis, qui scripsit librum famosum De ofliciis ^ ad Romanum pontificem episiola; quod < sempcr
divinis per annum el multa alia. Equidem scio no- Hcuit semper licebit unicuique dicere, salva fide,
nien istud (amosum in malam parlem saepe verti; quod sentit. >
*ed el scio in bcnam csse vertendum, cuni auctor Qtta fronte Rupertus ista Romano pontifici clTu-
aliquis celebratur. tiissel ? Qua fide, ut sua asseruissel, et Roinana
Ipse Coclaeus, verilatis catholicae adversus Lutlie- pontifici dicasset, tanquam divinae chariialis inceii-
ranos acerrimus propugnator, luci reslituit illa Ru- tiva, illa opera quae Berengarii haeresim novissime
perti Opera De divinis officiis, et commentarios in a sede apostolica damnatam et profligatam tol Hbris
Joannis Evangelinm, in quibus Rupertus Lnllierano- totque paginis doceret, in Exodum scilicet, in Epan-
ruin errores prsedocnisse a censoribus miiius aequis gelium Joannis, el De divinis officiis, Cx quibus Bel-
ferlur; sed el ex islis operibus Coclseus amplissimis larminiis el Vasquez supra positos errores Tuiliensi
Riiperii lideiri et doclrinam laudibus exornat in depulant. Alius a me, el a quovis prndenter cailio-
epistola adHenricum abbatem Tuit. an. 1526, ut lico, credet piissimum Ruperium omnem IrOnlem
supra produximus, Qui autem credi polerit fortissi- exuisse, ul isla proferret : et omnem fidcni abje-
miis fidei contra impias Luiheri novilales defensor, ut, quam damnatam noverat, Berengarii hae-
^cisse,
in summara catholicae Gdei ruinam edidisse sub ca- resim reriovarel, el Romano pontifici impudenlis-
tholici doctoris nomine ea opera quae Lutheri prae- sime sisteret.
dicarenl errores el defendereiil? Parumne liacc, qtite plns quam satis sunl ad re-
Dixeris ergo Coclaeumvel oronino csecutiisse (quod vincendas recenliorum theologoriim adversus Rit-
perspicax uterque, fidei scilieel et doclrinae, ipsius perli fidem et doctrinam impugnaliones? Fremenles
jculus dixisse prohibcl) vel in Ecclesiam dire sae- semuli ne quidem in illius opere De divinis bfficiis,
viisse; dum ista Ruperii opefa Lulheri errOres nihil quod mordax eorum carperet invidia circa
praecinentia emisil iri publicum. Sincera tanti do- augustissimum corporis et sanguinis Chrisli sacra-
otoris fides, et ardens fidei adversus Lutlierum menlum intercipere potuerunt; qui lamen id omne
telus, ut hoc de Coclseo vel cogiiemus non sinit. quod minus calholice dictura ipsis visuni cst, palam
Verius ergo dixeris et sequius judicaveris, nullura damnaverunt, Ruperti doctrinam proclamanles hae-
istis Ruperti operibus errorem haberi; et nil nisi reticam , . ;;

(75) In magno Clironico. (77) Ep. ad Cun. episc. et in Apolog.


(76) Rup. iu 1. De hesione virgimtatis.
i05 k ;2 JUJBEIVtUS ABBAS-*UjTlENSiS:. •,.-. , : 104
Jloe unp.sincera Ritperii fides astruitur^ e| ab, A qiii ut illum capereiii in sernipne, verba ipsius do-
•iriipulatis Vindicaiur.erroribus, ut ipsa,. qjise Rnperij losa slaterp appepdebani. Rupeiti npiiiini parcere
fideiri iinpugnayil," propugiieliiiriyidia Rem magis non Terai meiis Us squi iii Ruperium arderites novum
aperioi Cum Rupertus, .eorumqiij Deum aeque velle confijterant cfrorerii, quo ipsiira proclamabant lia?»
inaliiin culpae, ap -b.on.umvirluiis docebanl, crrorera reticum.Jie.istis ergp.contfa cofporis et sanguiuis
acerrime conftiiasset,ipsi. instahtius Ruperli scripia Cliristisacranientura efrofibus Rupeftuni, Ut quid
scrutati siinl, desideranles. repe.rire:aliq.uid quod ja- in .judicium noii yocavere, si ullius ex ipsis vel ie-
cerent tn msum pertinens ad, contagium ciijuslibet • flujssiiiiam urabram Ruperti scripia, prseferunt ? ea
hairelicae niacul;c, iu yindiclani .opprobrii quod per Iiatid dubieaeiate planiorem sanae fidei intellecium
ipsum injecfum^ibi quefebariluf in illa coiilfDyersia , Iiabebani ipsa loca, quse ad sepsus hsereticos poste-
de voluntate Dei (78). Tandem se aliquid scrulando rioris lemporis censura .deiorsit.
invenisse siMvisijsanl, et ad horam hosliliter gau- Majori ergo, si non inVidia, saliem temeritale rp-
dere cceperuni co quod dixeril de tenebris crealos censiores in Ruperli pperibus errofes arguUnt, quos
esse angeios; quod dicebant manifestain haeresim nec riiprdacipr ihvidia in lllis carpere potuil; sed
«sse. Qupd iamenRupef lusScripturis sacris prprsus qtios sagacior iiitelligentia novil a Rupefli inehte,
•consonum demonstral. Unus eliajn prselaiuset prce. P doclriria' etllae profsus, alienbs. Quandoqiiidem vefo
dicaior;sed fere minquam siibditus siv.e audilor» ut liostfiiiii TuitienTsemab eVrbre oirini libefuin indefi-
Ruperlus loquiiuf, amice, quasipro.sludio Jegendi, niie 'deirionslra^se, riiiiius est ad iiiiegram ipsius
jpraestari sibi a Riiperto expelii .aliqnid ;de opuscuHs defensionem; Riiperiiim a* siuguHs, qui ipsi iiiipti-
ipsius; quiipraesiitii illi opusculum De-divinis.officiis. iariiUf^ errpfibus sigillatim vindicabimiis.
Accepit, abiit, Icgil quanlum et quandiulvoluil; el Rujterlus
" ab Umbfaficqrum errqre defendilitr; Nec
ecce librum proclanial; heerelicum^flaritniis exuTen- iisqudrii~euchari'sliam 'esse' corjwris el sangnitiis
duin.JJndeiiam putas? Anquia iraiissubslaniiationem Chrisli figuram sensisse, aut 4ocuisse ; irito huttt
frwr.fminipua^ass.e^.ei torpqris etsanguiitis Chri-
negiivil? An quiaEhristi corpusab jmpiis npn man- Sli verhdierii sub pams e't vihi svecietius' asserui$s(
ducari docuil ? An quia Chrisluni panapeum seu 'etprbpughdsse demonstraiur, -":
iiripanatniri dixii:? An quia panem; Iiyppsialice uiu> Wicieftis; ut errori suo larvam indiicerel, menda-
iiiiri-Verbo twdidii ? Nullo istorum isJib.ej: prpclar eiler firiiil ortbodoxum iihroruin De dhinis officiit
lnattir haerclicus. Nullo isloruni dicilur flammis ex- auctpfem, quem Ruperturii asiruxiiiius, corporis c"
urenrius. Unum btijusce libri capilulum semulusisle 'sangiiinis Christi sub' panis et vini speeiebus abnc-
^udiori popello ingerit,: et ^irigulis, ;quasj ingemi- ^asse piaesentiafti; nec nisi Jianem et vinum in Eti-
jicendo,iiiisUsiirrat:qu6d'.iu ep JJuperius Jiaereiicanv > charisiiae siciairiento ceiisuisse : adeoui-ipsuin nih:!
Jedissetiiproposiiibnein, ;Quam ?:AIJqno,d Clifisli co.r- eialiud sii quain corpbris et sanguinisChristi lypiu
pus el sanguis, non nisi umbraiice; ei: figufafiye -:ei'flgufay' -'; -'"••' - - - •'
*iiit iri;sacranieiito?;An,qriod iCbjfisli co.rpuBet san- : Iiripitim isftid 'Viclefi 'meridacium confutare reli-
guis iiori; •reali, sed -iidei* duniaLxal;:ioan.ducatioiie gionis esl, ne ad dociores catholicos hseretica sua
percipiaiur? Ah squpd: cum ^hrislicorpore et san- dogmatu transfereris, calbolico nomine incantis illu.
guine .siniul ^anis, iel vinuro tppsiia.mane.ant? A11 dat; - et priinani" Jianc adversus rRupefli fidem, de-
quod panis et virinm in ssaciampSlo .aiiiianlur .hypp* .pellere ;caliimtiiam, £hfj,siiana justitia jnhel; qitaf
statice VprbD ? Nuilam fhserelicaiii111» ib.ajufiii.odipp- •a'liEcclesiae,uriiiaie-el sinu euni divelli non patiuir,
positiomim Rnp^fioascripiil; ;Sid,u,iiaJin,!!a.nc.,qupd -tquj-ipsius^-verilaieiripropugnayit 61 sQnsum.
iSSpirilussanclus de Maria virgkieesset.JncaEnaius. ?-'Unde:Ruperii daimiaiiir fides, inde absolvilur; et
-Ex.\ea ;sOla:;;Rupefli;;fidem >mens(Jn.vj.dA..triiducere jex eo quo adversusipsam corriipta, ex ipso pro ipsa
poiuil iexclamans <--.ii»pdi]iMf(^.^r\T,el..^H{\u8j, %incera-pfOferiiflitir'leSliriionia:,Ex opefe De divinis
qtiia laliascriberentur $%. s»,;...- vfficiis Riiperiuiri-primi islius erroris arguunl; ex
4lii}usr autem ;caiumnii^;;quanjla,e^se,l?yel.TmaliiiaD ipso-catbolica -Riiperii Tides de .corporis et sanguinis
Vel idiisciiia, teStrlipsisJJjupei'J4,jSerb}s,.Djijijibus sic •Ghristi veritaie sub panis eivini speciebus asiriiittir.
innoluii, ut isle comineiitator.de aperla fflendacji Jn libriprinii sextoicapitc, Chrislus stiis poriatus
.iniquitale.=coiivJctuSiqess,erij,..Uiinam ;et;argumpnto in mauibus. Testaniefttiira' scripsisse riicitur : < Ve-
nbisla caliunnia .ducUV.ii qui,rcensen|l Riiperjtu.fti spere, inqiiit, Dominiispaiieiii el viiiuin ass.umeiis,
,jLuihcrani;s:prajlusiss,e,,in.eo<®&\\m&.qfWQ.Me,divi- et veritaleiii sui corporis et sanguinis repr.Tseiitans,
nis officiis, conmcii ei i.iiiqyipris^ceu.suraB-suae-pur ^ilisippriairis:, ,iii:..;n^nJb9.s.rT^staip&i)|tuin/.$crjIiit'stiis
dore stiiTrisMvjerioraijuagisque catbpUfiaitle ^ape.i^lp rha?redtb'!S jhuinilitaiem sciHcet: ei cliari.taiiein. > Ei
«enliarit 4 ;ribi ad»erlerint ipeiitsk^i^t^m^jji^ulj^uni .capite^ecim^iS^iiiiWjvde,^ allaris agens,
iijvidiam.snihU in,:iR,uperii ;operibus, iiequidera, iu .et.ve.ritatemaa signfl.distipgucns, ait: < Qujpdjn Ve-
illd J)ekidivinit: officiis libro-,. adver;sus «ucharisiicj teri TesiaroeBiOiBrpjni|iSuro*praesignaiuip el a ion^e
Baeramenli veritaleni Offendisse in quod irrueret. salu.latum,,i.n^pyp;auiem datum, ceyelal!j.mi ei pa-
Rupeni errores, si qui fucrint, non eos fugerunt laiii est factum; hic praesenlialiter exliibetur, non iii

(78) Verba Rujicrti in ApologetiCo. (79) Ul Ruperius conquerilur in Apoiogelico. :


-5"
103 PROLEGO.UENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS IL I01>
uinbra, sed in verilale, non in figura, sed in re. Hic iA bns lerens, non figuram, non umbram, sed sul cor-
illud agitur, in quo noster David insaiiire videbatur poris cl sanguinis verilalem ferebat, et discipulis
regi Aohis, quando lympanizabat pendens in cruce, exliibebat, dicens : Hoc ESTCORFDS MEDM.
el impingebat ad ostia civitalis, id est ad conclusa Unum islud ex hujusmodi opere teslimonium si
corda non credenlis sibi; quando ferebalur in ma- fidei faciendae non suificiat, quod probalae tamen est
nibLS suis, tenens panem et vinum, et dicens : Hoc fidei; allerum ex Hbro secundo, capite secundo pro-
ESTCORPDS MEDM, UICEST SANGUIS MEDS,NoVlim Te- fertur, in quo Missae olferendam, seu, ut vocaftl,
slamenlum, > elc. offertorium cxplicans, expfessis verbis profilctur
ld fusius prosequilur in libri quinli capile de- quod « panis et vinum in VERDM CORPDS et SANGUI-
cimo nono De divinis officiis, ubi illud psalmi trice- NESIDomini transfcrunlur. >
simi terlii, Venite, filii, audile me, timorem Domini Sed et cos infidelilatis damnat, qui in islo sacri-
docebo vos, ea expositione illustrat. < Sumptum est ficio prseler panem et viiium niliil airiplius iiiluen-
lioc de psahno tricesimo tertio, cui titulus inscribi- les, cum dicitur cis corpus ei sanguis Domini est,
lur, Psalmus David, cum commulavit vultttm suum murmuranl, dicentes :« Qupmodo est? > Quod ipso-
coram Abimeiech,et ferebatur in manibus suis, et di- rum niurmur conipriniii, eos edocendo quod < si
misit eum, et abiit. Est aulem celeberrimum in Scri- 'B sacerdos Verbi flumen super panem el vinum ef-
piuris sacris, el jam a nobis diclum, David, id est fuderil,! Verbum Dei slalim de S. altari panem et
manu fortem et desiderabilem, qui fugiens persecu- vinum in coRPtjset SASCUIKEM suum transferenda
iionem Saul venit ad Achis, qui hic appeUatur Abi- suscepil. > Quod unum ct idem corpus de Maria
melech, el coram illo immulavit vultum suum et Virgine et de altari sumilur. Denique < quod unum
ferebatur in manibus suis, significasse Dominum corpus est, el quod de Maria genitum in cruce pe-
Jesuni qui corara Abimelech, quod interpretatur pendit, ei quod in S. altari oblatum quolidie nobis
pairis mei rejnutu.scilicet coram Judseis, iiiimulavit ipsam innovat passionera Domini. > Hsecsane gcnsus
vultum suum, id est sacrificandi riluin, quando im- evidentioris sunt, quse dubise alicui interpretationi
molato jam Paschae veleris agno, sumens panem ct subjaceant. Haec probationis fidei, quse 'erroris Uni-
vinum ferebatur in manibus suis, dicens : lloc EST braticorum vel umbram palianiiir.
CORPUS MEUM, HICESTSANGUIS MED».HOCatllem lUtC Non minus probala, nec minus expressa sunt,
remissionis et gratiae die (feria quinta in Ccena I)o- quae in quinto ejusdem libri capite legunlur. < Feria
mini qua pceiiitenles Ecclesiae reconciliautui) factuin quinla, Inquit, jam agone propinquo, Tesiamenlum
esl. Cuin ergo lantus Ponlifex Deo Palri assislit, . suum scribit haeredibus suis, consignans eis thesau-
tenens paneiu et vinura, el invilal omnes ad CORPORISrum corporis et sanguinis sui. Vere vivo llumine
et SANGULMS sui conviviura, > etc. Verbi divini, super panem el vinutn confluenle, tam
Quandouam autera Chrislus in suis raanibus fere- veram divinitatem, veramque humaniiatera Christi
balur, nisi quaiido panera ei vinuni assuniens, ea in in ccelo sedenlis et regnantis excipimus, quam ve-
vcrum corpus suum, et suum sanguinem translulit, ram subslanliam ignis a sole supposita crystalli
pauem carnein propriara elfecil, et vinum verura sphaera exigua, fere quotidie mulare possumus. >
saiiguinem, isla elementa iransmulans virtule verbi Haec Rupertus. At non corporis thesaurum Christus
quo dixit: Hoc EST CORPDS MEDM,HIC EST SANGUISnobis consignat, sed illudit qui solam corporis fi-
HEUS,IIl ipse Ruperius exprimii pluribus in locis in- guram el umbram tradit. Quod absit a Veritate,
fra proferendis ? qux, cum nusquam menliri aut illudere possil, cor-
Quandonam Chrislus suis porlatur in manibus, poris thesaurum dum nobis consignare se dicit,
nisi, utAuguslinus eadeui mentequa Ruperlus, ea- rem ipsam corporis, qua dileniur, non umbr.iiii qua
dera psalmi tricesimi lertii verba explicat, quando* illudamur, suac cousignasse Ecclesiae credenda est.
cominendans ipsum corpus suum ait: Hoc ESTCOR- Si lam vere Christi humanitalem, qux in ccclo est,
PDSMEDU? < Ferebal enim illud corpus in manibus jD in sacramenlo excipimus quam vere ignis substari-
suis (80). Et ferebatur in manibus suis; quomodo tiam cryslallo, in ipsius Ruperli sentenlia, quid
fercbalur in manibus suis ? Quia cum commendarct dubii est Ruperlum sensisse et docuisse veram Chri-
ipsum corpus suum et sanguinem suum, accepil in sli huraauiialem, eamque ipsam qtta: in ccelo scdet
maiius suas, quod norunt fideles, et ipse se por- et regnai, re ipsa esse in sacramento ?
tabal quodam modo cum diccret: Hoc EST CORPDS' His adjice libri u capilis decimi sexli vcrba, qui-
MEOM (81). > bus Ruperlus ritum fractionis hosliae, quaefu a sa-
Quid ergo ? Veritatera corporis el sanguiuis Cbri- cerdote dicente : Pax Domini sit semper vobiscum,
sti in sacramento negat, qui corporis et sanguinis il- ea explicatione dilucidat: < Interim teneris sacerdos
lius rem seu veritatem ah prioris Teslamenti figuris corpus Domini, quia cognitus est in fraclione panis,
et umbris separal ? Verum Chrisli corpus el sangui- triparlila fraclura suatn sanciae Triiiilati assignat
nem a sacramento dividit, qui verum corpus et san- hosliam ; particulamqiie unani, quae personam iii-
guiiiem Christi, ut fideles norunl, cuin Augustino nuai Filii, sacro sanguine demissam immergil. >
adorat in Cliristi manibus: nui seipsura suis niani- Quis ad hsec omnem deRuperti fide suspicioriem,
(80) Concio in psal. LXIU. (81) Auc, concio2, 5, ineumdcmpsal.
PATUOL.CLXYII,
107 RUPERTUS ABBAS TUlTIENSIS. 108
si quam ex falso rumore conceperal, ullro non de- A menlo sensil et asseruit ? Quibus pressioribus verbi*
posuerit ? Corpus Domini leneri sacerdotis nianibus Saiicii Palres hujusce sacramenti veritalem nobis
hostiae particulam sacro sanguine lingi et iramergi tradiderunt ? Calumniatorem ergo pudeat calumniae
qnis audiens, non corpus sed umbram, non sangui- suae; nec sanam operis istius De divinis officiis
nem sed figuram in sacramerilo demonslrari judi- doclrinam, auctorisque illius calholicam fidem am-
cet ? sibi ipse igitur et aliis imponit, qui Dgurae er- plius proscindat.
rorem Ruperto imponii. Ex islo quidem De divinis officiis opere, de quo
Si tamen nec istis hujusce calumniae injuria ces- maxime adversus Ruperli fidemexposluIanlRuperli
seril, audiatur ipse Rupertus hocce figurativse prae- censores, corporis et sanguinis Christi veritatem
sentiae corporis et sanguinis Domini in sacraftiento altafi sacramenlo demonstrasse, calholicamque
commentum impugnans, et solius signi rationem • proinde Raperli fidem propugnasse salis est. Quando-
evertens ex ipsius Domini Verbis. In capite vicesimo quidem vero non desunl qui duoclecim Dedivinis
secundo ejusdem secundi libri haec habet : « In eo officiisHbros alteri ascribani, ut supra indicavimus;
quod consecratur, nec ipsum individuiiiri corpus Do- neipsis allefum a Ruperto ab errore Umbraticorum
mini significat: Dominus enim non hoc significal: vindicasse videar, ex iis etiam operibus quae, nullo
sed, HOCESTcoRPtts MEUM, inquit. > B refraganle, Ruperti cerisenlur, corporis et sanguiuis
Qtiid liaec cum Wiclefo, Calvino etcseleris in sa- Chrisli veriiatera ab eo constanter assertain et for-
cramento solam corporis Christi figuramdoceniibiis? tiier propugnatam oslendo.
Quid his adversus impium islud dogma, pro corporis Aliis ex Ruperli libris cathotica ipsius de corporis el
et sanguinis Christi veriiale in sacramento validius sanguinis Christi veritate fides vindicatur.
et expressius? Quid SS. Palribus, Cyrillo Hierosoly- Rupertus sua omni aetatepro corpofis et sanguinis
mitano (82) et aliis, ex bisce Chrisli verbis haiic Clirisli verilate, quam Berengariani paulo anle per-
veritalem nps edocentibus, magis consenlaneum ? linacius impugnaveranl, firmus slelii et fortis decer
Quidergo cum illis signum el figuram magis destruit^ lavit. Primos junioris istius athlciae congressus, si
el corporis et sanguinis Chrisii veritatem in sacra- inspicias, ipsum miraris cuiii magni nominis et
mento magis astruit, ne mendacio, calumniae, vel magnae sestimationis scholaslico et monacho) pro
errori natus, qui ista perlegens, hujusce De divinis isla veritate lanla. fidei fortiludine pugnantem, ut
officiisoperis auctorem corpbris et sanguinis Domini ejns vim adversarius non suslinens, Auguslinum ei
verilatem in eucliarislise sacramenlo non solum non .. objecerit docentem quod sacramenlum istud ipsi
asseruisse, sed negasse dixerit aut senserit. '
Judse a Domino porrectum fuerit. Unde deducebat
Alia, superaddere superfluuiri ducerem, nisi alia ->corporis et sanguinis Christi verilatem ~
seu veram
me regula doceret quod ahundantiajurisrion vitial. .substaniiam minime contineri in illo sacramento,
Evolventi ilaque librum scxtum De divinis officiis, quod sacrilego proditori traditum esl.
in capile vicesimo terlio, De Parasceve, isla occur- Rupcrlus, tafttse auctoritaiis pondcre pressus,
rtmt :« Salutata cruce duo presbyteri deferunt ad quamvis junior, non tartien succubuit ; sed ea qusn
altare corpus" Dominicum ; elevato calice cum cor- perfeclte erudilionis viruui deceret, animi sagaciiate
pore Domini, diciiur : Per omnia smcula, >etc. Quem et firmitate, virii lanlae auclorilalis disculiens respon-
ritum mystice sicIriterpretaiUr :« Nunc iilud dicen- dit non esse Augustino per omnia confidendum sicut
dum est duos presbyteros, qui corpus Domini ad al- libris canonicis ; et ila religiosa Hberlale secutus
tare deferunl, significare Joseph,> elc. Nos autem sensum quem evangelicse leclioni magisconformem
cuin silentio commiinicavimus, « sed sanguis ille judicavil, et esse sancti Hilarii poslea comperit, a
quem sumimus, ad Deum de ore nostro clamat,>elc. Clirislo porreclam esse Judae sui corporis et sangui-
"Tandemque in capite decimo sexto ullimi libri dicit nis buccellam negavit, aliamque intinclam ipsi esse
qitod « per cibum corporis et potum sanguinis sui, a Christo Iradilam ita asseruil, ut islo adversarii
Chrislus procural vltam et incolumitatem anima- . everso fundamento, lola ipsius virius deficeret.
Jjus spiritualium (iliorum. > Suamihanc cum nominalissimo illo scbolastico et
Siccine Wiclefus, siccine Calvinus el alii Umbra- monacho, pro corporis Christi verilate disceplatio-
lici usqtiam de Chrisli corpore et sanguine in sacra- nem Rupertus ipse circa finem libri primi in Regu-
mentO locuti sunt ? Siccine lOquilur, qui corporis et lam qui Apotogeiicus est, enarrat, el eo tempore
sangiiinis Cbristi verilatem in allafi iiegat, et non- dicit contigisse, quo necdum Cunoni notus eral;
nisi corporis et sangiiinis umbrara agnoscil ? sed ab eo tantnm serael visus et cum illo pauca lo-
Qui scribil corptis Dominicum ad altare defcrri; CUIUS.
qui elevari calicem cum corpore Domini observal; Qui Ruperto certamen dedil ut vinceret, posl baec
qui sanguinem illum, quera jn altari sumimus, ad belli prseludia alios ei agones oblulit ad coronam ;
Deum de ore noslro clamare nos admonet, alludens in quibus ipse pro corporis et sanguinis Christi veri-
ad illud de sanguine Abel: Sdngtiis fratris lui cla- late in allaris sacrainenio forlius conteiidens, ad-
mat qd me terrq ; qui porro per cibum corporis el versUs eos qui non nisi figuram esse in sacrainento
polum sangiiinis Chrisli veritatem in altaris sacra- praedicabafft, commenlaria edidilin Joannis Evan-
(82) In Calechesi.
\W PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO — PARS II. 110
gelium : in quorum libro sexlo exponens sextum JA in eodera nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti;
caput Joannis, quod est de Chrisli corpore et ejus el oinnes manducemus idein corpus el sanguineiu
manducalione, veram ipsius realemqUe praesentiam Chrisli, non tanien arbilrandum nobis sit quod aequs
subpanis et vini mysiicis speciebus fusius explicat; omnibus nobisbeneplacitumestDeo, quomodocunque
et ea quae adversus ipsam ex S. Auguslino ma- vivamus, qualiacunque posl bapiismum opcremur.
sime proferri solent argunienta, polenlius dissol- Quia, quemadinodum ul oiniies illi eisdera siguis
vii, inducta ex eodem teslimonia acule interpreta- eisdem, inquani, mali, quibus et boni fuerint glorifi-
tus. cali, et in pluribus lamen eorum non bencplacilum
Totus isle liber hic esset exscribendus ; at ne in esl Deo ul iniroducerel eos in lerram repromissio-
molem excrescat libellus nosler apologetieus, noii' nis; sic nimirum non complacebit ei ut inlroducat
nulla dunlaxat cum ex isto libro Commentariorum in nos in regnum Dei, si fueriinus concupiscentes ma-
Joannem, tum ex epislola ipsius nuncupatoria ad lorum, quemadriiodum el ilii concupierunt,; si for-
Cunonerii depromam, qu3». hanc Ruperll fidem et nicati fuerimus, sicui et quidam ex ipsis fornicaii
doclrinam magis exprinianl. sunt, > elc.
Rupertus in lib. vi in Joannem, cap. 6, caiholi- Quo Apostoli sensu acuiissime explicilo, argumeii'
cam de reali corporis et sanguinis Christi prsesenlial B tnm contra corporis et sanguinis Christi veritatem,
sub speciebus mysticis, verilalem adversus Umbra- ex islo loco petitum, nullum esse his concludil:
ticos seu Berengarianos lolo conatu statuit, ipso- < Igilurlextus apostolicse lilterae nemini succurrit,
rmn fundamenta forliter conculiens el funditus volenli accipere sic eamdem escam, et eumdem po-
everiens. Et primo quidem ipsorum erroreni sic tnm esse dictura, ut referat idenlitalem cibi elpolus
proponit: « Hoc loco silendum non Cst male quos- vivifici, quem siiminiiis in coniniemoratione Domini
dam ignolos et obscuri nominis liomines opinari, noslri Jesu Chrisli. > Quandoquidem vero urgere
suis quoque defendere dictis et scriptis, panein ve- posset adversarius ex eo quod Aposiolus non escam
runi, et potum, queni in sanclo allari sumimus, quamlibet, sed spiritalem posuerit, neque id in sen-
nihilomiuus palres illos manducasse lunc lemporis suiii adversarii trabi posse Rupertus demOnstrat;
• ei bibisse: et nihilo
magis hoc esse verura corpus et « Sed neque illud, inquit, quod escam el. poliim spi-
saiiguinem Chrisli, quam fuil illud manna, qitod ritalem, quam in figura spirituali coiitingenlem, et
ille populus comedii; ci illa aqua quam de pelra idcirco non naturali reruin ordine, sed spiriluali
produclam non solus populus, sed jumenta hibe- virtuteprodeuntem, ipse Aposloius in iisdem litteris
riint. > le constringit, quantumvis recalciiranlem. Dicit
Jam vero exposili erroris islius argumenlum, quod enimpauloposl :Hwc attlemomntain figuris continge
non leve reputant, qtiippe quod ex Aposlolo trahunt, bant. > .
Tiiitiensis sic deducit : « Huic errori suo, inquil El ita discussis his nebulis,. fugatis bis umbris,
Riipertus, pro maximo argumento adhibent auclo- corporis et sanguinis Chrisli veritatem in sacra-
rilatem Apostoli dicenlis : Et omnes eamdem escatn menlb puram et sua luce spleiididam; Rupertus edu-
tpirilalem manducaverunl, el omnes eumdem polurii cit. • Proiude, inquil, nOn magis illud manna panis
tpiritalem biberunl; bibebanl aulem de spiritali conse- iste verus eral, nec magis ille pOtus erat viialis po-
quente eos pelra, petra aulem erat Christus (I Cor. x). > tus, quem vere Cbristi sanguinera credimus et con-
Ctti, ut ipsius verbis utar, delestabili prsesum- fitemur ; quam illa petra Chrislus erat, pelra ulique
ptioni paucis respondet, genuinum AposloU sensum irianimata et insensibilis, quam Moyses virga per-
exprimens. « Primoque dicendum, inquit, Aposlo- cussit. > Quam veritatem superstruxit huic fttnda-
lnni non eo sensu dixisse, quo isti accipiunt, et menlo, quod statim subjicil: « Nam universa, ut
omnes eamdem escam spirilalem manducaverunt et jam diclum est, coulingebant in figura, qaae pro-
omnes eumdein polum spirilalem biberunt. > Neque feclo nusquam valet idem quod ipsa res «luara figu-
dicliunculam relativam, scilicet eamdem escam vel D j ral; sicut umbra non esl idem quod ipsa res vel
eumdem potum, ita posuisse, ut referri velil ad illam corporis subsianlia. > Adeo corporis- el sanguinis
escam illumque polum, de quo ipse Dominus': Hoc Domini verilatem Ruperlus hrmam habuil, ut eant
EST,inquit, CORPDS MEUM,mc EST SANGUISMEUS; figurae opposuerit; qucaivis veritatem simul etfigu-
sed « eamdem, inquit Apostolus, escam manducave- ram in hocce mysterio stare nobis tradiderint alii
rtiiil, et eumdem potum biberunt Dalan et Abyron, SS. Patres, quorurii sensuni conciiiare alterius loci
quarii Moyses ei Aaron ; eamdem utique Core est. ' •
quara Caleb aut Josue. > Sed vero instat adhuc adversarius, dicens nimi-
Hunc aulera esse Apostoli sensum bis confirmal: rum, ei iste pauis, quem in altari consecramus figura
< Hocenim intendil Aposiolus ea lectione, utsolli- est panis vivi, qui de ccelo descendit, non ipse panis
cituin reddat oranem borainem, ne se arbitretur jam vivus. At serisum hunc, ut pole nulla auctorilale ca-
coniprehendisse, quia conseculus esl sacramenta nonica frelum Ruperlus sic casiigat : < Cujus,
fidei Chrislianae. Nam haec omtiia, inquit Aposlolus, quaeso aucloritate catholica frelus, calholicis hoc
in figura facia sunt nostri, videlicel ut antiquis scia- jnfers auribus ? Nunquid ubi dixit ipse panisvivus;
mus experimentis, quod licet omnes baplizali simus de pane quem lenebat iri manibus, HOC.ESTcoitrus
111 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. . 112
MEUM, dicttim esl aliquid tale quale dixit Paulns, A errbre loqnatur, vel Invidus detrahere proximo
nbi, cuni dixisset, pelra autem erat Christus, etc, gestiat, vel furens insaniat a Ruperto negatam dixe-
hmcauiem, inquit, omnia in figura coniingebanl illis ? ril eorporis el sanguinis Ghrisli veritalem sub mysti-
^empe si ipse Chrislus aul evangelista vel aposto- cis panis et vini speciebus ? In hujusce veritalis de-
lus auctor essel dictionis hujus, lu non esses redar- fensione, maxime per liiinc librtim Rupertus lolus
guendus ? > Et sic adversarii sensum verha Christi adeo est, ut cum panis et vini conversionem in cor-
ile pane, quera lenebal in nianibus, dicenlis: Hoc EST pus et sanguinera Chrisli, impossibiiem nonnulli
CORPUS MEUM, figurate iiitelligenlis, quasi nulla legi- dicerent ; istius impossibilitatis muros ipse disje-
tima auctoritate frelnm dejicil abbas Tuitiensis, ei cerit ; el probaverit corpus illud quod in altari
veluti commenttim respuit. sumilur, el illura sanguinem qui offertur, ipsnm-
Quia lamen se auctoritate Augustini sutTiiltrw met esse Cbrisii corpus quod in cruce pependit,
jaclabant, ubi dicil hacc verba : JVisimandueaveritis el ipsummel sanguinem qui in ea fusus est. Ei ad
carnem Filii hominis, el biberilis ejus sanguinem, hanc rein diversas profert ex naturae sinu peii-
non habebitis vilam in vobis, esse figuratam loculio- tas comparaliones, quibus veram panis et vini
nem ; ne lanti docloris male assumptae auctoritali conversionem in Christi corpus el sanguinem sic
cedendo, cederelur el errori, illius tacilo nomine B declarat: « Cum igitur vino verbum crucis et pas-
seiistim snblilissime aperiens, ipsum corporis et san- sionis Chrisii accedil, quae ratio velal ut non
guinis Christi veritali nequaquam dctraliere sapien- idem sanguis qui pro multisin remissionera pec-
tissime ac religiosissime oslendil: « Etiamsi dicat calorum fusus est, debeat credi? « Cumque subjun-
quis figuralam esse loculionem, qtia dicetur poste- xisset quanta sit panis cum corpore cognatio, iterum
rius : Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et bi- et quidem veliementius islam corporis el sanguinis
beritis ejus sanguinem, non habebitis vilam in vobis, Clirisii verilatem ex ipsiusmet Christi verhis con-
lion nobis adversatur, quia videlicet ista figuratio cludil : « Cum ergo, inquit, panis ille vivtis^quide
loculionis veritatem rci non perimit, quemadmo- coelodescendil, ei signanler dicii : Hoc ESTSORPCS
dum in parabola seminantis verba parabolica rcm MEDM QUOI) PROVOBISTRADETUR, audes diccre aliud
non perimunt vere seminantis. Quae enira est defi- esse quam Chrisli corpus? Veritas dicit: Hoc EST
nitio figuratae locutionis ? Nempe cnm aliud in voce CORPUS MEUB,el addil: QUODPROVOBIS TRADETUR. EI
sonat, et aliud intelligendum esl ; figurala locutio dicis lu non esse idem corpus? > Quod Rnpertus
est. Plane ergo el si praedicta loculio figurata est alliori intelligenlia sic redarguil: « Si non esl idem
(aliter enim Judaeis sonuit, aliter Chrislus sensit), _, corpus, si non idem, qui de coelo descendil, panis
rem ipsa figuralio non perimit, sed ipsa polius figu- vivus, non esl hoc corptts quod pro vobis tradilur,
ralio re permanenle perimilur, cum de pane et vino et Verilas menlila esl sibi. > Islud enim arijiinctii-ji
signanter dicitur r Hoc EST CORPUSMEUM,uic EST cum figurae compelere minime possil, sed soli cor-
SANGUIS MEUS.Ibi enim sensus Judaicus periiniiur; poris substaniiae; non corporis Chrisli figuram.sed
quia luce clarius esl quod, non sicut inlelligebanl, rem esse in allaris sacramcnlo, invictissiine arguit;
Chrislus manducandus esl; pulabant enim quod etproinde Rupertum non Umhraticum dociorem,
concidi vellet carnem suam et manducari, quemad- sed veritatis corporis Christi invictissiinum esse
inoriiini conciditttr caro agni el comedilur. lbi, in- propiignaiorem.
^iam, figuratio haec perimiiur, el permanel sen- , Ceriaiuin haclenus pro isla veritale, sed nonrium
sns verbis consonus, scilicet quod panis 3n veram parta vicloria ; quia necdum arma deposuil adver-
s.ibslanliam corporisejus divina virtule converla- sarius, jam tolus carnalis et aiiinialis ; quem nihil
*nr. > de exieriori panis elvini specie mutari opponeniem,
Ergo juxla Ruperlum bene Augustinus sensila Rupertus acrius insequitur. < Sed jamdudura liquct
Chrislo figurale diclum, nisi manducaverilis, clc, omnibus, inquil Ruperlus, in quo sensus luus hae-
nullo tamen catholicae veritatis de Chrisli corpore Q reat carnalis, lolusque animalis, ideoque non per-
dispendio. Cuin enim dicitur manducaveritis, Judseis cipiens ea quae sunt Dei, videlicet quia nec panis,
figura est, qtii carnem Chrisli concidendam pulan- nec vinum aliquid de extcriori specie mutavit, id-
tcs, aliud intelligebant quod verbum non sonabat. circo sapere non poles nec vis quo VEREFACTUM SIT
Cum vero dicitur, carnem Fitii hominis, nulla figu- CORPUS ET SASGUIS DOMISI.>
ratio est, sed veritas ; cum enira de pane et vino Cnjiis obtusioris argumenti vim omnem, si quam
signanler diciiur : Hoc EST CORPUS MEUM,HICEST liabel apud eos qui de ornnibus judicanl, jocose in-
SANGUIS MEUS,permanet sensus verbis consonus, sci- fringit:« Consequilur ergo ut cum albus episcopuste
lieet quod panis et vinum in subslantiam corpo- forte Maurum bominera baplizaveril non credas te-
ris etsanguinisdivina virtule converlaniur. ipsum apud Deum factum csse quod est is qui te ba-
Si tanlo studio ea quibus in sacramenlo nonnisi ptizavil,? scilicel quod de filio diaboli faclus sis filius
corporis Christi figuram Umbratici statuebant, Ru- Dei, > etc, «prb eo quod capillus tuus niger non re-
pet tus dissolvil aut explicuit, quo corporis et san- floruil faciesque tua totiusque corporis cutiselhio-
, juinis Christi veritatem in altaris sacramento fir- pica, secundum colorem ejus qui le baptizavit non
siitis astruerei, quisjiisi vel imprudens ex alieno renituil. Quod si concedere uon perliorrescis, ne in-
113 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. IU
lideli ueterlor sis et mavis confiieri quod quamvis A 1 tenens panem et vinum dicerct: Hoc EST CORPUS-
de exteriori corporis specie nihil mulaveris, vere de MEUM, HICESTSANGUIS MEUS.
alio corpore diaboli, quod est omnis massa perdi- Et his Christi verbis nihil addendum vel delrahen-
lorum, in aliud corpns Christi, quod est Ecclesia, dum Rupertus hic maxime contendit, ut ab eis figu-
transieris : crede et hoc, quia panis isle visibilis et raeetsigni excludal intelligentiamjnudamque, quam
vinum, qnibus ex rebus temporaliter vivis, quamvis praeseferunt, veritalem defendat. « Siquis, inquit
nihil deexteriori speciemutaium sit; ki aliumtrans- Ruperlus, apposuerit ad bae.c,apponat super illum
ierint, et in illum cibum potumque convcrsa sint, Deus plagas scriptas in libro isto (Apocal. xxn) :
qui angelorum victus est, > elc. Etsi quis diminuerit de verbis prophetiw Ubri hujus,
In luce crgo meridiana cseculit, qui non clarevidet auferal Deus parlem ejtts de libro vitw, el de civitale
Ruperluiii, nervis omnibus ea omnia quae corporis sancta, et de his quw scripla sunl in librq isto. Nun-
et sanguinis Christi sub panis et vini speciebus ve- quid vero minus limenda est hic illa malediclio, ut
riiati repugnant, confutantem vel etiam jocose re- delrahamus vel apponamus quidquam verbis dicen-
pellentem; ut panem el vinuin in veram corporis et tis : Hoc ESTCORPUS MEUM, quod pro vobis tradelur,
sanguinis subslanliam, Verbi divini virlute esse mu- Hic ESTSANGDIS HEUS,novum leslamenlum, qui pro
tata, immutala lamen exteriori specie; efficaci ad B ' multis effundetur in remissionem peccalorum?Cum
Iioniinem argumento demonstret, nullo dubio sen- enirri illo dicente, Hoc ESTCORPUSMEUM, nos subau-
sisse et assernisse in altaris sacramenlo veram esse ditioncm apposuerimus, dicenles, figurativum vel per
corporis el sanguinis subslanliam. similitudinem dictum ; ctim, inquam, illo dicente,
Sed neque hic Rupertus ab isla veritate propu- Hoc ESTCORPUS MEUM, non dixerimus, hoc significat
gnanda quiescit; iterum enim eos aggreditur, qtii, corptis nonne mullum est, quod apponimus vel prava
ut corporis et sanguinis Christi verilalem perimanl, demutatione delrahimus; et sensum generamus ,
illud Apostoli imporlunius protrudunl: Omnes eam- quein lanlus auclor Deus el homo, nunquam esl lo-
dcm escam spiriiuulem manducaverunt; et aliqua cutus, nec ascendit unquam in cor ejus. > Quis,
coiigeruiit sanctorum doctorum teslimonia, quibus precor, vel anliquorum, vel etiam recenliorum, cor-
docenl quod hunc panem significavit manna; quod poris et sanguinis Christi veritatem in eueharistise
liunc panem significat allare Dei, quori illa sacra- sacramenlo docuil expressius, clarius exposuit et
menta fuerunl, sacramenta haec sunt; in signis di- forlius propugnavit ?
versa sunl, in re quse significalur paria sufit. Quod Si quis ergo calholicam islam yeritatem expresse
alitid illi raanducaverunt; aliud nos sub specie visi- , tradidit, expressissime Rupertus ; si quis pure illan»
bili; quod tamen iriein significat virluie spirituali. explicuit, purissime Ruperlus; si quis unquam con-
Quae omnia in adversariorum sensu proposita, Ru- slanter illam asseruit, constanlissimc Tuiliensis ; si
perlns deducit ad istud absurdum, nempe quod sa- quis fbrtiter illam defendit, foriissime Ruperlus; si
crificia agnornm et arielum ftovo panis et vini sa- quis denique de isla verilale calholice sensit et scri-
crilicio sanctiora fuerint; cum longe sanctiora fue- psit, catholice admodum Rupertus. El iia Ruperti
rint quam manna, vel aqua de petra flgens ; a qui- fide de corporis et sanguinisChrisli veritate sub
bus paneni et vinura in altaris sacramento, non nisi panis et vini speciebus nulla fortior, nulla conslan-
in signis volunt differre, cum tamen panis isle, et lior, nulla purior, nulla expressior et nulla magis
isle polus nonnisi iiiulta benedictione consecretur, catholica est.
nec nisi a sanctificalis sumalur : qui enim manducal lu suscepta tamen pro ista verilale disceplalione
et bibit indigne, etc. Manna vero, et aqua pelrae, ho- ne quidquam desiderelur, Rupertus eam omneiii quae
mines et jiimcnta sine discrimine uterentur. Egres- adversus nudam et propriam verborum Christi in -
xw sunl aquw larghsime ita ut populus biberel, etju- lelligenliara solet praeformari, instantiam sic retttn-
nxenla. dil : < Cum objicit quis fuisse scriptura in schedulis
Et nc quos moveal doclorum hujusraodi auclori- iv | quod ilidem dixerit eadera Veritas, Ego sum vitis,
tas, Rupertus ipsis opponit sanctum Ambrosium, tain audacter quam imperite in argumenlum men-
inter caeleradicenteni « quod praeler naturae ordinem dosum illud attrahit; cum slalim sequentia verba
Virgo generavit; et hocquod conficimus corpus ex dicentis : Sicul patmes non potest fruclum ferre a se-
Virgineesi, > elc. llem : « Sicut verus est DeiFihus melipso, nisi manserit in vite, sic ei vos, nisi in me
Dominus noster Jesus Christus quasi Filius ex suh- manseritis, manifeste per similituriinem diclum cora-
stantia Patris, ita vera caro, sicut ipse dixil, quam pellant intelligi, praeserlim cum non signanter riixe-
accipimus, et verus potus esl. > Opponit et Augusti- ril, Ego sum hwc vitis, sicutsignanter dixit: Iloc EST
num, quem adversae palronum senlentiae tenebant, CORPUS MEDM, HICESTSiNGUisMEDS,apposita proti-
in sensura alienum ejusdicta abripienlcs. Nam cor- nus descriptione verae proprietalis, de corpore in-
poris Chrisli veritalem in sacramento Rupertus com- quiens quod pro vobis tradetur, de sanguine antem,
probalex Auguslino haecverba ps. xxxm, Ferebatur qui pro multis effundetur.«Qiia.inslanlia sic repulsa,
in manibus suis, ita exponenle de Gbrislo, ut asse- borumque Cbristi Domini verborumjHocEST CORPDS
veraret nihil aliud sine dubio quam seipsum lulisse MEUM, et illorum, ego sum vitis, dato discrimine, et
verum David, id eslChrislum, in manibus suis; cum sensu sapienlissime dislihcto per adjeclas cofporis
113 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS, 116
quoa traaetur ei sangimus qui effundetur, propnetav A credendo ad justiltam, etore manducando et btbende
tes, Rtipertus in Verbo Dei firmus profilelur, « quia ad salutem, hic in me manet el ego ineo. >
panis isle corporeus, postquamsignaverit eumPaler His subdit Rupertus quod « panis semel conse-
et vinum hoc expressum acinis praesenlibus, mox ut cralus minquam postea Christi caro esse desinil. »
eodem signo signalum estper marius Ecclesiae di- El infra ad haec verba, el panis quem ego daho caro
cenlis :Ul'. nobis corpus et sanguis fiai dilectissimi mea esl pro mundi vita, ait: « Tunc egodabo panem
Filii tui Domini nostri Jesu Chrisli, eic, usque in is'is rcsiduis, in quo non deest veritas ejnsdem carnis
memoriam rriei facielis, CORPUSET SANGDIS EJUSEST, meae, vel corporis, quod educlum de ventre celi,
qtii liujiistraditibnis est auctor ; et Jioc sacrificium salvum et integrum residebit aelerrtaliier ad dexle-
ipse Cliristus est, >etc. raniPatris. > Et paulo post: < Panem terrenum no-
Ilac siriceraefidei de corporis Christi veritate pro- bis dat, quem, ut vivenlibus a quibus manducari
fessione emissa adversus catholicam Ruperti fidem potest vilam det aelernam, in carnem suam trans-
nemo potest hisi mulla injuria exposlulare. Sed et mutat. Proinde sicul de carnenostra, qtiam Virgo
de morio qno pariis fit corpus quod in cruce pepen- Maria peperit, vere falemur propler unitateni per-
dil, et vinuiri sanguis Chrisli qui in cruce fusus est,- sonaequia Deus esl, sic nihilominus depane islo vi-
si quis sit diibius, ab eo quaerere potest; nec ipsttm fj sibili, quem cjtisdem verbi invisibilis Diviniias assu-
Rupertus sinc respbnso dimillet. « Quod si quis, in- mens, in carnem suam trahsfert, vere el calholice
quit-Rtipertns, a riobis quaerat quomodo pams, qni confilemur quia corpus Christi esl. >
hoc anno de terra crevit, corpus Chrisii fit quod Et ne in verbis Chrisli dicentis : Hoc EST CORPUS
in cruce pependil? et vinum quod praesenlibus MEUM, HICESTSANGUIS MEUS,ulla supersit aequivoca-
expressum est "acinis, ille sanguis ejus fit quem de lionis tergiversatio; Rupertus sapienlissime observat
latere suo fudit? inlerrogeriius eum qtiomodo Filius quod < sicut dialeclici ad /vilandas sophislicorum
Jiomihis, qui utique de femina conceptus et de argumentoriim imporlimasambiguitates nomini com-
ierra nalus est, de ccelo descendit, vel quomodo an- , muni singularem adjungunl proprieialem, ut cum
tequam in ccelum ascenderei, jam in coeloesse po- dicitur : Alexander rapuil Helenam, ne inlelligatur
tueril, juxla verilalem ipsius dicenlis : Nemo ascen- Alexander Philippi rcx Macedo, additur : Trojantis
dit in cmlumiiisi qui descendit de cwlq Filius homi- Priami filius. Ita cum Chrisius dixil, HOCESTCORPUS
nis qui est in cmlo. Haec profeclo si quis sapi.t, MEUM,HICESTSANGBIS MEUS,ne aliud quid credere-
respondere poteril, quod propter unitatem Dci et lur quam proprium corpus quod in crucepependii,
lioniinis Cbristi illud rectissime diclum sit. Ergo, et proprius sanguis qui in cruce fusus est, sapienter
verbis paululum demulalis , dicamus ei: Uniias C arijunxit : quod prq vobis tradetur, et qui pro muliis
Verbi unum efficit corpus Chrisli, et illud quod effundetur in remissionem peccatorum. t
ttihc iri cruce pependit, et istud quod nunc Ecclesiae Ex quibus sic tandem concludil: < Proinde, cun-
fides ore sacrb conficil, unum corptts sil, una, in- ctis figurarum vel similitudinum nebulis ainotis non
quam, cafo et unus sanguis. sit. > Sic respondisset corpus quodlibet, non corpus>Christi, quod est Ec-
qui Chrisli cofpus in sacfamento riegasset? Modum ciesia, sed illud corpus Domini, quodpro nobis tra-
rei tam siudiose dedisset qui rem non admisissel? ditum est, nos manducafe, el illum saiiguinem, qui
Unum jam Auguslini leslimonium, quod in suas pro nobis fusus est in remissionem peccatorum, nos
parles Berengariani trahebant, Ruperlo superest bibere, indubitanter credimus. Et quod fecit, ipse
cxplicandtim, nempe quod mandiicare carnem, et hoc idem in commemorationem ipsius scimus, et
bibere sanguinem Domini, sit manere 1 in unilate bene scimus nos facere; id esl CARNEM ipsius man •
fidei. Et hoc Rupertus facile adiniltit; sed ila tamen ducare, et SANGUINEM bibere. > Tam aperta ei lam
ut firma semper stel Dominicae dcfmilionis veritas, sincera lidei professione de corporis el sanguinis
qua Christtis dixit : Hoc EST CORPUS MEUM, HICEST Christi veritale in Eticliaristiae sacranienlo quid
SANGUIS MEDS.Adeo Ruperius hisce Domini verbis .. expressius, quid purius ?
sui corporis el sanguinis non figuram, aut aliud Denique in isto libro passim occurrunt liujusmoiti
quid, sed verilatem demonslrari censuit. « Quse- voces: Esca corporis Domini el polus sanguinis ejus,
cunque lalia, inquit Rupertus lib. vi in Joan. corpus Domini de allare sumere, manducare, et
cap. vi, ei apte inveiiiant, et uliliter profcranf, , sanguinem ejus bibere; manducanies corpus Cliristi,
duinraodo fundamenlum permaneat quod positum el bibetiles-ejus sanguinem, quas sane Ruperlus
est ab.ipso dicenlede pane et de calice vini : Hoc: ntisquam scripsisset, si corpus et sanguinem Doinini
ESTCORPDSMEUMquod pro vobis tradeiur ; Hic EST iu altari non esse censuisset.
CALIXSAHGOINIS MEI qui pro vobis effundelur. Hoc, Nec in islo dunlaxat libro istam Ruperli fidem
scilicet ^uod manere in unitale fidei, hoc sit man- reperire est, quae et in septiino maxime elucel, ubi
ducare carnem, et bibere sanguinem Christi; adeoi, haec verba, durus est hic sermo paucis exponens,
'iiliion si.t ad salutem necessaria corporalis niandii- diirum linnc sermonerii fatetur; sed iis qui carnem
catio iriensseDominicae, Clirislus non docuit sed qui concidendam pulabanl, et iis qui Clirislum tolies
mdriducat, inqiiit,, carnem meam, et blbil meum san- pali et mori existimant, quolies offertur et mandu-
guiriem, eo scilicet modo quo tradilurus suni, corde catur. «Istis; inquit Ruperlus lib. vn In Joan., qtii
117 PROLEGOMEKA. - APOLOGIA PP.O RUPERTO. — PARS II. 118
hodieque murmurant et liligant, cum vetitalem A vivificat. Talem omnino, id est exanihiem carnem el
eorporis et sanguinis Domini defcndimus, alias ob sanguinem exislimarc nos vetat in pane et calice
causas magnam videmur sonare duriliam; nara cum suo, dicens : Spiritus esl qui vivificat, caro aulem
argiimenlosa fide pcr auctoritatem evangelicam ar- non prodest quidquam.
ctati fuerint, ut negari non possit hoc Domin: cor- Quomodo aulem exieriori panis.et vini rion mulala
pus illud esse quod pro nobis traditum est, et hunc specie, panis el vinum in Chrisli corpus et.sangui-
ejus sanguinem illtim esse qui pro nobis effusus est; nem transmutenlur, ipse ibi sic explical. < Quis au-
cum, inquara, hoc illis conslanter aslruxerimus; tem est spiritus qui carnem islam, ul mahduean-
ergo, inquiunt, si non figurale, sed re vera panis tibus prosit, vivifical? Ait : Verba qum ego locaius
iste, Christus dicituret est: quotidie Chrislus patitur, sum vobis spiritus et vita sunt. Haec in pane de quo
et lolies moriiur, qtiolies panis iste in commemo- diclurus surn, Hoc ESTCORPDS MEDM, et in vino- de
rationern ejus frangilur : et hic, inquit, sermo du- quo diclurus sttni, Hic ESTSANGUIS MEUS,operantur
rus est. > invisibililer ul vera caro mea sit, el sanguis meus,
Isuid eorum murmur Ruperlus sic comprimit: non mutala specie exterion. Proinde et nos quia
< Non ita censuit fides nostra, neqtie adeo caligave- non inielleximus, credimus ut intelligaiiius, quia
runt oculi ejus.ut non videat se frangere panem Dei, B revera sicul Deus ei homo unus esl Christus, sic et
et inlegrum servare Filium Dei; quomodo senex iste panis visibilis consecralus ciim illa carne, (jua;
Abrahani videre potuit, ul ei arielem percuterel, et pependit in cruce, una caro est, unum esl Christi
Filium arae superposilum non Jaederet, > hoc tamen corpus. In allari verum Cliristi corpus immplalur,
cum discrimine quod < illic in figura immolatus est frangilur et manducalur. Quanluin potiiimus, ariju-
Isaac in ariele, hic pane et vino immolalur Filius vante Deo, panem sanctum et calicem quem de al-
Dei in camis et sanguinis veritale. > Ubl Ruperlus iari sumimus verum et vivum Agnum Dei esse sup-
se corporis el sangiiinis Domini verilalem defendere met ex balatu comprobare curavimus. >
aperle profitetur, seqtte ita per Evangelicam auclo- Hac suse fidei professione, quse non quia intelligit,
ritalera coarctasse adversarios, ut negare non pos- sed ul intelligat, credil sub panis et vini visibili
sinl boc Domini corpus,qtiod estiu altari, illud esse specie, illam ipsam quae in cruce pependit, esse
quod pro nobis tradilumCst; et hunc ejus sangui- Cliristi carnem; el iiluin ipsum qui in cruce fusus
nem, qui consecratur, illum esse qui pro nobis ef- est, esse Chrisli sanguinem; hoc operante verbo
fusus est. Denique Filium Dei in altaris sacramento quo dixit, Hoc ESTCORPDS MEUM, el Hic ESTSANGUIS
immolari in carnis et sanguinis veritale. MEUS,ita.utnon sine vita sil caro quae sine spiritu
Cum lamen neque his compressa Umbraticorum nequidquam prodest, Ruperlus omnem eludit ca-
hseresis conlicesceret, sed adverstis Ruperli fidem lumniae maculam. Ecquis enitn modo Rupertuiii
de corporis et sanguinis verilale, haec Chrisii verba, sentiat Umbraticis favisse, qui omnia eorura argu-
Spirilus esl qui vivificat,caro aulemnon prodesl quid- menta dissolvit; errores lenuisse quibusadversalur;-
quam, quasi suo errori patrocinata, extra omnem et corporis et sanguinis veriialem impugnasse, qtiani
inlelleclum insolenlius jactaret, Ruperlus, rihil indefesse propugnal?
quod vel specielenus huic errori fayeat non expli- Eadem mente et eadem fide editos a Rupcrio
cans, nihil quo ista baeresis possit effugere non oc- Commenlarios in Joannem teslanlur, non solum ea
cludens, istorum Christi verborum sensum aperit, quae ex ipsis adduximus, sed el ejiis epistola qua
quem cum corporis et sanguinis Domini veritale Cunoni abbati hos libros RUpertos nuncupat. In ipsa
apte concilial. « Hscc serilenlia, inquit Ruperlus, enim aeraulorum invidiam, quse Ruperltim in Joannis,
priorem illam nequaquam deslruit aut infirmat, qua Evangelium scripsisse ferchat iniquius, cura CunoiM>
Chrislus dixil : Nisi manducaveriliscarnem Filii ho- tanquam Patri cxposuisset eorum errores, el eum
minis, > etc, sed sensum carnalem male intelligen- prsecaeteris, quo volehant sacrainenlum corporis et
litiin corrigil, nihil manducandae carnis suae veritati ][) sangtiinis Domini solummodo signum esse sacrae
detrahens, sed eidem carni Spiriturii quoque carnis rei; ul olini per errorem senserat Berengarius; sic
cjusdem simul manducandum superadjiciens : Spiri- proponit: « llli aulem quid dicant, quid pro argu-
tus est, inauit, qui vivifical; caro aulem non prodest mento afferan(; non habenl, nisi quod aliqui ex eis,
quidquam. Ac si dical: Eo modo quo inlclligilis Hlud, dum volunt sacramenlum corporis et sanguinis
quod supra dixi, nisi majirfMcatierifiscarnem Filii Domini solummodo siguura esse sacrse rei, juxta
hominis, el biberilis ejiti sanguinem, non habe- errorem quemdam Berengarii Turonensis, eliam
bitis vitam in vobis, nullius animanlis caro cum bealum Auguslinum ita sentireputant, quod pmnino
vita sua potest manducari, vel sanguis ebibi; Iioc falsum est. > Cui errori Rupertus se lolus opponit.
ab homifte ut possit fieri, vel a bestia, dum sit, « Ego aulem, inquit, verumcorpus Christi qtiod pro
no:um est animal tnicidari : ergo nuIU hoc pacto nobis tradilum esl, elvcrum esse de cerlo sanguinem
carnem nieam ad manducandum daturus sum. Caro qiii pro nobis effusus est, sicui Ecclesia catholica
cnim mea nisi vivens et cum spiritu suo manduce- tenet. >\ix autem lunc lemporis esse, qui hoc Be-
tttr, non prodesi quidquam. Caro sola, caro sine rengarii lenerelur errore, sed ab universa Ecclesia
spiritu non prodest quidquam, nam spiritus csl qui catliolica corporis et sanguinis Cbristi veritaieni uno,.
119 RUPERTUS ABBAS TUITIFNSIS. 120
sensu leneri paucis his indicat: « Hoc jam fere A cruce fusus est, non solum nominc, sed eflectu, el
nemo palam profileri aul defendere audet, universa* ipsa re sub panis et vini specicbus esse profiletur,
sciente Ecclesia, quia verum corpus, ef verus san- Quam ea quae a vera Chrisli carne, ei a vcro ejua
guis Christi est (82*j.;> sanguinc, CORPDSei SANGUINEM quae snnt in sacra-
An Rupertum ab Ecclesia dissentire putas? An menlo, hpc solum differre iradil, quod in. sacra-
asserere, etedilis in Joannem Cqmmenlariis, et libris menlo non carnis ct. sanguinis, sed panis cl vini
duodecim De divinis officiis id docere, quod nemo speciem pracferant? qnani pa denique qnae credit
jam paiam profiteri atit defendOre audet? An Ruper- panem et viniim in vcrani corporis cl sanguinis
tum negasse qudd universam Ecclesiam calhoHcam irarisiisse subslantiam? Pudeal crgo, vcl impudcii-
profiteri et defendere noverat et declarai, nempe lem, objecisse Rupcrlo quod corporis ct saiiguinis
quod in altaris sacramento verum Chrisli corpas et Chrisli vcritalcin in sacramcnto negavcrit, quani
verum Christi sanguis est. lol in locis ct ubi vis calbolice docuii.
Ipse suam fidem exponit, ubi ipse hanc corporis Ncc soliini dtim junior in islis quasi pnelurieret,
et sanguinis verilatem sincere aperit Cunoni suo. hrcc dc corporis ct sanguinis vcrilatc Rupcrliis scn-
< Breviter nunc tibi pando quid vel quomodo Sen- sitct scripsil; scd ctiain dum proficicns majnribus
tiens de vivifico corporis el sanguinis Domini sacra- B daret aniinum. Nam Vcrbi Dci dcscribeiis vicioriam
mentp tractaverim illa ejusdem Domini verba, (lib. XII, c. 12), qua rationc infidclitatcm priinorum
quibussacramentumillud commendat. Tribus essen- parentum, qui diabolo dicenli si cbmcdcriits, eritis
tiac modis, corptts et sanguis Chrisli, quarlo autem sicut dii. niagis crcdideriiiilquani Deo, Verbum Pa-
differt, est enim nomine, re atque effectu; differt irisviccrit, his demonslral : < Conlra ciburaillum,
verp specie. Est, inquam noraine, qui suramus coelo- qui cibus fuit mortis pulcher visu, in quo creriide-
rum Pontifex, qui cum sil ipsa veritas, noraina non runtesse DivinilalisciTcclum, dari oportebat cibum
vana rcbus ponere solet, adeo forliter nomen hoc alium, qui essct cibus vilsc, ui scilicet inesse illi
impressit, til non soluni diceret: Hoc yoco CORPUS mens crederet cibum et poium veraciier communi-
HEUM,Hic vocelur SANGUIS MEUS,sed Hoc EST,inquit, candae divinitalis esse cffeclivam carnem et sangui-
CORPUS MEDM : Hic ESTSANGUIS MEDS.Est eliam re, nem Christi, quodscnlire non possunl sensus carnis
quia nimirum Sanctum sanctorum est, quam vere et sanguinis : per hanc fidem sibi Dcns at> homine
3n illa specie, qua tradilus et lancealus est, ipse salisfaclum esse judicat, dum non rainiis sihi credit
Sanclus satictorum est. Est nihilominus effeclu, qiiia quam diabolo crediderat. >
quam vere in illa specie, qua pependit in cruce Pluribus vero hanc statuit vcritatcni scribens De
remissionem peccatorum operalus est omnibus qui ^ gtoria et honore Filii hominis ; exponcns enim, in
illam exspectaverant ab origine mundi cum fide sine libro quarlo in Malthmum, haec verba capitis quinli:
legalibus sacramentis fidei, omnibus a juslo Abel Si offers munus luum, elc., ait : < Tunc venicns of-
usque ad ialrpnem, qiiem in cruce cpnfiteniem feres munus tuum, munus sanctum, sacrificium
suscepit; tam vere in istis speciebus panis et vini veriim; non sicut carnes taurorum, sanguinem pe-
eamderii operatur remissionem peccatorum omnibus corum aut viuilorum, sed ipsum fratris cjusdem,
qui ingressi sunt, vel ingrediunlur ad eamdem fi- cui reconciliatus es, CORPUSvivilicum, SANGCINEM
dem, postquam illa species hinc transivit, et sese verum, sacrificium sanclum el immaculaliim. > Et
in ccehim recepit. Quarto idera specie differt, qtiod libro quinlo, explicans quarlara Orationis Dominicae
et plurimum prodest, non modo ne color aut sapor petitionem, panem noslrum, elc, breviler dixit:
sanguiriis humafti horrorem sunientibus ullum fa- <Terliusest panis,caro Christi quam nobis de sanclo
ciat, sed ul competenti anlidolo niiriia parenlum, altari dat, queriiadnioduni dicil, ET PANISquem ego
Doslrorum ciirelur credulitas; crediderunt enim dabo, caro mea est pro mundi vila. >
deceplori diabolo in eo quod videbant, scilice.l quod Tandeinque in libro decimo, movens quaestiouetn
illi ligno consequendae divinilatis effectiva virtus D utrnm Dorainus corpus et sanguinem suuni Judae
inesset; et comedentes mortui sunl; credamus e communicaverit, dissonantes sanclorum Patrnm
contra fideli Salvalori Deo in eo quod rion videmus, adducil senientias : Auguslini sciiicel, qui S. Lucae
scilicet panem et vinum in veram corporis et san- narralionem secutus ad litieram, censuit a Cbrisio
guinis transiisse substanliam, et comedentes atque porr.ectam Judae fuisse sui corporis buccefriam; et
bibentes vivamus in aeternum. > Hilarii, qui juxta Matlhaei et Marci hisloriam sensit
Eccuae magis catholica lides de vivifico corporis et sine Juda, videlicel post ejus egressnm, Pascha,
sanguiiiis Domini sacramento, quani ea qiise Christi accepto calice el fracto pane fuisse confectum, quia
coipus quod in cruce pependit, et sanguinem qui in dignus aelernorum sacramenlortim communione non
(82*) Universa Ecclesia catholica tenet, quod.in etiam re panis dicitur esse caro Chrisli et vinum
Eiicli. verum corpus el verus sanguis Christi est.. esse sanguis ipsius, Claudius riiinisler si audisset,
Tribus modis Chrisii corpus et sanguis sunt in al- haud dubie Rtipertum lol in Iocis (pag. 104, I2S,
tari, ftomine, re, et effectii. Sola specie exteriori 198) non produxisset qaasi effectu dunlaxat, et non
differt corpus quod in crucepependitab eo quod est re panem dici et esse Cliristi corpus, et vinum ejus
in sacramento. Hanc vel unam fidei Ruperli explica- dici el esse sanguineni incunctanter docuisset. .
tissimam prpfessionem,qua;-non ,soIuin,effeclu,sed
12j PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUfERTO. — PARS II. 122
Domini iii vaniiin
fuerat. Quam S. Hilafii senlenliam, licet ipsius A ejtts agunlur, nequaquam nomen
fuisse nesciret, ut magis sacro texlui conformem accipereaudemus.qiiantomagis in ista sanclificalionc
s?quitur, et firmus tenet Ruperlus. in qua nomcn corporis et sanguinis suiore proprio
Hanc autem cum uiraque ex parie Rupertus agi- posuit Dominus, ncquaquam in vanmn idipsiim no-
tat diuicultalem, plurima profert quibus veriiatem mCn aceipere debenms? Re quoqne corpus Chrisli
in eo quod ait, quod
corporis ct sanguinis Chrisii sub panis et vini spe- , ei sanguinem esse in.telligimus
ciebus expresse testelur, sed maxime ad fmem, ubi corpus tradelur, qui sanguis effundetur. Effeciu esse
ait quod magna in islo sacramento tentaiio Dei est, inlelligimus in eo quod cum dixissel, qttod iradelur,
leniatio quaerensfidem:« Esi anlem fides sperandanim qui effundelur, addil pro vebis in remissionem pecca-
iubstattlia rerum, argutnenlum non apparentium. lorum. Ilaque licet illa specie qua pependit in "crrice,
Oporlebat ergo oon apparere res, ut locum haberet Sanelus sanclorum est, et in illa specie prseteritis
subsiantia haec; res, inquam, id est CARNEM et SAN- omnibus eleclis remissionem peccalorura el vilam
CUINEM,non apparere oporlehat, non solum ne aeternam opcratus est, sic in ista specie panis et vini
sensus nostros comedentium atqne bibenlium nalu- nihilominns Sanclns sanctorum est, et oranibus ele-
rali offensione offenderent, quibus humanam carnem clis qtti post eamdem passionem ad fidem ejus ve-
manducare, vel dentihus terere, sanguinemque hu- B niiinl, remissionem peccatorum et vitam aelernam
nianum bibere, neque nalurae araicum est, vernm conferre non dubium est. Nam et alibi dixit: Qu*
etiam ut locum haberel baec sperandarnm subslantia manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum,
rerum, boc argumenliim rerum non apparentiuin, habet vitam mlernam. Haec > Ruperlus in cap. 21, in
scilicet firies. > El paulo post: « Hic autero qui quibus si Ruperti fides vel dubja vel obscura cui vi-
dicil: Qui manducal carnemmeam et bibit sanguinem delur, ipsi sane terra nutat et sol tenebras habel!
tneitm,inme manet, non qualecunque suum, sed Distinctius iterum in cap. 22 libri III De operibus
suam carnem et suum sanguniem dat. > Spirilus sancti eilisscrilquid sit sacramentum, et quid
Tot ergo probatam leslimoniis Ruperli fidem de res.sacramenti: sinnil sensum S. Auguslini et veri-
corpor-is et sanguinis Christi veritale, nihil la- talem corporis et sanguinis Cbrisli in hocce sacra-
men niuiala panis et vini exleriori specie; vel levi mento.bis apericns : « Est igittir, sicutet Paler Au-
cujuscunque erroris suspicioni subjicere, non levis giistinus ail, in sacramenlo islo, quod digni et indi-
injuria depularetur. Ipsam igitur, ut in posterum in- gni accipiunt, res sacramenti, quam no.nnisi digiii
temerata raaneat, his obsignando Ruperti verbis, . accipcre possunt: sed non sicul dicta ejus a nonnur-
quibus in capiie vicesimo primo, vicesimo secunrio, lis existimata sunt. Putaverunt enim ilium dixisse
et v>cesimo lertio libri terlii De operibus Spiritus quod non sil corpus aut sanguis Christi quod indi-
sancli, islud corporis et sanguinis Chrisli sacramers- gntis quisque percipil; atqtie secundum tanti do-
tum luciilenterexplic.il: « Ccenantibus, ilaqnc, id cloris sensuin, non corpns aut sanguinem Cbiisli;
est, sedentibus adhuc in Coena qua maiiducaveriint sed tanium liguram, vel sigiium esse corporis et
carnesAgni, carnes Paschae veleris, accepil panem sanguinis Christi, id quod visibililer sumimus de
el benedixit; panem communein accepit, sed bene- mensa Domini. Hoc iilc non dixit, imo boc ille non
dicendo longe in aliud quam fucrat iransmutavil ut sensit. Neque enim Chrislo conlrarius esse consuevit;
veraciler diceret sic : Hoc EST CORPUSMEUMquod loquitur autem Chrislus, el per semelipsum, dicens:
pro vobis tradetur. Item vini substanliara accepil; Hoc ESTcoRfus MEUM, Hic ESTSANGUIS MEUS ; et per
sed ibidem gratias agendo vel benedicendo sic in Apostolum suum, cujus experimentum habemus ,
aliud vertit, ut dieeret Veritas quae non mentitur: quia in eo loquilur Chrislus, dicens : Itaque quicun-
Hic ESTSANGUIS MEUSJVouiTeslamenti, qtti pro muliis qne manducaverit panem Domini, et calicem Dontini
effundelur. Hoc, inquil, id est hic panis esi corpus biberit indigne, reus eril corporis et sanguinis Domini:
meiim, sive caro mea. Nam el alibi dicit: Et pauis probet autem seipsum homo, et sic de pane illo edat,
qnem ego dubo, caro mea esl pro mundi vila. Sed non Q de calice bibal; qui enim manducat el bibit indigne,
videttir oculis carnis, non senlilur gustu oris, qtiod judicium sibi manducalel bibit. Non dixit qui man-
panis ille caro Christi factus sit : quod vinum illud ducal et bibil indigne, panem manducat simplicem,
in sanguinem versum sit: nimirum si viderelur co- vel comniunem, ef vinum bibit, quale prius erat
lor.aut sentiretur sapor carnis et sanguinis humani; nondum celebrata consecratione, sed reus eril corpo-
non plus salutis, sed plurimum afferret horroris. Sic ris et sanguinis Domini, sed judicium, inquit, sibi
ergo est corpus vel caro et sanguis Chrisli, quomo- manducat et bibit, non dijudicans corpus Domini.
do esse vel ad usum nostrum convenit, et ad salu- Quapropler non jam de contentiosa cujusdam dis-
lem nostram suflicit. Quomodo vel quibus essenliaj sertatione, sed de Apostoli veritale sensum petanras,
Tnodis?Nimirumnominereatqueeffeclu.Nominevide- quo praedictus doctor Augusiinus sacramentura rem-
liceiesse inteUiginiusin eo qui dicit, Hoc ESTCORPDS qtie sacramenli- riislinxerii; Chrislus ipse myste-
MECM, HicESTSANGcisMEUs.Sicutnusquam.itanec in rium suae dixit esse passionis, ui jam an.le.diximus,
isto, imomaxirae nec in isto nomen Domini vanumac- qui tenens in manibus hoc visibile sacramentum,
ciperedebemus.Si enim in cunctis sanctificationibus, cum dixisset: Hoc ESTCORPUSMEUM,a.ddit, quod
quae per ministros Domini ad invocationem nominis Iradclur, cum dixissei, Htc ESTSANG.UIS mEus,«ddii,
!23 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. I2i
qui effundelur. Al ille qui indigne accedit, non com- A lis, sub iuvocatione sancli Urbani, silse ante valvas
municat Chrisli passioiiibus, riwi contingit ore men- Tuitiensis nionasterii recondilum, a flammis tolam
tis quod pereipil bre corporis. Ergo corpus quidem - islam basilicam voranlibus illibalum mansisse;.adeo
et sanguis Chrisli est hoc visibile sacramentnm, ul qnamvis ignis ipsam etiam fenesirara tabulis li-
quod ore percipit. Neque eiiim indignilas ejus digni- gnis campaclara, in qua pyxis lignea simul cum
tatem tanlse consecf ationis' evacuare poiuit, > eic. corpore Domini erat recondila; alleram quoque
Denique in cap. 23 serpentis,' priinis parentibiis pyxidem,'quae formulas nondum consecratas habe-
id dolose promillentis, si comederitis, eritis sicut dii, bat: ampullam vini slanneam, ihuris vasculum, et
fraudetn el meiidacium opponens veracitati et veri- alia quae simul cum pyxide el corpore Dornini
lati Ghrisli fideliier hoc pollicentis , qtii manducat iu hacce feneslra claudebanlur, penilus absum-
meam carttem el bibit meum sqnguinem in me manet, psissel; circumfrementes ubique flammae, accensis
ad cprpoiis et sanguinis Chrisli fidera iri sacramen- trabibiis, lapidibusque ignitis undequaque deciden-
lo.liis pancis hortatur : « Credattir, inquit, huic libus, pyxidem lanien islain ligneam, quae Domini
sacrameriid inesse quod non videlur, videlieel veri-- corpns claudebat, ila reveritas sunt, ut nequi-
ias cariiis el sariguinis, valens eflicere nos concor- dem atlingere ausse fuerint. « Sm.t quidem haec,

poraiesjUnigeniio Filio.Dei, > eic. ut exclamal Ruperlus, in cap. 6, lua, Christe, mi-
Haec ergo sint fidei Ruperli signacuJum quo ntil- racula, nbn diss'milis glori»! illi qua glorificatus es
lum sane (irmius apponi nullum expressius imprimi tu, cuni tribus pueris tuis in medio Babylonicac for-
poiuil,'iit violatae fideireus leneatur, qtilsquis sa- nacis, scilicel corpus luum cum vasculo et corporale
nam Ruperti doclrinam de^corpore et sanguine Do- jncommiitatam, sicut paralialla puerorum illorum
mini corrupeiit,' vel ejus senSum ad Umbraticcs commutala sive adusta.non fuerunt. >
errores. traduxerit. Istorura iterum meminit Ruperlus iu capite deei-
Ulque his obsignata Rtiperti fides fulgeal illu- mo noiio ejusdem libri.
slrior; et, sicut non iniestata, ita niecin glorin re- Verum non riiodo corporis Domini verilaiem et
cedat abs-re rion crit aliqua ex Ruperlo his adjicere virlutem, sed et fidei Ruperli in isla verilale firmi-
miracuia quibus el venefabili huic sacramenlo, ct latem pfobavii ignis isle, omnem erroris suspicio-
Rupertiiidei non parum gloriae accesserit. nem consumens, ut his ipsis corporis Chrisli mira-
Rupertus, "jarii seiiioi et morti proximus, ince»- culis Rupeni fides illustrior eluceat. Tantce ergo fidei
diuni oppidi Tuiiii describens, iri libro cui, ex re purilali cedal livor onmis adversarium, el mala
litulum -dedit, iria quse iii ista conilagfaiione con- P fides. De propugnala corporis et sanguinis Doraini
ligefunliniracula eriafrat in laiidem et commenda- veritaie,et de ohfirmata illius venerabilis sacramenli
lionem' sacrairienii coiporis Domini, cujus yirtiite fide meritae laudi ccdat de perverso errore injusla
palraia suiit. In pfimb capite' primum sic eloquitur calumnia. ;
miraciiliirn : «Rem ipsam ut gesla est enarrare Rtipertus vere sensit el catholice docuit verum
libet, liac iiiicniioiie ulsciarit nostri quoque po- Ghrisii corpuS," el verum ejus sangiiinem vere esse
steri, el niilia leioporum vetustas abolere possit sub panis et vini speciehus.' Nulla ergo fide "Wiclefits
de cordibus rioslris, memoriam glorificationis, qua stia ei voluit affingere mendacia. Et mulla injuria
glofificatum estin ,-ioto incendiosacfamentum e«sr- cseteri doctrinae tanii viri, aut mordaces aemuli, aut
poris Domini, sicut viderunl ocuH nostri ; el libe- iiijusii censores calbolicam hanc verilalem ab eo
V. tibnis quaiibcraiiim esl apfessura flammae lem- uegatam criminali stiiil,.quaiii purins riocuit, pleniiis
pltim in qtio inybcamus rioriieri Bomiiii : laliler, ui cxposuit el fortius proptignavit.
a miillis visa sit praesentia diviiiae pfolectionis ; Error tnandticalionis
corporis Clirisii per fidetn a
videlicet quasi species honiinis pulcheriimi desupcr Ruperio depeltilur. Imo corpus Domini in sacra-
incumbentis, et circumfluentium fljmmariim impe- mento elitim ab indignis percipi et manducari ipse
tum maiiu objecta repellentis, > etc. Ubi Rupertiis p. sensisse et scripsisse probalttr.
'
lenipli nionaslerii Tuitienfeis ab liorrendo incendio Bellarminus, in iribuendis erroribus plus acqito
iibefalionem Uibiiit corpori Cbrisii quod in eo facilis; et Vasquez, acer ingehio, nulla veritalis in-
eral repositum. • quisitione, nuJlo probalionum examine auclorem
Alteruni. iti capile lerlio scribit miraciilrim, ser- operis De divinis officiis, quod Ruperto adjudicavi-
vaturii scilicet ab ignis injuria corporale Doinini- mus, manducationis corporis Chrisli per fidem
cum in medios flimmaruin globos immissum, in reum pronunliarunl ;•quasi Chrisli corpus non nisr,
eds ciirporis' Chrisli revefentia sisteret, ipse eniin merito fidei, et a dignis dtintaxal percipi et mandu-
voracissimtis igiiis , line.olam dunlaxat subriisain cari, cx errore riocueril. Non omnem itaque qua
-
iropressit Dominicae virtulis indicem, quae flammis nosler Tuiliensis Calvinianis praeiisse di ilur,. expun-
rcstitit; sed eas non exstinxit, ut inter furentes xi' calumniam, nisi el istam, a Bellarmino et Vas-
iraesa oninem earum vtm vicisse crederetur, el vi- qiiesio lemere praecoriccpiara de Rnperti fide opi-
sisse; et ideo vicisse, quia visit. nioiiem, falsi cdnvicero.
. Teriitirft proferl in capite quinlo,: videlicet ipsum Ne aulem verborum ptigna credatur, quadrupii-
ccifits nominictim secits altare Ecclesiae parochia- cem corporis Chrisli niatidiicaiionem.per fidein ex
123 PRGLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. 12G
liinine propono. Una est, qua solo cordis bre meris \ cari; sed ab indignis nullatenus percipi,sjvedesinunl
fidelis communical de corpore Dommi, hoc est cum esse sub sacramenlo et qnasiab eo recetlani,, cura
solo pietatis ardore, non perceplionis dpere, de san- quis sine fide ad illud accesserit; sive ntinquam
cloiilo pane pprlicipal,Hanc fidei manducationem, posita fiierini in ea parle saeramenti, quam Deus
non solum prObanl. omnes calholici, sed et frequen- praenoyerat impio fore dislribuendara. Nos- aiitein
lcr celebrani quotquot Chrislianae pielati sludent. contra nitimur Ruperti doctrinam adeo puram, ut
Altera (83) per fideni mandiicalio ea dicilur qiia nec isla Bellarmini et Vasquis.suggillatione ppssit
quis panem et vinutn cerle Crederis corporisei san- infici. Quod quia pahjra hie facere; aequioris .est
suinis Cliristi esse mysleriinti figurarn ei sacra- vindicis, susceptas partes ut impleam, neulrum ex
menium, seu signum in vitam selerriam, illud ore- istis erroribus in Ruperti dOclrina fuisse invictissime
sic percipit, maiiducalet bibil, ul simul ejus aninia, dcmoristro.
prp hujusee fidei merito, ex ipsa corporis et san- Ruperlus sensit et expresse docuil Christi corpui
guinis Chrisli substantia vere reficiatur,dum corpus etiam ab indignis manducari.
ex panis et vini siibslaulia nuiriiur. Hanc fidei riian- Expressa adeo sttnt Ruperti verba, ut ipsa protu-
dncalionera ut heterodoxam Ecclesia reprobat. lisse, Bellarmini el Vasquis judicium, seu mariduca-
Terlia per fidem manducalio est, qua qnis hoc B' tionis fidei impulatum errorein, a Tuitiensi abbale
sacramentum ore manducat firma fide tenens in eo propulsasse sit.Quseergb sanctusiile doctor loquitur,
esse verum corpns Domini; quod lamen nonnisi docilis ausculta (87): < Non nemo, inquit, indigne
ex (ide suscipientis ihi ponitur. Hanc qui secuti manducare polesi, sed nemo indigne manducare
sunt, non eamdem viam tenuere; alii enira arbilrali debet. > Minus ne ista diluendae calymniae qiiaeplus
sunl corpus Dominicum sub panis et vini speciebus qiiam salis snni?
non conslilui, nisi dum aclu et ista fide per.cipilur. Minus Ruperlo Fuit isia dixisse.iiisi et i.n.tanti
Alii autem, ut Guitmundus (84) et Aigerus (85) tes- Sacramenti (idem ea validitts comprobarel adversus
lantur, panis el vini partem dixeruni in carnem et eos qui, ul ex Guitmundo et Alyero observavimus,
saiiguineiii Domini vere transmuiari ad verba sacer- Christi corpus asserebani a panis speciebus recedere
dolis, partem vero alleram in dignis incommula- si quis vestem non habens nuptialem ad sacrura
tam reservari. Alii deiiique lotam panis totamque Agiii imiiiaculati convivium, vel invitaius,-aCce-
vini subslanliam in Chrisli carnein ei sarigiiiriem derei. .;, . '
converti voluerunt, qnae tamen cum indignus ad Stnpeat hic Bellarmino addictus diens/duimaudit
mensara accedil, in pariis fet vini naturam revolvi- a Ruperto expresse assertum et comprobatum
tur. C validequod ab eo negatum inBellarminiobservaiione
Hi omne.s in id unum conveniunt: ab immeritis iegebai. Sed quis stupet, si noyerit, q-jod iste, iicet
videlicet Christi corpus et sanguinem non posse 'eriiirientissimiis non dignjtale rtiodo, sed et scientia
participari. Quem errorem anaiheniaie percussit "el pieiate; nori iamen omrii;prbbalibne hiajoresl.
Eeclesiain concil. Trid. (86). Ssepe nomiiii plus aequo ifibukur. Errare si uon vis,
Quarta cbrporis Chrisli per fidem manducatio illa, neniini cito credas; nomini minquam :: non enim ex
et quidera perfecta est, qua verum corpus Doiniiii noniine, sed ex probalionum moraeniis pendet acqui
ore pereipitur, el'ea fidei purilate quae conseqtiatur verique judicium. Quae aulem docirinae fideique
ca divinae gratiae beneficia qiiae digne suiiieniibus Rnperli probalio cerlior, quam palenlissima ipsius
cominuiiicatur. Sancla illa est corporis et sauguinis verba? Haec itaque excipe et judica.
Doniini cum fidei charitate parlicipatio.' Christiana Ctim eiicharisticus liic doctor non obscure propo-
isla est corporis communicatio, qua ununi cuin snil (lib. "vi inJoaii.) quod « noii nemo indignepOtest
Christo sumus. Perfecia isla panis ccelestis mandtt- manducare, sed nenio indigne manducare debet , >
catio, cui setema vita ex Chrisli promissis riebettir: in hujtisce veritalis confirmatioriem slatim subjicil:
« Qui manducat rittnc panem vivet in selernuin. > L « Panis namque semCl consecraiiis nunquam poslea
Jam verodiscernenslum quam Gdeimanducationein virtutem sanciilicalionis amillit autChfisti caro esse
abbas Tuiliensis admiserit et quam excluserit. Pri- desinil : sed non prodest qiiidquam indigno, cujus
mam et quarlam ab eo receptas facile concediiiit fides sine operibus morlua est; et idcircospirilum,
omnes; superest ergo de secunda vel lerlia liiis qui vivificat non habel quo ore percipiat. Quid^enini
contestaiio: Bellarminus et Vasquez.ex una parte mirUm est si terfa comedal? t Quod aulem hoc
contendiint Rupertiim docuisse vel Christi corpus terrae nomine Tuitiensis Chiisti carnem inlelligat,
et sanguinem sub panis et vini speciebus nusquam 'quae de lerra rioslra sumpla est, his ipse aperit :
definiri,. sed sola fide percipi, dum ore sumilur ejus «Quid atitem caro Chfisti rcmola diviriilaie, nisi
i-acrariientum,qiiodin veritatenonnisipanis etvinum lerra nostra est? > Unde nec siupendum vull,quod
esl: yel Christi corpus el sanguinem in sacramenlo quivis, immeriuis licel, cameiii Dbmini comedat,
qnidem maiiere, et a fidera hahenlibus vcre mandu- quani de nostra assumpsit. « Proiiide; inquit (lib.
(85) Art. 56 confessionis fidei Calvinistaruin. , Domini. •,'",'"'" '5
(84/ Lib. i et in De etich. (86) Sess. 13, c. 7, et can/4 eiS.
(83) In prol. ad lib. Dc sacram. corporis et sang. (87) Lib. vi in Joaii . . , •
127 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 128
Vii in Joah.), quicunque Clnisti carnem manducat, A t pstendat, qui illud dixisse pulanl non esse Christi
non expavescimus, certi quid de nosiro sumpserit, corpus aul. sanguinera quae ab indigno pcrcipiuntur.
quid de suo sit, Filius Dei. > Hujus diflicullaiis stalura ex Auguslini verbis
Tum quaerit Tuiliensis quo deroillalur, quoil ab Ruperius sic proponit : « Est igitur, sicul et paler
indigno manducaturelbibiiur;diflicilemque hujusce Augustinus ait, in sacramcnlo islo quod digni et
quaesiionis nodum adversus Stercorislas paucis sic indigni accipiunt, res sacramenti, quam rion nisi
absolvit: « Hoc certe, sicut ante nos dictum est, digni accipere possunl. Sed non sicul dicla ejus a
piiun sit et salutare credere per membra diffiindi, nonnullis sestimata sunt, piilaverunt enim illnm
utnon sit obiioxium secessui. > dixisse quod non nisi corpus aut sanguis Cbristi,
Tandemque quid cor-porisChristi manducaliocum quod indignus quisqne percipil, atqtie secundum
fulei religione et religionis pietate, distel ab illa qtiai tanti docloris sensum, non corpus aut sanguineni
nec pietatem habet nec religionem, strictim edicit Cliristi, sed lantum figuram vel signum esse corpo-
(lib. vi in Joan.): « Sed lioc, ait, plus habet dignus ris el sanguinis Chrisli, id quod visihiliter sumimus
ali indigno, quod huic ad salutem; illi proficit ad de mensa Domini. >
jtidicium. > Ilac diflicultate sicexposila, erronetim iiiinc man-
Manifesta haec doctrinsc Ruperli qui audieril testi- 1B ducationis per fidem intellectum, utpoie qtii Apostoli
monia, qui Bellarmini et Vasqnis censuram non et ipsius Chrisli verbis aperte contradicat, a sancti
minus aequam habeal? Quis Ruperlum vere sensisse Auguslini menle prorsus alienum Rupcrtus sic
et expresse docuisse corpus Dominicum etiam ab ostendit : < Hoc ille non dixil, imo hoc ille non
indignis percipi et manducari.icqiiius non judicel? sensit. Neque enim Chrislo conlrai ius esse consue-
Quis enim verba haecin re lanii momenti teinere a vii. Loquitur autem Christus, et per seraelipsum
Rtiperlo emissa, aut leviter effusa credideril? At dicens : Hoc EST CORPUS MEUM , Htc EST SANGUIS
forte quis aliud aliis in locis Tuitiensem expressisse MEUS ; ct per Apostolura suum, ciijns experimenium
suggeret. Cuine fides sil, alia ex aliis Ruperti libris habemus, quia in eo loquilur Christus, dicens :
produco, quae quam firma sit in ea fide sancli illius Ilaque qvicunque manducaveril panem Domini, el
abbatis doctrina plenissime demonslrent. caHcetnDomini biberit indigne, reus eril corporis el
" Scribens in Matthaeura
(lib. x), haec Ciirisli sanguiiiis Domini. Probel aulem seipsum liomoet sic
verba, Qui manducal meam camem et bibil meum de pane itto edat, et de calice bibat: qui enim man-
sanguinem, in me manet, et ego inillo. Postquaro sic ducat el bibit indigne, judkium sibi manducat et bibit.t
exposuil, < non qualecunque stium, sed suam carnein Quara Aposloli sentenliara non de pane communi,
«l suum sangiiinem dat; > juxla apostolicam sen-' C sed de Chrisli corpore et sanguine intelligendam
lcnliam aperte pronuntiat < qtiod in illis ,qui non Tiiiliensis sic inlerpretatur : i Non dixit: Qui man-
credunt, et non credenles ore tamen sacramentum dtrcat et bibil indigne, panein manducat simplicem
percipiunt, cibus et potus iste, hand dubie suae car- vcl communem, et vinum bibit quale prius erat
uis el sui sangtiinis, operaiur judicium. > Qiiem nondum consecratione celebrata, sed reus erit cor-
enim ut ipse alio in loco explicat (lib. iv inGen., poris et sanguinis Domini; sed judicium, inquit, sibi
C.-.-5),«propter peccata sua divinaevirlutis adeps .manducal el bibit, non dijudicans corpus Domini. >
refugit, et ipse macrum sacrificii corpus solummorio Ex quo Apostoli planissimo sensu de corporis et
dentlbus conterendo, corporis el sanguin!s Domini sanguinisChrisliveritate in sacrilega eliam lerribilis
reus existil. > Audiant haec et contreiniscant, qui illius sacramenti perceplione, Augustini menteni
inensae Dominicae sacramenta polluunt, vel potius Ruperlus colligit. Qua propler, inquit, non jam dc
judicium sibi manducanl el bibunl, corpus Domini conlentiosa cujusdam dissertalione, sed de Apostoli
non dijudicantes- verilate scnsum petamus quo prsediclus doctor (Au-
Sed hacc auriiant Ruperii censores et discant in gtistinus) sacraraentum remque sacramenii di-
Ruperii rioetrina ab ipsis etiam non credentibus ore stinxeril.
percipi sacramentnm qnori carnis et sangninis Tum htijusce dislinclionis explicalionem doctor
Christi cibus et potus esl]; discant in Ruperti noster Tuiliensis prosequilur : « Rem sacramenti
doctrina ab eo eliam, qui propler peccata sua di- Christus ipse mysteriuih suae dixit esse passionis,
vinaevirlutis adipe non saginalur, sacrificii corpus, ut anie jam diximus, qui lenens in manibtis hoc
<]uod pro cerlo Chrisli corpus est, denlibus con- visibile sacramentuni, cum dixisset, Hoc ESTCORPUS
leri. HECM,adriiriil quod trudelur; cuni dixissel, Hic EST
'Verbis arihuc expressioribus suaefidei sensum no- SANGUIS MEUS, addiditf/ut effundetur. i
sler Tuiliensis (lib. n-i De-operibusSpirilussancli,c. Et ita juxla hanc dislinclionis islius exposilionem
22), ubi errorem hunc manducalionis per (iriem rie Ruperlus ipse cum Auguslino docet quod profana
, proposilo conftttat;et ita probandum suscipilChrisli manducalio Chrisli corpus et sanguinem seu sacra-
corpiis etiam ab indignis vere maiiducari, ul illud inenium ore quidem percipit, sed non rem sacra-
Augustini (88), rem sacramenli non nisi digni accipere menli, cum morti Cliristi et illius beneficiis nequa-
possunt, non in Augustini sensu cos inlelligere quam indigna sacramejili manducatio communicet.
(88) Lib. scnt. Pros., in- quo ista modo non lcgilur.
m PROLEGOMENA. — APOlA)GIA PRO RUPERTO. — PARS II. 130
« Alille, subditTuitiensis, qui indigne accedit, non A praeler visibiles species panis el vini, nihil de sacri-
communicat Chrisli passionibus, non conlingit ore ficio pervcnit. > At si ex lsto damnalur Ruperti
nienlis quod percipitore corporis, unde et hoc ipsum fides, qui S. Auguslini sensus non damnabilur, qui
quod indignus exislit. > expressissime scribit (89) quod « qui discordat a
Ex quibus landem sic concludil : « Ergo corpus Cbrislo, non manducal carnem ejus, nec bibit san-
quidem et sanguis Chrisli est hoc visibile sacramen- guinem, etsi lantae rei sacramentum ad judicium
ium qttod ore percipit impius, neque eniin indigniias sttae perditionis quotidie accipit. >
ejus dignitalem tantae consecralionis evacuare po- An Auguslinus ex Ruperto? an ex Auguslino Ru-
"luil; sed rem sacramenli non allingit, quia mente perlus fit reus? An Augustini siraul ac Ruperli do-
ct lide per dileclionem operanle passionein Clirisii ctrinara reprobabimus? non enim durius id sonal,
non respicil, idcirco nec efleclum conseqnitur cjus- < in iilum in quo fides non esl, praetcr visibilei
dem sacramenti, in co .scilicel ut pro eo traditum species panis et vini, nihil de sacrificio pervenit »
sil hoc corpus et fusus isle sanguis: sed consequilur qtiam islud, « qui discordai a Christo, non manducat
id quod hitic effeclui conlrarium est, ul videlicet sit, carnem ejus, nec bibit sanguinem, etsi tantae rei
reus corporis et sanguinis Domini, el judicium sibii . sacramenliim ad juriiciiini suae pcrdilionis quotidie
manducaveril el biberit. > 1 accipit..>
B
Ilaec eyideuiissima Ruperli doclrina est: in quai Ne quis ergo censura severiori Augustinum cum
qui mandiicationis perfidem umbram vel levissimami Ruperlo emendare praesumat, raagis ipse inde pu-
snspicil, iu sole maculas videt. Ilane dicil quod uon1 niendus : advertat illain quae ipso etiam ore (ii,
est corpus et sanguis Chrisli quod indigniis quis- corporis Chrisli manducaiionem,eos in indignis nou
que percipil, qui expresse concludit quod corpus5 producere fructus quos digue communicantes per
el sangiiis Chrisli est quod orc, quantumvis indi- Chrisii raerila participant: et proinde unam esse
gnus, percipil? Itane senlil corpus Domini non in1 qna Chrisii corpus manducatur cum fructu, alleram
rei veritale nec nisi per fidem manducari, qui hunc; qua Christi caro comeditur, sed sine fructu salulis,
sensum ut Apostolo et ipsi Chrislo conlrarium ab> imo cum jttdicio perditionis.
Angustino repellit? Itane docet ab indigno Chrisli Unde sicut sui laboris qui nullos fruclus conse-
corpus et sanguinem invisibili sacramento ore non
definit « quitur, nitiil legisse dicilur, ut Gailico nostro idio~
percipi, quiclare qtiod qui indigneaccedit, ' mate
ore non ore mentis?) aplissime efferlur (il n'a rien fait), hon quod
percipit corporis quod conligit
ex ne Cliristi com- nihilegeril, setl quia egisse niliil ipsi profuit, ila
Quid denique Apostoli, dicam,
minanlibus verbis eos arguit, qui firiem non habenl j-. ( corpori Christi qui 'communicat, nec tamen dona
dilectionem Cbrisli camem gratiae sanclificanlis recipit, is in sensu perfecto
quae per operalur, Chrisii carnein manducare vel percipere non cense-
coinedere, elejusbibere sanguiuem, sedin judicitimi
lur ; sed ille dunlaxat qui Christi carnem sic come-
et morlcm : qui sacrameiilum, quod est Christi
dii, ut non ejtis vitae spirilum percipial, hoo
corpus el sanguis, concedit indignis; sed non reni
est qui illam ita manducal ut ex ipsa reficialur.
sacramenli, quae passionis el morlis Chrisli com-
municalio est: qui credit quod nec indignitas susci- Caroenim non prodesl quidquam, sed spirilus esl
pienlis « taniae consecralionis dignitatem evacuarc, qtti vivifical. Hunc sensum nobis dal ipse Auguslinus
«
potuit, > qua panis el vinum mira Spiritus sanclii (90), ubi ail, Clirislum manducare esl relici, > id
operatione transmutanlur in illud ipsum Chrislii cst Spirilu sanctificalionis nutriri, vel, juxta Ruper-
corpus quod pro nobis traditum esl; et in illum, luin, divinae virtulis adipe saginari.
ipsiun Christi sanguinem qui pro nobis fusus est : Cui aulem non cerlissimum est eum qui Christi
ct qui ex his omnihus adversus nonnullos sola fide,, fidein ct spirituro non habel, nec est corporis Cliri-
manducanies id unum concliidil, Christi videlicett sti membruin, Christi carnem sic comedere ul ca non
corpus hoc quod pro nohis esl traditum, et sangui- reficialur, seu bonis illius non repleaiur, sed dimii-
:iem bunc qui pro raullis effusus est, non sota fide, "' lalur inanis? Cui ergo non sapientissime dixil Au-
sed in veritale, nec a (idei pielatem habentibus so- guslinus (91) quod.«qui discprdat a Chrislo, non
lummodo, sed ab irapiis, ore corporis vere percipii mandiicatcarneni cjus, nec bibit ejus sanguinem, et-
el mauducari; is de corporis Christi manducaiione i si laniae rei sacrauientum ad jtidicium suae perditio-
quid senlii quod calholicas (idei non sapial? quid| nis quotidie accepit. > Eo videlicel sensu quo (92)
docet quod Ecclesiae doctrina non tradal ? <Gliristum nianducare est refici; quo credere in Je-
His omni probalione majofibus ceuspr quidI sum Clnistum, Iioc est manducare panem vivum. >
opponel? Advereus hanc Ruperti fidem quod profertt El quo conimunicare corpori el sanguini Domini est
tesiimonium? Unum audio. Rupertus dixit, observalL in Christo manere; seu corporis Chrisli esse mem-
Bcllariniiius, « quod in illum in quo fides non est, brum, etunum cuui eo spirilum babere? quid (95)
(89) Lib. Sent. Pros., senl 339, et leg. in c. Qui[ (92) Augusl. tract. 26. in Joan. ct legit. in c. Cre-
discordat De consec, d. 2. dere, De consecrat.—2, et in c. Ut qui., d. ead. 1.
(90) Serm. 2, De verb. Aposl., cl legilur in c. Quii (95) Aug., ser. de ver. Dom., ct referlur in c.
iimnducai.*Deeonsec, d. 2. Qnid est, De cons. d.*2 el ser. in ter. 2 Pascliae, tit
(91) Loc. cit. refcrlur in c. Quia passus, De consecr., ead. d.
131 RUPEltTUS ABBAS TUITIENSIS. 132
crgo roinus calholice Rupertus scripsit quori « in A.luuni, > quia sine spirilu sanciificaiionis, Ianiat
i]lum,'in.qiio fides non est, prscler visibiles specics corpus sacrificii, atque « perlioc reus est corpori» et
panis el vini, niliil, hoc esl nullus vilae spiriiualis sanguinis Domini. > Haecquos non lerreant qui'Chri-
seu benedictionis fructiis de sacriticio perveriit. > sti carnera sine Spiritu Christi inipie manducanles,
ilanceiiimesseRiipertimeniemeoeliam loci(lib. n Chrisluin occidunl et corpus ejus laniani?
De Div. off.,c. 9) ex quo Bellarminus verba descripsit, Seri qnibus haec non proteslentur istis Ruperli
qttaeRupertifidem temerare, non explicaresutTicianl, verbis, « in illum in quo fides non esl, nihil praeler
nemo prudens diffilebitur. lbienim Ituperltis inducit species de sacfificio pervenit, > non sacrificiicorpus,
Rerengariani fuffuris quemdam, qni cum in corpore quod est ipsa Cluisti caro, sed fruclus sacrificii,
sacrilicii sensum et inotum rioii deprehenderct tn quisunt passionis et mortis Chrisli merita, excludi,
altaris sacrificio non esse Christtim, non esse corpus ut omni sapientiae laude sagacissimus theologicae
Dohiini ex carnissensu toius ipse carnalis arguehat. veritalis scrutator et doctor San-Bovius responriit,
Ipsi autem Dominici corporis seu carnis Christi veri- islius loci hunc esse s^ensum : « Nihil prseler specics
talem iri eucharistire sacramenlo Ruperlus ut de- perveuil, quod ulile sit percipienli. > Quo parilcr
monslfei, et istiim Berengarianae inipietatis surcu- responso, eademque erga Ruperti fidem observanlia
liim pfaescindal, dtiplicem dislinguil vilaiii : unam 3 dominus de Lestocque ouinem hujusce passus diffi-
aninialem, qiise vitlelicet quinqueseiisibus fnngiuir; cultatem absolvit.
ccelestem altcrain ac spiriiuaiem, quae est« Verbum Alterum lairien hujusniOdi verborum intellcclum
vitae, siye Spirilussanciificationis et beiiedictionis, si quaesieris, praesto est; nec minus ad Ruperli men-
iriiseiieofdiae etpacis. > Vitae animalis, quae sensibiis tem, nec minus ad catholicae fidei sensum videlicet
fungatuf, non' esse moliiin in corpore saerificii Ru- quod qui corporis Chrisli in euchaiislia veritatem
pertus jtireperniittit; ccelestem vero ab eo ahesse certa lide non tenet, seu in quo < fides non esl >cor-
non patitur, quse lamen < ad illum non perveriil in pofisiliius : is sua in fide, seu potitis errore suo,
'
quo fides rioriest. > noii Douiirii corptts, sed solas panis el vini species
Ecquis eniin fidem nori habenti quse per dictio- accipit, hoc esl se percipere credit, non dijudicans
nem operatur, Cbrisli corpus in sacrameuto diceret corpus Doniirii, quod cibura communem repulal:
esse viiam aut sariciificatioiiem, aui misericordiani, sicul asinus ad lyrse sonum aures arrigit, cujus tainen
aut veritatem, aut pacem, et noii ver.ius cum Apo- modos minime discernit.
slolo, Augustino el Ruperto, esse morlem, perdilio- Nullo itaqiie sensu Rupertus a sacrilegis commu-
nem, dainnalionem eljudiciitm? nicalionibus Chrisli corptis et sanguinem abesse, aut
Quoriiodp autem spiritalera banc vilam, quaj cum sola fide percipi usquain edixil. Imo conslanti ma-
Verbo vilae indivisib.iliier manet in Cliristi corpore, iiifestaqiie doctrina ex proposito demonslravil lioc
ille non percipial, qui eam carnem, in qua plenitudo ipsum Christi corpus quod pro nobis tradiium esl, et
Divinilaiisbabitat.corporaliler, licet indigne, vere hnnc ipsura Chrisli sanguinem qui pro nobis effusus
tamen manducal; el eum sanguinem, qui. cst fons esl, sub panis el vini speciebus, coiisecralione per-
aqtr.c salientis in .vitam selernam, elsi iinpie, vere acla,vere contineri; el in rei verilale eliara ab impiis
taineu bibil; Ruperlus ibidem comparalione explicat ipso corporis ore niandiicaii el bibi. Haec sancli il-
ei exeniplo. ': .'. . Kus docloris fides.
Comparalio est asini adlyrsesonum aures arrigen- Ab impanalionis errore Ruperium vindicat, el eum
tis, qui sicul sonum quidem audit, sed modos can- transsubstaniialionem seu conversionempanis el vini
tus, qtiamvis in sono sini, minimecapit; quia non in corpus et sanguinem Chrisli sensisse et docuisse
ralionalisest, ui rationes seu modos inielligat : ila probat Vindex.
carnalis honio visihiles quidem panis el vini species Hic quid miror? hic quid garriunl aemuli? quid
sumit et corpus sacramenli, sed vitam spiritualem inania meditanlur? Fingere quis poluit, sed suspi-
;quse in eo est, nori allingii; quia animalis est, quia cari quispoiest conversionem panis el vini in Cbri-
ea qiise sunt Dei nullatenus percipit. sti corpus el saiigiiinem ad preces seu verba sacer-
In exemplum VerO seu figuram Judajos adducit; dolis non teuuisse Rtiperlura, qui iniiumeris prope-
qui, quia sine fide manducaverunl manna, etmorlui modum locis explicalissime docet el scribil pauein
sunt, ita qui siiie fidei juslilia corpofis et sanguinis «transmutari, vefti, converli, iransire, et iransfetri >
Chrisii commmucai, damnalionis sibi judicium iii Chrisli corpus, et vinum in sanguinem, panem
mariducat el bibil, reus corporis el sanguinis Do- effici et fieri Christi corpus el vinum sanguinem ?
lnini. Uique ex iis Rupeiius evincat, ex quibus arguitur?
Sed unde reus morlis Domini? An Chrislum occi- ex ejus Coihmeniariis iriJoannem et in Exodum, cx
dit, qui ad Christi mensani indigntis accedil? Ruper- quibus maxime damnalur, Ruperli (ides inipriinis
tain audi ea pieiatequa stiblililate ibi respondeniem: est vindicartda.
e Qni visibilem paiieui sacrilicil comedil, et invisi- Inepislola nuncupaloria HbrorurainJoannis Evan-
Lilem a corde suo, noh credendo, fepellit, Chfislum geliuin, ad Cunonem abbatem, hiculenlum habet siiae
rccidit. Unde occidit? Quia vitamccelestem el spiri- (idei lestimoniura; postquam enim se Berengarianis
luaiem a vivificato sejungit, et dentibus sttis inor- belluni indicere, et in corporis cl sangiTiiiis Christi
135 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. f34
glcriam istos in Joannis Evangelium Commenlartos A piie magis explicatum, ubi dicilur quod <operatior.e
scriberc se professus est; his etiam dignis'aureo si- Spirilus sancti panis et vinum fit corpus Christi. >
gillo verbis claudil et obsignat : < Credamus (ideli Ilerum libro lertio, capile seplimo : « Snbstanlia,
Salvatori Deo in eo quod videmus, scilicet panem inquit, panis et vini in veriiatem nobis convertitur
et vinum in veram corporis et sanguinis transisse corporis et sanguinis. » Capile decinm : < UnUsquis-
substanliam. > que credat per ea verba consecralionis pariem et vi-
Nec pollicitis deest. Nara lib. vi inioannis Evattge- num exleriori specie non niutata transferri in veram
liutn, exponens hsec verba : Paler meus dat vobis pa- vivenlis corporis et sanguinis Chrisli substantiam. >
nemdecwlo verum, haec hahet : « Putabant Judaei Ampliora exigis? Haec accipe ex quarto libro in
quod concidi vellet Christus carnem suain, et man- Exodum, cap. vn : < Species ulrseque panis et vini de
ducari, >etc. < Ibi figuratio haecperimiuir et pernia- lerra suinunlur. Sed acCedit substaiitiar.um ac spe-
net sensus verbi consonus, scilicet quod paiiis in cierumcrealorDeus. . . . Non superficietenus inducil,
veram subslautiam corporis ejus divina virlute con- sed efficaciter haec in carnem el saiiguinem ejus
vertatur. Quod si cuiquam impossibile esse videtur, dhristi converlil, permanente licet specie exteridri. >
scilicel ut panis qui hoc anno crevit.e terra, corpus Al alia forte Ruperti fides in Hbris De operibus
Christi fiat, et quod vinum, prsesentibus expressum JJ Spirilus sancii, qui et aliquibus raovere scrupulum ?
acinis, vertatur in sanguinein Domini,>elc.< Quianec Ex istis dignosce , quae libri lerlii secundo capite
panisnec vinum aliquid de exteriori specie niuiavil, Rupertus evidentissima profert: < Panem commu-
idcirco saperenon poies nec vis quod vere facttim nem accepil, sed benedicendo longe in aliud quam
sit corptis et sanguis Domini. > elc. < Crede et hoc, fuerat transmutavit, nt veraciter diceret, KOCEST
quia panis iste visibilis el .vinuni, quaravis nihil CORPUS.MEUM, quodpro vobis tradelur. Item vini sub-
specie exteriori mutatum sit, in alium transieiint, et stantiam accepit, sed iiidem gralias agendo,, vel be-
in illum cihum potumque conversa sint, qui angelo-. nedicend.o sic in aliud veri-it, ut dicerel Veriias qtiae
rum victus est, elc- Non lani plagarum timore quam non mentilur : Hic est sqnguis meus Novi Testanienli,
verilatis amore confiteniur quia panis iste et vinum quipro mullis effundelur. Sed non videluroculis car-
hoc, expressum acinfs praesentibus, mox til eodem nis,'non sentitur gustu oris, qttod pauis i|lc caro
signo signalum est per manus Ecclesiae dicentis :Ut Chrisii factus sit, quod viiium illud in sariguinera
nobis corpus el sanguis fiat, di/eclissimi,'etc.,usquein versuin sit. > Quibus, quaeso, expressiorihus verbis
mei memoriam facietis, corpus et sanguis ejus est, transsubstanlialio rioceri el explicari poiuil?
qui traditionis bujus esl auctor, elc. Quod si quis Ipso etiam libro secundo De divinis offuiis, capite
<iuaeratquomodo panis qui hoc anno de terra crea- < C secundo, ubi luleus oculus lorvum quid inspicil,
tur, corpus Christi fit quod iu cruce pependil; el ineffabilem subsiantiae panis et vini in corporis et
viiium quod praescnlibus expressum est acinis, i|le sangiiinis Chrisli substanliam, quae tlivini verbi vir-
sanguisejus fit quem de lalere suo fudil, inlerroge- lule fit, transmutatioiiem his verbis profitetur:« Pa-
mus eum quomodo Filius hominis, qui utique de fe- nisel vintim in vernm corpus el sanguinem trausfe-
mina conceplus et de terra natus est, de ccelo de- . runlur. > Et paulo post: « Si hujus verbi flumen
scenderit, > etc. < Panem lerremun in cariiem suara super panem et vinum effuderis, et ordine qui ab
traiismutat. > ipsoChrislo statulus est, veritatem lfujus verbi pro-
Hsec Ruperlus in capite sexlo Joannis scripsit ut luleris, slatim desanclo allari panem ipstim el vinum
adversus Berengarianos Clirisli corpus et sanguinem ' in corpus et sangninem smim transfererido suscipil. >
snb panis et vini exteriori specie vero contineri, Qui junior haec adeo calhohce sapicbat de panis
panemque et vinum in Cbristi corpus et saiigninem et vini demulalione in Chrisli corpus et sanguinem,
converli, verti, transiisse et iransmulari; et itapa- is non selale modo, sed eliam fide senior et grandior
iicm et vinum Oeri et esse Cbrisli corpus quod in faclus eos vehemenler objurgat.qui hujiisce conver-
cruce peperidil, et Chrisli sanguiiieni qui pro nobis sionis impugnantes verilaterii, et Dominum tentantes
fiisus est, fusissime declararet. . ' dicebanl: « Quoniam percussit petram et flUxerunt
Nullain ilaque ineretur fidem cui tam clara el tam aquse, et lorrenles inundaverunt; nunqtiid et panem
cerla Rtiperti fides adhuc rnanet dubia : sed is om- poterit dare, aul parare mensam populo suo? >
»is de iiiiquo tenebitur, qui, Ruperli hac fidei tvro- Hseeenim verba ad sensum allegoricum deducens
fessione audita, Ruperluui non judicaverit maxiir.e Tuitiensis obmurmurantes iiidiicit (lib. xin Matih.),
calholicuiiiiiseliam inlibris quos scripsilin Joannem. eos qui, ut islam panis in Chrisli corpus conversio-
Non minus sincere suam fidem jam dederat in li- nem pernegent, Judaica pe.rfidia dicunl : « Nunquid
bris quibus Exodura exposuerat. Libri enini secundi qiiia poluil Deus lacere, ut patefacto crucifixi Jesti
capite sexlo ait: < Propriis manibus Deo Patri semei- Christi lalere, quod fnil percuti pelram,flueret aqua
ipsum immolavil, accipiens panem el vinum, et mira cum sanguine, ul. implerentur Scfipturse, soflicereni-
atque ineffabili sanctificalionis polenlia transferens que menlibus noslris ad biberidum; nunquid quia
haec incorporis elsanguinis sui sacramentum. i poluil illud facere, poterit etiam panera confeciuin
El ne corpus et sauguis nomine sacramenti minus manibus hoininum convertere in corpus, et vintira
cxpressa tibi videanlur, id ipsum audi in decimo ca- . de palinitibtis.isiis in sanguiiiem suum?>
135 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 136
Cum ergo Judaicac infidelitalis obloquiuin Ruperlo A. divimis operaluf, ea quae erant cummutando in iu
fueril negare vel minits certo credere Deum omnipo- quod non erant, ila ul ex pane corpus Chrisli fial,
lentem panem confeclum manibus honiinum con- el vinum fiat sangui.s, consecratione Verbi.
verlere in corpus el vinum in suum sanguineni; quid, Hesychius (102) nouiine translalionis et comnut-
putas, Ruperlus id negavit, quod ipsi nonnisi Ju- lalionis eara exposuit. Et Chrysostomus (103), < qui
daica impietasnegal? hacc satictifical el transmutat, ipse esi. >
Cum Ruperlus panem et vinum transferri, trans- Apud Cyrillum (104) Alexandrinum legiiur, < Deus
mulari, verli, converti el transire in verum Christi cnmverteiisea (oblata) in veriialein propriaecarnis. >
corpus, el in ejus sanguinem expresse doeuerit quis Euthimius(105): llaec, inquit, «ineffabiliter traus-
sanclorum Patrum el Ecclesise dociorum eam pres- mnlalin ipsuin vivificum corpus suuin, et iu ipsum
sioribus verbis unquam explicuit panis et vini in pretiosum sanguiuem suum. >
Christi carnem ei sanguinem transiuuiatiohem. Isidorus (106) banc iransmulationem his verbis
Sed et qua fronte M. Claudius (94) dicere non eru- expressit: « Ilaec duo, panis et vinuni, sunt visi-
buit, « qu'on ne scauroit faire voir aucun passage de bilia; saiictificata tamen per Spirilum sanctum, iu
ces auleurs (Anastase, Damascene el Rupertus), qui sacrainentuni divini corporis transeunt. >
domie lieu liecessairemenl a la transsubslanliation. > B Beda Vener. (107)"eadem loqtiilur. < Pauis, inquit,
Quasi vcfo transsubslantialionisnominealiudquidin- et vini creatura in sacraiiientiiin carnis et sanguinis
lelligi possel quam unius corporis substantiara in :ejus, ineffabili Spiritus sanctificalione iransferlur. >
aliam uaiisferri, transmulafi, verli et converli. . Ilujusmodi voces de pane el vino quae offeruniiir
Quamvis eniin nomen islud iranssubsianiiaiioiiis in allari, trauseunl, Iraiisferuntur, nnilaiitur, con-
Ruperlus non usurpaverit, quori Siephanus jEduensis vcrlunlur in«orpus el sanguinera; fiunt, efliciunlur
(95), Ruperli aetale, primus (96) scripsit, iis lamen Christi corpus et sanguis. Cum in sancti Patribus
verbis rem nominis istius, vera scilicet substantias legimus subsiantiae panis eLvini in subslaniiam cor-
panis et vini conversionem in subslantiam carnis el poris el sanguiiiis Chrisii irausmuiaiionem, seu, ul
sanguinis Christi, cxprimii, proteslaiur el defendil, modo vocamus, Iranssubslauliationem, si catholici
quibus SS. Patres el ecclesiastici tractajores Ruperto suiiius, prolinus inteliigimus; nain ex huiusmodi
anliquiores, suppares, coaeviet posteriores illam ex- aperta conslanlique tradilione convcrsionis islius
presserunt, prolestati sunt et defenderunt. lpsis si fidem tenemus; quae proiude excidii, si acJ sensus
credimus, Ruperlo eodera cuin illis et scnlienti et alienos voces islae violenler dislralianttir, au» aequi-
docenti cur fidem denegabimus? In iosis si panis et vocse censeaiiiur. Cuni ergo easdem in plurihus Ru-
vini transmutaiioneni in Christicarneinetsanguineni' C perli locis et libris audttnus, ex ipsis et isiam illius
intelligimus, in Ruperto eadem cum ipsis loquenle, transsubstantiationis verilalem, si non invidi aul stu-
eamdem cur non apprchcndemus? pidi sumus, oranino debemus intelligere.
Irenaeus (97) hanc. iranssubstantialionem sensisse Et ne dixeris quod his quidem vocibus SS. Palres
crcdilur, ciini dicil quoi «quando et niislus calix et eloculi sunl ineffabile divinse illius conversionis sa-
fractus panis percipit, verbum Dei, ut cucharislia cramentuin, priusquam circa illud exorlae fuissent
sanguinis et corporis Domini. > inEccIesia conlenlionesquaeCaroIiCalvi teniporibus
Terlullianus (98) illam nobis iradiriisse censelur, evcitalae sunt. At uli nata conientio, ac eliam in
ubi sic loquitur < acceplum panem el distributuin coiiciliis Vercellensi et Romano, haeresis Berengarii
discipulis, corpus suum illud fecit, Hoc ESTCORPUS damnata est; aliisjamvocibushujusniodi quamUans-
IIEUM,dicendo. > subslauliationem dicimus, conversionem scriplores
Origenes (99) non obscurae islius conversionis my- ecclesiasiici exposuerunt. Ex ipsis nonnullos non
steriura declaravit dicens quod < oblatis panihus ve- ignobiiioris nolae proferam, qui haucce transmtiia
scimur qui ulique per precera efficiunlur corpus tionem propugnantcs adversus liaereticos, ipsam
sanclum et sanclificans. > n iisdem quibus Ruperlus, et non aliis expresseruut.
Gregorius Nyss. ait (100): « Dei verbo sanctifica- Sacrae huic mililiae, quamBeiiedictinam jure dixe-
tum paneni in Dei Verbi corpus credimus immutari, rim, in Dominici corporis defensioiiem docla gene-
et infra per verbum in corpus mutatur, siatim atque rosaquc fide ceiianti, dux praeficitur Pascliasius
dictum est a Verbo, Hoc ESTCORPUS MEUM.> abbas Corbeiensis iu Gallia, cujus aclale jam inovc-
Ambrosius (101) non alia ratione hanc conversio- batur de verilale corporis Cl sanguinis Domini iu al-
nem explicat quam nomine mutalionis quam sermo taris sacramenlo irreligiosa disputalio. Is in Hbro De

(94) La reponse au i« Ttraite De la pcrpctuite de lib. IVDe sacram. c. 4 et 5.


la foi De 1'euch. pag. 29. (102) Hesychius lib. vi in Levil. c. 22.
(95) Floruitab anno 1104 ad an. 1150. (103) Clirysoslomus Irom. 83 inMaith.
(96) Lib. De sacr. ali. c. 14, (104) Cyrill. Alexand. epist. ad Calos.
(97) Lib. adv. haer. Valerit., pag. 54. (105) Eulhimius in Matlh.
(98) Tertullianus lib. iv contra Marcion. (106) lsidorus lib. i De off.eccles. 18.
(99) Origenes 1. vm contra Celsum. (107) Beda, hoinilia in illud Joannis, « Vidii Joan-
(100) Greg. Nyss. serm. Catech. Dedivin. Sacram. ncs Jesum venienlem ad se. >
(101) Ambrosius lib. de iis qui mysl. init. c. 9, et
«37 TROLEGOMENA. - APOLOGIA PRO RUPEUTO. - PARS II. 13S
corpore et sanguine Domini, haec habel: « Adverlat A mutalionein per verba Clirisli necessario fieri credt-
sacerdos quomodo sensibilis rcs inlelligibililer vir- mo3, panem hic converti in carnein uicimus.. » HscJ
luleDei per verbum Chrisli in carnem ipsius ac san- si in Guiimundo impanaiionis errorem eveiiuni, (t
guinem divinitus iransferurilur. Et ad leriii capiiis iranssubsiaiiiiaUonis rieciarant et siroul stabiliui t
finem, ail: « Spiritus sanctus panis ac-vini substan- fidem, quidni el in Ruperto lot paginis profilente et
liain, carnem Chrisli et sanguinem invisibili poten- demonslranle panem et vinum transire, transfeni,
lia, per sacramenli sui saiiciificaiioneiii, operaiur; converti el transmutari in Christi corous et sangui-
quamvis necvisu exterius, ncc gustu saporis compre- nem?
hendalur. > Et incapite quario, sicconcludit: « Ve- Neque hic dimitlenda Bellarmini in iih. De Scrip:.
rilas ergo dum corpus Chrisli et sanguis virtule i Eccl. anclo et emendato, censoiia hallucinalio, qu.i
Spirilus in verbo ipsius, expanis vinique substantia ! Ruperto iiupanatioiiis auciorem, utpote qui pricf
efliciiur. > In oclavo-capile, ail: « Substantia panisi monsirum islud effuderit, falso coiiiincnltisest. Coni-
et vini in Christi earnem et sanguinem efficaciter in- menii enim illius falsilas vel ex uno Guiimundb ar-
lerius coininuiaiur. > Capite secundo ipse jam dixe- guilur qui Ruperlo senior sua setate jam exorias
ral: < Licet igitur panis in carnein et vinuni in san- de impanalione diversas hsereses describit el iin-
giiinem coiiverlatur, > etc. B pugnal.
Ilis Paschasius mulla stiae fidei el doctrinse laude, Algerus (109) landem, Benedictinae illius sacrse
nonnullis de Doniinici corporis el sanguinis sacra- aciei parles sustinens, ul iranssubslaniialionis veri-
mento contra lolius orbis fidem minus recle seniicn- lalem adversus Umbralicos el Inipanalores tuealur,
libus, sed iiondum ejus verilatem animo pertinaci i iion aliis quam Rupertus verbis Ecclesiae (iidem ex-
impugnanlibus, stupendam pauis et vini in substaii- plicat et defendit, videlicel, « Verbutn Dei substan-
liam corporis el sanguinis Cliristi conversionera , iiam panis in coexislenlem subsiaiiliani carnis sn;e
exposuil. converlere. In quam (corporis sciJicet et saii<,uinis '_
His adorandtim illud corporis et sanguinis Cbristi Christi) stibstanliaro, panis et vini substanlia con-
sub panis et vini dttnlaxat speciebus mysterium Pa- versa esi, translala est, cum panis in corpus Christi
schasius aperuit. Quid Ruperlo minus gloriae debe- converlalur, et corpus Chrisii fial. >
lur, qui ul istam corporis el sanguinis Christi veri- In his si sincera Algeri el cselerorum de iranssub-
taiem genuinus explicaret, multis locis el libris in- stanlialionis veritate fides, quiri unus Ruperlus de
defcssus scripsit et docuit panem et vinura fieri et ca minus catholice sensit; qui de ipsa non minus ex-
effici Cltrisli corpusel sanguinera; subslantiain fru-. „ presse, nec minus catholice scripsil: qui loties fir-
fj
ctuuin lerrae, transire, transferri, verli, converti, et mus asseruit quod panis in veram substanliam cor-
traiismutari in verum Chrisli cotpus quod in cruce. poris Christi divina virttile convertilur : quod panis,
pependit, et illum sanguinera qui pro mullis fusus est?> qni hoc anno crevit e lerra corpus Chrisli fit, quod
Lanifrancus Beccensis abbas, armata manu pro, vinum, praescnlibus expresstun acinis, verlitur in
corporis et sanguinis Doraini veriiale pugnans (107*), sanguinem Domini. Quod panis et vinum, exleriori
astruil panis el vini subslaniiam converii in ChristiI specie nihil mutala, vere facta sinl corpus et sac-
carnera el sanguinem : et ex Arobrosio, de pane fieri. guis Doinini; qttod conversa sint in iilum cibura po-
corpus, et vinum effieiChrisli sanguinem qui plebetti lumque qui angelorum viclus esl. Quod paniset vi-
redemil. Quid minus illuslre egit Rupertus nosler, num in verum Christi corpus et sanguinem iransfe-
qui pro eadem verilate decertans fortius sustinet et[ runlur el transeunl?
dicit panem et vimim factum esse corpus et sangui- Neque dixeris sub aequivoco sensu hujusmodi vo-
nem Chrisli; convcrsum Iransmulalumque esse in, cum, Ruperli saeculo, eoruin bseresim ul anguem iu
Christi carnem et sanguinem ? Quibus quid in asse-. - Iterba laluisse, qua dicebaul panis et vini substan-
renda transsabtantialione planius et apertius catho- liara remanere cum corpore et s.nguine Domini et
licus doclor eloqui potuit? I cum illis byposlalice uniri, adeo ut unionis illius liy-
[)
Guitmundus (108), Lantfranci discipulus, ma- poslaticae i-alione panis ei vinUin dicerenlur corpus
gislro succurit. Ipse jam exortam impanationis 3 Chrisli fieri, eflici; el in illud (ransire, transrerri,
liaeresim acerrime inseclatus, transsubstantialionis . converli et iransmtitari. Ilaiiceniin haeresim, et om-
fidem his profitelur vocibus, in primo ex Hbris- nes ejus arles noverat Algerus, qui illas refert iu
quos De veriiale eucharistim conscripsit : « Pa- prologo ad Iibros De sacramenlis corporis el sanguinis
nem et viiium viriute diviua in corpus Chrisiii Domini; nec uUatenus tamen sub liujusmoJj verbis
proprium singulari quadam potenlia credimus im-. isiius hsereseos venenum lalere suspicattis esl, qui-
inutari; > et infra : « In divinam carnem id quod] bus ct ipse calholicam de islo sacramento veritalcm
niulatur transit. > Nec minus expresse in altero li- asserit.
bro loquilur: « Panem et vinum in carnem el, san- De Algeri itaque, sed et de omnium sanctorum
guinem Doinini trausire necessario crcdimus. Hanc: Palrum sensu circa corporis Doiuinici sacraiiienuini

(107*) Lib. De corp. el sang. Dom., passim.' (109) Ad an. 1130 floruii. .
fJ03)Fioriiiladaii. 1080. " '
PATKOL, CLXVII. . &
139 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. ilb
dubilet neccsse esl quisquis de Ruperli fide, circa ,A guine est, « sancta Ecclesia catholica verum Dei
tremendum illud myslerium, vel levem suspicionis Verbum, verum Dei Filium offerl crealori suo, pa-
scr.upnliim patiiur. Aul sicerta conslansqne calholi- riier manibus panem et vinum offerens, sicut Ec-
corum Pairum fides habetur, ut omni jure habenria clesiae tradidit ipse Salvalor. Quod denique non
est, nulla prorsus de recia sanaque Ruperli fide el solum panem et vinum qnae corporaliter virientur;
doclrina, de vera panis et vini in corpus et sangui- sed et, quod nonnisi fidei oculis aspicilur, Verbtim
iiein Clnisli transiiiuiatione, sola remanente panis et Dei, Filium Dei offert saneta Ecclesia, novum et
vmi exteriori specie, Iegilima polest suboriri suspi- verum iramoians sacrificitim. > Unde consequi quis
cio. Ullariienaliquibusqui de ievimoventur fiat salis, fingere posset, panem et vinum cum Chrisli corpore
Expenduiilur verba quibus Rupetlus transsubstan- et sanguine simul esse in novo illo et vero sacrificio;
tialionem negare, el impanationem senlire nonnullis quo Ecclesia non panein et vinum duniaxat, sed
visus esl. aliud prseler panem el vinum, nenipe Verbum Dei,
Hanc unara, inexponendis scriploris alicujus, alio- offert suo creatori.
quin catliolici, sentenliis, tenendam esse regulam Et quidera non mirum quod qui vult iiludere,
latentur omnes, videlicel, quae duriora videnlur ludat in verbis. Sed nec rairum si qui vull illuriere
milioribus esse temperanda, ul neque in asperio- B 1 ludilur. Nudus est hujusce capitis et istorum Ru-
ribus excessus, neque in lenioribus defectus ar- perti verborum sensus. Quid ipsum obvolvis? an ut
guatur. Qnam regulamqui non fuerit secutus, vix ac pupam fingas pupum agis? Nuda placent, si pura.
ne vix scriploris ulHus sensum atlingel, sed eum vel Ne ergo aut illudas aul illudaris, nudus purusque
excessisse, vel defecisse, vel contraria fuisse locu- Ruperti sensus exhibelur. Sancta Ecclesia catliolica
lum perperaro judicabit. Exemplo sintplurima Scri- roauibus sacerdolum panem et vinum offert, sicut
pturse sacrae leslimonia, quibus si sensura affigas tradiriit Salvator accipiens in manibus panero, et
quem verborum exigil rigor, a vero el ab eorum inler graiias benedicens. Quid verius? Sed quid
proinde inieHigenlia lolus aberrabis. Ad hanc eigo purius? Nonne sacerdoles eliamnuin DeoPalri panem
Chrislianse prudentise regulam Ruperli verba cxpen- et vinuin offerunt, sed statim ccelesti virtute in Chrisii
damus, ulcerlum ejus inlclleclum assequamur. corpus et sanguinem transmutanda et transferenria,
Ruperlus in cap. 2 lib. n, De Divinis officiis,hsec ui ipse Rupertus eo in cap. explicat, Verilaiis op>s
loquitur, « Yerbum untts idemque Deus sursum est hoc esse declarans, quo panis et vinum in veritni
in carne. Hic (scilicct in sacramenlo) est in pane. > corpus et sangninem Domiiii transferuntur? Nom.e
Quae subindicare videnlur quod in allaris sacramenlo " etiamnum in uffercnda, quaepostevangeliuni canitur,
Verbuni Patris xferni est in panis subslantia, et et quam eo in capite Ruperius exponit, panem et
quod ipse proinde remanct, ul Verbum impanelur, vinum offerimus, ut corporis et sanguiiiis Verbi
ui RaJoquar, cum impanari nihil aliud intelligatur divini pra pareimis sacrificium ?
quam esse in panissubstaniia. Recle ergo Rupertus islo et sequenti capile offe-
Ilmc, fateor, Ruperlus proluiit. rendae seu offeriorii explicans arcana, dixil pnietn
Verum nec Ruperlus islud sacrameiiliim magis et vinum ab Ecclesia offerri. Recte dixil; praeier
cathdlice exprimere potuit quatn Aposlolus, qui, panem hunc et viimm , veruin Dei Filium in novo
quod accepit a Doiriirionobis tradens, Christi corpus illo veroque sacrificio oflcrri et immolari. Sapientcr
in altaris sacramenlo positum vocal panem t Pariis, denique dixit oculos fidei eos nonhabere, qui in hoc
inquit, quem frangimus, nonne communicalio cor- sacrificio, praeter panem et vinum, nihil amplius in-
poris Christi esl? De pane illo edat, > etc. tuenies, cum dicilur eis : « Corpus el sanguis Domini
Sed nec sapientius aut altius de ineffabili Jiocce est, > obmurmurantes dicunt, « Quoraodo esl? >
mysterio Rupertus aul scribere, aut dicere potuit, Non esl ergo imde male prseconcepla erroris sus-
quam Filius ipse, Sapientia Palris, qui corpas suuhi picio id quod in Ruperlo reclius esl, in piavos in-
in sacramenio panem dixil : Qui manducal hunc rv i fleelal seusus; el quod in ipso magis calliolicuiu le-
panem vivelin wternum, etc. gilur, in perversos errores conlorqueat.
Errorem ergo non habet panis isla vox et absque Jam ergo ex eo quod Rnpertns panem el viiiiini,
ulla lanli mysterii el iranssubsiaiitialionis injuria nec soltim panetn et vinuni, sed et vertira Dei Filiiiiu
"Verbum aetefni Patris a Rupeflo dici poluit sursura offerri dixerit, nemo consequi pulel Rupeittim sen-
incarne, hic iii parie; Verbi carnem, quae in ccelo sisse in adorando eucharistiae sacranienlo panis et
esl, a Verbi carneV qiise est sub panis specie, ita vini remanere substanliam, et sic a Rtiperto Veibutn
discernenle, ut noiriine, re et effectu una sil, juxla diviimm impanari.
qtise ipse in epislola ad Cunonem et alibi-expressii, Nonum ejusdem libri cap. Ruperli censores in
et sola specie exteriori differat. Vide ergo ne dum Rupertum objicitint, tanqnam prsecipnum crroruni
Riiperlum ex panis vocC damnas, Aposloli Verba re- illius fonlem. Islo enira in cap. Ruperlus agens ri3
darguas, scd et ipsuni Ycrbunv seterni Patris re- materia sacrificii, li;cc posuit :
scindas. « Verbuni, quod htimanam acceperat na-turam, id
In islo eodem capite 2 Rupertus scribit qtiod in est in carne manens, panis ac vini accipiebal sttb*
incrucnlo illo sacrificio, quori non lamen sinc san- slantiam vila media, panein cutn sua carne, viuuin
iii PROLECOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. i i2
cnm suojungcbal sangoine. > El panos ini„rpositis: .,\ re iion esl aliud in oaolo, el aliud iu sacrainenu»;
« Verbiim Ralris carni et sanguini, quem de ulero cum sivc in sacramento sive in cuelo veriim sil et
Virginis assumpserat, el pani ac vino, quod de allari unum Christi corpus in Verbo subsislens, « quod
assumpsil, medium interveniens, unum sacrificium cum in ora fidelium, > in communione < dislribuit;
cfficil; quod cura in ora fidelium distribuil, panis panisel vinum, > ulriusque species quae remanelin
et vinum absumitur el transil: partus aulem virgi- sacramenlo, < absumilur el transil. « Parius aulom
nis, .cum unito sibi verbo Patris, et in coelo et in Virgjinis corpus Christi < cum unito sibi Verbo Pa-
honunibus integer permanet et inconsuinptus. Sed tris > unilum manens Verbo Palris < el in. ccelo t
in illuni, in uuo fides non cst, praeler visibiles spe- secundum propriain speciem,« et in hominibtis > in
cics panis et vini, nihil de sacrilicio pervenit. > Et sacramenlo sub panis et vini specie «integcr perma-
postea : « Panis ergo invisibiiis, qui de ccelo descen- net et inconsumptus. > Sed in illum iu quo fides non
dit, viia esl panis visibilis qui de terra creavil. Unus est, praeler visibiles species panis et vini, quae
taraen panis est; quomodo qui de coelo descendif, et proinde transmutata eorum substantia in Christi
qui concepius et natus de uiero Virginis, Christus eorpus et sanguincm , solae supersunt, nihil, quod
unus est. Qtiapropler qui visibilem panem sacrificii vitse spirilualis quidquam conferat percipienti, « de
comedii, et invisibilem a corde suo non credendo B sacrificio perveuit, > non videlicel Christi corpus se-
repellii, Cbristum occidit. > Et ad linem capitis .• cundum rem seu fructum sacramenii, quod illis est
« Ei his sacrificium nobis construit summus Pon- in judicium damnalionis et mortis, sed ne quidem
tifcx, quibus homo lolus vegetalur, id est ex verho panis subslantia quae non remanere satis indicalur,
Dei in quo .vivit.homo, et ex lerrae fruclibus, quibus cu.m praeler species niliil de sacrificio ad eos perve-
soltim vivil corpus. Panis enim eorum quae ad esum, niredicilur. « Panisergo invisibilis > Verbtnn Patris
vinuni eorura quae ad potum pertinent, primus est. >. quod est panis ille, qui de ccelo descendit, « vita est
Ex quo uno Ruperli capite triplicis eum erroris panis visibilis qui de lerracrevil; »in eo si quideiu
insimulaiit; manducationis scilicet realis per fidem; Verbo Chrisli corpus, quod in sacramento factum
impanationis et unionis Iiyppstaticte panis ct vini esl ex pane visibili, nonien ejus sictit et exteriorem
cum Verbo. Primum, ex his erroribus jam supra speciera retinens, substitit vita media, scilicet sa-
diluimus. A lertio Rupeiium infra vindicabimus. cramenlali. « Unus tamen panis est, > Verbuin
Quam autem procul sit a secundo hic, nt demon- Patris, et Chrisli corpus, quod sub panis. exleriori
strelur, hujusce capituli nonnihil obscuri planiorera specie in Verbo nihilominus vivit el snbsistil. « Quo-
et veriorem inleliectum , inierjecla exposilione modo qui de ccelo descendit, et qui conceptus et
dabimtis. natus de ulero Virginis, Christus unus cst? > Sicut
Verbura divinum, quod in Incarnalionis myslerio enim untis Christus esl, et qui de ccelo descendii, ct
< humanam accepit naluram, < manens in "carne, qui conceplus et nalus est de utero Virginis, propter
< pauis et vini > in altaris sacramento accipit sub- unitaiem Verbi in quo, lam qui de ccelo venit qtiam
siauiiam eara transfcrens in corpus et sanguinem qui de Virgine natus est, subsislil, ita unus est
sutiin, < vita media, >id est roedianie vita Verbi, in panis, seu unum est corpus, et quod est in ccelo, et
quo Cliristi corpus substitit : vel < vita media, > sci- quod est in sacramento; propter unilateiri Yerbi in
licei sacraroentaii, quae iuler mere spiritualera. et quo, tam corpus quod estin sacramento, «luam illed
sensihiJein cst niedia, panem quem accepit, et in idemquod est in ccelo, subsistil et vivit. « Qtiapro-
corpussuum convenit, et qui panis noraen sicut et pler qui visibiJem panem, > qui sub panis specie
speciem retinel; « cura sua carne, > in qua Verbum Verbi caro esl, « sacrificii comedit, > ih reali eor-
nianet; « vinum, > quod etiam accepit et in suiim poris Chrisli manducalione, <et invisibilein, Veibuni
sanguinem lransmuiavil, qtiodque proinde jam non- a corde suo non credendp > esse in corpore seu
nisi in exleriori specie yiiitim esl; « cuin suo sau- carne Cbristi in mysticis speciebus, « repellit,
guine, > quem Verbum assumpsit, «jungebat, > adep D Christura occidil, > a carne seu a vivificalo corpore
ul iion duo sed unum corpus unius Chrisli, medianle sua infidelilale separans Verhum, quod viia ,psl, et
Yerbo, essel illud quod esl in ahaiis sacramento, in quo caro ista yitam habet subsistentem.,« Exliis
in quo habet vitam mediam; et illud quod est in sacrificium nobis construit siimmus Ppnfifex qtiibus
coelo ei in quo Verbum semper inhabilai. Unde esl lolohomo vcgetalur, id est px Verbo Dei in quo v vi
isiud « Verbum Palris carni el sanguini ,quem de homo; et ex lerrae fructibus, > pane ei vinp, quae
uicro Virginis assuinpseral, > nec unquam diniisit. vereTructus terrae sunl, sed in.Chrisli cc.rpus et
« Et pani ac vino qtiod de allari assumpsit, J sed in sanguinem divini Verbi consecralione iraitisinulandi;,
corpus ct sanguinem in sacramenlo mulavit, « me- « quibus, qualenus fructus lerrae sunl, « solum viyit
dium > inter hanc carneni et hunc Christi sangui- corpus, > etc.
iiem, secundum speciem quam habel inccelo; el Ex brevi ista plana facilique hujusmodj capituli ai
eamdcm carnem eumdeinque sanguinetn, secunriuin Ruperti menlem exposilione, cttivis parnni peralten-
panis et vini speciem quam habei in sacramenlo, denii fit cvidens Rupertum nihil aliud in islo capiie
« interveniens, uiium sacrificium > seu niiairi ho- doeere quam a Verbo divino assumi panem irans-
stiajiijUimni Cliris(am,cl tiiittm Christi corpus,quod feremiuiii el transmutandum in propriam carncm;
145 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 144
el huncpanera, a Verbo sic assumptum ct iransmu- \ poris ejusdem qnod in cruce pcpendit; et sanguis
lalum in sacrificio, non aliam esse carnera ab ea ejusdeiii quem de lalere suo fudit, ista conjtmgii.
quam Verbnm habet in ccelo; sed unara esse; quia Item quomodo Verbum a summo demissum, caro fa-
imius illius Verbi caro est, sive quse in ccelo, sive ctum est, et non mulatum in carnem, sed assumendo
quae est in sacrificio. Quae quid erroris habeant, et carnem: sic panis el vinum, utrumque ab imo suble-
quantum ab impanalionis baeresi aliena sint, judicet vatum, fit corpus Cbristi et sanguis, non mulatum
quisquis de Chrisli carne non secundum carnera, sed in carnis saporem, sive in sanguinis horrorem, sed
secundum spirilum sapit. assuinendo invisihiliter utriusque divinae scilicet et
Nec quem movere debet quod Rupertus, in sulise- humanae, qu;e in Chrislo esi, immortalis subslanliae
qtienlibus ejusdem libri capilulis, tremendum illud veritalem, > etc.
myslerium vocat panis et vini sacramenlum. Cum Ari haecRnperti ceiisoresexclamanl:Quiexpressius
sancli Palres ex Aposlolo, et ex ipso Christo, illud negari potuit transsubslanliatio, et impanatiodoceri?
appellare panem, vel panis sacramentum, nullalenus Si enim Spirilus sancti operatio subslantiam non
dubitenl; qui tamen veram subslanlise panis iu Cbristi destruit, seri substanlite bono permanenti invisibili-
corpus conversionem, bis voeibus non modo non teradjicit, quod non erat; si denique panis substan-
liegant, sed suis inlcrprclalionibus evidenler as- B liam non mutal aut destrtiil, qui verum erit quod
trunnt. Nec ergo Ruperlus illas bis verbis negasse invisibili Spiritus sancti opcralione tota deslruilur
censcndus est, qui si niysterium istud panis el vini panis et vini subslaniia; quod subslanliae panis et
nonuiiquara vocat sacramenlum, pluribus eliam aliis vini nihil remanet; sed in corpus et sanguinem
iu locis illud, corporis et sanguinis Cbrisli sacra- Cbristi tola mulalur? Quid his pugnanlius
menlum nuncupat. Nonne in Exodum scribens dicit Nihilominus lamen qui Rnperti fidem adduclis
quod Christus panem et vinum, mira alque ineffabili comprobatam tesfimoni.s acceperinl, ,qui paiiem et
sanclificationis polenlia, Iransferl in corporis et san- viiiura in Chrisli carnera qtiae pro nobis in cruce pe-
guinis sui sacramenlum? Quod sacramenlum istud pendii, et in sanguinem qui pro nobis fusus esl,
corporis et sangninis esl corpus el sanguis Domini, iransire, iransferri, transrautari, verti et converti,
quod ipse Christus suis manibus sub specie panis ab ipso audierinl: qui deniqne adverterint eo eliam
obiulit? Non ab re igitur, sed absque ulla euchari- capite hoc unum a Ruperto maxime rioceri, « qnod
sticae veritaiis injuria, mysterium istud corporis et per baplismum consecrato cuique, el a macula ve-
sanguinis Domini, sacramenlum panis et vini a Ru- leris cibi, per quem periit hnmanum genus, emun-
perlo nuncupari potuit. dalo corpus et sangtiis Chrisli traditur : quod in
Quod si cl in duodecimo, capite 2, istius libri De J sacramento corpus Dominicum coraedimus : > et
divinis officiis, Ruperlusdicit :< Postconsecralionem, tandem quod « operatione Spirilus sancti panis cor-
quinarium ciucis signaculum panis et vini imprirai pus, vinum fit sanguis Chrisli, > etc. Quse nonnisi
subslantiae, > audi quae sequuntur, et ex liis Ruperli ea posila, quae Iranssubslantiationisnomen obtinuil,
seusum discernes. Non enim quinarium crucis signa- conversione subslanliae panis el vini in Chrisii car-
culum imprimi dicil panis et vini substanliae in suo nem et sanguinem, in perpeluo Ecclesise sensu con-
esse permanenli, sed veraciler concorporaiseChrislo sistere nequaquam possuut.
sedenli ad dcxteram Palris, hoc est, juxta Ruperli Hi objeclis obscurioris intelligenliae verbis nenli-
intelleclum, quae cum panis substanlia fuerit, viriule qnam cedent, ul a Ruperti doctrina veluti minus
divina, per ineffabilcm conversiosem, facla est unum catholica recedanl: sed ejus mentem altius scrutati
verum Christi corpus, illud idem ipsum quod in deprehendent ab ipso non negari subslaiiliae trans-
ccelo sedet ad dexleram Patris, ul supra jam expli- mutalionem, qua per Spiritus sancti viriulem res
cuimus, et fusius infra ex ipsomel sumus explicaluri. ita desinil esse quod erat, ut incipiat quid esse
Ad alia solvenda progrediamur. perfcctius quod non eral; irao hanc ipsam immula-
Rupertus verba hsec Exodi, Non comedetis ex eo rj tionem ab eo non semel definiri.
erudum quid, non coctum aqua, sed tantum astum Ruperlus enim primum Christi miraculum expli-
igni, de corporis ct sanguinis Domini sacramento sic eans ail (lib. n in Joan. post med.) « quod Deus de
interpretalur :« Totum allribuetis operalioni Spiri- aqua viniini fecit; et in vilibus omni anno, eadero
tus sancti, cujns effectus non est destruere vel cor- polcntia, lerrae gremio sitsceptam in vinum transire
fumperc subslanliam, quacunquc suos in usus assu- facit aquam. Hic autem, ubi ctinctus deest ordo na-
mit; sed substantiae bono permanenti. > Hacc verba lnra:, testalur vinum ex aqna facliim, quoniam na-
ciilici maxime notant, in quibus impanalionis erro- ttinc Dominus esl. Et infra notandum quod Doiniuus
rem a Ruperto evidenler expressum volunt. « Quod nec de nihilo vinum quo convivas laetificarel, nec
cral invisibililer adjicere quod non erat; sicul liuma- de niliilo panem fecit quo ttirbas esurientes satiaret,
nam naiurain uOn destruit, cum illam operatione sna nec aliquid omnirio in lola suorum serie signoniin
ex ntero Virginis Deus Verbo in virtule personae de noft existentibus fecil; sed vel existenlia in majus
conjunxit, sic substantiam panis el vini secunduni et melius pTOvexit, faciendo de aqna vinitm, > etc.
exteriorem speciem quinque sensibtis subaclam, non Quae manilesie declarant Ruperlum nullateiuis Spi•
mulat aul destruil cura eidem Verbo in uiiilaie cor- ritus saricti operationis eas immulationes deirahere.
I4> PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS 11. Ufi
quibus res ila desinit esse quod eral, ut in majus et 1A Quae si male pracsumplam suspicionem non stipe-
nielius provehalur; sed eas dunlaxat Spiritus sancti rant, ipsi legunto quae Ruperius in cap. 6, lib. n, in
virluli non tribuere, quibtts res in primum sui nihi- Exodum scripsil: < Manibus sriis, inquit, corpus et
lum ita ducilur, ul nihil ex ea supersit. saiigtiinem suum sub specie panis ipse stimmus Pon-
Cum ergo Rupertus dicit bono subslantiae perma- lifex obiulit. > Et in cap. 7, lib. IV : < Species utrae-
nenli qtiod eral, invisibiliter adjici quod non erat, que panis et vini, ait Rupertus, de lerra sumuntur;
ntillo modo intelligit in hisce rerum transmutationi- sed accedit substantiarum ac specierum creator
btts, quas Spirilus sancti virius operalur, res ita in- Deus; non superficietenus inducit, sed efilcaciier haec
cipere esse quod non erant, ut non dimittant esse in carnem et sanguinem ejus convertil, permanente
quod eranl; sed simul idem sinl quod erant, et in- Iicel specie exteriori. > Prius jam in capile 32, lib. YII
cipiant esse quod non erant : alioquin vinum, ex in Gen. scripseral < quod panis admotus et.iramersus
aqua factum, non vinura dunlaxat Ruperlo fuit, sed terribili raysterio passionis Christi, adhuc panis vi-
aqtia simul et vinum, quod quis non rideal vel sen* detur esse quod erat; et tamen in verilale Chrislus
tiri vel Ruperto ascribi? quis ergo non miretur vel est, quod non erat. >
sliipeat a censoribus non inlelligi quam recto sensu Qui tamen expresse dicit panem et vinum in corpus
Rupertus dixerit quod Sptritus sanclus panis et vini D ' ct sanguinem Chrisii converli, remanente laraen ex-
substantiara secundum exteriorem speciem quinque leriori specie, haud dubie non sensit panis el vini
sensibus subaciam, non mutat aul destrtiit, niuta- reinanere substantiam, sed conversionem panis et
tione videlicetdestrucliva; ul adjecio verbo destruit vini in Christi corpus el sanguiiiem, quani transsub-
aperle Ruperlus indicat : sed bene mutalione per- slaulialionera vulgo vocamus, indubiusasseruit. Qui
feciiva ; cum neinpe eidem Verbo in uuitatem cor- lam aperle scribit panem iramersum lerribili passio-
poris ejusdem quod in cruce pependil, ita conjungit; nis Chrisli mysterio videri esse quod erat.
id esl ex ipso Ruperto innuraeris locis, cum panerti Falso itaque Claudius minister (11*0)posuit a Ru-
el vinum iransmtitans el convertens in corpris Cbri- perto eo capile lib. n in Exodum eversum esse eu-
sli Filii'Dei dicenlis : Hoc ESTCORPUS MEUM quod pro charislicae transsubslantiatioriis mysterium. Sed et
vobis tradelur, HICEST SANGUIS MEUSqui pro multis alii viderint Ruperli censores, qua fidei religione, qua
effundelur, facit ut jam ea sint Verbi caro et sanguis; juris sequitate, quae in obscuris sicut el in dubiis pro
ei proinde unum corpus cum eo quod in cruce pe- possessore vult esse pronunliandum, Ruperlura ,
pendit; seu potius illud ipsum corpus quod cruci quasi qui irapanalionis errorem vel induxeril, vel
aflixum esl, cum Verbi Dei nonnisi unum et idem ,r saltem probaverit, et novo isto erroris figmento Lu-
corpus sit? theranis prseluserit, ex obscuris, incertis levioribus-
Quis ergo non videat ex eo Ruperti dicto, bono que damnarunl; non audilis , quae sanara Ruperti
substantim permanenti quod eral, invisibiiiier adjici (idein ineluctabililer probant, evidenlissirais, firmis-
quod non erai, a censoribus inferri sensisse Ruper- simis gravissimisque teslimoniis. Rcfellendtis hic
tum quod panis, qui in Christi corpus convertilur et uiius occurril Gregorius a Valentia, qui de Ruperlo
Ifansit, simul panis permanet; quasi vero et ex eo- aliud a caeleris cogitans, non negatam ab eo irans-
riein deducerent in sensu Rtiperti aquam, quie in subsiaiilialioiiem, sed in solis accideittibus ab eo
vinum transniuiata est, mira Spirilus sancli poten- posilam dicit subsiaiiliarum mutalioneai ; adeo ul iti
lia, suain seniper aquac retinere nalttram, adeo ul Ruperli mente, si Gregorio credas, connisi accideu-
vinum simul sit et aqua? Hos itaque cachinnos ne libus subslantise differant, et una in aliam transeal
moveant; ea Ruperli verha, non dc qualibet muta- sola accidenlium transmutatipne.
lione, sed de penilus deslructiva, si sapiunt, inlelli- Singularem hanc de Ruperto sentenliam Gregorius
ganl. a Valentia ipse sic exponit in 3, disp. 6, q. 3, punct.
Porro adverlanl a Ruperto minime dicttim quod 2, par. vn, ubi cum sibi objecisset quod Ruperlus
Spirilus sancius panis el vini substantiam , secun- D 1 abbas in cap. vu Joan. negat in sacramento mulari
duin se el siiupliciter (scliolae voces non abhorreat subslanliara , sic objeclo respondet: < Quod vero ad
d:stinguendi necessilas), sed < secundum exleriorem Ruperlum abbalem atlinel, nibil hic auctor peculiare
spcciem quinque sensibus subactam, > non niuiat de transmutalione ista docere voluil, sed errorera
aul destruit. Quod quid aliud dicere esl qtiain Spiri- quemdam siium, qui pugnat etiam cuin philosophia,
i.tissancti operationem, qua panis et vintini in Chrisli biic simililer, sicut eliam ad alias rerum mulaliones
corpns et sanguioem verlunlur, non mutare sensi- accommodavil. Esl enim arbitralus eamdem esse
b.lcs panis el vini species, licel panis et vinum sub subslantiam panis, vini, corporis, sanguinis, el alia-
illis jam non sint, sed corpus et sanguis Doinini. Et rum htijtismodi rerura, tanlumque eas differre acci-
hanc esse Ruperti menlem ea omnia persuadent, dentibus; ac proinde censuil cum panis et vinuiii in
quibtis frequenlissime Rupcrius docet«panem videri, corpus et sanguinem revera transmulanlur, non mu-
sed esse corptts Cbristi: sub panis el vini specie esse lari ibi rei substanliam. Quare testimonium istud
Christi corpus ct saiiguincui, > cl his similia. Ruperti ex par.le qtiidem polius est.pro nobis :-W
(110) Ubisupra, p. 29.
147 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS, US
quidem sensit ita re ipsa mtitari hic panem in corpus A lilates;- substantiales alias, et alias accidenlales. llia*
Christi, sicul mutari solei una res in alteram, quantlo suni, quae rei constiluunt speciem, etqtiae propterea,
juxla veram philosophiam mulalur substantialiter. > ut philosophi loquunlur, a re inesse suopermanenie
H'ic Gregorius a Valenlia Ruperlum non argnit separari non possunt. Haevero, quae sive in se mera
erroris adversus transsubsianlialioiiis fidem, sed dun- sint, accidentia, sive per se substanlise. sinl, rei iu
taxat adversum humanam de rerum transmulaiio- sua natura constituiae ila adveniuul, ut ipsius non
nibus doctriitam; el Rupertum in pbilosophiam magis iiumulenl speciem ; vel sic absunl, ul nihilomimts
quam iii caiholicani veritatem peccasse objurga!. Ve- res suam servel enlelechiam.
rum el peripalhelicaehujusce censurae momcnla pon- Isla Rtiperlus sic ponit (lih. x De divin. offi., c. 6) -
tleratida siint. Et adversus ipsara imprimis statuo < Omnis liuraana vel angelica creatura, onmesque
Rnperlum rerum principia, eausas, allerationcs ct substantiales qualitales, sine quibus nusquam ulla
transmuialioiies perfecle novisse. polest velcogitari substanlia, videlicet esse, vivere,
Novit enim 1. a Deo crealum urium commune prin- senlire, et discernere , quae naluraliter insunt; et
cipinm, ex quo creala sint; maleriara scilicet infor- idcirco eiriem abessenon possunt, per Fiiitim simul
riiem, quae hyledicilur; et est propriedicla substan- cum ipsa siibstantia conditse sunl. At vero bene esse,
lia, utpoleprimum stibjectum ex qno et in quo suum B sancte vivere, recie senlire, prudenler discernere,
esse habet quidquid in orbe inferiori creatum est, vel sapienier intelligere, accidentales qualitales per
aniniara rationalem cum exceperis. Spirilum sanclum appositse sunt: quas ex eo consial
Novil, secundo, primam hanc subslanliam per accidentales esse, quia virielicet adsunl bono, el ab-
niodos divefsos , diversas qualitates el proprietates , stiiit malp homini vel angelo, -nalura vel snbstaniia
diversimode figurari; diversisqtte htijusmodi formis permanenle. Et ne quis calumniaeloctis patere videa-
indutam diversas exhibere species. Sic eiementa for- tur, sic diclum esl has qualitates accidentaies essc ,
mantur, quse ex hyle seu creala matcria informi cum ipse Spiritus sancltis , cujus hsec doua sttiit,
suum esse deducunt, et a variis modis, qualitatihus subslanlia sil; sicut inulieri procul dubio accidcns
et proprietatibus-, suam formam suumque nomen for- esl fetain esse, cum seinen quo impraegnala est, vcl
tiuntur. Sie terra, quae ex byle suum esse habel, illud de quo et per quid semen in ea iransfitsum esi,
tcrra dicitur ex eo quod sit gravis et sieca. substantia sil. Haecnolis illuslret philosophus cujus
Novit, lertio, caetera constare ex elementorum hic partes non ago. >
sitbstanliis, quarura diversa figuralio sub diversis Novii, e/tinlo, Ruperlus diversas rerum species non
moriis, proprietatibus et qualitalibus, diversas rerum cx accidentilms, sed ex substantialibns qualitatibus
qiiso ex iHis compositae sunt definit naturas. Sic " definiri; u'. inter diversas naturas non accidenlale
tcrra figurata aeris specie dicitur aes; et ipsum aes duntaxat, sed ei subslanliale, discrimen inlercipiatur.
figuratum specie regis, dicilur rex. Et haec onmia, Qiiainvis enim non per formam, quae distincla in se el
sive ariis sive naturae opera, ex materia simul et re substantia sit, res una discernaiur a caeteris, nou
forifta consistunl, et muiabilia smit. proplerea lamen accidenlalibus solum qualitalibus,
Ilanc oninein verioris philosophiae docirinain Ru- sed subslanlialtbus.quibus ipsa consliluilur, maxime
perlus bis verbis describit (lib. n De div. offic, c. 6): dislat ab aliis. Et Hcet qualilales substantiales, in
< Artifex ctim fabrili arte staluam figurai, roaicria se et secundura rem accidentia sint primo subjeclo,
formata, ejusesl aeris species, scilicel imago impe- seu primae suljstanliae cui adveniunt,. non lamen
ratoris; aut, si maluerit, simulacrum Juvis. Ita , nalnrae illi quam constituunt, et ralione cujus di-
qtiod statuam nominamus, non esi id quod est, quia cuntur subslantiales. H;ec (ltitnil ex praecedenU.
noii unum ant simplum aliquid est. Sic ne ipsura aes, Novit, sexto, unius ejusdemque substantiae trans-
antcquam in ipso figuretur, simplum quid est, ut- mulaticnes et generaliones fieri novis modis occtir*
po.'e cujus materia lerra esl muiluni ipsa differens, rentibus, novarumque qualitalum accessu, ac eliain
quae videtur, aeris specie. Ipsam quoque si con^ide- I) diversis maluraiionis grariibus. Haec Ruperlus alio
res lcrram, non esl id quod esl, ut ptita quae a forma in opere (lib. n, iriJoan. post. med.) edisserit, ubi
nomen habet; dicitur enim terra ex eo quod sit gra- eam aquse in vintim conversionenv, quse sola nalurse
vis et sicca : suum aulem esse suhiil ex hyle, quain energia sit in vilibtis, his exprimil : « Qcleris om-
«licunt maleriam crealam informem. Siiniliier homo nibus elemenlis cooperamibus efficilur hoc, quod
non esl simpliciter hoc vel hoe, videlicet quia constat aqua vinum sit in vittbus. Primo namque lerrae gre-
ex partibus, quae sunt anima et corpus, quas solu- mio aqua suscipilur; siue cujus ope nullam posset
)>;livirtculo uexas procul.dubio mors dissociat. Sie et praestare pinguedinem vitium, sive herbarum, vel
csctera qusecunque sunt ex materia simul et forma, arborum radicibus. > Ubi Ruperlus aquam primum
ht dicttim est; ideoque accidentitim mullitudini esse nalurae principium sapieniissime docet; quod
subjacent el mulabilia siinl. At vero Dei substantia el Helmonlius hoc saeeitlo feliciler demonslraviU
oimplaest,non formata.sedsoluriimodo forma, forma, < Dehinc aeris blanda lemperie provocatur ut erum-
lnquam, carens materia. > Ex his paucis , ve'ui ex pal in palmitibus, simttlque beneficio caloris acce-
nngue leonem, disce. denle, frondescil palmes, (lorescit, et uva paulalini
Kovii, quarto, duplicis generis esse modos c IJU.I- dccoquilur. >
159 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. 150
Quem, precor, apud sagaciores nalurse indagato- A dicata prodiret illuslrior; et magis probata fulgeret
res reperis, qui mirandum hoc nalttrse opus diser- purior, fugata omni impanaiionis, ut Guitmundns.
tius exposueril; et diversos inaturationis gradus, loquitur, et invinalionis umbra.
quibus intenmm efliciens cxterni beneficio totam Quodsi quis lamptirse Ruperli fidei objicere velit
rei scaenam peragit, clarius, brevius et doctius auam errorem unionis hypostaticaepanisetvini cum Vcrbo
Rupertus noster explicueril? Patris, ad hunc censum prseallala Ruperti verba
Absit itaque Rupertum in sanioris philosophiae transferens, quibus vel obscuret, vel omnino delcat
placita peccasse, qui illius profundiora sagacissirae tanti docloris gloriam, et lianc facile nebulam luce
scrutalus esl, elejus alliora subtilissime atligil. Non veritatis disculiemus.
res solis accidenlibus seu qualitatibus, ut vocat, Ab errore unionis hyposlaiicw panis et vini cum Verbo
accidentalibus, quae rei videlir.et essentialem suae Patris in aliaris sdcramenlo venerabilem Rupertum
nalurae perfeclionem jam adeptae contingunl, inter defendit Vindex, et primo erroris iltius sensutn ex-
sese differre Ruperlus usquam sensil ac docuil. Non ponil.
rerum ab una specie ad aliara traiismulationes solis Calholica fides de treraendo hoc corporis et san -
fieri illius speciei accidenlibus ullibi dixit. Eliamsi guinis Domini sacramento credil el profitetur :
aqtiam, accidentis adjeclione, in vjnum transire Non solam in eo corporis el sanquinis Chrisli esse
nonuiinqiiatn Rupertus scripserit, accidenlis nomine,
iion iccidcntales solura qualitales, quae a rei naliira (igtirain, sed illud ipsummet Christi corpus, quod ex
. Virginesumptum in cruce pependit, ipsumque illum
al^sse possunt, significalas intelligens; sed suhsian-
Christi sangttinem quipro mtiltis fusus esl; 2. panem
lias etiam stibslanlialesque qualitates, qualenus ma-
etvinum transire seu transferri, traiismutari, verli et
lerhe seu primo subjeclo accidunt.
converti in verum Christi corpus el sanguinem, sola
Falso igitur iheologus Peripalhelicus respondit
remanente exteriori panis et vini specie.
qaoii Riipertus arbitratus sit eamdem esse substan- ln duobus his slaf nostrae circa hoc sacramenlum
liam panis, vini, corporis et sanguinis, el aliarum
siiinma fidei, quara ul everlant nihil non moliuntur
btijusinodi rerum, solisque ipsas accidentibus diflerre.
nostri leniporis liserelici. lpsam perpelua calliolicO-
Falsissime vero dixit Rupeiitim censuisse in hocce
rtini scriptorum tradilione obfirmatain a nobis im-
corporis et sanguinis Chrisli sacramento, rei, hoc
mobiliter teneri ubi deprehenderunl, istorum verba
esi, panis ei vini, non mulari substanliam, cum lot
seiisum et menlem pervertere, hoc est in suos erro-
praeadduclis teslimoniis Ruperlus sensisse probetur resconvertereomnisludiocouaii sunt, hoc uno fidera
ct docuisse panis et vini subslanliam in Christi cor-
nostrain possc conculi exislimanles.
ptts et sanguinem transire, converti et iransimilari. Q
Qnod qui verum essel, si quae panis, eadem esset et Albertinus prae caeleris (lib. m, pag. 902), eum
sanguinisClirisli suhslanlia? Quomodo, inqtiam.pa- Anastasium Sinailam (111), Germanum Constauti-
nein el vinum in Clirisli corpus et sangtiinem trans- nop. (112), Joan. Daniasc. (115) episcopos, conc.
mutari veraciler ab eo diceretur, qni unqiiam in Nicaen. n, (114) Nicephorum Consianiinop. (115) au-
aliam substantiam mulari denegaret? diret aperle negantes hoc, quod est in eticharisliae
Hac ergo tinica et brevi argumenlaiionalbeologo- sacramenlo, esse corporis et sangutnis Domini figu-
philosophum falsi convinco. Ruperttrs admiltit panis; ram et imaginem, eo videlicet intelleclu quo figura
et vini in corpus et sanguinem Christi iransmutatio- el imago rei prsesenliam excludit, et pro ipsa absente
nem. Hoc ipse a Valentia concedit, quod nec inficiarii stibslituitur, et clare professos hoc esse illud ipsum ,
potest. Ergo transmiilalio vel esl siibstantiae vel est corpus, quod de Virgine nalum est; et illum ipsura
accidentis; cum in re nibil aliud sit et esse possil,, sanguincm qtii de Cliristi in crttce pendeulis lalere
jtixta ipsiusmet Gregorii scholam. Annon esl acci- flttxil: panem dcnique et vinum in verum Christi
dentis ? iiec.enim a Valentia auderet Ruperlo impo- corpus, quod pro nobis affixum est, el in verum ejus
nere quod usqtiam dixeril ipsas et solas panis et vinii n sanguinem, qui ad exhaurienda raulloruin peccata
species,seu accidentia.in sacramentomutari; queni in effnstw fuit, Spiritus sancti operalione transire,
confesso est apuri omnes infiniiis propemodura locls; tiansferri, transmulari et converli : expressioribtts
docuisse ipsas solas exteriores panis et vini speciesin hisce lestimoniis ne virtus cedat, eis sensum affin-
corporis el sanguinis Domini sacramento remanere. gil prorsus alienura. Quem pulas? qui nec ipsius
Supcrest ergo ut, quam Gregorius falelur a Ruperto i erroris faveat, nec noslrae patrocinelur fidei : ut si
doceri, panis et vini transmuiationera, fateatnr in non ipsius, nec noster sit, sed omnino diversus.
ipsa Ruperli doctrina non esse accidenlis sed sub- Yerum novalor iste cum fruslra menlita parenlem,
sianliae conversionem. clamaiis nec mihi, nec libi, sed dividalur, hac voce
El sic Gregorius suum potius conigal sensum, siuim mendaciuin prodit. Quera ergo sensura evideii-
quam Ruperti docirinam emendet; quse tot censttris lissime huic sancloriim Pairura doctrinae, quam a
non fuit exagilala et expuncla, nisi ut potentius vin- noslris partibus nililurdislrahere, Albeninus attri-
(Hl)Circaann. 635. (114) Circa ann. 787.
(U2) Circaaun. 7-20. (115)806
(115) Circa anu. 740.
IPI RUPERTUS ABBAS TUITIESSIS. 152
biiit? Quem alius a su".lili erroris magrslro el mi- A quaquam credebat; sed panem et vinum cum Christi
nislrb iun excogiiassei. corpore ei sanguiue misteii, seu Cluisli corpus et
Coinmenliis est enim mulalam esse a praenomita- sangnincra sub pane et vino lalcre exisliraabal u\
tis doctoribus Ecclesiae fidem, qitae si ipsi credimus, Guilnitindtis eodem libro lestalur.
quodabsit! nonnisi (igttram corporis et sanguinis 3. Guitmundus, qui ea omnia quibus haec haeresis
Domini in altaris sacramenlo hactenus professa fue- rnniii videbaltir, sludiose inquirebat et disculiebal
rat. El ne vel iuvilns agnoscat ab bis veram sub- exacle, hyposlaticam isiam panis et vini cum Verbo
staniise panis et vini in substanliam corporis et san- tinionem nttllalenus prolulit; qnam lamen nonsiniu-
guinis Chrisli conversionem praedoeeri, his eorum iasset, nec dimisissel, sed veliemenler impeliisset,
verbis quibiis panein cl viniini fieri Christi corpus si rn ea ttinc temporis sita fuisset nova haec compa-
ct sanguinern, in corpus etsanguinem Domini trans- nationis haefesis.
ire, iransferri, converli, et alia liujusmodi, expresse Imo ipse eo loci tolus est in saiictorum Patrum
professi sunt, Albcrtiiius vult hypostaticani dunta- senteniiis, ex quibus adversus islos impanatores de-
xal intelligi panis et vini cum Verbo divino unio- monstrai panetn et vinnm, mira Spirilus sancii
nein; qua videlicet panis ct vinum in personae uni- opcralione, fiericorpus el sanguinem Christi, trans-
taiem coiijuiicla Verbo, et proinde siraul ejus cor- B ire, Iransmutari et converti in Chrisli corpus et
pori el sanguini, vere dici possint, in Albertini sangiiinera. Quse sane ridendus effutiisset, si ca
sensu, co.rpus et sangurs Domini; sicul homo in ipsa ultro admitlentes adversarii, ea in sensi) hypo-
Clirislo, propter hyposlaticam nalurae hominis unio- slalicae unionis exposuissenl, quem Guilmundus
liem cum Yerbo Dei, vere et catholiee dicilur nequiriem aitingere ausus sit. Ridendus crgo magis
Iieus. ille esi, qui panacese unionis islius byposlalicae
Novum isturi Alberlini commenlum dociissimecon- hseresim a pluribus relro saecuiis natara, et a mul-
fulavit liber aeierr.a luce dignus, cui lilulus est: La tis non obscuri nominis traclaloribus, quos supra
jterpeluite de la foy de la veritable presence du eorps produximus, liberius tradilam, audenlerasseveravit.
el du sang de Jesus-Chrisl au sainl sacrement de lpsa Giiitimindo junior, non nisi sequenti sacculo
rAutel. SciO quidem aculissjmam libri islius pro- prodiil, circa Algeri lempora, qui dum sseculo
diisse refulationem, si refutalio dicenda est, el non incunte duodecimo, adannum millesimuni cenlesi-
magis errorum repelila congeries : (116) al el ipsa, nmm iricesimum (loreret, hanc hseresim, ul novain
repetita confutatione potentius dissolvelur ab inde- ct absurdam, his verbis describil: «Erranles qui-
fessis catliolicae veritatis propugnaloribus. Hic.labor r dam de quibusdam sanctorum verbis, dicunt ila per-
noii jllarum est parlium quas bic sustineo. sonaliter in pane impanatum Chrislum, sicul in
Hoc tamen unum non extra rem noslram facile carne humana personaliter incarnatum Deum. Quse
dixerim : istam videlicet hyposlalicae panis et vini haeresis, quia nova et absurda est, ralionibus et au-
cum Verbo divino unionis hseresim, nedum exortam clorilalibus, prout Deus aspiraverit, radicilus est
Giiitmundi Aversani ^piscopi setate, qni undecinio .exstirpanda. >
SSPCUIO florebal usque ad annum millesimum oclo- Post hscc fundamenlum, cui novum hunc super-
gesimnm. Tria hujus fei ceriam fidem faciunt cuivis slruebant errorem, Algerus subjicit: « Ex quariaiu
qui non oninem fidem rejicit. enim similitudine, inquit, B. Augustini in libro
1. Guiimnndus ipse, Irapanalorum recerts nalam Senlenliarum Prosperi, suam sumunt et defemluut
Jiseresiin accuratius exponens (117), validiusqtie con- haeresira qua dicit sacrificiuni Ecclesiae duobus con-
futaiist manifeste declaral ncminem esse qui eam fici duobusque constare; sicut persona Cbrisli con-
riJmodum unionis hypostaticae divini Verbi curo na- •stat el conficiturex Deo et homine. Dicunt enim
lura liumana ausit defendere, quive impanalum as- male subaudiendo, ila personaliter saCrificium Ec-
serat Verbum; sicut Verbum carnem faclum crerii- clcsiae, id est Christum, in allari sacrificalum duo-
iiius; vel qui panem et vinum dical tiimiii esse Chri- D bus cortstare in eadem peisona, sicut persona Chrisli
stnm, sicul Deuin et lioiniiiem unum esse Chtislum consial ex Deo el bomine. >
confifemur. < Unde igitur, inqriil, eucharisticus hic Quid etiani ipsi respondeant ad ea quae perverso
albleta, eos malus error iste impanaiionispervasii? huic dogmati ohjiciuntur, non iacet fortis hic Eu-
lolus mundtis coiicinit, sicul aninia ralionalis ct cbarastici sacramcnti defensor: « Si auiem, ait,
caro unus est homo, ita Deus et bomo unus est Chri- opponilui- illis quod illa elcmenlorum speciesnon
stus : nemo dicere audel, iia Deus et homo et panis sii cuni Chrislo iina persona, sed tanlum sacramen-
et vinum unus est Christus. Undc igitur islis nova liini ejus, mysteriuni et figura : nec sic riesistunt, di-
iiaeccompanatio? > cenies, quia ila dicit -bealus Amlirosius ad Gratia-
2. Quamvis impanaii Chrislum el invieari doceret mim; sicui dicitur saeraroentuin assumpti Jioroiuis,
nova hacc heraesis, paiiein lamen et vinum per verha sic dicilur sacramenlum Dominici corporis; et B.
Salvaloris iri carnem ejus et sanguinem verti ne- Maximus, Deum sub carnis mysterio venienlcm
(116) Has Roperli vindicias anctor emiseral prius- (117) Lib. in De corpor. e.t sang. Chrisli in cttch.
qtiatu a firmissirao calholicse lidei defensore, sapien- vcritale.
tissimoque doct. D. Arnaldo libcr uUimusprodiisscl.
m PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. - PARS II. lot
liemque in mullis Scripluris dicilur Deus operlus A pus et sanguinem Domini, transire, transfefri, trans-
iiumana forma vel figura; sicut Chrislus in aliari, mutari, converti, et alia hujusraodi expresse docue-
panis forma vel (igura. > runt, novam el absurdamhyposlalicae companalionis
Et paucis interjectis, absurdum htinc errorem seu unionis panis et vini cum Verbo divino lueresini
exhis, quse opponebant, iterura sic cxplical: < Sed induclam fuisse.
ilem opponunt quia ila dicitur Cliiisius assumere Corruat ergo lola Alberlini machina, qua noslrse
speciem vel formam panis in altari, sicut Verbum fidei de adorando corporis et Sanguinis Domiiii sa-
Dei speciem vel forraain carnis in utero virginali; cramerito firmilatem conculerc voitiil, perpetuam
et sicut Verbum fii caro, sic panis fit eadem caro. > calholicae illius tradilionis seriem tentans, sed fru-
Hsec aulem omnia novae istius hsereseos com- slra, abrumpere.
menta Algerus rationum et auctoritalum pondere Sed et Bellarmini (119) pariler et Vasquis censura
validissime conculil el fundilus evertit. Quod rei hic casliganda est. Insignis ille purpuratus, Ruper-
nostrae est prosequor. lum suis ul illuslrarcl observalionibus, iis omnibus
Hisce Algeri ct Guilmundi testimoniis probatissi- quaeex Algero de novo et absurdo hypostaticae im-
iiitini fit el evidentissimum quis novae illius et ab- panationis errore supra prolulimus, novam Ruperii
surdae haereseos Verbum hyposlatice irapanantis el ** haeresiiii describi, et lacito nomine denotari, quasi
invinantis sensus fueril; quae felulentis islius erro- ex tripodepronunliavit, adeo ut nova haec Ruperti
ris origo; et tandem quae pesliferi hujusce monslri haeresis in catisa esse sb eo dicatur, cur abbatis
fucrint incrementa. illius Tuitiensis opera, alioquin non indocla, ul ipsc
1. Berengariani non nisi figuram et signum corpo- loquilur, sine luce jacuerinl et honore in lenebris
ris et sanguinis Chrisli iu sacramenlo posuerunt. Oblivionis, annis circiler quadringentis. Qua autein
2. Ecclesiae vero auclorilate rationibusque eom- veri aequiiaie Bellarminus id de Ruperti operibus
prcssi, et ab ista pravilate dejecli ad eam, ut refert censueril, supra jani slalim ostendimus, infra gra-
Guitmundus, confugerunl impielatein, qua Chrisli viorem de haeresi impanalionis per hyposlasim ca-
corpus el sanguinem in eucharisliae sacramento cre- lumniam confulaluri.
denies, Christi corpus cum pane, quo posset comedi, Iste vero subtilioris juxla ac promptioris ingenii,
ct ejus sanguinem cum vino, quo possit polari, impie ad annum raillesimuiii sexagesimum hujusceerroiis
(inxerunt; circa Guitmundi aetatem, qui hanc baere- inilia revocal, utpole quem a Valeramno, auclore,
sim vocat novam companatiqnem. ut pulat, librorum De divinis officiis, arbilratiis est
3. Cum aulem nihil eis suppeleret unde hanc Q exiisse, Bellarmini judicium sic leinperans, ut Ru-
Cbristi impanalionem vel defendcrent, vel utcunque perlum islius lisereseos non veli! esse parenlem, sed
suaderenl; nuUusque ea ralione Cbiisluni, qua Yer- paironum :
bum incarnari profileraur, impanari hacleiius ausus Primum Vasquis errorem circa hsereseos istius
essel dicere, ul ipse Guilmtindus lesiatiir; errori primordia jam supra satis prodidiiiius; cum ubi non-
landem suo frena laxantes, circa Algeri lenipora, . dum Guitmundi aelale exortam probavimiis, Uim ubi
co blaspbemiae sese egerunt praecipiles, ul panein et Valeramno Altembergensi opus De divinis officiis,
vinum hypostalice unita Verbo, et ab eo in personae onini jure subripuimus. Temperalae aiilein islius
ii-iitaieni assurapla cum carne et sangmne, ore sa- censurae excessum ad juslum statim deriucemus
crilego pronunliarenl, leste Algero , sicul naturam moderamen ; ubi Tuiliensem inillatenus isti fuisse
hominis a verbo assumplam ex catliolica fide credi- patrocinatum errori, plenius planiusque riemonstra-
inus. bimus.
Haecprima ei vera hyposlalicae impanaliouis origo Jam ergo Ruperli fidem, quem iil patfem sapienlia
est, non ab Anaslasio, Damasceno, aut aliis ortho- et sanetilaie veneror, quem ut fratrem professione
doxis scriptoribus, sed ab hserelicis Berengariauis diligo, el qiiem ut dociorem cailiolicnm audio, ea
repelenda; non seplimo sed duodecimo saeculo cen- Domni, quse filii esl, pietaie; eaoinni.qiiae fralriscst,,
senda; nec sua novitate bsec haeresis Ecclesise mu- charilale; el ea omni, qnae discipuli esl, observanlia
lavit fidem, cum fere simul exstincla ac nata fuerit, el sturiio, ab unionis istius hyposlalicac panisel vini
niiilitsque ei,"qiieai sciain, nisi Joannes Parisicnsis ctim Verbo divino impia noviiate et nova impietale
(H8j usquam faveril. Quis ergojam non ridtat AI- vindicandum aggredior.
bertini fabulam, qua ut calholicorum iractatorum Ruperlum ab errore unionis hypostaticw panis et
ttdem eluderet eldoclrinara, faciliusque plus tnquo vini cum verbo asserit Vindex.
eredulisiliuderei, finxit abeis, ubi paneni e( vinura Ruperii doctrinam ah erroris islius ahsurda
(ieri et esse Christi corpus et sanguinem, panem et impietale liberam faciunl el prolestanliir hscc ma-
vinuiu, niysticis Ecclesiae consecralioniljus, in cor- xime.

t (118) In tract. quem eo inseripsit tit. : Deiermina*. mus, agnoscil essc Anselnii, sed at! Valranmm nullo
tio Fr. Joan. de Pariiiis Prwdicat. de modo existemli nmdo dicit fuisse direclam, ex Valdensi Yasqucz in-
corp. Chr. in sacr. alt. alio qiiam n"( ille quem lenel scite posuit.
EccL, tii egomel iu ms. cori. legi; in quo epislolam (119) Lib. descrip eccl. ad Rup,, obs. prima.
Lego ct relego, elc, de qua superiiis plura nolavi-
188, UUPERTUS ABB.V.STUITIENSIS. 156
1. Quod catboliconim nemo ex antiquioribus Ru- A cuni ila personaliter in pane .mpanalum Chrislum,
pefli Jidem ista iabe resperserit. sicul et in carne humana personaliter iucarnalum
2. Quod ex ipsis sancti illius docloris aemulis, Deuni.
qui scripla ejus legehant ul ei insidiarenlur,. el eum ln qtia erroris islius piclura tria in Ruperti vin-
caperent in sermone, nuilusettm bla'spheniiaeistius diclain adverlo.
pravitatis insimulaverit. 1. Non unum aliquem, sed plures istius unionis
3. Quod caiholici scriptores Ruperii opera, ea defensores ab Algero designari. Unde nec ex ista
eiiam in quibus hanc liaeresim ipsum docuisse Algeri descriptione uni Ruperto ascribenda est haec
Bellarminus et Vasquez observant, nulla cujuscun- haeresis.
qtie errdris suspicione, sed multa doctrinsc et firiei 2. Ruperttini ingenui adhuc et liberi animi fuisse,
laude excepcrint. ul aliorum non serviret placilis, ut de se ipse lesta-
4. Quod noster Tuiliensis profanam hane el sa- tur, el ejusscripla constanter probant. Undc ne iis
crilegam novitalem solum nullo usqtiam !.n libro quidem in locis, in qtiibus errorem hunc docuisse
scripserit, sed sententiam buic errori opposilam arguitur, ulla Rupertus adducit sanctorum leslimo-
pluribus in locis expresserit. nia, quibns novam hanc panis et vini cum Verbo
5. Si quanrio obscurius de eucbaristica veritate B Patris hypostaticam unionem slabiiire siudet. Non
disseruit, nihil tamcn dc ipsa protulil qtiod sanclo- ergo Ruperttts is esl qui de quibusdam sancto-
linn Patrum fidei, vel doclrinae, vel etiam verbis, rum verbis dixeril < personaliler impanatum Chri-
lillatemisadvcrselur, quodquecura eoruni senlenliis slum, > elc.
non possit facile conciliari. 3. Hanc proposilionem, < ita personaliter in
Ad i. Qui Chrisli Spiritum habet, non modo sicut pane impanalus esl Christus, sicul et in carne
Chrislus ambulavit, debpt el ipse ambulare, sed humana iiicarnaius Deus, > neque in lerminis, ne-
ctiani sicutChrislus judicavit, et ipse debet judicare, que in sensn in ullo Tuiiiensis operum posilam legi.
el ila non condemnare quem ncmo condemnal. Quo libro Rupertus dixit Christum in eucharistia
Qua ergo Clirislianae pielalis justitia Rupertum esse pcrsonaliter impanalum? Qua pagina scripsit
nostrum, qtiasi qui adullcra fide monslrum hoc panem et vinum unam esse cum Verbodivino per-
erroris ediderit, condemnare ausi sunt? Qtios tesles sonam in sacramenlo? Qua linea expressil panem
haljent erroris ? Quos judices? Nullum lestem pro- et vinum a Verbo personaliler assumpta, el ei in
fernni, qui hunc Tuiliensis errorem deferat. NuJlum persome unitatem conjuncta ? Nihil istorum in Tui-
jndicem audiunt, qui iropietalis istius Rupertum liensis operibus legeris : non ergo Ruperlus ex illis
damnaverii. Quid ergo in eam senlenliam dicunt? est quos Algerus dicere enarrat ita personaliler in
Algerum qiiidem Bellarminus Jiabet novam banc pane impanatum Christum, sicul el in carne humana
haeresim acerrimi; inseclanlem. At cujus baechaere- personaliter incarnalnm Deum.
sis erat? Nunquid Ruperii? Quia noii Algeri sed ab Alierum, quo ab islius erroris calumnia ex ipso
Algero impiignalur? Quid ergo Ruperli magis quam Algeri testimonio vindicatur Rupertus, illud est: AI-
alius? Quo signo Tuilienseni Algerus nolat? Qno gerus, hyposialicse illitis impanationis argumenla
ergo Tuiliensem magis quam aiium ab Algero deno- deducens, aiiquod « exqnadam simililudineB. Au-
lari Bellarrainus discernil? Quia, inquit, Rupertus guslini in Hbro Sent. Prosperi, suam sumunt el de-
Algero paulo senior. Nonne et coaetanei luec haeresis fendunt hseresim, qna dicit « sacrificium Ecclesise
esse poluit? Sed si paulo senioris fuit, solusne Ru- < duobus confici duobusque constare, sieut persona
penus Algero paulo senior? Tol viri scletitia illu- « Chrisli constat, elconficitur ex Deo el homine. >
slres, qui sseculo duodecirao ineunle floruerunt, Haecaulem quid adversus Tuitiensem, qui ne
nonne, juxta ipsius Bellarmini Chronica, sunt Ai- quidem senlenliae illius, quse inler Augustinianas non
<
gero paulo seniores? Quid ergo solus ea tempeslaie legitur, itsqnam rneminit; quique nullibi scribit ita
in
Ruperlus pravitalis isiius reustenebitur? Sed si riec TVpersonaliter missae sacrificium, id est ChrisUim,
ipso Algero Tuitiensis est senior, quippe qui ad altari sacrificamm duobus constare in eadem per-
annum 1135floruerii, Algerus vero ad annum 1150, sona; sicul persona Christi ex Deo et homine. >
quod Rellarmino superesl erroris istiiis in Ruperto Qnod ex praecilala sentenlia novalores isti, male
indicium ? Quid si ipso Algeri teslimonio Ruperlus subaudiendo, inquit, Algerus consequi dicebanl.
ab absurriae illius et novae liyposlaticae companationis Quid ergo Rupertum haec Algeri censura premit?
nomine purgatur, qtio teste, quo jure Ruperlus im- Imo ipsa nostrum Tuitiensem absolvil, qui nihil isto-
piissimse istius unionis paiiis et vini ciun Verbo di- rum uspiam exposuit quae ipsa expungit.
vino reuset auctor a Bellarminodenuntiaiur? Porro Algerus eos solum hic impelit, qui, cum eis
Ex ipsius aulem Algeri verbis tnihi fit evidens Ru- objicerelur elcmentorum species non esse unam cum
perium, eorura nomine qui hanc invexerunt haercsim, Cbrislo pcrsonam, sed ejus dunlaxal sacramenitim
Ambros:o,
nequaqiiam ab eo fuisse denotalum. Hanc enim , mysterium el (iguram , opponebat ex
iii qiiani fervenli calholicse fidei zelo lolus invehilur, « quod sicut dicilur sacraroenlum assumpti hoinims,
ex
novam haeresim describens Algerus ponit, qttod (cr- sic dicilur sacrame.ntura Dominici corporis. > El
carnis myslerio
rantesquidam de quibusJam sanclorum vetbis di- maximo, « quod dicilur Deus sub
»57 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II ,158
vcniens; > landemque ex mullis scripluris, « qnod ,A fidem impia novitale docere paurs siibstantiaui in
Deus dicitur opertus humana forma vel figura, sicut eueharistia manefe hypostatice unitam Verbo :
Christus in allari, panis forma vel figura. > At isto- unamfieri panis el vini, myslicis consecralionibus,
ruin qui in Ruperti libris objectum invenies aut pro- cuin Verbo divino personam ?
posilum, cum nec prolata B. Ambrosii et B. Ma- Qua ergo fidei religione in eum agcris, quein nec
ximi verba in illis assiduo lectori usquam occurrant. ipsa invidia mordet? Qua legum pielate novie hae-
Sed nec Tuitiensis panera et vinuin, sive panis et reseos damuas, quem nec invidus accusal ? Nihil
vini species, uiiatcnus dici patitur corporis Domi- in Rtiperto leges quod semulonim invidia sludiosius
nici figuram, sacramenlum aul mysteriuni. Etsi non evolveril; sed errorem inielligis, ul damncs
eiiim ex catholicis divini Verbi Iractatoribus non- quera nec ipsa depreheudere poluit, ut caperet. Sic
nulli panem et vinum, seu panem el calicem , sive zelus quem scienlia non dirigit ipsa nonnunquara
panis et vini specie, nonnunquam,dixerint corporis invidia mordacior esl.
ctsanguinisDomini lypum, figtiram, signutii; sacra- . Tertium, qtio recla sancli illius doctoris fides po-
inentum et mysterium, sed ila ul corporis illius el lcntius arguilur, iliud eslo. Ruperlum perversse
sanguinis ab eucharislia non excluderent veritatem, istius impietalisnon solumejiis semuli, sed et stimmi
Iiis lamen vocibus plures alii, el Ruperlus maxime, B Ecclesiae principes ccelestis in eo donum intelligen-
abslincndura judicarunt. Procul ergo a mente Ru- tiae commendant; eum ad sCrihendum volis omnibus
perti fuil ea proferre tesliraonia quibuspanis et vini inipeUunt, el ejus scripla inultis laudibus celebrant:
species, corporis et sanguinis Dorainici figura, si- Cuno videlicel, seu Cono, qui cum S. Michaelis Syn-
gnum aut mysierium dicerentur. Procul ergo ab gebergensis ccenobio mulla pietale praefuisset Eccle-
Algeri denolatione Rupertus. siseRatisponensiuni prseflcitur; Fridericus illuslris-
Verum si niliil eoruiri quae, quos Algerus insequi- simus Coloniensium archiepiscopus; sed et Guillel-
lur impanatores hyposlatici opponunt, Tuiliensis mus episcopus Praeneslinus, sedis apostolicae in
abhas opponil; si nihil eorum quse inferunt, Ruper- Gcrmania tunc legatus. Omni dignitatis el pietalis
IUS infert; si nibil eorum quse ipsi assumunt, iste et doclrinae splendore illustres hos Rupertus habet
assumit: qua judicii aequilate iste inter ipsos, Ca- lestes suae fidei, ul caeleros sileam dequibusjam
tholicus inter novatores, Rupertus ioler hyposlati- supra satis.
ros impanatores, et eorum dux censeri poluit? Quo Sed et ipse Christi vicarius Ruperli libros gralu-
«quilalisjudicio juslus cum impiis damnabitur? Si labtindusexcipit; noster enim Tuiliensis jam morti
jura volunt eidem subesse daninationissupplicio, qui „ proximus, nenipe posl incendiura Tuilii, suos, quos
in eadem damnationis causa sunl, eadem jura ve- De divinis officiis, et in Joannem, el inExodum
tant eidem subjici damnalioni, quos nulla causa ei scripserat libros, elalios omnes ad sumnii ponlificis
lenet obnoxios (120).
pedes delulii. Quod qua fronte praestitisset doctor
Sed maxirae jura prohibent in eum senlenliam alioquin catholicus, si in eishseresim Berengariana
ferri, quem nullus accusator denuntial, et quem deteriorem, nt iidtal Algerus, absurda et iiiipia no-
nulliis leslis reum probal. Si ergo ipsiusmel Algeri vitale tradidissel?
leslimonio, quo uuo damnandus Bellarmino veniebat Quo tandem pielatis amore Cuiio, episcopus Ra-
Ruperlus absolvitur : de Ruperli doclrina quid pro- tisponensis, quo scientiarum studio Fridericus ar-
nmitiandum nisi ipsam ab hyposlaticae irapanalio- chiepicopus Coloniensis, quo fidei zelo Guillelmtis
nis errore purissimara nihil nisi calholicura sapere. sancl;.esedis legatus, el alii Ruperlum ad uova sem-
El hoc primum sil illius puritalis argumenlum. per opefa provocabant; ejusque scripta, ea eiiam
Allerum do. Sana adeo Tuiiiensis doctrina fttil,
quae magis subsunt erroris suspicioni, eo omiii
eiab hyposlaticis commenlationibtis aliena, ut nec quod puriori doctrinae debelur studio pervolvebanl;
invidiue perspicaciores oeuli vel figmenli illius um- et suo summique pontificis nomini dicala proriire
bram in Ruperli operibus poluerint deprehendere. D gratulabanlur? Alius a me suspicaMlur libros laniis
ln ipso harumce vindiciartim proloquio praefali su-
insignitos nominibus, summae inipietatis haeresim
mus quos Rttpertus aemulos susiinueril, qtii tamen docuissehyposlalicam, videlicet divini Verbi in sa-
neuiiquam ei novam hanc el absurdam hypostaticae cramenlo allaris impanalionem.
impanationis haeresim objeclarunt. Itlorum omnium qtii casiissimam Ruperli fidem,
Si ferre non potuil haec ardens aemiilorum invidia el cceleslera ejus in Scripturis sacris intelligenliam
quod Ruperlus, nulla, tit ipsis videbalur, frctus1 protestali sunt, si testimonia hic regererem quse
auctoritaie, scripscral Christum corpus suum Judae! supra posui, lum ubi ab omni errore Ruperliim
non porrexisse; qui ferre poluilTuiiiensem ariversus defendi, lum ubi singulare illud Ruperti donum
tol SS. Patrum teslimonia, et ipsam tolius Ecclesiae cduxi, fidei doclrinaeque sancii illitis abbatis coro-

(120) Huic argumenlo accedal quod Joan. Paris, et vini cura Verbo, medianle Christi corpore, nihil
ord. Praed. in cil. Determin. eas scriplorum eccle- deRuperti sententia; nuilaque ex ipsius operibus
siasticorum senlentias colligens quibus tilciinque verba prplulit, quae sane non siluisset si hyposlati-
probari possil modus existendi corporis Christi in cam hujusmorii unionem panis cum Verbo in ipsis
altaris sacramento pcr unionem hyposlalicam panis apertc do«eri intellc.xissel.
159 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 160
natn retexerem. Quod ne cui grave sit ex jam pro- A . aliud omnino opposilum ab eo senliri; roanere
lalis calhoHconim doctorum de Ruperli doctrina quippe panis' el vini suhslantiam divino Verbc
sentenliis, quid nobis adversus illius censores juris bypostaiicse unionis nexu cunjunctain, credere
sit, quaeso, judicet quisqttis non omnino desipit. Illi nefas est.
aita sapientes, ut Facundi verba Joquar, 1. IX, c. S, Eslo, quis inquiet, haec Ruperii verba iu hunc
icspuunt et nihil pendunt sanctorum Patrura sen- sensura deducere non liceat. Si vero pluribus aliis
tcutias, a quibus approbatus atque laudalus cst in locis suum hunc de panis et vini cum Verbo
noster Tuitiensis; nos humilibus conseniientes, Patris hypostalica unione sensum exposuit, et disse-
obeJientereasetcumdebita veneratione suscipimus. rainavil errorem, quid injurise csi damnare quod
Illi auctorilatem inconsulto Iribuunt b;ereliconiin recta fides reprobat? At nec iis ipsis in locis ex ore
crroribus, asserentes eos hono-atorum virorum, et suo Ruperlus judicandus est, in quibus nihil prolulil
prae caeleris, Ruperti.prsedicalionis similia docuisse; quod cum SS. PP. doctrina et fide IIOII perfecte
nos autem nullam donanles .haerelicis occasionem, consoneU Et hoc ullimum esl integrae fidei illiba-
proinde respondemus quod tales blaspbemias, liypo- taeque doclrinae Tuitiensis argumentum; quod ut
stalicae videlicet impanaiionis, nunquam Ecclesia prosequar,
Cliristi susceperit; sed omtiem novilaiera, mox ut B Explanantur asperiora venerabilis Ruperli loca; et
exorla esl, refutavii. expticanlur obscuriora. —Siquid aliquando subob-
scttre loculus esl Rupertus, nihil tamen proluiil quod
Quarta inlemeralse Ruperti fidei brevis et efficax sanclorum Palrum senleniiis non sil omnino con-
ista sit probatio. Qui verbis expressis innuinerisque forme.
propemodum locis, ut de Tuiliensi oslendimus, Primus occurrit locus in secundo capite lib. n.
professus est panem et vinum lransiiuilari, verli et De div. off., ubi Ruperllis haec habej:
converti in Christi corpus et sanguinera, profeclo « Unitas enim Verhi unilalera efficit sacrificii.
sensisse credendus non est panis etvini substanliam Similiter eiiim uiiuni Verbum et olim carneni de
liypostaticaunioneconjiirtgi Verbo;vel nullaPatruin Maria Virgine sumpsit, et nunc de allari salutarem
de iranssnbslantiatioiie fides, qui, ut jam observa- hostiam accipit. >
vimus, non aliis eam verbis nobis contradiderunt. Alter locus ex ejusdem libri capile 9 proferlur,
Ecquis alius horumce verborum sensus polest in quo sic legimus :
inlelligi quam panem el vinum, desinendo esse quod « Verbum quod humanam acceperal naluram, id
erant, incipere esse Christi corpus et sanguinem, est in carne manens, panis et vini accipiebal sub-
quod noti erant; quam panem el vinum suam exuere s.aiiliam, vila meriia, panem cum sua carne, vinum
naturam, ut carnis el sanguinis Chrisli substantiam cuin suo jungebal sanguine. Quemadmodum in cor-
induanl;quam deniquc pansm el vinum transmutata poreis sensibus menti et corpulenio aeri niedia
et conversa, ineffabilis Spirilus sancli operalicne, lingtta inlervenit, el utrumqne conjungens unum
ki corpus et sanguinem Dominicum, jam non ara- efficil : sic Verbuin Palris carni et sanguini, quem
plius esse panem et vinum; sed esse dunlaxat de ulero Vifginis assuinpseral et pani ac vino quod
Chrisli corpus et sanguinem? Qua grammaticse lege, de altari assumpsil, medicum interveniens, iinuin
quo tropo, qua elocutjonis figura panem ct vintitn sacrificium efflcit. t Exilit hic critieus, scd cito
transmutari et converti in corpus et sanguinem rcsiliet, cuin genuina islorum exposilio Ruperli sen-
Domini, idem in sensu est, ac panem el vinum sum dederit.
hypostalice uniri seu Verbo, sen corpori el sanguini Terlius locus est in iib. vi in Joan.
• Domini ? Qnis Catholicus hyposlalicam carnis cum < Quod si quis, ail Riipertus, a nobis quaerat
Verbo unionem, quam fide divina in Christo credit, quomodo panis qui hoc anno de lerra crealur,
nnquam, his verbis, « Caro transmuiaiur, verlilur corpus Christi fil quod in cruce pependit, et vinum
cl convertitur in Verbiim, > atil expressit, aut quod praesenlibus expressum est acinis, ille sanguis
cxprcssam intellexit? Quis non auriiret haereticus p ejus fit qucm 'de lalere suo fudit ? iuierrogemus
Eutychianus, qui ineffabilein divini Verbi cecono- etim quomodo Filius hominis, qui utiqtie defemiua
niiam his vocibus efferal, « Caro in Verbum irans- conceptus et de lerra nalus esl, de ccelo descen-
muala, versa et conversa csl? > et in oppositum deril? vel quomodo, antequam in coelum ascenderet,
quis non haberetur saltem in voce Calholicus, qui jam in ctelo esse potuerit, juxta veritalem ipsius
carnem hominis in personae nnitalcm conjimgiVerbo dicentis : El nemo ascendil in ccelumnisi qui descen-
divino profilerelur ? His eum vocibus, < Caro homi- ditde coslo, Filius hominis qui est in ctelo. Hoc pro-
ni» in personae unilatem riivino Verbo conjuncia feclo si quis sapit, respondere poterit quod proplcr
suhsislit, > carnem in Verbum Dei transmutari unitatem Dei el hominis Christi illud reclissime
eiconverti, senlire et iniclligere, qtiis jure aliquo dictum sit; quia videlicet unus est Christus, Filius
posset suspicari? hominis cum Filio Dei quide ceelo descendil;quique,
Cum ergo Rupcrttts li!;ris inlegris, plenisque cum essel in lerra, nibilominus et in ccelo elubique
yaginis stupendam panis et virii in corpus et sangui- erat. Quippe quem Ioctts millos concludit, quia in-
cpm Dominicum convcrsionem el iransmulalioiicm, circumscripta cst natura Divinilalis. Ergo verhis
isiis ctnihilo riivcrsisvocibuscxpijinatetdemonstret; paululum dcmulalis riicaai ci: Nemo le sublcval in
161 PROLEGOMENA. — APOLOGIAPRO RUPERTO. — PARS II. 162
coelum nisi hic panis qui desccndil dc ccelo; ho( A sive in sanguinis horrorem, sed asstimendo invisihi-
corpus Domini quod pependit in ligno, cl hic sanguis liler ulriusque, divinae scilicel et linnianse, quae in
cjus qui effusus est pro omni mundo, nempe si .Chrislocsl,immorlalissiil>stanliaeverilalem.Proinde
priorera sententiam vidil, de ista non video quid sicul hominem, qui de Virgine siimpins in cruce.
dubilet. Unitas enim Verbi untim efficit coi-pus pependit, recte el calliolice peum coiifilemur, sie
Chrisli, ul illud quod tunc in cruce pependil, et veraciter hoc qnod sumimus de sanclb allari, Chri-
islud quod nunc Ecclesiae fides ore sacro conficit, slum dicimus cl agnum Dei praulicamiis. >
umim corpus sil, una, inquam, caro el niiiissaiignis Ex lam evidenlibus ipsiusmel Rupeni tcsiimoiiiis
sil. > Rupertum quis non damnel ? At juriicitini praeceps
Quarlus locus infra ex eodera capile petitur, ubi non raro injustum esl. Ex Facundo (lib. x, c. 4)
Ruperlus ait: disce quod < el niulla sicut senijmus eloquimur, cl
« Verbum, quod est panis angelorum, caro factum inulta non sicut a nobis proferentur, ila suscipiunlur
esl, non mulatum incarnem, sed assumendo carnem; ab aliis. > Disce quod (lib. eodem, c. 5). < non ex
sic idipsum Verbum jam dudum caro factum, panis levi sono verborum, sed ex inieiitione dicenlis
visibilis fit, nou mutatum in panem, sed assumenrio aestimanda sunl quae dicuntur. >
et in uniiatem personae suae transferendo pancm. Haec omnia sunt quae subodorari polui Tuitiensis
Proinde sicut de carne noslra quam Virgo Maria loca, in quibus novae et absurdae hyposlaticae iropa-
pcperit, vere fateraur propler unitalem personae, nalionis sparsisse semina, vel Uindamenta jecisse
quia Deus esl: nihilominus de pane isto visibili, a minus aequis censoribus judicalur. Haec iiaque
quera ejusdera Verbi invisibilis divinilas assumens altentius modo expendere susceptartim est partium,
in carnem suatn transferl, vere el catholice censemus ut videlicet, dalo legiiimo Ruperli sensu, quanlnm
quia corpus Christi est. > cum recla firie, cum SS. Patribns et sccum in oro-
Qtiinlus locns ex lib. vn in Joan. aridiic.it. nibus perpetuo RupeTiusconsenseril,palam omnibus
« Non ila consenuit fides nostra, ail Ruperlus, fiat.
ut non videat se frangere panem Dei, et integrum Quod ut felicius consequar, duo. polissima a SS.
servare Filiutn Dei; quomodo senex Abraham videre Palribiis circa corporis Chrisli sacramentum et ejus
poluit, ut et arielem percuteret, et filium arae stiper- unilatem nobis tradila hic slaluo : Christi corpus,
positum non laederel. Licel panis iste visibilis cuni quori in altari divina virtute conficitur, esse illud
invisibili Filio Dei unum factus sit, aries autem ille ipsiim Chrisli corpus qnpd Verbo Dei in personse
cum Isaac, pro quo eidem arae imposilus est, unum n imiiaiem, scu,nl loquiuiLur.byposttaice conjunctum
esse vel fieri non potuerit. Nam Dei Filius, id est cst; et proinde ipsummet corpus Yerbi,quod insinu
Deus et hoino, habet in se virtutem effectivam qua Yirginis forinalum et ex ea nattim est, quod in
sibi uniaipanem islum visibilem; Isaac autem illiun crttce pependit, quod surrexil a morte, ei sedel a
sibi concorporare salva utraque subslantia nonpole- dexlris virtulis Dei.
rat arietera .... Quia revera sicut Deus et boino Adeo ul islius unilalis qua corpus qttod csl iu
unus est Chrislus, sic el ipse panis visibilis conse- allari ; cl illud quod ssl in ccelo, non duo corpora
cralus, cum illa carne quse pependit in crtice, una sed unura sunt eorpus, prima et maxiina ratio sit
caro esl, ununi esl Chrisli corpus. El quia sicut in unitas Verbi. Cum enim non sit nisi tuitts Chrislus
vera carnis morte divinilas uihil passa esl, sic ubi in Verbo divino subsistens et non sit nisi uiiiim cor-
in allari verum Christi corpus imroolalur, frangilur Verbi, consequens esl nonesse nisi unum Chrisli
pus
et manducaiur eariem Chrisli humaniias, quae semel
corpus, ct quod in ccelosedet et quod lalet.in sacra-
passa esl~el resurrexil, nihil patilur, nec cnim jam menio.
morilur. >
Sextus locus ex decimo capile libri n in Exod. Equidem scio ex doctoribus calholicis nonnullos
in quo Ruperlus sic loquilur: corpus illud, quod in altari consecralur, secundun»
distinxisse a corpore quori rie
« Sicut naluram humanam non deslruxit, cuni aliquam ralionem
natum et quod pro peccalis totius mundi
illam operatione sua ex ulero Virginis, Deus Verbo Virgine
in unilaiem personae conjunxil, sic stibslantiam cruci affixum est.
panis el vini secundum exleriorem speciem quinqne Epiphanius (121). < Hoc meom csl, inquit, hoc
scnsibus subaclara non mulat aut destruil, ctini ei- et hoc videmus quod non lequale esi, neque simile
dcm Verbo in unilalera corporis ejusdem quori in noh iroagini in carne, non invisibili Deitali, non
cruce pepenriil, ei sanguinis ejusdcm quem de laiere lineameniis membrorum. > Et Rabanus conlra
suo fudil, isla conjungit. Item quomodo Verbuni, a Paschasium expressius dicit, « aliud corpus Chrisli
summo demissum, caro factuni est, non niuialum passum, aliuri iii sacr.imenlo. >
incarnem, sed assumcndo carnem; sic panis el Ipse Lanfrancus(122) faletnr ipsnm corptts, qiiod
vinum, utrumque ab imo suhlevaium , lit corpus de Yirgine suniptum est, nos suroerc, tt lamcn non
Christi et sanguis, non mutatura in carnis saporem, ipsuin. < Ipsum scilicet in subslantia, > ut suam et

(121) In anch. (122) Lib. De corp. et sang. Dnmini, c. 18.


163 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS 104
aliorum simui menlem ibi cxplical; « non ipstiin, in A . Chrislus Salvalor noster, et carnein el sanguinem
qualilatibus et exleriori specie seu forraa. propter noslram salulem habuit; simililer et eam
. Ne tamen aliud in cruce, et aliud in altari Christi in qua per preces Yerbi ejus ab ipso gratiae sunt
corpus diceretur, prohibueriinl aJii, et prae oinnibus actae alirooniam, ex qua sanguis et caro per mula-
noster Tuiliensis qui, adduclis onmibus in locis id tionem alunlur, incarnati illius Jcsu carneni el san-
unum altendentibus, probat non aliuri, sed unum guineni esse stimus edoctl. Nam aposloli in com-
idem corpus esse el quod cruci aflixum seu ex meutariis a se faclis, qua? Evangelia vocantur, sic
Virgine naiuiri est, et quOd in altari consecraiur. edoeentsibi prsecepisse Jesum, qui aecipiens panem
Juxla caiholici, quem Lanfrancus-exposuit, sensns et graliasagens dixil : Hoc facite in meam comme-
raiioneni, noniiiiiiqii-aina priscisinaximescriptoribus mordiionem. Hoc est corpus meum. Et similiter acci-
islud sacraroentum; sive Chrisii corpus quod est in piens calicem et gratias agens dixit: Hic esl sanguis
sacramcnto, cailiolice dici poiuit, utel caiholice di- meits, t elc.
ctum est, corporis quOd iu ligno pependit, el sangui- Quae aureum Chrysostomi flumen de isia Dorni-
nis qui in cruce fusus esl, typus, similittido el ligura. nici corporis veriiaie et unilale effudil, accipe (124):
Quibus tamen vocibus, alio tempore ne moverent < Corpus illud (quod est in sacramenlo) unituni est
scandalum , alii parcendum volueruni, inler quos B ; Clnisto. Hoc corpus, quod in allaris sacrificio fran-
spectalur abbas Tuiliensis. gitur, affixum verberaltim. Hoc idem corpus, cruen-
Eodem utique sensu aliqui hoc corpus, quod est laiuin, lancca viilneralum. Quod est in calice, id
sub exteriori panis specie, dicere non dubitarunt est quod e latere fluxit. Et alio in sermone ail (125),
visibile et videri, palpabile et Iractari, ac etiam < quod corpus illud cujus in mensa efficimur parli-
frangi, ut in Chrysostomo legitur. Quod aliisnon cipes et hic sanguis quem in altari delibamus,
vistim est qui corpus Illttd quod est in sacramenlo, illius corpus eslelsanguis, qni supra ccelos residet,
invisihile, inlelligibile el spiriluale; quod autemin qui ab angelis stippliciler adoratur; illius qui
ccelo, visibile el palpabiie praedicarutil. « Caro, proxime assistit immoriali Dei potenliae. >
iiiquit Lanfranctts, carnis et sangiiinis sacramentum Breve sed quam potens el quam dulce Ambrosii
est. Carne et sanguine, ulroque invisibili, intelligi- eloquium (126) : < Hoc quod conficimus corpus ex
bili, sigiiificatur Redemptoris corpus visibile, palpa- Yirgine esl. > Quod flesychiiispluribusexplical(127).
bile, maiiifestum, plenum gratia ouinium virtutuni.> « Sancta sanclorum sunt propria Christi mysteria,
Quanivis autero non una omnium vox consonet qttia ipsius est corpus, de quo Gabriel ad Virgineni
calholicorumPatrum.unus tamenomnium sensusesi; , dicebat: Spirilus sanclus superveniet in te, el viiitts
nec ista vocum diversiias itllam fidei aut doctririae -, Altissimi obumbrabil libi; ideo quod nascelur ex te
dissonantiam induxit, sed unam eamdemquc ad- Sancium, vocabilur Filius Dei. t
oraiicli hujusce sacramenti fidem variis modulis ex- GregoriusNyssenusinsermone cathechisiico(128)
pressit. de riivinis sacramenlis, cujus Euthymius Bessariou
Qui enim Clirisli corptis, quod Ecclesite precibus ct Garelius habeniinenlionem, his omnibus expres-
coniicitur, dixerunt, secundum exleriOrem videlicet sius docel quod panis ct vinum fiunt el suril in
panis speciem, aliud ab eo quod in cruce pependit, sacramento tinum Chrisli corpus Yerbo divino hypo-
el quodmodo sedet ad dexlerain Pairis : qtti eucha- siatice uniltnn ; sicut panis et vinum, quibus Clni-
risiiara dixerunt lypuni et liguram Chrisii in cruce sltis vescebaiur, ipsum fiebant divinum ejus corpus
niorienlis : qui corptts in sacramenlo dixerunl invi- in unilate personae conjunclUm Yerbo.
sibile el intelligibile, in ccelis atilem palpabile el Unde ei hujuscequaistionis riifficullaiem, quomodo
visibile : quiqtie in altari Christi corpus absconrii- unum iilud Cliristi corpus ex multis panibus sic
lum dixerunl, in ccelis vero inanifestuin ; hi oimies conficitur, Cl siiigtilis ccelesti huic mensse acciiiu-
Uno sensu el una hde professi sunt non esse riuo bentibus ila distribuitur, ul nullam sui muliiplica-
Verbi divini corpora; sed unum corpus, sivequod e D ] lionem imniinulioneinve subeat, ea, quam Sacra-
Virgine natum, in cruce passum et jaui in ccelo menlarii ailenriant, ralione dissolvit. Virielicet quod
gloriosum ; sive quod mysticis cojisecralionibns in siciil panem el vinum ipsis vescendo Verbuin fecit
altari oblatum, et sub sensibili elementorum specie corpus et sangiiinem suum, ita nunc Yerbum profe-
invisibiliter adorandum; ulpole.manens Verbo di- rendo, panem et vinum in quovis altari facil eam-
vino iud.ivisibiliter unitum. Hanc corporis el san- dem carnem seu corpus idem, el eumriem sangni-
gtiinis in aiiaris myslerio et Incarualionis compara- nem suum; cum ex unoquoque pane et unoqtioqtie
tioiie seu ex unione Verbi cum carne, Juslinus sic vino uniim et iiJem Chrisii corpus conficiatur; iia
proponit (123) : « Non sicul communem panem, lainen ui qui hanc Christi carnem surnit sub una
neque communem potum, isla (quse per gratiaruni panis specie, iion eam sumai sub altera, in qua
actionem sacerdos benedixit) sumirous; sed que- nibiloiiiiniis iniegra perseveral. Sicque sine sui
inadmodura per Verbum Dei caro factus est Jesus (liniintiiioiie divinum Verbura seipsuin cunctis cre
(123) Apolog. ii, sub finem. (126) Lib. De iisqui hiil., c. 9.
(124) Hom. 24, in. I ad Cor. (127) Lib. vi, in Lev. c. xxn.
(125) llom. 3 in Epist. ad Ephes. (128) Oral. 237, l. III.
165 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPEBTO; — PARS II. 166
deiilibns iinperiil, per carnem qtise ex pane ad raul- \ dentis et bibeniis iransmutatur el non fit aliud
liplicem sui dislribiitioiiem, multiplicenique fide- corpus praHer quod.prius eralipsius: sic et propo-
lium refectionem in allari conficitur. siiionis panis, vinumque el aquam, per invocatio-
Cyrillus in Joan. (129) paucis quidero sed luculen- nem et adventtnn Spirilus sancti supernaturaliter
tis islam Corporis Christi unitalem declarat, cum Iraiisniulantur in corpus ct sanguinem Ciiristi, ct
dicil carnem quam comedimus eam esse quae, quia non siiut dtio, sed iinnni et idem. > Paiicis inler-
verbo, quod naluraliler vila est, conjnncla esl, vivi- missis: < Panis el vinuin non sunlfigura corporisct
lica esl. sanguinis Chrisli. Absil eniiii hoc! sed et ipsum
Sed Remigius (130) eani nobis fusiori explicatione corpus Doniini deificaiuniipso Domiiio dicente, Iloc
edisseril: « Caro, inquil, quain Yerbum Dei Patris • EST CORPUS MEIIM;non figura cprporis, sed corpiis;
assumpsil in utero virginali in unilale suae perso- el iion ftgura sanguinis, sed sanguis. >
nae; el panis qui consecratur in Ecclesia, iinum . Ilsec omne Ruperli crimen diluunl, vel Damasce-
corpus Christi sunl. Sicut enim illa caro corpus num hyposlatici ejusdem erroris prius acciisanl ct
Clirisli esl, ita el isle panis transil in corpus Christi; dainnant; quippe qui iisdem omuino verhis quibus
nec sunt duo corpora sed unum corpus. Divinilalis Rtiperlus, nou solum corporis et sanguinis Cbristi
eniin pienilttdo, quac fuit in illo, replet et islum B veriiaiem in sacramenlo profilelur, figu-jim abji-
panem; et ipsa divinilas Verbi, quae implei coelum ciens; sed el quoinodo hoc qnoil esl in sacramenio
cl terram et omnia quse in eis.sunl, ipsa replet non aliud Chrisli corpus esl ah eo quod e Virgiuc
corpus Christi, quod a muliis sacerdolibus per uiii- snniptuiii jam sedet in ccelo; el non duo corpnra
versum orbem sauciificatur, el fecit unum Christi sed unum Dei corpus, diseriissime explical ex tslins
corpus esse. > Silere hic non valeo hypostaiicae iin- corporis unione cum Verbo, id esl exeo quori dhi-
panationis inventorem esse Reinigium, non Ruper- num Verbum sibi assumat hoc ipsum corpus qucd
lum, sT hanc impanationem adducta habent verba esl in sacramenlo; etqtiod propterea fit ipstim cor-
Ruperii, quae nihil aliud quam isla Remigii loqinin- pus Verbi, cujus non duo corpora, sed unum eor-
lnr el significant. pus esse credimus et profiteniur.
His Damascenus accedat (131)', qui, elsi novator Pelrus Damiaui (152), ab istis nihil recedens, non
apud novaioreni audil,CalhoIicuslamen apud Caiho- aliimde quam ex ista divini Verbi unitate deducit
licum. Is corporis Dominici unilatem ex divini Verbi rationem, qtia Chrisli caro dislantibus locis diver-
unitate repetens, Iptius nostrse disptitalionis ralio- sisque temporibus consecratur, cum lamen una sii :
nem istis explical: « Si volens ipse Deus Verbum n t Tanla est enim,'inquil, Ecclesiae unitas in.Ghristn,
caro factus est, et ex sanctae Virginis purissimis J ul uniis ubique in lolo orbe lerrarum sit panis cor-
saugiiinibus in seipso sine semine carnem stislen- poris Christi, et calix. sangitinis ejus. Quoniam
iavit, non potest panem sui ipsius corpus facere, et diviiiitas Verbi tina cst, qtiae totum implet niuiidttm.
vinuin el aqtiam sanguinem? Quomodo fiet milti Ita Jicel multis locis mullisque diebus illud corpus
isttid, dicil.S. Virgo, quonium virum non cognosco? consecretur, non snnt tamen mulla corpora, sed
Respnnriel Gabriel archangelus : Spiritus sanclus unum corptis Christi. >
superveniet in le, et nbumbrabil itbi. Et nunc inler- Alcuiiii ista diceres, qui verbis iidem, nec dispari
rogas quoniodo panis fil corpus, et vinum el aqua sensu, jam exposueral (132*) hanc corporis Ghrisli
. saiiguis Chrisii? Respondeo libi et cgo, Spirilus iinilatera, qttod in utero Virginis a Yerbo assttin-
sancius oburahral, el haec operatur supra ralionein piiiin esl, el quod diversis in allaribus quolidie ab
et inlelligentiam : panis autem et vinum transu- eoriem Verbo assumitur. « Tanla est (verba sunt
muntur. Quia mos el hominibus panem maiiducare, Alcuini) Ecclcsise unitas in Chrislo, ttl unus ubique
el vinum el aquam bibere, conjunxit his ipsis suatn sit panis corporis Chrisli, el uiius calix sangtiinis
divinilatem, et fecit haec suum corpus et sangni- ejus; accipiens, inqiiil, hunc praeclarum caliceiu :
ncm. Corpus enim secundum veritatem conjunclum ly ideo riicit, hiinc accepit, qtiod calix queni sacerdos
est riiviuitati, quod ex sancia Yirgine corpus est; catholicus sacrilicat non est alitis nisi ipse quem
lioii quori ipsum corpus assumplum ex ccelodescen- Dominusapostolis trariidit. Quia sicut diviui asVerl i
derit; sed quod ipse panis el vinura transmulanlur Dei tina esl, qttae tolum implet mtiiidum, ita licet
in corpus et sanguinem Dei. Si aulem modiim requi- miiltis locis el imiumerahilibns diebus illnri corpus
ris quo lial, sat libi sit audire quouiam per Spiri- consecrelur, non sunt tamen mulia corpora Chrisi;,
lum sanclum; quemadmodum ex sancta Deipara neqttc multi calices, sed uiium corptts Christi et
seipso el in seipso Dominus carnetn susleiitavit. uniis sanguis, cum eo quod suinpsil iu ulefo Vir-
Qiioraodo natiiraliter per couiinesiionciti panis, el ginis, el quod dedit aposlolis. Divinilas enim replct
vimim per pniioiieni irt corpus el saiigiiinem come- illtid qttod ubiqtie est, in singulis allaribus per itui-
(129) Lib. iv, cap. 2, uiaxime vers. 54, §5, 56, cap. x, I. ad Corinth. Similia scribit in cap. xi,
"57, 58, 59, 62, 63, 64, elc. ejnstlem Epistolae.
(150) Reniigius, sive Remensis, ul contt nriil Vil- (131) Lib. IVorlhod. fidei, c. 14.
ldipandus, sive Lugdunensis cpiscopus, ut inscii- (132) Lib. Doroimis vobisc, c. 8.
btinl alii; sive Aliissioriorensis nionaclius, ul Alber- (152*) Lib. Dcdiv. off.
tinus ei alii sanius jitdicaveiunt, lia'c scripsit in
ltV7 RUPERTUS ABBAS TUITIENSIS. 1G8
VeirSuni5 Eeclcsiac orherii, et coujurigit ac facii ut A fien cl esse carnem ct sanguinem catholice conli-
sicul tpsa iina est, ila conjungatur corpori Chrisli, lcmur. Ita S. Juslinus (136) cui succinit S. Grcg.
et Uriuin cofpus ejus sit in vefitale. > Nyss. (137). « Corpus, inquil, quia Deus Verbum in
' illo habitavit, divinam obtinuit dignitatem. Unrie
Reiriigius Anlissiodoreiisis (135) Alcuifti mentera
secuius, ipsiiis verba, quibus eain polius exprimeret, nunceliam recie panem Yerbo Dei sanciificatum,
qiiasi iraiiscripsii : « Tania aulem Ecclesiae imilas in Dei Verbi corpus crediraus imrautari. Ut eniin
iii Chrisloest, ut uniis uhiqiie panis corporis Cliri- iilic Verbi Dei gralia eflicit illud corpus, cujus firma-
sti, » elC, tit iti AJcuinO. menlum ex panc conslabat, et ipsum etiam quo-
'- ipsa ergO meridiatia luce clariUs est unam IianC damniodo panis erat: ila eliam bic panis per Ver-
omnium csse catlioiicorum Patrum doctrinam, cor- bum Dei et oralionem sanciificalur; non quia conie-
pus iilud, qnbd ex pane in altari conficilur, iilnd ditur eo progrediens ut Yerbi corpus evariat, sicut
ipsuirt Chfisii corpiis, quod ex purissimis inteine- alii cibi, sed slatira per verbuni in corpus mulalur,
fatse Virginis sanguinibus formalum, Verbo Deo ul dictum est a Yerbo : Hoc est corpus meum. >
Pairis in personae iiiiiiatem indissolubili nexu con- 5. Sicut praeter nalurae ordinem, mira potentia ex
jiiiicluni est; corpus illud, quod distinclis locis et Virgine Christus nascitur, ita supra naluram divinae
lempoiihiis in sacramenlo sanctificatur, et illud B viriulis ac operalionis esl, quod Chrisii corpus in
quoil in cruce clarificatum est, non plura esse cor- altari ex pane conficitur. Ul tradit Ambrosius locis
pofaj scri iinuiii idem Chrisli corpus : singularem supracitalis (138).
deniqiie individuae islius uuilalis rationem esse Ex his aulem quibus doclores catholici utrumque
ipsam divini Verhi Unilalem, quae non plura, sed ^divini Verbi in carnem myslerium composuere, quis
unum COrpus assumpsil et habet; in ea licel sub- fueril Ruperli sensus , quam pura illius docirina ,
sistat et vivat, sive quOd in inyslerio, sive quod iu quamque catholica ipsius (ides , iis ipsis locis quae
ccelo csl. El liocpriraum Ruperli fidein polentissime apposuimus, fil patenlissimum. Cum enim Ruperlus
vindicabil, catholicum sancti illius docloris sensum in cap. 2, lib. n, De div. offic.dicil quod unitas Verbi
evidenlissiine demonstrans. unitatein facit sacrilicii, nihil senlit quod praefaii
Alteruni quod ad clariorum doctrinae Ruperli scriplorcs non senserinl; nihil loquilurquod eccle-
iritelligeniiam plenioremque ipsius cum calJiolicis siaslici traclatores professi non fuerint, qtios illius
scriptorihtts concortliam prsemillo, sit illtid sacro- corporisquod e Virginis utero Verbum Palris assum-
saiiclum liorrendumque altaris sacriftcium simul et psit, unitatem cum eo quod in altari consecralur, ex
sacramentuin, stupendo et ineffabili Incarnationis hujus Verbi unilate explicanles, in superioribus
iitysteiio seu divini Yerbi oeconomiaea sanclis Pa ii audiviraus.
tribus comparalur in multis. Et ut facilior ac promptior primi islius ex Ruperti
1. Quod, ut jam posuimus, sicut unitas Verbi locis tibi sit intelligentia, atlende Tuiiiensem eo loci
uiiiiatero Cbrisli conslituit, ita ejusdem divini Verbi tria docuisse: 1. Verbum selerni Palris,eadem divinae
linilas ct iiniiaicm facit sacrificii. virtulIsoperationede'sancio altari panem, el viinim
2. Quod sicut ex duobus Chrislus eomponiiitr, in corpus et sanguinem suum tranoferendo suscipe-
Verbo scilicet et carne, ita sacramentum ex duo- re; quanoslram deMariaVirgine sibicarnem univit.
bris fil, exleriori videiicet panis et vini speeie, et 2. Panera illum queni heri sacrilicavimus, et islum
Cliristi cOrpore, quod res sacrameiiii diciiur : iia quem hodie vel cras sanclificabimus, non esse duo
iil iion in iiiiilale personali, sed iri sola ex dtiobus corpora : adeo ut crederc aul dicere nefas sil in
composilione, inslilula sil isla sacramenli corporis Ecclesia offerri Christi corpora, tot scilicet quot pa-
Chrisli el ceconomiae divini Ycrbi comparatio. Sic nes quotidie consecrantur, id esl lot pene quol mi-
Algerus eam, quam Auguslini putavit, sententiani nistranl >n Ecclesia sacerdoles.
iiiterprelalus esl (134). 3. Non duO corpora dici aut esse , hoc quotl ex
5. Qtiod sicul Deus huniaria fornia operlus veuii, r, paneconficiliirel in incruenlo imraolatur sacrificio ;
ila Chrisitis in allari panis formam intluil, non sic et illud quod ex inuliere factuin in cruce pcpemlii ;
tameii ut panis verilatera habeat. Et sicul lncarnaiio sed uiiuin idem esse, propler divini Verbi, in qno
hominis aSsumpli dicitur myslcrium seu sacramen- aeqiie hoc atque illtid suhsisiit el vivil, indivtduam
uiiii, iia coiisecratio Dominici corporis sacramen- iiiiilalem.
lum vocalur; ncc sic lamen ul corpus Dominici Et ne indoctis el incuriosis imponere videar ,
veritalein excliulai. ipsa Ruperli verba profero, quibus illud docel; noii
Hsec S. Auibrosius et B. Maxiinus apud Alge- nullis in lanli sacramenti fide adhuc lilubanlibus ,
ruiri (135). ilHusveriiatein, eo capile, sicobfirmans : « Ne ergo
: 4. Quod sicul iii Verbo Palris Deus facius est dicas iri corde luo, Quis ascendil in ccelum ; boc est
i:aro,ita iti Verbo Deipanemcl vinum Dei incarnali Chrislum deducere; ul isqui in se resurgens a mor-

(133) In traciaiii Decclebralioue missae. (137) Serm. cii. De div. sacram.


(154) Lib. cit., c. 5. (138) Lib. De iis qtii iniliantur, c. 9; et li.b. iv,
(1J5) Lib. cil., c. 6. De sacr., c. 9.
(156) lnApolog.ii.
189 PROLEGOMENA. — APGLOGIA PltO RUPERTO. — PARS II. 174
tuis jain non moriiur, adbuc per sacri altaris A coriiparaiionis arte, hujusee saerift-.ii.-s-eti:t.«st-jrtmv-
hostiam, in.suo niysterio, pro nohis iterum iramole- nii illius ponli/icis, maieriam nrin simplicem exbibeai,
tur. Projje esl enim Verbum in ore iu'6 et in cqrde sed crimpositairi. < Matefia, inqnit, vel subslaiiiia
ttto , hoe est verbtim fidei quod prwdicamus , inqiiit sacrificii, quod erat tunc qiiando Cbristus aCcipiens
AposloItiS'.Qtioniam ergo prope esl i.n oretuo, elin pancm in sanclas ac venerabiles raanus suas dixit:
corde tno Verbum Dei , Yerbum crucis Christus noc ESTCORPCS MECM , ct nunc est in inariibus Pon-
Dpminus; si lnijus verbi flumen super panem et vi- tificis nostri, nou simpla est, sicul ne Poniifex ipsn
num cffudefis , et ordine qui ab ipso statutus cst, soliusdivinse vel solitis huiiiaiiae snbstaniim esl. >
veritatem hiijus Verbi proluleris, slalim de sancto Quaenam autem slt illa sncrilicii, sicut el poiililicis,
allari panCm ipsuin et viniim in corpus el sangiijnem scti sacrificantis dupla siibslantia , his aperit: < Est
snum iransferendd, stiscipit; eadem viflnte> earicin enim tam in Pontifice, qiiam in sacrifirio riivina snb-
polenlia, vel grat.ia , qua noslram de M.iria Virginn stantia.est el lerrena.Terreiv.iin tilroqueest.id quod
earneni suscipere potnit quoinodo voluit. > corporaliler vel localiier videri polcst. Divina in
Posl hsec, alterum siimil ct lertium adversus eps HlrOqtie; Verbnm iiivisibile est, quori in principio
qui corpus illud qiioil est in allari, diccbant non illiid erat Deus apud Detim. >
csse quod e Virgine natum cruci,affixum est.conii- " Utvcro lam in sacrilicio quam in Pontifice divina
nuo subjicil: « Ncc dtio corpora dicunlur aut stmt; illa esse substantia, quae Dci Vcrhnm cst, ct in sacri-
hoc, quod de altari el illud quod acceptum est de ficlo ipsum Verbi illius scu Ponlificis corpus offerri,
ntero Virginis. Quia videlicet iiniim idemque Ver- ex Chrisli vcrbis innotescat, subjungit Tuiliensis :
hum, umis idemque Deus sursum csl in carne : bic <Nam ctiin dicerel idein magnusPontifex,panem et
inpane: alioquin et ille panis, qticm heri sacrifi- vinum icnens, uoe ESTCORPUS MECM, HICESTSANGIJIS
eavimus, et ille quem bodie vel cras sacrificabimus, ^Eris.VOx eral Vcrbi incarnaii, vox aelerni pfincipii,
plura sunt corpora; nec recte dicimus offerri ab vox autiqtii cousilii. >
Ecclcsia corpus Clirisii, meliusqtie diceremtis cor- Al quomodo panis cl vinum qusc Olteruntur , in
pora, quia quotiriie pene lot offerunlur paues (male- Verbi divini corpus el sanguincm, divini vefbi vif-
riam hic ponit sacrificii) quol habcntur in Ecclesia lule sic transmutanlur, ulunum Vcrc sit sacrifi-
sacerdoles. Sed hoc prohibel causa.convincit ratio, ciuntj, el illud quod in cruce consummaluin est v ct
religio rcspuit. Unitas enim Verbi iinitatem efficit illud quod in altari peragilur? Quotiiodo Vcfbutn ,
sacrificii. Simiiiter enim unum Verbuni ctoliin car- quod huraaiiam acceperat naluram, id cst in carim
nem de Maria Virgine sumpsit , et nunc de altari- P manens, panis et vini accipiebal siibstantiam, vit»
saiiitarcm hosliam accipit. > Ex qtio sic concltidil: mcriia panem ctim sua carne , viimin cum suo jtm-
« Igilur iinuin corpus esl et quod dc Maria genitum gebalsangiiine?
in cruce pcpendit, et in sancto altari oblaium, quo- Modiim liiiuc, qui modtim omnem excedit, cx Ru-
litlic nobis ipsam innovat passionem Domini. > pcrlo intcliigc, ubi islam corpOris illius quori in situt
In tribus his quae objccto capite Rnperttis tradit, Virginis Verho Deo coiijimcliim esi; et illius quod
quid, precor, erroris csl? Error est, quod fides ca- ejtpane cl vino prece myslica rOnficitur, inefl.ibi-
iholica credit, eadem yirtule divina, eteadcm Spiri- lem unilaicm ex divini Yerhi uiiilaie sic arguit ^
lus sancti operatione, Christi corpus ex pane in < Verbum Patris carni et sanguini, qitem de utero
altari confici, qua in sinu Virginis formalum esl? Virginis asstimpserat, ac pani et vino quod de Allaf i
F.rror est, quod ealholica fides profilelur, non esse assumpsit, meilium intcrvcnicns untim sacriliciutil
plura quae consecranlur Chrisii corpora ; sed unum, cfllcit. >
uno eliam tempore, dislnniibus quanttinilibel in locis, , Quaequid aliud signiflcant quam Verbum divinuniv
divini Verbi corpus ab Ecclesia offeni ? Error est,, cui et illud corpus quod de Virgine sumptum esl, et
quod divina fide cerium tencmns, hocqnori in mystc- iilud quod in allari poniliir, in personaa unitalem
rio immolaiuf, Domini corpus, illuri idem essc quod U coiijuiiclum manel, esse quoddam vcltiti medium in-
pro nobis in crtice passum, ima sumrais reconcilia- lcr ista quasi duo Christi corpora , sna videlicct
vit? Erfor, inquam, est, quod cnivis Gailiolico sapit, unitale efficicns ul ]am non duo sint, sed unum cor-
uiiiim hoc esse corpus , quod imiiis riivini Vcrbi cor* pus et unum sacrificinni, cuiii unius divini Verbi et
pusest, ex ipsa riivini illins Yerbi unitate arguere , Cliriiti noimisi unum cofpus sil el iiniim sflciii:*
ut nnilas Verbi facial iinitatem sacrificii? cinm ?
Haec majorum doctrina , bscc firies esl. Quid crgO Qujd ergo Tuitietisis eo cap. doeei quod superius
Rupertus in eo capite scripsit quod sanclornm Patrum cxplicato capile ad SS. Patrum mcnicm non docuis-
doctrinae ac fidei minus consentiat? Quid dixil quod scl? Ibi juxla calholicorutn iractalontm et scnsum
ab irapio hyposlalicoe impanationiserroretolum non et verlia dixerat quod unitas Verbi ntiitatem facit
abliorreat? sacrificii. Hic dicit quod Vcrbnm medinra inlerve-
Nec minus caiholice Rtiperius sensil in capi 9 niens ununi effieit sacrificium. Quid ergo eo incapi-
ejusdem libri De div. offic, in quo inqnirens quae (ulo Rtiperlusprotulitjiinde blaspheriiaeirapanationis
trciiieridi ilHus sacfificii materia sil cam'acutissimc per hyposlasiin jure aiiqtto danmandus venial?
comparal cum poniiiice qui seipsiun oblulil; nl ea Ncc cnim Riiperti censores oppomuit apud euiil
PATBOL. CLXVII. 6
.ili. RUPERTUS ABBAS TU1TIENSI3. 172
legi, quod « Verbum jurigil panem cum carne, ei:l A / Elne in tertio ci quario loco Rupcrtus suam tle
vinum ctirii suosanguine; > uuio aulerii iioniiisi duo- byposiatica impanalione sentcnliain manifestius in-
rum est. Sed B. Gregorium poliusaudiant docentemn dicasse iionmillis videaiiir, utmmque simul locnm
«juod « islud sacrificiura quod ante oculos sacerdoliss sic explanabimus, ut nihrl iri eis obscuri aul asperi
ih aJtari videiur, rapitur in excelsis et consocialurr vel oblusioris possit offendcre.
corpori Christi. > An jungi magis duorum esl quamii Ruperlus in sexlo libro Commentariorunr, quos
consociari ? in Joannem cdidii , lianc proponil quaeslionis difli-
Scd el audiant Clirysoslomum expresse dicentem,, cultalem : « Quoniodo panis qui lioc aiino de terra
corpus islud , quod in (idcliuin mensa apponilur , creatur, corpus Chrisii fii quod iu cruce pependit;
<esse uniUimChriSlo.s Sciaul dcniqiic oniuiuni unio-. et viiHjm quod praeseniibus expressum est acinis,
nun) illam esse perfectissimam qua res sic transilt ille c;us sanguis fil, quem de latere suo fudit. >
in aliam, ut eadeni ipsa sit. Hscc ubi noverint. Tui- Huic aiilein faclum salisaestimat, sirespondeatur,
ticnsem non helerodoxum , sed sanclis Ecclcsiac u ut et ipse respondet, « qitod propter Hnitalem Dei
doctoribus , et orlhodoxse fidci per omnia consonumi el boniinisChrisli illud reclissime dictum sit, quia
acquiusjudicabunt. videlicel unus est Christus, Filius horainis cum Filio
Sed forsah grave el duritm ad huc illis est quodj B I Dei qui de coelo dcscendit. >
Rupertus co in capitulo (cap. 9 Hb. n De diviniss El eounO responso' omiiem prius propositae quce-
officiis), dicat panera visibilera qui.de lerra crevit, t slioriis liodum sic dissolvit: < Unilas enim Verbi .
csse in sacrificio; visibilein panem sacrificii comedi,, inqttit, unutn efficii corpus Chrisli , ui illud qnotl
et sacrificium constrni ex vCrbo Dci et cx lerrae5 lunc in cruce pependit, et illtid quod tunc Ecclesiie
fructibus, quibtis solum vivil corpus. fides ore sacro conficit, imum corpus sil, una, in-
' Al
qtiid ista buc obtrudcre, quoruni caiholicum ell qti3in, caroet uinis sanguissit. > Adeo iit, eoetiani
gcmiinum scnsum janv dcdimus ubi sancluni hunc loci, Riiperlusnihil aliud demonstret quam corpori*
doctorem ab impanalionis errore dcfendimtis , ibij illitis quod in cruce pependit, el illius quod in altari
panis noniine a Ruperto, sicul et ab Aposlolo, et ab, conficilur, individuam unitatera.
ipso Christo, non aliud intelligi vidimus qtiam Chri- Nec cnim ibi Rupertus quserit (qnod maxime ob-
sti corpus sub exterioris panis specie; vcl panem ctl servcs) quomodo panis corptis Clnisti fii vel djcitur,
viiiuni, quae sunl inateria ex qtio (it sacrificium, per. sed quomodo panis (il illtid Christi corpus « quod iw
Cliristi Verbum in ejus corpus el sanguincm trans-. cruce pependit; >nec quscrit quoinodo vinttm Cliristi
mutarida. « Crede ci hoc, inquit Tuitieusis (lib. vii _ sanguis fil, vel esse dicitur , sed quoiiiodo vinum fit
iu Joan.), quia panis iste visibilis cl vinura, quamvis5 ^ el est sanguis iiie quem Christus « de lalere su»
niliil de exteriori specie tiiulatum sit, in alium trans-. fudit. > Ut non de substanliae panis unione cnin cor-
icrint cibuin, qui angelorum viclus esi. Panis cce- pore Chrisli praeposila 'haberetur quseslio , sed de
lestis (ipse qui dicil, ego sum panis qui de cwlo de- corporis quod ex pane consecralur , cum illo qtioil
scendil, Verbtim scilicclPatris) pancni terrenum nobis; crtici appensum cst, perfecta identitale (ut hac voce
dai, quem in carneni suam transmulai : et sic Ver- ular) formala inlelligeretuf.
buni, quod est panis angelorum, jamdudum caro fa- Uude ad proposilsc quaeslionis conclusionem (quotl
cliitn, panis visibilis fit, et nihilorainus de pane isloi el hic allendas) Ruperlus mininie ponit quori unitas
visibili vere et calbolice confitemur quia corpus; Verbi facit pancm dici, vel esse Christi coipus, et
Clirisli esl. >—« Panis videiur esse qttod eral, in- viimm ejus sanguinem : quod iu hyposlaiicae unionis
quil in alio loco (lib. vu in Genes., c. 32), e't lameu. scnsuni, elsi violcnler, pertraherelur; *eri quod uni-
inverilaleChristusesl.i—« Qtiamvisenim, ulpostea L las Verbi unum eflicil corpus Cbrisli, ul illud quod
scribit (lib. iv in Genes., c. 4), exteriori spccie panis, in cruce pependil, el islud qiiori lunc Ecclcsise fidcs
et vinum sit, in vcritate Agnus est Dei. > Vel ut ore sacro conficit, unum corpus sit, unus sanguis
alibi loquitur : « Agnum Dei prxdicamus. i —« Nec JJ D sil. Quse hypostaiicsu unionis intcllcctuni susiiucie
vulgaris, sed panis vilse aclernae, > ait Ruperlus ex- nequaquam possunt.
plicans Exodum(lib.iv.c. 16),«qui eslcorpusChrisli, Hyposiatica siquidera unio neuliquani facii. ulex
proponilur. > duobus quse in uno supposito in personae duntaxat
Eo sensu panem visibilem esse in sacrificio, ett unitatem consociala sunl, una fial aut sit, aul dica-
comedi, atque ex eo sacrificiumconstrui.dicerequid [ lur subslantia sive nalura. Sed sicut in Christo dtiae
prohibel ? Baeccum dlcuntur quid movenl stoma- inaneiil incommutalae dislinclaequc substaniiae in
clium cui sapil quod est fidei?Noniie fidei divinaeestt una divini Verbisubslanliaconjunclse , divina scili-
pancra esse in sacrificio, de quo Verilas dicit: Panisi cet essenlia et humana nalura; et npn cx his duobus
qttemego dabo, caro mea esl pro mundi vita ? Nonne> una Dl, aut esse dicitur : ita in Chrisln duo sunt et
fidci divinae est panem in sacrificio comedi, de quo, incommutala manent corpora, si in Verbo hypostaiica
Veritas dicit : Qui manducat hunc panem , vivet in, dunlaxat unione conjungilur illud quod censelur
wternum.' Quid ergo fidei divinae contrarium protulilt in panem, cum illo quod pependit in cruce
Rupertus, qui non nisi primse Verilalis verba lo- Ecquis enim, dato, quod fieri posse nemo nega-
cuiusest? veril, quod Veibum aiterniPatris corpus panis simul
173 PROLEGOMEM. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. 174
cl corpushominis assiimatiii personaeiHiusdivmaciini- A Deura esse panera, Dcum esse viiiam; yel pancni
tatem quis, inqtiam, vel inielligal, vel audeal dicere esse vinum, vinum esse.panera; panem aut viniim
tintim esse divini Verbi corpus, non dno corpora? esse aniinam Chrisli; elnon soliim dixeril panem cl
«piis intelligat vel dicere audeal hoc quod est corpus vinum esso corpus et sanguincm Cbristi et Yerbi:
panis, illud ipsutn esse quod corpus csl hominis siciilcalholici Palres, qni riivinam Yerbi (ccpnomiam
propier indivisam Verbi iuiitatem ? nobis explicuere, non solunt nobis trariiderunt in
€um ergo nosler Ttiiliensis 'hic-et aliis pluribus mixtura illa ineffabili lioniinein csse Deuin, scri et
in Iocis doceat corpus illtid quod ore sacro conficit Deum esse hominem nos edocueriint. Ctiin ergo
Ecclesia, et illuri quod cruci aflixitobedienlia, ununi Tiiilicnsis nibil liortini de corporis et sanguinis Do-
esse corpus, unam carncm, unum sanguinem, et minici sacramento scripsetil; imo panem non
unum sacrificium, et islam corporis et sangtiinis nisi in Cliristi corptts, et vinuin non nisi in ejits
Clirisli unitalem, ex adducta divini Verbi uniiatc sanguincm transmuiari, tot in locis dixerit, quidea
ubivis demonstrcl, omni ccrto cerlius esl islius fingis Ruperlum sensisse quae nec verbo nec scripio
corporis unitalem, quam Rtiperlus tol in locis protulil? Quid ei errorem imponis, quonon magis
probal a sanclo illo doctore non inielligi pcrsonalem in corpusquam in diviiiamsubstanliam.panein niiia
seu hyposialicam, quae sicnl cx dUabus subslanliis, Spirilus sancli operalione converti; nccraagis.Chri-
unain non potest naluram coiisliiiiere, sic neque ex sti corptis qtiara Deuni ex paiie ab Ecclesia ore
dtiobns corporibus, nuiim potesl corpus efficere. sacro confici, ex divini \7erbi unitale probavil? Si
llaque crilici jam sileant, qui, falso intellectu de- inipia haec et sacrilega indiixisse Jiand dubie cen-
cepti, falsam in Rupertum conjicere ausi sint. Qni sendusesl, qui novam banc hypostalicac unionis
si lamen hujus arguroenli, quo uno falstis eorum panis cl vini ctim Yerbo hacrcsiiii. invcxit, non dis-
sensus convincilur, vim et poiidus nonsenlianl, Iioc similiprofecto jtirisacqtiitaie.qui tol tantte impictatis
altero eos sic urgeo. blasphcmias ferre rion potesl, exhorruisse et ipse
Si docior et abbas Tuiliensis ex saepius inducla judicartdus csl cam liseresim, ex qua non iiiiniis
Verbi unitale ostendere tantum insliluil panem ct necessario cl manifeste fltiefeiil, quani panis et vini
viuuin cum Verbo divino in pcrsonae unitatem co- siibstanliam absque ulla sui Iransniulalione vcre
pulari; et ea ralione Christi carnem fieri et san- esse et catliolice dici Chrisli, sive divini Ycrbi cpr-
guinera, absque ulla panis el vini, sccundum sub- puset sanguiiicin.
stantiam iransmulalione, adeo ul jam raiione unionis Ex quibtis crgn hyposlalicac impanalionis Riiper-
illius bypostaiicae panis ct vini ciim Ycrbo, quod C tunijam argties? Ex Verbi nnilate, inquies, quain
caro facluni esl, panis iste vere Chrisli caro el ipse probare contcndit pancm fieri Chrisii corpns
istud vinura vere sanguis Cliristi dicalur; sieul in in sacramenlo, et vimim cjus sanguincm. At quid
Christo, propter ejusdem divini verbi unitateKi, intle? Ergo, subinfcres, panem ct viiuim manere
liomo vcre et calholice dicitur Detis : si, inquam, id hypostatice unila Verbo Tuitiensis opinalus est?
tuium tot prohalionibus irilendit Tuiiiensis ; et hic,
Haec ergo tua ratiocinalio : < Panis el viiinm in
quem ejus crilici putant, sensus slare possel, eadem allaris myslcrio hyposialice Verbo unila manent.
prorsus interpreiandi raiione, panis el viimm vere
Ergo propler Vcrhi unitatem panis qui in altari
riici possent anima Christi; panis recle dici possel
sanctificalur, sive corptis quod in altari confi-
Cliristi sanguis, et vinum posset legilime dici cor-
citur, (il ipsum Chrisli corpus quod in crtice pe-
pus Chrisli; sed el panis bene diceretur vinum, et pendit, > ut indc in RUperlum sic agas : < Rnpertiis
vinmn ex adverso bene panis dicerelur. docel pi'opter unitatem Verbi panein fieri ipsum
Denique vere dici possct quod in sacramenio panis Chrisii corpus quod cruci aflixum csl; crgo el ipse
vere est Deus; et quod in altaris sacrificio vinum et vimim in altaris sacrameulo in | crsonae
verc esl Verbum Palris aeterni, sicul in Cluisto pancm
iinilale Verbo conjuncia mancre ccnsuit.» Quod in
homo vere est Dcus, et siroiliter catholice posset
Tuiiienscm male refunderes, nisi hyposlalicam lianc
cfferri quod Verbuin panis faclum est: quod Verbum
vini cum VerboPalris unionem, qnam-Rii-
vinum faclum esl in sacrae mcnsae myslerio; qttod paniset
neccssario pracroitlendam jiidicares,
Deus esl vjnum, quod Deus esl panis in Ecclesiac perto affigis,
ex qua id allerum quod Rupertus vere docel, lcgi-
sacramento: sicut vere et caiholice creriimus el
litne coiiseqiicretur.
confileniur qtiod Verbtim caro faclum est, et in
Chrislo Deus est lionio. Data eiiim panis el vini by- Alqui non Ruperti, sed tuuserror sil, ex isla itia
postalica cum vcrbo unione, hacc omnia vera sunt, raliocinalione jain videas. Ex Ruperto in Rupertum
si ea posila, panis et vinum vere dici possuiit a posleriori, ut dialectici loquuniur, sic arguis :
Christi et Yerbi divini caro et sanguis. « Panis fit el esl caro Chrisli, et vinUm sangttis
lmpia haec et horrenda Rupeiium scnsisse pulas, ejus est, propter vcrbi uiiilalem; crgo pani-s et vi-
quse nec slullus fingeret nec blasphemns aul iinpius num Clirisli carni cl sanguini rn personae unitalc
, .
proferrei ? Dic nbi Rupertus, qui tol in Hbris, qui seubyposlaiicejuncta sunt.>
' Et
lol in paginis, islud corporis et sanguinis Cbristi cgo ex Ruperlo juxla lc, pro Ruperlo et in le
mystcrium exposuit, prsedicalione vicaria dixeiit a priori sic arguo: < Panis cl vinum Yerbo divino
175 RUPERTUS ABBAS TUITIESSIS. 176
hyppstalice unita sunt, ergo panis esl caro Christi, A rationera dici, quatn hujusmodi nattiram, aut in-
et vinum sanguis ejus est.> complelam ejus parlem, integro alicui et compleio,
Ex antecedenle isla panis et vini hyposlatica ctim noii forraaliter, sed iantum idiomalice stibjici.
Verbo uiitone, consequens, illa corporis Christi Vide ergo quam lurpiler in diatcclicae leges, scd
tinilas si bene deducilur, quidni et ex Verbi ejtisdem et.qiiam gravitcr in fidei regulas pecces, dum exeo
liyposiatiea unione cum naltira horainis, aplissime quod, ul Rupcrlum sensisse conGngis, panis et vi-
sequclur Deum esse sanguinem, aul Deum essc ntim in allaris sacramenlo hyposlalice divino Verbo
carnem quac esl pars horainis? quidni et ex incom- unita sunt, legitiinc consequi ptttas quod panis est
prcbensibili illa divini Verbi unione, recte inferri caro Christi, el quod vinum Christi sanguis est.
posset sanguinemChrisliessecarnem autesse ipsam Yide in quam portenlosas quamque cxsecrandas
Chrisii animam, aul, reciproca praedicatione, ani- impietatis blasphemias te a te deducla coropellit
mam Christi csse carnem, cl carnem ejus esse il.iitio. Si enim panisin sacramento esl Chrisli caro,
sanguinem ? cl vinum sanguis Chrisli est; quia panis in co.lcm,
Nec eniin usquam discrimen unius ab allero dabis, quo Christi caro, seterno Verbo subsislit; et vinnm
cum Dei in Christo non alia sil subsistenlia quam in ejusdem personae unilalem cum s»<>guineCbrisli
carnis et sanguinis divini illius compositi: et anima, B consociatuin est: qni hypostaticam divini Yerhi
caro sanguisque in Cbrislo aeque uni eidem Verbo cnm natura humana unionem profiletur, nonnc ei
hypostatice copulala sint, ac panem, vinum, car- simili prorsus dialeclicae lege, consequeriter debet
nem sanguinemque Chrisli in sacramcnlo uni eidem confiteri quod Verbnm in Chrislo sanguis est; quod
Verbi divini supposito inconfuse ct bypostatice unita Verbum in Chnsto esl anima Christi: el recipio-
ex Rupcrlo supponis. calione mulua, quod in Chrisio sanguis esl Verbttm
Si quid discriminis in istis inlerripialur, illud est, seterni consilii, quod in Chrislo rat"onalis anima est
quod videlicet caro ct sanguis partes sint utiitss Sapientia Patris Filins Dei: cttm Verbum divinum
perfecti corporis quod cx illis componiiur: panis illud ipsum silin Chrislo sttpposilum, in quosanguis
auiem el viimm non sic in unius totitis substanlialis Ct anima Uhristi, ea quam nemo capere sufficit,
conslitulioncm confluunt; sed sunl complelaenaturac, viitiile subsistanl?
quse in concreto (parcc logicse vocibus, ubi ratioci- Nonne, inquam, caiholiceciiam riici possel Christi
nalionis arguiias disctilimus) supposiuim ciim im- sanguis esse caro ct anima Chrisli, vel e converso
portenl, in proposilionem possunl subjici, ut [de Chrisii anima esse caro, et caro esse sanguis Christi:
ipsis aliud quid praedieeluiy si non sccundura na- cum in una Dei Verbi persoria Chrisli sanguis, caro
turam, saltem secnndum supposilum. 'C et anima complele perficiantur?
At ista disparilatis ralio iton le juvat, sed jtigulat. Impia hacc proferre aul sentire qai I proliibel? an
Si cnim quod partis babel rationem nec est comple- quod, ut supra osteudi, Cbristi sanguis et anima
tum, ea ferrc minimc polesl, quac de supposito di- non sunt integra, sed partes? qna?, cuin in se non
cuntur; et idcirco dici nullaienus potest quod san- importent supposilum, idiomaticse prxdicaticni
gnis Chrisli est panis, sicut nec quod corpus Ctrisii subjiciuonpatiunlur: at ul et supra respondi., nonne
cst Verbum Palris. Eoriem prorsus argumeiito, quori cl in lua illatione, caro et sanguis supponunl pro
,in ordine partium est, ncc suhsistenlem in se liabet pariibus, quae cum etiam non sint completae, se-
naluraiii, repugnat idiomaiioe tanltira, et non for- cundum suppositi cotnplelam rationem stibjcclo ne-
nialiter (ut scholae barbaries dispntat), hoc est se- quaquam possunt altrihui?
cundura suppositum duntaxat et non sccundum na- Velergobaec liorrenda admitlas, qute ct auriiie
tnram, de allero qtiantmrivis subsislente entin- fidelis mens refugil. Vel sictit horrrenda haec ct
liari. Quomodo enim quod suppositi complemenio impia, catholicae fidei. pielale deteslaris, ejusriem
non perficilur, sectindiini complenienti illius per- firiei scieniia et xelo, male indtictam, ex falso SUJ-
fectionem, qiiam non liabei, alteri convenire pr.cdi- posita panis el vini cum Verbo Palris hypostatica
cabitur? ^ uniohe coiisequctitiam respne. Etsic tandem agnoste
Cuni ilaque enunliatio catliolica perhorrescat di- qiiod eliainsi ul vcrtim concederelur panem el vi-
cere quod sanguis cstpanis; vel quod caro, qurc num cuin Verbo Dei byposialice unila manere in
pars esl hominis, ct Verbuin Patris aeterni, licet admirabili euChariaise sacramcnlo, non propterea
panis el sanguis in eadem divini Verhi persona sub- lamen dicendum forct in lerribilibns et adorandis
sistani, ct idem sil carnis cl Verhi suppositum eadein hisce niyslcriis quoi paftis cst caro Chrisli, ncc
omnino ratione, calholica doclrina rcfugil pronun- quod vinum sanguis Ctiristi est.
tiare quod panis est caro Christi; aul quod vinum El ita videris ipse qua censur:» juslilia ille qui
sanguis Chrisli cst; eliamsi datur pancni ct vinum diceret, prece sacerdotis, panem in altari Christi
uni eidem Verbo, cui caro et sanguis Christi, hy- carnem fieri quae ligno appensa est, et vinum ejus
poslalice esse corijuncia. sanguinem qui pro totius mundi peccatis effitsus esi,
Non miiius enim dialectirse adversalur regulis, protinus de hypostatica panis et vini cum Verbo
'naturam aliquam, aut alicujus naturae partera, a uiiione argtieretur; cum tamen isla nulla conneclat
supposito ahstraciain. de altero secundum supposit; legitimsc conscqueKliaeneccssitas.
177 PROLEGOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. — PAHS II. 1?8
Quis ergo jani adeo iuiquus censor ul Ruperlum A fidei cxtorretn ex jani adriuclis polcnlius bic confu-
per-oualis istius panis et vini cum Verbo unionis tare in promplu essel, sed exlra rem forel.
retun sistere, et ex eo probare stislineat qnod tra- r Quam ergo erroris ttmbram h.ibel in Ruperlo, ea
claloriste cathnlicus calholice docuil in mysticiscon- sive raiio, sive comparalio, quacin calholicis scriplo-
sccrationibtts panem fieri Chrisli carnein, et viiniin ribus non infrequens occurril, ntilla tamen doclriuan.
Cliristisanguinetn? eoriitii, vel fidei labe aul injuria?
Non ex hac, insurget alius, enuntialione, quaeca- Ruperlus proposito loco el aliis, nihil exposuit
tholica esl, errorisle Tuilieusis e.ducilur, sed magis qnod retrus Damiani, quod Remigius Antissiod., vel
ex ralione qtiam, iu suse proposilionis argiimentum, eiiam Remensis, ul Sanctius ei alii pulant, quod
ex divini Veibi unitate conslanier assnmit, et cx Alciiiniis, quod Damascenus, pluribus relro saecuiis
comparaiione quam co loci instituil, quod nempe, non cxpresse dixerint. Quid ergo in Ruperto ftovam
sicul de Chrislo ipso Verilas dicil eum ascendisse et absurdam iinpauationis hyposlalicae hocresim
in coeitim, qui eral in ccelo, qualcnns tina cadem in sapit?
Chrjslo sclerni Verbi persona, duni sttae majeslalis Ruperlus (/. /.), sciscitanti quomodo panis corpus
gloria coelum compleret, in lriitmphi pempa, ca- Cbrisli lil quod in cruce pependit, et quomodo vinum
pti am videlicel ducens caplivilatem, super ccelos K ille sanguis ejus fit quem de lalere suo fudit, alteram,
asccnriebal: ila unitas Verbi, hoc esl hyposlatr a non lninns diflicilem quaesiionem objicit, quomodo
Vcrbi Dei cuin pane unio, cUicil ul panis, eliam videlicel Filius hominis, qui de terra nalus est, do
dum panis est, nihilominus vere dici possit et vere coelo desccndit. Quam si quis dissolvere potest, re-
dicalur caro Clnisti. spondebo, qttod propter unilatem Dei et horoinis
Al quacunquc effugere lentes, etquocunque cpn- Cbrisli illud reclissime riictum sit, quia scilicet unus
fugias, nosira tc urgct instanlia. Si enim paneni est Clirislus Filius hoiniuis ciim Filio Dei, qui et in
csse Chiisii carnem in altaris sacramenlo, sici.t cqelo et ubiqne cral. « De proposila quaeslione, in-
lioraoest, el dicilur Deus in Incarnalionis myslcrio, quit Tuitieitsis (lib. vi in Joan.), non video quid du-
sensisse Rupertum ex his ejus verhis intelligis, bilel. Unitas enim Verbi ununi cfficit corpus Chrisli,
(|tiibus dixil quod unitas Verbi eflicil ut panis, qui ul illnri quod littic in cruce pepcndit, ct islud quod
in incriiento offerlur sacrificio, iilud Christi corpus tunc Ecelcsiae fules ore sacro conftcil, unum corpus
sit quod in crucis supplicio immolalum esl; qtta sit, tina, inqtiam, caro, et unus sanguis sit. > lsta in
intcrprelis fule lninc sensura aucloii aflingis, qiiem Ruperto. Nonne el eadem in Remigio logis (139-40),
hacc ejtis verba non solum non habenl, ut niox evin-' ubi eamtlem qttaeslioiiem eadem ratione, earieniqtio
cam, scd nec ailinillerre possunt? cuni ut planitm C comparatione solvit et explical ? < Caro, inquit, qtiam
jara lecimus, unio pauis el vini in unitalera perso- Verbum Dei Patris assumpsil in ulero virginali in
nae cnm Verbo; non possit eflicere ul panis tina unitaie suse personae, et panis qni consecraliir in Ec-
Chrisii caro et vinum unum ejus sanguis sit vcl cssc clesia, unum corpus Chrisli siinl. > Nonne lisec Ru-
dicatur. pcrli propositio?
Cum ergo abbas Tuiliensis hic el pluribus atiis in Attcnde ad comparalionem : < Sicul enira, sub-
locis, niliil aliud ex adducla Verbi unitale, et ex as- jttngit Remigius, ista caro corpus Chrisli est, ila et
Bumpta incarnalionis comparatione dcmonstravcril iste panis transit in corpus Cliristi; nec sunt dno
quam corpus illud, qtiod ex pane ore sacro Ecclesia corpora, sed unum. > Nonnc haeca Ruperlo inducla
conficit, el illttd quod natum ex Virginc in Hgno pe- comparaiio? Nonne el ipsa lucC a Rnperlo data con-
pendil, nnam essecarnem, unum esse Chrisli corpus, clusio? Rcmigii ausculta ralionem, qua el proposi-
el uiium sacrificium : jam quis non videal et judicel lionis verilaiem probat, et comparaiionis sensiim
Jluperli meiitem ab impia hyposlalicae impanationis explicat: < Divinilalis eniin pleuiludo, ail Remigius,
baeresi omnino Hberam; sed el ejus doclrinam in quse fuil iu ilio, replel ei islum panem, el ipsa divi-
ipsis etiara vocibus, ralionibus ei comparalionibus, nitas Yerbi.quae implet ccelum et lcrram et omnia
sanctorum Palrum fidei perfecte consentientem, ut " quse in eis suni, ipsa rcplet corptis Chrisli quod a
haec Ruperli cum catholicis Patribus, hac eliahi in niultis sacerdolibus per universum orbem sanciifica-
parle, concordia omnem hyposlalicae iinpaualionis lur, el facit ununi corpus Cbristi esse. > Quae alia
notam penilissime deleal? Ruperti ralio? quse alia Rupeiii concliisio?
Plurasupcrius sanclorum Patruni leslimonia cerla Si ergo isla a Remigio insiilula divini Yerbi occo-
fide protuli, in quibtis corporis illius quod in sacra- nomiac,el eucharistici sacramenti comparalio, < sicut
menio proponilur, cl iilitis quod ligno apposilum est, illacaro quaro Yerbum Dei Palrisassumpsit in ulero
indivisam unilatem ex eadem, qua Ruperlus, divini virginali in unitate suse personae, corpus Chrisli est,
Verbi nnitale, el incarnationis ejusdem compara- iia el isle panis transit in corpusChristi; necstitit
lione, uno ore el una menle cxplicant: qttos tamen duo corpora, sed untim, > iuipanalae liyposlaseos
liypostaiicae impanationis redarguit haclenus nemo, sensum nusquam habuit, utquid eum in liac eadeni
ki unura Alberlintim exceperis, quem ecclesiaslicse a Rupciio adducta comparatione intelligcs; sicut

(139-40) InIadCor.,c, K-
179 RUPERTUS ABBAS TUITiENSIS. ISO
Idcm qui de Yirgine formalus et de terra natus A do, el in unitalcm personac sixs transferendo paiiein ?
de ccelo desccndii, propler uiiitalcm Dei el honiinis Nonne « partis visibiiis vere fit > qui illam carnem
Christi, ita panis qni dc terra crcalur, corpus Chrisli assumit, dc qtia ipsa Yeritas dicit : Panis qiiein ego
(itquod in cruce pependil, et vinum illc sangiilsejns dabo, caro mea est pro mundi vita? Nonne panem
fit qucm dc latere suo fudit? assumit, el in unitatcm personse suae iransfcft, qni
Si Remigii ralio haec, < ipsa enim divinilas Verbi illain carncm, quam ipse Chrislus vocat pancni, sic
quae implet ccclum ct tcrratn, ipsa replel corpus asstimit, ulVerhi caro veie sit, el eadem ipsa qnam
Christi, quocl a multis sacerdmibus pcr univcrsuiii illud iriem Yerbum , Virginis in sinti, iu personac
orbem sanctificaiur, facit uniim Christi corpusesse,) unilalem sibi ineffabililer copnlavit? Haecvenerabilis
non hypostaiicam iinpanationcm, scd corporis Chri- Rupcrli firics. Nonne et iioslra esl? .
sii qiiod ab Ecclesia conficilur, el quod in ulero vir- Quid ergo critici in sancli illius abhatis doclrina
ginali Verbi divinitas induit, perfectain miiiaiera seu teinerC damnanl quod qui sanae snnt fidei uno ore
idcntilalcm fidelibus tradidit; qniri Ruperti eadcm profilenlur? qnid ipse Claudius (141) iis Ruperli
ipsa raiio, < unitas enim Vcrbi unum eflicil corpus veihis evideiiter asseriara ausit dicere panis a Verbo
Cbristi, nl illud quod in crucepcpcndil, el isluri quori divino assumpiionem, quam cuin Tuiliensi doctrina
uinc Eeclesiac fi.les ore sacro couficit, unum corpus N demonslravimns minimc posse cohserere ex ipsius-
sil, una inquam cnro el unns sanguis sit, > hyposta- liiet vcrbis el ex dialeclicse rcgtilis.
licsc impanaiionis novam iinpielalem invcxit, cutn Quintum locnm cx Rupcrto in Rtipcriura adtlu-
id untim inler Remigii Rupcrtique doclrinara dislan- cur.t, scri cujns recta fides ex sxpins dieiis et repe-
tise sit quod noster Tuitieiisis, nl vides, longe clarius liiis adeo ceiia csl, ut absque lecloris vcnia hic
calholicam hujuscc sacramenti fidcm et sensuin omni ipstiin non ausitn cxpendcrc. Jain enim quis tlubila".
b.T-r.-.licacpiavitati contrariiiin nobis exposueril? « non iia fidein nosiraih censuisse iil non videat sc,
Deaique Rupcrli doctrinae typuro in Dainasceno, ul post Chrysostomtnii Rupcrlus toquilur (lib. vi in
Alcuino, Petro Daniiani ci iteruni in Rcraigio viderc Joan.), frangcre panem Dei, dc quo vcre ct catho-
vis? En inspicc, quae supra deriitniis, ipsorum verha, Hce fatemur quia corpus Chrisli cst, ct inlegrnm
et ipsa ctim Rnpeiii objeclis passibus atlenluscom- servarc Filittm Dei, Hcct panis iste visibilis ctitn in-
ponc, ut ubi deprehenderis unam Ruperti et ipsorum visibili Filio Dei ununi factus sii, > cum vera sit
(iriem, unani Rtipeni et ipsorum doctrinam, iinam Ru- ipsius caro Verbi quod caro faciinn cst?
perti ct ipsorum voccm, lola diffugial a Ruperli nienle Qtiis jam dubftel quod « Dei Filius, id est Deus ct
el vcrbis iuip.inaiici erroris umbra, et uniim hoclibi , homo, habet in sc virlutem effectivam, qtia sibi
'
siipersildubium,art Rupeiiusin Remigio,Daniascei:o, iiniat panem islum visibilem, efficiendo sciliccl ut
Alcuino ct aliis fuerit praeloculus, an Alcuiiius, Da- panis isle visibilis consccrafus cum illa carnc qttse
mascenus, Remigius et ajii inRupcrlo eadem iterum pcpendit in cruce una caro sil, iiiium sit Christi
fucrint post loculi. corpus. >
Ncmo crgo Ruperli doclrinam hyposlalicse impa- Quis tandem cnm panis Dci frangitur, integnim
jiaiionis daninaverit, qui non sil ct ipse damnandiis, tamen servari Filium Dci, ideo verum cum Rupcrio
iilpotcqui, dum yerba Ruperli ad impanalionis hy- non sentiat, tum qttia < sicut Deus cl homo unus csl
postaticse crrorem inQeclit, et ipse calholicain Ec- Chrislus, sic et iste panis visibilis consccratus, cuni
clesiae fidcm traducat, caiholicorum scriploruin vide- illa carneqnac pependil in cnice, una caro est, unum
licel doctrinam ad hujusce impietatis haeresim una est Chrisli corpus; tum quia sictil in vera carnis
cum Ruperto vi et injttria trahcns. morle divinitas nihil passa esl, sic, ubi in aliari vc- •
Sed quis Catholicorura cum S. illo doctore, ctete- rum Chiisti corpus immolalnr, frangilur et mandu-
risque SS. Palribus, id libere non prolileatur, quod catur; cadem Christi hunianilas, quae semcl passa est
adversus Ttiitiensis fidem quarto loco pcrperam ob- et resitrrexit, nibil palilur, nec cniin jam moritur?»
jeclum esl? quis, inquam, cum ipso ad illorum men- Quse fides clarius qtiam ista Rtiperti, non paucm,
lcm libera reciaqtie fide non proiiteattir, quod < sicul non corporis Chrisli liguram, scd ipsum verum Cliri-
«lc carne noslra quam Vifgo Maria peperit, vere sti corpus in altari immolari, frangi et mandncari,
falemur propter unitatem personae quia Deus est, usquam professa est ? Qtia' firiei professio raagis cx-
sic nihilominus de pane isto visibili, qtiem ejusdeni presse magisqnc calholice quara isla Ruperli, negare
Verbi invisibilis divinitas assumens in carnem suam potesl hyposlalicam impanationem, in cujtis sensii
transferl, vere et catholice censemus qtiia corpus panis, ul supra certum fecimus, una Chrisli caro,
Clirisli esl? > unum Chrisli corpus, nec dici nec esse potcsl? Unum
Quis porro cum Tuitiensi eo eliam loco unde ibi igilur, ne txdio sim, circa qnintum hitnc Rnperii
argiiitiif.calholica voce non confitealur, quod < sic- locum observabo.
tit Ycrbum caro factnm esi, non mulatum in car- NoiinulH,quosPaternontraliebal.adeiicharisticaiii
nem, ut Eiiiychiajii somniavcratit, >scd assumendo corporisCIirisli vcritatein accedere dura cervice recu-
carnein; sic idipsum Ycrbura jamdudum caro faclum, santes,illudopponebaiitqucdApostolusdicil:C/irisi«»
panis visibilis sit, non muta tutn in panem sed asstimen- resurgcns exnw.tuisjam non moritur; Chrislum enim
(141) Reponse att traiti De la Perp., p. 28.
*M PHOLECOMENA. - APOLOUlA PRO RUPEBTO. - PARS II. 182

loliesmonpulabanl quoties panisisie frangilur, sipa- A sola Chrisli fides agnoscit, Rupertusutcunqucaperit
nis isle iri yerilate Clijrislus est. Istud incredulsc im- absconditum illud divinae pielalis sacramenlum, in
pielalis, Htigtuni Ruperlus, in hacce veritale ttienda quo Ecclesia credit sub exteriori panis specie vcrum
per omnia lirmus, nobis sic dcclaral: « Isiis autem, essc el untim Chrisli corpus; illud ipsum quod in
quihodie murmiiranletliliganl.cumverilatem corpo- cruce pependit et surrexit a lriorluis, myslicis quo-
risetsanguinis Domini defendimus,magnam videmur tidie consecraliouibus immolari, frangi et mandu-
servare duriiiam; .nam cum arguraenlosa fide per au- cari; nec tamen propterea Clirislum quidquam pati
cloriiatem evaiigelicam arctati fuerint.ut negare non aul ullatcrius raori, sed mortis victorem etinferni,
po^sijil bpc Doiuini corpus illud esse quod pro nobis in ceelesli sedere gloriam.
Iradilum est, el bunc ejus sanguiuem illuni esse qui Qtiasi noster Tuiiiensis ad tanli explicationem
pro nobis cffusus est: cum, iuquam, hoc iliis con- myslerii populis fidelibus diceret:« Qui sanctas Scri-
slamerasiruxeriraiis, ergo, ihquiunt, sinon figurate, pluras Jegit, is didicit arielem percussum, Isaac
sed revera panis isle Chrislusdiciltir yel esl, quolidie illscso, cum lamen in signo una res cssent. Sed qui
Curisliis patitur et toties moritur, quolies panis isle credit, inlelligil in durissimo carnis Chrisli supplicio
in coiiiiiieiiioraiionem ejus frangitur; quod esl conlra el acerbissima morte divinain Clirisli naluram nul-
Aposloli seuteufiani dicenlis : Christus resurgens ex B lumpassioiiissensissedolorem; curii lamen una esset,
morluis,jam non morilur, mqrs illi ullranon dqmi- naturse isiitts divinse iii Christo et carnis illius, per-
nabilur. > sona, unus esset Dei Filius, unus Chrislus, Deus et
IHud Uinbralicorum objeclum utJuce verifalis homo.qtii dum in cruce morltur secundum carnem,
Ruperlus dissolvat, duo haec conslanler astruit, immorlalis regnat secundum divinitalem. >
1. Corpus lioc qiiod in allari iminolalur, Irangilur Ita qui credit, quidni el inlelligat, dum vera Chri-
cl iiianducatur, esse veruin Christi corpus qupd pro sti caro, in incruenlo allaris sacrificio immolatur,
nohis IradiUini esl. 2. Nihilominus eam ipsam Clirisii frangilur et manducalur, Clirislum nihil pati, Chri-
liumaniiaicro, quae seniel passa csl et resurrexil slum jara non mori, Iicet una sit Christi caro, et
uibil jam paii; nec euim jam morilnr. unum sit Chrisli corpus, qnod, dum secundum panis
Ulramque atitemhanc aposlolicse senlentiaesiinul speciem immolatur hic, frangilur et manducaiur, se-
el corporisCbrisli in eucharistia vcritaleni utdcfcn- cundum speciem propriam in ccelo vivit mortis Do-
dal Tuilicnsis, non pondus ralionum, quOd in rehus minus.
iidei vel leve vcl nullum csl, sed diversas ex fidead- Genuinum huhc Ruperli sensum quis rcprobave-
ducit comparationes, quihus sensum carnalem com- (n ril, qui Umbralicis non faveal, quos Tuiliensis vchc-
primens, ulcunqtic fidelibus explicat quomodo vera menli eucharisliae veritaiis zelo persequilur? Aller,
caro, quae una et vera Cbiisti cst,seu verum Chrisli qui noslram non soltim erudial fidem, sed et noslrae
corpns, hic immolaiur, frangilur el manducalur, nec fidei pielalem acccndat, qiiinli liujus loci sensus si
tamen Chrislus quid palitur, sed manet ict gloria. quaerilur, dixeris ibi a Rnperto doceri, quod sicut
Islis eiiim siraililudinibus manifeslius pstcndit qua- Verbi divinilas, quia vita est et spiritus, a sua vita
tenus a fide minirae abborreal diversa vel eliam el spiritu distrahi non poluit; ipsius tamen carne
puguanlia unireiconvenire; si nempe secundurodi- crurieliler aflixa cruci; ila dnm Christi corpus in
versas spectelur rationes, secundum quas id quod in sacramento frangituret manducalur, Cbrisli lamen
se unum est, quasi duo censetur, quia diversis his humanitas nihil palilur, eo qtiod in ista corporis
iiiodis ipsum in seipso differt. Chrisli fractione et manducalioiie, spiritus a Chrisii
Ea niente Rupertus, objeclo loco, Isaac et arietem corporenon sejungilur, « scd, inquil Tuiliensis, caro
proponil; cum enim duo bsecpro una re, uiio vide- sinnil cum spiritu, et spiriuis cum carne manduca-
licet Isaac, supponerenlur, sic lamen Abraham per- tur. >
cussit afielem, nt filium arae supppsilum non Isede- Sed ne cui durum sonet quod sanclus abbas dixe-
ret. ln qujbus lamen id discriroinis ipse intercipit !D rit Christi corpus frangi iri altaris sacrificio, in quo
quod Isaac et aries non subslanlia, sedsignodun- exlerior sola panis species disrumpi vi.delur, Chry-
laxal libero, linum essenl; al vero in eucharistia sostomus audiatur (142), ubi hsec Apostoli verba, et
panis isle visibilis, cum invisibili Filio Dci unum panis qnem frangimus, liheriori hac inlerprelalione
factus est, ipsi videlicel concorporata substanlia cor- sic explicat:« Quare addit (Aposlolus) quem frangi-
poris illius quodest in allari. mus, hoc«in eucharistia videre Hcet in criice autem
Quapropter Tuiliensis ali.i, quae aptjora sunl, in- minime, sed oppositum; os enim, inquil, nan conle-
dticit, in quibus cathoHca lides de eodem diversa retur. Sed quod in cruce passus non cst, id in obla-
credit et prscdicat, puta de uno Filio Dei, quod de lione palilur propler te, frangi susliiict. >
lcrra nalus sit, el tamen e ctelo descenderil; quod Berengarius ipse, suam ejurans bseresim, iisdcm
immorialis cum esset, el Doroinus morlis, morlem etiam verbis auclorilate apostolica fldem calholicam
lamen subierit; qnod qtti jam erat in ccelo, ipse la- professus est (143): « Ore, inquii, etcorde profi.tcor
mcn ascendit in ccelutn. de sacramenlis Dominica! mensse eamdem fidem me
El ex his quae animalis sensus non pcrcipit, scd tenere quam dominus et venerabilis papa Nieohuis
(112) Horai1.'42in I ad Cor. (143) C. Ego Bercngatiiis, d. % De.consccr.
i« IVIPERTLS ABBAS TUITIEISSIS. 181
«t naec sancta synodus auciorilaie cvangelica et A Virginis sinu concepta, et a Verho Dei assumpta, in
aposlolica tenenditm tradiriit, mihiqtie firmavil, sci- cruce iransfixa est; quamvis in aliaris sacrificio nec
licet pancni ci viiiiini qn;e in aJlari ponunliir, posl carnis sapor, uec horror sangninis lerreat, sed panis
cotisccraiioneni Domini non soliim sacrametitum, sed el vini suavis spcCiesad mensam allicial?
etiam vcrum corpus et sanguiiicm Domiui uosiii Opporliine qtiidera el sapieuler, adversus eos qui,
Jesu Chrisli esse, el scnsiialiter non solum sacra- Kuperti saeculo, ul notal Algerus (144), panem et
mehlum, sed in veriiate Cliristi corpus nianibus viiiuin inutari diccbanl in carnem et sangtiincm nou
sacerriolum tractari, frangi, lirieliiim deiititms al- Chrisli, sed ctijuslibel Filii bomiids, sancti et IK:o
teri; jurans pcr sanctain et lioinousion Triuiia- accepti; vel eiiara advcrstis iionriullos ex SCriptori-
lera. > bns calholicis, qui, ut in superioribus adiiotavinuis,
Quibus verbis frattgi et alteri, si Christi carncm aliam dicebanl Christi carnem, qu;c in pane coiise-
noii inletligas in parles discerpi aut coniraiuui, sed crato ab Ecclesia offcrtur, el aliani qiite dc Virgin*
veram Chiisli carnein, et non solam corporis Dotni- iiata in cruce appeusa esl.
uici ligiiram iu quibuslibet inintiiioiiibiis specieruui Non ex,u-a rem igitur, siciit riec exlra Patrum
panis partictilis manere, et a mandiicantibus stmii, nienteiii et voces, Rupertus his in locis id uuiiiii
itihil in isiis Rcrengarii, Chrysostomi et Rtiperti vo- " quam iiiaxime comprobare sluduii, corpus lioc quod
cibtis cffenriictili esl. in allari precc mystica conseerauir, illtitl ipsuin esse
E.tplanato itaque hoc quinlo Ruperti loco , ad Christi corpus quori cx cliarilalis oberiieutia Verbo
sexluni fesliutis propcro, ad quein nonnulli catholici Dei ad morlem apiatum esi. El caruis illins qua;
Imjtisce docloris scripla ctirsim evolvenles, minus cuin in altari, tuin in crttcc, una vera caro Vcrbi
leliciler allidunl. Jli i» Tuiliensi (lilt. n in Exod., esl, iiidividuam unilatcm iion aliundc poleiittus
<:. 10) legisse sibi videnlur, pauis et v/ni substanliain qtiani-ex divini Verbi unitalc arguit. Sed nec exlra
;>Spiriiu sancio non inulari aul destrui, sed a Vcrho fidem eucharistici sacrameiili Rttpertus cx incarnal.e.
Palris assumi : unde Ruperlum hypostalicara panis Sapicniiae admirabili dispens.ilione, slttpenduiii ac
«:t viui cum setcrni co.usilii Verlio unioncm et sen- lerribile corporis Clirisli explicavil mysleriuin; prse^
>,isseet docuissc nullo riubio pronunliant. clara el in his Ecclesiailmniiia serulus.
Veruiii qui (ot in paginis. scripsit panem et vintim Extra jus ergo, el gravi non in Tuitiensera morio,
vcrii, conveni, niuiari et iransmulari in Christi sed el in Ecclesiae lotius fiiletn ac pietaletn injuria,
i orptis el sa.iigiiiiiem, qui eo. etiam loci diserle et ptirissimos hosce Ruperli doclrinae Jalices, qui a
«xpresse falcuir, panem in altari Chrisii corpus p liinpi.dissimis Ecclesiae fonlibus contintio fiitxcranl,
iicri; qui lioc quod in altari sumimtts, Christum ad inaudilas hyposiaticau iiripanalionis novilatcs
csse et Agniim Dei praedicat, qiio.niodo sensisse vel nonmilli dcducunl.
doctiisse censeri potcst, panis el vini substanliam Jam ergo coiilicescat calumnialrix qubrumdam
jn eucharistiae sacrameuio non mutari? petulanlia, ne dum Ruperti'fidein falso enoris no-
Rupcrlus ihi quidetn postiil pauis et vini sitbslau- inirte detufpat, catliolicoruro Patrum doctriuam
tiam, videlicet seCundtim cxieriorem speciem quin- conlumeJiose dehonestet. Zeltis hic ex inipetu msgis
quc sensibus stibactain, 11011 niubtri aul destrui. Quod ipiam ex scienlia ferveus jam se contincat, ne qtiam
qiiis vel carnalis sensus non judicei.?: aut pancni et Ecclesia semper lcnuil fi.iem in Rupcrto incautius
yiftuiri iiiiellige non nltilari; deslructiva scilicet mii- proscribal (145).
tatione, quac nobiHorem iion iutroducal subslaiitiam. Vel si libet eos in pace quicscciiiiuin jani btisla
Qiiotl quis cailtolicus non profltcauir, qtti pauem refodere, et ossa corrodcre morttiorum, in hoc ada-
^redit in illud uuuni verinn. Cbristi corpus, quod a. mautino viro suos experianlurdenles, el coguoscent
Vcrbo assumpium et crtici affixuiii, divina Spiriltts qnod ita. eis in ore frangenlur, ut ultra neraiftem
sancli operalione nnilari? sub hac specie pielatis raordeaiit.
Vel panem cl viniim intellige Christi corptts el Q A Ruperti itaque doctrina procul sit eum nonnisi
sanguiiiera sic lieri, ul tamcn non mutelur in cor- figuram aut sigmim corporis et sanguinis Cbrisli
poris et sanguinis Cbrisli specicm, lioc esl til seipse in Domiuica, mensa postiisse, qui totus, non in um-
cxplicat, in carnis saporcra et in sanguinis horro- bra, sed in veritate; non in figura, sed re, nomine
rera. Haec, inquain, intclligat et judicel ccnsura el effeclu verum Christi corpus el sanguincm, stih
maltirior, nec damnabit S. Rtipeiti (iriem, sed cani exleriori panis ct vini specie, ab Ecclesia ore sacro
laudabil in omnibns sanctorum Patrum sentenliis ct confici, ubivis conieiidil (146).
vcrba secutam. A Ruperti gloria procul, ab indignis Clnisti corptis
Scd ulquid, inquies, ex lOiics repetita Dominicae non manducari; apud quenr: « Non nemo iudigne
incarnationis comparatione, el ex divini Verbi uui- manducare potest, sed nemo indigne manducare
tate lol in locis demonstrare sluduisset eam carnem debct: panis namque semel consecralus ntioquara
qusc est in sacramenlo, illam ipsam csse qiue in postea virUtlem sanclificationis amillil, auj Cbrisli

(144) Iii prologo. (146) L. i De divin. offic,«;. 17; et episi. ad Cti-


iiiw Hafc facuiid. 1. IX et ull. nonein, quae inc. Medilatus, ci alibi.
115 PHOLECOMENA. — APOLOGIA PRO RUPERTO. - PAilS II. 186
earo esse desinil, scd (lib. vi in Joan.) non prodesl A tit osten iinnis, ncc blasphema hyposlalicie iinpana-
((•.ildquainiudiguo, cujtis fides siuc operibus mortua tionis iinpiclas ferrc ant riiccre poluisscl.
csl. > Cum ergo Rupertus ea omni fiiic qu;e EccIcsisB
A Ruperli nomine proctii sacrilega iinpaiiationis lilium, ca omni rioctriiia qtisc riivini Verbi inlerpre-
f.ttuitas; sed ipso liorlan.le (147): « Credanius fideli lem, ea omni gloria qtiae fitlei propugtiatorem, eo
Salvaiori Deo in eo quod nou vidcmus.scilicet paiiem onuii nomiiic qttod sanctis el doctis celebrein,, ea
«l viintni, cxicriori spccie non mulala, traiisfcrri in pono onnii fidci pielate qttae calholicum shnul el
veraniviveutis corporis el sanguinis Chrisli substan- sancliim decel, has omnes de corpere cl sanguine
liara.t—fLib.ivifi Ea:oi7.,c.7) « Siibslantiarimi cuiiii Cln-isii in eucharistia catbolicas verilates aperlu
ac specierura crealor Deus eflicaciter h:cc in carnein doctieril, easque profauis et sacrilegis crroribus
«rt sangiiincm Christi converlit, permaueutc licei finniis opposuerit: venerabilis Ruperii fide qtiiri
spccie exteriori. > purius? Doctrina Rtipcrli qniri ccrlius? Rupeili
El taiidem a Ruperti fidc ac pielale procul eslo gloria quid illustriiis? Ruperti noniine qtiid cele-
nova ct absurda hypostalicse iropanatiouis impielas, brins? Ruperti denique circa adoraiuluin corppris
«jiii plenis paginis scripsit et verbis expressis ilocuit Ct sanguinis Christi sacramenium firieli pietale .q.uii.1
panis et vini stib^laiitiain verli, converli, nititari, B sanclitis? Omni ergo dcleta erroris cujtislibet npta,
iransmiitari in illuri ipsum Cliristi corpus quod pro Riiperluin Tuiiiensis coenobii JPalrem fide purum,
nobis in crucc pepcndit, el in illum ejus sanguineni doclrina cerlum, gloria iiliislrcni, nomine celebrem,
qui ad cxhauricnda iniilloi-iini peccala cffusus e.->l, el erga cucliaristicuin corporis cl sanguinis Clirist,
pancni dcnique illani ficri ct esse carncm quam de mysteriiiin catholica pielate fidele-r.ipariter ac san-
Vjrgine Verbtira Palris assumpsit., et in crucis ara cluin libere propostti, firieliier exltibui, conslaiiiei-
IK'0 cruenlatam oblulit: el viiniin illttm fieri ac esse asscrui, et fcliciler yintlicavi, mendaces estendcns eo^
Nngiiineni quem Christus de latere suo fudit. Quac, aui maculaverunt illum (Sap. x).

(147) Epist. ntiticup. ad Cun., cujus iuiliura Meditaius, et 1, ui in Exod. c. x.

APPENDIX.

Injusta et inerudila Simplicii Vcrini de Ruperto abbate Tmtiensi eritica inlibra


De trunssubstanliationc.

Prelo subdiiclis omiiibus noslne pro Ruperlo ab- (Ciiensi, iu cujus coriice desideraniur liliri decirai
bate Tniticnsi Apologiae pagiuis, in Simplicii Verini capnt vicesimtira qtiiniiim et capul ultiiniini, qiisa
libriim De transsnbsiaiiliatioiie incidi, in quo dum in excnsis babcntur : in bibliotheca S. Mariini
seclseProlestaniiuiii felletis hic scriptor, quLCI. Sal- Tornacensi, in qua et aliuri De divinis officiis opus
mazitis esi, Ritperlum Tiiiiienseui in omiiein contra a magislro Robcrto, (pii a Tuilicusi alius csl,, s.qrji^
eucharisiiiu sacrauieultini errorein truliit; prse- pltim reperilur, cinn prologo qtti incipil: Mentiiiji
senlix vidclicel signi dtmiaxat aul virlnlis, nian- etim de ecclesiaslicis officiis parva qitwdam, elC. In
ducationis per fidem, impanaiionis, el bypostaticse hibliothcca Villariensi; in biblioiheca monaster.ii
Kiiionis panis cum Verbo, multa animadverlenda Bona? Spei; in biblioiheca Trajeclensi; in biblic-.,
roinmiltit; quse dimiitere non debttil sancti illius llicca Cambcronensi, ut nobis tradit Aiiionitts San-
docloiis vinriex, sed per appendicis modum hic derus in Ribtiotheca Relgica.
ailjicere ct eniendare. Nec alicnjiis niomenli esl ralio qua Veriniis Iiiijus-
L modi librorum auclorem in dubiutn vocat, ulpota
De auclore librorura De divinis officiis, Veri- quae nonnisi ex prsecpnceplo errore, et cx falso.
lius (147*) sic dubilai, tii magis ptilel iis assenlien- Ktiperli inlelleclu procedil. Verinus eniiu hiijus^
«lum qui iljos neganl a Ruperlo Tiiiliensi fuis.se " operis auclorem non sensisse cxisiimal rcalem vcri
composilos. corporis Chrisli in altaris sacramenlo prsesenliam,
Primum liiinc Vcrini lapsum corrigit Apologiae sed divinitalcm seu gratiara diintaxal in eiicbaristia.
prima pars, in qua accuriila disserliiiionc opus hoc cuni pane conjunclain docuisse; Ruperlum yerq
De divtnis officiis, uui Rupcrlo Tuiiicnsi cerlo jure Tuilicnscm, qui in Exodum haud dubie scripsH
urijmiicavimiis. Commenlarios, tenuisse censet non divinitalem
Et quidein eo sub nomine hoc opus legilHr in modo, sed et Christi liumanilatem csse iiyposlatice.
ntss., codicilitis qui in illiislrioribtis Belgii biblio- unitani pani.
thecis assenaniur ; in bibliotheca Ahiensis niona- Ex qua seiilcntianiro piignaiiiia Yeriftiis negan-.
sterii in eJitione Leoriicetisi; in bibliotheca Elno- dtira voluil ab eodem Ruperto cdilos libros De ^ivir

(U7') Lib. De transsubslanlialioiie, pag. 184,185,197.


187 RUPEItTUS ABBAS TUITIENSIS. 188
ii* officiis, a qtio prodierunt in Exoditm Commen- A 1 illius sacrameiili communione solam panis el vini
tarii. Error in errorem Verinum traliit. El prima siibslaniiam ab indignis percipi conchuiat neccsse
haec circa Ruperti hoc npus hallucinalio maiiifeslc csi.
pi-odit Simplicii Verini in evolvcuriis Ruperti libris Sic Yerinus (149) conlemlii quod qui indigne co-
itiriiligenliam, qui bujiismorii optis caeleris Ruperli meriit, in suo et Ruperti sensu soluin panem comc-
elircnbraiioiiibus perpeiua acceiiscnl, el prirailias dit, quod mali sacramenlum quidera, sed non Chiisli
esse friigum Ruperti nbivis proleslaiiUtr. cprptis stimiint (150), juxla hscc Ruperli verha, « in
QuHIcrgo nuruni si Verinus, qui vei iiunquarn, vel illuin in qno fitlcs non esl, praeler visibiles species
levissirae Rupcrli libros evolvit, doctissimi illius panis ct vini, nihil de sacrificio pervenit. >
scriptoris mentem non sit asscculus, el exlraneos ei Injiisttim hoc Yerini tle Ruperii rioclrina judicium
senstis aflinxcrit? nostra corrigil Apologia, ttim ubi ex ceriissimis
II. Rupcrti tcsiimoniis probal eum sensisse el expresse
Riipertum, qui indubic auctor csl libroriim De docuisse Chrisli corpus ore etiain sacrilego ab indi-
divinis officiis, inlellexisse cucharistiae sacramen- gtiis iiianriticari: tum tibi catholicum horumce vcrho-
tnm consiarc sola visibiliuni specierum, panis vide- I-KIII,iit itluin in quo fides non est, clc, iuiellcclum
Hcet et vini subslantia, et yiriule divina qua pa- " iiiiriiip.licem proferl : ncinpe nihil quod percipienli
scunlur el sancliiicanlur animac justoriim, Veriiuts sil tnile, de sacrificio in illtiin in quo lirics tion est,
cx his quse in libro n, cap. 9, De divinis officiis, pervcnirc : vel, in illura qtti in hocce sacrificio
lcgunliir, verhis asiruil (148) ; « Est tam iu Ponii- Chrisitim esse non creriil, praeter visibiles specics
fice quam in sacrificio divina substantia; csl et ler- niliil, secundiim banc fidera qtix solas panis el vit-.i
rena. Terrena m ulroque esl id quod corporalitcr species in sacrificio agnoscit, de sacrificio pervcnil.
vel localiler videri polcst: divina in ulroqtie Yerbum Quse quanlura a Verini judicio dislent quis nun
invisibile est, quod in principio cral Deus apud videal?
Deura, > elc. IV.
Qiiain insulsa auleni hacc sil Verini exposilio fit Verinus in su»3contra transsubslanlialioiicm dis-
cuivis obviuin alicndciili, 1. Quod lerrena substanlia putalionis progressu, dcRuperlodicereaudei(151),
Riipcrloflitil noii solttin panisetvini subslauiia, ex qttod non iile pulavit panein revera imitari in Chrisli
qua saci iliciiiin conficitur quidem, sed non "conslat corpus : quod istis verbis, « cum vino accedil Vcr-
sacraincnlum; scd ipsa eliatn Christi caro, quae, ut buni crucis, fil sanguis ille qui cffiisus est in rcmis-
ail Ruperius, de lerra noslra est, el in altari sub p, sioncm peccalorum, > non lamen Ruperius transsttb-
panis specie videltir. 2. Quod eo ipso in opcre, iiou siauliaiionerii panis in corpus, cl viui in sanguincin
solinn divinitaicm, ul Verinus comnientus cst, sed toiifirmare voluit. Et landem concludit Ruper-
ipsam siniul Chrisli hiiinanilatcm, vcriim Clirisli lus (152), sicut el alios Patres ipsos anliquiores,
corpus, vcrumque illitts sanguinem, non in umbra, negasse ullam inlervenire in bis sacrainentis sub-
sed in veritate, ul loquilur Tyiliensis, non in figura, slanliae panis el vini el aquae mutaiionem.
sed in re conliueri in eticharistia Riiperlus expresse QiioJjjua veracitate sit dictum, judicet qtiisquis
proliteiur, ul proriuclis ex lihn primi De divinis Rupcrltim ubivis doccntem audivil qnod panis ct
qfficiis, cap. 17, cl ex lihri n, capil. 2, 5, 16 ct 22, viuuin prece myslica fiunt cl vere sunl vera Christi
lcstiinciiiis in Apologia speciatim deroonstiavimus. caro, ipsa qtiae,pro nobis transfixa esl, et verus
5. Quod genuina, quam in Apologia dedimus, addu- Cbristi sanguis, illc qui efftisus esl in remissioneni
cti a Veriiio loci .explicalio inanifeste oslenriil peccalorum; quod panis el viriura in carnis ct san-
Ruperlum eo loci nibil alitid senlire aul docere guinis Chrisli subslanliam vcrluniur et converuin-
qtiam a Verbo divino in altaris sacrificio assumi lur, mulantur et iransniulantur, remanenle licel
panein transferendum el Iransmuiamiiim in illam exleriori panis et vini specie, ul in Apologia evi-
ipsam carnem quam in ulero Yirginis induit et ita D denlissiinis Ruperli lesiimoniis fuit comprobaliun.
ex pane visibili per verbura assuinpto et in veratui Ipsa enitn sequivocis subjici exposilionibus, vel ad
ejus carnem transmutalo, et ex ipso Dei Yerboi divinilatis aut corporis Chrisli virtutcm aut figuram,
iiivisibili visibile construi sacrificium. vel ad byposlaticse irapanationis senstts distralii,
Non esl ilaque unde Vcrinus aut alius quis tiinbra- legilima inlerprelandi ratio nultatenus suslinet. Ec-
lici corporis defensor, Ruperlura suo palrocinalurai quis, nisi suinina iivRuperli fidem injuria, eiim istis
errori ducat; sed esl unde has suro fidci figuras ab- sub vocibus alienam occullasse doctrinam suspica-
jiciens, calholicae corporis Ciirisli vcriiali firmus» bitur? aliud sentire et aliud loqui vel scribere de
adhsereat. divinis sacramenlis grande piaculura : quod absit a
III. doclore catholico.
Qtti in sacramenlo nonnisi panis el vini substan- Nec violenlae Verini iiiterpreialioni (155) ullo
tiam et divinaiu virlulcm seu graliam credil, is inl modo favel, quod Tuiiieusis diserle scripseril aqtiaui
(148) Pag. 516,518. (151) Pag. 517 el 518.
1149) Pag. 225. (152) Pag. 520.
(150) Pag. 2i7. (155VPag. 519.
189 PROLEGOMENA. - APOLOGIA PRO RUPERTO. — PARS II. 190
qua lavanlur fldeles in baplismo, eain ipsam esse A ct vinuin in Eucliarislia sic posila inlclligit, ul ipsa
«piaeex aperlo Christi latere profluxit: quam lamer sinml in hoc sacramento sit corporis cl Sangtiinis
nec Rupcrius scnsil in subsiantia fuissc mtilatam substantia, quac subslanliaii duntaxal et non inriivi-
Nam Riipertus nullibi unqiiam vei sensit vel scri- duali unitate cutn pane et vino sit eariem, faiealttr
psit baptismi aqtiam in eam convcrii et transmular, necesse esl a Ruperlo non magis assertam in allaris
quse de Christi lalere cum sangiiinc effluxil; curi rnyslerio carnis et sanguinis Christi, quam cujusvis
taracn inmimeris propemodum locis scripscril pa- alterius honiinis individuara subslanliam. Quod qnis
rieni ct vimiin converti in Christi corpus et sangui- de Rnperlo senliret, qui expresse declaral panem el
nem. Quae verba Yerinus hic faleri cogilur transsub- vi.-iiim fieri esse ipsuin individiiura Chrisli corptis
slanlialionem exprimere, ubi, nc illius verilatem quod crnci affixum est, ul Ghristus veraciier dixisse
admittat, nullo argumcnto patitur tit dicere quis credatttr : Hoc esl corpus meum quod provobis tra-
possit < aquam baptismi in eam aqnam convertl detur.
qiuc fluxil ex latere Chrisli. t Verum nec eo loci Ruperlus a lranssubstantialionis
Verum nec Rupeiius aquam regeneraliohis earit vcritale discessit, qui panetti el virium fieri et esse
«»ssequam de Christi latere militis lancea eduxii, co Chrisli sanguinem demorislrare nusqiiam ex eo in-
sensu definivit, qtto pancm in eucharislia fieri el R lendit, quod unius ejusdem ralionis esl panis et
esse illara Chrisli rarncm, qtiaeeruci affixa csl, nulla carnis, seu vini et sanguinis substanlia, ul expluri-
verborum aul sensus riubieiale asscruit. bus contra Salmazium et alios Ruperli censores ftl
Cum cnim Ruperius itiiani omnium aquarnm, sive manifeslum.
«piaein Rheno, sive quae in Tiberi, sive quae in sacris 1. Una elsi concederelur panis el carnis, seu vini
fontibtis, sivc quac in cruce de Chrisli lalcre fluunt, ct sanguinis in genere subslanlia, non inde lamen
imam essc substanliam noiiiiicpfe judicarct, et eaia consequi vel fatuus inlelligeret panehi ct vinum fieri
quae in rcgeneratiouis lavacro est, virtuiem ex Chri- et csse Christi, magis quam alius carnem aut sangui-
sti sanguine. manare, qtii cum aqua simui de Chrisli nem. SiculVerbtim nalnram quae omnium hominnni
corpore exivii, sapieniissime dixit baptismaiis aquam una esl, assumens, non unins prse alio hominis na-
iilam essc, tam secundum substantiam quain secun- turam sibi copulavit.
diim virtutem, quse Chrisli sanguinc misla de ejus 2. Jjlcel una panis et corporis htimani esset sub-
tv'*.erefluxil. fclantia, nihilominus verum esset plures paries esse
Haecautem Ruperti doctrina, quid, quaeso, adver- plnra torpora; ut vel Iogicae tiro plures paries ad-
sus panis et vini in Chrisli carnem et sanguinem milteret plures csse substautias: nec eo dato slare
transsubstantialionem concludit. posset cx pluribus panihtis uiium idem numero cor-
Aqua baptismalis a Ruperlo dicitur illa ipsa esse pus confici.
« ratione stibslantiae, quac oninium aquarum una in 5. Si de suo panis est ejusdem cum carne hn-
genere est; et ralione virlutis quae in ulramqne ex mana subslanlia, seti vinum ex insilis proprietati-
Chrisii sanguine fluit, > qnac dc Chrisli peribralo bus eaniriein cum sangtiine habet naluram, ade.o ul
latere cum sanguine exivit. Ergone, el cum panis suh illa raiione panis el vinum vere dicaniur et sint
EcclcsiacPre consecratiis a Ruperto dicilur ea ipsa ipsa Christi caro et ejus sangtiis, falso el slulie
Chrisli caro esse quae in crttce suspensa mundura omnino diceretur, quod operaiione divina et inefla-
redemit, nulla panis et vini in Chrisli carnera ct bili Spiritus sancli virlute panis et vinum inler my-
sanguiiiem transimitalio a Ruperto intelHgitur?Quid sticas preces fiunt Chrisli caro cl sangnis.
ergo tol in paginis scripto dcdil parient cl viniini in 4. Nec minus falue doceretur quod unilas Verbi
ipsarti carnis Chrisli et sanguinis subsiantiam con- facil ut panis el vinum fianl et vcre sint illa ipsa
verti el transmutari? caro quac confixa esl, el ille ipsc sangnis qui in
Si una carnis Chrisli et panis est substantia, una cruce fusus est.
jn aliara transraulari quoraodo polesl? si haec iilius r, 5. Denique non duse in eucharisiia forent panis
virtutem dunlaxai oblinet, quomodo non effectu so- et carnis subslantiae.
lum, sed nominc ac etiam ipsa re panem fieri et Cum ergo Ruperlus, juxtaVerini censtiram (154),
esse Christi carncm a Ruperlo definite prorerlur di- duas, praeler divinam,' in eucharisliEe sacramenlo
sertis verbis, quse in Apologia prolulimus? Imo(in- substanlias, panis scilicet et carnis Chrisli, his in
surgel criiicns cliens) Rupertus panein et vinum esse libris admiserit: cum expresse phiribus in locis di-
Chrisli carnein et sangitinem, ex eo suadet quod xerllquod unitasVerbi facit unilatem sacrificii non
viniim a sanguinc, el panis ab humano corpore solis modo substantialem (ut Verinus lingit [155]), sed
accidentibus differt. Quod quam inscile posilum el individuam ; qua fit ut panis illa una sit caro Chri-
physicae contrarium, tam a transstibslantiationis ve- sti quae in cruce pependit, et vinurii ille unus san-
rilate lissitum Salmazius ducil. guis sit qui pro multis fusus esl: cum diserle scripse-
Nec difliteor cgo nullani ibi intclligi posse trans- ril quod operalione divina et virluie Spiiitus sancli
substantiationem, ubi una subslanlia eadera est qtia? panis et vinttm in Christi carnem ct sanguinem
altera. Sed et Cl. Salmazius, si a Tuiliensi panetn transeunl; qttod plttres qiti quolidie a sicer-
(151) Pag. 585. (155) Pag. 519.
191 RLPERTI ABBATIS 1U1T1ENSIS 192
dotibus offertinttir panes non stint plttra corpora, A Quasi vero noslro Tuitiensi, juxta Verini com-
sed iiiium illud quod hostia fuit pro peccalis : qaod nicntum, iriem sil subslaulia quod cxtcrior species,
deitique non. qualecunqiie sutim, sed stiam caiiicm et niutationcni rcs non subeat, quam non habel vi-
et suura sangiiinem Chrisltis dal hominibus, til non sibilis species, c.uni lamen distinciissime Ruperius
ctijnsvis, sed uniits Christi caro illa sil. panem et vinum in eucharistia lieri et esse re, no-
Qttis a Ruperlo sic dicliim pulet panem el vinnm ' mine et effectu, sed non in exleriori specie, Chrisli
cjusriem esse suhsianlise cum corpore et sanguine corptts el sanguiuem edicat.
Jiumino, ut inde probare voJueril patiem cl vinum, Sic Yerinus in sua capiiur, quae haec non capil
absque ulla substinliac Iransmiilalione, fieri, essc sapienlia. Sic Salmazius in his caecuiit, ex quibtts
et vere dici Christi carnem et sanguinem? claruni onmibiis oslcnlare sc jaciat Ruperiuni, ut
Qnis, qui hitmaiio sensu ducilur, non sanins ju- et alios Patrum ipso antiquiores, negasse ullani in
riicct eo loci Riipei-tum ex quadam solummodo pa- lervenire in his sacramentis suhstamiie rcrum visi-
liis ct vini ctim carne cl sanguine analogia, vel hilium et corporalitini, id esi panis et vini ct aqua-
eliani subslantiali aliqtta siiniliiiidine ulcunquc ex- inutaiionem.
plicare qtiomodo nou omni rationi rcpiiguel, nec Quid Cl. Salmazius non invcrlil, ul cuncla in sttos
ultra oinnem poleniiam silpancm etvinum transire 8 convertal errorcs ? hanc Theophilacti vocem, tliot
cl conveiii in Christi Carnem el sanguinem? Saimazius vcrtil (157) substanliam; ipsis vocihus,
Quamvis enini Ruperlus ejusdem esse substanlise quo jure videril, sensus nusquam auditos praescri-
aqimn el vinum, vinum et sangniuein nonnuiiquani bens, ul suae servianl fidci.
riixerii, cum ex uno aquse comrouni principio vinuiii Suo tandem ex ore Yerinus jtiriicalur (158), ubi
ct sanguis conslituanlur: non tatueii ejusdeni ralio- ipse pro cerlo firmat stare minime possc, tit sub-
nis, specici vel nalura subslantiam aquse vini el slanlia pauis maneal el simul sil verum corpus
6 iiiguinis nosler Tuitiensis uspiam ccnsuil, cuni in Christi.
vino ct sauguine non solam aquam, scd igiiem aquac Quid veritis a Yerino proferri potuil? seri qua
coiijiinctmn opinaius sil, et diversas in rebus inlelli- intcrpretis fidc Rupeiium, ubi dicil quod panis est
j:al esscntias, raliones ct naltiras. verum Chrisli corpus, eo sensn Yerinus intcrpreia-
Ea atiicm quibus res inler se diffcrunl el riiversas tur, qiieni slare non posse ipsi cerium est, hoc est,
iii cssentia sorliunlur ricfiniiioncs; iricirco Ritpcrlus panetn sic esse verum Chrisli corptts, ut siinul sit
vocat accidcntia, quia prituae substanliae in suo csse et panis substantia ? an quia panis ista vov retinc-
jatii consliliilae adveniunt, non vero quod res, seti tur, ct ipsa panis substantia remanere a Verino
uliimae subsianlise, ptita vino aut sangiiini sic cou- censeltir? Nunquid et ubi Christus dicil: Cwci vi-
lingunl, ui, ipsis recedentibus, ipsa lamcn semper denl, Salmazius pulat caecos adhuc esse qui jain
s.lcl iucorrtipla subslanlia, quae onmem vini et sau- vident? Desipil sane qui liaec sapil, el dialcclicis
guinis servel cnleiecliiam et essentiara, ul fusius in lradenritisestt'iidiiiienlis,qui nondtim didicitquod in
Ar-ologia conlra Grcgoriuni a Valentia disseruiiiitis. mutalionum emmlialionibus, rcs quae niutalur, prio-
B:en si ad Carlesii pJacila quis deriucere velii, ris sui status nomine exprimilur, ul el slatum a
qnsc in formis, cum animam inielligcntftin excepe- quo res transil, et illtim, ad quem transferliir pro-
lis , nullain a subjecio riislingtiuni substanliam, priis vocibus propositio clarius enuntiel. Quam ergo
concerio lubens : moilo, juxla Rnperti doclrinam cl merelur fidem, qui scriptortim in istos infleclil
fidem lota pauis ct vini subslanliain in individuain sensus, qui ncc siare possuni, nec in dialectica:
Clnijli carnem quae in cruce passa cst, el in inrii- schoiis admitti ?
viduum ejus sanguiuem quem pro impiis effndit, Equidem scio Ilitpcrttim dixisse quod Verbum in
converti el transmuiari, exteriori dtinlaxal panis eucharislise sacramento non mulat aut deslruit pa-
et rini rematicnle specie, calholice profiteatur, fir- nis subslanti.am : sed et duplicem scio rautalionis
iiiler leneal et stretiue defeiulal. n speciem : unam novi qua res sic desinil esse quod
Ncc audienda Veritii scntentia, quse, ul Ruperluni eral ut in niliilum abeat, et alleram didici qua res
a transsubstaniiationis fide aliemtm pronuntiet, cor- sic incipil essc quori non erat ut ad alliora proveha-
ruptionem visibiliiira sacramenti specieriim nullam lur. Ex duabus aulem his mutalionum differcjiiis
poiitingerc cx eo Ruperli testimonio probat (I5C), quo quaenam a Ruperto intelligatur quis non videal, qni
Tuiliensis sincere dcclaral Spiritus sancli operalionc sibiipsi non lenebras aut mcndacia fiji^it, ctim
panem corptts, el vinuni fieri Chrisli saiigiiiiieui; ita Tuiliensis aperte. adjecta hac voce, aul destruit eam
laincn iit subsl^uliae bontini non destruatur aut pe- duntaxat significet in pane non fieri stibstantiae mu-
reat; sedsecundumvisibilem seu exteriorein speciem lationem, qua panis sic destrualur, ut ex eo niliil
in stto cssc sic pennaneat, ut secundum rem atl sit, non laraen eara negans, qua sic esse suuin
i-orporis cl sangiiiuis Christi verilalcm el riigntlaieui ainiltal, nl ad carnis divini Verbi dignilalem veri-
jirpniovcalur. tatemque transfcraltii': ul in Apologia observavimus,
(156) Pag. 520. (158) Pag. 5i5.
(157) Pag. 542.
193 PROLOG. IN LIBROS DE OPERIBUS TRINITATIS 194
ubl asperiora Ruperti loca explanavimus, cteluci- .K dtintaxat inducttnl comparalioncra : ex qua, nl ipse
davimus obscuriora. Vcrinus falclur (165), minus consequenler quis dc-
V. duccrel hypostalicam Vcrbi divini ctnn pane a SS.
Profeclo Verinns, seu ficto sub eo nomine Salm.t- Palribus in eucharistia inlclligi unionem, cum si-
zius, in sua crilica nec prudenlior Grotio, quem miliiudo singiilis nusqnam aptanda sit apicibns.
stringit, nec felicior, dum byposlaticara panis ctim Porro Salmazius, sub ementilo Verini iioinine,
verbo Dei, non tamen cum Christi humanitate, in non in Ruperlum modo, sed el in Ilaimonem Ila!-
aluiris sacramenlo unionem conclurilt (159) anti- hersladensero, Remigiuni Renienscm, Valcramntim
qiiissimara cssc, el a velustis Palrihus credilam el alios quosdam biinc refundil errorem, quasi qui
iradiiamque. Sed vcro sibi minime conslans, post senscrinl Divinilalem, quae ccelum et lerram implct,
aliqua (160), dicit antiquos Patres hyposlalicam et quae Chrisli corpori in coelo manet unita, hypo-
panis cuni divinitalc conjunclionem nec lcnuisse slatica eadem unione panis substantiae in allaris
ncc docuisse. sacramenlo sic conjungi, ul panis bacc substanlia
Eariem vcrsaiili inenle, poslquam finxit ex recen- absque ulla sui Iransmtilalione fieret, esset, el vere
tioribus Ruperlum Tuitiensem in Jib. n De divinis dicerelur Chrisli corpus, unnm cura eo qiiod sedet
officiis, cap. 9, hanc divini Yerhi cum pane hypo- '3 a dexiris Dei.
staticam unitalcm sic tradidissc, ul solam divinila- Sic sibi roendax quod slrtiitevertil. Remigio qui-
lcm poncrci (161) Cbrisli quae pani mysiico adhae- dera siiniliu dixisse el sensisse Rupertum in Apolo-
rcbat coileir. modo quo divinitas in persona ejus ct gia vidimus. Al quam calhoHca. utriusque sit do-
vero corpore cum humanilatc jiincla esl, paucis in- ctrina, et ab Jiyposlatica impanatioue dislans, es
terjeclis (162), nosirum Tiiiticnsem in oppositum eorum verbis, et ex ipsis dialecticac regulis ibidem
errorem novo figincnto trahil, scrihens quod Ru- fusiori exposilionc demonstravimus.
pcrlus,- stiis in Exodtim Commciitalioiiibus , non Nec Remensem, sed magis Anlissiodorenscm
solam Chrisli divinilatcm cum pane sacramcntali huncce Remigium exacta crisis pronuutiassel: quan
coiijiinctam cssc vult, scd etiam htinianitalem; cuirt ncc Valeramnum isla scripsisse censuissel, qni vel
nempc Rupcrlus i»i Exodum ail: « Quoniodo Ver- nun(|uam fuit; vel, si ex addttctis in prima Apolo-
bum a sunimo dcmissum caro factum est, non giaeparte Valerainiius est, de his saltem nihil us-
iniilatuiii incarncm, scd assumcndo* carnem ; sie quam scriplis mandavit, ul in ea disscrtatione ad-
pauis ct viniim. > rioiavimus.
Haecautcm Ruperii loca, quae in Apologia exinle- , Injusta ergo omni ex parte el prorsus inerudila
gro prolulimus ct mcntc sinccra explictiimtis, nullam J Simplicii Verini, in.libro De transsubstanliaiione, da
hyposlaticic illius inipaiialionis sive divinilalis sivc Ruperto Tuiticnsi censura.
humanitalis Chrisli fidcm faciunt, sed Incarnalionis
159) Pag. 585. (162) Ibid.
(160) Pag. 594, 595. (165) Pag. 595.
(I6t) Pag. |84.

R. D. D. RUPERTI
ABBATIS TUITIENSIS

EPISTOIA AD CUlNffl A6BATEM SIGEBIRGENSEffl.

Cniciinqtie fideli aniraa?., diim Verbo incarnato P scabetlum pedum terra es' (Isai. LXVI),coilcm orfl
qtiotllibcl impcnriit officium pictalis, non indignan- luo riixisti: Ecce ego vobiscum stim cmnibus diebu/,
dum esse censet ejusdem Verbi auctoritas, lam vera usque ad consummalionem swculi (Mallh. xxvm).
ijiiani mansuela, cum dicit: Qnid nwlesli eslis huic Ergo quodain quidem raodo me aulent, inquil, non
mulieri ? Roiium enim opus opcrala esl in me. Nain semper habebiiis, scilicel praesentia corporea, pra1-
lemperpauperes, inquit, habelis vobiscum, me autem senlia visibili ; quodara autem modo vobiscumsum,
non semper habebkis (Malth. xxvi). Nnnquid enim, ail, omnibus diebasusqtie ad consummalionetmwculi,
quia dixil, me atitem non semper habebilis, et boc videlicet incircumscriptae div'nitalis praesentia in-
dicto in cceluniabiil, idcirco jam caput el pedes ejus. corporea, praesentia invisibili. Conslal auiem quos!
ungueiiio pretioso neino iingit? At lu idem, ctijus ea qtisc iuitc, circa corporeara visibilemque illam
uiagnitudiiiis no:i est finis, cnjtts ccelum sedes, ctijus pr:c9entiam, gesta stni.t cotuin quae sub isla intof- 1
m RUPERTT ABBATIS TUITIENSIS 196
porea et tnvisibili prsesentia, gerendaerant praesi- A ut 111noiiliain venirem luae charitatis elfidei, utqne
gnativa' fuerint. Mulier videliccl quae fticrat pccca- poslniodum migraltirus ab hoc saeculo Paler mc-us,
trix, cum pretiosum effunricret tingueiitum super vir vitae venerabilis et sapientiae mcmorabilis, Beren-
caput, et super pedes quoque, ut Joannes refert, garius abbas Sancti Laurentii, in publico moule
ipsius recuhibentis in domo Pharisaei (Lttc. vn; Leodii tuae coiiimiilercr firiei, tanquam pupillum tu-
Joan. xu), Ecclesiam dc geniibus prsesignabal, quae lori. Solus enim is qtii nunc sitccessil ei, vir fidelis
nunc illntl spirilualiter agil, adinissain illam doniura el prudens Heribrandus , qui et ipse lillerarum pc-
Judaici populi, de qua Apostolus ail: Quorum ado- ritus pueriliae meae magister exstitii, illuc usquc
ptio esl filiorum , et gloria, et lesiamenlum, el legisla- non possil mihi patrocinari, quo sicul scis invidia
tio, ei obsequium, ct promissa, quorum Patres ex pervenerat liomiuis mei. Recorriabor ergo liunc cla-
quibus Christus secundum canxem, qui est super om- moris mei, el somnii jure inlcr scria computandi,
nia Deus benedictus in smcula. Ainen (Rom. ixj.llluc quoniam non dubilo illud pracsagiutn fuisse htijus
inquain, admissa, ila uliriem Aposlolus dicat : Jam rei quae nunc accidit, quod scilicet ille, qtiem jani
non estis hospites ei advenm, sed eslis civessanclorum dixi, moriturus in inaiiu tua me dereliquil, inimi-
et domeslici Dei (Ephes. n), famaluin hoc piclatis cilias susiiiienlem odientium me gratis (Psat. xxxiv).
ofQcium Domino Jesu Chrislo spirilualitcr impendil. B Recordabor, inquani , clainoris mei in nocturna vi-
El aliter qiiidcm in activa, aliier atilem in contein- sione, quando clainabam sicul in responsorio. can-
plaliva vrta. Natn in acliva vita, pedcs lanlum ungit tare didiceram, clamorem illum niagnumet novissi-
dum paiiperibus vel egenis pro noniinc ejus, cujus mumR. Diouysii Arcopagilae: < Nuncjam, Domine,
lanquam capilis merabra infima sunl, corporalibus per coronain marlyrii cum iralribus meis servis luis
ministrat subsidiis. In contemplativa vero, captit suscipe lne. > Canlabatur nescio quid deconlra, cl
et pedes ejus graiiosius ungit.dum defideli sancla- circa me, in.medio quasi niagnae ecclesiaechoris for-
riiin radice, sive niednlla Scripluraruin, piuiii con- liler et altissinie perslrepentibus , et opprobria
ficiens seriiionem suaviier tracial, quanlum polcst, cxprobrantium atque contendenlium qua: nuiic ceci-
quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud derunt super me (Psal. LXVIII),illa canlaliouis ima-
Dzum^ et Deus eral Verbuin. Hoc eral in principio go per conlrarium vaiicina"balur. Slabara inlerini
apud Deutn, ariuiia per ipsum facla sunt, el sine ipsa tacilumus el milis, quia conjunclus eram lateri, et
faclum esl nihil (Joan.i). Ilemque, quia Ver&iim manu in nianiim tenebar iam dicli abbatis mci,ctini
caro faclum esl, el habilavit in nobis (ibid). Cum igi- ccce ille quasi alienae mamii, inanum nicam indidit
lur tale quid facimus, ne indignenlur discipuli Do- miro modo, quein vix eloqui possiin, videlicet lan-
niini, nicinores quia ipse dixil: Sinite illam. Quid *-*qiiani in chirolhecam, singtiiis digitis meisin sin-
itli molesti estis ? Quod habuit hwc fecil, prwvenil gulos manus illius digilos immersis. Quid ilia raihi
corpus tneuin ungere in sepuiluram (Marc. xiv). De- nianus, Pater mi, nisi pairocinium significavil luae
fensa eslillo defensore, qui cor ejus melius noverat, charitalis? Ille eniin rebus excessit humanis, ct nie
fecitque securior de suo quod sibi coinpiacueral, conlra quem plurirai jam fueranl incitali; in manu
expetiriil tibi voluil, el iu quo voluil qtiori de sUo tua, sicul lule scis, dcreliquil. Canlabalurilaqiie, nt
emerat. Quanto mchiis sic expendit qiiatn si vendi- jam dixi, et mulliplicante cantilenam lurba, vocalis
dissct Judas, ut volebal, trcceniis denariis furlocu- fragor invalescebai. Erupi landem invocera inagnam
loruin Doniini ? Nunc enim domus iinplcia esl ex et altam, el mihiipsi pro sua pulchritudine ci com-
odore iinguenli (Joan, xii), quia libiciirique pradi- positione valde auditu mirabilem, omnium oculisiu
catur Evangclium, dicilur etquod bsec fccii in nie- " me coriversis, decarttans jam illud dictuui respon-
inoiiam ejus (Malth. xxvi): fetor aiitem furti el in- sorinniB. Dionysii, ine maiiu deducenle, quam jain
viriiae illius in aelernum non delebilur. Wosli, haec, dixi, maniim luam fignrante, ul nunc res ipsa pro-
Pater mi -Cimo, abba venerabilis et venerabiliuin . bavii. Tna namqtte post Deum ope maxime tultis, ct
studiosissime litlerarUm., qiiodque. eo inajus est, j. fretiis tesiinionio, ecce.' respondeo exprobranlibus
monaciiicae columna religionis, qui in moiite Sige- milii vefbrim (Psdl. Cxvin)'. Ei durii facisbtiumscri-
bergensi, ad menioriara sancli archangeli Michaelis bendi auclorilalemque concedis superno niuneri,
jain ecce aouum ab ordinatione tua agens dtiodeci- quod mihi aspirasse spontc leslaris, ad auditum pu-
liiuin (qui csl ab Incarnalione Domini niillcsimus blictim proceriit boc opiis quod anlele cogniiuniinccc-
ceritesitniis seplinms riectmus, cuni indiciione de- peram ad gloriam el honorera sariclae ct indiviritise
cima) Christo frdeliler obseqnendo, bono hacienus Trinitaiis. Prbposueram eriim iripartitura boc face-
imples odore doinum Domini. Nosti, inquam, haec, re, ab initio primse crealionis usque ad lineni sae-
liisi quia lu, imo per le Cbrisliis pr;vsidio adfuit, culi, ita videlicet ui priraum ab ortu primac lucis
niiniriini qui molesti fuere huic operi, tantummodo usque ad lapsum primi hominis. Secundum, ab
dictis, fremuisseiit eliam in mefaclis. Quasi paxillus codem lapsu primi hominis usquc ad incarnaiiouem
tu raihi faclus es, fixus in loco fideli (Isai. xxn), vel passionera secundi honiinis Jesu Chrisli Filii Dei.
in quo ipei nieae possil vasculum suspcndi. Proinde Teftium, extunc usque ad saeculi consummationeni,
actuiii eslj crerio, pef providentiam Dei etPalris, id est genefalcm moriuorum resurreetionem, ejus-
sine qttoncc tintis passerin terram cadil (Maith. x), dcm opcris dividuum sil. El prinium quidcm Palris,
197 PROLOG. "I'N IJUROS DE OPERIBUS TRINITATIS. 193
secuiirium Filii, tertium propriuraesl Spiiitus sancli. A ctoriam teslimonii, licet magis tesimonium perla-
Fcciinus ergo de proprio Patris opere, a priina crea- lum usque ad eilusionem sanguinis, Graeco riomine
tione, id est ab iniiio qtto creavil Deus ccelum el niarlyriuin, propler insigne significationis ad au-
lerram, usque ad id quod Adam de paradiso ejeclus gendum appellari coraplactieril. Porro tcstitnoiiium
esl, libros tres; deiude de proprio Filii opere, quo Vcritali quicunque pcrhibcnt ceilssiine ab ipsa sunt
a justitia vel morle Abel paulalira per figuras et vi- veritale coronandi, quae et cum ipsis fratrihus meis,
siones prophelicas nobis appropinquans Verbum servis suis, me susciperc el adnumerare riiguetur,
Domini pervenit usque ad susceptiOnera carnis ct teslimoniuni sibi perhibeniem voce el Htlcris. luter
morlem crucis, libros trigenta. Dcinde de proprio eos libi ct omnibiis silparsin islo, cl omni bc.no rt
Spiiitus sancli opere, sciliccl ab incarnalione ejus-. fidcli serroone Domini, pcr quos Cnristo suifragane
dein Chrisii Filii Dei vivi, quein de Spiritu sanclo animae incae, et qiiodaimnodo dicentc : Ronum opus
Yirgo conccpil incorrtipla, usque ad finem sacculi operala esl in me; prmvenil enim corpus meum ungere
libros novem, shnul fiunt libri quadraginta riuo. in sepuliurani (Marc. xiv), videlicel non jam..lucam,
Yerba ergo ipsa quae fiunt hujusinodi: Nunc jara, sed suara, lictiit et vacavit niibi ulciiiique ei ubi-
Domine, per coronam martyrii cum fralribus meis cunque cceptum opus iriemiio perficere, quodsancia
servis tuis suscipe me. Jtivant, fateor, dulcemque B Trinilas, cui dicavi illuri, dignelur in odorem suavi-
mihi faciunt hanc ollam spei meae, quia videlicet tatis acceptum habere.
per coronara martyrii, idem estacsi dicamper vi-

PROLOGUS RUPERTI

IN LIBROS

DE SANCTA TRINITATE ET OPERIBUS EJUS.

Facies Moysi cuin ubique cx collocutione Dci dixit evangelisla Joannes deVerbo, quod itiprincipio
splendiria sit, et idcirco figuraiivis cum vocibus Deus apud Dcum erat, omnia per ipsnitt fucta sunt
seasum suum, quipcr faciem iiilelligilur, velare opor- C (Joan.,i). Porroseptem boni operis ejus specics,
tuerit, tuin vero in crealioiie muiirii tanfi splendoris septem dics Dei simt, quia virielicet propter bcniia-
est, quanlum ferre nequaquam poluissent universi tem suam, qnac eslsepliibfinis Spirilus sanctus, hoc
filii Israel, nisi illura grossiori lcxlu liltersc, qnasi Verhum de corde suo Paler gcnnit, quia sepiics
^annis infaniioc, obvolvissct. Narral eiiini nobis, in dixit, el dicendo scptem opera valde bona fecit
quanlurti liomo ex praedicta Dei collocuiione discere (Gen. i). Licet aiitem fulurasit oclavja riics, nibilo-
potuit, illain incffabilcm gcnilurain Filii Dei, de qiia . iriinus lamen operis Dei scptem sitnl dies, qnia vi-
dicit ipse Dcus Pater in Daviri : Eructavitcor tncuin delicet hotiio , cnjns tiniversalis resurrectio/dies
verbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea octavus est, non in alia, sed in ipsa qua condiltts
calamus scribmvelociler scribenlis (Psal. xiiv). Nihil- fuil specie, resurreclurus est.
oiuinus el illos seplein spirilus Dei dinumerat, qri-is Horum dierum singuli cx vespcre conslant et
hotlie missos in omnem terram sancta catholica no- mane, qnia profecto omne quod faclum est, in Verho
vil Ecclesia,; scilicel spiritum sapienliae et inlelle-- Dei eral, anteqiiam fierej. Na:n quod factumest, IU-
ctus, spiriluiii consilii et forliludliiis, spiiiltim scien- quit evangelista, in ipsovitaerat (Joan. i). Et ve-
tise ct picldiis, elspiriltim limoris Doraini. H;ec sine spcre quidcm erat, ciim adhuc quod facium esl, so-
dubio si absque velaminepalamoniiiibus scripsisset,- Dlummotlovita essclin ipsoquia videlicet latchat in
sicul mine ubique in lolo miindo praeriicalum esl, sccrelo Dci luininosa facietidi hscc omtiia potestas
cx qnojam glorificato Jesu el Spirilu dalo, revelala . vcl prscscientia. Tttnc aulcm raane splenriidiim venit,
facie gloriam Domini spcculari licet (II Cor. m), qnando h:ec vila quac in ipso cral, in actura vel spe-
profeclo niniis cornulam faciero, uimiiim Dei splen- cies reruni palenter effulsit. De his oinnibus suis in
doreni inipaiienlibns Iipporum oculis objecisset. At locis plenius dicendum est.
ille velamen lalis lillerae suae faciei prudenter op- Igilur adorandam sarictae Trinilalis gloriam, in
pandil : Dixit Deus : Fiat, el fectum est (Gen.i). liac pcregrinalione quaerenles, operum ipsius specu-
Seplics dixit, et seplies dictionis suac bonitas sibi lum sensibus nostris admoveiiius, ut quia pro condi-
coiiiplacuil, el seplimo die rcquicvit (ibid.). Roc la- tione mortalilalis infirmos adhuc oculos in splendo-
lis lillenc velamine subjeclo invcnies illud quod ait: rem majeslalisejus figere nori valemus, sallemopera
Dixit Deus : Fiat, hoc ipsum esseqttod ait Pater in ejtts conlueiitcs in ltiminc cjns aliquariuilo, sinc
Paviil : Eructavit cor meum verbttm bonuin, vel quod crrorc ambulenius. Esl aulcra tripartituniciusdcin
139 RUPEUTI ABBATIS TUITIENSIS SOO
Tririitatis optts, a condiuone mundi usque acl iinem jl A protendat viscera sua supcr nos iiactcnus justc con-
ejus. Primtirti cst ab exorlu priinse lucis usque ad lenla, inisericordiler laxat, cl redivivus Filius ho-
Inpsum priuii liominis. Seciinritim, ab codcm lapsu minibtts iiisiifflat, cl sic duac personsc imi cooperau •
priirii hominis nsqnc ad passioiiem secundi liominis Itir veriimtamein propria Spirilus saucii persona
Jesu Chrisli Filii Dei. Tcrtiuin, a resnrrectionc ejus- Palris cl Filii donnni vcl gratia esl, tota cxornatio
dem usque ad saeculicGnsiinimalionein, id estgene- creaiurae rationalis esl.
ralem morltioriitii resurrcclionem. El primum qui- Erit itaque in honorem Paliis, el Filii et Spiritiis
demPalris, sccuiidiim aulem Filii, lenitim vero Sni- sanciihoc opus tripartilum. Prima pars, de primo-"
rilus sancti propriiim opus csl. Plane inseparabilis rum hcbdomada riicriini. Sccunda, de hebdomaria
TrhJlas, untisDetis inseparabilitcr operalur, Venim- sequertlinm murtdi selatiun. Terlia, de gemina rc-
tamensingulis Iiorum, idcst, Patris ct Filii, ct Spi- surreclione morluornm. Unde ulraque hebriomaria
ritus sancli, sicul personae proprielas, ila el in per- suppleiur, et in oclavam perficitiir. Prinia naniqiic
fcclione mundi consideranda csl aclio propria, vi- resurrcctione animarum, quae est rcmissio peccato-
dclicel ui Pairis crcalio, Fiiii reriemplio, sancti Spi- rtitn, riiors peccati, quac est post scptem dies ad-
rltus proprium sitopus creaturse innovalio Deniqtte, niissa, delelur; secunda resurrcciione corporum
ciim Palcr per Verhiim oninia facit, el Spiriius san- B mors omnis carnis pcr seplcin xiates mundi mor-
clus superferlur aquis , cooperanlur quiriem dtiae ttiorum absorbelur.
persouse uni operanti. Verumlaincii ipsa Ycrbi di- llis ila proposiiis, jam nitnc aspicienriiiiu est ad
ctio, vel Spiritus emissio, propria Palris aclio est. oslitim apertum in ccelo, el ari sedem posilam in to,
Item curn Filitts, id est, Vcrbnm Palris, ad salvan- el snpr» sedem sedens, qui cmnia condidit, cxor.in-
dum munduni ingredilur, Pater quirietn illnri rie dus est, pcr scplcm lampades ardeutcs, t|tias aulc
cordc suo eruclal in ulerum Yirginis, el Spiriiiis ilirouiim suum appeiidil, et per seplcm cornita, lo-
sanclus corpiisculiim illi de matcrna subsi.inlia lidemquc oculos Agni, qui est in mcdio ll.r ni sai,
eoiupingil, et sic duse personae cooperaniur uni opc- ul praedicium crealurae ornalum, ter scplcnaiium
ranli : Vernmtamcn sola Filii persona csl, quaecar- diguc n.obis disserere praoslei, secundum veriiaiciu
ne indiiiliir, pnrilerque moriliir. Nihilominus cuin libri magni,qiicni de dexteraejus idem Agnus acce-
Spirilus sancluspcr cjusriemFilii passionero in pec- pil, el apericns nl solus eraldignus, srpiem eju»
catorum rcmissioncm dalur, Paler qtiiriem, ttl illc; C , signacula solvil (Anoc. IV el v).

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS TUITIENSIS

Dl TRIHTl IT OPEMBGSIIIS

LIBRI XLIL

COMMENTARIORUM IN GENESIM

LIBER PRIMUS.

(Gcn. cap. I, vers 1-25.)

CAPUT PRIMUfd. D '*««. cwii et terra, et emnis ornatits eortthi. Sane


invisibilis illa sanclorum aiigeloritm
Quqd extra se stmcta Trinilas non habuerit exemplar, cceH nomine,
ut cqnderel h<vciria, cwtum, terram et omnem or- patria, leirae auiem vocabnlo visibilis isie munriiis
nalum eorum. des'gnalus esl. Porro, ornalus cosli, angelita crea-
(CAP.1.) Scriplurariim omnium vcriex stiblimis, luia ; lerrae aiuein, cum caetera quse nascnniur, rcl
Iilier Geneseos sic incipil : Jnprincipio creavit Deus sunl irt ca, Uim priuciptte geiitis huinanum esl. Qnosl
coehm el ierram. Duohus islis.scilicelcoeloctlerrae, habuit cxemplar faciens haec tria, nisi seipstun, DCIIB
poslraodiim arijicil lerliiim, dicenrio : Igiturpcrfccti untis, qni esl Trinitas? Plane non ideas, iri est,
%\ DE TRINITATE ET OPERIRUS EJUS LlBRl XLfl. — IN GEN. LIB. 17 202
formas, quas philosophi sxculares efiinxcrunt, sedd A Renedicam, inqtiit, tibi, et multiplicabo semen luum,
Seipsum Pater Deus, seipsum, inquam, atlendilDeuss sicul. sleltas cmli, et bcnediceritur in semine luo omnes
Oniis Paler ei Filius, ciim eo, quo pariter uterquee genies lerrm, quia obedisii voci mew (Gen. xxn). Recte
iiauiraliterori)aiusesi,sancloSpiritu,dum nonsolumn igitur et nobililer libcr iste riicimr Genesis, quia
coelttm incorporeum, sed eliam corpulentam creavitt cnm geiieraiionibus cceli ei lerrae, utramque eloqui-
• tibsUnliam lerrae, el utruroque simili compsil or- tnr geherationem, unius ejiisdemqiie Dei, et liomi-
naiu, coelum- scilicel, angelicis spirilibus, terrantii nis Chrisli Filii Dei. Nunc demtun ipsa libri verba
aulem iniplens hominibus, qaos aequales angeiiss auriianms. Ait:
essel faclurus. Ccclum quippe et terra'duni crea- CAPUT III.
renlur, jam lunc in consilio creautis, cui non acce- Quod Filius sive Verbum, per quod cwiitm et lerra
dil consilium noviiiii, illnil placituin erat iil D i creata suht, priricipium sit.
Filius teirenam subsianliani inriueret; ac proindc2 In priiicipio cfeavit Deus ccclttm et lerram. Cum
«celum recle secundum personaiii Palris, lerrami ipsa crealio principitun muiitli sit, cur sic dictum
aiilcm creataro esse iulelligiinus secundiini personami esl: 7« principio creavil? Idem ciiini esl ac si dice-
Filii, utriusque atilein, scilicet cceH el lerrae, orna- relur : I» principio principiumjfecil; sedsi hoc moclo
lum eortim secuiidum propriam personim Spiritus3 " vulgariter hic accipias principiiim, cum dicitur in
sancti esse factum ex eo maxiine liquet, qiiia prius- principio creavit, viiinni est in superfluitate riictio-
quani mundi crealurara omari ccepttim esset, Spi- nis. Bene ergo hoc loco principium sic accipitur,
ritus Dei, inqUil Scriplura, ferebaiur super aquas,, tanqiiam proprium quoddara Filii vocabulum, qtiia
el cxinde, sepliformi ornatu explelo, requievit, ail,, videlicet sic ipse voluit, qui curo inlerrogarelur
Deus ab omni opere suo, videlicet eo qiiod illam effi- a Judseis: Ttt quis es ? Principium, ail, qui et loquor
cae.iler creaturam in opere artis suae esset asseeu- vobis (Jottn. vm). Nam vere in hoc principio creavit
tns, snper quem requiescere haherel Spiritus ejtts,, cceluin ct lerram Deus, quia omriia per ipsum facta
qualein facere vel invenire gestiens, ante superr suni (Joan. I). Hoe el alia ScripUtra fatelur, cum
aquas ferebaliir. Igilur iion cxlrinsccus quaeras, aull dicil: Omnia in sapienlia fecisli (Psal. cm), qujB
suspiceris fuisse exeraplar, sive quas dixerunt sa- videlicet sapientia non csl alia quam Yerbuni Dei,
picntes hujus saeculi crealuris adj"utrices ideas (164),, Verbum Deus, qui, itt jaift diclum iesi, seipsum pr:.i-
qttia profeclo, cum praeter Deum nihil existeret, solai cipium nuncupavit. Non quidem nativa Scriplur*»
sihi, ul haec tria faceret, •»semplar fuit Trinitas. hiijus lingua, scilicet Hebraica filiuni el principium
CAPCT II. , cadem voce significal, filiuf quippe tien, principium
Q
Cur dicalur Genesis. vero bresitlt dicilttr in illa iingua, sed et hoc dicinius,
.am anlequam ipsa Scripltirae verba uigrediamur, , quod et si non voce, sensu lamen Filius principium
quaerenritira est unde, vel cur liber iste Genesis; cst. Filius esl, quia de Deo nalus. Principium, quia
vocelur. Uteiiim lilulus iste, bene perspeclus, vcre! creaturarum omnium prima et elDciens cansa esse
sccuuduin nomen suum libri hujus ceisum ijlumirtaii probaiur. Ilaqtte in principio, id est in Filio, in
capul. Dicitur enim litulus a Titane, id est sole,, Verbo suo, in sapienlia stta creavit Deus ccelum et
quo mundus iste iliuininalur, quia videlicel praescri- lerrain. Creavil, inquam, id est, nOn ul philosophi
|Hione,quam tiiiilnm dicimus, quasi piaemissoJuroiiie,, gentilium vane putaverutii, sibi coaevamhabuit hylen,
libri sequenlis inlroilus aperilur. Unde ergo libcr sive materiam, sed de nihilo fecit cceli et terrae sub-
iste Genesis dicitur? A gcnerationibus cceli etierrae, , sianliam. Quod si quis objiciat hominein quoque,
imo a generalione illius Diei qno islae generatioiies i ctun uon de nihilo, sed de lerra factus sil, crealum
crealae sunt, anlequam fiercnt, sicut in hoc libroi dici, sicut scriplum est: El creavil Deus hotrJnem
scriplum esl: Isim generationes cmliei terrm,quattdo i dd imuginem suam, ad imaginem Dei creavit illum;
creatwsunl indie qtto fecil Deus cwlum, el terram, vel quod iteni dietiim est: Creavitque Deus cele
ei oinne virgulium agri, anlequam oriretur in tcrra, D I grandia; dicimusad haec, recle diclum, eodunlaxal
vmnem herbam regionis priusquam germinaret. Quis respectu quia jam ipsa, de qua produclae ve! sum-
est isle dies in quo hsec creala sunt, aiilequani ori- 'pttu sunl specics, creala fuerat materia, quibus no-
reniursive germiiiarent, nisi ipse quein annunlia- minibus, scilicet ccelo et terra, ui supra diclum esl,
nius, diem ex riie, diera, inquam, ex die, id est, significari universam crealuram visibilem et invisi-
Yerbum ex Patre, in quo, sicut ail evangelista, vila bilem simuL El nihil excipi, ex symbolo quoque com-
eral (Joun. i), quod factura esl antequam fieret. probalur aposlolico, quocum dicimus : Credo in
Hujus enim Yerbi generaiionem geminani liber isie Deum, Palrem omnipotentem, creatorem cmli et terrm,
continet: alteram, quse Divinilatis; alteram, quai niliil crealurarum adjicienles, cuncla his nominibtis
humaiiilai.'<t est. Divinilatis namque genituram, visibilia siiiiul et invisibilia, uos comprehcndisse non
sictujam in praefatione diclnm est, in eo letigii dubitaraus. Nam in alio nihiiominus catholico fidei
qiiori ait rie singulis : Dixit Deus : Fiat. Et faclttm 2 symbolo ciim dicimus : Credo in unrim Deum, Pa-
esi. Porro generalionem liuiiiaiiitalis in eo liber iste trem omnipotentem, factorem fawli el lerrw, stalim
patenter exprimit, quod ad Abraham loquens Deus : cxponentes quid dixerimus cmli ei terrm, subjungi^-
(164i Ideas Platonis inlelligil.
I'ATBOi. CLXYII. 7
6S.~ RUPE^TI AP>BATISTUITIENSIS m
H1U5visibiUtimomnium et invisibilium. Igilur, quoc A de benevolenlia cotlaudandus es'. Al vero inunrios,
dictum est, in principio creavit Deus cwlum el terram, et omnia quae coelo et terra confinenlur, qtiab.jini
iriem est ac si diceretur : Per Filium simm Detis clarissima sapientise Dei signa sttnl, qtiae videlicei
Paler creavit omnium visibilium el invisibilium sub- sapienlia sive Verbum sic cral in corde Dei, prius-
slantiani universam, lalem adhuc qualetn subsecutus quam ista fierent, sicut in corde tuo sapienlia vel
lerram expriuiit-: Terra aufem erat inanis el vacua. ars pritis est quani notulis visibilibus, aut opere
CAPUT IV. aliquo illam significes. Untle evangelista cttm dixis-
C.ur non dixeril Detts, Fial cwhm, el fiai lerra, sicui set: Omniaper ipsutn facla sunl, ct sine ipso faclum
dixil, •« Fial lux. i est nihil (Jjucn. i), staliin atljeeit, qu6d faclutn
Quare aulem non diclum cst: In principio dixil esi; in ipsovilaerat (ibid.). Qiiae videlfcel sapientia
Deus : Fiat ccelum et fiat lerra, el factttm eslita, Dei, ut scireltir,ut3 essel, untle vel a quibus cogno^
sicut postmodum dicilur : Fial lux, et facla est lux, scerelur, treavil Detiscwlumct lerratri, elposuitin
etc. Ad quod tripliciter respondenritun esi. Prinio, coelo.aiigelos et in terra homines, qui ex se ipsis et
quia-cum, ut jam diclum esl, ipstini principiuni caHeris qnae facta sunt, tanltim arlificem utiliter
Verbum Dei sil,superiluum vel ineptum fuissel dici: cognoscerent. Ergo nisi lu niinium iiigralus sis, non
In principio dixit Deus, tanquam si dicereiur : In v Deum in hoc mulabilitalis. accuses, seri de msgna
Verbo suo dixit Dens. TCfeindequia verbum impera- benevolenlia collaUdes, el siipplices gratias agasei,
tivum, qtiale est hoc qtiod dicitur fial, incongrue quia, propter graluilam bonitaiem suam, in princt1-
piomitlit, iibi notidnm est aliquid cui imperelur, vel pio creavil Deas cmium et terram. i
praeceptutn ponatur. Nondttm autem erat aliquid, CAPUT VI.
si, ut vere credimus et praesens Scriplura tesiattir, Quare in itlo pftricipio inlelligendum sit cozlurii.
teelum ct lerram creavit, id est, de nihilo fecit Jam qnidem cum audimus cecluin et terram, ani-
ileus. Ergo ne nihilo pracceplura dedisse dicerelur malis liomo^ qui nunquain in ccelo conversalus cst,
letis quod incongrue essel, recte prius scribitur nec dicere potest cum Aposlolo : Vestra autem con-
nateriam qualenicunque eonfttsam stve informem versalio in cwlis esl (Phil. m)|; hic talis nee opinari
treavisse, et deinde praeceptum rei jam exislenli potesl qualis habitalio ceelum sit vel fuerit, mox
ledisse, ut discrelas ac speciosas, quas non habebat, ubi crealum fuit, quippe cnin nec spirilualis homo
tssumeret vel produceret formas. Tertium nihilo- qiianttimcimqiie coelestia coiitempleiur, dum vivii,
jninus el hoc sciendum lanlarum scriplorem rerum sufficienler dijudicare possil, nisi quia magims et
*ic dicere dehnisse, qualenus nulli vacaret suspicari immensus locus, magna el spiritualis est Patris do-
fluod, ul supra diclitm est, quidam de corde suo mtis, in qtia ab inilio mansiones muliae paratae sunt
finxeruni pbilosophi, scilicet nmnrii quidem speciem, beatis angelis et sanctis hotninibus , ubi Iocalis est
vel rerum quac in mtindo sunt, formas diversisstinas el localiier sedet secundum verum hominis corptis,
fecisse, veruin hylen, id est maleriatn, de qua cun- Pontifex summus, qui ponelravit ccelos, Jesns Chri-
cla haec facla sunl, non a Deo faclam, sed Deo seni- slns Filius Dei. Cujus videlicet spiriliialis habiiatio-
per fuisse coaclernam. Igilur quomodo dici debu.it, nis comparatione lerra cit quidquid carneis oculis
sic diclum est, quia in principio creavil Deus cmtum cernitur, ut recleper Psalmistam cwlttm cmli dicalur,
el terram. qui cum praemisissel : Benedicii vos a Domino, qv.i
CAPUT V.
fecil cwlum el lerram (Psal. cxns), statim siibjunxit:
"Quod non sit mutabilitati ascribendum quod fecit Cwlum cwli
Deus mundum, contra eos qui dicunlmundum Deo Domino; lerram uulem dedit filiis homr-
cowtertium. num (ibid.). Ccelum cceli dedit, eo quod compara-
Sed boc mutabilitali Dei ascripscruniquiriam.qtiori lioneejushoc visibile firmamenliim, quod secundo
fecit isluui, quia non erat, mundum, illi videlicel die faclum est, non jam ccelum, sed terra, aut, ut
qui volunt Deo muiidum esse coseternum. Dixeriini- niullum, quidam terrae ornattis sit, qttia videlicel
que: « Aut Deo coseieniits est mtindus, aul certe p illtid invisibile est, istud auiein lerrenis animaniibiis
mutabilis esl Deus. Si enim tanriem aliquando fecil conspicabile est. Illud, inqtiam, cceltnn cceli, quale
quod in lanlis sclernilalis susc spaliis non feceral, faclum sit, animalis homo nec opinari potest; lerra
profeclo novo consilip ustis est, ac proinde niuta- aulem forte slatim animo ejus talis occurrit, qinlis
bilis est. » Ad hsec inquam : < Verissime, neque in sua forma conspicitur, scilicel herba virenti, !i-
mutabilis esl Deiis, neque Deo coaeiernus esl mun- gnisque et pomifcris vestila arboribus, et divcrsis
dus. Nunquid mulabiHlate ntilur quis, qnando sa- animantium gencribtis plena. Proinde conimio se-
pienliam suam nolens esse occullam, pulchram ora- quitur : Terra auiem eral inanis et vacuat et lenebrw
tionemvel quidpiam ejusmodi, quod uiique in mente eranl super faciem abyssi.
habel secrettim, ricscribit in charla per alranienlum CAPUT VII.
et calamum, el arivocai iiiullos nl audiant sapientiain Quomodo < terra inanis eral et tmcua, t el quides
ei inl.elligant utilem scienliam? Nunquid mutabilis t lenebrm erant super faciem abyssi.
anj.mi vitio dicetidns est prceo quia quod occitlium Crealis, inqtiit, el ccelo et lerra, cceltim quiriem
babebal uliliter fecit, iu publico ut cognoscerelur non omni ornatti inane vel vacuum erat, quippe
jturiitorio? Non uliqtte de mulabitilate culpandus, sed quod ex ltttiiine divinae majestatis resplen.'uil, sicut
203 DE TRINITATE ET OPERIBUS EJUS LIBRl XLiT. - IN GEN. LIB. I. -200
ad illius simiiitudinera cccluin islud visibile el aer A menlorum, aqnis, utpote Ievior, siipereiiiinct. Et
solis biijus refulgent luraiiie, verum lerra, id est quia per ccelum quoqtie, de quo jam diclum esi, in
corpulenla subslanlia, inanis erat et vacua. Non priricipio creavil Deus cwluni et lerratn, ignem signi-
quidera ipsa a riivina magnitudine remola erat, ficari suspicatiis est, qualuor lantum elemenla, sci-
cum de illo verissime Seraphim clamenl, diceiiles : licet igncm, terram, aerem el aquam, hoc loco di-
Sanclus, sancius, sanctiis, Dominus Deus Sabaollr. mimerata csse pulavit, utpote spiritura hunc non
Plena est omhis lerra gloiia ejus (Isa. vi), sed eain cogiiosceus, qui plane non spirilus est niiiii !i, scd
majesias eadem, et si jatn polesiate, nondura latnen Spirilits Dei, prseserlim ctiro per tenebras, quae erant
aclu impleveral velornalii, licet hoc prophelice de super faciem abyssi, vicinius aer possil intelligi, qui
praedicatione Evangelii Christi dictum possit intel- desupcr millis adhuc luroinibus radiabalur, cl id-
ligi, qua effectum esl ut non jam una gens Judato- circo recte lcnebrarum noniine designatur. Quare
rum tanlum, sed omnis terra Divinitatis itnpleretur aulem cUm qualuor mundi elemeiita sinl, bcec duo
notitia. Csetcrum secunduro qtiod jam dictiim «sl, lantiim, scilicct terram' et aqttam, scriplor sacrae
terra eral inanis el vacua, quia nondum illam Crea- hujus hislorix stiis nominibus expressil, et aerem
lor ab aquis aridam segregaveral, nohduin firma- non proprio, sed lenebrarum nomine signilicavil ?
verat, nondum sidera cccli htijiis palla vestiveral, •^ Videlicet quia pertinuit ad proposituni ejus species
nondum tot crealurarum generibus cxornaveral. istas in ornalu crealurae, quae lunc erat informis,
llaque si diligenler lilleraro consideres, non ctim inm divcrsas lamque multiplices lunc exislenles
sua, quae liinc apparet visibiii specie, creata est in dicere unde exortae sint. Constat autem quia de
principio lerra, sed erat inanis, inanis scilicet ab tenebris islis quae erant super faciem abyssi lnx
onini genuine, quod nunc in ea radicatur, et vacua, elftilsii, lest nte Pattlo, cum dicit : Quia Deus, qui
videlicel a cunciis animantibus quac iiunc in ea mo- dixil de tenebris lucemsptendescere, failhixil in cordi-
ventur. Praelerea et tenebrweranl super faciem abyssi, bus nottris (II Cor. iv). Non ait; in lenebris, sed de
id est super profunditalem aquarum, quae nondtim tenebrts Deus lucem spleridescere dixit. Porro de lcrra
divisae, neque ut apparerel arida, congregatae fuc- et aquis produclae sunl omniutn species rerum qtias
raiil in ununi locum. Tenebrae, inquam, corporcae novimus. Solus ignis, licel gigneniibus lerrac et
circa inriiscrelum mundi corpus eranl, quia videli- aquis cooperetur, nihil lameii ex ipso gignitur, et
?et nondum firmamenluro erat in medio aqiiarum, proinde de hoc elemenlo non injuria silelur, etusque
nondiini ea quae corporaliter lucentin co et lerram in quarlum dicm quo fons illius, scilicet sol, in fir-
jilurainani, sol, iuna ct sidera facta fuerant, quae „ mamento libralur. Solem enim fontem esse ignis
die qttarto facla sunt. llaque sumraalim breviterque aetherei physici qucque qui diligcnliores fuere atle-
Irtia pracscripla est creaiurap informilas, lam inops slantur.
<stvacua, ut frustra essel tii principio, id esl in Filio, CAPUT IX.
creata, nisi quia Spiritus Dei ferebatur super aquast Qiiod I'Hcapitc libri prmmonstralur Trinhas.
qui est lertia in Trinitate persona; sic enim pro- Igilur in capiie Jibri splendide praemonstratur
tinus subjungitur : Et Spirilus Dei ferebaiur super creatricis praesenlia Trinitaiis. Elenira in nomine
aquas. Dei, Paler; in nomine Principii, Filius iiilelligilur;
CAPUT VIII. et qui supcr aqtias ferlur, ipse esl Spirilus sancttis.
Quomodo t Spiritus Dei ferebalur super aquas. t Jam quid lanto majeslatis intenla prsesentia faclura
Deinceps namque crealurae ejusdem forrtiatio vel vel diclura sit audiamus. Sequitur
exornatio succedit, tantamque ex inientione Spiri- CAPUTX.
ins Dei meliorationem et lanium inopiae suae sup- Quod lux qum facla esl angetica sil creatura.
plementum capit, quanluro pro modttlo suo melio- Dixique Deus : Fial lux, et facta esl lux. Fortitudo et
ratur ovnm in eo quod calore volucris animatur et sapieniia Dei magna el lerribilis, inlento Spirilu suo
piilliim producil. Quid autera putamus esse hunc D vociferantis super aquas, et iiieJTabiliter clanianlis
spiritum, nisi bonitatem amoremque Dei, amorem in virlute el magnificenlia (Psal. xxvm), breviter al-
non aUcctuum, sed substanlialem, amorem, inquam, que suavilcr, cumdicilur : Dixit Deus; breviter, in-
el viiam, virtulemque vivam in Filio et Palre ma- quain, noslris intiroalur sensibiis. Quid enim ex hac
nentem, vel ab ulroque procedenteni, Palri Filioque brevissima enunliatione colligimus, nisi, quori cer-
cousubsiaiilialeni. Hic nempe ferehalur super aquas, tissiroum est, quia per Verbum suum omnia Deus
iiiJiiloiniuus et super aridam quae sub aquis lalebat, operatus esi. Nec vero ita sensibus pUeri sumiis ut
qtiia videlicet, magno super crealurain suam Creator putemtis Deura vocalein dentibns, palato et labiis,
affeclu ducebalur, ut quia non poterat esse quod cum pleclro linguse percussis, elementari sono (!i-
ipse qui creaverat, lales ex ea faceret formas, in xisse, Fial lux ? sicut nec in eo quod Spiriius Dei
quihus Creaiori conjungeretur, conviverelque et ferebatur super aquas, phanlasma illud adroitlimus,
conrcgnarel creatura. Hic amor, haec bonilas Crea- quod stans aul sedens in aliqua parte, roagnuni
loris Spiritus sauclus est. Quem nesciens Plalo, cutn anbelitum suum super aquas orones sufilando emise-
iianc Scripturam legisset, spiriium mundi, id cst ril Deus. Non, inquam, sic infanli-Iiler, aul carnali-
aerem, arbilratus est, qui, secundum ordinem ele- ter de Crealore spiriiuum Deo sentimus. Sed noo
207 RUPERTI ABBATIS T.UITIENSIS 20S
iilas affeciiones qiiibus menie promovemur, ui, eo A visibilis lu.v, baec aslra visibilia sccundum siiiiiliUs-
inodo quo diclitm est, verba per aerem transcur- dinein Incis iliius sunl facta, ut cognoscat spirilualis
renlia millamiis, incommulabili alque impassibiii homo sic sanclos angelos, in eadem felicitate, dif-
Deo ascribimus. Quid ergo? Quid in eo quod riictum ferenlis esse honoris c.l gloriae, sicui siella diffirt a
osl, dixit Deus, nisi generalionem Verbi aelerni, siella in ctarilate (I Cor. xv), sic cos in comparatione
Verbi Dr.o constibsiautialis, de cujus effectu et nos Solis seierni, scilicelCrealoris sui, veraro lucem non
ci angeli rationales siimus, signilicatum intelligere esse, sicul stellae circa solem iu loto liemisphaerio,
debemus ? Vere enim sine voce naiuni el omnia iiequeiini suum Iumen ostendere. lloc animariverso,
polenlialiter continens Verbum lunc Pater actuali- jam non miramur haesilanies c.uid Spiriius Dei super
ter geiieravit, quando c-eelum et lerram creavil, aqlias inlenderil, quid vox Domini superaquas, quid,
quando luccin el csetera fecit. Eruclavk crgo cor inqiiani, Deus maj'eslalis Douiimis super aquas in-
Patris Verbnm bonum (Psal. XLIV),ct ex ulero, id lonueril? Dignus cnim esl elfeetus hic qui totius
cst de suse subslanliae secrcto, ante luciferum geniiil Trinitatis niolimina conseculns est, scilicet Spiritus
illiid (Psal. cix), quando dixil: Fiat lux. Quid att- sancli super aquas spirantis, Pairis inlonanlis, et
lem esl hoc ipsuni quod dixit: Fiatlux? Quaenamest ipsius luniirui, id esl Verbi quO dixit, fiut. Siqni-
ista lux ? Videtur enim nonnullis lticem lunc esse B dem talis creatura causa digna est, propter quam,
factam, non aliam quam aeris illuslralionem, et le- Ul fierel, verbum illud intonatum est quod concu-
nebras illas quae erant super faciem abyssi, sic alle- tiens abyssos, vel aquas (Psal. xxvnt), el eas quae
raiikibtis nocle el die riivisas, ui,pcraclo riitirni tem- super aquas eraut teitebras, hiijusinodi lncis fecit
porisspalio, duodecim horariim scilicel, lux exstin- emicare calervas, Qnid enim ? Nitnquiri putainiis
guerelur et tenebrse succedeienl, ct itiriem iransacto quod de ccelo fucrini angeli, et non potius liic facli
jiociurni lemporis spatio, ltix refulgerel, aiqtte ila, ct in cceliim irauslali ? (/ Cor. xv.) Nempe non nia-
per iriduum, dies et nox, absque luniinaribus istis gis angeli facli stinl in ceclo qtiam homo plasinalus
«oiporeis, sole scilicei el luna cl stellis. ttllro sibi in paradiso; plasnialus naniqtie fuit homo exlra
invicem cesserint atque successerini. Sed hoc sensu paradisiim, et posilusin paradiso,sicutscriptnm est:
iiiiiis bic dies oniniuin dieruin pauperrimus esl, Planiaveral autem Dominus Deus paradhum volupla-
quippc cum singoli dierum caelerarum substantia- tis a principio, in quo posuil homiiietn quetn formave-
itim creaticne vel formalipue illuslrati sint, hic dies rat. lta nimirum et angeli, exira paradisum conditi et
noii nisi accidenlis cujustlam colore instabiii injecio in coelum lranslati,nonnatura,sed gralia ccelura in-
dimissus sit,cum dictuiii sil, fiailux. Nam qnsDcimqne_ habitant. De ccelo nainque nemo venil, nisi qui super
caeiecis diebits facla smil, subslantialia siinl et per- omnes est, et indesiiperoiiines, quia spiritussimplex
vnanenl, illa atite.n accidenlalis lux teiiio reaecensa esl,etiiulloconiposilusest, iindeclhunianumspiriltim
deinceps omiiinc deperiit. Et vide tttrtmi coudignum 5 ctitn corpore induere poluit, quod facere ncino
sit lantse majestali ulcaeierornnt dierniu opera, verhi poiuisset ex spiritibus angelicis. Angeli aulem elsi,
gralia, solem, lunam et stellas quac qtiarto riie facta a;I comparationem nostri, spiriltts dicttnliir elsunt,
sunt, el aquarutn divisionem quac secnndo die facla in comparalione tainen Dei corporei stiiit. Ibibcnt
esl, slaluerit in smculum el in smculum smculi, prae- namque, ul docli qnoque el magni viri perhibenl,
ceplumque ponerel iliis quod tton prmteribit (Psal., corpora ex isto aere crasso atque humido, qui
cxLVin), opus aulem primse lucis lale facerel, quod vento flanle senlilur impuisus, praeserlim qualis erat
inutalo consilio post exiguuin triduum funditus ciiiii adliuc tenebrae essenl super faciem abyssi, de
cxslinguerei. Quid ergo? An idcirco Spiritus Dei fe- quibus, ul Aposlolus ait : Deus lucem splendescere
rebatur super aquas, et riixil, fiat, qnod dicfuin, ul jtissil (II Cor. iv). Cujus eorum conditionis cxperi-
vere boni verbi eruclatiosiem, sancia miraiur et meiiluin capcre licet ex eis qui ceciderunt. Nam
concelebral Scriptura , nt talis laniuminodo lux sicut homo niorluus redeunrio iu lerrain palam l'a-
lierel accidens aeri mox iulerilura et nulla creare- ]D cit quia rie terra smuptus fuil (Gen. m), sic isli qui
iur subsiaiilia? Melitis inagni el nomiiiatissimi Pa- deserto perenni fonie luminis exstiucii sunt obscu-
ires intellexerunt naturani angelieam, lucis nomine ritale sua palam faciunt quia, de tenebris ciim es-
significalain. Eoruin sensum ralionabileni magis sent, non natura, sed gratia splendidi facii sant.
approbs.mus et sequimur, angelieani crealurani re- Quod bene idem Aposlobjs perspiciens, non ait:
cie luccm esse appellatam, lucem intellectualem, Deus qni dixit in lenebris, setl qui dixil de tenebris
lucero, inquam, non soluin quia vim discernenrii ha- lucem splendescere, illuxil in faciem cordis noslri ad
bentem, verum etiam quia veri et incircuinscripsi iUuminalionem clarilalis in faciem Jesu Cltristi.
iiiminis gratia refulgeiilem. Etenira utritisque proposiliunculae non parva di-
CAPUT XI. slantia est. Nam splendel in tenebris lux vera Deus,
cnni sedeniibus in lenebris nobis illuininare digna-
Qaod non pro simiiiiudine, sed pro re vera tux dicia
sil attgelica crealura. lur. Splendescirous de lenebris nos, cum ab inlide-
Necvero prp similitudine, sed pro re vera Iticem lilate cxeiiii.les in facieni ejus per lidein aspicimus.
dicimus appellatani, id esl fton ideo quod siinilitu- Ilaque cum angelos, quamvis sublilia corpora, la-
dinem visibilis lttijus lucis habeat. Nam ista potius inen ex ipsornm origine haberecoustel,cx eoqitpqnc
209 DE TRINITATE ET GPERIBUS EJUSLIBRI XLH. — IN GEN. IiIB. I. 210
Kqtiel quia elJocales stint, et, cum volunt, homi- A lucem factam ab ea luce quae fectl magnifice dccer-
nibus apparent. Qttod si idcirco non permanenl, sed nit. Amictus namque corpus quidem ornat vel ho-
adlioram sumptura deaerecorpus habere pulanlur, noral, sed ipse de corpore non est. Iioc ergo cuia
quia non semper apparenl, et cum apparuerint, dicit, fatetur bealos spiritus lumen quideni, essej,.
rcpente disparent, nos econtra dicimus Domintim sed tanlum distare ab illo a quo creati sunt, in-
nostrum posl resurreclionem lale corpus suuin, circumscripto lumine, quantum distat amiclus a
uliqne terrenum, sic exhibuisse ul, cum vellet, corpore,id est.habere quidemverum luroen Dcumin
repenle hominibus appareret, el, cinn vellet, proti- se, sed de ejus subslantia non esse. Sequitur: Et vidit
nus evanesceret. Ilabent ergo angeli corpus , cx illo Deuslucemquodesselbona,divisitquelucemettenebras.
uliqiie aere et humore super quem cum ferrelur CAPUT XIII.
Spirilus Domini, dtxit: Fiat lux. Qitare, inqnis, non
de ceelo fecit Deus angelos, ut essenlnaluraccelcstes? Quod illa lux,« bona t dicta sit, non sicut de cmteris
operibus esl dictum, « et vidil Deus quod esset
Videlicet, qnianon idcirco fecerat Deuscoelum, ut bonum. t
inde eos crearet.sed ut creatos sola in ccehim gratia Noiandum in primis qnod diclum est: Vidit Dcus
sublevarel. Sed de boc Jatitis poslmodum dicenms. lucent quod essel bona. (Nemo enim bonus, nisi unus
CAPUT XII. Deus [Maltli. x]). Porro quicunque bonus praedica-
tlla ttix Crealori, secundum versicu- lur, sive homo, sive angelus, nonnisi respcclu honi
Quoa confiteatur
litm psal. cm : « Cenfessionem el decorem induisti, Dei recte bonus praedicatur, quia cum neino sit
amiclus lumine sicul vestintenlo. t bonus nisi unus Deus, quicunque bonus esl, vel esse
Igittir noii novo consilio utiliii- in nos Deus, dum, dicitur, nonnisi in lanlum bontts cst in qiianliim bcno
ul supra primae originis nos reparel dignitatem et Deo participaltir. Proiude non dicluni esl : Viriit
cequales faciat angelis, hoc necessarium proponit, Deus lerram qiiod essetbona, vel liiminaiia quo 1
ut neiiascamur ex aqua el spiritu Dei (Joan. m), essenl bona, quia vidclicel boniiatis capacia non
baplizali in nomine Palris el Filii et Spiritus san- stint. Dicliim esl aulem de singulis, vidil DeusquaU
cti. Nam et in condilione.aiigeiorttm dixit.id est, essei bonum, id est, boua res, bona, inquain, id est,
Verbum suum, quod est Filius suus, edidit Deus, el utilis res. Sola iiamqiie ralionalis crealura divinae
terlia persona, Spirilus sanclus, super aquas fere- bonilaiis, id esl spirittts Dei, capax est; et irieo
balur. Item non rainus illis qtiam nobis humililatis homo vel angclus lantummodo bonus absolnte di-
commonitio est ipsa sui condilio , quoniam ul nobis cendus est, videlicel iu quaiiium liomo vcl angelus
terra, vel pulvis, sic et illis tenebrosa abyssus exi- (Q boni Dei parliceps factus cst. Igitur ei hoc ipsiim
slendi princ:pinm vei materia fuit. De lenebris juilicium quo vidit Deus hicem qttod essel bona , lu •
eaira, jubenfe Deo, lux ista resplenduit, nt supra cem illain cogil inlelligi; (piic capax divinae esi bo-
dictum esl. Unde non ingrati Crealorem suura in- nilalis, lucein rationalem, lucein iniellecuialeiii,
cessabililer laudant, confitenlur, amant, adoranl. angelicae creaturae splenriiriaiiidignilaiein. Quomodo
IIujus eorum laudis vel confessionis assitluilalem cl aulero dictum esl, et vidit Deus luccm quod esses
incessabilera intentionem mirifice Psalmista liis bona? Nonne aitleqtiam faceret, hoc ipsum viderat
verbis exprimere contendil: Confessionemet decurem quia facerc botitiro erat? Nomie et evangeJista sic
induisti, amicius Itiminc sicm vestimenlc (Psal. cin). dicilde Verbo islo in quo dixil, fiat, quia qtiod fa-
IIoc procul dubio de hujus lucis formatione dixil. clum est, in ipso vila eral ? (Joan. i.) Ergo quod viriit,
Sequitur eiiirn : Extendens cwlum sicut pellem, qui id est, justo judicio ponrici-avit et conspeclu suo
legis aquis superiora ejus (ibid.), etc. Prius namqne dignum duvit. Seqtiilur eniin : Et divisit iiiccm ci
dixit: Fial lux, el facta esl lux; deinde firmanieiilum lenebras. Divisio isla lucis et lenebrar.um terribile
cxtendit, quod et cceluni appellavit. Ergo de ptil- Dei jiidicium super diaboliim esse facium insiiiuat.
chriludine laudis angelicae dixil, confessionem et de- De qtto Psaimisla : Tu lerribilis es, inqnil, et qttis
corem induisli, adjtingeus, amictus lumine sicul ID resislel tibi ? Exlunc ira lua (Psai. LXXV).Tanquam
vestimento. Magnificentius et dignitatem ejus qui diceret : Quis libi resistere Q potest, cuin ex quo
laudaluret eorum qui laudanl iiisianliam exprimerc tjbi qtiis resistil, ex.lunc lerribilis exardescat ira.
non potttil. Suo namque indumenio jure quisque' tua? Nam ex qtio diabolus resistit, id esi, rcsistere
vesiilur, quia nbii alterius^sed suum est; quad tunc voltiittibi, tti iralus es, el resislere non poluil;
illum non dedecet, si secundum habiturilnem corpo- cecidit enim angelus el faclus est diabolus. Hoc ter-
risejus bene accommodatum est. Girm ergo dicit, ribile juriicinm per riivisioncm iiisiniiatur lucis et
confessionem el decorem induisli, amplissinie gratu- lenebrariim. Qttae enim sutii islae tehehrae, nisi om-
lalur, ct oplime dicit dignum illum esse lanlis con- nes aiigeli Salanae cum eodem suo principe? Has
fitenliu.m angelorum laudibus, et decere iUum quid^. uiique lenebras Deus lueemque divisit, quia malos
quid boni clamare possint, aut norint, eo quod ipsa angelos a bonis separavit. Divisit, inquam, separa-
substanliae velvocis eorum organa ille fecerii, el.in tione imroulabili, ita ut nec isti qtii ceciderunt,
circuilu excelsi solii sui in magno honore feliciter resurgere, nec illi qui, cum peccare possent, pec-
consliiucrit, vel ordinavcrit. Cum auiem adriit, cando cadere noluerunl, ulterius unqiiam habeant
amictus Itimine sicut vestimcnlo, niliiloniiiius lianc vel possint peccando caderc. Verbo uatnque Dei coeli
211 RliPERTi ABBATIS TUiTIENSIS 212
Itrmati sunl, et spiritu oris ejtis oinnis vititis eorum A scilicet Deus Deiim, impassibilis impassihilem, im-
$'sal. xxxu). Ista lux, isli sunt cceli. Lttx, inquam, mulabilis immutabilem, lux vera niliiloniinusveraro
quam Deus a lenebiis divisit, el cceli quos Yerbo stto, lnceni, virielicet unicum Fil.iuni suiim Dominum
quos Spirilu, id est amore suo : Dcns firmavit, ni nostrum Jesum Christum, anle omnem creaturara
j"am obscurari vel dissolvi non possinl : congregans primogenituin, imo el unigeniluni. Operalus est au-
sicul in utre aquas maris, ponens in thesauris abyssos lcin vestiineniiim stium, de quo supra dicttim est,
(ibid.) : qiiae omnia secundumJiiieram jatn in illo secttndiim psalinum dicentem : Amictus lumine sicul
exordio facla esse dttbium non est. Timeal ergo Do- veslimento (Psal. ctn), scilicet angelicam crealuram,
minum omnis lerra, ab eo aulem commoveaniur om- dicendo, fiat lux, cl hanc mundi fabricam , in qua
nes inhabitaittes orbept (ibid.), quia profecio qualis fecit hominem ad imaginem el similitudinem suam,
lunc deslruxit consilia superborum spiriluum, talis quorum omnitim nihil hoc ipsum esse debuil aut
el usque in fijiero Dominus (fissipat consilia gen- poluit quod est ipse qui fecit, vel compar ei qtioj
lium; reprobal aulem cogitationes populorttm, et r.e- idein Eactor genuil, sicut fabricalura vel picltira.
prcbat eonsilia prittcipittm (ibid.). Unde aulem vene- nullo modo idem esse polest quod esl faber aut
lint istse lencbrac, jam diclum est, videlicet unde piclor, vel quod ille de carne sua geiinit. Dignum
vciiit praadicla lux, inde venerunl et istae lenebrae; "• vero laude esl, ct curipsilali nostrae debet sufficerc
fuerunt eiiini lucentes angcli, el proprio vilio facti qtiod talem crcaturam potuil facere Omnipolcns, (iu;e
sunt daemones tenebrosi. capax ejusdem Factoris possit existere, et divi-
CAPUT XIV. nilalem quam non habet per naluram valeat con-
Qubd angelica crealttra sicttl iniiium, sic habueril et sequi per indtislriam. Igitur commulabilero opor-
profeclvm. luil esse angelum et botninem, ulpoie de nihtlo
I-lic jam cum admiralione quaeri solet quomodo creatos; etenijn illtid unde facti stint de nihilo crea-
bonse subslantise viiium subripcre potuerit, el itix litm est. Et crealus quidem est ulerqtie purns et
in tenebras demutata sit? Admirationis autem ea vel iniiocens, sic videlicel ut de ipsa innoceiitia vel pro-
maxime causa est, quia non recogitant pleriqtie ficere ad stimma, vel deficere ad ima possil. Profe-
angelos aeqtte ut bomines, mox ul creali ftierint, in- cisse namque, iroo et adhtic proficere sanctos an-
nocentes quidetn, sed non repenle summos exslitis- geios, Apostolus quoqiie lestis est, scribens ad
se, nihilque praeter Deum sine profectibus in sum-, Epliesios : Ut innotescal, inquit, principatibus el
mo eonsislere, vel firinamenlurn apprehendere qttie- potestatibus in cmleslibus per Ecctesiam multiformis
visse. IIoc, ir.qnam, pierique non recogitant, ma-. , sapienlia Dei (Ephes. m). Jlaque in eo slatu faclis
gniludine nominis angelici sic prseoccupati ul non onmibus. angelis, ul proficiendo in Deo perflceren-
racet.illis scire quia spirMualis creattira, sicut ha- tur, vel deficiendo in idipsum unrie facli fuerant,
buit iniiium, sic habere debuitet prolccttim, el ex id esl, in lenebris, ejicerentur, alii quidera, dilectio-
necessitale. quidem habet esse, sed ex volimlaie nem Creatoris reoipientes, confessione ct decore
lendere ccepit ad similitudinem bonae essentiae. De illimi indueriint, et sic eis Creator amiclus est
ltac ergo pattcis respondendum esl, siciit vestimenio, assidue clamanlibus : S.mcttts,
CAPUT XV. sanctus, sanctiis Dominus Deus Sabaoth (Isa. vi). Et
Qubd, volunlale Greaioris, ejitsdem creaturw pars sic, illis non exislenlibus ingralis , vidil Deus liicem
quwdam viliala sil. quod essei bona, et in operibus suis laetatus est.
Primo oiiiniiiiii rie creatore Deo pie senliendura CAPUT XVI.
esl, virieiicel quod voluntate ej.us nec angeltis nec De invidia vel superbia diaboti-
Iiomo perieril, et non de utero cjus glacies egressa Invidit magnus unus de magnae curiae principibus,
sit, vel gelu de cceio sic genuerit ut vel malam cujiis auriivirous superbiam, quia superbtts est valde,
creaiiirara creaverit, vel boiintn naluram prior ipse el superbia ejus, et indignatio ejus ptus quam forti-
relinqiiendo in malam demutaverit. Quiri ergo, in-j jj tudo ejus (Isa. xvi). lnitium namque peccati ejus
qnis? Si crealuram sitam salvam esse voluit, quare^ superbia fuit, qua tutnens magmis niinis visus esl,
IIOJIlalem creavii ut omnino non esset alicnjus vitii plenusque sapientia, et perfectus decore, et nihilo
pcrceplibilis sive passibiIis?.Ari haec, inquam, hujus. indigens sapienliae Dei, cum in splendoresttocompla-
rei a nola imagine Dei, scilicet ab lioinine, docu- cerel sibi. Unde cum iraproprio apud Ezechielem di-
menttim capienrinm est. Ecce hoino naiiirallier go- citur Cliertib, id esl,p/eni(ii(/o sapienlim Dei, videlicet
nerare et operari polesl voluniarie. Quod generat quia sapienliae Dei ausus esl sesecomparare, dicendo:
alitid esse non polest qtiam quod es.t ipse; quod Deussum ego, el incatltedra Dei sedi et dedil cor siinm
operaiiirnullaienus esse potest quod esl ipse.Gignit qnasicor Dei (Ezech.xxwu). Etpaulo post dicit iti.eni
enini liQinonon aliud quani honiincm. Operalur, proplieia 7 cum improperio el ironia: Ttt signaculum
verbi gralia, domum qttain inhabilet, vel quam in- siinililitdiiiis,plenus sapicnlia.et perfecius decore, inde-
duat decoram veslem. Ilortim nihil est hoc ipsum liciis paradisi Dei fuisli. Omnis lapis preliosus operi-
qtiotl est ipse. Laudattir atitem,' si liaec operatur mcnlum itium, sardis, topasius, el jaspis, cltrysolilhus,
scite.vel commode, sicul est dignum se. Sic nimi- et onijx, elberillus, sardonitts, carbuiwulits, el sma-,
rttm Detis gignit qiiidem hoc ipsttm quori est ipse, ragdus. Av.rum,opus decoris tui,et foramiwitua,in '/t'?,
213 DE TRINiTATE ET OPERIBUS EJUS LIBRI XLII. — IN GEN. LIB. L. 214"
qtCacondiiiis es, prwparalasunl. Tu Cherub extenius et J\ Iioniinum iiiipiorttm, snbsislere permiitil, quoniam
tjj-o/ft;enj(E«e?(-/i.xxviii),eic.IIoc,inqiiam,cumironia male siibsistil, el non sic funditus inlerire facit,
dictum est, id est, qupdrevera omnis lapis prelio- sicut inlerit et esse desinit spirilus juinenli? Posset
stts ornamentum ejus fuerii. Elenim novem angelo- namque responrieri jiistum esse nt semper sit. in
lum ordines, qui per islos significaniiir lapides, pcena cui pro culpa sua riesit ul non sitsemper in.
solius Creatoris ornainenUim sunt, el ipse amicius gloria. POrro Dei juslilia nunquid milior est quam
esl hoc Jumine sicut vcslimenlo qui ad laudem et ej'us prsescientia? ltaque sicut non inj'uslum est qttod
gloriam suam creavit eos, sed qttia sic sibi convenire iiuiic vitialae crcalurae non interiinit fundilus sub-
arbilralus est, in quo et falsus est. Quod videlicet stantiam, sic non. injustum fuit quod et pr;cscilara
ironice esse diclum ex alio prophela clarum est, qui damnavil malitiam, et tamen 11011omisil bonam
sic illi improperat : Dicebas in corde luo : Itt cm- creare naluram. Verum quia 'nihil salis est inquisi-
lum conscendam, super aslra Dei exallabo sotium tori conlenlioso, jam nunc dicamuseictim Apostolo .
meum, sedebo in tnonie teslamenti, in lateribus aqui- 0 homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid
lonis, ascendam super altiludinem nttbium, similis non habet polestaiem figulus facere de eodeni lulo aliud
ero Altissimo (Isa. xiv). Nam per astra Dei iidera quidem vas in honoreni, aliud vero in contumeliam ?
qui per novem lapides angelorum designati sunt or- ]3 (Rom.ix).llloque remoto, fateamur quia, cum vidis-
dines. Ergo sicul nunquam revera super aslra Dei set Deus lucem quod essel bona, juste divisil liiccm
sedem suam posuilvel similis Altissimo fuit, sic non el tenebras, formosara forroans in ccelo lucem ct
vcre unquam omiiis lapis preliosus operimenluni deformes abjiciendo tenebras. Sanclos enim angelos,
cjus exslilit, setl sic sibi arrogavit, sfc riixit, sic pu- quorum confessionem et decorem induerat, perpelua
lavil non vere lumen, sed rebellis lumini. Huic slabiHlale firmavil, et pro parte illorum lseialus est
sei.sui forte illud repugnare videtur quod eadem ih operibus suis; Satanas vero cum saiellitibussicut
aucloritate prophetica perfectus in viis suis perhi- fulgur de ccelo cecidit (Luc. x). Sicut fttlgur, in-
belur, cum dicitur : In medio lapidutn ignitorum quam, quia sicut fulgur, decussum cum lonit.ui
ambulasti perfeclusinviis luis, a die condilionis ttiw, fragore, nubibus motis breve lucet et repente dispa,-
donec inventa esl iniquiias in le (Ezech. xxvm). Du- rel, sic ille, lerribililer indignatione Dei trementibus
rum est hic asserere illura non fuisse perfeclum ; cunctis angelorum ordinibus ccelo excussus, in huiic
duriusautera affirmare illura habuisse unquam in se aerem miser cecidit, ab omni luce exsiincius cl jam
Greatoris dilecUonein, sine qua nulla e?t perfeclio in seternum lucem Dei non visurus. Et nunc quidem
viarum. Nam etsi propheta praedictus dixit, aurum in lmnc aerem illum esse dejeclum et omnes satciii-
opus decoris tui, et foramina tua in die qua condi- '^ tes ejtis, quos aereas catervas dicimus, passim in
ins es, prmparala sunt, non tamen et hoc dicit vel Scripluris habemus, verbi gratia, in Aposlolo di-
uilo modo significat quod ejusdem foraminibus auri cente : Non esl nobis colluclalio adversus carnem et
ligaturam recepit, quia videlicet cum sit rationalis sanguinem, sed adversus principaius et po:estales,
creatura, ulique ingenium, intelleclum et memoriara adversus mundi hujus reclores ienebrarum liartim,
liabuit, quibus quasi foraminibus spirilum amoris contra spiritualia nequilim in cwleslibus (Ephes. vi)„
Dei, quod est attrum optimum, recipere cum de- Futuruin est autem u.t in infernum inferiorem,
huisset, superbe recttsavil. Ergo quod dicilur per- videnlibtis cunctis, praecipiletur, in ignem seter-
feclus fuisse in viis suis, hypocrisim ejus perculit, nura, qui praeparatus esl ei et angelis ejus (Maltlt.
qttae, elsi subslanliales spirilus allicere et niultos se- xxv).. Sicut enim homo propter prinium pec-
ducere potuii, Deum lamen latere nequivit, cujus catum de paradiso, in quo nequaquam conditusfue-
judicitini lerribile innuitur, dicendo, donec invenla rat, ejeclus. esl, ut operarelur hanc terram de qua
esi iniqnilas in le. Igilur conlra Crealorem querer.-t sumplus fueral, sic et ille de ccelo, quo.per graiiam,
diim non esl cur non creaturaro suain sic fecerit ctim caeteris spiritibus receplus fueral, in.lmnc, de
ut esset naturae iiiconvertibilis, vel nullius vitii per- quo creaius fuerat, rejectus est aerem caliginosuni,
p
ceptibilis, quia videlicel iale hoc est ac si queraris uipote necdum sole, et luna et stellis* illtislralum,
de figulo, cur non omrte figmentum quod finxil tale- ctini ille creatus esl; in quo nec modo sibi, ad; reci-
sit qtiaiis esl ipse, vel filius qtietn genuii de seipso. piendam lucem, sol isle prodesse potest,, et inde
CAPUT XVII. ctim. angelis suis et malis hominibus, propler pec-
Quod Creator bontts et clemens j,us!e tamen fecerit cata perseveranlia, in die judicii praecipilandus est.
quem malum prmscivil, et de casu ejus, Ulrumque judicium ejus Petrus ap.ostolus exprimens:
Sed quaerilur arilmc : Quare Greator bonus et Peccanlibus, inquit, angetis Deus nqn.pepercit, sed
.ieineus illum fecil, quem peritiirum csse praescivit? rudenlibus inferni delraclos, injatiarum tradidit in
Mira et iniporinna, imo et violenta quaesiio, et sic diem judicii cruciandos reservari (II Peir. li). ln-
inepla ul in sensu ejus nulla sit ralio. Quid enim fernum sive tartarum sic apjpellavit istum aercro,
nisi qtiod fulurum erat praescire potuit ? Aul quo- videlicet ad comparalionem cceli de cujus altilu-
morio non fieret quod sic vel sic fulurum esse prataci- dine ceciderunl,. qui lum et ccelura dicitur, unde
lura fuisset? Vicinius rationi e.sset, si sic dicerelur : el volticres cceli dicimas , ad comparalionem
tjuare subslaiUiam nialorum spirittmm Deus,. vel illius infeini , rio qtto Psalmisia : Et tibterasii^
215 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 210
iiiquit, ammam meatn ex inferno inferiori ( Psal. A vere noxsil, sed quod in iliis quaedam dieiet noctis
LXXXV). Isaias quoqtie propheta, cum de priino ejus siraiJiiudo sit, et per meiaplioram dicuntUr quaccun-
judicio dixisset : Quom.odo cecidisli de ccelo, Lu- que Sciiplura loquitur in litijusmodi. Ad hsec in-
cijer, qui mane oriebaris (Isa.. xiv), etc.,. coiilinuo quaiu :. Non illa invisihilia islorura visibilitiin, seJ
de secundo adjunxit : Veiumtamen ad infernutn Iiaccvisibilia illorura invisihilium iniagines el siroili-
delraheris profundum laci. Qui le viderint, ad le- luriines sunt; npn e.nim illa propter haec, sed haec
inclinabunlur, leque prospicienl (ibid). . pr.opler illa facia sunt, Et in illis verilas, in isiis
8 CAPUT XVIII. iinibra, imo el vanitas est. Vidi, inquil Ecclesiasles,
De appellatione diei et noclis, el qum sjt illa dies, cuncia qum fiunl subsole, el ecce universa vanilas
et qum sit illa nox. (Eccle. i). Verum quia apud sensus eorum qni de
Appellavhque iucem diem, el lenebras noclem. Ln- illisinvisibilibusimbuimliir, isla priora sunt, et prius
cem, inqiiii, quam vidit qttod esset bona, appeilavil ab exsulibus uobis cognoseunlur quam illa prinia
diem, el lenebras, qnaitim esse boiium nonest, appel- nostra quani pertlidiiiius, idcirco ilia islitis siinilia,
lavit nocteiiiK piligenter animadverieiiduin. Prius di.cunlur, ul lippientes oculi, quia ccelestium clarita-.
vidit lucem quodesset bona, el deinde dividens lu- tein spectare nequeunl, imagines eoruin in istis spe-
cem et lenebras, condigna singulis imposuii voes- B culis coiilenipleiiiiir.. Igilur lucem, id esl bonormiL
bula. Si liilerse ordinem ila eoniex.uissel: Dkil angeloruni.piiIeln'iludinem, diem, el lenebras, iri est
Deus : Fiat lux, et facla est ltix; divisiique Jucem. malornni sqtialor.em spiriluuin, Dcus, sicul jtitii di-.
et tenebras, appellavitque lticem dicm et tenebras ctum csl, uppellavit noclem.
liOGlem,et vidit Deus quod essel bonuin, puiareinus CAPUT XIX.
tenebras sive; noctem hic eo motlo dici qno, iu Item quomoao appetlaiiones illas Deus posuerit.
in die quarto dicltiin est, Fianl luminaria in firma- Appellasse autem diem ef noctem dicitur Detts,
mento cmli, et.dividant dienx ac ttoctem, sive, ul iiem non quia vel Hebraice, vel Graece, vel Laiinc fueiit
inferius dieitur, lucem et lenebras quorum utique locultis , quippe qui nec Jinguam nec labia quae mo-
divisiobonu.m,est, utposilis, juxia Psalniistara (Psal. verelhabuil, nec enim.est corporeus sive localis^
cin), lenebrjs, el facla nocle in ipsa pcrlranseant seri quia senienliam cuique pa.rti firmam posuil, quae
oranes bestise silv.se:: orto autera sole exeal lioino ad ulterius mtitari non possit. Hsec appellatio dici.sta-.
opus suura, noctunja refeclus quieie. N.unc autem bilimenluin esl felicilalis, firmaiiienuiui gralise et,
tenebras a laude honi seclusit. Priniujn eniin, ut honoris, ut ampliuslux illa, quse hoc liomen ex ore
jarn diclura est, dixit quia vidit Deus lucem quod Dei semel accepil diesqtie vocari merttit, jam noii
esset.boua, et deinde divisil, el ulrisque noroina " possil in lenebras conveiii, jam non valeat anioveri
invicem optala dedit, qnia lticem diem, et tenebras a fonle lun.iinis aeterni, tunc aposialantibus spiriii-
noclem appeljayil. Ergo istae ten^brae sunt.ej'usmotli, bus lucifiigis, in luce slare maluii, et idcirco jam,
in qurbus nihil inlelligiiur honi. Et quidem leuebrae^ iti aclerjiiiiu lnx decoris et pulcbfiliidinis liujiis prtv-
de qtiibus islam lucem splendescere jussii, boniiin vecla. erileo ul, peiTeclji sil ad siroiiiluriinem Palris
aliquod erant in providentia Dei, quemadmodum luminum, apud quem non esuransmuiaijo, ncc vicis-
lignum vel ferrum boinim est inmanu.per.iti artifi- siludiiiis obumbralio, (Jac. i)., Econlra; noclis appcl-
cis. Prcinde et illas laudi suae ascribens : Ego, in- lalio firma et stabilis. est ex ore ejusriem incoui-
qnit, Dqminus, el non esl ampliits, fqrmans lucem, el niutabilis Dei se.niel, prolata lenebraruin damnatio,
creans tenebras (Isct. x.Lv).Etenim tenebras, de quibus ut quia venit iUis pes superbiae, et de loco suo moti,
splenderel fprniata lux, ttl jam dictuui est, creasse, sua sponte cecirierunt, el iniquiUtlem operali suni,
quae et ferebanUir super facieni abyssi, bonum fuil; jain semel expulsi non possunt stare inconveriibiies
verum fornuila.ro jam lucein in lenebras reverli, pes- aposlatse. Qtiamvis quorumdam haereliconim sttilia
simum et apostaiicura esse tiemo ctii dubiuui sit. cptnpassio fueril ausa promiliere illis nescio quod
Igitur, iie longiini faciamus disputalipnis circuittira . lempiis pceniteiitiae. GravisMme.ergodiciiim,sapien-
super appelJatione diei et noclis, secundum spiriiua- ter est accipieiulum^ qnia Deus, qui non est honio
lium naturara oculortim, quajes soli luuc eranl, ac- ul mutelur, aul filitis hoiiiinis ul menitalur (Nunt.
cipi oporlet diem el noclem, spirilualem scilicet xxin), semel Iiujnsmodi lnceni diem, et hujusmodi
noclem, et spirilualeni diein, videlicet bouorum aii- tcnebras appellavit nociein, et sic utrinqtte senlcn-
gelorum, ptilcliritudineni, et malorum horridam le- liam posuil quse non praeteribit. Proinde quisquis
tramque fcedilalem, quibus npininibiis res easdem cum illo senlit, dicat vere quia lux illa dies est, et
nunc usque spiriluales, viri appeHant, verbi gratia illae tenebrae nox. IIoc cnini inluenli, muiia eluce-
Paulus, cura dicit,: Omnes vos fitii lucis eslis, el fiiii scutit in Scripluris, vcrhi gralia, ul illuri beali Job :
diei: non sumus nqclis et lettebrartim (I Thesg.y). Et Perealdiesin qua naitis sum, et nox in quadictum est:
Biulta. ad hunc mpduni. Sed dicit aliquis : Hsec et Conceptus esl hotuo. N.octemillam leit£broms turb,t
liujusinpdi per similitudines magis quam secuntlum, possideat, non computelur in diebus anni, nec niwte-
rerum.naiuram riicta sunt, idesl, non quod vcre ci- relur in niensibus. Sil twx illa solilaria, nec laude
vitas illa cceleslis Jerusalem, cujus filii sumus, dies, digna (Job ni). Quod idero esse claret ac si dixissel:
aul qtiodilla civitas diaboli, cujus eramusquondam. Percat ille, pcreal, inqnam, roerilo, ul verc petiitr
217 DE TRLMTATE ET OPERIBUS EJUS LIBRI XLII. - 1N CEN. LIB. L 218
id est, itix sive dies desinal esse diabolus, iu quo Alunc niane facltim cst, in qno et lucifer ille, qui
secundum Adam naius sum, qui non, jain vere, sed cecidit anle dicm, priinus eniiciiit, el cxindc riies
simulate dics; vere autem nox cst, qui }am non pleniis esl, cl in oculis onmiuin noslriiiii lucet;
computabilur in diebus anni, nec numerabiiur in omnes enini sciinus, et tcrrilico cxeniplo nobis esi,
mensibus, quia videlicet seniel obienebraliis el nox divisiolucis cl lenebrarum. quae illrc facta est. Igitur
efleclus esl. Ntilla unquam niuiatione in pulcbritti- Fnclniii est vespere el mane, vespere, inqitotn, et
dinem refoijnabitur iilius lucis, quam Detis laudc manc, non lenebrae ct lux, eicxinde perseverat dies
dignam ducens, diem appellavil. Tandetn infertur : itnus..
CAPUT XX. CAPUT XXI.
Cttr fion diclum sil, faciw snnt lettebrw et nox, dies Quis et qualis sit ille t dies uniis. t
primus, sed « faclum esl vespere et mane dies. Hic unus dics causa originaHs est, cur Spiriliis
unus. t Dei, qui ferebalnr super aquas, nl fieret isla lujr,
Faclttmqtie esl vespere et mane dies unus. Nolan-, recte dicalur spiriltts limoris Domini (Isa. x\). Ab
dum liicm pritnis esl qtiotl non riixil: Faclaquesii.n.l hoc-enim faclo primum crealura Dco. stibttita didi-
icnebrse el lux dics itniis. Hoc benc et priirienwr a cil quod Creator vere timendus. sit. Unde el Psal-
^
scriptore sacro observaium est.Qtiaeeniui Beus divi- mista : lniintm, inqiiil, sapientim titnor Domini
sit, qtiomodo conjungivel uniim quid ellicere possinl;? (Psnl. cx). Quare ergo, inquis, alins proplieia ti-
Q Divisii auleirt lucein.el lenebras, appdlaviiqiie liicem niorern iu ulliino consliluit, dieendo : Egredielur
diem, diem, inquani, lolum et plenum absqiie. con.-. , virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendel, el
sortio lcnebrarum.Bene ergo dicliim est-: Fa':i;i:siii|t requicscef super; eitm Spiritus.Domini, spiritus sapien-
lenehraeet lux dies unus, quia, sicul.jain dicluin.esl, tiw ei iutellectits, spirilus .cousilii el fortiludiitis, spi-
qu;e D^'0 dividenie separala sunt, sociari vel nniiii) riius scietttiw el pielatis, el replebit eum spiritnstimo-
quid elTicere non possuni. Proinde quaerenduro esl ris Domini? (Isa. xi.) Videlicel, quia ille, in queni
quori vespere, el quod manel-Acitxmsii, ex qtiibus.sano h;cc dicunlur, ctim non lanuim homo, sedefDcus
inieUectn dies unus valeal coinpulari ? Quod til tan- sil, licel, secuiiriiiiii liumanilatem, sapientia, wtale,
riein expedilius fiai, primo illuri sciendiim esl quod el.gratia profeceril (Luc. n), atlamen, secnndtim id'
«ertam oh cansani dictuni sil, di$s p.rimus. Quid quod est et erat Detis, iitiHmn pi-ofcclum habuit;
eiKin? Numpiid isle augelicae claritalis dies, quam- sed cum essct ipsa sapienlia, de stipernis suis ad
vis pulcher, quamvis decorus, dies.esl, priniiis? Mi- ima noslra desccndit. Vcrttm creatttra non soltim
nime. Absit hoc ! Namlonge minor est illo riie sa»- -Jiuniaua, sed el angelica profecil, ut snperius jam
clificaloel bcnedicto in quo reqiiieseil Deus, de quo dictum esl, lestanle Aposlolo, et proficil, et pro-
in hoc libro posl caeleros. dies, ila, scribilur : Isim- fecttis cjus initiura esl, habere tiinorcm Domini,
generaiiones cwii el lerrm, qiiando cieala.sunt, in dje qiiia,tutij'um,snp>«!»(iietimor: Domini.rEl abisto, sci-
quo creavii Detts cwlum el ierram, el ontne virgultutn licei cogiiitioiiis ejtis iiiitio, scilicel liinoris, Graece-
tigri anteqttam orirelur itt lerra, emnetnque herbam dicitur Ssif, quod nomen parce detortum, Liiiine
virentem priusquam gerininaret. Queni euim pulas dicilur Deus, eo quod jure limeaiuri Qtiod in sua
hunc esse dieui in quo crcaliini est oinne virgulimn., licel.vaniiate, tamen sciens quidam cthiiicoriiiii,
et omnis herba priusquam orireUir, vel gcrniiiKtrel , dixit: '
io lerra : qnem, inquam, vel quid pulas esse hiinc 1'rimus in orbedeos fecitiimon.
dieni nisi Yerbiim illud in, quo omne quod factuin (STAT. Theb. m, 661.)
cst vita eral, priusquam Jiercl? Beiie ergo dictus cst Yeruni illos qtti non crant timer.di, siultns limor
bie iion priiiius, sediuins- dies, qivia, videlicei ille.,, dcos. fecit appeliari ; Grealorr anlem quia soltis jure
alius prinius dies, imo. et tlicrnm dies esl. Di.cisad csl.,.liinendtis, ralionabili tiniore Dous iiiiiicupalur.
haec: Si ilie est primus, cur isie -non riictus esl • CAPUTXXII.
secundus ? Yidelicel quia dies ille non de orriine, ]3 De eo qnodidixit Deus, iFial firmamenlitm. >
nec de n.-uura casieroruin riieium esl, scd dierum Dixit quoque, Deus: Fial firmameutum in me-
originalis causa esl, eoruuiqiie qiii ex diebus caeteris, dioaquarum, el. dividal aquas ab aquis. Et fec.it
Crealoiem cognoscenles. ylorilieanl, cl gna>i.-is.aguni:. Deus ftrmamenlum, divisilque aquns, qttm eranl suk
eoruin, i.iquam, hic dies perpelua merces est, ul firmamento, ab ds qum, eranl. stiper firmamenluin.
requiescanl in eo, posl hibdrein dierura isiorum Etfactum eslita. Jani confessionem el decorem in»
respirantes, et irieo recte caeleris di.ebusin. ordiuer dittus, jam iiitcilecluali, ut supra riictum est, umi-
non siipposilus, sed siiperp.osiiiis esl. Sed de Jioc; clits lumine sicut. vestimenio (Psal. cm), magiiifi-
pleuius suo iu loco dicemiis. Nunc deinuni, quia jara cus Dominus ccelorum coniinens ilironos, ct trc-
si-nsiis palel, videamus quomodo factum esl vespere menda.m.ijcslatesedens snpcr fhernbim/socia ler-
et raane dies tmus. Profeclo quando dixit, Deus : roris sui pietate iiituitus. est abyssos, et ul riamiia
Fial lux, vespere eral, quia sol diclionis liujusin cceli repararel de profmidis, abyssi, veliemenlius
corde Palris laiebal, quia in verbo ej"uslux isla non-, operaius esl, et sic opus siiinn incflepit. Exiendcns
dura in, actti exposila, sed in meditalione iilius solis cwtunxsicui pellem, el legens qquis superiora. ej,is,
abscondiia vila crai. Quando autein facta est lux, .. poncnsnubem ascensum suum,et ambulans superpct-
219 RUPERTl- ARBATIS TUITIENSIS 220
tins veiKorHi».Faciens antem angelos suos sptriius, el A littera sensus non discreuet. Verumlamen non usque
thinislrqs suos ignem urentem(Psal. cm) Haccenim adeo consenlimus aquas esse super firmamenlum,
oninia secundi op;is esse diei, Psalmisia evidenler ut concedamus eliam congelatas esse, quod aliqui
innuil, prolinus subjungens opus diei lertii: Qui magis conjecluraliler quam ralionabililer opinaii,
fundasti terram super sfabilitatem suant; non incli- siini.
nabitur in swculum swcttli (ibid.). Primum ergo, CAPUT XXIV
quid ve! unde sit firmamciitum , propier simplieio- QIKT, ve( nua/i* aslimanda sit illarum aqmrum
res dicendum est. Firniameiitum non solidum quid, species..
attt dnrum, iu vulgo putiuur, sed aer est extensns, Quod si a nobis quaeriitir, in qna ergo specie aqmc
et adeo subtililaius ut, licet virieri queal, reclitis ilise super. firraamcnliiro siinl, si
congelalae non suni?
lamen spirilus dici possil quani eorpus, lestaiitc
interrogemus eos, in qtta. specie.fuerunt auleqiiaiii
Ecclesiasie, curo diciiiii Iiiminaiibits quae visibiliier lieret firmamenlum? Vennn lioc respoiniere ne-
in eo ferunlui-: Lustrans in circuitu pergit spiritus,
quetinl, quia chaos erjt,.cl confusa moles, qualis
ei in circulos suos reverlitnr (Eccle. i). Hoc ab humanis sensibtis dijudicari non poiest. Igilur
ilaque
ctiiti soiiduni nou sil, sed ncque il-acorpiilenlum, ut
criptam mundi bnjtis exiguam, quam iii mctlio
ha?c infc-rior pars aeris, aliundc lamen Scriplura il-
ahyssi magnse, rr.irabilis artifex Deus excavanrio
lud iiunciipavil fii-mamenlum, videlicel eo quod divi-
fccit, in qua nati sumus, cum vix allenriere possu-
dal aquas ab aqnis. mus philosophando, quaiitum volumus, rie circum
CAPUT XXIII. manentium aquarum naltira vel specie laceamus,
Quw sinl iilw aquw t sttper firmamentum. > quia videlicet nec islis aquarum reliquiis, qttae
Magnorum quoque et illuslritim virorum, in hoc postea speciem vel formam suam aceeperunl, om-
quoqite capitulo, scripta dissentiunt, videlicet in eo nino similes probabililer definire valemus, nec al:-
quotl (lictinn cst: Ei dividal aquas ab aqttis, divisit- quid fingere ilignum arJjiliMmur, ut verbi graiia,
que aquas qum erant sub firinamentc, ab liisqum erani congclatas esse, sicttt jam diclmn csl, opinemtir.
supcr firmamenlutn. Alii namque, qt:od riicium cst, Unum hoc; ul cerlum leneanms, cameram hnjus
«y«flegis aquis superiora ejtts (Psal. cin), sic acci- mundi positam esse in medio aquarum, quia videli-
piimi, ut dicaiit: Superiora cujli, j'uxla Genesim.ab cel firmaroentum, quod quasi leclum cjusdemca-
aquis legiinliir, aquas super firmamenlum posilas merae est, undique ambiens aucioiiiate sacrae Scn-
csse dical, quas angclorum nuiltitutlines iniclligi- plurae, factum est in medio aqiiarum. At enim, quia
inus, juxla illud : Et aqum qum. super cwlos sunt, Q dixii Deus : Fial firmamenium in ntedio aquarum.
lavdent nomer. Doniini (Psa!. cxLVtn). Verum si hoc Al quid ? Et dividal, inquil, aquas ab aqttis. Qttod ne
voluit ciiharcedus, praecenlor i!Ie Jandum, Deum qitarum lirraitalis haberel, semel dicium, iterum
landans deceelis, landans ettin 10' excelsis, cur Scripliira hoc ipsum repetivit, dicens : Ei fecit Deut
dicliu ns, el aquw qum super cmtossunt laudenl no- firmamentnm,divisitque aquas qum eranl sub firma-
men Domini, praemisil, lattdaie cmn, omncs angeli ejus? mcnto, ab his quw eranl sttpra firmamenlum. Ilemque,
Universaliter namque dicenrio, lattdate eutn, omnes, quia in ore duorttm aut trium teslium stabil omne
neminein angelorum ejtts excepit, et proinde super- verbum (Deul. xix), addidil, et factttm est ita. Ha?c
flne repctisset, dicendo, el nqnm qum super cwlos enim trina repelilioin singnlis operibus Dei, secun-
sttnt, laudent nvnien Domini,s\ aquarum nomincmuili- duin vespere et mane et tolum dicm, observalur.
tnriines angelorum voluil inteiligi. Ilem et in liymno Unde jam diclum est, et adhuc dicenriuni est: Igi-
tritinipiierornm, curadicitUr \tr\mo, Renedicite,angeli tur quia Spiritus Dei, qui ferehatur sttper aquas,
Domini, Domino(Dan. ni),et rieinde,benediciie, cwli, spirittts pietatis cst, hoc vere dignum se opus fecit,
Domino,benedicile,aqnmomnesrqitm super cwtos sunl, nt inopem fundum abyssi penetrarei, ct inlerinra-
Doniino (ibid.), profeclo nomirte aquarura aliud quam venlris ejtis tanlis ornamentis illuslrarel, qunrum.
angelos Scriplura cogit intelligi, Praelerea si aqua- D novissiinura et oplimuni Deusethomo Chrisitis cst,
nim iiomine, qum sunl stiper firmamenlum, inleiligi administralionera principaluum et poleslalem in
oportet angelos, quomodo yel in quo liujustiiodi ccelestibtts, ut cj'us paulaiim sapientia eis multilor-
aquaj divisae stint ab liis -qitm.sunt sub firmamenlo ? mis innolescerel (Ephes. m). Vere pius Dominus
Nempe istae sunt, de quibus postraodum dicit Deus : post ruinam culucomra spirilnum, adoranles domi-
Congregentur aqum quw sunl sub firmatnemo in locum naliones, et tremenies poleslates, refocillanle pie-
iinuin, el appareal arida. etc. Quomodo ergo ah istis talis opcre erudivit ad veram lnimililatissapieniiam,
aquis angeli (iivisi snnl ? Denique nb illis potins, qtii dum de inlerioribus abyssi, super cujus faciem eranl
reprobi facli sunt, spirilibiis divisi sunl, utpote tenebrae, Regem et Dominum ipsorum parans edu-
angeli lucis ab angeiis lciicbrarniii, unriejam dicluni cere, lalem boc modo incoepil fabricam. Ilic ordo
est diviaione lucis, et carumdein leiiehrarum. Porro et nobis hodieque compelii, nlomnis aniraa, prius
alii doclorum, nomine aquarum quw sunlsuper firma- timore,.post amoris pietate compungalur. Elenim
mentum, nihil alind quam aquas simpliciter inlel- sic ul nos prius angimur linienles gehcnnam, et
ligi voliml. Eorum procul diibio scnlenlia j'ustius posiea pro modulo nosiro deleciamur amantes aeter-
atque iutius plarci, videlicet ul a sacrsc liisiorise nam vilam, sic il!i ci prius io casti damnalorum an-
2S! DE TRINITATE ET OPEitlBUS EJUS LIBRI XLII. — IN GEN. LIB. I. 22-2
gelorum lerrtbilem, et ex. subsequenlihus operibus A inqttam, modo facil angelos suos spirhus, el miniitrcs
Deuro cognoverunt aniabileni. An partim ho.c illis suos ignem urentein. Etsi recle juxta praiscnlis loei
profecisse pulas ad pielalem, quotl viderttnt in lali causam accipias, magifificeiuius dici non polest.
firmamenlo suse firmitatis simiHlutliiiem? Eienini Spirilus namque procellarum Jvic inielligendi sttnt,
sicttl illae aqtiae, quae stiper firmamcnltim stint, n.on qtii lam ccriis cffeclibus faciunt verbiim cjtis, ct ncn
delabunlur, et quse sub firiiiamento suni super illud magis abcrranl a volunlale vel arbiirio ejus, qitani
non levanlur, sic nec illi beali spiiiliis ultra ca- ralionales sprrilus, qtios angelos, iri csl nuntios, di-
suri, nec isli rcprobi stinl amplius iil slaliim pro- ciniiis. Proindc(]iii facil, iiiqnil, angetos suos spirilus,
prium ulla muiatione revocanrii. et minislros sttvs igitetn nreniem, iri esl, qui spirilibtis
CAPUT XXV. lempestalum, sive procellarum, pro angelis vel nuii-
Item de non impossibili aquarum positione t snper iiissnis, el igne nrenle pro minislris suis uliiiir.
firmamentum. t Qttod eisi aliuin sensitm habcre viriclur, scilicet quod
Ila vehcmenler, utsupra diclum est, magnilica- ralionales angeli, secundunipropriam vilamspiritus,
tus esl DomintisDeus noster, primu.m amiclus luniine et secuiiduin corpora sua ignis tirens fieri dicaulur,
sicnt vestiroento, deinrie exienriens coeltim sicut ul quibusriam dnbie visiiro est, iiltid tamen verum
pelleni, et legeus aquis superiora ejus (Psal. cm). B Cl certum est, quia lurc qiise dicta siinl, sic Domino
Et miruni quidem opns magnifici Dei, quod aqnarum mundi minislrant, ulcoiisiieluriine iumtianili, lem-
niolem sublerfusi s.usliiiet firmamenli naltira subti- pora nobis nola fecerint, et perseverantia niiiiisirandi
}js. Vertiiiitanien haec ipsa admiralio ex pracsenti illiiuinc usquc creaturam ejus enulriant. Et notan-
exeroplo tolerabilior fit, ne illtitl cuiquam incredi- dtim quod non in prxlerilo riixil, qui posuisli rtubeni
bile sil. Quid enim terram gravissiuiam, de qua ascensuni tiiiim, qui ambulasti super peiinas vento-
posimorium riicendtim esl, aliud suslinet, nisi undi- rum, qni fecisti angelos luos spiriltis, sidit poslmo-
que circttmfusus acr, idem licet crassior, et aquse diim ail, qtii fundasli lerrara super slabilitatem
parlim circumfl.uentes. Hoc enim arimirans Psal- siianiT et terminnm posuisli aqttis qtiem non trans-
niisia : Confncmini, inqttit, Domirio, qtti facil mira- gretiienttir, el fecil lun.ara et tempora, el]iosuiSli te-
bilia magna solus, qui fetil cwtos iit inlelleclu, qu^ ucbras, el facta est nox. Seri praisenli lcnipore dixil:
fnmavit lerram super aquiis (Psdl. c.vxxv), Qui ponis nubem ascensum luttm, qui ambnlas super
CAPUTXXVI. pentias ventorum, qui facis angelos luos spiritus. N n
De eo quod scriplum est, in psalmo memoralo : t Qui ciiim rie creaturae alicujus coiislilulione hic agilur,
ponis nubem ascensum tuum. t _" sed <!eacciriente molu crealurac, scilicel cceli lnytis,
Quid vero est quod ubi idem Propliela dixit: quia virielicetspirilus isli, id esl venli, non per se
Qt<ilegis aqttis superiora ejus, el proiiniis adjunxii: ipsi creaturac, sed quasi quidain anhelitus sulflanlis
Qiti ponis nubem asfensum tuum, qtii ambulas super nalnrae vel crealurae niolus stint. Quae ctim sempcr
pennas veniorum, qui facis anyelos tuos spirilus,et rooveiilur eoilem nulu Creatoris, quo el firmamen-
minislros luos, ignem urenleiti (Psal. ciu). Eleniin lum stiperiiis semper volvilnr, et inferitis aqtia» fln-
inyslice qttidem proplietia esl, de !ioc ipso qui viales semper laluinlur, non tamen scmper a-qualiier,
castnm extendil magnificeiiiissiui.o Deo, Dei Verbo, vcl conslanle niotu, seri niiiic animositis, imnc tran-
quia honio faclusest et mortuus, post resurrcciio- qtiillius agiiur. Soluin firiiiameiUiim ealcm scmper
ncm sttam in ccelum ascendit. Tttnc cnim posuit el invaiiabili celerilate volvilur, sictil coulra, lerra
nubeni ascensuin suum, et anibttlavit super pennas semper iminobilis lciieUir, nisi quotl singtilis annis
ventoruin : videnlibus quippe apostolis suis, elevatu.s seciii.idutn supcriorein speciem periniilaltir. Media
est, et nubes susccpii eum aboculis eorum (Act. i). auiem, scilicet aqua, etqui terrseest proximus aer,
Verutn lsie nos litierse seusum quserimus, ui cerlum nuiic qtiidem segnius.iiunc vero rapiriius leruntur :
liistoriae ftiudainenlii.in teneamus. Qtiid ergo est,- agenle Deo ctijus tispecins ntiilam iii repnblica sna
Q«i ponis nubem ascensum luum, etc, nisi quia j) naluram otiari palilur. Sunl autcin omncs hujusmodi
riiversos sub eoriein firmamenlo cceli hujtis, id esi spiiilus riuodecim, quatuor principales, et oclo la-
aeris, moltis huic habiialioni neccssarios bene- leralcs, bini singulis principibiis, dcxlra laevaque
licio \\ conditoris ficri, coromendari debuii. Tunc a lluerenles, ccrtis regionilms et noniinibiis snis ex
eiiini pouil iiiihcin ascensum siiiini, el iterum ambii- ' longa consuetiiriiiie sui minislerii mtillis, ct niaxinie
lat sttper pennas veui.oriiui,qnnndoad teiiiperandiun pelagi ciirsorilins, jam cognili. Sunlqtie in ainplis-
cceli fervorem aqtiae rie njari, sivefliiniinibus.stagnis- sima mtinrii hujus domo , qnasi magni palrisfamilias
qne et paluriibtis exhalaiaj gloraera.niui', acticqcc scop;e grandes, cunclas aeris corrtiptioucs, suo (jui-
fiabris ventoruiii iieriini in lerrani per concrelas que tempore certalim everrenles.
pluviaegttltas rieferuntur. Hoc morio et plane pnnil CAPUT XXVII.
litibem asceiisuiii siinni, et ambulai super pcnnas Item de igne urente, tonitrnqne, ac fittmine.
venlortim, non quiriem vagando in circumscripta Interdtim eiiam, si qiianrio ignis lirens, qui et ipse
ejtis subslanlia.sed compeiens auxilium coiiferendo, pro parlc stia necessarius minislcr cst, niiuislmpor-
quando vnlt el prout vttll, ad regendum ea qtise liinits exsliteril, non uniis, scd plures e diverso in-»
cpii.riitlii, providcnliic ejus sempcr itidigeniia. Iloc, siiitml. ei inler se ohvcrsis viiibtts animosc cen-
«'5 RUPF.RTI ABBATIS TUITIENSIS 991
sliingiiiil. Fit fragor illis colluclanlibns, qii.ini toni- A stantiam lerra:, sed cam, quac nitnc est, qualilalem
triium d cimus, el inler eos ignis coanguslatus dissi- ejus transituram asserit, quippe cnm de tempore
patttr, ac per seinlillas fulgurando desilii, aul etiam illo quo cerlum c^t stiljStaiiiiam ejns non perisse di-
Kjniis exaspetaius fuluiinando.ieriara leiit. Pavi- cal apostoltis, per quw ille lunc mundus intindatus
riumvulgus firmamenUim eonfiingi, vel cceluin ruere periit aqua: mullo magis nec pro eo quod dicit Psal-
arbitratur. At illud secimtbini noincii suuin firniiier inista : Initio tu, Doittine, terram [undasii, el opera
slat, el uequaquain ulla tempestatis vi conlingilur; manuum tuarum sunt cwli; ipsi peribunt, tu attteni
nam nec infimum lniiae circuliiin isle lumulius ex- permanes (Psql. ci), aeslimandum est qttod firma-
cedil. Recte igitur praeterllo quiricm lempore dictiim menlum pcrilnriim sil, praeserlim ctim et tunc per-
esi, quia Fecil Deus .firmtimenium, exlendens illud cumibus ccelis sccundum quanliialem, el specicm
sicul pellem, praesenli vero, Qui pqnil nttbem <iscen- hiijus aeris, qttos aqtta excrescens occupavil, lirina-
snm suum, qui ambutal super pennas ventorum, qui mentuhi nihilominusstelerit. Sunl aulein coeli supe-
facil qngelos sups spiritus, et minislros suos ignein riores, in firmamenlo videlicet, per quos ferunlur
uretttent (Psa.l. cm). sol et luna, et prater hsec quinque slellae quas di-
CAPUT XXVIII. ciint plapelas, id est erraticas, sed ulium et ipsi
De eo quod dicium est: « Vocaviique firmamenlum B sinl perituri igne, ai.i hi soli qui eliam diluvio perie-
cwlum. t rttnt, disputatio est aliquanto scrupulosior inter do-
Vocqviique Deus firmamentum cmlum. Ubi vel cios. Veruintamen cum Verilas dicat: Tunc jusii ful-
quaiirip vocayit Deus firmamentum coelum? Et qui- gebunl sicul sol in regno palris eorum (Malth. xin),
dem quandp ad Npe jqquen.s : Ponam, inquit, arcum de resurreclione loqucns mortuoruin : quid ibi fa-
meitmin nubibus cwli(Gen. IX), vel quod certius esl, cienl sol et luna, ubi quasi tot erunl soles qitol jti-
ad Ahraham : Suspice, inquit, cwltim, et numera sleU slorurti corpora? Nempe etsi supereriint, lucere non
lassi potes (Gen.xx), non enimiii quocunque ccelo, valebujil, mm mulioriim corporum claritate rever-
sed in firmaiuenlo siellae suspiciunlnr, lunc sine du- beranle Iuroen ipsorum. Sed et Joannes dicit : El
bio vocavi.l Detis firmamenlumcceliim. Verumlaroen nox ullra non erit, et non egebunl lumine tucernw,
qiiiri hoc sibi viill, quod sciipior ipsum Dettm as- neque lumine solis (Apoc. xxu). Proinde scropulosa,
truil firmanienliiin ccelmii voeasse ? Non eniin sine ut jain riictum esl, intcr doclos disceptalio cst,
causa esse piitaiiriuin est, quod rie aniinaniihus lo- ulruin et ipsa Iuminaria cum ipsis perqnos feruii-
quens quae sine. dtiliio practereunt, Adduxit, inquit, liir ccelis, sive circulis, peritura sunl? Igitur eoruni
ei ad Adani, ui videretqiiid vocarel ea. Oinne enim quibus noinina per semeiipsum Deus imposuit, el ip
^
quod vocavil Adam animw vivenlis, ipsum est nomen sorinn qiiibus homo vocahula dedil, haec observand.i
ejits (Gen. n). Lucis aulem npnien, id esl riieni, et distantia est: quia ilia quidem, quamvis inulala per-
tenebrarum, id est nncieni, ipse Dens posuit, rie maneiit, liacc aulein iransiloria sunt. De solo mari,
qiiibus sane dubiiim non est.quia prseterire vel.mu- prp co quod dictuni esl in Apocalypsi: El mare jam
iari iion possttnt. An et cceli et teme pereiuiitatem non tst(Apoc. xxii!, ulrum illo magiio incenriio, ciim
ex eo scriptor idem iiinuil, quia Deus firraainenlum juriicabiittr saeculum per igneni, exsiccetur, an in
ccehjni, et aridam terram nominans, per seipsum melius commutelur, non facile quis riixeril. Potcst
yocabiila iniposuii? Forte dicis ad hacc : Cueluni tamen intelligi, quod de turbiilenloprsesenii saeculo
qupqiie et terra transitura sunt. Alt enim iriem Do- dixerit, Eimare jam non est, qnia vidclicel, ul snpra,
minii.s : Cwium et lerra translbunl, verba aulem cnnidic.it: Etmare reddidil morluos suos (Awc.
mea non transibunl (Malllt. xxtv). Sed rursus alia xx), sub eoriein nomine hoc sseculum intelligi opor-
Scripliiradicil: Geimaiio prwlerit, et generaiio ad- let.
peiiit„terra autexnin wlernttm slal (Eccle. 1). Proi»,!e CAPUT XXIX.
est dislinguendiim, quod cqeluin, aut qusc terra, llent quare vocavil firniunienlum cmlttm.
Sive qiioinodo "t.ransilura sil,. quoniain ulramque n Quare vocavit Deus firmamentum coelum, cutn
B.cripturam verani esse oporlet, sclliccl, et eam possel, uii faciendo cceperat, vocare firmamenlum !
quae dicit: Cwltiin el. lerra iransibunl, verba atttem Yirielicel, quia firmamentum ad aliquid dicitur, et
tjiea ttonlrqnsibunl, cl illani, qntc ail: Terra auleni relalivuiii nomen est; omne namque firmaineiiuiin
in wlernum stat. Pelrus appslolus cum dixisset in aiicujUs firmamenlum est. Et cum diciiur hoc fir-
Epislpla sua : Latet enim eos lioc. volenles, quod cmii niamenlUin, oportel dici vel subaudiri divisioncs
erant prir.s, et lerra deaquu,ci per aquatn consislens aquarum, qtiia videlicet ad hoc illud Deus fecit, ut
Dei verbo,per qumille luncmundus aqua iiiundattis dividerel aquas ab aquis. Sed hoc vulgus nescit.
periil, ita subjunxil ; Cwli aitlem qui nunc stiitl ei Ccehiin atitem absolutum nomen est; elenim ctitn
terra eodem verbo reposhi sunl, igni reservaii