Vous êtes sur la page 1sur 775

Rupert de Deutz (1070?-1129?). R. D. D. Ruperti, abbatis monasterii S. Heriberti Tuitiensis... Opera omnia. 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SITB
BIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOGTORUM SClilPTORUMQUE ECCLESIASTICMUM


001
AB MYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPOIU
FLORCERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OHNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLIC.ETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESLE SJECULA,
JUXTAEDITIONES INTERSE CUMQUE
ACCURATISSIMAS, NONNULLIS CODICIBUS HANUSCIlirTIS
COLLATAS,
PEBQUAM DILIGENTER CASTIGATAJ
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARIISLECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA;
OMNIBUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONESQVMTRIBUS NOVISSIHIS SJSCULIS ABSOLUTAS
DEIiENTUR
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARIBUS SIVE
SINGULOS TOMOS,
ANALTTICIS, SIVEAUCTORES ALICUJUS
MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATAJ
CAPITULISINTRAIPSUMTEXTUM RITE DISPOSITIS,
NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUMMARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA
;
OPERIBUSCUUDUBIISTUMAPOCRYPUIS, ALIQUA VEROAUCTOMTATE 1NORDINE AD TRADITIONEM
ECCLESIASTICAMPOLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUSINDICIBUS GENERALIBUSLOCUPLETATA : ALTEUO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
PATRUM
UNUSQJJISO.UE INQUODLIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTEIIO
SCRIPTURJE SACRiE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUSOPERUM SU0RUM LOCISSINGUL0S SINGULORUU LIBRORUU
SCRIPTURjE TEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,CETERISQUEOMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUM NITIDITA»
CHART/E QUALITAS, 1NTEGRITASTEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUUNUMERUS, FORHA VOLUMINUU PERQUAM COMMODA SIBIQUEINTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTF.ft
PRETHEXIGUITAS,
SIMILIS, PR/ESERTIMQUEISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ET CIIUONOLOGICA^^-TN^
SEXCENTORUH FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTENUS IIIC ILLIC SPARSORUU, / ^h'.
PRIMUM AUTEM1N NOSTRA BIBLIOTHECA , EX OPERIBUS AD OMNES iETATEg, / ft /'Z^\4
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS, COADUNATORUM. / / V- \
SERIES SECUNDA, L ?•
INQUA PRODEUNTPATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUE ECCLESIJE LATINJB 1"L.\ <0
A GREGORIO MAGNOAD INNOCENTiUMIII. \ ^\ ZA
Stccuwnfe 3.^3. SKigne, ^
\r*\
IBLIOTHlOa CLIII DHIVIIIX, *~r
\r?>'
CURSUUM
COMPLETORUM SCIEHTI.EECCLESIASTICJE
1NSINGULOS BAMOSEDITORE. \ ^"

PATROLOGIABINA EDITIONETYPIS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA,ALIAGR^CO-LATINA.—


VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTATOLUMINA ET
EDITIONISLATINJE; OCTINGENTIS
MILLETRECENTAGR^CO-LATINJE.— MERELATINAUNIVERSOS AUCTORESTUMOCCIDENTALES,TLM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; BI AUTKM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR

PATROLOGLE TOMUS CLXIX.

R. D. D. RUPERTUS ABBAS MONASTERII S. HERIBERTI TUlTIENStS}


\:A ';.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IMVIADICTAVAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETI/E PARISIORUMVULGOPENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTUOUGE.
1854
SJECULUM XII

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS

MONASTERII S. HERIBERTI TUITIENSIS

VIRI LONGE DOCTISSIMI SUMMIOUE INTER VETERES THEOLOGI

OPERA OMNIA

JUXTA EDITIONEMVENETAMANNI 1748 PRJEVIADILIGENTISSIMA AD PRELUM


EMENDATIONE
REVOCATA,VARIISQUBMONUMENTIS AUCTA

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BIBLIOTHECiE
CLERI IINIVKRSiK
SIVE
CURSUUM IN SINGULOS
COMPLETORUH RAMOSEDITORE
SCIENTIJ3ECCLESUSTICJE

TOMUS TERTIUS

VENEUNTk VOLUMINA
32 FHANCISGALLICIS

EXCUDERATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIADICTAD'AMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PAIUSIORUMYULGQJDEXFER NOMINATAM
SEC PETIT-MONTROUGK

1851
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXTX CONTTNEIITUR.

. RUPERTUS ARRAS TUITIENSIS.

(OPERUMCONTINUATIO.)

De glorificatione Trinitatis et processione sancti Spiritus. Col. 13


Commentaria in Evangelium S. Joannis. 201
— in Apocalypsin. 827
De victoria Verbi Dei. 1215

Ex lypis MIGNE, au Pelit-Montronge.


R. D. D. RUPERTI

ABBATIS TUITIENSIS

AD SEDIS APOSTOLICE PR.ESULEM ROMANUMPONTIFICEM

EPISTOLA

1-3 Ante raciem inam, o princeps, beatis.simcPetre teslis Clirisli ac praecetuor Cliiislianx fidei, MIIUII-
queanle faciemvicarii lni papoe,viam latam invcnire et spalium haberc nostra parvilas deposcit: dicit
autem quidam de principibus sapientissimis : Donumhoininh dilatal vinmejus, el anle principesspulium ejus
facit (Prov. xviu). Ne igitur vacmis venirem, donum procsentavi, qitale manus mea reperire poiuit, ct
uiinam donum perfeclum, sivc datum oplimum, ul dicas : Hoc de sursum est, descendeusa Patre luminum!
{Jucob.i.) Est eniin lioc donuin non ex corruplibilibus auro et argentn, quibus maxinie deleclanltir prin-
cipes socculi,sed esl opus cx gratia Dei, qua sola deleclaii siint et delcctanlur principcs sancli; quibus ipse
Rex regum et Domintis dominanliiini principattim dedil aelernum in regno suo ccelesli (Apoc.v), liabetquc
amahileni lmnc in lYonielitiilum : De glorificalione Trinitalis cl processione Spiritus sancli. Forie dicit
aliqnis: Sufljciunt jam principibus nostris dona sive donaria luijusmodi. Meminissedebes quia.cum (ieret
labernaculum Dominiet inslanlcr quolidie mane vota populus offerret, ariifices venire compulsi, dixerunt
iloysi: Plus offert populus quam necessariumesl. Jussit ergo Moysespra'conis voce cantari : Nec vir nec
tnulier quidquam offerat in opere sancluarii. Sicque cessalumest a mnneribns offcrendis, eo quod oblata sufft-
cerent et superabundarenl(Exod. xxxvi). Ad h*c inquam : Equidem memini, scd quorsuin istud? Hoccine
intendis, ut, quoniam tabernaculum illud manufacium secundtini exemplar fiebal labernaculi non manufa-
cti sive ceelestis, quod in monie monslralum est Moysi (Exod. xxv), nos qtioqne seciindum exempliim
iL;us proliibitionis debeamus probiberi et cessare a mtnieribus offerendis in opere saiicltiarii ccelestis,
cessare ab exercilio gratiarum sive charismalum, quceSpirilus saiiclns proiu vult distribuit singnlis, sci-
licet a sermone sapientiae, a sermone scientise, a gencribtis Hnguarum, ab interprelalione sermonuni,
quoniam ante nos alii saiis sapienter, salisqtie scicnler loculi siiul «l abundanler sermones Dei interprctati
sunl? (/ Cor. xn.) Nuiiqiiidqtiia illic voce praconis canlatiun est, ut nec vir nec mulier qnidquam offerret
in opere sanctuarii, nos qtioque quasi per allegoriam includcre vis, ut jam in opcre sanclnarii cceleslis
nullum offeramus donum de diviliis salulis, de tbesauro sermonis Domini? Noli, qnaeso, noli esse allego-
ricus nimis. Meniinissedebes et lu quid sancli Palres anle nos senserint de illa slropba simplicis Jaeob :
Toliens, ail Scriptura, Jacob virgas populeas virides et amygdalinas et ex platanis, ex parte decorticavit <>«s,
delraclisque corlicibus in his quwspoliala fuerant, candor apparuit; illa vero qum inlegra eranl viridia pcr-
manserunt, alque in hunc modum color effeclus est varius IGenes. xxx). Duiiiqucjuxla inysliciim illml
cxeniplmn, non passim ubique, sed in,plerisque locis cprltffomlilicrae delrabimus et candorem allegoria-
lenemus, in nonnullis allegoriam non qtia>renles, moralcm seiisnm in viridilate litterae relinemus. Exenipii
gratia : Ignis, ait Dominus, inaltari semper ardebit, quem uutriel sacerdos, subjiciem mane ligna per singu-
los dies, el, imposilodesuper hoiocauslo, adolebit adipes pacificorum. Ignis iste est perpetuus, qui nunquam
deftcietde allari (Levit. vi). Quid valeret in isto preecepto litlerse corlex-?Cortieem ergo detralitmus el al •
legoricse inlelligenliae spirituin tenemus, dum altare Dei cor nostrum, et in boc ighem qui «emper debet
ardere, charitatis flainmam intclligimus. Faieor libi, magne sacerdos, quia prnesensOpus,el 4 cfusecunqno
liactenus siniili studio peregi, sic affero, sic xstimo vel fleslimari cupio, tanquam ligna, qtiibus ltitiiiri
possit ignis charilatis sive amoris in altare Domini, in corde cujuspiam Iegcntis sive audientis, el legendo
sivc audiemlo cupienlis proficere in dileciione nominis Domilii. Neque enim donum hoc quo, ut prajscripsi,
\iam sive spatium ante principes mihi cupio parari, lanli sestimo quanti est auriiin, el argentum et preliosi
iapides, quanli hyacinibus el purpura, coccusque bis tinclus et byssus, quse spirilualiter in construclione
spirilualis labernaculi offerunlur. Bene nobiscum agitur, si hxc scripta nostra saltcm pre:ium lignorum
babere judicentur, quibus jam diclus ignis in altari Dominiin corde ciijuspiam pusilli efficaciter nulriaiur.
Porro in eo quod jussil Moyses praconis vocc canlari : Nec vir nec mulicr quidquam ultra offeral in
opere sancluarii, sicut et in mtillis aliis permaneat sensus litleralis ; qtiomodo partibus virga-
PATROL.CLXIX. i
II RLPERTiABBAHSTUlTIENSiS U
iIIIII,eoilex viridis, quia non sicul illic ccssatum esl a spirilualibus offerendis. Non beno vidcniiirm imo
iiiviilentium esl, lali similitudine uli, ul dicanl: Sicul lunc offerebat popukis plusqtiam necessariiim
fuit, ila nunc plures scribunlur libri quam necessarium sil, seinper licuit «emperque licebit uiiicuique
dicere, salva fide, quod sehlit: nolenlem auteni noslra, ncmo compellit. Vetlem, quoniam lex pracipii
Domini, tibi summo sacerdoli probala vel accepla esse haic fldelis animaeoblala, ut vere primilias digne iii
opus Domini suscipicndas. Ubinam hoc praecepit mystica lex Domini?In conslructione tabernaculi stipra
memorati, in verbis isiis : Loquerefitiis Israel ui lollant mihi primitias, ab omni liominequi offerl ulironeH*
accipietis eas (Exod. xxv). Et qttis est ille omnis liotno primilias offerens ullroneus-, nisi is in qtto fides,
quae priina virlus est, per dileclionem operatur? (Galat. v.) Nimirum recte dicitur ille ultroneus. Esl
enim hilaris dator qiicm diligilDeus (// Gor. ix), et proinde sive parum offerat sive inullum, digne obla
lioncs ejus priroiiise diciiniur et sunt. Quapropter et istud est tioiandum quia oblationes, quae secnndnin
pretium sui viliores stiiu, non ullimo loco ex ore Doniini nominalse sttnt, scilicet pili caprarum el rubri-
catae pelles arictttm, sed Ioco fere medio cunclarum oblalionum ; iia ut prima posiia vi:icas aurum, argen-
lum et ces,Injacinlliumel purpuram, coccumquebis tinctum, byssum; novissimaantem aromata in unguenium
el thymiamala boni odoris, lapides onychinos, gemmas ad ornandum ephod nc raiionale; et medio, sicul
jam dicliim est, loco pelles caprarum et pcltes arielum rubrkalas (Exod. xxv). Nonne per bunc quoquc or-
dincm uliliter cotnmoneniur quia qu;c parva hominibus vidcniur inlcrdiiin pro IJOIUIvoliinlale offereniFs
Deo magis accepta habenlur, et inier primilias ab eo compulantur? Accipias ergo a mc homine ullronrO
primilias istas quas obtuli, iu primis praisens opus ix dislinclum libellis, De glorilic.uioue Trinitaiis et
pruccssione Spirilus sancti. Sunl alia qutc nunc usque pijesenlare non polui, opus quoddani xin lihroruin
l)e victoria Verbi Dei. liemque opus De gloria el honore-Filii hominis, in lolidem libellis. In xn Prophelas
xxx lihri. 111Apocalypsiin libri xn. In Evangeliiini Joannis lihri xiv. De Sancla Trinilale el operibus ejus
libri xi,u. Iu Samuelem cl David libri xv. Iu honorem B. Maria; Virgittis super Canlica libri vn. Scripse-
ram el anle ha>comnia opusciiliiin De sacrair>cntissivcollkiis divinis per circiilnm anni, dislinclum lihel-
is sive lomis xn. Uoc douum, sicut inilio ineniini ex Saloinonudiceule : Donum hominisdilalat viam ejus,
tl ante principcsspaiium ei fucil (Prov. xvui). lloc, iuqtiam, dontim quis prohibere debst ne hnjus hominig
viam dilalel el anle principes spalium ejus faciat, prajsertim clainante desuper auclorilate diviua : Ab
omni homine, qui offerlultroneus, accipietisprimilias? (Exod. xxv.) Hoininein quippe me essc ullroneuin
vcraci seiilenlia profiteor, quia non conducttts mercede hominis, sed sola delectatus dulcedine Verbi
divini, circa hoc doiuim laboravi, offercndum in opus labernaculi Domini, et ea causa luvc recordatus sum
et effudiin me animam meam, quouiam transibo in locum tabernacuii admirabitis usque ad domum Dei >>i
voce exsullationis et confessionis(Psal. XLI).

PROLOGUS RLPERTI AD CUNONEM.

5 Quid faciam, o Philochrisli omnes attdiioresbe- A liiliain Jiidaicam, primum <letribus personis uuiti3
nevoli, quia animiis mctts mulcriam qtialemcimque smnmse Divinilatis, et demonslrare illi, quamvis
sibi objeciam, qttamvis supra vires sit, inlerprcla- iuvito, Trinitalis gloriam tesiificaiain esse ex lege
lam sive inoperalam abire non sinit ? Ecce cuklaui ei propbelis; quas nimirum Scripluras ipse lcgit et
amicorum spons;c vel sponsi, qiialium in Canlicis recepil. Deinde cur vel quomodo magis ad perso-
est illa vox : Murenula»anreas faciemus tibi, vermi- nam Filii pcriinuerit susceplio caruis. Deinde hoc
tttlalas argenlo (Cant. i), mulium roganli, opuscu- demonslrare quod lempus illud qtio naliis est hic
Imi) tribus edid<:ram libellis sccundum materiam Jesus Christus, quem coiifitemur ct scimns Mes-
quain ille mihi objecil, scilicet De sacramentis lidei siam ipsum esse quem exspeciabani Patres sam li,
sub dialogo Christiaui et Juilaji,quod videlicel opus- promissum sibi, a veritaie noii discrepet, imo valde
culum, pro rc vcl qualitate siiimcl Annulum pla- coucrepal Propliciia?, quam palriarcha Jacob pra-
cuit appellari, aiqtte hoc facto, putabam me satis- loculus esl : Non auferelur sceptrum de Juda, et
fecisse illius volmilati bon.-eel laudabili. At ille, dux de femoribusejus, donec veniat qui mittendus est
juxla quod Sapienlia dicii: Qui edunt me, udlntc [Genes. XLIX).Ilacc tria proponens, ntim parvani
esurient, et qui bibunt me,adhuc sitienl (Eccli. xxiv), aul facilcm mihi matcriam objecisse vistis est? Imo
ubi hoc tantilltim comedil et bibit, amplius csti- retn magnam, rem difficilem imposuil, el quanto
Wenset sitiens, et quasi irritalo inculis palato ex propinquius huc aninius accedit, el postulala facere
guslu boni saporis, hoc rogarc, hoc iitstantcr pc- cupit, tanto ponilus csse gravitts senlit, et pene
tere addidit: ui appoiierem loqui adhuc contra per- refugii, nisi quod majora suis viribus jainJudaiu
15 DE GLORIFIC.TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LHS. I. H
cnm auxilio Dei versare consuevit. Quid igitur fa- A Cuno, Ratisponensis Ecelesiae pr.esul veuerabilis,
ciam? niniirum hoc expedil et oplimum est, nt ha- legato scdis aposlolicav D. Willicltno, Prxnesiino
bciis amicum, eam ad illum media nocte, et dicam : episcopo, quxdam ex operibus nosiris demoiislras-
Amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus ses, et ille, ul vir sludiosus el apprime cruditus,
meus venit ad me Uevia , el non liabeo quod ponam inlcnlc legeret atque ainplecterelur; tnter csetera
anle itlum (Luc. xi), animus meus, auiicus metis, libuii ctitn sciscitari, si aliqttid opcris edidissem de
qui tainen s:cpe elongatur a me, ila ul recte claniem, processione Spirilus sancti. Quod quia satisdesi-
el cor meum dereliquit me (Psfl/.xxxix). Eigo vermn dcranter sciscitalus esl, lu uimirum pro bona vo-
dicere licet, et amicus et desertor ipse est. Amicus ltinlate penc indoluisti, quod non haberem, quoii
nimirum, iu eo dum intus se continet; amicus dum per illuin deporlari possei ad vesligia sanctae apo-
vocal et ad aliquem sanctorum convertitur; ami- stolica: sedis de materia iiujusceinodi, ut essent
cus, dum cogitai altius quod Dei Filius propler nos quasi margarita super opus illud, quod, ut lu pu-
Virginis filius facius esi; amicus, dtim adhuc allius tabas, velui aurum ille exoptavit et secum tulit
inlueliir mysterium crucis, quod per illam idem videlicei explanationem in sex jiriores ex xn Pra •
Dei Filius omnia traxit ad se (Joan. xn)'; amicus phetis. Exemplar illud, le agente et illo expetenit.
dum adhuc certissime gloriaui 15. Tiinitatis cupii Bamisi, sicul el crctera niulta noslrorum operum
videre, quasi per speculum et in aenigmaie. Hunc exemplaria, quoeiu profeclus in episcopatum abslu-
ilenique suimet processum, et olim in quadam vidit listi. Cuin ergo postulatum iugredi veUem de gloria
imagine, et nunc rebos aliquanlisper experitur. sanctaj Trinitalis memoria simul illius diei menlem
Dtim posl multa qttae scrutatus esl ifl Scripluris tetigit, visumque est augmentuin forc qualiscunque
ejusdem Chrisli Filii Dei teslimonia, nunc tandem utilitatis, si simul in proctirsu ejusdem operis dul-
aliqtrid dulce vel jucundtim de gloria S. Triniialis cedinem sermonis perrniscerem secundum lianc ma-
et processione Spirilus sancli effari desiderat. In leriam de processione Spiritus sancti. Fateor quia
quo aulem deserlor idem est? Nimirum deserior mox ut occurrit menlio sive suggcslio haec (qu»
in crebra resolutione, deserlor in proposili obli- ulinam ipsius sit Paracleti!) de quo Domiuus : llle
vione, desertor in feneslris per quas non deberet vos, inquit, docebit omnia el suggeret vobis omnia
exire, deserlorin visu, deserlor in audilu, deserlor qumcunque dixero wbis iJoan. xiv), valde compla-
in gusiu, deserlor in odoraiu, deserlor in taclu, hie cuit, faciemque mentis ad occurrendum sibi delivit,
lalis eece nunc, ut saepe fecii, de via rediit ad me. et hilarem effecit. Sed quomodo Judaeo competeret
Sed quid dicam? Non Itabeo, ut jam dixi, quod po- hic slare in dialogo, ut ille amicus poslulavit, ante
'
nam anle illum, non Jiabeo ex me sermonem bonnm faciem Christiani revelata facie coulemplantis * san-
sive reclum et bene sonantem, quod digne valeam clse Trinilalis, et quxstioncs proponere, quarum
cxsequi opus preposiium. Reslal igitur ut, sicut solutione magis ac magis revelelttr vullns Moysi;
jam dixi, eain ad illum verum amicum, ad iilum cum ille a prima revelalione sialim fugere con^
singularem amicum, qui, cum Deus esset, propler sueveril? Amolo itaque illo, sola cuin quielo et
nos homo factus est, amicu6et fraler, dicamque ei: tranquillo otio sacras perageret paginas Cbristiana
Amice, commoda mihi tres panes(Luc. xi); amice, fides, qualenus el ille non interlurbet, et lu, Chri-
da sermonem qui et cor meum reficiat atque dele- sliane, nihilo niintis habeas quod cupis, quanttim
ctet, et culiores Trinilaiis, quicunque legerint vel per nos, Deo juvante, fieri potest.
audierinl, sedificel. Olim dum tu, amantissime mi

R. D. D. RUPERTI

ABBATIS TUITIENSIS

DE GLORIFMTIONE TKIMTAIIS
• '•' BT

PROCESSIONE SANCTI SPIRITUS

LIBER PRIMUS

6-7 CAPUT PRIMUM. D mysterium Trinitatis , et thesanrus abscondiitis


quidein, sed laliter ut invenirt possis ab homitie
Quod myslerium sanclee Trinilatis tkesaums sit
desiderabilis, el quod thesaurus in agro abscondilus aitenlo qui te quserit, illuminatos per ficlem habens
tit. susc menlis oculos. Ubi ehim tbesatirus itle ebscon-
Thesaurus desiderabilis lu nobis es, o admirabila dittisest? in agro. Sic etenim Doininus dicit ia
45 RLTERTl ABBATIS TUITIENSIS 1«
Kvangclio : < Simile csl reguum coelorumtbesaiiro A bus, totum abscondilum vci clausum cst iiividenii-
abscondUo in agro (Matth. xm). > Mira res r Non in bus.
acculo, non in diversorfo, non in cubicnlo inlra CAPUT III.
eubiculum.ubi soleulhomines ahsconderctliesaiirum Quomodo vel qualibtts lliesaurus ejusmodi in tali
suum, quia de furibus solliciti sunt, sed i in agro, > agro abscondilus *it, el a qualibus ciio possit iiue-
uiri.
id esl in propatulo. Qualis, rogo, h.xc esl ahscousio,
absconditum esse in puhlico ? Altamen ila esl, et Diximus quo in agro Ihesaurus isle abscondiius
omnino verum est. Hoc opus nunc suscepimtis, el sit, scilieel, gioriosa dislinctio personarum S. Trini-
hrcc prxsentis operis noslri cst intcntio, demonstrare lalis : jam dicendum quomodo illic abscondilus sit.
qualiler vel qtio tliesaiirusistcsiiabscondiliisinagro; Uiruinque elenim demonstrare supra pfoposilumest,
dicainiis ergo qnoniam thcsauriim istum solis caecis ct quo in agro, 6 et qualiter abscondilus sit. No»
nbsconditiim invenimus nos, el bunc octtlos habenti- longe pro hac dcmonslralione exempltim pelatur.
bus, qui tamen forte nonduin salis viderunl et Pnescns enim adcsl idoneum, si' respicias unde
videre voiunl, quasi prsetenlo demonsiremus di- dixeril: « Dominus narrabil in Scripturis populo-
B«lo. mm (Psal. txxxvi), > Uliqnc dices niilii qttod hoc
CAPUT II. u dixeril de illo quod sub inlerrogatione pra>miserai,
dicens hoc modo : < Nunquid Sion dicel liomo, et
Quod sancla veteris insirumeiili Scriptnra ille ager
sil, el qnam ob cansam convenienier agri uomine lioiiio nalus esl in ea, et ipse fuudavit eani Allis-
siqnificala *it. siimis?> (ibid.) Quo modo, vel in quaiilum b.iti
Ager iste, de quo proposnimus , sancta veleris porlio magna lliesauri abseonditi , hoc lalenium
iiistriimenli Scriptura cst. Et recle dicilur ager, magni ponderis, hoe sacramentum Incarnalionis ml
quia profcclo res publica esl; res in aperlo posita, solam pertinens pcrsonam Filii, abscondilum esl in
et cnnctis hominilitis, imo populis oninibits leger« agro sa;pediclo, sic vel in lanlum ct non occultius
v«l audire cupicnlibus. proposiia cst. Rincest illti I ibidem myslerium lolius Trinilalis absconditum esl.
in Psalmo veraciter dictum : < Dominusnarraliit in Solis enim indignis, invidere el non videre vofenii-
Scripturis populorum (Psal. LXXXVI). > Qtiid nanique bus, sic fuil abscomlilt»n,utinveiiiri non posset dtim
est quod dicit < in Scripturis populorum, > nisi ac si qnajreretor, el porcis bona margarita non concul-
diceret, iu Scripturis qitsepopulis exposiiaestint, vel cantla non objieerelur. Proinde dicit: « 0 Sion,
quae a populis omnibus legi possunt ? Quod ul dice- nunquid dicit honio iste, el liomo natus est in ea, >
ret non fttinset necessarium, nisi csscnt quoedam subauditiir civilate sua, de qua proemisil: »G!orios»
Scriplurae sive quxdam scripla, quoe non siinl poj.u- diaa siini de le,civita»Dei (ibid.), t—«el ipse fundavii
lermn, verbi gratia, scripla Platonicorum, scripla eam Altissimus. > Nunquid, inquain, dicel hoc bomo.
Arisioielicorum. Nimirum ad distanliam eorum quse scilicet quispiam tolus lerrcmis, qualis cst jnckeiis-
Hii scripserunt, Scriplurae sacrae recle dicunlur vel hajreticus ? Subauditur non, hoc namiftte dicere
Scripiune populorum, quia videlicet populos, id cst deorum esl, el omniom liliorum Excelsi (Psal. LXXXI),
simplrces, a suimet lectione non repellunt, quin ei si quod hic homo qui nalus est in sanela Sion, qoae
mysleria non cito percipitint, al saliem liiteraiem una civiias est omnium sanclorum alque cleclorum
sensum et moralem qtioquc facilecapiunt inlellecluin. angeloruiu et hominum, priusquain in ea nascereliir,
At illorum scripia vel dict.t luhricis anfraclibus effu- c ipse fundavil eam Altissitnus. > Non hoc dicet
giendo, simplices a se repclltinl. Exempli gralia : homo, non inlelligel quis, dedilus scnsui lerreno.
Si dixeris, morluus.est hoino, diciml morltiiis non Ergo iliesauius abscondiltis. Similiter de omiiihus
<>slhomo. El ex parle verum dicunl, qula si homo sacramenlis et disiinclione personarum sancUe
<'si, vivil; si aulcm mortuus esl, et homo el aiiiina Trinitalis, qui ibesaurus magnusesl; sciendiim quia
ci aiiimalum corpus esse desiit. Quod non atiendcii- inodiis absconsionis lalis cst, ut liomo inlldelis non
tes populi, id est simpliccs, stant altonili. Sed liilti- Q jiivetiial: deortini autem vel fiiiorum Excelsi mul-
lominus verum est diccrc, morluus est iiomo, eo litudo fidelis cito apprehcndat.
videlicel sensu, quo solemus a parte signiflcare to- CAPUT IV.
inin. Et recle appellamus hominem cerpus Imnta-
Quod nott in una parie agri, sed per tolum agrtim
ntira vila defunclum, et hujusmodi lociilioncni sicttt sacrm Scriplura; thesaurus isle, el indignis abs-
poptili, ila et Scripiura? nostra; recipiunl, sunlque conditus, el a dignis sit invenius, vel cito inve-
ob lnijtisinodi simplicitatem Scriplurx populoruni. niatur.
Simililer quod hic de iliesauro proposuimus, di- -Qua landem in parte, vel quibus in partibus agri
ccntes, absconditum in agro, id csl in pulilyjo, illi Ihcsaurus isle abscnndilus debet inveniri ? Nam
dicerent vel scriberent, oppositinn esse in adjeeto, fortassis hoc quispiam ptitet, quod in parte seu in
cl cxlera hnjusmodi qualia populi non inlelligmit. partibus, el non in tolo agro thesaurus iste abscon-
Attair.en ventm est, etnon ita, ut sicut in eo qtiod dilns vcl demonstrandos sil. Adhsec inquam: Non in
anlerius dicluni est, sic el in islo, a parle signili- partibus, sive perpartes, scdin loio, vel pcr lotiiin,
(ciur loluna, ituo de lc-iosentias toium, videlicet per omnes lerminos agri hnjus, thesaurus iste abs-
qnia tolura apertiun vel publicum est vidcnli- conditus jamdiidnm invenlus et adhuc inveniendtis
17 DE GLOIUFiC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — IIB. I. 18
est. Quid iltud lolum est ?•Nimiriim onme quod ab A notninis principii. Sapieutes quippc et pnuleiites'
inilio crealurce usque nunc Deus operatus est. Bre- id est superbi, qualium quidam diccbanl eidem in-
viler bic percurrere libel terminos agri, dislinctiones carnatoFilio Dei, < Tu quis es (Joan. VIII), > in hoc
operum utilium, de quibus omnis Scriptura sancta diclo: <In principio creavit, > nihil aliud invenerunt
consislil, jamque promillere quod nusquam in oroni- aut invenire volueriiiit, quam ac si diceretur, primo
bus his desit, per ipsam designata lilleram, coope- vcl priiuiiuscreavil, qno sensu et poeta elhnicus, licet
ratio Trinitatis. Primtiin esl creatio cceli el lerrje, insignis. dicere potuit:
sequens conditio creaturae angelicae, posl hsec plas- Principio coelum,lerram, camposqueliquentes.
maiio hotniuis cun* benediclione plasmaloris sive Lucentemqueglobumlunce, uianiuque astm,
Creaioris; deimle post diliiviumbenediclio rcparandi Spirilus inlus alit.
generis hiimani de liominihus paucis, post hsec facla (VIRG.,wMneid.)
ad Abraham promissio beati scminis, quod est Al ille parvulos altendens, qui eum erant auditiiri,
Christus, deinde descensus Dei in ^Egyptum ad lihc- interrnganlibus, iil jani diclura esl, < Tu quis es ?
randuin populuin suum, post h;ec moJus beneili- Principium,» ait, <qui el loqaor vobis (Joan. vm). >
ciionis, quo peracto laberuacula Moyses ftlii Israel lloc dicens.nimirum locum istum, caput islud sancue
benedicere jussus esl, deinde sermoqiii desedificanda R Scriplurx relexii, ita ul non dubites eum le velle
domo Doniini ad David faclns esl, simiilqne sacra- simnl aguoscere illud qtioqne quod in Psalmo dicit
inenta psalmorum el praeconia prophetarum, post ipse : « Ili capite libri scriptuin esl de me (Psul.
IISBConsolalio sive rcversiocaptivilaiis dc Babylone. ixxix}. > Qtiod esl enim caput libri, nisi boc iiiitium
Deinde Machabasoruin viclrices. pugn». Per hos omniiim Scripiiirarum vcritalis? Omnis qtiippe
omnes terniiiios. extendiiiir ille ager, et in his Scripttira sacra, Scripltira canonica, uiitts liber est,
oimiibus isle lliesaiirns absconditus est, cl ut maui- qui ad unum tendit, cl ab ilno Deo profecta, uuo
fesiius dicam, ex isiis operibus Dei sancta velus eodcmqiic spirilu conscripta est. Econlra scripia
Scriplura conscripla est.et in singttlis horum sancta; otiiiiia qiisecunque non veniunt ex eadein sptritti
Trinilatis comparationem non defuisse cerinm cst vcriiatis, plures sunl libri. Propterea sapiens Eccle-
el hoc prxsenli opere demonsirandiim est. Quod siasies dicil : < Faciendi plures libros niilliis est
cum demonstraium fuerit, subscquetiir opus claris- linis (Eccle. >:n).> lgilur <in priucipio creavil Dcus
simum Dominicx Incarnationis, Passionis, Kesur- coeliimet tcrr.tm, el Spiritus Dei ferebatur stipcr
reclionis atque Ascensionis, et advcnius Paracleii aqnas (Gen. i): > splendidtimcaput tibri gioriam pnc-
Spirilus sancti, quod videlicet opus noslra qtiantu- " diealsancla; Trinilalis.Fugiant quioderunteuma fa-
lacunqiie declamalione t.inlo liberius tantoque ve- cie isla, sicul fugiebal lunc el accedcre timcbai Ispael
iiemenlius personare poteril in gloria sancla: Trini- carnalis, qitaudo ex colioctilione Dei splendida Atcta
(aiis, quae ab hinc praediealione publica per (oliim est facies Moysi (Exod. xxiv).
mundum coepit annuntiari, quanlo pluribus corro- 9 CAPUT VI.
borala fueril lestimoniis ex diclis seu rebus gestis Qxiamob causam Filium sive Verbum Dei priiicipiim
praecedentium selattim saeculi. Igitur ab initio decuerit nuncupari.
crealuroe jam nuuc exordiamur ciirsutn suscepii Qiiam aiilcm ob causam Fili ni sive Verbum Dei,
operis, principiuin decuit nuncupari? Nimirum quia oinnia
CAPUT V. per ipsum facla sunt. Vcrumlanien adhuc pro catisa
prxsctui parum dicluin esi. Nam non soltim per
De capite libri : « In principio creavit Deus coelumet
lerram. > quatis ibi sit absconsio hujus Ihesauri, et ipsiiui, vcrum etiam propter ipsum oinnia f.uia
quod fitins principium sil, sicul ipse dixit: < Ego sunt. Sic enim Aposlolus dicit : <Decebat eiiim
principiumqui et loquor vobis. > eiiin, proplcr quem omnia et pcr quem omnia, qni
i In principio creavit Deus cceliim et lerram : niultos flliosin gloriam adduxeral, auclorem saluiis
Terra aulem eral inanis et vacua, et tenebroeerant eoruin pep passionem consummare (Hebr. n). > ILee
snper faciem abyssi, et Spiritus Dei ferebatur super est causa vera,- causa digna lanli htijus nominis,
aquas (Gen. i). > Ecce qualis absconsio thesauri. scilicet principii, quia ipse est < propler quem om-
Non nos pigcat, ueque faslidium cuiquam pariat niaetper qiiem omnia :. i ipse, inquam, est omnis
freqtientalio haec nominum istorum lliesauri, et abs- creaiur.-e principalis et cflicieiis causa. Dicit aliquis :
consionis ejtts. In invenlionegnudium est.et gaudium Et Deus Pat r, «onne priiicipiiim esi? Plane piinci-
circa inventum, discurrcns libenler eadem repctil; pitnn Pater, principium Fibus, principiiim Spiriius
facil enim loqui ox abundanlia cordis (Matih. xn). sanclus. Yerumlamen non tria principia, scd iinuin
Ecce erjio qualis abscnnsio. Ciim sancloeScripltirtc priiicipitim, sicnt non tres dii, scd unus est Deus.
spiritns iu isto capite libri saoctam Triniiaiem Ciirergo in isio capiie libri, solam Filii pcrsonam,
velit inlciligi, unam tantnmmodo personaiu parvo inspirator sanctae Scripturae, Spirilus Dci, princi-
sublegens velamine , faciem ejusdem Trinilatis pium nuncupare voluit ? Ad hxc inquain : Oninis
eapieniibus el prudenlibus abscondit , revelalttrits iste liber, ou.nis sancta Scriplura, cujus caput hoc
eam parvulis. Quo sub velamine, quam personam cst: < In principio crcavit Dcus cceluniet terram, >
nbscondit? Nimirum personam Filii, suh vclamitic cui crcatura vel proplcr qitam scriptus csl crcmu-
W RUPERTIABBATIS TUITIENSIS sa
ram? Nimiruni propier creaturam humanam, ad A .•' idem sonat : « Teetitn principium. > Cum natura
jnstruclionem creaturoe humanap sancta Scriplura htimana, seenndum qttam visus vel reputaitts es
condila esl. Huic erealura: sine dubio una haec per- novissimus virorum, divina nalura esl m unitate,
sona, Filius Dei, triplici modo prjncipium esl. Duo- aiiliqimm cl increalum principiura (Isa. xxxv). Quid
Jbus modis tam angelicoe quam bumanoe creaturoe aliud loquitur Peirus in Aclrbus aposlolorum, di-
principium est, videlicet qtiia et propler ipsum et cens de hoc eodem Domino; * Qui perlransivit bene-
per ipsum omnia, sicut jam superius diclum esl; iaciendo omnes oppressos a diaboio, quoniam
lertio modo, solius crealuroe humanoe, quia per Deus eral cum eo? > (Act. x.)°'Nimirum non sicut
passionem salutis nostrae auclor consummalus esi; dicipolerat, fuit Dominus cum Moyse, et sicut ad
salutis, [inquam, nostroc princeps et principiiim est. Jostie Dominus dicil : < Sicut fui cttm Moyse, ila
Quod futurum non latcbat Moysen, ctim istam Scri- cro tecum (Josue i);> non, inquam, ita dictum acci-
piurain digito Dei procdocitts scribere inciperet. pimiis, < quoniam Deus erat cum illo, > scilicct
Jiene igitur et venerabililer secundum rei veritatem Cbrislo; sed ila ac si diceret, quoniam ille non tan-
pro Ben, idest pro filio, Bresitb, id est principium, tnm homo, sed etDeus-erat et home. Siiniliter cum
posuit, principium nunciipans FiHum Dei. Propter hic audis dicentem Palrem Deum ad mediaiorem
qnem el per quem nos condidil, vidit, et salvandos " Dei et hominum Jesum Chrisiiim : « Teeum prin-
/are praevidil? Preinde considerandum quia, licet cipium, > ne occasionem sibi porreclam arbiiretur
Paler quoque principium sit, licet Pater et Filius et Arius, ut dicat, qtioniam principium se bic appellat
Spiritus sanctus, sicul jam supradiclum est, unum Pater, ergo i!)e principium Filii est, et hinc dicil
principium sit, ex quo omnia, per quem omnia, in Aposlolus : < Caput aulem Christi Deus (Ephes. v), >
quoomnia (Rom. xi), nusquam tamen velPater, vel eompendio fac litis finem : sentiens et principium,
Spirilus sanclus Iegiltir ila manifeste princtpium idestDeum sive Verbuin, elhominem. assumptum
se nominasse, sicul Filius se nominavit, dicendo vnam essepersonam, JesumChrislum, cujushumanae
Juda-is : < Ego sum principium, qui el loquor vobis nalurae ipsa, quse illi insita est, verbi Divinitas, et
(Joan, vni), principium, et caput, et Deus est. Amplius autem el
CAPUT VII. Pater, et Filius et Spirittis sanctus, indivisa Trini-
De eo quoa"in Psalmo dicit Puler Filio : « Tecuni tas, unum principium, unus Deus, unum caput est.
principium in die virtutis tuce in sptendoribnssan- CAPUT VIII.
clorum ex utero ante luciferum genui te. >
Item de causa nomini* principii , et de eo quod
El quidem in Psalmo Dominus Doniino, Paicr . Aposlolusait : t Propler quem omnia, el per qiiem
Filio dicit : « Tecum prineipitim in die virtutis luae-, G> oinnia.
in splendoribus sanclorum, ex utcro ante luciferum Muliahinc jain dici poieranl collectisde thesauro
genui te (Psal. cix), > et hec ita intelligitur, ut Scriplurarum teslimoniis fldebbus, sed quoniam
dicat lilio David, Domino Davitl : Pater Deus, ego secttndum ordinem Scriplurarum procedere nobis
principium tecum sum, lectim operor in die virtutis proposilum est, succingn oporlet, jamque per aliud
tuae, in processu victorise vel resurrectionis luoe, simile demonslrare, quamobrem scripiori Moysi^
quo videlicet die sancti splenduemnt depulsis le- imo ipsi , qui per Moysen loculiis esl et scripsit
nebris, el accepta remissione peccalorum : ego, digilo Dei, Filium seu Verbum Patris, principium iu
inquam, < priiicipium, > id est Paicr, qtii < ex utero islo capite libri nuncupare placnerii. Jam quidem
ante luciferum, > id est, anto omnem creaturam, supradictum cst, quia < propter ipsuro ei per ipsuin
« genui te.. > Nam Lucifer qui cccidit^ quia princi- omnia, > cl ob hanc causam.recle illum hoc nomiue
pium esse voluii, ftierit quidem principium viarum proescribi, sed adhibita siinilitudinc nielius eaderti
Dei, sed junior le exstilil (Job XL). Verumtamen catisa complacebit. Virum esse caput mulieris Apo-
exposilio haec, qua Pater principium in hoc versi- Sloltis dicil, idcirco qnia non < propter mulierem vir,
cttlo intelligittir, scrupulosa esl infirmis inlelleciibus, D] sed propter viruni mnlier (/ Cor. xi) > facla est.
<|tiod experimento didicimus. Putant enim ex hoc Dixtt enim Deus: < Non est bonum esse hominem
libere posse dici quod Pater sit principium Filii, et solum, faciamusei adjulorium simile sui (Gen. n). >
ad eumdem sensum perlrahere nisi sunt iilud quod liltid isli simile est. Quod enim aliud habuil exem-
dicil Apostolus : « Caput autem Christi Deus (/ Cor. plar, ut taliter prius virum, et deinde propter viruni
xi). > Uiergoscriipulum onniem amnveat, et iilneso ac de viro mulierem faceret, nisi Verbum suum,
calle fides procedat, sciendmn quia littera prxscripii Filitim siinin, < propler quem et per quem omnia >
versiculi ntillam nobis necessilatem imponit, ut facla simt? Denique quod fuit uni viro mulier una,
Paler iiiielligatur nomine principii. Cuni enim di- hoc est, et hoc futura 10 eral llnl ^'^° ^ei, una
cit (Psal. ctx): t Dixit DominusDomino meo, >• i| omnium sanctorum aiigetonim alque eleclorum bo«
'
est Pater FiH», Deus Christo, < lecum principium.F minum Ecclesia. Differt lanien in facluris, sicut
lioc recte inlelligitur ac si dicat : Idcirco < sede a praeposiliones grammalic;e, ila et veriias inlelli*
iiextris mei% > iiJeirco < dominare in medio inimi- gentiae. Nam ct propter virum ei de viro innlier
corum luorinn, > quia Dcus es, et non homo tan- %ta est, Ecclesia vero propter Frliuin, sed non de
tm» Verbum et nen caro laiittim. Denique hoc Filio; non, inqttam, de ipsa divina substantia crea-
Sf DE GLOIUFIC.TRINTT.ET PROCtSS. S. SPIRIT. — LIB. I. 22
Itna u!la creata est. Unde- Aposl.dus rccle dixit : A j longe esl allius quam si dixissel, Egosum C.hritlus,
< Propter quem omnia, el per quem onuua (Hebr. qttia sicuijam dielum esl, mulii dicii sunt chrisli,
u). t Et evangelista : < Per ipsum, inquil, facla in tanluni, ut Sauleiu quoque reprobum David 110-
sunt omnia (Joan. i). > Per hoc ergo simile valet minare non dubilaveril cbristum Domini (IReg.
aliqualcniis mente percipi, quam recle Filius Dei xxiv).
principium in inilio creatura; nominalussil, qnia,
si vir capiit, id est principium mulicris recle dici- CAPUT X.
tur, idcirco quia propler ciiuv niulior facla esl, Quomodo Pater, et Filius et Spirilns sancius unnm
mulio magis sine dubio Filium Deirecle principiiim sil pvincipium, et quam ob cansmn mngi* de ."<'«"-
sonu Filii scire ooorluerit, visumcsseprincipiuM.
Seriptura nnnciipal, idcirco quia propter ipsuni el
per ipsinn omnia. De persona Filii pro posse haclenus dictum est,
qttain ob causam reclc ct ralionabiliier prim ipiuni
CAPUT IX. j, debuerit nominari; nunc ile persona Pattis, qtiod
Qnod allius sonel hoc nomen principium dictnmJu- et ipse principium sil, non nccesse esi artis simili-
dmis, quam si dixisset: Filius Dei sum, vel Chrislus tcr demonstrare Scriplitrariim teslimoniis. Omnis
ego sum.
B cnim concerlalio praviutis hsereticae seu perfidite
Cum igilur al>hoc (eslimonio capilis libri prin- Judaicoe, non lam circa Patris quam circa Filii per-
«tpium se esse asserit, hoc modo respondens Ju- sonam obcrrare consuevit : tjuatium acerrimi fue-
douis: « Principium stirn-,qui et ioquor vobis (Joan. runt Ariani, qtii n.iuisohim verhis refragati sunt
vm), > sancitnn ac venerabile est perpendere quo- huic veritali, quain tcnet Ecclesia Dei de cooelerni-
niodo et marigttam itlorum imenlionem eludit, et tale Palris el Filii, verum etiam gladiis eamdein
verilatem cssenliaesuse non solum non abscondit, veriiatcm perseculi sunl, volcntes quidem Ptilrcm
hnoallitis depromil. Aliius quippc sonat hoc noinen increatum, Filium autem creaturam dici vel haberi.
principium quam si dixissel: Filius Dci sum, vel. Qttod si quis in inilio Evangelii secundum Joan •
Cbrislus ego sum. Cui enim angelorum vel hominum nein, dum dlcil : < In principio erat Verbum,»
iicel aul congruit ut voceiur principium? Incommu- Pairem vclit inlelligi per prinripium, tilsilsensus, itt
nicabileesl ulli creaturae hoc vocabiilum. Qui dicere Patre erat Verbtun, vim facit litleric, nec loctim
ausus furit : <Ego feci niemelipstim(Ezech. xxix), > relinquit sequenti seulcnlice, qua; pra;iiiisso : « In
hoc enim apud Ezechielem dixisse redarguitur per principioeral Verbum, > siatim subjungitur, < ct
Spirilum propheticiHii,quod idem esl ac si diceret: Yerbiim erat apud Deuin. > Quid enim operabilur,
Ego sum principiitm, propicr hoc ipsum cecidil C * « ct Verbum eral apud Deum, > si idem inlelligis in
angelus, et faclus est diabolus. Porro iioinen hoc hoc dicto : • in principio erat Verbum?> Meliu»
quod est Filitis, comniunic.bile est, et ipse pueris ergo alque expediiius, «In principio erat Verbum, >
suis communicavit sive parlicipavit, quia coniiMtt- sic inlelligimus, ac si dical: Ante saoculaerat Ver-
iiicavermit carni- ejus el sanguini, queinadmodum btim Dominus Chrisitts, qui bomo apparuil in fiiie
el in Psalmo Spirittis sancltis lonee ante prolestn- soeculorum.Hxc enim intenlio cst illius sancli Evan-
lus cst : « Ego dixi: Dii eslis, et (i.ii Excelsi onmes gelii defendere vel proleslari antiquilaleni Cbrisli
(Vsal. LXXXI).> Nec veto illtul repngnat quod Apo- Filii Dei, quod non ex Maria inilium habtierit exi-
stolus dicit: < Cui enim angelortun dixii aliquando : slendi, sicut lunc aiebani, el concerlare ccoperant
Filius meus es lu (llebr. i), > subjiingil enim-: < Ego qtiidam boerelici, interim dtini in Palhmos insula
bodie genui te, >.qnod tolttm nttili miqnam alii di- exstilavii ille dilectus discipulus Domini, qui et
ctum, aul dicenduni cst. Chrislus quoqiiecomnui- proptcr eamdem causam novissimus hoc Evangeliuin
nicabile nomen est, vcrbi graiiacuni ipse Deus in scripsil; sic ergo, ul jam dictum csl, intelligi con-
Psalmo loquens dc patribus Abraham, Isaac et Ja- gruit : «In principio erai Verbum, > Christtis nt l
cob : < Nolite, inquil, tangerc chrislos ineos (Psal. ex Maria sumpsil existendi iuitium, sed Deus era'.
"
civ); > igilur et altitis, ut jam dicium esl, vcritalem anle soecula,qui Iwniofacltis est in lipc soecuIorttnK
essenlioesiue deprompsit, diccndo principiitm lan- Ihcc idcirco dixerim, non qnod Pater ei principiuin
qttam si diceret : Filitts Dei vel Chrisltis ego sum.et iion sit, nam et hoc supcrius dixi, quod et Pater, et
uiaiignam inlcntioiiem illortun sic elusit.ut non pos- Filius, et Spirilus sanclusbeala T.rinilas unum prin-
senl eum acctisare apud Romanum imperium, qnasi cipitim csl, sed quod proplcr vel conlra hserelicos
<leassumptione rcgii noininis. Sic el in loca alio, magis pcrsaiiuin Filii, quod pcrsoiiam Patris opus
dnin circtimtlanles illum dicerenl : < Quousqiie erat delendi lestimonio Sciipiurarum, pcr hoc no-
aiiiiuani noslram lollis ? Si tu es Chrisltis, dic noliis nien quod esl principtum, quod non ipse factus vel
p.ilam (Joun. \), t non slalim nscendil contra eos creatus sil, imo proptcr ipsnin, cl per ipsiini omnia
diecndo, Chrislus ego sum, scd quasi gyranda posl 1'iiclasitnt, ct iu hoc fneiii intenlio Moysi,sive ejiis
cos, et aliqua lociittts de se Paslore el ovibus stiis, in quo ijle sciipsit digiii Dei, ilum in capiie tibri
quam videlicet professionem, si de illa accusareiur, lalem proemiitereisenteuliani: < in principio creavit
lioi) iuullum curarent RxHnani,tandenidixit: < Ego ueus ccclumct tcrram. >
cl Palcr titmm stimiis (Jaan. xt), • qtioi uiwitum
55 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS ?\
CAPUT XI. A CAPUT XII.
VeSidritu sanclo velprocessioneSpiiitus sancli,quod Cum el Pater sit Spiritus, et Filins Spiritus, quam
, iribusmodis effecla sit. Primo ad creandumom- ob causam hoc ipsum substantiale nomen, sciticet
tiia, quo dictum est : i Et Spiriius Dei (erebatur Spiritus, huic uni personm torpius in Scripturi*
super dquas; > tecundo.ut spiritualibus donis ra-
tionulis exornarelur creatura; tertio,ut in remi*. sanctis assignetur
sianem peccatorum darelur, quod anle Christi ad- Quamvis bic soiam hanc personam Spirilum nun-
ventumnon pebal. dicendo : <Et Spiritus Dei fe-
cupaverit Scriptura,
Iiivenisli igilur, o homo, Ihesauriim hic, et the- rebatur > nihilominus ianien et ipsc
super aqttas,
saurus luus expressa est sancta Trinilas subse- Deus, cnjtis hie Spirillisproedicalur, et ipsum priu-
qtiente protinus hoc dicto : < Et SpirilusDei fe- cipium, id esl Filius, in quo i Deus creavit ceelumet
rebalur snper aquas. > Nam qui creavit Deus, ipse ieri-am, > Spiriius est, et non tres spiritus sed unns,
foier esl; et principium iu quo creavit. Filius est; sxiit non tres dii sed unus Deus.Unde in Evangelio,.
ci < qui ferebatur super aquas Spititus Dei** cum dixisset DeijFiliits: < Veri adoraloresadorabuul
ipse Spirilus sanclus est. Deista sanctoe H Tri- Patrein in spiritu cl veiilate, naiii el Paier talcs
nitalis persona leriia non ab re illud qua?ritur, ., qitserit qui adorenl etiin, > prolinus subjunxit :
imo quxesilu el scilu dignum esl, curelhic, el per « Spiritus est Deus, et ecs qciiadorant eum, in spi-
omnes fere veleris instrumenli pagiuasvocelur Spi- rilti et veriiate oportet adorare (Joan. iv). > Quibus
riius Dei sive Spiritus D.omini;in Evangelioatiieni, in verbis non illud intendilur, ut spiritus sultjectum,
ei ab ipso exordio Evangelii secuudtim Lucam nomi- et Deus prcedicatum sil, el isle sensus sil, Spivitus
neiur Spiritus sanetus absque relaiione Dei vel Do- s;)iiclus est Deus, licel el hoc suis in locis recte
mini. Sic enim esse adverterepoteris, si inciiic vcl piicdicetur, sed hoc nimirum ut Deus sulijeclum, ct
sedula intentione percurras Scripiuras ulriusque Spiriius sil pradieaium, sitque sensus, Deusesl Spi-
Teslamenti Veleris el Novi. Hoc ergo si quaeras, uli- ritus. Quia videlicel sancta Trinitas, qua; hic, ut
tetu cilo solutioiiem invenis, quia spirilus ejusdem jam dicium est, intelligiiur : <in principio crcavit
processio, quem procedenlem sancla Cbrisli Eccle- Deus coelum el lerram, el Spiriius Dei ferebaiui,'
sia nuncupal, aucloritale ipsius dicentis : < Cuut ve- super aquas, > sicul unus Deus, i(a veraciler uints.
ueril Paraclclus, quem cgo mittam vobis, Spiriium praedicalur et iutelligilur Spirilus. Quam igilnr olt
verilalis,qui a Patre procedit (Joan. xv); > ejns, in- eausam hoc ipsum subslantiale nomen, scilicel Spi-
quam, processio tribus effccta est modis secunduin rilus, soppitisin Scripluris sanctis buic uni persona;
Scripturas veritalis. Primo, ut in principio, de quo C assignatur? Nunquid eo quod subtilior sit nalura,
jam diclum esl, crearenlur omnia, secundo, ul spi- ctini sit una summaeTrinitatis naluravelsubslanlia?
ritualibus donishuiiiana exornaretur crealura, inlei' Non ulique subtilior est, neque eniin ulla est sub-i
quaemaximu.m est illnd quod locuius est per pro- stantise dissimililudo, sed esthujus pcrsonoepropria
pbelas; tertio, ui in posnitenliam et jremissionem quoedamvalde sublitis operalio. Sic eniin spiritus
peccalorum dareiur quod anle Curisli adventum isle intelligilur in Deo, quomodo in anima conscien-
noii fiebat. ilis ante perspectis, palenler intelligis lia sua sive inlenlio. Denique et Apostolus cum
«juia ubi priino proccssit ad creandum omnia, sicui dixisset: « Quis eniin scil bominum qtioe sunt ho-
liic habcs : <Et Spiritus Dei ferebalur super aquas minis, nisi spirilus Iiominis, qui in ipsoest. > Con-
(Gen. 1), > rectediclus esl Spiritus Dei, quo iiomine tinuo siibjuiixil: <lla el quoeDei stitit nemocogno-
inlelligilur, sicul aitPalcr Augustinus, quodsil ipse vit, nisi Spirilus Dei (/ Cor. n). > Virlus Allissimi
lionilas Dei, i etenim quia bonus esl, ail, Deus, id- est bic Spiritus Patris, el Filii, iitramque enim et
circo omnia creavit. Et ubi dona sua dibiribuit, ib.; pcrsonam bic recte intelligimiis in nomine unius
scribitur Spiiitus Domiui: > exempligralia, ut illic: Dei, cuui dicilur spirilus Dei, et in isto capile libri
« El reccssit Spiritus Domini a Saul, et ferehatur el in loio libro, id est Scriptura sacra, ubi passiu
in David (/ Reg.xvi). t Et ubi remissiauem pecca- " praedicatur Spiritus Dei, vcl Spiritus Domini.Quod
loruin ccepil operari, sciliccl ab advenlu ClnisiiFilii si distinctio personarum in hac ipsa relalione desi-
Dei, glorioso vacabttlo Spiritus sanclus ccepit nun- deratur, exemplum in promptu est, cum in Evange-
cupari. Denique aute advenium ejusdem Filii Dei, lio Doininusdicii: tNonenim vos cstis qui loqui-
dabalur quidem in divisionem graliarum, sed non mini, sed Spiritus Patris veslri qui loquiiur in vobis
etiam in remissioneiu peccalorum. Undc esi illud : (Matlh. x). > Et Apostolus ad Galaias : < Quoniam,
< Nondum erat Spirilus datus.quia Jesus nonduin immit, estis lilii Dei, misit Deus Spirilum Filii sui
itierat glorificatns (Joan. vji). > Quia ergo ipse est iu corda nostra (Gal. tv), >et alibi loquitur : <Si
otnnium peccatorum remissio, uostra estTanciilica- quis autem Spirilum Chrisli non habel, hic non est
tio, pulchre ex ore nostro lali bonoratur vocabujo ejus (Rotn. vm). > Yirtus, inquam, Altissimi est,
Spiriuis saiictus, non quod sanctilieatus, imo qtnHi sicttt elFilius fortitudo vel brachium Doitiini, hoc in
sanclificans sit, sive sanctificalor, et ipsa sanclifi- stia [operatione propriura habens, quod per bra-
catio. Verum de bujusmodi suo loco plenius dicen- eliiiini quidem Domiui, id est per Filium, facia
dtim cril titinc ordinem scrvaturi redeamus ad ca- omnis nalura, vel formala esl omnis crcalura sive
pui. subsianiia, per hunc aulcjn vivifuata esi, ct vivit
25 DE GLORIFIC.TRLNIT. ET PUOCESS. S. SPIRIT. — LIB. I. 2ft
Deo omms clecla rationalis crcalura, lam angelica A omnia quae fecerat, et eranl valde bona. > Parum,
quam humana. iuquain, est ailendere haec in processione hujus Spi-
CAPUT XIII. liius Dei, nisi levalis, uljam dictum est, oculis vi-
Ue processione Spirilus sancti, cujus videlicet pro- deas qtiousque processerit, ct adhuc in operc suo
cessionisitlud erut initium, quod ferebatur super processurus sil, videlicet donec sedeat Filius ho-
aquas, el quousqueinopere suo processerit /ii« Spi- miuis in sede majestaiis suoe, potestatem babens
riltts Dei. faciendi judiciura a dexlris et a sinislris ; Filiua,
Jam supra menlio incidil de eo quod hunc Spiri- inquam, hominis principiuui crealurae et sumnu
itnii Dei sancla Ecclcsia procedenlem appellari con- crcationis sive processiouis hujus Spirilus Dei, quu»
suevit appellatione solemni, auciore ipso Filio Dei, propter ipsum el per ipsum ouniia facta sunt, sicut
ipii primus hoc verbo usus csl, ubi dixil : <Ctim supra meinoratiiin esl cuin teslimonio sermonis
^enerit Paraclelus, quem ego mittam vobis a Palre, apostolici, quo dixil:« Decebat enim eiun, propler
Spiriluin veritalis, qtti a Palre procedil (Joan. \v).t qiiem omiiia et per quem omnia, qui multos filios
Uude suraptam pulas verbi sive vocabuli luijits att- in gloriam adduxeral, auciorem saluiis eorum pcr
eioritatem, nisi ex hoc eodem capiie libri, quia sic passionein consuinmari (Hebr. n). >
dictumesl: <EtSpiriitts Dei ferebalur super aquas?> CAPUT XIV.
Ouidnam ferri supcr aquas, nisi jam procedere Jlem de
crat? Cuncia quae locutus esl liomo facius, elinler process'.oneSpiritus sancti, quid differal a
processione Fiiii, quoniam dixil Fitius: « Ego euiin
homines ambulans, el docens Filius Dei, nimirum ex Deo processi el veni. t
auclorilatem habenl de sanclis Scripluris, et in Seqtiamur altenlius cum glorificalione Trinilalis
suas aspiciebat eliam cum nova puiaretiir loqui, majestatem hujus processionis, et hoc nobis sit for-
juxta quod de semetipso dilecia in Canticis jamdu- mare vel jure sacerdoiaii cdere panes proposi-
dum dicebat : «Oculi ejus sicut columbse super lionis du mensa sanctuarii ccelestis, quam Domimis
rivulos aquarum quoe lacle sunl lotoe ct resident ! in conspectu noslro paravit (Psal. xxn), quod Scri-
jttxta fluentajilenissima (Cant. v.) >Itaque sicut cer- pturas veritatis (ideliter tractando, dignas Deo, quoad
lum habemus, quia dicendo : < Ego principium qui possumus.facerepossumus hosiias ptilelirabuilalio-
et loquor vobis (Joan. vm), > respiciebat, sicut su- nis. Dicenduminprimis,ipsaprocessiovel ipsum pro-
perius memoraium est, ad islud capul libri, quo cedere quidsil.deinde quid distet interprocessionem
diclum esu < In principio creavit Deus ccetum et Spiritus sancli ei processionem Filii, quoniam et
terram, > ita et ubi Spirilum sanctiim procedeniem ipse de semclipso loquens, hoc verbo ustts est, di-
dixit, non dubitemuseum respexisse istud quoque, cendo Jttdxis : « Si Detts Paler vester esset, dilige-
quia scriptum erat : < Et Spiriius Dei ferebatur su- relis itlrumque. Ego enini ex Deo processi el veni.
per aquas. > Magua res esl processio Spiritus sancti, Neque enim a ineipso veni, sed ille me misit (Joan.
cujus videlicct processionis illud initium eral quod vm).>Duo verba dixii, « processi et veni, > et niniis
fcebalur snper aqttas. Levemus oculos noslros, ocu- angusluin esi, si in his duobus verbis unum idem-
los liominis inlerioris, oculos fldei diligenlis el in- que intelligere velis, scilicet nihil aliud quam quod
telleclu qtioerenlis, el videamus quousque in opere IH hunc muudum veiiiens, qui invisibilis eral apud
suoprocesseril hic Spiritus Dei, el luncaliqiiantispcr Deum, visibilis pcr asstimplam carnem apparuit.
12 perpendere poierimus dignitalem, sive pondus Latior scnsus et amplioris inlelligeniioelumen esl,
dieli hujuscemodi spiritus < veritalis, qui a Palre si duas nativitates ejus suscipias iu his dnobtis ver-
procedit. >Cerle cum procedere inciperel, quando bis, <processi elvcni ;>nalivilatcmhumanilalis, qna
ierebatur super aquas, terra de nibilo facta <inanis ex subsianlia Pairis ante soccula geiiitus esl ;
eral et vacua, et lenebroe erant super faciem abyssi et nativitalis , ipsius bnmanitaiis , qua ex sub-
(Gen. i). > Nunc aulem qualis est terra et qttid in siautia matris in saeculo nattis esl. Quamvis et
ea faclum esi ex Omiiipotcnlia procedeulis? Paruin rj hoc quodveniiprodiensex Virginis utero, procedere
esl allcndere quod in primis facla esl lux iutelle- fuerit, sicui scripinm est:«Et ipse tanquam sponsus
clualis. Deinde flrmameiilum in medio aquarum procedens de lhalamo suo (Psul. xvin). > Iteni. iu
dividens aquas ab aquis, deinde ex arida, quam alio Psalmo diciiur ei: <Intende prospere, procede
appellavil terram, produclio omnis herbse virentis, et regna (Psal, XLIV).> Quod recte intelligitur de
et omnis ligni fructum facientis, cl semen suum in praesenti htiuianiiaiis cjtis vita, juxla quam veracilei?
semeiipso habenlis. Deiude oninis orualus firma- dicttim esl: <Puer Jesus proficiebat aelate et sa-
incnii sivecceli, sole el luna ac slellis miro ordiuc pieniia (Luc. i\), » videliccl, eo usque proficiens, ul
dispositis. Deiude omnis creatura quse in aquis na- appareret diclis et factis, quod ipse esset ipsa Sa-
tal, quae super lerram in aere volilal, quoeper ler- pieiiiia; el sictil diclum iia et factum est, quia pro-
ram sive quadrupes, sive bjpes ambtitat, aul sine spere processit per annos paulo plusquam triginla et
pedibus replat, ad summum qtuecunque Deo dicenle lam brevi exacio lempore, ecce nunc regnat in po-
facla, Deo mandante sunt creata, quorum novissi- lestale magna,qtiemadmodum dicit: «Dataest mihi
nitiin atque pulcherrimuin est crealura humaua, et omnis poteslas in coelo et in lerra (Matih. xxviti).
de quilius omnibus scriptum, cst quia < vi.lit Deus Yeruni nos hic aginius t!e illo anliquiore proccssu
27 RUPEHTI ABBATIS TUITIENSIS 28
snam iu
ejns, de quonen sine magno pondere dixerit: <Ego A dVinceps creavil, quam ante itlam rcquiem
enim ex Deo processi (Joan. vni). > Quisnam itte genere suo non creaverit.
processus, sive itta processio quaefuit, ntsi illa mi- 13 CAPUT XVI.
rabiiis alque ineffaliilis dileclio diceniis : « Fiat lnx, Qnod neqne Filius ad creandum omni-a processerit
ftat firmamentum (Gen. i), > fianl huninaria et cx- absque cooperutietie-Spirilus pancti, nequeSpiritus
tera omnia, de quibus Psalinisla, c.imeinpralor iltius sunclus ad sanctificandum pTocedatabsque coope-
ralione Filii.
dicli sive verbi : < Slatuit, inquil, ea in sarculum et
tn saecultimsacculi, proeeepiumposuit el non proeler- Nunqttid vero processionem Spiritus sancti qua
ad sanctificalioHem creaturaj
ibit (Psal. CXLVIII).> Igiiur nt supra propositum est, nnnc usque procedil
iii primis dicendum nobis, ipsa processio, vel ipstim rationalis, secernimus aut secerni palimtir proces-
dudnm pro-
procedere quasi sil etdeinde processioFilii qui dixit: sione Filii, quae, sicut jam dictum esl,
« Ego enim ex Deo processi, > in quo differat a pro- cessit etprocedere, id est, novas oreaiurae species
cessione Spirilus sancti, de qno idem dixit: « Qticm condere vel patrare cessavil? Nunquid hoc dicimns,
Filius ad creau-
ego miliam vobis, Spiritum veritatis, qui a Palre ani dici vcl aesiimari pali:-ttir, quod
dnin processerit abst|iiecooperaiione Spirilus saneti,
proceiiil (Jvan. xv). > B aut Spiiitus sancltis ad sanclificandum procedat abs-
CAPUT XV.
enim
Quid sil processio, sive procedere, el cnr de seineiipso que cooperalione Filii ? Absit hoc! Inseparabilis
loquens,privteriiolemporedixit, tproce&si; i de san- esi. lotitis operaiio Triniial.is, i-nius Dei.uiiius et
clo aulem Spiritu dixilprwsenli lempore, iprocedil.t inseparabilis imperii, et lunc, quando processit F1-
Processio est solemnis egressio personarttin lius ex ore Patris dicenlis, fiat hoc vel illud, ductor
maxime speclabilittm, non sine qiiadam graviialis totius operiseral Spirilus sanetus, et nunc, quandiu
feslivitale suam procsenllam exhibentiuHi, taliier ut ad sanclificandum procedit Spiritus sanclus, fertur-
vcnerationem quoque digne mereanltir a conspeclti que super aquas bapiismi, idem ipse < qui ferebatur
plebium, magna, ul sacpe fit, ctim iuciinditate occtir- super aquas > in initio, sicul Scriptura dicil. Filitts
rentium, magno cum gaudio rfeducenlium. Et no- arbiier et efficienscausa esl ejtisdem sauclificatiotiis.
sirurn quidem procedere, qui locales stimus, est Ei illic: ubi DeusPaler cum Spirilu sanclo per Fi-
proficisci de loco ad locnm : Divinilalis vero Incalis lium ciincta creavil (omnia per ipsum facla sunt, et
non esl, licei inlerdum locus itli ascribalur, exem- sine ipso factum est nihil),et bic ubi Deus Pater cura
pli gratia.cum dicit quispiam : « Vcre elenim Dorni- Filio sanctiflcat electionem crealuroe ralionalis, deli-
nusest in loco islo, et ego nesciebam (Gen.xxvni). > - cioe paranlur, vel perficiuntur cooperatione totius
Esiaulem processio diviniialis effeclus mirandi ope- Trinitatis, illa>nimirum delicioe charilalis, quariini
ris, unde sic perpenditur, sic mcnle conspiciiur, ita meminit Sapieniia Dei, Filitis Dei, memor ejtts,
majeslas lantne dominationis, sicul ex facie cogno- quam dicimus su;e processionis : < Quando proepa-
scilnr dignitas hominis reverendi, de loco ad locum rabai ccelos aderam, quando cerla lege et gyro vat-
vencrabililer procedentis. Igilur elTectus operis, si labat abyssos, quando seihera firmabal snrstini,
dociles, si atteitti, si benevoli sumits ad contem- et librabat fontes aquarum, quando eircumdabat
plandam pnlcliriliidiiiem lantas processiouis, docere mari terminum suum et legem ponebat aquis ne irans-
nos potest, tit rognoscamns Dominum majestatis : irent fines suos, quando appendebal fundamenla
Dominum, inquam, majeslalis, Filium qui jamdu- terrx, cum eo erain cuncla componens, et delecla-
dnm processit, Dominum majcslalis nihilomiiiiis bar per singulos dies.ludens coram eo omni lempore,
Spiritum"sanctum qui adhttc procedil. Haecdenique ludens in orbe terrarum, etdeliciae meae esse cum
discretio in temporibus verbi lnijtts prutlcnier au- filiisliominum (Piov. vm).> Quidnam est hoc, nisiac
tlienda est, qnia de semeiipso loqttens Filius Dei, si dicerel, quandodixit Deus < Fiat lux, > quai.do
secundum praeleritnm lcmpusdixil: « Ego enim ex dicebal, « Fial firinamenluin iu medio aqiiarinn,
Deo processi (Joan. vm), > de sanclo aulem Spirilu I) congregenlur aquae quae sub ccelo sunt in lueuin
loquens pnesenli tempore dixit : « Qui a Patrepro- uniiin, > quando, inqtiam, hxc ct coelera diccbat
cedil (ibid. xv). > Proinde nimis incongruum esset, et per singulos dies videbal < qnod essel bonum
amhos, scilicel FiHum et Spiriium sanclum dicere (Gen. i), > ego procedebam ex ore ejus, ego enim
proeedentes, cuin procedens parlicipium sit lempo- snm illa diclio, sive Verbum ejus. igiiur proccssio
ris prsesentis, sicut ei Verbnm procedil, quod de Filii tempore vet ioco a processione Spiritus sancti
sclo Spiritn sanelo diclum esl, Filius aulem jamdu- non secernitur, quia videlicet, tunc ista-facia siinl,
dum, sicul dictum esi, proccsserit, cttjus processio quautlo Spiritus Dei < super aquas ferebattir; > et
fuit ille effectus operis, a quo Deus, qui per illum sicut Pater, ita. et Filius, ita et Spiritus sanctus
omiiia creavii, jamdudum cessavit, sicut manifeste unus Detis, ubique est, et nullo loco concluditur.
Scriptura dicit : «Etrequievit Deus dfe septimO ab Tanlum in eflecium operis dislantia agnoscenda esl
universo opere quod palrarat, et benedixit diei se- processionis utriusque, scilicet Filii et. Spirims
plimo, el sanctificavit illum, quia in ipso cessaverat sancti, quia videlicet a condilione creaturaruin sive
ab omhi npere suo qttod creavit Dcns ut faceret substantiarum, quoe ulique per Filiiun faclae suni,
(GcK.it). > Nullam quippc novam cicaluree speciem omnia enim pcr ipsum facla sunl, « septimo die
13 DE CLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LtB.„l. gf)
Deus rcqttievit. > A sanetificatione vero creaturae A nunc repeti, el latitis exptanari causa postulat, qttia
raiionalis (quod opus per Siiiritum sactum fii) non- piocessio sancli Spirilus tribtis effecta esl modis
dum Pater aut Filius requievit, nondum cessavit, secundum Scripturas verilalis. Primo, ut in piinci-
unde dixit el Jtidaeisidem Filius Dei : « Pater meus pio, id est in Filio, sive per Filium crearentnr
usque niodo operatur, et cgo operor (Joan. v). > omnia, inter qttse ubi dictum esl: < Et Spirilus Dei
De illis deliciis Sapienlioe dicenlis : < Et delicioe ferebatursuper aquas, » maxima atque pulcherrima
meaeessecum fitiis hominum (Prov. vin), > stio nnrratur facta esse crealura, lux inlelleclualis,
loco in illo speciali opere Trinilatis, scilicel in fa- scilicel creatura ang.elica. Sectiiidq, ut spiriliialibus
ctnravel plasmatione hominis, erii plenius dieendum. donishumana exornarelur creatura, interquoe maxi-
CAPUT XVII. mum est illudqtiod locultis est per prephelas. Tertio,
Contra illos qui dixerunt Spirilum sanctum a soto ut in poeiiilenliaiiiet remissionem peccalorum da-re-
Patve, el non eliam a Filio procedere, dictum a tnr, quod anieChrisli advcnlum non fiebat. Deislo
Sapientia : i En proferam vobis Spirilum meuin, effectu
el oslendamverbamea. > processionis, quod est in remissienem pecca-
Eadem ipsa Sapicnlia dicil parvtilis : < En profe- torttm dari, qtiis dubilet hoc 14 dicere, quia se-
ram vobis Spiritum meum, et ostendam verba niea cundiitii hunc modum Spirittis sanctus a Filio <|uo-
(Prov.i) > Quid hoc est, nisi quod facturam se prae- que procedit? Nam de iHo quoqtte dato, quo Spiriius
videbat,jamque fecil ipsa incamaia Sapientia? Cum idem divisioncs gratiarum dislribuit, postmodum
enim resurrexisset a mortuis, stans in inedio disci- dicendum erit, quia nihilominus hoc etiam modo a
pulorum suorum, insufflavit ct dixil eis : « Pax vobis, Filio procedit. De isto nnncdicere proeslat quod est
accipite Spiritum sanclum (Joan. xx), > et sictit in remissionem peccalortnn dari, quo sine dato nul-
alius evangelisla dicit: < Tunc aperniisensiim ut Ius unquam hominum salvari potuit autpoterit. Iloc
intelligerenl Scripluras (Luc. xxiv). > Nonne boc ergo inprimis libenler, ulspero, et ellicaciter acci-
erat Sapientioe, id est de Filio [FiliiJ Dei, proceden- piel auditor fidelis. < Vado, > inqtiit ipse Filius Dei,
tem de semetipso dare vet proferre Spiriium suuwi, <ad eum qui me misit, et neino ex vobis inlerrogat
Spiritum sanclum, et oslendere verha stta? Iiem in me: Qud vadis. Sed quia haecloculus sum vobis, ui-
«iodem libro scriptum cst : < Sapiehtia aedificavit stilia implevit cor vestrum. Sed ego veriiatem dico
sibi domum, exciJit columnas septem ( Prov. ix). > vobis : expedit vobis ut ego vadam. Si enim non
Quid hoc esl dicere, nisi quia Verbum Dei, Filius abiero, Paracletus non veniel ad vos; si aulem
Dei naturam assumpsii, sive corpus hiinianum, et abiero, mitam ettm ad vos (Jonn. xvi). > Scio quidem
eidem assumpio homini sancttnn infttdit seplifor- „J ei miror locum hunc a quibusdam magnis et sanctis
mem Spirilum? Hoec ideirco dicimtts, quia fuere Patribus sic esse traciaitun, ut dieerenl apostolos
nonnulli maxime Graecoruni, qni dicerent a solo Pa- Christi circa ipsum Domintim non potuisse habere
tre et non eliam a Filio procedeie hunc Spirilum dileclionem spiritualem, nisi praesentia sui subtra-
sanctum, qnos lamen sancta Romana Ecclesia, La- heret corporalem, alqtie hoc esse quod dicit : « Si
linae Ecclcsiaecolumna, jamdudtim per imilla consi- enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos;
lia, luce coruscans evaugelica et super petrani fidei si aulem abiero, mitlam eum ad vos. > Denique
flrmiter stans fundala, sie reverberavil, concento- talis hitjus praeseniis capituli expositio, verlicem
rem ex ipsis Graecishabens Aihanasium calholiruin rei sive majcstalem sacramenli de quo iunc ageba-
alque orthotioxum, ut jam non sit nobis necesse lur in illa sacratissima coena, non ailingil; ut dicere
qtiidquam addere, nisi quia sponlanetim in sermo- non dubitem, quia pro rei magnitudine seu pomlerc,
nibusnoslris liuic processioni offeiimus obsequiiiiw, sensus isle bonusquidem.sed nimitim videlur exilis.
cl in scribendo de hujusmodi quoddam dttlce in pa- Amplins autem et hoc dicere ticet, quod non idcirco
laio cordis ruminamus deleciamentum. Tunc autem factumest, quod bic prsedixerat. « Trislitia imple-
deleciamentum boc duplicatur, et speclatorem tan- vil cor veslrum, > quia cerporalem sui praesen-
tae processionis loetificat abundantius, si cumaucto- D.liam ascendens in coaluin, abstulit ab oculis eorum,
rilaie Scriptiirarum ratio qtioque siippeditat, nt non imo el proinde magis gavisi stint, sicnl Lucas mani-
dubiiet inlima fides, quod uon niintts a Filio, quam .feslius narrat: « Et factum est, inqttiens, dum be-
a Palre, hic amhorum Spiritns procedat, Deus ex nediceret illis, recessilab eis, et ferebatttr in cceltim,
Dco, non dillcrens in subsianlia, par ambobtis in et ipsi adoranles regressi sunt in Jernsalem cum
trajestate, non par in gloria. Igiltir ut de ipsa proces- gandio magno (Luc. xxiv). > Unde ergo contrislari
sione utililer delecteniiir, et deleclabillter ulilia habebant, aul unde trislitia implevit cor vestrum?
loquamnr, dicendum in primis quot sint et qui sint Niinirtim de morte ojtts, dc qua landiu .contrislnti
modi processionis ejusdemsancli Spirilus. sunl, doncc venit Maria Magdalene, resurrexisse
CAPUT XVIII. illum nuntians his, inquit Marcus, qui cum eo
Ad eamtUm veritalis rationem mullum illud vatere fuerant Iugentibus ct flenlibus (Marc. xvi). Hoc-
quod ait Filius nocle illa qua tradebalur : < Sed cine, inquit, fuit ire ad Palrem, scilicel mori,
ego veritaiem dicovobis,expedit vobisut ego vadam;
si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; quoniam dixit: « El nunc vado ad eum qui niisit
si aniem abiero, mitlam eumad vos. > mc. > Planehoc ad Palrem ire fuil, a quo cl coro-
Jam quidem longe superius pra-libatum est, sed nandus crit gloria et honore propter eamdem pas-
bJ RUFERTI ABBATI3 TUTIENSIS fli
sionem morlis (Hebr, u). Annon et hoc evange- .\ guiiiem ejus. Et quae, roge, prima vct maxima est
iista dicilin inilio ejusdem sermonis? < Sciens, itt- sancloruin omnium consolatio, nisi pcccatorum
qnii, Jesus, quia venit ejtis bora, ut transealex hoc remissio? Gumigilur dicil: < Si enim non abiero,
iiiundo ad Patrem [Joan, xmj. > Itemque: < Scieus, Paracleius non veniet ad vos, > sic intelligi vult ac
ait, quia omnia dedilei Pater in manus, el quia a si dixisset: Si eniin per passionem mortis noti
Deo exivit, et ad Deum vadil (ibid.), t traiisicro ex hoc mundo, neque vobis, neqiit» auli-
CAPUT XIX. quioribus, neque venluris posl vos, dabilur Spiriitis.
sancliis secundum hoc daium, quod esi peccatortim
Ilem de eodem dicto, et quod Spiritus sanctus tunc remissio. Quam propter causam recte dieilur et vere
primum appellatus fuerit Paracletus, id est conso- est consolatar.
tator, eoquod sil ipse peccalorum remissio, quam f.tunquc protitius subjungii: « Si
videlicet remissionem pecculorum non dubat prius, aulein abicro, railtam eum ad vos, t hoc patenler
nondum glorificaio Jetu. enuntiat, qttod ab ipso procedat hic consolator. i:'x
Igittir, ul aliquid dicamus dignum lanta gravitale Spiritus sancius peccalorum remissor et ipsa remis-
oris ipaius Doiuini, dicenlis : < Sed ego vei ilalein sio. Et quis, uisi infidelis, dubitare aul nescire
dico vobis : expedit vobis (Joan. xvi), > simul et vellel, quod de i&lapersona, de islo Filio Dei, pec-
"
illtid perpendere operoeprelium esi, quia nusqiiam catorum nobis remissio processerit? Noune hoc
ante illani sacralissimamCaenani, in qua sermouem ipsuin uobis luce clariusfacil verila&Evangelii, cum
bunc haJiuil, Spiritum sanclum Paracleinm nuncu- ipse qui dixcrat; < si aulem abiero, mittam eum
pavit. ErudiUe meniis esl, persentire causain iiomi- advos; > poslquam abiil, rediens et stans in me.lio
nis hnjtis, scilicet P.iracleli, quod Laline dicitttr discipulorum suoruni, Visttiriaiisel dicens, < accipilc
consolaior. Quatn videlicel causain sentiens, siuiul Spirilum sanctum ; > slatim subjunxil, < quoriini
ciiam percipiet, quia mulluin perlintiil ad reni, ut remiseritis peccata, remiitunlur eis (Joan. xx). >
tali in tcuipore potissimum (quod ante non fecerat, Et quidem Spiritus sanctus non est flatus corpo-
neqtte per semelipstim, neque per propbelas) Spi- reus, verumlamen per hoc verbum qnod dictum esi,
rilqin sanclum Paraclelum iittncuparet. Quate enim < insufflavit, > duo hoecnobis dat intelligi, et quod
iunceral leinpiis, vel qnid illo lempore agebatur? ex ipso procedat ista paraclesis, et quod pcrhtinc
Teiiipus eral passionis, lempus glorilicationis; et- Spiritum sanctum lam facile sit omnia peccaia
eniin bor.i ejus instabat, ut pcr mortis passionem dimitti, quam facile, cum vull, insuillare potest
transiretde hoc miindo ad Palrem, el idcirco lali aliquis. Succurrunt inuUa cum ratione fatnulanlia
transitu inox traiisiturus erat, ul acciperemus pec- verilali huic, et idcirco, ul sermo prolixus miniis
caloruin remissionem. Neque cnim aliter nobis pec- '-' fasiidiosus sit, qtiasi respirandum esl facictido
cala reurittereirloT aut rerniUiinliir, nisi per &u> nueiu pracscutis iiheUi.

LIBER SECUNDUS.

15 CAPUT PRIMUM. liludines sancloe conlemplatiojiis, juxla itlam sentcn-


De thesauro nomhiis Domini, quem qui thesaurhant tiam veram ; Scribe sapientiam in tempore olii, et
sibi ipsis, juxia bealum Job, reges et consulessive qni minoralur aclu ipse percipiat eam? (Eccli,
vrincipes sWnl. XXXVIII.) 0 si fiat jnxta pnevisum olim memorandj
Qui ihesauros nominis tui fideliler thesaurizant Oloniatis proesagium! utinam, Jesu Cbrisle, cuncta-
sibi, o Trinitas Deus, ipsi reges, ipsi consutes sive ruin Dominus mansionum qui osliarius ipse es et
principes sunt; de quifeus beatus Job, similis talium oslinm, adducas me in domum illoruni usque ad
divitum esse cupiens, loquitur : < Nunc enim dor- pedes, ne dicam consessum ipsorum, scilicei regum,
niiens siterem et somno meo requiescerem cnm re- jam diclorum, consiiliimque ac principium, cttni
gibus ei consulibus terr.-e, qui aedificant sibi solilti- sponsione hac : < Ingredieris in abundanlia sepuJ-
di»es; aut cum principibus, qui possidenl aurum et crum (Job v). > Hac igilur spe cceptum fidelis sermo
rcplent domos suas.argento (Jvb 111).> Qttid ergo peragat cursitm el procetlentis. Spiritus sancii ctim
tantiltus, qui thesaurum hunc invenisse me arbi- laude elgloria suniine. Trinitatis, quoad poiesl, per-
iror, absconditum in agro, sicut proescripsi in proe- souel praeeoniuin, scrulelur de sanctis Scripluris
cedemi libro? Pttiasne sperare audeam, quod cum 1D lestinionium.
possedero aurum hoc et domum meam replevero CAPUT II.
hujusccniodi argento, dormiturus sim in silenlio et
Quod non minus a Filio quam a Patre procedut Spi-
retpiielurtis soiiino meo cum illis regibus et consu- ritus sdnclus, et de eo quod ail Filius: « Quem ego
libus lerrae, qui setneiipsos regcre et aliis suo quis- mitlamvobis a Palre,Spiritum veriiaii*,qui a Patre
quc tempore noverunl consulcre. « Cum illis prin- procedit. t
cipibus, > id est sanctis docloribus, tpii ut aitrum Jam de processione, qtiia procedit in remissionem
hoc cl argenluui i^ssidcruiit, sedificaveruni sibi so- pcccalortini, pauca dicta sunieladhuc aliq.uadicenda
53 DE GLOUIFIC. TRLMT. ET PROCESS. S. SPIUIT. -LIB. II. 34
stint, pro slipulatio: e veritalis hujus, quod non mi- ,\ gralia : < Et, sicut mandatum dedit mihi Paler, sic
nns a Filio quam a Palre procedal hic tinus idemque facio (Joan. xiv). > Humilior.».namque sunl haec, et
spirilus. Dixil eniin ipse Filius : < Si cnim non asstimplac humauiiatis Iitimililaiem, qua sine dubio
abiero, Paraclelus non veniel ad vos; si autem major est untis Dcus Paler, et FiliusetSpirittissan-
abiero, miliam eum ad vos (Joan. xvi). > Et de hoc cltts sonanl ea quoe ibidem toquiltir, scilicel hoec:
jam dictum est. Restal ut cjtistlem Filii diclum pro < Si diligeretis me, gattdcreiis tiliqtie, qttia vado ad
hoc ipso negolio ad medium dediicamiis, cui foniler Patrem, qttia Paier major meesl (ibid). > — « Jam
inniti visi stint sibi, qui dixerunl, quod a solo Patre, non nutlla loquar vobiscum : Venit enim princeps
<Slnon etJam a Filio proced.il Spirilus sancliis. < Cnm ii undi liiijus, el in me non habet quidquam (ibid.), >
veneril Paraclelus, quem ego mitlam vobis a Palre, elc. Promplum esset discrelioneni istain, lere ubiqtie
spirilum vcritatis, qui a Palre procedit (Joan. xv). > obscrvatam, in Scriptura Evangelii, nisi longmn
Ecce, inquiiint, quomododislinxil,quam diligenterex- iiimis viderelur legenti; proesertim cum ex paucis
pressit. Nam dixil quidem tanlum, <quem ego millam islis commonilus, caeiera per semelipsum valeal ex-
vob,'s,>sed addidil <a Patre.> Sed nec semel dixisse periri. Qui etsi canlare consuevit ex persona Filii ;
contenlus, ne parum expressisse videreiur, sub- <Rogabo Patrem, et alium Paraclelum dabit vohis
junxil: t Qtii a Palre procedit. > Itaque ad conlir B (Joan. xiv); > iiemqtie : < Meus cibtts est nt faciain
mandtim qnod seqite a Filio, ut a Palre procedat voluntatemPalrismei (Joan. iv),> seiat evangilislam
Spirilus sancius, paium illis esl, quod dixit Filius non scripsisse, metts cibus csl ut faciam voltttalem
idiiribus in locis : < ego mitlam voliis, > nisi ralio- Palrismci, setl volnnlalem cjtts qtii misit me; neque
nem demus, cur vel quid intendens addiderit, « qui a scripsisse rogaboPalrem mcum (cum rogaresit natura?
Palre procedit.? Magua plane quaeslio, ei ad solven- inferioris, et rogaiio ejus, sacrifieiiim passionis ejtis
dnin esset diflicilis, si jam conslarel el concedere- fueiil) < et ego rogabo Patrem, inqtiit, et alium
mus qnod, ubicunquc nominalur Paler, nna lanlnni Paraclelum dabit vobis. >
persona debeal inlelligi, scilicel Detts Paier unici CAPUT III.
Filii Jesu Chrisli. At vero, sicul Aposlolus dicii : Item de eoilem diclo conira hwreiicos, quia non se-
i Unus Deus et Pater omnium (Ephes. iv), > et nos quitur Spirilum sanctnm non procedere u Fiiio
in oratione Dominica dicimus : < Divina inslilulionc propter id quod ait : « Qui a Patre procedit, t imo
scquiiur Spiritum sanctum Deum esse, qui a divini-
formati : Paler noster, qui es in ccelis; > discrele taie procedit.
accipiendum est nomen Patris, ul alias ititelligiiur Ergo, quoniam procedenle Spiritu sancto dixil,
Paler omnium filiorum adoptionis, alias Palcr uuici P « qnem cgo miltam vobis a Patre, > el meo non
et consubsiantialis Filii. Denique m.bis, qui 1:011 addidil; itemque : «Qui a Paire procedit, > ct meo
nati, sed adoptali stimus, Pater esl unus ideinque non apposuil; sic tuta et provida fides recie intelli-
trintis Deus, Patcr et Filius, et Spiritus sancius; illi gil, a Palre, ac si dixisset a diviuiiate, qtise scilicct
aulein qui solus csl naluralis Filius, una persona (iivirrilas una Palris el Filii subslanlia esl. Requira-
Pater est, el ad illum unicum Filittm relaiive Pater tur nunc inlenlio vel causa propler quam dixerit liic
dicilur. Discretionis hujus signtim hoc esl. In Evan- ille leslis fidclis, quia Spirilus sanctus a Palre proce-
gelio est, ubi cum addilamento possessivi pronominis dit,etiunc sic sonabit, sic audielur dictum islttd cir
dicat bic Filius, Paler meus vel Palris mei; et est <qui babel aures audiendi, > ut vere vox firmameuii,
ubi dical, Paler vel Patrem, cl a Patre, sicut bic vere sotius sublimis Dei. Quanain inteulio vel causa
absque addilamenio bujusce pronominis. Quod si esl, nisi ipsa propter quain natus esl, ct in hiinc
diligentcr discreveris, perpulchrum esi animadver- niundum veuit, scilicet in leslimonium perbibere
lisse, quia cum signanler dicit Pater vel Palris, cnin veritati? Sic enim dixil: < Ego in hoc natus snin, ct
proposilione hac meus vel mei, ea quoetunc toqnitur, ad hoc veni in mundum, til lesiiiiioiiiuni pcrhibeam
longe commiinioiiem excellunt nos:rse fraiemi- veriiati (Joan. xvin). > Cujiis vidclicet testificanilae
lalis, scilicel et qualia lunc loquitur, nemini rj veriialis quae sumiiia est, nisi quod sit unus verits
noslrum qui per graliam fratres ejus vel Filii Detts Paler, et Filius et Spirilus sanclus? Nimiriii»
Dei iiominamur el stimtts, loqtii fas, aut licitum sit. ad lesliinoiiiuin luijtis verilalis magnifice periinet
Exempli gralia : < Paler meus, inqtiil, usque moito ilitid, quod idein Filius Dei et de semeiipso dixil :
operalur; > quod deinde sequilur, < et ego operor.> < Ego enim ex Deo proccssi (Joan. viu); > et de Sp>
Et: < Amen, amen dico vobis, non potest Filius a ritii saticlo leslilic.ttiis e.^t, < qni a Palre proccdis
sc facere quidquam, nisi qttod videril Pairem fa- (Joan. xv). > Quid enim, o boeretici Ariaui, q»s
cientem. > El subinde : « Sictit enim Paler sttscital dixistis quia Spiritiis sanclus crcaiura esi, el vos, <>
morluos et vivificat, sic et Filius, quos vull, vivifi- Macedoniani, qui dixisiis quia Spiritus sanctus Detts
eat (Joan. v); > haecet caelera quae sequuntur, cui iion esl? quid, inquam,o insensati! quid aliud qnatn
filiorum dicerc unquam licuit aul licebit, nisi huic Deus ex Deo proccssii aut procedil ? « quod itahuii
unico Filio Dei? Ubi vero absque pronomine posses- esi ex carne, caro est; ct quod naium est ex spiriti:,
sivo dicit, Paler, sic ioquitur hiimiliora de se, ut spirilus est (Joan. ui). > Sie procut tlubio quod pro-
pene eoegruant vel imilanda sinl 16 parvitati no- cessit et quod procedil ex Deo, Deus est. Proc«jss»t
stra?, otiorum frr.ier dignalur dici vel esse. Exempli air.ein ex Deo FiliiiSjprocedit Spiiiius sanctus. Er.o
33 RUPERTI ABBATTSTUITiENSIS 5fc
Deus esl Dei Filius, ergo Deus csl Spirilus sanctus. A turis, ex eo quod homo cjusmodi dixissel: « Qucni
Ecce-quam breve dictum, quam magnum sonat lesti- ego miltam vobis, > recte et necessario addidit,
nioniuml Breve diciuin cst, ergo ex Deo processit, « a Patre, > et repeiens, qui, inquil, a Patre, id est
et magmim perhibet lesiimoniuin veritali, quod ab allissima procedit ilivinilaie, unde et credi, vel
Filius Dei Deus sil. Breve dictum est, < qui a Patre agnosci debel quid sil aliissimus ipse. Per hoc ergo
procedit, > et magnum perhibet lestimonium veriiali, simile, sicut jain diclum esl, fides debet, ut firmior
qitod Spirilus sanctus Dens sit. Magna haec vox, ut sit, adjuvari; praesertim quia non, sicut ubi dixit,
supra diciuinest,firinamenti, magnus hic sonus sub- < et qui ine recipit, > quasi qtiamdam negotiationem
limis Dei, super serpenlem antiqnuin delonans, qui supposuit dicens, < non me recipil, sed eum qui me
victus est et de ccelo projeclus esl in terram (Apoc. misit; > noncnim, iuqnain, sicut illic, ila et hic
xn), etsuper aquam docuinae nequam, quam niisit tali tocutione ustis csl, ut diceret : Quein ego
cx ore suo tanquam flumen posl mulierem, id csl millam vobis, non ego miltam, sed is qui me
Ecclesiam, ut facerel eam irahi a fluinine, el hac misil.
voce conforlaia lerra, adjuvit mulierem. aperiens os 17 CAPUT V.
suum et absorbens illud fluiuen, couveiiicnlibiis,
n hcm Filinm fonlein es*e processioni* hujus, sicul
scilicel Patribus de loto orbe terrarum, tanta cum est el Paler, Psatmisla dicente : < Quoniam aptid
oris aperlione, ul per lestimonia Scripiurariim an- le esl fons rilm. >
nibilarent blasphcniias haerelicorum, qiioriim deler- Ul igitur liauriamtis viiam , el bibeutes non silia-
rimi fiierunt Ariani ct post illos Macedoniani, qu'i mus unquam, accedamus lam scienter, qitam ftdit-
dixerunt crealnram esse Dei Filium, crealuram ct cialiier ad bunc procedentcm, non dubilantes Filitim
non Deum csse Spirilum sanclum aeqtte ut Palrem biijus esse processionis foitlem.
OAPUT IV. Unde et cumPsalmista dicamtis tibi, Domine, < Quo-
ilem de. eadcm senlemia, quo perlinuent, ul in illn niam apud te esl fons vilae(Psul. xxxv). > Vila eniin
sacralissima cu.ua, qua tradebatur, non contentits Spiritus sancltts esl; et < fons viloc, >Filius Dei est,
dixisse : iQuem ego tniitam vobis,t addidit dicens : et Dominus cui bacc loquilur : < Domine, In coelo
< qui a Palre procedil. > inisericordia lua, > elc, usque < inebriabuntur ab
ltaque illud, qttod cum dixisset Dei Filius : < Pa- iibertate dotntts luae, et lorrenle vohiptatis tuoe po-
racletum ego mitiam vobis a Patrc, > et addidit ve) labis eos, quoniam apud le csl fons vitae (ibid.), t
repetivil, dicens : < qui a Patre procedit; >et a Filio Deus Pater est. Sic ergo in hoc psalmo inteliigimus
non procedit, verum etiam amplius magniftcandam - foulem apud Dominum, sicul in Evangelio, Verbtun
demonslral majeslatem proccdenlis, ne pulel quis, apiid*beum ; fiiimen et de fonle, et de fontis vena
el dicat hscreticus, qui sperat ab homine, et non procurril; Spirilus sanclus el de Filio, et de Palre
procedit ab ipsa substaniia. Ecce per siinile hoc, procedil. Flumcn, inquam, verbi gralia Phison sive
quod dicimus, nonnihil adjuvalur inleliigentia fidei. Gehon, profluit defontequi est apnd paradisum(Gen.
Apud Marcum evangelislam cum dixisset : < Quis- n). < Flttminis impelus, qui ketifical civiiaiem
quis untim cx hujtismoJi pueris receperit in nomine Dei (PSII/.XLV), > procedit de fonle qui est apud Do-
ineo, me recipit, > contiuuo subjunxil: < Et quicun- niiiiiun de Verbo quod est, vel eral apud Deum. Al-
que me suscipil, non me suscipit, sed eum qui nie tamen simililudo hoec non est ontnino pcrfccia.
misil (Marc. ix). > Humilis enim erat homo inier Nara paradisus et fons, lerra ei aqua diversa est
homines, mortalis inler mortales apparebat, et homo subslantia. Et fluvius localilcr egrcdittir de foitte
tanlum videbalur, et Dcus esse non agnoscebainr. sive de lerra illa. Fons aulem el Dominus, apttd
Proinde ne diceret aul cogilarct quis:Quid pro quem est fons vitoe,et ipsa vila, scilicet Spirilus
magno repuias te suscipi, aut quid magnum est in saucliis, una substantia esl. Vitlc nunc ordinem
nomine luo quemquam recipi, cum et tu homo sis sive junciuram Verborum. Cum dixissct : « lnebria-
ut isti, quos vis in nomine luo recipi? Recte et op- } bunlur ab ubertate domus luoe, el torrenle voltipta-
porlune proseculus est, < ei qui me suscipit, non me tis tu<e polabis eos, > cattsain siiljjiinxit, cur boc
suscipil, sed eum qui me misit. > Similiter quaudo deberel et unde possel fieri, dicens: « Quoniam
hoecdicebal, quando Paracletum Spiritum sanctiim apud teest fons vitae (Psaf.xxxv). >Nam pro posse
promiltebal, iionn.; et niulto magis liomo infirnitis, sive possibililale talem praasens conjunctiuncula
el quasi novissimus virorum apparebat illa qua ira- structiiram facii. Dixi, < lorrente voluptaiis lua?po-
debatur vespeia, in iita sacratissima ccena? nonne, labis eos, > id est, perfeclam et inreslimabiiera ju-
inquam, lunc maxiine in infirmilale nostra labora- cuudilalem eis dabis, ei hoc bene poleris facere,
bal, el non erai species ei, neque decor, unde et « qtioniam apud te est fons vitae, > de quo procedit
vidintus eum, inquit propheta, et non eral aspeclus Spirilus sancius, qui ipse est lorrens voluplalis tux.
(Isa. LIII), el desideravimus eum despectum et no- Pro causa vero sic : Dixi, <polabis eos, > et hoc id-
vissimum viiortnn, virum dolorum et scieniem in- circodebes facere, qnoniam ipsi credunlel confilcn-
firmitalem, el quasi absconditus vutlus ejus, et lur quod sil apud te illc fons vitae.
despectus ? Proinde ne majestas Spirilus sancti
roinor videreiur, vel tunc pncseniibus vet post fu-
57 DEGLORIFtC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIUIT. — LIB II. S8
CAPUT VI. ^ flcati sunt. Exempli gratia : < Itauriciis aquas in
A
Ad eamdem ventatis rationemperiinere, quod clamans gainlio tle fonlibus Salvaioiis (ha. xu). > llein in
dixit fons ille : < Si quis sitit venial ad me, et bi- Psalmo : < El apparueruul foutcs aquaruin (Psal.
bat, t el de fontis ejusdem aperiione. vit). > Ipsc quoque Salvalor intilieii Sainaritanae
Nonne boc est quod clamaus dixit fons ille Filius lnqiiiltir: <Qui atttem bibcrit ex aqtta quam ego
ipse ? < Si quis silii, veniat ad me cl bibai. Qui cre- dabo ei , non siliet in aelcrnum; sed aqua quam
dit in me, sicut dicil Scriplura, fliimina de veiilre cgo dabo ei, licl in eo fons aquoe salientis in vitam
ejus fltient aquas viva>(Joan. vn). > Cujus rogo nia- aeternaiH(Joan. IV). > Quoinodo ergo, pro docu-
gis vel melitis congruii quam fouti, ut dicat:«Si nicnlo processionis Spiritus sancli, duin aslruere
quis silit, vcniat ad me et bibal ? > ll.tbel enim volumus quod non minus a Filio quam a Patre pro-
fons quod de scmeiipso effundal; Label,inqtiam,fons cedat idem Spirittis sanclus, tantopere gaudennis
vilae qui apud lecsi, Domine, vilam, id esi, vivifl- de significalione Fitii, vocabulo fontis, quia sic
caniem spiriium qui ex ipso procedat, et in os si- sciiplum est: < Quoniam apud le esl fous viiue
tieulis sive bihere valeniis, id esl in inieriura ani- (Psal. cxxxv), > et «in illa die eril fons patens do-
mae credentis, desiderautis el vivere volentis, larga niui David, el habitanlibus Jerusalem , in ablulio-
dignatione influat. llinc et apud Zachariam pro- B B nem peccaloris et menslruata; (Zach. xiu). > Atlbaec
plictam scriplum est : < ln die illa eril fons palcns inqttam : Magna distanlia esl fonlis qui est api.d
domui David, ct haljilanlibus Jerusulcin, in ablulio- Deum, et cieieroruni fontium, qui oinnes, ut etfioe-
nem peccaloris et uienslruaiae (Zach. xm). > Gaude- renltir fontcs, de plenitiidine ejus accepcruiit-. De-
liius enim nomine fonlis Chrislum Dei Filium in hac niquc ctiin et in hoc mulium ab illo differanl, quod
ralione designari, dum hoc iiiteiidimus, quod nulli oiniies, utjain dictum esl, de pleiiituiiiiie ejus acce-.
dubium esse dcbuerit, quod ntinc Ecclesia catholica perunl, el adhuc mulioesinl differentioeillorum, ma-
lirmiter credil, quia Spiriltis sanclus non ininus xima baec distaniia est, quam protinus dicam. Do
a Filio quam « a Patre procedit. > Primum in rcmis- illo fonte miico, qni erat et est apud Deum (Joan.\),
sionem peccatorum, de quo videlicet dalo cjiisdem ipso profiuido corde Palris, non solae voces aut
Spirilus saucli el hic propheta dicil manifeste < in verba, sed ipsa proccdil suhstanira Spiiitus sancti.
ablutionem peccatoiis etnienslrualae, >scilicel po- De fontibus aulctn aliis, laniummodo voccsseu ver-
^uli utriusque, peccatoris populi gentilis : menslrtta- ba ejusdem Spiritus sancti non ipsa ejus substaniia
lae Synagogae, cujus cx nobilioribus filiis unus proeedil. Quaenain sunt voces, seu verba Spiritus
Isaias hoc ipsum confitetur ei dicit: <El facli suntiis sancti. Niinirum omnes Scripturae veritatis, quas
ut iinmundi omnes nos, el quasi panniis lnenstrualae C C uliqiie per os sanclorum hominiim loeulus esl Spi-
omnes jusiiiiae noslrae(/sa. XLVI).>Scd nec illtid ritiisiuspirator verilatis (IlPelr. i). Proiude diligen-
ignotuin esse debet, quando vel cx quo die fons isle ler perpcnde verba haec; < Sed aqua quam ego dabo
palens factus sit, el peccatorem sive menslruatam ei, fiet in co fons aquoesalienlis in viiain acternam
abluerit, quoniam sic diclum est : <In die illa erit (Joan. iv ). > Hoc ila rccte inlelligiiur. Gratia Spi-
fons patcns doiiiui David (Zach. xui). >Nimirum riius sancii quam dabo, vcl dare poiero 18 ei (ille
tlies ille nunc est, tiies glorilicalionis Jestt Chrisli enim spirituscx me procedit) non csi, nec erit sicul
Dotnini noslri (Joan. xn), ex quo exallatus a lerra spiiilus hujus miindi, sive sapieutia saeculi, quaenon
ul omuia traheret ad se, cum emisissei spiritum, vivificat, sicul aqua pnlei hujtis quam hauris, non
< iiuus mililum lancea laius ejus aperuit, et continuo facil tibi ut non ilcrum silias, sed faciet in eo gratia
exivil sanguis el aqtta (Joan., \\\). Tunc fons iste eadem inlelligentiam Scripitiroe vivificse,qnae vitle-
patens faclus esl, et extuitc patet, quia non ante, licel inlelligentia sic perseverat, sicnl de fonte aqua
setl exlunc Spiriius sanclus in remissionem peccato- profluere non cessal, ut loquendo sive etiam scri-
rum dalns esl. Eatentis qttippe, ut jam dictum et bendo, quasi quibusdam rivis, praia miilta, id est
socpcdiceuditm sempcrque sciendum cst, in divisio- rv niullortim irrigel animas, fiaique quod diclum est
nes quidem graiiarum spiritus idem Palribus cl pro- per Psalmislam: « Rivos ejus iuebrians mulliplica
plietis dalus erat, sed Imjus dati, quod esl abluiio, genimina ejus, in stillicitliis ejtis la-lahilnr germi-
tam peccator eatenus quam uieiisiruata expcrs fue- nans {Psut. LXIV). > Et hoc quidcm facere potest
ral. tlinc est illud dicltim : « Nonduin enim erat Spi- qitisqiic fouiium, scilicet sanctorum hominiim, qtiia
rilits satieltis dalus, quia Jcsus nondum fuerat glo- a Dco inspirali snnl, profinidere «loctrinaeriviiliim,
rificalus (Joan. vn). > profcrre sermoitem bonum, ipstim aiitem Spiriium
CAPUT VII. sancliim homini perferre non poiesi, qiiantocunqite
dono ejiisdem Spiritus abundet, nisi sohts ille el nni-
De proprietale fonli*illius qui esl apud le, Domine, ctis fons
et de aequivocalione fontium in Scripluris, vt illic viioe, qui apuil le, Domitie, esl.
haurial aquas in gaudio de fontibus Salvalori*. CAPUT VIII.
Forte dicit aliquis : Muilorum communis appella- De eo quod ait evangetista: < Hoc autem dixit de
tio mysiica est fons, etenim miilti in Scripiuris fon- Spirilu quem accepluri eranl credenles in eum. >
les nominati sutil: imilti, inquani, sancli honiines, Proinde valde dingenter alteiidcndum est illud
scilicei proplieloeet aposloli nomiiie funtium sigtti- quod ubi dixit fons ille, sicui snpra iiieniGratum i;sl,
5t) RlPERTl ABBATISTUITIENSIS 40
clamans in templo in magno die festivit.tiis : < St A ftiimina principalia; flumina, inqiiam, id esl sacra-
quis silit, veniat ad me et bibat; qui credit in me, menta. Sicttl enim unus esl fons sive < fluvius, qui
sicul dicit Scriptnra, flumina de venlre cjtts flucnt egrediebatur, > inquit Scriptura, < de loco volupiatis
aquoe vivoe, > proiinus evangelista subjunxil: <Hoc ad irrigandum paradisum, qni inde dividilur in
autem dixit de Spiritu, qttem accepturi eranl creden- quatnor capila (Gen. n), > id est principalia fltimina,
tes in eum {Joan. vu). > Denique polest quidcin sic de mullis vel mulliplicibus sacramcnlis qualuor
simpliciier et absque offendicnlo in pace fraterna snnt pracipna Chrisli sacramenta, quibus inlendit
suscipi sive inlelligi, quod illud toluni de Spirim omnis Scriptura divinitus inspirala, scilicet incar-
sancio clamaveril, sed tibi dissonahtia sit, sive con- natio ejus, passio ejus, resurrectio ejus, ascensio
tra dissonantes declamandttm esl. Quemadmodum ejus. Haecfliimiua lam de ventre ejus, qnam de ven-
hic dum agimus de processione Spirilus sancli, cau- tre credenlis in eum fluere non desinunl, el vocem
te discernendum esl, quia non solum unum sed quo- Splrlius sancli lam perosejus quam per credenliiim
dammodo Domino dixil. Siquidem in ipso litlcrali in eum apostolorum haec sacramcnla proedicantis
sensu aliud est hibere, et aliud esl fluinina fuudere, toiits mundus audivil, hoc iterum excepto, quod ex
sicut aliud est accipere, el atiud dare vel reddcre. abnudanti cst aslruere, qtiia sacramenta haecex ipso
Quia ergo nec sic evangelista scripsit, h;cc atiiem B simt comliia pariter et auniinliata; caelcri aulcm
dixil de Spirilu, sed hoc dixit tle Spiriiu , lihera auntiniialionis liujus ad nos, iniiiislri et adjutores
patel evposilio, quia quod clainavit Dnminiis: fiicrtiul. Ntinc de eo quod jam praelibatumest, < spi-
< Si quis silit veniat atl me, el bibat, > sine dnbio riltts ubi vult spirql, > scilicet de ipsa processione
deSpirilti dixil, leslificans qttod Spiriius sanelus de vcl prncedenlis persona, quod Deusel Dominus sil,
ipso procedai. Quod auiem subjunxit: < Qiti credit ei ejusdem ciiui Paire et Filio majesiatis sive po-
in me , fliiiiiina de venlre ejus flucnt aqnae viv;r, > testaiis, in hoc ipso duui procedil, latius dicendum
iiem de Spiritu dixil, sed Itocsensii quod noti ipse est. Nunc qnod noii minus a Filio quam a Palre
Spiritns, sed vox vel doclrina Spirilus sancli de proccdal, hactcnus a hobis sermo hnbilus, prose-
venire vel ore ltominis inspiraii scse cffunilat, juxta cultis est.
quod alibi dicit: < Spirilus ubi vult spirai, el vocem CAPUT X.
ejus audis (Joan. 111).>Sicnlenim vox per liomiuem De
sonans Spiritti sanclo inspiraltim, v. gr. prophetam ipso procedenie Spiritu sanclo, el divina ipsius
potentia, juxta qttam diclum est : t Spirilus uti
sive aposlolum, et proloquens sivc sapicniia?, sivc vult spirat. i
scientiae sermoiiem, atit qiiodlibcl de gciicrihus Iin- Claitsula haec quam brevissima : < Spiritus ubi
guarum, non csl ipsa siibstanlia Spiriius sancti in vult spirat (Joan. m), > divinam ejttsdem Spiritus
anima, prottt vull spirantis; sic flumina credcnlis sancti naluram, divinam nihilominus
potenliam,
de ventre fluentia, non est ipsa snbslantia aquoe nobis, qtti in eum credimus, enunliat, el
magnifice
quam fons ille dat, vel ad quam invjial, dicendo : manilesie quaedam definiiio est, hunc secernens ab
• Si qnis sitit, venial ad me el bihat, > aitamen et omni
spirilu, quicunque Deus non est, vel sub Deo
vnx quam audis, flumina quae per vocem loquenlis
spirat. Nullus enira spiritus praeler hiinc Spirilum
hominis diflidunttir, recie signanltir iioinine sptritus, Deus esl < ubi vutl spiral. > Crealus quilibet
POvidelicet loculionis modo quo plcrumque solemus qui
spirittts, bonus sive malus tpirat quo spirare mitti-
officiens cxprimere per id quod efficitur, veluli cum lur vel
permiitiiur, nec iia spirat ut ipse spiritus
fcrrum calens dicimus ignem, et aquam frigore nostri subslanliam
ingredialur, nisi solus crealor
concrelam dicimus hiemem.
Spirittis. Quid crgo est, inquit, quod quilibet homo
CAPUT IX. spiritu maligno plenus dicitur? Sicut enim legimits
hominem quempiam sanctnm vel fidelem, verbi
Qnod de venlre credenlis in Filium Dei solttmmodo gralia : < Slephanum pleuiim Spiritu sanclu (Acl.
aacramenta Scriplurarum, qum per Spirilum san- n
ctum adminislrata sunt; de itlo autem fonte. id est vi), > i(a ei Judam legiuius persuasum a spiriltt
Filio Dei, ipsa quoque procedil substanlia Spirilus matigno, non qnomodoctinqiie, sed ila ut de illo
saucti. dical evangelista, quia < inlravit in illum Salanas
lgilur ab illo fonle qui Deus el bomo est, mulluin, (Joan. 111).> Similiter de bonis spirilibus hoc exem-
ijl jam dictutn esl, caeteri omnes differunt, quiciinqtie pltim est apttd Zachariara prophetain : <Et di.iil. ad
fontes dicti sunl, vel dici meruerunt. Quia videliccl, nie angelus qui loquebatur in me : Ego ostendam
de fonlibus illis lantummodo < fluniina aquae vivae> tibi quid sint brcc. > 19 liem : « Et respondit Do-
Iliixerunl, qtiae non siint ipsa siibslanlia Spiriius mintis angelo qui loquebatur in me, verba bona,
sancli, sed adminislrataper Spiritum sanclum sacra- verba consolatoria. (Zadi. i), > Et postaliqua : < Et
inenta Sciipliiraruni; ab illo autem et ipsa subsian- ccce angelus qui loquebalur in me, egrediebatur, cl
sia Spiritus sancli procedit, quia Deus est, elflumina alius angelus egrediebatur in occursum ejns (ibiu.
Scriplurarum voce corporea fluxerunt, quia homo n). > Ad liaec inquam : Nec ista Scripluroe leslimo-
cst. Ei mulla quidem sunt hujusmodi < fltimina de nia compeltunl nos, nec ipsa ratio consentit, tit dica-
venlre > illins.et de ventre credenlis in eum fluentia, mus vel suspicemur, quod creaturis ralionalis spiri-
sed quatuor sitnt fluminum cunctorum capita, id est tus ralionali spiiilui subslanlialilcr unquani pniue-
4.1 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRtT. — LIB. II. «
nt aut possit infundi, vel quod ralionalis spirilus /Vdiccre cceperam, quo « Spiritus sanclus mttlliplex,
capat sit alterius, nisi solius spiritus Dei. In habi- ut ait Sapienlia, sublilis, mobilis, discretus, in-
talionem duntaxat corporis missus aut permissus sese coinquinatus, certus, suavis, stabilis, securus, om-
ioserit. Et malus quidem spirilus comprehensum nibus mobilibus mobilior (Sap. vn), > ipsam animae
hominis spirilum veneno maiilioe inficit, aut fttriosis suhsiantiam penetrat et abyssnm ejus peramhulat,
agttal llagellis; bontis autem angelus custos apposi- valde paucorum esl experiri, quandiu in hac vita
lus huinano spiritui, dcmulcet eum verbis bonis, sunt a Domino peregrini; et cum vix quispiam
verbis consolaioriis; in ipsam aulem subslanliam eorum expertus fuerit, non valet verbis exprimere
neulcr sese iufundit. Neque enim ita subtilior spiri- si velit, quoniam ineffabile esl quod senlit. liic
lus angelicus humano spiritu esl, ut alter alterius nimirum non opus habet ut eum doceal quis,
capax, vel aller alleri capabilis sit. Solus creator qtiotl Spiritus sanctus Deus sii. Ipsa eniui inftisionis
Spirilus, solus, inquam, et unus Deus, Paler et Fi- ejus unclio docet eum, qnemadmodtim Joannes
lius et Spirilus sanctus, humano spiritui capabilis apostolus in epistola sua dicil : <Et vos unciionciu
cst, quia longe subtilior est. < Si quis diligit mc, habctis a sancto, et non necesse habetis ut aliquisi
ail Filius, et Paler meus diliget ctini, et ad eum docealvos, sed sicut unclio ejus docet vos de omni-
veniemus et mansionem apud eum faciemus (Joan. I3 bus (/ Joan. n). > Utique in semetipso expertus hoc
xiv). > De islo autem Paraclelo Spirilu sancio idetn dicit: El aliquos inler illos esse noveral, qui non-
dixit: < Vos autem cognoscctis eum, quia apud vos nihil haberenl, de isla unctionu roirabili, ttnctione
manebil, et in vobis eril (ibid.). > incffabili, per qtiam intelligiltir beala anima, quod
CAPUT XI. Deo placita sit, sicut et poslmodum dicil: < In hoc
De illo modo spiramenli ejus, quo spirans ubivnlt iiiielligimus quoniam in eo manemus, et ipse
ipsam animmsubslanliam penelrat, et abyssumejus in nobis, quoniam de Spirilu suo dedii nobis (/
perambulat, el quod hujusdignationis experimenlum Joan.
seniire in hac vila valde paucorum esl. 111).>
lgitur bic Spirilus Deus esl, ei hoc prsesensqtto- CAPUT XII.
que senlentia confirmal, dicenlis : < Spiritus ubi Quod si Paracletus iste spirare velit, ubi non
vull spirat. > Cum vult, dcforis per angelum spiral, quw-
rilur vel recipilur consolatioprmsentissteculi, el de
id est praeceptum vel consilium dat. Et cum vult eo quod ait Dominus: < Rogabo Patrem, et alium
intns per semelipsuin spiral, id est, animae subslan- Paraclelum dabit vobis.>
liam sensibiliter perambulat. At vero islud quod Ubi, quaeso,spirilushujuscemodiaspiralionemspi*
poslreiniini dixi, valde paucorum est, dum in cor- i^J rare vuli? Nam quod spirel ubi vull lanquarn Deus
pore vivenles peregrinamur a Domiuo. Itlud quod et omnipotens Dominus, credimus et scinms; sed
lioc non frustra diligens ariinius quoerti, ubi ille
piiiiiuiii dixi, quia dum vult, spirat deforis, adeo
uiuliorum est, ui etiam malis inlerdum accidere po- spirare velil, vel spirare consueverit. Ad huec in-
ttierit. Exempli gralia : < Misit Saul liclores utra- quam : lllic spirare vult el itlic spirai aspiraiionc
perenl David. Qut cum vidissent cuncum prophela- illa mirabili, quam dixi, ubi non esi consoJalio
runi valicinantium, el Samuelem slanlem supereos, procseniis saeculi, ubi esl qui dicat, < Reuuit conso-
facius est etiam in illis Spirilus Domini, et pro- lari anima mea (Psal. LXXVI).> Item : < Hcu mihi
incolalus meus prolongatus esi, habitavi cum
piielare cccperunt eliam ipsi (/ Reg. xix). > Prophe- quia
taverunt et alii nunlii, prophetaverunt et terlii. habilanlibus Cedar, mullum incola ftiil anima(Psa/.
Abiit el ipse, et faetus est etiam super eum Spirilus cxix).> Sed bic gemilus, cui nisi Deovet spirilui ejus
Dominiet prophetavit. Effeclus enim quidam est, est manifestus? Mcircoet allius dicil; < Secrclum
valens aperire inlei iore.s oculos, Miam ejus qui non meum mihi, secretum meum milii, vasmihil t (Isa.
nteretur ingressum ad se ejusdem Spiritus Domini, xxiv.) Quaro ob causam?Confractione eonfringeiur
ui videal quod ante ignoravit, et intelligat volunla- terra, contritione conteretur lerra, commotione
leni Domini; nimirum ad judicium sibi. Quemad- J0 commovebilur lerra, agitaiione sgitabitur terra,
niodum et illc Balaam, qui de semetipso ait: et subaudias, idcirco renuit consolari aflima mea,
< Dixit Baalam filius Beor : Dixit honio cujus obtu- qtiia consolatio siabitis non esl in lerra con-
ralus est oculus; dixit attditor sermonum Dei, qui fringenda , et conlerenda , commovenda, agi-
visionem Omnipotenlis inluitus est, qui cadil, et sic tanda. Quod jam in partibus aliquoties facttira
aperiuntur oculi ejus (Num. xxiv). > De quo vide- esl, iiniversaliter auiem uliimo judicio fiet irrecu-
Jicet Balaam in praesenii ratione perpendendura est, perabiliier. Ubi pro hujusniodi causa luctus est vcj
quia ciim semel el iterum diclum vel scriptum sit, gemitus, ubi spiritus iste Paractetus, id est conso-
qnia occurrens ei Dominus, posuit verbum in ore lalor, spirare vult ? Omnes hujus saeculi aliam ha»
ejus (ibid.), nusquam dicium est, posuit in corde ejus, bent consolalionem suam, el < Vaj vobis divilibus,
sicut diciltir digno el fideli viro, Prope est verbum ait Dominus, quia habelis consolationera veslram
in corde tuo el in ore luo (Deut. xxx). Non enim in (Luc. w). > Ad discipulos autem suos dicit: < Et
corde per dileclionem sapiebat ea quae Dei sunt, ego rogabo Patrem, et alium Paracteium dabit vo-
quamvis ore per scientiam proferat ea quae Dei bis, ui maneat vobiscum in aelernum (Joan. xiv). >
sunt (/ Cor. n). Islum modum soiramenti, de quo Alium Paracletum^dixil, videlicet idcirco, quia dua
PATROL.CLXIX *
i5 RUPERTI ABBATISTUITIENSIS 11
KtmtParacleti, niullum dissimiles, imo et opposi.li, ^f ipsis diviliis superbi, quibus, ut supra jam dicltttn
liinc Spirims Dei, illinc spiriius bujus mundi. Unde esl, < Vaevobis, > ait ipse Lamuel, < quia habetis
*>lcum dixisset: « El alium Paraclelum dabit vobis, consolalionem veslram (Luc. vi); > et quasi quaerc-
unbjunxii , « quem mundus non polesl accipere, ret idem Lamiiel, qttam ob causam lalibus vinuin
quia non vitlet eum, nec scit eum (Joan*xiv), > videli- lioc, lalibus uolil miiterc islum Paraclelum, <quia
cct stta paraclcsi consolatum et incrassatum babens nullum, ail, secretumest ubi rcgnat ebrielas,>ebric-
cor suum. Et quidem bonus et acceptus esl sensus, tatem noniinans illorum sttperbiam, ipsam consola-
quo diclum est anle nos, Spirilum sanclum idcirco tionis ipsorum abundanliam seu confiuenliani. Ibi
alittm Paracleturn a Filio esse nuncupalura, quia profeclo nullum est secrelum ejusmodi, quale vinmn
Filius ipse Paraclelus cst, alius in persona, non islud expciit, quale Paraclctus iste requiril. Quale
alius in naltira ; sed nihilominus hic sensus quem enim secreinm exoptat? Nimirum ut lioino jngum
nunc dieimus placel, imo et expedilior esl. Denique porlans ab adolcscentia sua, soiilarius sedeal ei
in beata Trinilate est quidcm, cl necessario confi- lugeal (Thren. 111), pracsentem anie ocnlos sttos
tetur ad saltilem, quia esl pcrsonarum pluralilas, habens causam cur lugere debcal, videlicet quia
sed 20 non esl im ulla paracleseos, id est consola- morlalis in pcecalis, aut in peiiculis pcccaiortim
tionis dualilas. Hic profeclo in hac opposiiione, ubi B I vivii, rationcm reddilurus antc tribunal iremcndi
Deo mundus opponilur, diccndo : <Et alium Para- jutlicis, ubi quanlacunquc habita fueril consolatio
clelum dabil vobis Paler, spirituin veritalis, qucm praesenlis saeculi, nihil proderit (// Cor. v). Quam-
mutidus non polest accipcrc, quia non vidil ctim, > obrem, sictil vere vanilalem illam contemnit, dicens
manifesia est dualiias paraclescos, quia sicul duo cum Psalmista : < Renuit consolari anima mea
sunl spiritus, alitis mundi, alitis Dei. Undc Aposto- (Psal. LSXVI), > quia ergo non est ibi lale secretum,
lus loquilur: « Non spiritum hiijtis mitndi nccepi- < Noli, ail, o Lainuel, regibtts, > id est supcrbis
nius, scd Spiriltim qui ex Dco esl(/ Cor. n); > s:c < dare vinum. > Plerumque accidit, ut lalitim
el duos paracletos, niliil commune habenies recie qnispiani gusiata, ut sibi visum est, aliqtia vini
dici ratio consenlit, alium spiriluiii hiijusmodi, qni hujus porliuncula, scilicel acceplo sapienlioc sive
consolalur filiossaeculiin dcliciis transiloriis, alitnn scicnlioe sermone, sive proplietia, sive generibus
Spirilura Dei, in quo soto consolationcm iiabcnt linguarum, sive aliqtio caeterorum charismatum quae
filii Dei , filii Sponsi, qui abialus est ab eis distribuit idem Spiritus, < idem Dominus, idem
(Matth. ix). Deus, dividcns singulis proul vull (/ Cor. xn), >
CAPUT XIII. ulcreitir eo in superbia facerelque haereses el schi-
item deeadem dignalione tpiranlh ubi vult, jvxla^-C smata. Hoc est quod dicil de regibus illis : < Ne forte
illud in proverbiis : « Noli regtbus, o Laniuel, noli bibant e( obliviscantur
regibus dare vinum; dale siceram moeremibus, el sam filiorum jodiciorum, et muleni catt-
tinum his qui amaro sunt aniino. > pauperis (Prov. xxxi). > Obliviscuntur
Igilur quod dictum est: < Spiritus ubi vult spirat,> namqticjndiciorum haeretici, dttm male judicant vel
sic venerabiliterjnielligilur, quod non casu, scd citm senliunt de Scripturis sanctis, el hoc csl rnuiare
ratione judicti alias spirare velit, et alias spirare no- causam filiorum pauperis, scilicet Christi, qtti cttin
lil, quam videlicet judicii ralionem Sapientia nobis dives esset, ait Aposlolus, pro nobis pauper faclug
ihsiiinal in parabolis Salonidnisverbishujusceinodi' esl (// Cor. viu). Quihus ergo vel qualibus debetur
« Noli regibns, o Lamuel, noli regibus dare vinum, vi1111 ni consolaiionis bujus? < Date, inquit, siceram
quianullum seCretumest ubi regnaiebrielas.neforie mcerenlibiis, et vinura his qtti amaro sunt animo. >
bibant et obliviscantur jitdiciorum, el mulenl cau- Mcerentesilli sunt, amaro animo illi sunt.quibus est
sam filiorum pauperis. Date siceram inoerenlibus, praeseniis vitae Uedium, ct futuroc dcsideriiim, et
et vintim his qui amaro Sunt animo. Bibant et idcirco laudant magis niortuos quam vivenlcs,
obliviscanlur egestatis suae, el doloris non recor- sicut dicit Ecelesiasles : < Qtii cognosctinl laciy-
dentur amplius (Prov. xxxi). > Lamuel quippe, quod j. niosnm cxsilium sunni (Eccle. iv), > juxta illud:
interprclatnr in que Deus, ipse esl Chrislus in quo < Super flumina Babylonis illic sedimus ci fleviutus,
revdra Detis, qtiemadmodumAposlolus dicit:« Deus duin recordaremur Sion (Psal. cxxxvi). > Isli
erai in Chrislo, munduin recoucilians sibi (// Cor. < bibanl, > isti Spirilum Paraclelum accipiaul, < et
y). Ncc vero ita Dous in illo, sicul in nobis, sed obliviscantur bujtisce egcslatis suae, et doloris lin-
multo differenliiis, ita videlicel ut Verbum Deus, jusinodi noii recordenltir amplius; > cerii facti cx
et assumptus homo uitiis Chrislus, tina persona sit. isto pignorc (Ephes. i) quod pedes saiiciortiui jam
Yintim quod dat iste Lamuel, sine dttbio hic Spiri- siinl stantes in ulriis luis Jerusalem, ubi nttlla cst
tus sanclus est, qtti cum datus essei apostobs ab egestas, ei dolor non eril ullra (Apoc. xn).
ipso dicenie : < Ego miltam proniissum Patris uiei CAPUT XIV.
in vos (Luc. xxiv); > et illi loquerenlur linguis,
Qtiod mmror sanclorum, et amaritudo animi eorum
slupentes,qui audiebant, nescienlcs quidcm ipsi quid descendutex magim virlule fidei, el idcirco cvnso-
dicerenl , sed lamen verum dixerunl, quia imislo lalione Spirilus suncii digni sunt.
pleni sunt isii (Act. n). Reges qttibus vitiuui lioc 0 igilur dttlcis moeror cl o amabilis amariiiido
dare nolil Lamuel, divitcS sitni bujus sxculi, cl iu aiiimi, lam niagnam habens rciuuneralionem g&uJii
48 DE CLORIFIC. TRLMT. ET PROCESS. S. SPHUT. — LIB. II. 46
sancti, tam jucundam visilalionem lanti Domini, .\ sollicitudinem acriorem vilam aggredi sublerfu-
tam suavem consolalionem lanli Paracleti: untle lc giant, et pene desperenl de cura Dei, si in aliquo
habet spirilus hominis, unde illi promisisli? Niuti- horum vel ad tempus deficiant. ldeo Dominusdicit:
rum ex virtuie fidei, et verum illi lestimonium per- < Si autem fenum quod hodic est, et cras in cliba-
hibes, quod fides ejus magna sii. JNisienim fidem num miltiltir, Deus sic veslil, quanio magts vos
baberet in penetralibus suis, uon incederet moe- mininite fidei? >{Ibid.) Modicavero fides est, ubi
rens, non esset amaro animo, non se cognosceret propler melum mortis, siib ariiculo persecutionis,
egenum et pauperem, non diceret, verbi gratia, vocem quis abscondit Chrislianaeconfessionis: quod
quod dixit Rex praepotens el splendidus in gloria fecit Pelrus ttlii Christum negavit (Marc. xiv), el cae-
regni sui : < Ecce sictit oculi servorum in matiibits teri aposloli, qui relicto eo omncs fugerunt. Wco
dominorum suorum, sicut oculi ancilke in manibtis et Pctro dixit, cuni ccepissel mergi, quia videns
doniinae stiae, ila oculi noslri ad Dominum Dcum venlum validum limuil: < Modicaefidei.quaredubi-
noslrum donec miserealur nostri (Psal. cxxn). > tasti?» (Matth. xiv.) Similiterct in alia lempestale,
Nesciret diccre, quia niullum repleti sumiis dcspe- lam Petro quam caelcris disciputis : < Quid limidi
clione, nescirel qtialem vel quantum in Adani bo- eslis, modicaefidei? > (Matih. vm.) Utraque namque
iiorem perdidil, quantiim in illo opprobrium, quan- 'B tempestas, futuram lurbationem Judaeorumsiguili-
lam despeclionem haerediiavil. Hoc elcnim scire cabal. Prima, ubi scriplum est : < Ipse vero dor-
lidei esl: Fides aulem. ipsa hominis vita est (Habac. miebat, cum navicula operirelur Jluclibus (ibid.). t
n). Unde ct Dominus in Prophela dicit, et Aposlo- Ejus rei signum erat quod dormiente Dominodormi-
lus ineniinit : < Juslns uuteiii ex ftde sua vivit tione morlis, discipulorum fides habebat periclitari.
(Rom. i), > sive : < Juslusaulem meus cx fide vivit Secunda, ubi < venit ad eos ambulans super mare
(Hebr. x). t Pulchrum ergo et pitun est videre liiinc (Maith. xiv), >et apprebendit manum Pelri da-
inlroilum Paracleti, ubi slanti illi ad osliuui ct manlis, quia dubilans cceperat mergi, signum fuit
pulsanii, fides januam aperit, et ille ingressus, de- resurrectionis, in eo ipso quod supra mareambula-
inillil se dignanlissima inclinatione in amplexum vil, amhulaiurussuper fluctus mortis, sicul scriptum
fidei, et ccenat cum illa, et ipsa eum eo. Nunqiiid est : < Qui ascendil superoccasum.Dominus nomeii
soli Filio Dei dicere competil: «Ecce sto ad oslium illi (Psal. LXVII),>et consolaturus eumdem Pelrura,
et pulso; si quis audieril vocem meam et aperueril ul non amitteret gradum apostolicum, qui lunc
januam, iniroibo ad illum et ccenabo cum illo, et utiijue clamavit, eo quod ccepisset mergi, quandn
ipse mecum (Apoc. in), > et jnon ctiam Spiriiui egressus foras, amare flevit, et Dominus lacr.yman
Paracleto? Imo et huic, nam ipse Filitts Dei, sive < tcm respexil. Porro magna fides est, ubi lam apo
Verbum Dei , nunquam nisi pcr Spiriium san- stoli quam cseteri sancti, non solum mori non ti-
cttim, huc ad manendum introire consuevit. muerunt, verum eliam mori propter vitam aeternani
lpse Spiriius sanclus dux cst ilineris, sive introilio- proeoptaverunt (Luc, xxn), secundum exemplum
nis, et miro atqtie ineffabili modo, cum ipse sit illorum Irium puerorum, qui, cnm dixissent regi.
donum Palris el Filii, cum eo inodo, de quo nunc Nabuchodonosor ; < Ecce enim Deus quem colimus,
ftgimus, scilicet sensibili gralia, qttaeniagna praero- polesl eripere de cainino ignis ardentis, et de ina-
galiva est, introierit, el Palrem dat et Filium, id nibus tuis, rex, liberare, > addiderunt adhuc;
est cognitionem eflicit Patris et Filii. < Quod si noliterit, nottitn sit tibi, rex, quia deos
luos non colimus, el siatuam aureamquam erexisti
21 CAPUT XV. non adoramus (Dan. m). >
Dedislantia fidetquod el magna fides, et modica CAPUT XVI.
fides,eiminima fides, cerlas ob causas nominenlur Item
in verbis Domini. de mugnmfidei mmrore sive amariiudine, et de
El nos quidem fere omnes fidem habemus, elenim eoquod : < Salomwi loquilur Cor quod novitumari-
ludinem animmsum in gaudio ejus non miscebilur
< sine fide, ait Aposlolus, impossibile esl placere % exlraneus. i
Deo (Hebr. xi), > sed magnam fidem non omnes ha- Nimirum ad hanc fidem perlinet iJJedolormceren-
bemus, unde el ejusmodi graiiam noii omiics acce- liuni, vel eoruni qui amaro animo sunl, propierea
pimus. Deniqitecsi el magna fides, est et modica quia diu peregrinaniur a Domino dum in corpore
fides, esl el tninima fides; si non ita esset, non di- vivunl(/ Cor. n), et nultam ab hoc saeculoconsola-
cerel alibi Dominus : < Magna esl fides lua (Matlh. tioueni recipere Volunt.Gemunt, gcmunt, nec salicm
xv). >El alibi: < Quid timidi estis, modicaefidei? > idcirco gcmunt qttia morituri sunl, sed idcirco quia
(Mallh. VIII).El alibi : < Quanto magis vos, mini- vivunt; ei idcireo vitain ipsamdeflent quia viveinlo
ma?(idei! > (Luc. xn.) De tribus istis differenliis, peccare timent. lbi est locus, ibi causa poslulat, ut
breviter aliquid pro elucidatione dicendum est : Mi- eo, quo jam diclum est, modo spiret, « Spiriius,
nitna fides est, ubi homines Christiani quidem, et qui ubi vull, spirat. > Quo fructu? cujus rei.effectu?
Christum confitentes, sed in saeculari conversatione Nimirum,ut donum aliqtiod suimel infusionetribual,
vivenies, ita de craslino cogiianl, et sollicili sunt, el iribuendo quasi manu piae consolationis faciem
dicentes : < Quid manducabimus, aul quid bibemus, plorantis animoedemulceat, et lacrymam ejus abs-
aui quo operiemur (Malih. vi), > ut propter hanc lergat el quasdara percipiat gaudii priinitias, < ut
47 RUPERTl ABBATISTUITIENSIS «
.iniligel ci a diebus malis (Psal. xcm), et palienter A suissei, quidcontinuo sequittir? < et factusesl, in-
vivat, donec veniat tempus suaevocationis,et sedens quit, in cordc mco quasi iguis exsesluans, chususqus
homo solitarius cum Deo loquatur quoiies vttlt et in ossibus meis, et defeci, ferre non susline..; (Je-
Sn dono quod accepit exerccatur. Hinc esl illtfd : rem. xx). > Juxta hunc sensum se habet et illud
< Cor quod novii araariludinem animaesuae, in gau- quotl Psaliuista prsemisso, « Posui ori meo cusio-
dio ejus non miscebilur exlraneus (Prov. xiv). > diam, cum consisleret peccalor adversum rae, ob-
Quaenaraesl amariludo animae, nisi peregrinalioisla, niiilui, et humiliatus-sum, et silui a bonis; > conti-
pro qua vel cujus inluilu dicil, ut jam supra merao- nuo subjunxit : « Et dolor meus renovalus cst,
ralum esl, Psalmisla : « Itett mihi! quia incolalus concaluil cor meum intra me et in meditatione
meus prolongatus est, mullum incola fuil aniina mea exardescet ignis (Psal. XXXVIII).> Vere
inea, reuuit consolari anima mca (Psal. cxtx). > ergo vocem ejus audis, quia tacere non polest, si-
At vero islam amariludinem non omne cor novit. lere non audet. lbi enim est prseceplor, qui tubam
Multa corda sic oblusa sunt, ul non senliant, imo vocis largiius est, el dicit ei : < Clama, ne cesses
atnaritudinem, dulcedinem pulant; non peregrina- (Isa. LVIII),> et his similia. Sed tu forte hoc ignoras,
tionem, sed patriam existimant viloehujus moram quod lalem intus monilorem habeat, et idcirco io -
aliqttanlulam. Et quidem amara illis est mors cor- R queiiiem derides, clamanlcm subsannas. Sequiiur
poris, itno et ipsa memoria tnortis, quomodo Sapiens crgo : < Scd nescis unde veniat aui quo vadal(/oa>i.
dicil: « 0 mors, quam amaraest memoria lua ho- m). > Revera nescis unde veniat, nam forle in alio
niini pacem habenli in subsianliis suis; viro quielo cubiculo eras et dormiebas, quando ille Dominus,
ei cujns viae directse sunt in omnjbus, et adhuc ille Paracletus, illum cujus vocem audis vigilantem
vaienii aceipere cibum ! > (Eccti. XLIX.)Sed causam videns sicut Psalmisla dicil : < Anlicipaveriinl vigi-
mortis, quae vere amaritudo est, non consideiant lias oculi mei (Psal. LXXVI),> magna dignatione
quod per peccaturamors introierit in bunc mundum, declinavil in eum, aut sicut flnmen iaclis, aul sicut
non recogitant. Nonparva ergo sejunclione lugentes torrens ignis, juxta illud prophelicum : < Quia haeo
sejungit non iugentibus, dicendo, < cor quod novit dirit Dominus : Ecce ego dectino in eos ui flunien
ainaritudinem animoesuae.ingaudioejus non misce- pacis, et ut torrens inundans glorisc gentium (/»>,
bitur extraneus, > el hoc idem esl quod Salvalor LXVI).> Solet enim ipse procedens, quocunqtie pro-
ait: < Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur cedit, suaeproccssioni conipeleniera facere appara-
(Maith. v). > Quod enim est gaudium cordis illius, lum el secundum graiiam quam importat de mullis
nisi consolalio Paracleli hujus sancti Spiritus, visi- divisionibus gratiarum, congruum advenlus vel proe-
lauiis eor illttd propter scientiam amariludinis ip- 'C sentioesttaeseusibus animae,aul corporisetiam oculis
sius? Et bene de islo gaudio dicit, quia in eo « non exhibere signura.
miscebitur extraneus. > Jpse esl enim spiriius veri- CAPUT XVIII.
lalia, et docens omnem veritaiem, sicut et Psat- Narraiio quorumdam iignorum, cum quibus visila-
mista dicit:« Spirilus tuus bonus deducet me in tionem siii Spirilus sanctus diebus nostris qttibus-
dam dignanter infudil.
torram reciam (Ptal. CXLII),> cusiodit animam, ne
De signis majoribus nunc interim laceam , vidcti-
snbrepat spirilus decepiionis vere extraneus, quia cel de
verilati conirarius. Hic jam fruclus estmagnte fidei in signovel significatione qua super Dominum
specie columbae (Matih. m), et super apostolos
quaejanuam sicut supra dictum esl Paracletu huic,
ui iniroirel, aperuit moerendo in amaritudine, ct ejus apparuil inigne (Act. n), ul erat el illius judicis
iram npbis miiigaturus et islorum corda eaieniis
uolcndo sive renuendo lemporaliter consotari. inlirma per zelnm bonum accensurus. De minoribus
CAPUT XVII. qtios noslro tempore vidimus non pigeat, vel uos
De eo quod, Dominus prmmisso, « Spiritus ubi vult sct-ibere, aut aliquem altendere, si fuerit benevolus,
spirat, i subjungit, <et vocemejus audis, sed nescis qtticunque haec legere dignabiiur. Puelke cuidain
unde veniat, aul quo vadat; i el quod veniensidem
spirilus signum aliquid ostendat, compelensgralim ]0 nomine Waldrada?, cttm esset fn apparalu nuplia-
quamimportat. rum, quae tamen animo ejtts non sedebant ipsa
Qtiid landem cum lali vel tanta dignatione spira- nocle, vigilanti enim aliis dermientibus sic afilavit
verit spiritus ubi vuit ?.< Et vocem, inquit, ejusau- iste Paracletus, ut praemagniuidine caloris evigila-
dis.sed nescis unde veniat aut quovadal (Joan. m).> rent qui dormiebant, el inclamarenl putantes qttud
Verus sermo quem dixil, < et vocem cjtis audis. > arderet ipsa domus. Jacebai juxia raairem viduam,
Non enim lacerepolest qui graliamaccepil ejusmodi, sancloe viduitalis proposilum habeniem, cura per
etianisi interdtim propler catisam vel discrimcn fenestram domus stiperiorein ecce advenit et intravit
aliquod tacere velit. Exempligraiia : « Factus sum, ignis magnus ei descendens ad eam, quaesola haec
ail Jeremias, in derisnm lota die, omnessubsaunant videbat, inos et in secreta ventris illius iliapsus esl.
inc, quia olim jam ioquer, vociferans iniquiiaiem, Prima ipsius mater prae magiiiludine ardoris, quo
el Vaslitatem ctaraito. El faclus est mihi sermo Do- foriiler langebatur, somno excussa esl ei iuclamans
iuini in opprobriuin, et in derisum tola die, et dixi: altius: surgile, inquit, surgile, ardenius, ardemus.
Nonrecofdaborejus, nequeloquarin nomine illius.> At itle ignis erat non comburens, sed illuminaiis,
Cuui hcc dixisset, et hoc dicio 22 tacere propo- non corpus consumcns, sed animce lucens. Cuiti
49 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. II. 50
crgo tiirbarenliir ei ardorem quidera seniireiii, se.l K gratiarum cjusmodi, recie et vcraciter dicit lpsa Ve-
iguem non videreul, tandem pcrsensil maler quod ritas, « etvocem ejusautlis, sed nescis unde veniat,
ardor ille de filia veniens sese diffunderet, quse jam aut quo vadat. > Audis vocem gementis, audis vo-
divino aniore inflammata, vuluerato corde flebat cem verba Dei loquentis, sed nescis vel quali de
abundanter, iia ul ex illa hora per mullum tempus camino gemiluosa vox formala sii, vel quali de flu-
lacrymis fluere non cessaret. Quam vocem cjus ex- mine vox exsullationis el confessicnis imbuta et lae-
litnc audivit aliqtiis? Conligerat enim illi secundttm lificala sil. Hoc est nescire unde veniai; et quiil
hoc ipsum capilulum, quod tractamus nunc, qttod esl nescire quo vadal? Nimiruin nescire quid desi-
dixii Dominus: < Spiriltis ubi vull, spiral, el vo- dcret, cur exsultans gemat, gemens exsullet. Ipse
cem ejus audis, sed nescis unde venialaut quovadat scilquo tendat, et secundum scienliam verum to-
(Joan. III). > Quain ergo vocem ejus exlunc audi- qtiiiur : < Quemadmodumdesidcrat cerVusadfonles
vil aliquis nisi volum ct proposilum, el lenorem aqtiarum, ila desiderai anima mca ad le, Deus (Psal.
sancla: virginilatis? Denique usque ad senccluiem XLI), >etcselera his similia. Tu forle, duin ille se-
in proposilo permansit et in reclusione vitam soli- creium se esse pulat, vel secrelum habere quod
lariam dux.it, tandemque cursu consummato ante aniai, ul absque arbitris forliter pro velle suo ge-
bos annos ferme quatuor pro terrenis, de qiiarum " mat, et vocem sui gemilus ipse audiat, quam utique
iucdio vocata fuerat, nupliis ad coelesies, ul credi- ipsum audire, sicut panem comedere detectat, ita
inus, nuplias transmigravit. Alius quidara cum penc ut veraciter possil dicere : < Fuerunt mihi lacrymae
iuconsolabililer lugeret incolatum suum prolongari meaepanes die acnocle (ibid), i tu, inqttam, forle
(Psal. cxix),el cum Ecclcsiaslico laudaret morluos casu, illo ignoranle prope 23 accumbebas, et eo
inagis quam vivenies (Eccli. iv), et sicul de Anna ejulante in sublime et gemilibus frena laxanle, au-
legitur (/ Reg. i) nusquam vultus adolescentis in disli el miralus es, audisli et compassus es, quippc
diversa niitlareniur, quadam nocte ctim se sopori qtii ejusmodi vulnus necdum expcrlus eras, et id-
dedisset, dolore plenus el totus in hiclti, ccce vidit circo nesciebas lantorum gemituum, quse velqualis
quodammodo ccelum desuper modice aperiri, alque causa erat, et revera mirari poleras. Quis eniin
inde quasi talcutum lucidum subslantiae ineffabilis, tam fortiter gemere potest pro aliqua saeculi amari-
substanlise vivenlis, velociter atque dicto citius tudine, quam gemil ille qui ejusmodi est prse di*
demitli, quod illapsum pectori ejus, magnitudine vel leclionis Deidulcedinc? Ibi plane est quod Aposlolus
pondere suo protinus illum sorauo cxcussit, auro loquilur : < Nam quid oremus sicut oporlet, nesci-
gravius, melle dulcius. Quod ubi illapsum cst, pri- f mus ; sed ipseSpiritus poslulat pro nobis gemilibus
nitini quidem atiquanlula morula qttievil, seque ab inenarrabilibus (Rom. vni). >El vere ntiruni atque
onini u.olu conlinuit, illo quoquequiescenle (ulforle ineffabileest, quod cum iste Spirilus illis, qui di-
resupinus jacebai), ei exspeclanle evenlum rei, mox cunl: « Super flumina Babylouis illic sedimus et
auletn moveri coepit et circuire uterum interioris flevimus, dum recordaremur Sion (Psal. cxxxvi), >
homiiiis, ulerum animae, quem, ul faletur, ipsc pro consolalionedelur, unde ct diclus vel nominalus
nesciehat ealenus, quod lantae esset capacilatis. esl Paracletus, hic idem adveniens, cum se infude-
Circuibat itaque modo ntirabili res viva et vera rit lolumque animse liabitaculum in possessiohcm
vila, semperque circuitus sequens erat praecedente suam redegerit, adauget gemitus, multiplicat lacry-
major; mulloqueamplior, donec tandem uliima infu- nias, crebriora distendit suspiria, facie iamen
s.o veluti quoddam magnum flumen inundans, hoc da- permanente Iselissima,ila ut tu oppido mireris hi-
bat intelligi vel senliri, quod loltim aniraaevel cordis larilalem vultus in publico, cujus quasi per insidias
cxceptoriura plenum esset, et plus capere non posset. delitescens audieras gemitus in occullo. Sicut ergo
Quofacio, ilerum quievit paulisper, ut neque influeret nescis unde veuiat, iia et illud nescis quo vadal, nec
quodjam fecerat, neque efffuerelquod postmodumfe- satis unquam scire poteris, nisi ct tibi similiter
cit, et interim volebat homo interior quasi facieracla- D conlingal, nisi simile vulnus ab islo spiritu pie-
riusvidereilliussubstautiaevivenlis.sedquodammodo lalis excipias.
occultabal se ut nonviderelur facies ejus, cum valdc CAPUT XX.
iiiaguo pondere portaretur et in magna dulcedine
In isto qui inspiralus gemit, probatum esse illuil quod
seniiretur. Poslmodum coepii reflecli, aliamque in Verita*promiltensdixit: < Amen, amendico vobis,
partem circuilus agens in modum fltiminis, per lae- si qu.d petieriiis Palrem in nomine meo, dabit vo-
vum latus effluxitvidentibus oculis interioris homi- bis, >el ile eo quod Aposloluster Dominumrogavit.
nis, quod cum ultimis fluclibus cfllueret, paululmn In isto sane probatum esl illud quod Veriias pro-
subsistit, et ecce videbam, ait, quia substaniia illa miitcus dixit: < Amen, amen dico vobis, si quid
pulcherrima quasi aurum liquidura eral. petierilis Palrem in nomine meo, dabit vobis (Joan*
CAPUT XIX. xvi).> Quam enim ob causara, vel quo jurc istuti
ut nisi quia quod pos-
Ilem de eo quod ait: tEl vocemejus audis; i quod vox conlingit, quod peiit accipial,
hominis inspirati gemituosa sit; quid sil nescire ttilal non nisi secundiim Detim posmlal? Hinc Apo-
tinde veniat, quid sil nescire quo vadal. stolus cum dixisset, quod supra memoratum est,
Igilurquia nemo scit, nisi qui accipit, quamlibei < ipsc Spiiitus postulatpro nobis gemilibus iticnai-
51 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 52
rabilibus > conlinuo subjtinxit: < Qui aulem scru- lt postquam semel illa, de qua nobis liaclenus senno
latur corda, scit quid desideret Spiritus, qnia fuit, familiari visitalione sese infuderit in secrela-
secundum Deum postulat pro sanctis (Rom. vm). > rium aniirne, rursns ila sese inde auferat offcnsus
Oionergo quivis feslinare debet, cum audit, t si quid aliquo crimine, ut animam semel deoscutatam sua
petieriiis Palrem in nomine meo, dabit vobis, > ut consolatione prorsus deserat et derelinqnat desola-
ftat sibi quod petit, qtiia non omnibus istud con- lam sempiterna desolalione. Super hoc brevjtcr
gruii, scd illisdtintaxalqiii Paractelum islud accepe- respondere libel, qtiia nimia confidenlia res pericu-
rntit seciindum Deum postulanicm pro sanctis, quod losa esl. Non vuti Apostolus quemqttamnimium cori-
revera esl, postulare in nomine Salvatoris, quem fidere.qui de semelipso dixit, et ulique pro exemplo
itinc in eodein sermone promiitebat apostolis suis. ad utiliiatem nostram dixit: < Ecceenim me non
Sed dicil aliquis : Ipse Aposiolus qui illa scripsit arbitror comprebendisse(P6i/ip.iii).> Alidem alibi
quae prsemissa sunt, <elSpiritus postulal pro nobis,> cum dixisset: « Sed et gloriamur in tribulalionibus,
et caelcra, qtiique prsccipuam habebal ejusdem Spi- scientes quod liibutatio palientiam operatur, paiien-
ritus gratiam, sicut ibidem loquiiur : < Sed el ipsi lia autem probationem, probatio vero spem, > con-
nos ipsi primitias spiritus habenles, ipsi intra nos tinuo subjunxit: <Spes aulera non coiifuudil, quia
gemimus (tfcW.); > ipse, inquam, pclivit, et non ^ charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per Spi-
daltim est illi. Ait eiiim : <Datus esl mihi siimulus ritttm sanctum, qui datus esi nobis (Rom. \).i Igi-
earnis meae, angelus Satanoe(// Cor. xn),propler lur non audemus quidem securilatem praedicare
quod ler Dominum rogavi ul discederet a me, et dixii illi, quicunque esl ejusmodi, qtii talcm sancli Spiri-
inibi: <Suflicit tibi gratta mea (ibid.). i Nam virius in ttis gratiamdequaloquimur, accepit, quam appellat
infirmitate perficitur.» Nonne secundum Deum pos- Aposlolus < primitins spiritus, > verumlamcn hoc
lulavit? aul nunquid non erat ipse unus de sanclis, dicere non dubilamus, quod spes illitts flrmior sit
pro quibus istttm gemiiuosum spiritiim poslulare aut esse debeal pro lali conscientia, pro eo quod jam
dixil? Altainei) non fuit dalum illi. Ad baecinquam: senserit quia cusiodem babet itluin tle quo scriplum
Unde hoc habemus quod non daluin fueril illi? est: < Ecce non dormitabit neqtte dormiet, qui cus-
Nunquid hoc ipse dicit? Scimits quidem nostros todil Israel (Psal. cxx.) > llocenim dicilur ilti, qui-
majores et nobis multo meliores hocdixisse, ;hoc ctinqtie Israeli similis faclus esl. In quo? nimiriim iu
scripsisse qund non fuerit exaudilus, ei circa hoc eo qttod siciil ille cum Deo tuclalus esl (Gen. xxxn),
laborassc ut ostenderent illi non-fuisse itlile ut et contra Deum fortis fuit et invaluil, dixitque ad
exatidireiur. Verum et si atictoiiiate illorum,qui ^ eum flens el rogans eiiro, qu:c vera foniiudo esl,
uiagni bahenlur, nos quisquam premere velit, nihi- sicut Osee memiiiii, dicens : <Et invatuil ad ange-
loniimis dicere non dubitamus, quia exuuditus fuit. lum et conforlalus est; flevit et rogavit eum : non
Quid enim si non stalim, non ad primam, non ad dimiitam te, nisi benedixeris mibi, el benedixit ei
secundam, sed ncque ad lerliam rogalionera exaudi- in eotlem Ioco (Ose. xn); > sic el iste nonnibil luc-
tus fuil? Denique nec Salvalor hoc dixit: Si quid lalus est cum Deo, flendo quod sciret se esse pere-
petierilis Palrem in nomine meo, slatim dabitvobis. grinuin, et forlis fuit contra Dcum et non poterat
Sed neqtie sie intelligi voluil, quippc qui dicturus : Deus superare eura, non potuil se coniinere fiente
< Pelile et accipietis; pulsate ei aperielur vobis illo el rogante quiu de multitudine viscerum suo-
(Mallh. vii), > pulchrum exempltim perseveranliae rum Spirilum Paracleium effundercl in eum. Qui
pFsemisit. < Qnis vesirum, inquit, babebit amieutn, ergo custodivit illum lsrael et gentts ejus, ut confir-
etibit ad iltuin media noeie, et dicet illi: Amiee, maia benedJclio, quamvis muliis illius populi pec-
commoda raihi tres panes,> et caetcra, usqtie catis offensa non deficerel, donec Chrisius ex eo
< propter improbiialera tamen ejus surget, et dabit nasceretur : <Eccc, inquil Psalmisla, non dormitabit
itli (Luc. xi.) > Ne ergo dicas mihi quia non fiiit neque g4 dormiel (Psat. cxx), > le yerum quoque
exatidilus, et quod ab illo nequam angelo lalis beros ) Israelilam custodiel ut non pecces, sed etsi peccave-
usque ad finem vilse fuerit colaphizatus. Denique ris, cilo peccatmn deplores, juxta illud : < Amen,
fuerit hoc divinse dispensalionis, ut interim colaphi- amen dico libi, qui credil in me, etiamsi mortuus
zareltir, ne juvenem extolleret magniluda revelalio- fucril, vi.vei (Joait, xi.) >
num, nam ut virum proveclum militemque emeri- CAPUT XXIL
tum, deindeab ejusmodi colaphis redderet secttriim,
Quod nulli nimia securilas habenda sit, el de eo quod
liene decuit illum omnta suavitcr disponentem (Sap. Apostolusail: tNotite contristare Spiritum sancium
nVcani et reverendi capiiis anliquum dierum. Dei, > et quod David, quia conlristaverat eum,
« Redde, inquil, mihi tmtiiiam salularis lui. i
CAPUT XXI. Igilur non nimia securitas habenda vel praesu-
mcnda est cuiqiiam du,m vivit, imo qtntnto fami-
Vtrum postquam iste Paradetns semel famitiari vixi-
talione sese infuderit, contingere possit ut sese tiarius expet lus est osctiliim illud consolanlis Para-
auferat, et animam illain deosculalam prorsus el cleii, de quo, ut supra mentinimus, Apostolut
irrecuperabililer derelihquat. dixit: < Quia charilas Dei diffusa est in cordibus
Hic Jam qoaeritur, utrutn necne iste Paradelus nosiris per Spiritiim sanctum qui dalus est nobis.
85 DE GLORiFIC. TRLNIT.ET PROCESS. S. SPIRIT. — L!B.III. a
(Ttom.v), > lanlo sollicilior esse debel, ne contristel. A Spirilus Domiui, de quo sic scriplum est : < Ubi
etiuidcin Spirilum, sicul itlem Aposlolus dicil: < El Samuel un.xit eum et directus est Spiriuis Domini in
r-oliic contristarc Spirilum satietum Dei, in quo David, a die illa (/ Reg. xvi) > in reliquum, sed non
ti!gnali eslis in die redemplionis (Ephes. iv).> El lani laetumvel juctindum in motu vct allraclu suo se
exponens quibus ex accidenlibus soleat conlristari: exbibcbal, sicut eatenus solitus fueral, nec tam cito
« Oinnis,inqttii, amariludo, et ira, et indignalio, et recuperavit laeiiliam sive jucundilalem illam, nisi
clamor, et blasphemia lollatur a vobis cum omni tisqtie ad satisfactionem congruam, passtis inlerini
maliiia (ibid.) i Nam est quidem impassihilis nalura foras et inlus tribulationetn magtiatn, ila nt fere
Spirilus sancli, vcrumlamen dum se commovet ha- milli magis quaiit ipsi coiigrtieril dicere: « Tribula-
hilans in homine donum ejusdcm Spiritus sancli, lioiiein et dolorem inveni (Psal. xiv). > Sciendum
ipse homo in ipso inotu muius dulceilinis, el plus quippe quod inttis doluil, eo quod contrislasset
jsent.itseveritatis, si quidnegligentius egil: quod me- Spirilum Domini (// JR«?gr. xili), et quse foris Iribula-
Jius noverunt illi qui experli sunt. Exempli gratia. tio provenit, scilicet domeslica cladcs; sine dubio
David bacc experlus erat, qui dicebat: « Et Spiri- acriler illum leligii; et quamvis secundum corpus
iinn samclumtuura ne auferas a me, >slalira sub- evaseril gladium filii sui, gladius lamen usque ad
jtingens: « Redde mihi Iseliliam salularis lui, el R animam pervenit, « ferrum aniir.am ejus pertransn
spiritu principali conlirma nie (Psal- L). > Nimiriim, vit (Luc. n). >
qtiatnvis gra\\ler pcccasset, non recesserat ab ipso

LIBER TERTIUS.

CAPUT PRIMUM. minis Palris etFilii cl S*pirittissanctF, sletimusali-


Renedicendumesse Dominuma nobis quanlttmpossu- quantisper in capite libri quo dicium est: « In
mus,eiquod major sil in laude, muiia enimabscon- principio creavit Deus ccelum et lerrani, el Spi-
dita tunl, el pauca vidimus operumejus. rilus Dei ferebatiir super aquas (Gen. i); > sed di-
< Benedicenles Dominum , > ait quidam Sapiens, ligeulia contemplandi processionem Spiritus sancti
< Exaltate illum quanium polestis, major euim omni longius abduxit nos. Redimus nunc ad ipsum caput,
laude. Exallanleseum, replemini virtute, ne laborc- et de felicilate sanciorum angclorum aliquid ejus-
tis, non eniui pervenietis. Quis vidit eiim, el dem sanctae Trinitatis, cui assidue benedicunt,
enarravil? et quis magnificavil eura.sicut est ab diccre inlendimtis.
initio?Multa sunl abscondila, majora his, patica enim 25 CAPUT II.
vidimus operum ejus (Eccli. XLIH).>Quaepattca vide- De angelica creatura, quod facla sit ubi dixit Deus:
t Fiat lux, i el de judicio Spiriltts sancti in dam-
ral iste, cum haec diccrcl: i Alliludinem lirmamenii naiione lenebrarum, sive principis tenebrarum dia-
el pulchritudinem ejus, solem speciosum , vas admi- boli.
rabile, opus Excelsi, speciem lunae etglotiain stel- ,„ Ubi dixit Deus: « Fial lux, et facta est lux; et
larum, quae illuminanl mumlum? i ut caetera opera vidit Deus lucem quod esset bona, et divisil luceni
Doraini; ac deinde viros gloriosos legerat vel audie- et tenebras (Gen. i), > creaturam esse angelicam fa-
rat, quos vel in quibus Dominum laudare incipiens: clam, et nomine lucis bonos angelos, lenebrarum
-t Laudemus, ail, viros gloriosos el parentes noslros autem vocabulo malos esse angelos significalos,
in generalione sua (Eccli. XLIV).> ILecomnia pauca et multorum et maxime Patris Auguslini non parvi-
parva judicans comparaiione majorum vel plurium, pendcnda firmal aucloiitas. Verum nos in alio operu
« Mttlta, inquit, abscondila sunl majora his, pauca de crcatura ista mirabili, et caeteris quse dehinc
enini vidiinus operum ejus. > Qtiaenam stint illa Scripiurse series creala vel facla narravit, lalius
iiiiijora vel ptura abseonditael non visa ? niinirura iractavimus, el renim ordinem pro posse diligenter
anie altitudinem lirmaincnli pulchri a quo iaudare prosecuti sumus. Ntinc ad praesens proposilum per-
tespit, facli fueranl angeli quammulli ac novem linet pia jucimdi feslivitate sermonis celebrare bea-
ordinibiis dislincli, de quibus vcl de qiiorum gloria titudinem bujus lucis, lanquain speculum snminae
orJinala ac multiplici recle dicere poluit, abscondila Trinitalis, ct laudare sive admirari judicium Spiri-
sunt a nobis, el < posl viros gloriosos, > quorum ius sancti in damnalione tencbrarum sive principis
latnlem in ordinem digessit usque ad Siinonem Onise ]rj diaboli tenebrarutn, quia perlinel conlemplatio haec
filitim, venturus erat Christus Dei Filius lanla fac- ad laudem processiohis ipsius, de qtia jam aliqua
turus in primo el secundo advenlu suo, ut de ormri- diximus, ad glorificationem Trinitalis de qua simtil
bus quse noverat, vo.lquae ealenus ante ipsum facia dicere proposuimus.
fuerant, recie dicere polueril: « Pauca enim vidi- CAPUT III.
musoperum ejus; > et nos quidem juxla proposilum De eo quod ait Dominus ad B. Job : < Nunquid nottj
quod proposuimus, abscondilum in agro Scriplura- ordinem cceli,el pones rationes ejut in terra f »
ruiii, quoerere sive osiendcre thesaurum saacti no- i Nunqttid nosti ordinem cceli, ait Dominus »&:
55 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 56
beatutn Job, el pones rationes ejus in lerra? > (Job A tur aquaequse sub firmamento sunt in locum umim,
xxxvni.) Subauditur, ut ego, et respondeas: non. et appareat arida (Gen. i), > ita et hic continuo pest
Nemo enim i isi solus Deus novii hune ordinem prsescriptum versiculum subsequilur : < Congregans
cceli, cujus uuiversiias bic designata cst nomine sicut in ulre aquas maris, ponens in ihesauris abys-
lucis, dicenle Seriplura : < Dixitque Deus: Fiatlux, sos. Timeal Dominum omnis terra, ab eo anlem
et facta esi lnx. > Attamen aliquibus Spiritus san- commoveantur omnes inhabilantes orbem. Qtio-
clns revelavit ut parlim quasi per speculttm et in niam ipse dixil, et facla sunt, ipse mandavil, et
aenigmale viderenl (/ Cor. xm) adhuc vivenies in creata sunl (Psal. xxxn). > In quibus nimirum dictis
carne iliuin dicenlem cosli opus bcaice Trinitatis ler et !si pulchra subest allegoria, nihilominus tamen
trinis distinclum choris, quorum nomina hsec sunt: veridica magnificaehistorioe manet el non evacuatur
angeli, archangeli, lhroni,dominationes, printipatus, lillera. Igttur < VerboDomini coeti firmati sunt, et
potestates, virlutes, cherubim alque seraphim (Rom. spirilu oris ejus omnis virtus eoruin, > id esl, sancti
vm). lsie ordo cceli ordinatus ad videndam alqne angeli habitantem in semetipsis habentes beatam
laudandam glcriam sanclae Trinilalis, tanlse est bea- Trinilatem, unum Deam Patrem, et Filium, el Spi-
titudinis, ut recte admiretur Aposlolus et dicat rilum sanctum, flrmiler in ordihe suo consistunt.
omnibus qui illud ad socictatem illorum secundum B Nam Dominus ipse est Pater, Verbum Domini ipse
prtescienlium et praedesiinaiionem Dei vocati sunl, est Filius, Spiritus oris ejus, ipse est Spiritus san-
el justificali atque magnilicali illuc perveniunt ae clus, iiiiuin ct unicimi sanclorum angolorutn et ele-
perveuluri sunl: < Oculus non vidil, nce auris audi- ctorum hotninum firmamentum, ut jam in aeternum
\\l, nec in cor hominis ascendit, quse praeparavit non movcatur pes alicujus eorum, el qui jam ordi-
Deus his qui diligunl illcm; > statimque subjungit: nati, adhuc illuc ordinandi suni.
< Nobis autem revelavil Deus per spirilum suum CAPUT V.
(/ Cor. n). > Quibus nobis? Ulique bominibus in Primum in illo beatorum
spiriiuum sanclo ord'ne
lerra manentibus, ierrcnam h.ibiluiionein littjus cor- conlemplandum etse ordinem sancta; Trinilatiii,
poris inhabiiaiilibus. Quis alius istis rcvelaret uisi quod illa gloriosa eivitas, cujus sancta Scriplvra
Deus? Cum igitur dicil: < Nunquid nosli ordincm tolie* meminit , amaiorem liabeut Deum amore
ineffubili, qui videlicel nmator apud Jeremiam
cosli, el pones rationes ejus in terra? > bene, ut conteinplum se esse querilttr ab anima infideti.
jam dicium est, subauditur, ut ego, et respondelur: Ipsa cst civitas gloriosa, de qua lam multa Scri-
r.oii. Nunc ipse ordo cceli quid sil, et quomodo ipse plurae loquunliir nobis, et exempli gratia, sic Apo-
qui loquebatur iiaee Deus, rationes ejus posuerit- in stolus dicit: < Scd accessistis ad Sion montem et
lerra, qitantum possumus et quanlum accepimus ex civitatem Dei vivcntis Jerusalem coslesiem, et mut-
Deo, vei ex ipsis quibus Deus revelavil per spiritum torura milliuin angelorum freqtieniiam, et Eccle-
suum, nostra infanlia gestil effari parvulis similibus siam primitivorum qui conscripti sunt in ccels
noslris. (Hebr. xn). i Itcra ad- Galatas : < llla autem que
CAPUT IV. sursum est Jenisatem lil>era est, quae est mater
'
Quid sit ordo coeli, sive ordo ccelorum, et Ue versn nostra (Gul. iv), > el mutla his simiiia. In hac ergo
psalmi: t Verbo Domini coili firmati sunl, el spi- beala civitaie, in islo bealorum spiriluum ordine,
ritu oris ejus omnis virtus eorum. >
qtiem Doiuinus novit, primum conlcmplari cupiinus,
Ordo cceli sive ordo coelorum illud est firmamen- oculo licel exiguo, gloriam sanclae Trinitaiis, etqui
tum eorum, de quo Psalmista : < Verbo, inquil, Do- aliquam similitudinem vestigare pulchriludinem il-
inini cceli firmati suul, el spirilu oris ejus omnis vir- lius firmamenli, quo 26 >slam matrem nostram,
tus eorum (Psal. xxxn).> Qui sunt enim illi cceli, nisi islam civitalem gloriosam, sibi copulando firmavit
omnes sancti in quibus Deus habilal? quamobrem, Dominus, et Verbum Dominiel spiritusoris Domini.
et dieuntur et sunt ceeli, quia Dens habitat in illis. Qualem vet cujus rei per simililudinein? Nimirum
Angustior vero sensus est solos intelligere apostolos rj per similitudinem viri legilimi, genus vel posleriia-
Christi, quos incarnatum Verbum sua prsesenlia fir- tem suam propagare eppido cupientis. El ob hanc
mavit.et Spiritum sanctum ad perfeclionem confirma- causam conjtigium sibi assumenlis, exempli gratia,
tionismisileis deccelosedensaddexteramPatris Anie qualis fuit Davitl, fortis utique, el in omni marilali
coelosistos valde paucos, quamplures el nobis innu- copula legitimus vir, exceplo serm<uie Urioe Ethaei.
nierabiles eranl cceli, id esi sancli. Et levabat oculos INam revera illo exceplo, legitime vixii, quolquot
suos David illuc, dicens : < Ad te levavi oculos meos, uxores babuil, uipote pluribus indigens filiis aiqne
qut habitas in ccelis (Psul. cxxu). > Maxime ergo cognalis, quia rein grandem susceperai, scilicet
prsesenli loco dum dicilur : < Verbo Domini cceli gubernacula regni, cum essel homo ejusmodi, ut
firmali sunl, et spiritu oris ejus omnis virtus eoruni, > ipse dixit: < Ego auiem sum vir pauper et lenuis
sanctos angelos inlelligimus, prseserlim quia sicut (/ Reg. xvin); > pauper videlicet rerum posses-
illic, ubi scriplum est: < Dixit Deus : Fial lux; et sione, tcnuis exiguilale familiae. Nec vereamur ni-
tacta est lux. > Dt inde sequitiir : < Dixil Deus : Fiat niium pudorati, de hoc viro, sive de aliquo buie
tirmamentum in medio aquaruui, el dividal aquas simili, secundum rera conjugalem assumere similitu-
ab atjuis. > Et subinde : < Dixit Deus: Congregen- dinem, ad coiitemplandam causam Dei, propter
'
97 DE GLORIFIC.TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. III. 58
quain 1attt n aiieiii • osir.un Jernsaliin ccelesletn el, A Dctis, et senien cjns quotl cst Vcrbnm ipsitts, et
creavit et sibi copulavit. Ipsemet quippe in multis amor ejus qui est Spiritus sanctns. Igilur, quamvis,
Scripttirarutn locis seipsum vull agnosci quod ama- ul supra jam diclum esl, caro et spiritus dissimilia
tor sit. Exempli gralia, etini in Jeremia dicit : sint, nihilomiiius lamen alii|tia hic similitttdo esi,
« Qnomoilosi contemnal mulier amatorem suttm, sic qttia videlicei, sicul generaiio carnis ab
aliqtto se-
couiempsit me domus Israel (Jer. m).>Ergo econlra mine ejtis et amore ejtis patrattir, sic generatio
veraciter dicas :« Quomodo si libenter admittal mu- spirilus a Deo Verbo ejus el spirilu oris
ejtts con-
lier amatort m siiuin, sic libenler admisit me vera sumtnaliir. El si aliter exponi
potestjam dicta sen-
domui Israel, vera civilas Sion, ccelestis Jerusalem. teniia : < Nunquid nosti ordinem cceli, el ra-
pones
1 a-jne secuiidiifn ejusmodi siiiiitiludinein causam tiones ejus in terra
(Job xxxvm), > nihiloniinus ta-
vel opus Dei, opus sanclac Trinitalis speculari licet men sensus isle, quem diximus, locum habei ct
itt illo ordine'coeli, in illa sancla et ter beala Jeru- pomlere non carel,
quia nttllo modo splendidius ra-
salem. Esl enim in his simililudo, quamvis dissimi- tiones ordinis coeli Deus in lerra
posuil, quam rege-
li , qtiia videlicet caro spirilui quideiu dissimilis esl, nerando per aqtiam fdios
lucis, iluros in illum ordi-
sed laiiien dissiiniliuin islorum aliqua simililudo esi: nem coeli ad angelos lucis : < Ertint enim, ail ipse
« Quod nalum est ex carne, ait Domiuus, caro est,
Domiiitis, sicul angeli Dei (Matih. n). >
el quod naium esl ex spiritit,spirilus est (Joan. m).>
Sed jam acccdamus ad rem. CAPUT VII.
CAPUT VI. De eo quod Aposlolus: t Decebal enitn, inqtiit, eum
propler quem omiiiu, el per qnein omnia, > efqnod
Quod secundum simililttdinem amatorh, in quo hmc parum nobis sit scire quod per eum,nisi etinm scia-
tria sunt, amalor ipse, et amor ipsius, et crenien- mns quod propler euin facla sil el angetica crea-
t im, propler qnod ad propaqandam prolem amore luru, et omnis creaturu.
sno ducitur, unus sit Deus Puter, et amor ipsius
Spirilus sanclus, el Verbumipsius. Adhuc ad supradictam similitudinem et illud pul-
In amalore tria sunt, amator ipse.etamor ipsius, chte accedit, quia, sicttl lcgimus , vir nonnisi pro-
et cremenium, propier quod ad propagandam pro- pler amorem sobolis conjugem ducit, sic et Deus
lem amore suo ducilnr. Similiter in Creatore nostro Paler nonnisi propier amorem Verbi sui crealuram
qni amatorem se nominat, ut supra diclum sil, sunt rationalem, crealuram angelicam de qua nunc lo-
tres. Ipsc et amor ipsius, scilicel Spiritus sanctus, quimur, et crealuram hiimanam de qua post haec
el Verbum ipsius, quod non est aliud quam cremen- loculuri sumiis, condidil. Ilinc Apostolus de ilio
lum ejus, setnen ejuS; Filius cjus. Hx>csimilitttdo C scilicet Dei Filio loquens : « Decebat enim, inquit,
quamvis, ut sicut jam dictum est, Ionge dissimilis, eum propler quem omnia, el per quem omnia, qui
iia ut spirilus carni, vel caro spiritui, adeo vcra est mulios filios in gloriam adduxeral, > etc. Non solum
ut in Isaia quoque scripium esl : « Nunquid ego hoc dixit, « pcr quem omnia, > sed primum dixil,
< propier quem omnia, > quia videlicet ipse est
qui alios parere facio, ipse non pariam, dicil Domi-
nus, si ego qui generalionem coeteris Iribuo, sterilis omnium causa. Per ipsuin facla est isla lux, quia
ero, ait Dominus Deus tuus? > (Isa. LXVI.)Loqueba- sic scriplum est: <Dixil Deus: Fiat lux, et facta est
tur enim buic ordini cceli, huic, de qua nunc loqui- liix. > Si dixil el facta est, utique per Verbum facta
nuir, Jerusalem magnse et sanctoe civiiali. Unde et e:-t. Sed parum est scire boc, elenim plus habet
prolinus dicil: « Laetamini cum Jerusalcm el exsul- delectamenli haec sententia fidei, sciendo quod
late in e.i, omncs qui diiigiiis eam. Gaudele cum ea etiam propler ipsum facla sit, scilicel ut ipstim in
gaudio, universi qui lugebalis super eam, ut sugalis semetipsa creaiura haec liaberet, el habendo lux
elrepleamini abubereconsolalionis ejns(ifcid.),>etc. existerel. Ipse enim lux est, el tttique lux non facta,
Nesciremus quidquam de ordine vel generalione Ittx ab aliquo illuminata, sed illuminans, et proinde
lux vera. Comparalione ejus qualiscunque litx, qui-
ejttsmodi, nisi raliones ejus in lerra posuissei ipse
qui novit. Quomodo enim posuil? Ipse spirilus Dei, vis angelus Ittcis, recte et fideliler negattir esse litx.
Ilinc Joannes evangelisla de Baptista Joaniie : < Non»
qui lunc ferebalur super aquas, dicente Deo : « Fiat
lux. > Ipse, inquam, etiam nunc fertur supcr aqttas, inqiiil, erat lux, sed ut lestimonium peihiberet de
dum in Chrislo baplizamur. El hoc est Deum.liccre: lumine. > De ipso autem Cbrislo Domino : < Eral,,
Fiat lux, regenerare nos, ut qui eramus aliquando inqtiil, lux vera, quse illuminal omnem homiiienv
tenebroe,jam iiunc in Domino sumus lux. In hoc est vcnientem in hunc mundum (Joan. i). >Joaiines cl
regeneratio, quia jam dictus amaior Deus animam quivis angclus lucis, sive homo filius lucis, sic lux.
credenletn impraegnat Verbo suo, dignam amore dicilur vel esl, tanquain lucerna, id est, lux non cn-
suo. Verbum enim semen esl ejus, sicut ait Jacobus rens materia : Verbtim auiem Dei, Verbum Detia.
apostolus : <Voluntarie genuit nos Verbo veritalis, ipsa lucis est subslanlia. Nec enim aliud esl illi essc,
ut simus inilium aliquod crealurse ejus (Jac. i). > et aliud lucere; islis aulem aliud esse, el alittd esl
Semen hoc nonnisi cum amore suscipitur, Verhuin lucere. Diligendo quippe lucem, ipsi sunt lux, sicut,
boc nonnisi per Spiritum sanctum iinmillilur. Hoec econira a"poslatae angeli odiendo lucem teucbc*
est Triniias unus Deus, amalor crealurse rationalis sunt.
69 RUPERTl ABBATISTUITIENSIS 60
CAPUT VIII. A Adam qtta.si utttts ex nobis factus esl (Gen. III); >
27 ftiin revera potius propler peccalurn « comparatus
Item de processione Spiritus suncli : quod in nos sii juinentis, et sititills faclus sit illis (Psal. xLvm).>
hominesduobus dalis dijfundatur, altero auod est El sicut filia
ln remissionem peccatorum, attero quod est in IJabylonisvirgo dicitur cum sit mere-
divisionesqraliarnm; in sanctos aulem angelos uno Irix (lsa. XLVII). Iiaque ei quod ibidem illi dicitur :
lanlum, quod esl in divisiones gratiarum. « Omnislapis preliosus operimenttim luum, sardius,
De processione Spirilus sancli, qiti hoc operalur, topazius, jaspis, chrysolilus, onyx, beryllus, sap-
et in illis bealis spirilibus ct in nobis hominibus, ut phirus, carbunculus el smaragdus (Ezech. xxvm), >
pi-r hoc ipsuin quod verbum Dei, Filium Dei, ma- qul sanctorum sunl novem ordines angelorum, cum
iifuiem in nobis habenles, Filii Dei nominemur et improperio diclum esse sentimtis, quia sic sibi ille
siinus (Joan. m), boc in superiore diximus, quod arrogavil, ponens, ut supra diclum cst, < cor siinni
. itttobtis dalis, sive per duo dala diflnndattir; allcro quasi cor Dei, > et dicens, <in cathedra Dei sedi. >
qttod est dari in reniissioncm peccalorutn, alleto Denique solius Dei < csl o;ierimenlum omuis lapis>
qttod esl in divisiones graliarum. Vcrum nobis dun- ejusmodi, id est omnis pertucidus ordo angelicse
taxal honiinilMisislis duobus modis dalur. In sanclos dignitaiis, sicul dicittir in psalmo : < Confessionein
auiera angelos uno modo, sciliecl in divisioncsgra- " et decorcm induisli amicius lumine sicui vcstimenlo
liarum larga dignatione cffusus est. Nam nt in (Psal.cm), i id est, decora confessione sanciorum
remissionein pcccatorum niinquam delur apostatis (qtiiomnes luinen, idest, filii lucis sunt,) sic es
. angelis, judicium verum fuit, ei csi ejusdem Spirilus indutus, sic es ornatus ul aliqttis veslimcmo suo.
ktncti. llli namque cmn suo priucipe diabolo non Quodnimirum parum est de solis inlelligere Iiotni-
per infirmitatem seu pcr iguoraiiiiam, sed per nibiis, lilii lucis ; nam ct sancti angeli, irao el pri-
superbiam peccaverunt. Citjts vilelicct superbiae muin ipsi lux el filii sive angeli lucis, confessione
iiiiigniludinem Spiritus prophcticus apudEzcchielem suii dccora Crealorem suuin indtierunt, cl ipsi sunt
deuolat verbis hujuscemodi, diaboliim coarguens de qtiibus iilem ipse Dominus ad beatum Job dicit .
sub nomine principis Tyri : « Eo quod elevaium cst < Ctiin me laudarent astra malutina, et jubilareul
cor luum , dixisli : Deus ego stnn, et in ca- oiinies filii Dei (Job xxxvm). >
thcdra Dei sedi, el dedisti cor itium quasi cor CAPUTIX.
Dei (Ezech. xxvm). > Item sub nomiue Pharaonis
« Ecce draco Qnod recle et justo Dei judicio diabolum Spiritut
regis jEgypli: ego Pharao, magne, stniclus sno respeclu indignum judicavil, reum
qui cubas in medio fluminum luorura, et dicis : «_ mterni delicii,etde ruina ejiisdem diabuli, et quod
Meus est fluvius, et ego feci inemetipsum(Ezech. posiius fuit in monlesancto Dei.
xxix). > Pro bujiismodi superbia senleitliam dara- Qttia igitur per superbiam peccavil, recte eljusto
nationis seternae accepit, de ccclo |irojeclus(.4/)oc. judicio Spirilus sanctus procedens a Patre cl Filio
xn) factusque princeps tenebraruin diabolus, qui non in illum, sicut in eleclos angclos, sed omnino
fnerat angelus speciosus. Unde apud eumdem pro- ltnge ab illo declinavit, eamdein passus ab ipso re-
pheiam dicitur ei : < Tu signaculum simililudinis pnlsam, quam ex hominibus similibus ejus passus
plenus sapientia et perfcclus decore, in deliciis pa- est, vel palitur dicens: < Qtiomodo si contemnat
radisi Deifuisti, > etcaelera, usquc < replcta sunt mulier amaloreni stium, sic contempsll mc domus
inleriora tua iniquitate, et peccasti, el ejeci te de Israel (Jer. m). > Sicul enim ittum populum Israel
ttionle Dei (Ezech. xxvin). > Quibus ntique verbis sibi adduxit, et legcm sivc labulas Testamenti dedit
lriapraedicanlur,horrihilisejussuperbiaeinslrumenla, illi in monle, qui et ob hoc diclus esl inons Dei
sapienlia, decor sive pulchriludo, niaxime ubi sub (Exod. xx), hocexigeus pro cunclis beneficiis suis
iiomiiie Assur dicitur in eum, omne lignum paradisi ut ditigereut eum, alque dicens : < Et nunc, Israel,
non est assimilatum illi et pulchriiudini ejus, quo- quid Dominus Deus tuus pelii a lc, nisi ut timeas
n'aiu speciosum feci eum. Terlium ejus fuit magui- D DominumDeum tuum, et diligas eum ? > (Deut. \)
tudo, nam < cedri, inqtiit, non fuerunt alliores ilio et mitlla his similia. Sic et illum malignum in coelo
in paradiso Dei, abietes non adaeqiiaverunl summi- posttit, quemadinodum dicit: < El posui tein inedio
tatem ejus, el platani non fucninl oequalesfrondibus monte sanclo Dei, in medio lapidum igniloruin am-
ittixis(Etech. xxxi).> Cselerumvera magniludo Deus btdasti (Ezech. xxvm). > Hoc ab illo exigens, ut
est,etvera sapienliaVerhumDei,FiliiisDeiest,elvera Crealori ct lanlo largilori haberei gralias, utpoie
pulcliritudo Spiritus sanctus esi; quoebeala Trinitas ralionalis crealura, et tanquaiii lapis appositus vel
«aiiclorutn angelorum et magiiiiudo et sapienlia et prseparalus in foraminibus suis, susciperel ligaturas
pulchrilutlo est; al ille diaboltis magniludinem illam auri vinculum dileclionis Dei. Nam Iiocest quod ea-
iion honorificavit, sapientiani illam nori adoplavit, dem Scriptura dicit: < Aurum opus decoris lui, et
pulchritiidinem illam iion amavit. Quomodo crgo Jbramina tua, in die qua conditus es, prseparata
tiisi per ironiara plenus sapieniia et per/ectus decore stinl (ibid.). i Itaque quia per nimiam, sicut jam
«exlensusqueetprotegcnsdiciiurfuisse?(Psal. XLVIII.) dictum esl, superbiam repulit a seamatorem Deum,
Sunt enim in Scriptura sacra ironiae gravissimae. el contemptuosam ab illo spirilus dilectionis passus
Exempli gralia, cum dicit sancla Trinilas; < Ecce esl repulsam. Neque enim in semelipso unquam
Cl DE GLORIFIC. TRLMT. ET PROCESS. S. SPIRIT. - LIB. III. 62
recipil illum, quamvis ila scriplum sil : < Aurum .A dam non stalim exercuit, non slaliin primogenila
opus decoris tui; > subauditur enim esse debuit vel JBgypli, vcl ipsos iEgyplios cum Pharaoue percussit,
promptuin fuil. Justo valde judicio, Spiriius sauctus sed pritts mtiliis elbonis illum sermonibus convenit,
non sicut ad nos peccatores homines in rentissionem pliiribtts signis levioribusque plagis tentavit, donec
peccainrum procedil el dcinde divisiones graiiarum scirent, qui viderunt eum, sciremus nos quoque qui
superaddit, ila ut in illam crealuram cl complices Icgimus, glorilicalionem Dominiin curribus Pharao-
ejus malos angelos facere unquam voluit, aut pro- uis et exercilus ejtis, quia justus cst Dominus . Pha-
posuii. DcIioc uiiror quosdam coniendcte, dicenles rao autem et poptilus ejus impius. Sic iiiuiiriim idem
qued statim, ut comliius est, cecidit, cum boc Dominus, cumscirelde angelo illo quam essel ntaliis,
auihcnlica nulla Sctipiura Iradiderit, imo el con- debuileiun non staiiin judicare, vel danmare caete-
irarimn sonel quod hic scriptum esl. Prsemisso •ris videntibus, sed tenlare prius, similiterque horai-
namque, <el foramina lua, in die qua conditus es, nem, ut sciremus nosquoquecum angelis sanclis ab
praeparata sunl, > qttid est dicere, et rationalis effectis, sive ex operibus, quod solus sciebal Deus
crealus es, et subtili donalus ingenio, propler quod jam, nullis adhiic nialis merilis prsccedcnlibtis, et
excusationera non habes de pcccalo tuo ; stalim scienles juslitiain ejus, vel in illius angeli ruina, vel
sabjungil: < Et postii te in monte sancto Dei, in 6 in hominis pcena laudarcmus.
medio lapidum ignitoriiui ambulasii,perfeclus in viis CAPUT XI.
luis, > subaudiiur per hypocrisim a die condilionis
luae, < donec invenla esl iniquitas in le (Ezech. Propler quid lam lerribili judicio damnatus fuerit, et
de eo quod in Apoculypti diclum esl : « Unum d*
xxvm). > Et mulla hujiismodi, quse quoniam non capilibus besliai qua: habebal capila sepiem, quasi
possuni sotvi, emn sinl verba divinse auctorilalis, occisumin morlem, el pliiga morlts ejus suitata esi,
necessario iionnulla debet intelligi mora, inler illtid sivehiibetplagamgnudii el vixil. i
qtiod crealus est et illtid quod projectus est vel de Superiusjam diximus, Spirilum sanclum Paracfe-
ccelo ceeidil, juxta 28 Q110^uicil: ' El peccasli, et luni, vinumque vcl siceram consolalionis ejus, se-
ejeci le de monle sancto Dei. > cundum visionem Lamuclis dandum esse <moerenli-
bus el his qui aniaroanimo sunt(Prov. xxxi), >id est
CAPUT X.
hominibus, et qui peccalortim sibi conscii, consianter
Responsioad illum qui forte qttmrit : Ad quid posuit secundum Deuin et ab lioc ssecttlo consolationeni
diabolumin monie sancto Dei ? et ut quid illi tanla
contulit, cum scirel eumSpiritus sanclus <qui omnia recipere nolunt et reiiiiunl. At illi aposlaloe angeli,
tcrulalur, etiamprofunda Dei? > ctira suo capite diabolo, quain longe fuerinl vel sint
Hic foile quserat aliquis : Ad quid illtim talein ab islo laudabili moerore, ab ista dulci amariluiline,
posuit in monie sanclo Dei? ulquid illi lanla conlu- mirabiliter innuit Scriplura libri Apocalypseos,cujus
lil?Nunquid nesciebat» Spiritus, qtii omnia scruta- quol verba, tot pene sunl sacramenla. Imo et
tur, eliam profunda Dei (/ Cor. u), > qtiod ille iapis amplius dicas, parum cniiii pro nierito voliiminis
durissimus aique rebellis, non reccpturus forel in dicluui esl, ail bealtis II eronymtis, nam in verbis
se aurum opus decoris sui ?Ctir ergo illicposuiteum, pene singuiis muliiplices latetit intelligentioe. Quo-
ut ambularet in merio lapidum ignitorum? IIoc qui modo ergo illa Scriptura dicit? «-Et tiniitn, inqitil,
quaeril, quaeral el illud, cur iJem Dotninus hominem de capilibus ejus, videlicel besliae , quoe habebat
in paradiso posuit. Neque eniiu illiini in paradiso fe- captla septetn, quasi occisum in mortein, et plaga
cit, scd tulit. Ergo, ait Scriplura, Doininus Deusfccit mortis ejus sanala esl (Apoc. xm). > Septem bestiae
hominein, el posuit etttn in paradiso voltiplalis, ut capila qtiseilla erexit contia mulierem iii utero ha-
operaretur et cuslodirel illum (Gen. n). Dical ergo : benlem, quae et clamabal partiiriens et cruciabatur
Nunquid nesciebat Deus quod fulurum essel, ulnon ul pareret, ut cum peperissel devorarel filium ejtts;
operarelurel cuslodirel illum ? utqtiid ergo illic po- nos aulem intelligimus seplem regna mundi liiijus
6uil euin? Ad haec,inquam. Non nesciebal Dcus, sed r. principalia, sive nolissima, quse a lempore promis-
nisi angelum in coeloel bominein lentasset in para- sionis beali scininis qttod csl CTirisliis, in boc siete-
diso, ut noia fierent sxculis superventuris, vel quse runt ageme diabolo (cujus corporis sic illa regna
in corde erant bominis, nos judicia ejus laudare recte iiilelligunlur capiia, sictil omues iniqui recte
nesciremus, mullutuqiie deesset nobis de cognilionc dicunltir et sunt ejtis nieuibra) ul promissio nou
Dei, cujus cogniiio vila aeicrna esl, quemadmodum adimplerclur, ut Christtis non nascerelur, aul ul na-
dicit ipse Filius Dei: < Ihec est auiem vita seterna, tus morcreiur, et peiircinomen ejiis.Piiiiiitm illoruro.
ut cognoscant leverum Deum, et quera misisliJesum fnit rcgnuin ^Egypliorum, quod masculos seminis
Christuin (Joan. xvu). > Hoc quod diximus per ali- Abrahae otnnes jussit inlerfici aut in aquis necari
quod siinile melius inlelligilur.CumDominus Moysen (Exod. i). Secuiidumregnumlsraelitarum carnalium,
milteret ad Pharaonem, dicens : < Clamor Gliorum quod maximeregnantc el agenleJczabelproirii$sioiii3
Israel veuil ad me: Veni, mittam le ad Pharaonem,> Verbuin abolere voluit, cultum Baal superadjiciens
elc. Hsec quoque dixit: « Sed cgo scio quod nou vilulis, quod feceral Jeroboam, el pro his inierfieiens
dimillet vos rex jEgypli, ut ealis, nisi per manum prophelas ei suffodiensallaria Domini (/// Reg xix).
validam (Exod. m). > Atiamen ipsara manum vali- Terlium regnum Babyloniorum, quoj populum ilUiro.
63 RUPERTl ABBATISTLTTIENSIS U
captivavit, el ires pueros nolentes adorare staluam A frtisirabilur eiim, et vidcnlibus cunclis praecipita-
quam ierexeral, misil in camitmm ignis (Dan^ m). bittir (Job XL).> Nirac vide quanta res, quauii
Qtiaritim regnum Persarum et Medorum, quod ponderis actio, quam brevi, quam parco designata
agente Aman, universum Judscoruin genus delere est eloquio , dum dicit: « El obstelricanle manu
voltiit (Esiher. III). Quinlum regnum Graecoriiin, ejtis,eductus est coluber lortuosus,) prsemisso, <Spi-
riijiis vires diabolus maxime per Antiochum Epipba- ritus ejus ornavil ccelos (Job xxvi).> Quidnam esi
nem sibi assumpsit, sicut riarrant Afachabaeorum obsteiricare, nisi nascentes infaniulos excipere et
libii (IMach. i). Sextum regnutn Romanorum.qtiod diligenter tractando ad vitam custodire ? Cum ergo
Christiini el marlyres ejus inlerfecit. Septimum hsecdicit, mirabiliter Creatoris nostri designat, quam
regniim eril Antichristi; de isto^recte iuleltigas quod habuii vel babet curam, circa electam creaturam
dicluin est : < Et unum de capitibus ejus, quasi suam tam angeiicam quam humanam pro ipsius
occistiin, in mortem.et plaga morlis ejns sanata crealurae humilitate, sicut scriplum esl: < Cusio-
est (Apoc. xm). > Diabolus enim est, vel erit, qui diens parvulos Dominus, humiiiatus sum, et libera-
plagain oelernaedamnationis in ccelo accepit, sed vit me (Psal. cxiv). > Idcirco et plane et q-jando
< plaga mortis ejus, > inquil, < sanala cst, > sive, ut coelosillos ornaVit, qui sunl sancli angeli, colnbrum
posimodiim repelilum esl, habet plagam gladii et R tortuosum eduxit, idesl diabolumde cceioprojecii,
vixit. Mirabiliterergo, ut supra diclumest, Scriplura ut ablaio scandalo faceret pacem et concordiain iti
har.c dtiriliem ejus innuit. Quid enim est dicere : Sublimibussuis. Et quando coelos atios, id est apo-
llabet plagam gladii et vixil, nisi et damnalus est, slotos ornavit, idcireo cotubrum eumdem lortuosum
ct sttperbil ? Et quid est dicere : Quasi occisum ca- eduxil, id est, foras ejecit, sicul ipse in Evangel-o
pul in morlem, et plagara ejus sanalam esse, nisi tle dixit, ut liberati per sanguinem ipsius a scandalo
pertlitione et separatione ipsius a Deo, quae vera peccati, sciremus et possemus servire Creatoti
occisio el vera mors est, non curare, imo et con- nostro et Redemptori. El quando coelos omnes,
temnere, ac semetipsum quasi vivum, id esl, jiislum id est sanctos omnes, laro angelos quam bomines,
defendere? Non enim vere vivit, aul vere « plaga ita perornabit (Joan. xn), ut ei angeli jam non
ejus sanala est, >sed idcirco dictum est, qma sic habeant negolium adminislrandi.siciit administrant,
sibi arrogat, sic consolatur miser. et usque ad diem illum adminislrabuni; unde et
CAPUT XII. Apostolus dicit: < Nonne oiiines sunt administra-
lorii spiritus, in minisieriUm missi propter cos qui
De eo quod dictum est ad bealum Job : < Spiritus
ejus ornavit ccelos,el obstetricantemanu ejus eductus - haereditatem capiunt salutis?> (Uebr. i.)ei homincs
est coluber lortuosus. i sive hominum spiritus, resumplis corporibus duplici
Igilur non minus scienter quam (ideliler dicimus, gloria corporis et animse remunereiitur, idcirco
ad iaudein liujus procedentis Spiri.tns sancti, quia colubrum eutndem tortuosum funditus edticet, vi-
sicut nunc, ila et lunc super omne cor impoenitens denlibus enim cunclis praecipitabilur, ul oninia
justi el recti in processione sua lenuit iter judicii, scandala de regno ejtis auferanlur, pacemque ha-
donis gratiarum siiarum humiles et subjectos per- beat illa dormitio, de qua itidem ad beatum
ornans angelos, ei relinquens stiperbos diabolum, Job diclum esl : < Quis enarravit ccelorum ra-
«imiilquecomplicesejusoinnis spirittisSitperbiiefilios. tionem, et cohcenlum cceli quis dormire facit? >
Hinc itlud ad beatum Job pulcherrime elverissiine (Job xxxvin.)
29 dictnm est: < Spirilus ejus ornavit coelos, et CAPUT XIH.
obstelricante manu ejus, educlus est coluber tor- De eo
quod dtclum est ad eumdem beatuw Job:
luosus (Job xxvi). > Neque enim, quoniam de bealis < Quis enarravit ccelorum raiionem, i et cur sal-
apostolis recte intelligilur hoc dictum : < Spiritus lem nec ipse Moyses describere debuerit ralionem
cmlorum, id est sanciorum ordines angeloriun,
ejus brnavit coelos, > ideirco minus vernm erit, hbc qui primus enarravit ralionesterrarum et generalio-
sentire vel diccre de illis beaiis angelis, quos ornavil D nes filiorum hominum.
jdem spiriitts, novem ordinibus dislinclos. Et quia Sitper fundamenlura litterae hujiis pulcherriinum
luirc quoque « educlus est coluber lortuosus, > atqtie finnissiraum, libenter atque delectabiliier sn-
.quatido tlixit Dominus : < Nunc judicium est mundi, peraedificavimus,quoad possnmits, coepti serinonis
iitinc pririceps hnjtis mundi ejicietur foras (Joan. aurum, sive argeritum, aul aliquid pretiosorum
xn), > quod lunc fuliirum erat, quando Scriplura lapidum ad laudem Spirilus sancti, qui ornalor esl
jsta condebaliiF, non idcirco minus verum est, jam ejusmodi coelorum. Sed interira oceurrit quaestio,
lunc de coelo illum fuisse educlum educlione lcrri- qnia quaeri polest, cur nullus enarrare debuff cale-
iica, cujus meminit ipse Dominus dicens: < Vide iius ralionem eorumderoccelorum.Elenim cum dicit
bam S»ianam siCul fulgur de ccelo cadentem (Luc. Dominus : < Qttis enarrabit eoelorum ralionem?>
x). > Imo et adhuc tertia vice est educendus idem subaudilnr : ntillus ; ego autem sum enarrattiru-.
coluber torluosus, summse Triniialis atlversarius, Denique Moyses, qui ante beatuni Job, el liiteras
et proinde trinp judicio damnalus atque dainhandits, prhnas, scilicel Hebraicas, Deo vel digilo Dei scri-
scilicet in die judicii, qtiando fiet ittud quod itidem benie, sibique tradente, accepit, fere nihil de itlo-
beato Job Domiifus toipiitur : « Ecce spcs ejus rura ratione coslorufti enarravit, nisi hoc iantuin.
65 DE GLORIFIC.TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. III. GG.
< Djxilque Deus : Fiat Iux, et facta esl lux, el A xxxvin.) Nimirum conccnlus concors est, el> in
vidil Deus lucem quod essel bona, divisilque lucera nullo dissonans cantus, et cjusdem angelicae can-
el lcnebras. Appellavitque lucem diem, et lenebras tionis omnis syinphonia laus esl sanclse Trinilatis,
appellavit nuclem (Gen. i). > Hoc ergo quaeritur, ttt ciijus videlicet laudis summam hanc 30 antlimus.
jam dictum cst, cur ccelorum rationem nulltts eaie- in Isaia : «Sanctiis, saiiclus, sanclus Dominus
nusenarravit, nec sallem ipse Moyses, qui lerroe, Deus exercilinim, plena esl omnis lerra glo/ia
itl est, hominisralionera enarraiurus, de coeleslibtis ejus (Isa. vi), > sivu pleni sunt coeli ei terra ntajes-
iliis soliim hoc brevissime enarravit, sic inceriuin laie ejus. Verus et piilther tonceniiis thordis
et quasi sub velamine, ul vix aliqui Palrum spiri- omnibus bene extenlis cl vocibus cunciis bane
litaliuin inlelligere poluerint, maxime quod Paler (onsonanlJbiis, ex quo, sicttl jam supra dicluiu esi,
Airgiislinus nomine lucis sanctos angelos, cl nouiine educlus esi colubcr lorlttosus onini voce dissonus,
lenebrarum malos angelos designaverii, quorutn omni symphonioecontrarius, sibilator non cantor,
divisio, qua dictum esl : < Divisitque Deusliiccm non piaeecnior atti sttccenlor, imo quantum in ipso
et tcnebras, > illud indical judicium quod catholica fuil, vel esl, lolius sacrae musicse corruplor.
firmiter lenel Ecclesia, quia angeli Iueis nunquain Quoinodo illum talein concenttim coeli Doniinus
ulterius in lenebras, el angeli ienebrarum nunquam " Deus dormire fecil, vel facii? Nimirum dejiciendo
ulterius in lucem redituri sunt. Quisquis islnd sive ejicieudo de ordine vel cboro canlanlium illuin
quserit, cur nec ipse Moyses de illis ccelestibus saepe dictum, el saepeexsecrandum colubrum tor-
plus sive nianifestius aliquid scripserit, sive scribere luosum, quia duni illum dejecii, pacem lirmavil ct
debucrit, quserat el illud cur coelestibussacramentis concordiam fecit in sublimibus suis. Pax illa,
Scripturis, quse posl illum fulura vel facienda erant concordia illa, nonne dormilio esl? Quid eniin aliud
cirea genus humanum, tanlumque grossum, sive nobis hominibus sancta et niysiica tex repromillit,
densitm velamen super facicin suam obdtixeril, ut nisi securitalem illain ineffabilem sub verbo dor-
non soliun ilfi carnales filii Israel, qtii tunc erant milionis? < El comedetis, inquit, panem vestrum
videnies cornutam faciem ejtis, fttgere poluerinl in saluiilalc, et absqtie terrore habilabilis in lerra
(Exod. xxxiv), sicut usque hoilie fugiunt illorum vcsira. Dabo pacera in finibus vesiris, dormieiis, et
posteri, verunteliam spiriluales lilii Israel, ex qtii- non erit qiii extcrreal. > Et prolinus oslendens
bits sumiis et nos, vix aliquatenus Iraciando et quomodovel per qttid eflicialur illa dormilio noslra :
relraclando Scripluram ejus perspicere possumus, < Auferam , inquit, malas. beslias , et gladius
quo lendat claritas vultus ejus, quo inlendantradii f, non transibil terminos vcslros (Ledt. xxvi). > Maloe
cornutaefaeici ejus. Quaerenli hoc vel illud respos- qttippe besliae sunt maligni spirilus, et nialarum
dere dcbemus, quia coetestia sacramenla poriare bestiarum capul csi ille coluber, id est diabolus,
tuuc non polerat tolus fere carnalis mundus, quorum lerminos jam translvit gladitts, id est
sic enim lunc eral mundus, quasi puer sive senlenlia damnalionis aelemse, quam supra jam
adolcscentulus lascivus alque petulcus, cui pro dixiittus. Quid igilur in sermone pulchrius, in re
pane lllorum quibus haeredilas promillebatur in preliosius islo quod ait, < el concenium cocli quis
seiiiine Abrahx , quod est Christus, vix posset dormire facit?> 0 ler qualerque bealus ille coneen-
inveniri paedagogus, qui reprimeret lascivienies ttis cocli, ubi omnis muililudo et concincndo tlor-
morcs ejus posna prsesenle, vindicla prscsto appa- mit, et dormiendo concinit I Sabbalizat enim et
renie, ita ul plerosque illorum ignis absumeret, dormitio ejtis in Sabbalo est ipsa requies Domini,
terra degluliret, serpentinus morsus devoraret septima dies Domiiii, el in illatn requiem introivit
(iYum.xvi). Cura igitur talis esset mundus, quomodo cum concenttt inierminabili, cum voce ineffabili,
illi competeret revelata facie, vel manifeslis sermo- cum extensione infatigabili.
nibus enarrari rationem coslorum, describi sanclo- CAPUT XV.
rum ordines angetorum, cum et ipsa, quse ad ho- rj>
ltem de eodem concenlu, et de verbis concenlus,
niines specialiler pertinent, oporluerit velari mira- sive cantionis illius, quem apud Isaiam audi-
bilia splendidaspirilualium sacramentorum? Proinde vimus: <Sunctus, sanctut,sanctu* DominusDeus.>
satisfaclum sibi esse putet, quisquis illud quaeril, ' Audivimus, ut supra jam dicium est, verba
ciir non sallem Moyses, cui Deus < facie ad faciem qtiaedamconcentus sive cantionis illitts : « Sanctus,
lotjuebatur (Exod. xxxin), > ccelorum islorum ra- sancius, sancius Dontinus Deus (Isa. vi). > Quam
liouem Cnarravit. pulcher, qnam sequalis tenor in verbis, quam cer-
CAPUT XIY. tus, qiiant stabilis! Nulli gradus sunt hic, ntillutrk
De eo quod diclum esl ad eumdembealum Job :, <Et momeulum incremenli sive decremenli in Yoeibus
concentum cmli quis dormire facit., i et qum vel istis. Unde crgo gradus suos accepil inimica lt;cie-
qualis illa dormiliosit. sis? Nam ac si concentus ille sic ceciuisset: Sancius,
Jam nunc ut ad capitulum hic et supra memo- sanctior, sanclissimus, et pluraliter addidissci:
ratum sermo recurrat, quis est ille cceli concenlus, Domini et dii, non singulariter Dominus Deus; ita
et quse vel quatis esl dormitio ejus. Dixit enim: sibi gradus fecit, maxime per os Arii ut diccrct
< Et concentum cceli quis dormire facil? > (Job Spiritum sanctum magnuin quidem , sed FHium
67 RUPERTI ABBATIS TUHTENSIS 68
Spirilii sanclo majorem, ct Deo Palre minorem. A rum angelortim ordinibus toquens (Homil. 34 in
Uhde, inquani, gradus isios accepit impia vel Evang., n. 11), el. spei nostrse congaudens, quod
serpenlina bceresis, nisi ab ipso colubro palre venturi sunuis in illorum societatem, sive, ul ait
mendacii, qttem de concentu illo manus Domini ipse Domimis, seqtiaiiialem, haecinter csetera dicit:
propter dissonanliam ipsius eduxil, et foras niisit? < Isli iiaque qtti parva quse capiunt, pie fratribns
ldcirco talis hscreticus reus est oeternidelicli, sicnt annunliare non desistunl, in aegeloruin numeruin
el pater ipsius diabdlus qui fccit gradus istos, currunl. Alii secrelorura ,C03lestiumsumma et ca-
quibiiSnon ascentlitur ad sttperos, imo descendilur pere praevalent et nunliare. Quo ergo isli, inquil, nisi
ad infcros. In Osee scriptum csi: < Projeclus est inter archange!r>rum numerum dcputantiir? Alii
vitulusiuus Samaria, iratus esl furor meus in eis; mira faciunl signa , valenler operanlur. Quo isli,
iisi|uequo non polerurit emiindari? quia ex lsracl nisi ad supernarum virlulum soriem el nttmeruiii
ipse esl. Arlifex fecil ilkim, ct non esl Deus (Ose. congmuni ? Nonnulli eliam de obsessis corporibus
vm). > Esl auiem bic sensus. Ne mireris quod malignoS spirilus virlule oraiionis, el vi accepiae
sortfes Isracl, scilicet viluli, quos fecil Jeroboam, potestalis ejiciunt. Quo isli meritum suum, r.isi
non poluerunl aul possunt emurtiiari, qnia videlicet inier polesialum ccelcstiiim numeriirn sortiiintur?
"
ipse, subauditur vilulus, sive vilulorum cilltus cx Nonnulli acceptis virlulibus cum ei bonis meliorcs
Israei est. Neque eaim aliunde boc aceepit, ut vi- sinl, eleetis quoque fratribus priiicipaniur. Quojsli
tiilum pro Deo coteret, sicui Baal el Aslaroihj ete; sorlem suam nisi inter principatutim ntimeros acce-
dsemoniorum porienta de vicinis gentibus accepit, perunl ? Nonnulli sic oninibus vitiis dominanlur, ui
forle errahtibits et per ignoranliatn muliis peccan- jtire tlii inler homines voccnlar, qualium uni, sci-
tibits, sedariifex fecit itlum, subauditur Jeroboam, licet Moysi : < Ecce, inquil, Dominus, conslilui le
sive Israel, sciens quia < non est Deus artifex, > deum Pliaraonis (Exod. -vn). > C"o isti., nisi inler
inquam ,sicut manifeste Scriptura dicit: < Dixilque nnjncros dominalionum currunl? Nonnulli hoc in
Jeroboam in corde suo: Nttnc revertettir regnum munere virtutis acceperunt, u.t recie et alios jttdi-
ad Dominuin David, si ascenderil populus isie ut care possint. Quid isli, nisi ihroni suut condi-
faciat sacrificia in domo Domini in Jerusalem. Et toris sui? Nonnirlli lanta Dei 31 ac proximi di-
excogitato consilio fccit duos vitulos aureos (/// lectione pleni siint, ul cherubim jttre nominenlur,
Reg. xii). > Propter excpgilalionein consilii, pro- quia eniin chembim plenitudo scicniim diciiur. Et,
pheia sive Deus arliltcern illuin nuncupavii, qtiia Paulo dicente, didicimus < quia pleniiudo legis est
noii ignoranier sed malitiose peccavil, el ideirco -(_ dileclio (BOIM.XIII),> omnes qui Dei et proxirai
non poiiierunt peccaia illa emundari, ut recederel cbarilatc pleni sunt, ine,iiiorum suorura sorlem
lsrael a vilulis suis sallem tempore unius ex regibus inter cheiubim perceperuat. Noniralli superne con-
suis. Similiter de Ario sciendura coeterisque hscreti- templaliouis facibus accensi, amando ardent, lo-
cis, qui intelligere nolnerunt illuni concenlura quendo el alios accendunl et quos verbo langunt,
coeli, et maliieruiit scindere unitalein cantionis, ardere protinus in Dei atnore faciunt. Qtti ergo iia
quia non esl coruni aniplius illum audire concen- ad amoretn soi Conditoris inflammali sunt, qua
tum cceli, netpie partem aut communionem habe- nisi inler seraphim sorlem suae vocationis acce-
btint cum illis.qui per plaiiilietn sive fidei sequila- perunl? >
tem, absque itlis gradibus inaequaiitatis vadunt, CAPUT XVII.
liinc ut dormiant ct concinant illic, juxia ilhid de Responsioad illos
qui dicunt quod de singulis ordini-
Canlicis gradiitim : « llluc enim ascenderum tribus, bus multitudines cecidemnl , quoniam secundum
tribus Domini, testimonium Isracl, ad confitendum illum seniemiam beali Gregorii ex hominibttsalii in
ilium et alii in illum ordtnem sint assumpii, sive
nomini Doinini (Psal. cxxi); > neqtte enim emun- assumendi.
dari polerunl, sed immundi erunl el in hoc saeculo,
el in fiiluro, ei laborabunl in xlernum, sicul labo- JJ ; Dum hsccdicit, scilicet ex bominibus alios in an-
rabal ille coluber circumdttclor ipsonim, per foralas getorum, alios in archaiigelorum numero dcpuiari,
nares in sudibus el circulum habens in naribus alios inler sjipernas virluies, alios inler ccelesles
(Job XL), atqtie ila nusquam sabbalizans, nusquam potestaies, alios inler principaius, alios inter domi-
dormiens circuit lcrram, dissimulare volensquidem, naliones, alios inter thronos, alios jnier cherubim,
sed non valens faligalionem suam dtim requisilus, alios inter seraphim accipere soriem suae votalio-
unde venis, respondel et dicit: « Gircuivi lerram nis, iionnulli solenl asserere, quod de singtilis ordi-
et perambulavi eam (Jab 1), > ei maxime hoc lem- nibus multiiudines ceciderint. quod itidem in jingu-
pore babens irain magnam, quia scil quod modicum , lis ordinibus ruinse debeanl ex hominibus reparari.
temptis habet, et non diu illi circuire licet. Quid ad IIODC dicere potuimus, aut pOssumus? Hoc
CAPUT XVL' enim pertinet ad raliones illas, de quibus scriptum
Sehlentia beati papm Gregorii de illis cmleslibu* el supra memoratum est: < Nunquid lioslioidinem
sanctorum angelorum ordinibus; qui vel quales cceli,aut pones rationes ejusin terra? >(Job xxxvm.)
homines cujus ordinis socielatemsortiantur. Dicimus crgo : Si de Scriptura qualibet canonica
fiealus papa Gregorius de illis coeleSlibussancto- confinnare possent opinioncm illam, qua prsevenli
69 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. III. 70
suitt, dicentes : Angelos sive spirilps illos, mox ul A limari. Denique qui habent inierpretationem sermo-
crentisunt, i_nsuisordinibus conslittiisse, moxquc et num, ut saliem in una lingua possint enuntiare
illos ceciiisse, et isios in gradibus suis persttiissc, sensum Scripturariim ad utilitatem bjidieni.ium,
conceilendtim esset opinioni. Nunc autem non ita nonne angeli sunl? « Labia enim sacerdolis, ut
cst. Nulla enim Scripiura canonica opinioni itii Dominusin Malachia, ciislodiunt scientiam, el legem
suffragatur, imo et prophetiea veiitasapud Ezechie- requirenl ex ore ejus, quia angelus Domini cxerci-
letn oppido refragalur (Ezeeh. xxn), ul longe supra tuum est (Maluch. u). > Qui auiem etiam genera
meiiioravimus. Proindc recle econtra qua>r.iiiius: Iinguarum aeceperunl, in hoc ipsum non tina lingya,
Quid illi spiritus beali remuuerationis acceperuut verum ctiain variis linguis cliicere possint, ct rie
pro eo quod, peccautibusaposlalicis spirilibtis, ipsi gcnte in gcnteni transferre ac dilalare VerbumDei,
peccare-noltieriinl? Si enini jiiin lunc e.rant ut nuiic qttod maxime sanctis daluin cst aposlolis , nonne
sunl in ordinibus suis stabilili ac perfecti angeli, nitMiiodicuntur el stinl archangcli? In discreiione
archangeli, lhroni, doininaliones, principaius, po- spiriiuum niiiiirum digiiilalem judiciariam rscte
lestales, virlutes, cheriibim alque serapbim, qtio- inlciligis, qnod jitre voceniiir throni, co quod de
roodo exiude lam mulli cadere potueruiil? Veriii spiiilibiis Deo in ipsis pwsidenie, jttdiearc noverini,
gratia : Si eranlin ordine Serapliim, id esl, eorum K juxla iliml : « Nolite omni spiiitui credere, se;I
angelorum qtti diviui ainoris igne arilenl, sive probaie spirilus si ex Deo snnt (/ Joan. iv). > In"
inceiidiuil, qitomodo exinde excidere poltieruni; gratia pr&phetica non inrongrue domtiialionuin
imo quomodo nimquam illitts amoris dulci artUne agnoscitiir auctorilas, quia profecto regibus quoque
arsisse ptilandi sitnt? Verius ergo et ralionabilius propheise doniiiiali sunl, maxiineqiie Elias ct Eli-
hoc dicimus quia iu reniuneratipue prp eo quod non saeus, nani Elisa>oquoque clamavii rex :« Paler hii,
peccarunl, et Crealori suo subjici maluerunt, ordi- Paicr mi, currtis Israel el auriga cjns (IV Reg.
nes illos acceperunt quos habent niinc, in hoc ipstim xin), > caclcrisqtic regtbus prophelaedominali stinl,
ordinaii, verboque Doiuini el spirilu oris ejus fir- et maximo prophelarum Moysi diclum esl: < Ecce
mati, ut anipliiis cadere, id estpeccare non possinl, conslititi le dciun Pharaonis (Exod. vn). > Fides
sicut lapides supra memoraii, auro aslricii, leneniur notine principalnm niereltir? Denique el Ahraliain
iu ordinibus suisdisposilt secuiirium scienliam arli- (JRom.iv), et Isaac, et Jacob.clDavid propler fidem,
fieis ligando ordinali, ordinaudo ligali, ul excidere sive jnstiiiani fitle, patriarcha?, id esl, Palruin prin-
non possint, nec aliud doctoris stipra dicli sermo cipes iioniinali sunl, et Petrus quoqite aposlolus ob
bene reciperenos contpellit. excellenliam fidei, princeps aposlolorum nominari
CAPUT XVIII. merelur. Ergo et onines quorum fides prseclarior
habeiur, recte principattis nominanlur, el ipsi fra-
Alirt scienlia de similiitidine novem ordinum nnge- tribus
lorum, et novemcharismatum Spirilus sancli, quca suis, sivc -Ecclesiis Chrisli principari, id
secundum Aposloittm hominibusdala sunl, dicen- est, proeesse digni habcntur. Gralia saniiatum et
lein : « Alii quidem per spiritum duiur sermo sa- operatio virlulum hoc maxitne differunl, quod gra-
pieniim, > etc. tia saniialtim circa inlirma corpora expendilur, sive
Niinc jam, quia sermo idem nos lxtificavit sccun- per imposilioncm inanuum,siveperalium quemlibet
dum speciein quam Dominus ipse fundavil, dicens: modum. Operatio vero virlulum extrinsecus exhi-
« yEquales enim suiil attgclis, cum sint filii restir- belur in rebus exlerioribus, in elemenlis hujtis
rectionis (Luc. xx), > quia, inqiiam, sitmus ejtis- mundi.sicut maxime factum est per manum Moysi,
dem novenis ordinibus tlisponeiuli, perpulchrum cst qui circa corporum sanilaiem ferre hoc solum fe-
cousidcrare, quia quot sunl illic a Spirilu oris Do- cisse legitur, qttod Marise sororis suse Iepram 32
mini ornamenla cceloruin, lot sunl hic in homiiii- saiiavil (Num. xu). Quibiis ergo gratia sanilatum
bus sam-lis ab eodein spiritu divisiones graliarum. data est, noniie inter poieslates, et quibus operatio
Sic enim ail Apnsiolus : < Unicuique autem daltir p virttilum data esl, nonne jure repulanlur inlcr vir-
manifesiatio Spiriltts ad uliliialem : alii quidein tutes? Porro qui'«is sermo scientiic, ipsi sunt lan-
perSpiritumdalurscriiio sapieniioe, alii autcni sermo quam cbernbim, et qttibus sermo sapicntioe datus
scientiaesecundum eumdem Spiriium, alteri fides in est, ipsi stini tanquain seraphim. In illa gralia
eodem Spiiitu: alii gratia sanitatum in uno Spiritu; maxime aposlohts Panlits claruii, habuit enim scien-
alii operatio virtiitiim, alii propheiia, alii discreiio liam non solum Dei, verum eiiam saecnli; in isla
spirilttiim, alii genera linguarum, alii interprelalio vero Joannes dilectus Domini, cujus sermo tolus
sermonum. IIicc aulein oninia operatur uims atqtie versatur circa charilalem, qu;e vera sapieniia esl,
idem Spirilus, dividens singiilis prottt vult (/ Cor. et audilorcs - inlendil accendere ignc amoris Dei,
xir). t Hoc erga qtti perpendil, scilicet electionem secundum ipsum vocabitlum seraphim.
ex noininibus lol esse tharismalum varietate ornaT CAPUT XIX.
lam, quot ordinibtis illos bcatus sptrilus conslat
esse distincios; potest eiiam aptc secundum catlem De eo quod Aposlolttsdick : « Nusquam enim nr.gAo*
charisniala conjicere, qui vel qtiales honiines, qtti- apprehendii, sed aemenAbrahmapprehendit. >
lasaut cujus ordinis angelis similes debeanl cxis- Adde illud quod idcm AposHus dicil.« Nusqiiaai
^» RUPERTI ABBATISTUITIENSIS 72
enim angclos apprchendit, sedsemen Abraha*appre- A . illaciviias ex angelis el hominibus conslat, ad qunni
hendit (Hebr. 11). > Quorsum islud? dixlinus enim lantum credimushuhv.inuingenus ascendere.quantos
louge snperius, quia nobis homihibus thiobus modiS illic contigit eleclos angeros remansisse, sicut scrip-
datur Spiritus sanclns, aliero qttod est in rcmissio- tum esl : < Constituil lefminos genlhjm, juxta nu-
nem peecatorum, altero qttod esi in divlsioncs gra- merum angetorum uel. i Quod Scriplurae lesiimo-
iiarum. ln sanctos auiem angclos iino modo, scilicet nium, faleor,ulrumad hanc rem confirmandam saiis
iri divisiones gratiarum, larga dignaiione effusiis idoneuni sil ambigo. Prseserlim quia juxla Hcbrai-
est. Nam ut in remissionem peccaiorum riunquam camverilatem, inierpretaiite beato Hieronymo, lali-
defur apnstaiicis spirilibus, judicium verinn fuit, et ler sciipium est : < Constitnit lenninos popiiloruin,
est ejusdem Spirilus sancli. Ut ergo qiianium Crea- juxta numerum liliorum Israel. > Quseliltera qualcm
lori debeas, homo perpendas, et causam luam me- adinic sensutn possit habere, postmodum dicenuis.
lius ipse disccrnas, < adde qnod nnsquam angclos Nunc illud dicere prsestat, quia prppter illa verba
appreliendit, > sed hnmanam de semine Abrahae quaedixit : Sed ul complerelur elecioruni nunterus,
naturain apprehendit lali apprehensione, ul Auelor homo decimusesl ccealus. Sofent plerique arbitrari,
saluiis tuae dignarelur per passionetn morlis con- quod si omnes angeli perslitissenl, nilHaque ruina
summari. Qitoia in hoc est porlio tlebiti lui debitae 1B facla fuisset ex eis, non creareiur, neque fuisset
gratiarum aclionis? angelos el crcavit et eos qui causa cur deberet homo creari. Quod si coiicedilur,
non peccaverunt magnificavit, te aulem et creavit, cavendum est ne ila pueri sinius, ut exisiimemus
el cum imiversus in Adam peccavissei, juslificavit ct Dctlm nulluiu anle rninam angelorum de liomine
insuper niagnificavit. Jusiificavit, inquam, riato illo creando habuisse propdsitum, sed postquam casus
Spiri.tus sancli quod est rcmissio peccatorttm, quo illecontigit, lunc derattmitii venisse in raentcin con-
eieclio creaturae angclicae, quia non pcrierat, non s littm hujusiiiorii, «ciliccl, facere genus noslrum,
iridiguil : magnificavil alio daio ejusdcm Spiritus ob recuperandam hiutiiludinem domus scu familisc
sancli quod esl divisio graiiarum, quorurn in primis suse quae cecidil. Recliusergo dicitur, quia non tio-
ilios coelestes spirilus ornavit, sive magnificavii. mo propter angelos, inio propter hominem quemdain
Angelorum itaque Deus est, libi autem idem Dcus angeli quoque facti sitnl, sicul et caelcraomnia, les-
est et Pontifex, simul vero-el angelorum et homi- tante Aposlolo cum ditit: < Decebal enint euiii
num Rex, unus ideniqite Dci Filiits esl. Cum haec propter qucm onniia, et per quem omnia (Hebr. n),>
ita sini, putnsne plura in aliari pectoris lui ligna, cujus capiluli meinoria nos non praelerivit in
quain angelus, babes ad nulriendum ignem diviiii primo libello praesenlis operis, cttm de printipio
amoris? Sciipluni est enini in sancta ac mystica (2 loqueremur, in quo creavii Deus coelum et terram.
lege Doiiiini: Ignis in altari scmper ardcbit, quem Si enim veruiu dicit, imo quia verum dicit Evange-
nutriei sacerdos, subjiciens mane ligua per siiigulos lista :« Quod facltimesl in ipso, vita ertxl(Joan. i),>
dies (Levit. vi). Igni dehique ligna subjicere, est nitiil excipiens, praemiseral euim : Omnia per ipsum
coninieinoialionetn Lenefieioriim sancloe Trinitatis facta sunl, el sine ipso faciura esi nihil; qnanto
jugiicr babere, el propter heec in amorem ejus magis homo isie decorus, ab ipso Verbo in unilatem
niagis ac magis proficere, el inteiimarilerealiqnan- persouse assiiinendus angeli, qua anlequam angeli
lisper, donec vcniat :d quod petfeclum est, sicul iii fierent, in ipso vila erat? Tcstalur el hoc ipsa Sa-
Isaia scriptuni esl: < Dixil Dominus, cujus iguis est pienlia, qusc non esl aliud quam ipsum verbum, dum
in Sion, el caminus ejus in Jerusalem (Isa. xxxi). > dicil: < Dominus possedil me ab iuilio viarum sua-
Siou namque prsesens Ecclesia est. Jerusalem aiilem rum, > el caetera usque < quando appendebai fnn-
illasuperna civilas, id est sanctorum angeloruni uiii- damenta ierrae, cum eo eram cuncla componeus, et
versilas, de quibus nobis hactenus sermo est. Ergo ludens coram eo omni tempore, ludens in orbe ter-
< ignis Domini in Sion, et caminus ejus in Jerusa- rarum (Prov. vm). > Slatimque subjungit: < Et t!o
lem, > id est, abundaiiiia divini amoris quae iliic cst _. licise ineseesse cum filiis hominum. > Quidnam hoc
praesenli dilectjoiie Dei, sic major est, sicut parvo est, nisi ac si dixisset : Anlcquam Deus quidquam
sive quantulocunque igniculo grandis el valide suc- faceret a principip, et quando baec vel illa faciebai,
censtis caiuinus foriior est. hoc erat in proposilo, ut e^o Yerbum Dei, Verbutn
Deus caro fierem, et in hominibus habirarem magua
CAPUTXX.
charilate elsumma humililale, qusc verae deliciae
Ilem sententia B. Gregorii in illo versu cantici Deu- sunt.
teronomii : t Cohsiiluit termines gentium, juxta
tnimerum angetorum Dei, i pro quo «os sectmdum 33CAPUT XXI.
Htbraicam verilaleminlerprelanleB. Hieronymo.ila
legimus : t Constiiuit terminos populorum juxta Probabilius dici posse, quod non tam Itomo propter
numerum filiorum Israel. i supplendum angelorum numerum, quam et angeli
el hominespropter homitiem Jesum Christum [acii
AUidem doctor supra memoraitis : <Derem drag- sunt.
mas mtilier habuit, qtii novetu sunt ordineS angelo- Igiiur probabilius hoc dicimus, quod non tam
nm, sed ulcomplerclur eicctorum nuinerus, boino hoino propler supplendum angeloruni inin erum ,
«tecimusest creatus. > Idem posl aliqua : < Sttpcrna quam el angeli el homines, propier unuin homineih
75 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRlT. — LiB. 111. 74
Jesum Chrtslum factl sunl, ut quoniam unus Sdem- A Allissimus gentes, quando separabat filios Ariam,
que el Deus ex Dco nalus erai, et horao nasciturus constiluit lerminos populorum juxta numerum filio-
erat, haberet praeparatam <;xutroque iatere fami- rum lsrael. Pars autem Domini populus ejus, Jacob
liam, hinc angelorum, binc hominum, el ipse Deus, funiculus hseredilatis ejus (ibid.), i Nimirum in istis,
et bomo, Dominus et creaior angelorum, Dominus et in bis quse sequuntur commemorando beneficia
et Crealor alque Salvator emineret bominum san- Dei, hoc inlendit, ut benevolentiam alliciat illiu»
ctorum, Dominus, inquam, in eis sicul in domo sua, populi circa cultum Dei, "vel amorem Patris sui. Qui
Rex in gente sua, Deus in majestale sua. Quia, possedil, inquit, et fecit, et creavit le. Qualem au-
sicul dictum jam esi, < et propter ipsum, et per lem ab initio, vel quanto a numero ccepil possidcre
ipstim omnia. > Hoc aspicicntibus nobis pulchrum ' tali possessione, ut ille homo Jacob gens fieret,
est eliam iilud allendere, quia non ante sed post- aut poputus existeret? Nirairum ab ingressu sive
quam ad Abraham factum est Yerbum de promis- introilu Jacob in jEgyptum, dicenle Domino ad il-
sione lam beati seminis (Hebr. n), de adventu vel lum : < Ego sum forlissimus Deus Palris tui; noli
nativitale tanti hominis, coeperunt sancti angeli timere, descende in iEgyplum, quia in genlem ma-
congaudenles homiuibus visibililer quoque interdum gnam faciam te ibi. > El post pauca sic scriptuin
itlud exhibere ministerium, de quo Aposloius : B esl: < Omnes aniriise domus Jacob, quae ingressae
« Nonne, inquit, omnes spirilus administratorii sunt, sunt in jEgyptum, fuerunt sepluaginta. i Porro Jo-
inissi in ministerium (Ilebr. i), > el ila faimliariier seph et duo iilii ejus, Ephraim el Manasses in iEgy
ul hospitio quoque illorum suscipi dignati sunt, et plo erant. llemque scriplum esl: « Erant igitui
appositum sumere cibum more bospilum hominum omnes aiiinise eoruin, qui egressi sunt de feinore
>
(Gen. xvm), ei raulta beueficia per |eos adminislrata Jacob sepluaginla quinque (Gen. XLVI). Profeclc
sunt, sicul passim lestatur ipsa Sacrarum hisloriCa juxta hunc numerum filiorum Israel, qui lunc popu-
sive prophetica series liilerarum. Yerum nos de illis lus esse ccepit, jamdudum conslituerat <Dominus
ipsorum beneficiis sive ministeriis alio in.opere dixi- lerminos populoruin, quando, sicul ibidem dictum
inus aliquid, quod inlilulalur De vicloria Verbi Dei. esl, divisil Allissimus genteSj > et separabat filios
Hic tantum hoc meininissc libuit, quod recte a Adam propter superbiam, ubi lurrim Babel sedifica-
Verbo promissionis, quod facttim esl ad Abraham banl. Hla namque divisione septuaginta tres, quod
de semine ejus (Gen. xn), in quo benedicerenlur aiunt scriplores, vet polius, ut ralio declaral, se
omnes genies, quod esl Christus, cceperunt angelo- ptuaginta dua; genies lotidemque linguseper terras
rum minisieria cum hominihus celebrari sivc fre- esse cseperunt, quae crescendo provincias ct insula?
'
qucnlari, ac si dical nobis Scriptura, quia jure pa- -1intpleverunt. Ilinc bealus Hieronymus ubi Dominus
Iribus iltis angeli famulabanlur, qtiorum ex semine «ixil ad Petrurn : < An putas, qttia non possum ro-
nasciturus eral angelorum Dominus. gare Patrem meum , et exhibebil niihi niodo plus-
quam dupdecim legiones angelorum (Mattk. xxvi), >
CAPUT XXII. illius jam diclae mullitudinis genliura sive populo-
Qualem tensum habere possit lillera hmc, quam se- rtim, toc modo meniinil. Una legio apud velcres sex
cundum Hebraicum beatoHieronymointerprelante millibus complebatur hominum. Pro brevilate lem-
legimus : < Constituit lerminos populorumjuxta poris, numerorum non accurririius explicare typos.
numerum filiorum Israel. >
Tantuin dixisse sufliciat quia septuaginta duo millia
Proposuimus supra dicere, quem sensum habere angelorum, in quol genles hominum lingua divisa
possil liliera hsec, quam secundum Hebraicum beaio esl, duodecim legionibus fieri inanifeslum est. Non-
Hieronymo inlerpreianle legimus : < Constiluil ter- nihil igilur ponderis habet secundum hunc sensum
miuos populorum, juxta litiinerum filiorum lsrael litlera hsec : < Constiluit lerminos populorum juxla
(Deut. xxxn). > Nara quod juxta aliain edilionem numerum filiorum Israel. > Quantum enim valet ad
legitur : Slaluit lerminos populorum juxta numerum exigendam Israelis benevotenliam circa Deum, quod
angelorura Dei, sensum haberet firmiorera auctori- D cum jani baberei Deus septuaginla genles, dimissis
tate supra dicti docloris exiraii, si Hebraica quoque illis, solos elegit sibi in gentem septuaginta duos
veritas sic haberet, ut septuaginta transtulerunt, liomines, vel pauloplures, quia Joseph cum filiissuis
juxta nuraeritm angeloriim Dei. Primum ergo quae- in iEgypto erat ? Unde fit ut recte propter pau-
renda est inteniio Moysi in Verbis islis canlici Deu- cilatem cum admiratione legatur: <Pars aulein
leronomii : < Interroga patrem tuum et annuntiabit Domini popttlus ejus, Jacob ftinicttlus haeredilalis
libi, majores tuos et dicent tibi: Quando dividebat ejus. >

PATROL. CLXIX, 3
/8 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 7,3

34 LIBER QUARTUS,

CAPtJT PRIMUM. A tendere, quod omnes electi (Hebr. h), < qui secuii-
Proposilio, dieere aliquid de humana creatura ad dum proposiium vocati sunt sancli (Rom.vm), > ei
laudem S. Trinilalis ad honoremSpiritus sancli de rationales creati, et similes Deo sunt
Palre el Filio procedenlis, cujus in ista creatura futuri, tan-
valdeclara rulilanl bona. quam patri suo filii, juxla illud : < Charissiminune
filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid
Sapieniis viri est, dumsedificaldomum suam, fo- erimus;
tlere in altum, etponere fundamenta supra petram. scimus quia, cum apparuerit, similes ei erimus,
« Descendrtpluvia, ait Dominus; venerunt flumina, quoniam videbimus cum sicuii esl (/ Joan. m), >
et flaverunl venli, et irrueruni in dbmum illam, et parum, inquam, hoc esl, nisi hunc hominem allen-
non cecidit, fundata enim erat supra pelram (Malth. das qui ipse esl, ut Aposioiusait, < imago Dei invi-
sibilis >
vn). > Nimirum illi viro sapienti aliquaterius et n'6s dor (Col.i), etsicul idem alibi loquitur:«Spleri-
extremum cupimus assimilari. Quoiiese"nimcupien- gloriae et figura subslantiae ejus (Hebr. i). >
tes exigere aiiquod boni ac fldelis sermoriis aedifi- Nunquid enim cum hsec diceret beala Triniias.
cium, quaerimus ac tenemus apium sive conveniens «Faciamus iiominem, > et csetera, de homine isto
quodlibet capilulum de aucloritate divina, auclo- nihil cogitaveral aut proposuerat, sed postquam
rilale canonica, sive prophetarum, sive aposlolo- j peccavit Adam, tunc demum istud cogilavit Deus,
rum, ut sedificemussuper fundamentum illorum, uthomo fieret Dei Filius, ob redimehdum huma-
profeclo fodimus in allum et ponimus fttndamenia num genus. Diximusde hoc in prsecerienlibus,cuin
supra petram. Acproinde si descendant loquaccs de angelis loqueremur, quia si verum dicit, iroP
pluviaesaecularium, maximeque sophislarum odibi- quia verum dicit Evangelisla : < Quod factum est
lium, quibus sua stipuia suumqire placet fenum, in ipso vila erat, > nihil excipiens,praemiseratenim:
nostrum autem vile est aiirum sive argenlum. Et <Omnia enim per ipsum iacta sunt, el sine ipso
noslri lapides pretiosi contenipiibiles siint, si, in- faclum esl nihil (Joan. i), > multo magis homo isie
ab ipso Verbo in unilalem personse assiimendus;
qttam, venianl fiumina hserciicorum, et irruaiu in
domum nostram, non cadei, quia supra petram antequam angeli fierent, <in ipso vita erat, > et
fundata est. Igitur de humana crealura jam dicturi hoc eral proposilum ejus deliciosnm,sicul Sapientia
aliquid, ad gloriam et laudem sanctae Trinitatis, ad loquitur, quae non est aliud quam ipse Dci Filius:
honorem Spiritus sancli de Patre et Filio proceden- < Dominus possedit me initio viarum suarum, ari-
lis, cujus in ista crealura valdeclara rulilanl dona, lequam quidquam^faeeret, a principio, > et caelera"
quserimus hoc fundamenlum, el in omni porliuncula quae iia conciudit, < el delicise meseesse cum filiis
sermonis noslri cerlum de sanclis Scripluris tenere CI bominum(Prov. vm). >
cupimus capiiulum, quia videlicethoc est, sicutjam CAPUT fil.
diximus, fodere in allum, et ponere fundamenla De<eo quod ait bealus Job, et posl eum Daiiid:
Manut tum feeeruntme et plasmaveruntme. >
supra pelram. Primum capitulura hoc est.
CAPUT II. Magnum igilur negotium, ei res vatde operosa,
De proposito Dei dicenlis: t Faciamtit hominemad magnum sanctse Trinilatis exigebat consilium ut
imaginem et simitiliidinemhdstram.i taliter diceret: < Faciamus, > et sic dicendo, quasi
<Faciamus hominem ad imaginem et simililudi- semetipsam una Palris, et Filii, et Spiriius saneli
nem nostram (Gen. i). > Hinc ail fidelis David : divinitas ad operandura honareiur, lali roodo ut
<Manus luse fecerunt me, et plasmaverunt nie rcm hene perpendentes, recte dicant sancti supra
loluin in circuitu (Psal. cxvm; Job. x). t Fodiens dicli : < Manus luaefecerunt me et plasmaverunt
hic in altum ut fundamenla ponam, qualem invenio me, da mihi inlellectum (Psat. CXVIH) ; > — « ma-
petram, nisi ipsam beataeTrinitalis inlentionem di- nus inoefecerunt et plasmaverunt me lotum in cir-
centis : < Faciamus hominem ad imaginein et simi- cuiiu (Job x). > Quid enim late crealum est in die-
litudiiiemnostram? > Qusenamerat intentio vel quid bus priinis? quid lale faclum est in iilis generaiio-
eral in intenlione ejus, nisi is qui nunc sedel ad &i nibus cceliet terrae? In ilto die, quo fecit Dominus
dexteram Patris < mediator Dei et hominura, homo Dcus ccelum et terram et omne virgultum agti?
dhristus Jesus? > (/ Tim. n.) Si enim, quod saepe Pulchre ergo dietnm et magna cum reverentia est
dictuin, semperque sciendum esi, non solum per 35 audiendum, quia cum de singulis operum Dei
ipsum, verum etiam, ul Aposlolttsail, proptcr ipsum spcciebus, narrans Scripiura dixeril '- < Dixittjue
omnia, quanto magis humana propter ipsum facia Deus : Fiat > hoc vel illud, de homine solo narrai
est crealural Cum ergo dicit: < Faciamus homi- Deum dixisse : < Faciamus (Gen. u). >De singttlis
nem ad imaginem et simiiiludinem nostram, > pa- vero diebus, sivedierum operibus nos lalius alio in
rum esl ad consummalionemproposili Dei hoc al- opere tractaviraus, in quo nec illud dilibcntiam
77 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. IV. 78
nostraro proctenvit, qtua septies Deus dixil:« Fiat,> A lentaiur columms, sed tu eam positione praecepti
ci si non eodem verbo, lamen eodem modo usus lui fttndasii, ut stahitis sit, monles el colles (qtii
dicendi quem imperativum modum appellant gram- sunt lerrae tumores) consistere jussisti : vertim qui-
maliei, el seplies bonilaii ejus opus suura compla- dem dico, sed parum est ad gloriam et laudem Tri-
cuit, dicente Scriptura : < Et vidit Deus quia bonum niiatis, quam per tres digitos nobis insinuatam esse
cst (Gen. i),> quae videlicel bonilas Dei nori est vis, cujus capax non est lerra haecinanimala et
aliud, quam septiformis Spirilus Dei. De homine insensibilis. Plus ergo dicam, quia ubi Vet qiiando
autem non dixit : Fiat homo, sive producal terra dixisli : < Faciariius hohiinem, > el de limo terrae
homihem, sed <Faciamus,>ail, ac deinceps ita scri- masculum et feniinam creasii sive plasmasti, et be-
pium est : <Formavit igilur Domihus Deus homi- nedixisti eis, dicens : < Crescile ct inulliplicamini
nem de Iimo terrae, et ihspiravit in faciem ejus spi- (Gen. i); > ibi sive lunc < tribtis digilis molem ter-
raculum vitae(Gen.-u). > Nimirum ubi dicil: « FoN rse > appendisti, < montesque in pondere, et colles
mavit de Ijmo lerrae, > qttod est plasmare, loctim in slalera > librasti. Tunc illam terrae molem ap-
sive causam praebuil admiralioni nostrae, sCieniiam- pendisli, quse nimirum digna erat appensione Iritini
que suggessit humilitati nostrse, ut dicerel: <Manus digitorum luorum, scilicet monlem illuni magnuiti,
iuse fecerunl me et plasmaverunt me. > 0 igitur B qui secundum visionem Danielis implevit oibei*
magnum spectacuTum, grande miraculum! Putasne terrarum (Daniel. n). El illos monles ih pondere,
sancli angeli, qtti jam fuerant condili, sciebant quid alque illos colles in slaiera librasli, de quibus Ape-
ianlo moliinine plasmator Deus inciperet operari? slolus dicit : < Nam quos praescivil, el prsedeslina-
Nimirum abscondilum erat illi sacramenlum, si ve- vit conformes lieri imaginis Filii sui, ul sil ipse pri-
rmii Ioquilur Aposlolus, imo qui in Aposlplo loqui- mogenitus in multis fratribiis. Quos auiem praede-
tur Chrisltts. Ait enim : < Mibi minimo omnium slinavil, hos el vocavil; et qubs vocavit, iios ct ju-
saoctorum data est gratia haec, in gehtibus evange- stilicavit; quos aulem juslificavil, hos el riiagnifica-
lizare invesligabiles divilias Chrisli, et illuminare vil (Rom. vm). >Verissime nihil horum in prsescien-
omnes, quse sit dispensalio saci-amehli abscondili a tia et prsedeslinatione defuil, quando dixisli : < Fa-
saeculis in Deo qui omnia creavil, tit innoiescat ciamus hominem ad imaginem - ei similitudineni
principibus el potestatibus in cceiestibus per Eccle- nostram, >et creasti inasculuin el feminam, et be-
siam mulliformis sapientia Dei (Ephes. iti). > Solus nedixisli dicens : < Cresciie et multiplicamini. >
plasraalor ipse sciebat ei in semelipso abscondiiuin Prsefinitum habebas numerum muitiplicilaiis eo-
iiabeat lanlummodo dignitatem fuiuri operis prae- rum , prsecognilurii habebas modum Cremehti, id
signans qualilale operalionis, operando manibus est,;meriti singulorum, et appendebas pPndiis me-
suis. rili in libra sive slatera jusiae remuneraiionis. Quid
CAPUT IV. autem illi, quos non leligerunt hi tres digiti in ap
ejusmodi, id est, quos non prsedeslinasti
Quod manus aul pedesin Deonon sint^ quemadniodum pensione
in nobis, sicut pulaverunl hi qui pro ruslica sim- in hoc Verbo benedictionis : « Cresciie el multipli-
vlicilate dicli sunt humaniformii, el de eo quod camini, > quorum superflua muliipiicilas de peccalo,
scriplum est in Isaia : t Quis appendil tribus digitis vel propler peccaluin venit tp dicenle ad mulierem :
molemlerrm, el libravil in pondere monles, el colles
in statera ? i < Multipticabo aerumnas tuas , et conceplus luos
(Gen. m). > Si filii bcnediclionis qrios nasci jussisli,
Nec tero hoc dicimus aut opinamur qiiod nianiis dicendo : < Crescile et muttiplieamiiii, > recte di-
aut pedes in Deo sint, qiiemadmodum in nobis, cunlur et sunt montes et colles tribus digilis appensi
sicut putaverunt hi qui pro ruslica simplicitate sive librati, quid de iilis prolinus censet in eodem
dicuntur humaniformii, sed pluralilale manuum, propheta Spiriius sanclus, quos vitiala caro protulit,
dum dicilur : < Manus tuaefecerunl me, > pluralilas autprofert ultra modnm et niulliplicaii sunt super
innuitur personarutn, sicut et alibi pluralitale trium .r)numerum? < Ecce, inqiiit, gentes quasi slilla situlse
digilorum. Scriplum quippe est in tsaia : < Quis et quasi niomenltini stalerae reputatae sunt; ecce
appendit tribus digilis molem lerrae, et libraVit in insulsc, quasi pulvis exiguus. Omnes genles quasi
pondere roontes, el colles in slalera? > (Isa. XL.) non sintj sic suntcoram eo,et qiiasi nihilum et inane
Tribu9 enim digitis, id est, Iribus personis unius repulalse sunlei (Ita. XL).> Qtiid rogo, vel quantum
verse summae Deitatis. Cum ergo dicit : < Quis ap- est stilla silulae ad iriagnos ihPntes? quid pulvis
pendit tribus digilis, > sapiens responsum expostu- exiguus, qui levi Vento aufertur ad colles stabiles,
lat ut dicas : Tu, Deus, appendisti. Quod cum re- qul de loco srio nec per tcrraemotum, nec per to-
sponderis, placet illi ul quseras adhuc et dicas: Ubi? nilrua moventur? Sicomnes filii hujiis soeculiquan*
quomodo? qiialem iuolem ierrce? quos monles ? lunilibel alli virieaniur et magni sinl in oculis suis,
quales appendi alque libravi colles? (Psat. CXLVIII.) nibil sttnt in coinparaiiore filiorum benediciionis,
Taliter percunctanti pulchrum est ut respondeas qui, secundum propositum luum, Trinitas Deus,
illi : Domine, si dicam, quia terram iitanimalam et < vocali sunt sancli (Rom. nt), > quos ante ssecula
insensibilem, quam calcamus pedibus nostris, lu praescitos el praedestinaios, suis quemque teinpo-'
appendisti super nibilum, neque enim aliquibus sus- ribus in nomine (uo vocasti, jusiificasti ei magnifi-
71) RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 8«
easti, quorura magnitudo lunc clarissimc apparebit, k CAPUT YI.
quando conslitutus dicetur eis : < Yenile, benedicli Exclamalto snpra prophetm, qui posl iltud supra
Patris mei, possidcle rcgnum, quod vobis paratum diclum : < Qttis appendit iribtts digitis molem ter-
rm, > protinus tubjunxil : t Quis attjuvit Spiritum
est a conslilitlione mundi (Matth. xxv). > Domini , aut quis consiliarius (uit et ostendit
itli?i
CAPUT V. Hic igilur exclamare libel cum propbeta, qui cuni
dixissel: c Quis appendil iribtls digilis molem ter-
De eo quod ail Domtnus Deus : t Ecce Adam quasi rsc, et libravit in pondere monles, et colles in sta-
unus ex nobis factus est, sciens bonum et malum; i tera >
ad ipsum Adam : t Quia pulvis es, et in pulverem cujus capiluli supra meminimus, proiinus
reverteris. i suiijunxil : < Quis adjuvil Spirilum Domini? aul
quis consiliarius ejus fuil, et ostendil ilii? Cura quo
Procedamus ullerius. Proposilum quippe nobis iniil consilium, el instruxit eum, et docuit eum se-
est sanctse Scripturae agrum perambulare et quoe- mitam justitise, et erudivit eum prudehlia, et viam
rere et demonstrare thesaurum sancti nominis hu- prudentiae ostendil illi? (Isa. XL.) > Exclamalio sive
jus, Patris, et Filii, et Spirilus sancli, sic in agro admiraiio haec, iiimirum el si in aliis mirabilibus
isto abscondiium, ultamen inveniri possel abhis ' tuis, Deus, congrua esl,maximein islo, vei pro isto
qui Deo diviles esse volunt. < Ecce, inquil Deus, consitio luo locum habel, quo sic bene consuluisti
Adam factus esl quasi unus ex nobis, sciens bonum humano generi, uldiceres ironia quidem gravis-
et malum (Gen. 111).> Nunc ergo ne forie miliat sima : < Ecce Adam quasi unus ex nobis faclus
manum suam, et sumat etiam de ligno vitse, et vi- est, > quia videlicel sic serpens dixit : <Eritis sicut
vat in selernum, 36 emisit eum Dominus Deus de dii (Gen. m), > slatimque subjungeres : <Nunc
paradiso votuptatis, ut operarelur terram, de qua ergo, ne forte millat manum suam, et sumat eliam
suniplus est. Et ad ipsum Adam dixit : < Quia pul- de ligno vitae,et comedat, et vivat in aelernum(ibid.). t
vis ies et in pulveTem reverteris (ibid.). > Quodque Hoc deniqtie cum consilio locuta es, o beala Trini-
uni dixit, nimirum omni generi humano dixit: Et tas! Esi enim consilium apud te; si non esset apud
concedit dictioni vel judicio, imo misericordissimae le consilium, non diceret propbela : < Doniine, con-
providentise ejus, humilitas hominis,dum in psalmo silium luum antiquum verum Uat, > et Psalmista
dicit : « Mane sicut herba iranseai, > subauditttr dicat: «Consilium aulem Domini in seiemum manet
homo sive nalura humana, < mane floreai et trans- (Psal. xxxn). > Est ergo consilium apud te Deus in
ea|, vespere decidat, induret et arescat, quia dcfe- i Spiritu sancto sicul et foriiludo; undeiriemSpiritus
cimus in ira lua, et in furore luo turbaii sumus sicdicitur Spirilusconsilii, sicutet Spiritusfortitudi-
(Psal. LXXXIX). > El est sensus : Dixi, ne averlas xi). Viderii quid senliat aliquis, ego in nullo
nis(Isai.
hominem in huraililalem, lamen non id oro ut magis admiror, in nttllo magis ainpleclor altitudi-
homo statim ex quo natus est, fiat immorlalis el nem consilii divini quam in islo diclo vel faclo,
impsssibilis, sed polius concedo divinae senlentise, quod dixit homini : < Pulvis es, et in pulverem re-
qtta dixisli: < Quia pulvis es, et in pulverem rever- verleris (Gen. m), > et eroisit eum, ne comederet
teris, > scilicet, ul ipse apparcns < sicut herba de ligno vilse et viveret in seternum. Audebo igilur
mane, >niiuirum viridis el pttlcbra, < transeat, > id circa illud consilium versari ei respondere percun-
esl, ad modum ipsius herbse deficiat. Iioc morio ctalionibus istis, quoniam el si verum Aposloius
sive lali ordine. < Sicut herba mane, > ita bomo in dicil: <Quis enim cognovit sensum Dotniui? > (Rom.
juventute positus floreat, id est vigeai, et poslea ab xi.) et ul subaudias nullus, tamen idem alibi Ioqui-
ipso matutino flore juvenluiis transeat in vesperum tur : < Nos autem sensum Chrisli babemus (J Cor.
senectutis, et in illo vespere positus decidat, id est, xu). > Denique aniequam consilium istud antiquum
morialur et post mortcm induret, id est rigidum iniret Deus, nullus sensum ejus cognovit et hullus
Cadaver fiat. El deinde arescat, id est, aritlus pulvis ) exlrinsecus consiliaritis ejus fuit, ntinc autem post-
existat. Recle et valde prudens concessio, quia vi- quam faclum esl, cognoveruul multi, et ut verbis
delicet non soiummodo concedendum, verumeiiam uiar ejusdem Aposloli, manifeste magnum est pie-
omnibus modis taudandum est providum sanclse taiissacramentum, quod manifestatum est in carne,
Trinilalis coiisilium, cujus est vox isia secundum juslificatum est iii spirilu, apparuit angelis, cre-
pluralem uumerum : < Ecce Adam quasi unus ex ditiim est mundo, assumptum est in gtoria. Percun-
nobis factus esl, > sicut et illa de qua supra jam ctabor igilur sicut percunctando ipse propheta per-
tractatum esl: < Faciamus hominem ad imagincm cunctari nos docuit, el resjtondebo prottl Cbrisliana
et simililudinem noslrara. > Laudare vel salis fides ad respondendum nos instruxit.
considerare mens humana non suflicit ad allitudinem CAPUT VII.
bujus divini consilii, quo beata Trinitas bomini Item de eadem exclamatione : Quis adjuvil Spiritum
mortuo morle peccaii, quae mors animae esl, neces- Domini? el de obedienlia Filii, quod ipsa adjuverit
sariam providit moriem corporis, praeparaluni ha- Spiritum Domini.
bens apud se bonse artis instrumcniiini, quo possel Quis arijuvit Spinlum Domini? Laborabat enim
morlem mors animae destrui. Spiritus Domini. Deuique si quis aiius eum taborare
per corporis
8t JDEGLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. IV. 8x
fecit, ut dicat ei: Laborare me fecisti in iniquiuui- A e( ipse volens essecuin filiis liointnitin, fuisset nobis
bus tuis; si quis hominum conlrislavit eum, ut recte locutus boc untim rie similibus, ut secundum car-
dicat Aposlolus : < Et nolite contrislare Spirilum nem ntoreretur, mancrcl ipse solus, ncc esset ia
sancium Dei, in quo signati eslis in die redempiio- quo, vel per quid Diviuitas nohis. propiliaretur.
nis (Ephes. iv), > maxime Adam illum conlrislavit Nunc atilcm quia dixil Deus homini : < Pulvis es, 8t
et Iaborare fecit in iniquitalibussuis.quibus omnem in pulverera reverleris. > Dicit Job : « lnveni in quo
posleritatem suam antequam nascerelur involvit et propitier ei (Job xxxni), > et quid est iliud ? Ni-
pr.-edamnavit. Quis in hujusmodi labore adjuvit mirum ut debeam per omnia fratribus assirailari,
Spirilum Domini, votenlem supptantare auctorem subaudiltir absque peccato, sicut diclum est alip
peccati et reformare justiliam nascituris filiis bene- loco : < Tentalum auiein peromnia pro simililuditte
dictionis, ne periret benediclio qua benedicens dixe- absqtie peccalo (Ilebr. iv). > 0 inventio mirabilis !••
ral : < Crescile et muliiplicamiui. > Quis, iiiquam, ob hoc tradendum esse morli Filium, ul servo Domi-
illum adjuvit : Vere nullus exlrinsecus, sed sola in- nus deberet repropiliari.
trinsectis sapienlia Dei, obedienlia Filii Dei. Pula CAPUT VIII.
ergo dixisse in illo consilio Spiritum Domini. Ecce Item de eo
quod ibidem in prop.ieta scrtptum est:
homo, sive humanum genus cum sit mortuuin se- ** < Cum quo iniit consilium, el instruxii eum, et
cundum animam, si vila corporis vixerit in teler- docuil eum semitamjustilim, et erudivit eum scien-
num, uon erit quo recuperelur. Quid autem ad baec tium et viam pntdentim ostenUitilli. i Et responsio
adillam percunclalionem secundum Aposlolumdi-
sapientia Dei? Filius Dei? « Holocaustiim, aii, pro centem : t Sapienliam loquimur inler perfectos. i
peccato non poslulasli, tniic dixi -.Ecce venio (Psal. El alibi: t Nobis autem revetavit Deus per Spi-
vn). > Egoega ex aniiquis, anlequam lerra fierel, et ritutn. i
dum liaec vel illa fierent, dum lecum essem cuncta Istani justitiae semilara quis eum docuit ? istam
componens,jamdudum pro deliciis meis habebam prudenlise viam quis oslendit illi ? Est enim < ibi et
« esse cum filiis hoininum (Prov. vni). » Sed ecce semita et via, el via sancla vocabitur (Isa. xxxv), >
oporlet ut omnes nioiianliir morle carnis filii homi- ait idem prophcta. El aliis quidem semila, id est
uum, quoniam morte animse morlui sunt. Non ego anguslior via ; aliis autemvia, subauditurplana sive
subterfugiam propositum, et renuam esse cum iiliis amplificata, et quibus vel qualibus est semita ?
hominum. Imo in majore neccssitale majorem con- quibus ilidem vel qualibus estvia? Nimirum semila
firmabo charilatem. El < ccce venio, > taliler ul illls est, qui non sapiunt ea quse Dei sunl, scilicet
causa illorum fiam < holocauslum et propeccalo. > ^ sapientibus hujus saeculi, de quibus vel qualibus
Quis in hoc consiliarius fuil, et osiendil ilii ? Yere Apostolus cum dixisset : < Quoniam Judsei signa
nullus exlrinsecus, sed ipse Dei Filius spoiilaneam peiunl, et Graeci sapientiam quxrunl; nos autem
offerens obedientiam consiliarius fuit, imo esl. Unde prcedieamus Christum crucifixum, Judaeis quidera
propbela loquitur : «Et vocabitur nomen ejus Ad- scandalum, gcnlibus aulem stullitiam (/ Cor. i), >
ihirabilis.Consiliarius(lsa. ix). >Cum quo iniitconsi- postmodum ait: < Sapienliam aulcm loquimurinter
iimnet eum? Yere cum nullo exlrinseeus, sed intrin- perfectos ; sapientiam veronon hujus sseculi, neque.
sccus inslruxit in ahs.condito Trinitatis rctionabi- principum hujtts saeculi, qui destruuntur; sed Ipqui-
liter diffuiituinesldecere eum, sicul AposloltR dicit: mur Dei sapieniiam in inysterio quse abscondita est,
<Propler quem omnia, el per quem omnia, qui multos quam prsedeslinavit anlessecula in gloriam nostram,
filiosin gloriam adduxerat (Hebr. u), >jam per prae- quam nemo principum hujus sseculi cognovit : si.
scientiam el prsedeslinaiionem anle omnia ssecula au- enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae cru-
Cloremsalutiseorum perpassionem consummari. Quid cifixissent (/ Cor. n). > Nimirum istis vel omnibus,
rogo ista consummalione decenlius ? quid ista ralio- qui ejusmodi sunt, isla ratto juslilise, de qua nunc,
nabili 37 chariiale pulchrius ? Haecest semita ju- loquimur : Semita esl, id est, via lamque arcta, ut
sttliae quam nullus extra docuit eum ; hsec est scien- P,pauci sint vel fuerinl ex eis qui invenirenl eam.
tia qua nullus erudivit eum; hsecest via prudenlise Porro via prudenlise, via, inquara, id est, ptus quam
quam nullus ostendit illi, sed ipse adinvenit. Videi semita islis est, qui diligunt illum, quorura vel qua-
ergo. Nisi prsecautum fuissel ne stmierct bomo etiam lium est unus idem Apostolus qtti protinus subjun-
de ligno vilae, etviveret in seternum, quales fierent git : < Nobis aulem revelavil Deus per Spiritum
velfieripossent <delicisehuic sapienlise Dei.essecum 6iium, > et caelera usque < spiritualis hoinojudicat
filiishomiuuni? i(Prov. VIII.)Si enim nec lilii homi- omnia, et ipse a nemine judicatur; quis enim co-
num, qui morlui erant secundum animaui, secun- gnovit sensum Dei qui inslruat eum ? nos autem
dumcarnem inorereutur, nec ipse DeiFilius dignalus sensura Chrisli habemus (/ Cor. n). > 0 ergo quam
esse cum filiis hominum, secundum carnem more- pulchra via prudenliae, quanta pulcbrilitdo justitiae
rctiir, quid deliciosum illi aul quae utililas npbis, in verbis crucis, de quo tunc loquebatur Aposlolits
illutn esse cum filiis hominum ? Nulla, sicut enimi dicens : < Yerbum enim crucis pereuntibus qu dem
granuin fruineuii cadens in terrani, nisi morluura slullilia est, his aulem qui salvi fiunl, id-est nobis,
fnciil ipsum soluni manet (Joan. xu), ila nisi el nos virlus Dei esl (/ Cor. i), > et de quo vitlelicet verbo
oiuncs lilii huiniuutii secundum carnem morereraur, crucis mentio nutic nobis occurrrl, contcmpbntihu
83 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 8\
illutl concilium Triniiatis, quod admiramur cum jA in unitate perspnae provectus est in Filio, qui unus
propiiela dicente : < Quis consiliarius ejus fuit, et est ex nobis; homo, inquam, Filius Dei faclusest,
ostendil 1111? > (Isa. XL.)Audemus nos adjungere his et hic est novus Adam muliorum filiorum paier,
qui dicunt: < Nobis autem revelavit Deus per Spi- quorum universitas, < quasi unus cx nobis est, > id
riluin suum, > audiyiraus enim dicenlem Dei Filium, est, FilioDei similis. Hinc est illiid 33 quod dicunt:
cuin dignarelur baptizari a Joanne, nimirum bapii- < Scimus quia, cum apparuerii, similes ei erimus,
smo pcenilentiae: < Sic euira decet nos implere om- quia videbimus eum sicuti cst (/ Joan. 111).>,
nera juslitiam (Malth. m). > Audivimus et Aposlo-
lum dicentem : < Quia decebat eum auclorera sa- CAPUT X.
lutis per passionem consummari (Hebr. u), > quse De fide, qum est unum et prmcipuum donorum Spi-
rilus sancli; quod ipsa in sancli* antiquis Palribu*
videlicet passio pcenitentiae illius, quam ob impleo- primis lanti sacramenti lania: salulis prmparatio
dam omnem jusliliam suscepil, consummalio fuit. fuerit.
CAPUT IX. Ad tam niirum lamque iueffabile sacramentum
De illa ironia Dei sive sanctm TrUiilati*, qua dixil; nimirum grandi prseparatione opus eral.Qua vel cu-
< Ecce Adam quasi unus ex nobis factus est, sciens Ig jusmodi praeparatione, nisi fide? denique per culpani
bonum et malum, > cum jam prwmisissel:. t Quia perfidise et ambiiionis niiiiise, sese indignum Dco
pulvis es, el in pulverem reverteris, > et quomodo fecerat Adam, credendo serpenli magis
itla ironia in serium conversa est, quando novus quara Deo,
Adam J&sus Chrktus facttts est una persona ex el ambieudo celsiludinein illam, quam primus amb-
{Hbuspersonis sanctm Trinilulis. ivit iile, dicens in coi;de suo : < Ero similis Aliis-
Non ergo dubilamus, quia simul ut sancla Trinitas simo (Isa. xiv). >Quid enim aliud mendax ille pro-
hanc ironiam edixit: < Ecce Adam, quasi unus ex misit, dicendo: < Erilis sicul dii ? > Econlra, pra>
nobis factus est, sciens bonum el malum, > cum jam paralione opus eral fidei et humililatis, ut salvo
praemisisset, < Quia pulvis es, et in pulverera re- ordine justitioe, dignos se redderent fitii lioininuiii
.verteris, > jamque fecisset Adaeel uxori ejus tuni- ilta gralia quam proposuerat sapienlia, quam inlel-
cas pelliceas, et induisset eos, taliler iii eodeni ligimus et simus ipsum esse Dei Filium dicens, ut
consilio perlractalum est, ut diceret : Non esl Adam siiperius memoralum cst, < el deliciaemeae esse ciiin
facltis ut pulabat, quasi unus ex nobis, imo amisit filiis bominum (Prov. vni). > Unde hsec praeparalio,
illud quod hgbiierat, vel habere poiueral ex nobis. scilicel fides, nisi ex dono luo venit, 0 Spiritus Do-
Sed decet nos implere omnem juslitiam, laliter ut mini ? Hsec enim de divisionibiis graiiarum, quas tu
unus ex nobis fial quasi Adam, id esl, iia ifiathomo, C2 operaris, una et optima esi, dicente Aposiolo: < Alii
ut sit eliam morlalis secundum carnem sicut Adam, quideui per Spiritum datur sermo sapienlise, alii
et tali morte moriatur, quasi sceleratus, sicul est . atitem sermo scienliae secundum eumdeni Spirilum,
Adara, et inler iniquos repuielur (Isa. LIH),quaiium alteri fides in eodera Spirilu (/ Cer. xn), >et caetera
otnuium exeinpliim estAdam. Pcr hoc eniin fiet ut quaruin yidelicel graliarum numerum novenarium
quam mulli filii Adam fiaril, quasi untts ex nobis, pulchre, ut arbilror, superius assimilari diximus
nequaquam a sua spe decepli, sicut deceptus est novem noniinibus ordinum angeiorum. Cum igitur
Adam; fiant, inquam, « quasi ntius ex nobis, > id dicil ideVn Apostotus : < Fide pluriraam hosliam
esl, fiant filii Dei per graliam, fratres et cobaeredes Abet quaiu Cain oblulit Deo, per qitam tesliraoniuin
unici Filii, qui eslunus ex nobis. Nonnesic faclum consecutus esi justus, teslirabniuin peiiiibente Deo
est? Non ergo dubitamus in i!Io Trinitalis consilio muneribus ejus et per illaro defunctus adhuc loqtti-
slc fuisse dictum sive Iractalum, Filius Dei unus ex tur; fide Henoch iranslalus esl, ne videret mortera,
illis iribus personis, bonum pro malo, id est, gratiam et ncn inveniebatur, quia transtulit illuin Deus; anle
pro rapina reddidit homini, factus quasi Adam. Unde iranslalionem enim leslimonium liabebat placuisse
et dicit: < Oblivioni datus surn, tanquam mortuus a Deo : sine fide autem impossibile est placere Deo
''
corde, > id est mprtuus morte animse, < et factus (Hebr. xi). > Cum, inquam, hsec et caetera dixit:
sum lanquam vas perdilum (Psal. xxx), > nimirum Admiraiionera npbis adauget, ut dicamus magisac
ut fuit Adam, eta3stimatus sum cum descendenlibus magis, sicul supra memoralus propheta dicit: < Quis
in lacum, qualium primus factus est Adam, et fa- adjuvit Spiritum Domini? > (Isa. XL.)Imo ubi erant
ctus sum, id est, repulatus sum sicul liomo, sine. illi adjutores tui.o Spirilus Domini. Quorum velqua-
adjuiorio, subaudilur divino, et sicut vulnerati dor- liuin unus Ipquitur Apostotus : < Dei enim sumus
mienles in sepulcris, id esi, oppressus tam aclua- adjulores, > subjungens : < Dei agricullura esiis,
libus pcccatis quam et peccato originali, quod fccit Dei acdiucatioestis secundum graliam, quae daia est
Adam cum esset inter roor|uos liber, videlicet po- mihi, ut sapiens archilectus fundamenlnm posui,
leslalem habens sumendi animam mearo posi mor- alius aulem superaedificat(/ Cor. 111).> Ubi, inquam,
tem, qqse liberlas morluorum non est. lla plane erant, quando ponebas illa fundamenta terrae, illos
faclum esl, ac perinde conversa est ironia illa in prirao secundum fidera Patres Ecclesiae?Nam hodie
serium, ut veraciter dicas : 0 Trinitas Deus, < ecce ubicunque fundamenlura hoc ponilur, ubicunque
Ariam quasi unus ex nobis faclus esi, > id est, homo fides fundalur, mulii ejusmoriiadjutores sunt, muliaa
83 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT,- LIB. IV. SS
voces prsedicatorum, mulli libri prophelarum et A vel illud pro exemplo sive leslimonio sil, quod in
aposlolorura, mulia signa frequenlia ad confirma - canonica legimus Epislola Judse apostoli: < Prophe-
tiQnem diclorum. Al vero Uinc « quis le adjuvit, o lavit autem de lus seplimtis, ab Adam Henoch di-
Spirilus Domini ? > quid habuisli huiusce adjulorii ? cens : Ecce venit Dominus cttm sanctis mjllibus
Tu solus absqite libris, absque signis vel porlenlis suis fjacere,judicium contra omnes ioique agentes
et si de nolis non
scripsisli, ut es digilqs Dei in cordibus eorum Scri- (Jud. xiv), > etc. Quse proplietia
pturam hanc, id est fidei scientiam, per quam, vel habet exemplum lilteris anle illam Epistolam apo-
< in qua testimonium conseculi stint senes (Hebr. sloli, non tamen leviter poiest contemni, quod
xi), > ait idem Aposlolus, scilicet Abel, el caeleri Apostolus Christi, prophetatum fuisse scripsil, et
anliqui Palres usque ad Moysen, quoruiii in cordi- per Spiritum sanctum scire potuit.
bus absque libris caeterisque,adjumenlis ftindamen- 39CAPUTXIL
tum hoc, le ponente, fundatum est. Item de charismalibus Spirilus sancti, quod ilto
tempore et post illud, lempus ante adventum Spiri-
CAPUT XI. tui sancti in remissionem peccatorum datus non
Quod illo tempore non solum fid.es,vexumetiam pro- fuetit, quodque dalm ejus lunc prmparaliones fue-
phetia ante diluvium sancth illis a sancto Spiritu rinl regeneralionis, qua nunc sunl filii Dei, et de
data fuerit, prouVvoluil, et de sacramento numeri-B eo quod ait beatus Job de illis, quia concepti non
quoail Lamech: < Septuptum.ultiadabitur de Cain, viderunt lucem.
de Lamech vero septuagjes seyties. > His et aliis charismatibus suis Spiritus sanclus ho:
Caeterorum quoque charisiiialum nonnihiljam lunc mines illustrando, sine dubio muliituclinem jam
temporis senibus sjve palribus illis divisit idem Spi- lunc fecit filiorum Dei, quaravis paucos, quamvis
rittis sanctus prout voluil, scilicel prophetiam, sive tantum duos aul Ires ante dilttviiiin manifesle Scri-
scienliam diviiiam. Nam scientiam humanam non piura nominaverit. < Cum enim ccepissent, ait, ho-
adeo nos hic ailendimus, quaro humano plerumque mines. mulliplicari super terram, videntes filii Dei
bigenio consequuntur et illi, qui sunt sine fide, vel- filias hominum quod essenl pulchrae, acceperunt sibi
exspeclatior.e hujus Paracleti. Yerbi gralia, musi- uxores ex omnibus quas elegerant (Gen. vi), > fi-
cam, cujus ita meminit Scriptura in iljo.qui seplimus lios Dei illos qui de slirpe Setb, et filias bominunv
ftiit a Cain, « et nomen frairis ejus, videJicet Jubat, iltas nominans quse de
stirpe Cain procrealse fue-
fuit Tubal, ipse fuit paler canentium cyiha,ra et runt. Yerumtaraen,
quamvis filri Deijam lunc no-
organo (Gen- iv). > Divinam aulem scientiam dici- minali fuerint, propler fidem et proptercselera, de
inus, quse divimim aliquid sive spirituale sapit, ut quibus tliximus, chartsmala Spiritus sancti, rtoii jam
est illud : < Sepluplum, inquil Laniecb, ulljo dabilur ( lune eadem charisraala hoc perfecer-mt, ut essent
[3
de Cain; de Laraech vero septuag.ies sepjies (ibid.). t filii Dei, sed prseparationes eranl generalionis, imo
Hujus namque dicli meininisse, el huc respicere di- regenerationis filiorum Dei, in quo consuinmaii sunt
guat.us est ipse Domittus, qui fere nihil absque Scri- lam veteres quam novi, Deo providenle, ait Apo-
pturarum auctorilate loqiiebatur, dum Petro dicen- stolus, ut non sine nobis consumraareniur (Hebr. xi).
ti: < Domine,. quolies peccabit in me fraler meus Nam per sanguinem hu>ussolius, lam illi quara nos,
cl dimitlam ei ? usqtie septics ? ita respondit : Non Spiritum sanclum iu isla graiia, quse est remissio
dico tibi, Petre, usque seplies, sed usque septuagies peccatorum, accepimus. In quorum, videlicet vete-
septies (Matth. xvm). > Divinus namque sensus iri. rum et novorum disiinctione, illud perpendere pul-
verbis isiis latet, qui ex ralione numerorum facile chrum est, quia cum, sicui alio in loco diximus,duo
colligi polest. Nam septenarius numerus, in quo est sunt data sancti Spirilus, alierum in remissionem
posilum peccatutn Cain, dicendo : i Septies ultio peccatorum, alterum in divisiones graliartlm ; vete-
dabitur de Cain,> insolubilis est, neque enira partes res prius in divisiones gratiarum quam in remissio-
habet mediam aut lertiam; aut alias praeter solas nem peccatorum acceperunt, novi autem, scilicet
unitates. Numerus vero septuagesimus septimus nos, qui post passionem Cbrisli renascimur aut re-
prseter unitales habet eiiam alias partes, in quas resol- D nali suinus, prius in remissionem peccalorum
vatur, scilicet seplenarium el undeuarium; denique quam in divisiones gratiarum accepimus, prseler
sepiies undecies, sivejundecies septies, septuaginta Cornelium de Aclibus apostolorum, et eos qui cum
septem sunt. Recle ergo et pulchre, sicutper septe- illo erant, super quos, antequam baptizarenlur < in
narium.in quonumero, siculjam.diximus, signatum remissioncm peccatorum, cecidit Spiritus sanclus,
est peccatum Cain, insolubilis intelligitur uliio,quae et erant loquentes linguis, et magnificantes Deunv
deipsodalaesl.eoquod iinpceiiilensfucril,eiper sep- (Act, x). > Ratio quippe lemporis hoc exigebat,
luaginta septem, in quo numero posiium est vulniis propier eos qui crediderant ex Judaeis, el genliles
gjve livor L?mech, dicendo de Lamech vero LXXVII, nisi circumciderentur, ne liceret illis, videlicet
soluhilis iuteUigiturullio, id est, quam aliquando ler- credenlibus ex Judaeispertinacius dicere : Quare in-
roinet, vel finiet remissio, el hoc esse quod Dominus troistis ad viros praeputiura habenles? magisque da-
Pelro dixit: < Non dico tibi septies, sed usque se- retur liberlas Pelro, ut diceret ad eos : Quis prohi-
piuagies seplies, i id est, non cuiquam impcenitenli, bet baptizari eos, qui Spiritum sanclum acceperunf,
sed omni pceniientiam agenti dimittes. Prophetiam sicut nos? Itaque de illts, sciticet de veteribus san-.
qiioquc sevi illius hominibus non omnino defuisse. clis sive filiis Dei, maxime qui ante diluvium "iu>;.
87 RUPERTl ABBATIS TUITIENSIS 88
runt, recte dicas illud mysticum beati Job, quia con-l. leris super terram, > et aJ serpentem : < Quia
cepti non viderunt lttcem. Gratia namque Spiritus fecisti hoc, ait, maledieius eris iuter orania ani-
sancti, qui csl ipsa benediclio Patris et Filii, qua manliaj et beslias terrae, sed maledicta, inquit,
benedixiiDeus masculum elfeminam, dicens : <Cre- terra in opere tuo (Gen. iv). > Nimirum sicul Detts
scite et mitlliplicamini, > sterilis quidem deinde incommulabilis non ad ipsuro, cui benedixeral,
nunquam fuit, qnin tanquam maternus uterus con- dignum judicavit dicere : < Maledictus,> sed : Male-
cipcret filios Dei; sed quia non pervenerunt ad jam dicla terra in opere luo > dicere maiuit, sic bomo
diclae remunerationis diera, imo nec cogniti sunt Dei vitavit dicere : Maiediclus Cbam, cui Deus be-
inundo per alicujus Scripturse narralionem, nimirum nedixerat, el raaluit dicere: «MaledictusChanaan. >
quasi concepti non viderunl lucem. Proinde his Quare autem cum habuerit Cham eliam alios suos
oinissis, jam ad csetera transeamus. filios, sicul Scriptura dicit : « Filii autem Chani:
CAPUT XIII. Chuset Mesraim, Phuth et Chaiiaan(Gen.x), >isliim
stth malediclo essc Moyscs scripseril, dicero
De tribus filiis Noe, ex quibus reparaltts esl orbis, el polius
nttnc ex abundanli est, lamcii breviler dicendum
quodvalde nqlandum esl, irina enunliatione reno-
valum super eos verbum benedictionis, quod Deus quia lunc temporis Israel egresstts ex jEgyplo ducc-
super priinos homines edixit, el quod Cain potius baiur in lerram Cbanaan, et implcbaultir peccata
vater quam ipsum Cham muledixil. Chananaeorum; idcirco, ut sciret Israel auxilium
< Noe vir juslus alque perfeclus in gcnerationibus Dominiad deiendum cos sibi non defulurum, scire
i iis. Cum Dco ambulavit, et genuil Ires filios, Sem etiam debebat genus illud fuisse inaledictiim ante-
tl Cham el Japhet (Gen. vi). > Ex istis tribus homi- quam nalum.
nibus reparaliis psl orbis, et quod valde notandum 40 CAPUT XIV.
esl, trina enunliatione rcnovalum esl super eos De
itliut intenlionejudicii, tcilicel diluvii, 'quod in
verbum benedictionis, quod Deus super homines illa subluceat splendor saiiclm Trinilalis, textum
primos edixit: < Egredere, inquit Deus ad Noe, de litterm diligentiusinspicienli.
arca lua, et uxor lua, filii lui et uxores filiorum Ut sciamtis autem certius quia non casu, sed per
tuorum, et ingredimini super icrram. Crescile el providcnliam sancise Trinilatis, < Noe tres filios
multiplicamini super cam (Gen. viu, ix). > Itemque genuit, > et ex hujusce numeri hominib.us reparalus
secundp : < Benedtxitque Deus Noe et filiis ejus, et esl orbis, ipsam diligenlius litteram perspiciamus
dixit ad eos : Crescite et raultiplicamini, et replete in illius inleniione judicii, scilicet diluvii. Nam ubi
terram. > Ac deinile lerlio : < Vosautem crescite et. Q (licttim est: < Vidcnles filii Dei filias hominum,
ingredimini super terram et replete eam (ibid.). t quod esseni pulchrae, accepcrunlsibi uxoresexomni-
Nonne ergo Trinitas quse illic se ostenderat in ser- bus quas elegeranl, > conlinuo sequitur : < Dixitque
mone, ipsa hic sese oslendit in opere ? Nam illic Deus : Non perroanebil spiriius meus in hoinine in
dicendo : < Faciamus hoiiiincm ad imaginem et. seiernum, quia caro est. > Moxque repelita quercla
simililudinem noslram, el ecce Adam quasi unus ex de illa permistione filioriim Dei cum filiabus bomi-
nobis factus esl, > nimirum se oslendit in sermone, num, protinus sequilur : < Videns uutem Deus
et hic reservaios habeus ires filios Noe, et benedi- quod multa malilia hominum cssct iu terra, > cl
cens eis trina benedictione, ut essent initia tanlae caetera, usque < Poenitet enim me fecisse eos. >
rei, scilicel reparandi generis humani, profecto sese Coniinuo subjungens Scriplura : < Noe vero invenit
oslendit in opere. Nec vero sacramenium hoc graiiam coram Domino, et gcnuil tres lilios, > sic
imrainuit culpa unius ex illis tribus viris, sicut nec ail : < Cumque vidisseiDeus lerram esse corruplam,
prsevaricalio Adaedeslruit Sacramenlum verborum dixil ad Noe : Finis universsecarnis venit coram me;
ejus, qusedixerat: < Hoc nunc os ex ossibus meis, fac libi arcam de lignis levigatis (Gen.\i). i Quem
et caro de carne mea (Gen. n). > Unde Apostolus : non delectet pro roodosive intentione praesentis
< Sacramenium, inquit, hoc magnum est.ego autem D operis, quod etiam hic ubi forte non putabalur Iu-
dico in Chrislo etinEcdesia (Ephes.\). i Quaprop: cere, splendor apparuil sanctseTriniiatis. Denique
ter valde notandum quod paler Noe, ctim didicisset in lam brevi, ecce lertio nomen Dei, dum dicitur :
quae fecerat ei filius suus Chara, non dixit: Male- < Dixitque Deus. Yidens auiem Dcus. Cumque vi-
diclus Cham, sed: «Malediclus,ail, Chanaan, servus disset Deus. > Quid hic deesl de manifestalione
servorum erit fratribus suis (Gen. IX). > Neque Trinitalis, nisi quod idcirco, quia oportebat, sieut
enim decebal ut in illum maledicli plagam milteret in exordio diximus, hunc tbesaurum in isto agro
homo sapiens, in qtto Deus benediclioncm dederat Scripturarum esse abscoiidilum, lacitum est de re-
inier fratres suos, benedicendo simul omuibus iliis lalivis nominibus, ut non dicerelur : Dixilque Dcus
terlio, sicut jam dictum est, et dicendo : < Crescile Pater. VidensautemDeusDeiFilius.Cumquevidisset
et mulliplicamini, sicut nec ipse Deus, posiquam Deus Patris et Fiiii Spirilus. Denique si boc lotum
eodem modo benedixit Ariamel Evse, dicens : Cre- scriheretur, tunc non poluisset portare mundus,
scile et mulliplicamini (Gen. m), > verhum benedi-. faciesque Moysi, nimis cornula (Exod. xxxiv), sive
ciionis ila in contrariummuiavit, ut dicerelad eum,, splendida fuissel, et longius ab eo fugissel scandali-
quod posiea dixitad Cain : < Nunc igiturmaledictusi zatus Israel. Nunc velamen vullus ejus sublevare
89 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.— LIB. IV, 90
licci, el demoitslrare quia sedentem iri throno ju- Vquia Filius hominis est (Joan. v). > Non enira quia
dicii sanclain Trinitatem praedicat littera lisec, pro nondum erat factits ille Filius hominis, idcirco illud
magnojudicio videlicel ad faciendum lam lerribiie de hominibus Jacere jttdicium, id est, diluviuni
jtidicinra supcr illos gigantes, nimisque muliipliccs inducere, minus illi congruit, cum cerlissime futu-
homines, quorum malitu et iniquilale (erra repleta rus essel Filius hominis jamque csset opus islud
cst. Senteniias ergo judicii, sententias libet bic per- coram eo, sieut scriptum : < Ecce merces ejns cutn
pendere singularum personarum sancise Triiiilalis. eo, et opus iilius coram eo (Isa. XL, LXH). > Sitni-
CAPUT XV. liler pceiiitentia sive baptismus pcenitcniise quo
De prima tentenlia illius judicii: < Non permantbit baplizandus erat in forma servi eamdeni pcenitenliam
spiritus meus in homine in mlernum, quia caro est, consummalurus, passione el morte crucis, nonne
quod congruatpersonm Palris. i jam lunc erat coram illo? Et languores alque dolo-
t Dixitque Deus : Non permanebit spiritus meus res nostros, quos ipse portalurus eral, vulneia qui-
tu homineinaelernum, quia caro esl. > Nimiruni bus vulnerandus erat propter iniquilates noslras,
persoriseilli quse dixerat, qtiod supcritis Iraclalum aliriiio qua alterendus erat propler scelera nostra,
esl : < Ecce Adam quasi unus ex nobis faclus est, > (Isa. LUI); disciplina et livor sive flagella el viM-
nunc ergo <ne forte sumat eliam de ligno vitae, et B ces, quibus sacratissimtim corpus ejus secainluin
vivat in aeternum, > ipsi congruit dixisse : < Non erat, nonne jam tnnc eranl coram illo? Si propheta,
permanebil spiritus meus, > id est, a me factus sive ctim adhuc esscnl futura, qitasi jam prselerita viriit
datus, iu homine in oeternum. Denique priorem sen- ct haecomnia verbis praeleriti temporis enunliavil :
lenliam istam confirmat, et quodammodo saiisfacit « Vidimus eum, consideravimus eum, nec reputa-
audienlibus, quod vere sapicntcr et valde utiliier vimus etiin; languores noslros tulit, doiores no-
occluserit hoinini lignum vilse, ne. viveret in toeler- stros porlavit, vulneratus est, attritus est, li-
mim. Ac si dical: Quid facerent homines, si vive- vore ejus sanati sumus (ibid.), i quanto ma-
rent in aelernum, quandoquidera prnpter longiuscu- gis coram illo erant praesenlia, quamvis nonduin
Iam vilam (verbi gralia, nongentorum aul octingen- facla! Quod ergo dicil Scripittra : < Pcenituit eutn
lorum annorum) tam corrupti, tainque superbi stint? quod hoinincm fecissel in lerra, > sive hoc.riictum.,
Ergo sicut nunc dixi, < ne sutnat de liguo vitoe, et pcenitet enim me fecisseeos, nimirum huic persouoe
vival in seternura,> ila et nunc dico : < Non perma- eongruit, seilicet Filio, el recle hatic scntentiam,
nebit spiritus meus in horaine inaeternum, quia caro tanqtiam propheliam, et six dicluin, pcenilei enim
esi, > id est quia corruptus est, imo et aiinos ejus P me fecisse eos, ac si diceret : Poeniieiitiam agam
diminuam, ut non amplius tot annorum, sed erunl < usque atl mortero, mortemauteincriicis (Philip.ii), >
anni centum viginli aunorura. Et quidein aiii patt- quia feci eos, sive vapulo, id est, ccriissime vapu-
cioribus annis vixerunt post diiuvium, sed Moyses, labo, non ob aliam culpatn ineam, nisi quia feci
qui scripsit hanc Scripturajn, btijus fuii nuiueri, eos, quod niinirum erit retribuere niala pro bonis.
quando morluus est, scilicel ceutuin vigimi annorum, Propterea delebo eos, scilicet et nunc istos prse-
Est el alia de hoc numero senlenlia, sed hscc potior senti tliluvio, et orancs impios fuluro per ignem
videtur. Sed nos proposito tenemur, et iu hujusmodi judicio. Propterea, inqtiam, quia videlicet pro-
iuimorari nPn possumus, praeserlim qttia alio in pter 41 I>ocipsum jtistam habeo polesiaiem facere
opere latius tractavimus. Ergo cui uiagis congruat jtidiciiim, quia Filius hominis sutn ; vel siinul inlel-
haecjudicii senteitlia, persona Palris est. Nara ea ligendtim esl, elab eis vel ab horuni siinilibus mor-
quscsequilur, niinirum personaeFiliicongruil, el hoc lilicatus, idest, cerlisshno morlificaiidus sum.Qiiid
perpendere, nobis dulce ac deleclabile est. vero est,quod dicit Scriptura, < lactus dolore cordis
CAPUT XVI. inlrinsecus ? > quid esl illud inlrinsecus ? Non enim
De tecunda sententia : t Videns Deus, pmnituit eum esl Deus ul boino, cujus cprpus exlrinsecus et
quod hominem fecisset in terra, et prcecavens in J) anima intrinsecus. Ergo quod diclum csl inlrinse-
fulurum, el laclus dolore cordis intrinsecus, delebo, cus, illttil seerelum signilicat, de quo Aposlolus ad
inquit, hominemquem creavi, quod personm con-
gruat Filii. i Epbesios : < El illuniinare, inquit, oniiies quse sit
t Videns atilum Deus, quod liiulta malitia homi- dispcusaiio sacramenti absconditi a ssecutis in Deo,
iiuin esset in terra, etcuncla cogilalio cordisintenta qui omnia creavii, ul innotescal principibus et po-
esset ad maluiit omni lempore, poenituit eum quod lestalibus in cadeslibus (Ephes. ni). > Nam quia
horainemfecisset in lerra. Et praecavens itt futu- dolor iile,quo futurtis eral dolens pronobis etquem
rum, el tactus dolore cordis inlrinsecus : Delebo, ipse quasi jain praesenleni videbat, ul jam dicluin
inquit, hoininera quem creavi a facie terrse, ab ho- est, absconditus erat et angelis et hominibus, recte
mine usque ad animantia, a repiili usque ad volu- dicium esl, < et lacttis dotore cordis iutrinsecus. >
cres cceli, pcenitet enim me fecisse eos (Gen. vr). -> Qttid illud quoqueesl, quod dicil: <Et pr;cc;tvens in
Uaec,inquam, sententia personae Filii magiscongruit, fuluruiu? >Nimiruni seciindiim eumrieinsensum ideni
sctlicel judiciura facere de hoininibiis, quia Filius csl ac si diccrel : Pruvidcns ul dolor ipsius lnullum
bominis erat ftiturus, quemadmodum in Evangelio hahercl fruclura. Ad eamdcm provisionein sive pro-
dicit: < Et poteslalem dedit ei judiciura facerc, videnliam cl illud pciliuci, quod in psalmo dicil :
0, RUPERTi ABBATIS TUIWENSIS >*
« Quseutilitas in carne mea, dum dOTcendpin coi- A rum (Gen. xi). >Et revera sicut "m pnevaricatione
deberet
ruplionem? > (Psai. xxix.) Nisi enim et ilto diluvio Adse res acciderat lam magna, cui sese
delelum et aiiis multis miseriis repletum fuisset opponere sancta Trinitas, ita et hic. Qualem enim
: < Ye-
genus humanum, et nisi cito cervices noslrse redi- erat quod inteodebant fiUi Adam, dicentes
gerenlur m lutum, quomodo susciperemus humili- nite, faciamus nobis civitatem el turrim, cujus cul-
latis Christi jugiim %cum etiam nunc vix vexatio men perlingat ad ccetum? > (ibid.) Nimirum eodem
auditui delintellectum (Isa. xxvm), quando< homo au.su stiperbise decipiebanlur, quo et ille deceptus
nalus ex muliere, breyi vivens lempore, reptetur est, ambiendo ut esset sicut Deus, et ille agitabat
roullis miseriis (Job xiv), > -et « dies annorum eos, qui dixit in ccrde suo: < Ascendam supet
nostrorum in ipsis septuaginla anni (Ps<i/.LXXXIX). > aliitutlinem nubium, similis ero A|lissimo(/sa.xiv).>
CAP^T XVH. Propter ejusmodi superbiam quara imitabanlur,
De < vidtssel disit congrue Scriplura denolat eos nominans filiosAdara.
' tertia sententia: Cumque Deus,
ad Noe : Fihi* universm carnit venit coram me, <Descendit aulem, inquiens, Dominus, ut videret
t
jfae tibi arcam ; quo4 personm congruat Svirilu* civilatem el lurrim, quam sedificabant.filii Adam. >
sancli. i Denique hiijusmodi locutip admiralioni esse vult,
Ea quse sequunlur : « Cumque vidisset Deus ter- 'B quod filii adhuc tanlam -spirabant audaciam, jam
ram esse corruptam, dixil ad Noe : «Finis universse fereniespaternam poanam,quia profecto magis mi-
carnis venit coram me, fac tibi arcam de lignis rum est superbire posl poenam vel in peena quam
lsvigatis (Gen. vi), > et csetera, inter quae scriptiim ante posnain. Ausum igitur illorum libet admirari
est, quia < columba venit ad eum ad vesperam verbis quoque ethnici, scilicet poetae insiguis, qui
partans ramum olivae virenlibus foliis in ore suo pcenas infernales describere gesliens dicit:
(Gen. viu), > nimirum personae congruit Spiiilus Hic genusantiquum tetra, Tilania pube
sancti, ita ul jam bic veraciter dicas iliud Davidw Fulmine dejecti, fundo volvunturin imo,
cttm : < Mtsericordia et veritas obviaverunt sibi, Hic el Aloidat geminosimmania vidi
juslitia et pax oseulaia; sunt (Psal. XLVIII) ; > deni- Gorpora, qui manibut magnum retcindere cmtum,
que Spirilus sanctus ipse est miserieordia, sicut in Aggressi,superisque Jovem delrudere regnit.
psalmo caniraug : < Deus meus misericordia mea > (YIRG.,JEneid. vi.)
(Psa/.LVin), et DeiFilius ipseest verilas, sicut ipse Sed nunquid hoc Denm limuisse putabimus, et
dixil: < Ego sum veritas (Joan. xiv). > Et quU idcirco dixisse: eoeperuntque hoe facere, nec de-
nesciat quia sictU verilas fuit, quod «Deusvidens, _ sislent a cogitationibus suis, donec eas opere com-
Ut jam diclum esi, quod multa malitia hominam pteanl ? [Denique et si hodieque viverent, et aedi-
esset in lerra : Delebo, inquii, bominem quem crea-i ficare non cessenl, atit cessarent; nunquid vei
vi, afacielerrse, ab horoine usque ad animanlia, a sque ad medium altiludinis cceli sive firmamenli,
replili usque ad volucres cceli (Geit.vi) , > iia, et pervettissent ? minime. Sed, eslo, pervenerint, sive
niisericorriiu; fuit, quod dixil ad Nne : < Ponara pervenire poterint usque ad illam firmamenti celsi-
fuedus meum tecum et ingreriiei is arcam tu et filii ludinem quam dicunt Aplanen. Quid libi nocere
tui, uxor lua el uxores ftUoruni luorum tecum, ret possent invisibili majeslati, etiam non deturbati
ex cunclis animantibus universaj caniis bina indu-r aut fulminaii ? Ergo prsecavisse quidem Deum ali-
ces in areaui, ut vivanl tecum masculini sexus et quid, non sit dubium, quoniam sic superius scri-
feminini, utsalveiursemen super universam faciem ptum est (Gen. vi) : < Et prsecavensin futurum ; >
universae lerrse (iiru.). > igitur tara verbis quam verumiamen non praecavisse manus eorum , imo
(actis, in illo lanta negotia lam magni judicii Triiil- prsecavisse linguas eorum. In quo? Simus altenli,
tas sese ostendil pariter et abscondit, et in cseteris quia non minimam intelligenliam locus iste quoerit,
Jiujus agri, id est, sanclaj Scriplurae locis praeciputs dkenle Deo : < Nee desistent a cpgilalionibus suis,
idem speramus, quod thesaurus isle ab illis, qui ,j. donec eas opere compleanl, >. qui et non manus
piequaerunt, sine dubio possit inveniri. Proinde eorum proecidit, $ed linguas eorum confudit. Di-
sequamur, et vigilajittbtis oculis omnem, quoadpos- camus ergo quaiem praecavit aedificalioneiu super-
sUmus, locum perspiciamus et perscruleraur. borum, quia veraciler dicium est superius. Et prae-
CAPUT XVIH. cavens in fulurum.
De eo quod dixil Deut: « Venite igilur, et descen-
CAPUT XIX.
damusyel cmfundamus ib{ UnguM*eorum, i quia,
lic vox Trinitqti* , sicut et illud dielum plura- De eo quod dixit: < Nec desistent a cogilntionibus
titer ': t Ecce Adam, quati unus ex nobis factus tuis , donec eas opere eomvleant; t euaHter eas
esi.i opete compleverint.
< Descendit aulem Dominus, ut videretcivilalem Scripluras veritatis oonditurus erat propter bo-
et Itirrfm qttam aedificabant filii Adam, el tiixit: inines huuiiles Spiritus sanctus, quas nunc legimus,
Ecce unus est populus et unum lahiura omnibus. et in illis recondere proposuerat thesaurum (Jer.
Coeperuntque hoc facere, nee desistent a cogitatio- xLvin), quem nunc usque et invenimtis et invenire
nibnssuis, donec easopere compleant. Venite igi- cupimus, thesaurum noroinls sui. thesaurum 42
lur, desceudatuus. ei confundainus ibi linguam eo- sacramenlorum Chrisli Filii Dei. Novcrai enim
95 DE GLORIFIO.TRINIT. ET tROCESS. S. SPIRIT. — LIB. IV. »4
aililudinem Salanae, regnanlis < super omnes filios A , Paraclelum dabit vobis (Joan. xiv). > El hoc ita,
superuiae(Job XLI).> El illius lurris aeriificaiionem factum est, ila iinguarum divisio, quae propter
vanseet meudacis eorura scienliae sive loquacilalis superbiam acciderat, reformaia es.t per ejusdera
(// Thes. 11),exlollenlis se adversus veritalem Dei Paracleti Spiriius sancti advenlum, ut in ore eorum,
(// Cor. x), prospiciebai esse imaginem. Dixitergo: omnium genera nascerenlur linguarum (Ac(. 11).
< Ceeperuntque hoc facere, nec desislent a cogita- Quia ergo rogante Filio sic fulururo eral, sic faclum
tionibus suis, donec eas opere compleaul. >Quibus esl, deleclabile nobis est ascribere personac huic,
a cogitalionibus suis non desistereni ? Uiique quas iliud dictura ad Palrero et .Spirilum sancium :
vocibus istis enunlial : < Faciamus nobis civitalem < Yenite, descendamus, el confundamus liiiguain
et turrim, cujus cuimen pertingal usque ad ctelum eorum (Gen. xi), > quia videlicet, et ista nova, et,
(Genes.xi). >Nonne ila fecerunt ? Denique mox ut illa veiera omnia propter ipsum facla sunt (Bebr.
sacrae Scriplurse illis pervulgatse sunl, conlrarise 11).Yerumiamen verbailla :« Veniie, descenda,nius,
scienlise lurrim usqtte ad btaspheinandum Crealo- et confundamus, >non jam sic accipimus. tanqtiam
rero erexertinl. Hinc est illud : < Cogilaverunt et verba roganiis, quia videlicel rpgare roinoris est.,
loculi sunt nequiliam, iniquitalem in Excelso loculi At ille, sciticei Filius, non lunc eral minor, sed,
sunt. Posuerunt in ccelum os suum, et lingua eo- R quando faclus eslhomo, lunc paulo niinusminoralus,
rum iransivit in lerra (Psal. LXXII),> id est, cum esl non sol.uina Palre.et Spirilu sancto,verumeliam
essent terreni, transivit lingua eorum blasphemando ab argelis (Ptal. viu ; Hebr. 11), quia secunduuv
omnia lerrena usque ad ipsuni Deum. Quippe qui humanamnalucam paii p.olujlet mori, quod nimirutn
non solum de lerrenis inale locuti sunt, sed eliam logare fuit. Moriendp quippe. sacrificium faclus est
de Creatore eorum. Dico ergo : Si poslquam divisa pro nobis. Melius igiluc atque lidelitis verba illa :.
sunt vel confusa sunt labia insurgehlium etdissipaise < Yenile, riescendamus, CQii.i.iindanius, > sic accii
sunt cogilaliones eorum, tania fecerunt, lanta dixe- pimus, tanquain sapientiae consiilentis el cum Deo
runt, ul vix subsislere aul resislerc posset ille, ctti cuncla componentis, sicul babemus in parabolis,
dicitui in Canticis: < Sicul lurris David coHttm quae virielicet sapienlia (Proii. vui), ipse est Dei.
tuum, quse sedificala est cum propugnaculis ; mille Filius. Procedamus iillerius.
ctypei pendent ex ea, et omnis armalura fortium CAPVT XXI,
(Cant. iv), > quid fecissenl, quid dixisseiit, si nun- De fide patrit Abrahm credcntis promissionibus beatK
qiiam confusse linguse, nunquam divisa fuissent seminis, et de eo quod tres vidil et unum ado-
labia eorum ? Bene igitur et provide dum lempus ravil.
immineret ut scriberenlur Scriplurae veritatis., C ]n parte agri, quam nunc altingimus, in loco
Scripturae legis el prophetarum, in quibus esi the- Scripturse, in quem nunc progredimur, splendet
saurus verilatis, facla est divisio illa linguarum sive iides patris nostri Abrahae, credeniis proniissionibus
geniium , ut in una laritum iingua , sive gente beali scminis.Et hic,o beata Trinilas, Deus procclare
ibesaurus iste usque ad tempus posset abscondi. ftilgei nee mullum abscondilus est thesaurus tui
Nunquid vero vel istud suflicere poiuil ? non utique uominis, videlicet, in tribus hominibusmagnis et in
nisi in eadero una lingua genlis Hebraescsub liguris tribus desiguatus angelis. Tres horaines principiuiii
et aenigroatibus, in parabolis et allegoriis, peracta magnaegenlis stint, Abrahain, Isaac, et Jacob, super
fuissel subtilitas ahsconsionis. Neque enim vel ipsi ipiibus hodieque audimus le profiieniem : < Ego
portare poluissent, qtiibiis credita sunt eloquia siini Dcus Abraham, el Deus tsaac, el, Reus Jac.ob
Dei, sicut significatum est in eo quod* fitgerunl (Exod. m). > De Iribtis angelis laliter Scriptura di-
vel limuerunt prope accedere filii Israei, videntes cil: < Apparuit autem Dominus iu convalle Mambre
clarilalem vullus Moysi (// Cor. 111;£a;od. xxxtv). sedenli in oslio i.ibernaculi $ui, in ipso fervore tliei,.
CAPUT XX. Cumque etevassel oculos, apparuerunl ei ires viri,
De plaga illa eonfusionis, in quo profuerit, el eui Jn slanles prope eum. Quos cum vidisset, cucurrit in
personm magi* congruit dixisse coHeri*: < Venile, occursura eorum deoslio labernacuii sui.et adoravit
descendamus,et confundamus, 1 elc. in terra, el dixit: Domine, si iuveni graliain iji
Igitur plaga quidem grandis accidil mundo, ubi nculis luts, ne iranseas servum tuuin (Gen. xvm), >
facia est linguarum confusio, sed in eo non niinime elc. Illius diei festivitas quanlo nolior el quanto
profuit, quod et'pagani et judsei, maximeque haere- est celebrior, lanto ad concel.ebrandumoiiinis sjertna.
lici, perAsiam, Europamque, et Africam disseniinali, noster est payperior. Quis enim nescit, quis non.
minuslurrim suam confusibilem sedificare poluerunt audivit qtiia noster secundum fidem paler Abraham.
contra verilalem, quara si fuissent onines labii illo die in ipso fervore diei tres vidit, et unujft
unias et sermonum eorumdem. Cui aulein personoe adoravit ? Tres, q«ippe viros yidebat, quibus occur-'
magiscongruitdixissecseteris: <Venile.descendamus rens, et adorans non dixit: Domini, si inveni gra-
el confundamus linguam eorum ? > Putasne personae tiam in oculis vestris, sed : < Domine, inqtjit, si
Filii ? Denique ubi plaga confusionis illius sananria inveni gratiam iu oculis tuis. > lloc fitil adorare
erat, persona baec, scilicet Filius loquens aposlolis eum, in aspectu irium. Quid aulcm sibi vtill illud
tuis : « El ej;o, inauil, rotrabo Patrem, et aitum convivium trium angelorttm, nascilurura Isaac pro-
98 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 06
mittentium,cum rlsu el gaudio tales hospites susci- i. quod inlerpreiaUir risus, Domini noslri Jesu Christt,
pfentium? Paulo supra riserat senex Abraham , Eilii Patris anliqui el aeterni, nascendo et vivendo
sicut Scriplura dicit : < Cecidit Abraham in gessisse typum, qui sanclorum ristis hominum et
facierrt snam, el risil, dicens in corde suo : Putasne oninitim bealorum gaudium est angclorum. Futurura
ceiueriario nascetur lilius, ei Sara nonagenaria aulem seeundum dispensalionem lemporum, qtiaa
pariei?> (Gen. xvn,) Et hie, dicente Domino, qui prsefinila fuerat apud Deuni, ut non anle adventum,
apparuerat in tribus personis angelornm, revertens sed in ipso adventus ejus meridie, sive fervore diei
veniain ad te lempore isto, vila comile, et habebit clarissimo, sancla Trinitas munrio publica prsedica-
flliurt Sara uxortua, risit Sara post osliiim laber- tione innolesceret ipsp incipiente nostro Isaae Evan-
nactili, risit, inquam, occulte ; et riicenle Dominoad geiica voce. Exemplj gralia, cura dicil : « Ego et
Abraham : r Quare risit Sara, dicens : Num vere Pater unum suiniis (Joan. x). > Ei: « Paraclelns
paritura stini antis ? Sara limore perlerrita negavit aulem Spiritus sancius, quem millet Paterin nomine
diccns: Non risi. Dominus aulem : Non est, inquit, mco, ille vos docebit omnia (ibid. xiv). > Et mulla
ita, sed risisti (Gen. xvm). > Quid, inquain, sibi ad inijiis fidei regnlam periineniiit, quorum uolissi-
vttlt illud coiiviviitiii labiim hospitum, risu setium, mumalquepraeclarissimum est illud apud Maiihscum
etjubilo celcbrattmi, ubi qui ct nascilurus promit- 3 in calce Evangelii: < Euntes, docete oinnes gentes,
titttr, vocari jtibelur Isaac, id esl r/sus, et eorum baplizanles eos in nominePairis, et Filii.ct Spiriius
qiiibus naseilurus promitlitur hujus nominis filius, sancli (Matth. xxvm). > Ptilcherriute igilur aique
alter Abraham, itl esl Pater mullarum gentium, et sanclissinie non ante, sed ubi jam veneral tempus,
aliera Sara, id est, princeps noininatur ? Dicamus ut conciperelur sive nascerelur ille Isaac, figura
aliquid tide dignuiH,ut cura risu seterno nierearaur sive forma bujtis, apparuerunt palri Abrahae ires
epulari cuiii beaia Tiinitate, secundum illius con- viri illi.sciticet angeli,etcurrenii inoccitrsum alqua
vivii signalum mysierium, adoranti ac dieeuli: < Doniine, si inveni gratiam in
oeulis tuis, > etcsetera usque < ponam buccellam
43CAPUTXXII. panis, > laro pronipte respondentes < dixerunt :
Dettibuspatribns,.AbrahamiIsaac et Jacob; quomodo Fac ul locultis es, > tamque fainiliariter comederunt
in ittis tribus angelis cohvivantibus,et nasciturutn < tria sala simiue, vilulumque rie armenlo lenerri-
Isaac promitlentib'us,prmsignatumfueril sctcramen-
tum fidei sanclm Trinitalis, qua per advenium miitti et opliinum, butyrnmquoqueel lac(Gen. xvi.n).>
-Chrisii Mundusest illustralus. Quo alio modo nlagis familiariter quam isto, citperet
In propbeta Amos [Osee] Doininus dicit : < Et lo- pater Abrabam convivare civibus Palrise invisibilis,
cutus suin super prophetas, et ego visiones multipli- ] sive servirc bomo fidelis, et justus repulatus pro
cavi et in manu prophelarum assiniilatus stint merito fidei, sanctse et inriividuaeTrinilati ?Simililer
{Osee xn). > Porro, prophetarum prsecipui, sive quo alio raodo muliaruui gentium universitas, qua-
niaximi tres isii patres fueniut, imo sunt, Ahraham, rum ille esi Paler secundum fidem, fatniliariiis
lsaac ei Jacob , cuin quibus sancia Triiiitas, unus ctipiat niinistrare santtce Trinitati, quani sacrifi-
Deus, leslamenlum stittni disposuit, sieut Psalmisla cando in sanclo aliari sac.rificiura Dominici corporis
canehs, cum praemisisset:« Metnor fuit in sseculuin et sanguiuis; staudo sub arbore, idesl.crucis Chrisli
icstamenli sui, quod disposuil ad Abraham , et fide, sieut illic scriplum est : <Abraham verostabat
iiiramenli sui ad isaac, ei slatuil iliudJacob in prae- sub arbore? > (ibid.) Miilla hic maleria sese offert,.
ceptutu, el Israel, in leslamenlum selernum (Psal. et dicendi copiam flagilat magna rcs, sed nos in alio
civ).> Postmoduin itu subjunxit: < Non reliquil ho- loeo proposse dixinius, ct idcirco teslimoniuiii
-niineiHnocere eis, et corripuil pro eis reges. Not-le sanclse Trinilaiis, qiia.l hic raagnifice spleudei, nos
langere christos incos, el in prophelis ineis nolile secundtini proposituin ineinorasse sive demonslrasse
inalignari (ibid.). > Ergo ut itlius convivii mysterio conlenli, fiueni faciamus praesenlis libelli, proiinus,
dignt Iiabeamur, scire debemus, quali assimilatione ad ulleriora progressuri secundum lenorem ejusdein
sancta Trinitas iltic in hospiiio pairis Abrabacassi- -*proposili, quo proposuimus, in islo sacrae Scriptune
niilata sit, asscrtione noslra iion iudiget, nain fere agro amplissimo lliesaiirum demonstrare crctlulis,
•cunctis ubiquc noltim csl senis Abraha: filiuin lsaac, quem videre vel iuveuire uon possunt iiicrcduli.

LIBER QUINTUS.

nomen Domini, nomen Patris, et Filii, el Spiritus


CAPUTPRIMUM.
sancli; corona, inquara, spei, sicut prophcla dicit :
De eo quod Satomoh in parabolis loquilur : t Turris <Domine,excelsuineslbrachium tuimi.Deus Sabaoih,
forlissima nomen Domini, ud ipsam currit juslus
ei exaltabitur i et quod ille sitjustus, qui ex ftde corona spei,quse ornata esl gtoria. •Quid enim aliuri
liuju* nomiitis justififalur. quam te speramus, aut, spcraie debemus, diini
Spes noslra iino et cowna spei noslraa tu cs, o loquendo et scribendo noinen luum pi.xdieamus et
97 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. Y. 98
meinoralo cum dixisset : « Ubi esl qui pusuil in
gtorificamus? qnid, inqnam, alitid sperare debemus, A
nisi quod diligenles nomen tnum, in tc gloriahimur? meilio ejtts Spirilum sancti sui, > ut aperirel qualeiu
< Nam gtoriabuntur in te, ail Psalmisla, oninesqui Spirilus sancli operalionem il|ic sic inlelligi velit,
«
diligunt nomen luiim (Psal. v), > ci Sapientia dicit: proiitius ail : Qtii eduxil ad dexleram Moysen
«Turris fortissima nomen Domini, ad ipsam currit braebio majestatis suse, qui scidii aquas anle eos, ut
justus, et exallabitur (Pror. xvin). >Quis verojuslus, faceret sibi nOmensempiternum'; qui eriuxit. eos per
vel unde jnstus ? nunquid ex operibus ? Neinpe si de abyssos, quasi eqtium in deserto ntin impingeiilen»,
in >
operibus agitur, refragatur Psalmista diccns:« Qtiia quasi animal campo descendens. Eiinterposiio,
nori justificabilur in conspcctu tuo omnis vivens (juodjani supra riixinius : < Spiritus Domini dttclor
(Psal. CXLII),> consonante Apostolo cttni dicil: cjns fuil. > rursum ailj: < Sic addtixisli populum
< Quia ex pperibus npn justilicabilur omnis caro tuuni, ut faceres libi nomen glorise(Isa. LXUI).>
coram iilo (Rom.iu ; Habac. n). > Unde ergojustus? CAPUT III.
ex fide, quia scriptum est: Jusiiis autcm ex fiiie JVonfuisse diminulionem gtorim vel meriti palribus
vivil, Abraham ex fide justificatus, sicul Scriplura illis, quod dixil : .< El nomen meum Adonai non
dicit 1: < Credidit Abraham Deo, et reputalum est indieaviei*. i
illi ad juslitiatii (Gen. xv;Rom.iv); > deihde, sicul B Quid proinde dicemus? nunquid patres sancli,
menioi'avimus,myslcriumsanctae Trinilalis iri tribus Abrahani, L-aac,et Jacob, pro eo minoris sunl gla-
angelis videre el sttscipere roeriiit. Et nos igilur in riocvel merili quam Moyses,quia nomen suum Ado-
hac spe justitiae gioriGcemus te, o nomen Domint, nai non indicavit eis, indicavil atiletn Moysi in con-
44 el 'l0c nobis sit currere ad lurrim forlissiinant et speciu Pharaonis et iEgypliortim cseleraruniqtte
exaltari, quod fidelem cohtendimus aedificaresermo- geiilium pcr operationero virtutuui. Unde Psalmista
nem super fundamenium fidei, taliter ul turris esse cauit : < Tu es Deus qui facis mirabilia; notain
possit in auxilio opportuno, spesque isla firma sit. fecisli |in populis viriulem luam; redemisli in
CAPUT 11. brachio populum luum, filios Jacpb et Joseph
De eo quod ad Moysen inctpiens loqui Deus: t Hmc, (Ptat. LXXVI).> Et ipse Domiiius ad Pharaonein :
inquit, dices filiis Israel: Dominus Deusetpatrum < ldcirco auiem posui le, inqiiil, ut ostendam iu le
vestrorum, Deu* Abraham, el Deus Isaac, Deus
Jacob, misit me ad vos, i et de nomiiis Adonai, forliiiiriiiiem meam, et narretur iiomen meum in
< quod nomen meum, ait, non indicavi eis. > universa terra ? > (Exod. ix.) Minime. Imo per hoc
Ad Moysen Deus incipiens loqui, sic inler-casiera "preliosior eoram Deo in ocutis noslris fulgcl eorum
dixil : < Haec dices filiis Israel : Doininus Detts r, magna fides, quod ejusmodi signis quseusque hodie
patrtim nostrorttm, Deus Abrabaro, et Deus Isaac, Judaei petunt, sive linguis, quse < non fidelibus, ait
et Deus Jacob, tnisit mc ad vos; Hoc nonien mtbi Aposlolus, sedinfidelibus in signuin sunt(ICor. xiv),>
>Et alihiadeumrietndicit: non indiguit ut cresceret. Hinc idera Apostolus ine-
' est in oelernum(Exod.iii).
t Ego Dominus qui apparui Abraham, et Isaac, et morata ipsOrum fide : < ideo, iiiquit, Dens non con-
Jaeob in Deo omnipoiente, el noroe-n nipum Adonai funditur vocari eorum Deus (Z/e&r.xi). > Et vere
non indicavi eis (Exod. vi). > lllic subaudiendiiin - noii confunditur, qtrippe qui et ultrP nproen hoc sibi
est, sicut inriicabo tibi. Quamdatn enim gratiam assiiinpsit, nomen ipsoruin dicens, iil supra memp-
spirilussui tuncdabat Dominus Moysi, scilicet ope- ravinius : « Ego sum DeusAbraltam, et Deus Isaac,
rationem virtulum, quam non dederal sive indicave- et Deus Jacob; hoc nomen mibi eSt in aeierniim, et
rat patribus illis. Neqtte eiiim illi virtutes ejusmodi liocineinorialemeiim in generatione et generationem
operati sunt, sed sota fide gloriosi fuerunt. Hoc qui (£iro(f.iu).>Cuin ergodicit,< et nometnimum Adonai
<
perpendit, nimirtim rite inlelligil, boc diclum, el non indicavi. eis, > pulchrutn subauditur, el lameu
nomen meum Adonai non iudicavi eis. > liemque fnles corunt magna fuil. Econira cum ecce nunc in-
illud quod lsaias ubi proeniisil :«Ubi estqui etiuxil dicaveropopulohuicnoraenmeum Arionai, dcnique :
eos de mari cum pasloribus gregis sui? > Protinuf; r) < Nunc videbis quse laclnrus suin Pharaoni, per
subjunxit : < Ubi est qui posuit in medio ejus Spi- maiitim eniin foriein diuiiltel eos, el in manu ro-
ritum sancii sui? > F.t subinde : < Spirilus Doroini busta ejiciet illos rie terra sua (Exod. vi), > litlcs
eruni ei iucre-
ductorejus fuit (Isa. LXHI).> Haec, inquain, rilc eorum non inagna erit, irao rebelies
et durse cervicis, in lanluin ut tu quo-
intelligit.qui hoc perpendit,quod Moysesproratione duli, populus
Tet necessitate temporis, quia non dimissurus erai que exacerbalus ab illis.distiugucre habeas in labjis
Pharao populum, nisi in manu forli, gratiara istan luis el loqui sicut homo non niagna; firiei. Jam
dicttirum csse Moyseif,
accepit a Spirilu Domini, sciliccl operationem vir- quippe sciebat Dominus,
tuluro, quam Aposlolus inedio, scilicet quinto locc post(|tiaiti inriicassel uonten siium Adonai: «Audile,
nura de petra hac aquarapotc-
ponil in ordine novemcbarisinalum ejusdem Spirittts rebelles el increduli;
sancti (/ Cor. XIIJ.Nimirumper istam graliam,pei rimtts vobis elicere? > Quam culpam mox senienliu
operaiionem virmtum nomen suum Deus indicavi secula esl dicentis : « Quia non credjdislis mibi, ut
Moysiel per Moysenotnnibus nobis scilicet Adonai sanclifiearetisme coram filiis Istael.nonintroducelis
quod nos generaliler Dominum dicimus, aitbeatu: lios populos in terram quam egp dabo eis(iV«»i. xx-i.»
Hicronymus. Hinc est illud quod lsaias loco supr; Hsec idcirco dixerim, ut liquido constet, quia uou
99 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 100
diminutio est giorise el honoris, sed dignilatis patri- A aulem clamor niagnus, et surgentes, quidam Pha-
bus illis , quod dixil: Et nomen meum Adonai risseorum clamabanl, dlcentes : Nihil niali inve-
non indicavi eis, imo et majoris esse meriii, nimus in boinine islo. Quid si Spirilus ei locutus
quod absque illo indicamento lartii nominis, non est, aut ongelus?>(Act. xxm.) Igilur quia Sadducsei
visa lanlarum operalione virlulum exivil Ahra- sic negabant resurrectionem corporum, ul nullam
bam tde terra sua, cum isli vix posl tantarum post corpora crcrierenl esse vitam animarum, pul-
operationem virlutum crediderunt et secuti sint, chre et ralionabiliter Dominus sic asseruit, vilam
ut habilarenl in terra sibi ab ipso dala, proeser- esse posl corpora, ul simul assereret esse resurre-
tim cura clamavissent ad Dominum et ediicerenlur ciionem corporttm. Concesso namqne, quod neces-
de domo servilutis, de ergastulo iCgyptorum, de sario concedi oportebat, dixisse Deum : < Ego sum
fornace ferrea. Amplius autem el hoc mirandum de Deus Abraham, Deus Isaac, el DeusJacob. > (Penta-
bomine, qui non videral resurreciionem moriuorum, teuchutn qtiippe Sadducsei siiscipiebanl), simulque
sicul nec caeteraruui acceperatoperaiionem virlutitm, assumpla hac sentenlia, quae refelli nou potest, non
quia sicul meminit Aposlolus ; < Fide ohtulit Abra- est Deus mortuontm, sed vivorum, conclusio seque-
ham Isaac cum tenlarelur, et unigenilum offerebat batur, esse resurrectionem mortuorum. Quia sicut
qui susceperat repromissiones ad quem dictum est : B inconveniens, imo et impium esl dicere Deum mor-
Quia in Isaac vocabitur libi semen (Hebr. xi; Rvm. tuorum, sic nihileminus ahsurdum est el impium
ix; Gen. xxi; Galal. m); > arbitrans quod el a dicere Deiim semivivorura sive Deum semimortuo-
Rioriuis suseitare potest Deus. Sed jam ad supra rum, quod consequilur, si a vivenlibus aiiiraabus
diclum capilulum revertamurt corpora non resurgunU
CAPUT IV. CAPUT V.
De eo quod SadducmisrespondensDominus pro resut- De capitulo prophetmOsee-.t Et loculut sum, ailDo-
rectione morinorum, congrue pairum istorum me- minus, super prophetat, el in manu prophelarum
minil, dicente Deo : t Ego sum Deus Abraham, et assimilalus sum, i quomodo sancta Ttinilat in istit
Deu* ltaac, et Deus Jacob, i quo sit assumpsit: palribus assimitata fuerit, in Abraham Deus Pater,
t Noft esl Deut mortuorum, ted vivorum, omne* in Isaac Deut Filiu», in supptantationeJacob Deu*
enim ei vivunl. i Spiritut sanctu*.
Haec,inquili dices fiiiis Israel : < Dominus Deus Laudare non suflicimus viros tam gloriosos, se-
palrtim nostrorum, Deus Abraiiam, et Deus Isaac, cundum Udem parenles noslros Abraham, Isaac et
et Deus Jacob misit mc ad vos (Exod. m). > Ilitjus Jacob, quibus lam mullam facit gloriam Trinilas
loci memor Dominus respondil tentanlibiis Saridn- Deus, ut sub nominibus corum, nomen suum desi-
caeis, qni dicunt non esse resurrectronem : < De gnari dignaretur Pater, el Fitius, el Spiriius sau-
resui rectione mortuoriim non legistis, >quod ditlum ctus. Quod nomen manifeste nondum ponare polcral
esl a Deo dicente vobis : < Ego sum Deus Abraham, mundtis. Revera tres isli sunl prophetse de quibtig
et Deu6 Isaac, et Deus Jacob? Non est Deus raoriuo- niaxime in Osee dixeril idem Deus: <Et loculus siim
rum, sed vivorum (Matih. xxn). > — < Omnes eiiim super prophetas, el ego visionem mulliplicavi, el in
ei vivunt (Luc. xx). > De qua ejus responsione non- uianu proplielarum assimilalus sum (Ose. xu). >
nulli dubitare soient, quasi non salis feceril pro Dicendum ergo quamvis breviterquoraodo vel quibus
45 aslruenda resurreclione conlra illoruin sectam, rebus gestis in nianu prophetaeAbraham, Deus Pater,
sive hscreticam opinionem. Aiunt enim quod etiam el in manu prophetae lsaac, Deus Fitius, et in manu
si morlui non resurgant, nihilomiiius vera el firina prophetae Jacob, cooperante maire Rebecca, Deus
sit sententia : < Non est Deus morluorum, sed vivo- Spirilus sanctus assimiiatus sit. Abrabam, pater ex-
runi; omnes enim ei vivunt (ibid.). i Quid enim? celsus, Abraham, pater multarum, subaudiiur gen-
nunquid Pelrus et Paulus quia nondum resurrexe- tium, inierprelalur. El quis pater veraciier excelsus,
runt, non ei vivunl? nonne cum in corpore essenl, nisi < Deus Paler Domini nostri Jesu Christi, Pater
ctipiebant peregrinari a corpore (Philip. i), el prae- ]0 tnisericordiarum, ul ait Apostolus, et Deus tolius
senles esse ad Deum idcirco, ut verius viverent ? consolalionis ? > (// Cor. i.) El quis veraciter paler
Haecquseslio diflicilius solvereiur, si Sadducsei sic muliarum gentium, nisi idem Deus per gratiam, Pa-
dicerent: Non esse resurreclionem corporum , ut ler omnium noslrum ex quacunqucgenle credenlium?
saltem spiritum sive animam post deposilionem Hic anliqiiam sibi conjunxil Ecclesiam. Etenim Ec-
corporis vivere falerenlur : at illi neulruin falenlnr. clesia secundum fidem abinitio usque ad nativiialem
Hinc est illud in Actibus aposlolorum : < Sciens Domini nostri Jesu Cbristi secundum carnem conjux
autein Paulus quia una pars esset Sadducaeortimel ejus exslitil, et bunc Filium virgo fldelis ex Spiritu
ailera Pharisaeorum. exclamavil in conciiio : Vjri sancto conceplum illi peperit, longe ante promissum
fralres, ego Pharisseus stini, filius Pliarisaeorum, de diu exspectatum. Noniie huic siraile fuit, quod Abra-
spe el resurrectione mortuorum ego judicor. Et eum ham ex sterili conjuge Sara, diu exspectaium unigc-
bsec dixissel, facta est dissensio inler Pharisaeos et nitum Isaac in seneclutesuscepil? Denique, iu Sara,
Saddocseos, et solula est multiludo. Sadducseienira quod nomen interpretatur princep», recte inielligitur
dicunt non esse resurreciionem neque augeluro; fides, ciijus principalus anle Deum magnus est. Ei in
Pharissei aulem utruroque confitenlur, Factus est ancilla Agar} quod inlerprelatur advena, inielligiti.r
101 DE GL0R1FIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. 102
lex quseprius in servilute generavit, el nihil ad per- A 46 habens vitse riunc est in his verbis : < Dei tibi
fectum adduxit qtiam nascerelur secundum carnem Deus de rore creli et de pinguedine terrae abundan-
(Rom. xui). Dei Filius ex liberlate fidei. Isaac risuj tiam frumenti, viniet otei. iPromissionem aulem vitaa
interpreiatur; et quis talis risus, ul est Domiuus fuiurse in his qtioesequuntur : < Et serviant tibi po-
Jestts Chrislus Dei Filius? In nalivilale et anle na- puli,el adorent te tribus. Esto doniinus fratrum tuo-
tivitalem iltius Isaac, in novissima proniissione, ri- rum, et incurvenlur anle te filii matris luae. Qui
serunt arobo parentes ejus, amplius aulem maler, maleriixerit tibi, sit ille maledictus, el qui benedixe-
quae nato illo dixit: < Risum mihi fecit Deus, qui- rit tibi, benediclionibus repleatur; i Tali namque
cunque auriierit corririebit mihi (Gen. xxi). > Nonne benedictione Cbrislus qui esl vita seterna hasciiuius
iilud simile est huic quod nato Dei Filio ex ulero promiltebatur de seroine ejus. Qudd vet quale futt
Virginis (Luc. i), maler superna Jerusaiero risit. iliud consilium 'Rcbeccse cum Jacob, in qiio slipfa
Risit enim, id est, cantavil gloriam Deoin excelsis, diximus assimilalum fuisse Spirilum san&iiim!
et canlando gaudium suum.gaiidiitm noslrum, risttm < Nunc ergp acquiesce, fiti mi, consiliis meis, > elc,
magnum bominibuS bonie voluiilatis evangelizaviti Usque, i el veslibio Esau valde bonis quas apuri se
i Huic proprio Fitio suo Deus non pepercit, sed pro habebat domi, induit eum (Ibid.). i Yestes illae
npbis omnibus tradidit illum (Rom. vm), > et ex l>valde bon33, vestes erant sacerdotales, quas idcO
abitndanli est aslruere. Nolum quippe esl omnibus Scripiura vcstes dixit Esau, quia primogenitus eral,
qtiodper istuin assimilatus fuerit in eo quod Abra- sed Rebecca illum tali funclione dignum non esse
ham ilium sutim unigenitum Deo jussus in holocau- sciebat. Secundum mysterium, vestes cum quibus
stum obtulil (Gen., xxn). Jacob supplaniaior inlcr- uenedicioporlcbatfiIiumdignum,sunihTa charismaia
pretatur. El quis iia supplantalor ut est Spirilus Spirilus sancti quae anle commenioraviinus ex Epi-
sanclus? Nec enim indecens est Deo supplantaiiohis slola Pauli apostoli: sermo sapienlise, sermo scien-
verbum, praeserlim cum in psalrao scriptum esl: liae, fides, gratia sanilatum, operatio virtulum, pro-
'«Exsurge, Domine, prseveni eum, et supplanta enm phelia, discrelio spiritumn, genera linguariim, in-
(Psal. xvi). > Subauditur, populum Judaicum, ul lerpreTaiio sermonum (/ Ctr. n). Vestes hujusmodi
aiifcratur eis et aliis detur, non solum illud, quod habebat et habet apud se domi, secundtim simililu-
per simililudinem lenuerunl, dicendo : « Et venient diriem Rebeccse, graiia Spiritus S.incli. Quomodo
Romani el tollent nostrum locura et genlem (Joah. apud se domi? uiique in potestale daudi sive divi-
xi.), > vertim etiam ea quae illorum prsecipua sunt dcndi, sicul protinus ail iriem Apostolus : < Haec
< adoptio filiorum, et gloria ei lestamenium.ei legis- ., aulem omnia operalur unus atque idem Spiriltis,
' dividens
lalio, ei obsequium, et promissa <Rom.xi). > singulis prout vull (/ Cor. xu). >Et priiniim
CAPUT YI. quidem charismafa hsec divisit, prout volvit, ele-
Iletn de eonsilio Rebeccm,quod ille ad utuem suscepit clioni illius populi Israetitici; deiude vero eleclioni
effectum,quam recte intelligimus in eo assimilatam genlium, facta commulatione secundura similitudi-
esse Spiritus sancti gratiam, et de vestibus valde nem illorum geminorum, sicul el in psalmis sctipiiim
bohis quibus illum induit el de versiculo psalmi:
t Etegit nobis hmreditalem suam, speciem Jacob esl: < Elegit nohis haereditatem suam, speciem Ja-
quem dilexit. i cob quem dilexit (Psat. XLVI).> Hsec enim dicens,
Igittir in consilio Rebeccaequod dedit filio suo Ja- millil nos ad nPslram hisloriam. Quia sicut Esau,
cob, et ille ad utilem suscepit effcctum, assimilatum qui prior natu erat, a Deo reprobatus est, et Jacob
esse recte intelligimus Spirilum sanctum. Ipsa nam- dileclus, sic Israeliiicus populus, qui prius quadam
que Rebecca in illo facto gratiam Spiritus sancli si- familiaritale Deo accepiabilis erat, poslmodum est
gnificat. Iu duobus flliis ejus, quorum aller < Esati rejectus, gentes vero quae nullam ejus cogniiionem
factus est, ait Scriptura, vir gnarus venandi, et in primis habuerUnt, ejus benedictiones meruerunt
homo agricola; alter vero Jacob, vir sitnplex, et ha- vel receper'i^t, hoc est quod dicit speciem Jacob, id
biiabat in labernaculis, Isaac amabat Esau eo quod -. esl, secundum simililudinem Jacob quem dilexii.
de venationibus ejus vescerelur, el Rebecca riiligebat « Esau autem, ait ipse iu Malachia, odio habui
Jacob (Gen. xxv). > Exemplum sive experimentum (Malach. i). > -
verax fuit Apostoio, ul diceret scribens ad Timo- CAPUT VII.
tbeum : < Exerce leipsum ad pielalem; nara corpo-
ralis exerciiatio ad modicum utilis esl, pietas aulem De charismatious Spiritus sanctt, per lllas vestesbonat
figurulis , el de myslica caligine oculorum lsaac
ad omnia utilis est, promissionem habens viiae,quae benediceniis,et de eo quod dixit Moyses .'« Aul di-
nunc est et futurse (/ Tim. vi). > Corporali namque milte cis hanc noxam, aul dele me de libro tuo quem
exercitalioue seipsuin exercebat Esau, et hsec illi tcripsisti. i
sicut ad modicum fuit uliiis, ut magno ejulalu flenli Cum illis vestibus valde bonis, consilio Rebeccse
tandera diceret Isaac : < In pinguedine terrae, et in matris ingressus est Jacob ad Patrem Isaac, jam non
rore cceli desuper erit benedictio lua (Gen. xxvn). > videntem, ut acciperet benedictionem. Neque enim
Quibus verbis promissionem utique accepit solius propter illas vestes benediciionem hsereditate possi-
vilse quaenunc est. Porro, pielas in qua Jacob se- deret nisi eliam introgressus ad patrem, sicui jam
ipsum exercebat ad omnia uiilis fuit promissioncm diclum esi, non videntem, verba benediciioiiis ex
103 RUPERTl ABBATISTUlTIENSiS 104
ipsius ore acccpisset. Simllitcr cuni supradictis. A intrarc in terram aliquam, nisi ex populo illo secun-
sancti Spirilus charismalibus omuis vir siniplex dum prouiissioncm tuam nascalur qui nos inducat in
habitans iti labcrnaculis., omnis vir fidelis spera ha- vilain aelernam.
bens.in verbo promissionis,qualium ex oplimis unus
eral Moyses, qui hanc ipsam scripiurara mysticam CAPUT Vlll.
scripsil, ingressus esl ingressu fidei, cui omnia proe- Ilem de charismutibus Spiritus sanclt, et tjitod bene-
sentia sunt, ad Chrislum Dei Filiuni, quasi 11011 vi- diclio, qua noster Isaac nos benedixit, graliu sit
rientem, iri est, in cruce morienlem, ubi lumina Spiritus sancti ex ipso procedenlis; et contra Mo-
nolhelitas de mysterio illo mirabili, quod lsaac non
regia, tumina risum ei gaudium secundum nomen ei, cui ipse voiuit, sed ei benedixil quem Rebecca
Isaac, diligenlibus sc insinuanlia, caligine mortis maler.benediclumessemaluil.
obscurala fuerunt, ut acciperel remissionem pecca-
torurn. Neque enim per cliarisniaia illa talem bene- Omnium charismalum jam supradictorum optinia
diclionem, scilicelpeccalorum remissionemquisquam est otlorifera fides,'el hsec niaxiriie juvii, maxinie
accipere poiuissei, nisi hic nosler Isaac, clausis in provexit omnes, quos Spirilus sancltis secundum
niPrte oculis, jam dedissel. Hoc sciens idem Moyses jam diclam similitiidinem. Rebeccse donissuis, lan-
firielissimus in lola dpmo ejus taliter locutus esl: ]Q qtiam vestibus valde bonis, iuduere dignatus est,
« Atu riiinille eis hatic itoxam, anl si non facis, dele quem Scriplura laliter commendavit, ut diceret:
me de libio tuo quem scripsisti (Num. xn).> Idem : <Statimqueutsensiivesliineiitoruiiiejusfragrantiam,
< Prsecipis ut edttcam populum istum et non indicas benedicens aii: Ecce odor filii mei sicut odor agri
mihi quem inissurus es inecum (Exod. xxxii.), > pieni, cui benedixit Doininus (Gen. xxvn), > mysle-
prseserlim cum dixeris : < Novi te ex nomine, et in- rium magis placel, scilicet sacramentum fidei, quia
venisti graliam coram me. > Ac deinceps : « Si non ipsa est quaesuaviorum inler omnia charismata Spi-
iu ipse praecedas, ne educas nos de loco isto (Exod. ritussancli redderesolel iiostrosanclolsaac FilioDei,
xxxiti). > De isto capitulo.ut verbis loqiiarApostoIi, ul viscera sua continere non possit,quin abundanliam
< grandis nobis sermo, et interpretabilis ad dicen- effundal tantae, tamque necessarise benediclionis,
dum,quoniam, quod in pluribus verum est, imbecil- tanur gratise Spiritus sancti, quaeest remissio pec-
les, ait, lacti estis ad audiendum (Hebr. v). >Parvuli catorum, quce 47 ae 'Pso procedit. Factumque est
enim suni, hodicque quaraplurimi < quio nondum mysteriomirabiti,utnoribenediceretei,cuiipsevoluii,
cognoverunt illa cognilione, quse perfeclorum est, sed ei quem Rebecca mater benedictum esse maluit.
graiiaiii Domini noslri Jesu Chrisli. Interrogemus Nonne mysterium in hoc fuit evangelicsesive calho-
ergo fjrielissimumMoysen.Quis est sermo iste quem 'C licseverilaitis, quia in uno eoriemqueDoiiiiiio nostro
tu lociilus es : < Aut dimitte eis hanc noxam, aut JesuChrislo, sicul duas naturas sive subsianlias, iia
dele nie de libro luo quemscripsisti. » Cum hocper- duas volunlates, duas praedicamusoperaliones, alle-
cunclalus fueris, pula ,quod libi respondeat verbis ram diviniiatis, alleram humaiiitalis? Hoc enim lidei
htijuscemodi, verbis viri ejusdem fidei, verbis firielis ralio sapit, et mnlla sunt experimenla in verbis ip-
Dayid : < Afflictussura et humiliatus sura niinis, ru- sius Doiniui nostri. Exempli gratia, cum secundum
giebam a geuiilu corriis mei. > Siatiriique conversus volmilaleni humanse infirmitalis diiisset: < Nunc
ad Dominum : < Domine, inquit, anle le oroue dtsi- anima mea lurbata esl, etquid dicam? Pater, salvi-
derium meum, cl gemiius metis a le non est abscori- fica nie ex bora hac, > prolinus secundum voltinta-
ditus (Psal. xxxvii). > Hocdenique dixisse congriiit tem diviniialissibimet obvians dixil: < Sed propterca
non soli David, verum etiam omnibus sanctis. Om- veni in horaiti hanc, > ul non salvificer cx ea, sed
, nium quippe desiderium eral unuin desideriura ge- mortem patiar. «Pater, clarifica luum nomen (Joan.
mituosuin, nasci Chrislum, venire Satvatorem Dei xu). > Similitcr secundum volunlatero humanitaiis
Filium, ad dandam benedictionem, ad daiidum Spi- videns civitalem, flevit super illaui; voluisset enim
rilum sanctum in reinissionem peccatorum, hoc erat illam salvam fieri, unde dixit: « Jerusalem, Jerusa-
illuri desideriiun. Hinc idem Jacob ad filium suura 1D lem , quoties volui congregare filios tuos, quemari-
Joseph: <Benedictiones, inquii,palris tui conforlaise modum gallina congregat pullos suos sub alas, A
sunt benediclionibus patrum ejus, donec veniret noluisti (Matlh. xxm). >Secundum vero voluntatem
desirierium collittm aelernorum (Gen. XLXIX).> Ru- divinitalis, faclo de restibus funiculo, oinnes de
giens igiiur Moysesa gemilu cordisstti secundum boc templo ejecit, dicto quoque exprimens, quid facto
desiderium : < Aul diinilte, inquit, eis, hanc noxam, significaret: <Amen dico vobis, ait, quia auferetur
attt dele me de libro luo quem scripsisli. > Quid est a vobis regnum Dei, el dabilur genti facienti fruclus
dicere? si non dimiseris, si propter peccatum eorum ejus (Matlh. xxi). > Mulla bic dici poterant conlra
prpmjssionem luam implere desieris, ut deleiis illis, crrorera Eutycbelis sive monolhelitarum haeresim,
uon venial semen quod Abrahse promisisli, unum seil nos, quia proposito lenemur,meminissecoiiienii
. esl ac si deleas, et ptaite consequitur, ut deleas me duarum in Christo voluutalum sive operalionum,
4e librp luo quem. scripsisti. Nullus enim nisi ille pro similiuiriine Isaac, quia nori illi cui voluit, scd
venerit salvari polerit, proinde < sinon lu ipse prac- illi cui noluii benedixil, ccepia prosequamur.
Cedas, ne criucas nos dq loco islo. >Quo cniin nobis
10S DE GLORIFIC. TIUNIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.- LIB. V lOfl
CAPUT IX. A llaque quod dixerat Moyses : < Prophelam de genle
tua el de fratribus tuis sicuf me suscilabil tibi Do-
De operatione virtutum, qum magna esl inler chari-
tmala Spiritus sancli quod secundum illam dictum minus Deus luiis, > pro veritate natune humanse
til: Et non surrexit propheta ultra in Israel, quem diclum, recte inlelligilur, quiafuturum erat,el revera
nosset Dominus faeie ad faciem, el quod viriule* sic factum est, ut Filius Dei sccundum hanc fieret
operari, hoc fueril indicare nomen Adonai. sicut Moyses, id est verus hoino, sicut in Job scri-
De operalione virlulum, quse gratia magna esl in plum est, et nos meminimus longe superius : < Si
divisionibus graliaruin Spiritus sancli, superius fuerit pro co angeius, loquens unus de inillibus
loqiii ccepimus, siraul meraores illius dicti: < Ego (Job. xxxm). > Nam in coelerisJonge hic plusquam
Dominus qui apparui Abraham, Isaac, et Jacob, in Moyses. Et de charismatibus Spiritiis sancti cteplum
Deo omnipolente, ei nomen Adonai non indicavi eis sermonem peragamiis,mulla bona, secundum omnes
(Exod. vi). > Poslilla quoe hinc jam diximusadhuc ejusriein Spiiilus saucii opcraliones, sive niinistra-
dicere stipercsl, quia secuiidiini gratiam isiam me- tiones operatus esl, cxceptnquod genera linguarum
rito magnificus habetur Moyses, ila ul de illo Scri- ore proprio non exercuit, quam Spiiiius sancli gra-
plura dical: < Et non surrexil propbela ullra in tiam postntod.im aposlolis suis detlil, el insnper re-
Israel sicut Moyses,quem nosset Domiiius facie ad R missionem peccatorum, per eumdem Spiritum san-
faciem. > Sequitur enim : < Iu omnibus siguis atqtte ciuni solus operalus est.
porientis qure misit per eura ut faceret in terra M- CAPUT X.
gypti Pharaoni, et omnibns servis cjus, universae- Itetn de illa grulia Spirilus sancti, qum est
operalio
qne terrae illins, et cunclam manum robiisiam, ma- virlulnm, quomodo illam matefici curam Pharaone
gnaque mirabilia, qua; fecil Moyses coram universo mmulaii snnl, el non valenles subsislere, dixerunt :
Israel (Deut. xxxiv). >Secundum ergo gratiam islam, « Digilus Dei est hic. i
scilicet secundum operationem viriuium, el non se- Prseclaram Spiiilus san:li graliam, scilicet opera-
cundum omnimodam Spiritussancli gratiam, dictum tioiiem virluluin, qua Moyses in ver.tae magnus
hoc intelligi oportet: < Et non surrexit prophela fuit aemulalor, nnnc nsque spirilus inendacii, sicut
ullra in Israel, sicut Moyses. > Alioqui repugnans jara tunccoram Pbaraoiieajintililus esl quoad usque
esse videbilur vel illi senlenlise quani de uuo dixit poiuit, sieut scripiuui cst: « Diiin cniin prnjecisset
Doroinus: < Ameu dico vobis, non surrexil inter virgam, el versa essel in colubruiti. > El iterura :
nalos mulierum major JoauneBaptista (Matih. xi). > < CIIIIIpercussissel virga aquain fluminis, et versa
Proinde notaiidum quod non ita scriplum esl : Et esscl in sanguinein, > ac : < Cum lerlio extemlissct
non surrexit ullra propheta taiilus ul Moyses, sed : manura super aquasjEgypli, ei ascendissent ranse,
< sicut Moyses, > deierminata eliam qualilale sive el operuissenl leriatn, fecerunl malelici per incan-
modo surreciionis, quo ille sitrrexit, dicendo in laliones suas siipilitcr, > sed erat nienilacitim in
omnibus signis aique portentis. Nam revera secun- visu, quia non eral veriias iu sensit. Quando veutum
dum hiinc modum nec ipse Joannes, nec aliusquis- est ad ciniphes, ul percusso pulvere lcrrse, essent
quam surrexit sicui Moyscs. Dequo virielicetJoan- ciniphcs lam in hominibus quam in jumentis, non
ne sic in Evangelin scriptuin esl: < Et multi vene- solum imporlunae visu, verum eliam mordaciter
runt ad Jestim et dicebanl: Quia Joanr.es qtiidem moleslae in sensu, noii pottierunt slare malefici, et
sigiium fecii nullum. Orania autera quse dixit Joan- dixerunl: < DigiiusDei est hic (Exod. vn, vni). >
nes de hoc, vera eranl (Joan. x). >Forle dicit ali- Untle miramur, quod eflieaeiamislatn Spiritus san-
qttis: Qiiid agis de niagno prophela Domino noslro cli, scilicet operalionein virtulum scierunt homines
Jesu Chrislo? Nonne saltem iiie prophela surrexit ejusniodi nominare digitum Dci, siciit et illtiil mi-
in Israel sicut Moyses? nonne de illo sic dixit et rainttr unde scierit Nabucliorionosor nominare Fi-
scripsit Moyses? < Proplielam de geule tua el de lium Dei. Dixit enim : < Ecce ego video viros qua-
fralribus luis, sicutine suscilabil libi Dominus Deus .Q luor solulos el ambulantes in medio ignis, el species
tuus (Detil. xvm). > Ari liitc, inqtiam, niniiruin si quarli siinilis Filio Dci (Daniel. 111). > Sictil illic,
de magniludine quserilur, siculveraciier plus quam opcranlibus n.agis illis, hanc poteniiam digiti Dei,
Jona et plus quam Saloraon hic, ila el plus quam sciiicet operaiioitem virtuiiim, aemulaliis est spiri-
Moyses (Malth. xii). Veruinlaraen apud curiosos lus 48 mendacii, ila el maxime in illoiniqiioaemula-
homines, non hic sicul Moyses. Unde cum mulla bilur, « ciijusest adventus, ail Aposlolus sceiinduni
mira facerel, ctim eliam de paucis panibus nuilta operationem Salnnse in omni virtulc et signis et
millia satiassel, etdicerel eis : < Hoc est opus Dei protligiis mcndacibuset in omni scductioneiniquita-
ulcredal's in eiini qtiein ille misil. Dixerunt ci: lis, his qtii pereunt, eo quori cbaritatem verilalis non
Qtiodergo lu facis signum, ut videamus el credamus receperunl, ul salvi fierent, et irieo mitiet illis Deus
libi? quid operaris? Patres noslii manducaverunt operationem erroris, ui credant mendacio et jtidi-
manna in deEerto (Joan. \i). > Denique quidquid centuromnes qui non crediderunt veritali, sed con-
fecisset aul facere veiiet, non esset eis sicul Moyses, senserunt iniquilali (// Thess. n). > Nisi enim Pha-
nisi eorum et curiosos oculos ejusmodi miraculis raoni illi similes fuissent, et, ul verbis utar ejusdem
pasceret et oliosos venires semper cibo impleret. Aposloli, nisi < veritalem Dei in injustilia detinuis-
PATROI. CXXIX. k
107 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 108
sent, quia quod notum esl Dei, manifcsium est illis S.baplizati cslis? (/ Cor. i.) > llem : < Cum dicit quis:
(Rom. i). > Nisi, inquam, proposilum haberenl pe- Ego quidemsumPauli, alitis ego Apollo, aliiis vcro
netrare domos ei caplivas ducere uiulierciilas, id ego Ccpbse; nonne bomines estis? quid igilur esl A-
est, animas miseras oneratas peccaiis secundum pollo? quid veroPaulus? Minisiri ejus cui credidis-
siiniliuidineiit illius Ph.iraonis, cui proposiium fuit lis, et unicuiqne sicul Doininus riedit. Egoplanlavi,
Dominum nescire el Israclcm non diuiillcre, nou Apollo rigavil, sed Deus increiiientuin dedil. Uaquc
miltereleis, non peimittcrel ad eos venire Dominus neque qui plsnlat csl oliquid, ueque qui rigai, sed
spiritum mendacii, homincs menriaces, resistcnies qui increnientuni dal Deus (I Cor, III). > Nimirum
digito Dci, coiHrndicenlcs quoad possuut sanclo Spi- boc sapere haecauctorilas verilatisexigit, qua dicit:
rilui, similes magis illis, unde el protinus dicit: c Invocabuul nomen meum super lilios Israel, el ego
< Quemadmodum autcm Jannes el Mambres resliie- benedicam eis. >
CAPUT XII.
runtMoysi, ita.et lii resistuiii verilati? (Tim. m.) >
eritma- De benediclionequa benedixil Jacob Josepli filio suo
Elquid tandcm, insipicnlia, inquil, eorum, sub trina invocalionesancli nomiuis, Deus in cujtts
nifesla onmihus, sictil ciillorum fuil. conspeclu ambulaverunt patres mei, Deus qui ptis-
cit me ab adolescenlia mea, angelus qui eruit me de
CAPUT XI. B cunctis inulis, ei quod ille angetus penona sit Filiu
De Irina benedklione nominis Domini, quam Domi- Pcne prseteriit me et relro reliclus csl quidani
nus peraclo tubertwtulb mandiivil Moysi, dicens :
locus agri hujus, iu quo tbesaurum bunc abscondi-
' t S.ic benediceiis filiis Israet, > ei dt eo quod ait:
« Invocabunl nomen ineum super filios Israel, et tum esse jam ssepe tliximus, id est, Scriplurae hujus
ego benedkam eis. i sacrosanctae, in qua sanciae Trinitalis niystcrium ini-
Post exilum lsrael de ^Egyplo, peracio laberna- rabiliter el splendereet laterenunc usque prsedica-
culo cl prsescripia lege cfleremoniarum: <Loculus est nius« el in invenlione ejusoppido lsclaniur, diccntes
Domirius ad Moysen, dicens: Loquere ad Aaron, et cnni Psalmisla : < Laelabor ego super eloquia lua,
ad filiosejus : Sic benedicelis filiis Israel, et dicetis sicut qui invenit spolia niulta (PtaU cxvjn). >
eis : Benedical libi Dominus, et cuslodiat te ; os- Ciim segrotaret in ^gyplo Paler lsrael, et lioc au-
lendal Dominus faciem suam libi.cl miserealur lui; dito, ire perrexisset Joseph, assumplis duobus filiis
converlat Doininus vultum suum ad lc, cl dei tibi suis, Munasse et Ephraim, poslraodum ila scripluin
pacem. Invocabunt nomen meum super itlios Israel, est: < Benedixitque Joseph fiiio suo, el aii: Deus,
elego benedicam eis (Num. vi). > Hic quoque abs- in ctijus conspectu ambulaverunt palres mei, Abra-
condil Moyses faciein suam el pnsilum habel vela- ham, cllsaac; Deus, qui pascit me ab adolesceiitia
inen super eam, sed < in Ciiiislo, ait Apostolus, id- C mea usque in prsesentem diera; angelus qui eruil ine
jpsum veiamen cvacualur(/7 Cor. iu). > Quomodo (lecuitttisinalis benedicat ptieris isiis (Gen. XLVHI).>
in ipso Chrislo evacualtir? < Euntes, inqnit, docete Sic incipiens, benedixit primum duos filios Joseph,
omnes gentes, baptizanles eos in noniine Palris, ct elrieinde duodecim filiossuos, singutos benediciio-
Filii, et Spiritus sancli (Matth. xxvin). > Quidiiam nibus propriis. Semel dixit : < Deus in cujus con-
est prseeunlc doclrina baptizare genles, nisi benedi- spectu ambulaverunt pairesmei,»elsecmido: <Deus
cere filios Isracl? Denique es quacunque gcnte, sive quipascil trw ab adolescenlia mea, > lerlio aulcm:
nalione in Christum credenlcs, propter hoc ipsum, < Angelus qui eruil me de cunclis maiis. > Et qtiis
qnia ereditnt, ipsi simt iitii Israel, sicut et filii A- esi ille angelus qui eruit eum de cunctis nialis, nisi
brabae. Ergo iertio bic repctilum nomen Domini in angelus nv.tgni consilii, Deus Dei Filius? (ha. IX).
Verbo benediciionis, incredulo quidem Judseo par- lsia hamqtie persona ne dubitcs quod siguificetur
tim velatum est, quia non sic distiticium sive ex- nominc angeli < qui eruit me, ail, de cunciis matis, >
prcssum est: r Benedicat tilii Dominus Paier, os- isia, inquaiii, persona in inilio malorum Caiictorum
tendat libi faciem suam Doniinus Filius, cohvertat apparuil ei, quando fugiebai Esau fvatrem suum di-
vutlum suum ad to Dominus Spirilus sancius. Ne- n centem: «Venienl dies luclus palris mei, ut occidam
queeniin inlendere poluissenl fiiii Israel in faciem Jairob fratrem meum (Gen. xxvn). > Quomodo illi ap-
Moysi (Exod. xxxrv), > sic expressa gloria vtillus pariiil? vei quitouscx inriiciis dignosci potest quoii
ejus, sed ut jam dictum cst, in Chiislo revelalur hsec persona, sciticet Filius Dei, ftierit qui ilii appa-
(II Cor. m). Fitii namque Aaron sumnii Sacerdo- rtiit? Ait Scriptura : < Ctnnque veni«sel ad <iticm-
tis, aposloii et sacerdoles surit magni Poniilicis, dam locum el vellel in co requiesecvc post solis oc-
< qui penelravit coelos Jesu Chrisli (Hebr. i\), t cubilum, mlit dc lapidibus qui jacebani, et suppo-
ipsoruiii est benedieere Suh trino noiiiine Domini, nehs capiti suo, dormivit in eodem toco. Viditque in
id est bapiitare in lioroine Patiis, n Filii, ct Spiri- SPnihls scaiam super lerram, angelos qtioqre Dci
tus sanctl, sw: tamemnisciant se nori datwcs, sed asceiidentcs et dESCCHrientes per cain, ct Dohiinum
HMnislresesse •behe^icliwnis.Hoc esl quod prolineS Siiiiixiim scalce dicentem sibi: Ego Siiin DominES
dicit: « InviBcabtiiilnomen nreuin super tilios Israei, Deus Abraham pairis ttti, el Detis tsaac, >el csetera
etego feeltedicameis. > Quapropler providus Apc- iisqtie : « Et ero custos tuus qmrcunqne pcrrexeris
stehiS^scriteensaddoiiniliios dicit: «Niitiquid Paw- [Uen. xxvni). > Deniqiic magntirt frrc esi Filii Oei
lus prp vobis crucifixus est, aut in noinine Pauli Saeraineiiium si rite scalani aguoscis, ei (tuid sil Do-
irtti DE GLORIFIG. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. V. 110
minum scalseinnixum rile perpendis. Siquidem salvo A ct pro seipso et pro dmntbus : <Et erit vobis visio
morali inlellectu, qiio dicere possumus scalam esse omnium sicut verba libri signaii.quem cum dederint
viiaenostrse profeclum, el scalse hujus latera, no- scienti litteras, dicent: Lege istttm, el respondebit:
strum corpus et animam, gradusaulern ejusdem sca- Non possum, signatus est enim, > et csetera usiiue :
Jae, diversarum esse ascensiones virtulum, salvo, < Peribit enim sapientia a sapienlibus ejus , el in-
>
inquam, hoc morali inlcllcctu, generatio Domini lellectus prudenlium ejtis abscondelur (Isa. xxrx).
noslri Jesu Chrisii per scalam illam debel intelligi, Moyses ergo, hactenus de myslerio loculus sanclaj
cujus quasi duo Iatera suiit duo patriarchsu magni Trinilalis, recte et opportune sermones ctausit,
scribenleEvangelista:«Libergeneralionis JesuChri- tanlummodo rclaliva, sicut jam dictum est, suppri-
sli, Filii David, Filii Abraham (Malih. i). >Ad istos mens nomina Palris, et Filii, et Spiritus sancti.
49 namque palres Deus eumdem Chrisiumnasci de Ncc vero solummodo clausil, verum eliam signavit.
semine eorum cumjuramenlorcpromisii (Geit. XLIII). Quomodo signavil?
Quomodo supremo gradu scalse Dominus innixus CAPUT XIV.
fuil? Ita nimirum utpupiltus, id est absque palre sc- De eo quod diclumesl: t Audi,Israel.' Dominus Deus
cundum carneni nalus [in hoc sseculo, opus haberet tuus Deusunus est, i el de eoquodprolinus subjunxit
et nulritio « B ha>ctria. < Diliges Dominum Deum luum ex loto
adoptivo palre Joseph. Igilur angelus corde luo, et ex tola anima lua, el ex lola fortilu-
qui eruit me, ail Jacob, de cunctis malis, > ipse est dine tua,>etquod dilectio trina sit et una : Non tres
Deus DeiFilius ac proinde quia taliler oravil, lerlio dilectiones, sed dileclio una.
Deum nominans, palam couslat quia sanclara Tri- t Audi, inquil, Isracl : Dominus Deus tuus Deus
nilatem invocavil. unus est (Deut. vi). > Nonne hoc dicium quasi clausi
libri signaculum est scienli litteras, scilicet Judsco
Quod oporluerit in illis anliquorum benedklionibus
laceri relalka nomina, qum sunt Pater el Filius, profitenti se scire legem et prophelas, Cum enim
et Spiritus sanclus, el sermonemclaudi, ttt non sic librum bunc ingcris illi, ut legat leclionem hanc plu-
aperie benedicerenl sicut nunc benedicimns, vel raliler sonantem:« Faciamushominem ad imaginem
baptizamu* in noinine Patris, el Filii et Spiritus et simililudinem nostram
tancti, et de eo quod scriptum esi in Isaia : t Eril (Gen. 1), i et rogas eum
vobisvisioomnium sicut verba libri sigillali. i ut trium peisonarum dis.cretionem animadverlat,
CAPUT XIII. in vcrbis islis quae prolinus sequunlur: < Et creavit
Cum igilur in nontine Pairis, etFitii, et Spirilus Detis hominein ad imaginem suam, ad iniaginem
sancli baptizamur, sive benedicimur, non est hoc Dei creavit illum, masculum et feminam creavit eos,
recens quod agiiur, quia sic fcre aniiquo quoque benedixilque illis (ibid.); i cum, inquam, hscc et
" caelera, quorum
lempore in lege, inio el anle legem benedicebantur, aliqua jam peragravirous, proponis
taciiis tanluinmoio pro temporis necessilale rela- illi ad legcndum sive ad inielligendum, dicil tibi :
tivis nominibus, quae sunl Paler, et Filius et Spiri- Non possum laliler legere librum, signatus est
tussanclus. Oporlebal enira ut sermo clauderelur, enira, babens sigiiaculum hoc *.<Audi,Isract, Domi-
imo el signarelur. IIoc eienim quidam eorum, scili- nus Deus tuus, Deus unus est. > Tu aulem vis ut
cel propbelariim, ut facerenl, jussura sibi fuisse legam deos tres; hoc ne faciani vox isla prohibct.
lcstanittr. lsaias cum dc isto nomine dixisset: < Et Ciini hoc dicit, signalus est: signatus est liber, ve-
clamabanl Seraphim, alter ad allerum, el dicebanl: rum quirietn ex parle dicit, quia sic sibi clausus et
Sanclus, sanctus, sancltts, Dominus Deus exerci- signaius cst. Yerumtamcn inexcusabilis est: Non
lutira (Isa. vi). > El deinde de noraine nasciluri Em- enim vidil, aul viderc voluit Agnum quem vidit
manuel, et de vocabulo ejus : «Accelera spolia dc- Joannes, cl nos per caradeni vidimus fidem, librum
trahere; feslina prxdari; > plura fuisset locntus, aperientem et signacula cjus solvenlem : Hlcagnus
circa finem visionis hoc sibi jiissnm ftiissc scrihil: solis credenlibus, sicut cseiera sacrainenla, ila ct
< Liga lesiiinoiiium, signa legcra in discipulis meis illuri iiiielligibile fecit, quod tres personae sint et ni-
(Isa. viii). > Daniel quoque post visiones nuillns et rj biloininus uuus Deus sit.Iloc audivit vcrus tsrael, et
niaximas scribit hoc sibi fuisse prseceplum : «Tu hoc audil semper quiation esl Deusextra Deum, non
aulem, Daniel, claude sermones, et signa librum exlra Patrem Filius, neque exlra Filium Paler, sed
usque ad tempus stalutum. > El iierum : < Vade, « ego et Paier unum sumus (Joan. x), > ait Filius,
Daniel, quia clausi sunt signatique sermones usque ei < ego iu Paire et Paler iii me est (Joan. xiv), > et
ad lempus prafiniium. (Dan, xn). > Et quasi < Spiritus sanclus quem Filius millit, et quia Palre
quajreret Daniel, ut quid sunt hsec scripla, si de- procedit (Joan. xv), > nusquam exlra Pairem et
beni esse clausa et signala, diciura est ad eum : Filium procedit, quia videlicel hsec una subslaulia
<Periransibunt plurimi, el mulliplex eril scienlia Trinitatis
nequaquam circumscripta est, aul localis
(Matth. vn). > Nunquid vero solis islis, et non neqtte aliud quodlibet accidens in illam subslaniiam
eiiam Moysi et prophetis omnibus hoc intimalum cadil, ul vel a semelipsa possil allerari, sicut alle-
fuii, expedire ut sub clausura et signaculo loque- ratur homo a semeiipso, verbi gralia, quondam in-
renlur? Nam propter vel conlra illos qui verba fans, nunc autem puer aut juvenis, dudum senex,
sacramenloruni crjelestium, non sicut margarilas nuncaulem silicernius decrepilse selalis, Dicit ali-
honorarent, sed potiuscpnculcarent, loquiturlsaias, quis : Unde exemplum, quo Deus et Trinilas in
1H RUPERTi ABBATIS TUITIENSIS 112
personis, et iwitas in substanlia possit inteiligi? Ad A lemplalivam nominare consucvit? In illa namque
haec, inquam, niniirum ex eo quod Moyses prolinus hocagilur quod hic dictnm csl: < Diliges Dominum
stibjunxii, sub velamine vultus sui. Praemisso nam- Deum liium ex loto corde luo, > dtim in cordc ejus
que : < Audi, Isracl, DoniinusDeus tuus, Deus unus suul verba Dei, dum medilaliir el narrat ea spiri-
est, >protinus ail: <Diliges Dominum Deum luum lualibus tiliis suis, non sollicilus et lurbatus crga
cx tolo corrie luo, et ex lota anima lua et ex tola plurima (Luc. x), sed < sedens in domo > sua, < et
forliludine lua (Deul. vi). > El quidem lillera ista ambulans in itiuere, >id esl, gatidens in secreta con-
secundum septuaginta Inlerpretes, sicut el pleraque scienlia sua et devirtute inviritiiem proficieits(Psal.
Scripturse verba varianlur, quorum translalionem LXXXV), recia inlentioiie dormiens illa dormiiione
aposloli et evangelistse inierdutn pro necessitale de qua dicit in Caiilicis anima illa, qnse in omnibiis
lemporis assuropserunt, ut leslalur bealus Hicro- requiem qusesivit : «Egoriormio et cor meum vigi-
nymus. Et hinc reor apud Lucam evangelislain lat (Canl.\), i el riequaChrisitis inEvangelio : iMa-
scripla esse qualuor hsec: < Diliges DoniintimDeum ria, inquit, oplimam parlem clegit, qttae non aufe-
tuum ex loto corde luo, el ex lota anima tua, el cx retur ab ea (Luc. x), i si quando dileclus Dominus
omuibus viribus tttis, et ex lola nienie lua (Luc.x).i Dens, qitero laliter diligit ex lolo corrie suo, vocem
Nam secundum hebraicam veritatem lanlummodo suam dedcril, et pulsaveril ad ostium dormientis,
Iria sunt haec : <Diliges Doniiiium Detim ttuini ex dicens : <Aperi uiihi, soror mea, amica mea, co-
toto corde luo, et ex tota anima lua, cl ex tota for- luinba mea, iiiiinactiLilamea (Cant. v), > et illa sur-
liludine lua. > Hinc igilur exemplum cape, o dile- rcxit til aperial ci, id cst prsedicando doceat ali-
clor Triitilalis, cullor et araator unius Dei.Nonne quos ul per lirietu introeat, el sil in illis, iiianus-
et dilectio < ex tolo corrie luo, >ei dileciio «ex lola que illius siniul stillenl myrrham, et digiti cjus sint
anima tua.t el dileclio 50 • ex ,0,a forliliidine lna,> pleni myrrlia probalissima. Hoc nimirum est facere
dileclio esl trina et una? Sic Dcus luus Israel, tri- quod diclum est: «Dormiens atqne consurgens ine-
nus in personis, unus est in subslaniia. Sicut non dilaberis ea, el ligabis ea, quasi signum in manu
tres dilectiones, sed una, sic non ires dii, sed tua (Dettt. vi), > id esl, recle vivendi praebebis ex-
unus. empla, dum verbis bonis firmiler cohaerebunl hona
CAPUT XV. opcra tua. Quod si eliara longa et assidua meriila-
Quod tres sint operaliones unius dilectionis, quas lione exerciiattts eo itsqtic profeccril iste Israel, ut
prolinus Moyses subordinavit ei quod prima ope- vcrba diviua iion soltun legendo el loquendo, sed
ratio respiciens ad id quod dixerul : « Diliges ex
toto corde tuo, i sic incipil : t Erunique verba hmc „" insuper scribendo, Iractare pnssit alqucexplanara
in corde tuo, i et quod hmc operatio viia sit con- ad ulilitatem coniinissa; sibi Ecclesise, hoc niinirum
lemplaliva. esl facere id quod scqnilur: i Erunlque et move-
Sequanmr lianc litteram et intendamus diligen- biinlur inler oculos tuos, scribesque ea in limine
lius pracscnli ioco in faciem Moysigloriosam. Mox el osliis domiis tuae. > Iluic operationi dilectionis,
enim ubi dixil: <Audi, Israel, Dorainus Deus luus Iiuic vitse coiiieinplalivae debenlur sumptiis honori-
Deus unus csl, > prolinus adjunxit hoc quod jam fici de domibus regnm, de regionibus gentium, ut
dixiraus : « Diliges Dominura Deura tuum ex lolo vacel agere diem fesitim ct sanclum lenere olium,
corde tuo, et ex tola anima tua, el ex loia forlitu- et lunc maxime in illis qtti in hac professione stint,
dine lua; > sic volens inteiligi Ires personas unius navandum est, ul nou obliviscautur, imo diligcnler
Dei, sicul tres sunl operationes unius dilectionis. observent proposiluiii suuiu. Hoc esl qttod huic
Sequamur ergo, quia vere hic est gauriium fidei, Israeli conlinuo dicitur : i Cumque inlroduxerit te
Sicul gaudium horoinis pro inventione thesauri abs- DominusDeus luns in terram, pro qua juravit pa-
conditi. Singulas quippe operatioucs trinse dileclio- Iribus tuisAbraham, Isaac, el Jacob, et dederit tibi
nis conlinuo subordinavit, ut inlelligas quia non civiiaies magnas et optimas quas non aedificasti,
inaniler Israelem ad audiendum invilavit, quod Do- i ) domosplenas cunclarumopum quas non exslruxisli,
minus Deus tuus, Deus unus sit. llacc denique sequi- cislernas quas non fodisli, vineta et oliveta qtiac
lur prima dilectionis operatio, rcspiciens ad id non planlasii, ct comederis et saiuralus ftteris,
quod dixerat : <Diliges Dominum Deum tuum ex cave diligenter ne oblivistarts Dominiitn qui eriu-
loio corde luo. Erunlque verba baec quae ego prse- xit te de terra .-Egypii.de doino servilulis(ioirf).i
cipio libi hodie in corde tuo, et narrabis ea filiis Est enim sub velamine liilersesensus myslicus. Ctim
tttis, ct medilaberis scdens in domo lua, et ambu- jam per fidem iuiraveris in lcrram viveiuimn, ad
lans in ilinere, dormiens alque consurgens, et liga- quam prima inlroduclio est sacrarum inieiligenlia
bis*ea quasi signum in manu lua, erunlque et move- Scripiuraruro, et propier hoc dederit libi Dominus
bunlur inler oculos tuos, scribesque ea in limine et Deus regiones geniiuro, et possedcris labores popu-
osliis domus luae, > etc, usque : < Cave diligenter lorum, ut custodias juslificaliones ejus ei legein
ne obliviscaris Dominum, qui eduxit le de lerra ejus requiras (Psal. civ), cavc ne ingraius sis, cave,
yEgypti, de domo serviiuiis (Deut. vi); > Nonne in inquam, ne cum justitiae sumplibus, quos libi dedit
verbis istis splendida fucies Moysi, illam intendit Deus, pcccalo miiilare velis.
ouerationem dilectionis. quam Israel Dei viiaui coa-
«3 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. Y. 114
CAPUT XVI. A diligentis nnim;c, lanqiiam caslae malnslamilias,
Secunda dilectionit operaiio respkien* ad id quod quain non deceal curiosilas clvagalio oculorum, sed
dixerat: t El ex lola anima lua, i ipta est vita pudor et rcvercniia circa inlentabilem virum, et
aciiva, quam sictrndere incipil:« DominttmDeum solliciiudo circa domtis suaccustodiam, et
tuum limebis, et illi soli servies, ac per nomen cjus disciplina
jurabis. i casliialis in a>riificationefiliorum. Haec operalio
Sequilur continuo secunda dilectionis operatio dilectiouis, dignilale quidem secunda , cseterum
respiciens ad id quod dixerat : < et ex lola anima ordine prima esl, vitam exercens aclivam, illa au-
tua Dominura Deum tuuni limebis, cl ipsi soli ser- lcm supra dicta, dignilale prima, orriine secunda
vies, ac per nomen illius jurabis. Non ibilis post esl, vilam componens contemplalivam. Non enim
deos alicnos cunctarum genliiim, qnae in circuitu post professionem coniemplaiiva; descendimus ad
veslro sunl, quoniani Deus scmulator Doininus Dcus activam, sed post exercitaiionem aclivse, ascendi-
tuus in medio lui, ne quando irascatur furor Do- inus ad conteiuplaiivam. tlnic operalioni si quid
niini Dei tui coutra te, el auferat te de superficie excedil, dum sollicita esl (Luc. x), el lurbalur erga
lerrae, >et caeiera iisqtte: i prsecepilque nobisDomi- plurima, quinqne enini sensibus corporis exlracla
nus Detts nosler, ul faciamus omnia legiiima haec, laborat, debeltir misericordia, propler hoc ipsum
"
et liiiieainiis DominiimDeura noslrum, ui bene sil quod bene satagens circa frcquens niiiiisieriiim ,
nobis cuuclis diebus vitae nostrse, sicul est hodie ' esuiienlem pavit, silienli poiiim dedit, hospitem
(Deut. vi). > Noiiue in verbis islis splcndida, ut su- collegil, nndum operuit, infirmiun visilavit, ad eum
dictum est, facies illam intcndil qui in carcere erat, venit (Matih. xxv). Pulclire
pra Moysi opera-
tionem dileclionis, quam lsrael Dei vitam aciivam ergo spem suam iiiliinans filiis suis, dicil in (ine
nominare consuevit? In ea namque bocagiiur quod sermonis : < Eritque memor rnoslri miseiicor»
dictttin est: < Diliges Dominura Detim iiiuin ex lota Dominus Deus nosler, si cuslodiemus, el feceri-
anima lua, riuni non vadil posl Dcosalienoscuncla- inus omnia prxcepta ejus, sicut mandavit nobis
rum genlium, > qund peccalum est animarum {Deut. vi). >
adulterantiuiii, sed Domiuuin Deum suum tanqnam CAPUT XVII.
virum uiiictini et legilimtim limet et ipsi soli libe- Tertia dilectionis opjratio respkient ad id qttod dixt-
rali servitio servit, quia liraor ejus non poenalis esl, rat, t et ex lota fortituiline tua, >esl aras subverlere,
quem perfecia charilas, ait Joannes apbstolus confringere staluas, el hmc operalio martyrnm co-
rona est, sed modo dissimili, quia non pugnaverunt
(/ Joan. iv), foras millii, sed est limor religiosus ac gladio maleriali.
venerabilis, < limor sancius, ut Psalmista canit, " Sequilur opcratio dileclionis tcrtia, respiciens ad
permanensin sseculumsaeculi(Psal. xvni). >Proinde id qtiod dixeral : « El cx tola forlitudine tua. > —
quod nunc dicil: <Dominuiu Deum liium timebis, > < Cum, iuquit, iniroriuxerit tc DomimisDeus tuus
tanqua.ro repetiiionen superioris dicli, quo dixerat: in terramqiiam possessurus ingredieris.lradiderilque
< Diliges DominiimDeiim tuum, > convenienler ac- genles liullas, perculies eas usque ad inlernecionem.
cipis. Sicul enim in eo quod riicltim esl: < Iniiium Non inibis cum eis foedus, nec miserehcris earum
sapientiae liraor Domini (Psat. cx), > limorem a nequc sociabis cum cis conjugia. Quin politis hxc
sapienlia non sejungit; imo sapienlise conjungit, faciciis eis : Aras eorttm subvertiie, confiingite sta-
tanquain inilium consuininatioui cujusqiie rei, sic luas, lucosqtte conciriiieel sculplilia combuiile.quia
et in islo ritnn post illud diclum : < Diliges Domi- poptilus sanctus es Doinino Dco luo, > el csetera
num Deum tuum, > subjungil: <Dominura Deum usque « tlabiique eos Domiitus Deus luus in con-
luum timebis, > non a dileclione serino rece- speclu tuo el inlcrficict illos, doncc peniius dclean-
dit, sed dilectionis iniliuin sive fundamentum po- tur. Tratlcl regcs corum in niantis uias, et disper-
nit. Alias autera el verse animae Deum tan- des nomina eortim sttb ccelo, nullusque polerit re-
quam virum diligenti, ulile cst limere poRiiamp. sisiere tibi, donec conleras cos. Sculpiilia corum
sive vindiclam adtillerii, quippe ubi prsemisso, igni combures. Non coiicupiscesauriim et argenlum,
51 non ibilis posl deos alienos, conliiiuo sub- de quibus facia sunl, nequc assumes cx eis libi
jungit : i Quoniain Deus aeinulalor Dominus Detis quidqiiam; ne oflendas, proptcrea quia abominaiio
luus, in medio lui, ne qtiando irascatur furor esi Domini Dei lui, nec inferes quidpiam cx itlolo in
Doniini Dei lui contra le, et auferat te dc su- doinum iiiam, ne fias anaihcma, sicul cl ilhul est
perficie terrae. > Caelera quse sequunlur: i Non (Deut. vn). > Nonne in vcrbis istis splendiria facies
tenlabis Dorainum Deum luum, sicut tenlasti in Moysi illam intenriit operalioneni dilectionis, in qua
loco lentalionis, > ac deinde: < iJuin Inierroga- e.v tola forliludine sua decerlaverunl, el anle ad-
vcrit le filius luus cras, dicens: Quid sibi volunt ventum Chrisli velercs sancli, scilicel jttdices inclyti,
testimonia hsec el cscremoniseatque judicia, quse reges gloriosi, proplieloe splcntlidi, quorum in hoc
praeccpil nobis Dominus Deus nosler, dices ei : ccrlamine Elias noiissiinttsexstiiii, memnrabilesque
Servi eramus Pharaonis in ^gyplo, duxilque nos Machabsei,el post adventtim Chrisli sancli aposioli
Domiuus de ^Egypto in maiiu forii (Deut. vi).> Hsec, ac lam mulli niartyres gloriosi? Isti namque omnes,
inquam, el sequeutia congrua sunl inslruineiila sicut < ex loto corde suo, ct ex tola anima sua, >
115 RUPERTIABBATIS TUITIENSIS 116
ita < el ex lota fortiluuine sua Duininum Deum » £ Pene sic de anima arclnlecli, qtu basihcam istam
8uum diligenles, IKECfecerunt: Aras genlium sub- sive muniiioncin illam scdificavil, Ioquatiir cor sive
verlerunt, slaluas confregerunt, lucos succiderunt, mens ipsius, qttanrio praecogilabat mcnsttras longiiti-
sculplilia combusserunt, el sicul ibidem dictum est dinis, iatiludinis cl alliludinis aedillcii Iinjtis, quando
inler caclera quae cuncia hic prescribere nimis lon- ceria lege nuraerorum disiinguebal columnaset inter
gnm fuisset, devorabis omnes populosquos Dominus columnia, sive turreset inlerlurria ejus, quanrioeli-
Deus tutis dalurus cst tibi, dcvoraverunt populos gebat lapides quadratos sive quadranrios, qtios in
mullos per orbcra lerrarum, ad devorandum missi, fttndnmento poneret, cum eo eram cuncta compo-
sed devoratione dissimili. Ycleres namque sancii nens. Neque enim aliter isia praecogilaret, 52 nis'
dcvoraverunt orc gladii malerialis; novi aulem de- cot' sive mens cum ea esset, id esl, nisi anima raiio-
voraverunt ore gladii spiritualis. Siquidem alia fttit nnlis sive artifieiosa existerel. Sed quid nuilta ?
lcmporis illius, et alia esl ralio temporis islius, de < Memento, att quidam, quod ignores optts ejus, de
qua ulrorumque temporum dissimililudinc secun- quO cecinerimt viri. Omnes homlnes vident eum,
dtim cansas patiendi et agendi plenius egimus in ct tinusqiiisqiieintiieturproctil. Ecce Deus magnus
opere quod scripsiinus de vicloria Yerbi Dei. Huic vincens scientiam nostrnm, numertis onnorum ejus
opcrationi cum corona jiisliiiscdebciur sedes quoque JJ inoestimabilis (Job. xxxvi). > Si opus ejus, id est,
juriicii, et auctoritas judicandi, sicut scriptum esl: seipsum ignoral homo; facttts enim esl ad imaginem
« Juriicabiint sancti naliones, et dominabuntur po- Dei, ct idcirco dieiltir quagi proprium opus ejus,
pitlis (Sap. 111).> Pulchre ergo verba ista lali fine quanio magia ipsum ignoral ? Non enim ipsum, sed
complevit: < Qtiasi Spurcitiam deleslaheris, ct velut de ipso cecinerunt viri, scilicet Moysegisle et csctcri
inquinamentum ac sordcs abominalioni habebis, sar.cii qui maxiroe habtierunt scieniiam Dei; hinc
quia analhema cst (Deut. vni. > Quidnam esl hoc, qnidam illorum dicit: < Quis vidil eum.et enarravit,
nisi ac si dicerel: Judicabis.sive condemnabis ? Quod et quis magniflcavit euni, sicut est ab iniiio (Eccli.
quidcm nunc faciunt, partim, ubi videntur ipsi con- XLIII). >Procul videntomnes, procttl inlueliir unus-
demnati et plerique moriificati; facienl aulem uni- qulsque, procul, inquam, id est < per speculuin et
versaliler indiejudicii, palam ipsi juriices conspecli in aenigmale(/ Cor. xm). > Ut aulem videal facie
superomnem spiircitiam, ct omne inqtiinamentum, ad faciem, prsesentis temporis nonest, sed In futuro
et omnes sordes abominationis, ttt abjiciant eas in spcs Ista reposita est.
Jocum immundum, in profundum inferni.
CAPUT XIX.
CAPUT XVIII.
G Quod Filiut Dei, H procedem ex eo Sphitut sanclus,
Quod secnndum simililudinemharum trium operatio- in eo astimilafut sit quod dixit Dominus Moysi:
num unius dileciionis, debeamus juvari ad intelli- t Congrega mihi septuaginla viros, et auferani de
gentiam, quod Paler, et Filius, el Spiritus sanclus spiritu IUQ,tradamque ett. >
tres personmet unus Deus sit. Latius sectindtim leciionem prrescriptam tractari
Spectabilem, ul arbilror, imaginem habemtis hic, poterat de gloria, seu clarilate vtillus Moysi, sive
per quam nobis imperspicabilem spCcul.trl el ex aperlione llbri quondamsignaii.sed nosliil nomlnis,
parte cognosccrc valeamtis, splentlorem solis seterni. o Trinitas Deus, fn isto loco thesaurum invenisse
Ecce enim tres operationes dileciionis, nec tamen contenii, quod est nostri proposltl recordemurel illud
tres dileciiones, sed una dilectio esl. Et ecce tria de gloria ejusdem Moysi, quod perlinel ad processio-
spiramenta hominis, anima et cor, et uirorunique nem Spiritus sancll (Hebr. xi). Diximus namque
fonitudo, nec tamen tres spirilus unius hominis, sed stiperius, in quo prophelis el patriarchis qttorum non
untts spiritus esi. Sic Dei tui, o Israel, tres personae confttndilur vocari Dcus, scillcel in Abraham, Isaac
sunt, Pa.ler.ei Filius, etSpiritussanclus; nec tamen et Jacob, trinus et unus Deus assimilatus fuerit,
Ires dii. sed umts est Dens. Nonnealiud agil anima, nunc secundum hoc myslcrium Spiritus sancli,
el atiutt cor sivc mens humana? Anima qnippe totum j. promptum est dlcere qualiter in inanu Moysiqtioqne
corpus viviiieal cl cuncta corporis olficia per quin- assimilalus sil. Crescente gloria Moysi, crevit el in-
quc sensus dispensal; coraulem sive mens in con- vidia populi in lantum quod Moysi iiitoleranria res
spectu animae cst, el cum ea graditur ac praescribit visa esl, el ait ad Dominum : « Cur afflixisii scrvum
ei cuncia quse faciat ulilia. Sic qiiodammodo Deus tuum? quare non invenio gratiam coratn te? et cur
Pater, vivens in semctipso viia est sempilerna : imposuisti pondus universi populi hujiis super me, >
Filius auleni sivo Yerbum ipsius in ipso cst, el in et caelera usque, < sin anlem aliter lihi virietur,
ipsp crat, providens ut. faceret cuncia valde bona, obsecro ut inlcrflcias mc, et inveniam gratiam in
ila ut dicat ipsutn Vcrhum, ipsa Sapicntia : « Quando octtlis luis, ne (anlis afiiciar mnlis (Num. x\). i
praparabat ccelos aderam ; qnando ceria lege et gyro Openc pretium est animadvertere qtiod*diciinus,
vallabat abyssos ; qttando selhera firmabat snrsum et quia Moyses exemplum omnium praelatortim, qui
librabat fonles aquarum ; qtiando circumdabat mari bene prsesunt, niniiam a subdiiis invidiam patieba-
lerminum suum, et legem ponebat aquis, ne Irans- tur, ita ut virieretur ei lormenli hujus importabile
ireril fines suos, quando appcndebat ftmdamcnla ter- pondtis, quia ctim esset miiissimtis super omnes ho-
ra, cum eo eram, cuncia componens (Prov. vni). > iiiines qui niorabanlur in terra, blasplieraabaltu a
111 DE GLORIFIC. TRINIT. ETPROCESS. S. SPtRIT. - LIB. VI. 113
detrahentibus et murmurantibus , lanquam homo A septuaginla viris. > Qtiirienim? nonpolerat illisdare
elalus et gloriaenimis aviilus, in lanluin ut nec fra- spirilum siium, nisi diminueret spiiiiiim Moysi, id
ter ipsius Aaron, nec sororMaria pepercerinl illi ab est, spiritum quem ileder.it Moysi? Hoc recte qnsn-
hiijiismodiinjuria. < Dixerunl enim : Numpersolum rercs, si ila dixisset : Et auferam libi. Nunc atilem
Moysen locuitis est Dominus? nonne et nobis lo- absolnle dixit: Et auferam, quoil non est aliud nisi
cutus est* simililer? (Num. xi.) > Ex vcrbis ipsius ac si dixissel: El accipiam de spirilu tuo, Iradamque
'dkenlis ad Dominum : < Sin autem aliler tibi eis, id csl, non qnanlum habes lu cx divisionihus
videtur, obsecro te ut interficias me et inveniam gratiartim Spiritus snncti, sed parlem aliqtinm gloriaj
graliam in oculis luis, ne tanlis afliciar malis, > ttifo dabo eis. Sic enim de nomiiiatissimoJosue pos!-
promptum est agnosci quanta doloris tempcstas in nioriuni ipse Dominusdicit: < Et riabis ei prsccepta
corde ejus fuerit. « Et dixit Dorainus ad Moysen : cunclis virientibu.set partem gloriae ttise, ut audiat
Congregamihisepluaginta viros, desenioribuslsrael, eum omnis synagoga flliorum Israel (iVam. xxvn). >
. quos lu nosli, quod senes populi sint ac magistri, et Elila faclum est.AqnneJorrianis divisscsunt, dicente
. duces eos ad oslium tabernaculi fcederis, el facies Domino < ad Josue : llodio incipiam exalinrc te co-
ibi stare lecuin, ut descendam et loquar libi, ct au- ram omni Israel (Jos. ni), > oranisque populus irans-
feraro de spirilu tuo, tradamque eis, ut suslenlent B ivit per arentem alveum, et baec fuit pars glorisa
, tecum onus populi et non tu solus graveris. Yenit Moysi, qui glorilicalus e»t elevando virgam suam, et
divirienriomare, ul gratlerentur lllii Israel in inetlio
igitur Moyses, el narravit populo verba Domini,
mari per sicciim. Pars, inqnam, gloriae fuil. Namin
congregans septnaginta viros de seniorihus Israel,
isla gloria, scilicct in operalione laniae virtutis, hoc
quos slare fecit circa labernaciiliim. Descendilque
Dominus per nubem el loctilusest ad eum, aufercns plus fecil Moyscs quod rursum extendit manuni
de spirilu, qui erat in Moyse, et tlans sepluaginla conlra mare < reversoequesunt aquae, et opcruerunt
viris. Cumque requievissel in eisspirilus, propheta- currus et equiies cuncli cxorcitus Pharaonis, nec
runt, nec ullra cessarunt. > Mira pietas Dei, mira uiiiis quidcra superfuit cxeis (Exod. xiv). > C;elera
veraciter dictura animadvcrlcs
benignilas Moysi. Quo enitn alio inorio melius saiis quoqiie si memores,
dc Josuo : Et dabis ci partem gloriseluas. Non enim
populo facere poluit, quatenus non viderelur velle taulus fuil in
solus gloriari ? Sed ct boc parum visuni est ei, quod omnibus signis nlque portenlis, ul fuit
fecitper etira Dominus,coram Pharaone
sepltiaginla viros glorisnsuaeparticipes habere me- Moyses,quae
et ifigypiiis, et coratn universo Israel. Igitur quod
ruit, nisi etiam omnem populum optaret simililcr
riixii Domintis: « Et auferam de spiritu luo, et dabo
posse in Dominogloriari. < Ctim cnim currcns puer
nuntiasset ei, tliccns : Heldad, ct Medad prophetant Q septttaginla viris (Num. xi), > non aliter oportet
in castris, glalim Jostie filitis Num minisler Moysi, intclligi quam ac si dixissct : Et dabo illis partem
ct eleclus c pliirihus dicerel: Dominemi Moyses, gtoriae tttae,sicul dixit rie Josue. Pars enim glotioa
prohibe eos; ad h.xc ille : Quid, inquit, semularis Moysiprophetia fuil, exlra qttam nihil gloriaaviros
illos accepisse Scriptura niemiiitt, riiceiis: < Ciunqtie
prome? qtiis lribuat, ut omnis populus prophetet
ct dct eis Dominus spirilum suum? (Nttm. xi.) > requievissei in eis spirilus prophclaverunt, ncc ullra
ccssaverunt (ibid.). i Toluin quori riicere moliraur,
CAPUT XX. per 53 parvtc rci similitudinem demonslrare
cum sit corpus.absque sui
Quod partem gtorimMoysi, scilket, propheliam, illi promptume.-l:Ecce ignis,
septuaginla viri acceperinl, non eliam operaiionem diininiilione riividitiirei absqtte sui delrimenlo sese
virtutuin sicul Josue, de quo dlxit Dominus; « Et diffnndii, ul qnantaslihet inde parles auferamus. Sed
dubis ei pariem gtorimmm, > quod hoc inlenderet, nunquid ei, videlicet
dicendo: t Auferam de spiritu luo. i igni, inagno sivo exiguo, lumi-
nari scu grandi, seuparvo, qiiidpiam auferiinus.riiim
Antcquam hitjiis rei geslaeingrediamur sacramen- Iuminaria pluiima prottl volumus, accendendo quast
lum jtrxia lcnorem propositi quo gloiiflcare propo- parics de uno auferimus? Niinirum quantaslibet
siiiittiis,sequede Filio ul de Pnlre proccilenlem Spi- 0 paries imlivisiis ignis, de quovis luroinari, imiluali
ritum sanclttm, libct pattlisper immoraii hic in sensit lamen Iuininis detrimenla non upvil. Sic de islo Do-
lilterali, qtiia Diimintislalitcr dixil: < El auferam rie jiiinns dicere potuit: « Auferain do spiriiu itip, tra-
spiritu lun, tradamque eis, > ilcrum Scriplttra rianitpieeis, > ac si diccrel : De pliiiiluis graliis lihi
riicit : < Et locuius esl ad eum, virielicuiad Moysen, co latis, graiiani unatn, gratiam propheiicam impei-
auferens de spiiitti qui erat in Moyse et dans tiar illis.
*.———^^**^— i ll i r

LIBER SEXTUS.

CAPUT PRIMUM. eos stiper Clirislum suscilari, et quod ilotjses sit


Deeo quod in Michwascriplum esi: <El suscitabimns ttiius de pasioribus illis.
stipereum seplempastores, et octo primates homi- Quoiies rie graiia Domini nostri Jesu Chrisli, ser-
neii > Quipasiore* et qui tint primaici, et quidsii muiicm facientei, ari ipenioriam revpc.aniusaliquid
«9 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS Itt)
eorum qtise magni patres el Judices Israel in typuro A \ enim dixil Aposlolus cum loqueretur de illa lilterali
ejus gcsserunt, facimtts vel facere cupiraus illud claritale vultus Moysi, qtiam videnles filii lsrael
quod de ipso per Micbaeam propheiam inler cselera lifliucrunt, dixil: «Nam nec glorificatum est.quod
diciiim est : « El suscitabimiis super eum seplem claruil in hac parte, propter excellenlcm gloriam(//
pasiores, el octo primates bomiiies (Mich. \). i Qui- Cor. III), > id esi, ad comparalionem excellenlis glo-
nam sunt vet fuerunt seplem pasiores, nisi Abra- riae, et deisla spirilus Moysis recle ditas effusione,
ltam, Isaac, clJacob, et Joseph, qui ad Pharaonem quia nec dicendum esl, quoil fueril vivum aul vivi-
inlroducens fralres suos, hoc profiteri jussit: <Yiri dum propler excellentem vitam, id esl, comparatio-
pastores sumus, servi lui abinfanlia uoslra, usque nem excellemis vitse. Recie igilur dictum est, sus-
in prnesens, et nos el palres nosiri (Gen. XLVI).> ciiabiinus, id est, quod in Moyse factum minus
Veriiin quippe dixerunt, quia paires eoruin Abra- vilse el utilitatis babtiit, in Chrislo veram esse vi-
liani, lsaac, et Jacob, et ipse Josepli, cum adhuc tain monslrabimus. Quare auiein noti dixil: Susci-
essel puer, curam liabiieruiit alendoriiin grcguin. tabinius ineo, sed dicere maluil: Susciiabimus super
Abraliani ergo et Isaac, el Jacob, el Joseph. Isie eum? Nimirum propler minorationes ejusdem Do-
quoque Moyses, qnem Dominus de rubo vocavii, mini noslri Jesu Christi, quia non solum minoratus
cuin pascerel oves Jeihro soceri sui (Exod. 111),et "°*est paulo niinus aL angetii (Psal. vin), verum etiani
David, qitem susiulit Dominus de gregibus ovium miuor visus est Moyse et omnibus prophetis. Longe '
< de post felnntes accepil eum (Ptal. LXXVII),> nonne supra formam illam, in qua sttper lerram visus, et
sexpaslorcssuiii?QuibusarideAbel,(|iiieiipseprimiis cum hoininibus 54 conversalus est, supra formam
fttit pasior oviuin (Gen.iv) el septem paslores stinl. servi, in qua poluit eliam crueifigi, sunt ea quse
Porrooclopriiiialeshoinines.oclo sitntprsecipui judi- tesiificamur de ipso secundum Scripluras verilatis,
ces, qui uolisel iiiemorabilibus prseliisviceruul hostes Scripiurasin primis liujus Moysis. Quod sciensipse,
etdecaedevaslantium liheraveruntlsrael, videlicelJo- cum de adveiitu Spiritus sancti loquereiur, dixit:
sueet Oihoniel, Ahoret Barac, ei Gedeon,Jephle, Snm- <llle me clariticabil, quia de meo accipiet, et annun-
aonetSamuel.Eiquideslistosseptempastoreselocto tiabil vobis. > Slaiiraque subjunxit: < Omnia quse
primates hominessuscitare super etiiti,scilicet, reclo- habct Pater, mea sunt: Propierea dixi: Quia de
rem sumniumque jiidiceni Israel, qui ex le egressus meo accipiel, el annunliabil vobis (Joan. xvi). i
est, o Belhleera Judse, siciil ibidem iu eodem Pro- Qiiidnam esl quod ail: <Orania quse habet Pater,
pheta praescriplum est? Quid, inquam, est istos mea sunl, > nisi ac si diceret: Omnes Scripturse
suscilare snpereum, nisi demonsirare quia lypum quas utique condidil Pater per nuiilios suos Moyseu
->et prophetas alios, in me lenduul? Cum
ejus isii prselulertint, et ipse in veritate complevit ea ergo Spiri-
qnse isiis in ligiira coniigeriini? (lCor x.) Nunc igitur lus veritaiis faciel vos intelligere quidpiara eorum,
pastorem Moysen hoc niodo snper etini susciieraus, < quae scripia sunt de me, in lege, et prophelis, et
seciindum sacramenlum rei geslse, quam scripsi- psalmis (Luc. xxiv), > hoc plane erit accipere de
mus, laleamur id quod veriiin, quod piura, quod meo, et annunliare vobis, alque hoc agendo, ille
catholicum ost, quia sicut de Deo Palre, ita et de me glorificabit, scilicei apud vos el apud omnes qui
DeoDei Filio procedil Spiritus sanctus. credenl scrmonibus veslris, duin majora senlielis,
CAPUT II. quam nunc de meipso supra id quod nunc videlis in
Item deVerbo tuscitaiionit, quoniam suscilari dicitur me, aut ex me audiiis.
id quod mortuum fuerat, et revivitcit. CAPCT III.
Nusqttani Scriplura sacra narravil de aliquo pas- Quomodo suscilatum fuerit tuper Dominum Chri-
stum hoc mysterium hujus pastoris, in eo quod
toriini, sive primatum ejusmodi, tale quid diclum, septuaginta viros, ut de spirilu ejus darelur eis,
tale quid faclumesl, ut hoc, quod dictuin est a eongregarejussut est ad ottium tabernaculi fcederis.
Domino huic Moysi: «Et auferam de spiriiu tuo, Igitur Moyses congregans sepluaginta viros de
tradamque eis, > rursumque et loculiis est ad eum : rjQ senioribus Israel, quos noverai ipse, quod senes
<Auferens de spiritu qtii erat in Moyse, et dans essenlei magistri, ad boc ul de spirilu suo daretur
sepluaginia viris (Num. xi).) >Eo magis hunc susci- eis in ministerio, significat Dominum noslrum
lare cupimus super eum, de quo secuiidiim facli Jesum Christum, qui discipulos quos elegif, nolos
bujus mysterium procedit Spiritus sanclus, « de habens, quotl senesessent, idest, fidem haberent,
cujus plenitudine, ail Joannes Baptista, nos omnes in qua teslimonium, ait Apostolus (Hebr. vi), conse-
accepimus, et gratiam pro graiia, quia lex per cuti senes, id esl, sancli Patres, idcirco congregavii,
Moysen data esl, gratia el veriias per Jesum Chri- ut participes eos faceret Spirilus sui, qui in ipso
stum facla est (Joan. 1). > Scd jam in primis non est, non ad mensuram sicut iu quolibet sanctorum,
iroportune ratio quseritiir de Yerbo susciiationis. scd, sicut ait Aposlolus, quia lin ipso habital ple-
Suscitatur enim, vel suscitari dicitur id quod mor- niludo divinilatis corporaliter (Colos. n). > Docet
tuumeralel reviviscit. Num ergo quod taliieractum nos hoc columba iila, quae baplizalo eo visa esl de-
esl in Moyse, morluum ftiii? (Exod. xxxiv.) Plaiie scendens in eum, sicut Lucas manifestitis sciibit,
mortuunis propter excellentcm viiam, qusc esl in quia i apcrlura esl coeiura, et descendil Spirilus
gratiaetwilaleDomJji nosiri Jesu Chrisii. Sicut saucius corporali specie, eicul colvinha ia ipsuia
tti DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIHIT. — LIB. VI. 112
(Luc. IH).> Niniirum et illa corporalis species quill- A verunt illi sepitiaginta viri. Jam anlea lenlavernnt
dam tottim, integriiin atquc individuum et islud Dominiiminullis vicibus, et male locitli fiieranl iu
Aposioli ditium: iQuia in ipso habitat pleniluilo ipsis beueficiis Dei, nec enim sine niurmuraiione
diviniiatis corporaiiler, > hoc asserunl, quia Spiri- quiipiam pelierunl, sicincipienies: «Quid bibemus?)
tus sanclus hu c non ad ineiisiirani daius est, sed (Exod. xv.) El ilcriim murmurantes dixerunt:
tolus in ipso esl, tolus in ipso manet cum omnibus <Ulinani morlui esseniiis per nianiim Domitiiin terra
douis suis, sicul corporalis species columbaetola in yEgypti, quando scdebarous super ollas carniuin, et
eum desccnilit ciiin omnibus membris suis, non coineriebamtis panes in salurilale (Exod. xvi). > Pa-
qtiod tunc Spiritus sanclus in illo csse vel manere tienler suslinuil cos Doinintis inurmuranies, el male
cceperil, sed quod in eo essei, quod in eo maneret loquentes, cum dicerel Moysesad Doniiniun : < Quid
lali specie demonstravit. Denique si de naliira ejus faciaro populo huic? arihtic paululum, el lapidabii
hiimana recogilct aliquis, cerlum est, quia manet me (Exod. xvn). > Tanta eral durilia cervicis illo-
in eo Spiritus sanclus ab inilio concepiionis, quippe rum, ut jam sic limerel Moyses , nec tamen
queni de Spiriiu sanctn virgo inleraerala concepil. Dominus aliqua illos per semclipsum plaga per-
Si aulem de divina nalura sermo sit, stullum est cussit, nisi quod Moyses propter reatuin vituli
ambigere uirum in Filio Spiritus sanctus sii, ctim el B quem fecit Aaron (Exod. xxxn), uliroet injussus
Pater, et Filius, el Spirims sancius una subsianlia prxcepit filiis Levi, el occidil unusquisqiie fratrem
sit, nullo loco separabilis, nullis accidentibus per- ct amicum et proximum suum, cecideruntque in
mntabilis. Ubi iste legislator et benedictionis dalor, illo die viginli tria miilia. Yerum illic, Moyses pro
viros istos congregavii, ut dc Spiritti suo darel eis? Domino zelalus est. Nos auiem de eo nunc agimus,
ad ostium tabernaculi faederis, el ihi slare secum quod Dominus pro Moyse iratus esl. Hoc nusquam
tech(Num. xi). Qttod cst ostiiim labernaculi, cie- vel riiclimivel fattum reperilur, aniequain accepto
lestis labernaculi non nianufacli ? Non enim ignolum de spiritu munere divisivo prophelarcnl lot homines,
esse debel, aliud csse labernaculum, quod fixit sed exiunc, quia non cessaviieoruin iiiiirmuralio con-
Deus non homo; et aliud q uod jubenle Deo, secttn- Ira Moysen, audiens Dominusiralus est, ila ui soro-
dum exemplar illius fixil homo, jubente, inquam, et rem ejus in prirais operirel candcns lepra quasi nix
dicenle Deo : < lnspice ei fac secunduro exemplar, (Num. xu), ei populum percussil furorDomiiii plaga
quod libi in monte monslralum est (Exod. xxv.) > Quod magna niinis.eW omnes, inquit.bomiiiesqui videruut
ergo est osiium ccelestis tabernaculi, nisi passio majeslalem ineam, et signa qua? feci in ^Egyplo, et
Domini nosiri Jesu Chrisli, in qua paiefaclum est in soliludiue, et tenlaverunt me jain per decem
latus ejus lancea miliiis, unde sanguis, el aqua pro- C vices, nec obodierunl voci mese,non videbunl lerram
fluxil? Non enim aliutl novimus ostium, neque pro qua juravi palribus eorum, nec quisquain ex illis
aliunde, nisi per iidem bujus sacramenti est nobis qui delraxerunt mihi, inluebilur eam (Num. xiv). >
introitus, sive transitus < in locum labernaculi ad- El ila faciuin est. Quosdam ex illis leria degluiivit
mirabilis usque ad domum Dei (Psal. XLI).>Ad illud (iVum.xvi),quosdam ignisconsumpsil; quidamaser-
quiriem ostiuin otnnes adducimur, omnes qiiicunque pentibus perierunt, et oronis illa geueralio, quaeexi-
in Christo Jesu baptizali sumus, < nani in morlc ipsius erat de yEgyptoaviginti anuisel supra 55 praelerJosue
baptizali sumus, > ail Aposlolus (Rom. vi), et ibi ct Caleb filiuin Jephone, variis cladibus consituipJ.a
Spiritum sancttim accepimus. Sed pulchrum esl hic el in deserto proslrata esl (Num. xiv). Quiri hoc sibi
illos primores viros altendere, qitostunc prscsentia- vult, quod nonanleposl diffusionem spirilusMoysi,
literadduxit, dicens inter caeiera sublevatis in coe- lam terribile fuil supra illos judicium sive ira Dei ?
lumoculis, < quos dedisti mihi custodivi, et nemo Nam haecomnia, inquilAposlolus, iu figura continge-
periit ex eis, nisi filius perditionis (Joan. xvu). > bant illis (/ Cor. x), et proinde diligenlius quserere
Quomodosiare fecit eos secum? <Vos eslis, ait, qui debemus, quid pcr islam dispensaliouem lemporis,
permansi&tis mecum, et ego dispono vobis, sicut praefiguralum fueril.
disposuil mihi Pater meus regnum (Luc. xxu). > CAPUT Y.
Ita steierunt cum eo ad osiium tabernaculi, non dico De
eo quod Phariswit dkenlibut : < Hic non ejicit
septuaginla viri, imo viri jam cenlitm et viginti, dmmones,nisi in Beelzebub,principedmmoniorum,t
quandodescenditDominus.etauferensdeSpiriluCbri- respondit Dominus : > Qui autem dixerit verbum
sti, tradidit eis.quanrio <faclus est repente decceloso- conlra Spirilum sanctum, non remitlelur ei, neque
in hoc tmculo, neque in futuro, i et quod illa ra
nus tanquam advenienlis spiritus vehemcnlis, el appa- gesla in figura contigerithujus judicii.
rueruntillisdispartitaelingii3elanquamignis(.'lcl.ii). > Dtim quseslioni sive capilulo littic iuiendimus,
CAPUT IV. simulque atidimus Aposlolum dicentem : < Nos au-
De eo quod uique ad illitd patienler sustinueral Do- tem sensum Chrisii habemus (/ Cor. n), >ecce
minus, posiquam autem tot homines acceperunl de sensus
tpirilu Moysi, murmurantem populum percntere ejusdem Cbristi nobis dignanlcr occurrii in
empil, et in cujus rei figura istud conligeril. verbis istis, qua; Pharisaeis respoudit, quia dixerunt-:
Multum ari rem perlinet considcrare, qusevel qua- < Hic non ejicil daemones, nisi in Beelzebub, prin-
lia contigerunt popuio iili, postquam accepcrunl de cipe dsemonioruin. El si ego, inquit, in Beclzebub
spiritu Moysi, et prophelaveruut, uec ulira cessa- •4'icio dxmone»! fllii. veMri iu quo ejiciunt? Ideo
123 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 134
ipsi juriices vestri erunt. > Paucisque inlerpositis : A , Spiritum sanctum, cl peccalum boc non reiuilleiur
< ideo dico vobis, ait, omne peccalum ctbtasphcmia neque in hoc sxculo, neque in fuluro.
reiniltelur hominibus, spiritus aiilem blasphemiae CAPUT VI. ;
non remilieiur. El quicunqttcdixerii vcrbum conlra
Qitod septimus pastorum sitpra memoralorum fuerit
Filiuni bominis, remiUelur ei : Qui autem dixerit David, el quod apud islum non solum. tripliculum
conlra Spiriiuiit sanclum, non remiltelur ei, neque nomen Deisicut apttd Moysen, verumeliam relaliva
in hoc sseculo, neque in fiiluro (Mallh. xu). > In invenianlur expressa nomiita Trinitatis, qum sunt
verbis istis, sensus Chrisli nobis occurrit, tlunt prae- Pater, et Fitius el Spiritus sanctus, el quod hic
primus Spiritum sanctum nominavtt,qui prius lege-
scripto inlendinius capilulo de causa Moysi, ctir non batur, Spiriius Dei, sive Spirilus Domini.
anle, sed posiquam de spirilu ejus datum est septua- Sepiimus paslorum supra memoralorum exslitit
gluia viris. liiiirinuraniibus alqito detrabenlibus , David qucni pavisse oves palris (/ Reg. KVI),et sacra
Deus iratus cst el non perpurcit, sed ira ejus asceit- hisioria clarissime harravil, et ipsemet canit verbis
dil atiper eos, cl lerribititer modis diversis, sicut htijuscemodi : < Et elegit David servum suum ct su-
sttpra diclum cst, consumpsil eos. Dicamus ergo : siulit eum tle gregibu* oviuni, de posl faetanies ac-
Quandiu Doniinus nosier Jesns Clirislus solusviric- cepit euin (Psal. xxxvn). > Quam mulii et magni
.balur suiinet leslis-, quasi juro viderelur parvipendi; R. rioctores Pasiorem istuni moilo supra diclo suscita-
a dicenlibus : < Tu rie teipso lesliniqnium perhibcs, verunt super cuni, sciliccl super Dominuiu noslrum
leslimonium luum non est verum; > qtiamvis econtra Jesiini Chrislum.
veraciter respondere posset: <Et. si ego tesiimonitim Nos quoque postremi pro posse suscilavimus hunc
perhibeo de meipso, tesiinionium meuin verum est, super eum, cum in plerisque aiiis, lum maxime iu
quia scio iinde vcni cl quo \ado (Jdan. \iu), i opere quod scripsimus super duos libros Regum,
tandiu ista patienlia peccaium eorUui remissibile piimum et secumluni. Apud islum, quod noslri pro-
esso judicavil, dicetis eis: < Quicunque djxerit con- posili esl, invenimus manifeslius expressum lidei
tra Filium hominis remittetttr ei. > Ppssunt enim nostrse ibesaurum sanctse Trinitalis. Quomodo uia-
atthuc dc jgnorantia excusari; idcirco cum paterelur, nifestius expressum ? Niinirum non solitm, sicut
dixit :« Paler, igno9ce eis, non enitn sciunt quid apud Moysemtriplicalo subsiantiali noniine, quori est
faciunt (Luc. xxm). > Ubi aiiieui Spiritus sanctus Deus. Exempli gratia, cum dicit: < Beneriicat nos
~ad lestificandum venit, secundum quod ipseproniisit, Deus, Deus nosier, et benedicat nos Deus (Psal.
dicons : « Cum auiem venerit Paracletus, quera ego Lxvi), > vernm eliam cxprcssis relalivis noniinibus,
niittam vobis a Patro Spirilum veritaiis, qui a Patre quse sunt Paler, el Filitis, et Spirilus sanclus. Ait
procedil, iiie lestimoniuih perbibebil deme, ei voS v eiiini in ipso loquens ipse Chrislus : < DomiiUis
• tcslinionium perhibebiiis (Jaan. xv); > jam exiuiic dixit ad me : Filiusineus cs l|i, >subattdiiur, naiurn,
cxcusalionem uon habuerunt de peccato suo, et hoc , non adoptione. Sequilur enim : < Ego horiie genui le
prospiciens.: < QuL aulem, inquit, riixerit contra (Ptat. n). » Quud dicil hotlio, sic inteiligimuS, acsi
•-SpirfLumsanctiim, non rcmitletur ei nequp in hoc diceret in xiernitate, in immutabiliiale. Sicul enim
SSBCUIO, neqite in fuluro (Matth. xn). > Et ila faclum illi esl esse, el non fuisse, aut fuluruinesse. Unde
est : Non enim anle, scd postquam Spiritum san- el ad Moysen dixit: < Ego sum qui sum (Exod. in), >
cltitn misii discipulis suis, et illi qui fuerant homin.es etadJudeos. < Anlequam, inquit, Abraham fieret
- sine liileris et idiolae, cceperunt loqui variis lingtiis ego sum (Joan. vili), > sic in genilura ejus,
iieque
tiwgiialia Qei, et de Scripluris, quae utique voces heii, ncque cras admitlit inlelieclus fidei nosirfe,
sitiit Spiiitus sancii, proferre lesiimonium Jesu sed solum bodie. Quod deinde se-qiiitur Donii.uum
- Christi Filii Dci, judicaii sunt seterno judicio, ut Patrem arihtic dixisse : t Postula a roe, el dabp libi
non reniiiiereiur eis i neqne in hoc sseculo, nec in geules Jisereditaiem luam ei posseasionem luuni ler-
. fuiuro. > Quin et in boc sseculo disperirent vincen- minos lerrae (Psal. n), i Constat esse diclum pro
tibus Romanis, ei in fuluro irahenlibus aninias atl n htiinilitaie naturae noslrse, quia secundnm servi for-
lormenta. spiriiibus malignis. Nimirum in figura mani et illi congruit, et nobis necessariura fuil
, gereiuloe hitjiis rei conligit illis qui afflixerunt sive Patremposlulare, id est, pali pro noslra salute. Nibil
,: cxacerbaveriint Spiriluin Moysi, ut non anle, scd eniin aliud inielligere vPluraus hic in verbo postu-
posiquaav ilalum esl de spiritu ejus septuaginta ialionis, nisi obedienliam, cujus sumnia esl sacra-
vifis, iraseerelur in eos furor Spiritus Doiuiniet de- iiieiiluin sive sacrjficiumSacrosancise ejus passtonis.
leret lol laiiiquc diversis modis omneni illam gene- - Ilidem in alio psalmo cum dicil idein paier, loqnens
L rationeiii quse exierat de terra --Egypti. In singulis in visione sanciissuis, quorumse unum gralulabatur
. qiioqtie hominibus, id est juriiciuin. Quandiu cuiin David :«Ipsc invoeabil me : Pater meus es tu, Deus
; per.igncraniiam sanse doctrinae conlradicuiil, su- iiieus el susceptorsalulis meae, ct ego primogeniiuui
, perna suspensa lenclur super cos senteniia judicii ponam illttm, excelsum prse regibus lerrse (Psal.
; a;terni, ubi autera scienles veritatem, pcr superbiam Lxxxyni). > Cum inquam, lisec dicit et rclaiiya e\-
. .coiitradicunt verilali, excmpli gralia, ul Arius cae-. primil nomina Patris, el Filii, ei mrarnque expriinit
, lcxique hserclici, sive hxrestartboe plurimi, exlunc naturam unici Filii, N"am secundum naturam diyi-
t judUjaulur esse blasphemj, ct yerbum dicere conlra . »am, §0 fipso, ait, inyocabit me : Paler meus es
125 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VI. 126
lii,et secundiim naluram Iiumanam iiitlemipso,* ail, l niis ail: < Quori faciat doinum tibi Dominus, > ipsa
invocabit me, Detts metis, el stisccplor salttlis merc pcrsnna csl. Domiiiu.s Filitis. Non tresdomini, sed
es lu. > Juxla htinc sensum, aii, islc primogeuilus, umis Dominus. Qtiantum poluitvel debuil sacra haec
jam excclsus prae regibcs lerrsc facltis, iri esl, jam Scriptnra, sacramenlum hocet fuluris servavii, et
a mortuis resuscilatiis, jatn ad dexteram riiijesialis illis qtti lunc eranl, diim )psa conderetur, abscondit
in Excelsis aclerna sessione sessurus : « Ascemloa.d homiuibus, qttia distinclionem trittm personarum,
Palrem nieum el Palrem vestnim, Deum mettin et sicut jam alias diximus, portare non poterant, si eis
Deum veslrum (Joan. xx). > Spiriium sanclum iriem palam prsedicarelur.
David primtts nominavit, dicens : < Nc projicias me CAPUT VIII.
a facie tua, et Spirilum sanctum tuum ne auferas a De eo
quod ubi missus esl apostolis Paracletut Spi~
me (Psal. i). > Nam calenus scribebatur Spirilus rittts veriiaiis, imo et antequam appareret in linguis
Dei, sive Spiritus Domini. Hic atilcm quod sono- ignelt (quod frtclum est die PentecOstes)cum ape-
ruisset illis hensum, ul intelligerenl Scriptural,
rius esl Spirilum sanctum primus nominavil, de ,
prima leslimoaia Chrisli sumpta fuere de psalmis
cujus dignilaie vocabuii mentionem jam fecimlis David.
in piimo libello praesenlis operis. Itaque relativa Quanta pntas in isto habet Paler? Dixit enim
nomina sanclse Trinilatis, quae sunt Pater, el Filius, Filius, et nos snpra *meminimus : < Cum aulem
et Spiritus sanctus, hic patenler edixit, quse ante venerit Paraclclus Spirilus verilaiis, ille me clari-
ipsum nec Moyses, nec alius sic evidenter cx- ficabit, quia de meo accipiet, et annunliabit vobis. t
pressit. Statimque subjunxil : < Qmnia quse habet Paler,
CAPUT VII. mea sunt; propterea dixi : Quia de meo accipiel, et
De promissionequm ad eum cumjuramento facta est: nnnuntiabit vobis (Jottn. vi). > Quanla ergo pttlas in
t Semeljttruvi in sanclo meo, i et de trino nointne isto babel Paler?
Domini ad eutn cum dicit : t Requiemdabo libi, quanta de islo accepit Spirilus
ut clarificarelur
prwdicetquelibi Dominus, quod faciel libi domum sanclus, ct annunliavit aposlolis,
Dominus. i Filius Dei? Delectat valrie, quia postquam ascenriit
Ad Utum repromissio facta est cum juramenlo in ccelum Chrisius FiliusDei, etiam aiilequain pro-
sicut ad Abraliam, beali seininis quod est Chrislus, . cederet Spirilus sanctus apparens in linguis igncis,
quod nasciturus esset de semine ejus, unde et can- primum quod protulit de islP accepit, et Petrp
tans misericordias Domini, disit ex ore ipsius Do- annuntiavil ut diceret: < Scripluro esl enim in libro
mini : < Semel juravi in sancto meo. > Si Davld Psalmorum : Fiat babilalio ejus deserta, et non sit
menliar : < Semen ejus in seternum manebit (Pial. ( ; qui habilet in ea, et episcopalum ejus accipiat alier
LXXXVIU). > Undo venerabiliter altendendum est, (Act. i; Psal. cvm). > Jam enim factum fueral quod
qiiia beata Trinilas, quse sese Abrahae exhibuit in evangelisla Joannes narravit, dicens : < Hoo ctim
tribus angelis pro confirmatione promissionis, sive dixisset, insuuTavit et dixit eis : Accipile Spiriluni
pro magniludine ct dignitatc promissi, ipsa pene sanclum (Joan. \\), i qiiodque Lucas ejusdem. diei
sese expressil in Iribus verbis ad David, in promis- et ejusdem vespere gesla scribens dixit inler csetera:
sione ejusdem seminis, id est Chrisii ; < Hsecdicit < Tuiic aperuit illis sensura ut intelligercnt Scri-
Dominus exerciluum : Requiem dabo libi ab omni- ptttras (Luc. xxiv). > Ut autem impleii sttnt dies
bus inimicis luis, praedieetque libi Dominus, quod Pcntecosies, ct proceriens Spiri tus sancius a throno
faciat domum libi Dominus(// Reg. vn). > In islis majcslalis alque « sedil supra singulos eortim, lan-
namque vcrbis, in islo initio laiilae promissionis, qnam ignis, apparueriint enim illis disperiilse lingua;!,
quod inlclligilur ex subsequenlibiis, dmn dicil: lanquam ignis, ct repleti sunt omnes Spiritu san-
< Cumqueconipleli fuerinl dies lui, ct dormieris cum cto, et ccrperunt loqtti variis linguis, proul.Spiritus
patribus tuis, suscitabo semen tuum post tc, quod sanclus dabat eloqui illis (Act. n); >.ut, inquam,
egredietur de uteto tuo el lirmabo reguum ejus, ipse hsec vox facta est et hac voce facla, convenit mul-
aedificabitdomum nomini meo et siabiliara tlironum ) liturio menle confttsa, nonne primum quod Spiritns
regni ejus usquo in seuipilernum. Ego ero ei in sanctus per os Petri aposloli prolulit de isio accepil ?
patrem, el ipse erit mihi in filiiim (ibid.). >In islis, Prsemisso namque testimonio prophelae Joelis, quod
inquam, verbis patenler se oslendit perdisiinctionem non essent ebrii sicut putabant illi, qui « irridentes
personarum, una divinilas summa-et inriiviriuaeTri- dicebant : Quia muslo pleni sunt isti (ibid.), > pro-
nitalis. Quis enim vel qiise persona hsec dicit : < Et linus data proposiiionc de resttrrectione Domini
requiem dabo libi ab omuibus ittimicis ittis, >nisi noslri Jesu Cliristi, ralionem hanc intulit; David
persona Pairis ? Sequilur namque et dicit posimo- enim dicit in cum : « Provitlcbam Dominum in coit-
dum : < Ego ero ci in pairem, et ipse eril mihi in spectu meo scmper (Psal. xv), > el csetera. Non
filium. > Ergo persona illa, de qna dicii Dominus enim David asccndit in cceltim, dicit attlem ipsc :
Palcr : Prsedicelquc tibi Domlnus, ipseest-Dominus « Dixit Dominus Doniino meo, serie a dtxlris meis,
Spiritus sanclns, qui per os sanciorum prophcla- doiiec ponam inimicos luos scabellum pediim tuo-
rum praeriixit, quemadinoilum et Zachaiias riicil : rum (Psal. cix). > Hoc ut supra jara.diclum est,
• « Sicul loculus esl per os sanciorum, qui a saoculo valrie deleclat, quod cum dicere volumus, quia Pater
sunt propheurum ejus,(Lur. i). > Non de quo proti- . multa ui isio Jiubel quieFilii suui, sicnt el.cseiera
127 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 128
omnia, omnes enim Scripturse in Filium tenriunt, A j peccatorttm non stetit, et in cathedra pesnleniise nmi
prima quse Spiritus sanclus prolulit per os Petri sedit. > Quis prseler unum talis aul tanlus vir? Et
aposloli ipso die quo riaius est perpendimus, quia quiriem si de peccaiis acliialihtts agitur, ul de sauciis
de isio accepit, in quo Deus Paler lestimonia tidelia interim laceani maximis alqtte novissimis, quis rii-
quatu pluriuia Filio SJOIhesaurizavit. numerare possit mttltiiiidinem parvulorum innoccn-
CAPUT IX. lium.qui non abiermil in consilio impioruin, elinvia
Item de eo quod ait • <Ille Spirilut me clarificabit, peccalorttm non slelerunl, et in calhcdra pestilen-
quia de meo accipiet, et «nnuntiabit vobis, i el de lisc non sederunl? Sed si originale recogites pecca-
illo versu psalnii quarti: t Signatum esl super not
lumen vulius lui, Domine, dedisti laiitiam in corde tuin, nullus omnino esl prscler hunc, nam in Adam,
meo. t ait Aposlolus, oinnes peccavcriint (Rom. \). Hic ergo
Hic in psalmo quarlo dicit : « Signalum cst est ille vir vere beatits, cujus coiiceplio el nalivitas
super nos lumen vulius lui, Domine, dedisii exsfililsecundumoperalioneniSpirilus3ancti(Luc.i),
laelitiam in corde meo. > Quia videlicel psalmus quod pulchre insinualur per hoc riicluiu . « El erit
quarttis hunc habens tilulum, in finem psaltnus tanquain lignum quod plaiitalutn esl secus decursus
Ciiiuicum David, si rile consideres, in illuin aquarum (Ptal. i). > Pluraliier namque dectirsus
diem speclat, quo Spirilus sanclus, ut 57 snpra R aquartim divisiones inlelliginuis graliarum spiriiua-
dicium est, procedens a thrPno sive majestale liiim, quae omnes simiil in isittm deificiim hoininero,
Palris et Filii, discipulos Chrisli ila laeiilicavil, sive bealum virum, ab ipso conceplionis initio dif-
ut musto viderentur pleni, loquenles linguis, et fusaesunl. Al in aiios bomines, qniciinqnc illo digni
sitere non valenies pr<e gaudio quod nemo exlunc sunt, nequaquain sit vel tanla plenitiidine, sed longe
toilerc potuit ab eis. Ad lioc perspicere jtival sen- et incomparabililer miniis donis divisivis datae sive
sum orriiiieniqtie psalmorum prsecedeniium psalmi disiributae sunl. Veriini nos bac vice pedera retraha-
primi, seciinrii et leriii, siroul et isiius scilicet mus menlis de istarum profundo aquarum. Propo-
qnarli. Quia videlicet quatuor sacramenta nosirae suimus enim demonsirare breviter in hoc psalrao
salulis (qiiorum in fide vila nostra consistil) praedi- sacrosanctam Doiniiii el Dei noslri Jesu Chrisli
cant atni audieiiii, scilicet Incarnationem, Passio- humaniiateui, quoJ absque peccato fueril tam ori-
nem, Resurrectionem atque Ascensionem Jesu Chri- ginali quam acluali et hoc perlicere niiuc sufiicit
sii Filii Dci, simulque laetiliam qua Spiriltts sanclus, lernis oppositionibus istis. Non abiit in consilio
ut jam dietuii) cst, in die Penlecostes discipulos impioruin, sed in lege Domini volunlas ejus. In via
ejusdem Domini Iseiificavii.Hac enim, o Fili, de luo " pcccalorttm non sieiil, sed in lege Domini nieditabi-
Spiritus sanctus accepit et annuniiavit nobis, ut tur die ae nocie. < In caihedra peslilenlise non se-
possimus jaro in isla fronte, sive veslibulo gazo- dil, > sed esi vel < eril lanquam ligiium quod plan-
phylacii Patris tui, demonstrare qualuor insignia tatum est secus decursus aquarum, > qitod fruciura
hsec tuae nobilitalis, videlicet qttod homo absque sutim dabit in tempore suo. Jam ergo riuo opposita
peccato naius, cum lioininibus conversatus fucris el deinonslremus consilia, qtioritm isli temi effectus
quasi pcccalor morlem sis passus propler obedien- valde conlrarii sunl. Quod fuil consilium impioriun
tiam paternse dilerlionis, el quod a sorono mortis in quo abiit, id esl, a Deo recessit ille non beaius
etsurrexeris per virlutem diviniiatis, et qttod in vir, ille velus Adam ? Nimirum hoc, ul qui erat
eoeltnn ascenderis, redilurus in die judicii, et per- pulvis prscsumerct veile ui esset sicut Deus (Gen.
cussurus impios, quia sinc causa adversali sunt m). Quod econtra consilium piorum, in quo non
tibi. Proinde supra scriplum quarti psalmi versicu- abiit, id esl, a Deo non recessit iste beatus vir, iste
ciiliim: < Signatum esl super nos liimen vullus tui, novus Adam? Nimirum, ut qui natura eral Deus, iu
Domine, dedisti Ijelitiam in corde meo, > paululum pulverem noslrum descendere dignarelur. Illud fuit
diiTerenles, a primo incipiemus haec demonslrare consilium spirilus diaboli; islud autero consilium
breviter, ut perspecia frontc, sive vesiibuto san- rj Spiritus Dei. Inde opposiliones islae, quas diximus,
cluarii, quod inlus amplissiniuin est, dical qiiicunque lernae sunt; qua ille secundum consilium illttri abiit,
rudis el similis noslri speclaior adest: 0 qiiauta Pa- et istius volunlas secundum consilium istud fuil in
lcr hic habet et qnanta Spiiitus veritatis hinc acci- lege Domini; imo el sicut Apostolus dicil: < Sub
pere potest, ul anmmiiet nobis de his quse Filio stto lege faclus esl, cum essel Dominus legis (Gal. iv). >
lliesaurizavit Paier, qiioniam in ingressu lam fulgi- Ille in via peccaiorum sietil, malara quippe cogila-
dns lamque ordinatus prospeclus sacramenlorum, lionem lanise arabilionis opere demonslravit: isle in
quae in vilam habemtts, ornatus est. lege Domini die ac nocle medilalus esl, ul, quod
CAPUT X. praefigurabalur per legales cseremonias, verbi gra-
lia, agni et vituli, caelerortimque liujiisinodi, iu
Quod per iniellectum ptalmi primi, hoc de Chrislo verilaie suse passionis impleret. llle < in calherira
nobit annuntiet Spirilut verilalis, quia el in hunc
munduin sine peccalo venit originali et in hoc peslileniiae>sedit, id est, pestilentiam morlis ulrius-
mundo tine peccato vixit actuali. que scilicel animae et corporis, posteris suis haere-
Priraus psairaus, prima vox psalierii riicit: < Bea- diiariara dereliquit. Iste auiem ul lignum fruciife-
lus vir nui uou abiit in consilio Impioium, et in via rtiiii htinc fructum in lempore suo dedii, ut conu»
«9 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VI. 130
denles carnem et sanguinein ejus (Joan. vi), ab illiui A gnalur hoc brevi versicnlo : < Reges eos in virga
cibi vetili realu simus liberati. ferrea, tanquam vas figuli conlriiiges eos (Ptat,
CAPUT XI. n). >
intellectum hoc de ChrisU CAPUT XII.
Quod per paalmi tecundi,
nobit annumiet Spiritut veritaiis, quia propter obe Quodper intellectum ptalmi lerlii hoc de Chrislo nobh
dientiam passut sil pro peccatis nostris, scilket annttntiel Spirilus veritalis, qitia resurrexit, et ii>
obediendo Patri dicenti.' i Poslula a me, nimi cwlum asceudil, et hoc esse quori dicil : t Ego dor
rum moriendo. Hoc enim fuil poslulure el dubo libi mivi et soporalus sum et exsurrexi, i et : t Tt
gentet ItairetlitalemJuam, et possessiqnem luam uutem, Domine, susceplor nteus. i
terminos terrm. i Poslquam freinueiuiil gcnies el populi geniiles ei
i Quare ergo fremueruul genies, et populi medi- Juriaei usque ritnii iiiterimereut eiini, kclali sunl cl
tati sunt inania? (Psat. n.) > Dixil enini quodaro muliipliciier quasi vicisscnt gloriaii sunt, ipsam
loco Judseis, el quod illis dixit, omiiibus et genlibus ejus inorleiu pro inagno lenentes expct iiiienlo, quod
el popttlis dixit et dicil: < Quis ex vobis arguel me non fuisselu Dco, quod fuissct se.iicior, ct idcircc
de peccato? Si verilalem dico, quare non credilis nomen ejus periissel el iiulla csscl iu Deo salus cjus,
mihi? (Joan. vm.) > Quid aliud sibi vult percuiicta- At ille niinc ntuiiiius per Iritluum luqucbalur, el
tio isia : i Quare freniueruiil genies, el populi itterii- 3>nnnc usque vivens loquilur ca quae conliuel sequeus
tati sunl inania? >ldciico taliler hiinc psalinuin se- psalmus: < Domine, quid muliiplicali sunl qui Iri-
cundum primo vel prsccedeuli conjungiraus, quia biilanl me? Mnlli insiirgunl adversum mc; multi
juxla prupositiim, et hominem sine peccalo fuisse dicunl aiiima: mese, non esl saius ipsi in Dco ejus, >
coiiceplum vel iialura anpte conversaium Christuni eic, usque : < Dorraivi et soporaius sum, et exsur-
Dei Filiuni, in illo primo agnoscinius, el iu isto se- rexi (Psul. m). > Quis nisi riorinicns iloruiilione
cundo causani cur passus fuerit, quaiii gentes et peccati, el soporatus alto sopore fallaciae, non agno
populi incditantes iuania non coguoverunl,exposilara scil hanc vocem resurgeulis lisec csse verbn resur-
iiuelliginuts. Ail eiiiin : « Doiuiiius dixii ad ine: reclionis? Ergo quod sequiiur : < Non timebo mil-
Filitts meuscs lu, ego hodie geiiui te. Posiula a me, lia pnpuli circuiiiri.intis me; exsurge, Doniiue, sal-
et dabo libi geutes haeredilalem tuaiii, el possessio- vtuii fac mc, Deus meus ((ibid.), i vox esl ascenden-
nem luam terininos lerrae (Psal. n). >Audito verbo lis ei eitntis seriere a dexiris Dei. Uiruiiiqiie attlenij
quod dixil, poslula a uie, inoriiini quoque sive qua- scilieel el restirreclioiicm el asiensioneiii iino versi-
litatem postiilaiionis riebemus nosse. Qtiomorio nisi culo brevius persliinxcrat, dicens : < Tu auicra,
moriendo postuiavit? Humilitas pioctil dubio sacro- , Domine, susccptor iiieus es, gloria roea, et exallans
sanclse ejus passionis poslulaiio fuil, sacrificiuin ' caput inetiin. > Cujus versiculi Pelrus apostolus
fuit, prseler quori aliquid bolocaiisitim, et pro pec- talilcr sensum cxpre=sil gloriosum (Act. n). llunc
cato Deus noluit (Psul. xxxix). Esl igilur seusus : Jcsuin sttsciiavit Deus palrum nostrorum, cl prin-
Iricirco ego beaiusvir, qui inorti niliil riebiii, quia cipcm ac Salvalorem exaltavit riexiera sua, ad da«-
peccalum non feci, morlis tlebilum solvi; idcirco dam pceniieiiiiaui ei remissionem peccatoruni. Feci-
< quando fremuertint gentes, el populi metlilati sunt mus quod proposuimus, scilicet deiiionslrare jam
inania, > quando asiiterunl reges terrse, el princi- in initio psalterii Davidici qualuor sacramenta haec,
pes coiiveuerunl in 58 nnum adversus Dominam quorum sine fide mtllus vixil, Incarnationein, Pas-
el adversus ine Christum ejus:idcirco, inquani, lacui, sionem, Resurreclionem atque Ascensionem Jesu
semper silui, patiens fui, qui poleram usquequaque Christi Filii Dci, ul in ordine lucido ad i!lum dicm
dicere, quod seinel dixi: <Ego sum, el abierunl re- processionis Spiritus saticti perveiiirenius, cujus
Irorsum et ceciderunl in terram (Joan. xvui), >quia gratiam sonal is qui conlinuo sequilur Psalmus
DoiniiiusPater dixitadme: <Poslulaaiiie.etriabo libi quarius.
gentes haereditalem luam, el possessioiiein tuam CAPUT XIII.
lerminos terrsc. > Ad hanc Patris diclioncm, ctim > Quod per inteltectum psalmi quarti, qui sic incipit:
mutla consonent, illud quoque perliuet quori Isaias t Cum invocarem exatidivil me Deus justitim meas,
in tribulalione dilalasti mihi, i Itoc de Christo nobi*
inter caelera riixit: <Si posuerilpropeccalo ahiinam annuntiel Spiriius veriiatis, quia fecit tieut promi-
suara, videbit semen longaevitin, et volunlas Dontini tit, dken* : t Et gaudebit cor vestrnm, et gaudium
in manu ejus dirigelur (Isa. iu). > Uiute auletn vestrum nemo tollet a vobit. i
mors ejus tauti essei aut lanluin valeret, nisi idem t Ctiin iiivocarum exaudivii me Deus jusiitiae
ipse qui homo in sscculonatus est, Deus anle ssecula mese, in tribulatione dilalasli mihi. > Hujus quipps
exisleret ? Proplerea diclurus Paler : < Postula a versiculiiiii psalmi superius suscepiiini liabuinius:
mc, > praemisil: < Filius meus es tu, ego hodie < Signatura cst super nos lumeii vulliis lui, Domine,
genui le. > Cselerorum qusc sequuntur usque in dedisli laetiliam in corde ineo, > el hoc dilalalo,
finem psalmi, summa hccc est quam dixit: < Et ego paululum riigressi, teligimus psalmbs stiperiores,
si exaltalus fuero a lcrra, omnia Irabam ad me ui demonstraremus quia sacrainentorum salutis
(Joan.xn). i ltem dixil: < Data est mihi omnispo- noslrse miro ntodo el lalel el spletidel hic tn
lestas in cceloel in terra (Malih. xxvin). > Poleslas prophetia luciilus ordo. Quaerimtts ergo : Nonne
plique judiciaria a dextris et a sinistris, quae desi- vox quarli hujus psalmi convenil rei geslas et
**i RUPERTl ABBAtlS TUITIENSIS 13*
voci illius diei, quo Spiritus sanctus de cceto A tVSpirilus sanctus Patris et Filii. Filius idcirco recte
vcniens, orantes discipulos Domini lselificavit, diclus vullus Dei Patris, quia sicut in vullu alicujus
ita ut riicere congrtial convenlut illi, el omni Ec- iiominis atTeciio laelilisevel mceroris polest percipi,
clesise sequenli : «In Iribulalione dilalasti mihl, sic per Filium volunlas Dei Palris mundo imioluit.
miserere mei, et exaudi oralionem meam? »—<Om- Lumen vullus Domini; idcirco recle inlelligimus
nes enim perseveranles eranl unaninies in oralione, Spirilum sanclum Palris et Filii, quia sicut luinen
cum mulieribus, et Maria malre Domini Jesu, et .« alicujusrei valdelucentis viam vel prospeclum pandit
fralribus ejus (Act. 1). > Nonnc ita contigit illis, ut corporalibusoculis, verbi gratia, sicul claritas soiis,
sonaiisla vox Spirilus prophetici . < ln iribulatione dcpulsa caligine noclis, nobis ellicit diem, sic Spi-
dilatasli niilii? > Eai.enus qttippe iion latum', imo rilus sanctus, depulsis ignoranliae tenebris, docet
valde angustum fueral eorum el cor el os. Quomodo nos omnem veritatem, quia per ipsum el Filium sci-
angtislum cor? Homines sine litleris erant, el idiolce. nius, et Palrem et ipsum cognoscimus, ex ulroque
Quomodo anguslum os? tiniits babebant rusticila- procedcnlem. Quis, quando et ubi signavit < super
lemlitigiiae Hebraicae, ila ut loquenles ex idiomale nos hoc luinen vultus lui, Domine. > DominusJesus
suaj loculionis , stalim lierenl manifesti quod esscnt Christus quando adhuclalehat vullus tuus in illa hu-
Galihei. Qui sic angusti fuerant cordis et oris, ita di- *B manltale ut crucifigi possel, nisi eniin laluisset, nisi
latali sunl, ul el scripluras inlelligerent ctloqueren- se coiiiinuisset el cessasset dicere:« Ego sum (Joan.
tur linguis, et qnod maximum est, non in pace, sed xvin), > omiicsabirentrelrorsumet caderent in ler-
in perseculione. «lbanl enim gaudcnlcs aconspectu ram, ncc possent comprehendere euro. Dominus, in-
concilii, quoniam digni habili sunl pro nomine Jesu quam, noslei JesusChrislus,cuin adhuc slc lateret in
conlumeliam pali (Act.\). > Magnactmira dilalalio carnc ejus vultus luus, signatururo se promisil sttper
illorum, qui unauimiier perseverantes in oralione nos hoc liinien vutlus tui, et coniinuo signavil, ut
sectindum islam vocem propheticam:« Misereremei, vere poniifex summtis pro jure officii sui, cujus cst
et exaudi oralionem meam (Psal. IV), > sic exaudiii signare non sulam fronlem corporis, veruin eliam
fueranl, utin corde Scripturas, in ore linguas, in fronlem animse credentis. Dixit enim ipsa nocle
Ulroque adepli consianiiam , loquerentur magislra- qua Iradebatur, ntiilam vobis Paraclelum Spirilura
tibus, diccrent lara piebi qtiam senioribus : « Filii verilaiis, qui a Palre procedil (Joan. xv), el multa
hominum usquequo gravi corde? ut quid diligitis hujusmodi ad distinclionein pcrlinentia trium per-
vanitalem el quaerilis mendacium? Scitole quoniam sonarum Palris el Filii, et Spiritus sancli. Et deinde
mirificavit Dominus sanclum^suum (ibid.). i Quid/p ipsa qua resurrexitdie, slans in mcdio disclpulorum,
enim aliud verba illa sapiunt, « viri Israelilae Deus praemisso bono pacis niinlio, quam feceral inler
patrum nostroruni glorificavil Filium sttum Jesum, > Deum cl homines, < insufflavit ct dixit : Accipile
et caelera usque : < Pcenitcmini igitur el converti- Spiritum saiicltim (Joan. xx), >scilicet inremissionem
mini, ut deleanlur veslra peccala (Act. m). > Et peccatorum. Sequitur enim : < Quorum rcmiseritis
quaiii ptilchrc quod liic scriplum est in psalmo : peccala, remiltuiitur eis (Joan. xx).>Et die Pen-
< Irascimini el nolite peccare (Psal. iv), > et quod lecosles misit eumriem Spiritum in divisione3
illic dicil apostolus Pelrus : < Pcenilemini, ul de- gratiarum mullis coruscanlibiis miraculis. Jla si-
leantur veslra peccala, > umun idemque significat. gualum esthabenies super se lumen vultus tui, Do-
Item per hoc, quod hic scriplum cst, < ulquid di- mine, ceepcrunt eadcmdie vocare alios, etaddticere
iigilis vanilalem et qnseritis mendacium, > quam. ut signaretur super eos iriipsttni lumen, per ipsorum
recle illud arguitur ineiidacium, quodjam anle illuni miuislerium et manuutn impositionem, Eariein
diem, quo prsedicare cceperunl apostoli, divulgatura quippe die, qui receperunt sermonem, baptizaii
erat apud Judseos, mendacium, inquam, el quod suni, in nomine Palris, et Filii, et Spiritus sancii,
quscsierant emeranl dala railitibtis pecunia copiosa et apposilce sunt in illa die animsc circiter tria
ut dieerent, t quia discipuli ejus venerunt nocle cl D ' millia.
ftifati eum sunt, nobis dormientibus (Matih. CAPUT XV.
xxviu). > Sed jam omissa niuliituriiiie eorum , quae />< varietate in eodem psalmo
hinc tlicipoleiant, propositum pro aguilione sanctce singularis el pluralis
numeri, quod singularita* credentium sil, haben-
Tiiniiaiis perlractemiis versicu!tini. tium unum Spiritum et unam fidem : Pluraliias
auiem sive multiiudo illorum sil, qui sunl contra
59 CAPUT XIV. vet extra hanc unilalem.
Iterum de versu pndmi quarli: t Signatum est super Et vide, quam pulchre credentes a non credenii-
nos tumen vulitis lui, Domine, i quod vullus Do-
ir.rni sil Filius Dei, el quod lumen vultus Domini tibus Spiriuis propheiicus dislinxit ipso modo iocu-
sit Spiritus Palris el Filii. tionis, Nam de non credentibus dixil: Multi dicunt,
« Signatum ost super nos lumen vullus lui, Do- quis ostendit nobis bona, de mulliludine vero cre-
mine; dedisti Isetitiara in cordemeo. > Dominus cui dentium quamdam unionem factam insinuans, cura
lissc dicuiitur : < Signatum esl super nos lumeh dixisset : < Signatum est
super nos tumen vultus
tuitus iui, Domine, » ipse est Paier; vultas Domini, tui, Doiuine, > protinus uti maluit
singulari numero,
ipse est Filius Patris; lumen vultus Domini, ipse est dicens ex persona ipsorum; < dedisti laetiliam in
153 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VI. 154
corde roco. >El recle, quia mulliludinis credenlium, A . CAPUT XVI.
eratcorunuin et anima una (Act. iv). Quam videlicet
tiiiiiatem cordis ci animae, illud quoque adverbium Jlerttm quod hmc dicit ttniias: < Dedisti Imtitiam in
corde meo, i et qnod ubi Spiriius sanctus inhabi-
pttlchre expriiuii :« Quoniam lu, Domiue, singula- tat, illic sempileritasll et iiienarrabilis Imlilia.
riter in spe consliluisli me (Psal. iv). > Ipse nam-
que Spitilus sancius de multis cfficit unum. Qui 0 ulinainl quoniam non vacat, nequepropositum
auiem hunc non habent mulii, imo el contra se- cst per singiila Jisculere, quaehic riicla sttnt ab hoc
metipsos seiisibus divcrsis, el in plerisque contrariis uno, salteiu unius dicli hnjiis sensum penelrare 11-
per seclas divisi sunl. Quid crgo est, quod prse- ceut, quod riixit : < Dedisii Iseliiiainin corde nieo.i
inisso: < In pace in iriipsutn dormiam et rcquie- Sed qtiis penetrare possil, nisi qui camdem Isetiiiam
scam (Psal. IV), > causani sive raiionem islam sub- accepii? hoc inlerim scire et dicerc possumus quia
jungit: < Quoniam lu, Domine, singulariter in spe lieiiiia hscc Spirilus sancius cst. Planc Spiriius san-
consliluisti me, > hisi nc si diccrel : idcirco quia cltis, sicut Iumen vuilus Dnmiui, sic recie riicilur, et
nunc sludco singularilali sive unilaii huic, rie qua esi laetiiia Patriset Filii, ubi Spiriliis QQ sanclus
Aposioiusdicit: < Sicut enim in uno corporc mulla fII inliabititt, illicsempiierna et inenarrabilis esl lseliiia,
tnembra habemus, omnia aulem memhra non etim- nec aliud quam ipsa esi lselitin, qiiain iinportat. Da-
dem actum habeni; iia niulti uiium corpus sumus vid ipsc, per quem Iiocc ditia suni, kciiliatn istam
in Chrisio, singuli aulem aller allerius menibra, > expevitts ftieral, clenim pleuo cornu accepcral, sicut
< Imple, ail Domiiius ad Samttelem,
etc., usqtte < idipsnm invicem senlieiites, non alla scripluin est:
cornu ttttiin oleo, et veni, ul miiiain lead Isai Belhle-
sapientes, sed iiumilibtisconseniienles (liom. xn). >
QHam uniialem facit ttntis Spiritus, ci una fides, ItemiieiM, providi enim in flliis cjus niihi regem
idcirco, inquam, illuc spcro me perventurum, ubi (I Reg. xvi). > Tulil igilur Samuel comu olei, cl
< dormiaiiiet requiescam, > in lauta pace, quanla unxit eum in mcdio fratrum cjus. El directus cst
Doniini in David, a riie illa, et in reliquum.
iulclligi vult dictiu haec, qua dixi : lu < idipsum. > Spiritus
Pro Itiijiisinodisensu vaiiatur uioJus loculioiiis, se- Yerumtamen ad horam sibi lseliliam hanc diminuit,
eunduin varictatem singularis el pluralis nuineri, etut vcrbis uiarApostoli diceniis : < Et nolite con-
ul cum phiraliter dixerit: < Signatum est super nos iristare Spirilum sanctum Dci (Ephes. iv), > iiiiic
iumcn vultus tui, Dominc, > sialim singulari di- Spiritum sanclum ipse cbiitrislavit, quando in
ctionc dicat : < Dedisli laeiitiam in corde meo; > Uriam Ethsenni peccavit (// Reg. xn). Quod sciens
-rursumqtie cum dixerit pluraliicr : < A fruclu fru- (_, ipse el sentieus :«Redde, inqtiit, milii Deus, Iseiiliam
u saliitaris lui
inenti, vitti el olei sui muliiplicali sunl (Psal. iv), > (Psui. L). >Sciuiit sancti hoinines,[quo-
Slaiim ex persona diversae muiiiludiuis eorum, quo- rum pectora suni habitacula Spirltus Sancti, quo-
runi est vel esse debet cor iniuni et aniina una, sive niodo fiitt illiul, quod Apostolus fieri non vult, dh-
unus Spiiiitis el una fidcs, statim singulariter dixil: ccns : < Et nolite conlristare Spiiiiuinsanclum Dei,
< In pace in idipsum dormiam et requiescam. > in quo siguaii esiis ti) dierericmpiionis \Ephes. \\).i
Esl enim quiriam lactus ejusdem Spirilus sancti, quo
•Polesl quidem de rcprobis sive ierrenis dictum in-
interdum sensihiliter honiiiicm tangil.dum vultetim
lelligi: < A fruclti frumcnti, vinietolei multiplicati
suscilare ad operanduni, ut non negligat graliam
sunl, > ut sit sensns vituperalionis, quod gratulen-
turin hujnsmodi, ei niultiplicaii sunl a lerrenis di- quam ipse conlulil illi. Qui si menle quieta tunc in-
aul insecrelo secum est, sive sonino indul-
viliis, sed nihilominus econlra venerabililer accipi- ceriil,
sive pervigii, blandum uiiqite et
tur, quod ex eo mttliiplicaii cint, qtiod Ctirisius, gens pro lempore,
« tanquam granum frumenti, cadens in terram, suavissimutn lactum illum persenlit, tanquam fami-
lnorluum fuerii (Joan. xu), > et duo riata Spirilus Jiarcm appellalionemprxsenlis amici.Quod si aliter
sancii de quibus jam «aepe dictum est, tanquam est, si verbi gralia : Festuca irruens mcnlis oculum
fruclum«vinictoleifarfd. miilliplicaverilcredeniibns I[) lurbavit, et per hoc nondum satisfecit; lunc ille
in se). > Haccnniias, sive singularitas, qnae ia isio tacius et lardior acceriil, et asperior est sensui, ila
ul dicere conscienlia non diibiiel: Ecce contristaius
psaimo in plerisqne sanclorum ioquitur, ipsa est
est Spiritus sanctus Dci. Quanlo magis conlrislalus
quam poslulabat ipse Dominus Clirislus ipsa noclc, fuerat
tradeb.tlur : < Pater serva eos in Spiritus Dontini, et dicere babebat David :
qua sancte, inquit,
< Rcdrie niihi ketiliam salularis iui, > propterea
nomine tuo quos dcdisti mibi, at sint unum, sicutet
a ci-
nos. > Iiem : < Non pro lils rogo lanlum, sed el pro quia venil peregrinus, scilicel diabolus, regno
vilale Dei longe alicnus < ad divitem >David, ct
e!s, qui credituri sunt per verbum eorom in me, ut ul
Omnesunnm sint sicut tu Pater in mc, et ego in 1«, <ille parcens sumere dc ovibus et <!ebobus suis,
ul etipsi in nobis unum sint, > etc, qnse ila finivil : exhiberei convivium peregrino illi, lulil ovem viri
« Ut dileclio, qua diiexisti mein ipsis sit, et ego in pauperis, etprseparavit cibos homini qui vencral a»I
Ipsis (Joan. xvn), > quam videlicel dileciioneiii, non se {// Reg. xti). > ^ ,.
Juludquam Soiritum sanctum oporiei inicliigi.
13S KUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 156
CAPUTXVIL A omnes prophelse monles sunt, non pro ulla mole
Admirdtio, quam tapienler signaltit fuerit liber donec corporum suorum, sed pro eminenlia Scriplurarum,
iltum agnu* tperirel, el de eo quod dicit beatu* quas, inspiranle Spirilu sanclo, scripserunt. Quo-
Job, qui commovetterram de loco tuo, qui prmcipit modo vel tinde et quo inonles islos Iranslulil Deus1
soli, el non orilur, ei sleltas cluudit quati sub si- Nimirum dando
gnacuio. genera lingiiariim transtulil eos, id
Ecce riitm in hoc quasi magnae domus vestibulo, est, Scripturas eorum per inlerpreles suos de una
et perspecio fronlis splendore, similem, imo et ma- lingua Hebraica, in GrsecamelLalinam. Faclum est
jorem, el iuleriori amplitudine prospicimus clarila- mirabili judicio, ut leganl el scianl omnes genles,
tem sancti nominis ttti Trinilas Detts, quam adora- nescianl aulem hi quos subverlit in furore suo, sci-
niiis, cui cuin islo Psallerio psallimus, admiramur licet Judaei, penes quos escdem Scriplurae conditx
quam sapienler signalus fuerit Iiber, antequam sunt, quorum propter perfidiam excaccavit oculos.
Agnus illum accipcrel et signacula ejus solveret Nec solummodo ila subvertii, verumetiam inoranes
(Apoc. v), el quam forliter etiam nunc lenealur genles caplivos dispersit, iia utjam nou siteispro-
clatistis illi qui propier incrediilitatem suam inius phela, neque priuceps, neque dux. Hocbene intel-
legere indiguus esl. Et revera quam sapienler cau-, ligitur in eo quod protinus ait: iQui commoveller-
tum esl, ut non diceret in islis majoribus, quod di- «*ram de loco suo, et columnse ejus concutienlur. >
cere solent prophetae in minoribus : < Haecdicit Siaiiroque subjungii : < Qui praecipit soli el non
Dominus Deus exercituum : Ecce ego adducam orilur, et stellasclausit quasi sub signaculo(Jot>ix).>
super vos gentem de longinqiio domus Israel, ail Habent eniui, el secum capiivi bajulaal Scripturas
Dominus (Jer. v). > — < Ha?c dicit Dominus Deus legis et prophetarum et psalmorum; Christum au-
exercitnum, Dctts Israel: Bonas faciie vias veslras et tem non hahenl, in quem omnes Scripluraelendunt.
studia veslra (Jer. vn). > Quis enim tunc portare El quid esl habere [add. Scripluras, el non habere]
posset, ut isle simililer loqueretur in islis majori- Scriplurarum intentionem, nisi quomodo hahere
lms. Exempli gratia, ut dicerel : < Haecdicit Do- ccelumet non haberc solem? Et quid esi legere et
uiinus Deus exercituum : Deus Deus mcus, respi- noile inlelligerc prophelas, nisi quasi sub signaculo
ce in me, quarc me dereliquisli. > H;cc dicit clausas continere stellas ? Hoc Deus idcirco praeci-
Dominus.: < Foderunt manus mcas el pcdes meos. > pit, quod sol isle non orialur iilis, el hujusmodi
Haec dicil Dominus. < Diviserunt sibi veslimenla stellas idcirco quasi sub signaculo claudil, quia ca>-
mea, el super vestem mearo miserunt sortem (Psal. cilaseorum non tamex ignoranlia descendil, quam
xxi). > Bene ergo liber signatus cst, oroissis ejus-, p ex invidia, propter qttod el praeceplohuic quo pra>
modi diclionibus, et sacranieiiia imporlabilia diclu- cipil soli ut non oriatur illis, secure, imo et lauda-
rus, iste primus assumpsil pcrsonam ejus, de quo biliter concedimus, dicenles cum Psalraista, ex
loqtiebatur, ul inlerira negligenter allendctilibus.de ipsius solis persona : < Obscurentur oculi eo-
sen-eiipso lotpii viderelur, cum in eo loqttereiur rum ne videant, et dorsum corum semper incurra
Ilessias, id est Chrislus. Qttem et ssepius nominat (Psal. LXVIII).>
Verbum quam Filiuni, quatenus ejusdem Trinilalis 61 CAPUT XVIII.
abscondal sacramenlum, ut illic : < Yerbo Doniini De eo quod Salomon dicit: < Quia tuscitavit omne*
cceli firmati sunl, cl Spirilu orisejus omnis virlus termino* terrm, i quod nomen e*t eiiis, el quod
coriim (Psat. xxxu). >Cujiis versiculi longe superius nomen filii eju* si nosii: iiemque: < Vm soli quia
cum ceciderit non habet sublevanlem,i et ca-ltra,
mentionein fecimus, cum de angelica crealnra lo- post qum subjungil : < Funiculus lri(.lex difficite
quereintir. Hoc, inquam, admiramur, et in ipsa rumpiiur. i
admiratione, quse lania est, ul ad eam explicanriam Salomon Filiuni Patris sic manifesla voce expres-
niillus sermo uosler sufliccre possil, ecce opporiune sit, ul dissimulare non possint supradicti veritatis
quasi posl lergiiin voceinaudimusbeali Job dicenlis: inimici.qui in unilate divinilalis personarum tlislin-
< Sapiens corde est, el forlis robore. Quis resislit 1Dclionem audierinl, ail cnim : < Quis asccmlil in
ei, cl pacem habuii? qui transtulit monles et nescie- coelum,aut quis descendil? quis contiiiuit spiritum
runl hi quos subvertilin furoresuo. Qui eommovel in manihus suis? quis colligavit aquas, quasi in
terram de loco suo, et columnsc ejus concutienlur. vestiniento? qttis suscilavit omnes lerminos terrse?
Qui praecipit soli et non orilur, el slellas clausit quod nomen esl cjtis, et qttod noraen lilii ejus si
quasi sub signaculo (Job ix). > Ilanc vocemaudivi- nosti? > Siaiiiiiqtte subjungit: < Oiniiis sermo Dei
nius, dum in contcmplalione clarilalis, qu;p in psal- igniius, clypeus est speraniibus in se (Prov. xxx). >
mis lucet, slan.es iiiiraremur. Quiiiam sunl monles Quod idem esl, ac si apertius dicerei: NomenFilii
quos transtulit Detts, pro quorum Iranslalione, et ejus Yerhum est, el ab hoc fonle manans omnis
sapiens corde, et foriis robore merilo praedicelur? sermo Dei; quem < locuii sunt sancii homines,
putas neapostoli, dequibus recle inlelligilur dicens Spirilu sancto inspirali (// Petr. i); > prolegit spe-
alibi : < El transfereutur monles in cor niaris [P*al. rantes in se, sicut sperabal ille qui dixit: < Memor
XLV),> id esl, in medium gentium iransibunl a esto verbi tui servo luo, in quo mibi spem dedisti
Judaeis. El quidem montes ipsi, sed non soli quos (Psal, cxvm). > Idem Saiomon volens nunquam esse
Deus transtulit. Moyses quoque et iste David, et hotninem absque societale, sine medilatione sermo-
157 DE GLOIUFIC. TRINIT. ET TROCESS. S. SPIIttT. — LIB. VI. 133
nis Dei, dixil: « Vae soli, quia, cum cecideril, non A riispositi, scilicet firiei, spei et cbarilatis. A quilnis
habet sublevanlem se. Etsi dormierint duo, fove- ptimiis liomo exciriens, ainisit gloriam similitudinis
bunlur muluo, unus quomodo calefiei? et si quis- Dei, lali ordine ut amitterel charilaicni, non lencret
piara praevaluerit contra unum, duo resistunt ei. > speni.DOnhaberet fidem.Primum namque exigeba ur
Siatimque subjunxit : < Funiculus triplex difiicile abco charitasDei.in eoquodcunclisanimantibusciiiu
rumpitur (Eccte. iv). > Quse senlentia, nonne se- Deus dissimilem fecit. Et quia non inveniebatur ei
cunduro Scripluram supra memoratam stella est adjulor similis ejus : < Faciaraus, ait, ei adjutorium
quasi sub signaculo clausa ? Esto enim ut quispiam situile sui, > videlicet ad propagandam sobolem
illorum qui secundum sensum ejusdem Salomonis tam muliam, lanlaeque ncaiiiuriiiiis, ut essenl simi-
«Jicunl: « Slullissimus sum virorum et sapieutia les angelis, « lulilque eum et posuit in paradiso
horaiuum non esl mecum; ncn ditlici sapienliani, volupiaiis. > Pro lanlis beneficiis nullum repen-
et non novi scienliam sanctorum (Prov. xxx), > iia dit oflicium cliarilalis, uullam voccm graliarum
sit bomo idiola el sine lilteris, ul nou possit hal ere aclionis. Deinde spes ah ipso exigehalur in illa po;i-
medilalionem sermonis Dei, et dormire cum illo lione praecepti : « Ex omni ligno paradisi comede,
dormilione illa, de qua in Canlicis dilecta : < Ego, rie ligno aulem scicntiaelioni et mali ne comedas. >
"
iuquit, dorniio, el cor meum vigilat (Canl. v). > At Sperare enim debuil homo ralionalis, ut dicerel: Si
sattem memoriter possunt lenere nomen Domini in tanta Deus contulit gratis, nonne si praecepta obser-
quo signatum esl nome.nPalris, et Filii, et Spiritus vavero majora dabit? Al ille non in Domino spera-
sancii. Plane hic esl < funiculus triplex, qui diflicile vit, sed sibimet placens, quasi liber, et sicut Dcus
rumpitur (Eccle. iv). > Dormiat ergo cum nomiue esse voluit. Nisi enim hitnc lumorem inlus babuissei,
isto, et non eril solus. Non dixit de islis duobus foris tenlalits non tam facile cedcret. Fides ah illo
loquens, nunquam cadct unus ex istis duobus, sed exigehalur diccndo : « In quocunque die comederis
dixii : Si unus cecideril, ab allero fulcietur. Non, ex eo, morte morieris (Gen. n). > Al ille diclo huio
inquara, dixit: « Funiculus Iriplex nunquam runi- fidem non adhibuil, irao serpenli magis credidil di-
pitur, sed dixit: Funiculus triplex difficile rumpi- ccnli : « Nequaquam niorte nioriemini (Gen. 111),>
lur. > Non enini unquatn contigerit, ut is qui habet et voci malae credulae mulieris plusquam voci Dei
dileclionem sive mediialionem nominis Domini, ca- obedivit. Itaque vetus ille Adara a cbaritale, spc,
dal, oblilus ad horara triplicis de quo peiidebat fide excidens, se et posteritalem suam defraudavitet
funicitli. Nam et David cecidit. Sed cum ceciderit, longe fecii^f simililudine bealae Trinilalis. El ecou-
resurget, reparala virtute per invocationem ejusdem P tra novus Adam, reciprocis gradibus perfidcm, spem
nominis Domini, atque ila fil quod hic dixit: < El si et charitatein nos reformavit el ad eamdem simili-
quispiara prsevalueril contra uuum, rino resislunl tudinem Dei; et omnis, ul jam diclumesi, Scriplura
ei. > Hinc el alibi dicil: t Turris forti&timanomen diviniius inspirata aJ boc iniendii, maxime aittera
Domini, ad ipsam currit juslus, ct exallabititr. Sttb- sive manifestius tres isli libri Salomonis : qtiod ut
stantia divilis, urbs roboris ejus, el quasi murus demonslrcmus, iibet aliquantisper immorari.
validus circumdans eura (Prov. xvm). > CAPUT XX.
CAPUT XIX. De eo quod ait in Parabolis : t Sapienlia aidi/icavit
Tria esse; scilicel fidem, spem, charitatem, per qum sibi domum , excidit columnas septem, t quodque
homo perducilur ad simililuilinem Dei, juxta pro- < Dominuspossedit me initio viarum suarum, i et
cwlera usque: « Cum eo erum cuncla componens,>
positum ejus dicentis : t Faciamu* hominem ad et : t ln priucipio eral Verbum; omnia per ipsttm
imaginemet similitudinem noslram, i et secundum facta sunt, i unum el eumdemhabeal sensum.
liwctna ftcisse Salomonem tres libros, Parabolas,
Ecclesiasien, Canlica canlkorum. Prsemissis paucis, quae el ad captandam alienlio-
Tria sunl per quae perducilur homo ad Dei simi- nem, docililaiem atque benevolenliam perlinent,
litudiitem, juxla propositum ejus dicentis : « Facia- primus est aclus in parabolis mundare animam per
mus hotninem ad imagincni et similitudinem no- 0 doclrinam moralilalis, quaienus accipere possit
slraro (Gen. 1). > Hsec Iria snnt, fides, spes, chari- mysterium fulei, sic incipiendo : < Fili mi, si tc
las. Nam ad imaginem Dei homo creatus est, in eo laclaverint peccalores, ne acquiescas eis; si dixe-
quod rationalis esl. Porro ad ejusdem crealricis rinl: Veni nobiscum, insidieraursanguini (Prov. i),>
Triniialis pervenit simililudinem habendo tria hnec, elc. Qusc diligenler qnis attendens, cilo animadver-
fidem, spem et charilalem. Secundum haec tria, lit, lianc ejus csse inlentionem, quatenus munrie.ur
Salomon tres fecit libros, scilicet librum Parabola- vas a cceno peccali sive ab amore sseculi, ut possit
rum sive Proverbiorum, Ecclesiasten, el Canlica preliosam recipere substantiam fiilei, aliler cniin
xanlicorum. Librum quippe Proverbiorum scripsil rioii polesl fieri. Hinc ipse Dominus Judaeis dixil :
ad insiruendam fidem; Ecclesiasten ad corroboran- 62 ' Qtiomodo poieslis vos credcrc, qui gloriani ab
dam spem; Canlica canlicorum ad dilatandam cha- itiviccm accipilis, et gloriam quse a sob Deoeu non
rUatetn. El omnis quidem Scriplura divinilus inspi- quseriiis? > (Joan. v.) Quanio magis dicere poteral:
rata in hoc ipsum tendil, sed in islo trium librorutn Quomodo polesiis vos credere, qui insiJiamini san-
orriine boc maxime delectal intueri, quia secundiun gtiini cl abscondilis lendicuias contra insonlem, ei
onttneip barum virlulum trium siinl composili sive dicilis : « Deglutiamiis eum sicul infernus viventem
pArpou. CLXl\. & ,
159 RUPERTi ABBATISTUITIENSIS 1«!
el integrum quasi descendenlcm in lacum : omnem ..\ illic Verbtim; hic iniiium viamm, iliic priiicipiiun;
prpliosam subslanliam reperierous (Prou. i), > jtixla liic ego sapienlia cnncepla eram, illic non factum
illud : < Hic est haires, venile, occidarous euro, et esl, sed < eral Yerbum, > ait Evangelisla. Hic ctitn
noslra eril hsereditas? > (Marc. xn.) Et alibi Evau- eo eram, inquil, cuncia contponens, illic dicluin est:
*
gelisla dicit < Ipse autem Jesus non credebat se- « Verbum caro faclum est, omnia per ipsuin facta
lnelipsum eis, eo quod ipse nosset omnes, et quia siint. > Hic ialiter dicttim esl: < Sapicntia sedificavrt
opus ei non erat, ul quis teslimonium perhiberel de sitii doinum, > illic dicium est : < Verbum caro
homine: ipse enim sciebat quid esset in homine faclum est, > cl ipsam carnem Verbum incarnaliim
(Matih. n). > Quia ergo non esl locus apertus Uriei, suum nominal lempliim. Hic taliter dicltim est :
nisi prius vasa munda sinl ab amore saeculi, ab < Excidit columiias seplcm, > illic ccrtum cst, iu
avaritia quae est simulacrorum servitus (Ephes.\), lemplo corporis Dominici habitare scplem spiriius.
cseierisque vitiis criminosis maximeque a prudentia Ilic taliter dictum est : « Immolavil victimas suas,
< carnis, quae inimica est Deo (Rom. vm), > el ab miscuit vinum, et proposuit mensam, > illic laliier
sestimationesapienlisessecularis,quae magis garrula factum est, sicul experti suiiius et experinnlur om-
loquacitas, quam sapienlia debelnuncupari. Pulchre nes, qui proprium corpus siiuni trariidit in mortem
ab hujusmodi prius revocat filium quem vocare vuil 1B et in conimemoraiionera mortis ejusdem, quotidie
ad intelleclum fidei, eamdem sapienliam sscculi proponil nobis pancro et viiuiin, corpus et sangui-
fugiendamesse clamans semel et ilerum sub nomine nem suum.
meretricis primo sic incipiens : < Favus dislillans CAPUT XXI.
labia meretricis, el nitidius oleo gullur ejus (Prov.
Quod secundumsimilitudinem fessi vialoris frequen*
v). > El ilerum sic repetens : < Dic sapienlise: Soror inlercisio librorum fessum retevet animum scri-
mea es, el prudenliam voca amicam tuam, ul cuslo- bentis.
diat te a muliere exlranea, ct ab aliena, quaeverha Tanquam fessus viator residere et liunc librum
sua dulcia facit. De feneslra enim riomus mese per finire compellor, similis illi qui in ilinere mansio-
caucellos prospexi, > el caetera usque : < Mullos nem forie proposiiam habuit putans esse loctiinvici-
enim vulneralos dejecil, et forlissimi quique iuter- num qno pcrvenire posset ante soiis occubitum, et
fecli sunt ab ea, vise inferi domus ejus peiictranles esse iter unius diei, quori erat duorum vel triuiii
inleriora morlis (Prov. vu). > El quaemiro modo, et dierum.feresic mihiconligit,dumquaerensquamdam
in littera denolant mulieris mcretricis odiosam pro- imaginalionem sanclae Trinilaiis in isto specufo
cacilatem, et in myslerio maxime detestantur am- Iriuravirlulum, fidei.spei et charilalis; misi pedem
biliosam atque venlosam mundansesapienliaeloqtta-'" mentis el cursum lingusein ircs Iibros Salomonis,
citatem. Tunc demuin semetipsam credens a quibus putans quod propositum meum brevissimo possit
audila est, et quoriim acquisivit benevoleiiiiain, cnrsu peragi. Ecceautem video quia uon tam bre-
ilerum cxclainans inter cseteradicit : < Atiriile quo- viler lieri potest, alioquin ouendam quemlibctjudi-
niam de regibus magiiis locutura sum, el aperienlur cem sapientem, honi sermonis probatorem, ut bono
libia mea ut recla praedicenl; veritatem meditahi- sapore propositionis nostrae atlectus, ncc p'ena co-
tur gutlur meum (Prov. vui). > Quibus de rebus pia saiiiralus,eliricirco magis irritalus,slomachetur
magnis loqueris? quaerecla, quam verilatem prsetli- et dicat conlra me lale qiiitl ul est illud :
cabitis? < Dominus, ail, possedil me in iuiiio via- Parluriuitl moules, nascelur ridiculus mus.
rum suarum, antequam quidquam facerei a priuci- (HOR.Ars. poel.)
pio. Ab acierno ordinata suin et ex antiquis, ante- Quapropter siuiilis, ut jam diclum est, illi, qui de-
quam lerra lieret. > Quando prseparabal ccelosa.!- sperans ad proposilam pervenire uiaiisioncm, ac-
eram, > et cselera usque : < Nunc ergo, filii, auditc cuinhit in meriio ilineris, reservabo quod viae reli-
me (ibid.). i Paucisque inlerpositis, ait : «Sapieniia quum est futuro diei, faciamque hic jam linein prae-
aedificavil sibi domum, excidit columnas septero, j. sentis belli, nc antccedenlibus mullo prolixior sit,
immolavit viclimas suas, miscuit vinura et proposuit sanctum invocans Spiritum, cujus soieniniiasannua
mensam (Pror. ix).> Non res islae,res esedemsunt, nunc recurrens nosin laudem sui advenlus excilai,
quas Joannes Evangelisla voce clarissima manife- el sic quoque «tanquam fluminisimpetus civitatem,>
stius enunliavil, dicens: < In principio erat Verbum, id est, Ecclesiam « Dei laetiftcal(Psal. XLV),> qua-
et Yerbum erat apud Dctim, et Deus eral Ycrbum. lenus ipso duce viator iste quo tendit, illuc perve-
Omnia per ipsum facla suni, ct sine ipso factum est niat : < Quaro, inquiens, peiii a Domino, hanc rc-
niliil, el Yerbum caro facluro csl, el habiiavil in qtiiraro, ut inhabiicm iii domo Doinini orunibus
nobis? > (Joan. 1.) Paululum voces sive nomina el diebus viiae ineae, ui videaro vpluplatem Doraini et
verba differunl, sed rcs eaedem snnl. Hic sapiemia, visilein lcmplum cjus (Psal. xxvi). >
441 l)E CLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VII. MH

e3LIBERSEPTIMUS.

CAPUT PRIMUM JA ordinala sum, cl antequam quidquam fieret ego


Iiem de thesauro fidei, spei et cltariialis, in iribus iam concepia eram, el anle oinnia ego parluriebar
libris Salomonis, quod super illo quidem thesnuro (Prov. viii); > Filittin Dei coaelernum Deo Palri
snpkntim gaudendum sit; formidundum autem, astruil el islud credere exigit ipsa sapientia ab
jttod vir tam sapiens cecidil, vel cadere poluil.
Gaudeamus quoque in ista parte agri super inven- oronibus filiis quos recipit, dicens post haec: <Nunc
tione ihesauri, in islis tribus libris Salomonis, super ergo.filii, autlite me,> elcsetera, usque: <Qut autem
consideraiioue horum irium, fiJei, spei et chariia- rn nte peccaverii, Jsedet anintam suam, omnes qui
tis, per qtiaereformalur bomo ad quamdam simili- me ederunt, diigtint moriem (lbid.) > Hsecenim
tiidinera bealse Trinilalis, (|uam, ul superius dicimn quse omnia pcrscrrbere longum nimis visum est,
est, perdidit in Adani pemianenie proposiio ejus anieqnam el Pairi coaeternain Jesu Chrisli Fitii Dei
dicenlis : < Faciamtts honiincir. ad imaginem el si- diviniiatem sonaui, qttod omnia saecnia, et absque
nilliludinem noslram. > Gaudeamus, inquam, sed initio naius sii, el illa quse coniinuo seqimniur:
< Sapicuiia actlificavilsilii rionmin, excidit colum-
gaudium noslrum offenriit ei lurbat Tecordatk) non
suavis, recordalio ruinse lanii viri, quod lanlse sa- nas sepiem (Prov. ix), > et csclera quae superius
pieniiae sacrariuro in latitum ruit, ut propter amo- ] praelibiivintiis, de Ittcarnationc ejusdcm Verbi my-
rem mulierum servire posset diis alienis, jam senex, siice dicta siint. Vere ergo : < Qui aulem, inquit, in
sicut Scriplura dicit: < Curoque jam essel sencx, me peccaverit, hedel animatn suaro, > sive, ut lo-
depravalum est per mulieres cor ejus, ut sequere- quar, <el omiicsqtii nicoderunl, mortem diligunl. >
tur deos alienos (/// Reg. xi). > Quidenim? nonne Hserelici enim stini. Ei quis iia diligit mortem, et
formidabile nobis reddii jutlicium Dci recordalio diligendo moriem heriit aiiiiiiain suam, sive, 111lo-
iir.'.i tanique sapienlis viri,lam horribiiiler in sene- qnar secunrium David, qtti Salomonem praeccssit,
ciuie sua depravali ? Et quidem esl opinio quo- qttis, ita diligendo< iniquiiaiem, odilanimam suam
rumdani consoJabilis, quod pceuilenliam egeril, et (Psal. %), 1 sicul hsereiicus el judaens, qui lam cu-
posi pcenilentiam libros istos fecerit, sed nibiJomi- pide, lam riiligenier se cxercet in conleiilioue ver-
iius terrorem facit tsVriis casus istc, quo tanta co- boriim, qualenus raiionabililer videatur astruere,
lunina ruit, quia videlicet nou poslquam ruii senex, quod Chrislus cx Maria inilium existendi habuerit
seri auiequani ruerei, ianlam sapieiuiani juvenis el quod de semine Joscph conceptus fuerit? Sunt
accepit, dicente ?d euin Domino : < Ecce feci libi autem incxcusabites, quod sicul habel hic Sacrae
secundum sermones luos, el dedi libi cor sapiens el lilierse series, domina sapientia, poslquam < sedifi-
inlelligens, in tantuni ut iiullus aute le similis lui iC cavit sibi doiriuin, immolavit viciimas, el miscuit
fueril, nec post le surrccturus sit (/// Reg.111).> vinum et proposuit mensam > missis ancillis suis,
Quid ergo dicere possuuius bic : Revera nihil uisi ut vocarent ad arcem et moenia civilalis : non so-
tale quid ut est illuri Aposloli : < Qtiam incontpre- lum dixit: « Si quis est parvulus, > id est humilis,
liensibilia siini judicia lua, et invesligabifes viae « venial ad me, > verum el insipienlibus locuia est:
(Rom. xi), > Domini, ei lnimiliari sive curvari, sub « Veniie et comediie panem meum, ei bibite viinim
co, sub quo curvanlur, ut ail beatus Job, qui por- quod miscui vobis. Relinquite infanliam, et viviic,
lanl orbem (/06 ix), > quia el si quid inteJligi- el ambulate in viis prudentice. > 64 Scd quiri sequi-
iniis de Aliissiuio, quis islo sapienlior? lur? « Qui erudivit derisorero, ipse sibi iiijiiriam
CAPUT 11. facil; clqui arguit impium, general niaculani sibi
De comternilalePairis vel Filii, secundum hmcverba (Prov. IX). > Nonne hoc experlae stint illaeancilla;,
Sapientim: « Anlequam quidquam fierel, ego jam quas domina sapienlia misit? Volucrunl erudire
concepta eram, > et cmiera ; el de lncarnatione
ejusdemsapientim,secundumhmcverba:« Sapienlia derisoretn, scilicel populum Judaicum, el hanc sibi
mdificavitsibi domum, 1 et reliqua. injuriam fecerunt quam legimus et quam eadem
Quomodocunquecum Filio acuim sit, ubicunquc Sapieniia pra>dixit: « Ecce ego, inquil, millo ad
tale lignum cecidcril, quemadinoduin dicil: < Si D vos prophetas, et sapienles, el scribas, et ex illls
ceciderit lignum ad ausiruin aut ad aquilonem, in occidelis et crucifigelis, et cx illis flageilabitis in
quocunque loco cecirierii, ibi crit (Eccle. xi). > Qua- synagogis veslris, et persequemini de civiiate in
liscunque in exiremis fuerit, el nunc ubicunqucr-sit, civilatem (Matth. xiu). > Yoluerunl arguere im-
nos scimus et sapimus quia bonus est fructus ligni pium, videlicct ccettim Pharisaicum, el hanc ma-
tujusraodi multum Valens ad vilain fidei, ex qua culam generaverunt sibi, quam abborrent ocii!i
juslus vivil (Habac. u; Rom. 1). Claro quippe no- nostri, quia blasphemavcrunl Spiritum sancluin,
ntine sapienliaediceulis : < Ab sclerno et ex antiquis qui loquebalur in eis; sicui in Aclibus aposloloriiui
U5 RUPERTIABBATIS TUITIENSIS 144
hahcmns. Kxempligraiia ; « El conlrariicebanl bis, A stnlti conira semelipsos divisi, ex suis sludiis con-
quiea Paulo riicebanlur, blaspbemanles (Acl. xiu). > trariis manifcsli facli sunt. lnqua nimirura rationa-
Quid ergo scquiliir? « Noli, ait, arguere derisorem, bili considerationeillud quoque non miniroe delectat,
uo oderit te. Argue sapieniem et diliget le (Prott. quod in inilio lalium oppositionum prins opposiise
ix). > Elhoc ila fecerunl, utdicerent: <Yobis opor- consistunt: liinc sapientia r.iaier jtislorum, et illinc
lebat primum loqui Verbum Dei, sed quoniam re- stultiiia mater impiorum. Ait enim : < Priucipium
pellilis illud, et indignos vos judicastis aeternaeviise, sapienliae timor Domini, et scienlia sanctorttm pru-
ccce convcrtimur ad gentes; Judaei signa petuni, dentia. Per meenim multiplicabuniiir dies tui, et
ct Grseci sapienliam quserunt (/ Cor. i). > Curiosc aridcnlur libi anni vitse. > Slalimque stibinliilil :
hoc ngcbant Judaei, dicendo : < Quod signum tu < Mulierstulta et clamosa, plenaque illecebris, nih I
facis? quitl operaris? > (Joan. vi.) et idcirco deno- oronino sciens, seriil in foribus domus suse super
tanlitr noniine derisoris, similes Herodi illi, qui sellam in excelso urbis loco, ut vocarel transeunlcs
DominumJesitmvidere volebat, sperans sibi isignum viam et pergentes ilinere suo. Quis est parvuliis?
aliquod ab eo fieri (Luc.xxm). >DiligenieraiileniGracci rieclinel ari me. Et vecorriilocula est : Aqtiaefunivae
sapienliam quaesierunl et invenerunt, et dilexerunl, dulciores sunt,et panis absconditus suavior (Pror.
et ad arcem, sive ad mcenia civiiatis ejtts vocati, ' ix). >Nomine slullse mulicris, sine dubio denoiat
veneruni, el ecce de mensa ejus comedunt, el vinum procacem nimisque loquacem, imo et fallacem sa-
ejus bibunt, et hoc < modo justificata esl sapienlia pientiam saeculi, extollentem seadversum sapien-
a liliissuis (Matth. x\),i quia nec sapienlem, id liam Dei, exquo lempore, maxime illa domtitn,
est, bencvolum audilorem docere neglexil, nec sicul jam supra diclum esl.sibi sedificavit,el immo-
derisorem ita praeieri.il, ul de ignorantia possit ex- laiis viclirois suis, misit ancillas suas, ut vocarent
cusari. ad arcem et ad mceniacivitatis. Utritisque filiorum
CAPUT III. fines, scilicetfiliorum sapientiaeet filiorum sluliiliae,
quam diversi, imo quam conirarii fuerint vet sini,
©« hi* qum tequuntur in eodem libro Proverbiorum, seqttenlis libri fere loia series declamare inleudii,
quomodofere toius sermo, quasi in confliclu tit < Fi-
per oppotilionemjtisti et impii, sibi invicemadver- peranlilbela, sicut jam diclum est, hnjiisiiiodi:
tantium et compugnantium secundum quod ail lius sapiens laelifical palrem, filius vero slultus moe-
ipsa incarnala Sapienlia : < Non veni pacem mit- siilia est raatris suae (Prov. x). > Leveinus in dire-
tere, sed gladium. > ctum oculos nostros per omnem mundum, sive in
Ecce, ut arbitror, oslium aperlum el jnlelligentia r fines, orbis lerrae.quo exivilsonus apostolorum, ubt
rlariiicala esl in islam amplitudinem sive muliitu- fusus est sanguis mai lyritin, tibicitnque voce cl lit-
dinem Proverbiorum Salomonis. Quanlum cnini, leris decertavil sapienlia Palrum orlhodoxoruni pro
quaro mirabile speclaculum hie habes quicunque goria dotims, quam sibi sapientia aeriilicavit, se-
attendis; quantus hic est ineursus, quantus con- ptemque ejus columnarum contra slulliiiam Juriteo-
fliclus sermonis sapiemissimi, consistens in oppo- luin, adversus impielalem paganorum et couira
silione duorum sibi invicem adversantium, justi et nequitiam baerelicorum, el paiam esl, quia experi-
impii conlra se invicem comptignanlium, per anti- meuiis horum, quaead Iioc dicuntur pcr lol opposi-
ibela horum fere totus liber decurril: < Filius sa- liones senlenliarura, orania plena sunl.
piens lselificat palrem, lilius vero slultus mcesiitia CAPKTIV.
>>stmalris suae. Non proderunt thesauri impielatis, Item
deeppotiliem jusli, qui videlicetex fide vivit, et
justilia vero liberabil a morte. Non affliget Doniinus impii, id esl, fidem non habenlis, et qualis secun-
faine animam jusli, et insidias impiorum subverlel dumeumdem tibrum Parabolarum finis utrorum tit.
(Prov. x). > Sic incipientem opponere opposiliones Proposili noslri memores hic ilerum dicemiis,
tam multiplices justi el iropii, sive sapieniis et qnia liber hic Parabolarum sive Proverbioruni
slulli, specta ocnlis inienlis, ei tunc demuin in hoc D inslruil firiem, sequens Ecclesiasles roborat spem.
spectaculo oppido delectaberis, si certos noveris tertius Sirasirim, id est, Canlica canlicoruin, dele-
lerminos justi et impii, sive juslitisc et impietatis. ciat (fortedilaiat) cltariUlem, per quae Uia refornia-
Quaenamestjustilia noslra, nisi fides noslra? Sive tur homo ad simililudinem illam quam proposuit
quisesijuslus.nisiqui credit?Nam «juslus, aitScri- Trinilas, dicens: «Faciamus hominemari iinaginem
ptura, cx fide vivit (Habac. u).> Nimirum infide- el siinililudinera nostrara. > Elmanifesle necessaria
lilas econtra injustitia est , el infideiis deri- esl ad aeternamsalutem fides, istud confitens, qttia
sor jtisti impius est. Pulcherrimum ergo bic sapientia quse hic loquitur : < Cum eo eram cun-
est post sedificalionem domus, quam per Incar- cta coraponens (Prov. vm), increala est, et nunquam
nalionis mysterium sapientia sibi aeriilicavit, non fuit, et nihilominus istud sciens, quod eadem
in cunclis divisionibus sive opposilionibus libri hu- < sapienlia domum sibi acdificavit.> Qusealium non
jus, illum inlelligere gladium, de quo ipsa Sapienlia habuit sensiim, quam haec Evangelislae dicta : < In
incarnata dixit : t Non veni pacem niittere, sed gla- principio erat Yerbum, omuia per ipsum facta
dium (Matlh.x). i Exlunc enim maxime, et mulio sunt, et Verbum caro factum est, et babitavit in
plusqnam eatenus, jusli et iropii, sive sapienles et nobis (Joan. 1). > Qtti hcec fideliier corde credit
145 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PltOCESS. S. SPIRIT. —Ltii. VII. H&
atl jiisliliant i^Rom.x ; Prou. viu), ct ore confitelur A , magiiie et memorabilis, quae hoc modo incipil:
ad sclutem, ipse est Filius sapiens qui laetifical pa- <Mitlieremfortein quis inveniel ? procul ei de ulti
trem, Filius quem justitia liherabit a morte, cu- mis finibus preiiura ejus; conlidit in ea cor viri sui,
jus animam non affligel Doniintis fame, cujus ma- et spoliis non indigebit (Prov. xxxi). > Quaenani,
nusdivitias parat cicongrcgal in messe, cujus(J5 rogo, esl ista forlis mulier? Scimus quidem quia
snper capnt bencdiclio Domiiti, cujus memoria cum sancta Ecclesia esi; sed quaerimusadhuc. Quaecausa
laiidibus, cujtis os vena vilae,cujus in labiis invenitur hjc eflicit quod lot sseculonim generationes, lot bo-
sapientia, cujtts fitles substanlia divitis et urbs for- miniini sive aniinaruin multiiuriities dicanlur una
tiiuilinis esi, cujiis opus ad vitam, cujtts lingua ar- mulier, et una sit ex omnibus Ecclesia, Deum lia-
gcntuin eleclum, quem benediclio Domini divilero bens virum, cujtis cor confiriatir»ea ? quid, inqttam,
facit, nec afllictio sociabilttr ei, huic dabitur desi- esl illud per quod islud cfficittir, oisi una lides?
deriuni suum, ei erit quasi fttndamentum sempiler- Denique sicut in Ecctesiaste dicium est, el supra
num. Nam econlra impius, qtti propler hoc ipstim lneminimus : « Deum lime, el mandata ejus observa,
dicilur, et esi impius, quia non habei, imo et odii et boc est oronis homo; >ila rectedicas, unam (irieni
persequitur bane jusiitiam firiei, quasi leropeslas Catholicam tene, hoc esi enim omnis Ecclesia. Sic
transiens non erit, el anni ejus breviabunlur, cl B ergo hic iegamus et imelligamus lauriaiionem foriis
omnia qtiae copiosissirae ex Scriplura prosequilur mulieris, ut veraciler laudalionem firici, quia uimi-
super eum complebuiiiur, qiiorum in hoc libro rtiro secunrium fidem universa Ecclcsia, sicui jam
iiovissimumest illud diclum tle Anlichrtsto principe dictum est, una roulier dicilur, el virejus, qui laudal
siullorum sive impiorum, et quid slultiis apparuit, citni, « cujuscor in ea confidit, > ipse esl Dominiis
postquam elevalus in sublime, si enim inlellexisset, Detis. Qnis hoc inveniel? Denique Ecclesiam loto
ori imposuisset manum. orbc diflusam nemo est qui uon iuvcniat, nisi talis
In tribus illis, quibus istud de uno oppositum est, sil, qui oculos claudat ne vitleat; fidei aiilein secrc-
constiininalio esl laudis justorum, dum dicit: « Leo lum pauci sunl qui inveniant, nec enim aliler inve-
forlissimus besliarum ad nullius pavebit occursum, > nitur vel agnoscitur, nisi per Spirilum sancttim.
in qtio ipstim inlelligimus Chrislura ; et < gallus Proplerea dixit: < Quis inveniet?) el protintis nobis
succinctus Iumbos, > qui est omnis ordo prsedicato- dignam admirationem facere volens, ail: < Procul
rum; « et aries, nec est rex qui resislal Ci (Prov. el de ultimis finibus preiium ejus. > Hoc inlelligens
xxx), > in quo intelligimuspraelatosomnes, qui bene Pauliis aposlolus dixit: <Est aulem fides speranria-
prsefuerunt vel prsesunt ecclesiis Christi, quorum rum suhstanlia rerum, argunientum non apparen-
fidei forliludinem nullus pcrsecutor vincere potuit, tium (Hebr. xi). > 0 quam prncul est substantia
nec ille polerii, qui postquam, ut jam dictum est, hsec, de qua uiiiinis finibusarguinenlum hoc profer-
elevalus fuerit in sublime, stultus apparebit, in quo tnr, quod non apparel, ncque virietur tam muliis
consummalio esl viiuperationis impioruro. inlerjaceniibus montibus sive collibus eortiin, qme
CAPUT V. videntur. Exempli gralia, patres inclyti, Abraham,
el et orti stntt ex iliis, ait Apo-
Ilem de fide.quod ipsa silmulier fortis, de qua in fine Isaac, Jacob, qui
ejusdemlibri scriptum esl : t Miilieremforlem quis stolus, tanquain sidera cceli in mulliiudine, et sicut
inveniet,procui el de uliimis finibusprelium ejus. i areua quae est ad oram maris iniiiimerabilis, juxla
Juciindum sil libi cloquiuui meum, Trinitas san- fidem defuncti sunt omnes, non acccplis repromisr
cta, stiavis libi sit laudatio me.i, o sanciae Trinilatis sionibtis, sed a longe eas aspicie.iie-, tt saluianics
simililudo, trina virtus, firies, spes et charilas. <Gu- et confiienles, < quia peregrini ct liospitessuut sttpcr
stavil el vidit > anima mea, < quia bona est ncgo- lerram (/ Pelr. i). > Nobis quoque, qiii pro lempore
lialio (Proti. xxxi) > lua ; jamque propero ad exilum quitlem viciniores rei siiinus, sed laiuen rcm ipsani
lihri liiijus Proverhiorum, in quo, ul jam semel ei nondum yidemus, Pelrus aposlolus loquilur : < In-
ileruin dixi, documcnla sunt fidei, quasi per viam |p. veniamini in lauriem, et gloriani, et honorem in
islam lucem aliquam iutelligentiaeDeus mihi sparse- revelaiione Jesu Christi, quem, cum non videritis,
rit, ei aliquid juxla pioposiium de profundis islis diligilis; in quero nunc quoque non videntes, cre-
clucidaverim ct intrare cupio in concionem, ubi denles aulem exsullatis (ibid.). i 0 igilur quam pro-
concionaior scdet Ecclesiasles, iiabens coronamspei, cul, ul jam riictum est, et de quain ultimis finihus
scilicet librum, in quo sedens sapientissimus rex preiium mulieris bujus, pretiositas Ecclesisehitjiis,
.toncionaior super juvenes et adolcscenles, illud fides operatricis hujus, aspicienlis non ea quse vi-
luaxime insislens comprobare qtiod adolesceniia, et dcntur.sed ea qnae non videnlur.
voluptas, et cuncla horum inslrumenla vana sinl, , CAPUT VI.
timorauiem Doinini, et observaiio mar.datorumejus Item
pro dignilale ejusdemfidei, quomodadictum tit:
sil omne essc hominis, quemadmodiim dicit in fine «Conflditin ea corviri sui, el spoliisnonindigebit,red-
ejusrieitihtijus voluuiiuis : <Deum time, et mandaia detei bonumet nonmalumomnibuidiebutvitaaum i
ejus observa: hoc esi enim omnis homo (Eccle.xi\).i Quid proinde illi ? quakm meretur gloriam in
Sed quid agam ? lenet cnim pedem menlis hic in conspectii Dei ? aii: « Confiditin ea cor viri
sui, et
exitu Pioverbiorum digna laudatio cujusdam muiieris spoliis noii indigebit. > Manifesle dictum, vcnerabi-
1« RUPERTJ ABBATISTUITIENSIS Utt
liter audienditm, Deus excelsus ei immensus vir cs A CAPIJT VII.
scilicei et < in ea cor ejus con Quod vel qunle bonum reddat fiiks, sive Ecclesid
conjugis hujus fidei,
lidit.» Quomodo confidil ? Eo nimirum modo, u fidelis, ut merilo conjidat in ea cor viri sui secun-
dum alphabelum Hebraicum, cujus siugulm lillera;
«cerela sua non dubitel ostendere huic. PIus dican singulis versibus prmfixmsunl.
secundum auciorilatem Scripturae, quia secreta su; Quod vel qtiale bonum redriidit sive redriit firies,
non polest abscondere huic. Sic enim loculus est ai sive Ecclesia fidelis, ut merilo « confidal in ea cor
Abraham, in quo invenerat fortem mulierem islam viri sni? > Inlerrogemus hoc alphabelutn Ilebraiciuti,
iidein islam r <Nurn celare polero Abraham qus cujtis singulaelilterae singulis versibus praefixaesinil,
geslurus sum ? > (Gen. xvm.) Scio enim quod prae Aleph, Betb, Gimel, Dalelli, He, Vau, Zain, Hcih,
cepturus sit lifiis suis, et domui suae posi se, ut cu Teih, Jod, Capb, Lamed, Mem, Nun, Samcch, Ain,
slodiant Viain Doinini. Magua confideniia tanti vir Phc, Zade, Coph, Res, Sin, Tati. istse sunt
P'o coiistantia conslanlissimaeconjugis, ut ei secrelt viginti duse litterse Hebraicae, quibus apttd eos oniuis
stia cefare iron possit. Sed considereimis arihiic ve Scripiura eontexta est. Quid ergo hoc nobis innui-
Iienieniiam riicfionis, qttia non riixit: Gonfidit in e, lur, quodsingulae lilterse singulis praefuae sunt sen-
vir suus, sed <confidil in ea cor viri sui. > Deniqui lenliis, nisi quia omnis Scriptura divinilus inspirala,.
titiliter perpendilur dileclio hsec, maxime si noi R bonum esl opus mutieris hujus foriis, opus liJ. i
ignore» ubi, quando et quasi faclo sentenlia lali quod viro suo reddidit? Non enim absquc raiioner
coroprobata sit. Eieniin quidem in oinnibus sancti sed pro magnse ralionis signilicalione praescribuniiir,
palriarchis et prophetis hoc experia esl fides, quo. el in quibusdam psalmis, et in Jeremiae lainenta-
Deus vir suus in ea confideret; gsjostendil cniin ill lionibus, et in oraiione ejus, el in isto quoque fme
secrela sua, quse et ipsa peros eorum, el clocula es Proverbioruin Salomonis, singularum nomina liile-
sapienter, et srgnavif prudenter et fortiter. Sed es rarum singulis senlentiis. Quam videlicel ratioiicm
locus, et fuil lempus, de quo veraciier dicas, noi promptum est agnosci ex ipsorum nominuin inter-
soltim iia confidit in ea vir suus, verum quod ve prelationibus, quas interprelaitts est vir illustris
liemeniius sonat et profundius penetrat inlinia men bealus llieronyniiis Hebraicic lingiise perilus. iu-
tis, < confiriil in ea cor viri sni. > Ubinam hoc inve terprelatur quippe Aleph, doclrina ; Beih, domtts;
nis? Profecto in anima sanctse MariaeYirginis. Ib Gimei, plenitudo; Daleth, tabulitrum; He, ista; Van
fides etperla cst, quori de semeiipsa hic audivil el Zain, hmc; Hetb, riia; Teth, bonum; Jori,
< confidil in ea cor viii sui; » elenim ibi virsuut principium; Caph, manus; Lamed, cor; Mem, ex
ti cor suum aperuil. Quali apertione ? Piane magn: _, tpsts, Nun, mternum ; Samech, adjulorium ; Ain,
ct ineffabili, ui facerct in ea cor viii Iiitjus illuri "*fons; Phe, os non ab osse, sed ab ore; Zade, jusli.ia;
quod praedixerat per os David : < Eiuctavil coi Coph, vocatio; Res, caput; Sin, dentes; Tau, signa.
inciim verbum bonnm, dico ego opera mca regi Hujusceinterpretalionis direclampriraolilteraiuram
Lingiia niea calamus scribse velociier sciibenii! ponamus, et deinde ejusdem lilleralurse secundura
(Psal. XLIV).> Ifa cor suum illi aperuii, til ipsan sensum, qui in ipsa est, construclioneni faciamus.
siihslanliani Verbi seterni in corde suo concepti Doclrina doraus, pieuiludo tabulaium; isla el ha?c
<!ccerrie suo ante sanculagenili milteret in incnten viia bonuro principium manus cordis. Ex ipsis aeier-
ct in uiertim Virginis valrie fidelis, qnse per ipsan num adjulorium fons oris justiiise, vocatio capilif,
ltricm, de qua nunc serroo esl, tania divina mysle dentium signa. Haecesl Iiltera, quse boc modo con-
ria, angeto narranle, concepit. Deum enim caslii slruilur. Sancta Scriptura, quse est opus fidei, opus
visceribus suscepit, et benedicla in selernum nobii bonum, quod Calbolica fides viro stio Deo reddidit,
et iiomineni (add. genuii). 0 igitur sancta firies ipsa est doclrina domus, doctrina Ecclesiae, quse do-
qiiain Verus de te sermo hic:« Confiriit in ea cor vir mus Dei. Ipsa est pleniludo tabularum, pleititudo
sui, et spoliis non imligebit. > Quibus vel qualibut legis, id est decem praeceplorum, quae in labulis la-
spoiiis, nisi eloquiis Domini, eioquiis viri sui? Sit rj pideis digilo Dei scripla sunt. Islapleniiudo, el hsec
enim per os David ipsa dicebat: < Lretabor ego su doclrina, quid sunt nisi vita? Sermo Dei euim est,
per eloquia tua, sicut qui invenit spolia mulic in quo vivil homo, quemadmodum dicil: «Non in
{Ptal. CXVIII).>Ergo < spoliis non indigebit, > id est solo pane vivit homo, sed in omni verbo, quod pro-
sua eloquia vir tam familiaris inielligibilia faci cedit ex ore Dei (Matlh. iv). > Ergo vita el bonum
cognilse sibi fidei, certus de eo quod protinus scrjtti- principium, subauditur viiseseiernse. Hic enim prin-
tur: < Reddet ei bonum, et non maluni omnibui cipiumeslvitae in Scriptura sacra, ut videamus et
diebusvilae suae (Prov. xxxi). > Non est enitn haei ambulemus perfiriem, non autem constimroatiouljani
sicut ilia sttperius infamata < niuiier stulta et cla vitleamus facie ad faciem (/ Cor. xm). Manuscordis,
mosa, plenaque illecebris, et nihil omnino scien id est operatio sanctse meditationis, haec doctrina
(Prov. ix); > mulier, inquam, non foriis, imo con domus, hsccplenitudo legis. Ex ipsis aeternum ad-
iraria forli mulieri huic. Est enim impia lueresis, e julorium. Qnid isto verius ? Hic enira per sacram
ipsareddidit,sicutJudaicaperfidiasivesynagogaSata Scripluram discimus, quod in aeterntim sciamtis-.
nae (Apoc. ii),malum elnon Lonum, omuibus diebu Fons oris jiistitiae sine dtibio hsec ipsa Scriplura
viix stirc senipc ettini veriiati resislit riura cervicc nobis esi. Itinc enim haurimus illinl, tiuo I ore ad
110 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VII. 150
salulcmronliicmiir, el quod conlilendo juslificamur. .\. vitaiem duclis. Quemarimodum dicil sancliis Job :,
Vocatio capitis ipsa est sancla Scriplura nobis, quia « Baiteum regiim riissolvil, et prsccingit fune renes
per ipsam vocat nos ad se capul Chrislus, ul incm- eoruin (Job. x). > Annon el Aposlolus hoc dicil ?
bra ejus efficimereamur. Dentium signa suiil haec < Qusestitlta stinl mundi, ait, elegit Deus, ul con-.
omnia, quia non nisi dentibus, et pleclro linguae fundat sapientes, el infirma munrii elegit Deus, ut
formata sonanl baec elemettia, ttt legi vel auriiri confundal fortia, et ignobilia muudi, ei contempli-
possil omnis sancla Scriplura, de latn paucis ele- bilia elegit Deus, et quse non sunl, ul ea qusc sunt
menlis tam mullipliciter conscripla. destrueret (/ Cor. I). > Cuncta hcec et slulta, et*
CAPUT VIII. infirma, et ignobilia, etcontempiibilia, et quasi non
existenlia, recle intelligis uno nomine Chanansei,
De admiranda fidei potenlia, muximein hoc dkto:
< Sindonemfecit, el vendidit, et cingulum tradidit quem doimna fides et sindone sua vesiire, el cui
Chananmo. i cingulum pro velle suo Iradere poluit, el iradidil,
Intercsetera pulchrse hiijus laudaiionis capitttla, el sola hoc fecit, ut qtii saeculoinhonorus habeba-
lur, honoralus incedit coram oculis Domini, et in
qttouiam cuncla periraciare nostri proposKinon esi, horoinum magnorum sivc parvii-
eieuim nimis longumesset, isluri inlaclum prseierire " conspeclu quoque
iion patior: < Sindonem fecii, et vendidil, et cingu- tartim, qui domeslici sunt ejusdem fidei.
liitn tradiriit Cliananaeo.> Denique sunt et caelera CAPUT IX.
quidein valde splendida, el secundum iueiaplioram Qnomodoadinslruclionemfideiperlineal sequens liber
prophelseet fortissimaemulieris mulltim ad rem, siye Ecclesiastes:« Vanilasvaniiatumetomniavanitas. >
stysleriuni pertinenlia, ab eo quod ail: < Quaesivil Hactenus a nobis habitus sermo iutenlioneni
lanam ei lininn , el operata esl consilio manuuin Proveibiorum spectare demonslravit ad inslructio-
sitartim (Prov. xxxi), > usque ad id: < Sindonem fe- nem fulei, ex qtta jnsitis vivit.nunc juxia proposiluni
cil, el vcnriiriit,>sed longe supra ineiaphorain csl demonslrandum est, intenlionem lihri Ecclesiasles
id, quod ait: « el cingulum tradiriit Chanana;o. > in eo esse, ut certam pra;bcat ralioncm spei.sciticet
Quid cnim ? Nuiiquid proba mulier, sicut solet qttae- iti quo non sperare, el in quo spem suam ponerc
rere ianam cl liiiiini ct operari consilio niaiuitim deheat hotno rationalis. Hoc facerc ita incipit :
suanini, sicut solel de longc poriare pancm stitint, t Vaniias vaitilatuin, dixil Ecclesiaslcs : Vanilas
el de nocte, iJ csi, mane stirgerc, solliciia iinile riet vaiiitatum et otnnia vanitas. Quod habel amplius
praerianiriomesiicissuis et cibaria ancillis stiis , sieul bomo de universo labore suo, quo laboral suh solc
solel inopi inaiiiim snam aji;rire el palmas suas ad C (Eccle. i), > siibautliiur, nisi vaniiaiem? Sic a sola
jiauperem exle.irierc, hisque et aliis moriiscirca mi- incipiens, quori pulchertinium est opus Crealoris,
nisieriiiin frcquens satagere ; sic solel etiam Chana- et excelsissiiiitimcunciorum, ex quibus vila morta-
nacocingulum trariere? Ergo hoc supra melapho- liiim subsistii, ei delicias parat sibi, cuncla vanila-
rain esl. Diligentiamailhiheinus, sicut in cseleris, lis arguil, el veraci ulique rcdargulione : « Praeteiil
ita el in islo inicllecium qtiaerimus,maxime propler eniin, ail ctAposiolns, ligurahiijusmuudii/Cor.vu).>
iJluJ qttoil (lictiiin estin anterioribus £7Parabolis : Necscmel riixisse conlcnttis, <Vanitas vaniialum, >
< Acceplus csi regi ntinisler inlelligcns, iracundiam ilerum ac lerlio repctivit : < Vanilas vanitaium, el
c]tisimitiJissusiinebil(Pi'ov.xiv).>Diciniiisilaquecum omnia vanitas, > ul animadverlas qtiam serio lo-
vocc graliaruiuaciioiiis, quia tolies hsec mulier forlis quatur vel agat, prsemissa enim auctorilate regii
< Chananaeo cingulum tradiriit, >quoties praepolens nominis ct civilatis Jerusalem. Ail enim : < Verba
lides queiiipiam, qui fueral apud bomines conlein- Ecclesiastes, Filii David regis Jerusalem (Eccle. i}. >
plibilis, allissimo Deo rcgi magno acceplum reddit. Tribus magnis nominibus pro ulilitale atiriLeniiuin
Cbaiianaeus quippe conteniplibilis, imo et exse- paravii huic libro aiictoritutem scipsum nomiiians
ctaliis Deo fuit, ctitn adhuc essct in lumbis palris D Ecclesiaslcn, id est concionaiorem, Filiuni David, ot
sui Cham, dicente Noe : « Malediclus Chanaan, regem Jcrusalem. Quid primutn esl sub solc, in quo
servus servorum erit frairibus suis. >Item secunrio: spem suam cupidus homo posuit? ulique tcrra. Et
< Benedictus Dominus Deus Scm, sit Chanaan ser- in hoc mira demenlia est.quia, cuni habitaiio terrae
vus ejus. > Itemque lertio : < Dilalet Deus Japhel, htijiis homini propulso a felicitate paradisi, data
ct habitel in taberuaculis Sem , sitque Chanaan fuerit ad pcenam, scilicel ul in sudore vulius sui
servus ejus (Gen. ix). > Valde ergo conlemplibilis operarelur eam, ipse sibi eam praecipere conlendit,
Chanaati, cujus seplem gentes ad inlroitum filiorum quasi ad gloriam. Nottne itoc esl vaiiuni, cum dicil:
Israel, Deo judice, lerra evomere debuit (Levit. xx), Homo nalus ex terreno, et cras morilurus (Gen.m).
quod et fecil. Econlra fides valde potens el valde Hoc lantum terrse cst meum, et mci sunt isti tra-
uobilis, quae Chananaeo lali hoinini, vel cuilibet ctus? Bene ergo in primis cupidiialem sive posses-
siroili huic secundum ignobililalem saeculi,cingulum sionem terrae, vanilalis arguit, riiccndo : < Generalio
iradere potuil, ul praecinclus ambulet ob meiiliini prselerit, ct generalio arivenit, lerra auiein in aeter-
fidei, quam suscepit : filiis regni, qui liriem non nuin slal (Eccle. i). > Ac si aperle Jicat : Fruslra
habcnt, jacentil.us el discinclis, aut cliain in capti- honiities cupiJi, tcrraui sibi suhjttgare, agrum agro
151 RUPERTI ABBATIS TUITSENSIS IS2
copulare conienderunt nsque ad lerminum loci, ,A omnenl ornatum eorum perfecit, ct tlie scptimo optts
conteniione nnnnunqiiaro horribili usque ad effu- suum comptevit. De quo virielicet riie septimo, me
sionem mulii sanguinis, quia tot generationibus in alio opere dixisse memini, quia nalura primits
prsetereuntibus et lot advenienlibns, terra hic re- est, qui orriine seplimus habeiur. Unde et de illo
mansil, nec illos secuta, qui jam prseteriertuit; nec riie quo < dixit Deus : Fial lux, et facia est lux, ei
illos secutura qui advcniunt, sive adventuri sunl. divisit lucem ac lenebras, >non sic scriptiim est:
Generalio praeleriit, sicut nascendo in hunc muntlum Faclumque est mane et vespcrc dies primus, sed :
nihil atlulit, ila moriendo nihil auferre potuii, et «Faclumque est vespere et mane dies unus (Gen.\).i
generatioquae advenit,sive nos ipsi qui nunc sumus, Sexquippe tliessuntomnitim creaturarum, sexprimae
ut verbis utar Aposloti, sicut < nihil intulimus in species, per qnas Creator cognosci debet. Propler
hunc mundum, baud dubium quin nec auferre quid quod et dicunlur dies, id esi, oculos cordis nostri,
possumus (/ Tim. vi). > Eamdem intentionem et in ad cognoscendum Crcaiorem illuminantes; quarutn
isto quod ait : < Generatio praelerit, et generatio virielicet creaturarum angclica creatura prima, el
advenit, > el in caeteris quae sequunlur, qusecunque humana natura sexta est. Septimus dies, ut j.nti
vaniiatis arguil, prndenler intellige, quia ips.i es(, riixi, natura primus esl, quia sapienlia est, in qtta
qtiam idem Apnstolus, praemisso, ut jam memoravi- **Deus oinnia fecit, quia « Verbitm est, per qtiod oin-
nius : <Nihil enim inlulirous in htinc mundum, haud nia facla sunt (Joan. i), > et in isto Deus requiescit.
dnbium quin ncc auferre quid possumus, > prolinus Et ideo qnidem primus esi iste dics, quia in ipso viriit
expressit, dicens : < Habenles autem alimenta, ct oronem crealuram, priusquam faceret; nobis autem
qtiibus legamiir, his contenli sinius. Nam qui volunt seplinius est, quia prius cognosciinus creaturam.et
divites fieri, incidunl in lentationem et laqueum per ipsam cognosciraus, quia Crealor magnus esl.
diaboli, et desideria mulla inutilia, et nociva, quae Noiandum ergo quia, sicut diclum esl : < Com-
mergant homines in interitum et perdilionem. Radix plcvilquc Deus die septimo opus suum, > et non
enim omnitim malorum est cupiditas. Quam qttidam dictum est : Oinneopus suuro quod fecerat, diciuin
appetenles, erraverunl a fide et inserueriint se do- esl aulcm : < Ei reqnievit die seplimo ab univcrso
loribus multis (Ibid.). > Quid alitiri dicit Ecclesia- opere quotl palrarat (Gen. u). > Nam ab otnni qui-
stes, lolies repetendo, vanitasel afiliciio spirilus? dem operc requievii, ul nullam deinceps iiovam
Hoc etiam dicens inter csetcra : Quid enim proderit speciem crearel, scrisi rite pcrpendis sensuin verLi
homini rie universo labore suo, et affiiclionespirilus, hujiis complevil, non omne opus stium, sed solam
qua stib sole criiciatus esi? (Eccle. i) cttncti dies >_ rationalem creaturam die septimo complevit; nec
ejus doloribus pleni sunt, nec per noclem mente ipsam universam, sed solam eleclionem quae per
requiescit. humilitatem illo die septimo dignam sese cxhibuit.
CAPUT X. Quidnamest die septimo compleri, in quo Deus re-
Qnomodojure vanilalis arguuntur omnia qumfecit quicvit, nisi iniroirein illam requiem Domini, quse
Deut sex diebus in comparalione diei seplimi, in pleiiilurioesibealiluriinis.cujuselAposloIusmagnifice
quo requievit. meminit : < Ingrediemur enim, ait, in requiero qui
MagnumestScripturae hujus negotium, el magnum creriidimus, quemadmodum dixit : Sicutjuravi in
concionis hujus emolumenium, concionalore islo ira mca, si inlroibunt in requiem meam, >et csetera
toquenle, prse oculis habens dtio opposila hsec, hinc usrpie < qui eniro ingressus est in requiem ejus,
vanitatem el inde verilatem, et inter utrumqtte clare eliara ipsc requievit ab operibus suis, siculet a suis
discernas ei legitima riiflinitione ulruinque diffinias. Deus (Hebr. i\). >
Est autem haec diflinilio vanitatis, qtiam Paulus
CAPUT XI.
aposlolus salis brevcm pene expressil dicenrio : nen tam ipsa creatura quam crealurm usus im-
< Prselerit enim figura liiijus munrii (/ Cor. vu). > Quod moderatus, vel amor perversus, recte vanitatis ar-
Vanum quippe conslat esse oiitnequod prseteril, el Q guatur; quomododicit Scriptura : t Et vidit Deus
cuncta qumfecerat, et erant valde bona. i
prseiereundo possessorem sive cupidum sui fallit cl
eludit. Porro verilalis diffiiiiiioncm. quam aliam Igiiur bic habemus certis disparata lerminis duo
dare possumus dignam, nisi ul dicamus, vcriiatem opposita hsec, vanilalem et veritalem; vanitatcm
illud esse quod semper idipsum csl? Illud enim, videlicet, in senario creaturae numero; veritatein,
quia non practerit, neminein fallit, neque contingit iit requie Dei, scilicet, in die seplimo. Ergone, in-
in hac oplima parte, quod evenit in parie vanilaiis, quis, creaiura vana est, aut opera Dei vana sunt, et
Iiis de quibus scriplum esl : < Dormierunt somnum ipse Deus vanilatis auctor esl? Nonne cuncta Dci
sttum et nibil invenerunt omnes viri diviliarum in opera potius bona sunt, sicul ibidem Scripturs di-
manibus suis (Psal. LXXV).> Et quid est illud quod eil: < Et vidit Deus cuncta quae feceral, et erant
semper est idipsum? 68 Eamus ad caput libri ad valde bona? > (Gen. i.) Ad hsec, inquain , plane va-
initium Scriplurarum verilatrs, quia illicest ma- nitas est crealura omnis, in comparaiione requictio-
gnum et evidens oslium raiionis , nnrie possimus nis, qua Deus in die septimo requiescit, el ex eo
verilalem a vanilate certis riisparare terminis. Sex vaitiiatis arguiiur crealura rationalis quaecnnquc,
quippe diebus omne opus suum cceltimet lcrram, et quorircqiiieti quserit in lcmporalibus sivc visibilibns
DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.-LIB. VII. I5i
155
CAPUT XII.
istis, et in illis aelernis aique invisibilibus bonis, re- \ De eo ait : t Deum lime, et mandata ejtts' ol>-
collocavit. quod
quiei Domiiti, fundamenluin spci non sibi serva, hoc est enim omnis Itomo,> el quod absqui
Verumtaraeii hic non lam ipsa crealura quam crea- timore Dei, omnis homo vivenssil vanitas.
turse ususvel amor immoderatus vaniialis arguitur. Pro inteniione libri hujusEcclesiastes.ad hoe bre<
Exempli gratia : Duin circa solis pulchritudinem ila viter dicendum quod in solo sit Deo sperandum, quo>
sese imperiii humana mens, itt hunc esse Deum niam satis dicluin arbilramur pro eo, neque quod in
putaverit, et huic crealurae polius quam Crealori homlne, neque in alia creautra sperandum sit. In ple-
servire delegerit; nec soluin huic, verum etiam cae- risque psalmorum sic fecerat et pater DaviJ, uhi
teris crealuris. maximeqiie quaiuor elemenlis igni tlixit quod supra memoravimus : « Veriinilaiiien uni-
et aeri, et lerrse, et aquse nomina divinitatis ascrip- versa vanitas omnis homovivens (Psal. xxxviu), >etc.
seriL Propterea merito cuncta haecScriptura vani- Hocdemonstrare intendens, quori neqtie in homine,
latis arguil, ei in primis solem, dicens : < Oriiur G9neque in thesauro hominis sperandum sit, proti-
sol el occidit, et ad locum suum rcverlitur, ibiqite misail: «Et nunc quse esl exspeclatio mea?> (Ibid.)
renascens gyrat per meridiem, el fleeiitur atl aqui- qtiod idem est, ac si dicat : ln quo ergo sperabo ?
lonem (Eccle. i). >Nimirum in orlu ejus, et occasu j iionne in Domino? Itemque cum dixisset: «Nolitc
in gyro cjus auslrali, et reflectione aquilonari, confidere in principibus, in filiis bominum, in qui-
quia magna esl mutabilitas, magna est et vani- bus non est salus ; > causam quoque subjunxii cur
tas, quia nec homini laboranli salis grata cst in illis non sil sperandum, dicens : « Exibil spiriius
productior lttx, dum sol ad aqiiilonem refleclilur, ejus, >videlicet honiinis, « et revertelur homo in
nec his qui in avibus lutlunl, semper placet longa- lerram suain ; in illa ilie peribunl onincs cogilatio-
nimilas tenebrarum, dum gyrat per ausirum. Si- nes eorum, > prolinus exclantavil : « Bealits Ctijus
militerque in cseteris varietatibus diei et noctis, Beus Jacob adjutor ejus, spes ejus in Domino Deo
sestatis et hiemis, veris et aulumni. Sunl quidem ipsius (Psal. CXLV),> et caclera usque in fincui
nittlia humanaeinOrmitalis remedia, sed mulla nibi- psalmi. Quibus verbis spem excilare nititur exci-
lominus anxietalis taedia, quia nulla in his suflicien- tatione ralionabili, ul boiium quod pennanel prse-
tia, imo in omnibus magna indigentia esi. Propterea ferendumesse sentias omniquod iransit.Juxia hunc
nec in his, nec in aliquo corum quac sub sole sunt sensum concionator iste, concionis niuliiluriiiieni
vel fiuni, est spcrandum sive confidendum, quod ab immoderato amore rerum transeunlium revocare,
cuncla vana, cuncta transitoria sunt. Hac inteniione et ad aeternorum spem bonoruin excitare cupiens,
cuncia vanilatis arguit, landemque ipsum homincm, el hoc multiplici ralione peragens, laletn in ullimo
ciijuscunque spes ullra vel extra haec, pedem stium facit conclusionem: « Finem loquendi omnes pariier
iioii extendil. Ait enim : < Idcirco interims unus est audiamus : Detun lime, el mandata ejtts observa,
hominis eljumentorum, ei aequauiriusqueconditio; hoc cst enim omnis bomo. Et cuncla quae fiunt,
sicut morilur honio, sic et illa moriuntur; similitcr adducel Deus in judicium, pro omni errato, sivo
spirant omnia, et nihil babet homo jumentis am- bonum, sive maliim (Eccle. xu).>
plius. Cuncta subjacenl vanitati, cl omnia pergunt Quomodo sapit tibi in palato cordis quod dixit:
ad unum locum. De terra facta sttiit, et in lerrain «Hoc estenim omnisbomo ?> Yerbum est, qualem
pariter reverlenlur (Eccle. m). > Non ergo speran- sensuin eflicitintcllcclui tuo? Talem nimirum cificere
dum in horoine, quarovis divino, quamvis polenli. debel, qui perlineal ad eamdem rationem, qua dixit
Annon el anle isiiim, paler David iriemsenseral? sclernus et incommulabilis Deus: < Ego stiin qui
« Nolite, ait, confidere in principibus, in filiis bomi- sum. Haec dices filiis lsracl : Qui esl, misit me ad
num, in quibus non est salus. Exibit spirilus ejus et vos (Exod. III). > Egerat enim ab inilio libri de
revertelur in terram suam, in illa die peribunt om- corruptione vanitalis, et cuncla corripiens sive
nes cogilalioneseorum (Psal. CXLV). > Nonne proinde discutiens, comprobaveral, quia omne vanum, omne
consiai quod ipse homo sit vanilas? Hinc idem I quod transii, ulique sic esi, quasi non sit, nec
alibi dicit: « Verumlaineu tiniversa vanilas, omnis ipsum hominem excipiens quicunque in vauitate
bomo vivens. > Siatimque tluohus boc ipsuin versi- ambulavit. Ail enim : « Dixi in corde meo de filiis
euljs astruit, quod hic explicalur longiori dispu- horoinum, ut probaret eos Deus, et osteuderel si-
talione concionaloris : « Verumtamen, inquil, in miles esse bestiis. Idcirco unus interilus cst hominis
iroagine pcrlrausit homo, sed el fruslra contiirba- ct jumentorum, el aequa nlriusque condiiio (Eccle.
lur. Thcsaurizat el ignorat cui congregabil ea (Psal. 111).> Et cactera quorum supra meminiinus, ctim
XXXVIII). > Plane iriein sensus esl in plurimis horum illo psalir.i versicnlo : < Verumtamen univcrsa
quse hic dicit, addcns eliam hsec : « Rursus dcte- vanilas, omnis honio viyens (Psat. xxxvm). > Ut
status sum omiiem industriam meam, el quam sub crgo scial omnis concio per quid fieri ricbeat, ut
sole sludiosissime laboravi, habilurus haeredem post hiimana crealura liberelur aservilute corruplionis.
me, quem ignoro titrum sapiens au stullus sil fulu- Homojain non sil vanilas, habcns essc, bahens
rus, et domiuabitur in laboribus meis, quibus dcsu- panicipationem in idipsum cum seterno illo qui
davi et sollicilus fui, ct est quidquani lam vanuin dicil. < Ego stim qui sum. >— «IIoc est, ait, oranis
(Eccle. n) ? homo, > Dcum timerc, el niandata cjus obscrvare
1«;S RUPERTI ABBATISTUTTIENS18 156
( Eccle. xn ). AblaiivO casu dictum gramniatici J\ nero plenae alque perfcclae beaiitudinis in lempore
intelligunt hoc, ac si diceret: Deum timenrio, el hnjiis peregiinalioiiis.
nianriata cjus observanrio, accipil essc homo, et CAPUT XIV.
Kralia est, arihaerendoDeo, qtii natnra e»l; nam qui Quomodo in tribus islis, fide, spe el charilale, uli-
sdhxret Deo, unus Spirilus esl (/ Cor. vi). Alias liter speculuri possumus, quomodo magi* ac ma-
auteni homo sive sil rex Israel in Jernsalem, sive gis ad cognitionemsanctmTrinitalis erudiamur.
iex in Babylone prapoicns, quantiscunqiic affluat Memoresesse debemus proposili sive imenlionis,
deliciis ct frualur bonis, seJificans sibi domos el qua scrroonem ccepimus Iiabere de fide, spe et cha-
planians vineas, faciens hortos el pomaria et ex- ritale, secundum lihrosislos tres Salomonis, scilicet
strucus aqiiarum piscinas, possidens servos el an- ul in isto qtiasi speculo horum trium fidei, spei et
cillas, armenta quoqticel magnos ovitim greges, chatitalis quamriain speculareinur similituriinem
coaeervans sibi argcntum et aurum , faciens sibi sanclsc Trinilatis; quiaper hasc iria reformavil ho-
cantores et caniatriccs, scyphos et urceos ad vina niincni ad simililiidinem suam, juxla proposilura
fundenda, quid prodest ? Et hsec omnia vana suiit, quod proposuerat dicendo : < Faciamus hominemad
et ipsa vanilas est (Eccte. w). iiiiaginein et siinilitudinem noslram (Gen. i). > ln
" ista ergo divinse siinililudinis
CAPUT XIII. clarilate, iu tribus
esl quoJ utiliter specu-
Quod hmc duo, fides, qum in Paraboiis inslruilur, istis, fide, speet charitale,
el spes, qum in Ecctesiasie roboraiur, operentttr lemur, quo aliquamisper magis ac magis ari cogni-
per lertium, scilicei per charilatem, qum in Canikis lionein cjusdeni sanclse Trinilaiis erudiamur, qtiam
loquitur. ntinc in sua majestale videre nequimus. Ecce inlel-
Haecriuo scilicet, firies, quara designavimus in ligimus el scimus, quia firies per spem et per chari-
parabolis prsedicari, el spes, qtiae in Ecclesiasle lalem, spes qttoqiieper fidemet per charitalem ope-
roboraiur, per multa argumenla coniemnenriaeva- ratur ea, quae in istis iribus libris Proverbiorum,
nilaiis, operantur per teriiuin, scilicel per charila- Ecclesiasiis et Caniicorum coniinenlur. Fides nam-
tetn, quse aperla facie loquilur, sic incipiens : IOSCII- que per spem et per charitalem hoc operalur in ho-
lelur ine Oicttlo oris sui (Canr. i). > De cunctis voci- niine, ut accetlai ad illam, quam sapienlia sedificavit
bus libri hujus, non opus esl nunc aslruere qttod sibi rioiimni, ul ad convivium victimarum quas illa
siut voces charitalis significantes affeclum quaiuor iuimolavil, ari bibendum vinum quod illa miscuit,
personarum Chrisli desiderabilis, ct Ecclesisedesi- aJ cdendum panem uiensaequera illa proposuil (Prov.
rieranlis, amicorum et adolescenlulariim intenden- ,., ix), laliter prseparata menle, ul siroilia relribuere
limn audire vocem sponsi dilecti et vocem sponsce velit, scilicet aniniam ponere pro illo, qui prior in
(iilecl.e, el pro hoc audilu gaudio gaudere. Piget nos tanlum 70l'ilexit nos, ut animam suam poueret pro
egnes, el fatemur, qnia piget nos diuiius liic immo- nobis (Joan. xix). Spes perfidein et per cbari-
rari, praeserlim quia proprium edidimus olim opu- tatero hoc operalur in hoinine, ul eliam si perse-
sciilum, de islis canticorum Canlicis, distinclum cutor desit, qui et facullates terrenas aoferre, et
septem libellis, ad bonorcm Dominsenostrse sancise corpus solet occidere, ipse intelligens, quia vana, id
Mariaeperpeluae Yiiginis, quse vera sponsa principa- est, iransiloria siinl omnia, relinqual ulironeus ea
liter amici est aeterni, scilicel Dei Palris, sponsa qnaepossidet, juxta consilium dicenlis .-« Si vis per-
nihilominus et mater Fiiii ejusdem Dei Patris, lein- fectus esse, vade, vende universaquaehabes.et da
plum proprium cbarilatis, id est, Spiriius sancti, de paiiperihtis, elhabebislhesauruiii in coelo,el veni, se-
cujus operatione illumconcepil; qui videlicel Spi- quercme (Mutth. xix). >Quanlum esl quod speculari
ritus sanctus charilae est Palris et Filii. Opus illud possunuis iuisiospeculo sive aeniginatede illa allissi-
accipiat quicunque audierit auditor benevolus, 11011 maeTriuilaiisclaritalc, cujus faciem nuncnon possu-
sicut conlrarium priscis docloribus, qui in eisriem musviriere? Exiguum qnidem,sed hoc ipsum jain ali-
canlicis latius amorem exposuerunl sanciae Eccle- j) qua vilse aelernaescinlilla nobis esl. i.Haec esl enim
sise, sed sicut aliquid supercrogalum ullra leciioriem vilaaeterna, ail ipse Filius Dei, ut cognoscanl le
ipsorum, adunando et congregando voces tam magui solum verum Deum, el quem roisisli Jesuni Chri-
tamque diffusi corporis Ecclesiae in uiiam animam slum (Joan. xvn). > Quid ergo est illud qiianlulum-
singularis et unicse dilectae Chrisli Mariae.Quia ni- cunque, qttod videre nunc possumus, per hoc spe-
bj| huic disconvenit omnium eorum, qusecunque dici culum , in isto senigroaie? Nimirum opus illud quod
vcl cantari possunt de magno et sancio amore di- necessarium nobis est ad seternam salutem credere
lcciseet diligentis Chrislum Ecclesiae.De ista dun- el scire, quia Deus Paler per cbaritatem suam, id
taxat Scriptura hoc dicimus, quse tota est cantabi- est, per Spiriium Sanclum , proprioFilio suo raan-
iis; nam in cseleris Scripluris multa sonant lamen- daliira hoc dedil, ut paterelur pro nobis (Rom. vm),
tabilia pcenitenlis Ecclesise, in plerisque peccavit, et ipse Filius per eamdem charUatem suam, id est,
pro qnorum partc cum fructibus pceniteniiaelamen- per cumriem Spirituin sanclum, raandaium hoc sus-
latur ei gemil. Et bsec iufra dignilatem sunt htijiis cepit, obedire < itsqtie ari mortem, mortem autem
iiea ae Virginis, cujus viia inlegerrima non habnil crucis (Philipp. n). > Qnali cum spe? Illa nimirum,
cur geincrci, nisi vulnus charilalis, propter riilaiio- qtiam pcr lsaiam itobis aiimmiiavit Spirilus sanctu»
157 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.—LIB. VII. 1ES
dicens: < Si posucrit pro peccalo aniinam suam, A . fides, quid spes, quid spirilualisdileetio sit, el forte
viricbit senien longaevuin, et volunias Domini in charilatem sufficienlem reptitarcnl viri eTiiinliciis,
manu ejus ilirigetnr (Isa. i.tti). > Ipse aulem Paler sive marili et uxoris, parentuin, filiorum, csctero-
quali vel quanla fitle? < Firielis cnim in omnibus rumque cognaiionura, sivc auTniialum dileclioneiti
verbis (Psal. CXLIV),> et in isto maxime, et omnia carnalein. In divinis sermonihus de illa charilate
opera ejus in firie, el opus istud praecipue.Quali agilur, ciijus esl ecclesiastica diffinilio hsec : Diligere
ergo vel quanta fide mandatum dedil linjtis obedien- Deum propier ipsum, et proximiim non qualemcuii-
tiae, mandatum hiijus palienlise?(Psnl. xxxn.)Nimi- que, sed iniinicum hominem diligere propier Deiim
rtim lali fide qualis est ipsc : tanta fitle, quantus est (Matth. \). Nunquid si hiijusce dileciionis capaces
ipse, fitle admirabili, fide inseparabili, lide perse- essenl homines, dixissel eis lex : « Diliges amictim
Verantissima, fide victoriosissima. Quantis irrilatus tuum ei odio habebis iuiinicum luum (Deut. xv). >
cst malis hominuin , quam maximis peccatis? Alta- Similitcr de fide seiiliendum. Si enim fitlei capaces
inen perseveravit iu proposiio vel promissione lanli lunc csscnl homines, per quam Abraham jusiificatus
boni, el quaeprocesserant rie labiis stiis, irrita non esl (Gcn. xv; Rom. iv), niinquiJ posila fuissct lex.
fecil (Psul. Lxxxvmi. Pro ijiio et Davirisollicitns : Et ul pcr siinilitiiriincm sermo isle magis placcai,
<Misercremei, ait, uijusiificeris in serinoiiibtistiiis, U niinijiiiil ancillam dtixisset Abraham, nisi slerilis
et vincas cum juriicaris (PSUI.L). > Quanlis regibtis, fttisset libera? (Gen. xvi; Galal. iv). Verum nos rie
qiiantis regnisarmatus riiabolus, hoc proposilumeis bis latiiis alio in opere traclavimu.s.
avertere laboravit? Altamen evicii forlissimiisDeus, CAPUT XVI.
el sicut proposuerat ecce Filitts ejus Deus homo llem de fide, spe et eharitale, quod per hcccIriu in
seriet a riexlris ejus. De illa perseveranlia fidelis el sanctis Scripturit assimileiur sancta Trinilas, el ile
foriis Dei, nosirinn illud opus existil, in duodecim capiiulo Aposloli: < Tunc autem cognoscnm, sicut
et cognilns sum, > quid sit cognoscerevel cognotci.
libcllis, quod inl.iliilattir : De victoria Verbi Dei. Ilic proposiltim fuil ricmonstrare, quori h:cc iria
CAPUT XV. sinl, per quse homo ad illam Dei simililitdinem re-
Quod in Seripturi* antiquis nomina hmc, fidei, spei formeiiir, qttoJ in inilio proposuil riicens : < Facia-
el charitaiis fere ita raro inveniantur, cum res BIIIShominein ail iiuagiiiem et similituriinem nos-
ipsarum ubiquepradicentur, sicttt relaliva nomina, tratn. >
Patris, et Filii, et Spiritus sancti, aut tacenlur, aul CIIIII UndeeiaposioliisJoninics : «Sciinus,oit,qtiii>,
rarissime, el cum cuuleia pronuniianiur. iipparuerii, similcs ci ciimtis , quoniam viriebi-
Prseclara hodie in evangelicis el aposlolicis litleris, IIIIISeiimsicuti esl(/ Joan. 111). >Quanlum pulasjttciin-
et inore loiiusEccIesiaeprsedicalioest horum trium, Q ' (Hialishabcl ricmonstratio, sive inlelligenlia ha;c?
firiei, spei et charilalis. Olim non ila. Quotus enim Nam bcitii qiiiJeui sancti prophetaepro eo quori in
est locus in Scripluris veleris instrtimenli, ubi mani- maiiu eorunt Dotniiius assimilatus esl, sicui iu Oseo
fcsiatio iuceat propriis nomiitibtis facierum islarum, - riicit, el nos jam anle memiuimus : « Et Iocultissu.ii
(iiiei, spei el charitalis? Nottiin quiilem el cerlum super pio,,liciiis, el ego visiones muliiplicavi, ct iu
esl oninem Scripturam divinitus inspiratam, rcs nianii proplielarurn assimilatusstim (Ose. xn), > setl
ipsas sive virtutes intendere, quae signilicantiir iiiliiloiiiiiitissiincli el elecli oiiines beati, qtiia simria
lioiiiiuibus istis, sed ciim ita sit, nihiloniiiius ab- Trinitas, ttiiiis Deus, Pater, el Filius, el Spiiilus
sntula eademnoroina fere ttbiqtie praedicel, quorijani sanclns per hacc iria, fideni, spein el chaiilalcin,
ex parle monsiravimus. Ririaiiva hacc noinina, qti;e assiinilatur eis. Hic assimilaiiouismodiis est iinivei-
stiiit Paler el Filius et Spiritus saticttts, attl taeuT, salis. Habuertint sancli patriarchae, Abrahani, Isaae
aut rarissime, et cum caulel.i, el niisquam siniiil cl Jacob (qui el ipsi propbelaefueruut) qiiasriam
jttiCla proniinliavil. proprias in semelipsis assiiiiilationes Palris, el Filii,
Exempli gralia : Cum sictil siiperius rieiuonsira- ei Spirilus Sancli, quod el suo loco commeinora-
iuii! esi, fere cuncla, quae riixii Salomon in Para- , vitiius, seri haecesl assimilalio universalis charilas,
"
bolis, perlineant ad gloriam (idei, ubi ltoc ipsttni liriei, spei ct charilaiis, quse virielicel assimilatio in
nomen quod est fides, palam annuntiavit? Iicm in scicrmimmanebit. Deleciamur rei magniluriine, sed
Kcclesiasle, cum fere cuncta quae illic per muha labor est in deleclalioiie, dum sermo deficii inva-
riicttnltirargumenta, hominemprovocanl ad coronam lidus, et qiianlillum in menle suggeril Spiritus, fari
spci, ubi spem ipsam nominavii? (n Canlicis canli- gesliens lingua non assequiiur. Capitulum qttippc
cnrum cuiii lere cuncta pertineant ad sacraineiiium magnum est, in71 fuo vel circa quodpene defessus
charilalis, ipsam charitaletn non mtillis vicibus animus jam lerminare properat sermonetn liabittim
nomine proprio nominavit, dicenrio : <Media chari- de his tribus. Quod capilulnm ? « Nnnc, inqiiil Apo-
tate constravit (Cant. m), > et alibi : < Aquscmullse stolu?, cognosco ex parte, lunc autem cognoscani
noii poterunt exslinguere cliaritatem (Cant. VIII). > sicul ct cognilus sum. Nunc aulem mancnt liries ,
Itcroquealibi :<Ordinavit in me charitalem (Cant.n). > spes, charitas, tria hsec; major autem horum est
Yerttmhoc nomine charilatis liberius poieral annuii- charitas (I Cor. xn). > Qua enim voce, qualibus
tiari sive declamari, etiam pueris illis, hominibiis verbis, borum possumus vcrborum sensum con-
carnalibtis iilis, qni nescirenl, ncc scirc curarenl qni.l seqtti ? Vcrbum quippe cognilionis, duarum quein-
RUPE:,TI ARBATIS TUITIENSIS *«O
,59
nimis prsesumunt, arguai et
riiiin .siguificat conlraclum sive sensum conscien- A eos , qui quasi de fide
familiarem habenlem conipiat. Denique suo sensu lidem prseriical, ila ui
liartim, nimiain niinisque
fiduciam in alieruirum, qui neque per leclionem, fitlem, spem et charitatem, quiavere inseparabilia
auditionein, sed per solum satis anima sitnl hsec, simul comprehendat, cum dicit: « Ei
neqtie pcr credenli aulem in eum sinml
scire potest experimentum. Multum est quod sacra vero qui non operaiur,
Scriptura de mutua cognilione Spiritus Dei et spi- qui justifical impium , reputalur fides ejtis ad jusli-
rilits homiiiisagilpersiirtililudincm. Exempli gralia: liain. > Et subinde : < Dicimus enim quia reputata
< Et gaudebit sponsus super sponsam, et gandebit esl fides Abrahaead juslitiam. > Item: < Nonenini per
super le Detts lutis (lsa. LXII).> Quod ergo dicit: legem promissio Abrahac, ut hseres esset niundi, sed
< Tunc cognoscam sicul et cognitus sum, > verbo per juslitiam lidei (Rom. iv). > Hcec, etc. cum dicii,
insinuare volens ufiim nimirum fidem praedicat, non mortuam aut ntidam,
cognilionis seinpilerninn ornatam.
charilatis sive lorrenlem voluptalis, redundaniem seri fervore charilatis vivam, corona spei
ex sccrelo divinilatis in inleriora animae diligenlis, Et sicul sanclam Trinilatem uno inlerdum Patris no-
cuin dicinius :
qnis digne verbis explicare possil ? Absconditum est mine invocamus; exempli gratia
a nobis loto bujus nostrse peregrinationis tempore, <Pater noster qtii es in ccelis (Matth. vi); > ila et
_ hic fidem , spem et charilatem uno praedicat el sub-
propler quod Psalmisia stispirans dicii: < i/u»ar ma-
vult nomine fidei. Porro illorum , quibus
gna mullitndo dulcedinis tuse, Domine, quam abs- inlelligi
condisti timenlibus le (Psal. xxx). > Si abscondiium loquebatur, scilicel, Corinthiorum sensu, qnasi
esi ab omni vivenle, imo peregrinanle in ista mor- fidem a charitate sejunxit (/ Cor. xm), dicendo
meminirous. < El si babuero omnem fi--
lalitale, ut recte dicat : < Nunc cognosco ex parte. > quod supra
dem ita ul montes Iransferam , charilatem autem
Qnidnam est : < Nunc cognosco ex parle, > pra;- non ,
<Tunc autem habuero, nibil sum (ibid.). > Illi namque fiJeni a
sertim, quia Subjungit: cognoscaiii charitate
sicut et cognitus sum (/ Cor. xiu). > Per supra longe sejungebant , quia cum sine
charitate essent, fideinChristi se habere putabanl.
scripiam similitudinem in hocsensu adjuvcmur, qua
dictum est: < Et gaudebit sponsus super sponsam, Qnapropler et redarguil eos, sic incipiens : < Obse-
et gaudebit super le Deus tuus (Ita. LXII).> Nun- cro aulem vos per nomen Domini noslri Jesu Christi,
ut idipsuin dicatis , et non sint in vobis schismaia.
quam mim sponsa plene cognoscit sponsi afleclum,
nisi duni per naturalem commistionem fiunt corpus Significalum cst inihi de vobis, fratres mei, quori
unum. Ibi plane dicere polest, nunc cognosco sicut contentiones sinl inler vos (/ Cor. i). > Hoc aiilem
ab initio non expediebat, til primum prsedicaretur ,
et cognila sum. -
( scilicet fidem nihil prodesse, nisi per dileclionem
CAPUT XVII. operelur (Gal. v), vel quod sicut ail apostolus Jaco-
Quo tensu velqua imentionedixerit Aposlolus: t Nunc bus, < firiesmorlua sit sine operibus (Jnco6.it). >
autem manent fides, spes, charitas, tria hmc, ma-
autem horum est > el hmc Magna cum cautela et discrelione providendum no-
jor charitas, quod
Iria tunt inseparabilia, sicut et ipsa Trinitas. verat, quatenns in primis saltem Nomen Domini
Tandem el illud qttsesilu dignum est, quo sensu Christi Jesu, a rudibus et ealenus iilololalris popu-
vel qna intentione dixerit Apostolus: < Nunc autero lis recipereliir, el deinde opera bona stiperaedifica-
inanenl fides, spes, charilas, tria hsec; major au- rentur. Propler hoc sapienli archilecio jureseipsom
lem horum est charilas. > Nam in beala Trinilate , assimilavit, dicens eisdero Corinlhiis : < Secundum
graliam Dei, qttae dala esl mihi, ut sapiens archi-
cujus in anima bominis, simililudinem per liscc tria tectus funriamentum
formari jamdiximus, fidem.spemet chariiatem; posui, alius aulem superaeriifi-
cerlum novimus, quia nihil prius aut poste- cal(/ Cor. III), > etc.
CAPUT XVIII.
rius, nihil majus aul itiiiius, sed lotae tres
Orandum esl ut, quoniam per luec iria reformiimur
personae coseternse sibi sunt et coaequales. Hic ad limililudinem Trinilatis, augeat m nobis fidem,
autem in isla imagine sive simililudine, est majus j-. augeat spem, augeal charitatem beala Trinitus.
et est miniis; est prius et poslerius el non parva Quoiiiain igilur perbaec ad simililudiuem lui re-
inaequaJiias, cura et supra -Jixerit: < El si habuero forraamur, auge in nobis fidem, augespem.aiige cha-
oinnem fidem, ita ut montes Iransferam, charilalera ritalem.obeataTrinitas.IIsesunteniindiviiiseiioslrae,
iiou habeam, nihil sum (/ Cor. xm). > Et deinde bic thcsaurus nosler, hsec vita noslra, o hcala Tri-
compositis tribus islis firie, spe ei charilate, dicat: nitas. HSPCsapientia noslra , haec fonitudo nostra ,
< Major autem horum esl charilas. > Ad haec, in- haec gloria nostra, o beala Trinilas : boc desideriuni
quam, fides vera nunquam sine charitate, et cha- nostrum, hoc fiintlamentum sempilernum. Haeclux
riias vera nunquam siue fide est. Sicut indivi- oculorum noslrorum, o beata Trinilas. Hsecjustitia
sus esl unns et trinus Deus, Paler, etFilius, et nostra, haec lsclitia nostra, hoc gaudium noslrum,
Spirilus sanclus, sic indivisa esl una et trina virtus o bcala Trinilas. Ha?cmisericordia noslra, haec«;on-
fides, spes et charilas, quae respectu Trinitatis in solalio nostra , hsec fiducia nostra, o beala Trinitas.
anima hoininum elficilnr. Verum de Aposlolo scire Hoc decus noslrum , haec vicloria nostra, haec co-
debemus : Quia est, ubi suo sensu fidem praedicat, rona noslra , o beaia Trinitas. Haec igilur auge in
ci cst, ubi sensu alionmi sic rie firie loquitur , ut noois, ut in aeicrnum vivenles benedicamus tibi.
161 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRtT. — LIB. VIII. |ej

72L1BER OCTAVUS.

CAPiJT PRIMUM. A in caminum ignis, etnon letigit eos omnino ignis,


Confessionemsive luudem sanclm Trinilatis cantktim neqiie coutrislavit, nec quidquam molestiseiutulii.
esse Domini, quod ad inlerrogalionemhmrelicorum i Tunc Nabuchodonosorrex obsiupuil, el ait
non debeal cantari in lerra aliena , super flumina optima-
Babylonis. tibus suis:Nonne tres viros misimus inmediuin iguis
Canlicum Dominijam caitlarc gcsiimus, bymnum Compedilos?Quibttsrespontlcnlibtis: Vere, rex. Eccc,
et de cauticis Sion. Verba canlionum , quibtis vei inquit, ego virieo vivos quaiuor solutos, el antbulan-
qtialihus sancia Trinilas Deus Deoruro iauriatur in tes in meriio ignis, ct nihil in eis corruplionis, ct
tc, o superna Sion , sed eantiim nostrmn llelus in- species quarli similisest Filio Dei (ibid). > Hoc mi-
lercipit, «IIIIIIarihiic sedemus hic < super Qumina raculum in tanlum apuri NabuchoJonosor valuit.ut
Babylonis (Psal. cxxxvi). > Quid ergo ? Cessabimus diceret : < Signa ei mirabilia fecit apud me Detis
ciiinare, el < in salieihus in medio ejus suspendemus excelsus. Placuit ergo inilii prsedicare signa cjus,
organa noslra, dicenles : < Quomodo canlabimus quia magna siini, el mirabilia ejus , quia forlia , et
caiilicum Domiiiiin terraaliena? >(t'6iif.(Minitneces- regnuni ejus,regnum sempiternum, el poteslas ejus
sabiinus, imo non inlerrogaii canlabimus ultro verba in generalione et gencralioneui (ibid). > Haec res
caiiiionum Domiiii. Neque eniin inlerrogamur, aut gesla , res tam vicioriosa, nonne tam gloriose san-
" clam Trinitaiero in isiislribus
inierrogari volumus ab bis qui captivos duxernnt pueris prsedical, sicut
nos. Solenl Babylonii, sciiicet filii hujus sseculi, alia res gcsia in tribtis angelis, quos Abrabam ho-
confusione riigni, interrogare verba canlionum, non spilio suscepit, eainriein Tiiniiaiem sigiiilicaverat?
itl ipsi capianl fidei friiclum, vel ul nos pascamur, (Gen. xvui), perpulcbra cl rieleciabilis esl conside-
sed ul oblectemus aitriculas eoruin; maxime ul pro ralio baec: Si perpendas, sive recogiies, quialcaUJ
velle ipsorum in perversum irahamus voces Scripiu- Trinilali, ct in istis tribus pueris carncis, et iii
rarum, quae caniiones Domini sunt, qualium virie- illis tribus ptteris angelicis, tnutin iriemqiienegoliuiu
licet Babylonioruradeterriini hosles sanctaeTrinilalis fuil. Quod vei quale negoliuin? Niniiruiu istud valde
Ariani exsiilcruiit. Coiiforlemur ad camandura, non inagnum negotium , et cura pcrgranlis, ut impleret
oblili Jerusalem , id est iiitenlioneni non terrenani, verbum promissionis; illie.ul nuscerctur Isaac,
i&d roeleslem, cl hanc videlicet supernain Jerusa- principium seminis vel genealog it; nascitiiri Chrisli;
lent proposilam habenles, in principio Iselitiaenostrae hic ul consolalioneni haherel in illa captivilale Ba-
quod esl principalem causam hanc habere canlandi, bylonis geiius Abrahaesive Jurisea, paiens nasciluri
id esl, prscdicandi gloriam sanclse Trinitaiis, ut non ejusilem Chrisii. Inlendebat eniin diabolus per im-
boininibusejnsmodi, sed ipsi vero, uni ac soli Deo . pios homines detere , ul non cssel genus illuri, unde
niereamtir placere. Confortemur, inquam, el ut nasciiurum erat boc senicn, id esl Christus, siiui
coiistanlessimus, recorJeniur qitid hic acciderit, Abrabae promissum, et per prophetas niullos jam
quid vel qualiler in Babylone gesium sit. Primo ip- fuerat prsedictum. Idcirco et nittlia signa, et Loc
sam rem gestam sive Hisloriam sacram ponainus, et signitm inaximum fecit Deus excelsus in oculis illo-
dcindc iiiysteritiiiiaJ coiisolalionemnoslri subscriba- riini, qui caplivaveraul illiim Dei populum, ulcoii-
lllllS. servali inter gcntes, tanricm rcmiltereiitur filii
CAPUT II. peregrinaiionis illuc, ubi oportebalex eisnasci Chri-
slum, sicul j.-im dudum prseeinebat cougralulando
Dt tribus pueris victoribus in medio Bubytonicmfor- vox
nacis, quod in eis sancla Trinilas aitxilii sui prm- prophelica dicens : < Virgo lsrael, reverlere
seiuiam conlra capul idololatrim demonslraverit iu civitaies luas (Jer. xxxi), > usqucquo dolens
pariler el significaveril. averleris?Generabis Dominum Salvatorem.
iNabuchodonosor rex fecil slaiuam anrcani, alti- CAPUT III.
tudiue cubilorum sexaginta el laliludine cubilorum
ct vocc clamari : Vobis Quomodoilli historim sive rei geslm conveniant, et
sex, jussil prseconis voces, et senstts mystici psalmi cxxxvi .' < Super
dicilur popuiis, tribubus et linguis: ln hora qua au- jj flumina Babylonis illic sedimus et flevimus. >
dierilis sonilum tubaeel fisluise, et citliarae, et sam- Operse preiium est pervidere, quomodo huic
bucse,et psalterii, et symphoniae,et universi generis hisloriae sive rei geslse conveniiinl voccs psal-
musicorum, cadentes adorale siatuam auream quam mi supra memoraii : < Super flumina Babylo-
constiluit Nabuchodonosorrex. Si quis aulero uon 73 n's iHic sediinus et flevimus , riiim recorda-
proslraius adoraverit, eadem hora inillaliir in for- reniur Sion (Psal. cxxxvi). > Vitlebal namque
nacem ignis ardenlis (Daniel. m). > Hoc ediclum Spirilus propbelicus jam lempoiibus David, qui
conteronentes et hanc pcenam non mciuenies, ires psahnum illuin cccinit, fttiurani caplivilalera iltius
pueri, Sidrach , Misacb , ef Abdenago , missi sunl popiili in Bahylone. De quo vitlciicci populo iniplen-
163 RUFERTI ABBATISTUITIENSIS 164
dain exspeciabnnl sancti promissioiicm, scilicel \ ad pclram? > Non vacat singtitis borum immorari,
Chrisli Nalivilalcm, secunrium quod riixcral Deus Iranseainus ad cum qui inagis ad nos perlinei, uty-
atl Abraham : « Et in seminc itio beuedicenlur slicttm sensum ejusriem psalmi, uli proposiluin esi.
omtics gentes (Genes. xxu), > et secundum quod CAPUT IV.
dixerat idem DeHSper os Jacob : « Non aufereliir Qttodnonnobiscequemagna sil, ul fuit anliquis sanc-
sceptrum de Juda, el dux dc femore ejus, donec lis, hujuscemodi conqumstionis causu : < In sali-
veuial qui miilendus est (Gen. XLIX).> Secundum cibus,inmedioejussuspendimusorgana nos.ru, quo-
modocaniabimuscanticum Dominiin lerraaliena? i
hsec verba conslabal nascilurum esse Christum ex Sciendum in primis quia non aeque magna nobis
semiue Ahraliae, de iribu Juda. Ubi? Non utique in iiuuc csl, ut anliquis erat, hujusce conquacsiionis
Babytone, sed Sion, in sive in id
Jerusalem, esi, in
cansa, ut dicamus : « In salicibus, in meriio ejys sus-
terra cujus metropolis eral Jerusalem, scilicel in pendimus organa noslra. QuomoJo canlabimus can-
Betlilehem. El hoc ipsum Spirilus propheticus pro- ticum Domini in lerra alieua? > FlenJum
quiilem
viriebat atque prsedixerat. Ail enim idem DaVitlt nobis esl
quicunque speni hahemtis fultui sseculi*,
« Eece atidivimus eum in Ephrala (Psal. xxxi). >
* qtti iilii sumus illius, quae sursuin est Jerusalcm,
Deniqiie Ephrala ipsa esl Belhlehero. Posl iilnni, civiias Dei viventis, in qua videtur gloria sanelas
videlieel David, scriplum est per alium prophetam : " Triiiilaiis, secunduin hoc
ipsuin nomen Jeriisalem,
< El lu Bethlehem Ephrata, sive ierra Juda, p;tr-
^ iiiterprclalur euim visio pucis. Flenriuin, inquam,
vv.iuses in millibus Juda, ex lc roihi egrcdielur, qni quia, dum sitnius in
corpore, peregiiiianitir ab illa
sii rioniinator in Israel (Michm. \). > Mcriitis boruni visionc, cl tolus niunrius nohis esi
Babylon, setl in
•Isaias ita dixit, rero eamriem per Spiritum prospi-
ipso lletu hic pltts habemus gaudii et consolalionis,
ciciis : < Quia de Sion exibit lex, el verbum Do-
quia quem nascilurum exspectabant flentcs illi, jam
uiini rie Jerusalem (Isa. u). > Quam jiislura ergo iialusesl
Chrisius, sol generis humani. Et tanta est
desiderium debuit esse hominibus illius captiviiaiis, flentium
ilislantia, ut Uicas : Quia illi fleverunl iu
liliis iilius peregriiiationis reverlenrii in lerram Juria?
nocie, iios aulem fleinus quasi in die, el liberius
Dixit ergo tara longe anle Spirilus proplieticus in illi intcr ipsos fletus possumus organa nosira
quam
rersona illorum : < Super flumina Bahylonis illic ctcanticuni Domini cantare, id est, os no-
seriinius et flevirous dum recordaremnr Sion (Psal. langere, strum aperire et fidem sanclse Triniiaiis palam pr;e-
>
cxxxvi). Qusenam alia causa digna eral, nisi isia dicare. Hoc facere illis non ticebal, neque eiiiin lalis
quain diximus, propler quaro illius lerrenae Sion praedicatio lunc portari poieral. Nam de solis dici-
recordarenlur? Propter quam dicebal Spirilus pro- IIIUSfiliis illius
'
p caplivil.ilis, hnrum noiissinii stint
phetieus in persona cujusque illoruro, quibus rever- tres pueri supra memorali, quia suo nuuicio prsc-
lcndi licenlia dabatur : < Si oblilus fuero lui, Jeru-
seniiam, et curain adesse monstraveruni bealae Tii-
salem, oblivioni delur dextera mea; adhsereal
nilalis, tluin iripuriiavil in camino iguis arricuiis
lingua mea faucibus meis, si non meminero lui, si (Daniel. m), sed elrie omnibus sanclis auiiijuioiibtis,
noii proposucro Jcrusalem, in principio lsetiti;emeae,>
palriarchis, ei regibus, et propheiis, ([tiiciiiiquc co-
subjiingcns : « Meroor eslo, Domine, filiorum Edora gnoverunt
in dic Jcrusalcm, qui riicunt: Exinanite, exinauile Salices enira mysterium ejusdem sancisc Triniialis.
cranl non solum homiites Babylonii,
usqite ad funriamcnliim in ea (ibid.). >llli namque, sive
Assyrii, sive Persae, et Medi, verum eliam ho-
scilicel filii Eriom, maxime cxsccrabiles fiicrnnl, mines Israelilici sive
Judaici generis, ila ul oporie-
pro eo quori, cuin fratres secundum earncm Israelis ret ntaxime propter eos canlionis hujusce organs
cxisierent (Exod. xv), ipsi prsecipue adversati sunt id cst, gloriam sancise Trinitatis, aul re-
afe exitu Israel de jEgyplo (Num. xx), el gentes cae- liccre aut sicsuspendi,
leras advcrsns eos saepe concitaverunt, et arijuve- loqui, ut non autlirclur foris, sic seri-
herc, ut signatus libcr non possel vulgo legi. Quid
riinl, ei captiviiaii illorum, sicut ct caeteris casibus lauJein acciJil, veJ quid aclum csl, ut vacaret no-
iiisiillftveriint. Cujtis furoris et inriignalionis per- bis canlare
D canlicum Doniini, cantarej sive clamaie
severanlis usquein finem, tlicil in LamcntaliDiiihtis:
cum sauciis Seraphim : < Sancius, sanclus, sanclus
< Gaude et Isetare, lilia Eriom, quse habilas in lerra
Pominus Deus excrcituum, plena est omnis lerra
litts, atl lequoque pervenieicalix, iiiebriiihcri.satque lua (Isa. vi), > aique hic modo firiem nomi-
nuriaberis (Thren. iv). > Quibus nimirum in verhis, gloria
nis lui palam prseriicare, o beala Trinilas? Qtiomotlo
earieni justiliae vinriicta ricnunlialur, quam vcrbis in
ul iia possemus canlare canticumDomini iii
isiis expetebalur : « Memenlo, Domine, liliaritm acciJit, terra aliena ?
Eriom in die Jerusalem. > Qui propler causam jam
diclam , scilicet prnplcr spem Cbristi nasciluii CAPUT V.
recordalus esl illius lerrse Sion, non eiiam recor- De magna Roma, quod ipsa fuerit magna Babylonia,
conlra
quandiu perseculionemeffecil cullores ejus-
datus esl ccelestis Sion ? El qui propter desi- dem Trinilalis , qttm apttd illam priorem Bavylo-
ilerium lanise spei, carnis appelilus, cl Babylonicas niam clurificala ett in iltis tribus pueris.
conlempsit dclicias, tti redirel in terram ilJanihabeiis Mira res ipsa, qtiae fueril Babylon, qusedamJe-
reverlendi liceniiam : nonne illi beatiludo hseccoti- rusalem facta est lilia supernae Jerusalem, facla est
'gruit: < Beatus qui lenebit, cl allidet parvulos suos et nova Sion, quaefuerat Babyion : illam, qua: dici-
f.iS DE GLOaiFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. VIII. 1G6
iiir.-utbem Romanam dicimtts, quia fuil Babylon. el \ CAPUT VI.
iiiinc est qiia;datii Sion : Esl, inqiiam, secundiun fi- Qttam pnlchrum sil mysterittm, in to qtiod dictum esl :
i!em bcati Peiri apostoli malcr civitatum firie- • Tunc Iti tres qttasi ex uno ove laudabant, et gta*
lis Sion. Tunc erat ista Babylon, quanrio sciipsit riftcabanl, et benedicebantDeum, et de fornaee suc-
censa sepluplum,quam succendi consueverut,i quid
idem Pelrus in epislola sua : < Saltilat vos Ecclesia ibi numerus seplenarius valeal.
quseest in Babylone electa (/ Petr. v). > Romain Tangitniur igilur organa, resonanl vcrba concio-
quippe tropice percussit ista sentenlia. Cum adhuc tiumpraedicantia Deum in unilale Trinuin, in Trini-
esset ista Bahylon, et rex ejus Nabuchorionosor, sci- lale iintini, succinente voce psiihni: t Quoiiiam onr-
licet Nero, sive Decius, aui Diocletianus, vel 74 nes riii genLiiinidsenionia; hic aiitem Doininus cce-
quiscunque lalium, ipsa cum Nabuchodonosor sta- los fecii (Psal. xcv). > Quam pulchriim mysterium,
luam erexit magnam , et aliam nimis, el populis,
qiiam jiitlieittm in cuelo cl in lerra spcciaculum,
iribubus cl linguis edixil, ttl cadenles adoraren' « Tunc, inquit, hi ires quasi ex uno orc JatiJabant,
siatuam, el si quis proslraltts non adorarct, mitle- el glorifieabant, et benedicebaiilDeuiu(/Janie/. ni!.>
reitir in fornacein ignis ardenlis (Daniel. 111).IJolo- Eleiiim lios otniics homincs,
qiiorum csl iina calho-
lairiain quippe quoad potuit illtid caput orbis in lica fides, sumi's quasi tres, et itnum os habenius
subliiiie exiulil, ex eo simulacra sua magis aemula- omnes. Tres, inqiiain , sumus, «iiiiarie Iribtts penrie-
ttim esi, ex quo novam prsedicaiionem auriivil unius mus. Quibits rie liibus ? « Tres stu>i,aii Joan.Cs
Dei Palris, el Filii, et Spiriius sancti. Et ex eo uni- aposlolus, qui lestimoniuai riaut in coelo, Palrr, et
versam fere mundi latitudinem publicis ediclis, legi • Verbuin, el Spirilus ssncius , cl hi tres uiuim su.it
husqtie scriplis quasi unam fornacem ignis, velttt (/ Joan. v).>Canlicum noslrtim sive verba caiiiioniini
untiin caminum multimodae liibulationis alque ar- nostrarum, laurialiones siinl, glorificalionessuiil, be-
deniissimacpersecutionis, contra Chrislianum nomen nedicliones sunt, quasi ex uno ore liiiiin fleinio
eflecil. Scd quid profecil? Sicut « angelus Domini Ciineiitiiiin, canenrio flenlium, canenrio el flenrio
descenriens in fornacem, cum illis Iribtts pueris, scpteiiiirium peccatum Babylonis accusantiiii».
cxcussit flamntam ignis rie fornace, el fecit meriium Qtiomorioseplenarium ? ail lillera Sacra : « Et pne-
fornacis, quasi ventum roris flanlein, ct non leligit cepil Nabiichorionosor ul succenderetur funtax
cosomnino ignis neque constriiavii, nec qiiiilquam sepiupliiin quiira succendi consuevcrai (Daniel, iu)>
niolesliae intulit (ibid.), > sic Filius Dei, angelus Seplenaiius iiiinieriis insohtbilis est, neqtie etiini in
magni cousilii, cunclis teslibus suis confessoribus seqttasparles, prseler solas unitales divirii potcsi, et
sanclse Trinilalis, in illa tribulaiione ila praescns J plerumque in Scripturis universilalera signilicnl.
inlerfuil, sic vel ex eo polesl inlclligi, quod utii ex alias malorum, alias bonorum. Malorura, ul illic
illis Petro visibiliier occurrens (I), adoraiusque ab «de qua ejecerat scplera daemonia (Murc. xvi). >
eo, ei interrogalus : Domine, quo vadis. Hcsponriit, Bonoriim, ut illic : « Seplies in die laudem riixi tibi
dicens : Vado Romam iteriim crucifigi, et sic « ex- (Psat. cxvm). > Significat et cor impceniiens ul iliic:
cussit flammam ign'.3 de fornace, feciique medium < Scpties ultio dabilur de Cain (Gen. iv). > Cum
fornacis, quasi venlum roris flaiitem, > sictil expcr- liac siguilicatione iibet hic accipere, quori diclum
tnm sese oslendit ipse martyrLaurentitis, qui cum esl : < Et praecepil ut succendereiur fornax septu-
assaretur, dixit : 0 insania vestra, infelices non plum, qttain succendi consueverat, > ut intclligamiis
coguosciiis, quia carbones veslri non ardorem mihi, irremissibile peccatum Babyloniorum, id esi, om-
sed refrigeriuin prsestanl. Quid multa ? Sicul iile nium impiorum, qui quoad poluerunt, sanclos per-
Nabiichodonosor, ttinc qtiainvis inslabilis el inanis, seculi snnt, el corrie impoenitenli perduraverunt.
cognovil et confessus esi Filiiiin Dei. Dixit enjm : Qua voee, qnibus verbis accusat nosirtim caiuicum
« Ecce ego video viros qttatnor solutos, ei anihu- peccalum illorum : < Memenlo, Domine , filioruin
lanies in inedio ignis, el species quarti similis est Eriomin riie Jeritsalem (Ptal. cxxxvi), t elcselcra,
Filio Dei; > sic ei mulio verins mulloque conslan- [) dc quibtis jam stipra riicium est.
tius, Romanum imperium landcm cognovit Fi- CAPUT Vll.
litun Dei, et nunc usque fumiler lenel lenendam- De qnatuor besiiis, temnn, urso, pardo, el alia sine
uoinine terril/iii alque admiravili, quod co.nlra
que pronuntial illam vocem confessionis beati singtttus earum opposilum fuerit auxiiium Trini-
Petri: <Tu es Christus Filliw Dei vivi (Matih. xvi), > taiis sub sacrameiuo numeri lernarii.
ila ul etiam ad confessionem islam coinpeilat gcntes Quoniam de mysterio numeri leruarii sermonem
caeleras, el quodanuuodo dicil: < A me ergo posi- coppimus demonstrauies, quia sancta Trinitas per
lura est hoc decrelura, ul omnis popultis et tribus, hunc numerum captivorum in fornace lauriantium
et lingua.qusecunque locula fueriiblasphemiam con- Deum, auxilii sui prsesentiam illi popuio praeclare
tra Deum Sidrach, Misach, el Abrienago, sive inani- significavii, libel arihuc longius prosequi. Scienrium
feslius, conlraDeura Palrem, el Fihum, el Spirilura quippe : « Quia cum qualuor fuerint grandes bestise,
sancium, dispereat, el domus ejus vastelur : neque quae ascenriebanl, ait Danicl, ric mari diversse inter
eniin eslDeus alius.qui possil ila salvare (0ani«/,v).> se : prima, quasi leaena,) quod (t;it
regnum Ba-
(1) Vide Hisloriam Egesip. lib. m, c. 2.
m RUPERTI ABBATISTUITIENSIS 1G8
bylo.iiorum ; < alia similis urso, > quuri fuil reguuin A Cyrus, rex Persarum : Omnia rcgna lerrae deriit
Persarum alquc Merioruin; < alia quasi pardus, > iiiihi Dorainus Deus cccli, cl ipse praeccpilmihi, ut
quo I fuii regnum Graecoruni; < quarta sine nominc aedificarem ei domuin iu Jerusalem , quse esl iu
lcri-ibilisalqiiemirabilis,etforiisnimis(/>am<;f, vn),> Judaea(/ Esdr. i). >Hac voce transducla cum ascen-
qund fuit regnum Romanoriim. Conlra singulas dissenl oranes, quorura susdlaverat Deus spirilum,
bestias , sive regna bcsliulia invcnies opposilum ut descenderenl ad aedificandiim templum Domini,
tcrnarii numeri Sacramenlum, id esl, auxilium Do- cura vasis argeuteis ei aureis, quae tuleral Nabucho-
inini per tres homines impensiim, ad reservaiiditin donosor de Jerusalem, et sedificareinccepissenl lem-
sive liberanduin illitni lunc temporis peculiarem plum Domini; audierunl hostes, el impedierunl opus
Dei populum. Magnura quippe lunc, ut sttperius domus Doniini, ei imermissum esl, et non fiebat
jara dictuni esl, negolium agcbaiur , pro quo sancta usque ad annum secundum Darii, regis Persarum.
Triiiilas sollicita esse, et solliciluriinis sigiium lali Ille, videlicet Darius, confirmans decretum, quod
iiiiiiiero, scilicct lernario, demonslrare laudabiliter proposilum eral, hujusraodi: «Omnis bomo, qtti eam
diguarelur. Nlinqtiid cnim paruiii qtiis pulat, qttod mutaveril jussionem, lollalur liguum de dotno ipsius,
de populo illo Clirislus Deus ei lionio secundum et erigatur, cl conligatur in eo, domus auiem ejus
|iromissioiiem nasciturus eral? Nimirum pro causa " ptiblicetur. Deus aulem qui babitare fecit noraeii
isia diguuni se beaia Triniias faciebat, in eo quod suum ibi, dissipel omnia regna, et populum, qui ex-
rie icsurvatione gentis iilius curare et soliicilam lenderit roanuui suani, ut repugnel el dissipetdo-
csse siguilicabal. El ul de prima qnidem beslia, tuum Dei, iliamquae est Jerusalem, >ila snbscripsii:
quori eral regnum Babyloiiicuin, jam diclum est, < Ego, Darius slalui decreluni.quod studiose impleri
seddeesl aliquid. Potesl enim dicerealiquis, quianou volo(/ Esdr. vi). > Post haecverba lcrlius Aiiaxerxes
per solos tres pueros, scri ei per quartum Dauielem, idipsum corroborans, ita scripsil: < Artaxerxcs r. x
NabutTiodunosor viclus, cl Deus glorificatus esl. regum Esdrae sacerdoti, scribae legis Dei cceli doc-
DeierniinaiiJa ergo esl eatisa triuin puerorum dili- lissimo saluleni. A ine decrelum est ut quicu.i-
genlius ab illa causa Danielis, propler quam « Na- que placuerit in regno meo de populo Isracl, et rie
bitchorionosor cecidil in faciem sitam, ci Danielem sacerdoiibus cjtis, ctde levilis ire iu Jerusalem,
adoravit (Dari. i|), > et ab illa propler quam, ju- leciini vadal, > et cselera usque < sed el iinperiios
benle Deo, Ballassar inriuttts esl Daniel purpura • docelc libere, et oninis qui non facil legem Dei
ct circumriata est torqucs aurea collo cjtis (ibid., v), lui, et legem regis diligenier, judicium crit rie co
el prsedicatum esl de eo, cl ab illa propter quaro r sive in moriem, sive in exsiiiuin, sive in coinlc.nna-
niissus esl idein Daniel in iacum leoiium : « Et Deus lionem substamiae suse,vel certe in carcerem (/ Esdr.
ail: Misil angelum sutim, ct eouclusil ora leonuro, vn). > Nunquid casu hoc mirabile accidil, ut qiicm
el non nociterunt mibi, quia coram eo juslitia in- veruin et solum Deum coutra capul iriololalriaeBa-
venla csl in me (Dan. vi), > Ab islis, inquain, iribus bylonicse leslificata est, in camino iguis vicloiiosa
causis, in quibus unus idemque Deus trinus el uttiis, iiries trium puerorum Jutlaeoruin illius riouiura et
75 unuin Danjelem clarificavii, clare secernenda est civiiaiein, quse deslrucla fueral, reaedificarejubcrct
causa una, propler quam ircs pueros iu fornacein concordi decreto, benevolentia iriura regntn paga-
ignis missos liberando, Deus idem semeiipsum clari- norum? Non uiique casu, seri ccelesii inriiistria, per
ficavit. Haecenim sola causa iritini piierorum idote- magnuin ac seraper providuin sanclse et iutliviriise
lairia, iino ct caput idololatrise fuit, ante quod nul- Trinilaiis consilium. Difficilevirielur, ac peuc itn-
lus reguni aui principum Icges moriis legiiur dicii- possibile, quod dicimus sanciain Trinitaiem assitui-
tasse pro zelo idoli sui. Nonne igiiur eo niagis cou- lalam fuisse eliam in iribus pisedicLis rcgibus gai-
statquod non casu,sed providentia Dei, laiilummorio lilibus, inio nec nos islud suspicari aurieremiis, nisi
tres pueri suiit iili marlyrio destinali, quo hcsiia quia lioc ipstitn primus aucioiilaie sua pcr os Isaiae
lcsena riocia fuit saltem ad borara assuinere vocetn ;-•prophetse declamavil longe anie Spiritus sanctus tle
Iiouiinis, ei Dctini conlilcri. Cyro, qtti fuit hortim liium primus. Prsemisso nain-
CAPUT VIII. (pic : < Ego Dominus faciens omnia , exlendeus
De urso.id est, regno Persarnm etMedorum, quomoJo cailos, el stabiliens lerram, qui dico profundo:
ibi Allissimus suam potenliam clarificavit sub eo- et fluniina tua arefaciani; qui dico Cyro:
<lemsacramenlo ntimeri lernarii, id est, trium re- Desolare,
gum, in readificatione lempli velcivilatis. Paslor rocus es, elomnein volunlatem meam COIII-
Nunc demtiin tle alia bestia, quae erat simiiis urso, plebis; qui dico Jerusaleni: ^klificaberis, et lemplo
sciricet de regno Persarum el Medorum, accipe quo- fitndaberis (Isa. XLIV),> ita subjunxit : « Haccdicil
modo Altissiraus suara poieiiiiam clarificaveril, eo- Dominus chrislo nteo Gyro, cujus apprehendi dex-
dem sub sacramento nnroeri ternarii. < In aniio teram, > elc, usque < ul scias quia ego Dominus,
primo Cyri, regis Persarum , ul implerelur verbum qui voeo nomen luum Deus lsrael, propler servum
Doiniuiex ore Jereniise : Suscitavit Dominus Spiii- meum Jacob ct Israet electum meuni, et vocavi te
tum Cyri, regis Persaruro, el traduxit vocem in uni- nomine tuo, assimilavi te, el non cognovisli me;
vcrso regno suo, eliam per Scripturam, diccns : accinxi le, et non cognovistime(/sa., XLV).> N;si,
169 DECLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. - LIB. VIII. 170
inquam, ante tot annos, islud auctoritate sua si- ; Lverat > patibulo appensiis, ninnrtim secundum ilbus
gnasset Spiritus sanctus dicendo illi Cyro tanio po- dicli mysterium, quod de diabolo ad beaturo Job
sleiius nasciluro: « Assimilavi te, > el nisi raiio dixcral Dominus : < An exlrahere poleris Levialhan
condttceret, convenire vel congruere caeleris ejus- hamo, ct fune ligahis linguam cjus? > (Job. XL.)
dem benevolenliaeregibus Dario et Arlaxerxi, quod Quasi enim caplus hamo el isie fuil, qui de reginac
tini Cyro dictum csl : < Assimilavi ie. > Quis convivio magnifice glorialus, ila ul diceret amicis
aitrierel dicere sanclam Trinilaiem in Iribus paganis suis, el Zares uxori suse: « Regina quoque Eslher
regibus pro lali opereassimilalam fuis.se? nulltim alimn vocavil cmn rege ad convivium praster
CAPUT IX. me, apud qtiam ctiam cras cuin rege pransurus suin
(Esther. v), > ita pranilit, ila paslillos convivii
llem, quomodoex iribus lanluin personis prwvisum momordit, ut post molles eriulii sapores, ferream
esl auxilium sanctm Trinitalis adeersus Aman, ue
deleret genus Judmorum, unde oporlebat Chrisium protinus sentcnliam liionis cxciperet.
nasci CAPUT X.
Vuniam ad illam ejusdem ursi ferocitaiem, id est, Qnodpropler causam istam sancta Trinitas Cyrum et
ejusdem rcgni Persarum et Medorum crudelitatem regem Persarum ex nomine vocavil et assiniilavit,
ac sseviliamplus quam beslialem, quando sub rege I l ct in corde cmterorum regum Persarum sive Me-
dorum lantam benevolentiamdedit, et quod Domi-
Assuero conatus esl diaboltis hoc eflicere, ut salutis nns nosterJesus Chrislus, propter quem nasciiarum
nosirae radix fundibus exlirparetur, agenle Aman illa facta sunl, primus inslruilur in Scripturis.
superbissirao, et suggerente regi Assuero, qualenus Propler quid sancla Triniias taiiler el Cyrum cx
missis epistolis per omne (quod lalissimum erali nomine vocavitelassimilavit, el in corde cselerorum
regiiuni ejus, universiini Judaeorum genus una die regum Persarum sive Medorum tanlam benevolen-
deleretur (Esllier. m). Quomodo vel pcr quantos liam dedit. « Propter Jacob, aii, servum meuin et
homines econira prsevidit Trinilas iinus Deus, ci Lrael electum meum (Isa. XLV) > Quem proptcr
sollicilus fuil pro genle illa, quae arbor erat unica, Jacob, sive quem proplerlsracl? (Gen. xxm.) Deni-
unde salulis fructiis omni mundo, et vila scterna que parum est, si illum recipias Jacob, sive Israe-
Chrislus erat nasciturus? Tantiimmodo per istos lem, de quo scimus el legiimis:«Isaac auteni genuit
trcs, Esllier et Marriochseuin,el ipsum regem Assue- Jacob (Matth. l), > sive Tllain quantulamcunque
riini. Nullalenus ergo dubilaverim illi quoque regi multiludinem reliquiarum, quaereservatae sunt illius
Assuero in ratione ista congruere illud. quod uni pontili, aui passim in Scripturis noinine palcrno
Cyro, longe anlequam nascereiur, prophelica voce, vocatur >acoo, sive Israel: Et quidem nil allius'
ul supra memoravimus, diclum est: < Assimiiavi le, <-• Cyrus inlcilexit, nihil supra qusesivil, el hoc suflicit
et non cognovislime (Isa. XLV).> Quid enim? nonne ad caplandum ejus benevolemiam populo illi, quoJ
itlum Deus Paler quodamroodo assimilavil sibi in eo Dcus eorum ante lot annos per propbciam suum,
maxime, quod cum dicerel ei : < En lignum quod de ipso videlicet Cyro, lam magna praedixii tam
paraverat Aman Mardochseo, slat in domo Aman, gloriosa prsescripsil, el ea semelipsum illi facturum
habens aililuriinis quinquaginia cubilos (Esther. vnl. > promisit (Isa. XLV). Yerumiamen unus est verus
Appendite, inquii, euin in eo, ei suspensus est Jacob servus Domini, unus el verus est Isracl ele-
Aman iu palibulo, quod paraverat Mardocbaeo? ctus Dei, Dominus Jesus Christus, propier quem
Nain ut cognoscas quam vera, quam pulchra sit tanta fuitcura siimma;Triniiati, quanlam inlelligi-
assimilatio, mcmento quod dixcrit Aposlolus de Do- mus, aul intelligere cupimus in auxilio ejus, sttb
mino Jesu Chrislo : < Et vos, inquil, cum mortui sacramento numeri lcrnarii. Unde jaro dicium cst,
essclis in deliclis, et prsepuiio carnis vcslrsc, con- el adhuc dicendura est. Dum hic attendimtis, riul-
viviiicavil Deus ctilti Chrislo donans vobis omnia citer illud memoriaenostraeoccurrit, quia isle servus
delicla, riclens quod adversum vos erat chirographuni Domini prinius csl qui Deo gralias egit, anle qiiem
dccreii, quod erat conlrarium vobis, et ipsum lulilde r. non facile quempiam invenies, sive in lege, sive iu
nieilio, afligens illud crttci, cxspolians principalus propbeiis, de quo manifesle scriplum sit quod Doo
el poteslaies traduxit confirienter, palam trium- gratias egerit. Nondum quippe implela luerant bc-
plians cos in semetipso (Coloss.n). > Ergo in rege ncficia Dei, quorutn omnium boc sumnium esl,
Assucro Deus Pater, in Mardochaeoaulem Dens Dci quod istttm servum suum fecit, Christum Jesuni
Filius mirahililer assimilatus est. Porro, iu Eslher secnndum formam servi, pro quo faclo nimirura
graliam Spiritus sancti sive Spirilum consilii, pro gratiarum aclio debetur illi. Denique quicunque
lanlo negotio assimilaium fuisse quis dubilet? llla Deo gralias agit, causam islam in ipsa graliaruio
namque mirabili usa consilio hoc eflecit, ut regis actione non habens prae oculis, quia Deus istum
aninius ad graliam el misericordiam suae proscripiae servuin suum fecii, et ut faceret laiila procuravit,
geuii inclinarelur, ei ille Aman superbissunus, in inter quaegenlilium quoque rcgum animos ad bene-
quo diaholus homicida ab inilio figurabaiur, non volentiam sui nomihis inclinavit: nondum intellexit,
ubivis, sed in convivio super 76 mcnsam, crapu- quomodo vel propler quid gratise agendse sint, dixi-
laius et ebrius caperelur, el senlenlia moriis strau- mus, quia primus iste Deo gratias egil, ctenim ante
gttlarelur, in eodem ipso « quod Mardochaeopara- htinc nusquam in Scripturis audilam fuisse rccoli-
PATROL.CLXIX. 6
171 RUPERTI ARJUTIS TUITHLNSIS 172
mus vocem graliarum aclionis, cum lot audi.is A , causam ila gratias agere promplus erai? Quoiiiani
maximein psalmis voces exsullalionis el confessio- anriisti me, inquit : < Ego autem sciebam quia
nis, voces benediciionis et hiudalionis, voccs aJo- sempcr nie audis. > Ubi, quaeso, audieril euin?
rationis, canlationis, jubilalionis. Vox auiem gra- Nunqttid seorstim, antequam accesseral ad locum
tiarum actionis, ubi, quaeso, ptitis audila esi, vel ubi posueraiil Lazarum, secretins oraveral, el re-
attdiri debtiit, quam ex ore hiijus servi Domini, sponsuin aeceperal quod posset suscilare euin, et
hujtis electi DJ ? i ,'circo dixit: « Pater, gralias ago libi quoniam
CAPUT XI audisti mc, ego autem sciebam quia semper me
Graliarum aciio quid sit, el qnando, et quomodo, auilis? > (Joan. xi.) Exilis est ista suspicio, nec at-
el itbi Dominusnosler Jesus Chrislu* qratias egeril. tingit ipsain riigniiatem graliarum aclionis, sive
Primo itaque diluiiiendum est, gratiarum actio niajcstalem ipsitts gratias agettlis : quia non in hu-
quid sit, et tnnc demum demonsli'3ndum, ubi, miliiiile precum, sed in poteslale verbi sibi insiii
quando ct quomodo iste gratias cgerit, non liiigua liabeal oinncm operalionem virlulum. Longe nliani
tiinium, seri opere el vcrilate, non verbis lantum, niulio cxccllenlioreni magisque opcrosam atiri ati-
scd el vcrbis et factis. Gratiaritm aclio est, divinis dtenli memorai suiinel exaiidilionem, quia longe
hencficiis rcspondens.digna relribulio lanla videli- B aniequom isle servus Domini ficret seeunrinm for-
cei, ut ci nihil ad perfeclioncm desil, vel qua nia- mam servi, aut formaretur ex utero Virginis,
jor esse non possil. Graliarum , inquain , aciio cxatidiliis cst in cunclis necessitatibus hiimani gene-
est, cl digna retribulio responriens beneficiis Dei ris, exauiliius iu putriarchis, cxauriitus in rcgibus
charilas, qua « majorem nemo habet >aut habere vel jiidicibus justis, exauriilus in proplietis, exau-
potesi, < ul aiiimam stiara ponal pro amicis suis riitus in filiis captivitatis, rie 77 quibusjam sttpra
(Joan. xv). > Hiijusce cbaritatis Spirilus riicit in dixirous, cxaudilus in Macliabseisfralribus, de qtti-
psalmo : < Quid rclribuam Domino pro omnibus btts arihuc diciuri stimus, exauditus in omnium cia-
quae reirihitil inibi ? calicem salularis accipiam, ct more mulieris in utero habentis, et parienJo cla-
rtoinen Domini invocabo (Psal. cxv). > Hujtis lanlae manlis, el crucialum suslinenlis ut parerel, id est,
charitalis, qtisevera, ut jam dixiinus, et perfecla in dcsirierio anliquse EcclesiseClirislum ipsnm in
csl graliarum actio, conscius sibi isle servus Do- promissionc hnbentis, el ipsum venire desiderantis,
inini, graiias cgil. Primo, ubi secundum Joannem et quasi parlurienlis el partnriendo dolentis, doncc
mulia locuturus de sacramenlo corporis el sangui- iile veniret (Apoc.xn). Nonne ciamor ille, ciiin lui
nis sui, < accepit quinque panes, el curo gralias - causa fieret, tuuseral clamor, o Jesu Christc? Pto-
^
egisset (Joun. vi), > respiciens in cceluin (Malih. plerea iibi, quasi jam prsesemi, quida.a illorum
xiv), ut alii evangelislaereferunt, distrihuit discum- dixit: < Exaudiat te Dominus, in riie iribulalionis
bcniibus (Marc. vi; Luc. ix). Secunrio, ubi Laza- (Psat. xix). > Yera causa hscc digna graliaruin
lii ni mox suscilalurus, elevatis sursum oculis : aclione, ul diceres : < Paler, gratias ago libi, quo-
< Pater, inquit, gralias ago libi, quoniam auriisti niam audisli me, > quia omni inundo adversitaicm
me, ego aulem sciebam quia semper me auriis nasci fccisii. Et ego sciebam, inquis, quia semper
(Joan. xi), > quae videlicet suscilaiio Lazari maxima audis, Deus enim eras, et nunc es, el cuncia bscc
invidentibusJudseis, ul eum interficerent, causa fuil. fieri causa tui noveras, antcquam cx Virginis utero
Tei lio, ipsa nocie qua iradebalur, ubi accepto pane nascereris.
et calice, gralias agens dedil discipulis suis : < Hoc CAPUT XII.
De beslia terlia, scilicetpardo, id est regno Grmco-
cst, iitquieus, corpus roeum. Hic esl sanguis meus rum, quomodo sancla Trinitas conira illnd attxitii
Novi Testamenti, qui pro multis effundetur (Matth. sui prmsentiamper viros tres, per tres duces frulres,
xxvi). > Hic ergo fidelis et verax libere profileri Judam et Jonatham, et Simonemdentonstraverii.
potcrat quod agerel gratias, quia in veritale graiias Diximusde duabus besiiis, lesenael urso, qualiicr
ngebat,paralus pro nobis (Rom. V), cum adhuc ini- £0 contra illas sancla Trinitas pranseniiam sui in ntt-
mici essemtis, caiicem accipere, quem Paler illi mcro auxilialorein consignificavcril; niinc j.ttn rie
dabat. Quam ob causam ila graiias agere Patri beslia terlia, scilicel de pardo, diccnritttn, qnalitet'
servus istc promptus erai ? Debemusenim scire quia aclum sil pcr auxiliuin ejosdem numeri. De illa be-
gralias agere minoris esl, scilicel formse servi, ct siia hoc primilus memorandttm, quia non siue arcu
idcirco cum dicil : < Paler, gralias ago libi, >non et gladio de ore ejus iile populus Dei libcrnius cst.
tinain personam , sed tres intelligiraus personas Eatenus sicut evenerat, sic prseJictum ftierat per
Patris,et Filii, el Spirilus sancli, qui < unus Deus prophetam Osee: < Et domui Juria miscrebor, et
est, et Pater oinnium (Ephes.w), i sicut Apostolus salvabo eos in Domino Deo suo, ei uon salvabo eos
dicit, cui nos quoque oranles dicimus : < Paler in arcu et glariio, et in bcllo, et in equis, ct in eqtti-
noster qui es in coelis (Matilt. vi). » Caelerumubi tibus (Ose. i). > Deiiique qtiod Nabucliorionosur
riicil: Paler ineus vel Patris mei, vel Palrem nieum, coram servis Dei excelsi proslerneretur, et etun so-
ipso possessivopronomine proprielatem suam Filius liim ac verum esse Deum semel cl iicriim ac teriio
unigeiiiltis discemit, el unara lanluinmodo perso- victus confiieretur (Dan. xi, xiv); itcmque ut rionuis
jiam nomine Patris oportet inlelligi. Quam ergo oh Dei in Jcrusalera, qiiam ille rieslruxerat, resedifica-
173 DEGLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.—LiB. VIII. 174
lur (Esdr. i, vn), simililcrque ul Aman malilia in A i Ezechiam et Josiam. Nam prselcr tres islos omnes
opui ejus reverleretur, ei inpatibulo <quod parave- pcccaverunt. De regihus auleni deccni tribuum con-
rat Mardochaeo>ipse appenderelur (Eslii. 111.v, vn); stat, quia omnes peccaverunl, nullusque excipi po-
non inarcu el gladio factum esl.non in hello, neque luil, quia nuflus eorum recessit a peccatis Jeroboam,
in equis el equilibus, sed in Domino Deo, qui solus id est, a vilulis'qtios fecil Jeroboam. In irilm Juda
habens corda regum in manu sua, inclinavil quo vo- ircs, ul jain diclum est, ab ejusmodi peccalo liberi
luil (Proo. xn), quatenus illiiis populi reliquiae sal- et justi fuerunl, et rie aliis nonnulli Je peccato suo
vareniur (/ Mach. \), el propositum ejus adimplere- pcenitenliam egerunt. In regibtts autem decem tri-
tur. Porro ut istius bestiae ferocitas, id esL, regnum buuni, unus cl irictn fuii iriololalriscculius, diiiitaxai
<5raecoTiimcessaretur, in eo maximc, quod sctipsit iu illis vilulis; nam culium Baal aliquis illorum rie-
rex Aiilioclius, et misil libros permauus nuntioriim Ievit, scilicelJelm, filiusJNamsi(IV Reg. x).Seriquan-
in Jerusalem el in omnes civiiates Judae, ul seque- luni valuil, Baal rielere, el uihiJominus vitulos pro
renlur leges geulitim (Dan. vm); et in arcu, ei Deo colere ? Proplerea riiclum illud prophcticuin
in gladio , in bellt» factum est, atlamen sicut valde congruit illis regibus Samarioe: « Qui opiimus
per Danielem praedicltim fuerat, «auxilio parvulo in cis csl, quasi paliurus, etqui rectus, quasi spina
' de sepe (Mich. vn). >
B
(Dan. xi). > Tres fratres Tuere duces bellorum,
Judas el Jonathas, el Simon, et armis qtiiriem CAPUT XIV.
paucis pugnaverunl, sed magna firie vicerunl.
De islis lalius a nobis traclalmn est in opere, Epilogus salvationum, quod a verbo prommionis
usque ad Nutivilalem Christi seplies salvalus sit
-quod de victoria verbi Dei scripsimus, et idcirco populus ille, dequo oporlebal nasci Chrislum. el hoc
nunc supersedendum esl. Tantum enira ad prsesens perlinere ad saticlm Trinitalis myslerium, qttia
singulx salvalione*faclm sunl propter tres sive per
propositum hoc pertinet considerare in auxilio tres viros qui invenlisunt in medio eorttm.
Domini, sacramentum numeri lernarii, quia more Ecce qtioties gens illa salvala esi propter trc?
suo fecit Trinitas Deus, ut auxiliando illis curam et
hunc viros, qui inventi sunt in meriio eorum snb magno
soilicitudinem suam praesentcm adesse, per sanclfe Triniiatis mysierio, sicul jam ssepe tliclum
numerum significaret, nimirum digne pro magnitu-
est. Primo ubi serviebani in ^Egypto propler pecca-
dine negotii, scilicet propter spem promissionis po-
tura palrum suoriim, qui vendideranl Joseph fralrem
sitam omnibus sanctis inadvenlu, quiiunc exspecla-
suum (6'en, xxxvu), clanianlcs ad Dominum, exau-
balur, Salvaloris Christi Filii Dei. diti sunt propler illos paires el maximos ires viros,
CAPUT XIII. Abraham, Isaac et Jacob, dicente Scripiura : < As-
De recliludinejudicii, quo diclum fuerul per prophe-
tam Osee: t Quia non addum ultra misereri dontui cenditque clamor eorum ad Dominum pro operibus,
Israel, et domuiJuda miserebor; i el quod domns et audivit gemitum eorum, ac recordatus est foede-
Juda tres habuerit reges iuslos, domus autem ris quod pepigerat cum Abraham, Isaac et Jacob
Israel ne unum quidem.
(F.xod. n). > ltem cum dixissel ut disperderet eos,
Ad causam eamdem periinet quscrere ntinc elscire
jiropler vitulum quem fecerant, pepercit eis propler
reclitudinein judicii, in eo quod paulo nnie lnemora- cosdem
viros, stante Moyse in conspectu 78 CJUS
vimus dictum a Doraino per prophetam Osee : < Et in
confraclione, id est in nimia mentis humililale,
domui Juda miserebor. > Praemiserat euim : < Quia ac dicente:
«Cur, Domine, irascitur furor luiis contra
non adriam ultra misereri domi lsrael, sed oblivione
populum tuuiii?) (Exod.xxxn.) «Recordare Abraham,
obliviscar eorum, > el nunc demum istud cdixil : lsaac et Israel servorum itiorum > Deinrie
< Et domui Juda miserebor, el salvabo eos in Do- cum fccissenl dttos (UM.).
vitulos, seculi Jeroboam (///
mino Deo suo (Ose. i), > ei ila faclum est. Nam
Reg. xn), el scissi a domo David, et tribus qiioquc-
decem tribuum capiiviias permansil irrevocabilis, Juda coluissel deos
^enlium, el proinde pars utra-
qtia caplivavit« rcx Assyriorum, ei iransluiil Israel r»que jusle tradenria essei in caplivitalem (// Par.
inAssyrios, postiitque cos in Halla, et in Abor, jnxla xxviu); salvaia est earicm iribus Juda propler viros
iluviiiin Gozatn, in civitatibus McJorum (/ V Reg. tres, qui invenii sunt in medio corum, < DaviJ, Ezc-
xvii). > Tribus auiem Juda prsefinilo lempore sal- chiam, sl Josiani, prscler quos omnes pcccaluni
vata in Domino Deo suo el de Babylonica cnpiivitale commiserunt, ait Jesus, filius Sirach. Nam rclique-
revocata esl. Istud ergo qusereniibus vel scire vo- runt legem polenles reges Juda, jet contempserunt
Ieniibiis pro reciiludine judicii cito respondetur, limorem Domini (Eccti. XLXIX). >Deinde cum in cap-
quia, quamvis peccaverit tribus Juria, regnum Da- livilalcm ducti comniunem haberenl luclum, juxia
vid in niuliis, sicut et decem tribus, regnum Jero- illud : < Super flumina Babylonis illic seriimus et
buam, quas ille scidit a domo David, allamcn in hoc flevimus, dum recordaremur Sion (Psal. cxxxvi), >
bene fuii, quod secundum saepe dictuin (quo valrie maximum consolalionisincrementuni adepti stinl per
deleciamur) (ernarii numeri sacramenlum, Iribus viros ires, qtti invenli sunt in medio, Siilrach, Mi-
Juda causaro decem tribuum in judicio superavii. sach, et Abrienego; quia conlempserunt iniqui regis
Tres quippc niisericorriise viros, Ires regcs juslos iinperittm, et in meriio fornacis arrienlis gloriose
Deus juriicii Domiuus in iribu Juda invenit, David et iriumphaverunl. Deinrie ubi plactiit Deo ut sotvcre-
J75 RUPERTl ABBATIS TITTIENSIS 176
lur captivilas, et fundaretur lempluin quori destru- A . quis : Quomodo in rcedio (errae illius, id est Syn-
ctumfuerai, elreaedificarelur ipsa civilas Jerusalcm, agogse,quseChrisluin crucifixit, unquam esse potue-
hoc itidem per viros ires Detts cffecii, per quales runl (res isti viri, Noe, Danicl el Job? AJ haec
voluil,el per quales flcri oporluil, scilicct non per inqiiam : Isti ([iiiJcm tres viri, Noe. Daniel ct Job
ipsos lanliim capiivos el inopes, sed per cos snb longe anie fiierunl, longe anle ab hac vita dcccsse-
quibus capiivi lenebanlur reges poienics, Cyriun, runi.qiiam illa lerra maleriicla crticiligcretChrisium
Dariiim el Arlaxerxem. Deindeubi volnii superbissi- Dei Filium. Sed si causam illnrum rite riisccrnas,
intis Aman delcre uiiiversum genus Judseorum. per scilicel quia Noe arcam in commnni periculoerexii,
islos Ires salus facta esl, Esther et Mardochceum,et ct Daniel c;iiibeui vitam duxit, et Job proprise
ipsam rcgcm Assuerum. Dcinde cutn idem agere co- domui suae bene praofuii, maximc ex eo nolus, quod
iiaretur diabolus sub regno Grsecorum, per triuin in tenlaiioiic invenius esl fidclis, palenier inielligis,
riiieum Judae et Jonathse et Simonis bcllicam virtu- quia in medio lerrae iltius fueruiu, ei de medio lerrae
lcin ac praeclaram fidcm, illius populi reliquiaesal- illius ad nos venerunl tres viri isti, Noe, Danicl et
vaise snni. Valde jucunduni in islis numeris mysie- Job.Quod si parum videiurcommuniier dcmonsirare
liuin, quia septies, sicut hic enarralum esl, proplcr in omnibus aposlolis Christi, qui in medio lerrae
viros tres, sive per viros tres, Deus unus el trinus, illius fueriinl, et inric venienles tres vivendi ordines
iJ csi, quem confilemur el colimus, Pater, el Filius, supra dictos nobis gentibus ordinaverunt, ecce quasi
ci Spiriius sanclus.populum illum salvavil et libera- digito demonslrare possumus quosdam ex illis, vide-
vit usque ad implendum verbum promissionis, per licel apostniis, ires viros, Pelruin, et Joaiineni, et
quod cl nos salvi facli sumus. Paulum, valde similes iilis, Noe, Daniel et Job. De-
CAPUT. XV. nique Pelrus prsecipuus reclorum Ecclesise, ipse est
Non ila nunc esse poputo illi post natum Christum, qiinsi Noe (/ Cor. vn); ei Joannes prsccipuuiu ex-
sed t si ftteriiit, ail Dominus, tres viri >stiin meiio emplar caelibis, seu virginalis vitae, ipse est qnasi
ejus, Noe, Daiiiel, et Job, vivoego, quia ipsi soti Daniel (Ephes. 11);et Paulus qni inler csetera, iu
justiiia sua tiberabunl animas suas. i quibus plus omnibus laboravit, conjugalem qiioque
Accipe auleni, quid ntmc Domiinis dical per pro- vitam bene ordinavil, ipse csl
Ezcchiclem: «Fili lerra cum quasi Job "7/ Tim. iu).
plielam hominis, pecca-
verit mihi, ul prsevaricelur prsevaricans, exlendam €APUT XVI.
manum super eam, et intcrflciara deea hominem cl Quali « gladio -et fame, quatibus a bestiis, quali a
fuerint pestilentia propinquossuos secundum carnem Ju-
jiimenta. El si Ires isli viri in medio ejus, -, dmos aposloli non satvaveruiil,el quod ipti fuerint
Noe, Daniel et Job, vivo ego, quia ipsi soli jusliiia " in medio eorum quasi Noe, Daniel et Job.
sua li.berabunt animas suas(Ezech.x\\). > Nec semel Nunc igilur demonslrandum est, quali a gladio et
dixisseconlenlus, secnndocl lertio el quarto senlen- (aroe, qualibus a besiiis, quali a peslileulia propin-
liam repelit <vivo cgo, quiaiiecfiliosnecfiliaslibera- quos suos secundum cr.rnem JttJseosnon salvaverim,
biinl, sed ipsi soli liberabiintur; vivoego.noulibera- sed ipsi soii animas suas libcraverint, ct quam ob
btint filiosneque lilias, sed ipsi soli liberabunlur, vivo causam juste hoc fieri debuerit. Quod nt evidentius
ego quia filium el filiam non libcrabunt, sed ipsisoli fiai jam ordine accendendum est ad illam bestiam
justitia sua liberabunl animas suas (ibid.).i Qualuor quarlam sine nomiue, de qua sicscriplum est: <Post
judicia sua Dominus distinguens, famem, malas be- hsec aspiciebam in visione noclis, cl ecce bestia
siias, gladium, et pesiilentiam, de singulis eamdcm quarta terribilis alque mirabiiis el fortis nimis, den-
scnier.tiam subscripsit. At non omni, sed cuidam tes ferreos habens magnos, coniedens alque commi-
lerrac, cum peccaveril; non omni, inquam, sed cui- nuenset reliquapedibus snisconculcans (Dan. vn). >
dam (crrse, nam post omnia haec, ila subjunxit: Quomodocunque regnum Romanum bestia roagiia,
« Quod el si qualuor jttdicia mea pessima, gladium, lerribiliier aique miribiliter denlibus magnis, den-
ct faroein, et bcslias malas, ci pestileniiam misero _ tibus ferreis caelerarum genlium robur comederit
iu Jeriisalem,ut inierficiamde ea bomincmel pecus; alque comminuerit non arieo pertiuuit ad illos ca-
lamen relinquelur in ca salvalio educentium filios plivos, quorum uni haec revclaia, pcr quorum itniini
ei (ilias (ibid.). > Nisi islud decrevisset, nisi quam- Itaecnobis scripta suni. Cura cr.im erat illis lauitim
dam terram in siiperiorihus senleniiis, quae longe de generc suo, cura eral Spiritui p:ophctico de illis
divcrsa sil ab Jerusalem, intelligi voluissel; nimirum propter Chrislmn, qui nascilurus erat ex eodem
id quod ait: « Noe, Daniel et Job, ipsi soli jusliiia populo. Sicut ergo de cseteris bestiis scimus quia
sua liberabunl animas.suas, > conirarium viriereltir lalilerdemonstraiae sunl, verhi graiia ut uni dicctei:
ei qnod haclenus narratiim esl, quia multoties pro- « Surge.comcde carnes pliirimas (ibid.), > propier
pier viros tres et per viros tres gens illa liberaia esl. populitmJiitlaicuni, de qtto Aman dixilregi Assuero:
Quouiodo ergo separalicnem fecit lerrsc ab Jerusa- « Si tibi placet, decerne ut pcreat (Esther. m), >
lem , quid nisi separalionem inlelligere debenius i(a el de isla bestia quaria, bcslia terribili alifue
terrae, id esl Synagogae, quae nunc usque blasplie- admirabili, 79 quoil diclnm esl: Comedens aiqne
nial Chiistum, quem crucifixit ab Jerusalem id cst commiiiucns, ct reliqua pedibus suis conculcans, ad
ab Ecclcsia, quse in Christum credil? Scd dicil aii- eumdcm populum^pcclat, quem, ducibus sivc prin-
177 RS GLOiilFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPJRiT. — LIB. VIII.
178
c;pibtis lito ct Vespasiano, regnum illud comeriit existam (Deut.
xvm). > Ergo Domiiium Christum
atque comminuit, tam lerribili comestione, tam
mirabili Coniminulione, ut nulli unquam populo, vet reprobando, prsevaricati sunt, proesertim cum Jegi
timum haberent signum, per iiuod intelligere eum
civitali ab initio stcculi laliter contigerit, sicut Jose- possent esse
prophelam illiiin, scilicet sttfficiens in
phus scriptor admirando pariler et dolendo patenter opere et sernione
cjus veriiaiis lesiinioniuin. Sed
cJisserii (iib.. v-irDe bell. Jud.), et reliqna sicpedi- ibrle aliqui de ignoranlia se excusare pottieruni,
bus suis conculcavit, ul nunc usque patet quia in diccntes euin esse magnum. Proinde cuiii
blasphe-
omnes gentes riucti stint caplivi, qui reliqui fuertint maretur ait: « Et quicunqtic dixerit verbum contra
ex eis. Nunquid Ires viri isli, Noe, Daniel et Job, si Filiiim hoininis, reniitlelur illi (Matih. xu). >El
ftiissenl in ntedio corum, libcrassenl eos ? Fuerunt ciiin palerclur : < Pater, inquil, ignosce illis, 11011
autcm similes islornm aliqui in medio coruin, scil;- eiiini sciunt quid faciunt (Lue. xxm). > Sed quid
cci aposloli el multi crerienles in Chrislum, sed non post haec?Qiiomodoterra illa inexciisabilis facia
esl,
liberaverunl eos, imo ul ipsi soli liherarent aniinas vel quomodopraevaricans praevaricataest, iu inexeti-
suas per riivinainjussi suiit revelationem immineiile- sabilis esset? VeniiSpiriliis sanctus super riiscipitlos
obsiriione, exire rie medio eorum. Nonne hoc fuit cjiis.quosnimirumsignificansdixerai illis:« Etsiego
" in Beelzebttb,
qttasi Noe, el Daniel el Job exire de medioeorum? principe dsemoniorumejicio dacraonia,
Remanserunt aulem in meriioeorum tres alii valrie filiiveslri inquoejiciunt?lrieo.'psi jtiriicesvesirierunt
contrarii Eleazarus el Joanneset Simon, auctores et (Malih. xn).> — <Ejiciunl,> tlixit, id csi.cerlissimo
pjincipes nimis crudeles seditionum inenarrabilium, ejicient, magis qiiam nunc, cum Spirilus sanclus
ei ilamirabilitcr evenil, et cum inBabyloneautlicris, advenit : Venil, inquam, Spiriius sanctus manifesla
< ires video viros ambulantcs in medio ignis, el virtule leslimoniiini perhibere, quod ille essetGhri-
aspectus quarli, similitudo est Filii Dei (Dan. m) > slus, et tunc adiinplelum cst quod dixeral illis :
Uic econlra in ea, quac dicebatur Jerusalem,excla- < Cum autem venerit Paracielus, quem ego mitlani
mare possis : Tres video viros obtiuenles miseraia vobis a Paire Spiriluni verilatis, quia Palre procedii»
.lerusalem, diseinrientes eatn et excrucianles, gladio illc testimonium perhibebitde me, et vos ieslimo-
ft fatne, miseritbilibus modis; tres, inquani, *'ros niuni perbihebilis (Joan. xv). > Hoc faeto nthilomi-
principes iniquitalis, el lotiits latrocinii, et as/iectus nus in praevaricatione perseveraverunt et blasphe-
qtiarii similis est Barabbse latronis sediliosi. Nam mare non cessaveruni, et ttinc demum contra Spii i-
qtiia Barabbam sibi prseelegerunt, Christum auiem lum sanctum verbum dixisse jtidicati stinl, el illa
Dei Fiiium inierfici pelierunt (Malih. vn), idcirco rr; senlentia venit super cos : « Qui autem dixerit
omnis Noe, et omnis Daniel, et omnis Job recessit verbum contra Spiritum saricdim, non remitletur
ab eis, et justo jttriicio, cum foris obsitlercnlur a ci,iiequeinhocs33culo,nequeinfuUiro(i)/ati7i. xu). >
Roraanis, iutus dali stint in praedatn (ribus illis au- CAPUT XVIII.
ctoribus seditiosis, qui contra scmetipsos divisi, De Jerusalem qum illa sit, de
qua Dominus ibidem :
communiler riiruperunt, et certaiim eflbderunl vi- t Quod si qualuor judicia mea pessima misero in
scera jejuna et esurientia plena: civitalis. Jerusalem. tamen relinquelur in ea salvalio edu-
cenliitm filios el filias. 1
CAPUT XVII. Illa auteni, quse est Jerusalem, qitaletn hahet
Quodvel quale fueril peccatum lerrm illius quam Noe, proventnni in meriio cunclarinn iribulalionum?
et Daniel, et Job salvare 11011poluerunl, et quomodo etsi, Quod
Jndmi blasphemavenml, vel dixerunt contra Spiri- inquit. Dominiis, cmiiimio in eoriempropbela :
um sanclum. < Quatuor jttriicia mea pessima, glariium, et faniem,
Ilocjudicium lerraeillius qusepeccavit, non quomo- beslias mahts, et pcstilenliam misero in Jerusalem,
riocunqiie sed ila quemadmorium dixit : < terra ctini 111interficiara rie ea bomincm et pecus, lainen relin-
peccaverit mihi, 111praevaricanspraevaricelur (Ezech. queiiir in ea salvaiio educcnlium filios et ftlias
xiv). > Quirinani esl prevaricando prsevaricari, nisi j-.(Ezech. xiv). > Mira dislantia,mira oppositio illius
perseverare in proposito praevaricalionis cordc im- lerrae, id est, aposiatricis Synagogaeet istitis Jeru-
pceniieiili? Hoc Jcnique est peccalum lerrse illitts salem, id est, fidelis et catholicse Ecclesise.In illa
gr.tvissimae,sciliccl Juriaeorum, quibus maxime et lerra, Noe, Daniel et Job, si fuerint in medio ejtis,
priino loco, etricinile haereticis illa reriargutio con- non possunt ab uno quolibel judiciorum islorum
gruil: « Filii houiinuin usquequo gravi corde (Psal. liberare filios et filias, sed solas aniinas suas; iu
iv). > Qiiomodo illi maxime praevaricati sunt, id est isla autem Jerusalem, sic cuncta haecquatuor judi-
in prsevariciiiione perseveraverunt? Filium Dei Do- cia Dominus juriicat in eam, videlicet, ut probelur
iiiiniim Jesum Christum in praevaricatione sua re- paiienlia sanctorum quod ssepe factum est, non
probaventnl ct crucifixerunt. In prsevaricalione, dico, quod minus est Noe , Daniel et Job , si fierint
inquam, id esl, contra legem suam. Dixerai enim in medio ejus, liberabunt filios et filias. Sed dico
in lege Moyses : < Prophelam de gentc lua et de quod plus esui Relinquelurinea salvalio eJuceiuitiia
iratribus tuis, sicut me, stiscitabit libi DominusDeus filios el lilias. > Plus namque esl moriendo educere
iuus, ipsum audies. Qui aulem verba ejus, quse lo- filios et filias in vilam selcrnam qui non erani, quam
«iiic-ur iu nomine mco, audire noluerit, ego ultor orando liberare ab intcrfeclione corporis iilios ct
i79 RUPERTI ABBATISTUITlENSiS iSO
filias qui jam cranl. Audiviinus, vidimus, quania t« et adinveniioiteseorum, et coiisolabimiiiisnpermalo
feceril in ista Jerusalem tolus nuinritis in inaligno quodinduxit in Jerusalem etomnibiis qiueiniporiavi
vos cuni virieriiis
posilus (/ Joan. v), et niaxime cadem illa bestia supereain, el consolabuiilur super
ariinvcnliones eorum, et cognoscelis
superius niemorala terrihilis alquemirahilis quanlis, viam eorinn, el
quam lale diffusis pcrsecutionibus, quasi magniset quori non fruslra feceriin oninia quse feci in ea, ait
ferreis denlibus, islam Jerusalem comedcrit aique Dominus Deus (Ezech. xiv). Magnuin el pene ine-
comminueril. Sed quid nocuil? tlelicia esl eniin in narrabilo sacranicnUim. Quorooilo rie terra illa,
eis salvalio educenlium ftlios el filias, quia nimiruin qtiain supra hahuimiis, Noe, Dauiel el Job, lolies
sicul fruiRenlum seniinalum cl in terra mot Itiiini, noniitiiiti ad nos exierunt, quoniaro filios et filias
in inulliplicem resurgit fructttm (Joan. xu); ila salvare non potuerunl? Dieamiis in primis de iribus
persaepe paucis pro lestimonio fidei moricniibus viris illis, quoruin hsec propria nomina fuerunt Noe,
multa millia ralionabilem paiienliam illoriun consi- Danici cl Job.quaiiler suis quique leraporibus egressi
derando, in Cliristum crediderunt. De qiiibusrecle fucrint. Primus cgressus. esl Noe cuin tribus filiis,
dicas, quia piiores illi morienles, islorum patres sive Sem, Chain et Japhet (Gen. vm). Daniel vero cum
maircs fiierunl, coque lanquani filios ei lili.is, imo Iribits pueii«,Sirirach,MisachclAbrienago (Dttn. III).
vere iilios ct filias suo sangulne pepcrerunl. Isla B ' JobautemciimliTbisamiciss is.EliphazThemanites,
ergo esl vere Jerusalem et vere riomtis Jtiria, cui Baldal Suiles et Sopharna Amatliites (Job n). Qnalis
diclum illudin Osce veraciler congrual: « Et domui fuii egressus illorttm? Egressus Noe de congerie
Jtida miserebor, et salvabo eos iu DominoDeosuo, et morlnorum fuii ad reparalionem generrS humaiii de
non satvaboeosin arcu, el gladio, el iu bello, ei 80 iribus filiis, sub irina benediclione Dei diccnlis
in cquis, et in equilibus (Ose. 1). > Item in Zacha- «Cresciieel niiilliplicainini(Cen. n).>EgressusRanio-
ria : « Non in exerciiu, ncc in roborc, seri itt Spirilu tis cum stiis concaptivis atl coiisolaiionem ipsoruin
mco, riicil Dotttinus exerciluum (Zach. IV).> Spiriitts cttni tribtts pucris, quos de inedioBabyloniseforuacis
luus a le procedens.Doniineexerciiuum.el ab coena- viclores rccepit, glorificalus ipse Iribus graliae in-
culo incipiens, uhi exspeclabatur, cum pauci hoiui- crcmentis in conspeclu irium regiim, virieliccl iu
nesessent congregali in unum, venil usque ari ilius couspectu Nabuchodoncsor, iuteiprelaiioue snmnio-
I cstise dentes magnos, dentes ferrcos, quse niininiiii rnm; in conspectu Bahhasur, Ie<lione et inlcrpiea-
bestia, scilicet Romanum imperiuni vere eral Ba- 1'one verhorum, qnse miro n:odo in parieie ab invi—
hylonia, et per oiitneni persccutionis fornacem , sibili visibililer scripta sunt; elin conspeclti Darii
semetipsum exhibens piis martyribiis < lanqtiam vicloria laudabili, quia « misil Dominus, aii, ange-
vcntum roris flanleni > landiu Filius Dei cura illis luin suum, cl conclusil ora leonuin, et non rae
ambulavilper mediuni igniset fitleni itlorum illsesam coutaminaverunl (Dan. n, v, xiv). > Egressus Job
custoJivii; donec illa bestia homo fierel, itl est, fuit in exemplum patientiae cunclis superventuris
rationem admitteret, el ratioiiahilcm esse Ciiristia- sseculis, tribus modis tenlali alque probali, scilicet
nonim fideni inielligcns, vexiilum crucis in sua occulta potestate, quam adversuseuinSalan accepit
fronle susciperel, ac voce humana Palrem etFilium (Job 1, n), sod aperta Iingua conjugfs, ei nimia
ct Spiritum sancluui uniini et verum esse Deuni iTium amicorum sapieniia quae illum valJe alflixii,
pronuniians, eliam palronum se cultoribus ejus qnos noii recta locuios ipsc per sacrifieium Deo
exhiberct. reconciliavit (Job. XLII). liaque tres viri isli, Noe
ciitii tribus filiis, Daniel cum tiibtis sociis, et Job
CAPUT XIX.
cnm iribus amicis, fitint duodeciro, et hic numeriis
De iribus viris illis , quorum limc propria uoniina eorum
fnerUnt, Noe, Daniel et Job, qualiter suis quisque est,qui et arcam,. scilicet Ecclesiam in aquis
temporibus egressi fuerunt. bapiismi regendam priini postChristuin suseeperiuii,
Exeant igitur de terra illa quicunque perlinere ct in gentihus, qtiasi in Bahylonia Deum clarificave-
cupiunt ad ires viros islos, Noe, Daniel et Job, et Q runt, etin cimctis teniationibiis forliicrpcrsiiieriiui.
vidcanl illius terra? quantadesolalio, et islius Jeru- Quod qtii riie perpendii, nimirura ipse pcrsentit hoc
salera quam rrucliiosa sit probalio. Nam < ecee, in- dicluni a Domino: « Et cognoscelis quod uou frustra
quit, ipsi egredientur ad vos.et videhilis viam eorum fecerira omnia quse feci (Ezech. xiv).

LIBER NONUS

CAPUT PRIMUM. tas unus Deus, jaradudura sub virga limons lui
De eo quod scriplum est: < Sicut qui mel comedit pavemus, dum ei lua laude nunquam cessandum, et
mullum, non est ei bonum; sic qui scrutator est nibilominus mulliloquium esse cavendum non igiio-
majestatis, opprimetur a gloria; i et quod Scri- ramus. Scriptum estenim :< Sicut qui mel conteJt
pturas scrulari non idem sil quod scrulatorem esse
majestatis. mullum, non esl ei bonum; sic qui scrutator cst
Glorificatioiiemtuam loqucnles, reverenda Tiini- majcslalis, opprimelur a gloria (Prov. n). > Etalibi-
181 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT.-Lin. IX tS2
< Deus cnim in ccelo, el lu super lerram, idcirco '* Christi secuiulum singiilniem nativitaicm, et innru-
pauei sinl sermones titi (Eccle. v). > Allamen nun- niiatem a peccalo, fuit a-riificaliim ; posl resurrc-
quid scrutari Scripturas, iriemest quod scrutalorem clionem vero secuntlum iinpassibililatem et inimor-
esse majeslalis? aul ei, qui quod loquitur, non Io- talitaiem, aelerna gloria manet riedicalum. Manife-
quiiur exlra regulani, sive iiiictorilatem Scriplura- staiionem vero illain dicimus qna manifcstavit euni
rum verilalis, iiunquid recle dicas, non pauci, seri Spiritus sanciusin specie columba>, Joanne praedi-
niulti sunl sermoncs lui ? Cccp:atnigitur lau;!alioitem canle : « El ego nesciebam euni, sed ut manifesle-
Donini arihuc loquctur os ineiim, el hoc optis jam lur in Israel, propterea veni ergo in aqtta baptizans
octo libellis protracmm, in isto nono libello conclu- (Joan. i).> In istisigiliir tribus splendoribus gralise,
riam. Quod .cum fecero, o Spiriltts Palris et Filii, qusediffusa est in labiis litis, « speciosa forma prae
quae merces huic operi? iino quae gratia pro ista ftliis liominum (Psal. XLIV),> sic sanclam Trini-
gratia? Liceat hoinini iuleiiori suam inieiiiioiie.in littem laudamus el glorificamus, ut sanclum Spiri-
sive exspectalioiiem breviler el occulle sigiiifi^ando, lum de Patre et de Filio proccdenleni pariter pr;e-
uii verbis beati Job : « Dtto ta: ttitn, iiiquil, ne facias diccmus opificemistitis domus, quse videlicet domus
mihi, et tunc a facie lua non ahscondar. Manura. es tu secundum hiimanilaleni, in qua requiescil ipse
tiiain longe fac a ins , el forliturio lua non ine ctim omiiibus, quas libi ibesaurizavit, diviliis sive
lerreal ( Job xin ). > QuoJ est riicerc : De ibesauris sapienliaeet scienliae.
pcccaiis meis vinriictam non sumas, et principcs CAPUT III.
g2 tenebrarum niilti non occurranl, el luiic in De septemejusdem domtts colnmnis ; el quts primus
exitu suo riicet anima mca beneficii largilale ex- aucior ftterit hujus numeri ut scriberet seutem
hilarala : Ecce quod cupivi jam virieo, quod speravi spirilus Dei.
jum leneo, ab ejus facie 11011sum ab.scondila post Septem columnas, quas excidit Sapientia in isla
cxuvias corporis, qtiem in corpore posila lola dile- domo sua, sictil dicit Scriplura : « Sapienlia set!i-
ciione firieiriilexi. Hujus igilur libri ultimi maicria ficavil sibi rioraura, excidit columnas sepicm (Prov.
lu mihi esto, domus sanctissima, cum luis seplem ix), > sejlem esse spirilus Dei, quis non autlivit
coiisonantibus Scripiuris aliis?Nam, exempli gralia,
coluninis, qtiam Sapienlia sibi scdilicavil (Prov. tx).
Nain lui quidein in superioribus loco quoriam inc- propheta Isaias Jixit: « Et cgreJietnr virga de ra-
tlice Jesse, el flos rariice ejns ascendet, ci reiiuiescet
tiiini, seti septein columnarum sacrainenliim, qiiod
"ere omnibus notum est, huc usque riistuli, noiitiae super ettm Spirilus Domiui, spiritus sapientiae ct
coinmuni sibi usilalae lcctioni sttpererogare cupiens C;, iniclleclus, spirilus consilii el forliludinis, spirittts
J scientia; et
aliquiJ in riomoisla, quaeest lemplum corporis Do- pieiatis, el repiebit eiiin spiriius tiinoris
Domiiii (Isa. xi). > Multa sunt in Scripluris conso-
ininici, ad laudera Spiritus sancti, a Patre cl Fiiio
nantia sanctuin sepliformem Spirilum, sub sacra-
procericntis.
Btenlo iiiimeri scplenarii, videlicelseplera lampaJes
CAPUTII.
ante thronum Dei, seplem cornua agui, scplem ejus
Quod domus illa, quam Sapienlia sibi mdificavit,sit oculi
corpus Chrisli, et quod in isium domiim processio Zachariatn (Apoc. iv, v), qtioJ non est aliud quam apud
Spiriius sancli tertio celebrata sil, primo ad mdifi- prophelara, in uno lapiric seplem octtli,
candum, secundo ad exornandum, lerlio ad de- el in uno cantlelabro seplem lticernae supcr caput
dicandum. unius candelabri (Zach. m, iv). Verum nos istuJ
Hicergo in priniis illuri memorare libet, quia in quaeriiiius, et invcnire delectabile esl, quis primus
domuin islam processio Spiriius sancti lerlio cele- fuerit auclor numcri liujus, ul scriberel septcm
bralaest, secunrium lypum rionuis illius sive templi spiritus Domini, cl quam ob causam iidem septem
roauufacti, quod Saloinon magna sapienlia aedifiea- spiritus, nomine columnarum lotidem debuerint
vii, mira gloria decoravil, m igna solemnilale derii- signilicari. Non esl dubitim quin omnia sint divinse
cavit. Etcnim Spiritus sanclus douiuin istam non [y aiictoriiatis, qusccuuque habenttir in Scripluris
mamifaclam templum Dominici corporis, sapienler canonicis ; veruinlamen lunc melius placet, et abtin-
;-3r semeiipsuin aedificavit, decentcr exornavit, danlius laetificat ipsa ilivina auctoriias, cuin riivina
gloriose ac feliciier dedicavit (/// Reg. vn, 8). quaclibet Scriplura siraul aucloriiatem sive lesli-
.(Edifieavit, inquam, in ipsa Yerbi incarnalione, liioniuin habel de aliqtta priore Scriptura. ExempT
exornavit in illitts veri hominis roanifestalione, de- gralia : Quod in Zacharia scriptum cst, ut jaui
riicavit in ejusdem sacrosancta rcsurreciionc. Qtiam inemini: « Quia supcr lapiriem iinura scptem suut
videlicet dedicationem ille intiuil psalmi vicesimi oculi (ibid.),i cum sit divinaeauclorilalis ; Spitilus
noni litulus: Psalmus canlici in dedicatione domus enini sanctus per os omuium, propheiarum lotuius
David. Millil enim iios liUiltts ad hisloriam, el bi- est, altamen amplius ex eo rielectai, quori ante
stoiije inlelligenliam sacrse, quia sicul D.tvid im- istum Isnias prophela, cttjus jam meminimus, scri-
pensa et apparalu suo per manum Salonioiiis lem- psit aperlissime sepiem Spirilus Domini, ita ul sin-
plum Domino.eJificavit, et postea ctim jucunJilate gulos propriis quoque exprimcrel vocabulis (Isa.
et[n/ins, soleninibus] solemnitatibus vcrbis aJ lau- xi). Iioc igilur quserimus, ulrum ct isle, qui sine
dvin Domitii riedicavit (/ Par. xxn) ; sic corpus dubio tlivina scripsil atictoritate « Sapienlia icJi-
183 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 181
ficavil -sibi domum, exciriil columnas seplem (Prov. .4 seinen in semelipso sil supcr lerram (Gen.l), vquod
x) > priorem queinpiain Iegerit, sive audiverit fuil iniliuin exornalionis mundi, propter quod Scri-
tsimilia loquentem. Verbi gratia, David sive Moy- plura dicil: < Planlaveral auiein Domiuus Deu«
sen. Quaerenlesislnri, cilo invcniitiiis quia prseces- paradisum voluplaiis a principio (Gen.n), >subau-
sor liujus et omnium prophetarum, in isto sacra- dilur enim ornatus, sive exornalionis lerrae; ab isto,
menio numeri septenarii, Moyscs fuit, cujus Scri- inquam, die terlio cognoscilur Spiritus sanclus quod
pltira proflucns, non ab homine, sive a lilleratura spiritus scientise, imo et scienliaruni sil Dominus.
nianuscripta cujtispiam hominis, sed ab ipsius ore, Quam videlicet scientiam, quia jain in corde suo
quasi fons Scripturarum cst, iiara caeieraeomiies aemulabatur Adam in paradiso posiius, permissus
Scriplurae prophelicse,quasi rivi sunt ejusdem fontis. esl acceriere tentator qui tliceret: « Comedile, et
llcc demonslrare promotum cst, si lamenpaucis rem eritis sicut dii, > id est, similes Deo, < scientes bo-
tauiamlingiia verbis explicare polcst. num et malum (Gen. \). i A die quarlo, quo dixit
CAPUT IV. Deus : Fianl lurainaria in finnamento cceli, et divi-
De seplem diebus primis, el quod Spirittts Domini danl riieiii ac noclera, et sinl in signa, et in lerapo-
qui ferebulur super aquas, ex illis cognosci de- ra, ct dies, etannos (Gen. \); > cognoscilurSpiritus
beal, qnod sil spirilus septiformis, primum spi- R sanclus, quod sil spirilus forlitudinis. Quis autem
xitus timoris , secundum divisionem tcnebrurum
tt lucis, et in supremo spiritus sapienlim,tecundum ecclesiaslicorum aut gentilium philosopliorum non
diem seplimum in quo Deus requievit. miralus est fortiludinem, sive polestalem in istis
t In principio spirilus Domini ferebatur sttper duobns magnis luminaribus, sole,ei Iuiia, cl sieltis,
aquas (Gen. 1), > qui virielicet spiritus Dei bouiias quas posuit Detis in firmamento cceli ? Primus
ipsius Dei. Pro liae honitale sua Deus sex diebus Psalmisla dicit : < Qui fecit himinaria magna, so-
cuncta creavil, et in scpiimo requievil. Et quoniam lcm in polesialem diei, et lunam et stelkts in pnte-
a crealura cognoscitur Creator, sicul Aposlolus slaiem noctis (Psal. cxxxv). > Post hunc inquisilo-
dicit : < Invisibilia ipsius enim a crealura iiiunrii res inundi, sapientes hujus sseculi lania dixcriint,
pcr ea quae facla sunl intellecla conspiciiinlur ; tanta scripserunt de is!a creatura lain mirabili, de
sempiterna quoque virtus cjus et divinitas (Rom. sole ct luna et stellis, quse cursus suos tam ccrla
i), > idcirco nos maximc, qui cognoscenles Deum, lamqticlirina lcge cuslodiunt, constilutione Dei ex
sicul Detim gloriflcare cl gralias agere cupimus, a prseceplo quod ille posuil, ut ca eiiam vivere el 'cx
crcatura ipsorum dierum ipsum, qui anle omnem eis fala horoinuin pendere crederent(ViRG.in Georg ,
diem ferebatur super aquas, debemus cognoscere OVID.in Metam.), quod recipere nec voluil, ncc
Spirilum sancium. Yidclicet ab illo riie, qno riivisil' J debuil Ecclesia Dei. Sunt alia poteslalum insignia
Deus lucem et letiebras, id est angelos hcnos et sano intclleclu suflieicnlia ad comprobandum, quo-J
angclos malos, cognoscitur spirilus isle, quia limo- vere in bis forliludo magna sit. Quinque iencnt coe-
ris est. Timorem quippe elficit credenti aiiiiiiacme- lum zonse, ait poela insignis (LUCAN.in Phars.),
moria iilius judicii niagni et lerribilis, quo angeli qnarum circa posiliones vel causas (eiiiperanienli
lenebrarum ab angelis Iticis lanta divisione divisi sivc inlemperamenli, inulla insignia sese cxpenrie-
sunt, ttl ullra in seternuin rccuperari non possint. runt [addo ingenia] saecularittni.Nec ca reprobavit
De quo videlicct timore, sive spirilu timoris, scri- riiscrelio ecclesiasticorum, solem inlelligentes di-
ptum est in Job : « Poiesias ct lerror apud illiiin versitalis hujus esse causam principalem.sccunduui
est, qui facit concordiam in sublimibus suis (Job. quod ilii posilum est praeceplum, ascendere surstim
xxv). > A die sccundo quo < fecit Deusfirniamentum ei descendere deorsuin. <Oritur enini sol cl occiriii,
32 <nniedio aquarum.et divisil aqtias ab aquis, > aitEccIesiastes, ct ad locttinsuum revertitur, ibiqtte
cognoscipotest Spirifjs Dei quod sit spirilu3 pieta- renascens gyrat per meridiem, el flectiiur ari aqui-
lis ; si rite perpendas, qua intentione feccrit Deus lonem, lustrans universa in circniui, pergitspiritus,
fabricam hujus mundi, cujus initium fuit factura 0 et in circulos suos reverlitur (Eccle. I) : > Nimirum
ejusdem firmamenli, quod coelumvocavil. Quidnam gyr.tndo et regyrando duas lemperat zonas, una,
inlendebal, sic incipiens Deus, vel Sapienlia Dei ? quae et mcdia cst, niroiiim exusla, eo quori soli
< Quando, inquii, prseparabat ccelosarieram;quanrio semper sit suhjecia, duabus attlem exlirois, a quibus
cerla lege el gyro vallabat abyssos, cum eo &ram longius abesl, vel quibus gyrando et regyrando non
cuncta componens, Iudens coram co omni ienipore, appropinquat, frigore lorpenlibus et glaciepcrpelua.
ludens in orbe lerrarum, el deliciacmese esse cum Iloruui hic meminisse siiperfluiim duceremus, nisi
filiishomiimm (Prov. vin). >Et quid lam pium quam pro forliludinc, quae in sole esl, dicere aliquid opor-
idcirco praeparasse ccelosel fecisse hunc niundum, luissel, maxime quia Psalmisla quoque hortini me-
el in eo genus humanuro, quia ipsa sapientia jam minil, dicendo: < Quia neque ab orienle, neque ab
deliciabatur, quandoque Ceri homo, el esse cura occidenie, ncqiie a deserlis monlibus, > siibauditur,
filiis hominum ? A die terlio quo dixil Deus : < Ap- palct locus effugii, < qucniam Deus judex esl (Psal.
pareat arida, quam vocavit lerraro ; ct germinet, LXXIV). >A die quinlo quo dixil Deus : Producant
ait, herbam virenlem.et facienlem scmen, et lignuin aqtiaereptile animae vivenlis, et volatilc sttper ter-
poiniferum faciens fruclum juxla genus suum, cujtis ram sub lirmamcnlo cceli, ct beticriixit eis, dicens:
185 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LiB. IX. 186
< Cresciieetmuliiplicamini, > cognoscitur Spirilus A tempium corporis ejus, ipsa est domus, quam < Sa-
sanctits qitoi sit spiritus consilii. Cujus potenlia, pientia sibi sedificavil.> Domus aulem quae super
ditinstiper aquas fertur, hoc mirabile fecii in crea- colutnnas aeriificalaest, profeclo ex ipsis coluinnis
tttra ejusmodi, quaeralionem non habet, ila consulere firmilatein pariter el pulchritudinem habet, et alta
noverit suacposleritali, ul liomo rationalis non suffl- cst. Si igilur cohunnas aspicis, quas nunc ordine
ciat arimirari, iriem animanlibus eiiam minimis, digestas domonstravimus, nonne lalis posilio domus
qttae sexio die lerra produxit : < Vade, inqtiit sapicnliae, illa est exaltalio Filii hominis, de qua
Salomon, ad formicam, o piger, et considera vias scripium fueiat jamdudum : « Gloria et honore co-
cjus, et riiscesapientiam. Quaecum non habeal dti- ronasiicum, et consliiuisii eura super opera ma-
cetn, nec praeceplorem, nec principem, parat aeslate iiiium liiarum ? > (Psal. VIIU)Denique el Dominus
cibum sibi et congregat in roesse, quod comedal cst angelorum saiictoriira, et Domiiins firmamenti,
(Prov. vi).> Denique in creatura humana non adco id 83 esl cce1,>et Dominus terrse, sive paradisi et
mirum esl, quod sit consilii capax, videlicel quia iu maris, el Domiiiussoiis ei lunseel slcllarum, et Do-
homine inter sensu.iliialeni ct mortalitatem nietlia minus omnium crealurarum, quas aquse produxe-
est raiionalitas, aul in hiijusmodi crealura, quaecim-,™rnnt et quse rie lerra productse siint, el Dominus
que esl ralionalilalis expers, rum quinque fttugalur lolius generis humani, el Doininus eliam Sabbali
sensibus, valrie niiriini est tantam inesse niorlalila- (Matih. xn) , id est pairiae ceelestis, in qua est
lem, sivc quasi consilii sollicituJinem, ui pro exem- pleniliido illius, quam speramus requiei. Yere ma-
plo possit esse hoinini, socorJiam ejus in plerisqtie gna donuis, pulchra, et aliissima domiis. Ipse se-
rcdargueiis. A die sexlo, sive a crcatura huniana, pliforiuis spiritus, in cariem duroo plenarie babilat
qusc die sexlo facla est, cognoscitur Spiriius san- qtiieiissime, nullam eniro unquain passus esl ibi
ctus, quod sit spirilus iatellectus, non soium quod oflensam aiicujits culpae sive negligenlise.Hoc cst
ralionalis cognilus, veritm eliani, quod liiaximum quod Isaias dixil: < Et requiescit siipereum Spirilus
esl, spirilualis inlelligenliae capax. Dcuique et si Doinini (Isa. xi). > Quod aulcm cosriem spirilus
liinc priinus homo non intellexit, et post eum quain- aliler subordinavil , primum poncns spirilum,
plurimi, sicul scriptum csl: « Homo, ciim in liouore sapicnliae, seplimum aulein spirilum limoris ,
cssct, non inlellexil, comparalus csi jumeiilis insi- causam sive rationem banc hahel; quia Dominus
picnlibus el similis facius est illis (Psal. xi.vnt). > nosler Jesus Chrisliis, cujus arivcnlus praedicabalur
El riirsus : « Animalis liomo non percipil ea quae de allissimo sapienle sccrelo, el roagna requie sua,
fecil Deus (/ 6'or. u), > aKamen spirituales fuerunt, (, de sinu Palris litic descenriit nsque ad obedienliam
el siinl multi, magnus enim Dominus, qnos voluii, el moriem crucis, qnae viilelicet obedicnlia religio-
niulios spiriiu intelligeniiae replevil. A riiescplirao sus in ipso erai limor Domini; nos aiilein, quoruiu
cui Dcusbeneriixil, et in quo requicvil quem sancli- ad cruriitionein sive corrcptionem scripta sunt opera
ficavil. Propter Iioc ipsum ut in ipso requievit, in illa, Palris , et Filii et Spiritus sancli a limore
qiianluin jain in hac vila, vel petcipi, vel gustari incipimus, el in sapientia perficiintir, sicttt alia
potest requies ipsa cujusmoriisit, cognoscitur Spi- Scriptura dicit: < luilium sapicntisc 'iinor Doniini
rilus sanctus, quod spirilus sil sapientise, quia vere (Psal. cx). >
ad inagnam sapienliam adducit iltum quem docilem CAPUT VI.
facil illius dicti : < Tollite jtigttni mcum super De mdificatwnehttjus domus Domini: et quod ibi fac-
vos, et discite a uie quiu inilis suro et humilis lum sit illud quod Psalmista dixil:«Miserkordia et
corde , el invcnielis rcquiem animabus veslris verilus obviaverunl sibi, justilia et pax osculalm
sunt. >
(Malih. xi). > Isla rcquies sapientia est, quam
Spiriius sanctus efficit, id cst, participatio sapientiae Quomodo factum est isluri? Quomorio aeriificnla
esl isla riomus? < Malleus el sccuris et omnc ferra-
increaisc,quaeeslipsum Verbuin Dci sapienliaPalris.
B. menlttm non sunl autlila in riotno, ctitn seriificare-
CAPUT V. tur (/// Reg. vi), > sed in sccrclo silentio , nulla
Quam ob causamidem sacramenium spiritus seplifor- inlersirepente humani operis inqiiieludine, Spiritus
mis congruum fueril seplem columnarum appella-
lione designuri; cur el Isuias ordine conversospiri- sanclus, qui «in principio fercbatur super aquas, >
Htseosdem ornans, a spirilu sapieniix dcscenderit in healam Virginem supervenit ejtisque nlero inef-
id spiritum limoris. fabililer obumbravit (Luc. i), in moriuni volucris
In quaiiliim poluii, sermo iirielisfonlcm luciduui ovum stihjeclum desidcratissima scssione calefacien-
ariivit, dc quo rivus emanavit per ora mullorum, tis. Qua lamen simililudine, nisi ante praesumpla
diccnlium similia huic, qui cum riixisset: < Sapien- fuissct, forie noslra infirmilas in lanlo myslerio uli
tia acdificavilsihi domum, > seculus ail: < Exciriit non autleret. Tuiic iiaque faciuin esi illud quod Psal-
columiiiissrplem (Prov. IX). > Quam vcro ob cau- misla canens pracdixerat: < Misericordiaet veritas
sam, jam tlicltim sepliformis spiritus sacramenluin bbviaverunlsibi, justitia ct pax osculataesunt. Vcri-
dcsignari ccnveniebal appellaiione sepicm colum- tas de terra orta est, el juslilia de ccelo prospexit
narum ? Nimirum propter gloriam magnain et hono- (Psal. LXXXIV). > Denique inisericordia Spiritus
rem hujus altissimi Filii liomiuis, quia videliccl sancius esi, veiiias Veiiium Dci, Filius Dei esl.
187 RUPERTI ABBATISTLTTIENSIS 183
•t«m> jiiililia Chrisius Dci Filius esl: pax id est ^{ liumaniinl. Non enim leve eral pondus hujus rei,
remissio peccalornra Spiritus est. Quomodo, vel ad quomodo salva ratione justiliae seu verilaiis, quaeest
quid talis miSericordia, et talis veritas, el ubi obvia- ipsum Verhum, sive Fiiius Dei, hominem exciisn-
verunl sibi? quoiiiodo, vel ad qiiid laiis juslilia el rei, el saltili rcsliiucret raisericordia , quse est Spi-
talis pax osculate siinl? Quis me hpc inlerrogabit? riius saiicttis. Habilmn ergo est consilium, imo
vel quis irioiieus, ut ari hsec respondere possil? In- quod anle saeculafuerat consilitim praefinilum, liinc
terrogarcm et ego aliquid, quod longe ininus esl, et ex ulero Virginis produclum esl ad effeclum, agenrio
lamen neqtie verhis explicari, ncqtie sensu honiiiiis scilicet, quatenus constaret ad homincm plus cala-
comprehcndi potest. ln nirio volucris, ovo subja- inilalis esse passum, quain pcccalis suis pronicritis-
cenle, quonioJo et ipsum corpus volucris, el con- scl. Ilscc ergo fuil suiuina consilii in illa convcntione
cretus ex ovo felus obviant sibi? Neque cniin subsi- ohvianiium sibi niiscricordia; et vcritatis, sive osctt-
rienlis corpits volucris in seincn converliltir, aut a laiiiiiiin juslitiae el pacis, homincm illnni divinse
natura sua tlimiiiuilur, ul similis IIIIfeius nasca- benigiiiliilis, frucltini tcrrae nostrae, seilicel Vngi-
lur, seri calore corporis subserientis, ovum anii«a- nei venlris oporlcrc niorlalcm nasci, et mori, el
lur, el succtts ejtis in volucrem similem forinalur resurgere a morluis, alque ila consumnialuni per
el inviccm osculantur, id est, " firiem in cordibus nostris, ul esseinus uos riuo. viric-
sicque obvianl sibi,
inseparabili amore cousoiianiiir. Quis de liujtis- licet liomo peccalor, ac propier peccaluin morii
iiiodi tlispiilare sulTicial? Lcgitims qniriem, quia : adriictus, cl in unoquotjue noslrum homo absque
« Disputavit Sirhimoii supcr lignis e ceriro, quaeest pcccalo u.ortalis faetus, el moiiificalus, cl iricirco
in Libano usque ari hyssopum, qui egredilur de inorlis vicior effeclus. Nonne ila, o medialor Dei ct
pariele et riisseruil de juineiuis et volucribus, ct liominuin, liomo Jesii Chrisle, cgo el lu iluo sitiiius?
reptilibus.et piscibus(/// Reg. iv),> scd non legimus imo noiine uiiiis spiritus el uniim corptts stiiiui:'.'
euni dispulamlo et disserendo hccc eadem conipre- (/ Cor, vi.) Allamen alio respedtt ritto sumiis, ct (!(•
henriisse. Quanto niinus quis dispulare vel disscrere iiobis tltiobus Sapienlia loqiiitttr: « Mcliusest dnos
StiuTcial, quoinodo Spirilui sanclo iit beaiam Virgi- siniul essc quam uniim. Haheiit emolumcnttiii)socie-
ncni, et stipcrveiiienti in sua naiura, sive snbslaniia lulis stise. Si timis cccirierit, ab aliero fulcielnr : si
pcrmaiienii, nc quis ptitet quod illic Ipsc pro semine quispiam praevalueril conlra uniim, duo rcsisiunt
fuerit, Yerbuin Dei Cum scinentina siihstanlia Virgi- ci I'Eccte. iv). > Ubi fil, anl lict islud? Nimirum iu
nei ventris ohviaverit juxla illud quori jain tlicluin ista viln incipitur, cl in porla, cujiis meniiiiit
esl: «Misericordia el veriias obviavcrunt sibi (Prov. ^ Psalinista dicciulo : « Non confiindeiur ciuii I;>-
xxv). > Non crgo haec nobis alliora qtiasramus, ne quelur inimicis suis iti porla (Psalm. cxxvi); > in
velut scrulalores majestatis argiiaraur. lloc scire porta, iiiquam, id csl, irt exitu vilse liujtts pcrfici-
conienti, qttia sapientia doimim istam, templuni lur. Quomodo ibi perficilur? Aslando ante tribiinat
sacrosanclum corporis sui, spirilu suo sibi aedifica- Cluisli, et parata ibi statcra , quam beaitis Job suis
vit, spirilu, inquam, suo, id estex operalione, non temporibus nonduni paralam suspirans, tliccbal :
desubslaniia spiritus sui, et jam diclas seplem co- • Utinam appenderenttir pcccala mea, quibus irain
Iiiniiias,rie soIaPatrissuipersona,quasi riealiomoule u.erui , et calamitas quam palior in slatera! quasi
excidil, sed ipsa Sapientia sive Filius Dci ei Pater arena maris haecgravior apparerel (Job vi).> Statcra
ejtisdcm Filii, sicut sunl una stibstanlia, sic et ambo isla lunc parala esl, quando misericordia et veriiaie,
inseparahiliter sepfiformcm spiritum suum indirie- 84 ul jani dictmn esi, obviantibus sibi, immorliilis
riinl huic tlomui, huic homini Jesu Christo Filio Deus morlalis liomo faclus esi. Cum ergo vcnilurad
Dei, Filio hoininis. . xamen slateraeliujus, dum slaturanle Irihunal jtirii-
c"s hiijus, ibi sunl tltise lances, altcra misoiicort!ia>,
CAPUT VII. allerajitriicii, cl tamcn riuo siinl, ut jam riiximus, sci-
1 licel homotpii peccavit, el habilans per firieiuin corJe
D
Ilem deeadem re,adqnidmiseiicordia elveritas obvia- ejus Chrisius (Ephes. m), qui non pcccavit: appeu-
reruiil sibi, et quale consilium de salvando liumano diinltir peccata unius lantum in stalera judicis
genere illic habuerim, secuudum Htud beali Job : appcndiiur calamitas duorum in stalera misericor-
« Utinum uppenderemur peccala mea,. quibus .irttm
merui, et calamitas quumpalior in sldlera. > dise, et calamitas morlis ejus qui peccavit, vcrbi
gratia, Job aut alierius viri firielis, el calamiias
Diximus pro posse, quomodo et ubi misericordia niortis ejtts
qui non peccavit, sciliccl Jesu Chrisii.
et verilas obviaveruni sibi, jam dicenduni eliam ad Nonne
ilaque calamiias in lance misericorili:c
quid, nam eliam hoc supra proposilum est. Ad quid gravior
apparerel qttani pcccala in lance jurii-
ergo misericordia et veritas sibi obviaverunl? ad cii? Plane gravior qui:si arena maris, ulpote
ouid convenerunl? ad quid juslilia, quseesl ipsa veri- duplum contra
simplum, quia cum simus ritto\ ct
tas.el pax, quae est ipsa misericordia, osculatae unus tantum peccaverit, ambo soivimus debiiiiin
sunl? Nimirum ad consulendum et habendum de roortis. Quid igilur? profeclo sicut
scripliiiti cst, et
rebus magnis consilium , ari pertraclanduin magnso nos jam lneminimus: < Si
quispiam piu>valuerit
rci negotium, scilicct quomodo salvarctur genus conlra untim,duorcsislunt ei
(Eccle. iv), > idcsi,si
189 DE GLORIFIC. TRINIT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB. IX. 190
princeps inunrii Iuijiis contra steleril, ut pccusel Apersecuti patres vcsiri? el cccidcriiut eos, qui prat»
animam egreriientem, a Cluisio habiianle in se rie- nunliabanl de advenlu Jusli <Act. >
feiisioncni pelit: < Apprehenric, impiiciis, arma et vn).
scutniii, exsurge in atljuiorium tnilii (Psul. xxxiv).> CAPUT IX.
CAPLiT VIII. De exornalione ejusdem domus, qnali auro exornala
llem de adificalione doinns cjusdem; quid mysterii sil, descendeitleud itlam super DominnmSpiritu
hitbeai diclum illud : « Duiniis cum adificurelur suneto in specie columbm, cum bapiizaretur a
luptdtbus dedolaiis alque perfeais adijicata esi. i Joanne.
SeJ jam proposiinm de riomo tua, Dorariie, de ^Edifieala donto isla , sive lemplo Dominicicor-
corpore luo, Christe, quo proposuiinus orriine scr- poris , qtiitl deinde facimii esl? qumroJo cxoriiata
inonis, persolvanuis Prnpostiimus namque sermone sivc Jecorata csi?Domum,qtioque ait Scriptura inys-
Jidcl conceiebfitre tria haec, setlilicalionem,exorrii- lica, anlc oraciilum operuil Salonion auro purissinio
iiaiioiiein, atque detlicalioncin domus hiijus, i:t qua et allixil liiinin.is clavis anreis, i.ibiique erat in
< inhabilat omiiis pieniluda diviniiati.s corpontl ter leinploquoJ nonatiro legereltir; seilei i«liiiuoritcttli
iColos n). i Jitm ergo dc exOrJinaiione direiuiiim C aliaro lexil auio, et fccil in oraculodtio clierubim
cssel, iiis; quoJ arihuc in scriilicaiionccapituliiiu u»» t!e liynis olivarum (/// Reg. vi). >
llltid tenei: « Doniiis cttni aeriilicaretur. lapitiT us Seciiuduiii lypuin illius inaniifaclic cxorna!ionis,
rieriolalisclque pcrfeciis aedificalaesi 111 Reg vii. > quam lcliim hic perscribere nimis longiim esset, el
MIIJIIS namque capiluli niysleriiiin ittacliim aninins cxornala cst donius non niaiuifacla , rie qua iiunc
piiderire non palitnr. Quid ergo est, hujusniorii loquimur, scilicet huinanilas Chrisli, noolri Sal-
riomiimseJifieatain esse « IapiJihus Jeriolalis aque viitoris, aimo tticcsiiuo stiaeselalis. Nam usqtie ad
perfeclis, > nisi mcJiatorem Dei el lioniintim. aiiiium illuni ignottis inter homines mansit. lllo
homineiii Clnisliini Jesuni, conce|Uitm esse ex dciiitiue antio, sicttl Evangclislseinanifesie riicuni,
uiero,sive ccncretiini iu uiero Virginis seciimluin «Ipsc auleni Jcstm erat incipiens quasi annorum
fideni seriiiDiieinque(irieleni patriarcliaruin aique Irigiulii, ciini baptizareiur a Joanne, ricseendil Spi-
proplielaruiii, qui uiiijiie fiierunl vei siinl lapiries rittis sancttis corporali specie, sietii coltimba in
masni, lapiiies perfecii. Iluic etcnint untts iilormn ipsum.ci ipse plenus Spiniu sancio rcgrcssus cst a
Isaias graliilamr el tlicil : « El arihibui mihi restcs Joiriajic ll.ne. ni, iv). > Quiri, rogo, est plenuni Spi-
firieles, Uriam sacerJoleni, ct Zitchariam lilium riiu sanclo regresstmi esse a Jorriaiie, cum sine
Barachi;e. Et aecessi aJ prophetissani. et concepil C ' dubio pleuus Siiirilu sancto fucrit ab ipsa conce-
et peperil filiiiin. El tli.vil Doniinus ad nie • Voca iiliunc? Quid, iitquam , est «1 cral plcn.im Spiritu
nomen ejus, Accelera, Spolia detrahe, Festina prse samloa Jorriauc regredi, nisi qui.ijuiiitOirqiii*erat
dari (Isa. VIII). > Plane hic tiiius dixit, eaeteris,qtto- 0|tere cxercerc, qusc prins in poleslale babebat
que omnibiis s.inclis proplielis, quortim per os chaiismaia Spirilus sancti ? (/ Cor. x.) Hoc aulciii
Spiiiius sandiis loculus esl a seculo , dixisse vol atiiuiH veriuii, aurum ptirissimuin csl, lapiries pre-
riicere congruii. Oinnes cnim ad illam prophe- liusi suiit, videlicet scrino sapienlix', sermo scien-
tissam acccsserunt, oniniiiiii fitles, omnuim pio- liic, opcraiio virluluin, gralia saniiatum, prophctia,
phetise in ilhun beatam Virginem roiiver.eruiit, disi rclio spirituum, interprelalio sermonum (Joivu.
el ipsa scivit quid agerelursecuni seciindum verila vn). Ilujtisiiioriicharismala sic extuiic opere cocpit
icm Sciiptiirartim. « Domus ighur a;dificatacst lapi- exerccre, ul nunqiiani sic locutus fueril hoino sicut
ilibus deriolalis alque perfectis, > iri est, lucarnalio hic, el neiuo alius uuquain talia fecil opera qttalia
Dnminica secunrium liriemel cxpositinnen: sanclo- fecil hic (Joan.w) Nonne igilurdoiiius illa operla cst
rum, el sccunrium Scripturas prbphetaruiii, et auiopurissiiiio.iiibilquecrai in lemploquod non attro
verum ex omnibus habel lestimonium sancia rionius . tegeretur? Tali itamque auro, sive splcnriorc auri,
iva, Doininc, juxla illud prsccnnium inagni Pmphe- delectata sponsa ejus, riicil in Canlicis. «Maiiusojus
l<t : «Tesiinionia lua credibilia facia sunl iiiniis, lornalilcs, attrese, plense byaciiilhis (Citnt. v).> —
riomiimttiam tlecet sanciitiido, Domine, iu longitu- « Tornaliles, > idesl, ad opeiaiiriiiin riiae vel faciles;
diiicm dierum (Psal. xcu). > Quam bcne auiein lapi- « aurcx, >id esl, operanles polcnlia Divinaenalurse;
ricsisli perfecti riicnnlur etiam dedolati. Quis euim « plense liyacinlhis, > id est, cceleslia sacranteiiia
illorum viam viiae liiijus pertransivil absque dola- spirantcs in exlerioribus signis. Eatenus non appa-
lura tribulationis? Denique plerique illorum fuere rebai, quod oruaia essel doinus hiijusceinodiornatu
dolati usque ad iiilernccionciii sui corporis. Ilinc usi|iie arieo innsitalum fueral per annos Iriginla, ut
ipse Deus dicit in Osee: < Propler hoc dolavi in ciim discipulos eligeret, et illis quoque laliuui ope-
propbelis, occidi eos in vcrbis oris inci (Osevi); > rum faciendoriiiu poleslatero darel, tieret nimiie
Et in Aciibus aposlolorum prolomariyr Slcphaiius adinirationis slupor in cuiu, sicul Marcns evidenier
aii: < Dura cervice, el incircumcisis cordibus et narrat. «Et cuin aiidissenl, inquit, sui, exierunt
aurihus, vos scmper Spirilui sanclo rcsliiislis, sicut tenere cum, dicebant eniin, quoniam in furorcui
paires veslri ct vos- Queni prophetannn non sunt versus esi (Marc. 111).>
Ifll HUPERTI ABBiTIS TUITIENSIS m
85 CAPUT X. £A CAPUT XI.
De die'illo quem determinavit Spiritu* sancins in
Quoperlinueril, qnod ad hoc opus proccdensSpiritits
non in David, dicendo : < Hodie st vocem eius audk-
sancius, qualicunque soecie, sed in specie riiis. i
columbmapparuit
Exiuiic riies ille est bonae audiiionis, riies voeis
Quo perlinuit quod ad hoc opus Spiritus sanctus auriienriac in lenilale firiei, quem Spirilus saneiits
nOn in qualicunque spccie, sed in columhsespecie rictcrminavit in Davitl, et populus morio niemittii.
procedcns apparuii? Rcvera « ad m.ignum pietatis Qnaproplcr sicut dicil Spirims sanclus : < llodie si
sacramentiim, qnod maitifeslatuni esl, utailApo- vocem ejus andicrilis, nolile obriurare corda vcsira,
stolus, in carne, juslificatum cst in s|)iritu, apparuit sicut in exacetbalione sccundum dicm tenlaiio:iis
angelis, praedicaiuni est geniibus, credilum est in in deserto (Psal. xxiv). > 0 vox dukis el suavis,
hoc mundo, assumplum esl in gloria (/ Tim. 111).> vox dilectionis el gratise, vox turluris et coImnb:c,
Non eniin ilbul solum altenrierc debes, qtioJ exlunc quam apud Lucam taliler ccepimus audirc : Rcgres-
Yerbum in carne, Deus in bomiiie. miraculis ccepil sus in virltile spiritus in Galilxam, cuui vcnisset
clarificari, imo quod lunc pcenilentiam pro noIiiS Nazarclh, et inlrasset in Synagogam, ct iraJims
agcnriam susccpit, baplizattis bapiismo Joannis, iJJ esset sibi libcr propbelse Isaiae, locumque biinc
virielicet in poenilenliam, quam proiinus a jejunio slatim invenissel : Spiritus Domini super me,
qiiariraginla dierum incboavii, el in ea perseveravit propter quod unxil nic, evangelizare pauperitws-.
usqne ad moriem, morlem auiem crucis. Vere ma- misit me, prsedicare capiivis remissionem, praerii-
gnum pietatis sacraincntiun, quia Dominus posuit care anuuni Domiui acceptiim, ct diem reliihtuinirs
in eo iniquitales omnium noslriim in pceiiilenliain (Isa.xw) : t Ilodie, inqtiii, iinplela csl haecScripliira
(ita. LIII). Nam ejusmoriipoenilenliam, morie crucis in atiribus vcstris (Luc. iv). > Ab ista voce dcb^ut
consummalam, lex sacra el myslica in sacramcnlo corda noslra hodie mollescere sive ntitesccre; hodie,
sacrificii signavcral tliccnrio : Si holocausii oblali inqtiam, id cst, alio riie, qui alius csl ab iilo riic
fiierinl < Domino rie turluribus et ptillis colitnibsc, quo exivit Israel de ^Egypto pcr mare Riibrum, ei
offerat cos sacnrdos ari allare, ct rcloiio atl colluin per qtiadraginla aniros lentaveimit alque exacerba-
capile el rupto vuliieris loco, riocurrerc faciet san- verunt Spiritum saiicltim in ricserto. Nunqiiiri non
giiincm super crepitlinem allaris. Non secabit, nec hoc viriil Joannes Baplista, qui iu iniio riiei hujus
ferro riiviriel eam, ct adolebil snpcr allare lignis vitlens ari se Jesum vciiicnlein, tlixit, ui supra me-
igne supposilo, holocaustum cst et oblatio stiavis- iniiiimiis : < Eccc Agnus Dei? (Joan. 1). > Deniqtie
sitni otloris Domini (Levit. i). > Qttid cnim in hac 'Clalisejus riiclio lalem nobis sensum cflicit. Ecce
oblaiione luriuris el columhse, qttae pro peccalo ciijiis in figura immolalus e-1 Agnus iu vLgyplo-
jiiheiur oficrri, atque nl posl iiiorlem hostiae capul siitnpto sanguine qui ernt in limine, cl pcsilo in su-
corpori inhacreat, nisi Metliatoris noslri persona peiiiminari, et super uiruuique poslem, ut figuram
sigiialur? RcJeinploris enim noslri ntors, aJ cou- crucisj cxprimerel, faclumqne est pbase, id est
jiinciionciii sni corporis, id est, Ecelesise valuil, liiinsilus; iransivit eniro Doroinus per yEgypiuin,
iion ad scparalionem. Mcdiator elenrm Dei el lio- iEgyptios percntiens, el filios lsrael salvans (Exod.
iniiiiMi, id cst, capul omnium noslrum , est vcre xu). iNtincalia percutielur /Egypliis, el aliuri mare
niitnJalionis bosiia. Untlc pro nobis inortem pcrttilil, dividelur, et aliud manna de ccelo riitbilur, el alia
nnrienobis vcrius inhacsil.Posl seclionem ergo capnt pctra sitienlibus alias dabil aquas, ei in aliam lcr-
coliiniba; suo corpori inhserel, quia Cliiistum ct rani iulrabilur, el alia civilas Jertisalein iiihiibiiab>-
Ecclesiam nec mors iniervenicns dividil. Multum lur, el oinnia in novum restilueulur, diccnlc islo,
igitur perlinuil ad magntim sacrainentiiin pictalis, qui Spiritu sanclo baptizat : < Ecce nova facio
qiiod Spiritus sanctus iu specie columbaesuper eiim oninia (Apoc. xxi). > Igilur dies sanciae noviiaiis
.tpparuil, de quo Aposlolus ail : i Quia per-Spirilum , luiic illuxil, qiiando dcsttper in coluntbsc specie
sanctnni semelipsum iinmaculaliim offerens Deo, apparente Spirilu pielalis Pontifex declaraius est
cmiindavit conscicnliam nostram ab operibus mor- Chrislus Fiiius Dei : Poiililex , inqitaiu , ipse , et
tuis ad scrviciidiim Deo viventi (Ilcbr. IX). > Aride ltoslia , ct lcmpluin , exlunc optimc orn liim, ttt
quotl ibidem Joanncs Baptista , ubi lesiinioniiitn supra diximus, seciiiiriuni figuram lenipli illius
perhibuit riiccns : < Quia vidi Spirilitm sanelum iiianufacti, auro viilclicet non corruplibili, se.l atiio
descendenlem ric ccelo quasi columbam, et niansit vero splendidic divinilaiis. quse lunc in co spleu-
super curo ; > lali voce lalique judicio mansueliirii- dere ccepil per operalioncm virlultim et g;;iii:iin
iiem ejus praeriicavit: < Ecce agnus Dei, qm loll l saiiilalum, cicteraquc opcra digili Dei Spiiilu;
pcccala niuntli (Joan. i). > Deniquc in sacrilicio sancti.
Domini, sacrificio otloris suavissimi, eatlem nian- CAPUT XII.
siieturio agni, qiiam simplicitas coltiihbae, myslice De ejitsdemdomus dedicatione, id esl, resurrectione
secundum psalmum vkesimum nonum, cujus est
siguifical innoccnliam et pietalem Christi Filii liiulus : t Psatmus David canlici in dedicatione
Dei. ilumus Duvid. i
Ad dcdicaiionein domus juxla proposilum pro-
1<)5 DE GLORIFIC. TRIMT. ET 1'ROCESS S. SPIRIT. — LIB. IX 194
pcrat animus, id esl, ad gloriam resurrcciionis .\ 'Dciudcicrlio:« Dominc,c.!uxis!i alt intcrno auirr..tm
Domini nostri Jesu Chrisii, qtia sine ritthio tledica- nicam, salrasii me a desccnilcntibus in lacuin. >
lum est lemplum corporis ejus, ita ul omiii n:oria Coiiliiitio scqttilur conceattis nuilliluilinis sttb ad-
Jitaiis seu passibihTalispaitperlaledelersa.soicimiilas inonilioue bnjTiscemodi: « Psalliie Domiiio sancti
aelerna, feslivilas seinpiicrna, in voce exsiiilaiioiiis cjii.s, et confilcmini mcinoriic sanciilalis ejus
cl confessionis, in ea celebretur ab angelis, cele- (Psal. xxix). > Sic in Jeriicalione domus illitis manu-
bretur ah hominihus, quotquot siinl vel eniiil filii faclit; post Irinain adoraiionem iioniinis Domini a
resurreclionis. Hoc loco sensuui cl verba nostra Saloiitoue pratnissain, coiiiiiiuo sequiiur arimonilio
riirigat lexltts psalini vicesimi noni cui lalis praescri- ari iiitiliitiidiucm, cl magnse fesliviialis univcrsaiis
ptus csl lilulus : Psalmus canlici in dedicatione rommunicaiio, prosequenle Salomone : « Sit quoque
domus David. Priinum autein in ftinriainenluinser- cor itoslrum perfecnim cum Doinino Dco nostro. >
monis illuri ponerc libci, quia domus il!a manufacia, El stibscqucnle Scripiura : « Igiltir rex el omiiis
quae in lypuin nujiis acdiiicala fuit, ut supra riixi- Israel cum co imniulabanl viclinias coram Domiiio
iniis, suli trina beneriiciione iiomiius Domiiiidedi- (/// Reg. vi). > Generalis qnippe festivitas csl, festi-
caia esi, sicui babet manireste ipsa Scriplurae vitas hujuscc dedicalionis, fesiiviias resurreciionis.
serics. Primo namquc sic scriplum csl : « Conver- D Unde non prxlcreundiim, quia lilulum psalmi pr;e-
lilque rex facieiu suam, ei beneriixit ointti Ecclesiue scripli qui sic sese habel : Psahnus canlici in dedi-
Israel, ci ait: Bcnedictus DoniiiiiisDeus Israel, qui ealioue domus David , lilulus alierius psaltni, scili-
locutusest in ore suo ari David palrcm iiienm, et cel scxagesinii quiiiti, pcne exponit qui cjusniodi
in manibus ejus perfecil (/// Reg. vm), > ctc. Ilem est: ln finem, Caniicum psatmi resurreciionis, lati
secundo : « Sielil aulem Salomon aiue altare Da- prsecunle lilitlo : « Jubilal omnis lerra Dco, psal-
mini, in conspeclu Ecciesise Israel, et expandit miim dicit nomiui ejus, dal gloriam jaudi ejus, > et
inanus 86 suas in ccelum, et ail : Domine Deus dicit inler csciera : < Iniroibo iu doniuni tuam in
Israel, non est similis tui D<;usin ccelo dcsuper, ct bolocaustis, redriam Jibi vola mca, qusc riislinxeruut
super terram deorsum, qui cuslodisli sorvo tuo labia niea; holocatisla incdullaia ofleram tibi cuni
David patri meo quaelocutus cs (i-HiC!),ielc. Deinde iuccnso arietum, ofleram lihi hoves cttiit hircis. >
teriio : < Facluiu cst cuui complcvissel Saloinon Qttseomnia myslice significanl coinbustionem vilio-
ouincm oralionem, sletil et heneriixil omni Ecclesiae rum, purilicationcm spinlus, omniinodamque inten-
Israel voce magna dicens : Beiiedielus Dominus qui tionein ad dcslructionem lolius repugnanliae, quasi
dedit requiem populo suo lsrael, jttxia omnia quse p arielum corniiloruti), et tolius excellenlise quasi
ioculus esl (ibid.), > etc. Iiaque sub trina, uljam boum cornupelarum, el lolius fcedilaiis malorum
diclum est, invocatione nominis Domiui, Eeclesiam operiim, quasi hircorum. Cum hujusmodi qtiippe
sive donium Domini deriicavit, non uliquc casu, holocaustis inlroilur in donium resurreciionis, in
scd magna cum ratiuuc sapienji.c, qiiain Deus dc- doniiim qiiam sapienlissimus Saloraon, id esl Cliri-
rieral illi, prseserlim quia lalis dala fuerat regula slusFiiins Dei, per seipsuin redificavil, iJ est, im-
henedicendi. Sic enim scripium esl iu libro Numerj: morlalitatem ei impassibilitatem, quam babent jam
< Loci.lusque est Domintis ad Moysen dicens : Lo- coelestes spiritus, in quihus plenissime habitat ma-
quere ad Aaron el filios ejus : Sic bencdicctis filiis jestas sanctse Trinitalis, quo praecursor inlroivil per
lsrael, cl riicelis eis : Bene.Iical tibi Dominus, ut viam quam illi coluraba, iJ est, Spirilus sanctus
cuslodial ic, ostcntlai Domiitus faciein suam l.bi, et rienionsiravil. Passus eniiu idem Chrislus, et resur-
miserealur lui. Converlat Dominus suum vullum ad gcns a morluis fesiiyiiaiem sibi el nobis inchoavil
le, ct riet libi pacem (Num. vi). > Hoc dicimus pro liujusce detMcalioiiis,tanquam caput eorpori, el hanc
glorificaiione Trinilaiis, quia, sicul hactcniis de- firiem tcncre atque in hac spe per dileciionein opc-
monslrare curavimns, fere iiihil celebre sive memo- rari, hoc nimiruin esi legiiimc cantarc canticum
rabile referunl Scripturae verilatis absque sacra- 1) psalmi resurreclionis jamque slare ctiui cantico in
menlo sancti btijtis nnmiuis. illa deriicalione riomus David.
CAPUT XIII. CAPUT XIV.
Item in eodem psalmo de irina appellutione nominis
Domini : < Exaltabo te, Domine; Domine, clamuvi Cur ab illa festivilate dedicationis, id est, a gloria
ud te; Doiniue,cduxisti ab inferno aniinam meam;> resurreciionit Spiriius sancittsnouin speciecolumbm,
et de lilttto alterius psalmi : « /n finein canticum sed in specieignis: apparueril; ei de spiritu blas-
psulmi resurreclionis. i phemim, quotl ^eccaium non reiniilelur, neque in
Nunc igitnr perpende qitod perpulchrum est, quia hoc stvculo, neque in fuluro.
iu islo psatmo canlici caniati sive cantandi secun- Magnam qtiidem habcl baecderiicatio dotnns fesll-
dn.ii riediciitionein rionius David, id est corporis vilalis jticiiiiriiiateui, sed magnuin nihilominus spe-
Christi, siniiliter trina priepollet appellatio ejiisdera cies, qusc cxinde apparuil, debct inculere liiiiorem
nominis Doinini. Piimo namqtie dicit : « Exaltabo el cxciiare sotliciiudiiiem. Non enint hic in coliimbsn
le, Dominc, qtioniam suscepisti me, nec dcleclasli sjiecie vidcnriuin se Spirilus sai.cms cxhibuil, sed
inimicos nieos snper inc. > Dcinde secundo : « Do- - iu specie ignis super bealos aposlolos ah illa riomo
niine Dcus meiis, clnmavi atl te, cl ^anasli ine. > processit (Aci. ti), miitcnie ilfo sccuiiduiu virlitiem
195 RUPERTI ABBATIS TUITIENS.S 196
vel naturam divinilalis, qiiemailraodum dixil ad A Dei, cum esset agims, in leonem conversus cst, ct
iilos : < Si atiteni abicro, miilain eum ad vos Spiritus sanclus. qui ul columha visus fuerat, quasi
(Joan. xvi). > Qiiamobrcm ergo non in specie co- ignis demonslralus est, quia non per ignorantiam
ltimhac,sed iti specie ignis? Atlcndant lanlam di- dclinquitis, sed voUinlarie peccalis snbversi et pro-
versilatem spccierum isiaviiin, scilicet colunibseet prio judicio condemnali. Hinc est illuri Apostoli :
ignis, quicuiKpie irrevcrcnler isiam, poslquam dedi- < Voltinlarie ciiim peccanlibus nobis post acccplam
cata est, aspio.ere aurienl dnmiim Domini, qualibns noliiiam vcriialis, jam non relinipiitiir pro peccatis
ipse dixit: « Ideo dico vobis : Onine peccatum el lioslia, lerribilis autein quseilain exspeclalio juriitii
blasphemia remiltelur hominibus, spiriitis atilem cl iguis aeniiilalio, quaeconsitmplura cst ariversarios
blasphemiae non remilleliir. El qiiiciinqiie Jixerit (Ilebr. x).>Quomo(lo noliis, scilicel nalura Juriaiis
verbttm conlra Filinm honiinis, rcmitteitir ei; qui non relinqiiilur hoslia pro peccaiis, si voliintarie
aitlem dixeiii conlra Spiriium sancliim, non rentil- pcccainus, id ost, si vocem ejus audienlcs, et ex
telur ei, neqtie in hoc saeculo, itcipte in fuiuro Scripturis enm cognoscenles, corria noslra ohdurarc
(Multh. xu). > Atlciirianl, inquam, qui ejiismorii voluerimus? Nimirum laliler, ul ncc hosiia, sivc
sunl, imo qttia lales altenricrc noliint, allenriainus sacrificiiiiu, ncc locns sive tcmpltrm remaneal, iu
nos qiianla eum ralionc lam riiversas species, dlver- " quo sacrificeiiir. Sic emm et Danieli praciiions:raiiini
s's temporibus exhibucril apparcns unus ct iriem ftierat: « Occitlelur Chrisius, el .non cril ejus ptv
Spirilus. Dicendum aulem t-ii priiuis, quiil dislet piilus, qui ciiin iicgalurus est, et civilalem et san-
inier blaspbemiam et spiriltini blasplietnine,quoniam ciuarium dissipahii popttlus cttin riuce venluro,
dixit : « Blasphemia rcniitlclur, spirittts n:t-ni siibanriilur Vespnsiano siveTiio, « el fiiiis ejus vasii-
btasphemise non reiiiitlelur. > Blasphcinia t :tiliiiii, tas, ct posl finem belli siaiuia riesolaiio (Dan. ix). >
et non etiam spiritus blasphemiseesl, cttin quis ignn- El ricficielhostia sive sacriliciitm, et in lemplo crii
rans loquittir aliter quam se Iiabel vcriias, vel agil aboininalio riesol.ilionis, cl usque ad consumma-
quidptam cotilia jiisliliaut, sicul cxenipli gralia : lionem el fincm persevcrahit riesolatio (Lnc. \\).
Sanlus ignorans ct errans agebat (Acl. ix). Porro Ecce quomoilo jam non relinqniltir hostia pro pec-
spiritus blasphemiaeesl, ubi qiiispiam scicnier et pcr calis voltinlarie peccaniibus, id est, dedicalionetn
itiviriiam veritali rcpiignat (/ Tim. i), quod peeea- istair. oJicnlibiis, et sacrificium uuicum, iptod iu ca
tuin Judseorum esl et liscreiicorum, quos Aposlulus celebraiur secunduin cvangelicam similiiti.iiiictn
viianrios esse denuntiat : « Haerelicum, inquit, ho- illins senioris fralris, qui sciens inius celebr.ui
minem post unam et secundam correptionem deviia, convivium pro jTinioris fratris reversione, voliinta-
sciens qiiia subversus esl qui ejusmodi esl, et dc- C rie foris siabal el nolebal introire. Quaeaiitem est
linqiiit, cuin sit>proprio judicio condemnalus (Til. illa quae arihuc superest terribilis exspeclaiio judicii,
111).> Uiriusque ergo realus discretionem habens et ignis aemulatio, quaeconsumplura esladvcrsarios?
Spiriitis Siiiictus non in specie ignis, sed in specie Non cnim sola esl illis pcena, quam reccperunt
columbae super Doininum Jesuin apparuit ante glo- jam in hoc sseculo, cadenlcs in orc glndii, et in
riiicaiionem ejtis, et econtra, non in specie columbae, omnes gentcs ducli caplivi. Quae ergo illa est?
sed in specie ignis super aposiolos post glorificaiio- « Ignis, ail ipse Dominus, succensus csi iu fttrorc
ncm ejus. Adhuc eniin qui dicebant verbttm conlra meo, el ardehit usque ad nifeini novissimn (Deul.
Filitim honiinis, de ignoraulia poleraut excusari, el xxxii). > Hsecearierit scnieniiii esl duplicis pceme in
idcirco dcccbat agerc eum, vel paii cuncta in spi- hoc riiclo: «Non rcniittelur ei neqtie in hoc sicctilo,
ritu inansueludinis. Verbi graiia, ttl non consenliret neque in fuiuro; > el justc, qtiia non Iiabcl excusa-
discipulis suis diceutibus : < Magisler, vis dicanius tionem rie peccalo suo quis voliuitaric, iil esi, scien-
ut descenditt ignis de coelo cl 87 consiim.tt eos? > lcr peccans, el, ul ail Aposlolus, Filium Dei cou-
Scd dicerel : c Filins hominis uon venil animas per- culcans, ei saiigiiincm lcslanienli pollutuni riicens,
dere, sed salvarc (Luc. ix). » Atnpliiis aiitem, tit .. et spirilui graliae conlumeliam facicns (llebr. vi).
diceret ilum crucifigereluf : « Pater, ignosce illis, CAPUTXVI.
non cnim sciiiut quid faciiint (ibid. xxiu). > Quomodo psutlere, el qttid psallentlo confileri debea-
CAIUT XV. ntus memorim siiiiciiiutis ejus, el qnod ipsa me-
Item de todem Spiriiu* sanct: judicw, cum illa moriu missio sil Filii Dei dicenlis upttd lsuium :
t Anieqitum fierenl, ibi erain, et ntinc Dominus
Aposloli sententia: t Voluiilurie enim peccan.ibns tnisil meel spirilus ejus. i
nobis posl accepiam nolitinm, verit,ilis, jum non
relinquilur hostia pro peccutis, i Igitur qiiemaJinoduin tlicii, ut supra memoravi-
Usqtie illuc paiienlia et mansueliulo Agni, quain iiins : < Psailite Domiuo sancli ejus, cl conlilcmitii
columba significaverat circa vos, o ovcs riomus iiieinorise sancliiatis ejus ( Psul. xxix),> ctiji;s
Israel, ad quos missus vcneral, unde ctdicebal: psalnii litulus: Psalinus cunticiin dedicalione domus
< Non smn niisstis nisi ari oves quse perieiaitl rio- David, psallaiiuis coucorriiler et conliteamur firiel.-
ratis Israel (Mailh. xv). > Ex lunc vobis peccautibus tcr, lanquam filii resurrectionis, lanquam sac.r.io-
. peccaluin vcslrum iu spirilu blasphemiae reputalur, tes el levitae btijus deriicalionis. Quid psalleiiius,
quod ncqueiu hoc sseculo,neque in fiiluroremiitalur. aul quid confitel iimir? quiri p aileitriocl conliicmlo
Jam cniui noii esl vobis boslia, quippe qtiibus Filitis diccnius? Ntinquiri lioc soliiin qt:ori hic audivimus
197 DE GLORIFIC. TRINTT. ET PROCESS. S. SPIRIT. — LIB IX. 198
eum dicentem : « Exallabo le, Domine Paler, quo- /i reputanlur, juxta illud : « Alrium aulcm quod foris
niam suscepisli me (iMd".)> dicenlem : « Paler in lemplum esl, ejice foras, et ne meliaris illud, quo-
maniistuascommenrio spirilum meum? >(Lnc.XXIII.) niam datum esl Geniihus (Apoc. xi). >
Denique hoc el lolus fere ejusJem psalmi lexlus CAPUT XVII.
iiumanilalis, sive humansc naturae voces sunt, cttjiis De processione
Spiriltts sancti juxla snbsequens ca-
Deus ct Domiiitisest, el Pater cl Spirilus sanclits, pilutum huim : < Non silierunt in deserto cum
cl ipse qui illam sibi unitatem personse assumpsit educerel eos, aquam de oelra proditxit eis, ct scidil
Filius.Aliius psatlimus el confitcmur non aliuJ, seri petram, el (luxeritnt aqum; el de voce exsullalionis
qua istud jubemur anntinliare.
idipsum quod ab ipso accepimus, quod locitius e.>t Libet aliquantulitm progredi pro tenore propositi,
ipse Propheta longe anlequam in carne nasccrclur: ut principio conveniens reatlalur (inis hujus operis
< AcceJiic, inquit, aJ me el auJite, hoc non a
de glorilicalione Trinilalis el proccssione Spiriius
priucijiio loculiis stim in abscouriilo, cx tempore sancii. Ubi dixil: < Et nunc Dominus misit me et
anieqtiam fierenl ibi cram, ci iuinc Dominus tneiis spiritus ejus, >
iiiisil me, cl Spiritus ejtts (Isa. xi.vm). > Abissima exsultalionis paucis inlcrposilis, ait: < In voce
annunliale, auditum hoc facite, afferte
namque esl hxc memoria sanciitalis ejus, cui nc- illud usque ad extrema lerrse. Dicite : Uedemit
cessario ari salutcm noslram conliteamiir, quia < ibi 'B Dominus servum suum Jacob. Non
silierunl in de-
>
eram, inqtiil, ex tempore cujuscunque meminisse serlo cum educeret eos, aquam de petra pro-
poics, imo el < anlcqiiam fiercnl, > subatiriitur cce- duxit eis, et scidit pelram el fluxeruni
Itiin et tei ra. Praemiseral enim paulo anle : t Manus aquae (lsa.
mcafunriavit el dexicra mea mensa XLVHI).> Peira namque isia domus ipsa esi, rie qtia
quoque lerram, Domiuici corporis est, tle
esi ccelos (ibid.), > sive ex lempore ciijTiscuiiqne, loquebamur, lemplum
cujtis resurreclione sermo nobis habebatnr. I)e quo
videlicet, Adse,Noe, vel Abrahse, vel antequam fieret et alius
prophela : Vidi, inqnil, aqttain cgredicn-
ipse Ahraham, vel superiorum quispiam, ibi eram, lem de a lalere dextro (Etech. XLVII),et
ct a principio loculus sum, non in abscondito, sed omnes aritemplo
omni sive in sive in qttos pervenit aqua ista salvi facti sunt.
palam mundo, Moyse, prophe- Et hic el illic,
aqua singulari numero Spirilus san-
lis; imo et superius ad Abraham, sive ad Noe. clus
NihiJ eniin absconrii corum qtiae ftilura erant, te- esl, ea gralia qua tlattir in rcinissioncm pecc;-
el aqua plurali niimero idem spiritus esl,
stanle prophela: < Quia non faciel Dominus Deus loruin;
ea gratia qtta datur in divisiones gratiarum. Ilitjus-
verbum nisi revelaveril Dominus secrelum suum
ad servos prophelas (Amos111).> — < Ibi, inquam, modi aquam sive aqttas de pelra, inqtiil, produxil
eis (Isa. XLVIII),qttia Spirittts sanctiis aqua viva,
eram antequam iieient, el nunc Dominus Deus C
misil me, el Spiritus ejus. i Douiinus, inquam, quam qui biberit, non sitiel unquam, scri « ficl in
eo fons aquae salieiuis in vilam aeternam (Joan. iv);>
Deus, Paler misil me, voluit enitn me carnem in-
nimirum ut de Palre, sic et tle Filio proeeriil.
duere, sive hominem assumere, qui ante saecuia
in figura conligil, quod pelra percussa in
fiecunilumnaturam divinam generavil me, de venlre Ctijus
sitienli poptilo riedit vcl furiit
matris mese vocavil me, el iterum in Jordane unxil deserlo, aqttam Undc ei Apostolus : « Bibebanl atitcni
me et evaugelizare pauperibus misii nie. Et secitn - (Num. xx).
de spirituali conscqncnlc eos pelra, pctra auiein
(l.nn illa prima, el secundum haec novissima: eral Chrislns (/ Cor. x). > — « Vox exstillationis,
« Psalliie Domino, ul sitis sancti ej'its, et memoria
el aiidilum tioc facile,
sanctitaiis ejus (Psal. xxix). > Solemus basilicas inquam; aiinunliale, inquit,
afferle illutl usqite ad cxlrema terrse (lsa. SLVUI).>
niarlyrtim appcllare memorias eorum, pro co qnod esl exsiillalionis Evange-
ibi psallendo et confilendo memoranius inarlyria Vox, inquam, prscriicatio
lii. Unric et nomcn acccpil ut vocarelur Evangeliuni,
illorum. Bene ergo et bic memoriara sanciilalis
bonum nuntium, qtiia veracilcr
Domini islain inielligimus riomum, cujus deriicalio- quori interprelalur
el verum in islo niiniio
ncni psalnuis isle secuiiriiim prsescnlem titiiliitn, | magna cxsultalin, iitagnurn
esl gautliiim, cujns viJelicel, nuniii suniina hxc
qucni supra scripsiinus, inlenriit. Htiic itaqnc rac-
csURedemil Domiuus pnpulum.
moria: sanciiiatis Domini rccte confitemur, dum
CAPUT XVIII.
propter hoc opus memorabile, sanclum Dorainum
praedicamus, laudamus et benedicirnus : sahclum Quod httjtis no« muniifiiclm domits dedicalio fuent
DominiimPalrem qui Filium misil, sancluin Spiri- iltius re:eiis et manufaclm abdicatio, sectnidiiin
itlatn Isaim visionem, qu,i clntnatilibtis Serapliim :
ttini ejus qtti Virginis uierum Filio praparavit, « Sancius, sanclus, sanclus Dominus Deus,i domus
sanclum ipsum Filium' qui in sanciilalc sna homi- implela esl fumo.
nem assiiinpsil. Et quis nisi volunlarie peccans, te, Tandem et illud scicndum, quia liujus non nianu-
o beaia Trinilas, in verbis islis non intelligil: « Et fache rioinus dedicalio, illius manufaciic csl abrii-
nunc Domiuns misit me et spirilus ejus? > Non crgo caiio, qiieinarimoilum ei Apostoltis lesialur, tlicens:
pars illis in dedicalione domtis hitjus, gg seri foris < Reprobalio qttidem est prsecerienlis maiidati pro-
sm:t extra niensuram templi sive regtilam firiei, et pter iufirmitalcro ej'tis el iiiulililatem (Hebr. vn). >
qtiiimvisChristtim confitenJo, itilus cssc viiJeanltir, Jpsam, quam riicimus abdicaiionem, fiinms illc
sicui plcrique baeretici foris sunt et cnm paganis s:gnificabai, quem vidit Isaias : > Claroabant, in-
1<>9 RUPERTl ABBATISTLTTIENSIS 200
quii, serapbim allcr ad allertim, el dicebant: S.tu- A vclabaiil pedes cjtis; quia viJeliccl, quanta cx utro-
ciits, sanclus, sanctiis Domiiius Dcus cxercTuum que Tcstamenlo sauclam Triiiilalem lcslificaiitur
jileita cst otiinis ierra gloria ejus. El coinuiola sunt iiilciUionc ; lanta cl clarilalem divinilalis Clirisii
sitperliminaria carriiuum a voce tlam.nuiiim, cl Filii Dei, cl sacrainentiHn biinianilalis sive Incar-
domus iiuplela esl fumo (Isa. vi). > Sic cnini fu- nalionis cjttc abscoiidiint discrelioiie, vel bis qtti
liirmn crat, el sic faclum csl, queinadmodum lncc non possmit capere, vel maxime his qui non pos-
sacra pra.'iiotavit prophelia. SeJcnle Dominos iper suiii audire prse lormcnto iuvitlise. < Commota siint
solium cxccisuin el elevatum, iri esf, posiquam eniiii, ail, supeiliniiiiaria cardiniiin a voce clainan-
Domiiius Dei Filius asccnriit in ccelinn, el scricl a tiuin, et domus impleia est fumo. > Sediliouem
dexlris Dei, quod nimiruni solium esl cxcclsum. quippe excilaverunl principes el seniores populi
Seraphim, quod interprelalur ardentes sive inten- JiiJicornni, el iiiissos ad se propheias sapienles et
dentes, ler sanctum Duminuin liainavcriiul, id esl, scribas, quoedam occiderunl, quosdaro flagellave-
.>-.;:111i
aposloli afflati Spirilu sanclo per speci ui runl, ct tle civitalc in civitalem perseculi stint
ignis, ui jiini snpradicliim esl, sanclam Triniialem (Maitli. xxui), ct idcirco relicla cst eis domus sua
.praedicavcruut, el ecce gloria prscriicalionishujus, riescrta, fiimo implela prse caeciiate corriis corum
leira pl.ita esl. El si sensus alius esse polcsl, " abjccia. Contpuncti sunt corrie aliqui ex cis, et
liihilomiiitts lamen hic vcrus cst, ct ari rcni magis dixcrunt ad aposiolos : <Qtiid faciemus.viri fraires?
periinel. Dicil enim iti Evangelio sito Joannes: (Aci. II). > Eoium in persona congrue dixit pro-
« Propierea non poleranl cretlcre (Joan. xu), quia ptieta : < Vae mihi quia lacui, quia vir pollulus
itertim dixil Isaias : Excaecavit oculos corum, el labiic ego suin, el iu meriio populi 89 polltiia la-
intluravil corum cor, ul nott videanl oculis, et non bia babeniis cgolialiilo, el Regem Dominum exer-
inlclliganl corde, el coiiveriantur, et sancin eos. > ciliium ego vidi oculis meis (lsa. vi). > Hoc enini
Slalimque subjungiiiir : « Hsecdixii Isaias: Quando fuil dicere uuiHiiqucmque illorum : Vae iiiibi.qtiia
vidil gloriam cjus, cl loculus esl de eo (lsa. vi).> clamando et conseutiendo clauiantibus : < Crucifige,
Eece locus nlii haec Ioetitttsesl Isaias, imo Spirilus crucifige (Joan. xtx), > labia mea polliti, el regcm
siinclns in lsaia. Ubi cniin prsDiiiissuiuesl, < ei do- nteuni Christum, queui vidi oculis uieis, qui venit
mus implela esl fumo. > Puslmodum sic scriplum itt diebus meis, ut proraissiim fucral in Icge ct
cst: < Audiie aiiriienles me, ct noliie inlelligere, et propheiis, negavi anle faciein Pilati (Matth. xxvu).
viriete visiouero, ei nolile cognoscerc. Excaeca cor < El volavit ad me, inquil, unus de seraphim, et in
popttli hujiis, el aures ejus aggrava, ct octtlos ejus „ niaiiu (jus calculus qttem forcipe tuleral de altari,
clittiJe, ne forle viricatoculis suis, el auribusaudiat, el letigit os menm (Isa. vi). > — < Pelrus namque
et corde suo inlelligat, cl eonveriauir ct sanein ail ad illos : Pcenitentiam agiie, et baptizelur iinus-
eura (ibid.). >.Ergn visio Domini sedenlis super so- quisque in noniiue Jesu Chrisii, in reinissioneiii
linni excelsum et elevalum, prophetia crat Dorai- peecatoriitn , el accipietis donum Spiiilus sancti
nicaeascensionis in ccclum. Et quod dicltim esl: Ea (Aci. u). > Recte eniui Pelrus hic inlelligilui unus
quae sub illo eranl, implebanl leniplum, idera est de seraphim, ipse esl enim aposiolorum priinus, et
ac si diceretur : Et dona graiiarum, quse dedil ho- ipsi pne caeteris diciutu esi : < Qiiodcuuque ligave-
ininibus sictit scripium est: « Asccudens in allum ris super lerram, erit ligaium ct in ccelis, el quod-
caplivam «Itix.itcaptivilalein, dedil dona hoininibiis cunque solveiis super lerram, erit solulum et in
(Psal. LXVII) i impleverunl corda credentium qui crelis (MatUi. xvi). > lloc esl quod hic audiinus:
et ipsi templum Dei sutii, propter Christum ltabi- < In manu ejus calculus, > quia polcstas ci riata esl
lanlem per fidcm in cordibus eorum. Supcr liujus- praecipua posl Chiisltiiu, ul crcJeiitibus remissio-
modi lemplum serapbim stabant, id esl, apostoli ct nein peccatoruin operetiir, qiient virielicel calculuin
prophelse ex ulroque testaincnio (Ephes. m), prx- itlem Spirilus sancli gloriam < forcipe tuleral de
emincnics principalum habent, idipsum seniicntes D altari, > id csl de inajcsiale Christi, forcipc, in-
de Trinilate, quae esl tinus Deus, sicut sacrse illo- qitam, itl esl, per egregiam lidem unius cjtisriemque
rum litterae lestautiir, quod est alieriuu clatnare ad Dei el hoimnis Jesu Clirisli. < Et auriivi, inquit,
alterum, el dicere : < Sanctus, sancliis, sanctus vocetn Domini diceutis : Quem mittam, et quis ibit
Dominus Detis, > ulriusque testamcnti pagina, ulra- nobis? (Isa. vi) > ac sidiceret, clprophelas occi-
que scriptura prophelica et evangclica idem de nno deruiit, el persecuti sunt, cl me prophctarum Do-
Crcatore consoual; qui senaria dicrum immcro miitum criicifixerunl. Posl lol experimenta pccca-
creavil oiiinia, el in seplimo sabbalizal, iilud idem lornm eorutn el duri cordis < quem miltam? quis
Sabbalum fidelibus suis, inaxituequc praedicaloribtis ibit nobis? > Ilic, o ler qualerqite beaie prolomar-
verilatis largilurus, ut cum compteverit opera sua lyr Stepiiane (Act. vi), temelipsiim oblulisli spon-
requiescaut el ipsi « aboperihus suis, ail Aposiolus, lanea (ide, fidelissima spe, graliosa charitaic, et
sicul el a suis Dens (Hebr. iv). > — « Scx crgj alae dixisti : Ecce ego, mitle nte. Neque jussits aut mis-
el uni, el scx aiieri (Isa. LXV).>Quol alis volnbant, sus ab homine, vcl per hominem, sed per Spitiitis
tolidem vciabanl faciem ejus, cl totidem, sciliccl, saiicli pleniiiidinein facicbas prodigia c( signa magna
2<H COMMENT.IN JOAN. — EPIST. AD CUNONEM. S09
in populo, ipsos beato» apostolos prseveniensin prse- A nmica conjuncta tibi uni Dco, quemadmodum uxor
iio, primusquc iu Evangelio Christi marlyr, et se- sive dilccta viro suo? Ipsa in nobis audet, el nos per
cuiidum nomen luum coronalus viclor obdormivisli ipsam audemus, quia non aliunde, sed cx ipsa justi
in Domiuo. sumus, et ex ipsa vivimus. Ecce hic quoque, ecce in
CAPUT XIX. nobis <os suum aperuit sapientisc,et lex clemenlha>
in lingtta ejus, et panem oiiosa non comedit (Prov.
De eo quod scriplum est in laudibus mulieris fortis,
id est, sanctmfidei, « uir ejus laudavil eam , i et xxxi). > Surgant igilur filii ejus, et beatissimam
t dute ei de (ructu manuum suarum. i prseriicent eam, ct vir ejus Christus laudel eam,
Ecce, o beata Trinitas, nomen tuum j'uxla propo- neque per hoc minus laudabilis habetur, qtiia nos
situm pro posse glorificavimus, et luam, o sancle secunriitm miseram conditionem fragiles sumus,
Spiritus, processionem, ecce prout ipse dedisti voce roagno quoque Apostolo dicentc : < Habemus llte-
et lilteris proseeuti sumus. Quid dabis praemii? saurttm islum in vasis ficlilibus (// Cor. iv). >Ubi
Audemusenim nos, non autera ex nobis, sed audet surgant ct bealissimam praedicent eam filii ejns?
in nobis mulier fortis prospicere pretium suiim Ubi laudet eam virejus? In portis, iu exitu vitaa
procul, el advocare de ullimis finibus. Quaeest illa prsesenlis secundum ediclum Sapienlise, quod hic
inulier forlis? Nonne fides, per quam Abraham libi habemus : < Dateei defructu manuum suarum, et
complacuit, el oronis electoruni multitudo sic esl laudent eam in porlis opera ejus (Prov. xxxi). >

EPISTOLA EUPERTI NUNCUPATORIA

AD CUNONEM.

(Deest in edilionibus Coloniensihus anni 1533,1566,1577,1598,1602, in edilinne Parisiensi 1638,Veneta


1719: exslat inediiione Operum Rupcrti, annd 1528, curaiue Cochlseo,daia Colonia3,apud Kraiiciscmn
Birchmanii, 2 vol. fol.; legitur prseterea Comiuenlariisin Joannem prsefixa, qtti seorsim proriierunt anno
1526Norimbergae,apuri Joannero Pelreiura, 8°. — Hanc nobis ex eriiiione Norimbergensi exscriplara.
iransmisit D. Henricus Denzinger, in universiiale Herbipolensi theologiae professor.)
Heditaius sum nocte cum corde meo, et exercitabar (Psal. LXXVI).Paler mi Cuno venerande, et mcmoria
digne abba ccenobiiSigebergensis, el medilalionis atque exercilalionis fructus iste videbatur esse, ut scri-
berem. Ecce auiem hoc ipsum quod scripsi quasi fulgor flammaefaclum est mihi et latere me non sinit,
longcque dispares hominum diversorum oculos in me converiit. Illis, quorum forte oculi in zelo malo lip-
piunl etfratcrnse charitatis nesciunt collyrium, omnia nigra et obscura sunt. Eis aulcm, qui octtlos ex be-
nevolenlia lucidos habent, quorum tu, Paler, mihi oplimus es, cuncta, quac scriptito, sicut ex (e et ex
ipsis audio, candiria et bona sunt. Tibi itaque tuisque siroilibus nunc anima mea pro causa et conscienlia
sua illud recilat, qnod de pressuris suis sancla dicit Ecclesia : Nigra SUIR,sed formosa, filim Jerusalem,
ticut tabernacuta Cedar, ticut pellet Salomonis (Cant. \). Quid enim nigrius, quid labernaculis Cedar simi-
lius, qnam illa praesumptionisvanilas, qua elalum me ad scribendum prosiluisse auspicantur? Nam, quia
vox Chrislianaelegis el organum calholicaefidei, Pater Augiisiinus, vocali aique dulci EvangeliuinJoannis
tractatu declamavit, reprehensionem vel derogationem illius esse somniant, quod idem Evangelium, id est
ipsum Dei verbum, post lanlum doctorem ruminare prassiimpsi, inultuinque indignanlur quasi novo homi-
ni, quod aniiquaenobililaii inserere vel eliam praeferreper superbiscspiritum ausus sim.Ego autem testem
me habere confido Deumin animam meam, quia, ul hoc facerem, ul posl talem lanlumque caiholicaepacis
adjulorem lam aliHm tamque divinnni proprio sermone tractarem Evangelium, illa me causa impulii,
qui3 memor /ui Deiel delectalus sum(Psal. LXXVI). Nam.ui ab humanorfiejudicarer aul cognoscerer, mihi,
ul pulo, pro minimoeral (I Cor. iv). llii aulem, quid dicant, quid pro argumeiilo afferant, non habent,
nisi quodaliquiex eis, dilm voiuntsacramentumcorporis et sanguinis Doniini solumniodosignum esse sa-
crserei juxla errorem quondam Berengarii Turonensis, eiiam dictum B. Augusiiiiuin jia fentire pulant,
quod omnino falsum est. Ego.aulem verum corpus Chrisii, quod pronobTs ,lra,Jilum est, et verum esse
decerlo sanguincm, qui pro nobis fususest, sicttt EccleSia catholica;,iei\et. Hpc. qu.ia brobare conati sunt,
beatorae dcrogare Augustiuo conlra illum sentiendo, qtiem in sui error.is patrociiiium Berengarius citare
cousueverat, dicla ejus malo sensu diripiendo. Verum hoc jam fere netno palam profileri aut defendere
atidet, universa sciente Ecclesia calliolica, quia verum corpus et verus sanguis Chrisli est. Aliud est, quod
pro magno criminis argumeiilo in me jaclilant, quia dubilare ausus fui Je Juda proditore, utrum ejusdeni
sacramenti communioniinlerfuisset, sicut idem Pater Augustinus asserit, an non inlerfuisse, sed jam exisse
putandus sit, sicnt S. Hilarius conslanter afiirinal. Hsecest illa, o Paler mi, et o vos omnes filiseJerusalem,
PATBOL.CLXIX. 1
m RUPERTl ABHATIS TUITIENSIS • 804
ba;c esi illa nigreJo magna, qua in oculiseorum nigra sum , inquit anima mea, sicut labemacula Cedar.
Aiuiil roe, arrogamemjei iitcrcriibitilcr cJaium, nullum pali vivere probum clericum (quo nominedesignari
mos esl cujuscunque ordinis vel habiins valenter lilleratuni), nuttum ejusmodi sinere, quin illuni arguara
esse haereiicum. Hoc nimirum esl esse vet dici nigrum sicut tabernaculum Cedar, de quo scriptum est :
Manus ejus conlra omnes, el mamts omnium conlra eum, el e regione universorum fralrum suorum figet la-
bernacula. (Gen. xvi.) Quitl facerem, Paier? Ille mihi veritalem corporis ei sangninis Domini auferre con-
lendebat, hic, alins rioctorum nosirorum scripta cur seque ut prophetarum et apostolorum Scripturas ca-
nonicse aucioritatis esse non dicerem, tngciili odio accusabat. Alius vero Deiiin velle malum prsedicabat,
idemque et alii nonniilli bomineui Christiim, hominem novum.qui'< secundumDeum creatus est(ll Ephes. iv),
. et in unilatem personse ctiin Deo verbo assumpius esi, qiiiqtte anie passionem non solum Patre, verum
eiiam angelis suis secundum huinanilateni minor eral (Psal. vm), nullo lnodo ad sequalitatem Dei perve-
nisse contendebant. De quibus omnibus in illis apologetieis meis suffieienter enarravi, quos ante haec ad
scholasticos ecclesiasticse scientise et fidei scripsi, le, o abbatum dignissime, alqne ipsis testibus el cun-
sciis.quia verissiina retuli.Quid igilur facerem, nisi e regione istorum omniura tabernacula figerem eorum-
que odia graluila pace ipsorura poiiora ducerem? Gratis me impugnenl et labernaciilj mea sicul Cedar ni-
gra esse diclitent, superabil landeim veritas, incujus ore candido judicium meum reposilum esl, quod
pntius formosa sit seciindum fidem el inlentionem anima raea sicat petles Salomonis, quas ille de morluis
aiiimalibus extendil, de illis qui vi perseciitioniiiii propter jusliliam siuil inortificati (llebr. xi). Breviter
iranc libi panrio, quod vel qttomodo seniiens de vivifico corporis el sanguinis Domini sacramento traclave-
rim illa ejusdem Domini verba, quibus sacramenlura illud coinroendal, quoniain cattsariiro supradiclarum
priina hsec erat: Tribus essentisemodis corpus el sanguis Christi est, quario aulem differt. Est etenim no-
mine, re atque effectu; ditTertvcro specie. Esl, inqtiam, nomine, quia summus ccelorum pontifex, qui, ctiin
sil ipsa veriias, nomina non vana rebus pauere solet, adeo fortiier iionien hoc impressit, ut non saltero
diceret: Hoc voceiur corpus meuui, hoc vocelur sanguis nieus, sed : Hoc est, inquit, corvus meum, lnc
est sanguis meus (Mutth. xxVi). Est eliam re, quia liinurura Sanclum sanclorura est, quam vere in illa
spccie, qua traditus ellancealus est, ipsc Sanclits sancloruin est. Est iiibiloiiiiims effecla, quia, quara vere
in illa specie, qua pependit in cruce, remissionem peccaioTiuiioperatus est omnibus qui illum exspecia-
veranl ab origine munriicum firie, sive legalibus sacramentis (ideiomnibus.a jusloAbel usque ad latronem,
quera in crnce confitentera suscepit: lam verein islis speciebus panis et vini eamriem operamr remissio-
nem pcccaioruni omnibus qui ingressi sunt vet ingrediuntur ad eaihdem fidem, poslquam itla species hinc
transivit et sese in ccelum recepil. Quarlo idem specie difien, quod et pliiriuiUniprodesl, non modo ne
color aut sapor sanguuiis liumani liorrorem sumenlibus ulluin faciat, sed ef lit compeienli anlidolo nimia
parentum nostrorum curelnr credulitas. CrediderUnt enim deceptori diabolo in eo qilod non videbant, sci-
licet, quod illi ligno consequendas divinitalis effectivavirtus inesset, et inortui coinedenles sunl. Credamus
cconlra fideli salvatori Deo in eo quod non videmus, scilicet panem et vinum in vcram corporis et san-
guinis transisse substaniiain et comedentes atqtie bibemes vivamus in aeleniura.

90
PROLOGUS RUPERTI
JN EVANGELUM JOANNIS-

Discipulus quem diligebat Jesus, qui el recubuit j^ aoctrina. Et inde tomjmlsui ab omnibu* pene tunt
in coena super peclus ejus (Joan. xx\), verum eidem Asimepiscopis, et indiclo omnibus jejunio, Dontinum
dilectori suo teslimonium perhibel in Evangelio tuo, precalus, ac *ancli Spirilus gratia inebriatu*, hoc
quod tit Chritlu* Filius Dei, id est, quod non tanium Evangelium scripsit, qui omnes hcerelicorumtenebras,
homo, in fute tmculorum natus ex utero Virginis, sed palefacta tubilo veritatis luce, dispulit. Textus vera
ante omnia smcula, Deus ex Deo Patre generqlus *ii.. operit, quia videltcet, talk omnino est, qualem legi-
Et omnis quidem divina Scriplura, diviniut inspirata, timi postulat ordo lestimonii. Nam ascito secumteste
ttstimonium perhibet huic verilati, sed hujus maxime atio, nen minus idoneo, scilicet, Joanne Baptista, ut
hoe proposiium eise, lam causaquam ipse lexius sint tesies duo. Non enim minus quam in ore riiioruni
eperi* manifetle defendit. Causa videticet, quia misto leslium slabil omne verbum (Deut. xix). Ascito ergo
illo in extilium a Demiliano (qui tecundus posl Ne- Jottnne, qui venil in tesiimonium, ut testimonium
ronem Christianorum pertecutor exttitil) irruperant perhiberel de lumine, dicla, tam illius quam *ua,
in Ecclesiam hmretici, quasi in destituta Paslore ovi- frequenler appellal leslimonium, dicent de temeiipto
lia lupi Marcion, Cerinlhus et Ebion, cmterjgueAn- in fine omnium : Hic est discipulus, qui leslimonium
tichristi, qui Chritlum fuisse negantes anle Mariam, perhibet de his, et scripsit hsec, el scimus qtiia
stmplicitatem evangeikx fidei, ververta maculavert verum est iesiimouium ejus (Joan. xxi). Testis
J05 COMMENT.1N JOAN. — LIB. I. 506
itaque Filii Dei singularis hic est atque prmcipuus 1A plari. Nam de eo, qui per munditim viam ad veram
qui in pubtico cmli et terrm auditorio, cum ageretur tendil tapienliam, loquitttr Dtminus per Isaiam : Iste
non tam de terminis aut legibus regni quam de ipsis in excelsis habiiabit, muniraenia saxorum sublimi-
nalalibus regi* noslri, testibus aliis defessis, et a cla- tasejus, panis ei dalus est, aquse ejus fideles sunt.
more cOntradicentiumviolenier oppressis, repente in Regem in decore suo videbunl oculi ejus, cernent
mediumprositivit, et magno vocis evangelicmlonitru, terram de longe (Isa. xxxui). Imo, quod ad rem evi-
terbique coruscantis fulmine, omne concitium vanita- denlius altinet, hic, sicut ad bealum Job, atiis qui-
tis cunclamqueEcclesiam malignantium ubique terra- dem verbis, sed eodem sensu diclum est: Ad prsecep-
rum perlerruit ac dissipavil; aperte prolestans de illo lum Domini eievabilur, ut aquila in arduis ponel ni-
quod Filius unicus et consubstantialis, ac per hoc, dum suum, in pelris manet, et in prseruptis silici-
Itmres legitimus Patris mlerni sit. Nostrm aulem, id bus commoratur atque inaccessis rupibus. Inde
est, pupillorum omnium, quos ille hmredes suos le- contemplalur escam, oculi ejus de longe prospiciunt
slamenlo mterno, per suum sanguinem conscripsit, (Job xxxix). El quidem, hmc omnia Joannes, htiju*
noslrmnimirum spei, qumpericlitabatur tanlis adver- Verbi ac sempiterni principii conlemplalor excelsus,
sariorum derogationibus, lestimonium hoc magnifice magnificeasseculus est. Quia videticetelevatus esl ut
tuffragalur. Quid enim? quomodo ratum erit testa- ] aquila, aperlos inlendens oculos in Divinilalis radios,
mentum (Hebr. ix), quo ccelestem nobis hmreditatem et in ardui* posuil nidum suum, id est, mlerni hujus
legavit, si legitimus ipse possessorcmlinon fuit ? quo- Evangelii sui munimenlum in petris mansit, id est,
modotutem caelumejus possessiofuit, ti ipse de coelo in totiditale veritaiis. Atque inde contemplalusest es-
non venit, ted a Maria inilium sumptit ? Opportune cam, tcilicet illam quam et attingere meruit, hujus
ergo ne*tr<e,ul dtctum ett, ipei fidut hic Tettit sub- Verbi sempilerni gtoriam. Attamen, ticut tupradic-
venit, dum ingenui lestalori* antiqua juraproloquens, tum e*t: Oeuli eju* cernenl terrdm de tonge, ila et
non tolum cmtum,*ed et omnia quae sunt, eju* eite, hic inquit: Oculi ejus de longe prospiciunt. Quia vi-
imo omniaperipsum facta, et sine ipso nihil faclum
deltcet, tic quoque elevata hmc aquila, nec dum per
(Joan. i) ette definit. Nobit igitur, qui tettantes Fi- tpeciem, ted per speculum m senigmate (/ Cor. xm)
lium Dei, Scripturas ttstamur, el in vla testimonio- videt Deum. Nunc enim, inquit, filii Dei sumus,'.;
rutn ejus deleelamur, sicut in omnibus divitiis sed nondum apparuit quid erimus (/ Joen. 111).Licet
(Psai. cxvin), notii» omnibut hoc prmcipue teslimo- auiem pulli ejus lambant sanguincm (Job xxxix), id
nium tcrutandum, et in toto corde exquirendum eil: ett, auditoret ejus cognito taiHum crucifixi Domini
hoc leia anima concupiscendum, alque tuper nurum r<•cruore satknlur, eo quod Divinkati* arcana percipere
et topazion diligendum est. Nam ti evangelici nego- ntqueant; non tamen omninojure reprehendiiur, quod
tiatores sumus, et bonas margarkas qumrimu*, ecce tanltz aquilm votalum aiiquatenu*prospkere conamur.
una preliosa margarita invenla est (Mallh. xm). Nam et putli ideirco in nido suo aluntur, ut pou
Vbi enim ulla, qum majoris pretii sil, reperiri potetl ? malrem itiam quandoque ad eamdem evslent escam. *'
Hanc animarum verus amator Deus, dileclm Joannis Igilur alta mysteria, qum in hoc tplendere Evangelii/
animm, pro monumenloditectionis prmcipum, fixit in velut grandit aqutla,pervolavit magnui doclor Augus-
pectore. Ut Verbum, quod Maria Virgo tola prolulil tinus, nos eadcm quidem via, sed non omnino eitdem
in carne, ipsum hujus socia virginilas, prm omnibu* vestigiis subsequi enilcrnur. Nam ilte quidem alta
tancli*, viva mortalibus promeret voee. Danda ergo monlium pcrvotai tacumma; no* inlerdum el circa
tunl omnia, ul hmc sola margarita comparari queat, radtces imes occupabimur. llle prmcelsm arboris su-
omnetque carnalium sordet affectuum, ab ocutit cor- periora qumquepoma carpere fe*linat; nos terrce quo-
dit abslergendwsunt eis, qui in schola Chritti vene- que proximos, quot parvulis reliquil, atlingere coita-
rabilibut ttudent lillerit: ut hanc aliquatenus valeant bimur evangelicmlitlerm ramutculoi. Vl, quia gran-
aquilam prosequi, quam cordis munditia juvit, ut dioribus ir. alta mytteriorum exptanationetatufactnm
claritatem solis mterni ptut cmteris divinm viiionis est, nunc parvis, id esl, notlri timitibut, continuatio
animatibut, irreverberala potsint menti* acie contem. £3quoque litterm *ubvenial.

R. D. D. RUPERTI
ABBATIS TUITIENSIS

!N EVAiWIUM S. JOANNIS HENTARIOBUH

LIRRI XIV.

LIBER PRIMUS
91 i In principio erat Yerbum. > Ecce « Yeritas D gine assumcns, ut nos a diabolo liberaret, eadcm rie
«luaide lerraorta esl(Ptal. Lxxxrv),>carnem dc Yir- virginaliJoaunis anima generatur- vocem corpoream
207 HUPERTl ABBATISTUTIENSIS 508
induens, ul pro nobis conlra omnera hscrcticarapra- A Palrem, et Filium, et Spirilum sanclum unam tan-
vitatem dimicet. Qui enim de corde suo « verbum tniii, non tres esse personas asserebani. Ail eniin
bonum eruciavit (Psal. XLIV)> in uleruro virgiuis, evirienler: < El Yerbum eral apttd Deuin. > Ut de
ut Deus invisibilis, visibilis el verus homo fieret; personis non dubites, dum alteram auriis esse vet
ipse castis complexibus suis ascitam dilecti Joannis fuisse apud alteram: magnifice liiijus Verbi dignila-
animam eodem Yerbo impraegnavit,ut verbum inef- tem insinuat, dicendo : < Eral apud Deum. > Nam
fabile, per vocem lilleramque ejus, audibile el inlel- < aptul Deum erat, > quiil est, nisi in magno
ligibiie procederet. Ail ergo ; < ln nrincipio erat erat honore, in suiuma dignitate, in magna dile-
Vcrbum, >Iiaque non recentem adoramus Dominum, clione? < Eral apud Deum, > sed non, quemadmo-
sicul Cerinlhus, Marcion alque Ebion caeteriqueAn- dum apud divitem aurum suum. Nam apud divitem
'tichristi roeniiti sunt,falsum quippeestquoddixerunt, aurum esl in arca, non in ipsius subslanlia miseraal-
ante Mariaranon exslitisse Chrislum. Christus enim, que viliosa, fortassis et leprosa. Erat autem apud
qui nunc boino est in (ine saeculorum,in principio et Dcum quomodoapud sapienteni sapientia, apud for-
ante sseculaerat Verbum.Nonerat lolum, quod uunc [} tem forlitudo. Nam per bealum Job diciiur : < Aptid
est, scilicet caro et verbum, sed erat tantummodo ipsum est sapienlia el foriiludo (Job xu). > Anrum
Vcrbum. Nuuc geminaegigas subslanlise duplicisque divilis, in marsiipio ejus. Verbuin Iiei iu corde ejus.
operationis una persona esl : in principio autem, Yere ergo Verbum eral apud Deum.Jara vero, sicut
jnius subslaittiaeum>isqueoperationis Verbum erat. personas riisliiixit, dicendo :« El Verbum erat apud
Christus igilur anle Mariam erat, quia, « inprin- Deum; > sic cconlra subslauliam eonjungii, sub-
cipio Verbuuieral. > Verbum aulem hic, non pucri- dendo : < Et Deus erat Verbuin. > Substanliam
liter, id esi.juxta etymologiam nominis, accipien- quippe breviter unam esse leslalus esl in duabtis
dura esi, scilicci sicttt apud Donaliiin pueri accepi- persouis, Dei et Yerbi sui. Quod segre ferunt Sa-
oius verbuin tlici, eo quod verheraio aere plectro- belliani, moleste accipiuut Ariani. Nain illi quidem,
que linguas fonneiur. Nam verbiun ejusraodi per id est Sabelliani, mallent ut dixissel, Dei et Yerbi
aerem sonando Iransit. < Verbum anlcm, > quod in sui, sicut unam subsiantiam, sic unam eamdemque
principio scilicel antc ipsum aerem el anle omnia esse personam : isli aulem, 92 id esi Ariani, sicut
quae facla sunt, eral, <maucl in seierntim(Isa. XL).i duas personas, ita nihilominusJuas ac diversas vel-
Hoc eicnim Verbuni ralio perpetua cst, sapienlia lcni cum expressisse substantias. Solum enim Pa-
sempiterna esl, inlellectus incoinprebensibilis est, trem esse Deum vel Creatorem ; Filium vero, crea-
veritas incominutabilisesl. Cuin aulero apud nos, lain luram esse
volunt, licet magnam alque excellentem.
de arliculata voce, quam de tacilo animi consilio
Sed verilas prsesenlis teslimonii, tanquam vox ful-
verbum sequivoce prxdiceiur, cur non ipsa raiio
verberal ulrinquc terram, iri est,
«cmpiierna rccte Verbuin dicatur; unde nobis inest guranlis tonilrtii,
rationaliias, id est univcrsa, quae nobis suppciii, iilrarumqtie parlium cauterialam aeque confundit
verba facieurii faculias. < Noliie ergo pueri eflhi conscienliam (/ Tim. iv). Exsiillent igitur Homou-
sensibiis,i iuquitApostolus(/ Cor. xiv).QtiiaVerbum, siani.iJesi, confessores consubstanlialilalis, neque
eisi noii aereum, id esl, verberato aere formaium; confunrientespersonas, neque subsianiiam separan-
Verbuin, inquam, elsi non alfcctivum, ut verba no- les; scilicei, riuas quidein persouas, sed iinain Pa-
stra sunl, aul [alias al] subslanliale, inquam, Chri- Uis el Verbi suhslaniiam, cum tanli leslis suffra-
4lus« in priucipio eral Verbuni. >Ubi aiitem eral hoc gatione, conlilenies. < Deus > enim, inquil, < eral
Verbura? Quiseratlocusejus? «Nescilhomp preiitini Verbum. > Protinus una sententia perpulchre com-
'ejus, > sicul per bealtiin Job riicitur (Job XXVIII) : D pleclitur ciincla, quae in tribus jam riiclis exprcssit
revelanle auteni Spirilu. paulalim cognoscitur per proposilionibus. < Hoe, inquit, erat in prinripio
ea quie sequunlur, el primum per iri quod quasi apuri Deuin. > Qitiri landcm provenit ex eo quori
loctts ejus, ttbi jam tunc in principio ftierit, ostenrii- Verbuni erat apud Deura? vel curnon maluilEvan-
lur, ctun subdilur :« Et Yerbum eral apud Deuin. > gelisia riicere : Erat in Deo Yerbum, sed ait, imo et
Ecce sagiilse Doinini islae sunt, quarum in luce secundo repelivit : < Erat apud Dcuin?Hac > enim
isnus; baacfulgurans cjus basiaest, cujtis in splen- posiiiiinctiln, significal magnum aliquod se inten-
dore gradimur, sicul ei per propbelam diclum est: dere ucgotiuin. Nain ct nos quotics iia loquentcs
< In luce sagilturum luartim ihunl, in splendore ful- dicimus, personam aliquam apud aliam esse perso-
gnranlis hasiae Uise.(Habac.m).> Namejus senlentiae nam, in eo proprietas locutionis est, si significare
sagilla, quam primum jecil, eos oinnes bsereiicos vclimus cerlum aliquod interesse negntium. QuiJ
cotifixit, qui diversis qiiiriem blasphemiis, sed pari ergo inler ulrumque, meriianle ulriusqne bonilate,
spiritu malignilalis, Chrislumanle Mariam sienl jam convenit ? Sequilur : <Omnia per ipstim facla siint. >
«IScttimest fuisse negabant. Hac aniem sequemi, Hoc planc propier ulriusque bonitatem, quae est
Palripassistuospercutil, qui Trinitalem abnegantcs, Spirilus sanclus.effectura est.Nam, si quceras: qu»8
a<)9 COMM.ENT.1N JOAN. — LIB. I. 2!«
oiiinia feceril? responriebitttr : Dcus. Si qua>ras: per A mala nonesl. Explosa crgo est fabuta Manichaeoruiu
quiri? ecce habes : per ipsum, scilicct Verbttm. Si de malo principio, vel de lota, nescio qua , geme tc-
inlerrogas : quare? respontletur: quia bontis esl. Et iiebrarum. Quia, siculjam diclura est, < omnia per
bsec tota Triniias est. < Omnia, inquit, p.-r ipsum ipstiin facta sunl, et sine ipso factum est uihil. >
facta sunt. > 0 quauta laude, quautu vencratione Seqitilur :
riignum esl hoc verbum pcr quori omnia faeta stiul! « Qttod facltun csi, in ipso vila erat. > Aribttc ni-
Benevoli speclatores levant oculos cordis el corpo- hilominus ntolesli veritalis interpeilalores urgera
ris, ad pulchritudinem eoruro quse facla sunt, visi- solenl, maxime hi, qui niiinrium Deo coaeleruiini, ut
biiiiiui et iuvisibilitim, cl attenle consideranies corde jam riictiim est, fuisse stispicati siinl, et riicere : l.iir
ci ore coiitiamaiit : Magniun atque pulehruin esse nova Deo voluntas inciriii? cur novuni coiisilitun
ariifieis Dei ingeniuui, quod non-esl aliud, nisi hoc iniil? Nam si post infinilas irlernitaiis stiae moras,
Verbum, per quod lanta, tani pulclira facla suut: fecit quandoque niuiuhiin, nova voliintas esl, uo-
< Per ipsuiii eitim oiiinia facta sunt. > Nam el alia viimqiie consilium, saiisque lioc evidens esl iiutla-
Scriplura testatur : < Quia ipse dixit etfaclasunt; bilitaiis ejus indicium. Iiein, si constat ante Mariatn
ipse manriavil et creala sunl (Psai. xxxu), > scilicet cxstitisseChristutn, el< ouuiia peripsum facla sunl, >
ea, qiue ad laudein Crcatoris invilabanl: omncs an- •* unde nova volimias, ut post lot annorum millia,
geli ejus, omnes virtutcs ejus, soi el liina, stellseel veniret ad rcparalionem hnminum? Imo, si ciitn fa-
luiuen, coeli ccelorutn, et oiimia qusc in eis sttiil; cercl munrium, et formarel protoplasluni, salvuin
terra, ei omnia quae iu ea siint; mare, el omnia voluit esse genus humanum, cur non proviriit, vel
quae in eo suni (Psal. CXLVIII).Dixil ipse, ut alia prsecavit, ne incurrerel perJilionis naufragiuro?Nam
quoque Scriptura testis est: <Fial iux et fac.Uesl lux; alierum quiJem mutabilitalis, alterum imprudentiae
riixit: Fial lirmameiilum, cl factuin esl (Genes. i); > poiesl argui. Has quoque parles contenlionis ariver-
dixit et de singulis canerorum: Fiat, cl facta situt; ste, veriias unriique oculata, tanqiiam renascenlia
per Verbum ergo facta siinl, quia dicendo facla succiriil hyJrae capita : subjiingemlo(sicut sapientiae
sunt. Dicendo autera non elementati sono, vel voce iiiaje.staiem riecet) iranqiiille ac breviter : « Quod
corporea ^Dettsenim spirilus esl), sed eo modo lo- facitini est, in ipso vila eral. > Sensus iste esl :
quendi, quo anima tua, quicunque es homo, quam QitiJquiri factuin esl, antequam fierel, in ipsius erat
ille fecit ad imagineni suam, laciiam, quum libel, praescientia, quaevidelicet prsescienlia 11011 est aliud
formai loquelam. qiiam vita. Divinilati iianit|iie non est aliud vivere,
Allende quicunque fiiius lucis es, et sicut tetas {„ aliud seire; nec aliud esl in Deo, vivens sapientia
aranearum, ea conlemne, qusc filii nociis, iri est qtiam sapiens vila. Aliler aulcm est in anima : iiain
philosophi hujus saeculi, somniarunl. Dixerunl eniin vivit quidem subslantialiter, sapit aulem accidenta-
uiaieriaiii ex qua cuncta ficrenl (quam etiam appel- liter, Deus vero tam vivit quam sapit subsianliali-
laverunl Hylen) non a Dco crealam, sed Deo fuisse ter; nihil enim accidenliiim in Divinilatem caJere
consempilernam; qua Deus sil usus, ut arlifex liguo potest. Igilur vila, id esl, vilalis omniiim , quae fa-
ulilur, riiim munduin isliiin conderel sibi coseler- cturus eral,jam in ipso erat a principio seicnlia,
uum. Qui etiam formulas fuisse finxeruiil, quas di- Yerutn esl, probabile est, necessaritim est. Naim*'
cunl Ideas, quibus iiitendens, ad earum cuncia fa- unJe hoc habet anima ralionalis, ui cum fabrili vel
cerei imitationem. Haecergo contemne, Verbi seterni architectonica quiJpiam compoiieitdum est slruclu-
culior et aguitor. Qttia non sic babet verilas, sed ra, prius lotum illud apuri se intiis videai in arle
< oniuia peripsura faclastiul, > et in hoc priitcipio, quam foris exhibeat in opere? Si enim arcam, vcl
id est, in hoc Verbo, creavit Deus coaluni cl lerram, ainphe domus fabricam slruere velit, ejus apud se
etoinnia,quaeineis sunl. Igiiurabeo quod infirmiira prius versat imaginem; jantque niens ct cogitatio
est Dei, a naiivitate carnis, ab angustiis prsesepis, liilis est, qtialis postmoritim malerialis silus operis
ab oroni condilioue mortalitatis, leva sursum oculos 0 visendus cst. Recle ergo riicas : Quia quod facien-
meiilis supra Marinm (quae, el ipsa sine dubio per dutn est, jaminiiieiileariifuis vitaesi. Unde, quaeso,
nisi quia creavit Dens
ipsum inler omnia facla esl) et ex eo quod < omnia lioehabet anima rationalis,
ad imaginem Dei crea-
per ipsuro facla sunt, > anliqnilaiero Chrisli, ina- hominem ad imaginem suam,
aulein Dci, splendorque, ut ait
jesialem Verbi Dei, fideliler seslima, quisquis non- vit illum? lraago esl
dumaudiia.vel intellecta verilatelanti Tesiis, Cbri- Aposiolus (Hebr. i), et figura stibsiantia; ejus
slum anle Mariam non exstiiisse suspicabaris. Qui hoe Verbuin, hic Filius rie Deo Iteus, figura virieli-
similitudinem dictus. Quia Pater cum hoc
quanta intenlione dixeiii, « omnia per ipsum facta cel pcr vel ebur, et
sunl, > acii repeiiiione prolinus iuculcat, cum sub- Yerbo sic unus est Deus, sicut aurum
uiiuin esse dignosci-
jungit: « Ei sine ipso faclum esl niliil. >— «Nihil,> imago regis in eo, sigillum
vero secundum exteriorem hominein,
inquit, « sine ipso faclum esl, > nulla natura, nulla lur. Nec sed se-
subslanlia, nulla omniuo, quamlibet maia. Nulla 93 sicut btiroaniforroii suspicali sunt,
enim mala per naturam; nulla mala nisi per acce- cundura intcriorem nos hac figura signali sumus.
vel disciplinie
deniem malitiam. Nam et diabolus per vilium qui- Unde e>.ralionales, id est, doctrinse
dem malus esl, sed subsl3ntia ejus,. pcr naturam perceplibilcs sumiis. Si ergo lam pulchra sunt ra-
211 RUPERTI ABBATIS TUITIENSIS 912
tionis lineamenta in ea quae formata est, anima, \ In hoc, ut dictum est, nonnulla simililudo esl. Nani
quara clara, quam certa esl ipsa Ratio divina? quse quid surous nos, nisi magni musici Dei, qusedam
non est formata, sed ipsa forma. Si ideo vivaciter instrumenta? Unde et in citharis et inorganis (Psal.
arlis suse compos est umbra, nonne multo magis in CL), quse profecto corda et corpora nosira stint,
proposito vel opere suo, provida ct conslans esl ipsa Dominum laudare jubemur. Ipse quoque Dominus
Yeritas? Plane incomparabiliter constantius alque nosler, musicum Dei Patris maxime instruroenlum
perfectius omnium, quae facienda erant, in boc est : cui dicit idem Pater, dum secundum corpus
Yerbo vivebat ordovel natura. Nec solum noverat in sepulcro jacet : Exsurge, gtoria mea; exstirge
ab inilio quae vel qualiler omnia conderet suoque psallerium et cithara (Psal. LVI).>Imo totus muiidus
statu siflgula disponeret, sed etiam quacdamperdita, divinse laudis instrumentum est, ticet solus homo
qualiter suam gloriam recuperaret. Inde est, quod vet angelus laudem Dei decantare sciat : sicut in
suum certum servat omnis nalura cursum, nibilque citharis, sola chorda, sed non sine ligno, modum
sil sub sole novum (Eccte. i). Quia videlicet semel canlilenae personat. Igitur, qneinadmodum natura
de imrouiabili voiuntale posuit prseceplum, semelet musbse in anima musicivita est, quain insirumento
« siinul omnia creavit, qui vivit in aeternum (Eccle. ars imitata est, sic tolius mundi compositio, qui, ut
XVIII). > Sic oninino insuperabilis manet altiludo Bj'am dictum est, divinae lauriis' insirumenliim esl
divini consilii, quod habnit super salutem generis priusquam fierei, in hoc Verbo viia eral, de qua et
liumani. Necenim eleclos alios vocavil, juslificavit subditur : < Et vila erat lux bominum. > Haec, in-
el magnificavit, quaraquosanle ssecula prsescivit quil, vila, qii3eerat hoc Verbtim per quod omnia
ct prsedeslinavit (Rom. vm); neque tanquam prse- facia snnt, haecraliosempiterna, luxest hominum,
veiilus aul circumvenlus a diabolo, novum aliquid scilicet optimaepartis omnium, quaefaeia suni, quia
excogitavit, quanrio hoc Yerbum misit incarnari, videlice.tsolam in hoe visibili mundo illuminat hu-
sed sic prsefinilum est, sic oranino, quia pulchrum manaro naturam, id cst, cum super orania quaefaela
ei speciosum erat, ante Patrem complacitum est; ut sunt, luceai, suam ipsius imaginem in sola expriinit
inler iniinieitias adversantis diaboii, semper in me- Iiominis anima. Omnium enim quse facla sunt, alta
lius saluii nostrae prospiciens, usque ad summum quidem sunt, utlapides; alia ei sunt et vivunt, ut
suse disposiiionis beneficentia divina perveniret. arbores; alia vero sunt, el vivunt, et sentiunt, ut
Quid ergo impotentise vel teroerilatis Deum arguis, pecora. Homo autem posl angelum solus iti hoc ho-
haeretica temerilas? Quod faclum est, hic subdistin- nore est posilus, quod ad qttaerenriumet invenien-
fne, ac deinde subinfer : « In ipso, > scilicet Yerbo, dum Creatorem suum faclus est idoneus. Ergo quod
« viia erat. >Vel certe, ut jam secundura Scripturam ' ait: Vila haecerat, vet est lux hominum, lale est ac
aliam loquar, quod faclum est, spectabilis atque sidiceret:Ralionalitatis Iticem soliimpertitnestnatu-
deliciosus coraro sapientise suaeDeo ludus erat. Sic raehominum. Quod cura itasil, potuil dicere: Etsic
enim dieit ipsa, quaeesl hoc Dei Verbum, Sapienlia: vila eral angeiorum pariler et bominuro. Ulraroque
< Doroinus possedit me ab initio viarum, anlequam enimnaturam, scilicet angelicam pariler et huma-
quidquam faceret a prineipio, etab aeterno ordinala nam, splendiriseralionis nobilitas iilustravil; quam
sum. > Et post pauca : < Et delectabar, inquit, pcr exinde percepimus, qtiod, ut supradictum est, fecit
singulos dies ludens coram eo omni lempore, lu- Deus hominem ad imaginem et simitiludinem suam.
dens in orbe lerrarum; et delicise roese, csse cum Yerum non angelis sed solis bominibus Evangelium
filiis hominum (Prov. vm). > Ludus iste ineffabilis scribilur, nec enim propter angelos, sed propter
est divinse bonitatis jiicunditas , qua jam Creaior, horoines tantum venit Chrislus, quem qui non re-
antequam quidquam faceret detectabalur in Verbo ceperunt, in hoc maxirae Evangelio, et in cseleris
suo, in sapienlia sua. Magna sunt haec, alta sunt apostolorum diciis aigiiuntiir, arguente per illos
hsec. Et horum quidero sensuum majeslas morlalium sancto Spiritu, juxta quod de illo loquens ipse
oculos, velut clarilas solis, reverberat. Atiameii jQ Christus : < llle, inquit, arguet mundum de peccato,
corumdem similitudo nonnullam, tanquam solis quia non crediderunt in me (Joan. xvi). >Bene ergo
iraago, quse perspici possit in aqua, noslrae naturae diclnm est nune, lux hominum tantum. Nam de
subrutilat, verbi gralia : Ecce musicus inslrumenta angelis ad praesens non perlinel ncgolium. El lux
quselibet ex arte componit; cenisque ac sibimet hominum.universaliler dictura esl, id est, bonorum
cognilis dimensa numeris, vocum inlervalla discri- pariter et inalorum Quia videlicet seque, lam boni
minans, flatu vel pulsu.concitatum sonura inanima- quani mali, in noc lucent, quod ralionaies sunt.
tse rei, raiionem sibi insiiara imitari corapellit. Nam, licet homo malus peccando obtenebr.etur
Quid ergo? nonne antequam inslrumenla compone- fiatque noclis atque tenebrarum fillus : non lamen
ret, adcrat ludens in menie et voce ejus musica ? ea, qua pecora praecellit, rationis Itice privatur. Esi
ludens in diversitate vet dislinctione modorum; et et alia lux (/ Thets. \), quse per maiitise lenebras
deliciae ejus multoruro suavitate canluum? Una poluit vei potest iimitti; scilicet, gioria siinililudinis
fuerat, una nihilominus et nunc est musica, ni- Dei. Fecit enim Deus hominem, non solumad ima-
hilque crescit aut se multipiicat, quamlibet roultas ginem, sedeliam ad simililudinem suam. Ad ima-
ad canendum voluptas cantoris comportet citharas. ginem videlicei,in eo,quod rationalem etcelernum;
215 COMMENT.IN JOA.N. — LIB. 1. 214
ad siiniiilud-inemvero, in co quod suae bonitatis £i Joannis (JOSEPH. De antiq, tib. x\m,cap. x), mlracii-
imitatorem fecileum. Et hanc quiitem similitudiuis lum nalivitalis et sanclitatis vilae mirabilis, Jignilas
Dei luceiu tunc !amiliil, quando pcccando Creatoris prsedicationis, vel auctorilas baplisraalis, lestimo-
unitalionem dcserit. llla aulem, quaro habelex ima- nium quoque quod Christo perhibuit (toan. i), et
gine Dei, ralionis. claritaie lttcere non desinil. Et per eausa raorlis. Qtii ipse quideni nihil scripsit, sed
illam redarguilur a Deo, qui etiam in hoc < solero cum tantus esset, ut Christus poluisset seslimari,
suum facil oriri super bonoset malos (Matth. \), > quid dixerit, quem digito ostenrierit, totus orbis
quod ralionis luce nec bonos prival nec malos: Lux auriivit, et hic sonus ejus in oronem terram exivit.
igitur boroinum est etiam malorum, propter- quod Hunc ergo lesiem tam idoneum.hic ditectus Cbrisio
iiiexcusabiles sunt (ftom. i). Unde et sequilur : Joannes assumil secum, ul in ore dttorum testium
i Ei lux in tenebris lucel, et tenebrse eam non legitime slet hoc fidei verbura (Deut. xvn) digue-
comprehenderunt. > Ltix, inquil, sciiicet, discreiio que frequens praestetur audiiorium, tam propter te-
supradiciae rationis, lucel in tenebris, id est, in slium vitam qnam propter lestimoniorum consian-
eoiiscienlia illorum, qui miile agendo tenebrse facli tiam, cum qtiibus huitc assumit; alternatim posi-
suui. Nam, ut de Judaeis laceara, qui cuni ralionis turus nunc sua, nunc illius verba, Christo tesli-
h:ce, lucernam quoque liabuerunt sacrae Scriplurae, ]3 monium perhibentis (Joan. vm). Hoc modo osten-
dc geuiilibus ejusraodi lucein non habeniibus dick dens ante omnia, quis vel qualis fuerit. < Fuil ho-
Aposlolus : < Quia qupd uoUiniesi Dei, manifeslum mo missus a Deo, cui nomen eral Joannes. >
est in illis;Deus euitn illis revelavit. Invisibiiia Proinde cum de Verbiaeternitateloquens, Evange-
enim ejus a creaiura niunrii, per eaquse facia sunt, lista dixerit: Erat el Erat; lumc : Fuit homo dicil
intellecta 94 coiispiciuulur (Rom. \). i Lnx ergo delorla in praeteritum perfectumtempiisdicliuncuia.
rationis esl, quse lucel in anamlibel profiinilis pec- Naxn, quia Yerbi esse nec ccepii-nec desiit; htijus
caloxum. lenfihris.JSedJucem hanc in seipsis lueeu- auleiii hominis Joannis, utpoie defnncti j'aro, esse
teui.cuni tenebrae essent, non comprehetiderunl, prseieriit; j'ara diu quippe recte homo esse diciiur,
quia videlicet cum cognovLssenl Deum, non sicut quanditi caro est ettm aiiima rationali; prudenler
Detim glorificaverunt, aui gratias egerunt. Amplius ergo, et proprie de illo Erat, de hoc dicium est,
aulem.rei sunl Jtirisei. Quia cuin lam naluralis ra- Fuit : « Etenimcoeli peribunt, (u atitem permanes ,
iionis judicio quam sacrae legis testinionio, lucem. inqtiil Psalmista, elomnes sicul vestiraenturo vete-
verara possenl agnoscere piieseniem, magis obltjiie-. rascent, et sicut opertorium mulabis eos, et muta-
Ijrali sunl, et non cognoverunt eam:. Clauscrunt , lninliir. Tu auiem iriem ipsc es, etanni lui non rie-
quippe oculos suos, ne virier-eut; ct aures suas com- ^* ficient (Psal. ci).> — «Fuilergo, inquit, bomomissus
picsseiiint, ne aiidirciit (Isa. xxxu; Act. xxvni); el a Dco, cui nomen erai Joannes. > Singula verba,
oiunino inielligere iiojticruut, iil bene agerent (Psal. qnusi statera, ponderanda sunt, quia videticel de
xx.xv).Ecce signuin, cui coitlradicebaiur (Luc. \i),, thesauris sapientise prodeunt; cuj'us dicla tunc gra-
q.iaiitis fragoribus iutonanlis verilatis defenriiturL vioris ponderis habentur, quando supervacue pro-
Quid spiritus immundi conira biscere possunl ab in- lata nsn videntur, praeseriim in tanto lanquam
lerioribus haereticoruni, prorepentes in niodum ra- prsecipuo ncgotio, ubi maximesemetipsam roajestas
narum? Yerumlamen alii supersunlhosles el contra- verilatis agnoscei-e debel, ne effluere dignelur
dictores hujus signi, scilicet Judaei, qui tauquam verbis inaniier eadentibus. Cum autero sic dici po-
suh alio ccclo posiiinon lcrrentur, quia non audiiint tuisset : « Venit Joannes in leslimonium, > super-
fragorein hujtis loiiilrui.Narahxrelici quidem, quasi tltte virielur sic prolalum : «Fuit homo missus a Deo,
dc suo ccelo fiiliiiiiiauiur, dtim sequaces aposlolorum ctii nonien erat Joannes; hic venil iiv tesliinoiHum, >
se esse siniulautes (aliter enim non auriierunl, nisi siquidem et alii prophclse liomines fueruul el om-
aposiolici csse putarenlur), siinulajiles crgo. apo- nes a Deo missi sunt, et nomine Joannis mutli ho-
slolicaro se lenere ved profeire doctrinam , tanti rj mines aequevocati sunl. Diligcntius ergo pensanda
iipostoli teslimonio desuper, uladversarii, feriunlur. sttnt, quia non exili elocutione, sed grandi declama-
Ai vero JuJaei, tanquam sub alio climate suiit. Quia lioneprolalasunt. Virielicellali in locovelcausa sic
Chrisii aposlolos non recipiunt (Luc.\\) el propler- nominalus bomofuit, mukum suscipiendus, longe
ca, uihil ad eos pertinet, nili.il cos inovet, quod. dissitnilis lioniinibus nittltis; utpote quo niajor inter
tanlain gloriam Dei nostrum annuniial lii inameii- naios mulierum nemo surrexii; adeo magnus, ut
lum. Quitl ergo? Nnnquid excusabiles ertint? Nunr longe ante pcr prophelam, angelus riictu*sit. «Hi«
quid noo uudieriini, vei se audisse dissinuilare po- esienim, inquil Deus, de quo scriplum est : Ecce
luerunt? Itno ptiuti audieruni, non unriecunque sed railto angehim meum qui prseparabil viam anle
ex ore ejus, quein iiec abscondere nec refellere faciem raeam (Matth. xi; Marc. I; Malach. m). i
ullalenus possunt. Audierunt q.uippe per Joannem Horao igiiur excellens et iuclylus, ore rotundo,
Raptislam quem omnes sciuiit esse prophetam, plenaque Evangelii voce, in oinnium contenlionem
cujus non ex honiinibus sed dc ccelo.fuisse teslimo- hominuin merito protiiinliandus. Missus, inquit, a
nium, negareipsi ncqueunt. Celebratum est eniin Deo. Et prophelse orones a Deo niissi sunt; nam si
et.i 'psorum historiographis nonien merilumqtie a Deo ini« non siint, a semetipsis veneruHK Et si
815 RUPERTl ABBATISTUITIENSIS «16
a semelipsis venerunt, et a semelipsis locuti sunt,. A venit in lesiimonium, ut leslimonium perhiberet de
fures sunt el latrones (Joan x). Sed absit hoc a lumine, ut omnes crederent per illiim. >Ilic, inqnit,
prseconibus verilalis! absit ab his, ad quos faclus tam niagnus, tam exspectabilis [speclabilis], ad boc
cst sermo Dei, de quibus Spirilus sanclus : < Ego, i veiiil, ad hoc factus vel natus csl, ad hoc posilus in
iitquit, < dixi : Dii eslis, el filii Excelsi omnes sublimi, ut ab omnibus visus, a cunciis audiius,
(Psat. LXXXI).> Igiiur et sancti propbelae omnes a leslimonium perhibereldelumine, virielicetarivcrsus
Deomissi sunt, quia cum Verbo Dei omnes vene- tenebras, qtiae, ut supra diciuni cst, liiccniem in
runt. Quid ergo dignum habel singulari tantae enun- semetipsis iucem noiuerunl comprehendere, dicen-
tiationis prseconio, quod fuil liic honio missus a tes : i Nonoe hic est filius fabri (Maith. sm ; Luc.
Deo? Mtilium per omnem raodum. Primiim quiriera IV). > < Qnomodo ergo iiiinc riicit : Quia de coelo
quia dies aliorum, qui missi sunt, < velociorescur- descendi? > (Joan. vi; Marc. w.) Atlversus eos isie
sore fuerunl (Job \x). > Quia videlicet cum sit eur- teslimonium perhibere venil, quod is ipse csset Lux
sorispfficium, vel lanlillum exspectare donec vi- horainum, quod esset unigcniius Dei Filius, < per
deat quid nuiitiel eis ad quos recursurus cst, illi quem omnia facta sunt. >Et quiriempropheiaeomnes
pritts hinc pcr viam univcrsae carnis recurrerunt. de hoc eodem lumine leslimonium perhibuerunt.
quain prsestolaium Domini videre mererenlur ad- B Sed differt aique praeceilit hujiis tesiimonimn in eo
venliim. Hic autcm eo tempore missus est, quo illum maxime, quod illi venlurutn esse testati sunt: hic,
videre possel; iia, ut eumdcm vivens vivenlibus jam advenisse lestificans, digiio quoque (nc de per-
digito oslenrierel; morluus tnorluis apud inferos sona ejus dubilarclur) prsesenlera ostendit, dicens :
paulo posi adful.urum nunliaret. Deinde sic raissus < Ecce Agnus Dei: Hic eral qticm dixi (Joan. i). >
est, ut supra nalurain venirel, natus ex ulero se- Quo autein indigebal Lux horainura vel quod sibi
nectutis et slcrili (quod non naitirse usus, scd solius prospiciebat cmolumeutum, ul in convenliculis no-
Dei estopus) ut nascilurumin iiascendopraeveuirel, siris lanlopere sihi providerel tam magni praeconii
prsedicalurura prsedicando prsecurreret, bapiizatu- lesiinionium? < Ul omnes, inquit, crederent per
riim baptizando praeiret, moriturum moriendo prae- eum (ibid.). i Suhaudi, quod ipse, et non alius, ipse
cederet. Singulariter ergo missus est, cui nusquam idem Jesus Mari* filius et Joseph (ut pulabatur)
subsislere, nusquam diverlere, nullum vacuit cum esset a principio Dei Yerbum, Yerbura Deus, Lumen
sicculo serinonem habere; non domum, non agrum seternuni. Hsec ergo erat intentio cbarilalis ejus,
possidere, nec aflines agnoscere, sed urgente ser- quaenon quaerebal ea quse sua, scd quaenoslra sunt
uione Domini, urgente negolio miltentis pariler et r (// Cor. XIII). Hoc lux illa inlendebal, ut omnes
subsequenlis, nudus et expcditus currere babebat crederemus, credendo accederemus ad eum et illu-
ante faciem ejus velut, qui ad hoc solum factus erat minaremur. Gratulamur et gralias agimus, pru laui
et natus, ut pararet coram eo vias ejus (Luc. 1), Et benigna Divinilatis benevolenlia. Non auic.n quod
iiuicnomen erat Joannes. Non ab hominibus, neque paruralucerelluxipsa, idcirco leslimoniis indigebat;
per hominem, sed a Deo per ipsius archangelum; imo non Iucis ipsius, sed oculorum culpa erat, quod
non casu, sed certam ob causam nomen illi erat per semetipsum agnosci non polerat. Lippienles
Joannes. Cerlam plane ob causam, quia videlicet eniin iino et pene csecati erant oculi hominum ex
tolius prsedicalionis ejus sumina fuit, Doinini gralia. pulvere lerrenae cupidilalis; et idcirco lux vera
Qttid enimpraedicavii, nisi carnalem iegem abolitam, quanto magis lucebal, tanlo gravius iilos offendebai.
et spirilualem cxorlam esse graliam? Nam us- Ejus ergo impatieiites^ sese averlerant, el quasi
que ad ipsum lex, quse per Moysen data est; dorsum ad solis orlum dederanl. Joannem atiiein
e diebus autem ipsius gralia , qttae per Jesura velut montem, Solis ejusriem radiis illuslralum, to-
Chrislum facla est. Et ex quo Auctorcm ejus- lerabilius aspiciebanl. Hic placebat eis mons roagnus
dcm gralise prselenlo monslravit iuriice, per decoro Iumine veslilus, et in lanium deleclabal eos,
eamdem graliam < regnum ccelorum vim palitur, D ut pularent, quod ipse esset Chrislus. Conlra quain
et violenli diripitmt iilud (Matlh. xi). >Hoc aulem illoruin opinionem mox subditur: < Non eral ille
scilicet Domini gratiam, nomen Joannes inler- lux, sed u| testimonium perhiberet de ltimine. >
pretaluin sonat. lgitur causa lnanifesta, causa Cur enim lux esse denegalur, nisi quia lux idein
digna est, propler quam illi nomen erat Joan- Christus esse pulabatur? Sed < non erallux. > Noni
nes. 95 Sed Judaeus hoc ignorat, quia videlicet, inqnil, erat I.uxvera, non erat lnx illuininans, non
alia [lalia] sunt haec, quia velatnen, quod est posi- erat ipsa lucis subslanlia. Erat aulem lalis lux,
mm super cor ejus (// Cor. m), admittere recusal. qualis el aposloli, quibus dictura est : < Yosestis
Verumtamen alia muita prsesio sunt, quse et snpe>- lux mundi (Matth. \), i lux seilicet aliunde suscepia,
rius ex parte dicta sunt, quibus arguenlibus tesli- lux non essenliali bono, sed accidentali dono. SeJ
rnonium ejus, vel baplismum de coelofuisse negare Cbristus qualis lux erat?
nequeunt {Luc. xx). Igitur demonstralo lanlo lioc < Erat, inquit, lux vera. >Lux eral vera, id est
tiomine, ianquam in conspectu concilii, imo in me- ejus iucis, qua litcebat et Joannes, cflicietisCausa.
dio turharum, vel in seditione conciiati adversus Nani sequilur : < Quae itluminat omnein homiitem
Christum Judaici populi, conslanier edicit: < Hic vcnienlem in hunc mundum. > Illuminat, inquii.
517 COMMENT.IN JOAN. - LIB. I. 218
wnnem hominem venientem in hunc mundum, scili- A pugnaniia non sunt ea qusc dicta sunl, scilicet quod
c X illuslratione illa, quaro in Adam omnes homines hoc Verbuui, haecvera lux, ei erat apud Deura, et
psrdiderunt. Quadamenim luce, scilicel luce ralionis, illuminabat < umnem honiinein venientem iu huuc
cuaro habentex eo quodad imaginem Dei facti sunt, IIIIIIIJIIIII,> quia viJelicet cuin ubique sil, cl apud
<mnes horoines illuroinali veniuut. Qitadam autem Deuni erat et in mundo erat. Jam vero, quid rioloris,
illuslralione, scilicet cognilionis divinae,quam ha- quid habet conqueslionis, quod, cum dixissel, < ct
b»re debueranl ex eo quod iiiliiloininiisad siuiililu- niunriiisper ipsura factus esl > protinus arijunxil:
dinem Dei facins est bomo, privati nascuiiiur in < E( mundus eum non cognovil. > 0 caecilas, o
hiinc mundum. Sed non omnes bomines, non omnes ingralitudo! Iugrali nainque primi homines clause-
omnino filii Adam, islam divinse lucis coiiseqiiuniiir rant, dum sc aperire pulabaul, oculos suos pro-
gratiam. Mulli enim ab illa sunt juste relicli, el niitiente mendacii palre diabolo, quod, si transgre-
erraverunt a via veritaiis, et Sol justiliae non orius dereniur mandatum, aperirenlur ocnli eorum, fie-
esl eis. Igitur, quod diclum esl : < Iiluminal onineiu rentque sicut dii < scienles boiium et malum (Gen.
hominem venienlera in bunc nuiiiJiim, > ideni e»t iti/, >id est, habereitt qtiori solius Dei esl, scienliam
ac si dixisset : Lttx vera Chrislus eral, sine qua uuiversorum. At vero 536 econira csecali sttnt,
neino illuniinainr omniuiu hoiuiiium venienlium in "* suan.que cseciiatem posleris suis haereditariam de-
bunc munduin; qtii uliquc ex palerna praevarica- reliquerunt; ut per csecilalemeum non viderent,
lione omnes obleuebrali veniiinl. Sciendum auleiu qui « in mundo erai, cl per quem munrius faclus
quia per propriam operationctn Spiritus sancli ilt, esl, > cujus scienikc coaequari procaciler affeetave-
quod illuminanlur hoinines, ul sancli sinl ad simili- rant, et per ingraliliidiiicm euin nec de lanlillo,
ludinera Dei, qui profeclo, quod rationales sunt quanlum ex operibus illum cognosccre poterant, sic-
condili ad iraaginem Dei, propriuin esl Filii, < qui ut Deura glorifiorcut, aul gratias agerenl. Qtiud
esl, ul ail Aposlolus, imago Dei invisibiiis (Col. i). > ergo ail : < Et mundus eiini non cognovit, > cxcla-
Yerumlamen et hoc ipsiiin qttod Spirilus sanctus matio dolcniis est. Amplius auiem et hoc, quori
advenitad illuminandam menlem honiinis, ejtistlera sequilur : « In proptia venit, et sui eiiin non rece-
Filii gralia fit, qui euradem Spirilum sanctum dare periiut. > In propria nauiqtie venil, scilicet in htiiic
venii, sicut ipse de seipso enuntiat : < lgnein veni inundum, qui per ipsuin facltis est, vel in co quod
miltere in ierram, et quid volo, nisi ut ardeal? >(Luc. apprehcndil semen Abrahae, de quo propagalus pe-
xu.) Lux ergo vera, solus Chrislus, qui, ul diciuin ciiliaris illi fuerai poptihis lsrael. Apprehenriensenim
esl, utroque modo < illuminat omnetn hoininein ve- ., semen Abrahsc (//<?6r.n), id esl, assumens carnein
iiienlein in luiiic mundiim. > Si aulcm oinnein ho- de semine Abrahae, in propria venil, rium in gentc
inineni, ulique et Joannem. Sed hoc tliclum esl, illa conversaliis est ctiin hominibus, quam sibi ma-
(|iiia lux ista Christus, lux vera Dei Yerbum, prius- guis in propriam haercriilatem acquisieralbeueficiis.
qnaiii in leslara camis nosirse deveniret, erat apud Venit auleni non localilcr (Deus quippe est: untte,
Detim. Quomorio ergo, inquis, el anle Joannem, et constal, quia ubiquc esl). Venit sane non de loco
illuminabat oinneni bominem, lam longe a Deo fa- ad lociiin iranseundo, seri qui eral iiivisibilis, visi-
r.iuin, lain longe venienlem in bujus niundi exsi- bilem se cxhibendo. Nam iu niundo erat per divini-
liiim ? Nam forte de Joanne non niircris, quia, latem, cujus esl esse vel raaiiere; veuit aulcm iti
qttando illiiuiiualus csl, jam lux isla in muiiriumvc- mtindum per htimanitatcm, ctijus cst ire, cl de loco
neral, jam leiuplo suo scilicct virginuli ulcro sese ad loeuiii iransire. < Et sui, inquit, eum non rece-
infurieral! Forle et verttm dicas, quia descenriens perunl. > Parum est, non receperunt, insuper ct
magna illius Lucis substanlia, simul et Joanuem occiderunt. Nam, qui siint hi sui, nisi inaligui illi el
in roalris ulero radiaveral et leni concussu illam, male perdendi agticolae,quibns ipse suam locavera;
cui gaudeutes applauditnus, infanlis e.xsultalioueni vineani? (Matth. xxi.) Apiius namque sic accipitur ;
fecerat. U «m propria venil, >ul vineain illam inlelligas, rie IJII'»
Illudquaeris quomodoprius, cum adliuc essct apud scriplumesl per prophclam : « Yinea eniin Doniiui
Deum, illurainabat oinnein hominem venieiilcin in exerciluuai rionius Israel csl (Isa. v), > qtiam juxla
liunc niundum? Sed hoc le non inoveat; imo, aurii Psalmislatn de iEgyplo translulit, ejecilque genies,
quodsequilur:«In niuurioerat. >El apud Deumerat, el plantavil eam (Psal. LXXIX). Cui sepem circninJe-
cl in inundocral. VerbuinquippeDeus eral. Dettsati- dil, qttia viuelirel urbes muralas, vel angeloriiui
lcin omniiini Crcaior et in paire [in partcj non cst, praesidia prsesliiit, fodit in ea lorcular, ct lurrim
quia ubiqueesl.Verbum ergo Deus, quia incircumscii- seriilicavit, iri est, altare el decus lempli, in ca sola
plum ltimen est.quia uhiqueest, et apud Deum erai, gente habuit. Cttin ergo ad hanc vineam suam niis-
clin mundoeral,quidaiitem miriiinquodet in mundo sus esl, dicenle Palrcfamilias : < Verebunlur Filium
erat? Audi quod majus esl. Sequiiur enim : < Ei incuin (Malth. xxi; Luc. xx), > in propria venit, sctl
iuundus per ipsura facitts est. > Muudum ergo im- hiali agricolse, roati operarii legis, non recepuruni
plet, ulregat; rcgil, ul iropleat; qucro el iihplendo cnin. Imo ejererunt eura exira civiiaiem, et occirie-
rirciimriat; ei circurariando, implet; cl siistincndo riuii animosiusel nequius qtiam servoS ejus (ibid.),
tmiscendil; et transcenJcndo, siislinel. Igilur rc- itl est, justos el propheias occiderunt. < QuoKpiot
219 RUPERTIABBATIS TUITIENSIS 520
auteni receperunt eum, dedit eis potestalem fttios A rentibus ambo nali siiit, non tamen idcirco ambo
Dei fieri : his, qui credunt in nomine ejus. > Uni- praedeslinali, vel vocali snnt in numerum filiorum
versali quidem cnuntialione dixit : < Sui eum non Dei, sed < Jacob dilexi, Esau autem odio liabui,
receperunt; > sed non nniversaiiter dixit, aul dicere dicit Dominus (Mal. i; Rom. m). > Ilem, ex san-
dcbuit : Neroo suorum recepit cum ; nam aliqui guinibus Christianorum parentum, quamlibel firie-
suoruin, llcet pauci, receperunt eum. Et, quod ma- Huin el juslorum, qui nascuniur filii, nascendo.ac-
jori gratia dignum est, cum scirent sequoque simi- cipere non possunt ut sint Christiani, quamlibet
liler ejiciendos esse propter. eum, tamen receperunt nascantur, ut dictum esl, ex parentibus chrisiianis-
eum. Maxime autem de genle quam nesciebal, de sirois, qttia videlicei parentes non ex eo quod
poptilo quem non cognoveral, scilicet de universilale Cbristiani sint [Clirislianos generanij, sed ex eo
gcnlium innumeri ad eumconfluxeruntextra vineara carnaliier generani, quod homines sunl, id esl, nou
suam projectum, el suo sanguine cruenialHin, qtii per Chrisli graliam, sed per carnis naluram. Aique
et suhjectis bumeris devole impositum, ad stium ideo non in Christo generant, sed in Adam. ,
transtulere diversorium. < Quotquot ergo, inquit, igilur non miiitts, bi qui ex circumcisione, quam
receperunl eum; > quolquol exierunt ad eum exlra qui ex prseputio; nou minus qui ex juslis, quam qui
"
portam passum, qttoiqtiol de gentibus quse illiun ex injuslis parentibus nati sunt, opus habenl ad
non cognoverani, ad eum cucurreruiil el imprope- catholicam prolicisci Ecclesiam, cujus per minisle-
fium ejus porlaie non erubuerunt (Psat. xvn; rium renascanlur seeundum novum Adam, per quera
Hebr. xm), dedit cis magnam poiestalem , inclylam et verum Palrera Deum contingant; quia videlicet
polesialem, scilicel posse lilios Dei fieri, cimi prius prius ex qtialicunque parentum sanguine pullulando
Dei fuissent inimici (Rom. v; Ephes. u). Talem iile iiascebanlur secundum veterem Adam, per quem et
poleslateni rieriit iis qui recepertint eum. Quid sit prsevaricationis principem diaboluro conliiigebaiit.
auiem recipcre cum, nc nimis Iaxe accipiatur, riefr- Igiiur, ul in extrema coiiclusione ad superiora recur-
nil evideniius, adjungendo : « His qui credunt in ral oralio,is qui, ut dictum est, illuminat omnem
nomine ejus. > Acsi dicat: Non teclo induceniibus, bominem venienlem in hunc niuiidura; > qui sese
aui cibum appouentibus, polumqtie miscentibus, et recipientibus, lalera dedit potestalem, ut filii Dei
sic solummodo recipieulibus ista poteslas dalur, ut liaiil, is ipse erat lux vera; Joannes autem, in cujus.
filii Dei efficianlur. Nam lalia Judas quoqtte exbi- minorationem hsec dicta sunt, quia tanlus erat, ttt
bere, et diabolus esse poluit. Siquidem hoc modo pularelur esse lux vera, lestimonium, ad quod venit,
carosola reficilur. Chrislits atilem non lanlum caro, «2 dc hoc eodem lumine, a quo el ipse illuminaius est,
sed el Verbum est, et maxime ex eo quori Dci Ver- perhibeat. Ad hocenini illum hic evangelisla Joan-
bum esl, pradictam poleslalein dare poiest. Ilis ncs, tiI supra diclum esl, ascivil, ut tam suo quam
ergo qui sic receperunt eiiin, quomodo recipiendum illius leslimonio, lucem veram possit defendere,
estDei Yerbum,« rieriit polcstatem lilios Dei fieri, >id adversus lenebras, quae noluerunt illam comprchen-
esl, qui creduiit in nomine ejus. Credere nainque esl dere. Prosequitur ergo de Verbo, quod cceperat, di-
seiiien Dei verbum cum amore susceplum, imprse- cens : « Et Verbum earo faclum est. > Ul audiat
gnata menle portare. Quod tanlse virtulis alque Cerimhus et caeleri Anlichrisli, quid cotijniictio
potestaiis est, ut auiraae subslantiam iu suum vigo- et (quse bic ponilur) sibi velit, conlinuandura est
rem transfcrens, de hominibus deos (Psal. vin), de sic : dixi superius : < lu principio crat Vcrburo,
filiis irse filios graiise faciat (Ephes. n), fiatque ut ct Verbum erat apud Deum, et Deus eral Verbum,
in loco ubi dicebalur, < non plebs mea vos, ibi vo- ct oronia pcr ipsttm facla sunt. > Ad idem re-
cenlur filii Dei (Ose. i; Rom. ix). > — < Qui non ex gresstts , poslquam alium testem ascivi : « Et
sanguinibus neque ex voluntate carnis, ncque ex Yerbiim caro factum esl. > Ergo audianl pupilli,
voiuntate viri, sed ex Deo naii sunt. > Nou ergo 97 audiant poslhutiii generosam antiquilatem pa-
glorietur quis, quod ex sanclis parenlibus carnaliier D tris sui. Audiant et sciant, quia per Chrislum < ont-
generalus sit, videlicet quomodo gloriari solent nia facta sunl, et quia per ipsum factus esl mtiii-
Judaei, quod semen Abrahse sint (Matih. m). Non dus, > qui munrii origine tanlo jnnior dicebatur, ut
enim quod illis vel illis parcnlibus carnaliter quis anle Mariam fuisse negaretur ab hsereticiset Judseis,
natus sit, idcirco magis aul minus compulalur inter nobililali filiorum invidenlibus. Cum antein audi-
filios Dei. Quod maxime patei iu duobus geminis musqitia « Verbuin earo factum esi, > non idcm esse
Jacob et Esau. Nam, cuni ex eisriein sanguinibus, quis arbilreiur, ac si dicluiu esset: Verbuni in car-
id est, ex conimistione ejusdem palris, ejusdem ma- nera versum est. Nam hic sensus baerelieus esl,
tris generati sint, cum nali sini ex voluntate ejusdem baecexpositio a fidc aliena est. Non enim Verbum
carnis, id esl, feminae, carnem namque evange- in carnem versum esl, sed assumendo carnem car-
Jista pro femina posuit, juxta illud : < Hoc nunc os nalibus condescendere dignatum est. Et sic dictiuu
cx ossibus meis, ei caro de carne mea (Gen. n). > est: Verbum, quod erat apud Deum, caro faclum
Ei ex yolunlale cjusdem viri, videlicet sancti, et est, quomodo lu quoque dttin lequcris, recte dicere
palriarchse raagni. Cum ergo ex cisdem sanctis pa- poles: Ycrbum qiiod erat in anima mea vocale fa-
221 COMMENT.IN JOAN. - LIB. I. 222
clinn est. Quomodo ergo voce tua proficiscente de A legibus babitavit in nobis. Nam, hoc sotummodo
ore tuo atl aures alienas, idipsum verbura luum in excepto, quod puerpera, non secundum morera uni-
eorde tuo permanet, quod per auditum in alterkis versse carnis, ex virili semine coneeptum hominem
quoque mente profectum est: sic et verbi carne vi- edidit, nec partu viotala est, sed virgo ante par-
sibili ad publicos aspeclus prodeunte, verbum ipsum tum, virgo permansit et post parlum, hoc sane ex-
in corde patris totum permanet, quod tolum nihito- ceplo, loto ordine suo vera hominis nalura cucurrit.
minus, per ea