Vous êtes sur la page 1sur 601

Bernard de Clairvaux (saint ; 1090?-1153). S. Bernardi,...

Opera omnia, sex tomis in quadruplici volumine comprehensa, post Horstium denuo recognita... tertiis curis D. Joannis
Mabillon,... Editio nova. Accessere appendices amplissimae... Accurante J.-P. Migne,.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS COMPLETUS
8ITE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMNIUM SS. PATRUM^ DOGTORUM SCRIPTOMMQUE ECCLESIASTIGOHUM


QUI
AB ^VO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNTJ
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUiE EXSTlTERE MONUMENTORUMCATHOLICiE TRADITIONIS PER DUODECIMPRIORA
ECCLESLE S.ECULA,
JVXTAKDITIONES ACCCRATISSIMAS, INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATAJ
SISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBCSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLTJSTRATA;
3HNIBUS OPERIHUS FOSTAHPLISSIMAS EDITIONES QVM TRIBUS NOVISSIHIS.SAXULIS. DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PARTICULAR1RUS ANALVTICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTL
SUBSEQUENTIBUS, DONATA J
CAPITULISINTRAIPSUMTEXTUM RITE DISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUH MAR6INEH
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SURJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;.
3PER1BUS CUMDUBIISTUMAPOCRVPIUS, ALIQUA lN
VEROAUCTORITATEORDINE ADTRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA ;
PUOBDS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUE PATRUM 1 NQUODL1BET THEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCR1PTUR./ESACRJi, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QWNAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUH SUORUH LOCISSINGULOS SINGULORUM L1BR0RUH
SCBIPTUR/E TEXTCSCOMMENTATI SINT.
DITIO ACCURATISSIMA, C/ETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR: CHARACTERUM N1T1D1TA8
CHARTfQUALITAS, INTEGRITAS TBXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERCM XlECUSORUM'TUMVARIETAS
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMHODA SIBIQUE1NTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER
PRETIIEXIGUITAS,
SIMILIS, PR&SERT1MQUE 1STACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ET CHRONOLOGICA/fa\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS HIC ILLIC SPARSORUH, /-~^v£
PRIMUM AUTEMIN NOSTRABIBLIOTHECA , EX OPERIBUS AD OMNES jETATES, *' /CpNV*
LOCOS,LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. / V?
SERIES SECUNDA, t^ ^
C
IN QUA PRODEUNTPATRES, DOCTOrtESSCRIPTORESQUE ECCLESLELATIN& I—* O
A GnEGOKIOMAGNOAD 1NNOCENTIUM III. -\
v-^
Slccuranfc 3.^3. SKigne, V\ m;
BIBLIOTHECS C1»I UIITlllli '"'A *2-
SIVB \ rf
CURSUUM COMPLETORUM 1N SINGULOSSCIEHTI^:ECCLESIASTICSRAMOSEDITORE. * "'

PATROI.OGIA
BINA EDITIONE TXPIS MANDATAESI, ALIA NEMPE LATINA,ALIA GRJECO-LATINA*

VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAFOLUMINAESITIONISLATIN.E; OCTINGENTIS ET.
MILLETRECENTAGR«CO-LATIN«. — MERBLATINAUNIVERSOSAUCTORESTUM©CCmENTALESjiTBM',
ORIENTALESEQUIDEMAMPLEGTITUR. J; HI AUTEM,-IKEA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR

PATROLOGJJI TOMUS CLXXXII.

S. BERNARDHS ABBAS CLARJE-VALLENSIS.

EXGUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IH VIALMCTAWAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMIVLGO VENFEIi NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE,
185%
S.ECULUM XII

S.BERNARDI

ABBATIS.PRIMI CLAR^-YALLENSIS

OPERA OMNIA

SEX TOMISIN QUADRUPLIClVOLUMINECOMPREHENSA

PQST HORSTIUM DENUO RECOGNITA. AUCTA ET IN MELIOREM DIGESTA


ORDINEM, NECNON NOVIS PRJEFATIONIBUS, ADMONIT10NIBUS, NOTIS ET
OBSERVATIONIBUS INDICIBUSQUE COPIOSISSIMIS LOCUPLETATA

..' TERTIIS CURIS

D. JOANNIS BIABILLOM

PRESBYTERl ET MONACHIBENEDICTINI E CONGREGATiONE S. MAURI

EDITIO KOVA

APPENDICESASIPLISSIM.EVITAMSANCTIDOCTORISET EJUS ^TATEM 1LLUSTRANTE3


ACCKSSERE

ACCURAINTE
J.-P. MIGNE
CLEBI
BIBLIOTHECiE UNIVEBSjE
SIVK
SCIENTLEECCLESIASTIC.ERAMOSEDITORB
IN SLNGULOS
CURSUUMCOMPLBTORUM

VOLUMEN PRIMUM
S. BERNARDI OPERUM DUOS PRIORES TOMOS COMPLECTENS
—: in

VENEUNT4 VOLUMINA28 ERANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIADICTA&AMBOJSE,PROPEPORTAM LUTETLEPARISIORUM VULGODEIXFERNOMINATAM
PKTIT MONTROUGE

1824
-
ELENCHIJS :

AUScrrdRUIII ET OPEHUM OUI St HOC TOXO CUBHFJI CONTINENTUR

S. BERNARttUS ABBAS CLARJl-VALLENSIS.


0PEBI;MTOSUSPBIMLS.— Epistohe. ..' . ; '.? . col. 67
OPERUH jfastcs sj&ciwbcs.— Tractatus morales, 4oeUiflales et asoetui? 721
De consideratione. - 737
De moribus et oflieio cpiscoporum. 809
Sermo de conversione, ad clericos. 855
" De praeceptoeLdispensationc. 859
: 'Ap»*%ia. 893
Liber ail milites Teinpli de laude novae miikiiB. 921
• Traetatus de gradibus humililatis «t superbise. 941
Liliier de diligendo Deo. -" 973
Traclatusde ^atia et libero arbitrio. 1001
Tractatus de bapljsmo aliisque quaistionibus. 1051
Capitula haeresum Petri Abaelardi. 1049
Tractatus de erroribus Petri Abselardi. 4053
*
"VitaS. Malachiae. 1073
'
Hvmnus de S. Malaeliia. 1H7
Traetatos de cantu. , 1121
ippendix ad traclalus moralet et doctrinal;, -
S, Bgrnardus super bymnum : < Jesu nostra redemptio. 1133
Liber de Passione Chrisli et doloribus matris ejus. 1134
Tractatus ad laudcm gloriosac Tirginis Mariae. 1144
Tractatus de corpore Domini. 1149
'
Tractatus cantandi Gradualc. 1151
Tonale S. Bernardi. 1153

Ex typis MIGNE,]aa Pelit-Montronge.


SANCTISSIMO PATRi

ALEXANDRO VIII

PONTIFICI MAXIMO

Ad tuw sanctitatis vestigia, beatissime Pater, venerabundi, at securi accedimus, quo tua
nonminus dignitas, quam tua dignatio nos vocat. Summus es, sed omnium Pater; idem ipse qui
olim fuisti, natura facilis ac benignus adversus omnes, qualem nos nuper et verbis toties, et
factis coram experti sumus. Majeslate itaque cedentc, quidni cedat pudor, nt tantw dignatio-
nis, atque ejus, qua nostram dudum congregationsm prosecutus es, bcnevolenlice memores,
mcunda tui Pontificatus initia obsequiorum noslrorum publica professione celebremus ? Et
ecce nobis in animo agitantibus, ultro sese obtulit sanctus Bernardus , magnus ille abbas
Clarw-Vallensis, qui feslinantibus prelis quasi exaltalioni tuw prwcurrcns, innovamlucem
sub tuce sanctitalis auspiciis prodiregestiebat. Quin etiamille quondam honorum ac dignita-
tum osor, nunc summw tuw potestatis consorlium ambit, non auctorilalemiit minuat luam sed
ut futciat, ut pastoralis regiminis curas et sollicitudines levet, acsacrw doctrinw ministerium
tn se suscipiat.
Neque vero est, beatissime Pater, quod tam celebri et eximio doctori vices suas commiltere
vereatur sanclitas tua. Nemo quippe illo melius de sancta apostolica sede meruit, nerno rec-
tius de ea sentit, nemo de summopontifi.ee magnificentius loquitur. Te quippe principem epi-
scoporum, te hwredem apostolorum, te potestate Petrum, unctione Christum agnoscit, etprw-
dicat (1). Parumne hoc? Etiam assertorem veritatis, fidei defensorem, refugium oppressorum
ultorem scelerum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, et, ut cwtera
uno comprehendat, vicarium Christi, et Christum Domini confitetur et asserit (2). Denique in
te suspicit plenitudinem potestatis, sed quw maximam curam et sollicitudinem exigat: adeo
ut ei censeat orbe exeundum, qui forte volet explorare , quw non ad tuam pertinent curam
(3).
Te vero, sanctissime Pater, ad tantum pondus sustinendum finxit divina
providentia, cum
ingenium facile, sublime, amplissimum, judicium exquisitissimum, prudentiam et sagacitatem
incredibilem tibi liberaliter concessit. Innatam prudentiam confirmavit longus rerum aaen-
darum usus, cumper singulos honorum gradus deductus,non prius ex infcrioribus provectus
es, quam congruis maritis aditum tibiparasses adalliores. In actuosavilasemper compos tui
inprivata nunquam remissusaut otiosus. Inmaximis et arduisrebus, ubialiisub sarcinaqe-
munt, tu ipse, quasi nihil agendo, omnia tranquillus exsequcris : et quw aliis laboris impa-
tientiam, quietis ac inertis otii amorem afferre solet provecta wtas; tuw sanctitati contra
quietis et olii impatientiam, laboris amorem ac diligentiam inspirat, augetque. Isti seduiitati
non dies toti sufficiunt. lpsius etiam noctis inducias tuw requieti subducis, dictilare solitus
diligentia et festinatione opus esse in ista wtate, cui multa, et quidem maxime, agendo incum-
bunt; ratus cumBernardo, non esse locum otio, ubisedula urget solliciludo omnium Ecclesia-,
rum (k). Sic exemplo tuojubes facessere leges, quw majorem annis
sexaginta otio reddunt (5).
Cumsicanatura, agratia,ab ipsarerum experientia sis comparatus, Pater sanctissime, in
ista tamensupremadignitateprocuranda, non tam tuis te credis consiliis, quam alienis. Hinc'

(1) De consideratione, lib. n, cap. 8. U) Ibid., cap. 6.


il) Ibid., lib. iv, cap. 7. (5) Plinius, lib. iv,"epist. 23.
(3) De consideralione, lib. n, cap. 1.
PATROL. CLXXXH. 1
il EPISTOLA DEDICATORIA. 12
ista 'ad'Curdinale$ vox, maximo certe pontifice digna, nihil e re christiana te moliturum un-
'•quam aut facturum, quod ad eorum consilium prius non relatum fuerit. Quod siquem alium
insuper consiliarium maxime prudcntem, expertumque in istum sacrum senatum adhibere
volet sanctitas tua, nullum mdgis idoneumincorruplumque invehiet, vuam Bernardum; cujus
vel soli De comicieratione libri, plane cedro digni, tot oraculis referti sunt, ut addirigendos
summos pontifices, imo ad regendam universam Ecclesiam, quasi divinitus diptati esse videan-
tur. Id sane pro comperto jamdudum Jiabuem sanctissimi. deccssor.es tui, non modo Euge-
nius III,ad quem scriptisuni, sedprw cwteris Pius' V, etGregorks XIII, quisacros illos
libros tanli facicbant, ut eorum lectionem etiam mensw adhiberent. Jn eisdem porro libris,
atque in aliis ejusdem sancti doctoris scriptis, jnvenient omnes quid figiant, quid sequantur,
cardinales, episcopi, aliique inferiorum orMnum ministri. Ab eisdem etiam reges ei principes
discent leges regnandi, ipsique plebeii homines, nedum ingenui ac nobiles, Christianw vitw
pro suo quique statu documenta haurient. Hoc auctore per te plebes dericis, clerici sacerdo-
tibus, sacerdotes Deo in ea qua oportet humilitate subjecti erunt (6). In monasteriis et locis
religiosis servabitur ordo, disciplina vigilabit. Super prava opera et dogmata ccnsura eccle-
siastica vigebit, et vestra ipsorum apostolica mahdata et instituta, ea qua dignum est sollici-
tudine observabuntur (7). Hoc duce increduli convertentur adfidem, perversi ordinabuntur
ad rectitudinem; subversi ad veritatem revocabuntur, subversbres imictis rationibus convin-
centur, utvel emendentur ipsi, si fieri potest; sin minus, perdant auctoritatem alios subver-
tendi. Denique hoc doctore cessabit ambilio, dominandi libido, cupiclitas; nec dignitates ho-
noribus, sed virtutibus, sed cura et sollicitudine wstimabuntur. Atque ita demum Ecclesia in
eum reflorcscet statum, qui sanctissimum.pontificem, qui Alexandrun, qui Petrum, imo qui
et Christum ejus sponsum deceat.
Id fereperfectum et absolutumBernardo vivente, satagente, collabcrante;nec dubium quin
modo simile quid contingat,si Bernardo vocem et auctoritatem integram rcstituat Alexander.
Hanc vocem Bernardo tribuerunt Patres synodi Stampensis, cum dubio pontifice invicem dis-
sidentes, voces universim suas et sua qiiique suffragia in ejus ore, ac sententia reposuerunt.
Eamdem mox vocem sibi propitiam sensit Innocentius II, qui sancti Patris prwdicatione et
auctoritate ab omnibus tandem pro legitimo Pontifice ugnitus, ejusdem Ungua et calamo usus
est adversus schismatis reliquias, adversus nascentes hwreses atque errores. Inde Bernardus
evasit oraculum ac interpres conciliorum, Senonensis, Bemensis, el aliorum; adeo ut ex ejus
ore penderent fcre omnia, nihilque inEcclesia, aut in aulis regum.aci principum, imo nec in
privatis fere familiis,absque ejus consilio et sentehtia gereretur. Vidi,', illumBomanonsemel:
quw quantum ei tribuerit, vel ex hoc solo conjici potest,quod Anacleto exsiincto, cum Yictorem
pseudopontificem, usurpatis insignibus nudatum, ad Innocentii pedes adduxisset, tanta apud
Bomanos in reverentia deinceps habitus est, ut ab omnibus Auctor pacis et Pater patriw prw-
dicaretur. Denique « exeuntem Boma prosequitur, deducit clerus, honorat populus, universa
nobilitas comitatur. Neque enim poterat sine communi mterore dimilti, qui colebatur amore
communi (8). » O.si codem honore, eadem reverenlia modo tractarentur legerenturque san-
ctissimi - doctoris libri! Quantus inde fructus, quanta utilitas in rempublicam Christianam
redundaret! Certe, quoad innobis fuit, sacris ejus scriplis nativw formw gratiamet integri-
tatem, ut gratius, fructuosiusque lectitarentur, restituere conati sumus. Tuum est, beatissime
Pater, eidem reddere vocem virtutis, quam illi nec ipsa mors adhuc penitus eripere potuit.
Viget etiam nunc apud pios quosque, imo etiam apud hwreticos ipsos, ejus auctoritas; vige-
bitque dmplius in posterum, si tuw vocis oraculo denuo confirmetur. Si tua sanctitate pro-
bante, monenle,jubente, omnibus legendus, terendus, sequendusque proponatur Bernardus,
erit vox. ejus tanquam vox Domini confringentis cedros, intercidentis flammam ignis
(Psal. xxvin). Nulla Bernardo vitia, nulla adversa potestas aut vis resistere, Deo suffragante,
i$lebunt. Etconfringenturmb Alexandro cedri, id est capita superborum et tyrannorum; ct

(6) De consideratione, lib. m, cap. 5.


(7) lbid., cap. 1. . ,
(8) VitaeJibro n, cap. 7
13 PBJEFATIO GENERALIS. U
intereidetur flamma discordiarum atque bellorum. Etjam suscitavit Deus spiritum vicini regis,
qui repletus zelo, miseransque optimi regis dejectionem, ferat opem, ut a suis pulsum, deser-
tumque a cwteris regem, regno restituat suo, qucmadmodum suo tempore factum Bernardus
scribit depiissimo illo Hiberniw rege, qui agermano exturbatus, dedit locum irw, ut suorum
sanguiniparceret (9). Funestissimam hanc scenam nostri.s oculis renovatam conspicimus; si-
milemejus exitum a maximo pontifice,.amaximoregc, suspensis interimanimis, txspectamus
et exoptamus. Sic fiet, ut quem Ottobono quondam cardinali et legato, qui poslmodum Adria-
nus V fuit, honoris causa cessit Henrieus III, eumdem thronum alterius Ottoboni, id est
Alexandri VIII, curis et subsidiis postliminio acceptum referat Jacobus II. Sed longius
abripitnos impetus votorum nostrorum pro gloria tui pontificatus, beatissime Pater, cui non
alio ad res magnas aggrediendas monitore, non allo incentore opus est quam Alexandro, ubi
in causa Deus est, et Ecclesia. Tantum sanctissimis consiliis tuis propitius sit ille, cujus
vicem geris, tuosque de nostris, si Uaat, annos augere velit ad omnia illa gerenda et efficienda
quw in Dei gloriam, in Ecclesiw utilitatem a tua sanctitate agitantur, et sperantur. Nos vero
prorsus felices ac fortunatos reputabimus, si hoc votorum nostrorum pignus, hoc perennis
observantiw in se monumentum, benignis, uti alias solet, oculis accipiat sanctitas tua, nosque
omnes paterna sua benevolentia et apostolica benedictione dignetur.
Offerebat supplex nomine suae congregationis
F. JOANNES MABILLONM. B
(9) VitaeS Malachisecapite i.

PBJEFATIO GENEMLIS.

I. Posteaquam sludiorum meorum primitias in S. Bernardi opera impenderam, non ita primae illins
editionis curam abjicerevisum esl, ut de ea expoliendn et exornanda, imo,eliain, si necessarinm csset,
penitus reformanda nequaquam cogilarem. Cum enim eam juvenis ac pene rudis liro aggressus essem,
uon sic rein a.me perfeclam, numerisque omnibus absolutam fuisse existimavi, quin mulia in Bcrnardo.
et restituendo, el illuslrando limatius et accuraiius elaborari possent, ubi litierarum major usus, et ex-
perientia diuturnior accessisset. Qnapropler, etsi processu lemporis in a.liena prorsus a lanto doclorc
studia longius abductus essem, ila nihilominus sanctissimi viri recordalio el nmor peciori meo sempcr
inhaesil, ut si qua in evolvendis, versandisque aliis aucloribus, quaead ipsius opera vel emcndanda, vei
illuslranda confcrre possent, mihi occurrerent; haec omnia diligenier adnotare, el in opporlunuin tempus
adsecundam cdilionem seponere non omiiterem. Alque ila demum accidit, nt cum tempus pene nullum
liuic ineditationi vacuum mihi ob alias lucubrationes anlea concederelur; jam lepescenie et refrigerato
per has bellorum tempestates aliarum litlerarnm cultu, unus mihi fere in manibns reliclus sit Bernardus,
qui ut juventutis, sic ingravescenlis aetatis otium occuparcl. Libenler itaque hoc otio, ex superiorum
hoslrorum indulgenlia, usus sum ad novam lucem dandam auclori oplimede omnibus merilo; nec dissU
mulare possum, me non parum laboris ac diligenli;c,unaciim collegis ac sociis rneis, in id operisposuisse,
nf non lam secunda, quam nova prorsus, el, quoad in nobis erat, elaborata editio haberetur.
II. Erunt forlasse, qui lot edilionum repeliliones improbaturi sunt, easque in litteratorum incommodnm
verti causabuntur. Nec difflleor sane longe oplabilius fore, si priina slatim edilione auctores quique in
enm slalum, qui ad perfectionem quam proxime accedat, omnino reslitui possent. Verum qui in ejusmodi
sludiis versali sunl, nae illi oplime noruntquam operosum sit, ne dicam impossibile, id assequi in tanta
veterum librorum copia hinc inde dissipata, in lanta etiam eoruindem discrepanlia : ut multo ac longo
labore, atque etiam aliquando OEdipo el imeiprete opus sit, ium ad faciendam non lam voluminum, quam
foliorum hac illacque dispersorum colleclioneni, ac variantium leciionum delectum; lum ad sanandos Iocos
.riialeaffectosetadobscurapenetranda; ium denique ad inslruendam genuinorum operum censuram. Quas
omnia, aliaque id genus permulta, ut prima slalim recognitione ad amussim comparentur, neoessarius
est felicior genius, quam ut eum niihi Iribnere liceat, nec scio an qiiisquam sibi arrogare possit. Utut est,
:nal;iii prhns, si qua est, lemerilatis. culpam deprecari, quain foy<\asseaygere excusando, aut priorem
edilionem relinquere imperfectam: Aiiam ilaque casligatiorem, poliiioremque adornarc visum est opera:
15 PRJEFATJO GENERALIS. II!
pretium : atque adcd post novam saucti doctoris operum recognilionem et colalionem ad vcleraexem-
plaria factam typographici denuo pislrini importunis servitiis me cum meis sociis mancipavi, ccrta qua-
dam animatus flducia, hoc consilium novumque iaborem nostrum non ingrainm fore cordalis viris, cura
faeti noslri rationes, alque novaehujus editionis, quas quidein speramus, utiliialcs penitus inlelJexerint. '
§ l.—Devariis sancti Bernardi operum editionibus : ubi novissimm hujns editionis tum causce, el raliones,
tum commoda, utililatesque explicanlur.
'
III.. ln primis nihil mngis Bernardi meriluin et pretium arguit, quam adeo frequenles et toties repetit»
ejus operiun ediliones, sive ante, seu post invenlam arlem typographicam. Quippe multiplex illa ediiio.
argumenlo csl, quam coinparetur Bernardus a mullis, quam avide legatur, quam denique ab omnilius
nmelur. Neque id sane iniranduin. ln ejus enim scriptis elucet ingenium nalura nobile, generosuin, exceL
sum; sed humannm, civile, et bonestum. Eloquentia quasi eongenita, sine fucoLnon sine ornamento, sed
nativo. Stylus pressns, oratio vivax, diclio propria, cogitatus sublimes, affeclus pii, lepores sponte nascentes,
lolus sermo unum Deum ac ccclestia spirans. Ardet, non urens, sed inQammans. Pungit el siimulat, hon
ut irritet, sed ut moveat. Corripit.increpal, non ut delrahat, sed ut attrahat. Arguit, minatur, terret; sed
amando, non indignando. Blandilur, sed non adulatur ; l&udat, sed non extollit. Urget blande, perstriiigit
alisque inolestia; delectat, recreat, placet. Quippe oratio ejus, inquii Sixius Senensis, ubique duicis et
ardens, iia delectat, et ardenter incendit, ut suavissima lingua cjus mel et lac verborum Duere , et ex
ardentissimo ejns peclore ignitorum affecluum incendia erumpere videanlur. lam vero doctrinam habet
ininime vulgarein, SeripturaDsacrae verbis ac succo refertam; sic auteni Palrjim senlenliis inhacrenlem^
ut tamen propria ejus esse sentiatur. lta quippe scribit de rebus divinis, dc gratia et libero arbitrio, de
moiibus et officioponlilicum, clericorum, monachorum, laicorum, ul fonteni hrec indicent, non rivum aut
• canalem. El miramur si vir lanlus amalur ? si
ejns scripta comparantur, legunlur, teruntur ab omnilms ?
si editiones eoruin sine numero fianl ? si viri docli el eruditi illis augendis, illustrandis, emendandis, et ad
nativam integritaiem revocandis operam adhibeant suam ? si Roma ipsa, orbii domina et magisira, quse
Bernardum quoudam docentem, imo et redarguentem venerata est;si Roma, inquam, ipsa libros de
Consideratione, Eugenio III primum oblatos, tum Nicolai V jussu elegantissimei descriptos, dcmum ponti-
ficiis typis sub Clemciile VIIIpublicaripassa est, totum Bernardum edilura in liieem, si Gerardus Vossius
operam ilidem suam intotum Bernnrduin coniulisset?Quo minus niirandum est, si in metropoli Galliarum
tanlum Gallise lumen regiis typis meruit honorari.
IV. QuaiTqifamquod lot Bernardi ediliones et recognitiones faclaesunl, aliaeetiam fuerunt causa;, elquidem
non improbandae, imo necessaria;. Una et quidein praecipua esl, quod cum in variis plurimisque codicibus
scriptis hinc iride dispersa fuerint sancti doctoris opera, non poluerunt prima statim editione simul prodire
omnia, sed per particulas, qualenus in hominum studiosorum roanus et cognilioiiem veniebanl.
Prima quippe edilio videlur Aiisse illa, quocMogunlisea Pelro Schoyfferofacta est anno 1475, compleclens
sermones de tempore el de sanctis, necnon eiiam de diversis, alque libruni ad mililes Templi, cum aliis
nonntillis Bernardo perperam ascriptis.
Eodem tempore Rothoniagi.absque anni designalione, vulgata sunt tria beati Patris opuscula, neinpe
libri de Consideratione, apologia ad Guillelmum abbalem, etliher dePraecepto el Dispensaiione.
'
Accessit anno 1481 editio Bruxeilensis, quae sermones de Tempore et de Sanctis, atque prima vicelipi-
slolas suppeditavit, editoiis uti ellypographi nomine praetermisso. Deinde Parisiensis anni 1494, epislolas
trecenlaset decem exhibens cum sermonibus inCantica, per magislruin RouauldLsacrae tbeologia;doclorem
castigatis et emendalis.
Hanc excepit editio Spirensis anno loOl, et post annos duos Veneta, sed absque epistolis; caeterum spu-
riis et alienis scripiis niedia cx parle jam infarta. Brixiensem' item anui 1495 suggerit Possevinus, qu;e
honiilias in Missus est, cum aliis quibusdam opusculis conlinebat
>Prima, quae Bernardi Opera fere omnia iu unum corpus redegil, est editio Parisiensis anni 1508, sera-
phica, uti pracfertur, melliflui dcvolique docloris sancli Bemardi sCripta compleelens, diligenlissime cum
arclietypis bibliothecae Clarae-Vallensis tiincdemum in optimam unius codicis formam redacia, cura et
indusiria magistri Joannis Bocardi, impensis antem Joannis Parvi bibliopolae jurali Universitatis Pari-
siensis. i
Posl annos sex, et quidem anno 1515, Jodocus Clictoveus Neoporluensis eadem opera denuo reeoghovit,
ac typis Joannis Cleyn Alemnniii vulgavil Lugduni, adjectis Giileberti de Hoylandia sermonibus in Canlica;
quas recognitio mulioiies LutetiaeParisiorum, uli el Lugduni recusa fuit.
Inlerim anno 1520 alia prodiit edilio Lugdunensis, per duos monaclios Clara-Vallcnses, Laniberlum
Campestrem elLaurentium Danliscenum, adornata; quae saneomnium emendalissima est.
'
Secundum hos recoguitores (nam varias cdiliones milto) Franciscus Comeslor Arneducacus, socius col-
legii Sorboiiici, aliam sancti doctoris rccoguitionein adortus esl, pracfixaLudovico De Itie episcopo Gene-
vensi iiuncnpatoria epistola, in quatestalur, se revolvendo vetera exempiaria, quae relertissiwa collegii
17 PRJEFATIO GENERALIS. 58
Sorbonici Dibliolheca tuni itippbdilabat, incidjsse in epilogum libri de Diligendo Dco, in editis praelermis-
sum; deindein opusculum deAniore Dei ac Dignilale amoris : quos libros viduae Claudii Chevallonii cum
aliis eaendossuppedilavit anno 1547.
Non una liujusce recognilionis edilio facta est: cum inlerim Aiitonius Marcellinus aliam edilionem Ba-
tdleae.-ipudJoannem' Hervagium adornari curavit anno 1552, solerti, quod ipse asserit, ad velusliorum exem-
plarium.fidem collalionefacla, cum nova censura, novoque ordine operum; ut primum locum tenereiit
Sermones, siibsequentem Epistolae, tertium Tractatus, poslremum spuria et aliena.
Danc editionem antevertit Venela, cujus meminit Joannes Gillolius Campanus in prxfatione ad edilionem
Nivellianam, apud Parisios anno 1572 procuralam.: ubi etiam mentionem injicit recognilionis faclaa a
theologis Parisiensibus, qui postreinas ediiiones lam suo privato conatu, quam ex collatione veterum co-
dicum, qnos in Galliarum bihliothecis corrogare Iicnit, restiiueriiiit: nt qui post lot, tantosque viros, ait
ille, rediniegraia inslaurare, et sanalis iteruin mederi tentarei, labelacere, nialumque inferre viderelur.
Quanquam idem Gillotius sabdit, se adjecisse quasdain correctiones non-poeiiilcndas, et argiimenla sive
dislincliones capitum in libros quinque de Consideralione ad Eugcniiun, el in libellum de Pnecepto et Dis-
peusatipne, quos Henricns Cuycius Cutemburgensis ad sepiem inanuscripla excmplaria correxerat. Exponit
deinde operam suam, tum in secernendis Bernardj operibus nativis a spuriis, tum in nalivis ad rectum el
commodum ordinem redigendis : lametsi inter geiiiiina Gillotius spuria nonnulla vel jam edita reliquit, vel
de novo adjecit, cnm Floribus ex S. Bernardi operibus collectis.
Verum ante sex annos, videlicet anno 1566, alia editio Parisiis prodieral apud Giiillelmum Merlinum et
Sebastianum Nive'Iium, praemissa epistola Francisci Comestoris, niox laudati, ad episcopu.m Genevensem:
cni editioni adjecta est Appendix Hervagiana, Basileae apud haeredes Joannis Hervagii vulgaia, opera a.c
stndio Jacobi Pamelii Brngensis, qui Bernardi parvos Sermones nunlero sexdecim, tum Parabolam de
Christo et Ecclesia.item Soliloquiorum librum, et alia nonnulla Bernardo supposita prolulit in Jucein.
Eodem anno Ludovicus MirceusRoselanus aliam Bernardo sAppendicem, a Francisco Comestore acceptam,
Luleliaeitidem apud Carolam Guillard adjici curavit.
Mitto alias ejnsdem sseculiediliones pene innumeras; ut nnllus fere annus.abierit, qui non aliqua Bernardi
operum ediiione fueril insignis. Omniiim elegantissima fuil illa qnaeanno 1586 sub symbolo navis facta esl,
cum epistola nuncnpaloria Joannis Gillotii ad R. P. Guidonem Cornualium abbatom ValuVClarae, ejusdem-
que praefatione ad leclorem.
Quin etiam eodem saeculoplcrique Bernardi Sermones cum Opusculis in Gallicum idioma translati sunt
nempe annn 1575, per Huberlum Lescotum canonicum regularem, sed absque Epislolis; quae in versione
ilem Gallica aniii 1622 perPhilippum Le Bel doclorem Parisiensem adjeclse sunt, uti et in novissima ver-
sione R. P. Gabrielis a S. Malachia Fuliensis.
V. Jam vero quod atlinet ad varias ediliones sseculo nostro factas, oinnes perccnsere res fuerit r»ene
infinila, nec minime necessaria. Duas lanlum notare juval: unam Edmondi Tiraquelli monachi Cisler-
«iensis, anni 1601, alteram Joannis Picardi, anni 1609, cnm notis et aliquot epistolarum accessione, et
cum epislola nuncupatoria Tiraquelli ad R. P. Edmundum a Cruce abbatem Cisterciensein; atque etiam
cuni epistola et praefatione Gillotii.
fiseciPicardi edilio eodem aiino Antwerpiae apud Joannem Ecerbergium recusa est, atque inde mulloties
repeiiia- donec tandem opunia omnium et acciiratissima prodiit anno 1641 Jacobi Merloni Horsiii, virl
piissimi ac doelissinii, recensio, quaealias omiies obscuravit, ssepissime deincepsad prelum revocala.
VJ. Quid ab erudito viro in illa ediiione praestilum sit, paucis observare juvat. Principio mirari se.dicit,
quod cuiu inler omnia sanclorum Patrum opera, niillus frequemius verseli.ir in manibus, qiiam Bernardus^
unus tamen adeo haclenus neglectus sit, ul IVequeniissiine quidem, senipe.r tamcn idem', imo subinde
deformior, corruptiorque prodirel, lanquam vel indignus, vel non indigens ciiralione. ltl in.causa fuisse,
cur ipse niedicain adliibueril manum. Et primo quidem omnia Bernardi qper.a in sex tomos dislribuisse,
ut primus epistolas; secundus sermones de Tempore el de sanctis; .lerlius sermones in Canlica; quarlus
traclatus varios ; quinlus aliena; sextus deuique duorum sancti doctoris discipulorum, Gilleberti et
Guerrici, opera complectereniur, adhibila pro loco. trutina ac pensura. Deinde se Tractatus in capita et
secliones distinxisse; tum epistolis singulis ac traclatibus argumenla seu summaria praefixisse. Ad hxc
non pepercisse diligeniix neque sumplibus, quouiinus ex variis variarum regionum bibliolbecis Bemardi-
nam editionem augeret; tametsi multn,quae a nonuullis indicanlur, pula a Possevino, aliisque, consequi non
potueril. Practer ea, praeambula complura adjecta; Vitam S. Bernardi septem libris, cum diversis elogiis
et cbronologia praemissam. Denique-adjectas adnotaliones prolixas, praeter alias breviores sparsim per
toturo opus insertas ad marginem, cum indicibus uberioribus locorum Scripturac, rerum et yerborum.
Caelertimse consciuni esse.immensi laboris,, quo editionem omnino correctissimam reddcre conalussit;
etsi lypograpborum diligentia .volis suis non plane responderit. Aliam quidem edilionein), et auctiorem,
et accuratiorem, parabat vir doctus : sed huic praposito immorluus cst die aprilis vigesima, anno
1644.
19 PR.CFATIO GENERALIS. | 20
VII. Primam nihilominus editionem illam, quahtum homini doclo, diligenlij ac Bernardi perquam stn-
dioso, sed privato, licuit, feliciter exseculus e^t Horslius: ila ut ejus edilio aipbabus, utaiunl, manibus
accepta fuerit abomnibus etprobata, ct in variis provinciisac locis saepssime rjecusa.VerumcumBernardi
texlum Horstianlim ad-gallicanos codices complures praefeclorum nostroriim jtissu exegisset noster Clau-
dius Caiitelovius; quosdain niliiloininus in illo textu deprehendit nsevos.qui lioriim codicum ope sanari
postulabant. El Bernardi quidcm sermones de Tempore ac de Sanctis in sectinda forma emcndalissimos
emisit in lucem. Veruin, cum aliis eadem diligcnlia evulgandis daret operam, hanc ipse mihi provinciam
morte resignavil, adolescenti in re litleraria novo et inexpcrlo, cjiii nunquam venisset in mcuiem cum
doclissimo Horslio labortm et induslriam ^onferre, nisi renilentem ac cunclabundum ad persequendiim
demorlui Cantelovii opus pracfectus nosler generalis pise memorise, reverendissiinusBernardusAuiIebertus,
me compulisset. Parui itaque vel invitus, et symbolam in primis cxCisterciensIsbihliothecae exemplaribns
cnnferente religioso yiro Jacobo Lannoyo ejus praefecto, edilus landem Bernardtis est in majori et in ininori
forma, non eo quidem mjdo quo deeebal, sed qualem ferre poluit rudis mea aetas, a:'t vero quatem a
librario, susc magis, quam publicse rei addicto, impetrare licuit. [
VIII. Cum vero ejnsmodi studiorum continuo usu mulla in dies observassem, quae ad limandam et
illustrandam Bernardi edilionem coriferrc poterant; liaecomnia, ul jam dixi, diligenler norare siudui, ut
si quando teinpus et oliuin niils1suppeierenl, aliam einendaiiorem.politinrem, perfectioremqtie adornarem.
Verum cum ad id operis me accingerem, in alium scopulum me conjecit misera typographicarum legum
conditio,ex qua tandem, tanqunm tempesiatequadam, in hunc qualemcunque portum delalus sum, ea
sane forluna , quam nihil attinet mpdo commemorare.
IX. Etsi vero a moribus meis et ab instituto nostro prorsus atienum esse debeat propriam vendilarevenditare
operam, inferest tamen hoe in limine dcmonstrare, quibus in rebus novissima hacceditio tum ab Ilorslian»
tum etiam a priori nostra diffcral. Et primo quidem in conferendis velustis codicibus antea mihi non visis,
iis maxime, quos vet in variis provinciis a nobis subinde perlustratis consulere ct revolvere licuit', vel quos
in bibliolkecnm Colbertinam magno rei litlerarise commodo post nostram edilionem congcssit vir bonis
litteris juvandis et illustrandis nalus Siephanus Baluzius, sccundas curas adhibui; lum ex variis lectioni-
bus cas seligere, et in textum restitucrc curavi, quae Bernardi sentenliae accommodatiores videbanlur :
qusc res ustim vctcrum tibrorum penc assiduum, gustum usu acquisitum, maluriusque judicium exigit,
quam lilteratorum vulgus opinalur, qui aranearmn telas captarc nos existimarl, dum has, quas pnlant,
minutias conseciamur. Verum scntiani id genus homines de nobis quidquid volcnt; modo nostram operam
approbet non homiimm plausus, sed publica Ecelesiae, reique litterariue utilitas.
X. Neqtie lantum in textu reslilucndo censura a me adhibita est, sed eiiam in secernendis Bernardi
genuinis scriptis a supposititiis el falsis, quaein editione Horstiana et nostra priori inter Bemardina adhuc
delitescebant. Hinc expunetac epislolae duae,ex Bernardi Brito Annalibus ab Horstio Bernardinis insertae:
rejecti sermones quatuor ant quinque ex sermonibus de Teinpore et de Sanctis; rejeclus etiam liber
Declamationuin; ct alia nonnulla, ^uiu Bernardi non esse ex certis argumenlis et indiciis manifestunJ
• est,. ' I
XI. Ad hanc censuram faciendam adjumenlo fuere non modo Vitae Bernardinse scriplores, imprimis
Gaufridus, qui prsecipnorum sancii doctoris operum indicem exhibent; sed etiam veteres codices, vetie-
ruinque auctortim citationes, prac caeieris vero antiqua colleclio ex Bernardi scripiis, qtise Liber Florum,
Florilegium, elBernardinum appellalur, primum edita Parisiis anno 1503, miilto probnbilior alia collectio-
ne, quseanno 1571 ab Huberto Scuiepulaeocanouico regulari facta est, in Bernardi editos a Joanne Picar-
do intrusa. Longe vero anliquior est priina illa collcclio, cujus auclorem nobis suggessil velus codex Ci-
sterciensis, in quo hoec habctur cum sequenli inscriptione : t Incipit proJogus domni Willermi, monaclii
Sancli Martini Tomacensis, in Bernardino, quem idem excepit el compilavil de libris el dictis sancti Jier-
nardi abbatis Clarse-Vallis. > Prologus iu incipit: t Cum non essem alicui exercilio magnopere occupa-
tus, > elc. ut in edilis, in qtiibus desideralur aucloris nomen, quem saeculo lerlio dccimo vixisse facile
colligitur ex antiquitate, codicum, in quibus haec collectio reperitur. Porro etsi quaedam opuscula, quae
Bernardum auclorein non liabent, laudet collector iste, utputa epistolam ad fralres de MonleDei, medita-
tiones, librum Declamationum; in caeleris lamen non levis est monienti ad inlernoscendos maxime Ber-
nardi sermones : quod in causa fuit, ut sicubi de quibusdam dubilandi ratio occurrit, ut in scrmonibus de
Diversis, has ex Bernardino cilationes adnotare visum sit. Necvero mirum, quod lum epistola ad Fratres
de Monte-Dei, lum Declamationeset Meditaliones in illa collectione sub Berniirdi nomihe adducantur :
cum et sanclus Bonavenlura idem peccet in laudala epislola ; et libri Declamationumet Meditalionum ex
Bernardi centonibus constent, ut suis locis dicluri sumus.
XII. Prseter censuram operum, aliqnid etiam mulatum in ordine Horstiano, n;mpe in disposilione cum
tomorum, tum opusculorum. Nam ubi Horstius epislolis secundo Joco subjecit sermones de Teropore ac de
Sanctis; lertio loco sermones in Canlica; quarto vero opuscula seu traclatus : ponsullius visum est epU
21 PR.EFATIO GENEUAL15. 22-
slolis subjicere Opuscula seu Tractalus, qtii plerique vet episiolari modo scripli sunt, vel ex episloiarum.
classe in tractatuum ordinem redacti. Ex hoc ordinc consequitur, ul tertio loco oucccdant sermones dc
Tempore et de sanclis ; quarlo, sermones in Canlica : quibus in quinto subsequilur eorumdem sermonum,
coniinualio, id esl Gilleberli Sermoncs in eadem Canlica. De ordine duorum reliquorum tomorum, qniiili
nimirum ac sexti, in praefalione ad tomum quinlum uberius dicendum erit; uli etiam de piioribus in sin-
gulis nd cos prsefationibus agendum.
XIII. Alque tit genuina omnia Bernardi opera uno volumine conlinerenlur, libros de ejus Vila et Gestis,
quos Horstius in primo voluniine praeniiseral, rejecimus in finem tomi sexti seu secundi voluminis; ne vel
germana Bernardi opera a scse divellerenlur, vel niinium inaequalis essel voluminum niagnitudo. Porro in
fine prioris voluminis, uli et secundi, proprios indices copiosissimos collocavimus, ut priores iudices
omnia genuina opera, posteriores aliena complecierentur.
XIV. Denique uberiores nolae et observaliones, quae ab Horslio vel a me qtiondam in cpistolas el aiii
opuscula conditse sunl, textui subjieiunlur. Brevis inlerkn chronologia pracmissa esl tomo primo, quod
ipsanim nolaiuni veluti faxquaedam, et quasi communequoddam sit fundainenluip. Ad hsec singulis fere
opusculis, in tomo secundo contentis, admoniliones praeposuimus ad argumentuin cujusque libri explican-
dum, aliasque circumstanlias ad id pertinenles. Usecfere sunt, quse universim in hac novissima Bernardi.
edilione praestiiimus.
XV. Verum ut ad examen lomi primi, qui Bernardinas epistolas compleciitur, descendamus, non me-
diocrem operam denuo adhibuimus in iis amendandis, illuslrandis, ordinandis el augendis. Ad emendatio-
nem quod attinet, varios variarum bibliothecarum codices consuluimus, Vaticanos, Colbertinos, Belgicos •
Sancii Petri apud Gandavum, et Aurese-Vallis, praeter eos, quibus in priori edilione usi fuimns. Ex uno
codice Corbeiensi quasdam aliquanli momenti inscriptiones resiituimtis, variaque loca tum ex eodem co-
dice, inm ex dtiobus Colberlinis honse nolse, quorum unus signatus est n. 1410; alter n. 2476', Bernardi
etiam opuscula conlinens, cum quo eadem opuscula contulimtis. Ad bsec nolae marginales singulis fere
epislolis appositaesunt ad bistorica maxime facta paucis explicanda.
XVI. De ordineepistolarum diu aneeps fuit cogilalio, an ordinem receptum servaremus, an polins no-
vum inslilueremns. Varise in uiramque parlem rationes sese offerebant. Ad servandum anliquum ordinem
movebal primo antiqiiitas illius ordinis, quem ipso Bernardo adbuc vivenie inslitutum fuisse conslat, ni-
mirum pro trecenlis illis ac. decem epistolis, quarum ultinia est ea, quse-ad Arnoldum Bonse-Vallis abba-
tem a Bernardo extrema scripta fuit. Nani cauerae, sparsim binc inde dispersse, a posteris deinde in corpus
Epistolarum in editis libris redactae sunt, non.semel, sed per varia inlervalla, prout.sese vel collficloriiius
vel auditoribusobtuJerunt. Deinde anliquoordini favebal temporis ratio, in veteri illa epislolarnm coltectione
utcumque servata: cum alias limendum esset, ne plus incommodi ex illius recepli ordinis mutatione, quam
ulilitaiis consequeretur, ol) receptas nimirum epistolarum citationes, ne quid dicam de solemni ordine ve-
terum exemplarium. In contrarium pugnabal epistolarum quarumdam conlusio .intolerabilis, ubi ordmc
praeposlero aliquando ,responsio ad quasdam litteras facla, longo intervallo eas prsecedebat. Accedebal,
aliud ex eo consequens incommodum, quod ejusdem argumenli tractatio perlurbate relata, a se ipsa de-
vulsa et dislracla erat. In his angusliis mediam inire viam satius visum est, vulgatum scilicet ordinem re-
tinendo in prioribus Irecentis ac decem epistolis: in aliis vero quae subinde adjectae sunt, eas ad rationes
temporis revocando, apposito ad marginem^ ordine, quem unaquaeque epistola anlea obtinebat. Ubi vera
quasdamex novo hoc ordine epistolae praecedenlibus cohserere debuerant, illarum lectionem praemitten-
dani a'ut,subjungendam esse monuimus. Sic antiquo ordini servatus est honos, et e novo sublata conlu-
sio. Sed ne veterem illum ordinem vivente ipso Bernardo concinnatum gratis dixisse videamur, lesleni
appellamus Guillelmum, S. Theoderici quondam abbatem, qui anle Bernardum vivere desiit. Is enim in
libro primo de Vita sancti docloris, ipso superstite scripto, tradil n. 50 Bernardi ad Robertum consangui-
netim suum epistolam, quae in niedio imbre non fuerat raadefacta, t ob tam grande miraculum in codice
epistolarum ejus, i scilicei Bernardi, t a fratribus non immerilo primam fuisse ordinatam. > Cseternm id
a se factum meinorat terlise Vilse scriptor a nobis editus, qucm Gaufridum sancli viri nolarium esse
exisiiraairitis.
XVII. In oniiiibus lamen antiquis libris non omnino constans est epislolarum ordo, tametsi in pleris-
que cum vulgalo consentit usque ad epislolam ireceniesiniam .decimam; qui niimerns in omnibus ilem
codicibus non babelur. Ex quo intelligilur, nori unam, sed plures faclas fuisse Bernardinarum epistola-
rum compiialiones. In tribus codicibus Valicanis habentur illae epistolse, et in primo quidem eleganlissi-
mo, signalo n. 662, conlineniur epistolse duce.ntoenonaginta sex eodem fere ordine alque in editis; quarum
postrema esl ad Hibernicnses, de transitu beati Malachise. In alio codice n. 664, ideni etiam ordo in episto-
lis ducentis quinquaginla duabus; ex quibus ultima est ad Hngonem militem Tenmli. Verunl in lertio,
23 PR^EFATIO GENERALIS. 24
qui n. 663 prscditns est, exstant cpisiolse ducenlac quadraginta, quarum ordo ab editis penilus diversns est:
ita ut prima sit illa, qtiaein anlebac edilis trecenlesima decima lerlia, ad Haimericum cardinalein ;
extremn ducentesima scpltiagesima quinia, ad Eugcnium papam de clectione Aulissiodorensi. In aliis co-
dicibus idem fere ordo scrvnitir alque in editis, irisi quod in Gandavensi monaslerii Sancti Pelri.haec
epislolarum compilatio dividitur in Ires pnrtes : quarum priina continet epistolas cerilum ; allera, epislolas
sexaginta qualuor supra centum ; tertia epistolns S"plunginta sex; qnaruin peniiltiina esl Bernardi ad Ror-
gonem de Abbalis-Villa ; ullima Joannis Casse-Mariiad Bernarduin. Et forlasse in nullo alio codice plures
simtil hnbcntur Bernardi epislolae, quam in islo Gandavensi; qno codice, vel certe simili, usus esl Willer-
mus Tornacensis monachus in stio Bernardino siiperius landalo, nbi epistolas (x prima, secunda, el tertia
parie adducil. Cselerum in codice Vallis-Claraeordinis Cislcrciensis exslanl epislolse trccenlae sepiem ; in
Aurese-Vallensi, trecentae sex, tilrobique postrema ad Arnolduiu ahbatem, quae eerteBernanli extrema est.
Primam illam haud dubie colleclionem ad se milli petebal Joannes Saresberiensis in epistola nona-
gesiiha sextn, ad Pelrum Cellensem: cui. in epislola sequenti t pro episiolis b :ati fiernardi >gralias agit.
XVIII. Jam vero ut de epistolarum accessione in hac editione facta (quod postremo loco iraclandtim
erat) agamus, proemiitendum esl, in prima Bernardinnrum epistolarum editiwie Bruxellensi anni 1481,
aique in Parisiensi aiini 1494, exhiberi trecenlas decem epislolas, quariim antepenullima esl ad Arnolduin
Carnutensem abbatem; pemillima ad fratrcs Hibernienses, in obitu saucli M.ilachiaeepiscopi, ultima ad
Giiidonem abbatcm Arremarensem. ln editione vero anni 1520 per duos Clarae-Valleiisesmonachos, ut
diximns,- adornata, exslanl epislolse omnino trecentse quinqiiaginla et una, quarum exlrema esl ad Hugo-
nem noviiium, poslea Bonse-Vallis abbatem. At cpislola ad Arnoldum trecentesima decima est; epistola
vcro ad Hiliernienses irecenlesima undecima. Hujus discriminis ratio est, quod in priori illa edilione desimt
epislolac duae, nempe epislola oclogesima quarta, quaeesl secunda ad Simonem abbatem Sancli-Nicolai; eC
fpistola cenlcsima quadragesiina.scplima, nd Pclrum abbatem Cluniacensem. Jodocus Clicioveus in sua
edilione anni 1515 etin conseqtteniibns liabet epistolas tantum trecenlas quinqnaginla, omissa cpistola ad
Hugonem noviiium, qusc in editione Basileensi nnni 1552 ab Antonio Marcellino resiiliila fuit. uii et in
sequentibus usque ad Joannem Picardum. Is epistolas sepleindccim jam vulgatisadjecii, sed absque ordine
dispositns; quaruin duas exlra ordincm edilis praemisit ex codice Pilhscano, cseleras longo post vulgalas
inlcrvallo prolulil ex bibliotlieca sua Victorina. Detraclis ilaque quibtisdam epistolis pcrperam repetitis,
Horsilus vulgatiim earuni nunierum redegit ad Irecenlas sexnginta sex, quibus duas ex Bernardo Brito
spurias, et ex codicibus Anglicanis septemdeeim genninas addidil, una cnm episslolaFastredi abbatis coro-
nidis loco.adjecla, quae numerum trecenlarunl octoginta sex absolvebat.. Denique in priori nostra editione
epistolae iindeeim additae sunt; et in hac novissima epistolarum nunterus ad qiiadragintas octogiuta duas
accrevil, lum ex viginli octo Bernardi epislolis recens in Germania reperlis, et Appendicis instar Horstio
Coloiiiac adjeclis; tum ex qtiibusdam alibi invenlis, lum denique ex aliis, sive ad Bernardum, sive in
Bernardi causa scriptis, .quaead Bcrnardinas illustrandas necessariae visse ftierunt. Omnes porro islaS
cpistolas redigimus in tres classes quartim prima quse prior est epistolas trecenias el decem exhibet,
auliquum ac vulgaium relinet ordinem; secunda , ad epislolam quadringeniesimam quinquagesimam
quarlam reliquas Bernardi genuinas epislolas; lerlia dubias, spurias el alienas crimpleclitnr. Hiecferesunt
quae in piimi lonii recngnitione praestilitnus; cxlcra diligens Lectorfacile observabit. Reliquis tomis singulis
praefixa esl sua prarfalio, in qua quid in unoquoque prxslilum sit, abunde docetur.
XIX. Poslremo qna>Bernardi opera in var.iis bibliothecis delilescere causatus est Horstius, ea non esse
Berriardi jam olim oltservavimus. Quippe liber in Hcxaemeron, est Aruoldi abbaiis Bonx-Vallis in agro
Carnulensi; Commentarius in psalmos poenilenliales, Jnnocentii 111;Dxposilio in bsalmum Afferte,Richardi
Viclorini; alia in psalmum quinquagesimum, Urbani; Commenlarius iii Pauli Ifpisiolas, Bernardi Clnvo-
nensis Augustiniani, tcste Possevino. Cominenlarius in Apocalypsiin a Caraniuele falso tribulus Bernardo
est: qui conimentaiius cuin qtucdam Bernardi opuscula in codice subscquerettir sub liiulo t ctijusdam, >
Caramuel legit < ejusdem > alque liunc Bernardo, uli et praecedenlia ascripsit. Sane nulla superesse Ber-
nardi opuscula, saltem aticujus monicnti, haud edita exislimo, prseter nonnullas epistolas, qux bactenus de-
siderantur. Sunt autein sequenles, videlicet: Epistola una ad Uugonem Pontiniaci abbalem, utpalei ex epi-
stola trigesima (erlia, ad eumdem, n. 1; epistolseduaead Innocentium II, adversus; Petrum Bisuntinum, ex
epislola cenicsima nonagesima octava. Una item ad etimdem pro Pelro Pisano, ex fine epistolseduccntesima:
decimaetertiae. Plures item ad euiudem pro introduclione Praemonslratensium in Virdunense monasterium
Sancti Pauli, ex epislola ducenlesima qitinquagcsima terlia, n. 1. Uua ad An<elluin stilidiaconuin Tre-
censem indicatur in epislola ducenlcsima tertia, ad Altonem. Uua cxcusatoria ad Sugerium, in epistola
ducentesima vigesima lertia, ad Joslenum, n. 1. Duacad Joannem de Buzaiolin epistola diicentesinia
trigesima tertia, ad eumdem. Una ad Eugenium III, in gratiam episcopi Clari-Montis, ex line epistolae
ducentesimce octogesimaequartse, ad ipsum Eugenium. Item altera ad eurndem Eugeniiim pro Eeclesia
Tornacensi, ex Herimanno monachoTornacensi, n. 115 (10). Una encyclica conlra duella, adRcincnsem

(10) Vidc Spicilegii tomum II, p«?. 483.- I


25 PR^EFATIOGENERALIS. 26
ei Senonensem archiepiscopos, ad cpiscopos Suessionensem et Aulissiodorensem, et ad Theobaldum et
Radulfum comites, ex epislola alias trecentesima quinquagesima octava, nunc trecenlesima scptiiagesima
sexta. Ad IiaecPelrus Venerabilis in qu-adamepistola, quae modo inter Bernardinas exstat ordine ireceiije-
sima octogesina octava, referl fragmentum cujusdam sancti doctoris epislolae pro Anglico qiiodam abbate
in haecverba, n. 4, t Quasi subversum sit judicium. > etc. quae quidem in iiullis Bernardi litteris legere
memini.
XX. Meminit etiam Ordericus Vilalis unius Bernardi epistolae ad Natalem abbalem Resbacensem pro
Ulicensibus monachis, qui S. Ebrulfi reliquias pelebant, Guarino , eprum abbate imprimis id curanle, et
postulanle a Natali abbate. t Gaufridus Claras-Valles se ire velle intimavit: et si secuni ire vellet annuit.
Ambo itaque curo suis famnlis Claras-Valles abierunt: benignea frntribus illius caenobiisuscepti sunt, qui
Regulam sancli Benedicli omnino ad lilteram observare satagunt. Domntimvero Bernardum, illius monas-
terii patrem, quacsiertinl :'cum eo loculi stint, etplurima sciscilanles, magnaru in eodein sapieniiam
inveneriint. De sanclis^enlm Scripturis luculenler iraclavii, et votis eoruin ct inlerrogalionibtis satisfecil.
Causam quoque Ulicensium tit audivit, Guarinum -abbalem benigne adjuvit, iulerasque exhorlalorias
Resbacensi conveiitui deslinavit. Guarinus ergo abbas epislolam venerabilis' Bernardi prolulit, quam
Resbacensis coiiveatiis libenter suscepit, et audita libentius complere decrevil. > Ita Ordericus in libro
sexto.
XXI. Praeierea Adcmarus Ecolismensis monacbus in Chronico , ubi de origine CarlhiiEtensium agil
t Ilicordo, inquit, lesle Bencrdo, inler omnes ecclesiasticos ordines primatum ienel, non ralione
temporis, sed vigore sancliiatis. Unde ipse vocat eum speciosissimam columuain Ecciesisc: > quod in
edilis non inver.ilur.
XXII. Denique Joannes Picardus , ex Joanne Mauhurnoin traclatu dellabilu canonicoruin regularium,
laudal quamdam epistolam ad Fulconem, ex qua hasc verba Mauburnus delibal: t Non comperies nigras
aut griseas a colto dependentes; sed alias a mulierculis mutuanlur a collo dependentes, rubricalas murium
pelles : > quasi hsec vcrba ex quadam epistola nondum edita referanlur. Verum ad sensum exslant in.
epistola secunda ad Fulconem, n. 11. Itein quae idem Picardus ex eodem Mauburno lanquam haud vulgala
refert de dotibus cardinalis, hasc haheniur in libro quarlo de Consideralione, n. 12. Hsccsunl quae de bac
epistolarum edilione pracmittere visum est opcrse pretium.
§ II. — De Bernardi sanclitale, doctrina, el auctoritate in Ecclesia.
XXIII. Antcquam tilterins procedamus , juvat cxpendere dnos, qui Bernardo tribui solent, tilulos , nenipe*
quod sit inter dociores mellifluus, atqtie uliimus inler Palres, sed priinis certe non impar. Docloris ncW
men Ecclesia bis tribuil, qtiortim doclrina publico ipsius snffragio approbata est,, maxime nlii sanctitali^
concenlus accedit: Palres vocal eos, quos sanctilas, doctrina, et aniiquitas commendal; doclrina, inqiiam,, •
Scriplurae el traditioni poliiis, qtiam rationibus philosopbicis inbaerens. llaque doclores appellari possunl
statim a morle viri sancti doclrina illuslres : Patres vero nonnisi quos recepia jamdudum auctoritas vene—
rabilcs fecil, el modus iractandi res, a philosophica ratione alienus. Utriiinque elogium merito sorlilus
est Bernardus. Etprimum quidem in ipsa ejus canonizationc cidcm tribuit Alexander III in missa, quam>:
de eo lunc celebravil, diclo Evangciio, quod solis docloribus sanctis assignatur ex Matlhneicapile qttinlo ,..
Vos estis snl terrm (Matli. v). Diserie vero Innocenlius 111idem elogium confirmavit in Collecta a se eom—
posita, In qua t bealus Bernardus abbas el doctor egregius > appellator. Melliflui adjeclivum, qttod re--
centius esi, sanclo doctori asseruil Theophilus Raynnudus libello singulmi, qui Apis Gallicana inscribilur.
Primi inter editores hoc epitbeton in .fronte apposuerunt, Lugdunensis quidem anno 1508, turri Jodocus>
Clictoveus anno!515, aique etiam dtio illi monachi Clarae-Vallenses jam superius laudati; idemque ab..
aliis subinde postea neglectum restituil Horstius. Verum iuter elogia Illud referre prrestat: cum nudun».
sancli Bernardi nomen salis ipsius opertim tiliiltim comjnendel, quod aucloris implet .elogium. Sane si
qood aliud epilhelon Bernardo cdnvenil, maxime etoStSaxTov. ab aliis editoribus eidem liibulum :
propterea quod doctrina non tain luinianis viribus acquisila , quam coelilus infusa prsedilus fuisse-.
videalur. ' .
XXIV. Quanquam ei non defuil Jabor et induslria in legendis versandisqtie auctoribus, non modo sacris,
sed eliam profanis, ut ex horum verbis subinde adduclis manifestum est. Verum haud dubie in saecula
iiaec didiceral juvenis, qttse etiam seni in memoriam aliquando recurrebant. At rebus theologicis accuralt
operam dederal monachus : quarum rerum cognilio quam profunda et subliiuis in eo essel, docenl impri-
inis sermoncs duo in Canlica, nempe octogcsimus el oclogesimus prinius, ubi de iinagine Dei,qu;ein
Verbo el in anima est, el de simpliciiate Dei tam alte el apte disserit, ut ncmo melius ante vel posl cum.
Idem etiam dicenduin de Chiisti pro nobis patieniis satisfactione, qux miro sane niodo in epistola centc-
sima nonagesima ad lnnocentitim explicatur. Ad hsec quid in canonum scieutia eximiis ejus de Conside-
ralione libris comparari polcsi ? Hinc confinnalur islud Lconis Magni effatuin ; t Verus recti amor in -
27 PRJEFATIO GENERALIS. 2fr
J
semetipso liabet et nposloticas auclorilaies, et :eanonicas sancliones. > Deniquc doclor sanctus quanlum
iri Scriptiirae sacrae lectione versatus fuerit, ubique clainani ejus scripta , t quae nihil aliud quam centones
divinorum voluminum, > ut Sixti Senensis verbis utar, diri possunt; quippe undecunque Veteris ac
Novi Testamenli sententiis ita disiincta , cett gemnieis embtematibus, hisque adeo commode et apie in-
serlis, ut ibi nata esse credantur: > Qui quidem scribendi riiodus sicut in quovis- argnriienlo promiscne
usurpari non decet; ita in rebus sacris uon debet improbari. Huc enim addici potest quod Petrns apo-
stolus ait : Si quis toquilur, quasi sermoms Dei (I Petr. iv). Quod veroBernnrlus quosdam Scripturae locos
iii sensuin improprium ac miiiime litleralem quandoque detorquel, adeo ul ludere potius in vcrbis, quam
verba ipsa exponere videalur; id sane ca ratione excusare licct, quod in Sc iplura multipficern sensum,
. qui ail mores informandos conducat, accommode erui posse credideril vir sarictns, praesertim ubi non de
Jideagitur, sed de pio quodam argumenlo exornando, ad excilandam scilicct auditorum alte*itionein ac
delcclaliouein.
XXy. Jani vero sanctissimum virum non taritum in Scripturae sacrae, sed etiam in sanclortim Patriim-
lectione apprime, quanlum-ferebant varise ipsius occupaliones, versatum fuisse, nemo inficiabiiur, quiejus
scripla diligenter lectitarit. Nam et Patres aliquando, eorumque senteiilise :n liis laudantur, et doclrina
corum per oniriia ejus opera respersa est. Unde cum t quercus et fagos > se nagistros babuisse dicil (11),
id.eo modo interprelandum esl, quem cardinalibns ipse suggerit in libro quarlo de Consideraiione, n. 12,
nempe t in oinui re oralioni plus fidendum, quam propriae induslriae vel labori, > quod Bernardo re
quidem vera Gaufridus aptavit (12). Caetcrumquanlum ex leclione Patrum, Iprseserlim sancli Augusliui,
profeceril, probat iriiptiinis liber de Gratia el Ltbero Arbitrio, quod Augusliiiiansedoctrinsc ertidiiuin quod-
dam. suinmarium est. Ambrosium Auguslino adjungit in epistola seu opusculo undeciino, ad Ilugonem
Vicloriuin ; additque, ab his duabus Ecclesise columnis non facile se avellt. Allianasiinn ilem laudnt ia
opusculo decimo, corilra Pelrum Abaelardum ; aliquando eliam Gregarium Miignum. Denique in cl.iusub
homiliarum de Laudibus Virgiriis.niulta a Patribus accepisse sefaletur. Miruinvcro est, bominem sauctum,
tot morbis et infinnitatibus obnoxium, tot ciiris dislractum, negoliisque non modo domesticis- (qnac sane
nec levia, nec pauca erant in laru numeroso monacborum coetu), sed maxime publicis inlerpellatuni,
parein fuisse, aut lol libiis legendis, aut tam disertis eruditisque scriptis fjlaborandis : adeo ul pra-tcr
nalurale ingeniurn, quod in eo excellenlissimum et sublimissimnm erat, diviiiam quamdain ipsi loi|iienU,
agenti, docenti, ae scribenli sapientiam adfuisse nemo dtibilare possil. Unde t confessus est aliqnaiulo, »
ail Gaufridus, t sibi mediunti vel oranti sacram omnem, velut sub se posilam et exposiiam, appaiuisse-
Scripturam (15). »Etsi vero fateri sol.iluserat, se iuelius Scriplurarum sensum assequi t in piimae originis
suae fonle, quam in 'decurrentibus exposilionum rivis ; sanclos tamen et orlhodoxos earum expositorcs
liuiniliter legens, nequaquam eorum sensibus suos sensus aequabat, sed subjic ebat formandos : el vestigiis
eorutn fideliter inbaerens, saepede fonte, unde illi liauserant, el ipse bibebat (14). > Hsec sancti doctoris
erga sanctos Patres reverentia passimelucet in ejus scriptis, utin epistola nouagesima octav.a, n. 1, ser-
mone quinto in Canlica, n. 6, et alibi. Ad eos porro legendos otium ipsi concessit.diutina illa infirniilns
quae primis prsefecluraesuae annis ipsum a cpjtu fratrum abesse, et quasi privj lum.seorsim in monaslerio
degere coegit, priino quidem t ex praecepto > Guillelmi t episcopi > Catalannensis, > et abbatum < sui
ordinis, lcstanle altero Guillelmo abbate ; deihde vero ex vi ingravescenlis infirmitatis (15). Vidit illuin
Guillelmus abbas t feriatum ab omni sollicitudine domus, tam, interiori quam exteriori, vacantem Deo et
sibi.et quasi in deliciis paradisi exsultanlem. > Tunc vir sanctus disseruil illi de Canlico canlicorum, uti
fusius ille prosequitur. Accessit Bernardo convalescenli ad impelrandam in sa:r.a sludia feriationem pro-
curalio Giraidi gennani sui, qui ejus vices in inonaslerio ita supplebat, ut IJernardus sermone vigesimo
sexlo in Cantica ei ascribalspiritualium studiorum suorum profeclum. Hsecve o studia erant, orare, legere,
scribere, meditari, et sirnilia, ex sermone quinquagesimo primo in Canlica, n. 3. Sic beatus Pater vixit
per annos quiridecim, idesta condito monasterio Clarae-Vatlensi, ad schisma-Petri Leonis: quo tempore
magnis arduisque rebus adhibitus, lalis demum evasit, qualem postea lota Europa, ne dicam orbis uni-
versus, admirata est.
XXVI. Non immerito itaque «nagnus ille Nicolaus Faber, Ludovici Jusli praeceptor, teste Francisco
Balbo in ejus Vila, cum Patres omnes summopere vencrari solitus erat, tum maxime divum Augustinum.
cujus lectioni assidue inliaerebat, el ex recentioribus divum Bernardum, quem ullimum Patrum noniinabai.
Et certe hoc elogium nullus veterum mclius merueril secundum Augustinum, quam Bernardus, nullus ila
post eum : cum nulli aut sancliias miraculis et faclis illtistiior, aut doclrina p^uribr,traditionisve tenacior,
aut dicendi scribendive modus divinior, aut denique major fuerit auclorilas. i Cujus enim, » ut Guillelmi
verbis utar, t vplunlali sic detiilit, cujus consilio sic se humiliavil omnis tam siecularis, quam ecclesiaslicas

. (11) Vite libro I ,n. 25. (14) Ibid., libro i, n. 24.


(12) Ibid., libro m, n, 1. (15) lbid., nn. 33, 40.
(13) Ibid., n. 7.
25 PRiEFATIO GENERALIS. 30
ilignilatis altitudo? Reges superbi, principes et tyranni, miliicsel raplores sic eum limebant, ut vidcatur
in eis implelum, quod in Evangelio legilur Dominus dixisse discipulis suis : Ecce, inquil, dedi vobispotet-
tatem calcandi super.serpentes(Luc. x), elc. Porro inler spirituales.., longo ei alia auctorilas erat. Sietil
enim dicitur per prophelam de sanclis animalibus, quia cum fieret vox supra finnameiiluin, quod innni-
nebalcapili eorum, siabani, et submittebant alas suas (Ezech. i) : t sic hodie, > inquit, t ubique lerrarum
fpirituales quique, Ioquenle eo seu tractanle, slanl cedendo praecedenti, et sensibtis ejus vel intelligentiis
submittunt sensus vel intelligentias suas. Testantur hoc scripta ejus (16), > etc. Merilo proinde Caesariiis
Heislerbacensis monachus ait lantam fuisse ejusauctoiitatem, t ut per unius os Bernardi purpurali patres,
reges, principesque terrarum, quasi per cominune muiidi oracutum, loqiierenlur (17). >Haecsancli docloris
exislimatio ad noslram usque actaiein propagata est, ut lidem faciunl illuslrium virorum de eo testimonia ,
in quibus Bartholomsr.usa Martyribus, piissimus ille Bracarensis antistes, Bernzrdi cultor et admirator,
non inferiorem locuni obtinere debet.
XXYU.Hanc porro aucloritateni cum multa ei viventi conciliabaut, tum maxime eximia ejus in lionori-
bus ipsis bumiliias, quo nihil, ipsiusBcrnnrdi judicio, sublimius (18). Audi Ernnldiim : t Plurima autem in
eum prybabilia et laude digna concurrunl. Alii namque doctrinam, alii miranlurmiracula. Ego quidem, ait
ille, t his omnibus honorem defero : sed praeomnibus, quanlum in me est, hoc sublimius duco, hoc pro-
pensius prsedico, quod cum esset vas elecliwiis, et nomen Chrisli coram genlibus et regibus ferrel in-
trepidus; cum otedirent ei prinr.ipes mundi, el ad nutnm ejus in onini natione slarent episcopi; cum ipsa
Romana Ecclesia singulari privilegio ejus venerarelur consilia, elquasi generali legatione concessa, sttbje-
cisset ei genleset regna; cum ctiam, quod glorio ius judicatur, facta ejus el verba confirmarentiir iniraeulis.:
nunquam exeessit.nunquam supra se in mirabilibus ambulavit: sed de se semper htimiliier senliens, venera-
biliuni operuip non se auciorem credidit, sed ministrum ; et cum essel omrr.um judicio sttminus, suo sihi
judicio constitit infimus (19). > Qtiippe t vincebat sublirnitatem nominis bumililas cordis : ncc tnnluin
poterat universus eum mundus erigere quantum se ipse dejicere solus (20). > Neque vero lania sui dcmissio
et abjectio profectum ejus apud alios minueb-M,imq amplius augebat. t Niniirum quo buinilior , eo semper
ntilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari (21). >
XXVIII.Palris sanctilali ex aequorespondebat sanclimonia filiorum, quse in Patris etinm gloriam redun-
dabal. Testis ipsa Romana curia, quse Jnnocentiuin ad Clarani-Vallemcomitala est. iFlebanl cpiscopi, flebat
ip.se summus pontifex; et omnes rairabanliir congregationis illiusgravilatem, quod in tain solemni gaudio
oculi omnitim humi defixi, nusquam va^abunda curiositale circumferrenlur ; sed complosis palpebris, ipsl
neniinem viderent, et ab omoibus viderentur. Nihil jn ecclesia illa vidit Romanus quod cuperel. Nulla ibi
stipellex eoruin sollicitavit aspectum; nihil in oralorio, nisi nudos viderunlparietes. Solis moiibus pole-
rat inliiare ambitio, nec damnosa poterat esse fratribus hujusmodi praeda, cum minui non possel asportata
religio (22). > His columnis ac praesidiis fulta erat Bernardi aucloritas, adeo ul t austeritalem suavilas
nioruin lol!e>-et,auctorilatem sanctitas coriservaret: quasi de coslo afferens inter homines miraculum
quoddain conquisiiae apud Deum plusquam humanae puritatis (25). Porro sanctitaiem illam ac piiriiaiem
attestabantur miracula, quae adeo clara et iltustria fuerunt, ut etiain ejus adver&ariica faterenlur; tani
crebra el frequenlia, ul Bernardus ipse obslupesceret, apud Gaufridum (24).
XXIX. Non mirum proinde, si laulum poluit ejus aucioritas, primum quidem t circa resuscilanduni, > ut >
Guilleluiiisloquiltir, in monasierico ordine anliquse rcligionis fervorem (25), > deinde, ex Gaiifrido, t iri
Calholicorum morihus corrigcndis, in schismalicorum furoribus comprimendis, in hserelicorum erroribus
confulandis (36). > Qnod luin ex ejus Vila, tum ex ejnsdem scriplis, maxime ex epistolis manifestum est.
§ III. — De Bemarili profectu in emendandismoribus clericorum, monachorum, et laicorum.
XXX. Corruptos sui sseculimores passitn luget ac deplorat vir sanctus, maxime in Ecclesiaeministris, quo-
rum plerosque ad meliorem frugem adduxit : adeo ut tota Ecclesiseac cleri, imprimis Gallicani, facies suis
lnonitisac.sermonibus penittis immutata fueril, et in anliquum decus reslilula. Quippe Eugenium, virum
sanclissimum, Romanae sedi suppedilavit, alque in eo Romanos ponlifices omnesad rectam ef legilimam
suae dignilatis administralionem erudivit et accendit, libris editis de Consideratione, plane divinis.In
cpiscopis Henricum Senonensem, Stepbantim Parisiensem, aliosque permullos ab aulico vivendi genere
ad mores episcopali ordine dignos revocavit: mullos etiam e suis, in aliorum exemplum, episcopes pro-
lulit (27). Clericis omnibus salutaria monila dedit in sermone de Conversione, ad clericos. Quae omnia
si quis accurate videre cupil, legat librum sextum de Vila sancli Bernardi gallice edila, cujus Vitse tres

(16) Vitmlibro i, n. 70. (22) Ibid., libro n, n. 6.


(17) De miraculis, lib. xiv, cap. 17. (23) lOicl., libro ui, n. 21, et libro i, n. 28.
(18) IlomUia IV.Delaudibus Virginis, n. 9. (24)/Md., libroni, n. 20.
(19 Vittetibro n, n. 25. (25) Guilelmus, lib. i, n. 42.
(20) lbid., libro m, n. 22. (26) Gaufridus, lib m, n. 12.
(21) Ibid., n. 8.. '37) Viite libro n, n. 49.
il PR.&FAT10 GENERALIS. J 32
libri posteriores ex ejies scriptis magna ctim pietate el ciim insigni deleclu coniexti snnt, De moribls et
ollicio episcoporum legenda imprimis epislola quadragesima secunda ad Heiiricum Senoiiensem, qtiae in
Tractatuumdassem modo tomo securido relala esl. Meritoilaquein librode episcopis Virdiinensibus dicilur
is es«e Bernardns, t cujtis consiliis regna et EcclesiaeGallicanaehodie, »inquit auctor, t inniiuniur
(28). >
XXXI. Erat in eo mirifica dicendi gratia, t ut non posset ne ipsiiis quidem slilus, licet
eximius, lolam
illam dulcedinem, totnm retinere fervorem. » Quippe t placabilem, el persuasibilem et eruditam
linguam
ilederat ei Deus, uf sciret quem et quarido deberet proferre sermonem; quibus videlicet consolalio
vel obsecratio, quibus exhoriatio eofigrueret vel increpatio : ul nosse poteruni aliquaieniis qui ejus legerint
scripta, etsi longe minus hb eis, qui verba ejus saepius audierunt (29). t Qucd si ejus scripla legendo ita
accendiniur, quanto iriagis illi qui loquentem audiebarit ? Non ilaque mirum, quod Deus lol et tanla, in
'
sui temporis hoininnm salulein per eum operatus est.
XXXIL. Quis vero explicel, quae et quanta ab eodem patrata sint.ad monaslici instiluti primigeuiuiri
iervorem denuo suscilandum ? Testantur hoc eximiae*ejus Iiacde re epislolse nc scriptiones, liber de
'Praecepio el Dispensatioiu!, apologia ad Guillelnium abbatem, variique sermones : in quibus monacbos ad
relinenduiri revocandumque veterum Patruin primariuni institntum animavit, id esi, ad poetiitentiac
iabores, auslerilates, modesliam et humilitalem, pnupertatem, niiindi conicmptum, amoreni solitudinis
ac silentii, et ad conlinuum profectum : in quibus tolius rei moriasticaecardinem versari intelligebnl. Hinc
non immerilo Pelrus Venerabilis in epislola, quse est inter Bernardinas ducentesima vigesimanona,
yocat euiri, n. 30, t lacteam forlenique columnam, ctti innilitur monastici ordinis aedificium: » ac t rutilum
1
-sidus, > quod t excmplo, verboque non solum monachis, scd el toti Latinse Ecclesiae suo tempore insi-
gniter lttcetn donavii. >
XXXIII. Laurenlius de Leodio in Jibro de Episcopis Virdunensibiis, duos ordines, Cistcrciensem et
Praemonstratensem, coniparat cuni duobus cberubin propitiatorium obumbranlibus : * quorum unus Cister-
ciensis, duce Bernardo sarictissimi nominis nlibate, monaslicum oidinero, jam pene lapsum, ad prirnam
aposlolicse vilae normam reparavil. >Et t Cisterciensis quidemi per istud temporis, > inquit, t trienniuin,
jam in ducenlas circiter abbafias magni nomiuis, meritj, et numeri accrevitj el usque in barbaros Sar-
matas et extremos Scylbas jam diffundi c.cepit(30). • Tanttim poluit Bemardi fama et opinio sanctitaiis,
ejusque discipulorum! lnde facttim est, ut ordinis Cisterciensis, qui Bernardum alumnurii babuii, quasi
fundalor liabitus sil ipse Berriardus, a'b ejusqiie moiiasterio Clarac-Vallensidictus ordo Clarae-Vallensis suo
tempore; imo postea et sancti Bernardi, etsi id vetuil Innocentius VIII in lilteris unionis monaslerii C1arse<
Vallensis cum Cisterciensi. Hinc iu lilieris Alberunis episcopi Virdunensis apud Laurentium de Leodio mox
laudatuin, abbates Trium-Foniium et de Caladia dicuntnr t de ordiiie Clarse-Vallensi (51); > et a Pelro
Cellensi < Cisterciensis sive Clarae-Vallisordo > vocaiur in libro priino, epistola vigesima quarta. Sic in
epislola Samsonis Remensis anlislilis, quse est ordine quadringentesima trigesima quinla inler Bentar-
dinas, ordinis Clarae-Valiensis menlio non senicl habetur. Quanquam dici potesl, ordinis Clarsc-Valleusis
noniine lineain tnntuin Claraj-Vallensem, non totuin ordinem, saepius designari.
XXXIV. Qurilis ac quanla fuerit sive Cislerciensium, sive Cbirae-VallensiunTsub Bernardo districtio et
aigiditas, snon est nccesse hoc loco exponere, quando id satis superque patettum ex Bernardi litteris afc
-scriptis, lum ex ipsius Vita, inaxime ex libro primo, cap. 5, ubi primi Clarse-Vallis incola? Deo servisse
niemoranlur * in paupeitale spirilus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis inultis. Piilmentaria
rssepiusex follis fagi conliciebanl. Panis ex hordeo, el vicia, el milio erat. > lta Guillelmus testis oculattts.
Hcrnardo in epislola priiiia, ad Roberlum, < olus, faba, pultes, panisque cibaiius cuin aqua, > Cislercien-
«iuin delicix perbibenlur. Necaliae apud Fastredum in epistola sua inler Bernardinas. t-Taiila in cibo par-
.ciiiioriia, > inquit Stephanus Tornacensis in epistola septuagesima secunda, t ul duolnis tantum pulineniis
ulantur, quae aut ager ex legiiniiiiiljus, aut ex oleribus horlus affert. Ipsi pisce lanto rarius utunlur, quanio
Crequentius apud eos audiri solet, quam videri. > Pliira videsis apud eumdeni auctorem, et apud Pelrum
jCellensem. Perseveravit hic ordinis vigor non modo ad finem sseculi duodecini, quod palel ex Petri Ble-
sensis epislola octogesinia secunda, sed etiam ultra mediura sseculum decimum tertium testante Jacobo a
Vitriaco in Hislorix orienlalis el occidenlalis capite decimo terlio : i Carnes, > inqiiit,« nisi in gravi inlir-
mitate non manducant. Piscibus, ovis, lacte, el caseo non vescuntur communiier. > ;
Eaindem vitae severilaleni nos Galli etiam nunc reflorescere conspicimus in piissimis monachis beaiat
Mariae de Trapa, aliisque nonnultis eorum imilatoribus : qui vitse suse purilale, ausleritaie, solitudinis
ainore, sileniio, labore, aliisque religiosis virtulibus, id faclu possibile astruunt, quod de.Bernardo, ejus-
que discipulis legebanius, nec fere credebamus.
XXXV. Subjtingil idem Jacobus a Vitriaco in capile sequenti, (eininarum s aum fragiliorem t a princi-
|)io ordinis ad taiUaedistrictionis severilatem i aspirare ausum non fuisse; sed id demunt in morein postea
(28) Spicilegii lomo xn, pag. 311. (50) Spicilegii lomo XII, pag. 525.
(29) Viiai libro m, n. 7/ (31) Ibid., pag. 322. j
33 PRiEFATIO GENERALIS. 3i
venisse. Verumtamen Tivente ipso Bernardo non fuit omnino expers islius insiituli femineus sexus. ld
probal Hermannus Laudunensis monachus in libro terlio de Miraculis sanclae Mariae,cap. 17, nbi agil de
Monsteriolo, Cisterciensium virginum ad Lnudunuin parlbenone, a Bnriholoniieo episeopo construuio : in
quo sanciiinoniaies sub Guiburge abbalissa, t depositis omiiibus lineis iiidiiiiientis atque peliiciis, solis
tnnicis Ianeis utebanlur; et non solum nendo veJ lexendo, sed etiam in agris fodiendo, et cum securi et
Jigone silvani succisam exstirpando, spinas et vepres evcllendo, manlbus propriis assidue laborantcs, cum
silenlio victum sibi qtiserebant, vitamque Clarae-Vailensiutninonacborum pei; omnia imilabanlur. >
XXXVI. Longius progrederetur oratio, si qtiotquot Bernardus ad inonasiicam viiam perlraxit, illuslriores
uiriusqtie sexus homiiies, qttos scilicet novimus,in mediuni adduceremus:quales fuere Henricus, Ludovici VI
Francorum regis fllius, Ermengardis Britanniae ducissa, Adelais Lotharingiae, et alii, aliaeqne innumerse.
Verum illud paulo minus praedicandum cl miraridum, quod bominibus in sseculo remanenlibus piissimain
et reclissiinam vivendi ralionein persuasil. t Adhaesilei prae omuibus qttidem ex principibus comes Theo-
baldiis, el se, el sua in subsidia Clnrse-Vallisexposuil, el iu manibus abbaiis postiit aniinam suain, deposila
aliitudine principali, se inter servos Dei conserviim exhibens, non domiiiuiii, ut obcdirel nd omnia, qtta;-
ctinque dmntis illius infiini postulassent (32;. » Quid lanlus princeps, monenle el liortanleBeniardo, prae-
stiteril, tum in construendis, dolandis juvandisque monasteriis, tum in egenis sublevandis, tum denique in
exercendo optimi principis oflicio, teslis est Emaldus' abbas, ex quo praemissa retuliinus : lestes etiam
Bernardi epistolaede eodem. Theobaldi piuin sludium semulabatur nobilis et illuslris feinina Beatrix, ut
discimus ex epislola cenlesitna decinia octava. Deniqiie.quantum Bernardi auctorilas iri corrigendis homi-.
imiii moribus valuerit, exemplo est conversio Guillelmi Aquitnniae ducis, quem ex pertinacissimo schisuia-
lico obscquenlissimum el piissimum principem effecil (55'). Ut paucis cum Gaufrido absolvani.: t Quse'
scelera non arguil? quaeodia non exslinxil? quse scnndala non compcscuit? quaeschismala non resarcivit?,
quas hseresesnon confutavit (54)? » Veruin haec.duo postreina,,neinpe quae ad schismata ct baereses peai-
nent, peculiarem exigtinl (raciationein. • ,' .
§ IV. — De scldsmale Anacleli persanclum Bernardum compresso.
XXXVII. Etsi Baronius, aliique scriplores ecclesiastici, de schisniatc, posl Honorii II obilum, anrio 1150,
lnnouenlium intcr et Anaclelum conftaio, niulta scripsere; iionnulla lamcn anipliori explicatione egcnt,
quae cx veterum inonunientorum lectioue supplere conabitnur, ad illustrandns Beruaidi hoc de argumenio'
epislolas; atque, ul ordine procedat oralid, prinio quidem inquirenduin, qiiales Gregorius de Sancto Angelo
cardiualis, et Pelrus Leonis (natn hsec lnnocehtii et Anacleti priina noiuina eraui) nnte scbisma fuerint.'
C«inde propius consideranda lnnoceiuii eleclio, ejusque accideniia et eondiliones, atque Anacleti opposiiio.
Poslremo quid exinde consecutum sit, invesligariduin.
XXXVIH.Pelrus Leonis, ex genle Leonina Romnnus, ex nionncho Cluniaeensi creatus est primum (si
Oiiiiphrio credimns) a Paschali II, diaconus enrdinalfs tit. sanclorum Cosmaeet Daniiani: dein a Callisto II,
presbyler cardinalis Sanclae Marise trans Tiberim, tiL Callisii, anno 1120. lYuit.hic Petrus, » uii ex
Chronico Mauriniacensidiscimus, i Petri Jilius, filii Leonis. Leo vero a Judaismo pascba, > id csl Iransitum,.
i faciens ad Chrislum, a Leone bnplizari, et ejus nomine meruif insigniri. » Leonem IX inlcrpreiare..
< Hic vir, > scilicet-Leo ex Judaeis, t quia scientissinius eral, in curia Komana ningriificus effertiis, genuit
lilium nomine/Petrum, niagnse famse, magnaequepolentiie post fuluriim. Ea tempeslnte inter jregein Teulo-
nicorum, qui ex successione Caroli Magni Romanoruin patiicius erat, et Ecclesiam Romanam illa turbu-
lentissima de inveslituris orta est sedilio. In qua vir ille in lanlum arinis strenuus, consilio providtis, et
Ecclesiae Roniause fidelis exstilil, ul ei ciim cieleris inuniiionibus, quse Romse siint, illam quoque, quae
illius nrbis videlur oblinere simililudinem, turrim dico Crescentii, quaeaparte Galliarum in parle Tiberini,
pontis sita esl, papa commilterei, el euin prse caeierisfaniiliarem haberet. Hac occasione mirabiliter excres-
cens, quoiidie sui melior efficiebatur, et diviliis, possessionibus, lionorihus augmentabatur. > Haec praemil-
tenda fuerunt, quoniam ex Pelri genere, Judaismo, polenlia, lurre Crescentii (arcem Sancli Angeli appel-
Jant) qua Auaclctus se tutabatur, pendel rci gestae notitia. Pcrgit cbronograpbus Mauriniacerisis: t Inter
caneram sobolem, cujus plurima muliiludine sexus utriusque a qiiibusdani Anticlnistus gloriabalur, geriuit
' hunc Pelruin, de
quo sermo uunc esl: qui litleris traditus, a quibusdam Aniicbrisli praeambulus appel-
4abatur. > Hoc convicium ex consequenlibus seu ex evcntu ci impositum existimem. < lste studii gratia
Gallias atque Parisius adiil: el curn repatriaret, apud Cluniacum, diiissimum atque sanclissimum ccetio-
biuni, monachilem habitum induit. Aliquantisper inibi regularibus instiluiioiiibus imbulps, a piipa Pas-
chali U patris admonitione relrahilur ad fcuriam; et cardinalis effeclus tempore Callisli papae, curii eodem
Gregorio, qui poslea Innocenlius II, niissus ad Gallias, Carnoti, Belvacique concilia celebravit. > Nutla hic
menlio de tilulo diaconi cardinalis, quem liiulum Pelro Leouis a Paschale concessum fuisse Onupbrius
tradil: qua in re potior est auctoritas cbronographi Mauriniacensis, ejus leir.poris aequalis*
(32) Vitrnlibro n, n. 52. (34) Ibid., libro m, n. 30.
(53) Ibid., n. 37 sqq.
35 ^ PR^EFATIO GENERALIS. 36
XXXIX. Gregorius diacomis cardinalis tit. Sancti Angeli nb Urbano II creafus dicitur; ac deinde legatus
a Callisto II in Galliam missus cum Petro Leonis, anno 1124, Sagium Neuslrise civitatem cum eo accessit,
tesle Orderico (35) .De bac Jegalioneiia scribit Vincentius in libro secundo de Vita Stephani Grandimonten&is
cap. 49 : « Excellenlissiuii quoque cardinales, Gregorius et Petrus Leonis, inter quos postmodum de papatu
gchisma fuit, cum in Galliam missi, in pauibus Lemovicis Jegatione sua ftingerenlur, ad bunc viruin Dei >
Steplianum i pariter cnnvenerunt. » Et quidem conslitulioni Sugerii abbalisanno 1125 subscripserunl ambo
ut legati, apud Chesnium : < Ego Petrus sedis apostolicaepresbyier cardinalis el legalus laudo ctconOrmo.
Ego Gregorius Soncti Angeli diaconus cardinalis et aposiolicaesedislegalus (56), elc. > Eodem lempore Ber-
nardtis qiiasdam epistolas scripsit Pctro diacono cnrdinali legato, nimiruin cpistolani decimam seplimam
et sequeiiles: quem ipsum essePelrum Leonis nliquando cum Manrico opinatus suin. At cum Felrum illuffi-
cni Bernardus scribit, diaconum, non presbyterum cardinalem fuisse consiet; epislohe illsc Petro Leonis
convenire non possunl, qni tunc sine dubio presbyler cardinalis erat, ut probat non solmn Onuphrius cum
aliis, sed etiam praemissa ipsius Pctri subscriplio, atque Sugerii testimonium, jjuod ipox adducemus. Itaque
Petrus ille diaconus cardiualis ac legatus, cui Bernardi superiores epistolaeinseriptse sunt, fortassis Is ipse
fuerit, qui adversus Pnniium abbaiem Cluniacensem exauctoratum, ejusque fautorcs Pontianos, in Galliam
accessii ex mandato Honorii papne; cujus rei auclorem habcmus Pelrum Venerabilem in Iibro secundo de
Miraculis, cap. 13 : i Decesserat jam e vita supra scriptus venerandus papa Oalixlus, ncc se inferiorein pa-
pam Honoritim acceperat successorem. Hic lanlaeEcclesiae>Cluniacensis t tantos tumultus audiens, misso de
lalere suo legato, dom'no scilicet Pelro cardina1*,Pontium el Pontianos, qui tunc sic vocabantur, omnes
adjunclo sibi Lugdunensi primaie Hubaldo, lerribili anathemale condemnavit. » Cnjus vero tituli is cardL
nalis fuerit, non facile est definirc: nam plures lunc lemporis erant, praeler Pelrum Leonis, eo nomine
cardinales; nimirum Petriis episcopus Portuerisis, Pelrus Pisanus tit. Sanclae Susannac, Pelrus Burgundus
lil. Sancii Marcelli, Petrus lit. Sancli ^Equilii, qui prima Honorii crealiorie promolus esl anno 1125, Petrus
prcsbyler cardinalis tit. Sanclae Anaslasiae anno sequente, ac demum biennio post Petrus diaconus tit.
Sancti Adriani. Sed ante lioriim duorum creationem Bemardi episloise scriptae videntur.
XL. lnterea moritur Honorius pontifex mediofcbrtiario anni UoO.Prsccedenlem assignat cbronograpbus
MauriDiaCcnsisde more Gallicano, quo novi anni initium a Pascbate deducebalur. Tuin < cardinales, >
ait iCem chronographus, t qui cum cancellario i.Hairiierico « inibi aderant, et Honnrio inlirmanii assede-
ranl, Grcgorium qtiemdain, > eum scilicct quem modo laudabamus, < scientia ac religione praeclaram,
sibi prseficiunt, el niniis festinauter, ut a quibusdain dicitur, ponlificalibus induunt insignibus. Id illius
gratia dispensationis facium dictint, ut Pelrum qucmdam, qui saecutariler ad papatum videbalur aspirare,
ape sua frustrarenliir. Fuit hic Petrus Pelri filius, filii Leonis, > el caetera, quae superius de co relulimus.
Factum clarius exprimil Sugerius in libro de Vita Ludovici Grossi, ubi aii, < RomanaeEcclesiaemajores
el sapientiores, t exsiinclo Honorio, « ad remoyendum^Ecclesisetumulltim > consensissa, < apud Sanctum
Marcum, et non alibi, cl n«niiisi communiler Romano more celebrem fieri electionem. > At t qtti assiduitato
cl faniiliaritalc propinquiorcs apostolici fuerant, limore lumulluanlium Romanorum illuc convenire non
' audentes,
antequam publicarejur domini papae decessus, persoriam venerabilem, cardinalem de Sanclo
Angelo diaconuin Gregorium, summum elegisse ponlilicem : qui autem Petri Leonis parti favebant, apud
Sancturii Marcum pro pacln alios invitantcs convenisse; dominique papse morte comperla, ipsum eumdem<
Pelriim Leonis, cardinalem presbylerum, mtiltorum, etepiscoporum, et cardinalium, et clericorum, et
Roinanorum nobilium consensu volive elegisse : > sicque schisma perniciosum conflatum fuisse. Prior
ilaque eratlniiocentii eleclio : sed prscpropera, nec ab universo eligentimn ccetu facta. <Cum aulem Petri
Leonis pars ttim parenlum suffragio, > addjl Sugerius, < lum Romanaenobiliialis praesidiopraevaleret; >
Innoceiilius Urbem deserit, et ad pnrles Galliarum navigio descendit, < nuntiisque ad regem Ludovicum
deslinatis, > ejus opem cfllngiiat. Quamobrem Ludovicus Stampas indicit < cOncilium archiepiscoporum,
episcoporum, abbatinn et religioserum virorum; et eorum consilio magis de persona, quam de electione
investigans, > lnnocemio dal mauus, auclore Bernardo, in cujus suffragium lolins concilii vola convenerant
tesle Errialdo in libro secundo de ejus Vita, cap. 1. Sub haec Sugerius, uti ipse persequitur, mandato regis
obviam Innocenlio missus Cluniacum usque; cujus Ioci abbas Petrus Venerabilis et monachi Anaclelo,
monacho qiiondam suo, Innocenlium praetulerant,ut postea notabimus ad epislolam cenlesimam vigesimam
sexlam. Rex ipseusqiie ad Floriacense sancti Benedicti monasterium cum regina et filiis suis papaeoccurrit,
et regium verticem, < tanquam ad sepulcrum Pelri inclinans, pedibus ejos procumbit. > Ejus cxemplo
rex Angliie Henricus, itidem Innocentio < Carnotqm occurrens, devotissime pedibns ejus prostratus, >
suam suorumque obedienliam ei promittit. Irinocentius vero < visitando Gallicanam Ecclesiam, ad partes
se transfert Lotharingorum. Cni cum imperator Lolbarius civitate Leodii cum magno archiepiscoporum,
ct episcoporum, elTetiionici regni optimatum collegio celeberrime occurrisset; in plateaante episcopalem
ecclesiam humillinie se ipstim siratorem offerens, pedes per medium sanctae processionis ad eum festiuai.
I
(35) Ordericus, lib. xn, p. 877. (36) Chesnins, lomoIV,pag; 547.,
37 PRiEFATlO GEiSERALIS. 58
alia manu virgam ad defcndendum, alia frenum albi equi accipiens, lanquam dominum. deducebal.
Descendenievero lola statione, eum suppodiando deporlans, celsitttdineni paternilatis ejus notis et ignotis
clarilicavit.» Hsec anno USOgesia: ubi Sugerius silet de Bernardo, quem assiduum liiiiocentii comitem
itineris per Galliam fuisse ex Ernaldo discimus.
XLl. Anlequam caetera pcrsequamur, iiou ab re fueril observare, quid lunc temporis Leodii acttim sit.
JdexplicantAnnales Magdeburgenses seu Saxonici mss. ad annum 1131 : « Dominica anle mediam Qua-
dragesimam,-undecimo Ealendas aprilis, celeberrinius convenius iriginta et sex episcoporum et principum
fil Leodii, dpmno aposlolicolnnqcentioetrege Lotliaiic ae regina proesenlibus; ubi nuilla lam de ecclesias-
licis qiiam de regni utilitalibus provide ordinata sunl. Ibidem Halberstadensis episcopus Olto, ab Honorio
jiapa jam triennio episcopalu privalus, inlervenlu regis et principum, officii sui restitutionem prpmeruit. ,
Ernaldus tradil, eo in conventu actum de invesliluris, quas tandem Lo'.barius, agente Bernardo, Ecclesiae
rcmiserit. Hoc coneilium praecesserat synodus Wirceburgensis ; uti habent iidem Annales, ab auctore
aequali scripii. i Conciliuin sexdecim episcoporum mense octobri a rege Wirceburgi congregalur, ctii adfuit
arcbiepiscopus Ravenrise, aposlolicae sedis legalus : ubi Gregorius, qui et Innocenlius, qui Petro Leoni in
eleclione praevaluit, a Lolhario rege et omnibus ibi congregatis eligitur, et confirmatur. »
XLIL Post conventum Leodiensem Innocenlius, lesle Sugerio, rerrieal iu Fraiiciam Paschae festum apml
Sanclmn Dionysium transigit et t transactis tribus postPascha diebus, » Parisios accedit. < Exinde Gallin-
rum ecclesias visitando, el de earum copia inopise suaedefeciura supplendo, cumper terram aliqtianlisper
deambtilasset, Compendii demorari elegit. > Subinde concifio Remis habito, ul tradit Sugerius, et quidem
.decimo quarlo Kalendas novcmbris, lestanle Dodechino, ibidem Ludovicus Junior regia insignia ab Inno-
«enlio accepit oclavo Kalendas easdem, prout noiavit Roberlus Sigeberti conliiiuator. Annales Saxonici
li-amiscripii ad annum 1131 : < Innocentius papa, iterum collectis ecclesiaslicis viris, > id est postsynodinn
Leodiensenv, < et fidelium lurbis, apud Remensem urbem in feslo sancti Luca*grandi synodo per aliquot
dicspraesidebat. > Addit Sugerius, papam < soluto concilio, > Autissiodori moras egisse; ac denmin cuni
Lolhario repetiisse llaliani. Autissiodori moram chronograpbus concilio Remensi poslponit.
XLIII. Ernaldus, in libro secundo de Vita Bernardi, capite primo, conciliuni Uemense an:e Leodiense
•collocat, alque Imiocenliiim Leodio Claram-Vallem, ac deinde, posl brevem in Gallia moram cum Lolbario
Romam conlendisse scribil. At synodum Rcmensem Leodiensi posteriorem esse constat, tum ex Sugerii
narralione, lum ex Annalibus Saxonicis, sed maxiine ex Chronico Mauriniacensi, ip quo Innocentii iter
accurale describilur. Tradit quippe chronographus, posl agnitum Carnoti ab Henrico Anglorum rege
Innocenlium, < statulum Ifuisse in curia ad palricium Romanorum el Teutonicoruin regem iter dirigere.
elde Camolo slatione prima apud Mauriniacum bospitari, > quod Benedictinorum inonnsieriiiiii est iii
suburbio Stampensi. ln illo vero comitalu, prseter episcopos et cardinales, adfuisse < Bernardum abbaiem
Clararum-Vallium, qrii lunc lemporis in Gallia divini verbi famosissimus prsedicalor erat; » el Pctrutn
Abselardum monachum el abbatem, qui < vir religiosus, el excclleniissiinarunr, > id est iheologicaruin,
< rector scholarum» dicitur. Mauriniacensis ecclesisededicatione factn, <Juce teriia dominus papa cum sno
comilalu discessit, et ad snum colloquiom, quod apud Leodium fuit, profectus. est... E>inde rediens
Innocenlius ad Galliam, diuque Aulissiodori commoratus, cum lempus convocati concilii, quod in feslivitata
beali Lucae.eyangelistaeRemis celebraturus erat, appropinquaret, conciliato prius aputl Turonum Gnufndo
Martello... rursus per Aurelianensem, Stampensemque rediens provinciam, sua pracsentia Parisius illustrn-
vit. > lnlerea Philippi regis designati mors accidit. Morlis hnjus audito nuntio, papa prsecordialiler per-
motus, mittil a latere suo ad consolandum regem venerabiles episcopos, Gnufridtim Catalauiiensem, et
MallhaeumAlbanensem. >Tum Remos.profectus, in freqtieKl:synodo Ludovicum regem solemniter inungit.
Litlerae obedientiseel fidei indices ei mittuntur a Lolhario Alamannorum, elab Henrico Anglortnn, iiidem-
que ab Hildefonso seniore citerioris, et juniore interioris Hispaniseregibus. Ad luec ingeiiti gaudio poiiti-
licein recrearum < excellenlissiinorum eremitarum Carlbtisiensium lillerae, quaeper qtiemdam veiierabilem
abbalem de ordine Cisiellensi delalae, e.t in concilio per Gaufridum Carnoiensem episcopuirirecitatse surit. >
Ahbas iste erat Pontiniacensis, nempe Hugo, ul testantur litterse, quas ideni chronographusrerertin finc
libri secundi. Addil initio lerlii, lnnocentium paulo posl concilium Remense, Roinam repcliisse.« Sed quia
Petrus, injusius convicarius, maximam parteni sibi sociaverat civiiatis, Innoceniius ecelesiam beati Petri, in
qua divini sacerdotii dignilas pendebat, solus per se obtinuil : Petrus vero Lateranensis palatii sedem, ad
quam imperialiscelsiludo pertinet, occupavit. > Exstant hac de re liileraeLotharii imperatoris in lomo sexlo
Spicilegii, in quibtis'Norberlus archiepiscopns Magdeburgensis cancellarii litulo afficitur, nempe vices
agens Brunonis Coloniensis, ut legitur in Chronico Saxonico, qui Bruno in ltaliam cum imperatore pro-
fcctus non fueral. Verum lnnoccntius civitati consulens, Pisas se contulit, ibiquc ad mortem usque Petri
' ' '
demoratus est, id est ad annum 1137. .
XLIV. Petrus inierea temporis, seu anacletus, riihit non molitur, ut qnoscunque insigriiores viros ad
parles suas adjungal. Ex episcopis ei adhaesil Girardus Engolismensis, qui cum legati munus sub ponti-
ficibus proximis gessisset. illud idem vel ab Anaclelo impetrare in volis habuil. Idem Guillelmum Picta-
59 PRJEFATIO GENERALIS 40
Vorum comitem ad Anaclelum pertraxit. Praeterea Rogerium Apuliaeducem itsibi conciliaret Anaclelus,
sororem suam ei iradidit uxorem, eumque Sicilice regem coronavil, teste OrdBiico in libro duodeciino (37).
ln epislolis Anacleti poiilifieem se ferentis, quac omnes in codice Casinensi ftabentur, parlim apud Baro-
nium editae, una est, in qua vebeinenier conquerilur de abbate Farfensi, guero, quia sibi conlrarius erat,
« Ecclesisefunda percussil, > idest, < excommunicationis senlentia condemna ril. >
XLV. Tot tanlaeque lurbae, quas fusius fortasse quam locns paleremr, hic iescripsimus, mulliim negotii
Bernardo facesserunl, qui varias epistolas circumqtiaque scripsit ad conciliandos Innocentio schismaticos,
el conlinendos in officio fideles; varia ilem ilinera ejusdem rci causa suscepit, ul ex sequentibus epislolis,
et ex Vitaelibro secundo, capp. 6 el 7, iiiieUigiiur.
XLVI. Superest liic agendnm de GiraTdoEngolismensi episcopo, cujus moren egregie descripsit Arnulfus,
tum Sagiensis archidiaconus, dein episcopus Lexoyiensis, in tractatu adversns cum edito, quem Acherius
nosler in toirio secimdo Spicilegii lypis vulgavit. Ait eum pairia Northmanniini, ob paternae domns fami-
jiarem inopiam inde profcctuin, et < casu > tandem electum anlistitem Engoli: mensis Ecclesise, ut < exitum
qualemcunque > eligentium discordia conseqnerettir. Tum hepoiibus suis, < obscuro Ioco > natis, dignilates
ecclesiae suae conferre, crimina impuuita relinquere, legati miintis asummo ponlifice quaererc el impetrare,
in siiigulos grassari, concilia et synodos eonvocare ad fosium. Addil Arnulfus, eum elecld Innocentio pri-
mum.favisse : setl ciim legali iriunns ab ipso impetrare non potuisset, ad Peiri Leonis partes concessisse;
n qtto ipsi nova legntio concessa est, ut quidquid ab Alpibus nsque ad fines Occidentis interjacei, ejns
ditioni subjeetum esset; ai' ciumque, ut t ubicunque calcaret pes > ejus, ibi etiam t esset legatio. > Hac
Vero dighitate accepla saiis egisse, ut Anglorum et Hispanoruni reges ad Anacleti parles pcrlralieret; sed
frustra. Pictaviensis ac Lemovicensis Ecclesiarum episcopis ejectis alios nefarios substituisse ; ipsum etiam
Girardum Ecclesiae Burdigalensi incubassc, episcopum simul et archjepiscopiim; quod eliam Ernaldus in
libro secuudo de Vila sancti Bernardi, cap. 5 tradit. Deiude Anacleti fautores Arnulfus enumerans, ila
subdit : < Inlidelis universilas illa, quam sequeris, Petri Leonis esl, nondum fermenlo Judaicsecorroplionis
penilus expiata : et lyniiinus ille, quem allrix tyiannoruin.Sicilia sustinet... Huic numero solus Piclavierisis
conies adjiciiur, volupiatum vir, animalis homo, arcana spiritualiura non alt ngens, obiepulsam petitidnis
illiciiae mancipaius errOri. » IIi Anacleti faulores. t Partcm vero nostram,'> inquit Arnulfus, < omnis im-
perntor, omnis rex, omnis princeps, oninis homo denique profitetiir, quiciinqie Chrisliani nominis insigni-
lur lionoie. > Sed < bonim in hoc mihi consensus praecipuus esl, borum me niovet, motum trahit, tracttim
tenet aucloritas, quibus dalum est uosse mysterium rcgni Dei, quorum in cioelisessejam ex parte con-
versatio perhibelur : quales revera suni, qui Carthusise perpcluas nives inhabiiant; et qui a Cisterciensi
vel Cluniacensi monasierio profluenlcs, lucis suae radios undiqtie diffuderunt. > Hsec Arnulfus in Girarduni,
-queiu lamen alii nonniilli laudanl: sed Arnulfi praevatere debet aucioritas. « Nihil enim scripsi, > inquil,
< quod iion vel ipse cognoverim, vel auclore probabili non baberero, vel quod saltem fama publica non
afflrinel. » De eo plura in nolis ad epistolam centesimam vigesiinant septimam. lnlerea moritur Girardus
anno 1136. Tunc Gaufridus Caruotensis episcopus raandalo Innocentii < oinnein Gatlise regiOnern, ipsius
quoque Aqiiitaniae, studiose circuiens, oinnia sanclarum ecclesiaruni altaria, quse vel Girardus ille sedi-
tionis auclor el obteutor, vel Gilo Tusculanensis, episcopus, aut eornm complices, chiismalis uiiclionis
benediclione schismatis tempore consecraverant, propriis manibus dissipavit, >ut legilur iu Chronici Mau-
riniacensis libro m. Sed diulius bis immoramur. Plura qui de Innocentii et Ahacleti professione,
viiai el moribus scire voluerit, legat Ariiulfi Tractatum mox laudalum. Pascbalis II litierae de legalibne
Ciirardo commissa cxstaut in Spicilcgii tomo terlio : Synodus Losdunensis sub eo liabiia anno 1109, tomo
' .
qiiarlo. ,
XLVII. Per funesta ac diuiurna scbismalis illius lempora, quantos Bernardus labores susiinucril, quot
itiiiera confecerit, ex ejus Vita et epistolis, tit jaui diximus, intelligilur. Hujus rei causa ler in Italiam
profectus est, ejusque tandem opera schisma compressum, moriuo Anaclelo anno 1138 : cui scbismatici
Viclorem anlipapam snbsiiluerunt, < non lam periinacia schismaiis, quam nt opporlunius per aliquam
leinporis moram papa? Innocentio reconciliarentur.» Et re quidem ipsa Viclor < ad viium sanclum, > id
cst Bcrnardum, < nocle se contulit; et ille eum, nudatum quidem usurpatis insignibus, ad domini Innocentii
pedes adduxit (38). > Et hic funesti ac diuturni schismalis fitiis.
XLVHI. Tanti beneficii, maxime per Bernardum accepti, memor Innocenlius, Cislerciensibus decimas
ex omnibus quas habebanl possessioriibus propria auctorilate relaxavit, incpnsullis iis ad quos ejusmodi
decimse periiiiebant. Et haec nova discidiorum causa, quae non parum n olesliae Bernardo accersiifit.
-Ciitiquesti surif polissimum hac de. re Cluniacenses, quibus magna rei familiaris jactura cx graiuita illa
lniiocentii liberaliiate afferebatur : eoque progressa est eorum indignalio, ut monachi Gigniacenses vicinum
sibi Cisierciensium monasleriitm, Miralorium diclum, susqttedeque verteint. Totam hujus tragaadise
liisloriani explicant epistolae polissimum duac, unaPelri Venerabilis, altera S. Bernardi, qux sunt inter

(37) Ordericus, lib. xn, pag. 498. (38) Vilw libro u, nl 47.
*! PRJEFATIO GENERALIS. H
tJernardinas dticentesima vigcsima octava el ducentesima oclogesima secunda , et Notaenosirae ad casaena.
Neque vero statim exslincta est lis illa, sed proeessu lemporis ad alias eliam regiones permdnavii.
XLIX. Id paiet ex epistola octogesima seciinda, qiiain Richardi archiepiscdpi Cantuariensis nomine,
Petrus Blesensis « abbali el conveniui Clsterciensi > scripsit. Ili ea enim epistola, pramissis Cislerciensium
laudibus, subdit in nno eorum famam decolorari, quod « monachis et clericis decimas auferrent. Et quai
est; > aii; i hsec injuriosa immuniias, ut exempli sitis a decimaruiri solutione, quibijs obridxise terr.-n
Cranl, antequain veslrae essent; et quse sbiulae sunt hactenus, iion personarum bbterilu, sed terrilorii
ralione? Si in vestram possessionem terrae devolulse sunt, quare in hoc periclilalur alienum juS? nam ad
vos terrae, juxla cominunem sequitatem, cum suo onere transierunti > Et objecld sibi papse, id est Inno-
ceniii, privilegio, reponii, id potuisse < lolerari ad tempus, quOd causa necessitatis fuefat iniroductum :
dtun ordo > scilicet Cisteiciensis t in paupertate gaudehat, dum in usns egentjuiri suae tenuitalis viscera
libernliter effundebai. > Verum, multiplicalis possessionibus < eliam in immensum, prlvilegia bsec potius
ambiiioiiis, qnam religionis instrumenta censeri. > Caeterum < quidqriid indulgeant privilegia Romanse
Kcclesise, ndn expedire, contra conscienliam quod alienum est usurpare. > Ad.exlremum, si perlinaces
*t itiflexibiies hac in re se exhibebunl, interminatur Richardus, se < vinculo anathemaiis innodaturum
tinivprsos > qui aliquid Cislcrciensibus dederint, aut vendiderint, t unde jus decimationis obveniat; » et
ad thronuni summi judjcis nppellalurum, < iie quis hujus vinculum excommunicalionis absolvat. > Quiit
eiiam se principum favorem obtenlurum, < ut gladio spiriluali manns civili«i.assistal; et quidquid contru
prineiphle oraculum, \er.dilum aut donatum > ipsis Gislercienslbus fueril, < confiscelur; > Hsec ex genio
Petri Blesensis.
L. De eadem re ilidem conquestuS est Ganfredus prior Vosiensis in Chronico : ubi posUluam Cister-
<:ienSeslaudavit, qnod eleemosynas de lahore suo multas tribuerent; quod in choro psallerenl ordinate,
plurnqne peiagerenl honesta : in eis tainen id notat, quod cseteris terras el decimas auferrent: ad hsbc»
quod quorumdam sanctorum memoriam indiscrete abraderent (59); Haecaucior ille exeunte sseculo duode-
cinio Scribebat: qno tempore lempestas illa de decimarum relaxajione^ ab lnnocenlid in gratiam Cister-
ciensibus facla, hbndum sedala erat.
g y. — De erroribui Pelri Abmlardi, et Gilberti Porretani a sancto Bertiardo refulatis.
LI. lllud non parum confert ad Bernardi gloriam, quod non alios habuit adversarios, qiiam homincs
erroneos aul hnerelicos; imo noii liomines ipsosj sed eorum errorcs. Jnter errantes censendi sunt in prirnis
Petrtts Abaelardusjet Gilbenus seu Gisleberlns Porretanus : inter haeroticos nequisshnus Henricus, ejusque
asseclse, ad ipso dicli Henriciani. De duobus pritnis hoc loco; de Jlenrico ejtisque sequacibus in proxiuio
capite ngenduni.
LII. Petrus Abaclardus vivis cbloribiis se ipse depingit in Historia calamilaltim Suarumj eumderoqtie
posiea Otto Frisingensis episcdpus benignO penicillo expressit. Ejus viise compendium Iiabels in nostris
Noiis ad Bemardi epislolam cenlesimam octogesimam seplimain, ubi Abaelardi defensores ac patroni
refiiiantur. Hic lanium sttiiimam eorum quse.Befnardus conlra euin gessit, exhibere juvat : ac deinde ex
ipsis ejus defensorum verbis ostendere, quam .irfiqui sint in veritalem; qui Abaelardo favent prae sancto
Bernardo. , ,
LIJI. Imprimis observare Jicet, Abaelardurii, Ionge anlequam cnrii Bernardo quidquam commercii
habuissel, a Conone sedis apostolicae legald provocatum fuisse ad cdncilium Suessione anno 1121 cele-
bralnm : alquein «o librum ejus de Theologia, in quo erronea capilula conlinebantur, flammis traditiiin
fuisse, auctore in monasteriuin Sancli Mednrdi retruso. Inde vero egressus, per varios hic inde discursus,
prima sua dogmala disseminare pergit. Hinc hserelicus audit apnd plerosque. Quod nomen graviter ferens,
Bernardum, quem Jiujusce convicii auctorem existimabat, ad concilium Sennonense anno 1140 inv.ilum
ac renitentem perlraxit. Hic cOram episcopis et aliis secumli ordinis illuslribus viris ileruni audilus
Abaelardus ipse, atque a Bernardd confutatus; examinata, itorumqtie proscripia ejus doctrina,, intaclo
aiiclore, qiii ad sedein aposlolicam appellavit. Verum inletleclo, synodi sententiam ab Innocenlio II fuisse
approbalam^ ab appellalione destitil, atque borlanle Pelro Venerabili in Cluniacense nionasleriuin se
recepit, et landeni apud Cabiloncm in CcenobioSancti Marcelli laudabili fine quievii.-
LIV. Varias Bernardus conlra Abaelardum epistolas. scripsit, quaruin pnecipua esl ad Innocentium
epislola centesima nonagesima, quse inter opuscula undecimo loco relaia est. In hac epistola Bernardus
praecipua errorurri capita, qtise in Abaelardi scriptis animadversa fuerant, summatim refert, ac valide
revir.cit. Jn bac editione eidem epislolae seu opusculo ex codice Vaticano praemittihius capitula qualtior-
decim ex Abaelardi scriptis a Bemardo e\cerpta, quac tina ctim dicta epistola lnnocentio submissa sunt.
De lola hac controversia fnse agemns in admonilione cidem opusculo iindecimo prsemissa. Hic tanium
'
quaedam de Abadardi defensoribus delibamus. . -,:
LV. Primus addncitur Aba?lardtis ipse, qui in apologia sua conquerilur, siUi^quicdarh i per mnliliam»,
(59) Vide I.abbe, Dihlioihecaelomo 11, png T528.
PATBOI. GLXXXII. -2
43 ,PR.**AT1G GENEftALIS. 44
iinposila ifuisse :iriprioiis qtiod < Patersit plena pOtenlia, Fiiius qusedam potentia, Spirilns Mnctus nu!?a
poientia. > Qux verba < non tam haerelica, quam diabolica »- abhorret, nec in suis scriptis posre
reperiri affinnat. Veriun de boc, aliisque capitulis agendutri in observationibus ad Bernardi opusculum
undecimum. Interim in eadem apologia sua fatetur Abaelardus, se aliqua scri|sisse < per errorem, quas
non oportuit; > at < nil per malitiam, aut per superbiam: > additque, se, si qua pcr mulliloquium
excessit, paralum semper esse < ad satisfactionem de male dictis » suis corrigendis sive delendis;»
ac demtim se Ecclesife filium, < cuncta quae recipit recipere; qtise vero respuit respuere. > Berie.
Nolumus Abselaroiim lispreticum : suflicit pro Bernardi causa euin fuisse in qiibusdam efranlem; qttod
-
Abselardus ipse non diifilelur.
LVI. Qtiid vero conira sanctum doclorem, aut pro AbaelardoOtto Frisingensis? Nimirum Bernardum
< ei Chrislianas religionis fervore zelotypuiri, et ex habituali innnsiieuidine credultim : > adeo <ill
ningistrns, qtii lnvnanis rationibus el saeculari sapienliae conlidehter nimium Inliaerebant, abhorreret,
et si qnidqtiam ei ClirislianSe fidei absonum de talibus dicereiur, facile aurem praeberet (40) > Vernm
haec ipsa in sancli docloris gloriam cedunt: cum niliil magis ad doctorem calboliciiin perlineat, quam
ejusmodi homines, philosbphicis raiiunculis pliis jusio tribiienles; maxime tilii nova cudunt vocabu1;i,
quae in errorem iiuhicere pcissunl incainos, quampiimum repriinere. < Porro, > ut cum Gmilelmo loquat,
i si niniietas in eo repreheiidilur sancli fervoris, liahet certe apud pias mentes excessus iste reverentiam
sunm... Felix cui solum repuiaiur ad culpam, quotl cseicri sibi solent prsesumerc ad gloriam (41). >'Verum
Olto ipse, quariirimvis Abaelafdo favens, faietur tamen, ipsum tres sanctae Trinilalis personas nimis
aiienuasse, r.on bonis usuui exemplis; > alqtte ob hoc apud Suessionem in provinciali synodo, < Sabellia-
ninn hiereticum judicaluni. > Quid ergo mirum, si eadem itemm recanlahs, inale audit apad saiwe fidel
amalores'? '...->,
LVll. De Bcrengario Piclaviensi, qni apologiam pro Abaelfirdo praecep ore- sno cqntra synodnm
Senonensem el Bernardum scripsil, non esl quod mnltum curemus : tum quia homo flocci fuil ac nullius
aucioritatis; inin qttia idem, ad saniorem mentem reversus, noluit amptius eiise < patronus caplliilomm
©bjeclorum AbaMnrdo,quia etsi santim saperenl, non » lamen * sane .sonalfaiil: > librum suum sup-
pressurus, si poluissel, nl ipse lestatur in epistola ad episcopuni Mimaiensein. Caeterum etsi Abaelardi
opera, in quibus errata sua resperseral, modo non habeamus omnia, in iis lairien quae restaiu, mulia
stint < salebrosa, » w notarunt theologi Parisienses, qui i singulis periculosioribus dictis amuleiuu: »
ib limme ejusoperum adhibtiertml: ex quibus oplauduin quidem esset, uu praefalio apologetica expunge-
letur. Setl dc Abaelardosalis.
' LVIII. Non niinorem Bernardo iiivuliam conflavit Gilberii Porreiam episcqii Pieinviensis
damnaito,
quain Ab:elnrdi. ls < Piciavis oriundus,"» nil Otto Frisingeusis, ex discipulo magisler, ex magistro
liindem ejnsdem civilatis episcoptis evasil. < Ab adolescentia inagnorum viroru m disviplinae se sribjiciens,
inagisque illorum ponderi, quam suo credens ingenio, non levem ab eis, sed gniveio doctrinam hauserat,»
ctmi scientiae laude morum grayitale conjuiicla. Magistri illi fuenint « primo Ililarius Pictaviensis, post
Bernardus Carnotensis, ad uitiinum Anselinus el Radulfus Laudunenses, germani fratres. > Hilnrium hiinc
lion altnm osse existimo ab illo -magnoHilario Pictaviensi episcopo, cujtis auctoiilate Gilberlus ahuiebatnT,
leste Gaufrido. Bemardus Carnotensis non aliunde, quam cx Oitonis lesiimonio niibi notus :,Radulfns
Laudunensis ex Gtiiberto el «ermaimo Laiidutiensi iiionaclio, et ex Gsufrido sancti Beraardi noiario
notissimus, uli et Anselmus ejus frater, Lauduriensis Ecclesias decanus. Comrrientarios in psalmos et in
Panli Epistotas, anpre in Boetium dum condit Gilberius, nonnuHa secus quain licebat de divinitale,
aliisque religionis capiiibus philesophaliir. t Erant inter eaelera, quae illi objiciebannir, de divina niaje-
state,» ait Otto, «quatuor capitttla,» nenupe : « Divinam essentiam non esse Deuini proprieiaios personarum
nbn esse ipsas persoiias; theologicas personas in nulia prsedicari propositione; divinam natriraiii non
esse incarnatnn) (42). » Haec clarins in consequentibus exponemus. < Minora i capilula iieiu alia jaciita»
bat, videticet" i NuHum mereri piaeter Clnisium; nullum bapiizari nisi salvandum, » et alia id gemis,
' • '
quae Gaufridiis comiiiemoral (43). .-
LIX. Cum vero in frequenti suerum cleiieoruin conventti sermonem habuisset episcoptts, eosdemqae
trrrores disseminasset; duo ejug arcbidiaconi, Arnaldus et Galo, rem ad Eugenium III, lunc ad Gallias
yenieniein, apud Senas in Ttiscia deferunt. Pontifex causse examen inGallias repnitlit. Archidaconi interin j
Uernarduni in parles suas pertrahtiai. Exainen factum Anlissiodori et Parisiis, jutlicium protatum in concilio >
ttemeiisi anni 1148. Qnid in singnlis conventibus aclunt sit, paucis Olto coiiiineraoral, pluribus Gaufridus
Dernardi iioiarius, q«i et opusciiliini de rebus in concilio Remeusi hac de re geslis, el posi annos inde
tjtiailragiiiia episiolain scripsit ad lleurictmi cardinatem episcoptim Albanensem. Ulraroque scriplionem
iric hahes in (ine toini sexti. . • ," . - -

(48^-0fiO, De Erid.l, cap. 47. (43) Libello conlra capilula Gitbeni: infra in Ap
(41) Viiw libro i, n. 41. pendice. I..
(H) Otto, De Frid. lib. i, capp.-46, 30.
45 PRiEFATIO GENERALIS*, 46
LX. De corivenlu Autissiodorensi, qui ab uno memoralur Ottone, iiihil singulare comperimus : sed
contra non pauca de Parisiensi. Habitum fuisse < in solemnitate paschali» tradit Gaufiidus, ac proinde
nrino 1147: quandoquidem concilium Remense tmediana Quadragesima >anni sequentis fuit celebratum, ex
Oltorieet quidem undecimo < Kalendasaprilis,» ex Appendice ad Sigebertum. <Ilaque coram ponlifice apud
Parisios coram cardinalibus, episcnpis> aliisque venerabiJibus et eruditis viris sistitur Gilberlus, de his ca-
pitiilis responsurus: Id actum per aliquot dies. Producuntur contra eumduo magistri, Adam de Parvo-
Porite, vir subiilis; et Parisiensis Ecclesiae canonicus recenter factus; et Hugo de Campo-Florido, cancetla-
litts regis, sancie affirmantesse aliquaeorum ex.proprio ejus ote audisse. Inlerim dum hinc.inde multa sibi
ohjicerentur, inler caetera dixisse iraditur •: « Confueor Patrem.atioesse Palrero, alioDeum; nec tamen
«esse hoc.ethoc» DiCtumindigne tulit Joslenus Suessionensis episcopus. Haecprima dieconligerunt.Alia dic
«ccusatns, quodin prosa de Tririitate.«tres personas tria singularia vocasset,» Rolhomagensis archiepisco-
pus (Hugo terliusis eral) causam aggravavii, dicens, <Deum potius debere dici unuin singulare. > Ita fere
Otlo episcopus Frisingensis, de conventu Parisiensi (44).
,LX1.Paulo aliler Gaufridus de eoagit, cui synodum Viterbiensem in eadem causa habitam prifcmittit.
Gilberliad pontificem delatorem unum memoral arcbidiaconum Arnaldum, cui cognomen tribuit. <Qui-non-
ridei. > fti convenlu vero Parisiensi unum Gilberto adversarium oppopit Bernardum,« cui omne negotium
Cbristi, ubicunque eum coutigisset adesse, tanquam -omnino proprium, protinus incumbebat. Reqtiisitus
episcopusut saamipsiusin Boetiunt expositionera, in qua suspecla continebantur capitula, proferrel: ad
inanus se non habere respondit. Negabat autem episcepus, docuisse vei credidisse aliqtiando se, vel litteris
coniniendasse, «quod divinitas non esset Deus,» etc.:Huc testes prcducebatediscipulis suispotissimum duos,
Rotoldum «cilicet Ebroicensem episcopuro, postea Rolbomagensem; et magistrum Ivonem Carnotensem,
alium sine dubio ab illnstri illo Ivoiie episcopo Carnotensi. > Exislimo hunc.esse magistrum Ivonem', cano-
nicum reguJareni abbaiiae Sancti Victoris apud Parisios, deinde, cardinalem ab Innocentio II creaium, ad
tpieni Bernardi epistola cenlesima nonagesitna terlia. In his altereationibus ppntifex/jubel praedictum li-
brum aflerri ad futurum concilium, < quod eodem anno in civilate Remorum celebrare proponebat: > in-
metsi dilatumest in medianam Quadragesimam anni insequentis, sed intra unum annum a convenlu Pari-
festo habilum diximus. ~
siensi, querii in paschati prsecedenle
LXII. <lnterini missarii ab auclore exposilionein iri Boelium Godescaicus, tunc in Monte-Sancti-Eligi'-
prope Atrebates abbas, poslmodum ejusdem ttrbis episcopus, Eugenii mandato examinat, et ex ea capitula
snspecla elicit, atqueex librissaricloruin Palrura aucloritate ipsisconlrarias nolat. Plura in Gilberti vitani
et doctrinam attulisset Albericus Ostiensis [episcopus etin Aquitania legalus, nisi. eum paulo ante mors
pncinatiira e medio sustulisset. Detnum in concilio Remensi ventum est ad discussionem capitulorum, quse
praedictus abbas Godescalcus notaverat : sed quia ipse nimiserat elinguis, liber ille cum sanctorura testi-
moniisei contrariisa domino papa iraditus.est sancto Bernardo, Concilittm conslabat ex quatuor regno-
ruin. episcopis, Galliae, Germanise, Angliaect Hispaniae. Injhis aderant viri inagni, nec mediocriter liiterati,
Gaufredus de Oratorio Burdigalensis archiepiscopus, cujus suffraganeus eral Gilberlus;;Milo Morinorum
episcopus, Joslenus Suessionensis, et Sugerius abbas Saneti Dionysii, cui Francoruni rex Ludovicus, Jero-
solymam proficiscens, lolius.regni commiserat adminislrationem, et quidem, addit Otto, <.juxta illius coe-
nobii praerogativam (45). > Gaufredus de Oratorio,etsi Gilherli clocliiiiani no.riprobabal, sed Iiomini favebat.
LXUL < Prinia die consistorium ingressis, Gilberlus inagnorum voluminum corpora per clericos suos
afferri curavii, causatus, deeiulala taiilum leslimonia ab adversariis proferri. Et: t Quid necesse est, ait
Bemardus, circa hujusmodi verba diutius immorari ?Non aliuude procedit scandali hujus origo, ni.si quod
piures credere vos credunt, et docere, quod divina essenlia vel natura, divinilas ejus, sapientia, bonitas
niagiiiludo, non est Deus, sed esl forma, qtia est Deus. Hocsi creditis, palamdicile :.aut negale.> llle ausus
est dicere, formam banc Deum non esse. Tum Bernardus : <Ecce, ait, lenemus quod quserebamus : scribatur
ista confessio.> Itapraecepit summus pontifexj et domnus Henricus Pisanus, lunc RomanaeEccIesiaesubdia^
conus, fulurus postea Clara-Vallensis monachus, et ex abbate Sancti Anastasii Sanctorum Nerei et Acliil-v
lei presbytercardinalis.ad ejus mandaliim perrexilelatliilit chnrtarii, calamtiiri et encaustuin. Cum autem
scriberet istam confessionem : <Et vos,>inliladBernardumGilberlus, < scribile.quod diymnas est Deus. »
Ad hbcBernardtis: tScribalur, inquit, styloferreoinungue adamaniino.»Cuinmultis ullrocitroque disputa-
tum esset, dixerunt cardinales, se deinceps rem deftniuiros. Comraoti hoc diclo episcopi, quod cardinales
sibrsolis cansaedelinitionem reservarent, Bernardum inlerpellant, ut Gilherti capitulis alia, contraria cum
symbolo fidei conderentur : ne (<]uodGilberti plurimi ex cardinalibus fautores volebanl) re iufecla conci^
liura solverctur. Iiaque Bernardus id praestitii: tumque episcopi confessionem, ab.se subscripiain per
Hugonem Autissiodorensem, Milonem Morinensem episcopos, ac Sugerium abbatem, pontifici ohlulerunt
conlirmandam ; id quod facile obtinuerunt. Vocatus deriium in conventnm Gitberlus, in insigni palalip, cui
• ,.;
(44) Otlo, deFridi. lib. i, cap.51,52. , (45) Olto,- de Frid. lib. i, cap. _,55.
47 PRiEFATIO GENERALIS. 48
noinen est Tati (sic Rehiensis archiepiscopf aedes appellabantur ob formam ijraeci elementi)s cspitulis
singulis a se prolatis libere feiiiiniiavit; eademqiie pontifex damnavit cwrt lit ro auctoris, districte prae-
cipiens, ne eumdem librum legere, vel transcribere quis anderet, ntsi prius enm Romana - Ecclesia corre-
xisset. Dicente Gilberto, se ad iiutum pontiflcis' correclurtim. pontifes
' negavi . > Hsec carptim ex Gau-
"' ' ' '
fridp. ! ') '
LXIV. Quaedamsingularia habet Olto, quaedam ilerri a GaUfridO discrepanlia. Etprimo qnidem iradit,
Gilberli examen < fiiiita synodo, et promulgalis decretis » inilnm fuisse : lum < decursa medianae Quadra-
gesimae hebdomadn, sacrpque DoniinicscPassionis lempore inchoanleV » Gilbern tn in mediiim vocnlom ad
judicium. Deinde leclis ab eo, orihodoxnruin Palruin libris in sui defensioneni, Eugenitim taedio aQecium
iiitulisse, quod Gaufridus Bernardo tribuit, simpiiciler diceret Gilberlus, < anne illam summain essentiain
crederel esse Deum, > IIunc vero diniina collaiione fatigatutn, incorisiderale rt spondisse, < Non. > QuuJ
dictuin, mox ab ejus ore raptum notarius e-.ceperil. Sub bsec convenlu diinisso, lotum quod snpeifull illius
tliei spalitim cum ffoiie scquenle-,amicis suis cardinalibus. quos liabuil non paucos, prensandis Gilbertuni
adhibuisse.
LXV. Die stibsequente recitaium ipsiua scriptum» ejusqne raiionein ab eplscow exactam: cum veio ita
ileiiiuni senteutiam sttani exposuisse, ul si Dei nomen pro naiura ipsa sumatur, Dctiin quidem esse coticc-
derel; secus si pro persona: ne, si id « indeiermiiiate > profiterettlr, eo adduceretur, utquidquid deqlia*
Jibel persona dicitur, el de essenlia pariter essel asserendum: alqne adco < sicul personam Filii, Ita
divinam essenliam indeterminate incarnalam, passainque >'conlileri cogerelur.i Hanc porro disiinciioneni
abeo assertam teslimotiiis Palrum, Tbeodoreti el Hilarii, alque auclorilute coicilii Toletani: t qnam au->
etorilatem Cum determinare vellel Clara-Vallensis abbas, et aliqua verba protulisset, quae cardinalibus
displicerent; > Gilberlum petiisse, ut id scriberetur: Bernardum vero, quod Gauliidiis notat, respondisse i
< Scribalur stylo ferreo, ungUe adamantino. * Deinuni abbatem sancluin episcopus convenisse, siniulqne
ciim eis fidem suam contra Gilberli capitula exposuisse. Qnod GallicanseEcclesia: faitum tani graviter sacer
cardinatium senalus acceperit, ut hac de re ad pontificem conquesti sintj itim conlra episcopos, tutn contra
Bernardum ipsuiii, qiiod < tanquam finilurae senlenliae. ulliniain niaiiuiu iippoiiendo, > ipsis ihconsultis^
' lidem sUam scribere ausi fuissent; quse res ad Romanam sedeiu perlineret. Tant uiu Bernardum jussu pon-
tilicis, ut cardinales placaret, accersilum, humiliter et cum revereniia respondisse: < Se\ vel dominos epi-
scopos nihilde praefatis capilulis diflinisse: sed quia ab eodem episcopo Pictavino audierat, ut Ddessua
scriberelur; idcircOj qtiia solus nollet, illoruin auctoritate ae teslimonio simplieiter se, quod senliret expo-
suisse. > Quo humili ac modeslo responso acceplo, prsedicla cardinalium indignaiio cenquieveril, < ii.-t
lamen ut prsefalum scripium, lanqtiam inconsulla curia prolaluni, velut auctoiiiatis pondere carens* pro
syinbolo in Ecclesia non haberetur. > Alque ila < de tribtis capitulis propter piaeinissaiii Itiuiullualionem
niliil definiri potueril. » Quod mirum non esse ail Olto qui et addit, Gilberlum in quario ab aliisdiscor-
dasse episcopis, < cum illi protiiereutur naturam incarnalam, sed in Filio >: Gilberlus vero: .< personam
Eilii incarnalam non sine sua nalura. De primo tantum Rdmanus ponlifex definivft, ne aliqua raiio in Iheo-
logiainter naturam et personam divideret, neve Deus diviria essenlia diceretnriex sensu ablativi tantuui,
sed eliam nominativi. > Quam summi pontificis sentenliain Gilberlus reverentef exceperitj atqne arehi-
diaconis suis in graliain recepiis»< cum ordinis iniegritate et honoris pleniludine > ad propriam dirjecesim
' -
remeaveril (46).
LXVI. In his omnibus apparet, Ottoneni Gilberto admodiim favisse; nec proinde miramlum, quod in
coiiseqnenlibus addubitet, < ulrum prsedictns abbas Clara-Vallensis in lioc negoiio ex humanaeinfirmitaiis
h agilitaie, tanquam homo, deceplus fuerit: vel episcopus, tanquam vir lilteratissimus, propositum aslule
celando, Ecclesisejudicium evaserit. > Veriini Oilo morti proximus, leste Radevico, librum siiuni, in quo
haec scripserat, sibi afferri praecepiV et religiosis viris tradidit: t ut si quid pro senteiilia niagisiri Gilleberii
dixisse visus essel, quod quempiatn posset bffendere, ad ipsorum arbilrium corrigeretur (47). > De lota hac
dhlputalione nicrito Gaufridns lectoics ad Bernardi sermoncs iu Cuntica reinittil, nempe ad sernioneiu
/Bctogesimuni,in quovir sanctusv eos.tpii Gilberti senlentiam propugnare pergebani, haereticos pronunliare
nondubilal: lamelsi aucloris nomini ob resipiscentiam parcil.
| VI. -" De Henricianii, aliisque htereticis a Bernardo repressis.
LXVU. Gilberluin et Abselardum, qui es perverso philosophise nsu theologiain deformabani, raiione et
aucioriiate revtcit Bernardus': al hsereiicos faclis eiiam et exemplis superavii. Varise id genus pesles
varias Gallise provincias sevo illo inrestabanl: Tancheliiius Antweipiensisin Flandria,Petrus Brusiusin
Provincia, a quo dicti Petrobrusiani; Hewrictit in Aquitauia, alii sine certo ductiin Lolbaringia ct in locis
Coioiiiae-A^rippinae vicinis, quos ob id Colofiienses appeltabimus. His omniLus Arnaldistas adjungere
' ' •
. Uceti' ./'"-•'
(46) Olto, de Fri& M, i, eapp. 56, 57. (47) Radeyicus, lib. II, cap. 11
49 PK.EFATiO GENERALIS. 50
LXVIll. Tariclielmum, ejusqne sequnces aggressus esi bealiis Nofbertus, iit ex ejtis Vita, conslat; alque
• eorumdem i. cursum ct iinpeittniretardavit » in
Trajeclensi dicecesi Fridericiis Colbniensis antisles : qua
de fe exsiat apud Tengnageinn; epislola Trajectensis Ecctesise ad eumdeni F.ridericum i,de. TancKeluio
seductore, > ubi istius, haeresis origo. et summa describitur,. Quid in Peirobrusianos egerit Pelrus Yenera-
bilis., tractalus contra iHos ab eo editus docel. Bernnrdi in rem Clirislianam slndium exercuit in priniis
Henriciana haeresis, quam factis el scriptis slrenue exngitavit. Legenda, liac de re. epistola ducentesima
quadragesima, et subsequensr cuin capite sexto libri ter(ii de Vita Bernardi auciore Gaufrido, quae onuiia
ex aliis mojiuineiitis illtisirnre juvat. ,
LXIX. Ilenriciis, qiiein vir sancius « iu,onacliuiiiappstatain, » el post euni Gaufridus appeltat, < pseudo-.
eremita >. vocatur in Aclis epjscoporum Cenonianuensium, tonio, leitio Aiialecioruin, iibi ejus moreset
perversi aclus accurate desci ibuniur. Quo,ex locoorlus sit, nonsatis indicaiil liaec verba : cPeridem lere
teinpiis, > nempe sub Hildeberio episcopo, < in adja.ceniiuin finibus regiomtm.surrex.it,qtijdam hypoc.rita,
quem propria aclio, mores perversi, dogma delcslabiiescorpjfuiibus el parrjcidalibtis dignum prple&tanitir;
snppliciis. >.Is sub emeiiliio < sanctilalis elscieniiae > nomine lurpia flagitia exercens, oinniuni mortaliurn
< excessus, caeteris incognitos, » ex solo aspeetu se
cognoscere jactitabat. Missi ad Cenomannos duo.ejus.
discipnli, < die Cineris subujbia civitalis > atligeruni. < Gerebant exsui docloris consuetudine bacuios ac
vexilluni crucis, colore et exteriorl conversalibne habitum prsetendenles pcenilentium. » Hac specie de.lpsi.
Cenomanni, cos < tapqttam angelos siiscepemnt. * Eosdem el<iam< blpnde » excepit Hjldeberltis episcopus*.
qtii < Romanum iler » aggressurus, t intercacteratsuisiiijunxitarchidiaconis, ulilli pseudoeremit» Henrico
pacificum ingressiim et ljcenliaai, sermocinandi adpopiilum perioilterenl.: »cujus.rei posimodum ipstijn,
abunde poenituit. Ex.hls forte quis inferat, 'lleririerim' fulsso.ortum ex.prox,ima^enoma;nnis.regiorie, quibus
priminn suaeperversae doctrinae-viruspropinavit. Sienim jani aliunde ndlu&fuis&ei,,eum.in suam civilatem
«on tamfacile admisisset Hildeberttts antistes doctttset
oculatus., Verum ex lonsinaua regione istuc.acQe-i
dere poitiit, et fortasse ex Italia, ul poslea dictuji Sumus.
LXX. Henrico civitatem ingresso . <.ytilgus solito more applausit novilali. >, Quin etiam ^plerique,
clericorum eidem alimenia ministrabaiil, iribunalqne praeparabant-, unde copcionalor itle tuibas allo-
queretur,». qui <.mii-um ad, niodum facundus eral. » Eo a.udilo, t plebs.in clericps versa est in furorem,»,
eosbabens « sicut ethnicos et publicanos: adgo ut < famulis eorum minareliir cruciatus, nec eis aliquid
vendere^ vel ab eU emere vellent. > Imo t non. tan,tum eorum aedes,obruere, et boua dissipare, sed iilos,
lapidare, ant alligere patibnlo decreverant. nisi princeps etopt.imaies nefandis.ausibug.restitissent. »»
LXXI. Hocserius licet compeau^, clepus Cenornannensis Henrico, ejusque socijs.praidicalioiiem. edi.lo
libello,interdixii. Q^iare Henricus, Hildeberli reditu inlellecto, < seccssjl in casiiymiSancti Carilefi,, »
neqiiaquain ab inccsjilis desislens., sed ad pejora proriimpens in dies. Inlerim cum Hildebertus* ex, Romano
ilinere rcversus, populo beneiliclioiiem unpertjri \oltet, iudigne habiltisesl a populo, hierelici sermoniliiiis
cotruptq, Tum ille. se^ducloreinadiU, sciscilalus, ,t. cnjus Ordiiiis fungereluroflicio,.» I.Iicvero se diaconnu»
ess.e resppnilit: qulex illa proyincia di^iedere uissus, < clani aufugil, cseteras. regione;s, nisi ocior essei
fania, simili iiiodp,peiiii,rbaiurus, > et viperino fiatu suoinfecturus. Hactenus ex Aclis Hildeberti.
iXXll. lnter h:ec duo Henrici discipuli, Cypriaiius et Pelrus, ab ejiis. praesligils rcsipuerunl, ut fidetti
f.icil eqcyclica Hildeberii epistola septuagesima octava, ii) qua ita eoruin uiagisier depiiigitur: < llemicns
is eptf, magnus tliabali laqtieus!, et celehris anniger Aniichrisli. lliiic et habilu religionein-, el verbis
litteraiuraro siinul.inti, landiu praescripii fratrcs ndh:eseruul, donec eis el, Uirpitudo in vila, et errdr
innotuit in doclriiin,..l)bi enim. cognoveriuii vins ejus \ias.esse non reclas., prius ad se reve.rsi sunr, dehinc
ad nos transieniiu, cujtis dieecesini sic inlecerat, ut, renitens.eiclerus vix inicr parietes.ecjcl.esisesuam
lueretur libertateui. > lta Hildeherius.seritis agnevit, quantum periculi imniineat ex incauta approbaliotm
novoruro docioruin qui sub specie.pielatis, animos auditoruiu corrumpunt. . .
LXXIII. Ex liis pniet, llcnricum illuia.longe prius CenomaimQSinfecjsse., uuani ad partes Tolosanas ,
unde eum expuliiBernardus, subiret: qnippe QIIIIIIVomnniimiter, quod Hildeberlus.adhuc Cenomaiinensis
episcopus aggressus est, <juo tempore infarais ille praestigiaior Zrizariia.sua seiniu,av,itapud Cerjomarxnos,
coniigerit ante arinuni 11,?,5, qup anno Hildebertus in nietrogolim Turonicam migravit. At vero Beroardus
lionnisi anno 1147 ad Tolosanas partes profeclus est. Et cerlein epistota duceiilesiina quadragesima prima,
qunin' in partibus Tolosanis coiislitulus scripsit ad. Hildefpusum eoniilem, i.d satis innuit vir sanctus tiis
verhis: < Inquife, si placel, qttoinodo, de Lausana ciyHate e,xie,ril,quoitppdode Cenomannis., quoroodode
Pictayi, quomodo de Burdegali. > Haee <]iiippevidetur esse series itineris illius apostatse, qui a Lausana,
ileinde a Cenomannis praedicandi' exordiuro sumpsit. Et iorlasse Lausanam venerat ex Italia, ex qua
ejusiriodi faeces in parles Gallicanas transmigrarunt, reliquiae Manicliaeoruro, uti cl illi Canieracenses
haeretici ex llalia advecti, qiii anrio 1025 damnati sunl in syriodo Atrebatensi, qtio eliam tempore similer
ejiisniodi pesles apud Aurclianos igni perierunt. Etquidem Henricianos anpellat ManichseosExordium
Cislefciense fn libro septimn de \rita s.inr.ii Bernardi, cap. 17, ubi legatus papa:, aliique rpiscnpi , « pro
151 PRjEFATIO GENERALlSi. 52
confutanda haeresi Manichseorum, > ad partesTolosanas. cum viro sancto acfessisse memorautur. Jam
vero quo pacto ejusmodi hsereticis, eoruoique sequacibus,, Manichseorum noipen et errores competant,
illuslrissimus Meldorum episcopus in eximio opere suo, quod de V^riatiopibus liserelicorunj scripsit, lucu-
lenler. oslendit Jibro undecimo.
LXXIV. Iidem Henriciani haeretici \n Petrocorios effusi, Ponfcioduce et anlesignaoo, uli docel Heriberli
'
epistola in tomo lertio noslrorum Analeclorum : ubi peculiaria Ponlianorum illorum.conimenta referunttir.
Inde.est, quod Bernardus ad petrocorios sen Pelragoricos populos se conlulit, ut patet ex lertia parte libri
sexti qui est de ejns Miraculis, n. 4, uhi ArianOs plurimos apud Tolosates invenisse, eosque ,. uli. et Hen-
licum haeriiicum, fugasse menioratur. Quin etiam idero Henricus, in Pisano qoncilio a.utea damnaius, -et
Bernardo', ul monachus in Clara-Valle fierel, commissns dicitur, Verum ille acceptis a Bernardo ad Claras-
Vallenses lilteris, in suscepto semel errore oblirmate persislere maluit, quam a.d salulis yiara Jioc coni-
jiendio redire. I
LXXV. Henricum vivis coloribus depingit Bernardus in praedicta epistota duoenlesiroa quadragesima
prima, ubi eum litteratum, speciem liabentem pictatis, sed aleis et meretricibus deditum scribit. Impia
ejris dogmata baec fere comroemorat: Sacerdoluin el ctericorum respectus nulllus; saeramentoiuni atque
lestorum abolitio; baptismus parvulis negalus. Alterius ctassiserat apud Hildeberlum in epistola quinqua-
gesima prima hajreticus itle, qui sanclorum inlercessiojies rejiciebat, ipsum Hildebertum in suae seclse
patrociniura traducere perperam conatus. Aa vero iidem cum Ilenricianis ffuerint haerctici illi, quos
Bernardus in sermone sexagesimo quinio et subsequenti super Cantica impugnat, modo inquirendum.
LXXVI. Et quidcm non alios fuisse aliquando mihi fuit persuasum : at reperta Evervini abhatis Siein-
feldensis epislola, quse prcedictis sermonibus occasionem dedit, mutanda est serlentia. Colonienses quippe
fuerunt isti liaereiici, in npnnulbs quidem conseniientes cum Henricianis, sed ab his in muitis discrepanie».
Colonienses in duas classes dislinguit Eyervi.nus, Uni dicebant Ecclesiam apud se tantum esse, qnasi ipsi
soli vestigiis Christj inhserereiit. In cibis vetabant laclis usum, et quidquid inde conflcitrir. In sacramentis.
siiis velo se legebant, et quotidie cibum et polum suuin in Cbrisli corpus et sanguinem.se consecrare
tsscrebani: caeteros.in sacramenlis procul a verilale abesse. Prseler baplismum aquae, alium admittebant
idi ignect spiritu per solam inanuum imposilionem. Baplismum vero nostrum curri nuptiis resptiebant.
Denique arebant, quemlibet e suiselectum seu baplizatum habere potestatem alios, qui digrii fuissent,
laptizandi; et in mensa sua corpus Christi et sanguinem conficiendi.
LXXVII. Alii vero sacerdoti.bus Ecclesiae, utpote saeculafi more viventibui, coh&ecrandi potestatem
adjudicabant, aliaque sacramenta conferendi, exceplo bapiisrao, quem solis adullis, non parvulis cqnfeie-
banf..f)jimeconjugium, prajler illud, quod inler virgiiies masculum et feminaro sonlrahitur, foruicationem
reputabarit. Postremo, suffragia sanciorum, jejunia, caBterasque corporis macerniiones respuebant, uii et
purgalorlutu, et suflVagiapro morluis.
LXXVHL Itaque Henricianis et Coloniensibns luerelicis communis fuit geniu), odium in Eccle&i» nii-
iiistros, sacramenta, baptismum parvntorum, et nqptias : patica peculiaria, quae non sectae genus, sed
quarodam taniuro, capitum diyersilatem arguuut. Xlnoverbo, diversi fuerunt rami, sed cx eadem radice
prodeuples. Nec dubitem, Colonienses illos baerelicos ex Tanchelmi officinaprodiisse. Is laicus in Flandfia,
leste Abselardo, maxime apud Antwerpiam, erroressuos disseininans, in tawam se erexit demeniiam, ut
se Dei Filitim vocitari, e\ a seducto populo, ut dicimr, lemplum sedificari sibi faceret. Ob id Anlwerpiae in
ecclesia San.cti Miphaelis ab epispopo Tornacensi, cujus dilinni tunc locus subjacebal, institulus esl cceius
duodecini clericorum, qui se impiis dogmalibus opponerent: quae ecclesia poslmodum sanclo Norberto
tradiia est. Quse fuerint Tanchetroi perversa dogmnta. discimus ex epistola Trajectensis Ecclesise ad Fri-
derieum antislilem Coloniensem <de Tanchelmo seductore. > Is quippe aiebat, < Ecclesias Dei lupanaria
esse reputanda; niliil esse quod sacerdotum officio in Jmensa -Dominica conficerctur; pollutiones, non
sacramenla nominanda; ex meritis et sanctilale minislroruin virtu(em sacrameniis accedere:> quae
omnia belle praemissorum bserelicoruin deliriis cpiiveniuivi. Presbyter quidam, Evervacherus noniine, < a
sacerdoiali dignitate apostataiis, nefandi hominis magisterio adhaesit, et illunr Romam prosecuius > es^,
idenique postea mujta damna inlulil Ecclesiae Trajectensi. Porro Friderico gratfas agit clerus Trajectensis,
quod Tanclielmi t ciifsum el impelum retardavit. > Ex quo intelligitur, ejus errpies usqueip Trajecien •
sero, iino el iu Colonieiisem (ut ex Evervini epistola palet) dioecesim penelrasse, atque ab eodem auciore
Golbniensos illos hsereticps ortos fuisse. |
LXXlXi Hugo Metellus, tuuc apud TuIIum-Leucoriini cnnonicus regu|aris,Ueslis est in epistola ad
Henriciim ejusdbrn urbis episcopum, ejpsmodi pesles in solum Tullense irrepsisse. < Latent in episcopatu
tuo, i inquit, <imo jain apparent pestilentes homines, qui veriori noinine bestiae appellari possunt, QU'3
bestialitei yivunt. Conjugiura eniin deteslanlur, baplisinum abouiiiianiur, saerainenta Ecclesiaj derideul,
jioinen Chrislianum abhorrent. > Hsec sine dubio Colonieniiuro Jjarelicorum infesta, el infausta soboles
erat, , j
53 PBJEFATtO GENERALIS. 54
LXXX. Henricianis sticcessere, sen accessere ejusdem farinae homi.nes, qui se Catlmros, id cst solos
inimdos, jactitabant : qnortim errores, qui Mediotnniquondam eorum magister fuerat. Bonacursus detsxit,
ronfuiaviique libro edilo, in Spicilegii tomo decimo tertio; ex quo eos Manicliseoruin crroribtis,. nti et
superiores illos, infectos fuisse manifestum est. Catharos inseciari videlur Gillebertus de Hoilaiidia in
sermone irigesimo sexto in Cantiea, n. 6: < Erumpunl, > inquil, < his diebns Jigna quaedam, quae r.on
planlavil Pater coelestis; ligna, quae non sunt plantata ex Libano nostro. Foititudinem prsetendunt operis,
iujuriarum insensibililalerii, parcimoniae lolerantiam. Cedrina videnjur sed Libani non sunt.: quia im-
munda est eorum mens et conscienlia. > Adversus Cailiaros item cxslanl serjnones Eelierti [abbatis Scho-
itaugiensis.
LXXXI. Passagios et Arnaldistas Calharis adjmigit Bonacursus : quortmi illi Mbsaicsejegis ritus omnes
observandos esse dicebanl, Filii et Spiritus saneti aeqtialitatem negantes, el Eccjesiae universse docior.es
omnes, Romanseque imprimis auctorilalem xibjicientes : hi vero, id est Arnaldrsiue, <pro malilia clericorun»
sacrnmenla Ecclesise esse vilanda > censebanl. •
LXXXII. Ila dictos exislinio ab Arnaldo illo factioso homine, qul specie liber-intis.ac reipublicae in Urbe
restituendse, omnia poniifici lemporalia jura abrogari volebat, sola sacrorum potestate cnm decimis ei obla-
tionibus ipsi relicta. Is ex Imlise civitale Brixia oriundus, ejnsdemque.Ecclesise cleriens Pelrum Abselardmii
prseeeplorem habuerat, siiigularitatis amalor, teslanle Ollone Frisingensi, ndvitatis cupidus, qui a Gallicano
studio in Italiam reversus, retigiosum habiium, quo melins incautos deciperet, indiiii, monachornm nilti
lominus osor, et maxime clericorum ; sed laicorum adulalor. < Dicebai enim, nec clericos proprielatem,
nec-episcopos regalia, nec monachos possessiones habentes, aliqtta ralibne salvari posse: cuncla haec
principis esse. Praeter bsecde sacramento altaris, de baptismo parvuloruin nbn sajie d.icitur sensisse (48).,«
Atqtte adeo Petrobrusianorum elHenricianorum erroribus affrictus ernt. I.nnocen.tiusII hominem ex. Italia
fiigavii, et Turegum apud Helvetos secedere compulit. Comperla morle lnnocenlii, circa principia pontifi?
catns Eugenii Romam ingressns, cum eam in pbntifrcem commotam vidisset, sedilionis ignem excitavit,
Res vero eo tandem progressa est, ut cardiaales male habiji, pars etiam sattciajii; ipse Eugenitis Urbc
pulsus sil. Ponlificis causam luendnra susceptl Bemardtis, scrigsilque egregiam hac de re epistolam ad
Romanos, quae est ducenlesima quadragcsiina secunda. Ei succedit alia ejiisdem argumeriii ad Conraduii)
regera Romanorum, queiri lilteris suis, ab Ottone relalis, Romani ad stias parles pcrlrahere frnslra moliti
sunt (49). Sic nulli Ecclesiae negotio ,. riulli necessitnti deerat vir sanclus, qui ad coroiwunem.reip.ublica'
Chrislianse utilitalem naltis erat.. Ad exjremum Arnaldus coinprohensus, atque a pracjeclo.Urbis, cm
lanlopere assenlalus ftierai, ligno adactus est, cadavere in faviltas redacto, « ne a stoblda.plebe corpus ejits
venerationi haberetiir.» Plura tle eo videsis apud Ollbnem.et ex eo in nolis ad Bernardi epislolam cente-
simam nonagesimam quintam.
§ VII. — De expeditionis sacrm ptwdicationi per sanclum Bernardum facjn., ejusqne infelici successu.
LXXXIH. lnter extremos Benjardi labores. censends esl praedicalio sacoe.expeditionis inierramsanclntn:
quae res qunniuro siidoris, qtiaiilum niolestiaeipsi attulerit, ex ejus Vita ct.scriptis facile inlelligere li.cet,
Hujus expedilionis oceasio, ul ex Ottone Frisingensi disciraus (50),. naia esl per Ludovicum J.uoioreiw
, Francorum regem; qui ad loca sacra. pergendi desiderio pressus, quod germanus suus Rhiiippus, « eodero
voto aslriclus, » morte ijitercedenle exsequi non poluerat, consilium.suutn regni principibus aperit. Hj B.er-
nardnin cousiilendiinj.decer.nunl.Accersiius ahbas sanclus, tanti momenti iiegoliuui. <.ad Roinani.pontificis
examen » referendom.censet. ld magnopere laudavil probavilque Eugenius,, <auctoritate praedjcandi, ani*
mosque cunctorum ad hoc commovendi prienomUiato abbali,.quLapudomnes Galliseac Germania;.pppulos
ul propheia velaposiolus habebalur, concessaJ.» Parel tandem anpstoticis lilteris Bernqrdus,. <ei excilatis
ad transmarinam expediiionem multoruin.animis, > Ludovicura regem apud Vizeliacum;cruce signat <-cmu
Theodorico Flandrensi, et llenrico Theobaldi Blesensis filio, comitibus, >„aliisqtie baroni,bus et nobilibus.
LXXXIV,Interim Radulfus quidam. mouachus crucem itidem dum.iu Germania, praedicat, Chnslianos
in Jttdaeorumnecem accendit. Hominein litteris repressit Bernardus, atque ipsemel sacne expeditioms prn;-
dicalionem aggressus est iu orienlali Erancoruiii regno, hoc est io.ea GermaiiiiKijjgjone, quse-ad Rheniiiii
sila est.HJnc Conradus iniperalor generajem co.nv,entuniSpiraeindixit: quo Beruardus profectus, < Prin-
cipi cum Friderico fratris sui filio, aliisque principibus el viris illustribus crucein smnere persuasil, plHrima
iu publico veloccuito fociendo iniracula. » Fridericum Sueviaedocem, qui filium siiuin cruce signaium in
sui
digne ferebal, Bernarduseiuollivil; Badiilfum.inonachum in clanstrtnn suuni retrudi jussit;. eL loco
Adamum Eberacensem abbatem Conrado,,in Bajoariam pergenti,. ad urgendtiro itinem negotium, dedit
sociuin. ExslatBernardi liac de re epislojaad Fraiicosorientales, qnac niodo.est ondijjeirccenlesima sexn-
gesima lertia, quam proxime siibsequilur alia ad Henricutn archiepiscopum Moguntinum. ad rcprimeiidiim
(48) Ollo, de Frid. lib. n, nap. 20 (50) Ibid., cap. 54 sqq.
(»9) Ullo, de Frid. lib. i, cap. "8.
:5 PRiEFATlO GENERALIS. I 50
Itadulfum. < Igilur non solum ex Romano imperio, > aitOtlo, sed eliam ex yicinis regnis, id est occiden-
lali Franpia, Anglia, Parinpnia, innumeris populis ae naiionibus hac ejtpediliodis fama ad suinendanicru-
cem commolis, repente sic totus pene Occidehs siluit, ut non solum bella moyere, $ed et arnia quempiamin
p tblico portare nefas haberelur. >
LXXXV. tanla porro lolius Occidentis cqmmotio Bernardi praedicationi Iribuia esl: verum ctim hacc
expedilio non bene prb votis successisset, tqta etiaro mali eventus invidia in euin rejecta, pro communi
inore mortalimn, qtii ex evenlis res ajslimare solent. Neque fere ulla alia res ftiit, quaoBernardi aniimim
majori dolorc affecerit, qqam.ista, non lam sui, quam.Dei causa. Unde ipse Initio libri secundi de Consirie-
raiione : <Si necesse sit unum fieri e duobus, malo (n nos murmur honiiniiin, quam in Deum esse. Boniim
inilii, sidignelur me ulipro clypeo. Libens in me recipiodetrahentiuin linguasirialedicas, > elc. Adeo porro
oronium fere anlmj boc eventu lurbali sunt, ul sanclus doctqr beatum pronunliet eum < qni non fnisset
scandalizatus in eo. > Qugnla denique fuerit Bernardi super hoc irislitia, palet tnin ex epistola duceute-
siina oclogesima octava, quam in ieclo, forsan ex aniini aegriludine, deeuinbens, liac de re scripsit: lum
ex epistola Joannis abbalis Casce-Mariiad Bernardura ipsuin, quae modo esl inler Bernardinas treceuiesiraa
oclogesimasexta, in qua yiru.msanctum, queiu ob,sinistrum expediiionis
"
eveiitum audieral afllicliiin, con-
solatur - j
LXXXVI.Npn defuere taraen, qui Bernardi parles defendenilas stisceperinl; qjios inter non u|limo loco
iiuinerandus esl Otlo episcopusFrisingensis, Bernardo non admodutn favere solitus. Is iq librq de Geslis
Friderici, capite sexagesimo excursum facit ad excusandum evenlnm illius expeditionis, cui et ipse inier-
fuit. Iii fineexcursus philosophici potiusquam hisiorici, ila concludit in gratiain Bernardi: <'Quamvis si
dicamus, sanctum illuni abbalem spirilu Dei adexciiandos nos afflatumfuisse, sed nos ob superbiain Jasc»-
viamque nostram salubria mandata non observantes, meiitq rerum persooarumqije dispendiuin reportasse,
IIOIIsjt ab anliquis rationijbusvel exemplis dissonum. > Unuiu taroen addit, nenipe < spiritum prqpheiarum
JIOIIsemper subesse prophelis : > ut nempe innuat jncerlura e$se, an Bernardus ex spiritu divino de hac
expedilione, ejusque eventu conjecerit. .1
LXXXVJI.Attamen Bernardus ipse iuitiolibri secundi de Consideratione ad Eugenium, ubi facimn a ca-
lumnia luefur, se ad id diyinitus iinpulsum esse non diffitetur. Diximus : <Pax,>inquil, « el non est pai:
promislmus bona, et ecce lurbaiio. > Tum haecsubdit ad sui defensionein: < QqiSi vero lemeriiale in opere
isio, aul levilate usi simus. Cucurrimus plane in eo, non quasi ip incerlum, sed jubente te, imo per le
Deo. i Et iiiferius, objectissibi boiniiium iroproperiis : < Unde scinms quotl a Dpnimo sermo egressus sit l
qitie signa tu facis, ul credamus tibi?» ila reponjt Eugeniumalloquens : < Non est qnod ad ista ipse re~
spondeam : parcendum verecundiaemesc. Responde lu prq me et prq te ipse secunduin ea quae audisli. e(
vidisli. > Quibus yerbis miracula, ab sc in prsedicationis confirmatioiiem facta, sine dubio modeste insi-
niial. j
LXXXVIII.Verum oinnium oplinie Ganfridus saiictuin parentero suum a calumnia vindicat in libro ler-
lio de ejus Vita, cap, 4. Prinjo quc-dillius expeditionis priiniim proposilqm abj eq non sit profecium
<Cuin eriimtnultorum jam animos pernioyisset audita necessitas, a rege Francorum semel et ilerum pro-
pler hoc expetitus, apostolicis etiain Jitteris monitus, nec sic acquievit super hoc Ipqni, vel cons.iliumdare,
donec per ipsius landeniponlificis generalem episiqlaro jussus ab eo est, tanquam Romanae Ecclesiaelin-
gua, expbnere populis alque principibus. > Deinde qqod praediqandi offlcium,' ab fto ex obedienlia suscc-
plnm, diyinittis conlirmatum sit tui lantisqtie miraculis ac signis, < quanla vel numerare, neduni narrare
diflicile foret. > Denique quod si ex illa profectione qrienlalis Ecclesia liberarinon meruit, cerle coelestis
nieruit impjeri etlsetari, nempe ob eorum mortem, < qiii in fructibus pcenitentisepurgatas variis liibtila-
tionibtts Christo animas reddiderunt. > Et quidem hoc ipsum est, quod Joannes, Ca^se-Mariiabbas sancius,
sibi ex revelatione cqmpertum Bernardq significavit. " I
LXXXIX. Sed quid nioramur in vindicaudo Bernardo? cujtis (anfa auctoritas id jamdudum obliuuit apud
omnes, etiam heterodqxos, utejus yita, exiinia sanclitas, et doctrina cqniinuiii oinriiiim suffragio et exi-
stiinalitine sint approbatse. ''.. i
XCHaecsunt qiisepraefariyisum cst de npva liac sancti Bernardi opernm editione : qusesi viris siudiosb
accurata videbjtur, gratiain i^abebtiiiistudiorum meofum sociis, dorano Micbaeli Gernianq el D. Theode-
rico Rtiinarto, atque etiam D. Edniundo Martenio, qui operain stiain in hanc edilionem slrenue et per-
iiniaiiler iinpenderunl. Mihi vero haec una silgratia, qui unusscoptis fuit, sancti Beruardi cultoribus, Ec-
clesia-, ei reipublicse Cliristianaevel tanlillum tijialicunqiie labore meo profuisse.
57 CRONOLOGIABERiNARDlNA. 58
Addilur in edilionennni 1719,.
Haecsuni qusepraefari vjsum esl D. Mibillonio de nova hac sancli Bernnrdi operum edilione: qu:c si
viris sliidiosis accurata videbittir, gratiumlVabebunl erudiio illi ;uicloii, «ittitoto viise tempore eruendis cx-
polieudisque Bernardi opeiibtts, aliis lieet lisque gravissimis studiis distrnclus, oninem ciiram, tliligenliam
omneiii impendil. Habebiuit et D. Massuetq qui operain suaiii in hanc ediiionein conferre cceprmt, et
porro conferre perrexisset, ni praematura mqrs sliidiorum ejuscursum abrtipisset. Huic debenlur ex I vol.
duserecens inveniae epistolae,scilicet 418 ei419, el terlia ducta ex toni. IV Miscell. Bnluz., ordine 425,
necnon el dttse chartae, quartiin piima cst pro Luxovierisiet S. Apri roonasieriis; aliera pro inoiiaslerio
S. Amantii. In altero vero volumine baec reperientiirriovn, niiiiirtiin teiiius liber epistolsc ad fratres tle
Monle-Dei eiAdmonilio D. Massueti, qua episiolain intVgr.amGuillelmo a S. Theoderico ascriplniii, Gui-
goni V, Majoris Carthusiae priori vmdicat. llemalia ejusdein ohsqrvalio, quae Tractatus de contempfando^
Deo, ac de nutura et dfgnitaie amoris Guilleltno a S. Tiieoderico adjudical. Denique epistola Tromundi
monachi Clarae-Vallensisde S. Bernardi cauonizatione, ariiehac incdita. -

C13RONOLOGIA BERNARDINA.

Anno Chrisli 1091, Uibani papse II 4, Ilenrici IV A que anno Henricus ejtis filius hobiium monasiicmii
imperaloris 55, Philippi 1 Galliarutn regis 51, natus ibitlem indtiit.
est Bernardus in castro Fontanis appellnto, prope 1105. Cislercienses nigrqiq habilum in nlhuiii
Divionem in Burgundia, paire Tesceliiio Soro, do- coiumulasse creduntur, et bef|tie Virginis olliciuiii
mino de Foiitanis, malre Alelha Bernardi dotnini quotidie reciiandinn sibi propostiis,se.
Monlis-Barrensis filia. Palernse ejus' aedes recens, 1105. Obiisse puialur Aleibn S. Bernardi niater,
heneficioLudbvici XIII Gnlliaruin regis, RR. Palri- knlcndis seplerobris, ex Necrologio S. Lfeiiigui Di-
hus Congregalionis Fnliensis concessae, in monafcte- vionensis, tibi sepulta est: cujus corpus post annos
riiins conversie suiit. De genere snncii Bernardi lege ceiiimn qiiadraginla quinque translntiitn estClaratn-
Aduioiiitioueni prsemissam iuitio Yilse S. Bemnrdi, V-.illem.Ejus obitiim describit Guillelmus in Vila
et Joannein Eremitain in Vila quarla, uhi Viri san- S. Bernaidi, lib. 1, cap. 2.
cli genus paternniii ex veleri Burgundise diicirm fa- liOb'. Pnschalis II anno 7, Philippi I Gnlliarum
inilia originem duxissse ferlur. reais 4G, Henricus IV infeJiciter vitam clausit aiino
1098. B. Roberlus abbas Molismensis, assumptis iiuperii 49. Iluic successit Henricus' V hostili iu
secutn ex eodeni inoiiaslerio vigiuli et tino iuujta- Ecclcsiinn aniuio palri non degener filius-: qui Ro-
chis, in ereinum Cistercii' secedii, iliique iioviuu iuani pergens, Paschali Ponlifici manus injecit; at>
inonasleriuiu exstruil, in dicecesi scilicel Cabilo- rnque per vim ecclesiaruin invesliliiras extorsit; sed
iiensi, quinque circiler leucisa Divione, opittilauli- cl coronniu iinperaloriaiii anno 1111.-
bus simul et probantibus Gualtero Cabilonensi et Ilu8. Paschalis li nnno 9, Henrici V 2, lertio kn-
Iliigone Liigdunensi prsesulibus; prsedia vero (ar- lendas augusti, Philippus rex Francorumobiil apui
*
gieme Odone Burgundise duce, quo ibi cum sociis Milidunuui : cui Ludovicus ejus (ilius, cognoiuenio
&iiiciius ad airiussim observaret Regujani S. P. Grossus, ' successit.
Benedicii, cujus die sacro iu Doiiiiuicain Paiiun- 1109. B. Albericus, secundus Cisiercii abbas obiit
iiiui hoc auno incideule, opus illud lum primuin septiino kalendas feliruarii, anuo regiroiiiis nono et
exortliiitiisuiupsit. Ex primis B. Robcrti sociis fuere dimidio : cui substilulus B. Stephaiius Ilardingiis,
Ahericus, Odo, Joaiines, Stephanus, Letaldus, et nobili apud Anglos steinmale oriundus., prioris an-
Pelrus. lea vice funcius, qui et ipse ciim aliis, Molismo vitae
1099. Ueurici IV imperatoris 45, Philippi Gallut- arclioris desiderio egressus fuerat.
riint rogis 59, Urbauo II decimo nono aimo ponlili- 1110. lloc anno ad superos migravit lertin ka-
calus, quurlo kalendas nugnsii defuiiclo succedit lendas niaii B. Robeiius abbas Molisiuensis, Cislei-
Paschnlis 11ex iiionaclio Cluiiiaceusi.
Bealus lloberltis Molisinuiisiuininterpellalionibus cii primus instititlor, non anno 1098, ul vulgocre-
in concilio Roinano ac Puiiiiiicis jussii Molisinuin diltir.
"
redil eique Aibericus ex priore subsiiiuitiir, aprid 1115. Pnscbalis II 14, Henriei V 8, Ludovici VI 6,
Cisterciuni. Ecclesia in honorem beatx Virginishoc B. Heniarili coiiversione celeberriinus esl. Qui niinos
a uno dediealur. natus cirviter viginli tres, Cisterciensiuiii fatuiiiiu
U0'J. liocauno Joanncs, et Ubodus monachi Ro- sub Slephano abbate una cuin triginta sociis nonicn
niani miuiiiilur ab Alberico Cistcrcii abbale, cuiri dedit. Fx quo tempore Cistercieusis Ordo niiiilicc
liueiis coimneiidntiiiis Joanuis et Bcriedicti cardi- propagnri
" et florere coepil. •
iiniiiiu), Uugqnis archiepiscopi Lugduneusis, atque r Eodem anno Firmiias, prima Cislercii filia, fun-
Walteri praesu{is Cabiloneusis ', quorum precihus daiiir in dicecesi Cabiloncnsi nd Gronnin fluvium, a
Paschalis II insiiluluni Cislerciense conlifmat pecii- dominis Vergincensibus, Snvarico el Cuillclmo ejus
liaii privilegio dato Troja) decimo quarto kaleuijas li|io, comilibus Cabilonensibus. Priiiius abbas Bci-
niaii indict. 8, poiiiilicaius auuo t. Exslal apud Ba- trandus.
roniuiu el Mauriquez. 1114. S. Bernardus melcndi artem et facultalem,
1101. Albcricus abbas arctissimain Regulse S. Be- ciini per corporis imbecillitatem alias non valeiei,
nedicti observationein instiltiii in novb ntoiiasterio,' divimlus impelravit, Vilselibro i, cap. 4.
abjiciens quidquid Regulae adversarelur. Ftiudatur Poniiiiiaciiin, secunda Cislercii (ilin,
Obiitbeatus Bruno institutor OrdinisCarlhusicu- qtiatuor ab Atuissiodoro Icucis dislaus, in allodio
sis (qui anuo uiillesimo octogesiino sexlo exordiiim Heribeiii canonici Autissiodorensis , couciirrenle
sunipsil), patna Colonieusis, sauciilnie ac sciciitia Ileiveo coiuile Nivernensi, sub Huiuhuldoepiscopo :
iilustris. cujus cceuohii basilicanTheobnldoCanipaniit: couiire
1102. Odo Burguiidir&dux,Cislercii fundalor, roo- postiiiodum icdiiicntn, fuiidaloiis noitieu it„i': ob.i-
ritur, ct sepelilur iu ecclesia Cisierciensi; eodeni- niiit. Prinms abbas Uugo Maiiscoiiensis , potica
KO CHRONOLOGIABERNARDINA. 60
Autissiodorensis.ad plures Beruardi. ^ diineosis, Praeroonstrato vttlgo nuncupato. Vide
eplseopus quem 255, ei Notas ad eamdein.
epiitnlae. ..... episiolam
' 112). Celebrater synodus Suessiojiensis adversus
1115. Fundanlur hoc anno Clara-VaHis et Uon-
Pelrum Abojiardum, prspsidenie Conano episcopo
mundus, lertia et quarta Clslercii filise. Clara-ValKs Praenestino,
quiiiem, ad iluvium Alham in comilalu Cainpanias aposloli<)seSedis legato, in quft ipse
iibrum sntim Jje Trinitate flammis tra.dcre
et dioecesi Lingonensi, sepliino kalendas jutii, Hon Pelrus
a Tbeobaldo (ut quidenr opinanlur, crenbbii Clnrae- Calalaunensis conjpiiisus esl. GniHeimtis CampeHensis episcopus
eodem anno obiit : de-quo
Vallensis translationem, de qua anno 1055,. cutn vide Notas a/l epislolam 3. ineunie
fundalione conTundehtes), sed ab Hugone Treceusi Fusiiiaciim, in dicecesi Laudnnensi, cu-
comite. ttt prohabilur' iri Notis ad epistolani 51* iusFundalur ubbati
Clarae-Vallensimonasterio prselicitur Bernardus, et T5et7i. Rainaldo Bfernardus scripsit epjglolas 72,
n Gtiillelmo de Campellis Catalaunensi episcbpq, Peirus Haqricius,[. natione
absentb scilicet josceranno episcqpo Lingonensi, 11.22. Arvernus, diclus
arinos. Vitie Venerabilis, charissiraus Bernardi amicus, fitabbas
consecrntur, qualuor et viginli agens Cluniacensr in Octavis Assumptiohis. No.tsead epi-
Jibro i, cap. 7. Morimundus verp, in eadem dioesesi, slolam primam S. Bernardi. .\
":ib Odolrico de Agri-Monte et Adeliria ejiis uxore, 1125. Hoc circiter anno
«lominis de Choiseul. Primus abbas Arnoldus, ad tnsjensis, Petrus Firmitalis eligitnr episcopus Taren-
abbas, primus e farriilia
qtietn epistola 4. Et hae stint quainor al.batiae quasi Cisterciensis episcOptjs, substituto in ejus locum
tolidem Cistercii flliae priniigenise, ex quibus inde ' Bjrtlioiomseo Bernardi fratre.
caeteraeomnes sunt exortae. , Iiem Adairio S. Diqnysii prope Parisios abbate
Eodem anno obiil Ivo Carnotensis episcopus, vir pj defuncio, communibus eligeniiuni votis snccessor
doctissimus, qui successorem liabuit Gaiifriduin, i enuntiutus esl Sugeriiis; Exslant Bernardi compl.tires
legati in Gallia honore perftincttim , S, Bernardo ad etim epistolae.
rbarissimutn, de qub epislt. 15, 47 el 55 , et De ]
,1124. Henrici V imrieratoris anno 18, Ludovici VI'
Consideratione, lib. IV, cap. 5, tum eiiam Vilse Galliarum regis 16, Callistus papa obiit ponlificaliis
S. Bemardi tibrb n",capp. 1 et 6, et libro iv, cap. 4, anno. 6; Sedemque apostolicnm Honorins II antea
1116. Primum Cistercii capitulum generale a B. dicius Lanibertus, episcopus Ostiensis, ebdein anno
Stepbano convocatum, quoiaiinis iri poslerum fre- consceudil. j
qnenlandnm idibus sepiembris, ut babet Jacobus a 1125. Henricus iniperator morittir Trajecti ad
V
Vitrinco, HisioriaeOcciderimlis capiie 14. cum annoi urideviginli unperasset, ac
1117. B. Bemardus g.ravi infirniiiate detentns, Rhenura, nullis se liberis relictis, fiineslum diuturnuinque
medico rusticario curandus commitiiliir/prociii-anie oijtim post esl.discidium.Beniardi opera aliquandqcom-
Giiillelmo episcopo Caialauneiisi, ViUr libro , poneiidnrn, inler Lothariuin Saxonum ducem et
cap, 7." Quo quidein anno vel circiter accidisse fcr- Coriradum Henrici
lur cooversio Tesceljni S. Bernardi pareiitis. qnt ' «lericofratre et aliisdecessoris-sororiuni, qui a Fri-
rex proclamatus, conscensis
non multo post sanctitatis fania celebris tlecessit a MediolanenSibus,suscipilur, ac ab eoruui
die 11 aprilis, ut habet Necrologium S. Beiiigni Di- Alpibus, archiepiscopo Arisehno, iiiquit Ollo Ffisingensis,
viquensis. qui ista riarrat Chronici libro vn, cap: 17, Modoyci,
1118.. Hehrici Y 12, Ludovici VI10, Paschali U -.' setle ltalici regrii, in rejgemungiluf.Pro Metlioianen-
<
postannos ponlificatus oclodecim et iiieiisesquiiiqne siuin recoiiciliaiione cnm In.noceniioalque Lolhario
vila funclo successit Gelasitis ilidem II ex monacho liujiis nominis 11'(m pujus gratiam electiouis jure
itidein Cluniatensi, cui; Henricus imperalor Mattri- ltnperii suninia cessii) multum fuil Berriardo insu-
ciiiinBurdiniini, arehiepiscopum Bracarensem, Grft- daiidtiiii, ut posiea, diceiur. .
gorii notnine opposuit. - _ Eo.fein anno"gravis fames, in Gallia maxime et
Hoc iiemainno.co3pil.Ordo miliium Templi, cuitis Biirgtiudia saeviens, Bernardi cliaritalem exercet,
priini atictores Jfqgo.dePagniiis ct GauTredus de Vilse libro i, cap. 10- quo anno ipse etiaingravi
S. Aldemaro, ut testis est Tyrius, Belli sacii librq morbo vonfljciatus. incidit in vitaa discrimeii, ope
xii: quo etiam auctore ideui Ordo coiifirniaiur in tandeui B. Virgiuis elSS. Benedicti atque Lauienlii.
concilio Trecensi, annoll28, ut diserte habel Mi- snnitali restitutus, ibidem : ac
cbaelensis scriba coucilii, poslea exslinguendiis a laiia ejus sanciitatis ei doctiinaepostiiiodunij siugu-
ccelestisfama per
Clemente V sub Philippo IV Galliariini rege, aniio urbem et.orbein volavit.
Christi 1315, in concilio Viennensi. 1126. Otlo, posiea Frisingensis eplscopus, celebris.
Ftindatur monasierium Tritiin-Fontium, prima hisloriograpbtis, monachum induit in ecemibio Mo-
tilia Clarse-Vallis, in dioecesiGatalaiiiiensi. Primtis rimundi. Is, ul scribjt familiaris ejiis Kadevicus,
nhhns Rogerius; secundus, Guido ad qucm epistolae impeialoruin lteijrici IV nepos, Henrici V sororHis,
09, 70. Ilem Foritan'etum,secundaCIarae-Vallis lilia^ Conradi fntier uteiinus,et Friderjci patruus fuit,.ex
iu diiricesi^Eduensi. Primus abbas Godefridus, Ber- patre elarissiino ei pio principe Leopoldo Austrise
nardi consanguineus, qui fundalo locoregulariterque marcliiorie, et maire Agnete, filia Henrici IV.
ordiuaio, releri liber sepulcrorum Clarae-Vallis, ad ^
<
" 1127. Hoc circiler aiino Stephanus, ex caiicellario
KiiamClararo-Valleni rediit.ubi terlius prior fuil, episcopus Parisiensiii a curiae (requentia ad melio-
deinuinque episcopus Litigonensis. rem frugem Becnardi jmonitis revocalus, graviter a
1119. Henrici V 13, Ludovici VI H, Gelasio II Ludoviqo rege exagitaiur, tarideinque pbst multns
Cluniaei e vivis sublato suffeclus est Callisius II, iiifeslaiiones, Cislerciensium, maxime veroBernnrdi
Viennensis aplea episcopus, Guido appellaliis, qui opera uj gratiam resUluitur. Quod eliam Henriciis
hbc anno Remis conciliuiu celebravit duodecinio Senouensis archipcaesul non multo post eademque
kalendas-novembris, et Burdini schisma feliciter de causa experlus, euujdein habuit causse patronuin
coinpressit. ac defeiisorem. Consule epislolam 45 et Notas,
Eodem anno conficitur Charta Cbaritatis vulgo Fundatur lgoiacum^ quarla Clarae-Vallis filia ,
appellata, triginia cbnslans arlieulis seu capilulis, dioecesis Reroensis, a Rainaldo de Pralis Remoram
ngente B. Stephano abbate Cislerciensi, assentienti- archiepiscopo. Primus abbas Humbertus, ex Casae-
busque caetens coabbalibus, ad providendum paci Dei mojiacho Clarae-Vallensisfaclus, qui rioii miilto
et tranquillitali Qrdinis Cislerciensis. qtia; a siiinino posl amore-quietis, djmissa praefectura, Claram-
Ponti ,ci Callisio II :approbau esl. Exslat apudMau- Vallem rediit; qua de re a Bemardo. in Italia uiiic
riquei. ptopter scbisina delento acrilercOrreplus epist. 14*J,
IISO. Sanctus Norberlos, quem Bernardus i Spi- nibiloniiniis h.oc in sanclo otio perstitit ad diem
• rilus saiieli tisiulam > vocat epist. 56, Oriliuem usqtie niortis, in iiuo S. Bernardus dc cxiiniis ejtis
Pfajroonslrdienscm iiistiluii i« Toco lenitorii Lau- Yiituiibusieiiuoneui lia!mil. Abbas secundus Gucr-
61 CHRONOLOGIABERNARDINA. 62
ricns pieiate juxta ac scriplis percelebris, cujus A exactiones invisus erat. Nec mullo post Afchembal-
sermones hic iri toirio sexto. dus sulnliaconus Atirelianensis idem mortis getius '
1128. Concilium Trecense celebralur (nqn vero eademque de causa subiit, Joanne auciore ecclesiae
anno 1127, tesle Mictiaelensi scriha concilii) ih so- S. crucis itidem archidiacono. Pfo priore S. Victoris
lemnitaie S. Hilarii, praesidenle MalthaeoAlbanensi, scripsit fierriardus epistolas 158, 159, 160, 162; et
apostolicaeSedis legato : eique interfuere Stephanus pro subdiacono, epistolain 61. Suscepta auiem est
Cisterciensis, Bernardus Clarse-Vallensis, aliique el agitata ulriusque causa in concilto Jolrensi, dios-
ejusdem Ordinis abbaies. In ipso Patres Templarlis cesis Meldensis. -•.-,'
Reguhiin vestesque cariditlas (quibus Eugenius 111 Fuiidanlur Morerola, iri Castellaet territorio Za-
postea rubeam crucem altexi curavit) praescripsere. morensi; monasteriuro S. Joaimis de Tarouc.a iii
Fundatur Regniacum, in dioecesi AutissiOdoreftsi. Lusitania, dicecesis Lnmecensis; Longiis-P.ons, iu
11-29. MatthaeiisAlbanensis (verba sunt Alberici dicecesi Suessioiiensi; Cliarus-Locus, in. dicecesi
in Cbronico) legatus, ex Ordine Cluniacensi, conci- Bisuntinensi; Bonus-Mons.iu Sabaudia, dicecesi*
liiiin lenuit apud Catalaunum in Purificatione bealae Gebennensis; Rievallis, iii Anglia, ditecesis Ebora-
MariseV.irginjs: ubi de consilio S. Bernardi abbatis, censis. ...
Ilenricus Virdunensis episcopiisepiscopaiuin dimisil, 1152. Discedentem e Galliis' Innocentiiim Berhar-
et factns est episcopus per biennium quidam. Ursio dus in ltatiani pi»secutus, Pisanos et Genuenses
ahb-.isS. Dionysii Remensis. - reconciliavil, bblntttmqiie denuo Genueusem ponti-
Fiindatur Ursi-Cairipus, in dicecesi Noviomeiisi, ficaium, Syro vel deferenle, vel in.sedem necdum
a Simone episcopb. J3 eve.clo, niodeste constanterqiie rejecit.
1150. LothariiilimperalorisjS.Ludovici VIGallia- "<.- Exorta item esl Cluiiiacenses inter etGisiefcienses
rumregis22;mortiio Hofiprio pnpa deciniosexloKa- magna" cohtroversia, occasione videliccl privilegii,
lendas februarji.poniificatussiii sexlo, gravissimum quo istos lnnocerititis adeciinarum solutionee^einii.
sebisnia iii Ecclesia Dei oritttr, IniiQceniio II canq- Vide epistolas 228, 285. .
nice eteclo decimo tertio kalendas martii, ijui Gre- ' Fundanluf monasteriiim Valcellense, in dioscesi
corius anlea vocabatur;' sed Petro Petri Leonis Gameraceiisi; vide epistolaui 186; ac moiiastefiuin
filio, violentia amicorum stiorum, qni po.ientissimi 'irium Foiitium, in Anglia, dicecesis Eboracensis.
in Urbe erant, favente sibi Hegerio Siculd, intrusb. Vide epistblas 92, 94 sqq. ^'
liinoceniii causara Bernardus per oclo annos sjreniie t 1155. S. Bernardus, in Italiam anno superioii
propugnavit, Vide epistolaiti 124 et seqtienies. Nam profecltis, cum vires Iiinoceniio non sufflceiciit ad
<l inier alia hoc ipso anno a Palribus concilii, Slam- Romam expugnandam (Loihnrio qtiippe, armatbruro
pis ea de re habiij, arbiler una voce constiiutus, duntaxal dno niillia iniiiislraiite), Henrico Majoiis
1 inoceniiuin Anacleto praeferendum declaravii et Brilannise regi scripsit epislblam J58, ad ferehdiun
Henricum Angliaeregem ad euin suscipiendum indu- suppeiias. Sed tandem liinoceiilius iirbero ingressus,
xit; Vitaelibro2, cap. 1. Vide Prsefaliqnem nostram in basilica Laierauensi Loiharium coronavil impe
generalem, §4. Tatorem; quo abeunte, Anacleto per urbeiii gras-
Eodem anno ipse Bernardus summa animi 'deriiil- santi cedere coactus, Pisas se coiiltiljt. Uijde Ber-
sione episcbpatura Geiuien.semr Sigefridi anjio su- nardus-mitlitur in Geimanrani, Coilradum ctiui
pefiori ad-superos iranslatj mbrle deslituiuiii, recu- Q imperatore Lothariqreconciliatufus. Qua~occasione
savil.. Baluiiinus vero in concilio apud Clariim- captaia, Rogerius Siciliae iyrannus, ab Anacleto
Monlem in Gallia habifo, piiinusex Cisteiciensilm» : regis noinine donalus, Pisanos ab lnnocentii obe-
sacro cardinalium collegio adscriptus est : ctii dientia retrabere conatur : qtiibiis in lide constanler
adjunctus putatur Marlinus vir ille iriiegeriiniu&, persistenlibiis, S. abbas cougraiulatoriam hoc anno
cnjtis meminit Bernardus in Jibro 4 de Considera- dedit episiqlam 150. Porro inillo ejiiS itinere con-
tione, cap.. 5. de BalduinQ, in epistplis 144, 241.' tigit Masceliiii conversio, de qua Vitaeiibrc 4, cap. 5,
1151. iniioceniiq. Leodii mngnifice receptb, curii neenon et ducissaeLoibariiigiae, ibid.
prius sub liiiein arini superioris iu Galliam se rece- 1154. Concilium Pisanum celebratuf, ad quod
pisset, Bernardus repressjt Lothariuiii imperntoieip, cum Befnardiis Innoceuiii jussu facta pace curii
episcopales invesliluras repei.eniein; eumque sinri- Lothario el Conrado apcedehsper Loinbardram itei-
nitis Pontifex ibiderii in Germaniaeregem cqroriavii, ageret, MediOlanenses sncrorum cotnniiinione et
Roinae post dqos annos imperatorio diademate do- nietropolitana digiptale privati,,qiiod Arisehnuin nr-
nandum'. Peracla vero Leodii Quadragesiinu pfae- Cbiepiscopum secuti, Gonrado el Anacleto adhsesis-
senlis anni, Innocentius in Gailias redux, ,ad sent, lilieris illiim interpeilant, de resliliienda sibi
-
conciliuiri contra Anacleium niense oclobri Remis ponlilicis et imperatoris Lqtharii' gratiir, quihus
- indictuin profectus, Ludoviciini Jiiniorem iri locuiu peracto contiilio adfultirum se promisit, daiis epi-
Philippifralris.ex equjlapsu infeliciler necali, regein stolis 152, 155. Nec mora, concilio ejiis polissiinuni
consecrav.it. Quo qiiidein concilio soluta, inquit prudentiu absoluto, ciim MnttbaeoAlbiinensi el Gui-
Stigerius in Vjta Ludoviei Grossi, domtiius Papa l> done episcopo Pisano cardinalibus, ijeciion el Gau-
, atiiissiodori delegit demorari, reliquo nenipe lein- frido Carnoteiisi, delegalur ad .coinpouendum Mer et
pcre labenlis anrii,. cum prius Cluniacuni, cujus • diolanensiuin pacein : a quibus ingenij plaiisu ho-
cclesiam dedicavit, deinde Clarnm-Vallein aliasque summa veneralibne accepltis, arcbiepiscbpalein
ecclosias yisitassel, comilahie ipsum uljique Ber- norem sibiperlinaciter delatumvix: efftigere poluil.
' nardo. Leodii conveiiluin post conciliuni Iteinense Mitltis vero ibidem conversis de quibtis epistola
narral Ernaldus in librq %de Vila Bernardi. cap. 1, 155, primain eodem loci Ordinissui coloniam, sci-
conlra expressain Sugerii auctorilatem. licet Chnrain-Vallein, aliis roendqse Claratii-Valjeni,
Hoc eliam anno BernanJus, ut habet magnum excilavit. Inde jtissu Iunoceiitii, ul liabet Sigqnius,
Chronicum Belgioum, episcopatuin Cala(auiiensein de Regno Iialiaei.lib. H,: ad pacificandaS ipsas inter
electus recusavit,-et per ipsuin Gaulredus abbati se Loiubardise civilates prbfecius, Papinrii efCre-
Sancii-Medardi-SuessibnensiSfit episcopus Calalaii- irioriain se coniulit. Cnrii au.iem apud Cremenses
nensis. Ideni refert Alliericus, qui et addil, Inno- nihij profeeisset, eoruiii Innocentio pertinaciam si-
'- '
ceniium Saiicli-Medardi ecclesiarii consecrasse, idi- giiilicavil epjsloln 518.
bus niiiiirum octobris, ante conciliuin Reuieiise ui; lnterim posi conciliuriiad superos migrul Norber-
faabet Chroiiicuin ejusdem mqnasierii. tus Ordiiijs Pncmonslratensis furidalor, Sed et Sie-
Uoc iiidem aiino, Tboriias prior Sancli Viclprh i pbanus abbas Cislercieiisis, quinto kalendas aprilis:
Parisiensis, vir iiitegerrimus, pro justitia crudejitei cui jjost rejectum Widoriem, qui Slephano adhnc
perimitur a nepotibus Theobattli Neolejii archidia- superslite elecius, sex menses petluni gessit pasio-
coui Parisieiisis, cui obexprdbratas iu ecciesiasiicoii ritle, substilutuseslRainaidus, lilius Miloniscuuiiiis
65 CHRONOLCGIABERNARDINA. 64
Bnri!-'iiper Seqranam, i.iiquitlib. 8 Orderictis mn- / t sua peregrittniiqiie, a Deo impeirar.il, qnein miil(i3
nnchuS Clnnc-Valleiisis. Is praeclnra iiistiluta ca- lacrynjis proseqtitijs t^st sern\nne vigesiuio sexlo iu
pttibtis ocfn^inta septetn conlprehensa in capiiulo Cantica, a quo respmpsil aureum hoc opus a se
geiierali ordiiiavit, quse videre licet in Annalibus iiilerfiipltnn.
Miiniiqtlcz; Ipsq annq Rainaldim Remensis archiepiscopns ob-
r Fuhtlaiiturprseier Charnm-VallemMediolanensem. iit, ul referl Anelariiiiii Geiublaccuse : posl bien-
Hein.i eroditim, in diqecesi Treviiensi; Vallis-Clara, niuin vero, scilieel aiinqll40, Samsnn Carrinlensis
in riice esi Landiiiiensi. Piiiuus ajjbas Henriciis de ecclesiae pr.-epbsitus Iteliiojum ordinatur arehiepi-
Miirtlnch, ad quein epislola S2|. scopus, tiini ipse Bernaj-diis (lanc diguil,aienirei:u-
1155. Bernurrio ex reduce periirbcm Medio- sasset.
•laiiensem, Viise liliroIlajia |
i', cap. i, iraiisferlur Clara- FiiiidiUur monnsterjuin Benedictioiiis-Dei,in riim-
Vallis in coininodioiein locuin, Vite lihro 2, cap. 5, cesi LttgdiKeust, ciii;pr:ufectiiji Alhericus, ad.qiieui
ubi cum vix taiHisper consedisset, jussus est iu epistola 175. Adoptutt reiiiitn nionasteiiiini Duucitse,
Aqttilaniain se cqiiferre ciiin Gijufridb Carnotonsi, tlicecesi,s Brugensis. Prinius abbas l\obcrtus, cui
ad levocandum Giiilleluiiiin comilein Piclavensem, scrihilur epistola 524,Bernatdo apudCliiiain Valleiu
nliosqiie scbisiriatiros a Gerardo Eiigolisincnsi epi- aliqiiaij^dosuccessurus.
scopo seduetos, ibidem cap. 6. Poslea aliquaudiu 1159. Convocatuiii est Rqmse conciiitim Lniern-
sibi retldiliis, iiisignem illain in Caniicn expiunalio-r neitse. qiille tirriier episcoporum, in quo iiemto
iieni, hortante altero Beinnrdo Portarmu priore daniiia,li^PelriLeonis{faulores, iufinnalx ab eo fa-
Caiiiisiano aggressusest. Vide epislolas 155, 154. n claeOtfdinationei, lorjieaiiienla inierdicla, Arnoldus
Fundatur Bitsaiutu, iu d oecesi Naiineieiisi, ab Bri^iauiis, lanqnam baere|ieus Italia excetlere jus-
Ermcngnrde Biitannine comilissa, qiniiu in praediplo Sjjs. A,qna quidem selilenlia adversus Anacleti fau-
iiinere a saectili vanitale levucavil. Vide epislolns, (ores severitat^. Ber(ianliis vindicare labnravii Pe-
116, et 117. Prinius ublins Jouuncs, ad queiii epjsioia, trurii Pisamuji cardii(alein, Inuoceulio prius a se
252. Fuiidniitur eiiain Alln-Ciiinbu, in riicqcesiGe- recqpcUiajuijj, Ut patet ex epislola 215. Nec niulio
lieiiiiensi; Gratia-Del, iuSauioneiisi; Eberbachuiii, post Innocentiiis ipsea Rogerio. Sicil.iaeduce dolose
in Moguiiiiun. capluscst, quod pacis diu exoplalae iuler utruiuque
1158. Guido, inter Bernardi fralres natri raajqr, coinponeiida?fuit oceasio.
exlra Clurain-Valleni, juxtu fratris vaticiniiim, Vitae lloc iterii a.iino.Malachiasarchiepiscqptis,Hiberiii:e
libro 2, cap. 12, inoriliir, nimirum Ponliniaci. B,ouiamiler aggiessus est, non vero, ul vult
piiidiiniuf Balerita, in dicecesi Bisiiiilineiisi;pri- Erimas,
nfonius, aquo 1157; cttin coristei ex Bemarlo,
iijiis iibhas Biirchurdus, ad queiq epjslola 146;'Do- VilaeS. Maluchise capite 10, Malachiamab hac pe-
pius-Dei, aii Churiim (liiviuinin dicetesi Biiuriceiisi, regrinalione novejn dunia"at annos supervixisse,
cujus abhas fuit Roberttis Bernardi consangniiietis, iieinqite ex cajpjte ullimo, aiino 1148 decessisse.
ntl qiiem epislola 1; Allia-IJipa, in dioecesi Lingo- Malachias vero in tioq ilincre Claram-Valleinadiens,
niiiisi. Deniqiie adoptatur iuonaslerium Alpense, iln sex socios reliquii, qui Cislerqieuse iiisiittiluui
diuucesis Gebeniiensfs, tradqnle Guarino abbate, edocli, illud postqa ini Hiberntatn transttileriint.
posie.i episcopo Sedunensi, Vide epistolain 25,5. 1140. Habetur conciliuni benonense adversus
1157. Innocenlii 118, Lotharii II imperaloris 12, p A.baelardum, qtii corideinnaiis errorum capimlis
Liiilovicus VI regni Sui anno 29 .Parisiis morluus 'a Sedepj Romattam app^ellnyitquidetri, sed Pei.ii Vc-
>-slkalendas nugtisli; cui suceessit filius Ludoyicus nernliilis persuasione cedens appellatione, Cluui.ici
VII Junior appellatus, qqod vivente palre ' regnare reinansit: ac ejusdem op.ei;nEeclesite reconciliatus,
coepisset. , cum per biennium ibi laiiilaliiliter vixissel, in nio
, lloc ipSoanno Bernardus ab Inuocenlio acciius, nnslerio S. Maicelli Cabilonensi, quo inorhi ciiramli
teriio in lluliam progrediiur, subAnacleio laborau- causa se contulerui, cqssit e vita. Vide epistolain 197
tem vcxatione Rogerii Sjculi, qui a Rainulfo duce et seqrientes, et ibidem Notas.
lteriiaidi precibus superajus, cinn arrnis praevalere Finidantur hocannrt Claius Marisciis, in dioecesi
iion posset, ad verba se converlit, atque Anacleti Audoinareiisi; Blancjja-Lnndii, in Wallia Angliai
causain in ore Pelri Pisnrii viri eloquculissimi repo- prqviiicia. dicecesi Meneveiisi; Ursaria , in reguu
neie se siniulans, cum ipsum a Bcrnardo conviclunj CalkcciiC,dieecesi Aitrierisi; Aripatoiiti.ni, aliis Iti-
el reduclum vidisset, ne sic quidera ad ineliqra patoriiiin, in dioecesi |Trecensi, rni pr:tiVgius Al.i-
polttit emolliri. , lius, poslca episeopus AulissiOiloieusis,VilseS.Ber-
Fundanlur monasterium Coluinbrp. in Italin, dioe* nanli tompilalbr. Iteui liiiioceiiiius nion.tsieriuiii
cesis Placeniinae; Bochia in Hungaria, dicecesis S.Auastiisii ud Auuas-Salvias lepar.iluiii G;ir.e-Yul-
VesiJriniensis, quamvisa nomiullis ad anntim 1155 letisibus alliibitit, praefeclo Beinarilo Pisano, S.
referaitir. liem adoptaltir nioiinsleriuip Belli-Fonlis, Bernardi discipulo, qui subinde Eugenii 1)1noiiiine
IIIIIICVallis-Paradisi iiimcupaluin, in llispania, in Sedero Romariam assuniptus est. Deuiqne ndo-
dicecesi Zamorensi. " ptantur nioiiasleriiun Beuchoreuse, a Malaclna Ili-
1158. Lotharius II impetii anno decjmo tertio re- brrniae priinaie Bernardo cqiicessuin: neciion el
gnare desiil lertio nouas decembris, suceedeiite C.usae-Siariiiiii,in civitple Verulaiia, in Italia.
Conrado Franconise duce, quondain ejus aetnulo.QUQ 1141. Innoceiiliiis papa, ait Roberitts, de Monte,
etiam anno misere inleriit Auacletus pseudoTpon- hiterdiJtjt lerrain donrinicara regis Ludovici, quia
lifex, cui suffectus ex Rogerij factiope Giegorins nolebal recipere aichiepiscopuui Bituricenseiii,
cardiuaiis, Vielor vocitatus, qui supreiiinedignitalis quein tamen posiea lecepii, et nbsolvit eum de sa-
insignia Bernardo resignans, schisinati landem, cranteplo quotl irratiopabi,liier feceral. Vide episto-
post seplem annos S. Doctoris siuilio ac prtidenjia, luiii 2,18ei sequentcs, |
rompresso, linein optaium iniposuii. Vide epislolam Qub eiinni auno idem i iix Francorum Ludovicus,
517. Abbas vero sanctiis Roiuanarii cuiiain nulla i|t bubel idero auctor, afllixti coiiiiteui Theobalduin,
mora interposilu deserens, ititi.ilinde in Gallias re- et vaslavil lerram ejus, inaxime in Cninpaiiia, ubi
ferre voluit pro xeniis, pracler deniei» S.Caisafi.i, coinbussit castellum Viireuvium, seu Viiriaciiin,
a.iasque saiictoruin reliquias, Vitaelibro 4, cap. 1. ubi liiultiiudo diversij sexus lioniiiiiiin el auatis,
Qui de stalo electionis Liugbneusisa Ltigdtiuensi liiiriiriim mille Irecenlae aninia?, leste Rolierio de
neiropnlila contra sponsionem Ilomae initniii cele- Moiilein Supplenienlo ad Sigiberiuin, qui lioc leferl
bralae ceriior faclus, varias scripsil epistolas 165 et ad annitm 1145, cremaiaesl. Cbusuieepistolas 217,
beqtibnles, cui quidetu dolori accessit aiius longe 220, 222, 225. i .
gravior, nempede Gerartli (ialr S obilu, cuHisindii- HJJClempore contigil obitus Hnmhelinnesoroiis
<fiasi\i ilali;i, ulit.^Oiiilein eum hal ucratiu exireniaf saucti Bcinardi, de qi|ja VitxHbro 1, cap. ti.
€5 CHRONOLOGIABERNARDINA. -i
Ftindatnr rccnobinin Mclli-Foniis, in llihernin; A censis. Hujiis fundaiioneiii Anciarium Gemblacenfie
«iioecesisArinarhiuia', Malachia prbcurante , ascilis apud Miraenm reponit aiiuo seipiemi, his-verbis:
ex Clara-Valle Cliiistiano ac sociis, ipios prsedicius' «Monachiduodeciin cuni Laurenlio abhate, et quin-
episcoptts insliiueudos ibi reliquerat.l Vide epistola» que Conversis, a B. JJernardo ex Clara-Valle in
556,557. Brnbantiam missi, Villariense monasleriuin aedifi-
1142. lvopresbyter cardinalisex eanonicn regulari carunt. >
S. Vicloris apud Parisios, millitiir in Gallias nd 1147. Etigenius anno superiori, Romanis Arnnldi
ferendam sententiam in Radiilphuin Viroinanduo- factione, de qtta episiola 242, irifeslanlibus, in Gnl-
runi comilem, qui repudiala piiori uxore Petronilla, liam confugiens, hoc anno Parisiis bonorilice exci-
Theobaldi comilis sorore, Guillelmi Aquiianiae ducis pilur a Ludovico rege, qui cum anno praecerienii,
liliam, Reginse sororem, superiiiduxernl. Quo etiuni til refert Robertus de Monlediein domiuiua Appendice.ad Sigi
analhemale involtiti Bartholoniaeus Laiidunensis, bertum, apud Vezeliactim, in Raniis
Simon Noviomensis, Pelrus Silvaneclensis episcopi, pnlmariim cruccui nsstiinpsisset, simulque Roberius
divortii atictores. Vide epistolas 216, 217, 220, 221. frater ejus, et Gaufridiis coines Mellenti, et nlii
llem Alfonsus Lnsilaniae rex se suuiuqiie reguuni mulli, hoc aimo Parisius recessertinl, n miruni die
Clarae-Vallivecligale fecit, assignatis qiiinquagiiiia 14 junii, ut habel Cbronologia Ciuniacensis, in Sy-
inarabilinis sive dipondiis auri probati. riani coulra Saracenos profecturi.
Quo etiam anno, liste Roberto de Monte, vel Hoc eodem nnno plttres variis in loris habia?
proxime evolulo, ut tradit Orlelius in Anselino synodi. Prima Stampis, in. qua de ncgotio JeroM)-
Gemblacensi apud Miraeuin, aiiiroam ccelo reildidit U lyinitano el regni dispositione, BeruarriQ ptaesente,
magrius ille Iltigo Viclorimis, S. Bernardi aniiciisei actiini est, Guiliie ariiiiiiiislratione Sugerio S. Di6-
citltor praecipuus,aller suisa-culi Auguslinus. Vide nysii ablinii comniissa. Viric Chronic. S. Dionysii
epistolam 70. tom. 2; Spicil. et lib. Mirac. S. Bemardi, cap."l6.
Fuiidnniur monasieria Melonis, in Callaecia, dioe- Secunda Aulissiodori, praisinleiite Eugenio. Tertia
cesis Tudensis, el Stjperadi, circa hnec lempora in Parisiis, tesle Ollone Frisingensi, in Frid. lib. 1,
dicecesi Couiposiellana. Itein Alia-Crista, in Sabau- cap. 50. In quihus cansa Gilberti Porretani proposija,
dia, ilicecesis Lausnnensis. ad conciliiim Remcnse anno proximo celebianduin
1145. Conradi 111 imperaloris 5, LudovicrVH reinissa est. Vide Prsefationem generalem.
Francornm regis 6, Innocentius papa rooriiur octavt» Pracleren Bernnrrius cum Alberico cardinali Osli-
kalendus octobris cnin sedissel aiinos fere qiiatuor- cnsi ci legaio, Gaufridoqne Carnotensi f pergit in
dtt-iin: cni sticcctlit Guido de Castello , dictus COJ- Aqiiiianiani conlr.i llenrictim hscreliciim , de qno in
lesiinus II, ad qtteni epistolae254, 255. noslra Praifniione gencrali, et in epistolu 241. Quo
Fundantur Alvastruui, in Suecia, dio?cesiLinco- e-i.nii nnuo Alfousus Lusilanix rex^ tniie Scnlabi
pensi; INova-Vallis(nliis post qiiadrieiiiiitiro), ibi- iueiilis S. Bernardi expugnnla, datis liiieris mona-
dem; Belln-Perlica , in riicecesi Montis-Albani; clios pe'il nd inslituenduiu Ordinis Cistertiensis in
Meyra, in C rilaecia,dioecesisLucen js. suo regno nionasleriuiii,
1144. Coelesiinus papn, »emesiii uecdum exacio, Fiiniinntur Alcobalia a prsediclo rege iu Lusitn-
decessit: cui subrogntnr Gerurdus caiueraiins cx niu : dicecesi Ulissiponensi; Vallis-Rieberii, in dice-
Citnonicqregulari, presbyier t-ardinalis lit. S. Cruci* Q cesi Biijocensi:Morg;uiium«.in Wallia; nionasterin *
in Jenisalein, Luiius, llnuncupnlus. Quo tempore de Spina, in dicecesi Palenlina in Gastella a Sarn-ia
Bernardtis inter Ltidovicum regeni el Tlieobaldiiin Alfonsi regis sorore. Yide epislolam 501. Ilem ario-
Coiniiem pacem coinposuit. Legendaeepislolaa 220 pi.aiur Gr.indis-Silva Ordinis S. Benedicti,in 'diuece.si
«;i sequentes. Tolosana, Bernardo ejus abliale se et tlomuiu suuiii
Hoe.iieni anno moritur BarlholomeettsFirtnitaiis tradenle. Virieepistolum 242.
ablms, fraler S. Bernardi. ltem Stepbanus Calalau- 1148. Inilio concilio Keiuensi deciroo qunrlo kaleu-
neusis cardinnlis episcopus Prseiiestinus cx Ordine das nprilis , Eugenio praesidenle, carcere daiiiii.iiur
Cisterciensi, vir mngnae sanctitalis, cui Bemardus Eon faltius haereticus ; Gilberlus vero Porfeianus,
xarias inscripsil episiolas. Pictavensis episcopus, a Benjardo convicius, suos
Fundaiiir Belli-Locus, in dicecesj Rutenensi. relractal errores. Nec iniilio posl Eugenius, ngente
1145. Conradi III iiiiperatoris7,Ludovici VHFran- saucto abbate, scripia Hildegardis- approbavit in
corinu regis 8 ', Lucio papae qtiinio kalendag marlii concilio Trevirensi, ctiro pritis Tulleusis ecclesise
delin.elo siibstiluiiiir Lugenius III ex abbate S. Ana- dedicalioiiem, cui et Bernardus inlerfuil, peregiSsi-l.
stasii ad Aquas-Salvias, Bernardus antea vocalus, Quo eodein anno praefatus Eugenins EIMIIe.ipiiulo
tle qtio sttpra unnolUO. Vide epislolaui 257 el se- Cisterciensi adfuissel, novumquc c-aeineieriiini sa-
queules. Quo teinpore S. Bernardus a Ludovico crassel, frairibus non sine lacrymis valedicens, N in
regc de sncra expediiione consiiltus, rem ad suriimi. ltaliam femeavil. .
Ponlilicis seiiientiain reuiilt.l, ex noslra Praefatione Posl Eugcnii e Gallia discessum.S. Malachins Hi-
generali, § 7. jv berniae priinas, Roinutn denuo ad suminiiin Ponii-
Ftindaiur Pralca, in diceccsiBiluricensi. licero. pallii cuusn profecliirtis, oplalo die et loeo
1146. In concilioCarnoiensi pro expedilione sacra aptid Claiam-Valleni diem feliciter ciausit ipso die
indicio hoc anno, ad quod Pelrus Venerabilis invi- soleinnis Coinmeiuorationis omniuin defiincioruiii,
lalns, epislolu 564, veuire noq polnjt, ul colligiiur cujus memoriii siatim nli ipsius .morte celebri» ha-
ex ejus responsione, epistola 18,iib. 6,S. Ileniaidus beri ceepit. Vide epislolam 574, consolnioriaiii nd
in priinarium inilitise diicetu eleclus, ex mniidaio llibernienses; itein Viinm ejus, tomo 2; el duos ser-
Engenii, Germnnia: populos, Francos' Oricnlales , inones in ejus depositione liabilos , toroo 5. Porro
liajoatios, Anglos, etc. ad capessendnm Crticeui cuni S. Malachias in extreniis jam fere ageret, con-
IIIIIIlilteiis, luro viva voce cohortaius esl, imiliis suinniaio sedilicio novaeXlarae-Vallis, ossn veiiera-
snfTragantibusniiracnlis, epistolis 565, 565, et libro bilitim Palruui, qui in priori ccenobio obdortnierunt,
de MiraeulisS: Bernardi. c veteri ccenielerio in novuiu translala stiul, in fesio
lloc itidein aiino Tornacensts Ecelesia , qnse per oinniura Sanctorum, ex sennone primo de S. Mala-
quingenos eiainplius unnos episcopis Noviouieitsis cliia, ri. 2. Kjtis canonizatio in Cbronico Claf i: Val-
Ecclesisecomnieiitlata fuer.it, proprium episcopnm, Jeusi apud Franciscuin CliiHleliuiu referltir ad an-'
Anselmum uoniine, ex abbale S. Vincemii Laudn- niimliy2.
«ensis, ab Eiigenio papa III recepit, Bernardoabbale Eodem anno obiit bealus Humlieitns abbas Igiila-
Clar;c-Valleiisi imer alios procuranie. censis, non auno 1145, ul ptilnt Munricus. Proba-
( Fimdamtir Boxelona, in Anglia, dicecesis Cantita-' liones viilc in .Notalione nd Sermoiieiiide ejus obitd
fknsis; Villuiuiii, in Brabantin, dioeeesisNamur-- a Bernardn habitum, qui exsun in louio III.
67 S. BERNARDl ABBATISCLARJE-VALLENSI 6g
'FundatnT Camberona, in dioscesi Cameracensi., A sequentes. Obiit iiem Sugerius ahbas S. Diqnysii.
Pt-iifius abbas Faslradus ex GIara*Valle, cui etiam vir integeiriinus, crii in extremis posilo Bernardus
post Robenuin praefuit. Adoptatur etiam Alna, prius scripsit epistolam 266. Hoc anno, Ludovicus et Alie-
Benediciinorum, deinde canonicorum regularium in. nora, inquit Rbherlus de Monte, in Quartragesima
diojcesi Leodiensi. ltem in capilulo Cisterciensi hoc aptid Balgenceinm, d o sacramenio cbrani archi-
anno Serlo abbas Saviniacensis se ac triginia raona- episcopis et episcopi quod consanguiiiei essent,
sferia,quae a Saviniaco Benedictinorum monaslerio separali sunt aueloriiaie Christianiialls. -
dioecesis Abrincensis pendebant, Clane-Valli §ub- Fundaiur monasleritim Esronense, in Dania, dice-
didit: quatuor vero Slephanus, congregationis Oba- cesi Roskildensi. - .
J
zinensis in dioecesi LemoVicensinascentis pater et 1152. Eugenii III 8,Ludovici VII Franciae regis 15,
instittitor. < . . - €onrauiis imperii anno 15. purpuram morte re-
U40. Hoc anno cum infelicem exitum liabuisset signat Friderico cogriomenlo JDnbbarbae, Suevise
-transmaririacxpeditio.Ludovicus in Galliaro rever- duci, Conradi ex fraire nepoti. Sedet.Theobatdus
susest. Vide epistolam 586,'librum 2 de Considera- Campaniae comes, vir iiisiguis pietatis, sexto idns
tione, cap. 1, et Vitam S. Bernardi, lib. 5. cap. 4. januariidefunctus.in nioriasterioLatiniacensi,nd Ma-
Qui qiiidem ad novam iterum se accingens, a Cister- tronamaijusfuerat advocatus,sepelitur, adquemnon
',ciensibus relardalur, ut tradit Robertus abbas in longe anle obitum Bernardusscripsii epistolam 271.
Chronicoad arinum 1150. Adoptatur abbatia le Moroliis, in dicecesi Miil-
Eodem anno Henricus, Ludovici regis Franeise leaccnsi. Fundaiur abbatia Clari-Moniis, in dioecesi
frater (verba sunt Chronici Turonensis) prius The- g Cenouiarinensi, Circa loc tempus adoptalur Arinen-
saurarius Beati Martirii Turonis, post apud Claratn- laria, in Callaecia, dioecesi Coinpostelianae.
Vallem monachi veste indultis, provehitur ad epi- 1155. Friderici 1 imperatoris 2, LudoviciVII Fran-
scopaluiii Belvagicse civilatis : quod qiiidem Cbro- ciae regis 16, Eugenius diern clausit sexio idus julii,
nicon Sancti-Petri-Vivi Senonensis anno sequenti cum sedisset annos oc o menses quatitor dies trede-
repoiiit. Lege: epistolam 507 etNotas. cim; cui successit Conradus, ex canonico regulari
Fundantiir Fons-Moriniacus, tn dicecesiBituricen- episcopus Sabinensis, dictus Anastasius IV. Nee
si; Albae-Petrae, in Leinoviceiisi; Longum-Vadum, longe post sanclissim is ddclor Bernardus, muhis
m Lingonetisi; Laus-Beaise-Virginis, in Jornacensi. pro Deo et Ecclesia defwtclus laboribus, cum a
Adoptatur Bullencuria , canonicoruin regulariuiii
~ m media hiemis lempesUte gravi morbo correptus,
Jicecesi Trecensi. ut scribit epistolis 288, 307, 508, pacetn nibiloiilinus
•1150. Eiigenic Romaa ad S. Pelrum posl mulios inter Metenses composiiisset, in pace landem ipse
. jonflicius restituto, Bernardus. librum secundum de quievit decimo tbriio , kaleridas septembris, tribtis
Jonsideratione transiniltens, apologiam de Jeroso- ante raeridiem horis, anno aetafis sexagesimo tertio,
ymitanae expeditionis consilio praetexit, recipitque monasticae professiqnin qttadragesimo , pracfecturae
jpjstoiam consolatoriam a Joanne Casae-Marii in trigesimb octavo. Qtta eiiam hebdomada Ascalou,
.ivitate Verulana abbale, que est roodo epistola 586 inimitissima civitas in Palaeslina, juxta Sancti pru-
nter Rernardiiias. missionem frequentiun repelilani , a Cbristianis
-
1151. Rainaldo ahbati sub finem anni superioris eapta est, ut teslatur Gaufridus Vilae S. Bernardi
Jefiincio, nimiruin decimo seplirao kaleud-asj&mia-,p^ tibro 3, cap. 4. Bernardus apud Claram-Vallem suc-
rii, suffeclus est Gosevinus ex abbate Bona;-Vallis cessorem habuit Roberwm ex ahbate Dunensi.
Viennensis. Vide epistolam 270. Fundantur inonasteria Petrosse, dioecesis Pelra-
Item moritur llugo Autissiodorensis episcopus, goricensis; De MorisL dicecesis Lingonensis; et
vir bonae inemoriaediclus in Chronico S. Petri-Vivi. adopiatur abbatia Montis-Rami, dioecesis Aurieusis
i)e successoris electione vide epistolas 261, 274 et in Callaecia. - .

SANCTI BERi^ARDI

ABBATIS CLARiE-VALLENSIS

OPERUM TOMUS PRtMUS

COMPLECTENS , -

EPISTOLAS NUMERO CCCCLXiCXil

(Collatte sunt ad tres codices Colbertinos, Cistercienses duos, Cerbeiensem unum, unum item Compendiensem
consutti etiam codices Vaticani, Sorbonicus, Regise Navarrse, GandavenisiSS. Petri, Clarae-Valfensis
Vatlis-Clarae, Aurese-Vallis, etc.) !
i • . •
1 EPISTOLA PRIMA (51). reguta, $eu tttai taxioris illecebra, vel etiam Uan-
ditii* el subdolit susurris inductus'ati-
AB BOBERTDM ItEPOTEK 6CCH,flUI BEORHINE CiBTER- slerciensibttt ' ad aliprvm
Cliniacerites - trantierat, mira
CIEKSITRAKSIEB4T ADCLONUCENSEM (52). charitate ct affectu plusquam paterno revocat.
liobertum consunguineum,qni vel horrore striclieiis 1. Satis et plusquairi salis sustinui, dilectissime
151) Scriplacifcaannuin 1119. Incipil epistola B. Bernardi abbatis ad domnum Ro-
'(52) !ta scripti fere omnes : in uno S. Germani, berium monachum et cognatvumsmm, qui Ordintm
C9 EPISTOLJE. 70
lili Robertc (53), si forte Dei pietas, et tuam per sc, A Jttdicio non acquiescit, niodtim ignorat et ordinem :
et meam per te animam dignaretur invisere : tibi id omnimodo et sotummodo salagente animo, qtio
scilicet inspirando saluiarem compunclionein, mihi- vel careat, quod se dolet hahere; vel habeat, qnose
qtie de lua salute, laetitiam. Sed quoniam usque dolet, carcre. At, inquis, nec. Isesi quempiam, nec
adhuc friistraluni me cerno ab exspectatione men, sprevi; sed spretus potius jego, ac multifarie liesus,
jam non valeo tegere dolorem meum, anxielatcn tanium fugi malefaclorem meum. Cui injuriani feci,
reprimere, dissimuiare trisliiiam. TJnde el contra si injurias fugi? An non cxpedit cedere persecutori,
juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me quam resislere? fugere ferienlem, quam referire ?
lsesit; sprelus, requirere conlemptorem; iinjuriaiii Recte : asseniio. Non ut contenderem ccepi haec, seri
passus, injuriatori salisfacere; rogare denique, a ttt contentionem dirimerem. Fugere persectiiionem
quo rogari debueram. Dolor quippe jiimius non de- non est culpa ftigientis, sed persequentis. Non con-
Jiberat, non verecundatur, non consulit ralionem, tradicn. Omitto quod factum est, non requiro cur,
non metuit dignilatis damnum; legi non obtemperal, vel quoroodo faclum est: culpas non discutio, non
Cisterciensempott profetsionem dimiterat, el ad Ciu- etc. Interim diu dissimulavit S. Bernardus, ut ex
niacum te transtnleral. .. liujus epistolaeexorriio constat : sed tandein concepli
(55). Nulla hujus epistolae inscriptio, praeterqiiam " doloris impatiens, hanc epislolam scripsit, qua nec
in duobus S. Gerinani codicibus, Bernardut abbat quidein revocari potuit Robertus, ul ille episiola 52
Rodberto adolescenti,an genuina, incertum. ronqtieriliir, donec a Petro Venerabili restitultis est.
ilscc episiola sub dio a Bernardo dictala, t in Quod aulem Robertus anno 1116 professionem
ineriio imbre sine imbre, i ut loquitur Guillelmus emiserit, sie demonstrari posse videtur. Roberiimi
sancti Theotlerici abbas, libro primo VitaeS. Ber- fuisse unum ex triginla sociis, quos Bernardus
nardi, cap. 2, ob id iniraculi caeleris episiolis prse- miindo snbtraclos Cisterciuro secuin adduxit, sen-
posita esi. Locus ubi id conligit, prope Claram- liunt scriptores pene omnes, lain domestici, qiiaiu
Viillero,oratoriolo spectabilisestob facti inenioriam, externi. Quod quidem indicare videlur Bernardus
KxaraJa esl a GuiHelmo,primo postea Rievallis in ipse in hac episiola his verbis : < Naln si dignaris,
Anglia ahbale, cui non reciequidatn tribuuut elogia et verbo, et exemplo meb in religionein ego te
illa, qnaeGilbertus de Hoilandia sernione 41 in Can- genui. i Sed cum pro aetatis stalu lenerioii atl hien-
liia commenioral tle quodara abbale Rievallensi, nitiin remissus fuisset, ut eiiain ibi asseril Bernar-
procul dubio de Guillelmi successore, norniue dus, n. 8, eo lanilem elapso ad conversioncin ari-
Aelredo, quiiesle Pitsaeoobi.it anno 1166. Non enim missus est. AtquiaBernardusanno 1115 ingresstis est
£eri potesi, ut Guillebnus ille Rievallensis, anuo Cistercium : cui numero si tres annos adjeceris,
1145 ad superos translatus, aGilberto ineb serroone duos scilicet dilationis,-probationis alteruin;Ro-
cclebretur lauriatione funebri ul recens mortuus, bertum anno 1116 professum habebis. Hoc argu-
ciini ipse Gilberlus solum a morle S. Beruardi, ui- meniurn non paruin roboralur Exordii jam citaii
miriiiii post aimuin 1155, explaiiaiioneni in Cautica C aiii lorilate, ubi Roberius prius dicilur admissus
prosequendam susceperit, ac sermorie50 nieiilinueni Cislercii ad probationem, qnam Bernardns Clara>-
iacial scbistiiiilis a Friricrico imperalorc adversus Valli prxficereltir; proindeque anle annum llla,
Alexandrum III anno 1159. exciiali. Roberlus, ad quo Clararo-Vallero fnndatam legitnus. Sic eniui
t]uem haec cpistola directa est, Bemardi carne pro- habet Exordium Cisierciense : <Domintts Rohertus,
jjiuqaus vocatur in ipsa epistola, n. 9, et in epistola quondam Domus-Dei abbas, el beati Bernardi se-
52, n. 5. De eo Joannes ereroita, illius lemporis cttnduin carnem propinquus, inadolescenlia sna
aucior, in Vila S. Bernardi, libro 1, cap. 2, n. 5, ila jugum Domini suave et onus ejus leve apud Cisler-
scribit : < Nepos siquidem ejusdein malronse, » cium susceperat. Postmodum vero reverendissitno
nempe Alavdis S. Bernardi malris, < de qtta volu- viro Dei Bernardo Clarse-Vallis abbali consiituto.
iniis pertraclare; filius autein sororis sune, ad qiiem sub ipso in eodem coenobiocoelestibus disciplinis
cliam beauis Bernaidus priroam episiolarum su runi ' insliluebainr. > Ex quibus nianifestum appnrel,
dirigil. > lbidem Rohertus ad Clarae-Vallenses re- Roberti e Clara-Vallediscessum sive polius seductiu-
versns, sexaginta septero annis sub jugo disciplinae nem conligisse Pontii abbatis Cluniacensis cousil o
regularis vixi-.sedicitur. Petrus Franciscus Chiffie- ac impntsii, qui ab anno 1109 atl anntiin 112-2Clu-
lius Societatis Jesu, in Appendice »d Diairibam de niaco praefuil; non vero sub Petri' Veireiiibilis %rae-
illustri geitere S. Bernardi suspicattir, Roberli ma- fectura, qui Pontio post HugonemII tribus mensibus
trcro ftiisse Dianani. uxorem Othonis de Castellioue elapsis sttccessit, ut constat ex Chronico Clunia-
<;fiimilia Morilis-Barri; ac vulgo Bernardi nepoiem censi. Et ceiie quis a Petro Venerabili, pacis ac
vocilatum, vel coltectoris epistolarum alluciiialione, D siucerilalis amantissiino, non cxistiroet alieiium, ut
vel eo Joquendi genere oliin usitato, quo nepos tliti priorem miserit Claram-Vallein ad decipienduin
solebat etiain pairuelis, aut consobrinus, aul ami- adolescentem ? vel etiamsi id fecisse concedainr, ut
tiuus, si niodo pairueli suo, consobrino, aut amitino inier benelicia et charilaiis ofTniasanclo Bernardo
esset inferibr setate, qualein fuisse Robertum le- cxhibita compulaverit Uoberli restilulioneni ? quasi
speclu sancti Bemardi, tum ex hac epislola, luin ex de injuria beneliciura promereri poluisset. lla eiiiin
iibro primo Viiae, cap. 2, saiis intelligitur. Quod in quadam epislola ad Bernardum : < Cur ergo, t
atiinei ad rationetn leniporis, haec epistola scripta inquii, <mi cbarissime, uiitts saltem mihi per nieu-
videlur circa annttin 1119. Etenim Roberlus solei;,- sem noii conceditur, cum Roberlum libi sanguiue
nem apnd Gistercienses emisisse videtur professio- proximum, cum Garnerium, cuin quosdam alos, ',
nem anno 1116, ut inferius demonslrabiiur :.qua tracius ainore lui, non mcnse uno, sed perpetuo
ajidiia siatim Cluniacenses •eum subdole ad se revu- concesserim (lihri viepistola 55? > Ex quibus ubiier
-Jtjareleniaveruni.'Sic eniro refert Exordiuin Cislerc. observes veliro, Roberium tandem aliquando Claram-
dist. 5, cap. 9 : < Interea Cluniacenses fratres an- Vallem rediisse, restiiutuin scilicet a Petro 'Cliinia-
dientcs qnod ideni adolescens Orriini Cisterciensi se censi statiro ab inilio prsefecturse,ac Domus-Dei in
reddidissei, indignali sunl vebemenler.... Ctimqtie dioecesi Bisuntinensi abbatem a Bernardo postca
auclorilate beati Bernardi premerentur ne eum pu- inslitutum. Vide Manriquez in Aiinalibus, annu1113
blice repetere praesnmereiil, ad catlidiora sese argu.- et anno 1117, ex quo nonnulla huc adduximus.
uietila vertere. Missusesl namque prior qttidain, >
71 S. BERNARDIABBATISCLARJS-VALLENSISJ 72
retracib causas, non recordor injnrias. Solenl enim A eril tiltra quod fonnldare riebensde rigore riisiri-
haecmagis iiistigare, qtiam initigare discordias. So- ctionis meae. Neque enim formidandurii est quod
iittii qnod mihi magis est cordi, loquor. Me niiserum» fitturtis sim praesenti forniidolostts,cui adhuc absenti
qnod te careo, quod te non Vidco, qtiod sine le vivo; jam toto sttm corde [»l. corporej prostratus, tolig
pro quo mori, mihl ViVereesl; sine quo vivere, adstrictus visceribtts. Humilitatem exhibeo, cbari-
roori! Non igitur qrixrb cur abieris, sed qttod jam talem promitto : et tii limes? intrepidus veni quo
nori redieris qtieror; nriii cntisas disoessionis, sed le vocat hitmililas, perlrahit charitas. Securus ac-
morascausor regressionis. Verii tantuiu.el pax eril: fcede, talibus praevenlus obsidibns. Fngisii s.i:viiui,
revertere, ei satisfactum est. Redi, inquam, redi, et revertere :td niatisuelum i : rewcet le niea - leniias.
laeliiscaritabo^: Mornins fnernt, et revixil; perierat, Ciijttsseveritas effugavit. Vide, Gli, qiiain te cupiam
el inventut ett iLuc. xv, 52). duci, hon spiritu servilulis itemm in liniore, sed
2. Fuerit cerlemene cnlpae qiiod tiiscessisti. Deli- spiritu adoptionis flliorum, in quo clamare et lu non
cato quippe atloiescenlulo ausiertis pxstiternm, et confurtdaris, Abbd, Paiter (iiom. vm, 15) : oansam
lenerum riurus nimis inhuinaiib Iractavi.Hinc enim iliiqiie lami doloris nici non ininis aputl tc, sed
clpricseus quoiidam adverstith uie, qiianiiim memini, blanriiinenlis; precibus, non terroribns agcns. Atius
iiiiiriiiiiraresnlebas;2liiiicgtiiunc,sieutaudivi,etiain H iorsitan aliter tentareti El vere quis alins non inagis
absenti .derogare non cessas. Non tibi imputeltir. riiscuteret realuni, et inciilerel metum; non oppo-
Possein forsiinn excnsare et dicere, quia sic lascivi poneret Votnni, et proponeret judiciuni; non argne-
puerilie inotus coerceildi eranl; ac riiilihtis iuinis rcl inobedieiilise, uon indiguaretur apostasi;e; qtiod
tiehebantHr aspera illa disciplinaedistriclioris iuitiii, d'e tnnicis ad pelliceas, de oleribiiSari delicius, qu d
Scriplura alleslaiile, quse ail, Percute filium titum dfenique ad divitias de paupertate transieris? S>'d
virga, et liberabis animam ejus a morte IProv. xxm, ego novi animum tuum, qui faciliuspossit ainore
15); et rursuin : Quos enim diligit Dorninus, corri-, ilecti, quam timore compelli. Denique quid necesse
pit; flagellal autem omnem fitium queni recipit (Hebr. esl bis pungere non recaleitraniem, Valdelimidiim
xn, 6); et illiitl : Vtiliora situt verbera amici, quam magis exterrere, per se satis 3 erubesCenteni cOu-
oscula inimici (Prov. xxvu, 6). Seid fuerit, itl tlixi, fundere amplius : cui $ua raiio inagisiery ciii pro-
niese cttlpiu tiuod discessisti: ne «Jtiin de reatus pria conscicnlia virgaJ et ingenita verectiudia lev
perpetratione coiitenditur, emendatio retardelur. At disciplinaeest? Quod si cui miriiiii videtiir, quoiuodo
vero hinc vel procul dubio incipiet esse el tuae, si puer verecundus, Simplex limoraius, atiSus fuertt
non ,parc:is poanilejili, induigetis conlitenti : quia conlra voluntatem fratrum, m.igisiri iuiperiiiin, rb-.
poiui quideni aliqiiiiittlo in alitjnibiis fuisse erga le gttlare decrelum, suiini ueserere ct votam.et locuml
inaiscreias, setl certe iion nialevolus. Quod si et in niiretur etiam quod el David sanctitati stibreptum
lutiiro haitc ipsain indiscretionem inenin suspectam sit (// Reg. xi), quod ;sapiemiseSalomottis illusm»
habes; noveris me jam non esse qui fueram, quia (/// Reg. xi), quod Sainson fortitudini obvialum
nec le puto fore qui ftiisli. Mulaliis mulalum inve- ( Judic. xvi). Qtii proloplasttiin doto capium cx-
nies, el qtiein anle nietuebas inagistiuin, comilem pulit de palria felicltaiis, qaid niirum s=itenero sub-
ainpleciere securns. Itaque sive meaculpa recesseris, ripuit adolesCentntoilt loco horroris et vastic.solilu-
ut lu ptilaSi el ego iion excuso; sive lua, nt mtilli, dinis? Huc accedit quod nee, sicul illos Babvlonico»
puijnl, etsi e,jo non accuso; sive mea simiil ct lua, senes, species decepil eum (Don.sni,8); nec, sicut
quod ego magis puto : ex hoe jam si redire renneris, Giezi, pecunise ainor (/ V Reg. v, 2ii); nec hoiroris
solus profeclo inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa ambitio, sicut Jtilianuin ApOstatam(54); sed fefellit
lilier csse? reyertere. Si tuam agnoscis, ignosco : illuiu sanctitas, seduxil religio, perdidit aucloritas
iynosce et tu inihi, ubi nieain agnosco. Alioquin ant seniorum. QuaerisqiioiiiQdw?
tibi niiuis indulges, qui luani culpain el agnoscis, et i. Primo qtiitlem inissus esl magntis qiiiriam prior
riissiiimlas; auLjg^ii nimis iinniisericors es, cui nec |) ab ipso ptiiicipe prioruin ; foTis quideni apparens in
satisfacienli iguoscendttin putas. vestinientis oviuin, intrinsecus aulem luptisrapax;
5. Jam si redire rccusas, aliamqusere occasionem . deceptisque custodibus, >atstimaniibus quippe ovem
unde falso blandiaris couscieuiisu tuae : qtiia nou esse, vae! vae! admissus est soltis ad solajn lupus .

(54) Theodorelus, liistoriae ecctesiasticselibro m, ohjurgal: qtii lum limorem, qno correplns erat,
cnp. 3, lestatur Jutiaiium imperii cupiditate incen- declaravit,elseviituleiucrticis v^lieiiicnieradinirari
SIIIII, peiiustrasse Graeciatn, conquisivisse vates et dixit. Nam dseiiiiiites^qiwniiamejus fk:iiraiii ferre
hariQlos, sci6citaiuruin ab illis, votine compos futtt- non poierairt, anfugisse. Cui praatigialor : < Ne, i
iiisessel. Alque inculit' fone in boiniueui. qui lioc inquii, <amabo le<sieexfstimes. Siqutdem non eam
ei pricriieeiepollicilus sil. Qui quideni, rieriucioeo rn ob causam formidabant; sed luum fastum tlelesiaii,
fai.iuiiiSiiiiulacrorum, et iiitra ejus atlyla colloc.ito, se ab oculis nostris removerunt. »Ita miser ab eo iti
fraudulenlos daeinones invocat. Qiiibus specie qtta fraudein impulsus, iiiiif impiis iniliaiur roysletiis,
solent apparenlibus, melus cocgit Jtiliauum signo . tttm pectus ej,us scelere coiupletiir, ei infelix prupter '
crucis fronlem siiaiu signare. Dietnoiies igiltir. IIn- iuipeiii citpidilaiein p:etnle omnitm spnliatur. Ita
Jliiiuci tropaei coiispicaii ligiiiam, et su;e ipsonira Tlieudorcliis, citjtis"verbay,etsi prolixiura, re<'enseo>
ciariis recoiriali, confesiim uvaiiiierunl. Tuin piaMi- quia ad e.t BernarJus pKme u.ilii alltisisse videtu:.
gialor, causa cur fugereni intelleeta, Julianum
73 - EPISTOLiE. 74
ovicuiam. Nec refugit ovicula lupum, quem el ipsa A stus mortuusesl, et hoc, qtiia Cluniacenses voluni,
pulabal oveiri. Quid plura? allrahil, allicit; blandi- Fit professio super professioneiii, vovelur quod non
tur, el novi evangelii praedicalor comroendat crapu- solvelur ; proponitur qnod non lehebitur ; et cum
lam, parciiiibniaro damnai; voluntariam pauper- primum pactum irrittim faclumsil, in secundo gc-
tatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium; niinaiur praeVaricalid,ct flt supra riiodUmpeccans
ltianutiinque laborem, vocal insaniaro : e conirario peccatum (Rom. vn, 15):
otiosita(ein,cbnleinplationemnuncupat; edacitatein, 7. Veniei, veniet qui male judicala rejudicabit,
Joquacitaiem, ciniosilaterri, cunctam denique intero- illicile juraia confulabil; qui faciet judicitim inju-
perantiam nominat discrelionem. Quando, inquit; riam palienlibus (Psal. CXLV,7), qiii jtidicabit in
delectalur Deus crucialibus nostris ? ubi prsecipit juslitia paupereS, el arguet iit sequiiate pro man-
Scriptura queinpiam sese iriterficere? Qualis verb sueiis lerrae (lsai. xi, i): Veniel prb certo, qiii per
i-eligioesl fodere terraro, Silvam excidere, sfercora prophetam iriinninr in Psalmo diccns : C«m acce-
comporlare? Nunqnid non Senlenlia Veritatis esl, pero lempus\ego.justiiias 'judicabo (Psal. LXXIV,5).'
Misericordiam volo, el noii sdcrificium?(Malth. ix, Quiri faciet de injtislis judiciis, qui ipsas quoqub
15.) el, Nolo inorlem peccatorit, sed magis ul con- jttstitias judicabit? Veniet; inquaro; veniet dies
terlaturet vivalf (Ezech. xxxm, H.) et, Beatimise- P>judicii : Ubi plus valebunt pura corda, qriam asluta
ricordet, quoniam ipti misericordiam consequenlur? verba ; ct conscienlia bdna; quani marsupia plena :
(Matth. , v; 7.) Utquid vero Deus cibos creavit, si quaudoqiiidem Judex ille nec falletur verbis, riec
non liceat maiiducare? tilquid nbbis corpora dedil, fleeletur donis. Tuum, DomineJesti; tribunal appello:
si probibeat sustenlare? Denique, qoi sibi nequam, tiio nic judicio servo, libi comniitto caiisarii iribam,
cui bonus? (Ecr.li. xiv, 5.) Quis nnquani sanuiri sa- Domine Dcus sabaoth, qui judicas juste, cl probas
piens, canieni stiamodio habtiil? (Epftes. v, 29.) renes et corda (Jerem. xi; 20); cujus oculi sicut fal-
5. TalibuS landem allegalionibus male credultts lere noluni, ita falli non possunt; tu vidcs qui tua,
piier circiimvenlus sedticitur, seduclorem sequiliir, vides qui quaerunt etsua (ICor: xni, 5). Tu nosii
Cluniacumducilur ; loridetur, radilnr, lavaiur; exui- quibus ei visceribus i.n cdnclis tenlalionibus sttis
irir rusticanis, vetuslis, sordidis ; induitur pretio- setnper - atlfuerim, qtiaiitis pro eo gemilibus aures
Sis, novis-ac nijidis ; et ita in convenlum suscipitur. luse pielalis pulsaverim, qualiler ad quaeque illitts
Sed ctimqtiatiputas honore, cum quo triiimpho, cum scandala, pertiirbaliones; molestias bgb urebar, tor-
qtianta rieverentia? Defertur ei superomhes coaela- quebar, allligebar. Et nunc timeo h'e frustra. Puio
neossuos, ct lanquam victorrediensa ptigna, siclau- _ ehim, qiianturo experlus sum, adolesceritis pter se
dalur peccatbr in desideriis aniroaesuse (Psal. x, 5). satis ferventis et insolescentis riec corpori talia ex-
Stisiollilur in altuth, statu non mediocri collocalur, pedire fomeiila, nec menti illa gloriae tentamenta.
ita tit riiultissenibribus praelatnssit adolescens: favet, Itaque, arbiter meiis Domine Jesn, de vuliti tuo
blanditiir, congrainlatnr ei universa fraternitas; ex- jiidicium nietiin prodeat, bculi tui Videant aequita-
siiltant Otniies,lanqilam victores capla praeda,quaiido tem (Psal. xvi, 2).
dividunl spolia (Isai. ix, 5). 0 Jesu bone ! quam 8. Videant et judicent, qilid pbtius Stare debuerit,
initlta factasuntpro unius animulaeperditione! Ctijus an votura pntris de ftlio, ah fllii de se ipso, pise-
adhaecquanluiulibel robustum peclus noneiiiollesce- sertim Cuin filitts aliquid majus tlevoveril. Videat
ret ? ctijus interior; quanlumvis spirilualis, ociilus el faroulus tuus tegislator nosler Benedicius, quid
non lurbarelur ? cui inler lalia ad suarii liceat re- regularius fuerit, ulrum quod factum est de infan-
currere conscieniiain? qiiis denique in lanla poinpa tulo, nesciente ipso ; an qtiod ipse per se postmtK
vel vcritatem valeat agnosCere, vel obliriere huirii- . dum prudens et scieiiS fecit, cum jam oetatem habc-
lilatcm? rel ut de se loqueretrir; Quanquain dubium non sil;
6. Miuitur inlerea pro eo Romani. Aposlilica promissum illum ruissej non donalnm (55). Nec
compellalur auclorilas ; et ut Papa non neget as- D enim petilio quam ReguJa praecipit,pro eo facia
sensuni, suggerilur ei iiifaiuem olirii a parenlibus fuil a pareniibus ; ncc manus illius cum ipsa peti-
obiatum fuisse monasterio. Nori fuit qui refellerel lione involttla palla itllaris, ut sic olTerretur corain
(nec enim contrariic'.or esi exspeciattis), judicatuia teslibus. Oslenditur deinde terra, qtise cum illo, et
est dc parte, abjudicuttini absenlibiis. Juslificali siml pro illo dicittir dala fuisse, Sed si cum lerra enin
qui injuiiam feceiutu, cxcideriint a causa qui passi ,- receperunl, ctir non et cum terra etim relinueriint ?
sunl, absque salisfactione absolvilur reus."rirniaiur An forte requirebant niagis dattim quain fructum.
privilegio crudeli niinium clemeiis senienlia absoln- et pl|rts xstimala est lerra qiiam anima ? Alioquin
tionis; quoreporlalo4contirmareiurflucltianti ma- oblatus monasterio, quid quaerebat in sseculo? nu-
lesuasa stabilitas, securiias dubitanti. El hic tenor triendtis Deo, cur expositus erat diabolo ? Ovis
litteraruni, hsec judicii summn, Iirec lotius causae Glirisii cur inventa esl patere mOrsibuslupi? De
deiitiilio, ut teneanl quj lulerunt, sileanl qui amise- saeculo quippe, non de Cluniaco, te leste, Rbbertc,
runt: inter haec aulcin pereal aniroa pro qua Chri- venisti Cistercium. Quaesisti, pelisti, pulsnsii.; setl
(55) Proroissiovotum parcntnm speclat; donatio, prsecipiiur a sancto Benedicto in Regnlaecapilc 59,
ptreri oblalionem pcr eosdeni factam, cujiis forma quaeoblatio pueros oliro ligabat.
PAIROL. CLXXXH. 3
78 S. BERNARDI ABBATISCLAR.1E-VALLENSIS 76
pro tui adhuc teneriludine, te licet invito, dilatus A dubjo retro aspicere esl, prasvaricari est, aposta-
es per biennium. Quotempore patienler explelo, et tareest(58).
absque calumnia, luis deruuin precibus, mullisque 10. El baec dico, fili, non.ut le confundam, scd
(si meministi) lacrymis, diu exspectalam impetrasti ut lanquam filium charissimum moneam : quia etsi
misericordiam ; etquem satis desideraveras ingres- multos habeas in Christo psedagogos,sed -11011 inul-
sura, oblinuisli. Post hsec per annttra juxla Regulam los patres (/ JCor. iv, li). Nam si riignaris, et verbo,
(Pieg. S. Benediai, capp.Lvin, 58,59), in omni paT et exemplo meo in rebgioneiu ego te genui. Nutrivi,
(ientia probatus, perseveranler et sine querela con- deinde lacle, quod stjlum adhuc parvulus capera
yersattis, post annum sponle professus ; tunc pri- poteras; dalurus el panem, si exspectares ut gran-
iiiutri saeculariveste rejecta, religionishabitum susce- desceres. Sed heu I qtiatn, procpropere et intem-
pisli (56). . - , • pesiive ablactatus es! Et vereor ne totum jquod
. 9. 0 inSensate puer I quis te fascinavit non sol- foveram blandimentis, roboraveram adhorlationibus,
vere vola.lua, quas dislinxerunt labia tua ? Annori orationibus solidaveram; jamjamque evanescat, dcli-
vel ex ore tuo juslificaberis, vel ex ore tuo con- ciat.pereat; et lugeairi miser, non tam cassi laboris
deranaberis ? Quid de parentis voto sollicitus es, damnum, quam riamnalaesobolis miserabilemcasum.
negligens lui; cum ex ore tuo, non illius, habeas " Piacelne tibi quod alius nunc glorieiur de tc, qui
judicari ; tuorum, non illius, vola labiorum exigen- nihil uliqtie laboravit in te ? Simile mihi conligit,
dus sis ? Et quid tibi 5 fruslra quispiam blandilur quod etilli meretrici apud Salomonem : cui videlicet
de absolutione apostolica, cujus conscienliam divina parvulus suus ab altcra, quse suuma se oppressum
Jigatam tenet senienlia ? Nemo, inquit, mitlent ma- exsiinxerat, furtim sublatus est (/// Reg. 111,20).
num suam ad aralrum, el respicient retro, aptut ett Tu quoque de sinu raihi, et ulero abscissus es.
rtgno Dei (Lue. ix, 62). Nunquid et hoc persuade- Ablalum gemo, repeto violenler avulsuin. Non pos-
bunt non csse relro respicere, qui dicunt libi: sum oblivisci viscera mea ; quorum nimirum parte
Euge, euge? (Psal. xxxix, 16.) Filiole, si le lacta- delracla non modica, non polest nisi torqueri pars
verint peccatores, ne acquiescas eis (Prov. 1,10). rcliqua.
Noli credere omni spirilui (/ ioan. iv, 1). Sint libi 11. Verumtamen q(io tuo commodo, qua lui ne-
mulli necessarii, unus aulem sil sibi consiHarius de. cessitate hoc nobis rootjti suut amici nostri ? quoruui
mille (Eccli. vi, 6). Tolle occasiones, respue blandi- manus sanguine plenai sunt (Jtai. 1, 15 ; LIX, 5),
uienta, adulationibus claude aures, te interroga de quorum animain mearo perlransivit gladius. (Lue.
te, quia lu te melius nosli quam alius. Allende cor „ 11, 35), quorum dentcs arma et sagitlse, et lingua
iiiuin, discule intenijonem, consule vesitatem : tua eorum gladius acutus (Psal. LVI,5). Nam ulique
tibi conscienlia respondeal, cur abieris, cur Ordi- mihi, si in 6 aliquo unquam eos oifenderam (quod
liem luiim, (57) cur fralres, cur locum, cur me, qui ntique mibi conscius nonsum), plenani prorsusre-
ct libi propinquus carne, el propinquior spirilu suiri, pendere vicem. Miriim vero si non plus talione
deserueris. Si ul arclius, ut rectius, ut perfectius recepi; si videlicet tsle aliquid iu eos deliquisse.
viveres; securus esto, quia non relro aspexisli: polui, quale nunc ab eis pertuli. Nani, ut verum
sqti et gloriare cum Apostolo dicens: Quw retro faiear, non os de ossibus raeis, vel carnem de carne
oblitut, et ad ea qum ante, tunt exlenlus, sequor ad inea;sed luleruntmihi gaudium cordis tiiei.fiuctum
patmam glorix (Pliitipp. 111,15). Sin alias, noli al- spiritus mei, coronam spei meae, et (velut mihi sen-
itim sapere, sed time (Rom. xi, 20): quoniam, ut lire videor) animse meaedimidium.Utquid lioc?fort&
cuni, venia lui dixerim, quidquid libi amplius in- miserli sunt tui: et cajjcocaecuni ducenti indignan-
dulges in victu, veslituque superfluo, in verbis otio-1 les, ne perires post me, in suum te transtulere du-
sis, in vagatione lieentiosa el curiosa, quam videli- catum. 0 molesta charitas ! 0 dura necessiludo 1
cct promisisti, qtiam apud nos lenuisli; boc procul Tantuni luam dilexere salulem, ut in ineaiu impin-
D "
(56) Nimirum pueri Deo oblati stalim monasticis rahilis nihilominus Cluniacenses et Cistercienses
veslibus induebanliir : adulti vero nonnisi post < ejusdem Ordfa>JsViros > appellat in sequente
annuani probalionem, ex Regulae capiiibus 58, 59; epistola 229, nj-JU; et n. 50, « unius nominis Or-
qui rilusinilio servatus apud Cistercienses ex hac dinis maximas.CQngregaiioties.> DeniqueBeriiardus
epislola, posteaiiiutaltis esl exeinplo Cluniacensium, ipse GuiJlelimiihifhbatemsaneti Theoderici < Ordinis
apud quod Noviiioruin habilus Professorum vesti nbslri >virum ajjpelllt in episiola 79; el in epistola
< oroniiiosimilis > erat, uti modoapudomnes, t prae- 42 < Ordinis nosiri >[abbatesvocat etiam nigrorum
lerquam quod,quandiu erant absque benedicliotie, -> (quos vocanl) monacoorum, n. 53. Diversum Ordi-
sic prolessionem vocabant, < sola cucullacarejiajit, > nem dicit Nicolans " (iiarae-Vallensis in sua episto-
ex Udalrico, in libro 11,cap. 1. Quo lempore Cister- la 22. I
cienses hiinc morem admiserinl; vide tibrum vn de (58) f ormidolosa iscntentia in inonacbos, qui
VitaS. Bernardi, cap. 15. / laxioTa quaerenles, regularcs institntiones pro nii-
(57) Sic Bernardiis in libro de Vila sancli Mala- iiimo liabenl quibus « si pudor negal aposiasiam
chiae, n. 56, Mailros <Ordinis nostri 1moiiasieriuin corporis, liiriendum esl ne tepor ipse patilaiiin in-
vocal:. el in episiola 2, n. 9, Orriinem. aut-tliscipli- gerat apostasiatn cordis, > ut loquitur Bernardus
nam, quasi syiionyma vitletur usiirpare, Confer epi- serinone 5 in Psalmum xc. Confcr episiujaro 382,
slolam4 ii.2, cl epistoUtin198, n. 2. Pctrns Vcuc- inaxinie epistolitm 313, :
77 EPISTOL.E. 73
gerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras ? A ntiro inorio riuleia redriit, qii* fiisiidium facil insi-
El ulinam ipsi te absque me salvenl. Utinam et Si cgo pida. OIus, faba, pultes, panisque cibarius (60*)
moriar, vel lu viVas. Sed qnid ? Saltis ergo magis in ciim aqua, quiescenti qtiidem fastidio sunt, setl
eultu vestirim, et ciborum est opulenlia.qiiaminso- exercilato tnagnae viderittir deliciae.Jam forle tuni-
brio viclu vestiluque moderato ? Si peilicise tenes et cis dissuetus (61) exhorres nimium eas, tam pro-
calidae, si panni sublitescl prcliosi, si longaemanicse pter hiemis frigus, quam propter aetaiis ardorem :
et amplum capulium, si opertorium silveslre et mollc sed 7 nunqtiid legisli, Qui timet pruinam, veniet
stamSneum (59),sanctum iaciunt; quid mororet ego super eum nix t (Job vi, 16i) Vigilias limes et jejui
quod te non sequor ? Sed hsec infirmantium sunl fo- nia, manuumque laborem : sed haeclevia sunl me-
nierila, nori attria pugnantium. Ecce enim qui molli- dilanii flammas perpetuas. Recbrdatio deinde.tene-
hus vestiunlur, in domibus regum sunt (Mutth. xi,8). brarum exteriorum facit non horrere solitudinera.
Vinnm et siroila, mulsuin et pingnia corpori mili- Si fuluram cbgitas de verbis otiosis disctissionem
tant, non spiritni. Frixuris non anima saginatur, sed (Matth. XII, 36), non valde displicebit silentium.
caro.MuIti in JFgypto fratres, tuulto tempore Deosine Flelus seternus et slridor ille denlium, arite cordi»
piscibUs serviernnt (60). Piper, gingiber, cuminum, oculos redtictus, pares tibi reddet maltam et culci-
salvia, et mille hujusmbdi species salsameritorum, B iram. Denique si tolum de.nocte, quod Regula pra>
palatum quidem delectant, sed libidinem accendunl. cipit (Reg. S. Benedicti, capi 9 sqq.), bene ad
Et tiimihi in his securilalem pones?tu cum hujus- psahnos vigilaveris; niinis durus erit Jectus, in quo
modi luiam dtices adolescentiam ? Prudenter sobrie- quiete non. dormins. Si tanium in die, quantum
que conversauti satis est ad onine condimenlum sal professus es, manibus laboraveris; durus' '
erit cibus
cum f.ime; qua sola non exspeclala, necesse estalias quein libenter non coroedas.
atque alias de nescio quibus succis cxtraneis confici 15. Surge, miles.Ctiristi, siirge, exculere de pul-
permistiones, quaevidelicet palatum reparent, gu- vere, revertere ad praelium unrie fugisli, foriius post
lani provocenl, excltent appetitttm. fugam prseliaturus, gloriosius Iriiiriiphaturus. Habet
12. Sed quid faciet, inquis, qui aliuri non polesi ? quidem Chrislus multos mililes qui fortissime ccepe-
Bene. Scio qtiia delicatus es, et q-iod his assuetus runt, stetemnt, vicerunt: paucos autem qui de fuga
roodo, duriora non possis. Sed qttid, si pbles facere conversi, rtirsus se periculo ingesserinl qttod decli-
ut possis ? Quaeris quomodo ? Surge, prsecingere, naverant; rursus fugarint hosles quos fugiebant.
lolle oliurii, exere vires, move brachia, complosiis Et qtiia omne rarum pretiosum ; gaudeo te deillis
explica manus, exercitare in aliquo; et slatim sen- P possc esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt
tics sola le appelere quse famem lollant, non fauces gloriosiores. Alias autem si mullum timidus es, cur
«lemulccanl. Redriet quippe sapores rebus exerci- vel tiroes ubi non esl timor, non aulein liines ulii
tium, quos tulit inertia. Mulia quse respuis oliosus, magis est limendum? An quia fugisii ex acie, putas
post laborem snmes cum desiderio. Siqitidehi oliutn le manus hostium evasisse? Libentius le inscquiiur
paril fasiidium, exercitium famem ; fames aulem adversarius fugientem, qtiam sustineat repugnantem;
(59) Ilic notat Bernartliis vestitim genera, quse Viiae libro vn, chp. 20); imoiieque ova, neque vi-
Cistercienses abjecerant, tanquam Regulae conlra.ria, ntim, ex nuinero sequenti. De ovis id eolligitur eX
CIIIIIin usu essent apud Cluniaceuses. Quippe illi epistola Fastredi ahbatis, edita hic post Beinardi-
rejecerant « froccos, pelliceas, staminea, caputia nas, ubi Novitius intcr exlrenii mbrbi nauseam,
quoquc et femoralia, pectinia et cooperioria lecto- linem < oyi cocti riesiderio jiffecius, >' absliiientiam atl
ram > ut legitur in parvo Exordio Cisterciensi. Hiric usqtic scrvavit. Ibidein « herbat sine oleo ei
iri libro Iiisiiliitorum « cucullse deforis floccatae,> abdomine cociae > dicuiiiur : et Beriiardns ipstt
rejiciuiitur, cap. 15. Cluiiiaccnsibus apuil Beriiardtim t ptiltes ex farina » confeclas,. t adtliio oleo et
Cluniacenseni, in codice inanuscriptbConsuetudiniiin melle, > non butyro, < cum scruptilo > comedit ari
Cluniacensium, cap. 50, intcr alia concedunlur atl stomachum calelacienrium. Ilanc epistolam perlego
mnicltim < dtiu frocci et duae cucullse, slainineac dtiae, cum sequente epislola Petri de Roya, in qua Clarae-
Iria pelli.cia; >el ad lecturii < capitale, cooperiorinui, D Vallenses cerevisia, ejttsquc loco aqiia siroplici usos
snpercooperioiiuin, lodex^ el stragula. > Frocci a legimus, < raro vino, > et quidcm < mislo aqun
cucullis differebaut materia et forma : quod cucullse plurima, > qnali ob infirinilates vix ex tibwlieiitu
absque ullis, aut cerle cuin striclis manicis et an- ulebatur Humberius, dequo Bernardtis in Sermoni-
gusto capuiio; frocci amplis et maiiicis etcaputiis, busde Sanctis, n. i; iiein Beruardus ipse ex libro
el quidein ex pretioso panno, quem froccum seu primo de ejus Viia, n. 46 : vide sermonem. 50 in
flocciim (unde indittiro froccis nonien) appellahiinl. Canlica. Dt: vinea Clarae-Vallensi roaledicta, vidu
Cucullis lisesii vcttis flocci nomen vulgare apud Joannein Eremiiam in libro secundo de Vita Ber-
nostros; Cisterciensihns cucullae yocabiiliini, vulgo iinrdi; n. 10. ;
coulle, ob iunaluui oditini fiocconim. Cooperlbrium (60*) Quali parie ulerentiir eo tempore Clarae-
silveslre sancto Bernardo esl primum siragulum ex Vallenses, docet liber secundus de Vita S. Bernardi,
pellibus aminaliinn ferarumve silvestiiuiu. Cattinuin n. 6 ; ei Faslrcdi epistola mox laudata paiietn ' < cx
redarguit Apologia ad Guilleliniini, ri. 21, Bernardiis avena > confectutn liabei.
CJuniacensisjain dictoloco : < Coopertoria, quoenon (61) Nempe turiicas corpori adhaerentes gerebant
licel esse discooperia, aut agnini, sive pulini, seu Cistericienses absquc intermedia interula, ianea seu
leporini generis, ct niiitqiiain de ullo genere majoris staminea ex dictis: non tameu cilicium, ex libru
pretii. > Confer Vitx libruni IV, n. 36. primo de Vila Bernardi, n. 39. Vide jjrxfaiionem in
(60) Hinc patet, Cistcreiei»sibus, pisces iri tisn -tomum H.
lunc IIOIIfuissc (uisi rarius, ct in ilinere, tit ex
7d S. BERNARDIABBATISCLAILE-VALLENSIS', 80
«t audacius insislit a tergo, quam resislal in faciem. A ostendat. At si ailenderis quod scriptum legis, Sa-
Securus nunc projeclis armis capis matulinos som- pienlibut et. insipientibut debitor tum (Rom. 114); et
nos, cum illa hora Chrislus resurrexerit: et ignoras illud, C/iarilat non quarit qum tua tiint (I Cor. xin,
quod exarmalus, et lu limidior, el hoslibus minus 5): forsilan inlelliges ijtiidquid illa jusserit, non esso
timendus sis ? Armatorum multitudo circumvallave- praesumpturo. Charitas enim ad te objurganduin me
riint domura, et tu dormis?Jam ascendunt aggerein, compuljl, quse libi condolet, quamvis non dolenli;
jam dissipanl sepem, jam irruunt per posticum. Tu- quae libi misereinr, licet non miserabili. Et inde
tiusne est ergo libi ut te inveniant solum, qttanr cum roagis dnlel, quod cura sis dolendus, non doles : et
aliis; nudum in lectulo, quam armalum in campo ? inde magis miserelur, quod cum miser sis, misera-
Expcrgiscere, surac arma, et fuge ad comniililories bilis nou. es. Nec frustra forsitan libi compalitur,
tuos, quos fugiens deserueras; ut qrii te ab eis dis- dummodopatienler tu audias unde compatiatur. Vult
unxeral, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum te tuum senlire dolorem, ut jam non habeas unde
refugis pondus et asperitatem, deticate niiles?Ad- dolere: vult le tuam scire mis.eriam,ut incipias ini-
versarius instans et circumvolantia spicula facient sernou esse.O bona maler charitas, qusesive foyeat
clypeum non esse oneri, loricam nen sentiri vet ga- infirmos, sive exerceal proveclos, sive arguat iiw
leam. Et ouidem subito procedenti de umbra ad so- B quietos; diversis diversa exhibens, sictit filios dili-
lein, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod gif universos ! Cum te arguitrmiiis est; cum blandi-
incipit; sed postquam ab bis dissuescere, et ad ilta tur simplex est. Pie solietssevire, sine dolo mulcere :
se paulisper assuescere coeperit, usus tollit diflicul- palienter novit irasci, buniiliter indignari. Ipsa esl
satem, invenilque facile esse quod impossibile ante qtischominum malcr et Angelorum, non solum quae
pulavit. Solent etiaro fortissimi milites audita buc- iu terris, sed etiaiq quaein ccelo sunl, paciGcavit.
cina ante congressum Irepidare; at ubi ad praelium Ipsa est quse Deum homiui placans, hominem Deo
venlum fuerit, spes victoriae, el limor ne vincantur, reeonciliav.it. Ipsa est,|mi Fulco, quae fraires illos,
Teddit intrepidos. Quid vero tu Ircpidas, quem fia- ciim quibus olim dulces capiebas cibos, habitare
trum unaniroitas armatorum circummuniet, cui An- facil unius moris in domo (Ptal. LXVII.7). Haeclalfj
geli assistent a latere, quem dux belli Cliristus lamque honorabilis mater a te se querilur bffensam,
prseibit, suos animans ad vicloriam, eidicens: Con- expostulat lacsam. Laesa tamen non provocat: sed
ftdile, ego rici munduml (Joan. xvi, 53.) Si Clirislus sprela te revocat, ostendens libi in ie de se veraci-
pro nobis, quis cotilra nos? (Rom. vm, 31.) Securus ler scriplum esse, Charitas patiens est, benigna ett
potes pugnare, ubi securus es dc vir.loria. 0. vere (ICor. xin, 4). Licel laesa, licel offensa, si conver-
tutacum Cbrislo, et pro Cbristo pugna! in quanec sus fueris ad illam, obyiabit tibi quasi maier hono"
vulneratus, uec proslralus, nec conculcatus, nec rificata. Comtemplus oblita stii, ruet in amplexum
jnillies (si fteri possit) occisus, fratiriabcris a viclo- tui; gaudens qtiem pcrdiderat, esse inventum; qui
ria, lanium ne fttgias. Sola causa, qua perdere pos- mortims fuerat, vivum (Luc. xv, 52).
sis victoriain, fugaesu Fugiendo potes illain aniille- 2. Sed in QUO,inquis, laesi? in quo conlempsi ?
re, moriendo non poles : et bealus si pugnando Audi. lu eo, procul dubio, quod te quem sinu stio
inoriaris, quia mortuus.mox coronaberis. Vseautem kcte nutriendum materno susceperat, ante lempns
tibi, si declinandopugnuni, perdis et viclpriam simul ablaelasli; qnod experiam laclis dnlcedinem, in
«t coronam! Quod ipse averlat a le, fili dilectissime, quo posses creseere in salutem, tam Ieviler, tam
qui in judicio de his mcis lilleris majorem tibi habet ccleriter exsufflasti. 0 puer insensate l o puer
inferre damnationem, si nuUam ex eis in le repe.re- niagis sensu quain setitc 1 quis te fascinavil a bene
vil emendationem. incceplo ilinere lam eiio discedere? A-vuncuIus,
inr|uies. Sic Adam quOndamuxorem, uxor serpen-
8EPIST0LA II(62>. tera ad excusandas ei-cusaliones in peccatis (Ptat.
i.D FULCONEM PUERUM QUIPOSTEA FUIT I.INC0NESS1S
ARCHIDIACONOS p CXL,4), pra>iendebafit, literque lameit suae culpce
(63).
dignani excepil senleiuiani \Gen. m, 16). Nolo de-
Fulconem canonicum regutarem, quem avunculut camim accuses, noh) per illuro excuses: inexcu-
blandiXiisel promitsit ad tmculum retraxerM, gra- je
viter et terio monei, ut potius Deo quam avunculo sabilis enim ey.. Illius culpa tuain non cxeusai.
pbediat tt adhmreai. Qutdnam itle fecit? nunquid te rapuit? nunqiiid
Bonseiudolis adolescenti FULCONI, frater BBANAIJ- vim inittlil? RogavitJ non ligavit; blandiendo at-
i>us peccalor, inde laelari iri adolescenlia, uudein traxjt, IJORvioleriler itaxit. Quis le cpgehal erettere
senectute non. poeniteat. blandicnli, asscnlire aKrahenli? llle sua iionduin
, 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireii^, . reliqtierai; quid miruin si leqursnus era.s, require-
unde niihi ut ad te scribere vellem, civein ruslicus, bat?Si agoum de grege, vitulum de annentocuin
scholaiicum (64) monachus, cum. nulla hinc tihioc- pcrdit, requirit, el nemo causatur; le quoque, qui
casio necessaria occurrat, nulta se ralio patens liuiltis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, adem-
(62} Scripta circa annum 1420. ; in sseculo reinansisse.
(63) Sic titulns in juaniiscriptis; ex quo palet (64) Scholarein puerum,
' iufra n. 8, i.d esl ado-
Futcoriem Bernardi lrionitis rion obiemperasse, sed lesceniem.
81 EPIST0L.E. 82
pium si repetit, quis inde mirclur? Siquidem non A j pit. Quid plura ? veterem liominem exuitur, etno-
usurpal illam sibi perfeclionem,. de qua dicilur: viini induitur; quodque solo nomine cxstitcritt,
Si quit abttuleril lua, tte repetas (Lua vi, 50). Re« moribus cl vita canoniciim profitetur. Faroa volat,
pctebat ergo suum, qui sua adhuc ienebal. At tu bonus odor Christo; rei novilas circumquaqite dif-
qui jam sxculum spreveras, saecularemsequi debe- fusa pervenii ad aures avunculi.
bas? Fugit ovis tremebunda, venienle 9 lupo; 5. Quid ergo faceret carnalis nutrilius, qui car-
abscondit secolumba tremens, accipilre viso; de nis, quam nutrieral', quam carnaliler amabal, sola-
cavernula sua mus esuriens exirc non audet, am- tium perdebat? Elsi aliis fuir res illa odor vitae ad
biente cato: ettu cum videbas fureni, currebas vilain (// Cor, n, 16), sed nOn illi. Qnare?: Qnia
cum eo? (Psal. XLIX,18.) Nam quid aliud quam fu- animalis homo non percipil ea quai sunt spiritus Dei.
rem dixerim, qni pretiosam Chrisii margarilam, id Stullitiaenim itli videtur (I Cor. u, 14). Nam si
est animam tuain, furari non dubitaveril ? ,. spiritum Christi haberet, non lam de carne doleret,
3. Voiebaro, si possem, illius errorem dissimula- quam gauderet de spirilu. Sed quia terrena, non
re, ne odium el nullurii fruclum consequerer ex ve- quse stirsum sunt, sapiebat, lurbatus el trislis tale
ritate; Sed non polui, fateor, intactum transire, atiquid secum volvebal: Quid audio? vaemihi! a
quem usque ad hanc diem comperi Spirilui sancio B quanla spe cecidi! Sed quid ? dehetne slare quid-
pro viribus resiitisse. Nam qui roanum non retinet' qujd absque meo consilio, absque mea licenlia fe-
a malo quo [a/. quod], potest, licet quandoque fru- cerit? Quod jus, quse lex, quse justilia, quse ratio,
stretur effectus, non minus culpalur allectus. In me ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur
cerle fervoremnovilium exstinguere voluii; sed.Deo adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vilae nieae
gralias, non valuit. Alteri quoqtte nepoli suo Guirri- reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit
co, cogriato tub,multum reslilit: sed quid ntcuil? bacuius senectulis meae. Heu mihi! si hac noctc
Imo plurimum praeslitil. Destilit invitus landein se- expetitur a me ariima mea, quae paravi, cujiis
nex avunculus a perseeuiione; exslilit inviclus puer erunl? (Luc. xn, 20.)Prompluaria mea plena; eru-
nepos, gloriosior de tenlalione. Sed beu! quomodo le ctantia ex hoc in illud : oves meae felosae, abun-
vicit.qui illum vincerenonpotuit? Aulquohiodoqui dantes in egressibus suis; boves meaec.rasssecui re-
le vicit, ab illo superatus esl? Nunqnid le fortior manebunt? (Psal. CXLIII,13.)Praedia, prata, domus,
ille? nunquid prudentior? Certe qui anlea utrumque argentea vasa Ct anrea, 10 cui congregala sunt?
noverant, Guirrico Fulconein praeferebant. At Ditiores quosque ac quaestuosioresecctesiaenieseho •
postquam yenlum est ad bellum, exilus indicayit, /i nores acquisieram mihi; reliquos, etsi non Jicebat
hominum errassc judicium. Ibi, proh pudor! fugit habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igiiur
qui prscferebalur, ubi forliler vicit qui inferior cre- faciam ? Propler illum unum.tol et tanta perdam ?
debatur. Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me ju-
4. Sed quid de avnnculi dicain malitia, qui a dico. Quin potius el ista retinebo, et illuhj revbcabo
Cliristi militia relrahil nepotes suos, ut securri tra- si -potero. Sed quomodo ? Factum est, auditum esi.
hat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Quod faclum esl, non polesl non iieri: quod audi-
Cbristus vocat secum in seternum mansuros; avun- tum cst, ceiatum esse non poterit. Fulco canonicus
culus revocal secum in aeternum arsuros. Mirer si cst regularis; si reveriilur ad sacculum, nolabilis
jam Christus ei noh irascatur, et dicat: Quotiet vo- erit el infarois. Sed tolerabilius esl hoc audire de
lui congregare nepotes luos, quemadmodum gallina illo, quam vivere sine illo. Cedal ergo ntiiic hone-
congregat pultot tuot tub alas, et noluisti ? Ecce re- stas utilitati, ptidor necessilali. Malo non parcere
linquetur libi domut tua deserta (Malth. XXIII,37). verecundise pueri, quam miserabili subjaceretristi-
Christus. dicit, Sinile parvulot venire adme;talium tiae.
enimesl regnum ecelorum(Matilt.xix,44 ): avuncuius 6. Acquiescens ilaque consilio carnis, ralionis.
ait, Siniie^iiepoie* mcos ut ardeant mecum. Chri- D oblitus et legis, tanquam leo paralus ad praedam
slus dicit, Mei sunt, mihi debent serviie: Sed (Psal. xvi, 12), et sicul leaenarapto calulo rapiens
oportet, inquit avunciilus, eos tnecum perire. et fugiens, saora non veritus, sanctorum irrupit ba-
Chrislus dieil: Mei sunl, ego illos redemi: Sed bitaculum, in quo tirunculura suum Christus ab-
ego, inquit avunculus, eos nulrivi. Tu quidem, ait sconderal a conlradiclione linguarum, postrooduni
Christus, illos nutristi, sed pane meo, non tuo; admisiurus consorlio Angelorum. Quaerit ac flagitat
ego vero redemi non sanguine luo, sed meo. Sic reddi sibi nepotera suum; querilur et clamat injti-
carnalis avunculus contra Patrem spiriluum Tiro ste se ab illo relictum, Chrislp reclamante et dicen-
nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare ler- te: Quid agis, miser?quid fnris? quid me perse-
renis, ccelestibus exhaeredat. Christus tamen iiori queris? Nonsuflicit libi, quod luairi, luoque cxcmplo.
rapinam arbiiratus, si suos quos fecit el redemit inultorutii mihi animas tuleris, si non eliam liunc
sangnine proprio, ad se venienles collegeril, juxia ausu sacrilego rapias de nianu mea? Nou limes iu
quod aiite promiserat, Et eum qui venil ad me, non futtirum judicium? an conlemnis lerroreui ineuni.'
ejicium foras (Jonn. vi, 37), Fulconi primo ptil- Cni hoc facis ? cui belluni inriicis? Tcrribili ulique^
s,anli l.selusaperttit, Iaetis amplexibus laetum esce- el ei qtti aufert spirilum piincipuni (Ptal. LXXV,',5).
83 S. BERNARDlABBATJSCLAR^E-VALLENSIS 84
lnsane, redi ad cor tuum; memorsiretiovissima iua, il sacris roonitis ainboriui inenles pie tcrrendo piilsa-
et non peccabis (Eccli. vii, 40): meinorare qnse bas. Quis ad haee uon liineret, liniendo recipisceret,
lua substantia, et ulililer timebis. Et tu pucr, in- nisi qui inore aspjdis surdae et obturaniis aures
<;uit, si assenseris, si acquieveris, morte niorie- suas, vocem venellci in santantis sapienter, aut non
ris (65). Memento uxoris Lot de Sodotna quidein andirel (Psat. LVII, 5, 6), aut se audire dissimu-
ereplae, quia Deo credidil; sed in via inutalae, qiiia laret ?
rctio aspexit (Gen. xix, 26). Disce in Evangelio 7. Sed usquequo jam satis vel niinis longam pro-
quod nou liceat reiro'aspicere ei, qui semel ma- trahtnius epislolani , dum inviti loquimur rem
iiuiri ad aratrtim misit (Luc. ix, 62). AvuncuJus silentib dignain? Cur lantis circuilionibus ad veri-
nius quaerit animam tuani, qui jam perdidit suam. latein ambimus , dum piidenda rcvetare tiinenius?
Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli inlelligere, Dicam lamen , dicam cum pudore, quod multis
lili mi, ul niale agas (Psal. xxxv, 4); noli intetide- cognitum , occnltare elsi volo, non valco. Sed
re hi, vauilates. ei insanias falsas (Psal. xxxix, 5).- quare cum pudore ?' Utquid riie scribere pudeat,
Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, teten- quod illos non puduit facere ? Si pudeat audire quotl
dit retia. Molliii sunt scimones ejus super oleuin, .. impudenler egerunl; rion pudeat emendare quud.
et ipsi sunl jacula (Psal. LIV,22). Vide, fili mi, he **libenler non audiunl. Proh dolor! neutruni illorum
capiarisa labiis iniquis, et a lingua dolosa. Confi- revocare potuit, aut illum a seductione timor et ra-
gat carijes luas divjnus timor, ne te decipiat lio ; aut tiuiic a pracvaricatione pudor et professio.
canialis amor. Blandiiur, sed sub lingua cjuslabor Quid plura ?.verba prsecipilationis concinnat lingua
ctdolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidialur ut dotosa : concepit dolorem , et persuasit iniquitajeni.
rapiat pauperem, rapere pauperein dum altrahit Subvertit perversus conversum : rivertitur canis ad
euiu (Psal. x, 7, 9). Cave, inquam, fili mi, i.e :ac- voniiliiin (// Petr. u, 22). Ecdesia vesira suu.m re-
quiescas carni et sanguini (Gatat.-t, 16); nani gla- cepit alumnum, quem melius habebat amissum. Sie
dius iiiens devorabil carues (Deut. xxxn, 42). Sper- Lugdunum olitn, sludiosimililer etindustriasui deca-
ue blandiineiita, contemne proniissiones. Proiuittit ni, ejusdem decani nepotem, suuni canonicuin, quein
inagna, sed ego majora; offert plura, sed ego plu- bene perdiderat, male recuperavi t. Sicut illeFulconem
rima. Dimittes ergo pro lerrenis ccelestia, protem- bealo Auguslino, sic Olhbcrtum isie sancto Beue-
. poralibus aeleriia? Alioquiu oporlet te solvere vota dicto subripuit. 0 quam ordinatius ipsecum sanclo
liia, quse distinxerum labia tua. Juste exigitur ad sanctus efflcerelur, quaro curo perverso sanctus
solvendum, qtii non cogitur ad vovenduin: nametsi . perverterelur! o quam pulclirius senein ssecularem
cuin pulsares, non repuli; tamen ut intrares, noti puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uter-
cciiipuli. Non licet ergo diniittere quod sponte pro- que, quarii religiosum saecularis ad se retralierel,
uiisisii: non esl fas requirere quae per le diinisisti. in quo victus est ulerque! 0 seneni infelicein ! o
tn utruinque vestrum prsemoneo, utrique salubrl- avtinculum crudelera ! qui jam decrepitus, statim
ter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem morilurus, nepotis aiiiroam prius interfecilj quem
ne reducas ad sxculum ; quia si reducis, seducis ul peccatorum suorum baberet haeredem , a Christi
quem aposlatare facis. Tu, regularis, ssecularem ne sorle privavit! Sed qui sibi nequam est, cui bonus?
sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, (Eccli. xiv, 5.) Maluil in suis facultatibus habere
cui tle te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris ani- successorem, quam pro iniquitatibus intercesso-
niani pro qua roorluiis suro, crucis mese te consti- rem, . i
tuis inimicuiii. Qui eniiti non colligit mecuui, dU 8. Sed quid ad nie de decanis magislris nostris,
6pergit (Matth. xii, 30); quantq magis quj colle- qui principalum meruerunfin ecclesiis? Ctavem
ctos disp«Tgit? Tu vcro si ei cousentis, a ine dis- scientiae terienl, et primascathedras in convenlibus
sentis; quia qui non est inecum, contra rae possident. Viderint ipsi qualiler subditos judicent,
est (lbid). Quanto magis qui mecum fuit, si me D fugilivos revocenl, revocatos, si ita voluerint,
deserii, coiilraine est?Tu si circumvenisparvuluni iteruni effugenl, dispersos colligant, collectos dis-
qui ad meyenii, seduclor ac sacrilegus jttdicaberis: pergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos
lu vero si quod aedificaveras, ilerum destruis; prae- propler te, nii Fulco, inodtnn nostrae parvitaiis
varicatoreni le constiluis. Ambos vos necesse est excessi; dum tuam dn illis cupio palliare verecuu-
-lieo judicio praesentari, ambos assistere meo tribu- diam, temperare cubjini. Omitlo ergo illos, ne non
tiali: alter de propria praevaricationc, H alter de lam reprehensioni, quam reprehensori jusle indi-
alteriqs seduclione judicabilur; et unde alleti in gnentur; nec lam d %sua correclione cogitent,
iniquitate sua niorieliir, inde tnorieiitis sangtiis de quam mihi de prasumptione calumnientur. Non
manu alterius requirelur (Etech. iu, 18), Hsec et Ecclesix priuvipem, >edptierum scholarem objur-
his sitnilia, ulriusque lesie conscienlia, utriqde, gare suscepi, qui nescial indignari, nonnorilirasci.
Chrisle, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his . Nisi loiie et lu sensu, noii inalilia parvulus, idip-
(65) Solet Bernardus de salute eoruin dubitare, Itnn redierint. Confer jpislolas 107 et 108.. AtFulco
qtn ad rcligionero vocali, Deo vociinti non acquieve- religionem ptofessus eial.
riut; iicdtim qui ingressi, sed non professi, iu siecu-
85 EPISTOLJE. 86,
siim milii calumnieris, el dicas: Imo quid liiihi ei A abuberiate dorous Dei. Cur, inquis? Quia domus*
ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid deliciarum est. Quomodo ignis et aqua simut esse
ego sum monacbus ? Et ad hoc, fateor, quod re- nonpossunt, sic spiriluales et carnates deliciaeiq
spondeani non habeo; nisi quod confisus sum.tura ebdem se non patiuntur. Ubi crapulam ruclantis:
de lua, qttani in le credidi, ingenita mansueiuriine, inter pocula senserit Chrislus, vina sua, dutciora-
tum de Dci charilate, qua etin principio epistolae snper mel el favum, menti propinare non digriatur.
excusasse nie memini. Ejus zelo tantum lui er- Ubi curiosa ciborum diversitas, ubi divilis snpel-
roris miserlus, lantum luae miserisecompassus sttro, leclilis discotor varietas oculos pariler pascit et
qualeuus sripra modum et morem meum de le non vehtrcm , coetestis panis jejunam deserit mentem.
meo me intromiserim. Gravis lapsus luus ac mise- Eia laelare, juvenis, in adolescentia tua , ut decc-
rabilis casus provocavit meul hoc praesiimpserim. denle pariler cum setate temporali lsetilia, succedat
Quein enim coxtaneorum tuorum me vidisti ar- quse te absorbeat selerna trislitia. Sed absit hoc al>
guere ? cui vel brevissimas aliquando litleras di- adolesceritulo nostro, averlat hoc Deus a puero srio.
rexisse ? Non lanieii qubd omnes caet<;rossanclos Quin potius disperdat Dbminus universa labia dolo-
putaveriin , aul nihil in eis lepreliensione dignum Sa eorum qui libi tale conciiium donant, qui dicunt
invenerim. B tibi qttolidie , Euge, euge; et quserunt aniiijahi
9. Cur ergo, inquis, singulariler mc reprehendis, tuam. Hi sunl ctim quibus habitas., quorum' prava
cum el in aliis videas quod jusiius forsilanre- colloquia[al. concilia] adolescenlis boilos mores cor-.
prehendere possis? Adquod egoiPropler singu- rumpunt.
laritem erroris tui, propter immanitatem pec- / 11. Sed quamdiu jam non exis de medio eorum ?
cali iui. Nam elsi 12 pterique alii perdile vivunt, Quid facis in urbe, qui claustruni elegeriis? quid
etsi inordinati et indiscipliiialisunt; nondum tamen libi cura saeculp, qui sacculum spreyeras? Funes.
ordinem aut disciplinamprofessi sunt. Sunt quidem ceciderunt libi in prceclaris , et tu opibus inhias
peccatores, sed non prsevaricalores. Tu vero quan- lerrenis? Si vis habere simul et haec et illa , brevi-
tumlibet modesle et honeste vivas; si caste , si ter libi respondebilur : Memento, fili, quia recepisii
sobrie, si omnino religiose te habeas': Deo tamen bona tn vita tua (Luc. xvi, 25). Recepisti dixit; non,
minus accepla est lua religio, quam deturpat voli Rapuisli: ne eliam de hoc libi fruslra blandiaris ,
praevaricatio. Idcirco , charissime, ne te tuis cose- quod luis contentus , aliena non rapias. Verumla-
taneis compares, a quibus professio te separat; nec men quse sunt illa tua ? Beneficia Ecclesiae? Recte.
respeclu saecularium de tua tibi forle paulo graviori Quia surgis ad vigilias, vadis ad missas, hoiis cho,-
conlinentia blandiaris, cum libi Dominus dital: ^' rum nocturnis diurnisque frequenlas ; bene facis.
Vtinam te calidum aut frigidum invenissem. Hic Sic Ecclesise prsebendam gralis non accipis. Dignunr
ostenditur aperle , quia minus Deo lepidus places , est «t qui altario deservit, deallario vivat. Conceditur
quam si vel quales illi sunl, frigidus esses. lllos ergo libi, ut si bene deservis, de allario vivas; non
ulique Deus palienter exspeclat de frigore quando- autem ut dealiario luxurieris , ut de allario sujer-'
que ad calorem proficere, le vero indignans adver- bias , ut inde compares libi frena aurea , sellas
lit de calore jam in teporem defecisse. Et quia depictas , calcaria deargentata , varia griseaque
tepidura te inveni, incipiam, inquit, te evomereex pellicea a collo et manibus ornatu purpureo diyer-
ore meo (Apoc. in, 15,16). Et merito, quia tu ad sificala. Denique quidquid praeler necessirium vic-
tuum voiuitum redisli, quia tu ejus gratiam evo- tum ac simplicem veslitum de altario retines,
muisti. tuum non esl; rapina est, sacrilegium est. Orabat,
10. Heu! quomodo Christum tara cilo fastidis de quidem sapiens tantnm victui - suo tribui neces-
quoscriptum est: Melet lac tub lingua ' ejut ? (Cant. saria non superflua (Prov. xxx , 8). 13 ^a~
IV, 11.) Miror, quod ad guslum cibi dulcissimi bentes, ait Apostolus, vicriimit veslitum (I Tim. IV,
nausearis; si tamen guslasti quam dulcis est Domi- .-.8); non, Victum etornatum. Et quidam alius
nus. Aut cerle nondum gustasti, et nescis quid sapit sanclus : Si dederit, inquit, mi/ii Dominus panem ad
Cliristus; ideoque non appetis inexperlum : aut si manducandum , et \eslimentum quo operiar (Gen.
gustasti, et dulcenorisapuit, sanum non habes pala- xxviu , 20). Nota -,, quooperiar. Sic crgo et nos
tum. Ipse quippe Dei est sapientia, quae ail: Qui conienli sirous vestimeniis quibus operiarour , non
eomedit me, adliuc esuriel;'et qui bibit me , adhuc quibus lasciviamus ,' non quibus superbiariius ,
titiet (Eccli. xxiv, 29): Sed quomodo potest esurlre non quibus mutierculis vel sintulari, vel placere
vel silire Chrisluni, plenus quotidie siliquis por- studeamus. Sed hoc faciunl, inquis , cum quibus
corum?Nonpoies bibere simul calicem Chrisli, et habito; si non facioquod cseteri, de singularitate
calicem daemoniorum(/ Con x, 20). Calix dserab- notabor. Propterea , inquam , exi de medio eorum.
niorum superbia est, calix daemoriiorumdetraclio et ' ne aut in urbe nolabiliter vivas, aut exemplo pereas
invidia est, calix daemoniorum crapula et ebrietas aliorum.
est; quae cum inipleverint vel mentem vel venlrem 12. Quid agis in urbe , delicale miles? Conimi-
tuiiin, Chrislus in te rion invenil locum. Nonntircris litones tui quos fugiens descruisti , pugiiant et vin-
quod dico. In domoavunculi tui non poles inebriari cuni; ptilsantct intranl; ccelumrapiunt ef regnan.l*
87 S. BERNARBIABBATISCLARJE-VALLENSIS, 88
et in sedeps supcr ambulatorem luiim, indntus pur- , Deinde quosdam ex cauonicis S- Auguttini, a te
puraetbysso, circuis plateas , vicos perambuhs? tutceptot non esse impediendos.
Hiec slint pacis ornamenia , non belli muniinenia, Clericorum quisunt inloco qui dicilurAildicurtis,
An dicis, Paxet non esl paxl (b%eeh.xui, 10.)*Pur- Deo servigntium, sanclp convenlui, magistro S. et
purquonpropulsallibidinero, nonsiiperbiam.nonava- discipulis, pusillus fire* Clarse-Vallensiurofralrura,
r|UainrepeUit;etsiquasunt aliaigpea iujroicijacula, et eorum qualiscumque minister frater BERNARDUS,
non cxstinguit. Denique, quotl magis metuis, febrem in spiritu ambulare, el spirltualiter omnia examina-
lion prqhibet, nortem nonarcet. Ubisunt armabellica? re (67), T
tibi scutum fideiTubj galea sabjlis? ubi patientiaelo- Exljortaiio illa in lilteris veslris lam salubris. tam
ijea? Qnid trepidas? Plures suirt nobiscum, quam compendiosa, majna quidem sciflntiaemira cliari-
siim illis. Sunie arma, resnme yires, dujn adjmc prae- tatis vestrae indicia, mjraniibus nobis et congralu- .
liiiiu dutrat. Adsunt Aqgeli speclatores et protecto- lantibus praefert. Sed quod de laudibus nostris pro
res s adest tpse Dominus adjutor et susceplor, qtti vestra devolione,: quae tamen non probaslis, lam
doceat mantis luas rid praelium, et digitos tuos ad excellentia prsemisislis; etsi ad bumililaiis quoque
bellum (Ptal. cxLiii, 1). Procedamus in adjutoriUm formam (quantqm ex vobis est) non mediocriler in-
fratrum, ne si forle sine nobis pugnent, sinenobis i 1slruere nospotuit, conscientias tamen nostras muliq
yincani, sjne nqbis in^reili^plur; noyissime cum inferius jacentes, quantum iti nobis est, Vehementer
clausa fuerit janua. sero pulsantibus, nobis de iritus exterruit. Quis enim noslrum suam attendens con-
respondeatur: Amen dtco vobis, nesQiqvos (Matlh. yersalionem, lanta 14 ,de se et tara indebita, sine .
?xv, 12). Fac, qnseso, te prius sciri, fac te prius ma|no vel metu.velpericnlo possitaqdire? Dehujus-j
yideri: ne luric iiesciaris ad glqriam, sciaris autcm modi quippe alieno, sen etiam proprio se judicio
ad poenam. §i te Chrislus agnoscit in bellq, reco- cqmnuttere, sectirutn nofi nst. Qui enim judicat nos,
gnoscel |n ccelo- el sicul promisil, manifestabit libi Domirius est (id. iv, 4). Caeteruni de fralribus, de
se ipsum (Joan. xiv, 21); si tamen, et lu pcenitendo quorum salute vestram nimiruni cbaritatem sollici-
el resipisceridotalem te exhibueris, ut cuni fjducia tam esse cognoviinus, |ul securos vos, reddamus;
dicere possis: Tunc cognoscam,sicut et cognituttum. novcritis muliorum iUtislriumviroruni, et, maxime
(I Cor. xiu, 12). His iriterinj admonilibnibus vere- clarissimi viri Willelmi (68) Caialaunensis episcopi,
cunduniadolescenlisaninmm pulsalum esse sufliciat. horlatti et consilio ad rins declinasse, seque a tiobis
Jam enim nostris eliara precibus pro eo diyina pul- suscipimu|tisprecibusac siipplicationibus impetras-
sanda.est pielas; qaaesi ad ictus nostrarum inveclio- ( se : ea yidelicet inten(ione, ut ob teiiorem arctioris
nuiii ejiis raieriieiriyel parum mollilam inyenerit, ' yilae,ab insiilutionibusbeati Augtistiniad observan-
confido de ipsa, qriod citius nos de ipso laetificabit. lias sancti Benedicli Dei adjulorio sjc transeant,
EPISTOLA III (66). ut lamen ab ejus magisterjo, qui unus est omnibus
AIJCANQIIICOS REGULARES DEAipiCURTE. Magis,ter in coeloet in terra (Matlh. xxm, 8), non,
Laudibus tuis se terreri magis, quam dernulceri. discedanl; illanjque prinjam fidem, quam apud vos,
(66) Scripta annp Christi 1120. riuiu clericorum, > qtiod postea Ludovicus Grossqs;
. (67) Hunc tiiulum sic resliiiiinius ex, codice Cor- rex niaguilice consummavit. < Assumplo autem iltb
isli canpnici regulares, non ad episcopaiumCatalauuensem, >antio scilicet 1115p
"' ' sint
Jieiensi.' Quinam
iit habet Albericus in Cfironico, < veuerahilis Gil-
liqitet. anno 1121, riiiiniis ejus dicipulus primus abbasibi factus est. »
(68) Hic dictus de Campellis, morttius
Bernardi in piiinis amicus, in ejus Vita landatus non ls ipse est Guillelmus,_qui sanclum Bernardiuri
semel. Ante episeopamin, abdicalo docendi muneie, abbalero coriseeravit, libro primo Yitae, cap. 7 ;
ReeesseratadinjjnasleriumSancti-VictorisParisiense, eumque lam impense coluit, ut cum Sanclus iu
Hildcberliis, Cenoinannensis tttnc episcopus, ei de gravem infirmitatem incjdisset, ejus curant suscepe-
hoc facio graftilaliir epislola prirna, qiiae sincliiulo ril; ibid. ubi ploradeeq. Diemfeliciter ciarisit, non
inedilis, in codice Sancti-Tauripi Ehroicensis in- quidem aiino 1119.ut iT:Ultivoluul, ejus ordinalio-
scripta est < ad VVillelmumdc Campellis. > Conon 0 iiem ad annura 1112 referenies; sed anno 1121, ut
cardinaliset legatus inMaiiriniacense prope Slaropas scribit idem qtii supra Albericus, cui suffragantur
coenobiuniaccessit anno 1120, < habens sectiin velut vetera monumeiila EcclesiseCatalaunensis et Acta
auxiliatorem niagnum Willelmiim Catalaunensem episcoporum ejusdem Ecclcsiaeapud Caroluin Rapi-
episcopum, qui sublimes scliolas,>id esl theologicas, neum. De eo Roberins de Hovederi. Annaliuin parlo
« rexerat; et tunc ?elnm'Dei hibens,' super oranes , prima, ad annum 1121, ita scribii : < Willebnus de
episcopos loliiisGalliaedivinarum Scripturamscieiiiia Campellis,Catalatiriensjsepiscoptts,oclo diebus ante
fulgebat : > ex Chronico Mauriiiiacensl.Unrie re- obituro suiim, suscepto habitu mbiiachico > (nempe
ilarguas eos qui ejus obiliihiadlepOiiiiiu irino 1119. ciiriiiiiieclo niorti proxiinus riecumberet, pro more
Hug^oMetetlus in epislola 4. liinocenlium, occa- illoruin lemporum)' < vita decessit deciuio quiulq
sione Abaelardi, qui Guilfeltni discipulus,ct atlyer- Kalendas Februarii. > Qita in re variat Necrologium'
sarius fuerat : < Morliio, > inqiill, tAiiselino Lau- Corbofiense.in qiio leste Joanne Picardo sic legitur:
tlunerisi et Gnillelmo Calaiaunensi, ig^nisverbi D,i <Octayo kaleqdas februarias anniversariuro Vitlelnii
iri lerra defecit. >De lioc Giiilleltno ita anoiiyiuus Catalaiineiisis episcopietiioslri canonici. >SepulluS
auclor apu,d Ghesnium, in notis ad Abaeliirijiiiii: eslaptid (iaram-Vallem, leste Rapinen, in sacelloa
« Eoileni tempore, > inquit, « magisler VVillchnus se exstrucio. Caelerunt citnj hsec epistola eo adhuo
de Canipejlis,,nui fuerat archidiaconus Parisierisis, vivenie scripta sii, sub alinuni 1121 reponenda est.
vir adinbdtimlAleratus et religiosus, assumeris ba- Varia Guilletini de Campellistbeologicascripta lau-
liiluni canoriici regularis, cum aliquibtis discipulis dantur in Panchryjis codice rnanuscriptoCheminiqs
ej(.lr.aurbeni Parisius, in loco tibi erat capella quae- nensi; Mofalium-epitome in Clara?.-Valleiisi.
dam S. Victoris mariyiis, coepit sedificarcmonaste- !
89 EPISTOL^E. 90
imo quam primum in Baptismo promisertint, ,ton A sive frucluose, sive fruslra ,'iu'o lateri adhaereret.,.
irritam faciant, sed salvam integramqtie custodiant. Qriaula quae me movent adversum te, frustra nescio
Talibus itaque laliter susceptis, absit ut sincerita- an fructuose, jacerem lihi in faciem; non solum
tem vestram, aut in suscipiendo lacsam,aul in reli- vcrbis, setl et vultu el oculis. Tuis deinde
provoluius
nendOJaedendamesse credamus : duni lamen illos, vestigiis, lenerem pedes; amplecterergenua; lotus-
si forte infra annum probalionis, qui regulariler que a collo pendens, illud roihi dulcissimum
15
conslitulus est, ccepta deserere, et ad vos redire caput deoscularer, quod sub uno mecum proposiio,
velle contigeril invilos non detineamus. Alioqiiiri, snavi jugo Christi jaih phiribus anriis attritum est.
sanctissimi fralres, vestra non. referi, ut spirilum Flerem quoque, quantum valerem, rogarem el.obse-
lihertatisqui iri eisest,analhemale inconsullb fruslra crarera per Dominum Jesum, quatenus parceres,
impedire nitamini: nisi forle (qtiod Deus avertat) primo qttidem ejus cruci, qua utique redemit. quos
quae vestra, non quseJesu Chrisli sunt, quaerere stu- tu quantum in le est, perimis; collegit qttos
deatis. lu dispergis. Porimis, inquam, et dispergis, siye
EPISTOLA IV (69). ,
qiios tecum ducis, sive quos hic descris : quibus uli-
ADARNOLDUH (70) ABBATEM MOBJMUM». etsi diversum, non dispar lamen utrjsque inetui-
que
Arnjtdttm abbatem, temerereliclo monaslerioperegri- rous
nantem, ad monasterii curam revocat, fratrum periculum. Deinde etiam parceres et nobis
tcandala et gregis pericula exponens. amicis tuis : quibus licet immerilis, noiinis: flelum
J)omno abbati ARNOLDO, frafcr BERNARDUS de Cla- el Iacrymas reliquisti. 0 si boc milii licuisset, flexis-
ra-Valle, spiriluni cotnpunclionis et cottsilii. sem forsilan affeclione, quem rautne non possuro :
1. Primo-scire te volo, domnum Cistexciensem, pectusque illud ferreiim, qnod riec Chrisli timore iu
necdtimquando tuiis nunlitis ad nos venit, de Flan- hac re duntaxat cedere acqtiiescit, fralcrna forto
dria, quo paulo ante per nos transierat, reroeasse; pielas emollisset. Sed heu! et hanc nobis copiam '
.
cl ob hoc nee lilteras accepisse, quas ei jussisli substraxisti. ..
praesentari, et adhuc esse tantae a te praesumplae 2. 0 magria hostri Ordinis columna! Palienter
novitatis ignarum. Felix interim, cui tam tristes quaeso,audi amicum vel absentem, tuae penilus dis-
rumores, vel ad lenipus liceat ignorare. Deinde cessionis impatieniero, luo riiedullitus ct.labori, et
quod.de lui, de.sperandonos, revocalione inlerdicis, . periculo conipaticntem. 0, inquam, niagna noslri
nequod quasi inconcusse apudie fixum est, fruslra Ordinis colutnna! non roeluis le ruente magnani
tibi lilteras dirigendo dissiiadere conarer : in boc riioxproculilubio ruinain secuiuram? At egb, inqities,
tibi obedire fortasse quidcrn pro ratione non debui; P non ruo: sc.ioquod facio; bonam conscienliant ha-
revera autem prse dolore, faleor, non pomi: cum beo. Esto : credirous" libi de te. Sed nunquid de
'
elsi pro cerlo scirem, ubi te opportune invenissem, nobis, qui jain et gravia tuo ex discessU gementcs
ipse potius venissem, quam has misissem, eflectu- sustinemus scandala et graviora paveules exspecia-
rus fortasse per me ipsum, quod nullis litteris pos- miis pericula ? An et tu quoque non ignoras isia.
sum. Rides forSitan meam hujusniodi tanquam cas- . sed dlssimulas? Qria ralione ergo multorum faciendo
sam fiduciam, utpoie propriae pertinaciae conscius : ruinam, te ruere rion prsesumis,: qui in hoc videti-
ad qu.ini utiqne fteclendam, nuliam vim, nullam cetpositus eras, ut non quod tibi est utile, sed rija-
precetn, niillam speras praevalere, industriam. At gis quod aliis; necqusetua, sed quae-JesuChristj
vero ego de illius potenlia non riifBdens qni dixil: sunt, quaerere dcbeas ? Quomodo, inquam, securus,
pmnia tunt possibilia credenti (Marc. ix, 22): abis, qui gregi tibi cotnmisso omnem de se securi-
firicnter ustirpans et mihi illairi senicntiani, Om- tatem in perpetuum aufers? Quis occurret Jupisin-
nia potsum in eo qui me eonfortat ( Pltilipp. IV,13): cursantibus? quis consolabilur in tribulationibus?
qnamvis in magna parle lapidei cordis tui obslina- quis providebit in tentatioriibus? quis denique leoni
lionem et ipse non ignorem, ntinam nunc tamen , resistet rugienti, et quserenli quem devoret? Pate-
(69) Scripta cirea annnm H27. D 4,5), qiiibus alias addit (epistolam 6), ad Brunonem
(70) Hic palria Colbniensis, gcnere nobilis, Fri- nobilem Coloniensem, qrii postea Friderico successit,
derici luric praesulis Coloniensis germaniis, magnse ut eos curaret revocari. Sed frustra : nam Arnoldtis
spei juvenis, a Slephano Cislercii abbate. primns " diem clausit extremum in Belgio, anno 1126, lertio
jirae.liciturMorimnndo(haccestquarta Cislercii.ftlia), nonas Januarii.. Quo audito, Bernardus ex capitult
liindaio ,anno 1115 iii dioecesiLingonensi. Cni-cnm generalis indicto errantes alios denuo prosecutus
riecennin praefnissel, tribus monasteriis excilatis, est, scripla Adanio epislola (nempe episjola 7), ex-
neinpe Bella-Valle Bisnnlinensi, Crisia-Alba Lingn- coromunicationem inlenlans nisi resipiscerent. QtiOd
nensi, et Veteri CaropoCoIoniensi, deraitm ssecnla- quidem feliciter oblinuit, eumqne Adamum scripio-
ritmi vicinoriiminfeslaiibnc lurb.iliis, etqiibrumriam res esse vttlgo siispicanlur, qui primus monaslerio
<:suis innbedientia, tit testalur Bernardus, epistola Eberbacensi dioecesis Herbipolensis In Franconia
141,atl Huiribertuin,niouasterium deseruil, noiinullis praelatussit annoll27,.quique expeditionem sacrani
iiionacbis secum abdnctis, inter quos qiialuor prae- praedicaverit apud principes Gennanos, nt refert
cipiti, Adamus, Everardus, Henricus, Coiiradusque, Ollo Frisingensis, de Gestis Friderici imperatoris,
CIIIIIinlerim Siephanus Cisierciensis in Flandria pro libro l, cap. 40, denique in sanctitalis exislimalione
iiegotiisOrdinis sui rielinerelur, qubd qtridem conli- diem ullinmm clauseril., Plura de islis videapud
gisse affirnial Manriquez ad annum 1125. Interiin Manriquez. Annaliiini lomis I el II, praecipiie ad,
Bernardtis fngitivos revocare nililrir lilleris ad Ar- annos 1115,1125,1127.
iiolduin Adaniuniqtie seorsiui datis (scilicct cpistolis
91 S. BERNARDlABBATISCLARiE-VALLENSIS 92
bunl sine dubio morsibus malignantium, qui dcvo- Vsierio. luac conversionis initin dcdieasii; secundo
i.iui pleliem Chrisli sicut escam panis, lleu! quid apud Fusniacura (72), noslrsc te qtialiciimque pro-
f eiem novellaeplanlaliones Cbrisli, quae permanus videntiaccotntnenriasl ; lertio in Morimundo stabili-
iuas consilaefuerant diversis in locis, el locis hor- lalem tuam firmasti; quarto mecttm rursus inito
loris, et vaslse soliiudinis? Quis circumfodiet? qriis consilio, suggeslselibi ab abbate Arnoldo peregri-
intpingtiabil fiino? quls sepem circiimdabil? quis suc- nationi, imo vagationij,ingenue abrenuntiasti; ipsius
crescenies sollicitus eril rescindere surculos? Aut quoque tibi consortiuin, si non ipse licile posset
flaiile prolecto teiitationuin Vento, lcnerriniae adhuc, ahire.illicitnmjudicasli? Quidenim? Licitene, dices,
licti facile eradicahuntur: aut iuler frulela cerlc illum recedere, qtil ct sibi commissis lacryniabile
siinul exorienlia, cum non eril qui purget, suffocatse scandaliim reliquit, nec commissoris licentiam ex-
ntillum aflerent frucluin. spectavit?
3. Quae cuiu ita sint, judica tu quale hoc tuum 2. Sed quorsum, inquies, tendunt hsec, quae sic
bonum erit, aut si vel esse poterit bonuin cuni tan - retractare voluisti? Ut te manifcstse levitaiis ar-
tis malis. Qiiantumlibel dignos faclurum te fritctus guam, ul Est el Non esse apud le evidenter osten-
poenilentiaeconfldas, npnne.hujusceinodi spinis ne- dam : sicque errorem tuum jam tandem agnoscens
eesse erit sttffocari? Norine deriique si recle offers, **et erubescens, vel sero discas ab aposlolo, non
et non recle dividis, peccas? (Gen. iv, 7, sec. LXX.) omni spirilui credere (Joan. iv, I); discas a Salo-<
Quid enim? Rectene forte dividere esse dices, soli mone mullos quidetn amicos, unuin aiitein habere
airimsetitae consulcre;"el filios ttios quos orphaiios consiliarium de mille (Eccli. Vi, 6); discas Praecur-
relinquis, consilio paterno destituere? 0 miseroo et soris Domini exemplo, non solum mollibus nbn ve-
miserabiles', et eo miserabiftores, qno v.ivo se con- stiri, sed nec in rooduro vento agitatse arundinis
spiciunt orbari palre! Quanquam dubiiare teqnoqtie (Matth. xi, 9, 8) circumferri omni venlo dbctrinae;
oportnerit, an vel tibi recte consutas, in eo videlicel, discas ex Evangelio Idomum tuam supra. petram-
quod absquc consilio fralrum et coabbalum luoruni, fundare (Matth. yn, 24); discas et cum disciptilis
absque patris et magistri lui liceniia, rem lam no- serpenlis non oblivisci prudentiam cum simplicilaio
vatn praesumis. Illud etiam multos permaxime roo- columbsc(Matth. x, 16): et tam ex his, quam-ex
vet,. quod puerns imbecilles et delicatos juvenes aliis a.ique aliis Scripturaruin leslimoniis banc col-
lecum ducis. Alioquin si boni et robusli sunl, deso- ligas summam, quanluro libi videlicet usque modo
lalae domui fuerant necessarii : si delicati (ut dixi) milleforinis ille seducior illusit, qui curo in le boni
cl imbecilles, durae ac laboriosseperegrinatiotii non r>initium non valuit praepedire, invidil perseverantiae :
ernnl idonei. Sed et regendis animabus eortim ne- hoc nimirum suaeposse sufficerehialitiaejudicans, si
quaquam te ultra eredimus velle praeesse: quippe hanc posset auferre libi, qtiam solam virtuium no-
ctijus cognoviinus esse propositum, pastoralent ab- verat coronari. Obsecro te per viscera misericordise
jicere sarcinam dunlaxat tuorum, et soli deinceps Cbristi, ul nullaieinjs abeas, aut vel non priusquam
vivere libi. Valde enim incongruum esset, ut alibi ad nosloco quidem opportuno veniasMoqui,si quotl
praesumpluose nbn vocatus resumeres, quod atibi - forle lanlis nialis, quaejam nobis ex vcstra disc.es-
prolubitus inconsulie relinquis. Sed jam ne omnia sione, aut veiiisse senlimus, aul vcnlura meluimus,
scienti multa superfluo ingcraro ; in fine et in fide queat remedium invenjri. Vale. ..
lihi polliceor, si opporiunitatem loqucndi tecum mihi VI (73).
EPISTJOLA
dederis, dalurum 16 me operam, quatenus idipsttm ADBRUNOSEM C0L0N1ENSEU.
quod inordiuate et periculose aggressus es, licite el Monachot quotdam as)batis Morimundi tagabundot
ob hoc sectire peragas. Vale. opera Brunonit reduci cupit ad monasterium. .
Domino BRUNONI virp illustri (74), ct dilecto suo,
V
EPISTOLA (71).
frater BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salu-
AD ADAHMONACHUM.
et si quid potest peccaloris oratio.
Dehorlatitr, ne Arnoldo abbati Morimundi aihmreal, D tem,
nec ie peregrinalionis, aut potiut vagationit ejut 1. Ex quo dudum Remis noslri invicem utrique

tocium.prmbeat. gratam cepimus noiiliam, non pulo vos noslrae pe-
1. Tua niihi saiis comperla humililas, et instan- nilus fttisse parvitatis Oblitum. El ob boc non tiinidc
lis periculi necessitas praebel mibi fiduciam conve- tanquam ad extraneum, sed fideniissime scribo ad
niendi te acrius, el arguendi liberius. 0 insensate! vos qusecumqiie volo, ut ad notum et familiarem
qnis te fascinavit tam cito recedereab illo saluber- nostrum. Arnoldus abbas Morimundensis, in grave
rirno consilio, in quo dudum libi pariier et mihi, tntius nostri Ordinis scandaluni, suum nuper mo-
Deo sblo tesle, conventnm est? Cogiia, insipiens, hasterium salis inordiriale deseruit: quippe qui nec
vias tuas, et converte pedes luos in testimonia Do- coabbatum suorum in} lam scrnpuloso faclo exspe-
mini. Non recordaris, quod primo in Majori-Mona- ctavil consilium; nec ipsius, cui prsecipuam deliebat

(71) Scripta anno Christi 1125. (73) Scripta anno Christi 1125.
(72) De Majori-Monaslerio prope. Turonos lege (74) Is postea Colonicnsis archiepiscopus, ad
cpisinlaiH397; de Fusniaco, dioccesisLauduiiensis, queiu cpislol* 8, 9. i
«pistoliim 72.
»3 EPISTOL.iE. 94
stibjectionem, abbalis 17 scilicel Cislercicnsis, li- A et inira pitim peclus iuum procul dubio submurmu-
ccntiara vel asseusum : sed cum esset homo sub rans illud : Quit tcandalisatur, et ego non uror?
polestale, habens ct ipse sub se mililes, poteslatts (II Cor. n, 29.) Siquidem benigna est, pacem riili-
iinpatiens superioris, alienum quidem jugtim a pro- git, congaudet unilati. Sola quippe est qtise illam
pria cervice superbus abjecit, suuni auiem super- generat, colligal, solidat, el conservat ubicunque
biorin subjectos retinuit. Siquidem de magna miil- servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo
litudine monachorum, iquos circuicns niare el. ari- vobis hac tam hpnbrabili niatre tinitalis et pacis,
dam inaniter congrcgaral, nOn Christo, sed sibi; quo pacto, quseso, vestruro quodcunque sacrificium
paucis admoduro, hisque siiriplicioribUsac remissio- Deo fore acceptum praesumilis, cum absqtie illa nec
ribus reliclis desolatis, meliores quosque et per- mariyrium quidem aliquid esse pulet Apostolus?
fecliorcs sui socios erroris assiimpsil. Inier qnos, (/ Cor. xni, 5.) Anl qua ratione vobis forte infen-
tres quorum nos maxime ablalione lurbavit; atistis sam non esse. confiditis [al. creditis], cujus castis
cst etiam seducere, et secum ducere statuit; Evrar- visceribus, cujus charis pignoribus tam inhumane
dum videlicet fralrem nostrum [al., vestrum], et agendo non pepercistis nec parcilis, scindentes uni-
Adam quem bene noslis, nobileroque illum puerum tatem, rumpenles vincultini pacis? Ponendum est
Conradum, quem et pridem non sine scandalo liiie- ergo iiiunus quodcumque offerre paralis, et prius
rat de Colonia. Quos lamen, si operaro dare volue- habenli adversum vos, non fratri, sed fratrum mul-
rilis, vestra confidimus posse revocari iiidustria. tiludini reconciliandum. Ecce nimirum universa;
2. Nam de ipsius Arnoldi revocalione, quia jam fraternitatis unitas adversiim veslram paucitaletn,
jn pluribus ejUs inflexibilis animi obstinalionem quodam veluli vestri discessus gladio sauciala con-
probavimus, incassum laborare vos nolumus. Au- querhur, lg quasi quseplangens miserabiliter di-
diviinus atilein Evrardum el Adam, el norinullns cal: Filit matrismempugnaverunt contra me (Cantic.
ejusdem consorlii alios fralres, ih vestris adhuc i, 5). El merito : qui eriim rion est cum illa, corilra
partibus demorari. Quod si verum est, oporlet vos illam est. Putas sine gemitu tam justum filiaegemi-
cos per, vos interitn, si dignamini, convenire, lum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa
flectere precibus, ratione convincere, et columbi- noslris lacrymis jungens suas, ait dc vobis : Filiot
nam eorum siroplicilatem prudentia inslruere ser- enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me (Isai.
pcritina; rie putenl obedienliam inobedienli adhae- i, 2). Cliarilas ipse Deus est. Pax nostra Chrislus,
rere, ne licite sequi se pbsse confidant vagantem qui fecil utraque unum (Ephcs. n, 14). In trinilate
itliciie, ne seducautur deserere professum Ordinem r. unitas maxime cominendaiur. Cui ergo charilas,
prepter inordinatum hominem; cum ipsutn quoque pax et unitas irala cognoscilur, quid habet iu regno
augelum de coelo, si aliud eis evangelizaverit, dubi- ChristieiDei?
fare non oporteal apostolica auctoritate anathema 2. Sed forsitan dicis : Abbas noster abduxit nos,
dicere (Galqt. i, 8) (75) : et ab ipso doceantur Apo- el secum ire praecepil; num inobedierites esse de-
slolo, se ab omni,fraire inquiele' ambulante debeie buimtis? Scis quidem, nisi forle oblitus sis, quid
siibtrahere (// Thest. iu, 6). Qui vos quoque do- qriadam die, commrinicalo mecum jam conspirali
ceal, non siiperbe sapere, nec sperare iri incerto scandali consilio, ac diligenler inutua collalione dis-
riivitiarum (/ Tim. vi, 17), tfonec omnibus abre- cusso, inler nos convenerit. In qno si permansisses,
nuuiiantein, probalum sibi Christus vindicel disci- el de te illud non incongrue diceretur: Beatut virqui
puluin. Valele. uon abiit in concilio impiorum (Ptat. 1,1). Sed esto.
Debttistisobedirefilii patri.magistrutnsequidiscipuli.
EPISTOLA VII (76). Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo li-
AD ADAMHONACHUM (77). et docere quod voluerit: sed quandiu vixit.
Adamumul ad mohaslerium vel nunc tandem abbale buerit,
mortuo redeat, horlatur : ostendit, in tali cdusa Nunc vero niorluo illo, quem vet audire doctoreui,
nullum fuisseobedientimvinculnm. Derriumrespon- D vel sequiducemcogimini, quo adhuc lam grave scan-
det, cur aliorum Ordinum religiosos recipiat. dalumemendarecttnciemini?Quis jam probibet, non
1. Si maneres in charitate, quam in te olim aut dico me, sed Deum nostrum per os Jeremiae benigne
uovimiis aul putavimus, charilalis profecto damna vos revocantem audire? Ait enim: flunquid qui ceci-
sentires, quae utique sunt sc.vdala pusillorum. Nec dit, non returgel? aut qui aversus ett non revertetur?
enira charitas charitalem offemteret aut contemne- (Jerem. viu, 4.) An et ille rooriens interdixit, nevel
rct, cum sentirel offensatn. Nam se ipsam non po- post casum tentetis resurgere, post aversionein mu-
lesi uegare, nec enim in se divisa est. Novit potius tire audeatis de reversione? Itane eliam defuncio
in se divisa conjiingere : conjuncta dividere nescit. necesse est vos obedire, et obedire contra charila-
Proinde, ul dixi, si maneret in te, non sileret, non tero, obedire in vesirse ipsorum salutispericuluro?
quiesceret, non dissimularet, gemens et sesluans, Sed arbitror quod nequaquam firmius seu lenacius
(75) Ita in scriptis omnibus, et recle ad sensum (77) In codicc regio inscribilur, De, ditcretione
Aposloli, iptum angelum dicere anatliema, id est
' re- obedienlim. H:ec epistola scripta fuit post iiioiieiu
probalitni. Arnoldi abbaiis, qttx in Belgio contigit anno 1126.
(76) Scripla aijno Cltristi 1126.
95 S, BERNARDIABBATISCLARJE-VALLENSIS flQ
dices esse vinculum abbatum ad subditos, qtiam iA praecipivel perfici possunl, nec maie probiberi vet
cnnjugum ad se ipsos. quorum quippe Deus copu- noii fieri. Adversus liujusmodi non est iex. Nulliiis
lain, ct non hoino, iuviolabili ligavit sacramento, tfuippe probibitio valet ohviare pneceptis : nttllius.
loqtietite Salvatore : QUodDeutcohjunxit, homonon jtissio praejudicare prohibilis. Sunt deinde ineriia,
separet (Matth. xix, 6). Aposlolo aiilem assereiile, qusequidem per se nec bona esse noscuntur, nec
soluiam esse nitilierem.a lege viri mortuo illo (Rom. < • mala : possunt tamen indiiiercnier el bene p.ariter
vn, 2); tu le abbalis existiroas defuicii lege leneri, . et male vel prohiberi, yel juberi, sed male nullale-
ethoc contra legein qusc sanctior esl, legem vide- nus in his t>subdilis obediri, Ex his sunt, ul exem-.
licet chariiatis? pli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quae-
5. El haecdixi, non quod putem vos vej vivenii in que talia. Sciendum vero quia media qujedain in,
hoc paruisse debere.aut veldicendamesseoberiienliain- purorum plerumque bonorum seu malorum trans-
sic paruisse. Alioquingeneralisde htijtismodiillasen- eunt -ralionem. Nam conjugiumcuro et fieri liceat,
leniiaest: Declinantetautem in obligationesadducet et non fieri, factum jam solvi non licel. Quod ergo
Dominus cumoperanlibutiniquitatem(Psal. csxiv.5). anle nuptias ntediUm esse liquebal, in jam conju-
At ne forle quis abbitliimetiam in malo oberiientiamah gatis puri boni vim oblinet. Item propiia possidere,
hocmaledicloliberamesse conlendal, audi alibi aper» '" sseculari quidem homjini medium esl, quoniam et
titis : Filiut nonportabit iniquitalempatrit, elpater non possidere licet : monacho vero quia possidere
non portabit iniquilatem filii (Ezech. xvin, 20). Ex non licet, purum malum est.
bis ergo liquido apparel, mala imperaiilibus non 5. Videsne jam, fraler, vestrum factum cui poiis-
esse parendiim, praeserlim dum pravis obtemperans simum merobro divisionisconvenial? Si puris aptan-
iinperiis, in qiio liominiviileris obediens, Deoplane, dum bonis, prbbabile est: si puris inalis depuiiin-
qui omne qubd perperam agilur intertlixit, iuobe- driro, vituperabile est: sin vero collocandum intcr
tlicntein te exhibes. Valde atitem perverstim esl media; via quidem excusari forsitan polest propter
proliteri te obedientem, in quo nosceris superiorcm obcdienliam, mora vero penitus non potesl, <]ua;
propter inferiorem, id esl divinam propler hunia- non fit per obedientiaiji. Nam morluo jam abbati, si
nam, solvere obedienliam. Quid enim? quod.jubet quid ante jussil quod non debuit, ncquaquam esse
homo, proliibel Deus; el ego audiaiu hominera sur- parendum, superior patefecit disputatio. Et si res
dus Deo? Non sicAposloli. Claniaut quippe dicen» per se -jam salis elucescat, lamen. propter quosdatn
tes : Meliut esi obedire Deo, quam hominibus.(Aet. qui quaerunl occasionein, ubi raiio non suppeditai,
v, 29). Hinc Dominusin,Evangelio Pharisaeosincre- „. clarum faciatri breviter, etita clariim ul omnis du-
pans : Quareelvos, inquil, transgrediminimandalum bielatis umbra dispareat; qubd nec pururo, nec ine-
Dei proptgrirudiiiones vestras? (Matth: xv, 3.)El per dium bonuni, sed plane purum fuerit malum sio
Isaiam : Sine causa autem, ait, colunt me, mandata obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et
ei doctrinat Itominum lenenies (Itai. xxix, 13). Et quidem taceb de morttio, qui suum el soluin jain
ilem ad Proioplasiuin : Pro eo quod obedisti voci judicem habct Deum, et Vere nunc suo doniiuo aut
uxoris tum plut quam mem, maledieta terra in opere stat aut cadit: ne forle indignans, et merilo indi-
tuq (Gen. ni, 17). Igitur facere malum, quolibet gnaiis dicat Deos : Tulerunt omnes a me jmlicium.
ciiara julieuie, constat, non esse obedientiam, sed Taincn ad correctiohem viventium, nonquidcm
potius inobedientiam. quod gessit, sed quod jttssil discutio; utrum vitlc-
4, Sane hoc adverlendum, quod quaedam sunt licet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in
pura bona : qitaedam pura mala, el in bis nullam scandalummultorum eifuerit obsequendum.Eiprx-
deberi honiinibus obedienliam : quoniam nec illa nhiiendura, quod si qui siropliciter, nihilque suspi-
oniilienda suiit, etinm cum prohibentur; nec ista, cantes raali, riiale Jicct proficiscentem seculi sunt,
vel cuin jubentur, commiltenda. Porro inler hsec putanies eum episcopi Lingonensis el abbatis Cis-
stiiil media qusedam, quaepro modo, loco, tempore 'D lerciensis (nam utrique debiior erat) liceniia profi-
yel nersona, el triala posgunt esse, et bona : et in cisci (quod utique nonnuJlos de illo comitatu sic
liis Jex posila est 19 obedientiac, tariquam in ligno credidisse incredibile non est); nosira hrec illos nou
scientiac boni et mali, quod erat in inedio paradisi. tangit reprehensio, dummodo ubi compererinl, sine
Iu his profeclo fas noncst nostrum serisumsenten- mora regrediantur.
tiaeprsescribere niagistrorum : in his omriino pracla- 6. Igilur adversus illos lanluni, imo pro illis ser-
lorum nec jussio, nec probibitio contemnenda. Vi- ino esl nobis, qui scienles et prudentes miserunt
deamus nc forle lale fnerit quod argnimus in vobis; manus iu ignem, qui-conscii praesumplionis secuii
et ob hoc forsilan argui lion debueril. Quod evi- sunt praesumpioreni; non audientes Aposiolumpro-
deniius elucebit, si praemissaedivisionis exempla hibentem et denuntianlem, ui se ab omni fratre
snbjecero. Fides, spes, charitas, et csetera hujus- auibulanleinordinale sublraherenl (UThess.m, fi);
modi, pura sunt bona : quaequia male non, possunt contemnentes el ipsius Dorninivocem dicenlis : Qui
vel jiiben vel teheri, berie Jion possunt ycl prohiberi non colligil mccum, dispergit (Maitlt. xn, 50). Vos,
vel.non terieri. Pura inala stiiit furliim, saciilcgiuin, fratres, yos4 inquam, aperle et specialiter nolat
adiilteriiuii, el fcseteratalin, quacutique ncc vcl bcne illtnl apttd Jeremiam, qiiod cum dptore quidem rc-
97 EPiSTOUB. 9»
miniscor, opprobriiim . Hmc est, inquit, gens qum A 8.' Qtiomorio ergo vel abbatis jussio/ vel Papae
non audivit vocemDei sui (Jerem. vu, 28). Dei enim permissio licilum facere valriit, qtiod purum ( sicut
proprie voxesl isla, hoslem suuiii proprio designan- irrefulabiliter probatum esl) iiialuin fuit : cum su-
tis ex oflicio, et lanquam digito dcmonslraniis, ut periiis nihiloniinuS allegaluin sit, ea qtiae biijiisce-
simplices ab ejus impio deierreal consectatu : Qui modi suni, id es.t pura inala, ul nuiiquari) jusi#
non esl, iuquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc jiiberi, sic iicc licite possel fieri? Videsqttam inanis
te jain meciim rion esse intelligas, si sequeris dis- excttsatiode huuiana oberiieniia, ubi in Denni con-
persorcni. Deo ergo clamanle, 20 0"' non edtligit vincilttr facta trarisgressio? Nec limenluin inihi
tnecum, dtspergit; sequi vosoporluit dispersorero? arbilror, qttod ad illud Domini responstim tle sibi
Deo, inquam, vos invitante ad colligendiiin, homini nuntiato scandalo Pbarisaeoruro refugias, ut qiionio-
polius ad dispergendumobsequidebebatis?Magistros doille nihili pendehal dicens, Sinite illos, cwci SUHI,
conlemnebat, subdilos exponebat, socios cotuurha- et duces cmcorum(Malth. xV,14);ila et nostra vol.is
bal; et vos videntes ftirein currebatis cum eo! Si- scaridala non esse limenda exisliroes. Vides iiempe
lere de nioriuo slatueram : sed compnlsus sum, fa- quam nil simile babeat in hac pariepiOportio. Naiii
leor, aliquantiiluro prselergredi, duni non poluit si compares personas, illic Pharissei superbi, hic
improbari obeditio, si non reproba monslrarelur et pauperesChristi scandalizantur: si causas,hiclevitas
jnssio. Porro jussio et aclio horoinis cuin diversa ilii veritas in causa esse digiiosciiur. Ritrstis, qurid
non fuerint, iriipossibilevisum esliinam sine altera eisuperiits propositum esl, vos nou soJum divin;s
tel approbari, vel respui. Liquel tainen hujuscemodi huinana, sed et rbmmuriibus privala prselulisse im-
jussioni non fuisse obiemperandum, Deo qiiippe peria, hoe solum ad probationeni sulliciai, quod
imperante contraria. llerh majorum institutis, mi- vestrae illi et noviiaii insolilae, et insolenti praesuni-
norum non esse praeponenda, aui comminiibus pri- ptioni, noii taniuin nostri Ordinis universilas, sed
•vata non praejudicareiinperia qttis dubilal? Nariiex eiiam omnium monasterioruiii et consuetudo,- et
Regula sancti Benedicti (Jerem: LXXI)hoc habe- inslitulio reclamare videlur.
ntus. 9. Quodet vos qnoque non iihmerifo limentes, riee
7. Possem quidem abbatem Cisterciensein ad me- salisdepropfiacausaconlideriies,rembrsas acremor-
diuin deducere t qui utique superior illo quantum dentescoiiscientiasaposlolica conati estisdelinire li-
paler filio,quantuni magisier discipulo, qiianium de- centia. Ofrivolumsatis remedium!qiiodtionestaliud,
niqtieabbas commissosibi mbnacho, ineiilo seavp- nisi more Proloplasioruin cauteriatis conscieniiis
bispropter ipsurnqtierilurfuisseconteniplum. Ppssem r 21 texereperizoroafa,videlicetadveIanienluiu, nori
etepiscopum, cujusnihilominus quia noii fuitexspec- ad medicainenlum. AposloJicam,inquiuiit, iiceutiain
talusconsensus, inexcusabilisestel contemptus, cuin quaesivimus.impelravimus.UtiaiBrion licenlianiquae-
adipsoset deipsisDominusdicat: Quivot spernil,me sissetis, sed consiliutn ; id esi, non utlicercl, sed aiV
tpernit ( Luc. x, 1.6). Sed quoniain hispossel ambo- liceret.Unde taroeri qnaerebatislicenliam? Ut liceiel
Ims oppont el antcponi Roinaiii ponlificis lanquain quod non licebat ? Facere ilaque volebatis quod non
graviurauctoritas; cujusqtiippevosaitinlpraemunlios lieebat. Sed quod non licebal iiialum erai. Malaigitur
ftiisselicentia(quaeetipsa ticenlia suoqttidem locoerit erat intcniio, quseiri iualuin tendebal. Nisiforte tale
disculienda (Ihfra, n. 9)~; talis potius proferalur , lioc fuissetlicalur, quod absque Jiceriliaquidem ndiili-
ciijns oinnino fas non sil auctoriiati conlradicere. ceret, lieerelaulerosicuuilieeniiafieret.Veruinidjain
Certe siiininus ille Ponlifcx qui pcr saiiguineinpro- superrus invincibili exclusrira est ralione. Nec eniiu
primn solus et seniel introivit in saiicta, acleriia Deusubi ait, Nolileeontemnereunumexiitputittitqui
redempiioue invenla (Hebr.ix, 12) terrilica vbce inme n-eduttj; addiditeliam.Nisi cuiniicenlia.aiit di-
deinjnliat in'Evangclio, ne quis unuiii de pusillis eens:Qui scandalixaveritunftindepusiltismeis(Matth.
ejiisaudeatscandalizare(Jfa»//i.xviii,6).Vobisauiem xxni, 10, 6), el csctera , deleriiiiiiavit subjiingens,.
iiiiHisdoitetur scandaluro, si non ullra processit ma- jj Sine lieenlia. Ceiislal igitur ubi verilas, et verilas
luin. Facilis sequetur venia culpam, exqua grave Aecessariitin causa noir est, riec licite scaiidaluiu
damnum non oritur. Nunc vero quod dubium non quodlibet possea quolihet cotumitli nec juste prae-
est, pluribus scandalizatis,- quis aperle non videat cipi, nec iunoxie conseritiri. Hujus lanien patraiidi
qttam inliuinaiie hunianam jussionein divinae prae- njali qiiaerendam putastis esse licentiam. Seti ad)
tulerilis ? Quod quidem audere, quis nisi anieiis quid? An tit quanio liceiithis, lanto sectirius ; et
dicere aurieai boriutn esse aul bonum fieii posse, quo securius, eo et pericukisiiis pecearetis? Mir* .
qiiani*libct riignitatis lioiniiie prsecipienle? Quod cautcla,. et stupenda providenlih I Malum quodjain
aiiiein nec bonuni.est, nec bene fieri potest, purum corde conccperant, opere tameif cauii fuerriril lioir
procul dubio maluin esl. Unde conseqtienter adver- iiriplere nisi eum lieentia. Conceperunl doloreni, seil
liiur, qttod ilcr veslrum in muiiorum usurpaium JIOIIpepcrerunl iniquitatem, donee iniipio Papa con-
scaudaluin, ac per liocet' conlra Dei niandalum , ceptuipraebuissetassensuni.Qubluero?quove saltein
iiou puruin bonuiii aut medium, sed purum omniiio coinpeiidio roali? Nunquid ideo aut nialuin etse
fuerit nialuin : quoniam quidem ehAirum boiiuin desiit, aut vel iiiinoraiiim esi, quia Papa concessit?
semper bonum est, C mediuro benejQri potesl. Quis vero tnaluin esseriegei.assensumprajberemalo?
99 S. BERNARDI ABBATISCLAft^-VALLENSIS 100
Quotl lamen suromumfeeisse Ponlificcm nequaquara tAclainor, ei vehemens, qui corpora de sepulcris ,
«redideriin, nisi aut circumventum mcndacio, aut antmas ab^ inferis , excitavit. Terram ccelosque
importiinitate victum. Quando etenim aliter bujus- luba ilia convocavil in ui)iim, quippe quae in terra
cemodi vobis licenliam indulgeret, seminandi vide- et quae in ccelissuni, pacificans. In oinnem terram
licet scandala, scliismata suscilandi, amicos contri- exivit sonus ille, et vcslraro non valuit rumpere
standi, fralrum conlurbandi pacern , et confundendi surdiiatem ? Vbx nempe illa in virtitle: vox illa ia
unitalem, propriuiiique insuper contemnendi episco- magnificenlia. Et quid clamat ? Exsurgat Deut,
pum ? Et bcsc qtia necessitate , necesse non hibeo et dittipentur inimici ejut (Psal. xvn, 2): et
dicere, cum rei exilns satis indicet. Profeclos nerape iterum : Disperge illqt in virlute tua et ditpone
plangimus, profectuni non cernimus. eos protector meus Dpmiue (Psal. LVIII,12j. San-
10. Ilis ergo talibus et taro g-ravibusmalis dare guis Christi est, frater Adaim, sangttis Christi
assensum , exhibere obsequium, impendere adjuto- est qui pro piis congregatis adversus impios disper-
riiiin , tu mihi obcdientiani nominas 7 modesliam sores qtiasi tuba exaltat vocem suam. Minatur
ntinctipas , appellas inansueludinem ? Tii, inqnam, auiem se dispersores dispergcre, qui pro dispersis
conaris pessiina vilia virtutum palliare nominibus? colligendis effusus est> Et si ejus vocero tu non
An te ptitas ltoc sine injuria facere Domini virtutiim, B audis , aifdil eam de cujus laiere nianavit. Qubmo-
qnod virtulibus facis injuriam ? Vanissimam prac- do namque proprium non andil, quiAbel sanguinem
sumptionem, turpissimam levitatem, crudclissiniam audiehatl ? (Gen.iv, 10.)
dissensionero, ubedienliae,medeslise, niansuetudinis 12. Sed quid ad mej inquis? Ille videril eui mihi
iiojninibiis velas, et velalis sordibns sacra illa voca- contradicere fasnonerat. Npn.est discipulus super
bula maculas. Hanc cgO nunquara seinuler obedien- magislrum. Docendus, non docturtis, ejus Ialeri
tiam : laleni mihi nunquam libeal modesliam, vel adhaerebam.Sequi debui, non prseire prafcepturem
potius roolestiam, ilnilari: hujuscemodi uianstielutlo audilor. 0 istorum lemporum Paule simplex, si ta-
semper loirge Dat a nie. Talis siquidein obedientia men et ijle alterum se libi exbibuisset Antonium, ut
omni esl conteinplu delerior: lalis quoque roodestia quidquid vel leviter de labiis ejus procederet, ne-
ullra omnem modum extendiiur. Ultra dicain, an ccsse non haberes discutere, sed sine cunctaiione ad
citra ? Scdnerius forsilan et utroque compeienlius omnia nihil haesitans qbedires? 0 monachum obe-
dixerim, extra. Qualis denique illa est mansuetudo, dientissimum, cui ex quibtislibet scnioruni verbulis
quae ipsq cliain audilu oinnium aures exasperat 7 ne unum quidem iotaprselervolei! Non atlendit quala
Volo tamen eam ipsam ul et mihi modo exhibeas. _ sit quod praecipiltir, hoc solo coinentus quia pr.ccipi-
Cura tam patiens sis , ut a quolibet eliam quo non tur, hoc solo conlenlus quia pisceipitur (78). El hrec
licet, perlrahi non conlendas; liceat et me.obsecro, est obedienlia sine mora. Si ila oporlet, sine causa
paulo nunc confidentius agere lecum, Alioquin niale legitur in Ecclesia : Ontnia probate, quod bonumest
mulium mertii de te, si (quod nemini soles) soli tenete (Thess. v, 21). Siila oporiel, deleamusjani de
iriihi inilignandum pulayeris. libro Evangelii, Ettole prudentet tkut serpeirtes,suf-
11. Igitur tuaro convenio conscientiam. Volens, ficiente quippe quod sequitur, et simplices ticttt co-
an invitus profectus es ? Sed si ex voluntate, jam lumbm (Matth. x,"16). Nec dico a subditis mandaia
non ex. obedieniia. Si auiem invitus, suspectum ' pnepositorum esse dijudicanda, tibi nil juberi depre-
videris habuisse imperium, cui obsequi gravabaris. henditur divinis conlrarium instilutis : sed siecessa-
Ubi vero suspicio, ibi discussio necessaria. Vcrum riam assero et prudeiifiairi,qua adverlatur si quid
tu til Uiaepatientise dares vel caperesexperimentum; adversatur; el libertalem, qua ct ingenue contemna-
niliil disculiens, trahi te passus es, non solum praeter tur. Caelerumiste, Nihil, iriqmt, habeo interrogare :
volunlaiem tuam, sed efconlra conscicniiain. 0 pa- viderit ille quid jusseril. Dic, qtiicsq, si dato in
tientiaomni digna impalientia! JJon possum, fateor, manus gladio, suum te armari jussisset in jugulum,
rioriirasci huic contentiosissiinsepalienlise. Videbas D acquievisses? aut si se luo voluisset impulsiiin ignein
dispergentem , et sequebaris : scandala dictantem vel in aquam prsccipiterodari, obteinperasses? Nonric
audiebas, et obsequebaris. Vera palienlia est, pati etiam ab his rion prohibere cum possis, in crinien
vel agere contra quod libeat: sed non prxter quod tibi repuliiruTliomicidii?Ageergo, vide ne forte suli
liceal. 22 Mirum vero quod hominem audiebas fur- praetextu obedientise in Iquiripiam ei gravitis inser-
tive susurranlem, Deum non audiebas aperie recla- Vieris. Non ignoras certe quis dixeril (nam mihi
roantem, tali quasi ccelilus cmisso tonilru : \m illi hinc forlasse non crederes) expedirescandala facien-
per quemscandaium venit! (Matili. xvui, 7.) Non lan- libus demergi potius in profiindum niaris (Matth..
lum aulent Dominus, sed et sanguis ipsius clamore xvin, 6). Cur hoc dixit] nisi quia significare volpit
nihilorainiis, veheinenti, surdis licet, terribiliter ir« lam gravia illos in poslcrum manere tormenia, ui eis
rugiebat. Clamor ejus, ejtts effusio. EITusus quippe comparata mors temporalis, nec poeiialis esse videa-
pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in uiitim, tttr, sed commoda? Quid ergo eum scandala facere
jusie fremebat in dispersores. Odil nimirum disper- juvisti? jtivisti enim sequcndo illuiu, obsequendoilii.
snres, qui non novit nisi cotligcre. Magtuts ejns Nonne utilius, juxta praeniissamVcrilalis seiitenliaui,
(7S) Alias decsl Itoc..,.' prmc. i
101 EPISTOLJE. 102
molam asinariain collc ejns suspenderes, ct sic eiiini A yirlus qnae semper militat veritati, adversns veri-
«lemcrgeres in profiindmn raaris? Quid ergo? T,ui talem accingitur.Felicem ego dixerim fratris Henrici
ille obedienlissitnusdiscipultis,illum patrem elprae- inobedieniiam, cui cito resipiscenli ab errore, ct
replorem luum, qiiem ne punclo qnidem temporiK, , revertenli ex itinere, lalein conligil non cxperiri
vel transverso, ut riicitur, pedis, n le, quandin vixil,, obedicnliam. Quam poiiorem nunc et duleioreni su;e
passus.es elongari, ila ut in foveain qiioqtte postt . htijusmodi inobedienlise ca»pit, jamjamqiie ricgustat
cum.non quidem caecis, sed apertis more Ralaam,, fruclum, boriam haberis conscieiitiaiii, quod c;elcris
ocnlis cadere non Cunclalussis : lune, inquam, illmni collegis suis fraterna corda gravi scandalo concu-
tuo ila be?ndum putasli obsequin, ni.morle illi gra- licniibus, ipse inler fralres in p.roposito et Ordine
Viorem exhibueris obedienliaro?Revera nttnc expej' suo sine qtterela conversetur? Ctijus ego, si oplio
'
tior, quara vera sil illa sentenlia : Inimici hominis,, detur, .pigram poljus elegerim inobedientiain cum
domesticiiltius (Michmmvn, 6). Sic itaqtte sentiens, ipsitis conscicntia, qiiani liorum studiosam obedien-,
sic conscius ipse tibi, nonne, si sapis, gemis; et. tiam cum scandalo. iEstimo enitn, quia roelius agit
'
si non desipis, trcmis? Quippe cujus obedientia noni isle sic inobedicns abbati, sed non charilati, scr-
23 meo, sed Veritaiis judicio, pejor invenla csl ' « vando uniialem in vinculo pacis; quam illi qui il*
bomicidio. obtempcrant homini uni, Ul unnin pneferant unitaii.
15. Sihaecnon ignoras, quomodo npn trepidas?' Fidenter el haec addidei iin, expedirc magis cuililiet
quod si trepidas, quomodo non emendafe feslinas?'. sola unius hominis periclitari obedienlia, qitan»
Alioqiiiti qualem liinc ad illud Iribnnal terrificumi reliquis omnibus pielatis bonis, et ' volis -propria*
conscienliam porlas, ubi judex teste non indigel, ubii. professionis.
verilas discutil inlentiones, ubi inquisilio culparnmi 15. Siquidem, ut caelera taceam, duo prxcipuar
periingii ad abdila cnrdis, ubi Jenique secrelissiinosi nobis in monasterio conversanlibus observanda tra-
recessus menlium divinns illc investigat intuiius, eir duntur; subjcclio abbati, el stabilitas in loco : cl
ad subilum illum Solis justilia? fulgorem, animarum ita observanda, quod neutruin praepediat allerum,
expansi siiitis, cuncla sive bona^ sive mala evomunt nec alterutrum sibi praejuriicent. Ul, verbi grali»,-
quaccelabanl?lbi, frater Adam, facienles el conseu- sic lc stabilem in loco exhilieas, ut abbali subjicr
tientes pari pcenapunientur. lbi fures et socii furum non contcinnas : sic obedias subjeclus abbati, tit
siniilem sunt excepturi senlenliani. lbi par subibunt siabiliiaiem non amillas. Poiro, si deleslaris in loeo
judiciumefqui lactant, etqui lactanlur peccalores. licet perseverantem, qui abbali forte sttbdi conteinnit
Perge igitur jam dicere, Quid ad me? ille videfit. -.«' iinperiis; miraris si reprohendimus obedientiam,
Tange picem, el dic : Non sum inqiiinattts ab ea. quae vobis vestrum desercndi locuin vel causa exsii-
Absconde ignem in sinuluo, et tejaclato non aduri. lil, vi1occasio? prseserlim ctini in profcssione regu-
Pone denique portionem luam cum adulteris, nihil- lari sic promillaliir. slabililas, ul de subjcctlowe
qne lua inleresse putatn. Non ita Isaias : redarguit abbati exhibcnda nulla penittts nientio Jiat.
enim se ipsuro, non solutn quia ipse immundus, sed 16. Sed quseris forsitan, inquiens mihi : Qui I
et qiKidsocius sit imroundorum : Quia, inquiens, vir. ergo 24 lu de stabilitale tua facis, quam apnd Ci-
pottvtus labfis ego tum, el in ntedio populi immunda slerciuro firmasli; et nunc alibi habitas? Ad quod
labia habintit egqItabito.Redarguit autem se dixerim, respondeo : Ego quidem Cisterciensis mohaclius
non quia cum malis habilaret, sed quia mala non ibidem professus, ab abbate meo ubi nunc liabito
redarguerit. Sic namqne ait: Vm mihi quiatacui! missus suni, sed missus in pace, roissus sine sean-
(Ita. vi, 5.) Quando vero ipse inalum facere ac- dalo, sine discprdia, missus juxta consuelutlinem et
quiesceret, qnod se in aliis non redarguisse redar- cummunem insiitutionem. Quandiu crgo in eadem
gi.iil? Quid enim etiam David? nonne alicni conta- qua missus sum, pace et concordia.persevero, quan-
gione peccaii se senseral inquinari. posse, cum diu in unilate sto, cominiiiiibusprivata non praefero,
diceret, Cum hominibus operantibut iniquitatem, D l quielus et subditus in quo positus sum permaneo,
el non communicabocum electiseorum?(Psal.CXL,4.) secura dico conscienlia, quod proniisi, lirmiler le-
denique et orat dicens, Ab occultis meit munda me,... neo. Quomodo enim stabililatis praevaricor votiim,
Domine, et ab alienit purce servoluo (Psal. xvm, 13, qui, unaniinitalis nnn rumpo vinculuin, pacis firma-
14). Uudeetiam malorum, qtiorum noluit participare menlnm r.on desero? Ei ,si corpus absentavil obe-
nialum, sluduil declinare consorlium. Ail eteniin.: dientia, sed spirittun scmper ibidetn praesenlein
Non tedicum concilio vanitalit, el.cum iniqua geren- . tenet concors devotio, elin nullo dissimilis conver-
libut nqn intrqibo. Huic versiculo concinit el subse- , satio. Qtia die auiein; (quod quidetn Deus ayertat) .
quens : Odivi, inquit, ecclesiam malignanlium,.el. aliis incipiain vivere legibus, aliis moribus conver-
cum impiis lion tedebo (Ptal. xxv, 4, 5). Audi deni- sari, diversis diservire observanliis, adinvenire nova,
que et Sapientis consilium : Ft7i mi, ait, si U lacla- czlrancas usurpare coiistietiidincs:•transgressor pro-
verint peccatores,ne acquiescaseis (Prov. i, 10)." lessionis, promissam slabililateiri jain non nle lenere
14. Tu ergo adversus hxc alque alia in huuc . confitlo.Dico ergo abbali per oinnia obtemperaiiriiiin,
mqdum innumera veritalis leslimonia, ptttasti cui- setl salva professione. Verutn lu professus secundum
piamjjbeiiiendum?0 odiosa pcr.versilas! 0be:lieiil'3i P.egulam snncii Benedicti, ubi promisisli obedicu-
i0S S. BEilNAhDl ABBATISCt.AR^E-VALLENSIS| 104
si obedieris .\ '
tiara, promisisli et stabititatem. Quod 25 persblvere ; Deo qui ubiqtie est, iibiciimqutt
quidem, stabilis autem non fueris; dum offendisin poterunt; reddaut; et solius rtiptae stabililatis dain-
uiio, factus es bmnium feus : si oinnium; et ipsius na relitpjorum regulariutn praeceptoriiminlegra Ob-
obedienliae. servalione coiiipensent. Si cui displlcei hbc,' et
17. Vides ilaquepbndus tiiseobedentise?Quothodo raiirmurat adversus hominem quaereniem saliitern
neinpe slabilitatis transgfeSsionem,sufiicit eicusare, sriam; respondebit pro eo salutis Auctdr: Nonhc
qtiae necsibi quidem valel patrocinari? Idem nolum oculus tuut nequam ett, quia ille bohttt? (Matllt:
est solemniler ac regulariter profileri quemque in xx, 15.) 0 qttisquis es qui saluti invides alientc.
praesentia abbatis. In prsesenlia ergo tantum; non parcito Vel inae.An nescis qtiod intidia diaboli iii-
eiiam ad nutum ipsius fit cujtisqiieprofessio. Testis travit mort in orbent tebtitrum(Sap. n, 24). Attendc
proinde adhibelur abbas, noii dictator professionis; ilaque tibi. Si enim tihi invidia, ibi mors ; profecto'
'
adjutor, non fraudator ailiinpletionis; viridex; non non potest simul el invidere, el viverb. Quid mole-
aucior prsevaricationis. Quid igitur? Ponam in stus es fralri tuo, quouiam salagit qiieinadmoduii)
manu abbatis quod absque rilla exceptione coram quae processerunt de labiis suis, non faclat iiriia ?
Deo et sanctis ejus propria manu el ore firmavi, au- Si qUscrat bomo, ubi [el quomodo persolvat quod
diens ex Regula (Reg. S. Benedicii, cap. 58); si B pollicilus est Dco; quid lu perdis? ForlassU si ali-
quando aliter fecero, a Deo me esse damnandum, quanlsepecuniaetu eura debilorem teneres, circnire
quem irrideo? Si abbas metis, aut eliam angeltis de cogeres mare et aridam, doncc usque ad novisVi-
coslo conlraria jusseril, libere recusabo hujusnibdi mum quadrantein debitum redderel universum.
obedienliam, quae me transgressorem voti proprii, Qilid igitur meruit de te Deus tuns, qnoniam non vis
et pejerare faciat iionicn Deiniei. Scio enim me juxta ut ct ipse a suo quod smim esl, dehilore recipiai?
Scripturae verilatem ex ore meo Velconderonandum lino mii invidens, duos libi reddis infensos: dtim et
(Ltic. xi, 22), vel juslificandum; et qUiaot quod men- doininuni servi obsequio, et domirii gratia servura
litur, occidilunimam (Sap. l, 11); et quod Deo vera- fraudare conaris. Tu quare illinn potins non iiniia-
ciler canilur, Perdet omnesqui'loquunlurmendaciuin ris, et ipse videlicet persolvendo quod dehes? Pti-
(Psal. v, 7); et quia unusquisqueonut suum portabil tasne et liium uon requiretur debilum? An potius
(Galat. \i, 5), et ttiius/juis<;tiepro se rationem reddet proplcf hoc magis irrilas impie Deum, quia dieis iri
(Rom. xiv, 12). Alioquinqua fronte psallam nienlien» corde luo, Non reqUJrel?
in cbnspectu Dei et angelorum illnd de Psalmo: 19. Quid inquis? omncs ergo dainnas qui siiriililer
Reddam tibi vota mea, qum distinxerunt labia meaf non laciunt ? Non: sed aiidi quid el de ipsis Sen-
(Ptal. LXV,13t 14.) Viderit deniqUe abbas meusj C tiain ; et noli fruslra calumniari. Quid me vis bdio-
quid Sibi faciendum putel de eo qtiod ex Regula ad siim facere multis millibus sanctorum, qui siitj iio-
ipsum specialiter dirigitur, t Ut praesenlemregulam stra professione noii noslro conversanles tiiore , .
in omnibusconservet: > et item, quod universaliler tanien aut Sancte vivunt, aul beaie defuncli sunt?
praecipitur, et nemo excipitur, < Utoihnes > scilicet Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem niillia
« per omnia magislraiu scquantur regulam; nec ab virorinn, qui iion curvaverunl genua sua ante B.ial
ea temere devielur a quoquam (Reg. S. Beneditti, (III Reg. xtx). Andi ergo [al. aitsculta ergo], seron-
capp. 64, 5); > Ego sicipsUin sequi decrevi semper le; ralumnialor, auSculla. Dixi rur de aliis mona-
et ubique magistrum, ul nequaquam a Regulae, steriis ad riostra venienles, recipieudos censueriin.
quam tes.te tpSo juravi el statui custodire, deviem Nunquid non venientes daninavi ? Extuso illos, rio»
tringisterio. . istos accuso. Soli sunl invidi, quos excusare nec
18. Occurramus breviter quseslioni,quae a latere volti, nec Valeo.Qoibus exceplis, si qnis caeieroruin
iiobls surgere posse videtuf, et sic jam nirais longam ad Regtilaecupiat iransire puriiatem, sed propter scan*
liniamus epistolam. Videor nempe contraria loqui dalum non audeal, ant certe eliam ob certam corpo-
rei quani facio. Quserietenlm a me potest, si hos U ris infirmitatem; puto qiila non peccat, dum lamen
damrib, qui abbalis Sui non solum consensui sed et in suo studeal loco sobrii, et jitste, el pie conversa-
jussu suum monaslerium deseruerunt, quo paclo ri. Nam si qua ex more mohasterii miiius forle di-
illos el recipiam, et retineam, qui de aliis monaste- slricle, qnam Regula cbnsliliiisse videlur, obsefvare
riis, fracto stabilitalis voto, et corilemplbsenioriim compellitur; exeusahit hoc forsitan aut illa cbaritas,
imperio, ad nostrum Ordinein veniunl. Ad quod qua conctalur migrare ad niclius proptcr scanda-
quidem brevis respqnsio, sed periculosa. Vereor lum, jnxta iliud, Charitat operit multitudinempecca-
nanique displicere quibusdam quod dicturus suin. torum (I Petr. iv, 8); aut illa huniililas, qua pro-
Caelerum niibi magis verenduni puto, ne lacendo priae conscius infirmilalis se repulat imperfectum :
vcrilaiem, illum versiculum non veraciler cantem : siqiiideinet de ipsa scriplum est: Deut humilibutdal
Jutlitiam tuam nonabscondiin corde meo; veritatem gratiam (Jac. iv, 6). {
tuumet salutare luum dixi (Ptal. xxxix, 11). Hac 20. Miilia quideni libi, charissime, loculus sum,
ergo illos raiione suscipimus,quqniam non putamus cuin mullis opus non habeas ; quippe cui sit et in-
esse malum, si vola labioruro suoruin, quac in locis geniinn velox nd inlet)|gendum quod dicilur, et
suis poiuerunl qtiidem piomillere, sed nequaquam volunlas ngilis ad cHgeiHitlinquod utiliter suadetur,
105 EPISTOL..E. 10S
sed Jicet specialiter quidem ad te, non tamen tam A Si autem prius le diligere didicisses, et me
' diligi.
forsitan scires aniare.
ruulta propler te scribenda putavi. Haec ilaque,
qtiibus Deus providit fore necessaria. Te autero, ut 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi graliam,
mcum jam olim familiarissimum, paucis et cum et multiplicet misericordiam , et sit ad restituendam
omni fiducia moneo; ne jam diulius animas deside- innocentiam eflic-acior velox clementia quarii diu-
ranlium le, in luse quidem animae horrenilum peri- lurna pcenitentia? Bealtis siquidem, cui iion iropu-
culum, lui exspectalione suspendas. En tua toruro- tabit Dominus peccattim (Psal. xxxi, 2). Nam quis
•que (ni failor) qui tecum sunt, et mors, et vila in -accusabil adverstis electum Dei ? Si Deus justificai,
manu tua esl. Arbitramur enim quidquid feceris lu qtiis est qui condemnet? Hoc saiulis cbmpendium
aut volueris, illos esse facluros. Alioquin aperle sanclus ille latro consecutus est: «310eodemquc die
deuunlia illis, quia juxta omnitim abbatum noslro- simnl et confessus lalrOcinia, et inlroduclus in glo-
Tum non coniemnendam scntenliam, quae merito riam , brevi qtiodam contentus ponte crucis ad
processii in vos: Qui redierinl, vivent; qtii renue- t.ransigendum [al. transeundum] de regione dissimi-
rint, lnorienlnr. liludinis in terram viveniium, et de lulo fsecisin pa-
rariisum voluptatis (Luc. xxui, 40 43). Hoc siibitum
26 EPISTOLA Mll.
-ADBRUNOKEM COLONIENSEM ELECTUM (79). B pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cura
Bernnrdus a Brunone consntlus de acceptando epi- repente ubi superabundaverant delicta, abundare
tcopalu Coloniensi, ita respondet, ut suspensum coepit el gralia. Absque multo poenitenliae labore
eum teneal, imo lerreat molelanti muneris, monens dimissa sunt ei peccala multa, quoniam dilexit mul-
per oraliones consulere Deum. lam (Luc. vn, 57-50) ; et in brevi meruit charitatis
1, Quseris a ine consiliurn, vir illuslris Bruno, accipere lalitttdinem, quse, ut scriptum est, cooperit
-an volentibus le proroovere ad episcopatum acquie- multitudinem peccatorum (1Petr.t\). Hocet illeparaly-
scere debeas. Quis hoc morlalium definire praesu- ticus in Evangelio duplex atque celerriraum poten-
mal? Deus forsitan-vocat: quis audeat dissuadere,? tissimae bonitatis persensil beneftcium, prius iueule
Forte non vocat : quis appropinquarc consulal? quam carne curatus.
Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis.scire i 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccato-
possit, excepto Spiritu qui scrulatiir etiaro atia Dei, rum , et alind de ipsis sceleribus ad infulas mox
vel si cui forle revelaveril ipse? Magis. quoque du- provehi digniialuin. Video tamen Malthaeum dcte-
bium reddit consilium iila in lilteris tuis humilis, Jonio ad aposlolatus cuimen assuniptum (Maltlt. IX,
sed lerribilis confessio, qua vitam tuani lam gravi- 2-9); sed hoc me rursum conturbat, quod non prius
ter, ei, ul crcdo, non nisi veraciler accusas.. Nec'' C audierit cum caeteris coapostolis suis, ltein orbem
cniin negandum est, hujusccmodi vilam esse indi- universum, prmdicate Evangelium omni creaturm
gnam tain sacri dignilale ininislerii. S.ed rursum (Marc. xvi, 15) ; quam egerit peenilentiam, multo
non immeriio e regione tiuies (naro et nos idipsum tempore ac labore sequendo DominuriJ quocunque
inetuimtis) si ob maltim-conscieiilise de commisso iret, permanens cum eo in tentaiionibus suis. Sed
scienlia; lalento non facis lucrum: nisi quod.alio et si 27 occurral de Ambrosio, quod de tribunalibus
forie negotiandi genere, etsi minus copiose, iiiiims ad sacerdotium raptus fuerit (THEODOEET, Bist. lib.
lameii periculose fructificare valeres. Horreo, fa- iv, cap. 6), non me vaide confortat, ciim a puero
"leor , sic enim tibi, ul mihi toqui debeo qtiod sentio; roundam in roundo duxefil vitam, et sic eliam fuga
horreo, inqnam, considerans, unde, quo vocaris : etlatebris multisque dissimulaiionum ^modis decli -
praesertim ctim nullunr intercurrerit pceniteniise nare conattts sit. Si de Saulo quoque factus repente
iempus, per quod utcunque hujusceriiodi periculo- Paulus, repente vas electionis, vepente Doclor gen-
sissimus iransitJjs fiat. Et quidem reclus ordo requi- tium in exempltim adducilur: hoc exempll evacuat
rit ut prius propriain, deinde alienas curare sludeas simililudinem, quod itle ideo misericordiam conse-
conscientias." Primus qttippe pietatis gradus esl, ' ctittis sit, quia igrioraris ipso teste peccavit, inanens
<!e quo scriptum est: Miserere animm. lum placens in incredulitate (/ Tim. i, 15). Qtianquara si tale
Deo (Ecdi. xxx, 24). Ex lioc aulcni ad niiserandum. quidpiam quandoquc bene et mililer factum fuisse
proximum recio jam tramite charilas ordinata pro- agnoscilur, de quo dici veraciler possit, Bmc eW
cedit; quippe quem ad sui quisque mcnsuram ania- mutalio dexterm Excelsi (Psal. LXXVI,11), rion tam
re praecipitur. Quod si in bunc niodum quo.te bac- exemplum, quaro miraculum afferri debeat.
tenus ipse amasli, et tibi commitlendos amalurus 4. Haec iiileriro a me ad idqtiod qusefitis, sus-
es, inalo ego quidem libi non commitii, quam sic pensive responsa sufficiant. Neque, eiiim possum,

(79) Scripla anno Clirisli 1131. Bruno n, lilius , ex minutioue decessit. Haecex Chroiiographo Saxo-
Eugellierli Altenae comilis, consecratiis annol!32 a . nico inedilo. Porro Brunonis sepulcrum uii et Ra-
Giiillclinocardinali episcopo Praenestino, Friderico niilfi d^cis- Rogerius Scilireprinceps paulo post effre-
sublinem anni 1131 moruio successit iu sedem Co- git, eicauiavera eorum educta per forum traxit, ac
loniensem. Anno 1136 cum Lolhario imperatore in tleinuiri plus quam barbara crudelilate. dilaceravit.
Jlaliam profectus, iri pervigilio Pentecostes anni "virieBaronium ad hunc aniJtim; Ollonem Frisingen-
iusequenlis ex minutione saiigtiinisexslinclus,Barri sein, Chronici libro 17, capp. 21, 25; Sigonium, De
in Apnlia sepultus est, in ecclesia R.Nfcolai;Httgone Itegno ltal. libro"2, et Chroriographum Saxonicuiu
decano ipsi suffecto, qui et ipse anno proximo itidem incdiluin.
PATROL. CLXXXU. 4
• 187 S. BERMRPI ABBATIS CLARJE-VALLENSIS 108
, uride certus non sum, cerlam proferre senlenliam. i i xn, 47): timeat qui cognovit liiieraturam. Timeat
Sic contingere debet quserenti rem ubi non sit ser- nobilis, quia judex braniuro non esl acceplor per-
mo a propheta. Consiliuro a sapiente quserendum sonarum. lste profecto necessarii limoris funiculus
cst. Nunquid enim.de luto Iimpidum quidpiam hau- triplex difficile rumpilur. Durusne videor, quia non
rire polestis ? Unum tamen esl quod amico absque blandior, quod metujn incutio, qnod amico cupic
pcriculo.et nequaquani sinefructu impendere possu- inilium sapientiae? Sic mihi conlingal seniper beare
mus, nostrse videlicet pro hac re orationis ad Deum amicos, id est, terrendo salubrher, non adutando
qualecunque suffragium. Deo ergo retiriquentes sui, faltaciler. Ad illud me provocat qni dicit : Beatus
qttod ignoramus, secretum cqnsilii, ipsum supplici homo qui semper est pavidus (Prov. xxvm, 14). Ab
. devotione et devola supplicatione preeariiur, ut in hoc revocat qtu ait: Popule meus, qui le beatificant.
vo.bis et de vobis operetur, quod et se deceat, el in errorem inducuht (Isai. m, 12).
vobis expediat. Habelis autem doiriinum Norbertum, 28 EljlSTOLA X (82).,
(80) quem melius praesentem prsesens de talibus *D EHMDEM.
interrogare polestis.. Nam tanto vir'ille in divinis Brunonem ad juslum corripiendi xelum excital.
aperiendis mysleriis nobis promplior, quanto et Deo Horrendum punirenefas, etsi duplici rationein-
propior esse cognoscitur. - cumbat vobis, lum videlicet
pro debito oflicii, lum
EPISTOLA IX (81). quia et aposlolica iiijungil auctoritas ; puto lamen
ADEUMDEM JAHARCHIEPISCOPUM COLONIENSEM. quod non supervacuain re laniaetiam amicicommo-
Srunonem recent creatumarchiepiscopum Coloniensem nitio accedil. Hoc aulem est quodamicumetpalrem
ad limorem inducit.
cupimus esse admonilum, ul haec ipsa uliia quae
Dignalionis vestrae suscepi scripta devolus,-et. ait facienda esl, eo quoque relo qtto facienda est, fiat:
injuncta sollicilus fui; et si profui, vos probabilis. qualeiius non solum IpraesCnsfacimis mulclum esse
Sed de hoc salis. Porro in eadem charitale audeo videatur, sed eliam a simili temerilale auaiens om-
quiE sequunlur. Si cunctos qui vocantur ad minisle- nis hialignitas coropescatur.
rium, conslateligi el ad regnum; profecto securus XI.
esl Coloniensis archiepiscopus. Quod si etiam et EljlSTOLA
AOGOIGONEM PBIOREM; (83), ET I.iTERCS tHXTU.X
Saulem inregno, et judam in sacerdotio legitur MAJORIS REL1GI0SQS.
. elegisse non alius quam ipse Deus; et rion potest De verw et sincerm charilatis iege, signis,effectis,
rsoIvi Scriptura quae hoc asserit: timeat neccsse est gradibus, perfecliqne Pairim reservata, multa p'e
disterit.
, et Goloniensis archiepiscopus. Si vero (quod verum C
,«sl) et illa senleijlia hodie quoque viget, quia non Inler palres reverendissimis [al. reverenlissimis],
inultos, nobiles, non multos polentes, non multos etinter aroicos cbarissimis, GUIGONI pricri Cartu-
, sapienles elegit Deus (ICor.i, 26), nunqitid non sierisi, caeterisque snnctis qui cum eo sunt, frater
. triplicem qubque habet limendi causam Coloniensis BERNARDDS de Clara-Valle, salutem aetcruam.
arcltiepiscopus? Curemus ergo in alto posili, non 1. Sanctilatis" vestrse litteras lam lsetus accepi,
altum sapere, sed timere, sed hurailib|us consenlire. quam avidus et olini desideraveram. Legi eas, et
Principem, inquit, lecqnstituerunt:esto inillislan- quas volyebam in ore lilteras, scinlillas sentiebam
quam unus ex illis (Eccli. xxxn, 1) : et iterum: in pectore: quibus el concatuil eor meum inira nie,
Quanio major es, tanlo Ifumilia te in omnibus (Eccl. tauquam exitlo igne; quemDominus misit in terram
lii, 20). Sapiens est qui boc consulit, quippe haud (Luc. xn, 49). 0 quantus in illis meditalionihus
secus sentiens ab ipsa Sapientia quse ait: Qui major exardescit ignis, e quibtis hujusmodi evolant scin-
. est vestrum, fiat sicul minor (Luc. xxn, 26). Alioquin tillae!Veslra illa succbnsa et succeridenssalutatio sic
judicium durura his qui prsesunt (Sap. vi, 6): timeat mihi, ul verum fatcar, accepla fuit, et est, quasi
. potcsias. Servus quoque sciens voluntatem domini non ab bomine, sed certissime ab illo qtti manriat
sui, et non faciens digns, vapulabit multis(/.uc. D salules Jacob, bescendere videretur. Non me sane
i
(80)' Praemonstraterisis Ordinis fundatorem. Vide quibus velut scinlillis ab ejus ore prodeunlibus ac-
«Jeeo episiolam 59. cendebar, el oinniuin penehumanaruro rerum obli-
(81) Scripta anno Chrisli 1132. visci cogebar. > Vir erat insignis modestia-, uli suis
(82) Scripta anno Chrisli 1132. se ipse coloribus dejpinxit in quadam epislnla ari
(85) Scripta circa annum 1125. Guigo, cogno- - Petrum Ctuniacensem: < Petimus, > inquit, <pereani
menlo deCastro, riatione Gallus, palria Delphinas, qna in nos indignos vesira fervent viscera dilectio-
• natiyitats Valentinensis, Cartusiae majoris a B. Bru- neni, ul quandojioslrae exiguitali vestra scribere
lione qujntus prior- generalis, Stalutorum primus dignalur serenilas, ita de propria cogitelis aedifica-
scriptor, Bernardo charissrmus, ut constal tum ex tione, ut infirmitatcm noslram periculosa non inllc-
Iiac epislola, tuni ex libro tertio Viise S. Bernardi, tis elatione. Eiilludjprae omnihus ei snper oninia
' cap. 1. Pelro Venerabili infra, in £p"istoIa 388, dici- qusesumus, et delixis in terrarii genibus obsecrainus,
ttir < singularis suo lempore et praeciarissirotis reli- ne vilitatem nostram Patris nomine dignam ulterius
gionis flos. > ldein in libri 6 epist. iO, ad Basilium, OiSlimetis.Satis et siiper satis est, si fraler, si anii-
Guigonis iri Cartusiae inajoris regimine successorent: CIJS,si lilius appelletur, qui nec servi noiiiine dignus
< Decreveram renovare tecum, » inqriit, •' antiquas habeltir i (iiiier Epistolas Petri Venerabilis, libri i
'"illas" et sanctas felicis njemoriae doinini. Giiigonis episl. 25). Qtio quideni exemplo ipsc Venerabilis
prsedecessoris lui mecum soepe habilas colhttiones., Peirus ad Bernardum-scribens pbstinoduin usus cst,
10J EPISTOL^E. . . 110
arbttror salulalnm in via, tton intransilu, uon ve-. A dignationem admiror, laudo et veneror puritaten:,
hiti «x occasione, ut assolel, consueludinis; sed qua de nostris profectibus, quos pulatis, tanta in
exsullatione gloriamini. Glorior el ego plu-
plane ex visceribus, ut sentio, cbaritaiis prodiit -Dojnino
hsec lam grala et inopinala benediclio. Benedicti riniuiu lanlo leslimonio.elservorum Dei lam grata,
vos a Domino, qui me ir benediciionibus dulcedinis qttam gratuita admodum familiaritate delector. Hsec
tanlae prseveriire curastis, ut daretur-puero veslro, jam gloria mea, hoc gaudium meunj, hae deliciae
vobis primum scribentibus', ftducia rescribendi, cordis mei, quod non fruslra levarim oculos meos
scribere quidem ad vos jam pridem gestienti,' sed in montes, unde quippe jam non jnediocre venit
. iron praesumenli. Verebarnimirum sanctam, quam auxilium mihi. Hi jam nqbis stillarunt inontes dul-
in.Dominohabetis, iniportunis scriplitationibus iri- cedinein; et adhuc spero quia stillabunt, quousque
nostrse abundabunl fiuinenlo. Festivus enim
feslarequieteni.juge illud vesirnn) sacruroque silen- .valles
lium « saeculo,susurrium cum Deo, vel ad modicum erit mihi dies ille ducendus, et memoriale sempi-
ihlerrumpcre, nostraque ingerere auribussecretis ternnni, in quo viruro illum videre ac suscipere
merui, per quem faclumest ut in cordibus veslris
jienilus occupatis supernisque eulogiis. Timebani
omnino molestris fieri vel Moysi in monie, vel-Eliae .ego reciperer. Et quidem jam ante.receperalis, ut
ih deserto, atil cerle excubanti in templo Samueli, B apparel in litteris veslris : sed nunc arctius, ut
si divinis -iriteniissimos confabulaliouibus aliquate- comperi, et familiarius, cum ille vobis.relulitde me
' nris"avocare lenlassem. Clamat Satnuel, Loquere}, quaedam, qttse etsi non probaverit, pulayit tamea,
et religiosus, absit ul aliter Ioqu^se-
Domine, quia audit servus tuus (I Reg. m, 10):: Fidelis quippe
et ego me audiri prsesuraerein? Timebam , inquara, tur, quam credidil. En revera in me experior Cpjod
- ne si et David elbnganti se et iugienti , manentique ail Salvalor : Qui recipit juslum in nomine jusli,
: iri soliludine,im'poriunus insislerera, indignansexCu- .mercedem justi accipiet (Malth. x,H). Mercedem
• saret etdiceret r Sine me, non audiote modo; ati- quippe justi dixerim, quod justus repulor, non ob
' . nisi quod justum recepi. Nam si qua stiper-
diam potius quod dulcius auscullo. Audiam quid aliud,
in vte Domihus Deus toquelur addita sunt, ea justus nou tam ex veritate rei,
loqualur ; quonivm
qnam ex puritatesui locutus est. Audislis, credi-
pacem in plebem suam, et super sanctot suot, el in distis, exsultastis,
eos qui converiuntur ad cor (Psal. LXXXIV, 9). Aul scripsisiis, et me non parum lae-
• certeillud : Declinale a me, rnaligni, et scrulabbr tificastis, non solum quod aliquem locuro gratise, et
mandata Dei mei (Psal.cxvui, 115). Quid eniui ? Jocum non mediocrem, apud veslram merui sancti-
lam temerarius essein, ut iuter sponsibra- tatem, sed et quod.nobis veslrorum non parva ex
egone
chia siiaviter quiescenlem auderera suscilare dilec- parte puritas animoruro innotuii. Paucis pro cerlo
tam, quousque vellet ipsa ?Putarenv illico audilufurij aperuistis, cujus spirilus estis.
. 5. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et yobis; meae
nie ab illa : Noli.mihi molestus esse: Ego dileclo
utilitati, et veslrse sinceritati. Illa siquidem vera
meo, tt dilectut meus mihi, qui pascilur inter lilia etsincera est
cbaritas, et omnino de corde puro,
(Cantic. H, 16). et conscientia bona, et fide non ficta judicanda .
29'2- Verum quod non audeo ego, audei clia-
' ritas, et cum omni fiducia pulsat ad ostium araici, procedere, qua proximi bonuro aeque ut nostrum
se debere . diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit
nequaquain pulans pati repulsam, quae ' .suum, convincitur non casle diligere bonum, quod
amicitiarum matremse novil; nec veretur vestruni,
propler se diligit, non propter ipsnm. Et hic
etsi gratissimum , paulisper inquietare otiuni, pro- ulique talis non potest obedire prophelae, qui aif: Confile-
pler suum negotium. Ipsa profecto, ipsa cum vtilt, mini Domino, quoniam bonus (Psal. cxvn, 1). Con-
facit vosexcedere Deb; ipsa et cum voluit, fecit
' sobrios nobis: adeo ut roinime duceretis filetur qttidera quia fortasse bonus csi sibi, non au-
indignum, . tem quoniam bonus esi in se.
noirmodo sustinere loquentem, sed tacentem insu- se Quapropter noverit in
' TJ dirigi illud ab eodem prophela opprobrium : Con-
per benigne provocare. Amplector benignilatem , filebitur tibi cum benefeceris ei (Psat. XLVHI,19).
ul videre licet liic epistola 388 : iiterque forsilani sex incendia,
cemulaliis Bernarduni, episiola 72. Scripsit vero el. quae sacra illa domus ab incnnabitlis
est, vix qtiidquam superesse instruclissimse
ipse plura, quibus, inquit Tiitheniius, nomen suumi . passa illius manuscriploruin supellectilis, quam majofes
jmmoiialiiaiedonaiiiuiest: nempeYitain S. Hugonisi sui summa cura et diligenlia adornaveranl. Tribuilur
Gratianopolitani episcopi, quse Itinocerilio II dicatai ' eiiam eidem Guigoni Iiber de Scala Claustralium,
reperilur apttd Surium lomo II, die prima Aprilis •; i-elatus lonio 6. Nec oiuittenilum
Meditaliones, qnae exstanl in Bi-MiolbecaPatrum ;; . Trilhemius, scilicet quod qubd de illo refert
iraciatuin dieVeriiaie et Pace, manuscripium in Bi- nimio Epislolas S. Hieronyriii
blioiheca CaftusiaeCoIOniensi, Instiiutorum Caiiii- , ad verilatis scriploruin vitio depravaias, diligenti studio
siensiumlibruin unum.; item libruin de Contempla-• liniarn einendaverit, el in unum coni-
tione; Epistolas denique varias, ex quibus quatuoi" portaverit. Guigonis hac de re epistolam habes hic
ex Analecloruin loniol. Porro quinquagesimurii
hic habes toriio 6, aliis a me posl Horstium inntilii . «tatis aiinum, inquitSutor.deVita Cartusiana,
dHigeniiaperquisitis. Cumenim ea de re scripsissemi libro 2,agens
. ad reverendissimum Patrem D. Joannem Pe^on , tus sui cap. 5, conversionis vero trigesimo, Priora-
priorero Cartusise majoris aiqtieOrdinisGeneralein!, ctitatis opinione vigesiiiioseplimovel circiter, non sine san-
hoc ab eo responsurn habere merui, niniirujn, posit ab incboaiione vero spiritum Doniinoreddidit anno 1157,
Ordinis quinquagesimo leiiio.
411 - S. BERNARDl ABBATISCLAR.E-VALLENSrS ItS
Esl qui conliletur pbmino, quoniam polens est; et A i Deum non amando, iste plus aliud amando. Habent,
cst qui confitetur, quoniam sibi bonus esl: et ilem inquam, legem non | Domini, sed suam, illi tamen
qui confitetur, qtioniam simpliciler bonus esl. Pri- quae Domini est subieclam. Et quidem suam sibi
mns servus est, et timet sibi; secundus mercena- quisque legem facere poluerunt; non tamen eam
rius, et cupit sibi; lerlius filius, el defert palri. inconimulabili aeternaelegis ordini subducere potue-
liaque et qui timet, et qui ctipit, uterque pro se runt. Tunc autem dixerim queniqtte sibi suam fe-
agunt: sola quse in filio est charilas, non quaerit cisse legem, quando communi et asternae legi pro-
quse sua sunl. Quam ob rem puto de illa diclum, priam praelulit volunlalem, perverse utique volens
Lex Domini immaculala, convertent animat (Ptal. suum imiiari Creatorem : ut sicut ipse sibi lex,
svin, 8); quod sola videlicet sil, quse ab amore sui soique juris est, ita iis quoque se ipsuro regerel, et
et mundi avertere possil animurii, et in Deum diri- legem sibi suam faceret volunlatem : grave utique
gere. Nec timor quippe, nec amor privalus conveftit et iraportabile jugum super omnes filios Adam, neul
animam. Mulanl inlerdum vultum vel actum, affe- inclinans et incurvans cervices nostras, adeo ut viia
ctum nunquam. Facit quidem etiam servus non- nostra inferno appropinquaverit. lnfelix ego homo,
nunquam opus Dei : sed qtiia non sponte, in sua quis me liberabit de corpore mortis hujus ?,(Rom.
adhuc duritia permanere convincilur. Facit el iher-' B VH,24.) quo nlique sic premor, ut nisi quia Do-
eenarius ; sed qriia non gralis, propria trahi cupt- . minus adjuvit me, piiulo mintis babitasset in infern»
ditate cognoscitur. Porro ubi proprielas, ibi sin- auima mea (Ptal. xcni, 17). Sub hoc onere gravalnt
gularitas; ubi aulem singularilas, ibi angulus ; ubi gemebal qui dicebat: Quare potuisti me contrariitm
vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. libi, et (actut tum mihimelipsi gravis ? (Job vn, 520.)
Sit ilaque servo sua lex tiroor ipse, quo constrin- TUbidixit, Factus tum mihimttipti gravit, oslendit
lex ipse sibi esset, nec alius boc quam ips*
gitur ; sit mercenario sua cupitlilas, qua ct ipse quod
arctatur, quando ab ipsa tenlaturabstraetus etille- sibi fecisset. Quod autem Ded Ipquens praemisit,
clus. Sed haruin imlia aut sine macula est, aut Posuisti me contrarium tibi; Bei se tameri non effu-
animas convertere polest. Charitas 30 ver0 con" gisse legem indicavit. HoC quippe ad aeternam jn-
vertit animas, quas facit et volunlarias. stamque legem Dei perlinuit, ut qui a Deo noluit
4. Porro in eo eam dixerim immacnlatam, quod suaviter regi, poenaliler a se ipso regeretur; quique
nil sibi de suo retinere consueyit. Cui nempe de sponte jugum snave et onus leve cbarilalis abjecit,
-
proprio nihil esl, tolum profeclo quod habet, Dei propriae voluntalis OIJUSimporlabile paleretur in
esl: quod atitem Dei esl, immundum esse rion po- . vitus.
test. Lex ergo Domini immaculala, charitas est, 6. Miro ilaque modo aelerna Iexaftigitivumsuumr
quae non qitod sibi ulile esl quxrit, sed quod multis. el posuit sibi conlrariuni, el retinuit subjectum:
Lex autem Bomini dicitur, sive quod ipse ex ea vi- dura videlicet nec jnslitiae pro merftis legem evasit,
val, sive quod eam nullUs nisi ejus dono possideat. nec taroen cum Dec in sua luce, in sua requie, in
Nec absurdum videatnr quod dixi etiam Deuni vivere sua glbria remansit; subjectus poteslali, et submo-
ex lege, ctim non alia dixerim quam charitate. tus felicitati. DomiineDeus nieus, cur non tollis
Quid vero in summa et beala illa Triniiate summam peccatum irieum, el quare non aufers iniquilaiem
el iueffabilem illara conservat unitalem, nisi criari- meam (lbid. 21), ul; abjecta gravi sarcina propriae
tas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Tri- voluntatis, sub levi onere charilalis respireni, nec
niiatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat jara servili timore coercear, nec mercenaria cupi-
in vinculo pacis. Nenio lamen me exisiimet charita- dilate illiciar, sed agar spirilu luo, spiritu libertatis,
lem hic accipere qualitalem, vel aliquod accidens; quo agunlur filii tui: qui teslimonium reddat spi-
alioquin in Deo dicerem (quod absil) esse aliquid rilui meo, quod-el ejgosim unus ex liliis, dum eadem
quod Detis non est; sed substanliain illam.divinam: mibi lex fuerit quaejel tibi; el sicut tu es, ita et ipse
quod ulique nec novum nec insolitum est, dicente D I sim in hoc raundo? Hi siquideih qui hoc taciunt,
Joaune, Deus eharitat ett (I Joan. iv, 16). Dicitur qood ait Apostolus, \Nemini quidquam debeatit, niti
ergo recte charilas el Deus, et Dei donum. ltaque , «t tnvicemditigalit (Rom. xm, 8), procul dubio sicut
Charitas dal charilatem, substantiva (84) acciden- Deus est, el ipsi sunl in hoc mundo ; nec servi aut
talem. Ubi dantem significat, nomen estsubstantiae; inercenarii 31 sunt, sed fllii. Itaque nec filii sunt
ubi donum, qtiatiiatis. Haecest lex selerna, creatrix sine lege, nisi forte aliquis aliter sentiat. propler
el gubernalrix universilalis. Siquidem in pondere, hoc quod scriptum esl : Juttit non eit lex potita
et mensura, et numero per eam faela sunt universa: (1 Tim. i, 9). Sed sciendum quod alia est lex pro-
et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex mulgata a spirita servituljs in timore, alia a spiritu
oranium sine lege non sit; non lamen alia quam se tibertalis data iii suaviiale. Nee sub illa coguiitur
ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. esse filii, nec siae isla paliunlnr. Vis audire quia
5. Cseterum servus et raercenarius babent legem justis non esl )ex posila ? Non acctpittis, inquit,
j
non a Dcimino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille tpirilum servilulit itetum in timore. Vis audire quod

(81) Alias,-mendose, substantia.


115 . EPlSTOLiE. 114
tamen sinc lege charitatis non sint? ted accepistis, A que Deus innotescit, consequenter el ilulcescit; et
ait, tpiritum adoptionit filiorum (Rom. vm, 15). De- sic guslato quam suavis est Dominus, transit ad
nique audi juslum ulrumque de se falentem , et tertium gradum, ut diligalDeum, non jam propter
quod non sit sub lege, nec lamen sit sine lege. se, sed propter ipsum. Sane in hoc gradu statur, et
Factut tum, inquit, hit qui sub lege eranl, quasi sub nescio si a quoquam hominum quartus in hac vita
lege estem, cum ipse non essemsub lege ; his qui sine perfecle apprehenditur, ut se scilicet hoirio diligat
lege erant, tanquam sine lege essem, cum sine lege tanlum propler Deum. Asserant hoc si qui experli
Dei non essem, sed in lege etsem Chrisli (I Cor. ix, sunt: mihi, fateor, impossibile videtur. Erit autern
21). Unde apte non dicitur: Justi non habenl legem; procul dubio cum introductus fuerit Servus bonus
aut, Justi sunl sine tege : sed Justis nonesl lex posila; et fidelis in gaudiuni Domini sui, et inebriatus ab
hoc est, non lanquam invitis imposita, sed volunta- ubertate domus Dei. Qttasi enim ebrius, roiro quo-
riis eo liberaliter data, quo suaviter inspirata. Unde dam modo oblitus sui.et a se peuilusvelut deficiens,
et pulchre Dominus: Tollite, ait, jugum meum super 32 lolus perget in Deum, et deinceps adhaerens ei
vos (Malth. xi, 29). Ac si dicerel: Non impono in- unus spiritus crit.
vitis, sed vos lollite si vullis. Alioquin non requiem, " 9. Arhitror hoc prophelam sensisse cum diceret:
setl laborem invenielis animabus vestris. Introibo in polentias Domini; Domine, memorabor
7. Bona itaque lex charitas el suavis, quae non jutlitim tum solius(Psal, LXX,16). Sciebal profeclo
soluiri teviter suaviterque portatur, sed etiam ser- cum inlroiret in spirituales polenlias Domini, exu-
vortim et mercenariorum leges portabiles ac Ieves tum se iri universis infirmilatibus carnis, ut jam
reddit, quas utique non destruit, sed facit ut im- nil de carne haberel cogitare, sed totus in spiritu
pleantur, dicente Domino: Non veni legem solvere, nieniorareiur jusiilise Dei solius. Tunc pro cerlo
sed udimplere (Matth. v, 17). Ulam lemperat, istam stngula Christi merobra dicere polerunt de se, quori
ordinat, utramque levigat. Nunquam erit charitas Paulus aiebat de capite: Eisi cognovimus secundum
sine limore, sedcaslo; nunquam sine ctipidilate, carnem Christum, sed nunc jam non novimus (II
sed ordinala. Implet ergo charitas legem servi, cum Cor. v, 16). Nemo ibi se cognoscit secundum car-
infundit devotionem; implet et mercenarii, cum nem, quia caro el sanguis regnum Dei non posside-
ordinat cupiditatem. Porro limori permixta devotio bunt (I Cor. xv, 50). Non quod camis subslantia
ipsum non annullat, sed caslificat. Poena tantuin illic futura jinn sit; sed quod carnalis omnis neces-
tollitur, sine qtia esse non poluit duni fuit servilis; situdo sit defulura, carnisque amor ainore spiritus
et tiraor manet in saeculura sseculi castus et filialis - absorbendus, et infirmaequaenunc sunt liumanaeaf-
(Psal. xviu, 10). Nam quod legitur, Perfecta chari- fectiones in divinas quasdam poteutias habeant
tat foras mtttit timorem(IJoan. iv, 18), pcena inlelli- commutari. Tunc sagena charitatis.qitoe nunc tracta
genda esl, quae servili, ul diximus, nunquam deest per hoc mare magnuin et spaiiosuni, ex omni ge-
timori, illo sciliccl genere locutionis, quo saepecausa nere piscium congregare non desinit, curo perducta
ponitur pro effeclu. Deinde cupidilas tunc recte ad littus fuerit, malos foras mittens, bonos solura-
a supervenienie charitale ordinalur, cum niala qui- mundo retinebil. Siquidem in bac vita ex omni ge-
dem penitus respuunlur, bonis vero meliora pracfe- nere piscium, intra sinum suse laiiludinis, charita-
runtur, nec bona nisi propter meliora appeluntur. lis rete concludit : ubi se pro lempore omnibus
Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, conformans, omniunique in se sive prospera, sive
diligelur corpus, et universa corporis bona tantum adversa trajiciens 1, suaque quodammodo faciens ,
propter anitnam, aniroa propter Deum, Deus autem non solum gaudere cum gaudentibiis, sed eliam flere
propter se ipsuro. cum tlenlibus consuevit. Sed cum pervenerit ad lit-
8. Vertimiaraen quia carhalcs sumus, el de carnis lus, velut malos pisces omne quod triste palitur,
concupiscenlia nascimur, necesse est cupiditas vel foras roittens, sola quoe placere et jucunda esse-
amor nosler a carne incipiat : quae si recto ordine p polerunt, relinebit. Nunquid enirn lunc, verbi gra-
dirigitur, quibusdam suis gradibus duce gratia pro- lia, Paulus aut infirmabitur-cum infinnis, aut
iiciens, spirilu tandem consummabitur : quia non uretur pro scandalizatis, ubi scandala et iiifinnitas
prius quod spirituate, sed quod animale, deinde procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non
quod spirituale; et prius necesse est porlemus egerunt poenitenliam, ubi cerium est, sic neininera
iuiaginem terresiris, deinde ceelestis (/ Cor. xv, sane fore qui pcenileat, quomodo qui peccel non
46-49). In prirais ergo diligit se ipsum homo propter erit? Absit aulem ut vel eos qui ignibus aeler-
se. Caro quippe est, et nil sapere valet praeler se. nis cum diabolo et angelis ejus depulandi sunt,
Cumque se videt per se non posse subsistere, Deum plangal et defleat in illa civilale, quam lluminis
sibi quasi necessarium incipit per fideriiinquirere et iinpetus laelificat(Ptal. XLV,5), cujus ditigil Domi-
diligere. Diligil itaque in sccundo gradu Deum, sed nus porlas super oninia labernacula Jacob (Psal..
propter se, non propler ipsura. At vero cum ipsum LXXXVI, 2); quod videlicet in labernaculis elsi quan-
cceperit occasione propriae necessitatis colere ct doque gaudelur de victoria, laboratur tamen in
frequentare cogitando, legendo, orando, obediendo, pugna, et plerumque periclitalur de vila : in illa
quadam hnjuscemodi farailiaritate paulatim sensii» autem palria nulla prorsus admittilur adversitas
H5 S. BERNARDI ABRATIS CLAR^E-VALLENSIS 116.
i .
sive trisiilia, quemadraodum de illa canilur : Sicut A frequenter patior, et! ideo frequenter irascor.: di-
Imtanlium omnium habiiatio in te ^Psal. 86, 7); et gnus utinam, cui omnis sanctus condoleat., Alioquin
rursum-. Lmlitia sempitema erit eis . (Isai. LXI, 7). dupllciter miser sum, [si nec miserabilis sum... Ego,
Denique .quomodo misericordiae recordabitur, nbi verq fraternae pjelati locum in me oslendp, nonnje-
memorabitur justiliae Dei solius? Proindeubi jamnon riturii. Miseremini mei, non. quia, dignus., sed qup-.
. erit miserise Iocus, aut misericordiae tempus, nullus niam jnops et pauper sum.ego. Justitia meriturii
. profecto esse poterit miscrationis affectus. , : quserit : misericordia niiseriam intue.lur. Vera mi-
10. Longum.quidero.jdhuc texere sermonem in- sericordia non judicai, sed.afflcit: non nititur dis-
saliabiti colloquendi ad vos desiderio.pulsor.fralres cussione, occasione coutenta. Non enirn exspectatiir,
, mei charissimi et desideratissimi; sed Iria sunt quse, ratlo, ubi affectio trabjit. Lugebat ..Samuel Saul, n\i-,
finem, ind.icunt. Prim.um. quidem... quod njaxime serans.non deliberarts (/ Rqg. XY,55). Eundebat!
yereorine fiam.onerostis vobis : secundum-,-quia laci-ymas David; filio parricidse, etsi non profuturas,,
pudet loqriaci.taiis•-. tertium, quod- dom.eslicis, ur- pias tamen (II,Reg. xvni, 55).. Ila.et vos misere-,
geor curis. In fine precor, miseremjni mei; et si; . ntini mei.nbn quia merui.sed quia egeo.MiiJeremini
ejsultastis in bonis de me ttanlum auditis, cert.is, tanquam misericordiam consecuti a Doniino, ut sine.
quaeso,compatimini malis. Vid.ilfortassis qpi vobis ea ;B timore a muudi tuimiltibus .Ijbera.ti, serviatis ei...Fe-.
narravit, aliqua parva, el de parvis grandia aeslima- ljces, quos abscondit in labernaculo sup in umbra
vit; vestra autem jsinceritas facile crediditquodli-. , alarutn suaruro speranles, donec transeat iniquilas.,
Jienter auriivit. Gralulor quidem de chariiate, quae Caeterum ego infelix.lpauper et nudus, bomo natus.
omnia credil (ICor. xni, 7); sed confundor pro ve- ad laborem, iroplumis avicula pene onini lempore
ritate, quse omnia. novit. Vbtovosmihi.credere.de nidulo exsulans, venio exposita et turbini, turbatus
me magis quam alteri, qui-tanlum videt in facie. suni.et raolus sum sicut ebrius, et omnis coriscienlia
Nemo quippe scit quae sunt in liomine, nisi spiriltjs mea devorata est. Miseremini pioiiide, elsi nil me-
hominisqui in eo est (ICor.- u], 11). Dico vobis ego.. . riti, certe Sic affecii. . ......
qui de-me loquor non- ex conjeclura, sed ex. sen- . *, , EPJSTOLA XIII. ..,' '-..
tenlia;: Non sum talis qualis putor veldicor. Quod ADDOMlNUMP^rAM HOTIQRIUM (85). ,
quidem lam.securus fateor,,quam. certus experior : Albericielectionemad epucopalum.CalaicMnentemra-,
ita ut nil malim vestris orationibus specjaliter obti- .. , . i lam ,'iab.eripeiil. . ,'..,..
nere, quam ut talis ftaro, qnalem lillerae veslrae ; Sumnio pontifici HoNomo, frater quidara profes-
,
pr-sedicant. p sione. nionaclms, conversalione peccator, se ipsum,
33 EPISTOLA XII. quantillus esi. . .,-..;. .;. ., ,
: ADEOSDEJI. - Aiuntapudyosptusralerepatiperisprecem,quam
Oralionibus eorum se commendat. • polenlts vultum. De qia vestra singulari djgnationc.
Amantissimo domino, el revereudissimo patri : tamsancla opinio facit me dignitalis celsitudinem.
GBIGONIpriori Cartusiehsi,, el sanctis fratribns non vereri, quo minus audeam loqui ad vos , id
adhserentibus ei, frater BERNARDUS. de Clara-Valle, praeserliin quod chariias suggerit. De Ecclesia dico,
modicum id quodest... , .,' . . . ; dotnine, Catalaunensi, cujus , quantum in me est»
- Prinium quod,accedens ad paries illas, non adjeci nec valeo, nec debeo dissimulare periculum. Vide^
peryenire usque ad-vps videre facies veslras, reme-» mus niminlm, jamjainque iinminere senliiinis, no%
- morari iniquilaies et necessitates meas : etsi vobis qui vicini suriius, pacem videlicet memoralse Eccle-
, forsitan satisfacere possum, mibijfaieor, non pos- siajgraviter mox esse turbandam, si electioni il-
sum. Irascor occiipationibus ueis, .quibus factum Juslris illius viri, idest, magistri Alberici (86),. fn
est, npn ul neglexerim, sed ut nequiverim. Hoc quam .34 utiquetotus tara clerus, quam populus
(85)'Scripia anrio Chfisti 1126. IUustris cardihalis " rierisis est etecius post |obiIurij"Ebali, rion yero Giiit-
Barouius Tiaiiccpistotain fefeft adannuirill29,sictit lelmi de Campelfisfit VoiuntPicafdosj Horstius, Ch6J
el tres sequeriles. Verumi ut optime advertif Man- snius et alii. Siveenim Guillelrous decesserit aririo
riquez. in Annalibus, ad annum 1126 pertinere 1119, 111ipsi.numerantS; siye anno 112.1,qttod supra
debet. Nam ex suppresso Bernardi noniine, iuio ex probatunj, est in notis ad epistolam 5, Verisitnilenon
jpsbcontexlu, pfiina ad Honoriuin scripta Intelligi- esl setieiii Catalaunenspiii vacasse ad protnotioneiij
tur, cui se lunc iiicognilum Bernarrius existiniabat. Uonorii papse (ad- quem Beiiiardus pro Alberico
At certe exstant aliae ad ipsum Honoriuin data>, scribii), factaiiJ.anjjOi1124. An autem eleeiioei Ber-
scilicel epislolse 4.7et 49,qiiasi,pse Baronius reponit uardi cominendalioeffectuinsortita sit, aQirnial alter
adannos 1127 et 1128 ; prqinde hsecaiinb superiori, Albeficus in Ciironico ad annuin 1126 ; tiegant alii
liiriiifum 1126, coilocanda est," qtio Ebali Caialaii- fere btiines, quod quideln ceflissiiiiuiii videiur. Naur
uensis obitura, iri ciijus locum electus est Albericus, in nomehclatura Patrum qui concilio Trecensi anno
Acta ejusdem .Ecclesisecontigisse pro.bant. .\ seu U28interfuere,recensiiis Palribus ipsoque
(86) llluslris certe fuit Allj.erictts, Renieiisis nun- 1127 aiaiaiinerisi episcopo, suppresso licet nbraine, ma-
cupalus, si rion genere," salletn 'doetritia et virtiite,' gisier Albericus Reraensis irtter alios inferioris ordi-
Abaelardi quondam sub Anselmo Lauduiiensi con- nis expriinitur. Deniqjue constat ipsuin in sede
discipulus, denuiiii 1antagouista, quo. potissimuiu liituriceiisi defuncto IJIgrino successisse, ut rectej
agenle in syuorio Suessionensi, is suum libfuni tle probat Chesnius.in notis ad Auaelarduiii.Albericus,
Triiiilaie flainmis iradere cflinpulsus est. lpseverri Ecclesiae Reiuerisis scholarutn roagister,« scienlia
4l.b?ricu.s ex Reinensi scboliarcha episeoptis Catalitu- liUeraruniaiqueconsilii prudenliaclarissimus, 1teste'
H7 , EPISTOLJE. nw
pan voio e't voce convenerant et conveniunt, vestrse JA,rare apnd justiliae amatorem superiluiuii. Verura
pietatis assensum impetrare nequiverinl. De qtia re etsi nos quid oremus, sicut oportel, nesciraus, con-
si etnostra quaeritur autcuralur sententia, novimus fidimustamen quod vestra benignitas, praesertim in
bominera sanse fidei et doclrinae haclenus exsli- causa religiosorura (89), oliosa. csse non poteiit.
iisse; in divinispariler et humanisprudentem esse; Et quidem sanctilatis veslrae prudentia sollicitaque
et speramus in domo Dei (si tamen ipse elegil eum) discus%ioquid inventura sil, ego nescio; sed hoc
fore vas in honorem, et utilem futurum non soltim dico quod audivi el frequenler audio, quia videlicet
illi, sed et omni GallicanneEcclesiae. Vestrse jam longo et inconcusso lenore fertur DivionensisEccle-
discretionis est judicare, an merito flagitelnr . a sia possedisse ea, de quibus adversus eam.causanlur
vobis facienda dispensatio, unde lalis potest sperari Luxovienses : iia ul hi qui videiilur antiquiores de
recompensalio. yicinis, mirentur et indignentur, novam abominan-
EPISTOLA XIV (87). les calumniam (90).
ADEUMDEH HONORIUH PAPAM. EPISTOLA XV.
Causam Ecclesim Divionensis,summo Pomifici com- ADHAIMERICUH CANCELLARIUH (91).
mendat. , Unde supra.
Summo pontiiici HONORIO, fraler BERNARDUS voca- " Viro illustri domino IIAIHERICO aposlolicse Sedis
tus abbas Clafae-Vallis, salutem, et si quid polest cancellario, BERNARDUS de Clara-Valle, quse retro
peccaloris oratio. sunt oblivisci, el ad ea quse ante sunl, Apostolum
"
Quanto ad vos limore scribam, novit ipse quem sequi.
timemus in vobis. Sed ut audeara, domina charilas Norilalet amicos nostros quod nie familiari affeclu
facit: quippe quaeimperat et vobis. Pro Ecclesia Di- diligitis, et taiilse roihi felicitatis frucluro invideni,
vionensi rogatus (88), suscepi facere precem ; sed si solus habere voluero. Monachi Diyionenses ob
quid potissimum pfecari debeam, pene dubito. Nam antiquam illius Ecclesiaereligionem niibi charissimi
sicut tenlare aliquid vel prece vel pretio adversus sunt. Sentiant, si placet, quod non sit aroor oliosus,
justiliara iniquum esl: sic pro justitia mullura labo- sive vesler ad nos, sive noster ad illos, salva tanieu

Boberlo de Jlonte, < Bemensis > originte dicitur a mitur) < ad luam praesentiam evocas, Calalauniim 1
Petro Abaelardo in Historia Calaiailalum suarum, < adeas,ibiqneadsciiis tibi Treverensi archiepiscopo
cap. 5, et discipulus Guillelmi de Campellis, « eon- < et aliis episcopis, sapientibus etiani et religiosis
discipulus > Abaeiardi,ab Heloissa in epislola 2. Ad < viris, negotium stttdiose audias, et diligenti inda-,
eum de Christi tiriiore Gualterus episcopus Laudu- Q t gatione perquiras. Quori si accusatorcs el lestcs!
nensisscribil epist..4quse exstat inSpicilegii tomo2, < idonei apparuerint, communicato fratrtim consilio
pag.,469. Fatlorsi non ipse est t magisler inFran- < canonice causant definias, > etc. Sed de bis saiis.J
cia, > qtieui tacito nomine suggillat Abaelardus in ' (87) Scripta circa annum 1126.
Theologiseintroduciione,pag. 1066. Obiit anribll41. (88) Id est pro mbnasterio Divionensium S. Beni-|
Confer epislolam 58, quse ante hanc scripta est ad gni monacborurii, quos ob anliqqam religioneni sibi
Ebalum, et legesis Marlolum in Melropolis Remensis charissimos in epistola sequeute dicit jiernardus,
tomo 2, pag. 285. Friit alter Alhericus Remensis, cujus pater et maler in eorum ecclesia sepulli stint, i
diclus de Porta-Veneris, de qup Joannes Saresbe- inde postea translali Claram-Vallem. Beruardo, aliis-
riensis.epilola 182. Quodspectal ad periculum, quod que ejusdem aevi scriptoribus familiare cccleswe,
Bernardus.in hac epistola dicil imminere Ecclesiae nominc significare monasteria, infra in epistolis 59,
Calalaunensi, nisi confirnielur Alberjci eleclio , non 60, 559, 582, 584, 595, ete. cum alias ecclesiae
videtnr interpretandum de ambilu Henrici Virdu- qusevis non raro moiiasteria dicta sint. Nota hic S. j
nensis, quem Baronius, Manriquez adanuum 1129, Benigni ecclesiam simpliciter vocari Divioneusein,
et auctor Gatliae purpuratse in Matihsco, asserunt qtiod primaria silurbis ecclesia
voluisse invadere sedem Catalaunensem ; sed potiijs (89) Hoc nomine non raro Bcrriardus. aliique
de perturbatione consequenda, si vola et unanimis utttntur ad inonacbos designandos, ut in epislolis 45
tam cleri quam populipostulalio frustrarentur, ul in et 202, et in sermone 26 de Diversis, n. 2; sed et
consequentibusBernardus salis insinuat.Quod autem longe ante euro Grcgorius Magnus iu libro i, epi-
asserunt pracfali auctores pro lundamento suse sen- stola 59.
ienliae, fragmentum videlicet epistolse 48 ejusdem D (90) Lis isla vertebatur de duabus cellis, Clari-
sancli ad Haiinericum, ubi sic ail, < Quid in me, o Monlis el Vangionis-Rivi, anno landein 1129 decisa
» boni viri, displicuit patcrnitali vestrae? utrumne per Stephanmn archiepiscopum Viennensem et alios,
> qttod npud Calalaunum ainotus est a*villicatione apud Perarduin in Burgundicis Monumentis, pagg.
> sibi crediia homo usqttequaque diffamalus, qtti in 224 et 228.
» Ecclesia Virdunensi, cui prsefueral, dissipasset (91) Scripta eodem anno. Haimericus, natione
> bona Doinini sui ? > hoc tanlum indicat lieurici Burgundus, ex Caslra Bituiicensium oppido, quod
depositionem apttd Catalaunum a Matthaeo legato Castreae familiaeiioinen dedii, oriundus, Pelri de
faclam esse, ttt refert Albericus ad annuro 1129, Castra Biturigiim archipraesulis •consobrinus, ex
riicens concilium a Matthaeolegato < Catalauni cele- canonico Lateranensi a Calixto II. creatus est car-
> bralum in Purificatione beatse Virginis, ubi de dinalis diaconus lituli S. Matiae.novat, anno U20,
> consilio sancti Befnsrdi Henricus Virdiinensis epi- el cancellarius sanctae Romanae Ecclesiae inslilulns
> scopatum dimiseril. >Exstam apud Wassebourg, . ante obilum Chrysogoni Pisani, sui in hoc rniinerc
Anliquitaturo Belgicse Gallise libro 4, bujusce rei antecessoris ; quo per aliquot annos prseclare fun-
testes Honorii ad Mallhaeumlitterae, in quibtis inler ctus, decessil anno 1141, quinloKalendas Juuii, ut
alia sic habelur : < Tu vero iam praediclum episco- fidem facit kalendarium Sancti-Victoris Parisiensis.
pum > (nempe de bonorum ecclesiaslicoriim dilapi- Beruardus frequentes et farniliares ad eum scrjpf-it
tlatione accusalum). < quam paiuem adversariani > cpistolas, uecnou iraciaiuni De diligendo Deo.
(Virduncnses canonicos, prout ibi utrumque cxpri-
i\9 S. BERNARDl ABBATIS CLARiE-VALLENSlS 120
in omnibus justitia, contfa quam ne amictim quidemi A omnino pro viribtis non deero voluntali. Diligimus
jespicefefas est. eiiim bonaiu faroafai yestram ; reveremur quam in
vobis audivimus, circa res Dei sollicitudinem et
35 EPISTOLA XVI (92).
ADPETRUH PRESBYIERUM CARDINALEH. sinceritalem ; et ideo valde graluin babemits, si
Unde supra. noslra vobis forte in aliquo esse possit officiosa
' Charissimo domino suo PETRO rusticitas. |
presbytero cardi-
riali, frater BERNARDUS abbas Clarae-Vallis.saluiem,' EPIST^LA XVIII (96).
ADEDMDEH
et non in via. - (97).
sanclitatis a se amoliri niiiiur, et pro-
Ego causam non habeo; causain tamen Divio- Opinionem mittit se quos scripseral libetlos communicatu-
nensiura monachoium,quia viri refgiosi suut, meami 'fftni. j -
facio. Manu lenete eam ut mearo ; sic tamen irieam,, 1. Cum totum mejdedero vobis, parum est, ut
ut et. justitia? sit. Quod utique et nos confidimus, ctt digne mihi videar recompensasse vel dimidium be-
tota fere palria testatur. nevolentiae, quatn erga nostram hiimililatero habere
EPISTOLA XVII. vos aiunt. Gaudeo quidem de gratia : sed lemperal,
ADPETREM DIACONUM CARDINALEH (95). p fateor, pro tanlo favpre laelitiaiu, qtiod etimdem
Excusat te quod vocalus non venerit: de scriptit mihi favorem non optis, sed opinio acquisierit. Ptt-
; postulalis respondel. det niroirum grandiier exsultare, cum sentio in me
-,'Domirio venerabili PETRO,Romanse Ecclesisedia- 36 venerari vel diligi, non quidein quod suin, sed
cono cardinali et legato, frater BERNARDUS, se ipsumi quod putor. Neque enim ego lunc diligor, quapdo
quantum potest. sic diligor : sed nescio quid in me pro me, qtiod
Quodad vosnon veniut mandastis,non mea pigri- non sutii ego (98). Imo ut verius loquar, Jion ne
lia, sed causa fuit non cbnlemnenda. Siquidem salva scio : nam cerlissime scio quod nihil. Nihil enim
veslra oroniumque bonorum reverentia, niihi pro- procul dtibio est, quidquid putaiur et non est. Porro
posilum est nequaquam egredi de -monasterio, nisi. cum amattir quod nbn est sed esse putaitir, noii
cerlis ex causis, quarum utique nulla modo se ob- amor vel amans nihil cst, sed quod amatttr. Mirar.-
tulit, tit licite possero veslrae in boc, imo et noslrae dum, sed magis dolendum quam mirandum, quod
, saiisfacere voluntaii. Vefum vos quid facitis de eo id quod niliil est, amaii potesl. Hinc plane seiiiinius
quod jamdudura vestrarum priorum lilterarum pro- uiidc, qnt>venimus; t[Uidperdidimus, quid inveni-
missione tenemus, veslro scilicet,- qtiem adhuc sus- iiius. Adhaeferidbei qiii semper et beale est, semper
tinemus, advenln? Quae illa deinde scripta sint,,quae C el nos esse, et heste esse poteraintis. Ailhsere.n.da
et anle vobis [al. nobis] fierijussistis, et nuncre- autem dixerimj non so tim per cqgnilionem, sed per
quirilis, ouiniiio nescimus ; ideoque riibil paravi- ainorero. Nam quidam ex Jiliis Adain cum cognovis-
ntus." Ego enim nescio me quidpiam quandoque' sent Deum, non sicul Leum glorificaverunl, autgra-
scriptitasse de moralibus, quod veslraa Excellentise lias egervnt : sed evanuerunt in coghaiionibus suit. -
(94) studio dignum.putera. Aliqni fralres nonnulla Merilo proinde obscuratum est insipiens cor eorum :
ex his quae me coram audiere loquentero, stilo suo quia cum veritatem cognoscerent et. conieinnerent,
excepere. Quorum unus vobis praesio est, prsecentor jtire" receperunt in Lcenatu itt riec cognoscerent.
videjicet Trecensis et archidiaconus Gebuinus (95); Heu ! sic ariliaerendo \eriiali per cognitionem, sed
- et farile
potestis liabere, si qua placenl, quaeab illo ab illa dcfluendo per amprem, amando pro illa sci-
accepta sunt. Tainen si curoc vobis, aut curis quaii- licet vanitatem, homo ranilati' similis factus est. Et
doque vestris vacuum fueri.l, et ita djgnum judicatis, quid"vanius quam diligere vanitatem ; et quid ini-
diguitalis videlicet veslrse promissam prsesentiam quius, quam contemnere veriialem? Quidvero jus-
exspeclanlibus exhibere filiolis, tttnc si quid in tius qtiam conteinpiorilus subtrabi et ipsam cogni-
hianibus inventum, aut nosiro posse arihuc elabo- _ lionem? quid, inquam, justius, quani ut jam de ejus
rari siudio visura fuerit quod forte delectei, vestrae cogriitione gloriari non possit, qui cognitain non

(92) Scripla eodem anno, cuum Y vocat Ilildebertus in epistola 55. Ejusdem
. (95) Seripta circa annum 1127. Petrtts iste aliu.s eloqueuliairt el sapienliam praedicai NicolausCjarae-
sine tlubio esl a Pelro Leonis- ilidein legato, se& Vallensis in episiola 5, jubi ejus serinoneni nieroorat
presbytero cardiiiaie, ot probavimus in Praefatione in illud Evangelii, Si Filius vos liberaverit, elc. Ser-
ad hunclomum. Videlur esse Pelr.us, quein legattim roonum ipsius voUimen exstat in Bibliotheca Victo-
deiatere suo llonorius U inilio sui ponlificalus iu rina. Ilic esl •ille .canlor Trecensis^" cttjus flores
Galliam. misit conira Ponlium et Pontianos, leste petil Joannes Saresberiejisis in epistola 96. Confer
Pelro Venerabili, in libro secundodeMiraculis, rap. Petrum Venerabilem in libro n, epistolis 54 et 3.5.
15. An Petrus de Fonlanis, Bernardi coitterraneiis, (96) Scripta circa aiinum 1127.
cardinalis liliili S. Marcelli a Calixto crcatus an- (97) Variant in hoc jlilulo .manuscripti. Colberti-
noH20. rius n. 1410, et Conipendiensis habeni, Ad eumdem
(94) Exceltenliaenomine S. Bernardus cardinales Aimericum, alii tres Cblberiini, Ad eumdem, ut id
compellare solet, ut in epistolis 506 -et 511; ali- refe.ralur atl Petrtim.diaconuin : qttod praeferenduin,
quando Sanctiiaiis, epistbla 506. Excellenlise tiiu- ob libros petitos in stiperiori epistola, et in hae,
lum tribuit eliain regibtts, epis.lola-45, n. 2; itein n. 5. I
Papae, epislola 549; imo episcbpis, epistola 65. (98) lla fcre Augustinus in cpislola 143, n. 3.
(95) Gebuinuin « moribus et lilteratura conspi-
121 EPISTOLiE. 122
glorificavit ? Ilaque appetitus vanitatis esl conterop-• A num est, quod nostra plerumqiie ignoranlia et la-
ttis veritatis; conlemptus veriialis, causa nostrae celurqtioriest.eipraedicalurquorinonest.Quidadista
caecitatis. Et quia non probaverunt , iiiqttil, Deum dicerous, nisi quia vani filii hominum, mendaces filil
habere in noliliam, tradidit itlos in reprobum sensum hominum in slateris, ut decipiant ipsi de vanilale in
(Rom. 1,21,28). idipsuml (Psal. LXI, 10.) Laudamus [at. laudamur
2. Ex hac ergo cseciiale descendit, quod plerum- mendaciter, deleclamur inaniler; ul el vani sintqui
que pro eo quod est, amamus vel approbamus quod laudanttir, el mendaces qui laiirianl. Alii adulantur,
non est: qnoniam dum surous in hoc corpore, pere- et flcti sttni; alii lauriant quori putanl, et falsi sunt;
grinarnur ab co qui stimme esl. El quid est homo, alii uirortimque praeconiisglorianlur, et vani sunt.
o Deus, nisi quod innoluisli ei? Itaquc si notitia Dei Solus sapiens qui cum Apostolo dicit: Parco autem
cansa est ut bomo aliquid sit, ignornnlia facit ut ne quis me exisiimet supra id quod videl in me, aut
nihil sit. Sed qui vocal ea quae non sunl, lanquam audit aliquid ex me (II Cor. xu, 6).
ea qiiae sunt, iniseratus quodammodo redactos in 4. llazc iiileiiin vobis nimis festine, el ob lioc mi-
nihil; roanna illud absconditum (de quo Aposlolus, nus feslive exaravi potius quam dictavi, ac fortas-
El vita, inquit, vestra abscondita esl cum Christo in sis loquacius quain debui, sed omniiio veracius nou
Deo (Coloss.in, 5), quia necdum possurous conlem- " polui, prout sapui. Sed ul inde sumalepislola firiem,
plari per speciem, vel plene amplecli per amorem, unde sumpsit exordium, nolo vos d,e me incerlae
deditiiiteiiin nohis el sapere per fidem, et quaerere famae nirois credtiluin esse : quac, ut optiine nostis.
per desiderium : per quae utique duo ad esse de non sajpe in sua solel ulrobique falli scntenlia; et dc
esse secundo reducti, fieri incipiamus inilium ali- laude videlicet, et de viltiperatione. Probale, si pla-
quod crealura; ejus, transituri quandoqne in virum cet, ei seslimate, qualenus amor vcl favor vester et
perfectum, in mensuram selaiis plenitudinis Chrisli. jtistus, ct eo sil auiplius ainico grutus, qtio pro roe-
Quod procul dubio erit, cum juslitia convertelur in ritis morieratus : tit cum laus de gravhale judicii,
judicium, hoc esl, ftdes in inielleclum, juslilia vide- non mendacio prncesseril vulgi, et si niiims hono-
Jicet qute ex fide est, in judicium ptenae cognitionis, ris, minus quoque conferat et oneris. Est certe quod
el item desiderium peregrinalionis in plenitudinem me magis, qiiantulusciimque sum, facil esse ves-
conjniutabitur dileclionis. Si enim adhuc absentes trnm: quod videlicet in rehus Dei strenue sincere-
iniliat Jides, el desiderium-, praesentes profecto con- que, ut aiunt, pro veslra vice versamini. Hoc ul
summat inlellectus et amor. Sicut autem fides ducit semper de vobis vere dicatur, semper iu vobis vere
ad ptennm cognitionem, sic desiderium atl perfeclarn p inveniatur.
dileclionem. Et sicul dicilttr : JVisi credideriiis, non 5. Librum quem quaesistis ad transcribendum,
inletligetis (Isai. vn, 9,sec. LXX) : sic dici aequenon habetis. Opuscula nostra qttae requirilis, el pauca
absurde potesl, Si non desideraveritis, non perfecte snnt, et nihil esl in eis omnino quod vesiro studio
amabitis. Inlelleclus igilur est fructus lidei, perfecta dignum pulem. Tamen quia melius judico inihi, nos-
charitas desiderii. lulerim juslus ex fide vivit (Ha- irum culpari ingenioluro, quam voluntalem ; el pe-
bac. n, 4); nam bealtis ex intellectu. Inlerim justtts riclilari apud vos polius imperitiaro, quani obedien-
desiderat ad Deuro sicut cervus ad fontes aquarum: tiara : quse horuin, el quo vobis placet ul niiitam,
nam beatus baurii jam in gaudio de fonlibus Salva- scriplo nobis per prsesentem nuiiliura siguilicale ;
toris.hoc est, deleclalur in pleniludine charilatis. ut quae modo penes ine non sunt, ab his qui habcnt
5. His igitur fortassis quasi duobus animse bra- earequiram, et dirigain quocunque mandaverilis. Et
cliiis, intelleclu videlicet etamore, id est cognitione ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libelluin,
et dilectione 37 veritatis, amplectitur et compre- qui inscribilui, De huroililale; el quatuor homilias
hendittir cura omnibus sanctis longiiudo, latiludo, in Laudibus Virginis Matris (nani hunc habet liiu-
sublimitas et profundum, hoc esl xternitas, chari- lum), super illura videlicel locuni Evangelii apud
tas, virtus et sapienlia. Et haec omnia Christus. D Lucaro, ubi dicitur, Missus esl angelus Gabriel (Luc.
vElernilas est, quia baecest vita aeierna, ut cognos- i,26); necnon et Apologiaro ad quemdam aniicum
cant le veruin Deiiin, et qiieni misisli Jesum Chri- nostrum (99), ubi aliqua disserui de Climiacensibus,
slum (Joan. xvn, 3). Charitas csl, quia Deus est: et nostris, id est Cistercieusibus, observanliis. Sed
Deus enim charitas est (/ Joan. iv, 16). Est et Dci el paucas ad diversos epistolas dictavi. Aliqui fra-
virtus, et Dei sapicntia (/ Cor. l, 24). Sed quando tres ex his qui me corain audiere loquentem, suo
haecerunt? quando videbimus euiii sicuti est? Quan- slilo exceperunl, el penes se rclinent. Ulinam,
do amabimus eum prout est ? Nam exspectatio crea- quod ininime spero, noslra vobis in aliquo possit
ttirse revelalionetTifiliorum Dei exspectal. Vanilati csse olliciosa riislicilas.
cniin creaiura subjecta est non volens (Rom. vm, 38 EPISTOLA XIX (100).
19, 20). De qua universali vanilalc inest nobis et ADEUMDEH.
velie Iaudari, cum simus vituperahiles; et nolle Commendat Remenseslegqtos.
laudare quos sciinus esse laudabiles. Sed et hoc va- Tempiis est ut promissum exigam; utqtie probem
(99) Giiilleliiiuni scilicet S. Theoderici abbalero, (100) Scripla circa annum 1127.
quae Apologialegitur hic iu tomo Jf.
*25 S. BERNARDI-ABBATISCLABiE-VALLEISSIS 124
ne forte frustra de vobis semper confistts sim, ex Kitlosl (Cantic. v, 3,) profecto
indignarentur. Nunc
quovesiram et notitiam merui, et amicitiam. Mihi atilenl divino aul succenscant.aut acquiescant judi-
stquidem vos prseslilisse confidile, quidquid opis cio, qno factum est ulj etsi veliiri, non valcain pro-
vestrse isti Remenses (101) legati praesto sibi esse ficiscii
, pefsenserint. Non quia riie tanti ptitem, hsec audeo, 2. Sed grandis, inquiunt, fuil catisa, gravisque
sed quia vos protnisistis : ulrumne digne, vos vide- necessilas. QuacrenduS ergo fuerat
qui grandibus
ritis. deliniendis fuisset idoneus. Si me lalem puiant, icgo
;> EPlSTOLA XX (102). me talem non esse nequaquam puto, sed scio. Deni-
ADUAIMERICUII CANGELLARIUM. iiue sive grandia sirit, siveparva.ad qiiaeme iia per-
1 Unde supra. itrgenl ego causaro rion habeo. Qusero siquidem :
Viro iilustri domino HAIMERICO sanciae Rbmanse Facilia sunt an diOicilia, quse ad perlurbandum ami-
sedis cancellario, fraler BERNARDUS de Clara-Valle, cum silenliuin tantopere imponere curalis amico?
saluteni el orationem. Si facilia, absque me possunt fieri; si diflicilia, pef
Quia semel ccepi, loqtiar, et loquar ad vos :eroqne . menonpossunleffici, nisiforletantiseslimor,cui gran-
importunus, setl imporlunus cbarilatis, sed verita- dia et impossibilia reserveiitur, tanqunm ea ego pos-
. lis, sed justitiae. Nani etsi tanti non sum, ut Romae B sim.quae nemo alius facere potest. Quod si ita esi,
habeam propria negotia, iittlla tamen qiise Dei esse DomineDeus meus, quoraodo tuum de me solo fru-
coiistiteiit, a me duco alieiia. Qnapropter si veraeid stratum est judicium, ponens sub modio lucernam,
milii gralise apud vos manel quod multoruin habct quse poterat lucere sttper candelabrum; e't, ut aper-
bpinjo, liceat illud obsecro legalisdoininjj arcbiepi- lius loqtiar, tenlans me facere monachum, el volens
scopi Reuiensis in prabsenli hegotio experiri. Nil 39 abscondere in labernacnlo tuo iu die roalorum,
quippe eos, nisi quod juslum est, perferre vel quae- boiiiinem pecessarium mundo, slne qdo episcopi non
fere suspicamur. . possunl sua perlraclare negotia? Sed el hoc mei
EPISTOLA XXI. roihi necessarii prsesliterunt, ut nunc quoque videar
AD MATTH.XUM LEGATUH (103). loqui tiirbatits bominijcujus nunqiiam nis.i.serenus
Excusat ie perbelle, qnod vocalus ad negoiia tra- et cum omni jncunditate soleo recordari. Vos lamen
etanda, non accetseril. vbbis (dico, paler) noyeritis quia paratus stim, et
l.Fuit quidem parere paratum cor~ mettiri; sed iiori suiri perturbatus, ut custodiam mandata vestra.
non seque eleorpus meum. Saevieniissiquideni acn- Vestrae aulem indulgentiae erit parcere' mihi., ubi
fce febris exusta ardoribns et exhausia sudoribus,
parcendum decreveritis.
non valuit stifficefe spirilui prompto caro infirma. C XXII.
Volui ergo, sed pTsevolantivoltiniaii obsiitit ea.quam ADHUHBALDUM EPiS^OLA
(104) LIJCDUNENSEH ARCBIEPISCOPUH
' ET'
dixi occasio. Quaean jusla sit, ipsi judicent amici LEGATUH.- •
nostri, qui me omni exclusa excusaiione, obedieii- CausamepiscopvMetdensis commendat.
iise relibus circumclusum, quotidie de clausiro ad Reverendissimo doiiiiiio et patri suo HUHBALDO
civitales pertrahere moliuntur; simulque attendant Lugdttnensi archiepiscopo, Romanae scdis legaio,
istam nie occasionem non fallaciter adinvenisse, sed frater BERNARDUS Clarae-Vallis abbas, si quid potest
graviter perlulisse : itt vel nuuc experianfur, quia pcccaitiris oratio.
non est consilium contra corisiliuni Domirii. Quibus Doiliinus episcopus Meldensis (105) cum acceptt
&i ego respondissem, Exui lunicam medm, quomodo litieras vestras, fone liinc ari nos visltandi graiia
induain illam } lavi pedet meos, quomodo inquinabo venicbat. Cumqiiejame domo nostra rescribere pa-

.(101) Dehac legaiione nihil lego apud Marloium. ttibi vocal Ordericus, et-nlias dicilur Humbatidiis. Is
Forte directa est Hbriorio ad oblinendum palliuni ' ex archidiacono jEduensi primas Lugdunensis crea-
pro Rainaldo de Martiniaco, quiad seriem Remen- tus, in legationis munere adjnnclus est Pelro Fon-
setn ex.Andegavensi translatus est auno 1124. Sed' D lanensi cardinali, iniiiopontificaitis Ho.norii II, non
aliud negotiuih iririuit epistola scquens. " vero sub Callislo, nt habet ad Severiius in Hisioria
'- (1§2) Scripia eirca euuidem annum; Episcoporuin LiigduneiisiuiiJ, coercendam in prt-
(103) Scriplasub finem anni 1127. Mattha3us, uo- mis Ponlii Cluriiacensis nuper cosnobiarchse inso.
bilibus ftiit parenlibus in Remeusi provjncia ortus, leijliam : quod et praqstitum ett ab ipsis, Pontio
deinde canonicus Retneiisis, sed mox oronibiis repur anatbeinate perculso, prout haec onniia ditigenler
diaiis, Ordinem Cliiniacensem Parisiis in monasterio scribit Pelrus Venerabjlis in libro secundo de Mira-
Sancli-Marlini a Campisprofessus.deinum ejjiscopus ctilis, cap. 15. Unde baqcepistola scripta videlur non
Albanensis el cardiualis ereaiur ab Honorio II, amio longe ab anno 1125, cerle anlc annum 1129, quo
1125, etin Franciatn legaiuscoiicilio Trecensi prae- obitus Rainaldi, Humbaldi' sttccessoris (qui pattcis
fuilanno 1128, ejus auciorilate convocato, cui Ber- diebus sedem Lugdunenseni occnpavii), conslanter
nardus repiignans licel interesse coiripulsus est. De a Severtio reponittir. |
hac toncilii Trecensis celebratione sicloqttitur Jo- (105) Nimirum Burchafdus, non Mannsses II ejus
annes Michaelensisscriba Concilii: <In solemnitate successor. Itoeenini exigitconcursus temporis cum
S. Hllarii, annO 1128 ab iucariiato Dei Filio, ad Humbaldo, defuncto (ut vidimus) anie aiiinim 1129 ;
Trecas, Djj.oduce in unum convenienles, j. etc.,'De cum Burchardus ad aiiniini 1155 supervixerit, uiiqiie
Mattli:eivita et Virltttibus fttse agit Pelrus Venera- post cruenlam caedeiniThomaeSancti-ViciorisPrioris,
bilis in libro tertio de Miraculis,"cnp; 3, sqq. , ' jtixta quem sepulius cjiiiiniiiie habere meruil epi-
(1.04)Scripla anie aiinuin 1128. ihmc et Humber- laphium, ut videre ijcet in GalJia Chrisliana et
125 EPISTOLJ:. :
(2C
raret, sms nostras lanquam veslri familiaris litteras A . qiii tantnm ad hoc in vobis voluit glorificari, ut et vos
jungere curavit, suo sperans negolio.profuturas., , i-edderet gloriosunr. Qui nimiruiii cum sit mirabilis
Cui cum non possem negare.quod vellet, id solitin in majestate sua, etiam in sanctis suis
gloriosus ap-
vestraeReverentiae familiariter breviterque intiman- parere dignattir, ne solus habeat
glofiam. Ipse nempe
si
dtmipuiavi quia adversus.episcopum quserentem licetsit sibi sufficiens ad omncm magnificenliam,
quas sunt Jesu Cbrisli, homines se ipsos ainantes, quaerit tamen gloriam et in sanctis, non ut augeat
et ijiiaesua sunt quserentes audieritis.boc nec vestrae sibi, sed ut suis communicel. Novit
autern qui sunt
congruit dignitali, nec officio. ejus : sed nobis non facile innotescunt, nisi cum
EPISTOLA XXIII. ipse revelare dignabitur; Scimus sane de quaiibus
ADATTONEM (106) TRECENSEM EP1SCOPUH. sctiplum esl: In labore hominum non sunl,et cum
Altonem episcopum, qui in morbo mortem cogitans , . hominibusnon flagellabuntur (Psal. LXXII,5). Et quia
omnia sua dislribuerat in pauperes, restitutum va- vobis haec ipsa sentenlia non
ietudini sotalur, el laudat. congruat,- nihilomiritis
modo cognoscimus. Scriplum quoque est : Quem
Pauperi episcopo pauper abbas, paupertatis con- diligit Dominus corripit, flagellal autem omnemfiliuni
sequi praemium, quod est regnum ccelorum. ™ quem recipil (Prov. m, 12, et Hebr. xn, 6). Fla-
. 1, Laudarem ,vos,,et jure laudarem, si non me gellatum video et emendatum, et aliud suspicer quam
revocaret illa senlenlia, Neminem laudaveris' in viia unum esse ex filiis?,Porro correclionis yestrse cla-
sutt (Eccli, xi, 50); siquidem retn laude dignaiu egi- rtim satisinsigne tenemus, ipsam nuiicpauperlatein
stis: sed ei Jaus adscribenda est, a.qtto accepistis et veslram. Nobilis revera tituliis paupertalis, quam
velle, et perficere quod merito laudaretur. Deum ipse Deus ore commenrians propheticb : Egosum,
ergo per vos, et in vobis .operantenj.glorificanius, ait, ui> videjts pauperlalem meam (Thren.m, 1).
- Severlio. Unde mendum
irrepsisse liquet in Tabula- Malisconensium, inJoceraiino, § 4,,cujus hic aliquot
rinin S:inciiTMartinide Campis relalum a Cbesnio in apices repraseulare lubel:
notis.ad Abaelardum,
- ubi ManassesII Sancio Martino
ecclesiam de Choisiaco legilur concessisse anno < DUectissimoD. el patri suo(venerandopoiitifici Ha-,
1125, quem pro antio 1155 mendose inductum tesia- : toni caputio B. Benedicli feticiter laureato, /'. pu-
tur Hisloria ejusdem ccenobii a P. Marrierevulgata." siltus servus Cltrisli, oblivisci populum suum et
Quae quidem observatio eliam fjtcile persuadet, epi- domnm palris sui. ...
scoptim Meldensem, cujus menlionem Bernardus .< Sacramentttm unctionis tuae iransmigrdtio lua,
facit statini ab initio epistolac42; ad HenricuraSe- venerande pater, non dissolvit: sed quo tnagis ac-
Jioneiisem, non esse Manassen U, ut roulti hactenus cedis ad Dominum, eo gemriia tui meriti pulchrins
opinatisunt, sed ipsunimel Rurcbardum. Itseenim, ' elncessil. Lticerna quippe nc a ventis exsuliletur,
epistola scripta est ad Henricum recens ab aulico C a publico sublata .melius.in domo lucel; et navis'
vivendi genere conversum, ttt clare insinuat Bernar- quam tempestas in fluclibus agilahat, latibula ciy-;
dus tiini his, lum aliis verbis : < Nuper aulem, > ptarum ingressa lula manel; et persona quae mundi
iuquit, < nobis a vestris partibus flare ccepit aura lurbines evadens domum pacis iiigrcdilur, jactiiram'
secundior. Rurooribus siquidem recenlioribus nuh- aliorum respiciens de tranquilliiaie stta gratulalur.
liata sunt de vobis solito lseliora, > quod scilicet Recessus a mundo, sicutPalernitas luanoyil-, accessus.
Carnotensis episcopi consiliis vitam in inelim, iusli- estadcceiesieintliroiiuiii, et caihedraspoiitederelicta
tuisset, ul infra declarat. Alqui hanc prsesulis Seno- majoris est dignitalis signuin. Eapropier' domos
nensis mutationem Itonorii 11 tempore contigisse sttas plures exierunt, et roajori salis feJici commercio
constat tum ex epist. 49, ad ipsiun lioiiorium, cui luciati sunt. GregorinsNazianzenus setli suaerenun-.
Henricum niaxiine comuiendat ariversus Luriovici iians, rufi vilain monachi egit. Juslus Lugdunensis
Grossi infestationes; lum exipsarum causa infesta- ad ererainti iEgypiiutn rieclinavit. 'WilfraniiUsSeno-
lionum, quam non aliam fuisse praeler llenr.ici con- nensis, Frisonuni apostolus. nionaslerio Fontanellae
versionem, disertis verbis ibidein asserit. « Qui ad extreniuiu se Iradiriit. Quia hi quideni inerilis
ante, > inqtiit, • in habilu actuque saeculaii horioiati exigeniibus sacris pulvinaribiis corporaliter exhiben- '
sunt sublinies, judicati fideles, habiti f.uniliares: ttir : pontificale vero nomeii sepuhis" ctiatii conser-
modo inimici facti sunt digne suo sacerdotio conver- valur. Posseni et alios hiijnsmodi adducere plures
santes, et per omnia honorificantes miiiisierium in inedium : scd in oinni v.erbosufiicere potest irium s
sumn.... Hinc el nunc domini Senoriensis constan- teslimonium. Cielerum ad le, charissiine pater,
tiam concitlere et labefaciare conatur, > etc. D stiluin verio, luaeque felicitali lolus ' congaudeo,'
(106) Scripta circa eumdem, annum. Attonero quem Scnonensis Ecclesia ileeantiin et archidiaco-
(alias, Hatonem) monaclmm, fuisse Cluniacensem iiutu habuit, Trecassina sedes ponii(icein gloriosum
atfirmant omnes : sed qui ante adeptttm pbntilica- bblinuit, Cluriiacus civem sanctoruui et doinesticum
ium; facile revincuntur ex Petri Venerabilis epistofa Dei facit. >
50, lib. 2: < Ubi est, > inqtiit, < devotio illa, ubi " ldeni episcopus inlerfuit concilio Trecensi anno
est atlecius ille ccelo appropians, imo ipsutriccelum, 1128, luin eiiam Pisano anno.1154, in reditn capite
ntjam videbatur, exsuperans, qup le niibi non dico sauciatus prbpe Treniuhim Pontem ltaljas.oppiduui, '
in fratrem, sed, ut verbis luis te familiariter arguam, captiviisque abductus curn plerisque Galliariun prae-
in filium ac monachum devovisti ? Cbi lides data, sulibus : de qua quideni jnjuria Petrus Cluniacensis
ubi lempusconslilutum, ubi denominatadies, quarido niissis lilteris, nempe epistola 27 lib. 5, apud,1'nno-
te mundum desercre, humilem el "pauperem Jesunt cenlium exposiulavit. Diu tamen supervixit, demum
sequi sublimis adhuc et dives episcopusdevovisti ? >. Cluniaci niortuns anno 1145,'quario kalendas sep-
Idein iabet libri quarii epistola 27 : < Quod noir lembris, ut nolatur in Kalendario ecenobii:Arreiua-
dedit, > inquit, < amicitise juventus, conferet saltem • rensis. Vide Camtisaliuni in Prouiptiiario saeraruro .
senectus. >Sed oronemomuino dillicullatis umbram anliquitalum Trecassinae dicecesis, el Seveitiuni iri.
abigit epistola Pelri Prioris... JoannisEvang. Seno- Catalogo Episcoporunj Trecensium et Episcoporuni
nens s ad eumdem Altonem coiigratuiatoria, qualn Matisconeiisiutn. ,
publici jnris fccil Seveiiius in Catalogo epis^oporuiu
127 S. BEHNARDIABBATISCLARJE-VALLENSIS 128
Super oranes regiois tliesauros bic vos titulus nobi- A 1 Cumque jam foris merobris ft igesceutibus calor mo-
Htat amplius, et reddil illuslrem. lestissimus introrsum se colligens.exhausla lpngajine-
2. Scio ine ex Scrjptura commemorasse superius, dia viscera depasceret, pallidse inlerim mortis anle
non esse latidandum homirjetn in vita stta. Verura oculos Irislis versabaliir imago. Et ecce tanquam de
quomodo riie possum cohibere a laude illius, qui supernis vox emissa divinilus insonueriitEijo tum,ego
post aurura abire jaro desiit, et sperare contempsit tutn qui deleo, non le, sed iniquitates tuas (Itai. XLIII,
iirpecuniae thesaitris? De quali nimirum viro Scri- 25); mox ubi sacerdos Dei, ut pauper moreretur, sua
ptura sic loquitur: Quis est hic, el laudabimus eumi omnia pauperihus crogavit, coeperunt subito de
fecit 41) enim mirabilia in vita tua (Eccli. xvxi, 8,9). intimis desperati jam sudoris inopiuaii fontes
An fortasse npn est.quidem laudandus houio in vita erumpere; sicque aniinse pariter etj corporis suo
sua, quaetenlalio cst super terram, nec ideo tameu ordioe salus utraque procedens, liquido monstravit
laudandus non est, cuin raorluus peccato vivit Deo? in vobis adiropletura quod,in Scriptura sna pollicetur
Vana quideiu jaus et sedttctorin, qua laudatur pec- Deus: Ego occidam,et eqo vivtre faciam; percutiam, et
eator, in riesideriis aninise suae, in quo qui ine bea- ego tanubo, et non ett qui de manu mta pottit eruere
tifical, in erroreni inducit: sed non idcirco prsedi» (ZJeuj.Jxxxii,39). Percussil carnem, ul anima sanare-'
rantla, et multum coinmendanda non erit illitis "' tur : occidil avaritiam; ut justilise viveretis. Sic vi-
vita, qni dicere polest: Vivd aulem jam non ego, vificato ei sanalo, quidj sperandum est, nisi ut jam
tivit vero inme Chrislut (Galat, n, 20). Cum ergo non sil qui vos do manu Dei possit eruere? si tamen
laudalur homo in quo jnm viyit non ipse, sed Chri- evangelicum illud consilium observare non negligitis-,
stus, non in sua l.audatur sed in Christi vila, ac per Ecce tanut factut et,jat» noli peccare,ne deteriut <tri-
hoc J.on laudaiur contra sententiam, quae prohibet quid Ubfcontingat{Ioan. v, 14). Quodvidelicel iricirco
hominem laudarj in vita sua. praeroonelptus Pater, quia non vult ut conlingat:
3. Cur denique dignus meis laudibus non erit, qulppe qui non vult morlem peccaloris, sed roagis
quem sui quoque i.omiiiis Deus laude dignatur, di- ut converlatur et vivat. Et meriio. Quac enim uli-
cente David: Pauper el inopt laudabunt nomentuumt litas in sanguirie pecbatoris? non enim internus
(Ptal. LXxm, 21.) Laudatur Job, quod sua patienter confitebilur Deo, neque mors Jauriabiletim : sed vos
aroisit: et non laudabilur episcopus qtii el libenter qui vivitis, benedicitis Domino, et dicitis: Non mo-
diniisil, el liheraliter dislribuil?Non exspectavit mor- riar, sed vivamet nartabo opera Domini;e\ illttd :
tem; quando jam nec dare, nec retinere in sua ha- Impulsut eversut tum ut caderem, et Dominussut-
berel poteslale : quod ulique mttlli faciunt, quorum eepit me(PsaUcx\H, 17,15).
videlicei testamentum norinisi in roortuis confirma-
41 EPI^TOLA XXIV.
lur; scd adhuc inter spem vitae metumque posilus ADMAGLSTRUJL GILLEBERTUM UN1VERSALEM (107), EPI-
niortis, vivenslibensquedispersitetdeditpauperihus, SCOPDH ILQNDONIENSEH.
ui justitia ejus inaueret in saeculum sseculi (Ptal. Laudat Gilleberlum, quod faclus episeoput pauperla-
cxi, 9). Numquid el pecunia jmensiira siraililer erat tem colat.
in saeculuinsaeculi?Bona ergo recompensalio justi- Longe salis exiil senno quem fecisti, et magnum
liacpropecunia, qtjando pro eo quod leneri non po- dedil suavitatis odorem, ad quoscunque potuit
lerat, id restiiutum est quod feliciter maneat in aeier- pervenife. Exstincla esl avaritia; cui noii suave re-
itum. Meliorestenira incomparabiliter jttstitia.quam i doleal? charilas regaat; cui dulce non sapiat? quan*
pccuoia quod illa dilel et repleat arcam , baec ani- do hoc cognoscunt omnes}quia vere sapiens sis, qui
mani, Denique sacerdotes Dei induunlur justitia, et sapieritiae hoslem maximum conlrivisli : hoc certe
iriulto uliqtie decentiusel riitius, quam anro vel serico. et tuo sacerdolio dignum et nomine. Tali profecto
4. Sed gratias Deo, qut jam haruin rerum in vo- decebal specialem [o/.| spiritualem] luam philoso-
bisgloriae transitoriae gloriosum est operatus con- phiam ctarescere lestiriionio, hoc pneclara illa tua
tenipium, dum de animae periculo saluberrimumi TJstudia fine compleri. Vera iJIa et indiibitaia sa-
incussil metum. 0 mira circa vos divina clemential : pientia est, quae turpia lucra contemnif, et indi-
Horlem intentavii, rie inferret: formitlare vos voluil,, gnum sibi judical eodlem cum idolorum servitute
quatn vos noluit experiri. Cum hoc fecit, quideffecit, contubernio frui. Non magnum fuit magisiram Gil-
itisi ne vestra vobis esserit chariora quam vos? Inter Jeberium episcopuro fieri: sed episcopum Londo-
niedullas artuum febris acuta sajviebat, et lardanler niensem pauperem vivere (108), id plane magnifi-
sudore, crucialus veheroens in dies ingravescebat. cum. Nec enim tanlo nomini quidquam augere

(107) Scripta circa annnm 1150. Sic dictus, Gil- qui prseter csetera quaJ ecclesise nostrae ex Anglia
berlus quod < in cunclis hujus tnundi sapientiumI iranstniserat ornamenla, ocloginla duas libras eidem
litieris luderet, > seu excelleret, ut hoc loco scribitl ecclesiaj contulit, > etc. Londoniensi Ecclesiaeprse-
. liernardus. Fuit ante poittificiatn dignitalein canoni-. fuit ab anno 1128 ad arinum 1135.
ctts Autissiodorensis, de quo Necrologiumejus Ec- (108) Avaritiae (sic sunt hominum judicia) id*in
clesiae: < Secundo idus augusti obiit venerabilisi Gisleberto impuUVit Henricus Hunlindoniensis iu
niemoriae magisler Gislebertus, Veteris et Nqvi Te- epistola de Coutemptu roundi, cdila in Spicilegii
slamenti glossalor eximius, hujus Ecclesiaecanonicus,, tomo 8- i
poslinodum vcro Londoniensis cpiscopus factus '; '
i
129 EPlSTOLiE. 150
glorise potuil siiblimilas digr.itatis : auxit autem A Dci Scriptura dicat: Ubicunque Israel erat, lux
plnriinuni huinilitas paupertatis. Pauperiem aequo erat (Exod. x, 25), Erat David verus Israelila, ot
aniuio ferre, virlus sapientiaeest; sponte appelere, ideo caute dicebat se habitare non in Cedar, setl
sapientiaelaus est. Laudatur denique et admirabilis cum habilanlibus Cedar (Psal. cxix, 5), lanquatn
praedicattir,qui posl aurum non abiil; qui vero et qni semper habitaret in lumine, licet ipsi fucrii cum
abjecit, plus nihil merebilur? Nisi quod vigil ratio habitantilius Cedar corporalis cohabi:aih. Unde et
mirandum miniine ducit, si sapiens sapienter agil, arguit quosdam non veros Jsraelilas, quod coinmistr
et ille sapiens qui in cunctis hnjus mundi sapietitiuni inler genles didicerinl opera eoruni, el factuin st
lilieris cl studiis ludens, omnem quoque studuit et illis in scandalum (Psal. cv, 55,56).
potuit divinam quodammodo revocare el renovare 2. Dico ergo: sufficiebal libi npud Cluniacenses
Scripturam. Quid enim ? Dispersisli, dedisli paupe- custodire innocenliam, sicut gcriplum esl, Cum viro
ribus, sed pecuniam. Quid vero pecunia esl ad illam innocentejinnocenseris (Psal. xvn, 26). Porro apud
quam pro ea comniulasti jtisliliam? Justitia, inquit, Rolomagenses [al. Rotomagtim] opus esl patientia;
ejus manet in smculum smculi (Psal. cxi, 9). Nuni queiiiadmodum docet Apostolus : Servum Dei, in-
ita et pecunia? Quaesluosum sane honestuinque qniens, non oportel titigare, sed magis patienlem etse
commercium, illam qtiaeprseterit, pro illa dare quse B ad omnes (II Tim. n, 24); nec sulum palienlemr
permanet. Sic semper tibi negotiari detur, bone et qui nolil vinci a malo, sed et pacilicum, qui vincai
omni lattde prbsequende niagisler. Supercst ut lau- in bono inaluin : alterutn, ut roalos portes; alteruni,
dabile principium contlignura consequatur finem, et ut et quos sustines, sanes. In patientia lua| possides
cauda hostiae capili conjungatur (109). Benedictio- animam luam (Luc. xxi, 19): sed sis eliam pacifi-
nem tuain libenler accepimus, prseserlim quod tanla cus, ul ot coromissas tilii possideas. Quae tania glo-
luaehujus perfectionis fueril cumulala jucundiiate. ria quam dicere posse : Cumhh qui oderunl pacem ,
Lalorem episiolse, elsi pro seipso satis commenda- eram pacificus? (Psal. cxix, 7.) Esto ergo paliens,
bilem, taraen eliam pro me vestrae inagnificenliae quia es cum malis : eslo pacificus, quia prsees malis.
esse cupio commendalum. Est siquideiu niihi pro Habeal charilas zeluni, sed adhibeat pro leropore
sua honestate et religiositate charissimus. roodum severitas. Ceustira quidem nunquam remis-
EPISTOLA XXV. sa, intermissa lanien pleruroque plus proficil. Vigor
ADHUGONEH, ROTOMAGENSEM ARCHIEP1SCOPUU (II0). jusliliae seinperjervidus, sed nunquaro praeceps.Sic-
Horlalur Hugonem, ut apud suos Rotomagenset pa- ut iioi) omne quod libel, licel; sic non onine quod
tient timul ac pacificut esse studeal: zelum quoquer licel, siatim etiam expedit. Hsec nielius me ipse
discretione moderelur. nosli, ideoque supersedeo. Orari pro me inslanier
1. Si diei malitia invalescil, non praevaleal; si poslulo, quia incessanter pecco.
turbat, non periurbet. Mirabiles elationes maris, sed EPISTOLA XXVI (111).
mirabilior in altis Dominus. Benigne, si non dissi- ADGUIDONEH LAUSANNENSEM [d/. LAUSENNENSEHJ SPI-
niuJas, egit tecum usque adhuc superna iniseratio, SCOPUU.
pater illusiris. Provida namque dispensatiorie, non Manumveslram misistisad fortia, opus est fortitu-
prius prsefectus es malis, quam socialus bonis, quo- dine. Speculator doroui lsrael faclus estis; opus est
rum 42 consortio et exemplo bonus fieres, ct sic prudentia (112). Sapientibus cl insipieiilibus debilor
postmpdum etiam inter malos vivere bonus posses. estis, opus esl justitia. Postreroo inaxime lemperan-
Et quidem inter bonos bonum esse, salutem babet; tia opus cst: ne qui aliis praedicai, ipse (quod ab-
inter malos vero, et laudem. lllud lantae facilitatis
sil) reprobus fial.
csl, quanlae et securitatis : hoc tantse virlntis, quan- EPISTOLA XXVII(115).
taeet difficultatis. Quale neinpe est istud, tangere ADARDUTlONEM EtECTUM.
[al. ARDUTIUjfjGEBEHNENSEM
picem, et non inqui ari ex ea; in igne sine Iaesione Monet ul electionemsuam divinv gratim tribuat, eique
versari, et in tenebris absque caligine? Palpabant D sedulo detne.epscooperari studeat:
quondam lenebras jEgyplii, cum taineii de populo Credirous eleclionem luam essc a Deo, quam tanfo
(109) Parcentia Bernardo iamiliaris ad significan- obtinuimtts; ab episeopo quidem Salcsberiensi, siilr
daro perseveiantiam, ex Levitico, m, 7. Virie notas cujus manti abbatis, officio fungebatur, nobis einn
ad epislolam 78. Pelrus Cellehsis in libri quinti reddi liberum et absotutum quBesivirous,et cun*
cpislola 8,: < Cave caudam; cum tam oninis lau», libertale suscepimns, > elc. Ejus eleclionem ad an-
< quam omne vituperium iii cauda, id est in fine num 1150 refert Ordericus, iii fine libri xn, his ver-
< lerminetur. > bis : < Eodem anno Httgo Ambianensis, monachu»
(HO)Scripta annoChristi 1150. Deelectione Hu- Cluniacensis, abbas Radingensis, factns est archie-
gonis, quseanno 1150 facta est, exstal cleri Roto- piscopus Rotoroagensis. > Quantutn sedulitatis lnno-
magensisepistola ad HonoriuroII papam inSpicilegii eentio II exhibueril, docet ideui auctor in libro xni
tomo 5, pag. 151, ubi baec verba : < Elegimus pag. 900.
eleclionecoinmuni filium noslruin Hugonem, abba- (111) Scripta circa annutn 1150.
tein Radingerisem, nohis in pontificem. > Fuerat is (112) Eadem verba leguntur iu epislola lertiat
monacbus primum Cluniaci, dein abbas primus Nicolai Clarse-Vallensis in persona Bemardi aJ
Radingse in Anglia, diceccsis Salesberiensis. Unde episcopum Lucanum : infra, epist 463.
in iisdem litteris subdilur : < Super hoc qusesivimus (113-1Scripla circa annuni 1155.
asscnsumdornini nostri ltenrici regis Angloruin, et
*5T 5, BBHNABJ»ABft^ES. GLMtft^-VALLENSlS 132
cfertptfpuKque consensa foisse celebratam accepi- A Honorificabis auiem griavitate moriim, maluritat*
mus. Gratulamurgratiae ejus.ne dicam meritis tuis\ consitiorum, actuum horiestate. Ha-c sunt quaeoffi-
quoniam ne tibi plusqiiam oportet, blandiamur: non cium episcopale maxime nobilitant et ornant. Omnia
ex operlbus justitise, quae fecisli, sed secundum fac com, consilio, nec tamen omniuro aut quorum-
sftiatnroisericordiam hoc fecit libi. Si secus lu (quod cunque, sed lanttiin bonorum. Bonos in consilio,
absil) sapis , eril exatialio inruinam. Si 43aulem borios in obsequio, bonos habeas contuberna-
cbgiioscis graiiam, vide ne in vacuum acceperis.' les, qui vitae et honestatis itiae et cuslodes sint, et
Bbnas fac de rsetefo vias luas, et studia lua.etnii- lestes. In hoc enim te bonum probabis, si testinio-
nislerium sanctum : si vilse sanctitas non praecessit,• riium a boriis habueris. Sint pietali veslrae commen--
sequatur saliem. Tunc vere fatebimur le prseventuro dati paupefes fratres nostri, qui circa vos suni;
ih benediclionibus dulcedinis , tibi de bonis meliora Alpensei, illi de Bono-Monie, el illi de Aliacumba.
sperantes. Exsultabimus et laetabimur, qubd fidelis ln his experiemur quania vobis de nobis cura sit.
servus et pruderis constitiitus sil supcrfamiliam Do- i EPISTOLA XXIX.
' ADSTEPHANUM HETBNSEH
mini: futiirus ex hoc filius felix et potens, super EPISCOPUM (115).
omnia bona Patris constituendus. Alioquin si altio- • Congrmtladtr Slephanol de pace Ecclesim reddita,-
B nonuisi unius Dei benefipiotribuendum.
remquam melioreni esse deleclat, non praeiriium, ..- idque
sed praecipUium-exspectamus.Oplamris et orairiusne STKPHAJIO Melensis kicclesiae Dei gralia streauo
hoc coiiliijgat: parali, si opus esl, obvias manus ap- ministro; ejus in Chrislo htimileS fratres de Clara-
salutero et orationein.
ponere, el pro nostro exiguo posse, juvare ad id Valle, . Ex quo dudum, si recolitis, nostrae vos fraierni-
potiusquod decet et expedii. i tfili dignanler sociastis, nostris vos orationibus 44
EPISTOLA XXVIII (114). . humititer commendastis; semper solliciti fuimus,
ADEUHDEM JAHEPISCOPUM. . ut debuiinus, aliquid scirb de esse vestro; et evenius
Interim hortatur ul digmlatem, quam tine meritit veslros.crebro sciscitari studuimus a
prmcedentibut obtinuit,' saltem subsequenlibus qUibus potui-
orhel. mtts, desiderantes jugiler el orantes vqs prosperari
1. Prsebet audaciam cltaritas, ut fiducialius lo- in Dei opere ad qitod assumptus fiieralis et gressus
vestros dirigi insemilammandatorum ijisius. Benedi-
quaf tibi. Caihedra, charissiroe, quam nuper sorti-;
tus es, hominetn multorum expetit meritoruin: cttts itaque Deus, qiii non amovil orationem nostram,
et misericordiatn suam a vobis; laetificans ntiqtie
quaeiri le aul nulla, aut non quantum saiis est,prae-
cessisse doleinus. Siquidein ct facta tiia, et studia C nos per biinc. venerahilpm fratreni Guillelintira ,
(
tria praeierita in nullo prorsusvisa srint cpiscopali cujus profecto nos non minus verbis,- qttam nosiris
convenire officio. Quid tamen? Non polest Deus de credimiis oculis de vestra sospitate « prosperitatc
ac pace per vos Ecclesiae reddila. CongratuIamHr
lapide hoc susdlare filium Abrahae? non poiest fa-
cere Deus, ut quem prseire' debueranl. bona, vel. vqbis ; sed danius gloriam Deo : scientes qupd estis
subsequantur ? quod utiqtte el libenlius accipimus, et quod potestis, ipsius, non veslrum esse. Qupd et
si contingat. Nescio enim quo pacio plus placebit yos semper sentire in vobjs aniicabiliieradnioncmus;
subita haec mutalio dextersc Excelsi, qiiaiu si vitae ne iiihil et esse, et posseincipiatis, si quid aliler
prioris merita sudragarentur. Dicctnus hempe, qttia sapiiis, et vestris (quod absit) merilis vel viribus
a Domino fttctum est'istud,et etl mirabile in oculis quidpiam horum adscribilis. Alioquin verendum, ne
nostris (Ptal. cxvn, .25). SicParilus ex persecutore convertatur pax vestra in perturbationem, etpro-
Doclor gentium factus cst; sic Matlhsetisde telonio sperilas in adversitalem;-sic iiiniirum illo juste ju-
'
vocatus, s'ic Alribrbsius de paiaiio assutriptus est: dicante, qui ut.humilibus gratiam dare, iia ct «i-
iste ad episcopatum, ille ad aposlolatum. Sic alios perbis resistere consuevii: qui et non solum cum
quam plurcs novimus de vila et habitu saecuiari sancto sanctus, sed etcrim perverso perversus, in.
utiliter exsiiiissepromotos. Denique nonne niulioties n Psalmo legitur (Psat. xvn, 26); nec tantum faciens
ubi supcrabuiidaverunt delicta, videtur superabun- pacem, sed et creans malum, per prophelam de.scri-
dare et gralia ? bilur (Isq. XLV,7). |
2. El tu igitur, charissime, his alque bujusmodi EPISTOLA XXX.
animalus exemplis, pfaccinge stctil vir lutnbos luos, ADALBERONEM PRIMICERIIIIHETENSEM (116).
Jjonas facilo deiticeps vias tuas, et sludia tua :qua- ., Negotium quoddam, quoit Albero urgebat, ex Dei
beneplaciloperficiendut,i monet, non tam requirens
tenus novissiraa lua antiqua sopiant, et delicta datum, quam fructum.
'
juventutis tuoeileleat vcsperlina correctio. Pattlum Honorabili viro ALBEILONI, Dei gratia Mciensis
imilarl cuiato in honorilicando minislerium tuuni. Ecclesiae primicerib, fralies qui in Clara-Valle qua-
j (H^Scripta antjo. Cbristi 1155. graves Bemartli qiifirelae n epislolis 177-et' 178. De
(>;(I15)Scripta. circa anriiim ,1126. Hic anno 1520 pace, cu)us liic tnentio.iege Ilisloriani Latirefttii
ejecto Adalberoni, ejiis nominis quarto Meteiisiura de
' Leodio, Spicilegit loroo XII, piigg. 518, 519. .
episcopo, suhrogalus est ut lego in brevibus An- (116) Scrip.ia circa anniini H2fa. Tres adverio
naiibus ccenobii Sancli-Vinceiitii Melensis ad cyclos bujus riominis in primicerii dignitaie' sibi succe-
Paschales adjunciis, iri quibus Stephanus anno 1165 dentes: priniuiii ex slirpe ducis Lovaniensis, postea
obiisse memoratur, tertio kalendas Januarii. De eo 'episcopumLebditirisem, de quojEgidiusAurese-Vallis
153 EPISTOL.E. 15k
licnnque obseqttio scrviunt Deo, salulem et oralio- Afieret;
. non quideni qmittendam, sed usque post
nem., inessionem, ttim pro vestra, lum pro tcmporis op-
Fidelem curam veslram in his qux Dei sunt, etsii porlunilateexspeclanda, necessario iniermiilendanJ
jam olim et audieramus et videramus; sed nuuc ini esse pntaviiniis. Jain vero tunc, si et episcopi vo-
nobis ipsi experiendo persensimus. Caelerum cum ini luntas in eodem persiiterit, et vobis nihilominus
bis qusenuper.a nobis niissi fratres, veslro quidcmi idipsum aeque ut niodo placueril: tali cOnjectura
consilio, suggesserunl episcop», et ve.stram benevo-• Dei quoque esse consilium securius conlidentes,
lcniiam, et ipsius episcopi promptum leneamus as- speramus nos vesirse utriitsque devotioni juxia quod
sensum : quia lamen Dei quoque beneplacilum in diffinilum erat, satis esse facturos. Arbitramur
omnibits, et his roaxime quse ad eum pertinenl, ante eniro accepturn esse Deo, si quantum in nobis est,
omnia et super omnia necesse est nos et inquirere, nemini oneriesse studuerinnis: ne non tam /ructuni,
el cuslodire; idcirco ad comprobandum cerlius quid quam dalum in hoc ejus negotio requirere (qnoil
jpse de hac re poiius velil, rem sicut inter episco- absil) videamur; et praecipue veslris nos majoribus
pum monachosque convenerat, veslra ulique indu- ..alque inslantioribus occupaiionibus.sub hujus rei
suia niediauleet ordinante qualiter fieri deberel, et occasione itnportunius ingerere, et moleslos, citni
boiiante ut ceieriter, et juvanle ut bonorabiliter B necesse non ;est, vobis exhibere; ct boc gratuni

Ordinis Cisterciensismonachus, deGestis Pontificttm succedentes. Ad qnem vero ex his Bernardus hanc -
Leodiensium, cap. 25: < Successit domino Frideri-. epistolam scripserit, non ita in proinptu esi delinire.
co, > anno scilicet 1122, < domintis Albero primice- Verumtamen, quantum ex serie litierarum colligera
rius ex clero Sancli-Siephani Metensis, frater ducis licet, ad seciinrium refereuda virietur, euui scilicet,
Lovaniensis Godefridi, vir sumrnae.auclorilalis ef qui postea ad archiepiscopalura Treverensem as-
innocentiae, elc. Obiit iii Circumcisione, anno Do- sumptus, sanctuni Viruin maxime faniiliiirem ha-
roini 1128. > Alterum lego Alberoneroex primicerio buit, ut conslalex pluiibus episiolis, quas in ejus
Metensi faclum acbiepiscopum Treverensem, qui graliam ad Iniiocentinin Romanainque ctiriam dire-
cum Gerardo Sedis aposlolicaelegato sanctum Nor- xit. Quin et argumentum epistolse hujtis, quae agit
bertuni ad sedem Magdeburgensein promovendum de fundalione cujusdam monasterii, prociirante
curavit. Sic enim liabet Roberlus in Supplemento Alberone, a Stepbano Melensi episcopo concepta,
ad Sigiberlum, ad annum 1127 : < Parthenopolila- suffragari videtttr. Quod qnidem non est intellgen-
nse civitalis archiepiscopo defuncto, curo clerici el dutn de ullo coenobioab ipso Slephano construclo;
cives ejusdem 'urbis coram imperatore Liulhero ad sed vel de illa Capetarum domo, quam ipso confe-
eligendumarchiepiscopumapnd Spirani convenissent, rente inonialihus sui Orriinis Bernardus attiibuit,
nutn doniiniGerardi RomanaeSedis legali, qui pos- imposiio noinine Clarae-Vallis,circa annum 1130;
lea facltis 3st papa Lucius, et Alberonis Melensis. vel de fundatione Belli-Prati prope Lun;e-Villam, a
priniicerii, qui postea faclus est Treverorum ar- G * Fotmaro coinite Melensi constructi, quam qoidein
cliiepiscopus, > nimirum anno 1152, t Norberttim ipse Stephanus ratam hahuit et contirniavit, ut
Praeroonstrataeecclesise patrero... in pastorem eli- constat ex diplomate, cujus hoC initium : « Ego
gunt. > Idem legitur in Viia sancti Norberli apitd Stephanus manifesto generationi quie nunc est et
Su.rium, c:ip. 40. Ejus nomine Beriiardus scripsit futura?, quod Folinartts comes Jlelensis consuiuit
cpislolam 176 ad lnnocentium 11. Is in anliquis abbaliam monachoruro Cisterciensis ordinis iri
inembranis frequenter subscripsisse reperilur, pro- banno Morastne, quse vocalur Belltnn-Praliim, eic.
miscue vocatus Albero, Adelbero, cum allero Albe- Daltinj annoll50, > quanivis in alia chana Henrici
rone arcbidiacono. Sic enim in quadain cbaila episcopi Tullensis, ad annum 1155 haec fundalio re-
Sancli Arnulfi ilelensis : < Ego Adelbero primice- feratur, quod fortasse de aediliciorumiategra perfec-
rins suhscripsi el collattdavi, Richerus decanus sub- tione accipiendum est. Quod speclal atl Primicerii
scripsi, Adelbero arcbidiaconus, etc. anno Dorn. noroen apud anliquos usitalissiroiini, iion uni ollico
lncarn.1126. > Iu alia vero Sancli-Petri de Monlc, Ve!digniiati proprium fuit, seri iis tiibui soliium,
«cripla anno 1127 : « lltijus vero donaiionis lestes qiii inquocumque ordine prirouin locum obtinercnl.
stini, Albero primicerius, Richerus decanus, > etc; Hinc ia 'Novella Constit. 8, saepinsrepeiiltir,« No-
quas videsis apud Metiricium,in Historia Episcopo- tariorum priniicerius ; > e(, < Piimieerius fabricae, »
ruin Metensium, qui hunc Alberonem eumdem facit 1.2, C. deFabricens. 1.11. <Priinicerius doraestico-
non recte cum altero Alberone ilidem primicerio, rum protectorum cquitiim, > I. 2, el 1. ult.C.de
Conradi comilis Luxemburgensis filio, qui bac di- Domesticis et prol. < Primicerius mensorum. >
gnitale poliehaiur ad annum 1086, ut apparet ex D C C. 1 dcMensor. 1. 12. < Piiniicerius in oliicio pro-
Conradi patris epitaphio ab ipso auclore prolalo, tecloruni. > Prseterea apud Vegelium, lih. 2,.cap,
pag. 586, cuiti isle, de quo agimus, ab anno dunta- 21, < Priinicerius proiector ; > apud Animiaiium
xat 1122, qtto Albcroni Lovaiiiensi successil, ui Marcellinum, lib. 18, « Primicerius Praeceplorum,
pltiriitinm hanc dignitatem obtinuerit. Praclcr Lu- Singulariorum Auguslaliiim, Scriniorum, Deputa-
xenibiirgenseinitaque tertium babemus Alberonetn, torum, Sacri cubiculi, > 1. l.qui a praebil. tiro in
qui ex primicerio facius est Leodiensis episcopus Codice Theodos. et apud Cassiod. lib 11, variar.
liiijus noniinis secundus, anno 1155, de quo iia Sic « Primicerius legionis > apud Gu llelmum Ty-
jEgidius superius laudalus : < His diebus, > inquit, rium, de Bello sacro, lib. 2, cap 19. Sic < Primice-
< ciini in derisum et subsannationem venisset civi- rius defensorum et cardinalis primicerius, > apud
tas Leodiensis bis qui erant in circuitu suo per lur- Luilpr.uuluin, lib. 6, de Rebus per Europ. Sic san-
pem Alcxandri depositionero, communibtis volis, ctus Augustinus vocat sancltim Slepiiamim < primi-
pari assensu clerus el popttlus subrogavit sedi Leo- cerium martyrum, > sermone 21, tle Teinpore. Hic'
diensi Alberonem, hujus nominis secunduin, primi-. vero apud Bernarduni, Priroicerii Metensis nomine
ceriuin Metensis Ecclesise,juvenein qnitlem aelate, intelligitur prinia canonicorumecclesiae Sancti Ste-
eic. Elegerunt einn sane coliimnse Eeclesioe, Hac phani Metensis dignitas,- cui qttidem inter alias
speiiiaxime, quodesset de prosapia Namurcensi,> etc! praerogativas crucem ad pectus gestare coiicessuin
Tres igiiur, prauer Luxembiirgenseni, habemuS erat, uti veslepurpurea, priniuiuque locum iil choro
priniicciios Meteiisesejusdeiii nominis sibf conlinue et capitulo tcnere.
155 5. BEUNARDI ABBAjgS CLAR^-VALLENSIS 136
rion esse Deo, et rroslris scimtts moribus nou con-; A beneficiorum quae dom li nostrae lam largiter con-
gruere. tnlisli (118)? Utinam ipse pro cnjus amore fecisti,
45 EPISTOLA XXXL iri acterntim non obliviscalur Deus! Nam nos, quan-
A9 HUGONEM COMltEMCAMPANI.E (H7), MILITEM luni m nobis est, minime prorsus ingrati, memo-
TEMPL1 FACTUM.
riairi abundantise stiavitalis tuae menle retinemus,
Hugoni graiulatur ob susceptam militiam tacram; el
beneficiorum memoritim promitlit. . et, si iiccret, opere nionsli aremus. Oquaro libenli
Si causa Dei facliis es ex cohiile miles, el pauper anime et corpori 4uo pariter el animse providisse-
ex divite, in hoc profeclo tibi, ut justuin esl, grti- riitis, si datum fuisset, ul simul fgissemusl Quod
non esl, restat. nt quem praesentero habere
tularaur, et in te fteum glorificamus, scientes quia quia
haec est mtiialio dexterae Excelsi. Csetergm quod ttia noii possttmus, pro absenle semper oremus.
EPISTOLA XXXU (119).
jucunda prsesentia nobisjta nescio quo Bei est sub- ADABBATEH SANCTI-NICAS1I ItEHENSIS.
iracla judicio, ut ne iriterdum quidem videre te Abbatem ob discessum el transilum
sine si lieri esse Drogonis monachi
valeamus, quo iiiinquain, posset, ad atiud monatierium, consolatur, et ad palier.tiam
vellemus , tequanimiter, fatcor, non poflamus. Quid liortatur.
enini? posstimusne oblivisci antiqui amoris, el „ 1. Quanlo afleclu tjbi condoleam, scit ille qui
(117) Scripta anno Cbrisli 1125. Huao, Theolial- appendicihus, ttt merito Fundatoris nomine censeri
. di III, Campaniaecoinitis filius, erga ecclesias, maxi- tleheat. Quod cum hacijenuspaucis iniiotuerii, lubet^
Jne Arreniaieiisem el Molismensem, muiiificenlissi- hrc ipsn.nidesctibefe chartaiit donaliouis, quam saepe
nitis, piriiAo quitlem Barrensis ad Albam comes, iaitdato CfiifJletio, qui eam primtis in sua Diatriba
rieinde vcro Trecensis posl decesstim Odonis fratris. evulgavit, ex auiographo Clarae-Vallensi - acceplam

auctore factum esl, ul exslincto post illara referre debeinus: 1 -
lpso
iniionetn Trecensis el Barrensis comitaliiuro nomi- /n nominesanctm et \individum Trihitatis incipit
ne, successores Cauipani% coiuites iiuncuparerilur, charta comitis Hugonis. \Notum sit omnibus prmsenti-
tjuni anlea hoc nbmen Barrensis seqtte ac Trecensis bus et fuluris, quod eqo comes Trecensis do Deo et
«ingulaliin usurparent, ut notavit Franciscus Chi- beatm Marim et fratribui Clarm-Vallis, locum ipsum
(Qelius in suaBialriba rie illuslri genere saneii Ber- qui voealur Clara Vatlts, cum perlinentiis, agris ,
nanli. Ad eiimilein spectat Ivoriis Carnotensis epis- praiis, vineis, silvis el aquis, nihit omnino mihi aut
tola 245, ciijusargumeiitum ex ipso limine accipimus hmredibusmeis retfiiensiUnde lestes Acardus Remen-
his verbis:«Audivimus et cognovirous, quod Jero- tis, et Petrus, et Robertus Aurelianensis, miliies mei.
soiymam piofectuins militia; Chrisli te ipsuin devo- teiendumquodGaufridut Felonia dat pasturas suasin
Visti, illam evangelicain arrepiurus militiam, qua finagio de Juvencourt, \tam in bosco qitam in plano,
cum decem inUibussecttre pugualur ariversus euin, oinni tempore: et st dliquod damnum intulerinl anima-
qui ciiin vigiriliinillibtisadversum nos pugnaltirus oc- lia diclorum frdtrum, solum capitate resliluelur sine
ciirrll.iEl infra : < Duxisti uxorem, > etc. Demuuiqiie C emenda, Hmc autem oninia dedi in prmsemia supra-
jta concludit:« Oportet ergo ut in hoc proposilo sic tibi dictor.umlestium. Scienduwquoque est, quod dominus
provideas, (itialenus ita novissima vota iuipleas, ut Josbertus de Firmitate, \cognomineRufus, et dominus
statttla oaturaiia el legitima non fraugas. > Horsiins Rainattdus de Perceris dederunl eisdemJralribut pas-
snspicatiir Ivoiiemeoloci revocare Hugonema mililia turant et usuarium ijc>r.ii>iam. terram&uam, et prmci-
Teropli proposita lege vincuticonjtigalis. Al cuin les- puein aquis, silvis, pratis, in finagio de Perrecin.
te Guillelino T)Tio, de Belto sacro lib. 11, cap. 13, Hujus ret lestessunl Acqrdtts Remensit, el Robenus
cni astiptilanlur uuiversi, Ordo Templariorum anno mili es mei. Itein sciendum quoque est, quod ego
duntuxal 1118 sumpseriiexordium ; Ivo aulem anno Hugo comes Trecensis laudoel eoncedo eisdem-frd-
111-5 certo calculo desierit, cousequens est.eum tribus libere el quiele possidere terram et silvam de
Intelligendum esse vel de militia Hospitaliuni, qnam Aretela.Has 'donalionesconfirmamus ego Joscerannus
Htigolerosolymis profiteri slatuisset; vel de xpiri- Lingonensis episeopus, et ego Hugo comes Trecensit
tuali ei evangelica sett lemporaria quadam conlinen- de sigiilo et annulo meo.\ ,
lia, qtiain in secundae peregrinalionis ad loca sacra Quod spectalad annum fundaiionis, qui nnn. ex-
iniervailo servare deberet. Ter siquidem ipsum in his labulis , idein aitcior Sancli Maiiani
iier aggressuln esse constat, ut recte primitur
Jerosolyinain Aulissiodorensis Chronograpliuin seciitus, refert ad
probal iriem qui supra Cliiffletius. Triroo quidem annum Cbristi 1114, inense Jiiiiio. fit quidetn de
JJIIIIO1115, jtermn circa arinuiti 1121, peslmodum mense conveniunt omiies : quoad aiimiro vero, ciiin
vero qu-ii.iidoTeinplariorum niilitiae sese addixit, taroexierna,
tquod a»inoll25 diserle collocat Albericus in-Chro- D videantiir, inter qtiam doinesiica insirumenia reftagari
alia vero Exordiitm Cislercieuse,
nico. < Eo postremujn discessurus, J (si fides ha-
iieoria Petro Pitbteo, ipquit ChiffletiusJcbroilatuni dist. 2, cap. discrlis 1, tahella sancti Bernardi lumtilo ap-
verbis anriuro 1115 exprimuiil;
stnnii Tlieobalrio fratris sui Stephani fiiio vendidil, pensa, quae
Odoneni filium exhaeredavit, et quam secuiidani recepta: jaroduduni senlentiae adbaerete salius virie-
cum alioqui vix Bernardus professionem emi-
tixorem duxerat (Conslantia Philippi I Galliaruro lur, sisseimense Junio annil 1,114, el Hugo ipse, qui lo-
rcgis Klia ob coiisanguiniiatem dimissa, anno scili- cuin concessit, adhuc Orienle versaretnr. Clara-
cet 1104) gravidam reliquit, obiitqiie in partibus ijii
Vallis primo quident ab Hugone Campanix
iransmarinis die.mensis junii decima quarta, quam* comite ilaque
vis in JNecrologioSancli-CIaudii obiisse dicatur uii- reni locum fundata, postea vero, anno 1155, in aroplio-
decimo kalendas julias. t Ita fere ille. Porro Hugo- successore, translata, (opilulante Theobaldo ipsius
nein istum aliiitn esse ab Hugone mililise Teinpli fundatoris nomen nova fabriba donata est; unde priini
obtinuit apud aliquos, translalio-
inagistro, cui Berriardus direxil Exbortationeiii ad nera cum fundaiione cbnfundentes, ui bene uiouet
Milites Teinpli, colligiiur ex Guilleliuo Tyrio, de Manricus in
Bello sacro, lib. J2, cap. 7 apud quenr hic < de Pa- Annalibiis, ad annum 1115, cap. 1.
ganis > cognoiniriatur, el successorem videtur ha- (119) Scripta circa aiJnunj 1120. Drogo (cujus oc-
huisse Robertum, quanluro ex eodem auclore, lib. casione scripia esl tum epistola 55 et epislola 54 ),
17, cap. 1, conjicere licet- videiur non perseverasse in ordine CistercieHsi,
(118) Niniirum ipse Hugb Bernardo fratribusque sed abbatis sui Joranni (ad quetn haec episfola)
concesserat locum ipsuro Clarse-Vallis cuni suis imporlunis tanderaquerelis anle professioiiem fuisse
157 EPISTOLJE. 158
nostros omnium dolores in corpore suo tulit. Quam A dum est potius libi, luse licet justse indignationis
libenler libi, si scirem, consulerem; si ppssem, stimulos illa reprimere sentenlia, quam quidam san-
succurrerem : tam eflicaciter ipse mihi qui oronia ctorum in simili ferlur causa protulisse. Siquidem
scil, et omnia potest, in cunclis meis necessilatibus instiganlibus eum quibusdam fratribus atque incre-
consulat et succurrat. Si frater Drogo de sua disces- panlibus, cur suum in sui injuriam ab alia susce-
sione me consuluisset, absit ul consenlirem : si post plum Ecclesia fugilivum non requireret: < Nequa-
discessionem ad nos diverlisset, absii ut susciperem. . quam, > inquit, < Ubicunqueenira est, si bonus cst,
Denique, quod solum polui, ad abbalem qui eum roeus est. >
suscepit, nostras mox.sicut scis, pro eolitteras(120) 5. Fraudulenler tibi et non fideliter consulo, si
misi. Et nunc super hoc quid tibi ullra possum idipsum a meipso non exigo. Nam, cum unus nosler
facere, paler? Jam vero quanlum ad te perlinet, non soluro religione professus, sed et carne propin- ,
optime roecum novit Sanctilas tua, perfectos solere quus (121), Cluniaci me invito et susceptus sil, et
viros nbn solum in spe, sed et in tribulalionibus detineatur; doleo quidem, sed sileo, orans el pro illis
gloriari, consolante eos Scriptura, el sic loquenle: ut velint ablalum reddere, et pro illo ttl velit sponte
Vata figuli probat fornax, et homines juslos tentatib : redire : sin vero, servans ei vindictam qul facturus.
(Eccli. xxvii, 6). Juxta esl Dominus his qui tributato B esl' iudicium injuriam patienlibus, el arguere habet
tunl corde (Ptal. xxxm, 20); el, Per mullas tribula- in sequilate pro mansuetis terrae. Fralrero Hugonem
tiones oporlet nos introire in regnum cmlorum (Act. , de Lausanna ore luo, el noslro spiriui commbnemus
xiv, 21); et, Omnes quipie volunt vivere in Chrislo, non omni spiritui credere, el ne cito moveatur certa
persecutionempaliunlur (II Tim. m,12). Nec idcirco pro incertis deserere, sciens diabolum soli seroper
lamen immerito his quos in anxietate posilos vide- . perseveranlise insidiari, quam solam virtulum novit
mus, amicis nostris compatirour; quibus uiique dum coronari: tutiusqtie esse in ea vocatione qtta voca-,
exiium ignoramus, defectura meluimus: quoniam tus est, simpliciter perseverare, qiiam sub specie
quidero sicut sanclis et electis tribulatio operaturpa- quasi melioris boni, id quidem quod jaro ccepit,
tientiam, paiientia probaiionem probatio spem, spes diroillere, nec ad id quod prcesuinil, forlassis sulfi-
autem non confundit (Rom.\, 5-5); sic damnandis et cere.
reprobis tribulalio parileconlrariopusillanimilalem, EPISTOLA XXXIII (122).
pusillanimitas pertnrbalionem, perturbalio despera- ADHUGONEM PONTIMACENSEM ABBATEM.
tionem, elilla inlerimit. Planius menlem suam perscribit de susceplione
2. ISeergo haecte lam horrenda (quod Deus aver- Drogonis, el omnem a se tinittram suspicionem
n depellil.
tat) deiriergat tempestas aquae, ne hujus taro tre-
mcndae abyssi absorbeat proftnidum, neve urgeat Dilectissimo suo domno HUGONIabbali, frater
super te tam inexplebilis puteus os suum : sollicile BERNARDUS de Clara-Valle, idem qupd sibi.
studeal humilis prudentia lua non vinci a malo, sed 1. In nostris prioribus lilteris (125) aut ego, quan-
vincere in bono malum. Vinces aulem, spem luam tum ex vesiris perpenditur, minus aperte scripsi
in Deo fortiter figendo, et rei finem longanimiter quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam
exspectando. El si quidem ille resipuerit, sive bb tui debuistis. Siquidem quse vobis de monacbi illius
timorem, siveob stium laborem; bene : sin autem, susceptione eventiira denuntiavi, veraciler ita tiinui,
bonum est libi bumiliari sub potenti manu Dei, et et adbuc limeo, ut scripsi. Non lamen ad hoc illa
nequaquam velle resislere supernse disposiiioni; vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel con-
quia 46 sl cx Deo esl> non poterit dissolvi. Conan- sulerem; vel cerle ut scribitis, censerem flliimde-
rcvocalus; isque idem ipse videtur, qui expulsis ; Nicasianum floruerit, probant viri insignes, qui ex
sanclimonialibiise monasterio Sancti-Joannis Lau- eo ad regularero disciplinam longe laieque propa-
duneiisis, monachorumccelum illuc adtluxil, qtiibus gandam prodiere. Nam prseler Drogonem isliim,
ex Priore Saucli-NicasiiRemetisis in primum abba- Gaufridusapuri Sanctum-Theodericum prope Remos,
tem praefectus esl annoll28,ut dicetur infra ad D ac post eum Guillelnius in abbatem assumptus esl;
epistolam 48. Postmodum vero cardinalis et epi- < Simon apud Saiictnm Nicolaumde Rosro in dicecesi
scopus Ostiensis crealus estab Innocenlio II, anno Laiidunensi, ad quem epistolaj 85 et 84; Arnulfiis
1156 (ul probalnosier Acherius in suis ad Guiherlum apud Gemblncum, ut testatttr Auctarium Gembla-
notis),non veroii55, ul habelCiacoriius; veI1154, cense. lpse vero Jorannussolitudinis studioaccensus,
ul censel Ughellus in llalia sacra. Gesla Drogonis Ordinem Carlhusianum in coenobioMoniis-Dei am-
percurrii Herroannus, de Miraculis, lib. m, cap. 22; plexus est anno 1158, ubi se lam prseclare gessit.
et auctor Appendicis ad Sigiberlum, ad amium ut in cardinalium numerura ab Innocentio 11 sit
1128, qui eum e vita migrasse asserit anno 1158, cooptatus. Caeleruro cura hsec epistola scripta sit
his verbis: < Obiit Drogo bonsemerooriae Ostiensis • Roberto sancti Bernardi consanguineo nondura sibi
episcopus, vir religione ac sapientia clarus. > Et restiiuto, ttt sanctus Doctor hic asserit, ad annum
WecrologiumSancli-Joannis Laudttnensis: <Decimo cifciter 1120 referenda est.
qiariokalendasjanuariiobiit Drogo Osliensisepisco- (120) Priores islae lilterae exciderunt, ut patet ex
puseiieajdinalis, primusabbasnosir;ecoiigregationis, epislola sequente, in qua earura quaedara verba re-
et Matbiltlissoror ejus. > Scripsil sermonem dePas- ferunlur.
sione Doniini, qui exstat in Bibliotheca Patruni. (121) Robenus ad quem epistola 1.
Soliloquia qtioque edidisse nolatur inBibliotheca (122) Scripta circa annum 1120. ,
Belgica manuscripia. Porro quod spectal ad Joran- (125) Exciderunt hse lillerae.
uum abbalem. quantiiin eo regenlc asceteriuro
PATBOL. fJXXXII. 5
159 S. BERNARDIABBATISCLARJE-VALLENSIS 110
bere reddi : quippe qni ipsius jamdudum fcrventis- A sime Drogo. Et arite qu dem lolum pnlchrum, totum
simum desideriiirii novi, et ci potius, quori nunc erat amabile qtiod cernebaris; sed ego riescio quid
iliud adimpieverit, debeo congratulari. Sed cum a atiud do lc supra id quod videbam aut audiebam ex
familiarissiroo nobjs a^batccjus, et ab archiepiseopo te, excellenliori digiiutji veneralione praesensefamT
Remensi (124), noslraelitterae ad requirendum i|lum Nunquid forte coeleslis Sponsi, cujus nunc arctius
vebementer exigerenttir; ut a nie, si ficri ppsset, castS te aniplexibus impfessisli, jam tunc yocem
otnnem depellcrcm suspicionem, tales, proul scivi, audieras dicenlrs ail pudicissimam lurlureia siiatri
dictare Curavi, quibus el ipsis salisfacerem, ct vos animam ttiain : Tola pitlchra es, amica mea; tqta
contra corumdeni irominenles calumnias, yobis illas putchra, absqueto quod intrinseciis lalel? (Cantie. iv,
non tacendo, praemunirem.Haecme ila i.nillislittcris 7.) Qtiid fccisti? Quis iioc crederet? Sariciuni te ac
sensisse vestram sagacitateui vel ex co adveriere religiosissinium tota civitas personabat, iia ul nibii
posse credidi, quod in flrie illarum posuisse me me- tibi addi posse crederetur ex' omnibus bonis : el tu
roini, si lamen eo a yobis oculp legeretur, qtio a rve velut e saecularibiis iinus, nionasterium tanqiiaiq
scriplura fuit. Nam, rmn denuntiatis malis quaenon ssecntum deserens, j.im aitritum Cbrisli sarciiisi
immerito vobis nieluebain, tandem iuferrem, < Quod " collum nbvce rursum Observanliis disciplinsc stib-
si lisec omnia- pati mclius ducilis, quaip illum mittere non erubescis? In te nunc, frainr, verani
amitiere; mea niliil intcrest, vos videritis : > aitt proDaraus illani esse senteiiiiam, qua dicilur : 6'iitn
eriim ipsa mea verba sunt baec, aut proprie ipsa : cdnsummalus fuerit hoino, tunc incipil (Eccti. xvm,'
cum itaque hocin fine dixi, quid aliud vobis qtiani 6). Indiciuni ergo luaecpnsummaiionis est qiind nunc
illa sttperioia dispensatorie (tit non riicam, simula- ccepisli; et in quo arbilrabaris te non coriiprnlien-
torie) a me ita scripta fuisse latenter intimavi? dissc, jam comprelieudcras. Nemo quijipe perfecliis,
2. Quod vero scripsistis, nie pcr nunlium eidem qtii perfectior esse litjnappetit; et in eb quisque
monacho dc qitscrenda, si ad nos divertissel, ipsius perfeelibrem se probat, qtib ' [«/. quodj ad njajoreui
absolutione privatim insiuiiasse; veritatero testor, leridit perfeclionenj.
lioc veruro non essc. Egone de notissirno mihi ino- 2. Sed ecce, charisiiime, is cujus invidia njors.
nastefiovel jactarem, vel sperarem monachum me intrayit in orbem lerraium, arcum ^iium telendiL
posse suscipere, qtiem nec vos qtiidein pulo sine et parayii illuin : et qiiia pulsus dc cor<le luo iutns
grandi scandalo possc rctinere? Sed esto. invidebain poteslalerii amisit, forii sseviet qtiaiiinni rjotetiV.Ei,
ilhim vobis ct inihi allrabere gestiens, aliquiddeejus ul aperlius loquar, nesis quia Pharisaei spndalizaii
oblinenda absolulione machinari ine posse snerabam C sunt in- Iioc verlip quod fccisli? Scd meroeuto iion
sive 47 fingebaro. Sed nunquid credenduin jjjif, onmiiim scandalum magnopere c.sseciifanduni, iuxja
me hqc mcuio consiliiun ipsi niiutio, quod titiuqo responsionenf Dominirdicenlis : Sthile ilios; fcrci
contra suum monaslerium excogiiaveram, voluisse sunt, el dttces cmcoruin (Matth. xv,14). Mclius est
palefacere? Sed Ja.ni, tie quod de itoslra erga vos cniin |it scandalum oriatur, quam veriias rcliiHjua-
dileciionc hucusque crcdidistis, falso vos credidisse tnr (GREC.homil. 7 in\ Exech.)i Memenlo,qui iiittuj
inveniatis; pro veslfa (ul video; catisa, nqn sallcm ftierit in niinani el reskirreclioiiem inulioriiin (L]tc.
sequ* ul pro mea, imo mtilio amplitts laboramturn n, 54); cl non niireris, si tu qupqne aliis quidein sis
cst mihi, el hoc non quomodo hiictisquc solebam, orlor vitse in vilam, - i aliis odor in mortcro. Si
j -.. inorlis.--.-. i»-
ut videlieet noslra unanimilas forlius solidetur, nialctliciiones iiileiitaverint, si .anallieuiyiuiii iuior-
sed ne pcnittis dissolvalur. Quid dicam vobis? Ego seiinl spictila, audi Isaac pro le rcspojjdentcni: 48
certe nec vohis, nec de vobis talc aliquid credere Qui mdledixerit libi, sit ilte malediciuj; et quj iteiie»
possem, quale vos sola de me suspieione divina- dixerltltbi, benedictiombusrcptedtttr(Gen.xxvn, 29).
slis. De caetero noveril vcstra BciiignUSs,coniiienj Sed ct tu rauro iotjxpugnajjili cpjisciejJliaoluae cjr-
Th£oba}duin(126) n«j>ira$oro Hurobertolijjtcrasjain j. cuuuniinilus, de inius respomle, ct dic : Si contl-
recepissc, sed jiecdura suo raibi rescripio quidquan ' stant (fdversumme cqstra. nqn timebit cor meunt; «|
respondisse. ,6tiid super lioc vohis agendurti sit, tfFlM a4ffPiW ffi^ «ff('Wt fn koe ($0 s£Cf«h
ipgjj yos n>elui,sjjjejas dfjcejji), si pie |i.DJuuu> inju#|4 (Psql. xxvi, 8). Hon eoiin Jionfundcris cura siclo-
cx«ulaiUignjweriam peu&arenon negligitis. qticiis iuiijjicts Itiis kt porl8,r Confitlo .fDie.in j/}
£W&Tpt,A XXXIV (146L . vo®ik, fl»°M $k fefl? }m t#W& $lV%
et uec raiiiis esruot CMSIMJS nee Ww***»Ji}niis, cito
Congwtulamr Progg&j, qwd ad ttyictioremobtet, conteres Saianara SJIJ)pedibus liils: ei iunc vide-
twntiam transierit : Itorlalurqite ad permeran?
(km. -•-'.-
1. Quam non imujerito tui jamdudum non me- bUMSuum.
diocri fueram affecius aiuore^ UIJJIQ aijnarel, tjileci^s-
<124)Hatbilfo ¥iridi. Hugo-f)r»gotum, tamelsi in eontextu episioJje iegar
(125) TJieobaldtj» cotties Garopamae. ^Videinfwt turf £>fo<yo.^orocn cst ebmposiium «x Vocabui»
episiolam 57 et seqnentes.' Hugoriis abbaiis' Poauitiaeehgis, cui aceepiissimtii
Scrhjta circa annura liid. era* ;"'"'? -•--. '---,. -* -;-•*
(i26) ©rbgo,
(127) ln Colbertino 1410 et in Gompendiensj «d i '
141 £PISTOL#. 14«
EPISTOLA XXXV. A sacramentis" collationem, in prineipio praedict!
- ADHAGISTBUM HUGONEM FARSITUM (128). opuscuii defendere et astruere conatt estis. In
Humberti cujusdam cattsam ei commendat, monct- qua utique collatione, si vcsra? sunimam sbntenlia'.
que^ul in tentenlia quaddm erronea eor(igi nOti bene meminislis, an sensui convenial [<i/. con rnaij
erul/cscat,. ecclesiasiico, vos videritis. Vestrse aiitem ingeoustf
GharissiKio fratri et coabbali guo HOGONI, fnjler, ^ humilitatis est non erubescere corrigi,' si qttidj
BgRFiAaojJS, debitum sincerissimae dilectionis affe- atiquando aliter sapttislis. Valete. ':
"*
etum,. , EPISTOLA XXXVI (128
Humbertum islum, injuste, ut aitint, exhgereda- ' *|
ADECMDEM.
turo, eujus pos pro Dei amore apud vestrum Comi- Respondet litteris Hugonis, snadelque ut ab
impu-
Ifinj fittugainlucri suseepimus, de ve^tra conilrtenteji gnanda episcopijam defuncli seiiteiilid desislatj~~
cbarilate yeslro palrocinio coiniiiitlinius, per vos, Dileciissimo sno, et olim, et modo, Dei gralia
ui fidelijer speramus, terrsc principi, coeli Domino sanclo abbali HDGONI,frater BEBIPKDCS de Clara-
«9«>P.fiianle,recftnciliandqni; palriae, uxori, filiis, Valle, irreverberatum sin.ieroe dilectionis affe-
rebtts et aini.cjs suis restUueiidum. Jloc auieni cttuu.
satqgendq, elegenpm de maiju peocaloris liberabitis, " Ad litteras vestrae dignationis, licet quidem bre-
et ppprcssoris ijjsips nihjlonpnns. gaUjli consuletis; viores quam cupieriro, longipr.es t^rnen quam me-
nobis quoque, yos. nop medfofirjtor ofliciosun), ruerim, rescriberq largius ef delmi, et volui : sed
cxhi.b,ebiiis; spd e| oJpciiiro imptendo pacifieorum, 4Q fesiinaps nuijliiis, IIOIIperpiisij. Ne tamen ya-,
vqbis infer ItJips Dei sedeifi in exoelso coliocabitis. cuits omnino recederel, pro laritis, quaruih roe
De caelerq, spistqlam jUanj, quam ad me jam plira debilorem agnosco , has tantillas, quas el vix
scqbere. Sjj,nc,tj{asve.slra d»gna*8<5St,pon m.e(sjcut. cxspeciavil, vqlocissinfe rcddidj. Obi prininm
vos audiss.eaudivi) jqceqdio iradi((jsse, sedpenes me brevjier ac yeraciter insinuo, anliquum iiostrum
adhuc servare noscjitjs. Quid eiijin boc.liyprjs, imo et dileclorem, el dilectum, lotis me charitaiis
furoris fuissei, opns uliJeet j;iu,dal)i|e, nbj iiihil nisi visceribus e,t suscipere ul c.al|ioIicmn, et stiscipere
qtiod sanaj fidei, quod doctrinae saluherrimsc, quod [al. venerari] ut snnctum, el amplccti 111cbarissi-
acdificalionis spjrjiijalis esj deu^ehentji, lemeia.rio nium. Sjquiden) de, jntegri.Iate. (jdei, credp vestrae
dpriinare jpdicio ? excepto, qtiia jnter amicos coiitra cpnfessioni; famae ct opinioni, de sanctitale ; dfl
- veritalein nulla debet esse meticiilosn, cum sit affectu, quem erga yos me habere protestalus
snni,
pericjjlosa, palpatio, guod hoc „
me, fatepr, moyil el propriae QOiiscipi|!iae.Nam, qtipcl illins sentenjiaj",
nioyet, quod illatu iiiter nos jam anle liabiuirn do quse mex simplicitati merito, ut inihi videbalur,

(128) Scripta qnp.g Chrjsti |12?, GQrijiciebaifl < Pridie nonas augusli ohiit Htigo Farsiltis, canq-
cunjiicm e=se Hugpiiepi Far^|iinL cips sejiteritiaiq , nicus reguliiris, qui dedit nobis' jibfos suos niiij
iiiipngiiat Befnardus jri t?p(i^ola77,' tjiiae jiiter tra- diyii|a>. pagiiix qnaiii Sifci>laris. > Cujus lnci ahba^
ciatiis relata esi, ailI' Jlugpijejji
""' ^i£lo^jn.>iijj;
" '' qtioij
" fuerii, ificenuni. Alii aptid Caslruin-Theodofici
laineii nnjiin asse,ter«V "r prjefuisse suspicanlur, alii r.pud Valencerias; forjg
'Pliiies inveiiib pref id (empus Hjigpnes Farsijos, poiius alibaii;n Sniicti-Joannis Carnoietisis, ctti :umo
Diiosnionaclios': alieriim Lailiiiitcfeijscm, lainlaHmi 1151 abbatein noniine Hugoriejii prscposiium lego.
in libfo sexiotig lie flipiijniatica, pagrSSS; alienuij Locni)!"ulcunqiie iniitiiiepisibla 55, ajiijaiiain nciiipe
Saiuii LiiciatrfapuilIRel!ov:iros,'d§'qi'o Neciblbgiiiip «litipiii subjeei^ni Tlicolialdi cpinilis, qiieiij ipsiug
sexip kalendas Apfilis, < OhiiiHiigo F.ifsilus n)on:V-i Hngoiiis « Coin]iejii » apnojf.ii. Existirnp eiim , eiii
chtis pfofessus5.»Aii qtiiiii Hisloria Louyeti, p.oSo"? direcla: est' pfipseiis epislpla, es.se. ilhun ad qiieijj
Teriitiin legb HiigbrietiJFarsiluiii ,'cSiioiiicuiii regu- , IJiigo Metellus' |iei- iil |ejiipus canojiiciis fegiilafii
laieinSahciJ-Joahnis-de^Yiuji.s, la^daitnii ia Necfpr apuil Tnlliun-Leticpruii]) ejiistpl.am5| iriainisciipiain
logio Ectiesiae' Stiessfbricnsis. Qiia'r(um suggefft iii.scii,pfsit«Ijijgoiii CaviiQitjnSim|gj'si(roypnerahili. »
Fitrsilui|i Absplardus ijj stjrnifjijq t|e §. Jonnne Ba- Aiflliigo iste iii rcgiriigii abpalisc fS'aiicii-^i)aiipi|
piisia, p.ig. 967, ybi Nti|.bei'tiij])et CQiipostoiiunpjus apud Cafnuies succe^sil Sjepliapo', pjiii^nnp 1)28,
Far»ituni nienioratrforsaji li|tigp,)j.eii! ^tivnioiistfiilj D electus patriafcjia jkfospTyipdriini, iitj fiuain i<pu
ahbiilem, pfrijiiisqjie pras-posittjuippst gjo.iberiiim, siola ,§^? Cieltiruiiiqiiam noii jriedipgjis iiitpjalurai
cujus iniiiiiii ac pra?cipujjstlfs^jppjiis fjii(, ai| tiiietsi fueril',' prpbat/ ip priiiiis, i'|la {j^rqninj siip'e'i!q'jc
epistnla '^$~. (jinilis, iiigf.itjIltjgft F^arsJttJS, insigiii ecclesiae' cafltedrali eojiciJssai;Insu^er tibef Saii-ji'^
disciroti^*|iarf|iu ^pistolarum tKfti|JjQui<>» ip. quibus iiieiijbrtiti),' fitjqS' irieiniriH'{jernai-fjqs in episio]i|
euiii Defnajiiiis < cli-,)rissiiimnifralreiuet CQ;)bbateiii, 55; ip ijuo jibr.p' ciiitiiiliqtttil ad fn(ei apices 1101}
aniii|uuiii dilectoreui ct ililf.i't\u(ii« appc.I|.)i, iiiioet saiis aecttfaunri adblisi^se^epfeliep.tjaiur, facile jri?
f saiictttm Yfairia et opiiiiojjg coiiiestaiitji; se.4quis ducdr deeb essg fn^l|i{ge'|iduiiiijiigbiieiii Yictoiiihiij-
landem fuerit, iVoiiila'i>*)i/i}T- ARy4 dopiflpftlriiljflce Befjjafduip cpi(,sij!en|i:rti de seijieijiia «jujusijajjj
nomen, citteraj iefe igngf^ Pogsjyjiius) ijj jVpparatu aucipris', ^jilef "qiiani par ',^gl',"ilg Brfp.tisnios'ti;jr
allirtnai eimi fuisso "{iibpaicbyiii Saucli - jledariii tientis,' queiri |tle(| *sii|'pjcesso" pojjijne'"dcsigiiaiji*',
Suessionerisis, s^dVfiejaViU HlltPi jJo'jjje«;lu|:a,Ex quia fiutiuii' pentque bi»* pjaiiihiis bsj liber rii]iiijj-
littens iiosiri Jliidefoijii' -yfayej. jgjji!) accej)ioiuDj scripth|'|p Mij'aculis|)jala3"||a'fi3e^pssipp|ijs'i|,'M
Hugoiiein Fafsitijiu futgsg caooj!tc>(jfiJjfigulafem codjip m"Jj:ig]nLa pt''uhi!ip'i;aij|t;i i.\i^"I,if}|il-us<,
Sancii-Joauiiis de-Viiieis auud »|uessi.Qii§^,ut tiiani- cujtjsJimlp |jtfibjt>if, $ ,{|t/go fajjiitus^vperabiji.s"jp
fesW pibbaiiteiiisilem abbiiiiaij Nebfolqgja, ^Mh nieiiipfiai". 1 IliQiiber 'joips ediiiis't?SJ il) Jtlist-oria
caqtie inMriimeiita, qiiibus 1j)sc "freqlJeils Sttpscit gaUicii' partlitjpdnis' Sue'§SiOije'n^iS,:"
' ---.> ajJ«J|.p;fek'ji!istrt|
......
psisse reperituf.^ liiKalendariOb^iieiiralls <|ecle%iq| Michae!eJ*Gprriianp.
saifcto Gcfvasio sac.i^bajc"&eijo l&befuf' nieiiiQria|
(III7 Scripi.i)app piirist{ H|§. ,
113 S. BERNARDl ABBATIS CLARiE-VALLENSlS - j 144
scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini,. A solliciium, non mediocriler gratum habeo. In hoc
tam libenter. accipio, qtiam laelus . compendiosam quippe dum vestram erga meagnosco dignationem,
purissimae verilatis asserlionem in lilteris veslris Deum quoque vos diligere non dubilo. Quando
novissitnis Jego : ita ul me potius sensa vestra non enim tanlillum lantus vel nossc dignaremini, nisi
inlellixisse, quam vos.quidpiam mali sensisse pene propter Deum? Cum ergo conslet quod diligitis
crediderim. Deinde modestise veslra» fraterna pra> Detim, et me propter ipstim; miror quoroodo ad
siiinplioiie consuto, qiialcnus episcopum sanclum et unam Dei fiducia prsesumplam petitiunculam, nee
docium (129), quera quiete. vivere permisislis, injustam, ut puto, nec irfationabilem, a vobis
mortuum inquielare desinatis: ne, duni non valen- tamen repulsus sum. Si aurum, si argentum, vcl
tem pro se responderc reprehenditis, magis hoc ex quodctinqtie.ilujusmodi qusesissem; vere, prout de
Charitalis inopia, qtiam veritatis liducia descendere, vobis confido, sine dnbio: accepissem (131). Sed
totam pro eo respondenlem Ecelesiam audialis. Pro quid dico, quacsissem? Nam eliam non quserens,
Humberto, sicut rogavi vos, ilerum rogd;'ut ve-" jam plurima vestrte laigilatis beneficia suscepi.
struni ei, ciim polerilis, nec consilium desit, nec Hoc autem unum, quod non mei, sed Dei causa ,
patrocinium. Valeie. nec tam mihi, quaif) vobis a vobis postulavi (132),
EPISTOLA XXXVII. I quid causse exstitit, quod accipere non merui ?
B
AD THEOfiALDlIM COaiTESICAMI>ANI,E i' Quid enim ? ergone judicalis indignum vel mihi ad
(130).
Miratur te in causa Humberti justa et mqua pelentem .• pelenduin, vel vobis ad prsebendum, ut bomini
pati repulsam: tnonelque .inluilu. tupremi Judicis christiano, quantolibet apud vos criroine accusalo,
misero non negel opemel misericordiam 11 postquam se purgavit, faciatis misericordiani ? Aut
Laudabili principi THEOBALDO, BER.NARDUS eorura certe, si non credilrs qttori plene se purgaveril, quia
qui in Clara-Valle sunt, servorunv Dei inutilis - hoc in curia vestra non fecit; ejusdem rursusvos in
servus, sospitatem etpacem. ' vestri prsesenlia
' recipiatis salisfaclioriem, et sic
1. Quod'de noslra inflrmilate vos audivi fuisse consequatur indulgentiara.

(129)Fallor si non is est Guillelmus de Campellis, > ' CampaniseTheohaldus, sexto idus januarii, et npnd
episcopus Calalaiinensis, Rernnrrio cliarissiinus, e\ Latiiiaeiim sepelitur. Habiiii autero lilias sex. Prima
diciis ad epislolani 3:cujtisGuilleluii varia Theologiae,: fttit- Maria. Btirgundise ducissa; serunda, Agnes
opttscula iu codice Clieniinionoiisi riia:cesis Cuialau- , Barri-Dttcis .cuiniiissa; lertia qusedam tlueissa in
nensis iuemoraiitiir in libro diclo Panchrysis, in quo partibus remotis llancposlea duxilGuillelinus Goez
multa eoriini fragtnenia referunliir. .- in dioecesi Carnoleiisi. Qtiaiia,"coiniiissa Mathildis
(139) Scripla anno 1128,— Mira et magna Theo- C < Perlici; qninta, monialis ^ontis-Ebraldi: sexla luit
baldi encomin passim legunlur npud scripiores ejtis ' Ariela Fraiicortim regina. » His oninihus aslipnlalur
seialis.' Anseliuiis Geiiiblaeensis. ad auiiuni 1154: ' Albericusin Chronico, ad aiinuiii U52,,i|ui et atlriit
i Tbeobaldus comes, » iisquiij < Blesensis sive Theobaldtiin quatuor hajiiisse filios lioc ordine:
Caruotfiisis, prae cunclis principibns Gallise, mitgno \' < .Henricuin,' comitem.T ecenseni Palalinum, lar-
pondere jusiiliae eminei in FrarJcia, religiosis inona- gitaie et liberaliiale fambitim ; Theobalduro, comi- .
chis et clericis pius ac fuiniliafis, Eeciesiae tlefensor, leiti Blesenseriiet Carnoti; Stepbiinuin , comilem de
paupertim adjulor, niceretiiiiiuicoiisolalor, iu com- Saucerra; et 61111161111110, archiepiscopuiii Seno-
inerciis negotiatorinn cautus et discretus, in reis et ' neiiseiu, et postea Retrieiisera. » Theobalrii epila-
a re lo deviantibus tillor el vindex. i lisilem nmnino pliium, quod Hetirici comitis preeibtts composuii
eloyiis celebratur nb lliigoue iuonacho Aulissiodo- ' magister SiniOii, cogiiomento Capra Aiirea, Sancti-
rensi, ad aniiiim 1156. Qtiod sneeial ad jusliihe Vicloris ..Parisiensis canoniciis, edidit in Diatriba .
zeliiui, ob qiietn- praecipue coiiiiuenrialur ab hoc Fraucisctis Chiineiius, ex nianuscripto codice moiia-
Au.-elmo, illustre lialies arguiiicniiim cx epislola 39 slerii Cliarilalis Ordiuis Cislerciensis, digiiuin certe'•
,el aliis, cx qiiibus riiscimus' quain. rigide in mono- quod in honorera lanti principis hic transcribatur :
inaclios a principibus fere ubivis loleialos, priinus,
aut- certc" inler priiuos, aniinariverlerit, id quod Transiit ille comes Tlieobaldus, clarus ubique,
clericis lorige anlea interdixeraiit canones , ut tlocet Eccletim malrit filiut \ imo pater.
Ivo Carnolensis episcopus in episiola, 347. ldem Magnus honore, potens armis, speclabitis ortu,
Theobaldtis ab olliciis charilatis efroisericordise ab r, 1 Mente sagax, verbistucidus , ore decens.
Ernaldo Bonae-Vallisabbate mirilice prsedicalur in Exiguis parvus , tumidii ferui, atper iniquis.
Viiasancli Bernafdi, lib. n, cap. 8;iiem a Gau- Simplicibus simplex, omnibus omnis eral.
fridb, lib. iv, cap. 3, qitibus adde novain epislolam Lmtuspauperibus, mondchit, mgrisque paraba;
416. Unde apparel quanlum exsancli Doctoris Incetsanter opem , munera, tenipla, domos.
familiaritate et docUmentis profecerit.' Obiit sexto Hujus eral servare bonot, punire nocentes;
idtts januarii, annoll52, sepultusqiie est, non.iii Hujus eratjusle vivere; jusla loqui. '
monasterio Poniiniacensii ut vult Jongelinus, et post Omnesvirtuies in eoluce\revideres , [
euro Manricus, ad annum 1114, cap. 2,ii. 6, Vin- Ceriabanlque simul mirificare virum.
centium ^ Bellovacensem secuti; neqrie in ClaraB- ' Hallia noslra gemens lanto viduata palrono ,
Viillensi, ut Brito Lusilanus; sed in moiiasierio Sicul eo slabal slanle \ jacendojacet.
Laiiniacensi Ordinis sancli Benedicti adMalronam Ergo dies decimus Jani fuit- uttimut illi,
>
lluviinn, cujris Juil advocatus, teste Berriardo epi- Cui Deus ett melior miltibus una dies.
stola 230: quod niniiruin haecabbatia ab.Heriberlo (151) Ila codex S, Gerniani. Alias oniitlitur, vere,
Caropanise coinile circa aniiiun 99U instaiirata fuis- proul de vobis confido, tiw.dubio accepittem. ,
set, ubi' tuiiiulus ipsius Tbeobaldi porphyreticus ' , -(132-)Hinc palelnon esse hanc priinam pro Hum- -
etiamnttm visitur. Sepulturae Iocuin sicut ,el dierii berto episiolam, sed priofem esse tempore episio- _'
obitus Elinandus monachus in ChroniCo aperte lani 59, ex qua discimus Huinberti patriara et sup-
indicat : < Anno 1152, » inqtiit, < morilur comes plicii genus. |
145 EPISTOLJE. U6
2. An ignoralisqnis minelur : Cuin acceperotem- A\ mirari non possum qttid impedierit, ut taro piuin
pus, egojuslitiasjndicaho ? (Psal. LXXIV, 3.)Quod si verbuni veslrum necduinfactnm conscctilum sit.
juslitias, , quanto magis injurias? „An non timelis 2. Et quidcm. in aliis principibus si quando ver-
quod rursum scripium esl: Qitia in qua mehsura btim Ieviialis, aut eliam falsilatis; «lcprehenriimus,
mensi fueriiis, remelielnr vobis? (Matih. vn, 2.) An nec novitm, nec mirutn_;remitamus. Al vero apud
nescitis quia qttain facile yos Humberium, lam faci- comitem TheobulriumEsl,el Non iicqunqunmnmniiio
te, imo ijicomparabiliier facilius DeusTheobaldtim patienter attdimtis : cui, utdicilur.-siinpliciier di-
(quod absit!) exhseredare possit? Et quidem intali- cere, jurare est; el leve mendacium, grave perjiirium
bus, ttbi culpa lam aperta atque inexcnsabilis esse impntattir. Inler plitrima quippe virlulum insignia,
videlur, qualenus nulla nisi cum justitiae periculo qttae vestram pliirimtim .npbililanl;,dignitatem,.et
misericordiae occasio relinqualur; eiiam liinc tre- vestrttm per orbem clitrum , reddunl et;ceteb,r,eno-
mens etdotens vindicero vos exhibere debetis 50; men, praecipueiaiiilaiurinvobis verilulis conslaniia.
rr.agisvideiicel oflicii compulsus necessitale, qtiara Quis ergo suo vel hortaln, vel consilio lunlnm ro-
vindicandi libidine. Ubi autem objeclum crimcn, aut bur firmissimi pecloris veslri; cneryare. lentavil?
mimis cerium esse cognoscitur, aut excusandum quis, inquam, verilaiis in vobis lani; sancturo, tam
suscipitur; hoc non solum non renuere, sed et li-,^B eximium, tam oninibus imitabile principihus propo-
benlissiroe debelis amplecli, laelus nimirum quod sittim evellere sua fraude conatus est? Fallaciler,
salva juslilia, pielas veslra locum invenerit. Ecce non veraciler vos tliligit, frauriulenter el non fide-
hoc secundo vestrae supplico Exiniietati, ut sicut liter vobis consulit, qui tam gloriosam de veritate
Deum vobis vullis inisereri, ita vos Humberto mi- famaro vestrnm obnuhilaresuacupidilaleconlcndii:
sereamini: sive illa vobis promissione dominica dum verbum quod os vestrum locjtuni est, el ver-
blandiente: Beali misericordes, quoniam ipsi miseri- bum Deo placiltim, vobis dignuro, pie jusium, ac
cordiam consequenittr(Matth.\, 7);sive illa vos com- juste pium, evacuare, nescio qua malitia, nocendo
mirialione tcrrente : Judicium sine misericordia illi pauperi saiagit. Obsecro vos per miserkordiain Dei,
qui non fecerit misericordiam (Jacobi n, 13). Va- ut eamdem vos consequamiui, cayete ne sujierbiat
lete. impius, unde incendilur pauper: et hocpotiusagite,
EPISTOLA XXXVni (133). qiviieuus promissionis vestrse vcriias complealur ;
ADEUJIDEM. . qua primtim quidero domino (13i) Norberlo, deinde
Uttde supra. etiam nobis pollicitus eslis, resliluliirum vos Huni-
Pioprincipi THEOBALDO, BERNARDUS abbas de Cla- „. berti haereditalem ejus el uxori, et filiis. Valele.
ra-Valle, salutem et oraliones. 51 EPISTOLA XXXIX.
1. Valdelimeo ne occupalissimis auribus vestris, ADEUMDEM (135).
crebris intcrpellationibus meis praesumptuosiusme
Diversorumcausas Theobaldocommendat. Deniqttettt
ingercndo moleslus fiam. Sed quid faciam ? Si vos erga episcopos, concilii causa in ejns,civildlecon-
offenderelimeo, saepiusad vos scriplitando; quanlo stiiulos, honorifice el reverenler se gerat, horla-
inagis Deum, cui ulique magis timoris debeo, li- tur. ,
mendum esl milii, ne offendaro non interpellando 1. Cum roulla niihi veslrae erga me dignalionis
pro roisero? Alias autem indulgeat niilii Benignitas iridicia praebealis, hoc'me maxime loto vbbis atTectu
veslra, quia non possum non misereri illius miseri, dileclionis astringit; quod cum sciam me vestram
pro quo jam en etalia vice imporlunus forsiian pre- jam pro roullis ausum fuisse, interpellare Dignita-
cator accessi, Humberti videlicet mendici ei paupe- tem, in nullo tamen rcpnlsum me memini. Hinc non
ris, et hoc facii de divite, quod est infelicius. Non immerito facttts fitlenlior, rursus pro canonicisde

possum non compali viduse et orphanis, sed.vivo Larzicurte (13(j)non dubius precator accedo. Non
orbalis patre, quod est miserabilius. Gralias ago qttidem pro ipsoruin. jttre, nunc, precor, in lantum
vobis pro gratia, quam de hac re in oculis veslris n quippe de vesira justilia etlegalitate'confidens, ut
invenire merui, et quod ipsius Humberli pro sc di- nec bosti vestro in veslra' curia . placilanti de suo
gnanier acqtiievistis veram suscipere defensionera, jure limeudtimesse exislimem : sed hoc esl quod
et quod falsaiu adversus ipsum justissime repulistis pro ipsis et cum ipsis omni, qua possuro, abscns
accusationem. Illud aulem quod ari consummandum supplicatione deposco, et quod' eis" omnirio esse
pielatis opus, reddendam uxori el liberis ejtis; cognovi necessarium, ut videlicet ad yeslrae Sere-
suam haereditatembenignissime disposueralis; satis; nitalis vullum, solito illis clementiorem aique prom-
(133)Scripta anno Chrisli 1128. Jiniluni jusiissimemovit; sed tanto et tam pertinaci
(134) Alias, domno. Videepistolam 56. morbo lalis niedicinadebebatur. Demononiachiaeusn
(135)Scripla anno 1127.—Inter caelera de quibugi et ritu leterriroo vide si luhetSirmunrinin, in notis ad
TheolialdiimsolliciialhacepistolasanclusBeruardus, , Gaufridum Vindocinensem, lib. 111,epist. 58; Che-
intercedit pro misero quodam, norair.e Humberlo,, ' suiuni, adBibliolhecamCluniacensemet alios. Conler
pro qtto prima hsecepislola seripla est anle epi- ' Bernardi e|>istolam modo'370. .
• stolam 37; qui duellovictus, jussu principis et loculisi (15C) Ciinonici de'Larzicuile. regulares ordinis
et oculis roulclatus esl, ut nec superesset iinde5 S. Angustini, dicecesis Calalauiiensis in. decanalu
roiseramuicunque viiam susientarel. Gravis t|tiiriemi Paiteiisi, uhi quondam prioratus'possidebalur a
pcena,et quseBernardi aniiiiuin chariialis spiritu de-- Patribus socielatis Jesu.
MT S. BERNARDIABBATlS fctAR,E-VALLENSIS j Itt
ptlorem indnlgealiS.iCtessiim,qualcniis vicihi eorum flI cdiripfiiiroiiii, aliennn iri eb fcvcfeamiiii: qtib hul-
religionl debit.imdisfaantcxhibere revefehliatn, cuin i.ileriUsidei liesare possilis, pfopief qtiod voscurii
vBSeU benevoldm esse cognbvefint: ei i\ quis foi-te laiitb labbre tie longc ieqnirere curavit. Itaqite ctsl
iiiHitilhl teri hiiiiislfdrum veslrOium res iliofiliii lii>npfbiitef ipsiiiri, cisrtc, pfoptef vos eisiicciirrile :
Injtisie conLingere,atit (JuieieJn,quam inDeb haberc tjiiia fjiianluiii vdsilii stia pauj>efliis, 'tanluin, irob
debeiitj iilfesiare In aliqrio ieiiiavefii; pro cerib se aiiiplihs, VbUisiliiiiii ifefciessafiuriifacii siiai aeqne
sclat vijsiraih sibi ob haiifcrcm gfaliant gravissiriie Vcligibsilas. Deniqrietle inullis qnbs eatleiii de carisa
feililittJrtiiilihlensrini. jiiiii ad vds fnisiirius, iihllum fttisse fecoliiritis, de
2. Ilem aliud e§t rjutidsiijijilexbxofo. Nitper foHe tjiiij riiagil Dcb iilaciirt kciamtis, quaiii si liuic bbrife-
per Bartiltii traiiseUiitl occurfti niihi miilicr sttliS teceflils. Valtitb. '<
liuscraiida ; aiiima qriippe ejusin aiuafiliidiiic efaT; fePJSf XLI (tify.
et irtea sijper siiis ilbloriblis comiriovii vlsebra; fJLJA
ADCDmbEH.
salisqde egil stils prVcibtis ac lacryniis, Vjhalbritis Seiiem rettgfAtumcominenctai.
pro ipsii aptid vos intercedero iiebercih. Ipsa est Tihleovbs gravflfi iii laiii crebfis scfiptiiaiioiiiniis
iixor Belihi illiits lihirlinis vestri, in qtiem «Iiidtini. riosiris; sed in iianc iiiipbfiunilaiem rifget roe Chrisii
l^
jitXta nialiim qiibd ipg<3cohihiiserat, niiilia el gravia cliariial, ci airiicoruin liccessitas. Hunc iiaqiicet
reriditfisiis. Facite fciiriiea hiisericbrtiiani, ut et vos sehcm, rit videtis, lii de; tloiho, ui iios scimus, rcii-
ajitid Deum eam'iiiveniati<3. giosa ad vbs niisstint ndn rcmilli vactium supplica-
3. El tjuia scHieiccepi, loqiinr adhiic ctiiri doniino htus: et iiisiipef ii*t vesifis iiuciis ad. aviincuiuni
irird: lii riiniiit Bitrfetisis pficposili diidum iitcio Vesiriiin regcni (lil) ituritm liiiinire digneininl,
duello, qui yicttis fuit, iialitn ex vesira jiissiorie fogaiiiits. Veileih biniies. scrvbs Dei, si fleri ijossct,
oculds aijhislt. liisiiper qiibque, quasi parva haec vcstros iiefi debilores, qui pro mammona iniqiiitatis
inala csseiit, qiitid et victtis, et bciilisofbiitiis hicrat, quantloque vos feciperent in seterna tabernacuia.
resei omiies sii* a lhinistris vestris, sicut ipse cfiri- ^aieie. . ]
qncrituf; ablaihb siihl. Jtisihiri est, si vobis placei, fetisfoLA i
iLii.
ut ei veslfa pieuite restiiiiaiiir, iiride riiisera ejns ADnENRlCUM SENONENSEM ARCniEPISCOPUU.
vita pbisH Uictiiiqiie siisiciiiari. Scd et liiiis ejris Hmc epistolh pdtiUt jitstl traciatut nomen el locnm
innbcentibtis j5atris iriiqiiitas iiori dcbei iiiipiitaii: merebaiur: itaqut eW&t shd submotam ad tontum
secundum inier TtmttHtti timisimut, cttm hoc ti-
qubmiilus paiefna, sl qua siint, baereditent aeiilfi- epistolti42
cia. litlo;PeMqributM.Mcioej>ist;oporupt
| , seu traciatus, ad Henricum Senonensem arellie-
C
4. In UncvoluriSbsvos simcibs episcopos, qui pro piscopum. \
bis qure ad Deuro periiiient; tii festra civitate con-
venerunij omni habere 'accepiione dignos. Sctl fet io keiiiiEsiiiesritctjjl.
ipsi legato, qui tdS vestrariiqjie civiiateni lanii ierMpto ItbiAfleeicelesimMlsmehtii
celebratlohe cbnciiii (iot) vbluii iibhofarfc, perom- ^mrii^m fiottri DeHiStii stiScepiio pflebet
nia, quantum in vobis est, devotus et obediens ampli-dlli4%nWi ficilifciatii.Pfieinissa ll!u|iie rtfcvh-
assistatf>i\ robbfafe et cbhlirriiafe bona qucequeab ii^H«r*Tti gfatilruHi Sctlon^ prO ekpefta berievB-
eb jiliSa ei jhsiiluia, cufeiis. JNostfriiriqhoque ac ititjiii, itliim aOtteb'mM qilod ileiamlis gr.ltlis
•^eitfiim Jiafiter episcopiim itj est Lingorieusem, ietaililO m mii dfblloreni : qaiienus vlctcllcbt
dbiliitiaiiiibfi, iit ijecet, lionofe siiscipiatis; et db M.ilitmeJtsi Ewfesi* ()4S) IpsTttlletclcsl.im, pfo ijfaa
6a§afiifeiiio\\fflj qiibd teneiis, hpmiiiiuin [al. hbina- fc vesiriihi febrfefiiiniethqubiltid \r\k\o bbrtUhilaSSc
g1urn'| qiiod (icibfetls,revefentcf ei et huniililef offe- aolebdl, etitiefniibeHSifeti5ileret^itM-itisi qna prS-
iiiU. Vsiieie. tieceS«i3ritiiiveliforritn leiti^oriijni eani ccrttlti fest
tfehuiSS§;faleie. I
SSEWStOLAXL(i^).
iD EUMDEM. *> itF^StoLA ktlV (144).
f^ufiefeiri riligiosum Tlteobaiium commendat. iB EIJMDESI;
Diio voliis .coniroeriiiiitniisin Iioniine isto queriS I Uhcle tuprd.
vidbtis, paiipeflaletri et religioneiii, iit si uni noh Vliletis ciirie J|niJriluriipraesuiriariirjieveitr! JJC-
(137) Trocensis ineunte aniitj,JJ28 celebrati, dfc , (143) Monasleritim Oriliuis S.Itenedicli, dicecesis
quo in liolisad epistolam21, adMallba-uiri legntum, Lingoiiensis, auctoreirichabuti,.Hoberiuiii„abiiaieii.i,
iiuJiiShie ritentib. iqui pfiintis itideiii Cislelcii abSas. in Uiide Molisilieil-
(133)Casamenluni, feudum quod a casa dominica «ititii rausam saepe^agil Ke.rna.rdns epislolis 44 et
iJfehdet. f 60. Vide epislolam 8(J.Petrtts Cefleiisjsjii ,libfi:vn,
(139) Scfijjta hrca ijniiiim 1127. ^. epislola i*, ad ^lqVisiiieii.ses j < Gailiiia iUa Mcli-
tHOiScripta cirraeHin^ciii aiiniifii.. ,. „t ,., smeiisis, pleiia jilnipis, et iiene penliala. qiioi et
. (141) lleiifif.uiii 1 sciticei Anglornii» fegeiri,.fjtil quales ije tiiefo suo fQ4.it» pfbdusit, iliiin eit s,e col'e->
Tliciibaldi aviinculiis eiai, teste Efiiafdo in libio sjttiii C.istercietise brigmafio genniiie jjiillnlavii?
sccti.nrio de Vila Beriianli, MIIIfineiii, ei Itobeiio llic iigilur de ecil^sia Senpiiia; ,til,in..epislola Sj"..
de|Moiite ad aiiiiiiiii1131, niiniiiiiii qiiod Theobaldus qiienii, t|u:e oliui ^riiifatus diuecesis Seiioiiensis in
mairem habuerit Adelain, Guillelmi Conquaislofis v dec.inalii Curiiniaceitiil. ... ; , .
liliaih, Henrici soforem. (144) Scripla circa annuin 1128.
(142) Scripta circa aniiuni 1128.
'
149 "EftSftiLjL 130
nevolenlia : nt heb crebra impetfatib pfeces finiat, ,\ 1. Res cceli et terrae regnum vobis in terra dona-
et toties exaudiltis, rrirsurii aceedefe pfecatbr irii- vit, donaiiirus et in ccelo, si idquod accepistis, juste
porimius rioti verear. Magna quidem praisiiinptlb; el sapicnter sdiniiiistrare sttiduerilis. Hoccsl qttotl
-sed non nieretUr inriigriatibnerri,qiioiiiairi de cliari- yobis oplamus, el pro vobis oramtis; ut et bic lide-
iate, hon de temeriiaie cfescendit; Meminit, hisi liler, el illic lelicitcr regnelis. Cacierumvos quonarn
liillor, 53 ves!r;i Patefnilfls, qiioii auttuin Trceis consilio eisdein nostris pro vobis oratiouibus (quas,
qderelas univers;)s, qnas ''pfd Ecelcsia SenbVna ad- si recolitis, olim tatn hiuniliter reqnisisiis) niodo
vcrsus Molisuienses rribriachosante hahricraiis, pro tnm acrilcr repugnaiis? Qua enitn jain flducia ma-
amore Dei ci iibsiVopenitds ohrisistis. EiecceiiiTeiu ntis pro voliis levare pracsiimiiniis atl Sponstim Ee-
moiiachi conqiieriiiitur, rjitod uescio quas iVdvas,'et, clesiic, qtiam ita, etsine causa (ut piilamiis), iiusii
ul ipsi aittnt. indebitas vobis consueliidiiics jn pr;e- inconsiilto conirislatis? Gravem •siqiiideiriadversum
dicta Eeclesia viridiceiis: Obsccfo ergo et ipsas di- vos aj.ud enmdem Sponsfihi cl Dbmiriririisuuniqiie-
niilti, confidens me, ne hac qaidetri viee passJtrrim firiioiiiain depoiiit, duiri quehi acceperat defensorem,
Tepulsam : ul qui jahi d'e inajoribus meriii riOn fe- stistinct opptignaloreTn. AUenditis jam citi ex 'hoc
pciii, in bbiifieiitlis inirioiiljus noii coufundar Va- infensum vos reddilis ?'lNmi 1h,liqu%iipiscopb Pafi-
lete (143). » «iensi (148), sed Domiiib pafa/lisi; et quidem terri-
EPISTGLA XLV (\m) bili, et ei quiaufertspiritumpriiicipum (Psal.ikw,
ADMJDOVICUM REGEJIFRAKCOBBS (147). 12, 15). JjJseJjuiptjfecst tjhi ad cpTsiibposdicrt: Qui
CislercwnXesLAttiovicumregem, Parisiensi ephcdpo voi sperrtit; Wespirtiil (Liic, % IB).
infejfltimjic iiijnrinm, graviter ac libere redarguunt, 2. Ha.'cita vcbts et 'pro vobis amlactcr ^quidein,
enutiim \lliui upiid poiilificein Romanum acluri, si . sed amanlef intimare cufav^intii : iribneiiles ct ro-
rex a 'inaWcceplisndh desiiiefit.
fgantes per fflarri invic!enjamlcflia.'!^iibslftfiii et Tfi-
Exiriiio fcgi Fraiicofuiri LiiibvTcb, STEPHAKDS ab- tbrnitatem, cui vos salis dtgnariter sociaslis, sed
nunc ipsam gTaviier Isesisiis*qtiatbnns a tantb jJialo
pas Cislefciensis, iotusque convenius abbatum ct
fratrtim Gislerciehsium* salutem; sbspilateih, et pa- ciiiiis dcsistairs. Alibquiri 'si Ttonirrcfeifitif cxaiidifi,
iceni ift tilii-isto lesu. ted 'conieniiiiihur, "einos fraifes, et "ainici veslri, e,t

(145) liic mariuscripti codices fepetuiit epistb- fneliorem frngem .bbnversus, ea quaeessent optiirii
laro 15. 'pAsioiis inunerabih%ejJier ex-plerei, eatlcm ex causa
(146) Scriptn anrib.Ctirisii 1127. «jiisdcni jir.incipis indigHaljonem.iiictirrit, elc. Sbd
\)il) Cogiioiriehto CrAssiiiri".,„„ ,v ... '„
" ^qtiinis:a,Vefofiuniip, ijriqtiit, < fuii*,qitae adeo tli-
. (HiS)Siephano,, qiii ab iinrib'1.1^4ad iannqih 1144 splicere potiierit regi. chrisliani.ssinio?Jlll,j sciticet,
PatislctVsein Ec^desiain' Vexft,. aiiiis ,a Slepharib rie <ju'bdeijiscppi asstipii prius:, relicla ecclesia, cnriaj
Satiariila diipfero/CaiMhiiJus, ififestaiibtns secjessus regls assisiere, iniliiiam sectari, jam seseadeccle-
Sipiinani a etifi:t, i?«fclesijje Itiierias. Eadeiti fpfturia, siairi c curia alque jiiititia avocassefit:; atqtie eiiatn
visilem fere p1).i%!isas,cobftgit ileriiicb Senbiierisi, jstibditbs sibi clericps pariter,reyoca'sseni;-Erallioriirii
e't epistbla 49. iIi,«1ilfeiTsiibh flexiis est ttegis anl- liaiid exiguuS iiuiijertis in palatio Itegis inilitanijtim,
ijitis; Cijns liira/ii PiViliripuni.jaiiifegein ,(fesigita.uim, anec in ipsa palatinaiantiitii, sed.elin castreiisi. fni-
jbb id irioile a tieb Wii?ei.(tiiin ieriiiit. Miftiih est ;eb litia mere.nlium...JQuoddeplorat idem .sanclnS Ber-
nibrtiib pVocefeset episcbjJpSde Jmpedienda.LliOo- jnardus cum in piuribus Ibcis, ttimprjeseriim, quod
yici JuiiioiTssuceessione coglt.Ssse, iesteOrdeficb, ad rein spectat, iri epistola ari S.ogeriiiin abbatem
tri libro xin, pag. MS "sqq. Mira iri saiiclis viris Parisiensem, » elc. Huc usque ;Bat;onltts. Scd ttt
liberuis, intifpidiisjustiti;» zeius, quo.pro
di<'.e.itli_ historid! apud iiuciorcs iliiits aeiaiis allo silemio-sri-
'ejiis-bjji defeirtioiie aaVbisiiXi'<*^eiri iiiitiiiles. jJJppa- jpitlw: cx vete.ribus etiam irisir^imentis nonnihil lucis
c/ii JuSnfgijre JJftnWehluV. Sed qtiaiis fuerit'Lti'd'0- afleramus,lubetcttjusdarri familiaris htl ips*umSieplia-
vico Siephani i^arfsiensiS episcojji itisectaiiifi fatio, .VitiniParisicnsem epistolam, qiiam uosler Acheitus
ex autiquis inpnuiiieniis noii ila f.icile est (livjnare. ^liicilegii lomo tertio evu!gavit,>proferre in mediuth,
IVetri iLciinqWetecinardtis ihsiiinat in sittiili catisa cuj.iis hiccyeiba sunt:
Ifenrici afctiiepiscojji, Seiioiieiisis, episi. '49, atl QiiamtiisPqternitaii vestrm conslaniiain nihil adintc
Himoriiiiii^(apairi":< Rei, '».intjnit, « i.ibn iam epi- •*tiiutari nec debjlilari perteitterimi,iam.en "pro vobis
scopbs.qiiatViiii episcbpisjiisiiinc 'persetiiiiiufzeltiin.y " viore amici svllicitus vos.mpnepel remoiieo, ne a pro-
Qiiori ainjilnTSdetlaraiis ail:/< Qui. ante in. hab lii posito veslro el jusiitiat rigore .qeclinelis, necEcclesim
aciriqite saeijiVarinonOraii %iini 'oubiiiries, jti/ficatl veslrceliberlaiem,atiiiihilariqum tempotibus 'piitecessorttm ve-
fitfel.B , iiab ti "iiajriiliarb^;nibdb iiiiiriici lacti surii tirorum floruil, •pennilldlisi illamque Do-
ifigiie sno sacerdinio coiiVersaiites, tVt pcr bniriia 'niiiiicuin,tenteutiam memoriter.retinetitis : De.ati qtti
hoJiorificatileSnVitiisliifiuinfstiiiiri. i iliticltafpnius perSectilionein ^paiiiinliir propier jusiiiiaih. Scititis
ad riJifiriiii 1147 tbfuiii laiiiis 'expljeat liis veruis: aiUemme in omnibusel per ojnniu.-vobisciimperseve-
< PpifeVerant 'stquidein episccMJipibvinciae Sbnb- rure, necpro damnis, </«(»milii el hdspitibus mcis pro
iTeiisisCiStefcieliSliiii hibnaclibrnViiexciiijilo•,attjiie vobis cpniiqerunt,apropositomeopedeiit retr/ihere. Rex
vei^jislilSCT.^MtiiVSiiclijteriiardi eniin el regina meh hasphibus.duodeci.m libras dede-
djxiriitis Vafis^ii-iTs episcppiis., aique, PaiTsionsis funt, et hoetotnmpi0 redeinptionesuarumierum.abs-
alJliasSaiicil-DionysnSuge luteruhl: et xitei .parenteset amici regi et reginm vi-
lroVrri^ifcn soTtYtti
iliscijjlTu:'» 111,
lirMarrfgjiiaris neas nteas exsiirpari jubeniibus, decem libras dederunt,
j/eiiilVis
arcte cbiisifiiixefiit: qup iipiiiine ipsi et hoc toium decani et archidiacohorutii instiguiione,
ohserVaniiae
saiictus Iieriiardiis cbn>)aiide'nS, gfaiul ioriaiii atl imo G. succeutoris nocturna susurratioiie peraclavt
ennJ deilit 'epiStolaiii i (iiiiiiifiitii episl'. 78). < Qiiod est. Deo vero vobisel mihi sttbvenienie,'meomnia, quar.
vero eliani elijise roeirojjolilanus SeiVpiieiisisaicbi- tttnque amiserim, recuperamrum non vereor, necvo*
e|iiscopus lleiiricus «que adnibnitiis litieris sancti' sine me rerumque mearum recuperatione pacem rece-
Qernardt t (ep. i-2), < et quidem proliiioribus, ad- plurumarbitror. Prwterea nisivos comitio satis ubuip
151 S. BERNARDlABBAtlS CLARJE-VALLENSISI 152
qui quolidie oramus pro vobis et filiis vestris et re- A se ad juslitiam offert, si lamen prius (quod quidetn
gno; ex hoc jam noveritis parvilalem nostram, in eadem ipsa juslilia videtur exigere) res ei suse inju-
quibus valuerit, non posse deesse Ecclesiae Dei, et sie ablalaerestituanlur (150): ejus interim pelitioni
minislroejus, veuerabili videlicet patri etamico no- diiferendo supersedimus. El siquideroDeo inspiranle
stro episcopo Parisiensi: qui nostram adversus vos placuerit vobis noslris precihus aurem inclinare,
humilitatem interpellans, nostras pro se ad domi- noslro consilio sludioque pacem curo episcopo, imo
nffiri Papam jure fraterniialis (149) lilteras requi- cum Deo reformare; parali sumus hujus re.i gralia
sivit. Verum nos justuin ducentes his prius lilteris fatigari usque ad vos, quocunque. vobis placuerit:
vestram Excellentiam convenire, praesertim quia sin aulem, nos amicuro audire, et Dei sacerdoli obtv
idero episcopus per roanum omnium Religiosorum dire necesse est. Valete. ,

dare tentirem, parvitat mea Palernilati vestrmconsu- • Carnolensis, quae exstat Spicilegii lomo m,pag.260,
leret, ut dominum Senonensemarchiepiscopumet coe- in qua scribil sancluin Bernarduin fuisseelecttiin ad
pitcopot vestrot precibut vestrit et amicorum veslrorum , pacero ciiin Stephano Parisiensi etStephano de Gar-
vobit allicialis, et ad justitim veslrm aggravaiionem, ianria coroponendani. Quod ulteriiis ad Lndoviciim
. ut in episeopatibussuit a divinis cessenl, modis omni- speclal, (jueiiisanctus BeriiardusadHoiioriuni scri-
bus impetrare non differatis, ut ejtttdem juttitiat par- B bens epist. 49, alleruin Herodem appellai; memoria
ticipei vobiscontra omnes subveniant, et, si necette ceriedignumesi, quanla reli<»ioiieelpoeniieiitiadiem
fuerit Romamnobitcum veniant. clauserit extremum, anno scilicet 115"'. «Quittt erat
Ex hac epistola tria colligimus notatu digna : in consilio providus, > inquit Sugerius itiejiis Vita,
primp, non solum episcopum, sed et familiares iisque < sibiipsi consulens, el miseralus aniinse suaeDeo
cohjuriclos, bonis oimiihus a regespolialos; secuntlo, placens, freqtienli confessionis el oraliottis sibi de-
hancpeissculionisprocellaiii instiganlibiisqiiihiisilani volione proviriebat, hoc uniiin lolo aniniiaffeciuper-
, clericis excilatam; lertin, liberlatem ecclesiaslicam bpians, apud sauctosmariyres proiecioressuos, Dio-
a regc violaiam. Quaequidem omnia mihi facile per- nysium sociosque ejits, se"qtiomodecunque delerri,
sttarient, totam hujus mali iernam a quibusilara cle- el aule sacratissima eoruni corpora, regni et coronae
ricis repelentlani, qui cnra pro regis arbitrio eccle- ' deposilione, coronam plrocorona, pro regalibus in-
siasiicis personis exaciiones impouerent, experiren- signibuset iinpeiialibus ornainentis humileiii beatt
turque Stephanum adversantem; regis animuin ad- . Benediclihabitum cotnnmtando,monasiicuniordinem
versus ilum pessime irritantes, in bonortim oninium . pioliteri.» < Videant, > inquil optime cardinalis Ba-
disci i nen adduxerint, imo ettam in ipsius necem ronius ad annum 1136, < qui inonaslicaepauperiati
conspirarint, ul paiet ex alia epistola (Spicilegii lomo deroganl; quoinodo nori soturo arctiiepiscopi, sed et
in; pag. 162, episi. 37) ad Stephauuin scripta-.Unde ' ipsi reges transiioriaevitam aeternaiii praefercnies,ad
facliim est, ul etiam ipso in regis gratiam bonaque sectirissJJJtammonasticilordinisiutelam criiifugiunt.i
oinnia res ituto, Tbomas Sancli-Victoris Parisiensis Addit veroSagerius, regemfacla poccatorurnconfes.-
Prior pro islius causaedefensione poslmoduin occu- r sione, < inopinate selevasse, obviamquecorport Do-
buerit, ut videre est epist. 15" sqq. At quodcunque mini exisse, ac devoiissime astilisse. Ubi, » inqttit,
titndem hujtis ir.igcedis seminarium fuerit, Slepha- < videniibuscunclis.tamclericis quamlaicis, regem,
nus armis spiritualihus utens, regis terrain inter- exiens regnum deponit, peccando regnum adniini-
dicto supposuit; ejusque indignalionem declinans, strasse conlilelur, liliumsuum annulo investil, Eccle-
ad Ilenricura Senonen.-em. tum ambo ad capiluluih siam Dei, pauperes et orphanos lueri... fide obligat.
Cisterciense confugienles, fraternitatisjure, qua lum Ubi eiiam attrtim et argentum et ecclcsiis, et paupe-
ipsi, tum etianirex Cislerciose sociaveranl, lilteras ribus et egenis pro aroofe Dei distribuens, nec chla-
ari flecteiidum regis animum a Patribus impetrarunt: mydibus, nec regiis indumentis usque ad camisiam
quas Bernardits cttm Hugone Pontiniacensi, mullis- pepercit. • Hirandum sane in tanto fege exemplum t
que aliis praelatis, Ludovico supplex offerens, repul- Caeierum de donis pretiosissimis Ecclesiae Sancti-
sam indigne passus est. < Episcopos, > inquit Mtni- Dionysii ab ipso atlributis •' videsis apud euradem
lius in Ludov. < deprecantes a genibus suis repulit auctorem.
Ludovicus : cui iinpeeniteniiaeBernardus abbas iram (149) Fratres qtiippe censebantur qui in societatem
ccelestem vindicem instare, denunliasse fertur. > suflfagiorum admissi erant. Ita Casae-Dei monachi
Addiriissevero Bernarduro Gauliidus, VitaeS. Ber- Ludovicum Juniorem fralrem vocanlin epistola308,
nardi libro iv, cap. 2, et ex eo Gaguinus Historiae inler Chesnianas lomo iy.
Franc. libro vi memorat: < Haec, inquit, lua, rex, (150; Niroirum exspoliali prius sunt resliluendi,
pertinucia fllii interitu mulctabitur. > CUjusvaiicinii quam ad causam vocandil Vide Canonesa Gratiano
veritas in Philippi nece infelici probata est. Tanta j. collectos, Causa 3, q. 1, ubi ail Caius papa: < Epi-
dicendi liberlaie aproppsito princeps aliquauto di- " scopis suis rebus exspoliatis, vel a proprtis sedibus
jnoius, ad Honorii papaelitteras, quibus inlerdittuni ejeciis, omnia quaeeis ablata sunt, legibus sunt re-
solvebalur, animum refricans, male cceptaardentius dintegranda; quia priusqliain hoc fuerit factum, nul-
prosecitlus esl. Quod Bernardus impatienier ferens, lum crimen eis objici potest. > lbidem Joannes papa :
tiiui stio, quam Gaufridi Carnolensis nomine litteras < Redintegranda sunl omnia cxspoliatis... et iri eo
ad llonoriuni juslae qtterimoniaeplenas dedit (episl. loco, uride abscesserant, funditus revocanda... anie
46, 47). Tandeiii vero tam peninax, lamque conci- accusationem, aut regularemadsynodum vocalionem
tata riisseiis-iiifinem accepisse videtur in concilioTre- eorum, » etc. Vide ibidemplura: iiem Capitula in
ceusi, anno 1128, vel certe non mullo post, ipsius Decretal. Gregor. lit. de Restil. spol. Unde et Gof-
Houorii aucloritaie: qua de re Bemardus gratias re- fridusVindociii.epistolaadlvonem iiascribil: <Cum
tulit, ad eum denuo scribens, epist. 49: < Hinc enim, > de re noslra a nobis diu el jusle possessa, et injusle
iuqttit, < gravibus coniumeliis et injuriis episcopi ablala, secundumsacros canones iuvestiti fueriinus;
Parisiensiscoiistanlia pulsala est, sed non quassaia : si postea de nobis conqtierunlur, quod juslus judex,
quia Doniinus suppostiit inanuin suaro, cum vestram quod divina lex facietidum judicaverit, non rectisa-
opposuit. > Porro httnc Stephanuin Parisiensem, mus. > Virieeumdem, epistola ad Ranulfum Sanclo-
antea cancellarium, distinctum esse a Stepiiano de nensem episcopum, ttbi eliain, eum Bernardo, lesta-
Garlanda dapifero, de quo in Annalibus Teulfi, di- titr legibus apostolicaj Eceteslae prohibitutBj <ne
sertc probat Cliesnius in nolis ad Abadarduin, nec quilibet «xspolialus vocetur ad jndiciiim. >
obscure iniciligitur ex epistola quadani Gaufridl
153 EPISTOL£. 154
54 EPISTOLA XLVI (151). A personis, Regem super gravi injuria per nosipsos
ADDOHINUH PAPAH HONORIUH II. : humililer, ut debuimus, convenimus : ut episcopo,
Unde supra. — Conquerunturapud Ponlificem, quod nil quidem lale merilo, sua quae lulerat, reslittieret,
relaxalione inlerdicti subreptitie oblenta, Rex Gal-
limjam pridem pronus ad pacem, faclus sil obsli- rogavimus; necimpelravimus. Senfiens landem nos
nalior. adarma Ecclesiaepro Ecclesia velle confugere, ti-
Summo PonliOci HONORIO, pauperum Chrisli ab- muit, annuitque sese omnia redditurum. Sed in ea-
bales, Hcr.o de Ponliniaco, et BERNARDUS dc Clara- dem forle hora supervcnientibus litleris vesiris,
Vaile, quidquid polest peccalorum oralio. quibus ejus terram ab interdicto absolvi' prsccepislis,
Lacrymabilem episcoporum, imo tolius Ecclesise male in malo confortatus, quod bene promiserat,
querimoniam, nos quoque ejus filii, si lamen digni, minime exseculus est. Die tamen nominala, qua id
dissiroulare non possumus. Quaevidimtts loquimur. se rursum promisil exsecuturum, ejus non conspe-
Magna siquidem nos necessitas de claustris ad pu- clui praeseniantes, suslinuimus pacem, etnon venit:
blicuro traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Trisles qusesivimus bona, el ecce turbalio. Hoc deniquc
vidimus, tristes et loquimur : honorem Ecclesix, lilteris 55 vesiris facluro esl, ut tnale ablata pejus
Honorii tcmpore non miniroe laesum. Jam Hegis fle- teneanlur, et reliqua passiro in dies rapiantur, eo
xerat iratn humilitas, vel polius constantia episcd- B utiqtie secure, quo impune illa retinenlur. Solulo
poruin : cum ecce a summo Pontifice summa sttper- neinpe ad vestrum imperiuro episcopi justo (ul pu-
veniens auclorilas, heu! dejecit constanliam, super- lamus) inlerthcto, noslroque quod parabamus et quo
biam siatuit (152). Scimus quidem id a vobis per sperabamus pacem conseqtii, vestro acqtte limore
roendaciuin fuisse subreplum (qttod ex vestris litte- suspenso, facti inlerim sumus opprobrium vicinis
ris palam dalur adverti), ut everti iam jusium tam- noslris: quousque? veslravideritpielaliscoropassio.
que neccssarium interdictum jttberelis. Sed nunquid EPISTOLA XLVIH (154).
non vel landem deprehenso mendacio, meniilam se ! ADHA1MERICUM CANCELLARIUM, UNDESUPRA,ET
senliet iniquilas sibi, elnon tanloeutique majeslati? CONTRA OBTRECTATORES.
Est auteni quod miramur, quanam ratione judica- Bernardus querelas in se factas diluit, et tolitudinit
tum sit de paite, adjudicatum absenti. Quodquidem silentiique facultalemprecalur.
Viro illustri HAIMERICO, sanctaeKomanaesedis can-
non lemeraria praesumplione reprehendimus, sed
frater BERNARDUS abbas dictus Clarae-Val-
ftliali antore paterno cordi suggerimus, quanlum ex cellario,
el iion in via.
hoc el superbit iinpius, et incendilur pauper. Caete- lis, salulcro,
1. Etiamne pauperi el inopi veritas odiuro parit,
rum quandiu illuin pali, quanlumve huic compali
et ne ipsa quidero miseria declinare invidiam potesl'
debeaiis; non est noslrum praescribere vobis: vos
veslra hinc potius, dulcissime Pater, viscera consu; Querar, an glorier, quod factus sum ct ipse iriimi-
cus vera dicens? Vera dicens, an recta agens? Sed
lite. Valele.
hoc viderint fratres vestri, qui conlra legeni male-
EPISTOLA XLVll (153). dicunt surdo (Levit. xix, 14), et roalediclum pro-
ADEUHDEMEX PERSONA GAUFRIDI CABNOTENSIS EPISCOPI. pheticum non verentes, dicunt bonum malum, et
Exponit Pontifici causam episcopi Parisiensis a rege matum bonum (Isai. v, 20). Quid in me, o boni viri,
Ludovicoinique oppressi,qui inlerdicto ab episcopi
Galticanis compulsus restilulionem promiseraU sed displicuit fralernitali vestrae (155)? Ulrumne quod
absolutioneab Honorio obtenta contumaeior factus apudCatalaunum dmotus est a villicalione sibi credila
non prmslilit. homo usquequaque diffamatus, quia in ccdesiaVir-
Tristissiroae historiae seriem vobis et causam re- dunensi cui praefuerat,dissipassetbona domini sui ?An
plicare superfluum est; qua jam quippe Paternilalis quod in urbe Cameracensi raonasierii sui nianifeslus
vestrae viscera, scribenle religioso Parisiensi epi- destruclor Fulberlus cedere compulsus est Parvino,
scopo, commola esse non anibigo. Ne lamen fratri qni omnium leslimonio fidelisest servus et prudens?
et coepiscopoeliam nostrtim deesset teslimonium ; j) An certe quod Lauduni de prostibulo Yeneris suuni
quaevidi ego et audivi, necessariuro duxi breviler Deo sanctuarium reslitulum est (156) ? Propter quod
inlimare. Accepla siquidem lam modesta praedicti horum me, nou dico, lapidatis, sed taceratis, ut mi-
episcopi querimonia, Senonensis dicecesis universi nus aliquid recipiam a Domino meo? (Joan. x, 52.)
episcopi una cum venerabiti melropolilano nostro; Et hoc roerito atque curo oroni gloria responderem,
adscitis etiam nobiscum quibusdam atiis religiosis si quid in eis raeum cognoscerem. Nunc autero ut-
i ,
(151) Scripta anno Chrisli 1127. , Petrus abbas taro dominum Papam, quam Fratres ex
(152) Relaxandoscilicet iiiierilici(im,.qiio,da eero- jpore visiiasse perbibetur; et initio bujtis epistolae
provincialibus episcopis in terram Regis illalum roe- Fratres vestri, metidose qnibusilam nostri; et apud
rat ob infeslalionem episcopi Parisiensis, ex epistola ' VViilelmumTyrensein in lihro xin, cap. 15, «Fralres
sequente. • vero lani episcopi,; quain presbyteri et diaconi car-
(153) Scripta anno Christi 1127. dinales,» eic. Confer librum de Conyersione ad Cle-
(154) Scripta circa annuni 1130. ricos, infra lomo IV.
(155) lta
'
constanieromnes scripti, aulfere omnes, (156) Tribps de rebus apud Haimericum bac in epi-
et rccie naru cardinales olim ahsolute dicebanlur. slola purgat sese Bernardtis. Primo qttidein, de Hen-
Fratres, m librosecundo de Vila S. Bernanli, n.42; rici Virdunensts episcopi deposilione : de qua agitur
ei.in Chrouico Andrensi, Spicilegii lomolX,pag.48'l, auudLaurcniiuni de Leodio, in Historia Virduiiensi,
155 S. BERNARDI ABBATBCLARJE-VALLENSIS 156
quiri judicor cgo de factis alienis? aut si trteis, cur A \ amicis displiciiil} JPilebfj <t 'riiihi.btinam non is-
tanquam de majis? cuni cuncta lisec juste atque sem ad illa, eiltttmVnort Iremad sttirili.i. Utinam et
prxcliire gesta fuisse nulla imprudcntia diibitare, nuper nott isseiij, uiii vidisseni iiriverstith Ecclesiam
hiilla ncgare impuilenlia possit. Eligiie nuiic tilrnm- apostolica (hfbn dditlf!) auctofjlate violentarri ar-
iibcl : aut negaie certe, aut fateinini me honim mari lyfahriidciri, qttasi non saiis pcr se insanisset.
aiiclorent. Si feci; laude riignttin est laudabilla Tiiin dciniim seusi juxla prbplip.tam atlhaercsccro
peregisse, ct inique redargitorj iinile lautiari ineruc- liiigtiammearopalt)ipinco<Psti'. ctsxvi; 6): cmri sti-
ram. Si uon leci; ul tautleui non tneriii, sie profecto bito pondtis superjeclitMicsl nostris rervicibus, atqite
nec vituperationeiii. Novum gcnus delractibnis, ct irrefragabilis auctprilas lillcraruin. Ilcu! ohmiilui,
revcra siroile aliqttid habens opcri Balaam, qui tln- cl huniiliaius sum.et silui a bouis, ct doior meus
ctus ct conductus ad inaledicenduro popttlo; magis reiiovatns esl (Ps«/).xxxviii, 3), <|iiando vidi repenle
bcnediciiopibtis cumitlabat (Num, xxn-xxiv). Qttid ari ilhis litteras iiiipleri facies tunocenlitim ignoirii-
juslius, quid juciindius, quatn ut qiieni rcpreliendcre nia, el laetari ainpKtis iropips qubdmalcfecerint-, et
iniendis, plus comnicndcs; ut prxconils pro con- exsuilare in rebus pessimis. Miserliiinest impio, nt
viciis titaris nescius; et volcns detrahere laudes in- . juxia diciutn prophelicuni, non discerct facere jo-
vitns? Qnasi vero nulla mca mala iiiveniant ul pro '» siiliaro : et qui in terra saiiciorunl iuiipiagessit (fwi.
nialis riiitii bona objiciant, vel polius adjiciant i/jvi; 10), ipsius lerra jiistissimo quo tcnebaiur,
aliena. absoltiia esl inlerdictu (157).
2. Al ego nec indignis vituperationibtis moveor,
nec indebil.as rccipio laiides : nil mea referl dehis, ' 3. Prriptef hujriismodl,elsi aliihi riiiri sii, gravor
qnoruni auctor iioit cxsliii. Laudcnl si voluht, vcl Wteresse carisSs: qilaruin prcrseriiiri "mcanon inier-
uttiperenl, si audcnt; de primo quidem dominuni o<sSeobgnbsel). terrlVbf, seti irahor. Al vcro ab iiac
Alhanehscm, Ue seciindb vero tioniinum lieniensem; WJWSsfuiiepef «pJelnmelius felfalii posse speravc-
porro Be ieftitj etimrtcm sbqiiearchiepiscopuro simul frim; tjtJftm poTVotj vif o^tiffie? cui iri liiic re, ricc
cl episcopnin Lauduneiiscm, cutn Rege parileret ^tAesias rliMV, riet: \bniiitas, iii compefi. Gantleo
36 tnuilis auis rcveiendis personis qiii se utiqtie lieltipe, qfifodel veSti# prtiiJbnliibhosirain Iri laiibtis
auctores in hisel principes exslilissc ntinlme tfiltl^ ^ect^atibtiem '«ffe^lffcfiye bbgilbvj. f!t qtiideiri juslis-
teniur. Si beite egerunt, quid ad me ? si alilef; tpiid siftie-, tft atiifcl^slriie.Agt*cfgo sl iia viiliis, iriioqiiia
aeqtte ad roc? An tota el sol.t culpa roea estqimd iic kJBfniiVs ac 'tlelceftifiS, e\ airnT6'd
exfictlife, et irib-
adfui, lioino sotis latebris dignus; soli mihi judex,, tffathb cbiivlehtrB':^Ke, qnaeSfii;o{>efam, qiiaientis
soti ac;u ator et arbiter ronsiillitus, qtiatetius nion- g' lini tiifiuslqnleVbttiiiiiiltfitiiiSim|Vifeiitur,qiib lel vo-
slrct aclio quod habel professio, et nomen nionathi m vlttelicet ^rf^ttlrlt ftd ^litiarii, bt nithi 'ad saVpr
soliiaria roihi conversatio imerpretctiir? Adfui enim; \W friim* t^AsuratiiV.\ttmMf, H ipiiicet, ciambsis
et importunis ranis de cavcniis non egredi, sed siiis
negare nbu possum; Sed vocatus, sed Iractus. Si hot i
Spteilefti to'rno Xlf, pag! Sil.tibi.cjiis causa ab Ho- partinjjn eodeij^irionasterip refrignerat, exteriores
ttoiW«Mrmii$si«olcilttr Slaufi*b Aloaiiciisi episcbpS quoqtie piissessiprieSpaiilaiini ditniniiire erant, sed
eiiH Gatlis lfgaio,q(iiCiia(«tintiirl ftiicrie fbsyitodml JSI hdhiiollA^tjlstraifiilfii* rte Irtisdemvifginibus rii-
inriixi.l. < Heiiiictts prinio capit ctmsilinui a Bernardo jeiMrttrtr. Uinle fniihtlih c0iitrisl.1tti^ iriein poiitifex
siuuiae iiieinofi;e, alibate Claraj-Vallensi. «ujtJScou- MdeSat eniiti ea%frtVVnenlera se cbrnVribnitaseroen-
irliis regila tt bfctesi* Galliatiiiii liodietjiic, » ali tfttWrieihconsilio iTWilintvOTfOprbmftterfe, sed fiictb non
iroplere) et Liuctoritale tloininl papae lnno-
Lailretrtiusj < liimHiiittir. llle torisulil ^lvisstttitml
esse inviiis yioletner prar-esse.. Ide©i|tie priitsqtiftm( eentii» domitrique Haioatdi Iteriiorufriarcliiepiscbpi,
igiioiiiiniosa in e.nm ;>c< usalio ad.piiblieiiiHtaniortiut' Ludovici quoqiie regis Fradeorum, ad qnein eailero
Tirortlffl aihifeiflTaili veiiial, sbltis biiiuibus cetlat,' efcTesia pWiprjl pfiiTjneretlicehatur. omnes pariier
e^iistopSmifiln«<iililHiet.Crfeilldil sc ctjtlsHioIpjrigItle; TllassaritfllihmnalBS [ek itla efecli. AssVimens«jiioqiie
baciilum reddtdit, el abieiiimtiavit qriscoplitlli, afe tirutti religiosom ilomnnm DrOgoneuiCdenohii Silrii
fecedit aiinodecimp leriip«jx tpio suseep.rat etiinde '| cti-.Nicasii Benn^psisPriorem, eiiui ibidem priminn
nfaiin Cissiitis, > libujje ariiib'1149, ex noiis ad ept-' ik abljatero bnfliiavTl, fclinonachos ijlic siUficienterex
iiblaJii .13. AtfCtitirilehi«JplstBilfe <n¥ms inwroVst^tslplSstilit.»ita iire. Qiiod iiuieiii
«52fel B3: Seciihuo* Ifmooetitii
pingatse BerttMdus de ord.riliiioiie Paivriil rti afi-' afaciVnaje lioc faciom asSeftl, Sirfetfigferii
batem Siincti-Senulrrj Ca.Hteriiceusis»ex mttBaebo niatforie, duuj^esi dp cpttflriiiMiMjCi. uot) yero de ipsa ;re'«fi«
Sttiicii Viiiceiilii Liiuiliiriensis, lesie .Ilerinaniio mo*" qtiiB bientiio anie Iiinocenlii crealionejiH
n:.«ho, fte.tifijaeblji, W. iii, Brl. *u, iii focuni ful- agTtMtibsf,« tleltiiiliiIh cbwtifs epfgcdponim,pnfe-
bi-rii eNpnlsi a ftatoaMo <*e1'raiiS, KeiritfrirlnTirolii- sctrte anno lJrtdbvi<SoV«?|isAlfebaW hlibiiis sexio iilfik
maii.
epi cnpo, oh iiiaiam adtnitiistialioiiein, ut Bernarrius| inensis, 1128, ijuibits inlerluere Bainaldus. Re-
Kleliatfl. PtrrVbeifehbli^.hi SStfirt^SeijjrfcriDfilihis' Joslenns Sifissibwehsis, IJWlHtilbVnifclis Laii-
M S. Itei.*1ictiblitii txMti intiibs C;rhief,it1, rtimlaliihi1 <l«n«fnftiSi 8tmfl« ftdvttfBVbiVSiS; fosfVriiesMoVifHeijAfs,
&l annb 1C64, h Ltethetlo epWcpim,ctljfilsViia ei- - GaAius AmbtaiBfeSs*,KoljefritfS Affi-tiirtieiisJfs, Cir-
sttal ifl 8picHe»li lonib nono. Vitle 51t;yeniiii Ct Mi- , liiecrttato^sSilv*iiW^i(i^
r*iiiu. '1triiO rtVriiqueptli^at seBeriiardiis de refdr-', oiimia constant, ttitn ex diploroate regio^tnni t\
nraiiOne liiehaslfenitjanctt-JoatitJis Laiiilinleiisis,iiiii1 decreto MaiibaeiAlWMioViS», hfiis^e^riftis.historrae
UtliaC iniiIffifteenili llttbris In lti-
pmiiis ob viiai licintiitni tjec.is, •julisiitntistliil iitb-' inonuiiieniis, qti33
n:c!.i: ttijtis rel liisluriftin ild describl |nefatus 1 cettt edittit riosler AetieriuS in sfms ad Guibenuro
'
Ib riiiaiinus, Ue iniraviilis B. Maria:,libro teriib, cap.: notis, pag. 828 sq.
22: < In dielius vbro prasfati doiuni Bartboloin:ei \I57) Vide supra cpistotas 4S, 4T.
episcopi) Lailduneuis scilicei, antiqua religiO lfin1 ' i
*57 fiPiSffjfeiE ,58
eontenlas csse palildibus. Kon ntidianinr ih coilci- il Kec alitltl sdrie cfedimus entft haliei"diidvcfsiis ar-
liis, in palaiiis ndii iliveniaiiltir : ini causas; hd He- ciiiepiscbpurii;nisi t'|riijd spirHtim iri ipsii, sictil in
gotin mtllii iieceSsiths.niillatrflhefc-possit aticibriiss. cseteris', laijoraiexstiri^ile'rc>(iS9).Deiiitjtibsi f.iliere
Sic forsiloii vester pdiset aihicns deeliriarfeprresiiilt- \\e tiis qiijiialtesiamttr; frailivG^uiiifjltiV;vfcitfi) citiiis
ptionis noiarrii Naiii iroxam iiiidc cohtfahefe jiotae- inveiiifet cxaiiiiriatibhts tlisciissiri: sl tjrmcil i;qiibdet
riro, igrioro i ciim scliun iriihi cbnsiliiiiii esSi!ct vebcmentef dpiarotis, ct stijhpilcSlefbfariiits) de viil-
proposituili; htiiiqnam (si cnttsa duiilnxat tioslri IV)itib, Paier sarictissinid, jiiiileiiiiiiiifbtleat, ilb qtio
ordinis rioi) fiierit) extrfe de biotinsicHo; iiisi aiit prbfectb conlidiihiii fjiidii 'cilSifldiasliinorbiitiaiii; et
aposiolicaj Seriis legaio, atit cefic pfoprio vrfcanie videas it-qiiiiaieni. Alibqiiiri rtidlici caiisitui, fii feg^is
episcopo : quihtts nostf:c hitmilii.iti, sJciii bpiliuc pf.x-seiiiiaaiqiie poiehiin, iioii pliine esi iilitld quain
hostis, cOntradiccfe Oinniiiof:is ribii est, nisl cx qfio- thuli, licii! hbiiiiiieiit iii aniinarii iniiriicOiam ejtis.
ctiuqtte superioris aiicioritatis piivilegib. Qtiod iili- EPISTbLA L (160)
que si uiiquani per triantini vestrani, tii. spefb, niiiii ADF.UMDEM.
in maiiiis veticrii; lurtc pfociil dnliio ei pax niflii, et Unde supra. -^ Postidat itt afchiepiscopo ticeat ad
pax eril de mb; Non taincii idciicb feilamriie latetUe sedem a]rostoticamappellare.'
et laceiite cess.ii-e piito iiliifihnf bcelesiariiiii, si libri B Oportehat qtiirifem, si jta vfestraevistim fiiissel
cessct Rbniana cniia pib Voliinlaie assisieiiilbm attbloriraii; ut iii veUri prabseiilia ciiiisa ijbiiiiui
facere praejuriicittn)iii abschies. Valete Scnonensis disculeretur; ne infensus videlicel regi,
57 EPISTOLA XLIX (158). iii regis praescntia etpolehlia suis pro seadversariis,
*r>fibslisrjiiirAMii iiSSohibiii, rhb IIENRICO SENO- responsiirus, tfatlitiis iioinb videfeitir iri Jiiiimam
NEttsikfelMpiscbeb. iiiiiiiicbruih ejiis. Sed qiibriiaiij, ht leiteridiiiiiiffcfva-
Siimmb pbnlifiei IloNoriib,.servi, et (si digriijutii- gablliief quidquitl pfaecipilis; sic sperantiiim indu-
caihtif) hiii, STEPHASUS Cislefcicnsis, HDGOPoiiii- bilanler bbritttri tie bm.ni re quam dfecernitis' : id
iiiaceiisls, BERSARIJIJS tic Clara-Valle; qiiod rcvcreh- Soiuiri a vesira, ^aler, pieiale ttepbscilomnium, qui
dissimo tibtiiinb, qtibd beiiigtiissimb patfi; 'apiid rios cs'Seviderittif, feligiosoriuri liuiiiililas, ut si
Dcgentcs in hioriastefiis, Jid qtiio nos nostra pec- se ad vtiittini roiie pbterilis (ulassolel) sensefil pras-
cala compulerunt, hon cesstiinus orare pro vobis, gfavai-i, ebnfiigefe sibl lieeat atl viscieraPalris, qttbd
et pro comniissa vobis Dfei Eeelesia : cbrigaiideJites liliquebaclehnsoppressonetniiii negalumaudivimtis.
el sponsae Domir.i siiper iaih liiio. cuslode, et spnnsi Alioqiiiri videiit Joseph vif jiistiis, quid sibi eliaui
aiiiicb siipef labbffetarii fruciiibso. Fideriter proinde ^; niiric facieri'diiirisit de puerb et matre ejus, quia
attfiie flijfelilervfesifacPalenrilaii stiggeiiirius, qtiae ecce etianj nuric in Senonensi provincia Chrisius
Iri fejjntjlibsifb eideiri hiaiii rioslrx tibleiiies cefiii- quaeritur aci perderidnm. Nam, ut qtiod verutn esl,
hiiis Jitiffcfsiri-:>Qiiaiiliimqiiidemribs seiitiriius qui hjaiiiiesiius §8 protefarnus, rcx In "archiepisoopo
vicihi siiiVus, fei Ludbviclis iibn iaifi episcopbs, -,ex eb aperte novam pefseqni reiigionerii dignoscilur,
ijririhi iii epiScflpi§jilslitiac pcfsequiiuf zeliiiii, pieVa- qiiod ettin in aniiqua saecitlariconversationeel ba-
Vii ctiltuiii; iiabiiaiiiqiie ipsum feligibiiis. b"or1 ye- iiiiii, slcut prbmovcri oriininibde [al. coroniodej
ilTaj qtibqift pfhtteiitia Sahciitaiis vel ei eb facile yoiiiit, sic ab oumi peiiilui securiim iiifeslatione
aaveneris jjoiesi, 'qubd qul aiile iii iiaiiilu aciiique ditiiisit.
Sseciiiari iioiibfhli siiiit SubVnites;jtiilicali fldeies, tpist 6ii ii (i(3i).
Vabiti lariiiiiitfes; inbtlo iiiiniicj facti sutil, digne suo ADHAIMERICUM CANCELLXRIIJM. .
feicerdbtid cbiiversriiiiifcs, bt pef oiiittiaItoii8fifIlca'jlt'es Unde suprd.
miiiisifefitihislinm. tliiife gfavitiiis cHhttiihciiiiBel iij- Viro illuslri HAIMEMCO, sarictae Boroanne Sedis
jhfiiiejiiscbiii tarlsieiisU iniiobeiitia iiiiisaia iist, sed "cariceiiario,BERNA.BI)DS abbas tlictus do Clara-Valie,
iron qnassata ; «jiiia Dblriihits shpposiivt mantim saitileiij, el si quici valet peccaioris oratio.
Siiath, chih vcslfafri ojipbSuit. iliiib bt tiimc iifdiiiiiii>jj QiiotiSque dufai iila senlcniia : Omnes (]td pie
hnjns Senonensis constanliam concilibre ct labela- volunl vivcre in Chrislb, perseculionem ptttiunlitr?
clare conalur: ut ih«ilrt)pbiiianbi(tiuodabsit!) dejecto, (11 Tim. ni, 12.) "(Jiiousquerelinquiltir virga pec-
faclle jVrbut Vblticrit, gfhSseinr lii SiiilVagaiieos. cattruin super sprieiri jusioriim? Quis det ut. stare
Postreiiio iqili*ahibi£ii iibn aliiitl eiirii ijtiarii b)5pu- . iiicipiaiit jiisii (li)v2Jaclversuscos rjui sc angiisliave-
giiafe feligibhem, qiiani hiniirum apeiiei siii fegni rttni? Quisjam fcriil tanlain inler coalutn lerraiui|ue
desiruclionero, suae. corona? pronuntial iiiiinicaiii? discordiam, ut exsiiliantibiis Angelis super emenda-
Et aller Ilerodes Cliristum non jain in ctinabulis tione inalorum, filii AJam fremaiit el labescant?
babet suspcctuin, scd in ccclesiis iuvidcl cxaltaluin. Quasi noii sil passus Jesus pacificans in sanguine

(158) ScriptaarinoChristi.11^8, exegcrit LudoViciiS;docent notas ih epistoliirii.lluii-


45,
1159) llaecnoti absoltite tlicta in regem, tjtiem alio- quiilt|tiid piiigtieriiiiem ipsi nbjicial iieiirictlS
qui iniiiiine nialuni fiiisse.conslal; seri quod in cis tindnniensis, Spicilegii lomo VIII.
justiliae JCIUIHpersequi virieretur, priroigeiiios con- >. (160) Scripla aniio Christi 1H8.
versionis uiotus in Senoiieiisi et Parisiensi anlislili- . (lb'l) Scripta «niioCiirisii,11*28. , .,
bus, qnasi iu ipsis nbvx vilae cunalmlis, exslingucie . (Uii) Adiittir alias, i» muijnUconstahtia, sed deest
voleudo. Ctelerum quani pie vitae supreuios dies iii manusctiplis.
159 S. BERNARDIABBATISCLAR/fi-VALLENSIS 160
suo qua3 in terra sunt, et qua in ccelo; aut in ipso A possunt, in quorum jugiler pectoribus requiesco, et
Deus non fuerit mundum reconcilians sibi. Lauda- quidem securius atque suavius quam in proprio.
batur quondam archiepiscopus in desideriis animse Henliri videor, sed ei qui aroiciliae vim nuuquam
suae,et in saeculari vita et habitu benedicebatur. At sensil, qui virtutem charilalis ignorat, qui non cre-
nunc sub pannis infanliaeJesu quaerilur simonia, et dit multitudinis credentium fuisse r.or unum, el ani-
inier nascentes virtules emorluorum vel cadavera mam unaro (Act. iv, 52). Qui ergo videt eos, videt
viliornm scrutalur curiosa malitia. Videlis et nunc et me, etsi non in meo corpore: et quod loquuntur
stare Jesum in siguum cui conlradicitur. Per ipsum ipsi, ego pariter loquor, sed eorum linguis. Corpore,
vos obsecro, pro ipso supplico vobis. Habet siquidem , fateor, absum : sedthaecest exigua porlio mei. Porro
et undc illum revereamini, el unde illi miserearaini. qui vidit faciem meam tanluni, sine culpa ct sine
Stale pro ipso nunc in defensione archiepiscopi, cui nola mendacii asserit se vidissenon parlem inei, sed
quandoque et vos adslare habetis in examinatione me: cum tamen nonnisi parlein, el parlero modicam
veslri. Valele. videriu Quanlo itaque verius • esse me dixerim,
EPISTOLA LII (163) eliam sine praesentia corporis, ubi meam seniio vo-
ADEUHDEM. lunlatcm, meum spiritum et amorem, quae uiique
B
Epitcopttm Carnotensem non affectasseprofectionem est pars polior digniorque mei? Tribus ergo in cor-
Jerosolymitanam. Causiset negotiispublicit abtolvi poribus unum nos esse noveritis, non pari sanctitate,
te rogat..
qtia arabobus ego iuferior sum, sed eadem voluntaie,
Amicus vester et nosler dominus Carnolensis et sumraa concordia animorum. Cur enim uniiatem
episroptis (164) voluit vobis etiam per me ccrlum hanc inter diversos non facial compago charitaiis in
fieri, quia id qtiod de.ipso a quibusdam domino papae uno spiriiu, si carualis copula elTtcitut sint duo in
persuasum fuisse cognovimus, ut eum videlicet Je- carnc una? Qiiarlum vos addi velim, si riignumjudica-
rosolyinam permitterel proficisci, nec sui fuerit tisetineanidemconburrereunilalemdileciionis.Quod
studii, nec volunlatis. Quotl eisi multum yoluisset, , facile, si non conleinniiis, obtinebilis: tantum itl vos
proficisci tamen non poterat nisi cnm gravi scandalo nequaquain conlemnere eis cognituro faciatis.Valele.
omuiuni qui apud nos sunt bonorum, roetueiitiura EPISTOLA LIV (166).
quippe ne plus mali ejus absenlia faceret suis, !ADEUMDEH.
quam boni alienis praesentia. Haec pro episcopo. Vivianumabbatem eommendat,monetquede cura
Caeteruro ut et pro me aliquid loqtiar secundum animm terio gerendu.
quod Scriptura admonet, Miserere, inquiens, animm Volo et precor ut harum lalor venerabilis Altae-
tum placent Deo (Eccli. xxx, 24); placetne vobis ul " cumbaeabbas Vivianus, mihi ob suam religiosilatem
causis onercr, occuperque negotiis, nihilque prosit adniodtim familiaris amicus, amicuro vos pro Dei
exoccupari propriis, curo totus implicer alienis? Si amore et nostro, in suo negolio experiatur. El haec
inveni graliam in oculis vestris, dale operam ut pro illo, reliqua autem vobis. Quid prodett hominiti
prorsus amovear ab hujusmodi,qualenus liceat mihi universum mundum lucrclur, animm aulem tum de-
pro meis atque vestris prare delictis. Et quidem trimentum patiatur? aut quam dabit homo commula-
nihil roihi securius judico, quam obedire domini tionem pro anima sua ? (Matth. xvi, 26.) Nec tptus
papaevblunlati; sed si dignetur altendere ipse quid mundus sufiiceret. Magna res anima quae Chrisli
possim. Ulinam nempe noverit quam ista non pos- saitguine redempla est. Gravisanimaecasus, quaenon
sim aul quam difScile possim. Et de hoc salis di- nisi Cbristi cruce potuit reparari. Si rursuro cor-
ctum sit sapienti. Qusesivita me prcefalitsepiscopus rueril peccato dunlaxat ad mortem, unde jam repa-
aliqua ex nostris opusculis, quoevobis mitterel; sed rabitttr? Nunquid aut alter Chrislus, aut idem iterum
non fuit ad manum, quod vestro dignum crederem crucifigi habet pro illa? Superhoc vellemvos nun-
studio. Libellum tamen De gratia et libero arbitrio quam oblivisci illud Sapienlis consilium : Fili, me-
nuper edidi : illtim vobis libenler mittam, cumvos nmorare novissima tia, et in wlernum non peccabit
velle cognovero. Valete. (Eccli. vn, 401. j
59 EPISTOLA LIH (165). EPISTOLALV
ADEUMDEM. ADGAUFRIDUH CAJRNOTENSEM EPISCOPUH (167).
Duot religiotot, et in hit teiptum Haimerieo Monachum quemdam reclutum desertorem. instituti,
reprmsentat. sedjam resipiscehtem, a Gaufridosuteipi etjuvari
Pro multis et per multos memini me scripsisse ad ' \
poslulal.
vos; sed nuric ipse qui loquebar, ecce adsum. Tres Fidetissimo ac prudentissimo servo Dei GAUFRIDO
in duobus conspicitis, quoniam absque me esse nbn Carnotensi episcopo, BERNARDUS pauperum Christi

(163) Scripla circa annum 1128. auctoritale Ponlificis adhibitus fuit. Vide Vilam
(161.)Gaufridus : infra epistola 55. sancli Bernardi, librjo u, capp. 1,2, 6, et alibi. Sed
fl6S) Scripla circa anntiro 1128. fuisse virura vere apbstolicum, elBernardi moribus,
(106) Scripla circa annum 1136. affectui elingenio peromuia parem.vel ex eopatet
(167) Scripta clrca annum 1128. Virtutum hujus quod dulcissimam illius sibi faieatur essememoriani.
magni prsesulis, raagiius admiralor etprseco, uli • En quibus idipsum verbis ostendai: < Sed, o mihi
et leslis oculalus, Bernardus fuil, ulpote qui curo locuin suavetn,» inquil, <ubi incidil occasio memo-
eo ad varia Ecclesiaa negolia conficienda ssepius randi: et jiominandi suavissimi.odoris virum, epi-
161 IN SEPTUAGES1MA~SERM0I. 169
mtindus a sorde, nec infans cujus est umus diei A Jacob ad Rachelis amplexus, Lia a patre supponilur
vila super terram. Nunc abluitur sponsa, nunc puri- (Gen. xxix, 22-24). Nobis, fratres, qui minislri
fjcalur, ut in coeleslibus illis nuptiis sponso suo sinei sumns et servi veslri, per Cbristum nobis prascipitur
OHinimacula praesenletur. Quaeramttsergo hydriaj i iniplere hydrias aqua, quoties deest vinum. Ac si
sex, in quibus baec abltilio Judaeorum, id est confi- dicalur: llli devotionem desiderant, vinum requi-
lenlium, purilicalio fiat. Nam si dixeriraus qtiiai runt, fervorem flagitanl; sed nondufn venit hora
peccatum non hnbemus, nos ipsos seduciraus, el , mea: implele hydrias aqua. Quae est enim aqua
veritas in nobis non esl, quae sola liberat, sola sal- sapienliae salutaris, etsi non adeo siiavis, nisi fons
vat, sola lavat. Quod si conuteamur peccata nostra, vitae, el initium sapieniiae limor Doniini? Dicitur
non deernni veris Judaeis purificationis hydriae; . ergo ministris: Incutite metum, el spiritu timoris
quoniam fidelis estDeus, qui diinittal nobis peccala, , non tam vasa qtiam corda replete; qiiia, ul ad
el eimindei nps ab omni iniquilale (I Joan. i, 8, 9). . charitatem perveniant, iniliandi sunt a timore, ut
7. Ego quidem sex hydrias, sex observanlias dicant el ipsi, A timore tuo concepimus,Domine, el
arbitror esse, quas ad purificanda confilentium parturivimvs tpiritum salutit (Itai. xxvi, 18). Sed
corda sancti patres instituere, et' omnes illas, niI- qnomodo implebuntur bydriae? Praedixeral enim
fallor, bic polerimus invenire. Prima siquideni, •" Evangelisla : Capientet tingulm metretqt binat vel
hydria, coutinenlia esl castitalis, qua diluitur quid- ternat. Quae sunt dux meiretae, quaevelertia? Ulique
quid ante luxuria inquinavit. Secunda vero jejunium '' duplex timor communis, et notus omnibus; at ler-
est, ulquod maculaverat crapula, nunc abstinentia lius jjuidem minus commuriis, et minus notus. Pri-
roundet. Per segnitiem quoque et oliositalem, quac . mus enim litnor est, ne crucieiriur in gelienna;
iuimica esl animae, multas contraximus sordes con- - secundus, ,ne exclusi a visione Dei privemur lam
tra Dei senientiam, in sudore vultus alieni, non • inaestimabili gloria; terlius rcplet animam omni
noslri, pane vescenles (Gen. m, 19); propler hoc . solliciludine timidam, ne forle deseraiur a gralia.
quoque terlia hydria nobis apponiiur, ut sordes illte 9. El quidero omnis limor Domini, sicul aqua
in labore nianuuro diluanlur. Sic 810 et Per som" exstinguit ignem, sic exstinguil peccati conrupiscen-
nolentiam caeteraque noclium et lenebrarum opera, tiam; sed is maxime cumad omnem tentationem
multa deliquimus ; ideo quoque quarla bydria vigi- , statim occnrrit, ne forte contingat amillere graliam,
liarum observantia ponitur, ut nocle surgentes ad : ut sibi dereliclus bomo labatur quotidie de malo in
confitemlum Dotniuo, non bonas rioctes praeteriti , pejus, de peccalo minori in graviorem culpam;
temporis redimamus. Jam vero de lingua quis Q quates ulique mulios videmus cum in sbrdibus sunt,
nescial, quam multum inquinaverit nos per vanilo- - sordescenles adhiic. ISam adversus timorein isiimi
quia et mendacia, per detrationes et adulaliones, non esl unde sibi blandiatur anima sive de minori
per verba malitiaeel verba jactanliae? Pro his omm- \ forte quantilate peccali, sive de emendalione fulura.
bus necessaria est bydria quinta, silenlium scilicel, Talibus enira blandiraenlis impediuntur aliqttatenus
custos religionis, et in quo est fortiludo nostra. • duo prima genera timoris. Prascipit ergo nobis Do-
Sexta quoque bydria disciplina est, qua non noslro minus, ut liac aqua hydrias implearous. Sunt enim
arbilrio, sed alieno vivimus, ul delealur quidquid aliquando vacuse, et plenae venlo, si quis tamen
indisciplinale vivendo deliquirous. Lapiriea sunt ' adeo insanus esl ut in eo per vanilatis studium illae,
haec, dura snnt, sed necesse habemus in his lavari, quas praediximus, observantiac mercede perpelua
nisi forte volumus [alias voluerimus] propter fcedi- vacuenlur, ut sunt fatuae virgines, in quarum yasis
tales nostras a Domiuo accipere libellttm repudii. 1oleum non babeiur (Matth. xxv, 3). Inierdiim autem
Attamen in eo quod dicuntur lapideae, non soliim (quod pejus esl) plenaequidem siint, sed plenae vene-
durilia, sed mullo melitis soliditas potest intelligi; no, quod est invidia, murmur, rancor aniroi, et
quoniam non lavant haec,nisi firma stabilitate per- detractio. Proplerea ne forte subintrent ista, dum
manserint. D vinum. deesl, jubemur implere hydrias aqua, ut
8. Ait ergo Dominus ad ministros: Implete hydrias observenlur mandala Domini in.tiroore; qu* turic
aqua. Quid sibi islud vult, Doinine? Ministri solli- mutatur in vinum, cum tinior expeliitur a charitate,
citi sunt de vini penuria, et tu dicis: Implete hydrias et implentur omnia fervore spiritus et jucunda de-
aqua. llli de poculis cogitant, et tti prscipis ut vasa volione (17).
purificationis impleant. Sic omnino, sic suspiranli • i • ,

IN SEPJUAGESIMA,
SERMOI. vin, 47) 811 • Proplerea enim voslibenter auditis,
1. Magnamihi consolatio est, fratres mei, in verbo quia ex.Deo eslis. Nec ignoro quod ialioin loco.dicit.
ilio Domihi, Qui ex Deo est, verba Dei audit (Joan. Scriptura : Ex ipso, et per ipsum,. et in ipso sunt

(17) Confer sermonem 55 de Diversis. ubi eodem fere modo hydri» isli», moraliter explibantur,
• et de,
melrelis sermonem 57. , ,
ifiS S. BERNARDI ABBATlg GLAR^-VALLENSIS 16$
rum se morlem, nisj prius videat g^ner^em in *A Yideiur hoc, nisi fallor, scribere " in equsa
" monachi,
' ' '»
Ecciesia persecutioiiem. beckiefo pierjiorari vcstrani, 4e qub siipra episiola 55.'
pieiateui voio illitts pauperis et cxsulis iluiiiberti Sicut is a vestra mihi parlc reportavit, idcirco
npiriine : quj dijitym, curo Trecis e|seti|, yobis ipsius desiderio et petiiioni usque adhuc satisracere
supplicabat, gualciius ad comilcin Thcobajriuro, qui disliiiistis; quia piMiiuni vplitri), pergcnd) viticficct
euni "exhiredavcrai, jiitercedereiij]. Cjuod el' ego Jerosoiyroapi, jrrilum vobis fecisse \ide ur. Snner
iiunc pro ipso, el cuni ipso itideiiia vestra flagiio qiio si nosiram reqqiriiis sen'.enliain, ego jion ar-
pieiate. Nam nostras iillcras de hac re precatoiias bilrpr piinora ytjla impedife tlebere majora ;• jigij
jamadpficdittuni principeni niigi (i72)^seil gratiam Deuni uxigere qtiot cuiifiue sibi nromissuih bpnuip,
non inyeniens pihii etteci. Jam quoij liiienlcr auditis, si pro eo iiie(iiis.alicpid iueiit ptjrsojuium. Eninjverp
lifjenter delieo dicere vobis. Slephanus yestcr sic alicui ibrie JRl de jepti vobis d.ppdcc.iii)iramnit;s.
ciirrit, nori qttasi in incerluiri : sic pugnal, non ijuas] niinqtiid si prb eis die consliiuio marcam solveret
aerem verberans. Orale, qualenussiccurralul com- argentl, jusle frasceremliii? Jam si et ab biijus epj-
"' ' sic
prehendaj; * pugnej, iit yjjicat. scopo alfqiiid tlmetis, securum vos reddo, qiiiai npji
EPJSTOLA LVII (173). solum ei, "si quod Jtiic auxiliuin impeiideritis, non
ADEUHDEU. ^ dispiicebil, sed ctiam valde gratum liabebil. Valete?
Ptr rninqra,vota non debere impedjri majora bona.

aslrojpatif. Uejjt HenyiciisPjnioyitijj, mWft Pamiji, ctifaii| et docirjfi» (jKajstantiam ai|n)irani!ir. ani-.
iu suo pe Amiis climacler. el iijiperipruiii periodig madveiteiites suorunj teutporiiin, yel inipipuiialepi
libro. Sfc ptiires as!iforibiiti,'ifuin vbhii>finitex side- ac hialiliamj vbl iiiagiiiliitfiijciri^atfbcilaterirqiiepef-
rimi inotii, cotijtinciionibiis, ~ei variis aspectibus secutionuiu, CJiristianos urgenlitini, vol horremlas
fullira pr:eil»Bliiiire,fime ipero Dpi jjobijuni jirhilr» h^|eficoni(j) grass^lionp*},aut fletHdiie Incpndia m;-
et guLernaijpnj, Jptj>e uiujulo ritlictilos pr;v|jHpf«i|L biiiroj,beiloruui prpcjellas,ingejiies tei'ra,ii:p|tis, coplj,
Evenitque illis, qiiod S.' flioinas lii i, ilisiiiici, 4*. aei!si|ue aique eleiiieiiionini leiras acfiiViejsliisIniiiui-
sciibit: < Oiiuies, » ail, < qui leinpus prasdicltiiti talioues, iiiiperinriiiii occasiis, hiiniaii Siingiliuti i/i-
iiu|)teca,tn|oypliipjpfit iiraenmiiiarQ, falsu .luiijij iu- hi>4pa|ia§eiTtisigiieii,i|| eani cugHatiouennneiii bt ir«j-
veji|,i sjunt, «luqrimj faM«'a.sJ>UIpan;>,, e\ sjiiiilite>< pidaijppe tpi fanlnfhiuqHe. itiiiit>n|lMit(lJ>JC,'|ia.im).<,
patebil ialsil;isijltorunt, ijui adrnlc coinpiiiare nou ut juiti propnadfulpritni Aiitichrisiuniet liiieiti s;p-
cessant. i Si qtieni foiie magis fephla et ridiciila* ctill, vef pertiincscereiit, v8l 1'orie cfederent; nbri
faiiaiicoruin houiiiiui" de tiiic inmidi pnesagia, aut sutit aiil leyiialis aut faisilalis Iradtireiidi, vel quoq e
poti.its soiniiia et de[irai|ipiita legere, tjcleelal, atlea|t niadp jingtiaj yi|-iileiilia coiilai|iiiiain:i. ;\aii| slc opj^
Tilmatiiii Uretfeiiliachil, viri 'piijtsimi. el ilittsiris Et> „ nali attt lofitii siitii, tjtiod prafseiiiia nialii sempef
clesioeSiiheli-GofeOriisfhic (ftioridani cauonici, Cbt- p* I yiiieaniur alrociora : qiioruiti iuitiiiii, limore propb
lalionessacras, lib.vn, eiipp. 52,55 : auValCoclilajin» consleriiebaiilur. ac atiistitnorein, m nimiiniu eiiier-
in Aelis Lnlhcri. "JIM"i<43. FiijiS""!0"! 1' Nauseau, gercpl, etsead fiiigJtn bpiiain, uidicitiir. reVipcreuj,
cpisconiiiij Vietinepseiit, libro deCppsiirtjniaiionesaj.7 incutere, el iiiiiirio cponiiebanlur, e'l 'pr.i>dicaii»i;g
,culi;'vel piWcacteris rlbriinniitliiiri',' tie' Progress! coiileiidSbanf; arbilrabaiiitir etiain lotum iioe teni-
hiKi-es.lih.ii, cap. i, et lib. tle Aiiiidnisto, cap. 7 ; pusquod ileciinit, vbl 1ire.vissiin.npi ir.or.uiiessL-a-ter-
ileiiiiiue l|,irpociatem i|iyintiii| Ufiinacli de Vaulx, . niiali coi:i(>a)atijin. PtMii|iie Dei, juiiiciuin in d.fij
Hit!,cocc.-isipiienienioi.'aiideAiiiipjiri4}p valicinii copi-? singitlos ma^is alipi|; iiiagi»iipprnpj.Kji.iarf,«jiira vg5
ineinorare vistjni esl, iion tanien ln siiggilliilionein rila Tstlispenillum, f! dii'e'reppieraiii,'«il procianiaiT.
ISurbrrii, viri saiicfissimi, i|tieuJ supift J lisiiilairi Qtiod ([iiiileinSciipiiiris faniiliaie sse ac pr.ipriiiiu,
cojleslent» Bornaithis appelial. Kee cniro solns ip>s<j,'• nijmini qpriui) qui i|I«S }i'g«i'it, poJest os»e iiJiiicpi
sedetpliiressanetmiiip, 1'iiliyt.ii,h'ncjij tjjundi s^p viiii>|. »Ita auplpr Jjlajnpeiaii^ di<in|. Nec absiiinlia
teitipure baud procul abesse dpipaii,' aul biiinaii fticrtint variu pj/ophetafiiri)'biaciila, quibiis iijicni
stiVtt:'uiiiiitcr c8eiei'OS,''Te'iiiilliantis,librb tle Fuga niflntn ob iiiipHuijeiiliainala, qtiasi jam fiilni iiiu pra4-
in persoc. cap. 12; Cypriaiius, epist. 5U, 58, 63; cioiieiuijt. ClljU^HtPidi e*t iliud :ipud Ezech. ')<, %;:
lliejoiiyipiis, tpij>).ad Ageifiph. \e[ Geipifl; Leq» Fiais v.euil,««tjf Jitm sttjier quqtuur plagus terrq;, et
serro. &, tle Jejiin. deciiiu iiiensis', Basihtis,' cpist. huic sin.ilia. Hiic rct.-iri pule.-.tvi.sio illa Ke leinj li;
71; Cfifystisimriiis, hbinifia'35 iVVJoaiiiiem^ Anibro- FJoreitlix cf\flutis'episcbpi, dequit B. Gii>j;o.ius, lib.
sius, tniriiojie in Saiyrum frai. Giegorius, lib.iv, itt Dial. cap. 38. Mira smit, nuat iiiuiaiiiiir apin.ll.i-
c|B»t. 7*. et (jAipliiii\ ej i§ u» E^wigeluHii; Beif. P foiiiuin, nempe circa unniini Doiuini4i9, pil visj).
ii..|-dus, senij. 6, h| Psal. xc; Viiicentlus reirenus, sigua et (ain horribilia nonetil.t siijjer1 jiionieiii (jij-
atf
OrdtiiiS jfraetiic.'bpist: Beiietlicltini^iipaiii,'b't'j)TiH vtti'; "til;muhttVviciiianiin^geniitfiiii iainr!visiit|iiaiii
res alii. Sed adverio longe di». rsa ratione viros san- ainlilu pertbrrti.-e, ad Christiaiioiuin sacra coyvolai
clb» dfiline Miwidilppjjips, «jiaHJqj|f(sfjpprij,i))s>|ij- , vefipf, qroijjpinijiiii ljapiifiUprjiiij iu Jiinicis ci.ii§
iiiinus. llli eniin vel ex obsertatione sideruipeipla- Cluisli S;'lYaJoiis, diiiiiitaiis iiuln expresa fuerit.
netaruni (quae fere in aliis pradictioriibtts^ seifiii i Hujiis're'i atTtiiTfafiiIfs CMcasibnbtJeleiiipofeadveniira
hac inaxiine, niinis fallax, est), vcl ex quibusriaini Diiiiiini, ex dmitis piaidiciionihus coepti siint ubiijiti
Scripturae sententiis in falsuni sensum dciorlis, velI njisceri sermoiies. iit hinc videtur l.esychitis seii-
sola ineiitieiidi cl lallendi libidine, yei sludio popu- psissead saiiclum Aiigitsiinuiii de sitprcino iniindi die
laris aurae et veneralionis, hujusiuodi cupipitJittji i iiiquireflilo, cui respondet Aiigusiinitsepisioiis 78 ct
sparseruui. Al sancti viri, horrore sceleriiin el riia- 1S&,qiiain posieriorem in hac inaleria oiiiniiio expe-
i«F«»»*ftM*mfa jtPlq^rlJe iijroidabanj, yix ulti;|i diut 1 gere, quippe|qiia3phtriijuj hcripluraeloca vaiie
ppsse uitinduui cpusistere puiabanl, riec aliud super-. de Unesaictili loqneiiiiu, docle'et^ jnylixe '"*" expljcat.
""
ui
esse, qiiaiii pfopedieVn; nioio ciliiiliiuro ei inIqUI- S>^hiinc'ad^atfaTriiii§eaiiSii<):v'
taiiiin iinpellente, fatisteret, ira stilicet Dei leruii?f j;i*it) EpiiL «I-3ft.
num orbi coiisliluium praiveiieiiie. El hinc pie ac; (173) Scripu circa annum 1128.
prudeiiter mqpel, auctor fl«)datn recetitipr, ita in-
quieus : < SipluresPatfes, quospropterexiroi*sat> *' 'I
4C5 EPISJQL£. , 166
EPISTOLA LVHI. A,lans asperilalem, bis (nisi fallor) Cluniaciim, scinel
ADEBALUM CATALAUNENSEM EPIS.COPUM (ili). "Divionem per seipsum adiil : hincque virniii bonuijj
Horlalur Ebalum, ttt monaslerio seu ecclesia; Omnium
"'"Sanctorum " doninuin Hugoiicni, qtti post (!cfunclus esl; illiuc
virunt idoiieum pra'fici'citrel. viruro vcnerabilem, qiii adliuc supercsl, iloiniium
Domino EBALOvenerabili sancttn Calataunensis Ratlulfuro vix roiiliis jirecibus impuirnlos abtiucens,
EcclusiaeDei gralia ejiiscopo, fraler BEFNAIIDUS ab- singulum singulo pracjiosuil monablci i.i, luluin vidc-
bas de Clan.-Vnlle, si qiiid polest pcccatoiis oratio. licctuon arbilrans cuiquam monachorurodomesiico-
1. Naviculrc iliius (deetclesia loquor Omniiirii runi illam coftimitlerc curam. Quod id o \o is in
Sanctorum (175), quae sub oculis vcstris gubemalore excmplum addu.xi, 62 ut veslram charitaleiri cora-
deslituta fluctuat) non esi bonuin vobis negligere vcl inonciaciaro, qualilefel in.lioc quod nunc in roaiii-
dissiniulare periculum. Bes qtiippe vestraecurae est. bns est, opofteal eam esse non iiiiiius cauiain quain
Unde miror, qna ralione, qttave sccttritate a clerico sollicitam
illo, qui a rcligipsis personis vir, ut aiunt, rcligiosus EPISTOLA LIX (177).
eidem eeclesiae elecltts. esl, requirendo tiesisiiiis, ADGUILENCCM LINGOiNENSEM EIMfCOPUM.
eliamsi hoc qitommdam, qui in ipsa ecclesia sunt, Hortalitr
" ul res quqsdam ecclesim S. Stepliaqi jf>j-
incuria vel dcsidia non inerealiir': qui, ut audivi- R ij vionensis', per obiiuiii 'Gtmierii liacitntes, ud toUeit^.
mus, illuro qui eleclus cst nolenles, iiec aliud nisi [ dqm scandalis et culumiius ahsdm, eidem ecctesim
quod rcligiosus esl, aflerentes [al. asserentes], de cedal.
eligendo alio vestram quoqtte ausi sunl coinpellare Doniino snq et patrj GJJILENCO (178), Dei gratia
graviiatem : qnasi qui videatttr esse communior ct lin.gtjne.risiepiscopp, fraier UEIJNAKPCS Clarac-Vallis
affcbilior, qui non sit exlraneus : setl civibus tam abbas, seipsuni,
gn-ius quam coguilus, iriorum patri.c gnarus, rebus Audilo obitu domini Garnerii archidiaconi (179),
ecclesine tr.iclaiidis' idoneus : revera (ut ad islos neccssaiium duximus veslraiu Paicrniiaieni precibns
cautissimbs consultores roe vertam) qui vitia vcstra prxvcnirc, imo prajniunirp consilio, si tanien di-
non redargtiat, qui niiserae conversnliriiii vestrae, atit gntiin puialis monilis nosTie acquicsccre paivita:is :
consential, aut contradirere non audeat. Noii siini (jiifjjpnps yidelicet fle. rebps sapcii Siophani Divio-
auuiemii ; sed potius, vclint nolinl, orouiniodo sala- neusis , quas lenebt, plaeeat libcraliiaii vestrae
gendnm est vobis, ut is qui boni lestimonii cst, ijiisciicprtliaro supeiexaltare judicio. Siqnidem non
ctcleshc desolataeqitiiiilocius perqViir.ilur: qtiouiani, ignoriiipiis, qnpfj ip msimnj ycsirjno debeanl redirc,
si lalis csiqnalis praedicaiur, Deus procul dubiocuiri juxla quod in Capilu|o Ljngonensi disposiuun, e't
ipso erit, qui suam ei graliam miiiistrabil, placcn- C" scriplo lirinaluni fuiss-e ptiiim nos iiieininjniis,
tein oroiiihus, ellicacem in omnibiis. quantlp filius yesier Harberiiis in ecc'esia illa pri-
2. Quod si liu;;c, islis tbriasse non mcrenlibus, iniis abbas rcgil.iris consiiluliis est. Sed qtiia eano-
nnllo nioiio haberi posse coiuigerit; alius tlc alia njtis gravis scamlali, et alibali niagnj imjiropcrii
qualicunqiie doino religiosa qtii vidcalur irioncus, occasipncpj forp cogi'iovini|is, si ad ea quaj tliu io-
providcaltir ; r.oi) qualein isti volunl, qtii, nisi quod nttij illa ecclesia, qiiacunque occasiona ni;n m
sua; rarnalitati blaiidilur-,volunt; sed qui sic sciat v.eslrani exicni|criiis; cojiqucrcmibiis qttippe.iJIs i'o
negoiia disponere rerum e\iprioriim,y ut norit per illo, quasj qiii maliiin prijieipiuin deiicrit arivenieisi
oninia praponcie citram aiiiniarnm. Cerie ditobus cuiii ejns causa el »d ejtis introiipm lam grande
iijoiiaslcriis, sancli vidclicet Pelr-i, ei sancti Urbani cc<lcsUiriamnuni incuireiit: pieiali vcsnaj snppli-
(17G),paslorali ajjqi|3ndq sojalip sjjjjilitcr tlestiiplis, cauius, et siipplicajjdb cpnsutimiis, ul et lot pus. 1»
bonaj inenjprjai praet!eces§pp yesler dopijtus Guit-, Christi a lanto scandalp parcatjs, cl Iinnc vicarium
lehpus jipn lpngi j.tipcrisjljjbqreii), npn biemjs fepu; Chrjstj a lanjp jpjpropepip sintul jiberqrc cureti»,

(174)Scrjpt.acircaajj.nijijiH3h-FiritEba!ii,snppps rt CampeHis ad meliorem frugem revocaverat.


HHdiiiiiicoipjiU goccjtmsjs,filj>s Ajijjresecnniiijs,fj§ i (177) gcripja apnp Cljris)j 1129.
ltairicriico, icsthllerniitiuio inojiacho Laiiduneiisi; f 178) Wilencus, ajiis et (iuiljirmi.is,, eja arelijdia-,
in "liliropriino de Miraciilis B. Mafl;t>;'c;ip.2, aiirio' coiio 'Liiigbneiisi, J'ipud.'Perai'auui
' --•—- iii 'fJufjjiindibig
- !••- <#
ii22,cij?iiiiisepjsi»piisCat9laiiiiensisp.oslGiiilleliiiiiin Muiiiimeniis, pag. 87.
CiiDiprllcusem,fjeqjjp in enj.stola 3 successprein so|i3, (|79) Is eli.api abbas fucfaj ecelesiae Sancii-Ste-,
liiiis Elbcrliiihseu Roneiium' aiino 1126, et pbsi euin phani Divionerisis, aniequam eo iiiducerentur cano-
Gaufritiiiroex SancJ,.i-Mcdardiahbatc, ari qttem epi- nipi regiilares, qppd (ieri cfjepiqin.aiipo IJ13, ipio
siola 66. Itaqiie hiec epis"jp!,a'scribia csi sub aprirtrjj aiiitp'qualupi; .canpnjcjcx eg ccplesjijjip yjilain Quiijj;
1126, el quiifoinante tjnsiblam'13 scrijitaiii in gra- tiniacui)! spcessefiiijt, \i\ llii yjtajft j-fgttlafepi Rrofi.V
tiaro^AIberici.fluipost Kbaluui^lectus, sedcih lanien tbfeniur'. Aiijio jilp, jliibdeciin {aninunicro exisiea-
ejtts non obtiniiil.' tel/ad; sp.apiepcjegiarn'reVef-j stjjiJ. Itijgj''!!" u j}ri§-.
(1'5) Abbatia canonicorum regularitim Ordinis ribps Arnulfp bj ptisiea .Qajoneecclesia. jsta g!ii.§j|;
S.Atigusiini aputJGatalaiiriiinj, enjusabbaii Peii-Q,• najgfiiit us/jue au a.nnujii'ii|^, j|itpdp;pjpiis. IS|'birr
forsan a reformatione primo, epislolam scripsitintj- tus:seu ItViiiertus abliasiiis.tiiptus est, piiBseiiiiliiis
ditam Hugo Meteltus, canbniciis itideiji regularjs lfubaudb LiigtjiirieVisi'archi.episcbpp,§igph;intj epjs-
Sancti-Leonis apud TullriiiiLeiieoriiVn. cop^jEduejisii fippefiinjjp sep ^pcecannqLingpn;ttsi,
(176)Monasleria haec OfdiriisS. Beiiediclj, deindg aliis;que 'pefspnis.' jfej). fpsiiis apptl Pei^rduro, *
sub congregatione S. Viloni, primuni in ipsns jijtye, pagg*.86,87', ubi'^ijji ^ jr^ViQjPteS
alleium iu dicecesiCatalaunchsi: quVeGuHleluVusde
167 S. BERNARDIABBATIS CLAiyE-VALLENSIS1 168
coiicedendo ecclesise ulique, quod haclenus juris A j pastore, et lali pasiore, qui capones non igno-
ecclesiaefuisse cognosciiur (180). rat, congrua pnjnileniiac medicina : ne si in pecca-
EPISTOLA LX (181). to, quod absit, anima pro qua Cbristus mortuus
ADEUMDEM. est, moriatiir; sanguinem ejus de roanu vestra
suinmus Paslor requirat. Verum nos Dco illi inspi-
Supplicatpro ecclesiaMolismensi.
Pro ecclesia Molismens:stipplex, non, ut arbitror, rante mundum relinquere persuasimus: si taraen
homo senex el pauper in aliquo se recipi inlra
importunus iiiterventor, accedo. Multa quippc sunt
dicecesiin veslram sanctorum coiiventu, vestro ob-
qnae me coiiforlaiit, ut repulsam non meluat haec
noslra petilio. Primum quia non pm qualibet ex- tinere potuerit inlerventu. Plenum vos dicrum su-
tranea, sed pro vestra vobis ecclesia supplicamus. scipiat dies una illa melior iu alriis Domini super
Deinde quod eamdem ecctesiam non alienum usur- millia, sancte ac venerabilis Pater.
pare, sed suuin jus tantum a veslra sequilalc requi- KPJSTOLA LXII (184).
rere credimus. Terlio quod idipsum talis nobiscum ADHENRICUM VIBDUNENSEH EPISCOPUM (185).
postulat, qui solus ad impelrandum eiiam majus Feminam .multis obslrictam peccatis, sed jam pceni-
tentem commendat episcopo.
aliquid a vobis sufBcere possit; videlicet comes .B DOMINO
Thcobaldus. Quartum quoque si addidero, non te- HENRICO, Dei gratia Virdunensi episcopo,
mere id me praesuroereputaveriro. Neque eniin vel frater BERNARDUS dictus abbas de Clara-Valle, salu- .
de noslra adeo humilitate au- tem et orationem. . :
ipsi dilbdimus, quin
Haec muliercula, quam ecce jam muliis anuis,
dacler, si opns sit, per nosmelipsos ad veslrse cel-
siludinis nobis jam salis expertam benevoleniiam, multis et perplexis peccalorum nodis Satanas alli-
slatu salutis suae, nostrae parvita-
peliluri quod rationabile visura fuerit, accedanius. gavil, super
tis consilium expeliit: ct tale accepit, ut post
yalete.
mullumvidelicet ac diulurnum-erratum, ad, proprii
63 EPISTOLA LXI (182).
ADB1CU1NUH TULLENSEM EPISCOPUH. pastoris sinunl profuga ovicula fidenler recurreret:
Hominem qul poenilenliam subiturus, jussu episcopi qui ulique eo cilius ac sollicitius inopi ferrel opem,
, Tullentit venerat, ad eumdem remittit curandum. quo se ccrtius scit alque dislrictius de sibi commis-
Reverendo patri, domino RICUINO(183),gralia sa, Agno qui pro ipsa morluus est, reddilurum
Dei Tullensi episcopo, frater BERNARDDS dicliis abbas rationero. Noslrum fuit devianieiii corrigere; ve-
struro sil peccalricem non despicere, imo poeniten-
de Clafa-Valle, salutem et oraliones.
, Peccatori huic, quem ad nos peccatores ob ani- ^ tem suscipere: el si vera est suae, quam nobis
mae suaeconsilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere exposuil, inlelicilatishistoria ; aut viro suo priori,.
curavit dignatio • nihil ad praesens sanius consu- si arihuc vivit, reconciliare ; aut, si ille noluerit,
lere in promptu habuimus, qnam ul ad sinum pa- sictit hanc innuptam, sic illum cogere*absqueuxo-
ternae. pietalis rediret, et ex ore sacerdolis legem' re manere. Valete. j
requireret. Nos enira. nostrse parvitatis et ollicii 64 EPISTOLA LXI1I|(186).
mensurara altendentes, nec nos ullra nos exten- AD|EUMDEH.
denles, dare poenitenliam, maxirae in crirainalibus, Purgaltedefactotemerario, cujus insimulatus fuerat:
nulli hominuin prafisumere omnino solemus, nisi ejus noliliam cupil: Guidonem,eidemcommendat.
solis, quos in uostram curam suscepimus. Qua nam- Super his quaea nobis vestrae excellentiae placuit
que.temeritate tractanda episcoporum negotia, et sciscitari, aut nos fallimur, aut ille qui ea vobis
hujusrobdi negotia, peccalores el imperiti suscipie- reiulii, fatlit. Si quid tamen fuit (suspectam quip-
mus, qtti ipsi quoque, sicut et caeteri hbminum, pe habeo meam, quam novi, labilem memoriaro),
quolies gravior aliqua causa inter nos oboritur, ne laiittm in fratre qui haec loquitur, suspicer fal-
quam per nos definire aut nescimus, aut nequimus, silalera : Iioc rae cerlissime scire corifido, et vos
aut non audemus; episcopati, ut dignum esl, sen- D indubitanter credere volo, neniini me supernominc
tentiae reservarous : et nisi summi prius Sacerdotis veslro reprebensionis aliquando vel accusationis
vel judicio vel consilio coiifirmati, securi non su- . verba fecisse, vel injunxisse. Absit hasc a noslra
mus? Provideatur igilur morbidae ovi a proprio pusillitate temeritas, ut iconlra episcopos, et absen-

(180) ld a Guilenco praestitum docet ejuscharta (182) Scripta circa annum 1125.
apud Perardum, pag. 97edita, cui subscrihunt inter (183) Ricuinus anrio 1126 obiit, uti ex Alberico
atios abbales Cisterciensis et Clarae-Vallensisapud; probant Sancla-Manhani. Unde haec epistola post
Lingonas, anno 1129. Eodem anno conlroversia quae;''' hiinc annum differri non potest : certe ante annum
erat inler eamdem ecclesiam et Sancti-Sequani mo- 1124 scribi vix potuit, cum scilicel Bernardi fama
nachos, composita esl.ab eodem Joceranno, judicio' et doctrina jamcelebris erat. Ad eumdem.Ricuinum
et consilio Galierii Cabilonensis, abbatumqhe Cisler- epislola 396. ,
ciensis, Besuensis, Clarae-Vallis,ibid. pag. 102. Res; (184; Scripla ante annum 1129.
ad Innorentium postea delata, Stephano Cistellensii (185) De eo virie epistplam 48, ubi eum suadente .
et Bernardo Clarae-Vallensia pontiilce commissa est,, Bernardo episcopatu cessisse notavimus, etquidem
pag. 103. Sic unus oriinia prasiabat Bernardus, unusi 1 anrio 1129..,'.;;
omnes lites et conlroversias finiebat. (186) Scripta circa annum 1128.
(181) Scripla circa annum 1128.
1(59 EPISTOL:43. 17f)
tes, loqui quse ad hos non allinenj, auilcamiis, A t liorie, et conversationis iroilatione, et cogna.lione
praeserliin qtt.x-non probavimus! Deinde quotl.nosiri quadam spiritus sociala., Haec requies ejus, sicnt
notitiam dignanter expetitis, gralanter arcipimus, ipse proroiltit, in saeculum saecttli: elegit eam in
ahundainiiis nos el innotescere vobis, et vos nosce- habitationem sibi; quod apitd eam sit, etsi non-
re ciipionles. Qua jam sarie fiducia Praeslantiae ditm visio, certe exspeciatio verae pacis, illius uti-
vestrac supplicamus, imo vestram firienter commo- qtie tle qua dicitur : Pax 95 ^ei< auie exsuperat
nemus bcnevolenliam, tle Ioco illo (187)quein sub omtiem sensum (Philipp. iv, 7). VerunVhoc sutira
tutela veslra, vestro, ul aiunt, hortntu, fraler reve- bonitni, etsi desuper accepit, in vestro tanien bene-
renduset coabbas noster doninusGiiido de Tribus- placilo boc facere cupit, imo se fecissc confidit,
Fontibus consiruere suscepit. In illo nobis qtianlnin sciens vos Sapieiilis non igriorare sententiam: quod
nos curalis, oslendile; el quidquid ei feceritis, no- filius ttliqut! sapicns sil gloria patris (Prov. x, 1)
bis factura reputate. Valele. (190). Rogat aniem paternitatem vestram, rogamus
EPISTOLA LXIV(188). et nos cum illo ei pro illo, quatentis de pra?benda
ADALEXANDRUH sua quod ipse suis cmtitoribus constituil (191), im-
LINCOLNIENSEM EPISCOPUM (189). roobiliter stare faciatis; ne in aliqtio fraudator (quotl
Pltilippus volens proficisci Jerosolyntam, ad Claram- |" absit
Vallem forte diverlens, itlic manere decrevit. I) debili, et praevaricator pactiinvehialiir ; et
Alexandri ad hoc consensum Negotium ilamunus contrili cordis, quod oifert qtlotidie, non
- cum crediloribus Philippi illi requirit.
commendat. Deni- recipiatur, dttm fraier
que hortatur eumdem ne glorim mundana nimium quispiam habet aliquid ad-
fidal. • versus eum. Precalur deinde iitdorous quam ipse
Viro honorabili domino ALEXANDRO, Dei gratia malri suae,in lerra Ecclesite conslruxit, cum lerra
Lincolniensi episcopo, BERNARDUS abbas Clarae- quam ibi delegavit, eidem malri,, quaindiu vixerit,
Vallis, velle bonorari roagis in Christo,. quam in - concedatur. Haecpro Philippo.;
saeculo. 5. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem inli-
1. Philippus vester,voIens proficisci Jerosolyraaro, mante, inio vero inspirante Deo, adjicienda putavi-
competiilium viae invenit, et cito pervenit quo vo- nius, bortari vos in cbaritale praesaineiiies, ne c >-
lebat. Transfretavii in brevi boc mare magnuni et suri gloriam inundi qtiasi stantem aspiciatis, et ve-e
spatiosum, et prospere navigans atligit jain liitus slanlera amittalis ; ne.plns vobis aui pro vobis vc-
opialum, atque ad portum tandero salutis applicuit. slra diiigatis, etsic vos et vestra perdatis; ne blan-
Stantes siint jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et dienspraesensprosperitas suivobis fineni absconda),
qnem audierat in Ephraia, inventum in canipissil- („ et adversilas sine fine succedai; ne laetitia lempo-
vaclihenter adorat in locoubi steterunt pedes ejus. ralis luctum vobis sclernum et operial quem paril,
Ingressus est sanctaro civitalem, sortitus esl cura et pariat qtiem operit; ne mors longe esse piitetur,
illis haerediiatein, quibus raerito dicitur : Jam rioit et praeoccupel improvidum; el vita, dum Ionga
estis- hospiies el advenm, sed estit cives sonetorum et exspeclalur, cilo deserat male coiisciuin, sicut
dcmeslici Dei(Ephes n, 19). Cum quibus inlrans et scripturo est: Cum dixerint, Pax et tecuritat, lune
exiens, laiiquani unus e sanctis, gloriatur et ipse subitaneus supervenieteit interilus, tanquam.in utero
cum caeteris, dicens : Conversatio nottra in cmlis habenti, el non effugient (I Thess. v, 3). Valete.
etl (Philipp\ in, 20). Facius est ergo non, curiosus EPISTOLA LXV.
lanluro spectaior, sed et devotus habitaior, et civis
ADALVISUM ABBATEH AQUISCINCTI (192).
' conscripttis Jerusalcm, nou autem lerrenae hujus, Laudat in Alviso paternam erga Goduinum mansue-
cui Arabia: inons Siria cofijuncitts est, quac servil • tudinem. De admissione se excusal, et veniam pre-
<:umfiliis suis; sed liberae illius, quae est sursum calur.
maier nostra (ta/at. iv,-25, 26). ."ALVISO abbati Aquiscincti monasterii, BERNARDUS,
2. Et, si vuliis scire, Clara-Vallis est. Ipsa est saluiem ex corrie.-
Jerusalem, ei qnae in ccelis est, lotainentis deva- D I 1. Retribuat vobis Deus misericordiam, quam fe-
(187) Caladia scilicel, difjecesisVirdunensis, anno gulam alligato, ex Spicilegii tomo duodecimo,' pag.
1128 fundari ccepta sub Henrico, ab Adalherone 337. .
ejus successore consecrata, < ubi iiunc,.»inquilLau- (188) Scripta circaannum 1129.
renlitts de Lcodio, < sub abbate sanciaj yiemoriae (189) Alexander Lincolniensi seu Lincoliensi
Gtiiilero, iniliiani regno ccelorum fere irecenti ser- apiid Anglos Ecclesuc praefuit ah anno 1123 ari
vorum Dei. j Ccepii anleip stib Henrico pricsule, annuro 1147.
qtiatido ibi Roberms, venerabilis noslri ccenobii, i (190) lta Bernnrrius passiin hnnc locum citat;
itl est, Sancii-Yitoni Virdunensis inonachtis, < cupi Vitlgiila, Filins sapiens lauificat patrem.
diiobus sociis primum ereroilavil, ecclesiola ei qui- (191) Ejusdein arguinenti cst Philippi abbalis ept-
busriam mansiunciilis fabricatis. Seri eo ad ecclesiam slola 18, ari Alexantlrtiiii III, rogantis utbona archi-
Delli-Loci assnnipto, cum locus vacuus rentansissel, diaconi AureliHiiensis, qui rellgionero ingresstis fue-
a viro nobili Waltero nepote, cujus erat, data est rat, creditoribusconcedantiir, iu tomo priiuo Bibtio-
veneiabili Guidoni abbali de Tribiis-Fonlibus, Hen- thecae Gisierciensis, jiag. 246.
riro ponlilice annuenie el motieme, ct niaxiroe (192) Se.ripta cjrca annuiri 1129. Monasterium
llerveo viro.nobili, bociolum iiiuilerile et hortante : brdinis sancti Benedicii ad Scarpuui (luviuin, se-
qui Hervens se coeiibus eoiuiii associavitexemplo cimdo roillian a Duaco. Anito 1029 iuceptum est
uiirabili, > nempe uxore dimissa, et laqpcb ciiciun hoc ccenobitini, Sancti Salvatoris diclum, iu insula
PATBUL. CLXXXli- 6
tll S. T5ERNARDIABBATIS GLARJE-VALLENSIS 17*
cistis sancto filio veslro Goduino. Audivimus enim A animo recedere poii it? aut forie vel ipsa mors eum
qttod, audilo ejus obilu, mox velut immemor prisii- mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve
naecalumnise,sed non amicitiae,consolalorem politts necessitas animorun sese amantium libertalem an-
quam ultorem vos exhibuislis. Palrero qu>ppe vos gtislat ? Certus sum ^quiaiiec locorum dislaniia, nec
cognovislis, u't res exigebat, non judicem. Ideoque corpornm vel mors vel absenlia disjtmgere poterit
quod pielalis, quod cliarilaiis est, ut vere filio quos unus spiritus vegetal, una charitas ligal. De-
pater impendere studuistis. Qttid melius, quid nique, si justorum animse in manu Dei siinf (Sap.
Jaudabilius, quitl vobis dignius agere polcralis? -iii, 1), profeclo etcui jamin ipso, deposita carne,
Sed quis hoc crederel? Vefe nemo scit quse sunt in jjuiesctini, el qui ipsi adhnc in carne non secundum
*homine, <nisispiritus hominis qui in eo est (7 Cor. carnem miliiamus, simul procul dubio surous.
ii, 11): Ct.i est niinc illa austeriias, illa severilas, Meus ergo erat vivus, meus erit defunclus, roeum
illa indignatio, quae olim in illum lingua, vultus, in palria recognoscara. Si quis est qtti de manu Dei
oculi, terribiliter ostentare et intentare solebanl? possil eruere, ct a nie illum separare valebit.
Ad iiniim nerope nunlium de morte filii, paterna 3. ltaqtie pro filio quidem vestra vobis affeclio
viscera conimola sunt; subitoque haec omnia, quae satisfecit; sed de nobis, pater, quid erii? quae, in-
simulaloria, sed dispensaloria, ac per boc transilo- B quam, de nobis digna vobis satisfaclio placebit,
ria eranl, disparuerutrt ; illa vero quae vera erant, quibus ulique pro gfandi injuria iroponitis quod, a
sed laiebant, charitas, pieias, benignilas apparue- vobis recedens, a nbbis receptns sit? Quitl dicaro?
runt. Siquidem in religioso animo vestro miseri- si dixero: Non recepiinus (quod ulinam sine peccato
cordia et veriias obviaverunt sibi; el quia niniiriim dicere possem), mentior plane ; si.dixero, Recepi-
roiseficordia superabundavit judicio, juslilia el pax mus quidem, sed jiisle , excusare me velle videor.
Osculatae sunt. Naro quaniura mihi videor conji- Sed lulius respondebo, Peccavimus. Verumtamen
ciehdo videre, quid animi tunc habuerilis, cuin ad quantum?. Non ad defensionem dico : a quo enim
uiciscendam illam, quoe vobis videbalur facta, in- ille non reciperetur ? quis, inqiiam, sanclum illum
juriam, justiiiae zelp accensa veritas sc accingerel, aul pulsantcra repellerel, aut suscepium expellerei?
illa quae exemplo Joseph prudenter anlea dissimu- Quis vero scit si de vestra abundantia nostrsini
labalur misericordia,- ultra jara lalere non ferens, Deus voluerit supplere inopiaro, ul scilicel tiiium de
rie inhoc quidem dissimiliter ab Joseph (Gen. XLV. nuiltis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad
1), ex abdilo celatae pietatis erupil, seque veritali . nos dirigeret, nobis quideni ad solaliuro, sed nibilo-
adjungens repressit moltim, leinperavit zelum, pa- ininus vobis ad gloriain? Filius quippe sapiens
cem cum juslitia fecit. G gloria esl patris
(Prqv. x, 1). Denique non eum prae-
2. Tuncde purissimo placidi pecloris fonlc lalium venirous sollicitando, non circumveniinus atlrahen-
<36 credo limpidissimi cogilationum rivuli ebullie- do, quo vosdesereret, velad nos veniret; quin.po-
runt: Quid opus esl indignari» misereri potius tius roganleni, pulsantem, supplicantem non prius,
oportet, el non oblivisci quod scriplum est: Mise- Deus scit, consensimus recipere, quam remittere
ricordiam volo, etnon tacrificium (Otee vi, 6); et ad vos lentavimus. Non autem eo acquiesceme,
implere quod jnsstim est: Solliciii servare unitaiem ejus nos imporlunitali vix landem acquievimus.
ipitilus in vinculo pacit (Ephet^ iv, 3); et exspecla- Horainem ergo religip*um, peregrinura, soluro, si
re quod promissum est: Beati mitericordes, quoniam culpa esl quod suscepimus et ita suscepimus, non
iptimitericordiamconsequentur (Malth. v, 7). Alio- erit vobis indignum semel tantum commissam cul-
quin num filius meus erat istc? quis vero irasci pam, lalemque culpam dimitlere; cui etiam fas non
filio potesl? Nisi forle tunc tanlum filius fuit, duro est ne usque quidein sepluagies septies peccantibus .
mecum fuit, et non eliani cum me deseruil. Sed in vos veniam negare (Matth. xvm, 22). , /
uunquid quia corpore ad lempus recessit, eliam • 1. Ut lauien noveritis quara non leviter seu nc
<juaedicitur Aquiscinctus, a viris illustribus Sichero D monachum nosfrum reformatum, ecclesiae Santi-
ac Waltero, sub Gerardo 11Cameracensi praesule, a.d Vedasli tiinc iiitendenlem. Igitur Acqniscinctenses
cujus dicecesimtunc locus ille pertinebat. VideAub. monachi Alvisum instinctu Lamberli iibbaiis nostii
-Miraeumin Chronico Ordinis sancli Benedicii, cap. in stiuin abbatem elegerunt, qui consiliOet aiixilio
<>8.Porro congregationi Cluniacensi Aquiscinctini cjusdem Lamberli, eaniriein ecclesiam reformavit,
•monachi sc aggregarunt, ejusque reforniationem et in spiiitualibtts ac temjioralibus sic exaliavit, ut
susceperuntannolllO, uli referl Iperius in Chronico ejus noinen celebre fieret ubiqtie, el idem Alvisus
buo Bertinensi. < Annn Domini niillesiino ceiitesitno tiiudem eligeretur in episcopum Alrebaiensem. >
decimo, inonasleriiim Aquiscincii ad religionem re- Hactentis Iperius. Pprro htijus iitonaslerii fama ac
(jaraiuui est et reducium per dominuiu Lambertum gloria plurinium totb orbe crevit a gymnasio Aqui-
alibalcm noslrum, cum ex monachorum dissciuio- scinciino, qtiod in Duaccna acariemia excilavii Joan-
Jiibus nactus esset opportunitatem, monachis Aqui- nes Lenlaillerus, hiijits loci abbas dignissiinus, el
scincti intar se lumultuaniibtis, in tanlum, ul sutiin Palrihus socielatis Jesti, raro sed praeclaroexeiuplo,
jihbaiem expellentes depunereiit. Hoc itaque doiniins tradidit. Vide Jacobum Bonfrer, socieiatis Jesti
Lamberlus considerans, per secrelos iuteriiuntiok tlieologum et insigtieui Scripturac interpretein, De-
illos induxit ul viruin venerabilem, moribus egre- dicat. in Peiilateuchiim. Alvisus, de quo item meulio
giuro, et prudenlia facundiaque decoraiuro, sihi infra in epislola 6t), Atrebatensenl Ecclesiam, cui
suinant in abbaiein, quo collapsa eoruro ecclesia paret Aquiscinctuii», episcopus rcxil. Ad eum hoc
rclevetur. Et eis uouiinaii fecit domnuiii Alvisum, iiomine scripta episiola 395.
173 EPISTOL.E. iU
gligenter, imo quam non iropune feramus quod un- A satagas curo venerit locus. Nequc enim cujuslibel,
quam Revereniiara.vestram qttoquo mpdo offendi- nedum tanti patris, justum iiijusluiuve adversuui
nnis, saepe Deum leslor, quodcorpore non possuni, me debeo scandalum dissinmlare; qubd quain non
menie ad vos sttpplici transeo, saepe genibris flexis ' faciani , toquens potius quam scribcns , ei aperire
humililer satisfaciens, vobis adstare roe videp. forsitan pnluissem. Nain solet in laliljtts acceplior
Ulinam ipse qui id mihi forlasse inspirat, vohis csse s6rmo vivus quam scriptus, el efficacior lingua
quoque Spirilus sentire faciat quam flebilis, qnam .tliiani littera. Oculi quippe loqueulis lidem facitint
miserabilis, lanquaro prsesens, ad genua usquc ve- dictis ; nec ita potesi aficcium exprimere digitus ,
stra descendo! quam frequenter nudus humeros, quomodo vultus.iNunc autem, quia absens per me
virgasque in manibus geslans, et quasi adveslraro •non possuro , per te satisfacio quanlum possuro.
jussionem vapulare paratus, pelo veniam, gratiam Rogo.ergp le, et ilerum rogo, tit tle regno Dei, qucd
tremebundus exspeclo! Ha<.cqualiler vobis, Pater, estvidelicet intra nos , scantlalum auferas , dtim
accepta sint, veslro, si vos non gravat, citius scire salubriter potes ; ne si (quod absit!) usque ari an-
-flagitamusrescriplo; ut, si salis, jam securi de in- . gelos, qui utique in fine sseculi in id ministerii
dulgemia consolemur; si quominus, magis(utdignum . depuiandi sunt (Marc. xm, 27), perdttraveril ran-
est)hiiiiiilieiiuir,elaiiipliusali(|uidanobissipossiiimis, B cor, necesse sil irrevocabiliter aut arobos atii aite-
exigamus, quo dignius satisfacere riebeamus. Valelc. runi a nobis de, medio tplli. Unde aulcm ad rr.e tu
67 EPISTOLA LXVI. janidudum scripsisli, conqiierendo super tribula-
ADGACFBIDUH ABBATEM SAKCTI-MEDARDI lionibus vestris, scitis quia juxla esl Dominus his
(193).
in reconciliando sibi abbateAl- qni tribulato sunt corde. De ipso confiriite, quta ipse
Operam ejus requirit
viso : solatur eumdem in tribulationibus. vicit mundum. Ipse scilinter.quos hahitatis, et iu
Domno GAUFRIDO abbati Sancli-Medardi, frater conspectu ejussunl oiunes qui tribitlant vos. Ipso
BERNARDUS ecclesiae Clarae-Vallis ordinalor incom- 'exaudietyos in abscondito tempestatis, qui iiiinc
posilus, salutem, et non in via. probat ad aquascontrpdictionis. Valete.
Primo precor ut prsesentes lilteras domno abhati EPISTOLA LXVII.
Aquiscincti nionasterii dirigere non graveris. Deinde ADMONACHOS FLAVIACENSES (134)
ul, ad id quod portant, pro absente aroico prtesens Susceplionem B. monachi tuetur, tanquam de ignoto
(193) Scripta circa annuin 1129. Editi ac scripli Galliae Belgicse amicis prajponeudbs nori tanturo
prreter unnro (quos quidein viderimus) omnes habent, crederet, sed et puhlice pnetlicaret. Praeclara certe
S. Theoderici; at legendum.-S. Medardi, ul in co- f, elogia, qtiae tandem his verbis ita concltiriit : « In
dire Corbeiensi, tx qno sequenlem iiiscriptionern " ultiino fratrem domni Garnerii snhprioris noslri,
(quae aliis deesl, praeterquam in Spicilegii tonioo), charissimi niei, ita vobis coipmendo, ut cum labore
restituimus : Domno etc. Et qitidem licel utrique vestro probus, sapiens, liiteiattis factus fuerit, nobis
ccenobio , nempe S. Medardi apud Suessiohas , et •euin, sicut de altero lecislis,. recoiisignetis.» Ex qui-
S. Tlieotlerici prope Reinos , successive praefuerit bus colligere est, Gaufridum doclfiuae et sapieutia;
' Gaufritlus; abbas tamen S. Medardi erat luin, cuin laude conspicuum, insliluendae jtivenliilis cuin ipso
haec epistola scripia est. Scripta cstaulero (ul ex episcopali mtniere operaro suscepisse. Sttb eo aptul
epistolarum serie intelligitur) ante annum 1131 quo Suessipnas habiluni cst generale monachorum Or-
evecins est Gaiifridns in episcopaiiiiiiCaialauncnseiii dinis riostri capituluro de quo in epistola 91. Inier-
ex ahbatia S. Medardi, cui ab anno 1119 praefuerat fuit concilio Senonensi aimolliO; et in epislola
post annos oclo regiminis apud S. Tlieodericiiui. synodali ad Iiinocenlium directa, quae est inter Ber-
Procuranle sancto Bernardo, qui electus .ac- narriinas 191, tertius nominatur.
quiescere noluit, in sedcm Catalaunensem suffectus (194) lta legendum cum purioribus manuscriptis ;
est anno 1131 in locum Herberti, non post riedica- non vero Flaviniacenses, ut perperarn volunt Hor-
lionem ecclesiae Sancti-Medarrii, ut tratlit Albericus stius et alii nonnulli, quod ex ijisius contextii epi-
in Chronico, lriibus Oclohris ejus anni.ab Innocentio stolae tribtis arguinenlis manifesle refeliilur. Prinio
factaro; sed anie illam.ex Clironico Sancti-Medarrii, namque sauclus Bernardus asscrit qtiotl eornin ail
ubi < praedictus Papa, itnte deriicalionem ecclesiifi quos scribit, < non hahitalionis, non religionis ac
praedicue, Odonem abbaiem eeelesiacBeali-Medafdi, conversalionis usque ad boc. teropus vel tenuein
•nolenie sed contradiccnte episcopo Siiessioneusi, D noiitiam habuerit, sed. nec aliquain aliqiiaudo men-
Auretiauis beuedixisse perhiheltir pridie Ealcndas tionem sibi de ipsis faciam > luisse inetuineiit.
Octobris. i Obiit, teste Alberico, anno 1143, et qui- Deiurie, < Multis, i inqttit, < terrarum sp.tliis, et
detn sexlo Kalendas Junii, ut Sdiicti-Tlieoilerici diversis provinciis, el dissimilibus lingitis ab invi- .
Necrologium lestalur bis verbis : < Sexto Kalendas ceiri disiaiuus. > Poslremo deniqtte, > Nec soltini, >
Junii obiil Gaufridtts noster abbas, Catalaunensis ait, < episcopatibus propriis absumus, sed etiani iu
cpiscopus. » In serie vero anniversarioruin notalur, ' eoilein archiepiscopatu non degimus. > Quaeoinnia
< ipsuro tres pradiendas in Refeclorio legasse iu elee- Flaviniacn non possc coiupetere clarius est, quain
inosyiiain pro se et pro Adalberotie Reiuensi archie- ut prohaiione indigeai. Esl eitiin Flaviniacuin oppi-
piscopo, qtii ibidein nionachos resliliiit. > Exstat diim in liurgundiaeducatit, Fontanis, ittide Beriianiu»
epistola Gaufridi atl Pelruin Venerahilem inBiblio- originein traxil, vicinuui, nec multitin riisians a
theca Cluniacensi, ipsiusque Peiii ad eunnleiii res- Clara-Valle, habensoliminonasteriuinOrriiiiis saneii
cripluin, itt quo euui vocal < Cluniaceusis , imo Benedicti, dicecesis iEduensis sub meiropoli Lugdu
uivini Ordinis, per tolam Franciainprimum dissenii- nensi, sicitt ei Clara-Vallis, pretiosis, sanct.e Reginae
naioreiu, auctorem, provectoreni, itivelerati draeo- reliquiis illustraium. Resliiuendinn itaque, Flavia-
nis de lot iiionasterioiuiii cubilibus expiilsoreni, ceitses; sumpia denominaiione a Flavi;ico,;qui vietis
diuiiiriii somni ei inonastici lorporisexcitiiioreiijde est diceeesis Bellovacensis ad Eplain fluviuiu, iu quo
diiohtis alterutn > ( Beriiarrius alter, imo priiims a beato Gercmaro condituiu esl nohile Bonediciiin»-
eral), « qoos non licl;e chariiatis vettice ioiitis j'iiiii ccenobiijm sub autiuui 65t),'itnde noniiunqiiitiii
tto S. BERIURDI ABBATIS CLARJE - VALLENSIS 176
sifcihaclenut monasterio, etjustas ob causat dit- k videlicet monachum non solum dehere sttscipi ad
. cedentit. habilandum pro hospite, qnanlo ctipit tempore, sed
Domino H. Palri Flaviacesnis (195) ecclcsiae, et eiiam invenium titilem sttaderi ad manendum omni
fratribus qui cuin eo sunl, fratres qui in ftlara-Valle tempore? (Reg. S. Benedicti, cap. 61.)
snnt, salutem. - -• 2. Quanquam lamen nos aliier erga praedictum
1. Lectis lilleris vestns, vestram Reverentiam fralrem egerimus Natn cum veniens se suscipi a
propier quemdam monachum qui apud nos esl, nobis hiimililerposlularct, prinio quidem repulsus,
contristalam cognovirons. De qua veslra tristilia deinde adroonitus est tit ad monaslerium sunm
nos quoqtie contristati sumus.timentes ne non sil illa rediret. Sed illc non acquiescens , in vicinam
iristilia, de qua qnibnsdam diceliat Aposlolus : Con- nbbis eremum se conlnlil, ibique seplem ferme
tristali enixn,estis secundum Deum (11 Cor. vn, 9). menses, niillam inlerim calumniam passtts, quieie
ISam si secundum Deum esset, non usque adeo vos habilavit. Sed curo sibi tutum non crederet quod
comniovisset , ul nos , eisi vobis ignotos, fratres solus degerel, post primaro repulsam, idipsum quod
lamen veslros, et si placef amicos, quos necdum vel prius a nobis non erubuit. Rursus nos
requirjere
praesenles verbo conveneratis , vel absentes scriplo admoncntes eum de redilu, cum causam suae ab eo
-praeroonueratis, bac prima vice tam sttbiio.tam B discessiouis inquireremus : < Abbas, inquit, nieus
aciiter arguerelis. Miramini, ut scribitis, quod fra- habebal roe non moriachum , sed medicum (197).
ireni Benediclum (196) suscepimus ; minamini nisi Cogebal servire , imo ipse serviebat per me , non
cum vobis cito resliluerimus. Proponiiis nobis de Deo, sed saeculo, quundo, ne saecularium malevo-
Regula,de nolo monaslerio nioiiaclium non susci- lenliam incurreret principum, mederi me compei-
pieniliiin (Reg. S. Benedicli, cap. 61), pro constanti lebat etiam tyrannis, rapioribus , exconiniiinicaiis.
scilicel habcnles veslrnm non esse ignoium. Sed Quod animae meae pcriculum cum ci nunc privaiini
quid si aliis noluni, dttmmodo nobis ignotum sil ? nunc palam suggessisscm, rie«-profecissero, quorum-
Etsi enim, ut verba ipsa <S8 veslra ponam, religio- daro tandein sapientium virbrum coiisilio fieltis ,
nis veslrae se adeo fatna etfuderit, ut eliam Roiuae Aigio meani daninationem , non congregationeni,
«cclesiae vestrae habealur notilia, nos tamen, qui perditionem, non religionem. Consulite salniem
•ulique miiltum citra Romam positi sumus , nescio quaerenti, apcriie putsanii. > Cujus nos videntes
quo paclo ita praeleriil, utne uniusquidem vestrum, constantiiim , audientes causaro, et ni.ilam conira
ahbalis scilicet vei monachorum, non ipsius vestrae eum caluniniam, annuinitis iniroiliira, probaviinus
liabilationis, non religionis ac conversationis, usque susceptuin v adstrinximus probalum, lenemus pro-
atl hoc lempus vel tenuem nolitiam habuerimus , • fessum. Nec inlrare coiupulimus, necexire cogcmus.
setl nec aliquara aliquando nientionein nobis de Quamvis si emn ejicereinns, ad vos (ul ipse asseril)
vobis factam fuisse nieniinimiis. Nec lamen mirum, non rediret, sed magis se adhnc a vobis elongarei.
quia et multis lerrarum spaiiis , et diversis pro- Desinite erj;o,fralres, desinile tani inriebitis innoxios
vinciis, et dissimilibus lingtiis ad invicem distVi- lacessere jttrgiis, elcassis scriplitaiionibus inquie-
nius; nec solum episcopatibus propriis absumut, lare: quia uec cuinulatisetiain contumeliis provocari
sed etiatn in eodein archiopiscopalu non riegimus. poterimus ul vobis, nisi quod reverentiae est, re-
Puiamus anlem qnod non tle cuicuinqtie noiis, spondeamus,. nec minis exlerreri quominus moria-
sed tanlum de nobis notis roonasieriis moua- cliuin teneamus , quern regulariter suscepisse nos
chos suscipere prohibemur; alioquin, cum nullum crediiiius. j
monasteriunt sit quod alicui nolum non sit, nulluin 69 EPISTOLA LXVIII,
nobis relinquilur de quo quis regulariler suscipiatur. AJ>EOSDEH.
Quomodoergo illud irriplebiiur quod a beato Be- Unde tuprq.
nedicto vel praecipitur vel permittilur, percgririum Reverendis fralrihtis Flaviacensibus , abbali H.

Flaviacum, passim vero Sancli-Geremari de Flavia- eroinebal; ut non injmerilo Fiaviacenses in sua ad
co, appetlahitltir. Quod spectal ad noiueii ahbalis D bernardum epistola, ut hic ipse lestalur, inonaslerii
Flaviaccnsis hoc graininaie decuriatuin, DomnoH. sui famain Uoinam tisque dilfusain jjloriarentur.
Patri Flaviacentit ecclesim, etc. exprimendtim esse (195) lla legendiim, non, Flaviniacensis; ut con-
puto Hildegariiiin 1, qui ab anno 1106 usque ad ;>n- stat ex moinenlis in nota modo praecedenti expo-
jiutn 1123 Flaviaco prcefuisse roemoraltir in vttlgaio sitis.
indice Acheriano ad Guibertum. Vertim eiiiu ad (196) ln ediiis, C; at in scriplis non paticis, B.
aiuniro saltem 1126 pervenisse colligo ex serie ha- Nomen integruni, Benediclum, exhibet codex Cor-
ruiii epistolarum. Sunt qui Hiigonem hpc loco notent, beiensis opuniae nolbe, ex qtto eliam sequentis
sed perperatn. Duo quidero leguiiitir ejus loci abba- epislol* itiscriptioneri prieier alias resliluimus.
tes, Hugonis noiniue ; sed primus riesiit aniio 1100, (197) Medicosolim agebaut el clerici el iiionaclii.
seeniidiis Hildegario II sticcessil anno riuulaxat 1172, De clericis id prohat ChiislianusLiipus in notis ad
uterque proinde longe extra sancti Bernardi calcti- varias epismlas coiicil i ttnn Ephesini, tttin Chalcedo-
luui. Porro cx eodein coenobio viri dotirina et iiensis, p. 100 si|.'Mi>iiaehoruni item varia exeitipla
pietate insignes prodierunt, cx quibits Radulfus, stippeiiiiil, quoriitn uiitini insigne est apud Litptim
Levitici inteipres, circa anniun 912, tnullique alii Ferrariensein, in cpistola 72, de Didoneablutie Se-
deiuceps, maxiroe praefali Hildcgani teutjiore ilo- nonensi. Utii?qtie inedicina recenliori jurc iuler-
iiiere, quos inter Guiberlus, exinde in abbatem dicta.
iNuvigeniiprojie Codiciacuro assuiuptus, velut sidus
177 EPISTOLiE. 178
caeterisque omnibus fralribus, frater BERNARDUS ,AA die gemo, fruslra suspirans et dicens cuin Prophcta:
salutem. Vultum tuum, Domine , requiram (Psal. xxvi, 8) ;
1. Modestiaequidem vestrae erat, o boni fralres, et illud .• Quando veniam el apparebo ante faciem
super queriroonia vestra priori nostra salisfactione Dei? (Psal. XLI,3.) et: Oslende nobitfaciem tuatn, et
contentos esse debere, et jaro ab iinineritorum in- salvi erimus (Ptal. LXXIX, i).
festalione quiescere. Sed quia priuribus raalis pejora 3. Sed quid estquod vobis facimus , quod nobis
junxistis.et rursura nobis jurgiorum seminaria trane- iieri nolumus? Hoc nosulique nolle putalis, ulquis
.misislis (qut; absit ut gerroinenl! sicut nec priora a nostro monasierio discedens 'monaclius , in alio
germiriaruul in,nobis),ne l.iinen, non respondendo, suscipiaiur. Ltinam omnes nobis comroissbs, sine
culpain, quae non est, agnoscere videainur , boc nobis salvare possetis! Si quis de nostris ad vos
etiam secundo ad ea quae|>rocaciler objicitis, vera- majoris perfeclioiiis.gratia et arctioris vitae desi-
citer respon leiuus. Hacctota nostia cttlpa est, quan- derio convolaveril, 70 non soluin non causamur si
tum aesiimamus, haecgrandis illa injuria quam vobis ei in lali siudio consulitis, sed et multum precamur
feriinus, quod monacburo, solura, peregrinuiii, pau- ut hoc faciatis ; nec offensos nos conqueremur, sed
perem, niiserabilem, aniinae suae periculum fugi- valde in hoc adjutos esse falebimur. Negatis deinde
lantein, salutem suam solliciie quaerentem, pulsan- B quod de vobis audieramus, vestro scilicet jussu vel
tem , supplicanlem stiscepiiuus ; seu quod lalem, assensu fralrem B., quarodiii fuit apud vos, in medi-
laliier a nobis susccptuin, denuo sine cansa non cinali arie saecularibus deserviisse; ipsuroque, qui
ejicirous, ui, quod aedificavimus ileriiin deslruenies, hocdixit, falsilatis arguitis. Si nieiiiiius sit, nes-
prxvaricatores nos consiituanius. Hinc Regulae, cimus; ipse viderii; sed hoc scirous, quia sive per
hinc canoniini, hinc ipsius naiuralis legis transgres- se ipsuin , ut vos falemiiii, sive per vos, ut ipse
sores judicamur. Opponitis etiim indignantes, cur testatur, haec fecerit, in magno inlerim periculo
vestruni el a vobis excommuiiicaluiii nobis sociare fuii. Quis vero tam inbumanus, qui sic pericliianli
praesumpsimus, qttod utique ab alio pnti nolfinus. non succurrerel si posset, non eonsuleret si nosset?
Sed de excommunicalione quid respondebiinus, Attaroen si, ut asseritis, non compulsus obedientia,
quando vos inde vobis salisfacitis pro nobis, scienles sed proprii quaesiiis cupidiiate ac vagaudi curio-
procul dubio prius a nobis fuisse reeeptuin , qtiam sitate, hac illacque artera suani vendiians discur-
a vobis excoiiiiiitinicatiim? Cum autein pritis susce- rebat, quid causae exstilit quod a vobis discessit?
pius , dum lanien regulariier , ftierit, profecto non An quia jam landem censurae pasloralis districlione
jam in vestrum , sed in nosiruin vestrae roaledi- r< IIOIIei licebat quod anle Jicuerat? Cur igitur ciim
clionis senlenliani intorsisiis'; quod si recte facturo jam apud nos esset, volentes euin revocare , ad
sit, vos videriiis. persuadendum de redilu promisislis ei quietem in
2. Restat igilur sciendum, el hoctanlum quaeritur claustro, nisi quia hoc vellc hominem noveralis, boc
inler nos, an rationabilitcr susceptus. fuerit. Et vos quaesissb memineratis ? At ille, jam adepto apud
quidera, quoniain de iguolo monaslerio moiiacbuin alienos quod non jiotuit inter suos, ne certa pro
regtilariler posse suscipi negare non poteslis , ves- incerlis desereret, tentiil quo jam fruebalur , sper-
iruro nobis noluin esse conlendilis. Negamus , cl nens quod sero sibi oflerebalur.
I.OIIcredilis. Verum si non creditis simpliciter ne- 4. Desinite itaque, fratres,desinitefratrerasollici-
gitnlibus , credile vel juraniibus. In veritate, quae tare, de quonon valde necesse est vos sollicitos esse ,
Deus est, vobis diciinus: nec novimus vos, nec nisi forle, quod absit! quaevestra, non quaeJesu Clnisti
iiosciiiitis, ignoloruro scripla suscepimus , ad igno- sunl,quaeratis,etroagisvcsii'urodeiIlosolalium,quaiii
tos rescripsimus. Sensimtis quidem slimulationes et ejus salulem diligatis. Nara cumsemper apud vosgyro-
inqiiietaiiones vestras, scd necdum siimulalores et vagus fuisset, el, ul scribilis , contra suum propo-
iiiquietalaresipsos agnoviinus. Vos lamen ari con- silum el abbalis imperium , in proprios usus quod
vincenduin nos de simulata ignorantia inviciissimura D I de arle sua conquirebat expendcret, gaudeal qui
argiimemum inducitis, non posse videlicet ignolos eum diligit, quod apud nos Deo raiserante sanalus
esse nobis, quorum el abbaiis scilicet et ipsius sil. Testimoniura cnim ei perhibenius quorinusquam
monasterii nonien in noslris posuimus litieris; modo aliqua occasione vagalur, sed qttiete perse-
quasi mox ut rerum vocabula scimus , eiiain res verans in monasterio, pauper inter pauperes sine
ipsas noverimus. Multum ergo valet mibi Michaelis, querela conversatur, priroam fidero, quam quidem
Gabrielis, Raphaelis nomiiia nosse, quando cx solo apud vos promisit sed non tenuit, non irritam , ut
auditu vocabulorum , eliam de ipsortini bealorum dicilis, faciens, sed ratam integramque custodiens,
spirituum cognitione jam beattts sum. Non medio- niorum ulique conversione, ev obedientissima con-
criter, inquam , profeci quia diriici abApostolo versalione, sine qua sese fallit qui de locisiabilitate
paradisum et terlium ccelum noniiiiarc, si, eliam confidil. Rogarous vos.fralres, ut quiescat j'am indi-
iion raptus cum Apostolo, solis ex nominibiis secreta • gnatio vestra, et desinat inquietalio^nostra. Sin au-
coelestiajaro novi, et audivi ineffabilia verba quae tem, facile quod vullis, scribite ut vultis , perse-
non licet homini loqui. Stultus ego, qui jam scieus quiraini qoantum vultis : charitas oiunia suflert,
nomcn Dei mei, nescio quid adhuc superflue quoli- oninia 'sustiiiei. Nobis autem decretuni est ex hpe
179 S. BERNARDI ABBATIS CLARJE-VALLENSIS» 180
jam vos pure diligere, reverenter suspkere, familia- A , peccato addere est, Quod si malum est peccatitm
ritier colere. nonemendare,quomodo malum noneritauginenlare?
EPISTOLA LXIX. Si ex rerum eventibus reatuum perideret jttdicium ,
AD 6CIDONEM ABBATEH DETRIBUS-FONTIBUS (1981. non forel culpanda tua eliam ingens Iristilia , ubi
Guidonem,qui incuria ministrantium in consecratione nimiritro constilisset jquod ingens fuisset el culpa.
caticis erraierat ob defeclum vini, inslruit. Tanto quippe culpa jgravior, quanlo res sacrior
I. Unde tc conlfislatum cognovimus, conlris- - ajfpareret. Nunc yero ejniarerum causa, non roateria,
tatum quidem te esse laudamus, sed si non nimis. nec exittts actttum, sed intenlionis propositum cul--
Conlrislatus eniro , nisi fallor, quomodo ait Apo- pas discernil el merita, dicente 71 Domino, Si
slolus, secundum Deum (11 Cor. \», 9); nec dnbitim ocutus lutis simplex fueril, totum corpus tuumlttci-
esl hujusmodi tristitiam luam converti qiianddqiie dum erit; si nequam , fotum corpus tuum tenebrosum
in gaudium. Itaque, dilectissinie, irascere , et uoli erit (Malth. vi, 22 , 23), in tui quoque examina-
peccare. Peccabisaulem nori minns nimis irascendo, tione commissi, non taro, nt arhitror , sacrortim est
quam oninino non irascendo. Siquidero non irasci altendemla majestas, quam jiropria inlenlio discu-
ubi irascendum sil, nolle emendare, peccatum esl: iienda. Porro_ego etPrioriiosieriiiuIlum remipsam
plus vero irasci quani irascendum sit, peccatum ' el inlra nos pensantes, et inter nos conferentes ;
, Tl98) Fuil is secundtis abbas Trium-Fonlium, jam tirorum vtnerabitium Coisleni Suessionensis,Gaufridi
landalus in epist. 63. Anno 1129 snccesseral Roge- Carnolensis, Guarini A\mbinneiisisepiscoporum, do-
riopriirio abbati, de cujus obitu in epist. 71. Primnm ininiqueClarmiVallensfs abbalis petitionibus, locum
nbbatem fursse Rogerittrp legiintls in Vita saneli quemdam, qui Tres-Fqntes vocatitr, in silva Luis,
Bernardi, tib. 1, cap. 13, cui, anno 1127 desinenti, qum lota.dejure nostr,e est ecclesim, frairi Guidoni
inanunVdedilGtiido.qui annosequenli ciim Bernarrio abbali et monacltiscun, eo ibidem Deo servienijbus
et llugone Ponliuiacensi, concilio Trecensi interfuit, inhahitandum concessimus. Quod ne lottg&va tempo- .
posiea vero Ortlinem simm quatiior lnonaslerioium rum velusluie a memoiia tollerelur, litteris fecimus
fundnlione.nimirum Caladise,Castellionls in dicecesi dssignnrj. Placuil itaque nobis ut terram iliam, et
Virdunensi, Aurese-Vallis in TreVerensi, Alti-Foniis nemus, et quidquid de lerra ecclesim nostrm, ubicitn-
in Calalatinensi, non paruin promovit ei ampliavit. qne jaceal in eddem sitva, salvis aliornin lerminis,
Porro Trium-Foniiiim ccehobium, prima filia Clarw- ulterius eis accesserit, dicti monachi possiderenl... :
Valiis, agenle Gtiillehno de Caropellis episcopo Ca- el quidquid in ea ilosln juris erat, libere et quiete
talaoiiensi, ut leslaliir Guillelinus abbas Sancti-Tbeo- perpelualiter oblinerenl.. Firmatum esi ighur. hoc
derici, Viiae sancti Bernardi librol, cap. 13, in sua prmsenli chirographo, firmalum esl et sigillo, signis-
dicecesi coiislructtiin est anno 1118, cujus quideni que personarum qum qdfuerunl ad posterorttm noli-
printonlia, nonnihil adhiic obscura, lubet paulisper /p liam roboralutn, tcilicel GoisleniSuessionsnsis, sciti*
illustrare. ln Aclis' episcoporum Cainlaunensium re- cei Gaufridi Carnolensis, scilicetGuarini Ambianemii
citalur Cbarla Bozonis episcopi seplimi a Guillelmo, episcoporum, scilicet Bernaidi Clttrce Valiis abbitlis,
qua partero silvaeLuisab Alardo, aliisqueSaricii-Sal- scilicel Gaufridi decani, scilicet Joannis cantoris, sci-
vatoris canonicis regularibus contraditam, condendo licet Odoniset Haimotiisprmpositorum, scili.et Rai-
inonaslerio iropensisse testatur. Sic eniin habei: nardi abbatis Sancti-Bfxrtholommi,sciiicelTheoderici
.<Nib.ilatque securiiatem parit in longinqnutn, q>iam abbalis Sancti-Eligii Noviomensium. Aclum Coin-
CIIIIIea quaepiis et.fidelibits donaniur ecclesiis cura pendii inpublico capiitilo, anno ab lncarnalione Do-
riifigenli traduntur litleris. Ideoque ego Bozo, Dei mini ' millesimo cinlesimo tricesimo.
gratia Calalaitnensis episcopus, nottim facio oinni- Ex quibus ccrnitur illoruin tetnporum fides, ut
Uiislam praesejjlibus qiiani futuris, quod ilugo. comes concessio ah Htigone facta, sinc litteris in aniiuui
Trecensis, illam divisionem silva»,qtiapdicitur Liiis, 1154, quo Bozo episcop^usregere ccepil Cat.tlaunen-
i|uatn jussit lieri per Petruin Vitriaci praeposiltun, sem Ecclesiam, viguent, siiuitlqiiedonatio Compen-
et' per- majores pjusdetn silvae, id est Milonem de diensiuin aiinos a monasteiii fuririaiione duodecim.
Sera,~Walteruin,Vierriuin etalios, Alardo saoerdoti, Ex abbalia Trium-Fonjlium processisse perhibeitir.
«•ieierisqueconfratribusiiiOralorioSancii-Salvaioris, ut jain dixitnus, abbatia Alti-Fouiis, in eariem riios-
quod in eadero parte siliim est, canonice et,rcgula- cesi CittitlaiinensisiiaJde cujus incremento has nb
ritervivere volentibus, in nianibns Willelmi, Cala- iilusirissinio hujus locijahbaiede Noaliis acce.piuius:
latineiisis Ecclesiae cpiscopi, dereliquit; Alardo prae- , ln nominesunclmet tndividumTrinilatis, B. (Bozo)
cipieus ut qttod ab eo postulabat, a confratribus ,_. Calutaunensis episcopuL Prmsemibusei futurit noium -
"
Coropendiensis,eccIesiaeexciperet; el quotj ipsi con- fieri voluimus quod Theobuldus, digne reverendusab-
eedereiit, episcopus sibi conlirmafet. Haec atilein bas Dervensis, commun\ tolius capituli sui atuntu,
oronia habilatoresloci illius per niaiitis Willelmi intervsnlu siimmm retigionis viri abbatis Bcrnardi
episcopi Calalauiiensis deriertinl Bernardo abhati Clurm-Vallensis, pro amore Dei concessilecctesiai de
Clarai-Vallis, conceriente Hugone coniile, atl abba- Alto-Fonle, existenle ibidem Gitarino abbatef omnem
iiain conslruendaiiJ, quod el facium est. >Ex qub parlem qme ad ecclesiqm Dervetisetnperlinet, de de-
vitlesnon lam Giiillelimim,qiiam llugonein coniiiein, cimis eorum qum propriis aralris operabitulur in pa-
tle qno suprii acitnn est in noiis.id epistolain 31, rpclwt de Alla-Villa. Aclum est lioc in pratsenlia ab-
censeri debere Triuni-Foiiiiiini fiuidaiorein. XJuod bulisClarw-Vallensis, abbaiis Theobaldi Dervensis,
•vero additur dc concessione .confrairum Compen- Araldi abbatis Sancli-Urbani,Guarini abbatisdeACto-
(liensium, quid intle aciiim sit, discimus ex litteris Fonle, Amaluci monaclii, Joanri.s conversi ejusdem
seiiuentibus, ex Arcbiyio monasterii Coropendieiisis toci. Ut autem hoc donum ratum el inconvulsum jiei-
)irimiiui erulis : maneat, prwsentempagiham sigitli nostri intpressione
ln nominesanctmetindividumTrinitalis,Gaufridus, per maiium Mauni cancellurii nostri firmari prmce-
sanctie Compendiensisecclesimdecanns, Jaannescan- pimus. -:
lor, nosquesimul ejusdem loci fraltrnitas universa, Alia cst abbalia Tiitiiu-Fonlium, sen sanciorum
tttm futuris quam prmsenlibus cuncih volumus inno- Vincentii et AnaslasiiajdTres-Fonles propeRomani,
tescal quia domini regis Lttdovici, jjusqiie conjugis atl qtiam abbaiiain spectal electio Turoldi abbatis,
rsginm Adeldidis, atqtte. cohtilis T'ieobaldt, ntcnon de qua in epislola 506. |
181 EPISTOLJE. 182
tuam quidem ibi deprehendimus ignorantiam, mi- A praecedenlibus lardiias possil praeripere consequen-
nrstrantium quoque negligenliam, sed plane nullius tium. Puto eniin quod si Domino post factum de
malitiam. Ei certe optime nosti tiullum esse bontim, pane suum Corpus, vini coiisecralionem placuisset
nisi ftieril sponlaneum. Malum crgo poieril csse aliqnandiu intermittere, aul certe penilus omitiere,
magnum, quod constat voluntarium non fuisse? nihilominus Corpus- niansisset quod fecerat [al.
Alioquin si quod fil a non volente , bonum quidera fneral], nec faciis facienda praescriberenl. Nec nego
nullam gratiam, malum autem multara consequitur panem el vinura, aqua quidemmixiuni,simul debere
poenain, boc esl si circa unain earodcmque causam, apponi, qnin potitis assero haud aliter debcre fieri;
et maluin imputatur.et bonum non suscipitur, quis- sed aliud. est eulpare negligentiain ,.aliud negare
quis iia senlit, asserat, si vult, quod non sapienlia efiicaciam. Aliud , inqtiam, est quod catisainur non
inaliiiatn, sed malitia vincil sapientiam. bene quidpiam fieri , el aliud quod menlimur nec
2. Ul tamen faciamus salis inquietiori conscienliac fieri. Haecinterim de bac re dixerim et senserim ,
luae, el ne forte malum hoc mali cujuspiamgravioris absque praejudiciovel tuae senlenliae, si quid melius
laientis adhuc in monaslerio fuerit cominouiiio , sapis, vel cujuslibct sanius sapientis.
pro poeniienlia libi injungirous septem psatmos 72 EPISTOLA LXX.f
posnitenliales qnolidie usqtie ad Pasclia, seplies ADEUMDEM.
prosiernendo le, decautare (199), septem disciplinas Docet qualis mhericordia in patlore ette debeat, mo-
accipere. In hunc roodum satisfaciat et ille qui tibi nelque ul sentenliamin monachum transgrestorem
ad illam Missam ministravit. De illo autem qiii sibi latam retrattet..
anle apparuerat (200), et obtilus csl niiilere vinum Domnoabbali GUIDONI, frater BERNABDUS, spirituiri
in ealicem, cnjiis et maj*oremin boc sesliinarous scienliae el pielatis (205)'.
culpam, si laroen el tu ilajiutas, tuo aibitrio dere- Considerans miseri hujus roiserabilem condilio-
linquimus. Sane si sermo exiit inier fralres, et ipsi nem, inisereor qitidem, sed vereor ue frustra. Ne-
otnnes singuli singulas accipiant disciplinas , ut fiat que cnim non ideo inihi videor fiustra niisereri,
quod legitur, Aller allerius onera portaie (Galat. vi, quod, ipso licet reroanenle in sua miseria, tne»
2). Deindequod comperta, sero licet, negligeniia , tamen vel roihi non sit infructuosa niiseiicordia. Iii
vinum fudisli in calicem super hosliai sacratae par- quam iitique miscricordiam non.propria uliliias
ticulam , latidanius, nec sub lantp arliculo melius inclinavit, sed intimis eam visccribus proxiroi mise-
lieri poiuisse putamus, arbiirantes lii]tiorein , elsi ria el fraternus dolor inflixit. Misericordia quippe
non ex consecratione propria alque solemni in affectio esl, quae nec voluntate coefcetur, nec ralio-
P
Sanguinem Chrisli niulaltini, sacruni taincn fuisse ni subjicitur; quando non eam in se- qnisque per-
cx conlaclu Corporis sacri (201). Aitint taroen nescio trahil voluniario motu [al.. nulu], sed ipsa pias
quem aliuro aliud sensisse scriptorem , non posse roentes ad compassioncro dolenlium necessario co-
videlicei absque tribus , id csl pane, vino, et aqua , git affectu, ita tit, etiain si peccaiunr esset misereri,
hoc sacrificium esse, ita ut si quodlihet horuin etsi mullum vellem, nonpossem non misereri. Poiest
deesse contigerit, reliqua noii • sanclificeniur. Sed- quidem ratio vel voluntas afleciui efieclum subtra-
de htijtistnodi ifnusquisque in suo sensu abundat. here ; sed nunquid ipsitin aflectum evellere? Disce-
3. Ego autem pro meo fatuo sensu, si mibi idero dant a roe qui roe consolantur, et dicunl quia oratio
conligisset quod libi, vellem ad.remedium mali nieain sinu nieo reverlctur, diim is proquo emissa
iinuin e dttobus egisse : aut ipstim quod fecisii, aut est, nondum converlilur. Nec audio illos qui inilii
cerle, ab illo loco ubi dicilur , < Simili niodo post- blandientes afferitnl, Justitin justi super eum erit,
•<quain crenaiuni esl, > verba sancla iterasse; et (Ezech. xvin, 20), dum impius in sua adhne impie-
sic complesse qnod restabat de sacrificio (202). tate renioralur. Non, inqttani, recipio consolationeni
Neque enim dubitaverim de -Corpore jam conse- ubi fralris video desolali.onein. Si crgo, dulcissiroc
crato, qui utiquejuxta rituin Ecclesiaedidici ab ipsa fj fili, tua quoque pia mens siroiliter affjcta esl, iinu
quod et ipsa accepit a Domino , panem seilicet ac quia aliter affecta rion est, quanquam tibi infelix
vinnm, et sinnil apponere, non siinul lainen ex his isle cunctas suaeegressionisde roonaslario, eldenuo
sacra conficere. Cuin ergo prius de jiane Corpus , regressionis," regnlares vices infeliciter percurrisse
quaro devino Sanguis niore ecclesiastico conficia- videtur, quia tamen ipse aliter pulat, non soluro
lur, si per oblivionem tardius quod poslcrius sa- patienlcr, sed eiiam libenter audiendum esl quod
crandum esi, apponaiur, non video quid sacris liumilitcr caluraniatur, si forle lam desperalas salu-
(199) Id est recitare, quo^sensu decanlare passiin Vilriaco, in Hisloria occitlentali, pag. 427; qui atir
usurpatur apud veteres. < Sanclus anlislcs. Aitibrn- ctor praesentein casutn proponitpag. iii. VideCoiu,-
>ius, > inqtiit Beda in epistola ad Egberlum apud menlariuui noslruro in Ordinein Roiiiantim; vide
WarjBiim, < hoc de Fide loquens adtiionel, tit iverba etiam nosiriiin Edmuuduin Marlene, de Hitibus nio-
Syniboli maiulinis seuiper horis fideles. quique de- uaslicis, Iibro n, cap. 7.
canient. > (202) Vide rubricas gencrales Missalis,.cap. De
(200) Qiiidaro codiccs , apparaverat. At praefe- defeaibus maleria:, arlic. De defeciu vini.
rendiini, puto ciiin plcrisque, apparueral; id.esl qui (203/ El haec inscriptio reslitula ex codioe Cor
adverieral: Gallice, qui s"eiietait apercu. bciensi, n. 555.
(201) Idero ceusct praucr schohtslicos Jacobus a
183 S. BERNARDI ABBATIS CLARJE-VALLENSIS 184
tis reparandae ralionabilis ulla occasio invoniatur, A tur cor veslrum. Deus vobis providchil alium, sicut
qnam (ttt bene mecuni tua intelligit expcrienlia) speramus, pro eo idoneuin ; sed ncc istum perdeiis.
difiicile quidem in congregalione, sed multo diffici- Nani etsi translatiis esi, non tarocn ablatus. Tantuin
tius foris poterit oblinere. Iniio ilaqtie oroniumfra- qui vobis fuerat specialis, eril commnnis ct nobis.
iruin consilio, omnia quaein eum fecisti jtttlicia dili- Donec ergo venio, viriliter ngite, 73 el confor-
genter relractare non dedigneris, quatenus lua hu- telur cor vestrum, el omuia vestra' in charitate
mililate ejus coiitninacia sanetur, si vel sic videlicet iiant. Valete.
atlinveniri poterit quomodo adhuc semel regnlari- EPISTOLA
i LXXII.
ter suscipiatur. Nec limendum est in hac relracta- ADRAINALDUH FUSNIACENSEH ABSATEM.(206)
taiiorte quod riispliceatjnslo ac misericortli Deo, si Oslendit quam sit alienut a laudibm. Jtiqum Chri-
inisericordia .siiperexalleiur jndicio (204) Valcte. ti leve etse. Palrit nomen delrectat, Frater vc-
cori contentut. \
EPISTOLA LXXI (205).
Dilectissimo suo RAINALDO, BERNARDUS ejtts,
ABHONACHOS EJUSDEH LOCI.
non pater anl rioiiiiims, seri frater et con-
Se distulitte haetenut vitiiationem, non incuria, ted fratri charissirao et fideli con-
exspectaiione opportunilalit ; de. Rogerii abbatit servus, quod
obilu eot consolalur. » servo.
Qttod nonrium veni ad vos, non pittetur fcicuria. 1. Primo ne mireris si terrear digniiaiis nomini-
Curamus siquidem vos tanqnain viscera nostra. Si bus {207), ctim nie ipsis rebus sentiaro indignuni.
ntater potesl filii ttteristii iiesj,tigere.curaiii,possuiiiet Et le qtiidein dccel ul facis, sed roihi asserilire non
ego forsan in sitspicionem dttci ct argui negligentiae. expedii- Nam si tibi bbservanduiu pntas itltid, IIo-
Itaque opporliiniialem exspectavimus et exspecia- nore invicemprmvenientet(Rom. xn,10), et, Subjecii
nius, tii, cum venerimus, visitalio noslra non siijsine jitvicemin timore Chritti (Ephes. v, 21); si non fru-
fructu. lnterim de abscessu palris veslri non turbe- stra ulrobique positum est invicem, intelligis ct mibi

(204) Exoclo quos vidimus hujus episloke codici- coeptum, ex Charla in Notis ad Guiberiuin relata,
bus scriplis, qtiinque sunl in quibus sequens legiiur . pag. 659, ubi Elberlus seu Eilhertus, Sancti-Mi-
atlditainenlum, nempe riuoCisiercieuses, uinis Vallis- chaelis in Terascia ahbas e nostris, lociiin monasie-
Lucenlis, Corbeiensis ilem jinus, el qtiinius Fulcnrdi rio condentlo cessisse perbibeiur. Prinius Fusiiiaci
Montensis; al iu iribus Colberiiuis desideralur. Post abbas Rainaltlus, cui b;cc epislola inscripta est. De
extrema verba, superexaltetur jndicio. adriilainenlum Fusniaco virie epistolani 5 et libruni i de vita S.
est hujnsmodi: Rem sim.ilem,quam nithi contigisse Bernardi, n. 25.
memini, exentpli cuusa refero vobis. Olim fraler qui- (207) Nempe Ooiniii(nam ilu legendum) et Palris.
dam (alius,Bartholommus)dumadhuc viveret,qttadam Q Miriinicerte modestiasin Bernardo exempluui, ler-
die, quia me constftstaverat, fttrore commolus vuttu rcri videlicet ad dignitaiuin noroina, quibtis alii,
et voeeminaci prwcepi ttt de clattstro exiret; qui sta- imo ipsis amplius dignilatibtis lasciviunl. Simile ha-
tim egrettusest, et adunam denoslris grangiispergens, bes (praeter ea quae sttpra retulimtis, in nolis ad
ibi demoratusett. Quo cognito, cum eum revocare cpislolani 11) in Vita beaiae Mecbthitdis exeinpliiiu,
vcllemut, retpondit se non aliterrediturum, nhi insuo cap 10 : «Soror Mecliihildis, > inquit auctor.« cott-
et non in ultimo ordine, necttl fugilivum, sed ut in lenriit appellari sine Doiunaearijeclionc, altiiin oitine
eontulte et tinejudicio expulsum reciperemus.Dicebat coiiteiitp.silin noinine; sed usus exegit donius et
quippenon debere se subire regulare judieium in re- itinnasierii Regula ul rionina vocaretur et tibba-
vertehdo, quod extpectatum non fuit in expellendo.De lissa. > Et certe quantniii ad primutn, Atigusitts-,
hocejus retponto el med facto, quia proptercainalent lestc Suelonio, in Atigusti Vita, cap. 53, ricmiiii
affeclum,propriumjudicium habui tuspectum, fratri- appellalionein nl roaleiicluin elopprobriuin semper
bus bmnibus commisijudicandum. Itaque meabsente exhorruil, et Tiherius loiiunusaliqiiando appellatus,
judicalum est ejus receptionemreguluri tenienliwnon contumeliaeloco repos ift. Unrie posiea a scriptori-
este obnoxiam, cujus exputtionemconstabatnon fuisse bus, ul vocabulo hitniiliori uterenltir, liltera per
regularitcr factam. S,i ergo in illo lanlum semet eyres- syncopem delracla, sa iclos viros, episcopos, alias>-
so tanta habita est consideratiopielalis, quanld puta- que persottas ad ipsa usque Bernardi leropora dom-
mus debetesse in isto in tantm ariiculo necessitatis ? uos vocilalos legimus. SicSeverusSulpicius epistoia
Itoc lotiim addiliiitienlutn a Bernardi genio, inori- 2, <DoiiiiiiimMarlinuinj,> inqiiii, <ohiisse ntu<tiaiV..>
bus, raeierisque lactis prorsus alienuni virielur. Im- Sic Gregorius Magnus, lili. i, episl. 6, ct lib. vu,
pelus ille furoris, praeceps monachi ejcctio e roona- " epist. 127; sic jiassini in epislolis Desiderii Cadur-
slerio mmquam cecidissent in lantum virum, in quo censis, et apinl Gregoriuni Turoneiisein Hisioriai
quidem zelus erat, sed inansueiudine el clemeiuia lihro IX, cap. 42, ex quibiis tnos ad Hispanos et
conditus, ul vel ex ipsa epistola paler, ubi lantuiu llalos ilerivaius invaluil; iino apud ipsos Graucos
lenilatis in Iransfugaoi cxliilieii suariet. lmo, eisi in reccnliores pro TOxu/iUf in siroili casu r.vpbt iisur-
hanc culpain lapsus fuissel Vir sanctus, eain polius pari solet, ut doclissiiiie observavil c nosiiis litigo
poeiiitentiani diluere, el silentio tcgere studuisset, Menardiis in nolls ailConconl. Regttl. cap. 70. Hiijus
neque eo imprudenliae devenisset, ut id Guidoui ab- atilero vocabuli Domnui inenlio facta est u saucio
bali aitulissel pro exetr.plo, quod et ipsius Bernardi Palre Benediclo, in Regttla, cap. 65, ubi sic habet:
scopo contrarium, et scaiiriali occasio Guidoni fulu- < Abbas aiitem, qtiia vices Christi agere videiiir,
riiiu fussel. Oninino id ad inarginetn cujustlain co- tloinmis el abbas vocettir, non sua assiimplione setl
dicis, forsan Cislercieiisis, priiuo iri scripluui fuisse honore cl ainore Christi.» Quod qnitlein nonieii, eist
videlnr a quodam abbate, ac deinde e niargitte ex Reguiaeauciorilaie sbli abbaii concedaiur, decur-
tiaiislatuin iu texlum; quo ex codice quidam alii id icnliuiij tainen leiiiporuiitlege ad ipsos eliam ino-
iicceperint, neutiqiiam vero Clafaj-Vallenses, qui iu naclios sacerdotio initiaios, sicut et Patris noiiien,
hac causa majoris lr.onicnti sunt. traductuui est. Quatlerje videMenardum locociiato;
(205) Scripta anno Cbi isti .1227. liaeflen. lib. m, Disq. tracl. 4,Disq. 4 el 5; Julium
1,206)Ftisiiiactini, ditecesis Landuneiisis, filiaCla- Nigron. in Rcgul. coiiiitl. socielalis Jesu rcg. 22.
rae-Vallisa Barihotoniico episcopo anuo 11-21fundaii
183 EPISTOLJE. 186
aequeutrumque congruere. Qttod si cogitas tibi lllam 1\. ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas
Rpgulaesenlenliam observandain, < Juniores priores deniitterel, levigatus per gratiam, el rotisevange-
suos honorent (Reg. S. Benedicti, cap. 63), > mihi licis stiperpositus, velociter in oronerti terram exivi l,
e regione in raentem venit ex regula Veritalis: et in lines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed
Erunt primi novissimi,et novissimiprimi (Matlh. xx, tonge nimis digredior. t
16); et: Qui majoretl vetlrum, fial sicul junior (Luc. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebilii
xxi, 26); et: Quanlo major es, lanto humilia te in ine honoribus magis obruere quam attollere ; alio-
omnibus (Eccli. m, 20); et: Principem te constiltte- quin ccetui te itiimicantium mihi, amica licel vo-
runt? eslo inler illos quasi unut exillii(Jd. xxxn, lunlate, commisces. Ipsi suul de quibiis soleo soli
1); el : Non quia dominamur fidei ^vestrw,sed adju- Deo ila conquenin oralionihns : Et qui laudabunl
tores suinus gaudii vestri (II Cpr. i, 25); et : Nolile me, adversum me jurabant (Psal. ci, 9). Ad
quani
rocari ab hominibus rabbi; et: Patrem nolile vocare. meam querinioniam Deuin audio respondentem mox,
vobit tuper terram (Mallh. xxm, 8, 9). Quanlum el aiteslaniem quod Verax sit: Vere, inquil, qui te
ilaque tuis atlollor favoribus, tanluro his iriolibus bealificant, in errorem te mitlunt (hai. m. 12). Et
premor. Unde merilo in Psalmo non canlo, sed ego : Avertantur ergo, iuquam, slatim erubescenies,
plango; Exallatus autem humiliatus sum et coniur- qui dicunt mihi, Euge, euge (Psal.Lxtx, 4). Quod
batttt (Ptal. LXXXVII, 16); et: Quia elevant. allititii lamen ne puletur in quoscunqiie ariversarios a me
me (Ptal. ci, 11). Sed verius forlasse proferrera qiiandoqne intoria inaleriictib vel- iroprecalio, expo-
quod seniio: qtiia videlicet qui me exaltat, bumiliat; nere debeo qualiler- inielligain. Precor nimirum Ut
et qtii nte hifmiliat, exaltat. Tu me ergo potiusexal- qiilcunque existimant deme supra id qubd vident
landodejicis,et extollendo pretnis. Sed ne iia premas in me, aul audiunt aliquid ex me, averianlur, io
ut opprimas, consolanlur nie haecet his sitnilia Ve- esi, a lauriibus meis, iri quas ignari nimie ferunlur,
ritalis tesiimonin, quaeiniro motlo, dum repriinuni, resiliant et pedera retrahant. Qiiomodo? Quando-
crigunl; dum dejiciunl, ertidiunt; ila ut unde pro- qrie videlicet' cognOscentes plenius queni immode-
jeclus, inde et proveclus, tola curo bilariiale decan- ratius laudant, el cousequenler eftibescentes vel
lero : Bonum mihi, Dotnine, quia humiliasii me, ut errorem suuin, vel amici deprehensain inulilitalem.
discam juttificationes tuas. Bonum mihi lex oris lui, Et hoc modo •uli iimque iiocenliuin geniis, et illi
tnpermillia auri et argenti (Psal,- cxvni, 71, 72). Et scilicel qui volunl milii riiala, el me adulalorie
hoc miraculum agit sermo Dei vivus eteflicax; boc coinmendant, et hi qui, Jicel iunocenler, iaroeii
illud Verbum per quod facla sunt omnia, benignls- nocent, dum benevole quiriem sed niniie laudani,
siine et polenlissime operalur ; boc deuiqne facil " averlantur retrorsuui, ei erubescant; hoc est, lam
jugum Clnisti suave, et oiius leve (Matth. xi, 30). vilis el abjeeius eis appaream, quatciius pudeal eo»
2. Libel admirari quam leve sit onus Veritatis. lalem ita landasse, et sic desinaiit jam ihdiscrele
Niirovere leve esl, quod porlanlem non gravat, sed laudare. Igilur adversns iilrosque laudalores illis.
leval? Quid eo lcvius, onere, quod non soliim non roe duobus munire consuevi vcisiculis: contra ma-
oneral, sed et jioiiat omnem, cui portandtun impp- levolos quidem priorem, Avertantur reirorsnm et
nitur? Hoc onus potuit nteruro gravidare virgineuni, erubescant qui volunt mihi mala , contra benevolos
gravare non poltiil. IIoc ontis ipsa, quibus se prae- auiem proferens sequenlem : Avertaniur statint
bttit susientandiini, seuis Simeonis hrachia susten- erubescentes qui dieunt mihi: Euge, euge.
tabat. Hoccliam Patilttm, in gravi licet el corrupli- i. Cum ergo, nt ad le revertar, exemplo Aposloli
bili corpore posilum, rapiebat usque ad terliitm ttise religiosilali non dominari, sed congratulari
cceluni. Quaero in rebtts si quid forle huic exone- tautum debeam, et juxla verbtim Doroini uiius sit
ranti oneri siroile inveniam, el occurril mihi de pater noster in ccelis, nos auicm oiimes fralres
pennis avium, quod ei ulcumque coaptem ; qtiae,' simus, nbn imnierilo domini palrisque celsa nomi-
quodam videlicet singulari roodo, el corpulentibrem jj iia, quibus me honorandum, sed non onerandum
reddunl subslanliara ct agiliorem. Mirum opus puiasti, scuto a roe verilaiis repuli, congruenlius
naiiirae! Unde grossescit materia, inde sarcina levi- projiis me fratrem nominans ei conserviim, iuin
galur; el quanlum crescit in riiassa, tanlum decre- propter eamdein liaereditatein, tttm propler aequain
seit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris condiiionein, et ne, si foiie quod Dei cst usurpa-
exprimit similiiudinem, quod el ipsae feiiint a vero inihi, audiain ab ipso: Si ego Dominus, ubi est
quibus ferunlur. Quid el de quadriga dicam? Haec timor meus ? si Paier, ubi est honor,meus1(Mulach. i,
niroiruin adroota jumento, sarcinain quae ab ipso 6). Et palris quidem habere me erga te affeclum noti
nioveri non potcrat, augel quidem, porlabiliorero nego, sed anotoriiateni renuo. Nec enim le roinore,
facit. Onus oneri addiiur, et roinus onerat. Sic et utexislimo, quara palerno complector affeclu. hxe
oueri gravissimp legis accederis quadriga Evangelii, ergo pro tituli causa.
et auxit perreclionero, et diflicultalem minuii. Velo- 5. Jain vero ut ad reliqua epislolaetuaerespondeam,
citer, ail, sermo ejus (Psal. CXLVII,15). Sermo lili- eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissiin
que anlenolus in Judsea tantum, nec se prae suiqui- de lui absentia non iinineiilo facere querinioniar.i;
dem gravedine valens ultra exlendere, quijipe qui et nisi quia noslris (tjuod ipse non negas) el affeciibus
m S. BERNARDI ABBATIS CLARJE-VALLENS! 188
ei prbfeclibns Dei est prxponenria volunlas, Alio- A qtii lecunj sunt magis gravari consortto quam frni
qnin quanrio ego te coinilem milii charissimiini val- solatio, cum solus oniniuni omnibus daius sis sola-
tleqtie.necessarium, quippe obedieiilissiroum in agen- tium, tahquam omnihus sanior, omuibus forlior,
«lis, sttidiosissimum in inquirendis, in conferendis qni omnvbus sufficias per Dei gratiam solatiari, et
ulilissimum, promplissimum in remembrandis, pa- a nemine omnium indigeas confortari ? Denique in
terer longefieri a nte, si nonessetChristus in causa? , qiianliini gravaris, in lantiim lucraris; et in quan-
Beaii si sic permanseriinus usque in firtem, semper tuni juvaris, in lanlun tua libi praemia minuis. Eli-
ct ubiqtie quaerentes non quae noslra stint, sed quae ge ergo quos eligas, ari qui graVando juvant, an qtti
Jesu Chrisli. juvamlo gravant. Hi libi promerilores, illi fraudato-
75 EPISTOLA LXXIIL res meritorum existunt. Nam qui sobii lahoris, pro-
AD-EUHDEH. cul iltibio et mercedis parlicipes erunt. Sciens ergo
Rainaldum decommisto .sibi prwlationis munere nimis te-missum jttvare, non juvari, illitis le agnosce vi-
anxium et querulum instruit; monetqueopem el so- carimh qui venit miristrare, non miiiislraii. Plura
latiitm tuis votius imvenderidum
' ^ quam ab eis requi- libi ad tui consolatianem scribere volebain; setl
rendum. _ iion fuil Jiecessarium. Naro qnid opus esl verbis
Dileciissirao filio stio Fusniacensi abbati, spirilum stiperfluis morluam cliartaiji iinplere, ubi viva pr;e-
fortiludiiiis (208). . sens loquitur ? Viso siquidem Priore, puto quod' isla
1. Plangis, dilectissime fili Rainalde, super mul- libi suDiciant, et ad ejus pra.'senliain spiriluslUus
lis tribulationibus tuis, piisqtie querinioniis me revixerit,- ita ut jam consolalionero scriploruin non
quoque exciias ad plangenduin. Nec enim le dolenle requiras, cui inlerinV ficet verborum illius solatio
possuin dolere, nec nisi molesliis et unxius luas mo- relevari, in quoel per quem nieuiit quoque spirilum,
lestias el anxielales audiie. Verttmqttia haecipsa mala, quem libi in luis Iitteris milti poslulasti, si quo
quae te invenisse causaris, et ego prseviderain, et modo tanien mittere polui, inissum esse uondubi-
tibi, si rccordaris, praedixeram, pulo televius prae- tes; cui quippe, ut bene nosli, idem niecuni consi-
Bcita portare debere, et mihi, unde parcere poles, lium, eadero solet esse volunlas.
molestum non esse. Satis nainque ei plusquam satis 76 EPISTOLA LXXIV.
crucior te carendo, te non videndo, te, dulcissinio AIIEUHDEH.
mihi solatio, non frtiendo; ita ul pene poeiiiteal me Oplaverat Bernardut Rainaldum moleslis abslinere
quod le elongaverim a mc. Et licet cbarilas Iioc co- '.querimoniit; nuncjubet de rebns ejus sereddicer-
liorem. ' '
geret, | quacumqiie lainen necessitate, quo.te non C -
yideani, missum, plango tctanquam aniissum. Cum Sperabam, charissime, aliquod me perceplurum
ergo super hoc -eliiim velul quodam tuae pusillani- nieaepro te sollicitodinis reiuediuin, si tua le noii
mitalis baculo roe percellis, qui tnihi debueras esse indicante neScirem incommotia. Unde et alia iri epi-
baculus susteniationis; tristitiam super., trislitiam slola nieroini me ad te sic intcr cajlera scripsisse :
ingeris el cruciaturo cruciatibus addis: el si niihi < Et si, inquam, niihi pium est nullas luas angn-
pitini est nullas luas angustias dissiinulare,-tibi siias dissiinulare, tibi lamen durum eSi sic affecto
lamcn duruin est sic affecto cunctas indicare. cunctas indicaro (Epist. 73, n. 1). > Sed ecce unde
Quid enitn necesse est satis sollicitum amplius meas mihi curas credidi levigari, inde fateor am-
sollicitare, el absentia illii saticia patris viscera plius gravari me scntio. Nam ante quidem sola quae
gravioribtis lorquere dololoribus? Onus meum leinnotesceriieperceperani.auidolebam, aut metue-
tibi pariilus sum ttt filio, ut necessario, nt fi- bara; nunc auieni quidunquam mali evenirepotest,
«leli coadjutori meo., Vide quomodo te oporteat quod ego noti liieliiam ? lmo juxta tuum Ovidium
paternain porlare sarcinam. Si enim sic por- (Heroid. epist. i, vers. 11),
las ul me non alleves, scd magis premas; Quando ego nontimui graviora pericula verit?
tu quidem es otieratus, sed ego non sum exo- Deoquippe suspeclus omni», quo incertus de omni-
neratus. bus, «Veram ssepe de falsis .irisiiliaro contrabere
2. Hoc aulem onus animarum esl, et infir- cogor. Mens siquidetn quam-semel affeceril cliaiilas,
maruni. Natri quse sanae sunt, portari non indi- sui juris esse non iinilur. Meluit qtiod nescit,
gent, ac, per tioc, nec onus sunl. Quoscunque dolel quod non oportet, sollicitatur plus quam \o-
igilur dc tuis inveneris tristes, pusillaniroes, luerit, et unde nolueril, conipaiitur nolens, mise-
jnurmurosos, ipsorum te patrem, ipsorum te nove- relur invita, Et quia vides, fili, nec meam meticulo-
ris esse abbatem. Consolando, exhorlando, incre- sam industriam, nec luam piam prudenliam in hac
pandoagis opus lutim, portas onus tuum, et por- parte prodesse mibi, jam, quaeso, noli celare quaj
tando sanas qnos sanando portas. Si qnis vero ita circa le aguntur, ne untle te mihi parcere putas,
sanus est ul niagis juvet te quam juvetur a. le, niagis affligas. Opuscula mea quae hahes, da ope-
hujus lenon paircm, sed pareni, coroitem, nonab- rapa, cuui ojiportunepoiueris, ul babeara.
batem agnoscas. Quid igilur causaris te aliquorura i
i
(208) Sic ex codice Corbeiensi. Alias omittilur inscriptio. i
*89 EPISTOLJE. .190
EPISTOLA LXXV. t el liqbilit religiosoeonversalionem ad smculum et
secundas nuplias transierat.
ADARTAJ.HUK FRULLIACJJNCEH ABBATEM (209).
Reverendissimo pnlri canonicprum feancu-Petrir
Ditsuadet monaslerii conditionem in Ilitpania.-
de-Montc, fratcr BERNARDUS, debiiae dileclionis oili-
Dulcissimoamico et confratri suo ARTALDO abbati, ciiim.
frater BERNARDUS, salulem (210). . Unde placuiltnaedignalioni fratremhunc nostram
Qtiidquid graliae et dilectiohis iropendere -sibi parvitatem consulere,sic nos, qttod nobis visum fuil,
jiossunt absentes amici, puto et me debere libi, et noveris consilium dedisse, ut saniori non praejudi-
mihi deberi a te, non solum ob consortium propo- caverimus. Ne
siti et professionis, sed etiam ex dehito noslrae in- ergo reritm quas scis superflua nar-
ralione le gravemus, haee est sttmnia consilii. Peri-
vicerti prislinae societalis quae tam grata utrique-; culosum
quidemest el fortassis iIlicit(iun,JiOminem,
lainque debita devoiio quanlum in unoquoque no- post diutinam in' doinb pt liabitu religionis couver-
strum ferveat, in nullo evidenlius agnoscere scu
salionem, ad sseculum redisse, qnique pnus, et
innolescere possumus, quam si alterutrum non ce- adhuc uxore stta vjvenle ac consenlienle, for-
prior
lemtis, si quid forie de alterulro quod noir de- tissime ac diulissime continentiam tenuil, secundis
ceat audimus. Audivi aitfem ego de ie, quod de B rtirsus se ineplissime aique inhoneslis-
amplexihns
sancto convenlu tuo abbatiam in Hispania con- siroe
iinplicuisse. Quia lariicn publice ac soleinuiler
struere velis. Quotl mihi nimirum in magnam ad-
juxla moretn caeterorum lioniinnm, el sine querela
mirationem venit, qttid catisae videlicet sit, quid vel
calumnia, ipsuin qualecnmque conjugium cele-
consilii, quidve litililalis, quod filios tuos exsulare bratum fuit, non nobis videttir itiluui, iliiiii iliant
cupjs, in locutn utique taro longinquum, tanto sttni- non consentierilem dimiltere, pisi prius' episcopalis
pm et labore et qiiaerenduin et ajdificanduro, cum auctoritalis vet consilio fretttm, vel imperio, aut
prbpe te habere possis, ubi eos colloces, jam aedi- certe ecclesiaslico canonicoqtic jttdicio (213). Quo-
licaluiii et bene praeparatum.Nec enim, ut reor, niam vero boc tam
grande bominis periculum ad
binc te excusare poies, quod locus ille tuus nbn sit,
te ninitrtim non mimma ex parte resjncere credtmus
cum cerlissime sciam quod facillime, si vis. luus
csse possit. Numquidnam domnus abbas Pontinia- (ex eo quippe qtiod volenteni ac flagilanleni suum
confirmare proposituro, nimis suscipcre distulisli,
censls(21I), qui illuih tenel, libi requirenli iiega- occasione sunipta.diabolus in hxc eum mala prae-
ret ? Imo si velles accipere, gratissiiutim habertif ; omnino ex charitale suaderous et consu-'
cipitavil),
non quiabonus non est, sed qttia sibi, ut- scis, opus litutis ut
1 quacunqne induslria, qiiocunque sumptu
non est. Timendtiro valde tibi pariler el mihi ne, si vel labore miseruro omni inorio.salagas libe-
potes,
sollicite in operibtis nostris non servamus quud rare : conveniendo scilicel aul roulierem , Ul illura
Apostolus dicit: Nemo adolescentiamtuam conlemhat sponte dimiltat, et continenliain promiltat; aut
(1 Tim. iv, 11), cilius, quia juvenes snmus, de levi- episcopum, ul ambos vocati jubeat, el, quod reclo
tate notemur. Sed confido quia tu ronsultius ages, et fieri credimus judicip, separet. v
posse
lociim qtii vicinior et jam constriictns esl, eliges ;
quem amico qttidem (lenenti nosti oneri esse, libi EPISTOLA LXXVII. -.
ituiem necessariiim fore. Vale. ADMAGISTRUM HUGONEJl DE S. VICTORE.

77 EPISTOLA LXXVI. Haecqtioqtte Epislola hoc loco sublata, inler Tra-


ADABBATEM CANONICORUM S. PETRI-DE-MONTE (212). ctalus 'onio secundo locuro meriiil.

Quid agendum cum viro qui, potl diuturnam xnaomo

(209) Scripta anno Chrisli 1I27.,Artaldus iste, seu 0 Artaldns, consilio Bernardi, monaslerium construxit
Artaudiis.abbasluilPruIliaceiisis.lta legenduin, noii . anno 1127 (qnaj hujtts epistolaj epocha), duodecim
Pultariensit, de qtto vide uolas ad epistulam 80. inonachis eo inissis sub Norpaldo.abhate.
Erat aiiierii Pritlliacuin, cceiiobiuiii ordiuis Cister- (212) In editis haec epistola hacienus inscribitur,
ciettsis in dioecesi Seiionensi, fuiiilatuin anno 1118 Ad.eumdem. Seil veram inscriplionein , ac proinde
a Theobaldo Caropaniaecoiniie et Adela ejus matre, liluluin , reslitiiimus ex saepe laudalo Corbeierisi
tit refert Guillehnus Nangius in Chronico, relatus a inanuscripto. Erat auiem abbatia S. Petri-de Monle,
Manricoin Annalibus ad liiinc annum, quo quidem dioecesis Tullensis, ordinis S. Atigustini, non procul
auno nihilominus Theobaldtts Campauiae comiiaium a Mortana fluviolo, qui in Murtam influit.
iiecdum babebal, ut colliges ex notis ad epistolam (213) Qtiidam post ditiliriam iri dbirio et habilu
51 llanc epistolamdirigiad Pfulljacensemseu Gister- religionis conversalionem ad saectilumreversusuxo-
cienseni, noii autem ad Pullarieuseiii, mariifeste rem duxerat. Jude consullus Bernardus, non salis
colligilur ex ipso contexlu ; nam Bernardus Artal- aperil nienierii suam, quitl de hujusmodi conjugip
diini sibi charissimum essedicit, non soluin obcon- setiliat. < Periculosum > id ail fuisse, et ,< fortasse
sortiuni propositi el professionis, sedetiainexdebilo jllicitum ; > et quia illud < qualecunque conjugiiini
suae invicem pristinae socielalis. solemniter celebraturo sil, > sibi non videri tutuin
(210) Hanc inscriptionem, uli el plures alias, re- uxorem invitam diinilli. Prajlerea non salis patet,
titiiuii codex Corbeiensis. quali vo.ioobstriclus ille fuerit. Confer ejus bpusctt-
(211) Sic codex Corbeiensis. In aliis, abbas P'. lum de Praeceplbei Dispensatione, cap. 17, etnotas
Locus.de quo hic agilur, est Vallis Lucentis, in quo ad euradem locuin,
S. BERNARDl ABBATIS CLARvE-VALLENSlS 192
j9l
EPISTOLA LXXVHI. A saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de
ipsa desinf de religione? An non liqtiido cerius
ADSUGERIUH ABBATEM SANCTI DIONYSII (2U). erat Deo pollicente Jloyses, si qtiidem perissel po-
Laudat Sugerium,.misso fastn et externo tplendore, pulus cui praeeral, se non solum pariter periturum
. modetiim et religiosm disciplinw curam inopi-
' adnato conversttm. Cteriatm dulm potius quam Dei non esse, sed insuper et niissum iri in genteni ma-
ministerio dedilum ucriter perstringil. gnam ? El tamen quo affectu, qno stndio, quibus
1. Exiil sermo bonus (213) in lerram riostram, pielalis visceri.bus irrilanlibus subvenil, obviai.ira-
in bonuro sine dubio bonis cooperaturus, ad quos- scenti ? Deniqtie el sp ohjiciens pro •lelinqtientibus

cumque pervenerit. Etiiinvero audientes oiiines qui ail : Si dimittis, dimille; sin autem, dele me de libro
limeiil Deum, quanta fecit aniuiae luae, gaudent et luo quem scripsisti (Exod. xxxu, 31, 52). Fidelis
sliipeul super lanta et laui subita mntatione dcxte- advocatus, qui, quonjam non quaerit quao sua sunt,
terae Excelsi. Ubiqtie in Dominb laiidatur aniiua facile obtinet omne quod quaeril. Plane benigttus,
tita, audiuni maiisueii et laeiantur; et miranlur qui lanquain caputunititm merobris, genli suaelirroa
eliam qui le non noverunt [al. viderunl], sed lantum charitale cohaerens, |aul illam salvabit secnm, aut
aitiliunt qualis de quali factus es, atque in te Deum non potcst nisi idetii ctim illis subire perictiluin.
"
glorificant. Augel vero gaudium et miraciilum pa- Jereroias qttoqtie vincltis [al. junclus] el ipse inse-
riter, quori salulis consiliiim, ecelitus infusum libi, parabililer suis, sed affectu coinpassioiiis, non con-
prothius tuis refundere, aiqrie ila impleie sategisli teutionis assensu, pra> commtmi exsilio et serviiute
qtiotl legilur : Qui audit, dicat: Veni (Apoc. xxn, conlempsit natale solum ac propriaro liberlatem [al.
17); et illud : Quod dico vobii-in teriebris,78 dicile voliintatem]. Quippe cui caeteris migrantibus libere
inlumine ; el.quod ih nure audilis, prmdicale super inanere inpatria libirumfuit; sed maluit caplivus
tecla (Maith. x, 27). Sic slrcrittus in bello miles; adtluci cum populo, cni se fore [al. foriel et in ipsa
info sic pitis ac fortis niiliimn dux, ubi suos forle cnpliviiale noverat necessarium. Paultts eodem prb-
cbiispexeiil in fugam versos, jamque hostili-passim cul dubio spiritu opians anathema esse ab ipsoetiam
gladio irucidari, etsi se vel solum videat evadere Christo pro fralribus (Rom. ix, 3), proprjo ex-
posse, libel lanieri mori magis cum illis, sine puihus perilur affectn qtiau vera sit illa senlenlia : Fortis
vivere puriel. Proinde stat in praelio, fortiler dimi- est ut mors dileclio, dura sicui mfernus amutalio
cat, ei iuter cruentos gladios per medias acies hac (Cant. viu, 6). Videlis quorum vos imitatores proba-
illacque discurrens, voce et ense terret quaiiltim verilis ?-,Sedaddo adhuc (quem pene praeterroiseram)
vafet adversarios,- animat suos. llbi acrius insistei-e f, et sanctum David, qui, cernens dolensque populi
boslein, sociisque gravius coroperit imminere pe- stragem, angelo percuiienii festinus occurrit, et iri
riculitm, ibi adest. Occurril ferienii, pereunti suc- se politts doinumque \patris sui diviuam transferri
curril, eo quippe mori paratus pro singulis, qtio flagilal ullionem (II Reg. xxv, 17).
de^peratus de iiniversis. At vero, diim paulisper re- 3. Quis hanc libi perfectionem proponebat ? Ego
teiitare ei relardare nilitur insequentes, suos vero tanla fateor audire de te, etsi desideiabam, non
<juos valet, erigit corfuentes, revocat fugientes; fit lanien sperabaui. Quis nempe te crederet saltu, ut
pleruiiique ut in roanu forti tam gratam qiiani ita dicaro, repeiilino sumroa occupare virlulum,
inopinaiam obtineat salutem suis, hoslibus confu- sublimia meritorum attingere ? Sed absit ut pro
sionem. Fuganl tandero quos fugiebant, superanl nostrae fidei speive angustiis imroensa Dei pielas
quos pene sustinebant victores; et qui prius peri- aestimetur, qui quod vult, in quo vull operatur,
clitabanlur devila, postmodumexstiliantdevictoria. accelerans opus, et allevans onusl Quitl eniiri ? tua
2. Sed qtiid uos tam religiosuro, taro foiie factuiu cerle, non et luoruin errata, sane.iorinii carpebat
{214) Scripia anno 1127. Abbatia S.incii-Dionysii industriam suam, ordinem sanctaeReligionis instau-
Areopagilaj, Franciie aposloli, secundo a Lutetia ravit. Anlea naroqtie per abbaium negligentiam, qui
Parisiortiin nruti lapide, in- vico Caluliaco, Ordinis D ante ipsum fuerant, et qiiorumdam illius monasierii
S. Benetlicli iniei'ahbaiis Galliae celeb.errinia, fun- monachorum, regulaijis instiiutio iia ab eodem loco
dala a Dagoherto rege Francornin, ejiis noiiiiiiis abjecta fuerat, rit vix specieni religionis inonaclii
prinio. POITOSugerius successil Atlaroo, qitetn falso praetendereitt, > nti eliam hic Bernardtis dicil. Vide
itt viliis infamein Abaelardus accusal in flisioria nolas in epistolam -266.
Caliiin. pag.,19. V-ideDucheniiiinibid. innotis. Suc- (215) Nempede ejtik conversione, haiiri diibieBer-
cessit, iuquaiij. anno 1123eleclus absens. Agebat nardi monilis concepta stib annuni 1127, lameisi
enim apud Calixtum II papam, riiisstis a rege Ludo- inonasterii Sancli Dionysii reforuiatio per Sugerium
vico Crasso, pro quibiisdani rcgiiiGallianiiii negoliis. anno 1125 forsan anticipalo, referlur in Chronico
Obiil anno 1132, telaiis septuagesinio, sepitltus in Nangiano, in quo Sugerii electio ila describiiur :
ecclesia, quain ipse instaiiravit eo sclieinale quo < Sugerius, Sancli Dionysii in Franeia monachus,
etiainnuiii visitur perqualn inagnilica iu formani Scrinturaruin scientia clarus, cttin soliiiiiinodoesset
crucis, ibnga pedes trecentos et noiiaginta, latacen- ad diaconalusordinem promotus, aRoma regrediens,
tuiri, alia a pavinienlo ad forniceiu ocloginta, co- quo fuerat a rege Franci* Lttdovico missus, abbate
liniinis seu pilis sexaginla suffiilta.- Vitreis fenestfis suo Adam defuncto, eligilurin abbatetn; qui revty-
iuComparabilibus, choro vario iiiarinore strato, et sus primo presbyier ordiiiatur, et post, prsesenle
gexaginla sedibus superioribus ornato, pluribus re- rege.a Bituricensi archiepiscopo in sua Sancli-Dio-
gtiin jjrocertimrjiie aliorum sepulcris decorata. Hic nysii ecclesia in abbptem benedicitur. >
ergo, aiiesianlibus Annalihus riicli monasterii, <Per
193 EPlSTOLiE. 194
zcltis; luis, non ipsorum excessibtis sticcensebani, A oflicina sludiis videtur niancipatn coVlesiibits,imo
solamquc in personam luam,non etiain in abbaliaro sua Deo habilatio reddita; el.in id polius quod ante
fraternum susurrium immuriinirabal. Solum deni- fuit.ex synagoga Satanae restituia.
que le in causam vocaveranl. Tu te corrigeres, et 5. Sane non ad confusionero cujuspiain sive iro
nil residuum quod paleret caluroniae. Te, inquain, properium praeierita mala -rctexiinus, sed ut, ei
mulalo, mox omnis lumullus conciderel, quiesee- comparatione veterqm, novilalis deeus gravius ve-
rel strepilus. Solumque ac tolum eral quod 7.9 nusiiusque appareat, quia tunc recentia jucunriius
nos roovebal, tnus ille scilicel babitus et appara- bona clarescunt, ctiin fuerinl inalis comparala prio-
lus cuin procederes, quod paulo insoleiilior appa- rihus. Similia ex similibus, innoicscunt, sed ex
reret (216). Deniqiie deponeres fastiiin, habilumque contrariis contraria aul placent aroplius, aut displi-
inutares, et facile omniuin quiescere potetat indi- cent. Juuge nigra canditlis, et multia collatione in
gnalio. Cxteruro lu el fccisti satis causaiilibus, et proprio quoque colore dislinctius enitescuiil. Sic
arijecisii quod merilo collaudemiis. Quid enim jain fceria adtnota pulchris, pulchriora reddunt, inagis
iu humanis operibusjure laudabilur, si hoc stimina fceda Teddunlur. Ne qua lainen bffensionis vel con-
admiratiorie et laude dignissiniiiin non habetur ? ftisionis subrepat occasio, replicainus et nos vobis
Quanquant non Imiiianuin, seri divinuin profecto sit B illud Apostoli: Et hoc quidem fuistis, sed abluti eslis,
opus, tanloruro simulet tain repenliiia iinmutalio. sed sanciificati eslis (1 Cor'. vi, II). Jair. riullus s;ecu-
In cccleslibus maguum suscitat gaudiuni unius pec- laribus in iloniiiiii Dei palel adilus, nullus ad sancta
caloris conversio ; quid tolius congregalionis ? qutd curiosis accesstts. NuIIa jani cum oliosis confabula-
et islius? lio permiscetur, solilus puerorum aut puellaruin
i. Locus quippe ab antiqub nobilis, et regiae di- strepitus non audilur. Solis ptieris Chrisli, de qui-
guilatis exstileral; palatii causis regumque exerci- bus dicitur, Ecce ego et pueri mei mecum (Isa. vm,
tibus deservire solebat. Sine cuiictatione et fraurie, 18), Iocus sanclus pervius et expositus, divinis
sna Cicsari reddehanttir ; sed non etiam Deb.quae lanium laudibus ac sacris solvendis votis, debiia
Dei stint. persolvebantiir aeque lideliter (217). Quod sollicitudine et reverentia custodilur. Quam laeta
audivitnus,non quod Vidiinus, loquirour : claustrum martyres aure, quorum permaxima lociiin ipsum
ipsum monasterii frequenter, ui aiunt, slipari roili- lurba nobilital, liortim clamores pueronim strepi-
tihtis, urgeri tiegoliis, jttrgiis personare, patere in- lusque gO ipercipiunt 1 quibris et vicissim non ini-
tcnlum et feniinis. Quid iuler haec ccelesie, quid nori utique suae affectionis clamore respondent :
diviiitnn, quid spiriluale poieral cogitari ? Ni;nc - Lauddte, pueri, Dominum; laudale nomen Doiniiti
vero vacaiur inibi Deo, studetiir coiilineiiliae, di- " (Psal. CLII,I); etrursum, Psatlite Deo nostro.psal-
sxiplinse invigilatur, lectionibus sanctis itileiidiiur. lile ; psallite regi noslro, psallite (Psat. XLVI,7J.
Juge quippe silentium, et ab omni slrepitu saecula- 6. Dunj nianibus pectora, geiuibus pavirnenta
rium perpeiua quies cogit ccelestia mediiari. Porro ttindiinltir, votis et devotis precibus altaria curou-
continentiae labor el rigor disciplinae psaliuoruro lantur, sordenl genae lacryrois, gemitibus alque stt-
liyinnorumque dulceriine revelantur. Pudor de prae- spiriis mugiunl diversoria ; et pro forensihus causis,
teriiis novae conversationis leinperat auslerilaiem. canticis spirilualibus sacra tecla resuliaiu, nil su-
ls autem qui in praesenli per palientiam capitur perriis civibus magis spectare libet, nil Regi summo
bonaeconscientiae fructtis, fiiluroruni quoque bono- jucundius exibcttir. Quid eiiiin' aliud esl quod ait:
liiin operatur desideriutn, quod non fruslrabitur, Sacrificium laudis honorificabit me? (Psal. XLU,23.)
et spetn, quae non confundit. Venturi timor judicii 0 si quis haberet oculos apertos, qttos orando pro-
pio cedil fraiernae charitaiis exercilio ; charilas phela puero revelavit! (IV Reg. vi 17.) videret
quippe foras mitlii timorein (I Joan. iv, 18). Tae- procul dubio quemadinodum praeveniunt principes
diiitn et acediam procul pellit sanctarum varietas conjuncli psallenlibus, in medio juvenculmnm tym-
observationum. Et fiaec reteximus ad laudein et jypanistriarum (Pial. LXVII,26). Videret, inquani,qua
gloriam Dei, tanquam omniuro auclnris; non tariieu cnra quove tripudio inlerstiiil cantanlibtfs, arisunt
sine vestra, lanqiiam ipsius coadjuloris in pmnibus. oranlibus, instint meditantibus, supersunl quiescen-
Pbluit quidero ea ipse agere sine vobis ; sed roaluit tibtts, ordinanlibusetprbcuranlibus praesunl. Aguo-
vos operum habere consortem, ut haberel et glorise. scunl rtiinirum superuae poslestales concives suos,
Increpabat Salvator quosdam, quod pralionis do- el pro his qui bicrediiafem capihiit salutis, solliciie
nium speluncain latronuni facerent (Matlh. xxi, 15). congaudenl, conforlant, iristruunt, prolegiinl, pro-
Habebit ergo sine dtibio coroinendaiiim, qtii e re- videnlqtie oronibus omnes in omnibus. Felicetn ego
gione operain dedil vindicare saiicluro a canibVts,a medixerim qui adhuc vivam, ista etsi non videre,
porcis margarilam; cujus studio el industria Vulcani - quoniam absens sum, certe vel autlire. Coeieruiii

(216) Forte deipsointelligendum qtibd Bernardus 1123, ut jam supra fusius reialum est: < Naro per
ait in Apologia*capite 10: Menlior, si non vidi ahbalinn hegligentiam qui ante ipsum ftteraiit.et
abhalero sexaginta equos, et eo aroplius, insub qitorumdam illius monasierii monachoruro, regula-
ducere comitatu, > eic. ria instifuia ila ab eodem loco abjecla ftieraut, qtioJ
(217) Id coiifirroat Guillelrous Nangius ad annuin vix spcciem religiohis monachi praetendebarit. •
155 S- BERNARDI ABBATISCLAR^:-VALLENSIS -196
vos, fratres, longe feliciores, quibus ea daturo est A oleum, cum blanditur; et quidem vinum absque
etactilare. Porro super oinnes benedictus, queni odio, oleutn sine dolp. Proinde non omnis laus adu-
lanti priinalu boni lolius auctor boni dignatus esl; latio, sicut nec omnis reprehensio de aninii rancore
de qua merito jirserogaliva libi prajcipue, charis- descendit..Beaius qili. dicere polest: Corripiet me
siine, congralulamur, per quein niique loluin esl justus in miseficordia, el increpabit me; oieum autem
quod miramur. ,j^ peccaloris non impinguet caput meum (Psal. CXL,5) ;
7. Gravaris forsitan laudibtis noslris : sed non qtiod ubi longe fccisti a le, digriura le prpbasti oleo
oporlel. Nil quippe Simile hahet quod loqiiimur, el lacle saiiciorinn. !
illorum blandiliis qui dictint bonum malum, et ma- 9. Quserant sibi jaim in parvulis Batiyionis dulces,
lum bonum (Ita. v, 20), aique ila quemcumque sed truces matres , jquibus lac tnurtis emulgeant,
heaiificanl, in errorem inducunt'. Blanda, sed peri- quos blandis mttlceanl favorihus ac flammis nuirianl
culosa laus, cum laudalur peccalor irt desideriis sempilernis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus
animm sum, et iniquus benedicitttr l Psal. ix, 3). sapieiitix, laclis roel oris experlus dttlcedinem, jani
Nosler qualiscumque favor de charitate procedil, in eo ccepii crescere in salutein; jaro el ex eo satia-
et veritalis limilem, prottt sapiinus, non excedit. iuseruclat, dicens : Meliorasunl ubera lua vino, fra-
Securus gloriatur qui in Domino gloriatur, hoc est " grantia unguentis opiimis (Cantic. i,l, 2). Et hoc ari
in veritate. Nos non inaluro bonuni, sed malura malrem. Veruro ilem gusialo, ac probatoquam suavis
diximtis quod malutn erat.Verum si malis audacler, est Doininus, ut vere patrent .diilcissimum, ait ad
cutn viditntis, oblatrnviniiis (218), nunc, curn ad ipsum: Quam matjna mttltiludo dulcedinit. tum,
bona venlum est, silere debeinus, et non niagis Domine,quam abtcoidish timeniibus te 1 (Psdl. xxx,
leslinioniuni perhibere bono ? Alioquin corrosores 20). Impletiim esl profeclo desirieriuiii noslruin.
fuisse, cbiiyincimur, nou correctorcs, et mordere Olim eniin, euin dolcns ccrnerem tanta te aviditale
quam emendare inaluimus, si bonis obmiiiesciuius, de labiis adulanlium, morlis escam, peccali sugere
qui in laitlum reclamavinius nialis. Justris. corripit foroilem (219), opians iibi et gemens, inlra rae aie-
in misericordia, peccator adulalur in impietate : bam : Quis mihi del te fratrem meum sugenlem ubera
ille, til curet; iste, ut occultet quod erat curandiim. mutris niew? (Canlic. vni, 1). Sinl procul a le jacj
Nihil tibi apud eos qui tiroenies Doniinuin glorifi- blandi ac framlulenli laclatores, qui, cum in faciem
cant, suspicandum esl de oleo peccatbris, quo tuum te benetlicerenl, probris omniuin aique Iuriibriis
ijuondam caput impipguare solebanl. Laudamus.le, expotiebani et eoriun praesens Euge (Psal. XXXIN,
qttoniam lu facis unde non nos sane adtilamur; _ 21) orbis libi fabulani pariebal, itriole fabulam orbt.
sed in le Dei munere atlimplelur quod psallis : Qui Simussitanl eliain iiuiie, diciio illis ; Si adhuc vobis
liment te, videbunt me, et tmtabunlur, quia in verbo plttcerem,Christi servusnon essem (Galat.t. 10). Qui-
luo supersperavi (Psal. cxvin, 74); etilemj Collau- bus in malis ptacniiiiiis, eque et in bonis placere
dubunl multi tapienliam ejut (Eecli. xxix, 12). En non possumus; nisi forle, inutali, pritts incipiant
Itiani quam plures praedicant sapientiam, sed qui el ipsi odisse quod fuimus, et sic derattro quo.i
priorem detestali sunt insipientiani. sumus diligere.
8. Volq le lalium praeconiis deleclari, qtti tam 10. Duae nostris lemporibus orlse surit in Ecclesia
iiineant patpare vitia, quam delrectare virtutibus. novoeet exsecrandaj praesumpliones, quaritiri una
Veri isti sunt laudatores, qui ita bona laudare so- ( ut pace tua coiniiienioreni) lua est iila pristiusa
leanl, ut lactare in malis non noverint. Sunt eniin coiiversalionis insolei tia. Setlhaecaiictore Deoemen-
flcti laudalores, veri. aulem detraclores.quos Scri- dala esi, ipsi ad gloriam, iibi ad coronam, ad gau-
ptura commeraorai, dicens : Varii filii. hominum, dium ttohis, omnibus ad exemplum. Potesl etiani
mendaces filii hominum iri slateris, ut decipiant ipsi facere Deus ut citius et super altera consolemui.
Ae vanitatein idipsum (Psal. LXI,10). Hi plane sunt Quam saneodiosam admodutn novitateni et vereor
devitandi, jttxta consilittm Sapienlis dicentis : Fili, D prolerre in medium, ;t praetermiitere gravor^Urget
si le laclaverint peccalores, ne acquiescaseis (Prov. quippe linguam in verba dolor, sed iimor ligat. Ti-
i, 10). Habcnt ecgo et lac et oleum peccalores, mor duntaxat ne quein offendarij, si palaro fecero
suave quitlem, sed venenosum,-sed morlifcrum. qnod me movet, quontatn verilas nonnunqnam odiuiu
Molliti sunt, inquil, sermones ejus, hoc est atlula- parit. Veriimlalem de htijusmodi odio, ipsam, quse
loris, super' oteunir$\.elipii tunt jacula (PtaL LIV, paritillud, ila ine auriio coiisolanieui : Necesse est,
22). Habet oleiiut et jusius; setl misericordia?, sed ail, ut venianl scandald. Ncc me, ut aesiimo, l.jngil
sancliiicationis, sed laetiliaespiritualis. Habel etiatn oninino quod sequiiiir : Vm autem homini illi per
et vinuni, quod anitnae insolenlis infundal vulneri- quem scandalum veriit (Matth. xvm, 7). Cum enini
bus. Siquidem dolentis, et quem [al. quam] cortte carpuutur vitia el inde scandalum oritur, ipse
viderit esse contrilb, oleo misericordiae consuevit sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat,
delinire uistiiiain. Ubi corripit, vinum infundil; non ille qui arguil. Deniqtie nec cautior suin i:i

(218) Ilinc apparet, Bernardum in laxiores ejus (219) Atludit Bernardiis boc loco ad Sugerii no-
ccenohii iiioiiaciioriiinmores autca scripsisse,forsan men.
in Apologia, ut nioi uolalum.
tti7 EPISTOl.JS. *S>8
verbo, nec rircumspeclior in sensu, illo qni ail: A Qnod jdane credibilius ex eo videlur, qnia, cum
< Melius est ut scandahtm oriatur, quam veritas honores non paucos, sed quamos nec canone»
rcliirq.uatur.(S. GREG.Magn.Hom. 7 in Ezeclt. paulo nisi invili patiunlur, teneat in Ecclesia , tiniiis
po--tinit., et S. AUG.De lib. arbitr.el De prmdest. lamen, quem et in palatio assectuus est, niagis, itt
sanclorum.) > Quanqnam nescio quid prosit si quod aitint, glorialur ex nomine, quam caeterorum quolibet
mnndus clamat ego tacuero , omniumque • passim appellaii. Citmqtie sit. archidiacoiius, decaiius, prse-
naribtts injeclo feiore solus dissimnlo pestem, nec positusque in diversis Ecclesiis nihil horum laraen
audeo nasum conlra pessimum - putorem propria tam eum qnam Regis delectat vocitari dapiferum. 0
inunirc manu. nova et exosa perversitas I itane plus decel hoininis
Dei famuluni noroinari? ac lerreni, quam cce-
^l.Ciijns enim cornon indignatur, cujiis vel clam quam
lesiis Regis dici oflicialem, altioris duciiur digiiitalis?
lingua non submurmurat, diaconum contra Evange-
linui Deo 'et mammonae pariter ministranlem , sic Qui clero mililiam, foruro anteponil Ecclesix>;diviuis
coelestibus praeferre terrena con-
quippe sublimalum honoribus ecclesiasticis ut nec profeclo btimana,
viriciiur. Ergo pulchiius est vocari dapifcrum, qtiam
cpiscopis inferior videatur, sic inijilicaluin militari-
busofficiis ut praoferatur el ducibus ? Rogo quid.hoc decanum, qiiam architlinconuro ? Est equidem, sed
est monslri, tti, cum et clericus et miles simul videfi ." laico, non clerico; militi, non diacono.
vclif, neulrum sil (220)? Par satisulrobiqtie abusio, 12. Mira, seil ca?ca ambiiio, magis imis qiiam sniri-
sive qtiod diaconns mensae regiac depiiletur roinisie^ mis delectari; et cui funes cecideranl in praeclaris ,
rio, sive quod Regis dapifer mysteriis allaris inser- insatiabili desiderio amplexari slercora.etpro niliilo
viat. jQuis sane 82 r|on mireiur.itno et deiesletur, babere lerram desiderahilem ! Confundit penitus or-
tinius esse personae et armalum armatam diicere dines, et utroque ofliciovdelicatc salis abutitur,
miuiiam.et,albastolaque iudulum, in medio ecclesiae duiii et hinceuni deleclal jiompa, noninilitia saecula-
jironuntiare Evangelium ; luba indicerebellum mili- ris, el iflinc qusDSlus,non ctilliis religionis. In. quo
tihus, et jtissa episcopi populis inliroare ? Nisi fbrte qriis facile noii adverlat quanlum sil dedecoris, non
( quod intolerabilius esl) erubescit Erangelium, de niinus utique regno quam sacerdotio ? Uf eniin cle-
quo Vaseleclionis admoduro gloriatur (Rom. i, 16; ricalis conslat nori esse dignitatis regum slipendiis
II Tim. i, 8, eic.); et confundilur vitleri clericus, militare, sic liec regiae majeslalis, lem foriium
jiiogisqtie hnnorabile ducit putari se mililem ; administrare per clericos (22U*).Denique qui.siiaro
ruriatn Ecdesisc praclert, Regis roensatii altari regum suae unquam militiae clericum praefecit
Chrisli, el calici Domini calicem daroioniorum. Q imbellcm, et non magis .quempiairi forlissimura ex
\ . ...
(220) Diaconus ille fuil Stephanus de Garlanda, illius conlubcrnatis suae,inepiscopum assumpserunt.
sptieschalliis sive dapifer regis Galliarum, qnem Praediclus auiein inlrusus, Ste.pharius vocalur de
nlii inale confundtint cuiii Stephanb canceilarip, qui Guaiiainla , cui si ad- episcopalem .ministralionem,
ppsiea facijis est episcopus Parisiensis, ut recie pro- aliquando apostolica aiiclorilale palueril adiius ,
bal Ducheiiitis in notis ad Abaelardum. De quo Tetil- maijifestum esl lemporibiis nosiris exitiale sileniium
fus in Annalibus Moriniacensis coenohii, ita scribil, impbsiium esse caiioiiicis Iegihus. Quoinodo enim a.l
libro n : < Defunclo Vnillelmo, Anselli dapiferi ger- foritem scienlia- periingemiis.si abipsis, Vjniclavem
inano.SiephanHsfrateraroboriim Major regiie rioiniis tejient, intrare tion permiitimur? >lta Ivo. Itunc
effecitts est. Hoc retroaclis generationihus fucrai etiariiSiephanum Deo lucratus esi Berriardus.'
iuaudituni, ut hpmo qui diaconaths fiingebaliir ofli- (220*)Hic Bcrnardns pariter el clericiiro regi mili-
cio, militiae simtit post regem duceret principatum. lantein reprehemiit, et regeni clerico mililaria mii-
Hic vir industritis, ct saeculari praedilus sapieiilia, nia deinandaiitein perstringii. El veiO uierque re-
cum niultis ecclesiasticorum bonoriiin reditibus.ium prehensibilis: ille, qtiod dighitatem si;i status non
fiimiliafiiate regis, quam sic fiabehat ut ei polius agnoscerel,; hic, quod aulVeniiliiiaeqiie funcliones
iliceretur a quibusdaro imperare quarn scrvire, sijie persoiiarum dcleciu ac discrhnine conferiet,
temporali felicitale supra caeleros mortales nostris clericos abhihens ubi laicosoportebat. Occuirit
teniporihus efilorebat. Tradita vero. nepte sua in simile "quid in alio quoque Galliaruin rege Lutlovico
coiijugiuiii Alraarico ileMbnle-Forii/cum honore de I> Xl.Nitin cum ab co eatdinalisBalua, episcopusEbioi-
Rupe-Forti, qui puellse de mat-rimonio ohvenerai, rensis, Luleiiarh Parisioruiu missus ad recensendos
lumefactus oblilttsque stti, Adelam reginam freqtten- inililes, veste linea ornattts, mula vectus, niuiius
lissimis molestiis sibi reddidit iiifestam ; odiisqne iilud indignuro pontifice exseculus esset, id tqui-
crescenlibus, rege turbato, depositus.ab honore pul- ttitu magister Chabanius sQgerrinte lulil, et regera
s.aitir a curia. Ipse vero, veltiti quadam correptus adil.et provinciam visitamii Ehroiccnse canonico-
insania, regnuni turhare totis viribus euitiltir; et rum collegiutn, seu de iniiiaridis ibi clericis scrnti-
. viri in arinis streniii, Almaiici dico, frelus auxiliis, niuin sibi detnandafi cttpit. t Miniin, > inquit rex,
palriara hanc bellis accenriil, >eic. ldeni, nisi lallor, qua id fronte petere atideas. An uescis illuri rouneris
Stephanus (.nam et de Guarianda cognominatur) xi persona el coudilione tua niinis alienuni esse? >
iuale atidit aptid Ivonem episcopum Carnoteiisem, Tiim Chabanius : < Cur iiiinus, > inquit, < mihi
epistola 87, ubi apud carilinales arguil Belvacenses conveniai clericos in orriiueni cogere,.quamepiscopo
eum sibi in episcopitm assnmenles. < Nempe quod milites recensere? > Quseverba regi sluporem, caete-
poslposiLi oiiiui canonica obeuiemia clerieimi quem- ris risum nioveriint. Gtiaguinus, Ilislori* libio x ;
riain iltiiteraium, alealoreiu, ct cacteris hiijnsinodi Clauriius Espencicus, vir eruditione ac sanctiiate in
lenociuiis vacantein, procul etiam a sacris ordinihus Gallia celebris, lib. n, cap. 0 Digress. in Epislula
invenluin, quondain quoque propter ptiblicuniadtille- prima ad Timotlieum; Bosquier, in 1'lularcho chrisl.;
rium a legato RomanaeEcclesiae, Lugdunensi arehi- Doiozetus, in Apophreg. Gall.
episcopo, de Ecclesia ejectuiii, pro voluniate regis et
19«) S. BERNARDl ABBATIS CLARiE-VALLENblS 200
niilitibus ? qnis item clericorum aliqnantlo aeqne ,A quid monereris attendens. Gralias ago el ipse Deo,
sibi non juriicavit indignum, laicae cujuscumque qttod iuea prsesuroplio graiiam egil magis, quam
personae raancipariobseqttiis ? Ipsum certe quod ges- indignationem roeruerit. Tenentes itaque tuae taritae
tat in capite sigiiuui, plus rcgius decel fastus, qitam huniilitalis insigne, ampliori jam firiucia roonemus
fainulalus ; ileroque regale lastigiiim roagis armis. qtiod el prius monuimus. Obsecranius per sangui-
quam psalmisinnitilur.Sane si alteri forie (ut assolet) nein Ulum qui pro animabus fusus est, ne tanti
accessisset quod detrahiliir alieri, quo vel regis vi- cmplarum parvipenriatiir.periculum, quod inaxime
delicet humilialio clericum amplius sublimassel, arit ex virorum et feminarum cohabitatione non imme-
cterici certe dejcclio regio conliilisset honori (ui rilo iimetur ab his qtii, in schola Dei diu jam con-
verbi gralia, si nobilis aliqua mulier viro nubal ple- tra diaboli lenlamenla luclati, propria experienlia
beio, illa quideni ininuilurex illo, sed ex illa crescit edocti dicere possunl cum Apostolo: Non enim
ille); si ita, inquain, vel rex ex clerico, vel clericus ignoramusy astuliqs ejUs (II. Cor n, H). Deiiique
exrege. proficeret, malum, quod ex parte fuisset, quaiu iion negligenter le oporteat audire non
utcumqtie forsitan lolerari debueral. Nunc autein, meuin, sed ipsius Apostoli de bac re consilium, iroo
ctini utriuslibet diminulio neulruni provehal, sed praeceplum, aperte. clamaulis, Fugite fornicationem
stiae potius alterulruin pluriroum detrahant diguita- B (/ Cor.' vi, 18), ipsiuS nunc tam turpiler lapsi fra-
tis, qtiando nec clericum decet regis, ut riiclum tris (super quo el nostrani dignatus es consulere
est, esse vocarive dapiferuni, el nihilominus regetn, parvitatero) le doceat experiroenlum. De quo quidein
r.isi in manu uliqtie fortium, regni gtibetnacula pos- miror, quid libi visuri fuerit me tam rerootum ex-
sidere; minim valrie qtioroodo utiaque polestas petere consultorem, cuin prope liabeas virum sa-
hoc patilur, quod vel Ecclenia non abjicit riiacorium pientem nostri Ordinis, et tuseprajciptiedomus aina-
iiniilafem [n/. militeni], velcuria clericum priucipem torem, GuillelniVimscilicet abbatero Sancli-Theode--
non contemnit. rici. Sed el apud Praemonstralum non ambigo viros
13. Et acrius ista ei niulliplicius incttlcare volue- esse consilii, qui in rebus dubiis euodandis et pru-
ram, ac foriassis riebueram, nisi episfolaris brevi- denleisint et fideles.
tas siipersetlemlum imliceret; maxinieque quia le 2. Verumlamen quia sic libi placuil, videris lu
offeutlere veritjis suin, peperci bomini, quippe cuf ita placuerit, ego labia mea non prohibebo. Si
quein libi aiuni familiaribus jani oliin amicitiis essa frater casum suum, quanlurolibet gravem, quan-
devincliim. Sed nolleut le habere contra veriiatem lunilibet turpeni, prior ipse corifessus fuissel, «l
ariiicuin. Si lamen pefsisli§, veruin te aniicum jifo- curandus foret, e<uoi effiigandus.Ntmc autem, quo-
^
ba, et da operaro quomodo et ipse amicus sit ve- niam tanli mali aliutide fetor emersil, iiihiloniintis
ritalis. Tunc deiiHitnvcrai eruut amiciii*, si veri- quidero ejus, si fieri potest, curaiioni operam dare
tatis fuerinl feedetatae consoUio. Quod si iile non necesse est, sed aliler. Fortassis eViininon expedit
acqnievefit libi,- • lene qtiod lenes, hostiaiqtie cau- ui ulterius apud vos remorari sinatur ne foiie,
«iani junge capiti (221), ac lunicam, Dei gralia jam quod te non imnierito quidera limere scripsisti, pu-
polyinilaiti, 83 Clll'a facere et tafarem ; quoniain sillus et novellus grex hujusmodi tabe contamineiur.
coepisse nil prorierit, si (quod absil!) non persevera- Nec iameu filio, quantumlibet peccatori, paterna
reconiigeiit. Et hic sit epistolae finis, ubi lu de line omnino ciaudenda sunl visrera. Arbitror autem et
Jjoni cbniiuoriiius es. patri pium ei filio luttim esse consilium, si quafas
EPISTOLA LXXiX. ei quomoilo in aliqua e remotiorihus doniini Nor-
AD ABBATEHLUCAM(222); berii domibus recipiatur, ubi sub di.-.tricliori tlisci-
Femmdrttm contubernium fugiendum monet. Et quid plinn, mutato loco, non proposiio, paeriiteiiliainagat,
de fralre in crimen lapso [aciendum donec qiiandoque, ctim libi visum fuerit, ad locuin
1. Boniini nobis de te, charissime, ei bonum propriuuj revocelur. jNamad nostrum Ordinem ul
vatde raruiit oslendisii, duin rainoris te tton splurij p. transeal, vestro fortassis non expedit. El quidem
non cpntempseris moriita, sed graiias insuper relti- quod scripsisti illuiti saspe dixisse nbslra se pro-
Jeris monitori, prudenier utique non a quo, sed inissione lenere quia euin, si cum licenlia veniret,

(221) Id est, fmem junge principio. Hortattir ad (qui nunc Belli-Reditus nppellatur) quod falso puia-
pcrseveraiuiam, alluriens ad riiuni legis, jubentis verunt Picardusel Horslius; sed roonasterii Cuissiu-
caudam hostiaesiiiiul offerri. Exod. xxtx. Levit-m. censis, OrdinisPraenipnstratensis, in dicecesiLaudu-
. Ralionem tropologicatn dat Radulfus : < Cauda, > neiisi, ul habet bibliplheca Praemonslrat., et satis
ait, < qiiib finis esl corporis, symboluin est constiin- ipse Bernardus indical, dum niirari se profileiur,
itialionis et pefseveranti;c iri sanctis operibus. > cur Guilleliiiuin Sancli-Theorierici abbaiero, utpote
Uiide et S,,Gregorius, 1 Moral. cap. 40 ; «Cauria, > viciniorem, vel aliquein ex Praemonstrato sibi pro-
aii, jtihciiir adoleii Deo, -tttomne bonum qtiod inei- ximo, consiiliieril. DejLnca acriemenasterioCiiissia-
pinnis, eiiatn perseverauliae fiue impleauiiis. Vijleui, censi sie habes apud Beniiaiiuuiu nioiiaehuin: <Seri
lloniil. 23 iii Evaug.: < Praeceptoiegis, > inijuit, et atiud coiislruxit > (Barllioloiiia5tisepiscopus Lati-
cauda bosliae in sacrilicio jubelitr offeni. In cauda riuiiensis) < iiioiiasterium elericorum in loco qui
quippe finis est cof pofis, et ille bene ininiolal, qui vocatur Cuissiacus, abbatemque ibi orriinavit dom-
sacriliciuin boni operis usque adiinem debilaeper- niiin Liieaiii, virum lpligiosuin. > Ita ille. De niira-
dncil nctionis. > culisB. MariaeLaudunensis, libro ni, cap. 16.
(222)HaudqtiaqtiamMoniis Corncliiapud Leodiuro
201 EPISTOLJE. 20?
suscipcremus; hoc in ncstra praesentia eliam ipse ,•ijjuod illi digtii sunt, penses, ut quotl tibi dignum
'
negavit. Sanc si tibi non placet usqtiam eum lllorum est non consideres: ul videlicet niisericordia judicio
quae dixi locorum mitlere ad babilandum, aut te superexaltetur, el in lua modeslia Deus glorilicelur.
volente iste forsitan non consentit, aut cum ulrique Porro illum filium tuum, niihi quoque proplcr te et
complaceat, forle non inveniatur qui enm recipere propter se ipsum satis charuro, ore luo et noslro
velitjtunc oporlet utauturgenle necessitatisjcausa, spirilu commonemus, ut non ealenus sua, elsijusta,
quocunque ad salvandam animam suam ire volue- indignalione debrietttr, qualenus domi.iici illius
rii, cum lilteris dimittatur; aut dispensante pielatis praecepti obliviscatur; quo percutienti tinam ma-
graiia.in suo loco retinealur: si tameri persentiri xillam, pra-bere jubemur et alteraro (Matth. v, 39).
potuerit, quomodo ibidcni 84 oriinisei occasio ite- EPISTOLA LXXXI.
randi aut seminandi hanc lurpitudinem penitus sub- ADGERARDUM ABBATEM PULTARIENSEM (246).
trahalur. Et de isto ista suflicianl. Purgal se adversus iniquam cfminalionem.
3. Est aliud apud vos de quo ea pracsinnptione, Scripsisse rae aliqtiid ad coroiremNivernensem in
qua soleo, nou cunctabor dicere qttod sentio. D«mo- tuaepersonaeaccusationem, nec recordor.neq vernni
lendino illo dico, quod Conversi (220-43) custodien- est. Caeterumsi pro ecclesia tua ad eurodem prin-
les, feroinarum paii cogunlur frequcnliain. Si mihi " cipem Iilteras misi, hoc non adversuro te, sed pro
credilur, unum e tribus fiel: aut videlicet femina- te egiss» me arbitror. Siquidem audieram ipsum
rum accessusoraniroodis amolendino prohibebitur; ttio et assensu, et consilio prbposuisse venire ad
aul molendinum cuicunque extraneo, et non Con- visitandum vos; ad probandum de tanlis malis quaj
vcrsis custodiendum coinniilietur; aut idem oraniu» de domo vestra divutgabanlur, an vera essent, aut
molendinumrelinqiielur. cujus culpa essent: ul quod forle sinislrum reperi-
EPISTOLA LXXX (244) ret, ibidem ejus ct sttidio et solliciliidine corrigere-
ADGUIDONEM ABBATEU MOLISMENSEH (245). lur (247). Cujus tam justura el tarapium propositum
Consolaturafjlictumex gravi injuria : vindiclamvero Si horlatu nostro robprare curavi, cur te inde tte-
misericordia temperanddm. sum jure conqueraris, non video. Puto enim me
Quanto libi in hac, quara audivi, tua adversitate recie fecisse, si de doirio Dei zelum Dei babens,
affectu condoleam, novit affecluum Deus, omnium ejus providentiain qui enfendaturus erat,commonui.
cognitor, bonorum immissor. Sed rursura cum consi- Quod autetn ex auctoritate Scripturae argtiis mo
dero, non per quern, sed a quo imraissa sit haectri- peccasse, quasi qui 85 Prius te non corripuerim :
bulalio; quanlura tibi de praesenti moleslia compa- P scito me nullam de persona tua querelam habere;
tior, tantum de prosperilate mox futura spero con- sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, cx charilalo
gratulari : si taroen et tu consiliura in perlurbationt procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius
npn amiileiido, idipsura mecum sapias, et de mantt coguosces, si ad nos causam ipsain, ul dicis, attule-
Domini mala, sicut el bona, cum sancto Job cequa- ris. Poteris aulem hic roe invenire, quacunque
nimiter suScipias (Job n, 10); imo exeroplo sancli instamis hebdomadae die libuerit.
David, non tara his, elsi servis luis, pro tantis ma- EPISTOLA LXXXII.
lis indignari, quam sub potenti roanu Dei (qui pro- ADABBATEM SANCTI JOANMS CARNOTENSIS (248).
cul dubio illos misit ad malefaciendum tibi) huroi- Abdicalionem curm pastoralis, et peregriuationem
liari te opurtere scias (II Reg. xvi, 10). Verum quia Jerosolymitanam ditsuadet.
et ad le conslat pertinere correclionem illorum, ul- 1, Ad ea de quibhs nostram curasti consulere par-
pote servoruin^ccclesiaetibi comiriissse,dignura est vitatem, primuni quidem non respondere statue-
ul pro tam nefaria prxsumplione servi nequara. ram: non quod dubitaverim quid respondere de-
corripianlur, ac de rcbus eorum damnura monasle- berem, sed qUia viro consilii consilium dare nut
rii aliqua ex parie rccompensetur. Sed ne tttam ma- praesumptuosum judicabam, aut stiperflutim. Cae.
gis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire rj lerum cogitans quod plerisque, nno cunctis penc
culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam contingere sapientibus solet, in rebus videlicet
<223-45)De conversis infra, ad epislolam 143. Si- nensis, fundatum a Gerardo comite, non longe n
milis episiola 404 de fugiendo consortio roulierum. suo caslro, ubi et postea cinn uxore sua Berla se-
(244) Scripia circa annum 1130. puitus esi. Vide Acherii nosiri nolas ad Opera Gui-
(245) Guido sectindus post S. Roberlum abtias bcrti tle Novigenlo, pag. 953 sqq.
ccenolmMolismensis,de qtto in epistolis 43, 44, t>0. (247) Nerope is in jus successerat Gerardi comitis,
(246) Scripta circa annuni 1130. Horstius legen- Pultariensis monasterii fundatoris.
duin putal, Prulliacensem; sed perpcram, re- (248) Scriptacitca aiiiium 1128. Indubie Sleplia-
clainantibus nimirum inanuscriplis, imo ipsis epi- nuni iunuit, qui exabbale Sancti-Joannis apud Car-
siolaj verbis, ex quibus saiis iiilelligilur Bernar- nuienses Ordinis S. Augustini, faclus cst palriarcha
ritiiii non loqui ad iiltum abbatero ordinis Cister- Jerosolyinoruroineunte annoll28, postGermundura,
tiensis , qualis est Pruliiacensis ; alias comilera teste Orderico Vitali sub fnieni lihri xn. Idem epi-
Nivcrnensein ad reformanda islius monasleiii viiia stolas Fulconi Andegavorum coroiti jier Willelinuin
r.eutiquauiinterpellassel.Ex qua ohservalione adden- de Buris misissc perhibetur in lotno terlio Analecto-
dus videtiir Gerardus ad seriem abbatuni Puliaiieii- ruro, pag. 335. Confer ejiiatoias 35 et 82, atque
siutn, liaclenus omisstis. Eral autem Pultarieuse Papebioehii Piaeliiiioncinde. pairiarchis Jerosolyroi-
iisoiiastcrium,brriinis S. Bencdicli, dicccesisLingo- lauis ud Maii lotuuiu III!
PATUOL CLXXXII. 7
205 S. BERNARDIABBATIS CLARjE-VALLENSIS 204
dtihjjs plus atieno se, quam proprio credere judicio; A iniroicus crucis Chrisli diabolus? Siquidem is cujus
el qt.i aliorura facile ambigua quaeque elucidant, in inviriia mors intravii iu. orbem gQ ferraruro, etiaro
suis consueverunt scrupulosius haesitare : siaiulum nuncbonis quae le facere videt, invidet: et curo sit
iion, ut arbiiror, irrationabiliter frango, sed sim- mendax ab initio, nentilur el nunc, meliora poll.-
pliciler pando quod visum csl inihi, non praejudi- cens quaenon videt. Quando namque veritas fideiis-
cans sanius sapienli.Significasti niihi.iiisi fallor, pet> siraaeitlisententiae opviaret: Alligatuses uxori? noli
viuiin religiosum Ursura abbatetu Sancti Dionysii quwrere solutionem(I Cor. vii,27), aut quando cba-
(249), suggcri libi a cogiiaiionibus luis, dcserere rilas scandalum suaderet, qriaead omnium scandala
patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et uri se perbibel? (IllCor. xi, 29.)IUe ergo, ille, in-
pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere quam, nequissimus, et charitati per livorem, el per
tibi. Et quidein lctidenli ad perfeclionem,,palriam mendacium verilati cpnlrarius, falsuni mel cum vero
relinquere foriassis expediat, dicenie DeoiExide felle permiscens, dum promittit duhia pro cerlis,
terra tuaet de cognalione tua (Gen. xu, 1) : sed qua iromitit etiam vera pfo falsis: nou ut conferat quod
ralione curam libi crcditam auiinarura exponere frustra speras, sed ut auferat quod fructuose tenes.
debeas, omnino non video. Quid enini ? blanditur Citcuit et quaerit, qualiler ovibus curam pastoris
depositaesarcinac libertas? Sed charilas non quseril subripiat, procui dubio perituris, duro non erit qni
jjuae sua sunt. Forle quielis provocal et otii gusius eripiat; et nihilominus pastorem horrendo illi male-
sitavior? Sed evacuaiur dispendio pacis. Libenter dicto subjiciat: Vm illi per quem scandalum venit
.carebo quautolibet eiiam spirituati quaeslu, qui non (Matth. xvm,7). Sedconfido de sapientia tihi a Deo
possit acquiri nisi cuin scandalo. Uhi enitn scanda- dala, quod nullis maligni versutiis abduci vel seduct
lum, ibi procul dubio charitalis est deirinienlum: poteris.spe incerli bonicertiim inire mnlum,etaeque
ubi aulemdiminuliocharitaiis, roirorquod velqiiale certum rieserere bonum. {
possit spiritualis exercitii sperari lucrum. Denique '
EPISTOLA LXXXIII.
si propriam quisque quietem coirimuni praelulerii
ADSIMONEM ABBATEM SANCTI NlCOLAI (250).
utilitati, quis jam veraciter dicere poterit: Mihi vi- Eum in
vere 'Chrittus est, el mori lucrum? (Philipp. i', 21), ' persecutionetolaiur.'Pios conaiusnon semper
optalot liabere successus. Prwlalo arctioris disci-
ubi eril quod ilem riicil A£>slolus; Nemo sibi vivit, ptinm sludioso quid agendum cum subdilis.
el nemo sibi moritur? (Rom. xiv, 7). El: Non quod 1. Perseculionem(251) quam propter jtislitiam
mihi utileesl,sed quod muitis? (lCor. x, 53). Et: Ut paleris, per .itieras ttias non sine compassione
qtti vivil non jam sibi vivat, sed ei qui pro omnibus r cognoscentes, bcet Cliristi consolatio de promissione
mortuus esl?(II Cor. v, 15.) regni tibi sufliciat; tamen nos quod noslmm esi.-et
2. Sed dieis: Unde ergo nijbi tantuni desiderium, consolationem quami possumus, el consilium quod
si ex Deo non esl? Pace lua dixeritn .quod sentib. • inielhginms sanum, Jideliter exhibemtts. Quis enirn
Aqumfurtivm dulciores sunt (Prov.jx, 17), et liujus- sine anxietale videai Petrura de mediis fluciibus
ceinodi omni, ut ila loquar, absinlhio aroariorein brachia tendentem ? sine dolbre audiat columbam
dulcedincm ab angeto salanse sub praclextu angeli Christi non cantanlero, sed gementem, lanquam qnae
lucis, silienli cordi tuo infundi non dubitat, quisquis dical: Quomodccantabimus canlicum Dominiinieira
ejus astttliasnon ignoral. Et revera quis aliuspossit aliena ? (Psal. cxxxvi, 4.) Qnis,iiiquam, sine lacrymis
scatidaloriini esse suggeslor, discidii aucior, lurba- lacrymas ipsius Chriili, tle limo profundi eliam nunc
ior unitatis el pacjs, nisi veriiatis adversarias, cha- ievantis oculos snos in montes, undeveniat auxilium
ritatis acmulus, hostis anliquus generis noslri, et sibi, respiciat? Verumlamen nos, adquos pro huini-

(249) Ursus seu Ursip, abbas quintus Sancli Dio- altaria quaedam(sic parocbiarum curas appellabant)
nysii apud Remos canoriicorum regularium ordiuis episcopo Alrebalensi pb sinioniaenotam resignasset.
S. Auguslini, episcopus postea Virdunensis, de quo Legimus hac de re Iliiieras Samsonis ReroeHsiset
in Spicilegii lonio Xll.pag. 312. Hic ad Virriunensem D Josleni SuessionensiS poniificum,ad Innocenfium II,
cathedram proveclus, apno 1129, successorero apud qui eos istius causae jarbitros designaverat: legiinus
Sanciuin-Dionysium habiiitGillebertum; sed, abjecia et alias Eugenii 111ad BariholoinaeuiiiLauduneusein,
dignilale,adsuos tandem reversus.abbatiae regimen quibus significat se causam liiis inter Alvisum epi-
denuo resumpsil: apud Marlotum in MetropolisRe- scopum Atrebalensejn et G. abbatem Sancti-Nico-
mensis ioino 11, pag. 152. In Necrologio abbatiae lai 1110133 velle cognpscere. ln litteris Sarosonis ad
suae< Ursio piae meuioriae abbas > laudatur quarto Innocentium dicilurjabbas Simon , « quia monaclii
Kalendas Martii. sui cum eo non consentiebant ut altaria illa redde-
(250)Scripta circa annura 1129. Simon ex mona- rel, aliquarilo lempore abbatiam dimisisse, et in
cho Sancti-iNicasii apud Remos, factus est ahbas longioquam regionero abiisse; > sed landerri a sttis
Sancti-Nicolaiin silva Vedogii, dicecesis Laudunen- revocatum, < magis ^ligenlibus, altaribus illis quatn
sis, de quo Hermanuus inoiiachus Laudunensis iu abbale suo velle carere. J Unde colligilur luin inte-
libro lertio de Miraculis B. Mariae, cap. 18. Frater monasterium
gritas et probitas Sintonis, sub quo >floruisse
erat Guillelmi abbatis Sancii-Theoderici, de quo < religione ei inultiinoda possessione th-
supra in epistolis 85 et 86. Vifle infra, iomo quiuio, cilur ab Hermaiino ! lum lempus scripbc episioiae,
Adinoniliouem in epislolaro seulibruiii adFratres de battd dubie ante Innbcentii pontificalum, id esl ante
Monte-Dei. annuin 1130. De Gilleberto Siraouis successore vidu
(251) Huc eliam spcciat illa pcrsccutio, ijuam ud epistolatn ininc 399.
passus esl Siiuon a monachis suis proplerea qitod
205 EPISTOLJE. 200
litate tua rcspicere te dicis, montes non sumus; sed A sed sibi et vobis detenta est, cum ialicircumvenlione,
el ipsideconvallelacrymarum laboriosis conalibus imo utili subventioue, ut fratri pro arctioris vita»
et pro fratris redilu vestrae tandem nihi-
' eiiilentes adversus renilenlis inimici insidias, ac desiderio,
mundiulis malitias violenliam, lecuiu clanianius : loniinus volunlali saiisfactum sit. II.ee atileni dico
AuxUiumnostrum a Domino, qui fecil cmlum et ler- non ut nostram erga vos in boc velim commendare
ram (Psat. cxx, 2). benevolentiam, qtiam per -quidquid facere possuni,
2. Omnes quippe, qui pie volunt vivere in Chrislo» vix suflicerem, sicut est, demonstrare : sed ut ccr-
perseculionem paliuntur (II Tim.ni,12): itaul cum tum nunc babeatis, quod et ante vohis dixisse me
eis nunquam besit pie velle [al. vivere], non semper memini, quia ssepeinquietos animos, quibus su.t, in
iamen adsit eiperficerepro bona voluntate. Sicul enim qua stint, vila non sufficit, dislriciior experta com-
impioruro est piis bonorum proposiiis assidue relu- pescit. Consilitini nostrum superipso fratre reconci-
ctari-, sic contra pietalem non est, propter multiludi- liato velle vos scripsislis audire : sed non puiavi
nem adversanliunj,quainvisjusta et sanctadesideria necesse fore, cum paratus veniat non suam,ul solel,
paiicerumplerumque non perfici.SicAaronsceleratis a vobis exlorquere, sed veslrae, ut decet, in omnibus
tumnlluantis popnli ,'contra voluntalcm suain clamori- volunlati acquiescere. Diflicultaiem ingressus, quam
bus cessil \Exod. xxxn). Sic Samuel eidem popnlo, " valde limet, pro ipso et cuiii ipso supplicanms pie
inordinate regem petenti, invilus Satilem inunxit temperari, et aliquanto mitiiis cum eoagi,qtiarocum
(IReg. x). SicDavid cum vellel consiruere teinplum , caeteris solet fugitivis. In similihus enim faciis (233)
propterinfestantiumiamenbellainimicorum,qttia vir caitsa dissimilis simile recttsat judicimn. Mtiltum
bellicosuseral, prohibitus esl facere 87 a,u00'sancle quippe ditferunt a se, qui limore aut odio religionis
propo'suit(/I Reg. vn). Simili forma libi.pater vener de roonaslerio ftigit, el qui ejusdem amore et tlosi-
rande, consulirous, ut tameii sapienliorum consilio derio iransit ad aliud
non prajudieemus, quaienus ad lempus proposili lui ADCUILLELMUH ABBATEM S. THEODERICI.
libiqueeoiiseniieniUimrigoremsiclemperes.ulinfii»- Uic inserirur ab atiis Epistola ad Guillelraum San-
roorura salulem non negligas. lnviiandiquippesunlad
arctiorem vitam, non cogendi, quibus uiique semel cti Theodericiabbatem, quam vice Prwfaiionis Apoto-
in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisli. lllis gim ad eumdem scriptm prmlixam vide t-omoII.
aulem qui arctius viverc desiderant, aut condescen- EPISTfJfLALXXXV.
dere itnbecillioribus ex charilale, qiiamum sine ADECMBEH GUILLELMUM (254).
peccaio possunt, suadendum est, aul ibideni tenere C Suaviter perslringit Guilletmnm, conquerentem sibi a
Bernardo paribus amoris officiisnon responderi.
quod cupiunt permiilenduin, si absque utrarumque
piirtiuni scandalo fieri potest; aut certe de congre- Domno abbali GUILLELMO, frater BERRAKDUS, cba-
gatione liberos dimitti, frairibusque aliis secundum ritatem de corde puro,.et conscieniia bona, et fide
eorum propositum vivenlibus sociari oporlet. non ficla (255).
EPISTOLA LXXXIV. . i.Sinenioscitquxsuntinbomine,nisispirilusItomi-
ADEUMDEM. nisquiipsoest(/Cor.n, tl);sisolainfacievidelhomo,
Monachum erroneum (252) remitlil, sed reducem qttiasolusDetisinlueiurcor^Iitej. xvi,7), miror, nee
lenius el mitius traclari suadet. salismirari possum,quomodo,quaveralionesic tuam
Provide, ut videtis, ct non fruslra erronea ovictila atque roeam adinvicem dileclionempeiisareetdistin-
veslra coiitra morem' nostrum a nobis, non nobis, guere poluisti, quatenus nonsolmn de proprio, sed et

(252) Alsimilia non sunl; nam secundum pliilo- tamen eos causae dissimililudo discernit? Nempe
sophos, causaefinaleset impulsivaefaciunt aclionum Deus proprio Filip non pepercit, sed pro nohis otu-
disciiiiiina. Itaque siroilia tantum snnl in genere nibus tradidil jlhnn : neinpe de Filio ipso dicilur,
entis, ut cum iisdera loquamur, non in genere mo- Qni me dilexii. et trndidii semetipsumpro me:neinpo
ris. Sed hoc axioma eleganler enarrarileiu Augusti- et de Jiida dicitur, quod inlroieril in eutn Satanas,
num audiamus. < Ctnn boni, > inquit, < ci mali Dni traderel Chrisiuui. Cuiu ergo et Paler traditlerit
eadem faciunt, eademque paliuntur; non factis cl Filiuro suum, et ipse Cbrislus corpus suimi, et Judas
poenis, sed causis uliqtie discernendi sunt. Pharao Doininum stium ; cur in ,hac tradilione Deus cst
populuro Dei duris lahorihus atlerehal; Moyscs pius, et hoino reus, nisi quia in re una quam fece-
eiinideinpopuluin impie agentem duriscoeiciliombus runi, causanon una esl oh quam fecerunt?>Et posl
aflligcbal. Similia feccrunt, sed non similiter protl- indttcta plura cxetnpla, landem subjnngit: Disca-
esse voluerunt : ille domiiiaiione inilatus , iste di- niiis in siinilitudine operum , discernere aninios
lectione inflaintnaitis esl.Jezahel occidil prophelas : operantitim. > lla S. Auguslinus, episl. 95. n. 6, 7.
Elias occidii jiseudopropheias. Pitto quod diversa (255) Nicolauni vocal Beritardus ipse in Apologia
sint mcriia facieniitiin, diversa passorum. Aspice ad Guillelimim, n. 4.
eiiain tenipora Novi Testamenti, quando jam ipsa (254) ScriptacircaaiinuroH25. VenerabilisGuillel-
mansucludo cbarilatis non solum in corde eral ser- mus, sancli Bemardi quoudaro delicise, cx urbe
vanda, verum etiam in luce nionstranda ; quando Leodiensi nobili genere ortus, Remos siudiortim
Peirigladiusinvaginaro revocatura Christo.eloslen- causa ittissus cuin alio nobili adolescenle, noniiue
dilur non debuissede vagina eximi nec pro Christo. Siinone (quein Majoris-Monasterii codcx manti-
Legimus latnen non soluin, <qttod ceciderunt Jiidaei scripius plures Bernardi complectens epislolas, ip-
Paulum apostolum, verum etiam quod ceciderunt el sius Guillelmi
Grajci pro Paulo apostolo Sosthenero Judaeum :
«lOiinesiiniiiludo facli quasi ulrosque conjtingil, et (255) Inscriptio ex coJice Corbeiensi.
207 S. BEBNARDI ABBATIS CLAR;E-VALLENSiS 238
de alieno sentenliim corde proferres. Error siquidem A 2. Haecquippe sunl rerba tua, quoe nollem fuisse
est humanxmenlis, non modo bonumputare malum, tua, quia nescio si st nl vera. Sed et tu, si scis,
et malum bonum, aut verum falsum, et e converso: unde scis ? unde, iuqiiani, probasti niagis nos a te
sed etiam ceria recipere pro dubiis, dubia pro certis. diligi, quam te a nobis? An ex hoc qttod in luis litte-
Forte vernm est quod dicis, minus scilicet a me ris subjunxisti, qnia videlicel qni vadunt et veniunl
ainariJJQ te, quamme diligis: sed cerle certus sum, per te de noslris, nulinm tibi a nobis deferunl mo-
certum oon esse tibi. Quomodoergo procerto aflirroas, nimentura gralixvel amoris? Quod vero moniinen-
ilequoceriuinestquiacerltisroiiiiroesis?Miruro!Pau- tum, quod amoris experimenluin a nobis requiris
lus se suo judJcio non credit, ted neque,inquiens, me Nunqtiid forte scrupulum movet tibi, quod ad ptura
ipsum fudico{I Cor. iv, 5). Pelrus luget snam qua jam tua ad nos scripta, necdum vel semei rescripsi
se fefellerat praesuropiionem,cum de suo loqueretur, (256) ? Sed quandoego paturilatem sapienliaetuaede-
dicens:Elsi oportuerit me mori tecum,nontenegabo leclari posseputarero scriplitationibus imperitiaemeae?
(Matth. xxvi, 55). Discipuli de proditio.ie Doinini, Sciebam enim quidixit: Filioti, non diligamutverbo
necin suisfidentesconscieniiis,singuli respondebaut: nequelingua,ted opere et veritate (I Joan. m, 18)Quan-
Nunquidegotum,Domine? (lbid.) Davidsuam de se do vcro iinquara opere meo opus tibi fttil, el defttit?
ignorantiam fatettir orans cl clamans : Et iguo- B 0 scrutans renes el cofda Deus! qui unus sol justiliae
rantiatmeatne meminerit(Psal. xxiv,.7.) Tu verones- diversa servorum luorum corda diversis gratiis, ve-
cio qua fiducia, non solum de luo, sed et de meocorde lut radiis, illustras; qiiod diligam illum exdono luo,
lam aperte declamas : <Ut plus amans, > inquiens, el suo riierilo, lu scis, et ego sentio : quatenus autero
.<minus diligar. > . diligam, tu scis, ego nescio. Tu, inquam, Domine,
siusGiiillelmi fratrem fuisse lestatur), spreiis roundi islo anno Gaufrido primo priori sticcessil: a't vcro
deliciis in Sancti-Nicasii Reinensis asceierium, re- ante.S. Bernardi obihim, a qtto slatim Ernaldus
guiarisobservanliae lunc lemporis faina celebre.cum librum ejus Vitae secundum, morliio Gttillelmo,
illo se recejrit: ubi peraclo felicibtts auspiciis liroci- aggressus esl, ut ex nojlisad ejiistolam 310 intelliges.
nio, cum uterque viitutuni laude excetleret, iile De Guillelmiobilu ila scribit Clironicon Signiacense:
abbaliie Sancti-Nicolai de Sallu dicecesis- Laudu- < Cursum vitaesuaesancto fine coroplens obdorroivit
nensis, Guillelmus vero in locum Gaufridi, ad San- in Domino. Corpus ejiis in clauslro juxia introilum
clum-Medardum Suessionensem translali, nionaste- capiluli iradilum est sepuliurae: > postmodum veio,
rio Sancli-Theoderici props Remos praefertus esl nerope ociogesimo post inoitem anrio, jEgiilius
snno 1120. Cum aiitem Bernardi fama sanclilatis Signiaci abbas nonus, < ossa D. Guillelroi, > pergit
sesc undique dilfunderet, plurimosqiie ad sui con- idera Clironicon, < [ abbalis Sancli-Theoderici,
leinplatioiiem el admiralioncm alliceret; Guillelmu» Arnulfi abbaiis Sancti-Nicasii > (inCataiogo Abbatum
noster, ttim privalus apiiil Sanctum-Nicasium, au- r, Sancti-Nicasii dicitur simpliciier monachus), < el
dita acgritudine, qua Vir sanclus iiori niullo post a Gerardi abbatis Florinensis > (quos Signiaci Guillel-
sua oidinatione correpius esi, cum quodain abbaie iiitis conversionis socios habueral) < de itunulis, in
euin invisil: quocuin aliquandiu conversatus, fi* quibus usquead illttd lempus jacuerani, levavii, et
bulam conslriiixit arclissiroae illitis necessiludinis, eaderii intra muriini oratorii, cl juxta introimm
qtia sese postea mutuo coroplexi sunt. < Tanta ecclesiae a parle clauslri in quariam theca ctiiti
eniin Cuillelmtis affectus esl suavilale circa Bernar- houore debito collocavit. > Haecquidetn de Guillelrao
dum, lantoqtie desiderio in pauperlale illa el sini- fuse, sed non otiose fortassis. Quem quanii Bcr-
plicitalecohabilandi ei, ut si optio illa die sibi data nardus fecerit, quamquc non impari sit proseculus
fuissel, nihil tam optassel, quain ibi seroper cuni eO affeclu, ex ipsius epistolis innotescil: maxime ex
inanere ad serviendtim ei.i S. Bernardi Yitaelibroi, epistola 85, in qua Guillelmo amice expostulanti,
cap.7. llinc proliciscebatursensusilledoloris.quoca- quod roultum diligensj, minus a Bernardo aniarelur,
ltimniasBeruardo impaclas iniquiusferetis, eum ipsum eleganti etChristiana b.inninoresponsioiiefacitsatis:
:td sesepurgandiiniadversus Cluniacensiuni querelas sedet excpisiola 88 ad Ogerium scripta, ubi arfepta
iuduxii, elegaoii Apologia ad se scripla, quatn vitle ex iinproviso Guillelmi ineniione, in haec verba
loinolletibid. iiolas.VerumiiechaseiianiGuillelmiin prorurapit: < Sed heu! in quanta sermonis anguslia
Bernardum amor passttsesl anguslias: iinopasioralis meniio se ingessit de lali viro: ne liceat, ut dignuni
sarcinx pertaesus, et Bernardi coiisueiudiuis cupt- erat, in tam dulcissiiria nobis meinoria iiliquandiii
dissimus, cuni saepius a Clahe-Vallis ingressu re- immorari, quoniam jamjaroque desiderat cpistola.
pulsus fuisset, ut eiiam patet ex liac ^spistola, p-finem? > Porro lanlum ejus eiiam prohavit crudi-
v
tandem abdicala prsefecturaincoenobramSiguiaiense tioriero et doclriuain, ul libruin De gratia et lihero
ordinis Cislerciensis dicecesis Remerisis se conlulit arbitrio, Guillelnio luncupatuni, ipsius censur;e
sub aiuium 1155, siquidein annos qualuordecitu et suhjecerit; et Lucae Cuissiacensi, tle quibusdam
mcnses quinque abbatem apud Saiiciuin-Theode- diflicullalibus se consulenti respondetit (epist. 79),
licum egisse teslaiur ejusdeui ihonasterii abbatum inirari se, cur Guillelroo piaeterinisso, suum expe-
Calalogus niauuscriptus, cui suQVagatur charta liisset suffragiutn. Certe viri doclriiiam et pielateni
quaedatn ccennbii Sancii-Nicasii, Reniensis, in qua spiranl et ioquunlur egregia illius moiititiienia, iu
liaiiialdus lVeiiioruinarchiepiscopus res a Joraiiuo primis yero diserta iila et plane aurea nd fralres
abbaie hcijuisiias coiifinnai aniio 1135 ,•lesie llelino de Monle-Deiepistola uliiiniis (si forle libruin pri-
Sancli-iiieoderici abbale, ,qui ex priori Sancli- nitiiii Vitaj S. Beritardi excipias) Guillelmi felus: uhi
Amandi Guillelmo suflectus est. Guillehnus verb, ciini siiaruin litcubiaiibnuiii calaloguin iiiprajfaliouc.
Signiuci siahilitaiem professus annb cifciler 1135 , quani loroo qiiinto liic iulegram exhiheroiis, inslruai,
cuin aliquot annos in suniraa anitni detnissiotie ac nihil esl quod iis amplitis immoreinui'. Ptura de co
niodestia, jugique reruna ccelestium conlemplatione in Adinoniiione ad epistolain atl Fraires de -Monte-
(qiiaiu < qubtidianuro•ejus exercilium > vocat Clifo- Dei, lomo quinlo, (;l in tou.o ietiio Bibliolhec.e
iiicon iiiaiiuscriptiiui Signiacense) exegisset; ad Patruro Cisterciensium.
superos tiaiislatus est circa annuui 1150, certe posl
annuni 1144, cum episiota-ad fratres de Moute Dei, (256) Haecergo prima est Bernari ad Guillelinuiii
-cujus esi aucio]',iiuncupala sit liaimoni priori, ijui epislola, i|t;a! proiude sub aniiuin H-5 scr.p.a cat.
209 EP1ST0L.«. 2|0
pii dedisti, seis quantmu dedisti vel illi mc, vel mihi .4L quia nec nccessariam esse pulabaro.'Quidqtiiri vel
illum amare. Et quoinodo aliquis nostrum, cuilu tibi, vel aniicis tuis recte vis; qui deriil velle, tlet et
iion dixisli, atitlet tliccre, < Plus amans, mimis dili- perficere pro bona volunlate, omni mihi ainicitiae
gor : > nisi fortequi jain in lumine tuo videat lumen jure colende, pie ac reverendissimepaier.
suum, id est, in tumine luaeverilalisagnoscat-quanlo EPISTOLALXXXVI (258).
ardeal igne cbaritaiis ?
3. Ego autem, Domine, interim conlentus vid.ere AD ECMDEM.
in lumijie tuo ienebras meas, quoadusque visiles Monacltvmfugitivumdure increpalumet increpamlum
sedentem in tenebris et iinibra morlis, et per te.re- reniillit. Ipsi tero Guilletmo,mutaliouemaut vilum
velentur cogitationes cordium, et roanifesta fiant privaiammeditanti, perseterare suadet.
abscondita tenebraruro, fugatisque tenebris jam non Frater BERNAIJDCS de Clara-Valle, suo itli quod
videaiur in lumine luo nisi lttmeit : setitio quidem suo.
de munere luo quod eiini diligara; sed necdtttnviJeo 1. Ilanc mihi tu saluiationis formulam tradidisti,
in lnmine luo, si vel satis diligam. Neque enim scio scribcitdo, < Suus ille quod suus. > Aceipe qood;
si jam perveuerim ad illam, qua nemo niajoretn ha- tuttm esi, et agnosceiisurpatioiicmunaiiimitatis esse-
bet, dilectionem, ul aniinam suam ponal quis pro '" indicium, ei cum quo est niihi comniune verbuin,
amicis suis. Nam quis gloriabitur caslum se habere aninuim non distare. Jain ad luas hltcras brcviler
cor, nedum perfectum? 0 Doraine, qtti illurainas pro tempore respondendumest : quae com niihi in.
lucernam mearo, qna jam video et horrco lenebras roanus venerunl, Natalis Dominrenoslrac(259) dies-
meas; Deus meus, illumiiia ipsas quoque tencbras. fesltis illuxerat, cujus me tolnm jttre sibi devoiio
roeas, ut videamet gaudearo ordinatam in me cha- vindicans, nihil aliud cogitare sinebat. Sed ctnun-
ritalem, sciens el diligens quaediligenda sunt; ei lius repedare feslinans, vix usqiic in crastinum, ut
quanltim, et ad quid diligenda sunt; me quoque hxc jam festo exoccupntusqualiacttnque rcscrihe-
colens diligi nisi in te, et quantum diiigendtis sttm. rem, exspeclavit. Fugilivum itaquc fralrem dure a-
Vaeelenim inilii, si (quod valde vereor) attl ego plus me, utpote durtim corde. iucrepatum, niliil melius.
ab-illo quam roerui, aut ille a me minus quaro dignus interiro polui, quara ad locura remiltere unde fuge-
sil, diligaiur. Verumlaincn si meiiores magis dili- ral [al. exieral] : quippe quemjuxta noslras con-
gendisunl (sunlaiilem melinres, qui magis diiigunt): suetudinesdomiabsque consensuahhatissu<relinere
quid aliud dixerim, qtiatii ilkiro plus me diligere, non debui. Oportel atitero et a te euni simililer
qtiem meliorem esse non dubito; me vero niinus _ aspere increpari, et ad humilem provocari satisfa-
ilturo quaro debeo, quia roinusvaleo? • clionem; deinde luis ccnfortari lilte.-is, ad abbatcm
4. Sed quanlo in le (iibi, pater, dico) major est pro eo directis.
cbaritas, tanlo minus conteniiienda est a te nosira 2. De infirmitate noslra nihil cerlius modo scisci-
possibilitas, quia, elsi plus diligis, quoniam plus lanli libi indicare possum, nisi quod inlirmus et fui,
vales;noh lamcri plusdiligisquaro vales. Nos aulem, et sum ; nec minus solito, nec mullum plus. Quod
etsi minusdiligimusquam debemus, diligimiisiamen vero non misi quem roissurus eram, causa est, plns
quanluro valetnus: tarilumauiem valemus, quanlum me animarum scandalum, quam unius corporis
acccpimus. Trahe nos post te, ut le appreheudamus periculum timuisse. Jam ne quid horuni, de quibus
et lecuni amplius accipiamus, tinde largius diliga- niandasti, onininoprsetermillam, venio etiam ad tc.
niiis. Quid ergo tu nileris nos apprehendere, el 89 Vellete audire scripsisti, quid te ego (lanquam qui
quereris nonposse? quosapprehendisii, siatlendisti; omnia lua tiorim) facere vclim. Sed hoc, nisi fallor,
ct adhuc fiicerepoteris, cuin volueris, quales quidem si modo dicerem, uec luposses, nec egoconstilerfm.
sumus, non quaks sperabas. Nescio quippe quid Volo enint et ipse quod lcvelle de te jam olirn non
aliud inlueris in nobis, quod non habemus; el se- lalet me. (260). Caeterum mea atque tua acque, tit
queris pro nobis, quod non sumus. Ideoque non D Jequtimest, voluntate poslposila, magis quod velle
consequeris, qtiia non sufficimus: et ut deuique in Deum de lc puio, et niihi ul libi suadeam, tuluin
episiola tua juste causaris, Deus tibi in nobis, non duco; el libi si persuadeam, iton inc.ommodum.
nos deficinius. Nunc vero si talia jilacent, qualia Tene ilaque meo consilio quod tenes, niane in quo
iiiodo nugatus sum, manttato, et arijiciam : tti cuui es, el stude prodesse qtiibtis prses; nec praeesso
obediero, pr.Tsuiiiplionisnon timeam nolam. Pr;e- rfefuge,tltun prodesse jiotes : tjttia vre qtiidem tibi si
f.iliiiuciilam(257)quain tibi milti jussisti, non habui praees,et non prodes; seilvacgravius,siquiaprasesso
modoad nianuin : ncque eniin arihuc diciaveram, inetuis, prodesse refugis.

(257) Epistola scilicetquac praefigilurApologiacad de Bernardo, in libro vi.episldla 23: <ctii Aluinnuseniai
enmdcin Guillelniuin,qna?huic epistolaein plerisipie faniiliitrissiiiiiisfuit dominaenoslrae, non itnaro
praimittitur manuscriptis. Confer epistolaro 88, n. lantuin basilicam , sed lotius ordinis Cislerciensi»
3, et alias ad Guillehnuui. basilicas dedicavit. >
(258) Scripta circa aiiiittm1150. (260) Cupiebat niroirnm Guillelmusabdicata abba-
(-59) Cisterciensium , ut puio, exemplo, quornm lis dignitate se rccipere ad Clarain-Vallera: sed ,
onmia nionasleria healis inue Virgini detlicala stint, Bernardo non sinentc, Sigtiiaciimsecessit, ut dic-,
Doiuiuanosira vocaii ccejiil. ilinc 1'eitus Cellensis lum est supra, iti nola ad epistolani 85.
_U S. BERXARDI ABBATIS CLAR.E--VALLENSi> 2i2
9$ EPtSTOL.V LXXXVH. A rantiae. Tttenimvides in facie, Deus auteni in corde:
ADOGERIUM CANONICUMREGULAREM ^261). sub cujus tremendo aspectu si solliciie me circum-
Improbat abdicationemeurm pastoralit, etsipiwquie- spicio, certum esl quori eo ipse niihi notior sum
tis amore factam. lnslruit mhilominus, quomodo qtiam libi, quo propinquiof. Ideoque magis credo
deiucepsprivatus in cmnobiovivere debeel. niibi de me videnti me, quam tibi opinanli de me
Tolis visceribus charitaiis ampleclendo fralri quod non vides in me. Quod « quid forte a nie au-
OCERIO canonico, fraier BERNARDUS monachus, sed disli quod posset prodesse libi, gratias Deo age, in
peccalor, digne Deo conversari usque ih (Inem. cujusmanu sumus nps et sermoitcs noslri.
1. Si tibi ad ittas Ulieras lardius videor Tescri- 2. Salisfacis etiam mihi pro eo, quod consiliuni
pisse, noveris potius oppoHunriatem nuntiidefuisse. meum non lenueris, conforiantis ie et mbnentis
Quas eiiim nunc primum legis, jamdudum erede di- animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed
ctatas : sed, uldixi, propler laioris inopiam tardavi portare patienter onus impositum, quod semcl stts-
uiitlcre, quod scribere non tarriavi. Legi itaque in ceptum deponere non licebat: de qua re ipse mibi,
lu s lilteris, te illam, quam graviter ferelias, citrae siciit jioslulas, salisfacio pro le. Agnosceus siqui-
|;astori!lis sarcinam deposuisse, licenlia siqtiidcm dera sapienlix meaesiccitaiero, imo insipientiae roeae
al> cpiscojjo vix impetrata, imo extorta tua impor- "' scmjier snspeclam habens temeritalera; cum non fit
luiiitalc: cthocnon aliler, nisi ulin ejus episcopatu, quod fieri laudo, neq audeo, ncc debeo indiguari,
quocunque alibi majiens, ab ejus Subjeciione non desiderans queinqne consultius agere, .quain a roe
recederes. Tu vero cum libi hoc non placeret, ar- acceperii. QuOtiesvero ntea senteniia eligitur ac le-
chiepiscppuro adiena, et ab ipso ianquam superiori nelur, gravi, faleor, bnereme pferoi sentio, rei finein
ancloriiaie securitalein acciplens, ad priorem lo- scmpef pavidus et nmiquam securus exspecians. Vi-
ciiin, et ad luum abbatem reversus es. (Jbiqualiler dcris lu taroen, si consuhe nieiim de hac re consi-
p.osl hxc vivere debeas, a me doceri flagitas, egfe- lium tnutaveris (262)1 Viderinl hi qiiorum saniori,
gio utiqtie dociore ct magisiro iricomparabiti, quj si quorutn tamen, super hoc fretus cs cousilio, an
cum cccpero dpcere quotl nescio, vel lunc ineipiet ralionabiliter egeris.l Viderint, inquam, si^ liceat
sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a Chrisliano injunclam sibi diinitlere obedicmiain anie
capra, ajjuain nioteiidinum a furno, verbum sapiens morUsm, cum Cbristus factus sit obediens Patii
a siulio? Pricierea per iotam seriem liilerarum al- usque ad mortem. Eliam, inquis, per licenliain :
lullerisroestipra ine, multum de me laudabilia inler- narii qusesivi eani ab episcopp, et accepi. Bene, Ii-
misces: quortiro qnia ipse inihi conscius nou sum; iQ centiam quidem quaesisti, sed quomodo non licebat;
ct tiiaeliaecJ.enevolentiaeadscribo, et ignosco igno- ' ac per hoc non accepisli, sed exlorsisli. Extorta

(261) Scripta circa aonum 1126. -— Hujosmodi (262) Suaserat Bprnardus ne renuniiaret cnrae
liiifluni pleritjue caliminiantur attt ririent, quodverba pastorali, eliam arobre quielis propriie. Hiuc jam
syuiiiiymn seu idem significantia , etsi diverso idio- improbatfactnrnOgerii, htticconsilio non parentis: ei
inatJ, fiustra cpngeminet: quasi cauonici alii sint ijuarovis licenliam ab episcopo acceperit, euin tamen
qtiam regnlares; s;ve quasi regulares atii sint, et non csse sccurum , rit quae exlorta sit, et violentia
adi irregniares. Sed vide Joannein Baptisiam Si- potius dicenda sil: additque divina?,euro ordinatioiii
giiiuiii. libro De Ord. Canon. cap. 2; et.Navarr. resistere, ul qtti proinotus a Deo, sese tlejiciat,
Com. i De Regtil. ad cap. 12 Cui portio Deus, q. \t aliaqitft plitra in eaimdem sentenliain. lliuc ergo.
ubi doiet nou omnein verhoruin geminalionem orilur gravis quaeslio: An non liceat reiiuiitiare ciine
censenriaro esse batlologiam. Nam et apud juris- piistorati, el sese subducere tnrbis el negoiiis, ad
peiilos ejusdem claustilac vel dictionis geininatio piu- qtiieliiis vacandum Deo et saluli propriaj? Atigent
riiiium operatuf. V. I. Bapiista, § ad Senattiscoits. qiixstioitis diilicullatbm tam mulla sancloruin yiro-
Trebell. Adde quod et geiniiiatio ejusdem verbi apud rtim exempla, quos id fecissenovinius. Inier ininores
Hebraeossingularem .hahet vim, et empliasim inten- quidein praelalos plnriini fiicrunt, setl nec patici
tlendi Yel augeiiili itl qtiod diciiur: Psal. LXXXVI, 5, episcoportnn , farditjalitiin , iir.o el poniilicntn non-.
Homo et Jiomonalus esi ih ea, itl est, niiilli homines; inilli. Bntno 111comesde Altena, Coloniensispnesul,
Psal. L.xvu, 15, Rex virtulum, dilecti, dilecti, id est Dabdicato pontilicalti, hd nion.istorium Veteris-Montis
dilcctissiini, et alibi saepe. Vide Geuehr. tocis citalis. ordinis Cislerciensis secessit anno 1119. Eskiltts
Porro ciijns loci abbas fuerit Ogerins, discimus ex Lundensis in Dania |archiepiscopus, in Clara-Valle
Historia Restauratiouis monasleri Sancti-Martirii viiae se privataj tledit. Petrus Damiani ex nionacho
Tornacensjs, auclore Herinaiitio monacho Tnrna- Benediclino cardinalis et episcopus Ostiensis , post-
censi, nbi Oggerus religiosus canonicusde Monie- quain pro ratione otticii etdignitaiiscausam Eccle.ia»
Sa.icti-Eligii prope Atrebaiuin, a Siniorie episcopo aiinis aliqnot streniie et mira conslaiuia gess.ssei,
Tomactim evoeatus meinoratur, ul ecclesiaeSancti- amoresolitiidinisel jjuietisincellain reversus, vilam
Medartli praeessei; ibique * snper planiiieni Scaldi ciim fralrihits in Irapquilliiate tieiuceps exegit: sed
iliitniitiSccclesiant lapideaui iu liouoieni S. Nicblai ledarguins a summo ponlifice, cur puljticaiii curam
ciim oflicinis congiucnlibiis consiruxisse, pluresque saluti privatae.vir ulilis el irioueus postliaberci. De
lam clericos, quani laicos, necnon et muliei;esibi- quo tllud memorab le, qttori injunciain oh reptt-
deni congregasse, ipsamqiie ahbatiam apjwjlari diatum episcopalutri a poniilice centuni aiinormn
ieeisse SancU-Nicolai de Pralo, > HKCin Spiciiegii pceniteoliam (qua nbiiipejubehaluriii dies ad Psalroi
tonio II, pag. 469. Novaeecclesiscdetlicatio facta est L recilalioneni disdiplinam facere, idque ceiituin
anuo 1125. Similiier Ogerinni. prjmiim pricsidein annis, si lot viverbt) imiiis anni spaiio, iniegram
fniSse Sancti-Nicolai Pratensis atl Toi.nacum Neiv coinpleverit. lla aliais Iegisse niemini. Yide Operuin
viorum, tesiaiurPicardus ex .'chedis Dionysii Villc- ejus toinuui I, epistj ^10; seu, jnxta novaro editio^
rii, cauonici ct c^ncclli.ri Tornacensis, nuiii, loiDtiinIII, Opiisc. 20, ad Alexandruni poiui-
213 EPISTOL/E. bii
aulem seu coacla liccni.:., liccnlia non cst, sed vio- A thr cum malefecerint,'_elexsutiatti in rebtts pessimis
lenlia. Quod ergo lu;i itnporlamiaie victtis 91 epi- (Prov. li, 14); tu quoque deceptus, non soltitn hoc
sropus fecil invitus, non fuii absolverej sed ab- puies culpam noti esse, sed insuper (quoil ahsit) in
riiropcre. cofde tuo glorieris, IC magnum aliquid, et quod a
". Congralttlor qtiidem tibi, quod sis exoneratns : pancis solet (ieri, fecisse ; dum qtti emancipalus
sed vercor ne Deus a te, quanlum in te esi,exhono- eliani aliis prxeras, contemnens praelatioiieinrnrsus
ratus sit; cuj"usprocul dubio ordinationi resislis, snhdi prselato malueris1. Falsa humiliias, veram in-
dum proiuolus ab illo iu to dejicis. Quod si excu- ducens sttperbiam in cof lalia cogitanlis..Quid nain-
sans pauperlatis praelendis-necessitatem; neeessilas qtic snperbiiis, quam sponlanea? et lanquam Iibene
parit coronam : si diflicultatem, si impossibilitaiem; ascribere volunlati, quod vel cOgil necessilalis vis,
omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod vel ptisillanimitatis iiirirniilas? Quod si nec laborc
verius est, quia scilicet placuit libi magis quies lua, viclus, nec necessitate conlpulsus, sed volens hoc
quam ulilitas aliena. Nec mirum : plaCet faleor et fecisti'; nihil hoc quoque superbiiis. Dei quippc cpn-
mihi, quod haec quies placeat tibi, si lamen rion ni- 8,iliotutim practtVfisti,magis eligeris tibi quiescere,
mis. Quodcunque aulem bonum ita placet, itt si- quamejus operi deservire, ad quod te ipse assum-
recle fieri non possil, placeat tameif fieri eo etiam " pserat. Si ergo.unde Deum contempsisii, inde ad
modo quo fas non est, nimis est: ac per boc jam majorenj ejus gloriaris conlempium, rion esl bona
quia bene non fit,- non est bbnum. Scriptum est: gloriaiio tua. Sed cave gloriationem, tolle et secn-
eriim : Si r-ecteeffers,, et non recie dividis, peicasti ritalem : qtiatenus ntililer sempet solliciliis sis, scm-
(Gen. iv, 7, sec. LXX). Anl1ergo oportuit le gregenr pcr humililer pavidus, non illo scilicet tiruoie, qui,
dominicumminiiue servandum suscipere, atu stts- sicut jam dixi, provocat irani, sed illo qui miligat.
ceptum nequaquam relinquere, juxia illud : Alliga- 6. Qui Jtorribiiis limor si quando lerrendo luiuii
lus et uxorif noli qumrere tolutionem (l Cor. vii, 27).. pulsaverit aiiimuni, lacite suggerens luuni obse-
i. Sed ad quirinilor liis raliocinationibus? Nun- qiiium Deoesse non posse acceplutri, et quod lua sit
quid suadeo tibi redire ad onus regiminis, cum jarrf•- infrucluosa po?nitentia, quia videlicet unde Deus a
non paleat locus recuperaiibnis? aut desperare le te offensus esl, perle emendari non polest: ne ad
inlendo, quasi qni te tali ligaveris culpa, quam jam momenttim quidera recipias, sed fidenter respdnde
solvere non possis? Absit I sed tantum nolo-le illud, el dic, Male qtiidem egi, sed factum est, el jam non
tanquaro ntillum vel parvum malitri), negligere; imo potest non fieri. Quis scil si hoc mibi Deus expedire
semper iimere,.seroper pcenitere, semper securutn f_ providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bo-
nou esse, sicut scriptum est: Bealut homo qui tem- num mihi operari volueril? Maltimergo puniat quoil
per ett pavidut (Prov. xxvm, 14). Vides cefle quem- ego leci, 92 bonum aulem maneat qubd ipsc pro-
iimorem tihi incutere nilor, non qui iibi sit laqtietis vidil. Noslris quippe inordinatis seu vblnntaiibus,
desperaiicnis, sed qui spem acquirat beatitudinis. seu aclionibus uovit bonilas Dei uti, semjjer qttideln
Est siquiriero limor inutilis, tristis, crudelis, qui recle in sui ordinis pulchriludinem; saepe eliam pie
veniain, quia non quserit, non conscqttitur. Est et- in nostram' utilitalem. O clenientissitna circa (ilids
liinor pius, humilis, fructuosus, qui cuilibet, qtian- Adam divinse pietatis recorttalio! quae sua non de-
tumlihet peccatori; facile misericordiam proriiere- sinit largiribeneficia, non.soliim ubi nullum invenit
tur. Talis limor generat, niitrit, el-servai humilita- merilnm, sed plerumqiie etiam qbi totum vitlet con-
lem, sed mansuetudinem, setl patieniiam, sed lon- trarihm. Sed ad ie fedeamns. SecUndum ergo duos
gajiiroilalem. Quem npn delectet tam inclyta proles? limofcs qui supra distincti sunt, vojo tc limere, et
Altc-riusvero misera soboles est pertinacia, imino- non limere; prsesuroere, et rioripraesuriiere1.Tiniere,
derata Irisiitia, rancor,- borror, contemptus ei de- ut poenileas; non timere, utprsesumas : porro prae-
speratio. Non hoc ergo qui desperalionem, sed illo.. suroere, ne diflidas; non prajsumere, ne lorpescas.
qui generat spcm, limens ne non timeres, vel pa- D I 7. ^Agnosce, frater, qnantum de te confisiis sura,-
rum timeres, luam libi culpam sic rememoraridam' qtti le lam acriter increpare; tiiuni factutn, nec
3sse-putavi. •.-'' inihi salis probalum, lani andacier dijudicare non'
5. Est eliam adhuc, quod magis limeo lihi, ne dubiiaverim, cuni id forsitan rationabilius a te
forle, sicut de quibiisdam scripltim est, qnod Imtan- acliim fuerit, quam rnihi huctistj.tieuoluni sit. Neqne

ficcm ei ilildehranilum cardinalcin qui postea faclus; Virilunenscm; S. Gregorium; De cura-.past; lib^ ».»
jiontifex notnine Gregor. Vll, ubi se purgat obi cap. 5 sqq. Pelruni Blesensein, episl. 44 et 101 „
diiiii^sumepiscopaluni; et faclum siium, iniprbbattim; S;. Thomam, 2-2; q. 85;.GiIlebertum de IloyJandia.
n ponlifice et cardinali, plurimis addtictis exeniplisi eregantissiina epistola atLOgerium(an forie eiimdein,
tuetur. Sed si legibus polius quani exemplis jiitli- ad qnem est praesens Bernardi. epistola? certo
(.-aiidiuncst, uli jurisconsuliiis ait, vide Atigustimnn,, jitrittsquo episloloeel inscriplione et arguinenlo con-'
cpist. 84 , ad Eudoxium ; Libeiium- papam, epist-. - veninnt) quam babes hic tomo V. ItejiJ vide' Tubas
atj onuies episcopos: Leonem 1; epist. 5i', ad Rus- nostras discipliifte eccles.pag, 521 ;.Clandiiiiii Es-
lictim 'Narbonensem; Innocentium 111, ad epi- pencactim, !ib. m Digfess'. in Epistola 1 ad Timo-
scoptini Arelatens.ein, el de Regular. cap. Licet;; ' iheuin.
Beilaraiiiium, ad Ileiiriciim a Loiharingia episcopuin. i- • ' '
S15 5. ^ERNARDI ABBATIS CLAR.*-VALLEN515| , 516
enim lu In tuis lilteris forlnsse rationes omnes illas, A hodie nolumus,. cras desidereinjts : sic qtiandeqtie
quibus excusari posset hoc factttm, ponere voluisti, diabolo suggerente poleril conlingere, ul ex menio-
vel propter luam huuiilitaiem, vel proplerlilterarum ria re'icti honoris luiiin animuro pulsel cupidiias;
brevitatem. De re ergo.quam plene non novi, sus- iia ut oronia quae viriliter contempsisti, pueriliier
pensam relinquens senlentiam, unum quod fecisti desiderare incipias. Dulcescent ariimo quse prius
jrreiraclabililer laudo, quod videlicet depositojugo amara fuerunt, sublimitas loci, donius cura, rerum
regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed ami- dispensatio, obsequia famuloruro, liherjas tui, po
caro repetens disciplinam, dc magistro fieri denuo teslas in alios; in tantum ut prope reliquisse le pts
discipulus rion erubuisli, Nam cum paslorali vin- nileat, quod prius tenere gravabat : cui pessiniiP
culo soiutus posses lui letnanere juris: siquidein tentalioni si vel ad horam (quod absit) assensum
promolio abbaiis, einancipaiio filji est (263): tu ta- prsebueris, non raediocre damnum ineurres lusecon-
roen hac poteslale lui non uiens, sicut aliis domi- yersaiionis.. , ', ^ . ,
nari renueras, sic libi quoque praeesse limuisli : 10. En tola illius elegantissimi et eloquentissimi
qiiique ut magister esses aliorum, minus tejudica- 93 docloris sapientia, a quo doceri de tarii louginquo
ljas itloneum; nec le quidem libi credens, tuus fieri poslulasti : en illud exspectalum ac desideralurc
disciputus contempsisii. Et nierito : quia qui se " eulogium, qtiod audire taniopere studuisti : haec
sibi magistrum constituil, smllo se discipulum sub- Siimina nostrse erudilionis. An adhuc aliquid ina-
tlit (Ml). Et quidem quid alii de se scnliant.jgnoro : gnum cxspectas ? lotum audisti. Quid amplius re-
cijo de me expcrfus sura [al. sentio] quod dico : et quiris? exbaustus estifons, et tu quaeris aquam in
• facilius iniperare, et securius possuro praeesse aliis sicco ? Exemplo illius evangelicx viduae, de pauper-
niultis, quam soli milii, Prudcns ergo liumiliias hu- tate mea lolum quotj habtii, misi (Luc. xxi, 2-4).
milisque prtidenlia fuit, quod uequaquam credeas Qttid verecundaris? quid vultum dimiltis? Tts me
ad salutem te posse suflicerc libi, alieno potius arbi- coegisti, Serraonem | quaesisti; sermoriem babes.
liio deiaeeps vjvcre proposuisti. Sermonera, inquam, habes jam saiis longum, sed
8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrunt, mutum; verbis plenum, sensibus vacuum: non quo,
vel lbcurii requisisli, sed ad clauslruin de, quo ut petieras, in corde lua cbaritas ordinetur, sed qtto
exieras, etadpairem sub quo profeceras, farailiari- mea inscilia publicetur. Nam tintle jam poterit ex-
ter rcdiisti. Rectius quippe fuit ut donius quae (e nu- cusari? Possem forsilan dicere, quod febre terliana
iBier.it, sed pro fraterna charilate diroiserat, expc- laborans, quod prb olficio meo curis occupatus haec
ciipatnni reciperet, quani de ejus dsiiolalione alieria Q dictaverim, cum scriplum sil: Sapientiam tcribe in
gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licetitianj non, Jtio (Eccli. XXXVIII, 23). Sed hacc recte praeieude-
babueris, nolo ut negligenter ditcas : sed aul per le, rcni, si grande aliquod atque operosum opus ag-
nnt per mediani personam, quantum in te est, sa- gressus fuissein. Nuiic aulem in tanlillo opusculo,
lisfacere non differas. Post haee conversare simpli- ut occasionibus me non extxiseui, nihil horuni cer-
ciier inler fralres, devolus Deo, magistro snbdilus, lius praHeiidere possum, quaro, ut saepejam dixi,
senioribiis obediens, junioribus eonlemperans [al. 6cienti« panpertatem.
oblempcrans]. Angelis placens, verhbmilis, humilis 11. Sedhabeo nonrinllam mete confusionis con-
corde, niansuetus ad oinues. Cav&auiem, ue, quia solalionem. Nam etsi non feci ul petieras, si uon
olini iu lionore positus fuisti, eliaro nunc le putes misi quo.d speraveras; agnoscis cerle quia volui.
prse caeteris lionoraiidiiin : sed niagis humilein om- Sulficiet atiteni voluntas, ubi deesse vfdes facullatem
iiihns exhiheas, lanquam decasleris unuin. Neceniro explenrii. Denique etsi tibi millam conferal utilila-
'
tiigiiuin esl ut inde e.vigas.honorein* uade refugis lein, vel niihi proficiel ad humilitatem. Stultus
lahorem. quippe dnm non toquitur, sapiensputalur (Prov. xvu/
9. Polesl binc eiiam nasci aljufl periciilum, atl 28): nain quod non loouilur, non sensus inopia, seri
quod te,prscmonitum et praamunitiiin esse volo. Nam 0 hqroililalis esse custodia credilur. Ego itaque si ari-
sicut oinnes ila mutabiles snniiis, ut plerumqne buc siluissem, sapiens dicerer, sed non essein. Nune
quod lieii, volebamus, hodie recusenjus; et quod. auleni alii insipientem me ridebunt,aliisubsannabunt

(263), Nimjrum qui ex monaclio fit abbas, eximi- Nyssen. lib. De VirgJ Hierpn. epist. i, ari Rusti-
tur a jure et sttbjeclione sui abhatis. (uni; G,reg. Magti. libl i Dial. cap. 1, el lib. n, in
(264) Argntum et sapiens sancii Bernardi dicuim.. ijbruni I. Reg. Cassianiim, Collat. 2, capp. 11, 15;
Nam fd.Ky-ia,seu amor.sui ip-ius, roagnus errortttn S. Doroih, Senu. 5; Vincetil. Ferrer. tracu De Viu
aiiifex, in causis projiriis feie inenterji et oculos spir. cap. i; Turrecrejm. tracl. 9 "in Reg. S. Bene-
liomiiii surripit: facitqtte adeo illum stullescere, ct dicti; S. Bonav. ljb. Db Sex Alis; Alphons. Rodrig. itt
verwn de. rebua jntliciiyn aniitiere, ifa ul qui aliis p. Exercil. tract. 7, cap. 2. i; Ludov. de Ponle, p. n.
non raro recie nofunt consulere , in propriis fcede Duc. spir.' tract. i, cap. 2, el-p. i, De Perf.-Chr.
cTci.iliaiit, imo desipiant, seseque iuisere decipiant. tract. 2J, cap. 9 ; Rossignol, De Discipl. Perf. lib. i,
Porro in via viue's(>iritualisseu religiosse sine duce cap. 1,; llieiv Plal. DeJBon.Stat. rel. iib. i.cap. 21;
velle procedere, res plena riiscriminis est, ut passim. Jacob. Atv. de Paz. De Vila spir. loino 1, Hb. v,
saneti Patres ei ascetici scriplores oslendunf. Adi capp. 12, 13; denique Julium NigTOJi. in Tract»
Augtist. Prol. lib. De doctrinji Christ. Basil. Conslit. ascet. tracl. 1. - I
Mou. cap. 23,, eiQua-sit. I)rev„ n, 301; Gregof
217 EPISTOL^:. 218
idiotam, alii pracsumplori iudignahunlur. Puiasne A sionis bumihlalein, seu limuililaiis professionem,
parum.hoe mihi conferal rcligionis emolttmentum, nec jam obtendo vet.Ioci, vel nominis uiei non dico
cum humilitas, ad qttam ulique dticit humilialio, to- abjectionem, sed metliocrilaiem : qtiia qnidquid tale
lius sit spiritualis fabricae fiiiidaiiientiim? Siquidem dixero, tu hoc non necessariam excusationem, sed
hiiniiliatio via est ad humiliiaiem, sieut patienlia ad dilaloriam occasipnem nominabis, qui meain, 111
pacem, sicut leclio ad scieutiam. Si virlulem appeiis ntibi videbatur, jusiam verecundiam, pro tuo libilu
huroililatis, viam non refugias humiliationis. Nam si nunc indiscretionem , nunc falsam humililateni,
non paleris humiliari, non poteris ad huroilitatem 111111 c eliaro veram superbiam interpretaris. Hortiiu
provehi. Prodest ilaque mihi nieain insipientiam itaque, quia tibi in dubium venire possunt, nihil
sciri, el a seienlibus [n/., sapientibus] jure confundi, assero. Illud auteni simpliciler luaedileclioni inlimn,
cui saepecontigit a nesciemibus injttste laudari. Ter- quod indubitanter te^credere volo: lolb scilicet hbc
fel me Apostolus, qui et ipse. lerritus dicit: Parco lempore, ex qtio tuus nuntius, non is, sed alius
autem, ne quis me existimet tttpra id quod videtin me, recessil a me, nullum mihi omnino fuisse otium ad
aut audil aliquid ex me (II Cor. xn, 6). Quain pulchre iri quod poscis idoneum, tum propter dierum mali-
dixil, parco. Non parcit sibi arrogans, non parcit tiara, tum propler noclium brevitatem. Sed et nttnc
sibi superbus, non cupidus vanae glorise, et jaciator R quoque ila nie novissiinae tuse liilerae occupatissi-
acluiim suorum, qui vel sibi arrogat quod est, vel mum invenerunt, ut ipsas etiam occupalionem cati-
mentilur de se quod non est. Solus qui vere humilis sas pro mei excusaiione longum fuerit roihi scribcre
est, parcit.atiimae suse : qui ne putetur, quod non tibi. Vix quippe illas tuas inter prandendiim. (nam
est, semper quanturo in se est, vult nescirl quod illa hora mihi primum reddilae sunt) perlegere po-
est. tui. Vix has meas quantulascunque furtim, rajitim,
12. Graridc revera periculum, audire qnemquani anlicipalis horis, breviler succincleqne rescripsi.
de se supra quam sentit in se. Quis dabit niihi apud Qitarum quidcm brevitalem ari aequo animo feras,
liomines tanlum de veris digne humiliari, quantum tu videris.
vel de falsis dalum esl indigne exaltari? Illam mihi 2. Ego enim, ut verum falear, propter te, mi
vbcem prophelicam jtire nssuroerero : Exaliatut au- Ogeri, ipsis ctiris meis cpmpellor irasci, quanquam
lem, Itumiliatut sum et eonlurbatus (Ptal. LXXXVII,. in his tesle conscientia, soli cbarilali cupiam deser-
16); et illttd: Ludam, et vilior fiam (II Reg. vi, 22). vire : cuj'us profecto imperio, quia sapientibus et
Ludam scilicel m illudar. Bonus lurius, quo Michol insipientibus debilor sum, ipsa sola facere polnit,
kascilur, el Deusdelectalur. Borius ludus, qui liomi» ut necdum tibi potuerim satisfacere. Quid ergo?
uibus quidem ridiculum, sed Angelis pulcherrimtim ^charilas tibi denegat quod lu petis ex charilate?
spectactiluuiprsebel. Bonus, inquam, ltidtis, quo eftl- Petisti,. qusesisti, pulsasti; et charilas te frustrata
cimur opprobrium abundantibus, el despeclio su- esl. Quid roihi itidignaris? Si vis, si audes, irascerc
perbis. Nam revera quid aliud ssecularibus quam charitaii. De qua namqiie praesuuiis iinpctraie quod
ludere videnmr, ctim, quod ipsi appetunt in hoc poslulas, ipsa prohibente fit ne impetres. Et ecce
sxculo, nos pcr contrarium fugitnns; et quod ipsi jamiongum causaluf sermonem, et libi indignalur
fugiunt, nos appclimus ? More scilicel joculatorum qui cogis. Nori quod sibi displiceat zelus quo id
el saltatoriiro, qui capite misso deorsum, pedibusque facis; qttippe quem et ipsa donavit tibi: sed vult to
sursum erectis, praeter humanum usum stant mani- illum habere secundum scientiam, ut cautus sis
bus vel iiicediinl, et sic in se omnium oculos de- roajora minoribus npn impedire. Vides quam invilus.
figtinl. Nonesl bic ltidus puerilis, non esl de ibeatro, avellor a Iongiori epistola, dum dticlus deleclalione
qui feroiiicis fceriisque anfractibus provocet libidi- tilii colloquendi, et desiderio satisfacicndi, dominaj
nem, actus sordidos repraesenlet: sed est ludus ju- charitati roolcstus fio, qua jamdiidum iinperante
cundus, honestus, gravis, speclabilis, qui ccelesliiini . finem fieri, necdum laeeo. 0 quain lala in luis lit-
speclatorum delectare possit aspectus. Hoc caslo leris patet maleria respondendi. Qtiod si digne li-
et religioso ludo ludebal qni dicebal: Spectaculum citissel ut libuisset, et tihi forsilan satis esset et
facti tumus Angelis el hominibUt(I Cor. tv, 9). Hoc mihi. Sed quae alittd praecipit, domina est, iroo do-
ludb et nos inlerim 94 ludarous, ul illudamur, . niiniis est. Deus enim cljarilas esl (f Joan. iv, 16):
conftindarnur, bumiliemur, donec veniai qui poien- el salis agit pro imperin, qualenus debeam potius
les deponii, et exaltat humiles; qui nos laetificet, obtemperarc sibi, quaro vel mihi, vel libi. Et quo-;
glorificet, in aeternum exallet. niam oportet cbaritati Deo magis obedire tjuanj
EPISTOLA LXXXVHI (265) hominibus; nolens doiensfjue, non quidetn neg»
ADEUMDEM. quod posluias, sed iiiierim differo : ue duni luae cu-
,pio humiliter salisfacere voluntali, snb prxiexlv.
St mttltit occupalionibus impeditum, hactenus non falsaehumilitalis per veram stiperbiam, arcem lanlsa
polttisse voiis ejtts satisfacere; cogique eliam modo
pnrcius tcribere. Opuscttlum qttoddam tltum edi in poiestatis, qusc, le veraciier aliestaiite, etinra An-
'
pnblicuin velat, nhi recognitum. gelis iinpcrat in coclis, tcrrenus venniciiliis in tciris
1 Omitlo nunc impcritiam nieam, laceo profcs- videjr inipiigua.re.
(205) Scripla circa annuiri 1127.
2!9 8. BERNARDI ABBAITS CLARiE-VALLENSIS 220
5. Libelttrm quem quaeris,,ipse quoque antequam A ut oblitus siin, vel qiiod jamdudiim conceperis in
iitus nunlius ad nos veniret, ab eo cui comroenda- affeclu, vel quid ab effeciu imperiierit.
s
yeram, requisivi: sed necduni recepi. Dabo autem LXXXIX (268).
ut vel cum veneris, si lamen unquam ali- EPISTOL.^
operani AD EUHDEM.
quando yeneris, illum inveiiias, videas, etlegas; Scripltonis breviialeni excusal prwtextu.sacri tem-
nop auiem transcrilias. Nam illiim aliuro qnerii te poris , cui potius siienliu.mcoinpelat: item profes -
significastranscripsisse, ego qnidem legendum tjbi sidnis el ruditalis, ut docendi munus usurpare non
iitiserain, uoii transcribendum : videris tu, qua vel ' audeat.
quorttni uiilitate iranscripseris. Quod auiern le mit- 1. Ihdignaris forsiian.vel.ut temperanlius dicam,
tenie eum nnnc habetabbas de 95 Sancto-Theo- miraris, qtiod pro lccngiori epistola , quam a nobis
derico, ego qultlem non jnsseram (266j, nec tamen speraveras, lam brevem chartularo rcceperis. Sed
displicet miiii. Utqttid enim libellus meus ocutos ejtis memenlo juxta virum Sapienlem, oinnia snb eoelo
formidarel, cui se videndum ariitnns quoque metis lempus habere : et jlempus quitlem loquendi, et
totuin, si posset, expanderei? Sed hen I in qtiania lempus esse tacendi (Eccle. m, 1, 7). Qoa>ido au-
sermonis angustia nieiitio se ingcssit de lali viro, tera suum tempus silsntium babebit, si hos etiairi
ne ticeat, ul digrium erat, in tam dttlcissima nobis sacros dies Quadragekimaenostra sibi vindicat con-
memoria aliquaiidiu iinroorari, quando janijamqiie fabulalio? Eaque ipSa lanlo occupatior, quanto
desiderat epistola finera ? Obsecro le ne graveris laboriosior; duin non qiiidero praesenies alter-
opportuniialeni qttajrere qubraodo ad ettiripergas, ulruro dicere Ieviler^ valemus quae volumus, setl
praediciu-inque opusculum hon prius cuiquam scri- absenlibus necesso esl nobis invicem diiigeiiter
uendum vel legendttin exponas, quam cum eo toium diclare, qtiae vel peiimus ab invicem, vel peli-
pervideas; parilerque conferalis, et corrigalis quae mur. Duni veroabsens cogito, dictito, scriptito,
cofrigenda sunt, ut in ore duoruro testinro slet rnitloqne quod prsesens Iegas ; fogo nbi oliuni, nbi
oinne verbiiiu. El lunc demum an passim cuilibet, silentii quies (269) ? Sed haec, inquies, omnia facere
an paucis lanruin, an vel cuiquam, an forte elinni poles'in silenlio. Miriim si ex sentenlia hoc respon-
tiulli cxpediat demonslrari: el si illa qtioque praefa- deas. Quantus enim tumultus esl in liiente ilictaiir
titinciila (267), quam de nostris aliis litleris eidem titiiu, ribi miiltiludo perslrepit diclionum, ubi bra-
coapiasii, aple seileat, an vero apiior quasri debeal, tionunfi yarielas et di^versilas sensiium concurrii^
vesiio uiriusque jttdicio derelinquo. ubi sappe respuilur quod occiirrit, el requiritur.
i. Sed jam pene mihi excirieral quod in principio (j quod excidil: ubi quid pulchrius secunduin litle-
cpislolse tuaj queslus es, quod te arguerim menria- ram, quid coiisequerilins j'uxla senieniiam, quid
cii. IIoc aliqttando me locutum fttisse, non satis re- planitis propler intelligeniiam, quid uiilius ad coa-
colo. Si quiti lanieii fueril (nam inagis ute obliiuin, scienliaro, quid denique, cui, vel post, vcLante po-
qtiam luuni liuniiutn menlilum credirieriiri), jocando nalitr, intenlissime aitenditur; mullaque alia quie
poiius quam serio diclum fuisse non dubites. Egone a doctis in hujusmodi jcuriosius] observantur? Et lu
leviiale le usum puiaverim, aul apud le esseEst et in hoc mihi dices esse -quieiem? tu boc, eliamsi
iNoii? Absit a rtie liaic suscipio de le, qui jugo veri^ Iingua sileal, silentiuin nominabis?
tatis heatus quori porlas ab adolescenlia, lascivos , 2. Quanquani non sbliim temporis, sed nec meas
.annos moriim supeias gravilatet Nec larii simptcx 96 professionis esi, huic rei operam dare qiiam-.
suro.ulsimpliccin oris prolatioiiem sinecordis dupli- postulas, nec possibililatis adiroplere quod oplasl
citale meridaciuui putem : nec tam incuriosus tui, Siquidem vel iiionaclii quod esse videor, vel pecca-

. (266) Opiisculiiinistud procul dubio non aliud esl, patio. Loqniiur Bernardus de officio et vocatioiie=
quani Apologia ad Gttilieluiuni abhaiero, qiiam ropiiachi secundum sei Nam inonacbus, qtiatenus
Ogeriusexspeciabaturgebaiqueapud Clarain-Vallem, '.D lalis, non vocalnr ad jpraedicandumel docendttro;
dutri eam Bernardus pefficiebat, ut palet ex ultimis sed ad vacandnm in solittiriine Deoetsaluti propri.c-,.
ejusdem Apologiw verbis. Sed cum earo necdura per medilatioiies el virluliim exercilia. Unde epi-
accurate riescriptam anle discessum obtinere po- stola42 (haheiitf lomp II inierTractatus) ait S. B.er-
luisset Ogerius, earo postea a Bernardo missaro nardus « Labor et latebrse et volunlaria pattpertas,
accepit examinandam, atque eo iucOiisultocoroinu- h;ec sunt roonachoriim insignia ; "ftsecvitain soletu
nicavit Guilleltno abhati, cui inscripta esi.quam nohililare inonasticamJ > Quapropler ne fortassts
Bcrnardiis emendaiam ipse Iraiisroissurus erat. leinere et imprurietiter inerles, si qtti lales alictthi
(267) Pracfalitinciilahsec epistola est atl cumriem latitant monachi, anctorilate sancli Patris abuiaiiiur
Gtiillelnium, qtiaeinter Beinariliuas eenseri solet, ad fomeniuui ignavise sinc , quasi studia litieraruiii
ortline octogesima qoinla, in capite Apologiaerelaia. el scieniiam iniprobel| iu rooitachis, audiant hi
(268) Scripla circa anntim 1127. ipsuin alibi lalcs manifcsle redarguenleni. < Videar
(269) Ilac epislola gravibus verbis significat vir forsitan, > inqttit, < niinins in suggiilatione scienii;e,
saiielus, quam sit alienus a lilteris atl amicos ininus et qnasi reprehenilerc dbctos, ac prohibere btndia
Nlilibus et necessariis scriberirii, quori id fiat ctiin lilieraruiii. Absil! Non ignoro quantum Ecclesiae
jactura lemporis et olii, gravioribtts magisque san- profuerint ct prosiut litlbraii sui, sive ad refellendos
ctis negpliis tribuendi; ilem silentii, quod religiosrs eos qui cx adverso surit, sive ad simplices inslru-
inctimbit; denique quieiis et tranquillitalis inlefnae, cnrios, > eic, cjusdem sefmonis, qflx legisse juvabii
.titjtts dispendiuro adfert illa scribendi cura cl occu- serm. 56 in Caniica, n. 2.
221 EPISTOL.^. 222
toris quod sum, ofliciumnon est docere, sed lugere. ALqtiam diligis, ideroque lu de me senliendo non fal-
lndoctus quoque (quod et vere me 1'ateof esse) si leris. Cum tuau lillerse in manus nostras venerunt,
praesumat docere quod nescit, nihil indoclius agil. le in corde nostro qui eas miseras, inveneruiil. Has
Docere itaque nec indoclo est in promplu, nec mo- quoque nostras nec me sine le scribere ccrtus suni,
nacho in ausu, nec pcenitenli in affectu. Sed et nec le sine mo confido Iecturttm. Laboramus quidem
propter hoc elongavi fugieus, et maneo in solitu- uterque ad alterutruni scriptitando, faiigantur ei
dine, et cum propheia proposui cuslodire vias meas, nttntii alteritts ad alterum scripta porlando : sed
nl non delinquam in lingua mea (Psal. XXXVIII, 2), nunquidspirilus gravantur amando? Cessent igiiur
quoniam juxla eumdem Prophetam : Vir linguosus quse ahsque laborc non possunt aclilari; ct illud
non dirigetur super lerram (Psal. cxxxix, 12); et frequentelur, quod' quanlo aUenlius satagitur, tanto
secundum aliam scripturam : Mors el vita in mani- miiius constal laborari. Quiescant, inquam, a di-
bus lingum (Prov. xviir, 21). Silentium autem, di- ctando ingenia, labia aconfabulando , a scribendo
cento Isaia, cultus justitim est (Isa. xxxn, 17); et, digiti, a discurrendo nnnlii (275) : non auiem
Bonum esl, ut docet Jereinias, exspectare saluiare quiescant corda die ac 97 nocte roeditari in lege
Dei cum silemio (Thren. m, 26). Ad.huuc ergojjusli- Doroini, qttae est cbaritas. A quo negotio quanlo
tise cultuni, hanc omnium viriulum inatrem, nulri- 115quieliores sumus, tanto roinus qiiiescimiis : tjuan-
cein, cnslodem, ne penilus videar negare quod pe- loque occtipatioressumus in illo, lanto nos qiiielio-
tiisti; et te, el quicunque tuis similes prolicere res senlimus ex illo. Amemus, etameniur; in al-
cupiunt in virtulibus, invilo et provoco, elsi uon lero nobis, in allero noslris consulentes. Nam qnos
vcrbo doctrina;, cerle inej silentii exeinpl», ut vel ainamus, in ipsis profecto requiescimns; a quibus
alendo doceam le silere, qui ioquendo conipelljs autero amarour, ipsis nos iu nobis requiem para-
me docere quod nescio. _, mus. Porro amare in Deo, charilatem iiabere cst:
3. Sed quid ego faeio ? Mirum si non rides, quod studere vero propter Detiin amari, chariiali servire
ego qui rouliilofjuiuiij tanlopere riainnare videor, iri est.
lam inulla verlia lara loquaciler jam progredior; el 2. Sed qnid ego facio? Ego proniissor brevilalis,
dutn cupio libi commendare sileniium, contra silen- jam tenehor prolixilalis exhihitor. Si de fratre
tiuro per niulliloquium pugno. Guerricum nostrow Guerrico desideras , imo quia desideras scire, sic
(270), de cujus conversatione et pceniteniia conso- curril non quasi in incerturo, sic pugnat non quasi
lari dcsideras, quantum ex fructibus ejus perpendi- aerem verbcrans. Sed quoniam scit neqtie pugnan-
nnis, noveris Deo digne conversari, dignosque poe- _ tis esse, neque curreniis, sed miserenlisDei;' ipsuru
nilenliae facere fructus. Libelluro aulero , quem a rogat a le orari pro se,'quaieinis qui jam donavil ei
rne exigis, penes roe niodo non habeo. Quidam enim ot pugnare el eurrere, detel vincere et pervenire.
amicus nostcr eodem zelo, quo lu (lagiias, diu est Abbaleifi vustrum mrhi,, non taniiim proptcr te, sed
qnod apud se illum detinet. Sed ne luac pietalis [al., et propter suam bonam laiuam charissiniuni, corde
benignitatisj pelitionem abire paliaromnino frusira- meo et ore luo salulo, gratanlissinie eiini visurus
lam, alium nuper a me edilum, in Laudibus Virgi- illo el tempore et loco qtio promisisli. Notifico
nis malris (271), tihi iransmiiio : tptein, quia ejus eliani tibi, quod et nunc paulisper aggravata tnaini
exemplar non leneo , rogo ul quanlocius ad me Domini super me, inipulsus eversus sum ut cade-
reroilias; vel, si maturius adveneris, ipse deferas rcm, iia ut sectiri ad radicem infrucluosse arboris
tecum. cffrporis moi apposila, jamjamque succidi nietue-
EPISTOLA XC (272). rem : ciiin eeee luis "caVleroriiinqueaniicorum no-
ADEUMBEH. stroruin orationiljus et hac vice pius Dominus
Amori sincero non opus esse prolixis lilleris, ant pepercit inihi, sub spe lariien promissi frnctus in
muliis verbis : seque e valeludine propeniodumde- futttro.
sperata convulescere.
1. Breves brevibus reddidi lilteras, occasionem D EPI?T0LA XCI.
tilique breviier rescribendi de luarum brevitale AUABBATES SUESS10NE COSGBEGATOS (274).
libenier accipiens. Etvere quid juvat veras, et, ut Abbates cxcitat ad slrenue curandiim neg"otium,cujus
veraciter loqueris, aelernas amicitias vanis atque causa conveneriiKt. Sludium profecius serio com-
transitoriis jaclilare verbulis? Quantalibet versuum mendal: nil moranduni, si tepidi quidam et disso-
luli forsan detreclenl el obmurmurent.
diversilatc , verliorum inultiplicilate , scriptorum
v.nielale tuam niihi chariiaiem oslentare seu com- Reverendis abbatibus aputl Suessionein 111no-
inendare coneris, minus cerle sentio te exprimere niine Dotnini coiigregalis, servus sanctitalis eoruin

(270) Guerncus iste anno 1138 faclus esl abb.is Apologisead Guillelinum jibbatcm , ei supra in epi-
Igniacensis, cttjits sernioues in lonio sexto. De stola 89.
ebilcin rur.siis in epislftla sequenle. (274) Scripla circa anntim 1150. — Iloc utvocant,
unum est
(2/1) Sic inscribit Homilias su.per Missus esl. ex primis ciTpiluiisgeneralibus nigrorum,
(272) Scripla circa niiuiiro 1227. moiiaciioruin ex provincia Rcincnsi. Cattsa ejtis et
(273) llnjusmotli scripiitaliones devolioni cl ora- oecasio vidcttir Apologia Bernartli ari Willelmnjn,
fioiii iiiipediiucnlo esse dici 'ti epV.ola prajfixa qiii aucior fuerit, Clviiiacensiiini el Cisiercicnsiuiii
223 S. BERNARDIABBATISCLAR^-VALLENSIS. i 224
fraier BERIURDUS abbas diclus de Clara-Valle, quac ,A palresmei (111 Reg. xix,4) : et non dixitse nolle
ncla sunt videre, constituere, et teneie. patribus essc melioreni. Vidii Jacob in scala Ange-
1. Irascor occupalionibus ineis, quibus itnpedior los ascendentes et dcscendentes (Gen. xxvni, 12) :
inieresse convenlui vestro, corpore tamen dunlaxat. nuuquid siantem quempiam, sive sedcntem? Non
Nara spirituin nec spalia terrarura, nec turba cura- esl stare omnino in pendttlofragilis scalse; neque iu
ruin abteiitue quetint: quippe oratitum pfovohis, incerto bujits niorlalis vilaequidqnam in codemstalu
congralulanieiu vobis, atque in vobis quiescenletn. permanet. Non haberiius hic lhanentem civilaiem,
Nou me, inqitatn , sanciorum polest carere conven- nec fuluram adhuc possidcuuis, sed inquiriuius.
ttis, nec loci corporisve riisiantia privat prorsus a Aut ascendas necesse est, aut descendas : si alien-
consilio jusloruni el congregalionc : illo prajsertiin tas stare , rtias necesse est. Minime pro certo est
consilio, in qtio non hominum traditiones (275) boniis",qtii nielior esse non vnlt: et ubi incipis nolla
obslinatitis defensantiir, aut superstitiosius obser- fieri melior, ibi eliam desinis esse bontis.
vanltir; sed diligenter liumiliierque inquirilur, quae 4. Recedani etiam a me et a vobis qui dicunC
sit volunlas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. bonum tnaltim, el maluin bpntiro. Qui ilicuiit cul-
Iliic lolo desidcrio feror, devotione iromoror , con- lum justitias maliim, qiiodnain bonnin jani bonum
delector amore, iuhacreo consensu, aemulalione" rcpuialuri suut ? Untim verbuin. oliin locuius esi
persislo. Dominus, el Pharisacijscandalizali sunt (Matth. xr,
2. Ne ergo in vacuiira vos (quodabsit) convenisse 12). At npvos nunc PJiarisicos non verbuin, sed si-
subsannent qui dicunl vobis, Euge! euge ! conieii- lenlium scandalizat. In hoc uno cerle adverlitis ,
dite, obsecro, bonas facere vias vestras et studia qtiod occasionem quaerunt adversum vos. Sed siniie
vestra, qute profeclo nimis bona esse non possunt. illos; cseci sunt, duces csecorum. Ihtendite saluti
Esto quod possis nimium forlassis esse justus, pos- parvulorum, non inurmtiri raalevolortiro.Non valds
sis et nimium sapiens : sed piane bonus uitra nio- iilorura vobis curandum est scandalum, qui non sa-
dutn esse non polcs. Et qtiidem lego : Noli ette.ni- nantur, nisi vos irifiriiieinini.Sed nec ut vestris ipsis.
mium justus (Eccle. vn, 17); lego : Non ptus sapere omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspec-
quam oportet sapere (Rom. xu, 3) : nunqtiid ati- taHdum. Alioquin aut riullum, atit rarum bonum
tem, aut, Ne sis niinium bonus; aul, Non pltts constituitis. Satius veroipsorum profeclibus , quam
•IJOUIIS qnam oporlet?Nemo esse bonus plus quaiu voluntaiibus providelis ; (idcliusque invitos trahitis
oportet potcsl. Bonus 98 erat jaro Paulus; et tarocn ad Deuin, quaiu desideriis cordis eorum relinquitis.
ncquaquara contentus, libemer se ad ea quae ante r Commendome sanclis jorationibus veslris.
sunt, extendebat, posleriofa obliviscens (Philipp. EPISTOLA XCII (276).
III, 13), et se ipso semper melior efiici sludenu. ADHEMIICUM HEGEM ANGLORUM.
Solus Deus melior se ipso esse idcirco non vttlt, Monachisa se inissis ad consiruendumntonasterium,.
qnia non valel. regis favorem pvstutat.
3. Recedant a roe el a vobis qui dicunt: Nolu- HEKRICO illustri Anglbruinregi, BBRNAKDUS abbas
inus esse meliores. tjuam patres nostri, tepidoruni diclus de Clara-Vallc, coelornm Regi de lerreiio
ct dissolulorum.se filios proteslanies. Quorurome- regno servire fideliter, el huroiliter obedire
moria in marediciioue est, qtiia roandticaverunl In lerra veslra lenetiir praeda Doinini mei atque
uviis acerbas, qtiibtts detiles llliorum obsiupiieruni. vestri(277), et illa piffida, pro qua roaltiit morir
Atu si sanclis et bona>niemorisepalribus glorian- quain carere illa. Ego eain sequi disposui, et inittere
tur; imileninr cerle sanctitalem, quorum indulgen- de noslra militia, qui iii roanu valida, si vobisnou
li.is dispensationesqne pro lege defendutil. Quanr displicet, reqiiirant, recuperent «t redueant. Ei
quam sanctus Elias, Non sum, inqttit, melior quam miiic.liujus rei gVatia pracmisi bos quos prxsenle»
exemplo, convocandihunc ctrlum , ul regulari ob- p. verbis : < Bernardus abbas Clarse-Vallensismissis
servantiii! labenti siicciirrerelttr. Habittttitesl indu- expedilionis suaemiliiibtis, jam finitimas occupave-
bie iipinl Sanclum-Meriafdumsub abbale Gaufrido, rat regiones, claros agens de hoste anliquo tiiitin-
atl qnem epistola 66. Hnnc jam episcoptnn Calalau- phos, eripiens piaedam, el restiliiens Regi suo. Hic
liensem Petrus Venerabilis in lihri u epislola 43 instinclu diviuode nobili suii Clarse-Valleusi <.inest
lattditt, veluli < Cltiniacensis, divini Ordinis per quamdaui boiiaa spei plantationem nd Anglicanas
tntajn Franciam priiniiin disseiniiialorem.aiicloreiii, pariesdirexeral,fiiicliim in illa geiiiequscrctis.sictit
proveclorein , > imo < inveierati draconis cle tot nbiqtie terraruui. Exslat adhue cadein epi^iola,
"lonasterioruiii cuh lilius expulsorepi, et monaslici quani pro eis ad regemIscripserat, asserens tetidti
irporis excitatorem : > qtiaeverba hiic forsan re- pi;e<lainDtuninisui in terra illius, raisisse de niiii-
iijreiida. liinucentitis II cjiisutodi capitula gener.dia lia sua viros sirentio*, qui eain reqttiranl, recupe-
per nigros iiionachos quoiauiiis in posterutn iieri rent, et reducant. Suadet legi ut iiunliis assistal, el
voluit, ut consiat ex epistola 480, infra, in appeud. in hoc ne deseral feoduin sttum; quori el facluni esl.
ari epislolas. Suscepti cum honore a rege et regno, in provincia.
(275) Hoc loco hoininum traditiones appellantur Ehoracensi jaciunt nova lundaiiieuta, consiiiuentes
iiiriiilgentiaeetjelaxaliones vitseregularis, dc quibusi ahbaliaiii qttae Rievallis noininatur. El b;ec priuia
infra, et in epistola 151, n. 1. planlatio Ordiuis Cisterciensis in lerritorio Ehora-
(276) Scnpta anno Chrisli 1132. censi. >.Ex raonastici A|nglicaniloino I, pag. 755.
(277) Qiiid Bernardus IJOC loquendi gcnere inntiat,, Plura de Heuricohtijiis noitiinispriiuo vide, si ltibci,
prodil historia originis Eontuiiensis inoiiaslerii hia> in noiis ad epislolain 13S.
2J3 EPISTOL.E. 2?-l-
cernilis cxploratores, qui esse (278) rei indVigenliA gnantcr praevenire curastts. Vermn modo plura
sagaciier, renunlienlque fideliter. Assisliteeis lan- scribere supersedi, donec vestro, si dignuni juilio-
quain nunliis Domini veslri, ct in ipsis feiidum lis, agnnscam rescriptoj, haec pauca qualiier acci-
veslruro deservite (279). Ipse vero ad hoiioremsutim, piiixis. Quae auteih rescribere vei injunger* verbo
ad saltilera vestram, ad paliiaesospitaletn et |>acein, placuerit, abhati Ogerio (281) coimujiiere bene po-
Iietuinvos cl inclyium perducat in bonum ac placi- testis, pcr qtiero el haecnosira recepistis. Tro quo
dum finero. etiaro veslrain ExceHcnliaiii compellamus, quate-
99 EPISTOLA XCIII. nus eum et noturo ex hoc habeatis, el cominenda-
, ADHENRICUH WINTONIENSEM EPISCOPUM (280). tum, utpole hominem honestale, scientia, religio-
Officioseeum salulat. neqiie comroenilahilem.
Viroillustri domino IIENRICO , Deigraiia Winlo- EPlSiOLA XCIV (282).
nicnsi episcopo, BEBNARDUS abbas diclus de Clara- ADABBATEM CUJUSDAM HONASTERII EBORACENS1S (285),
Valle, in Doniinesalulem. UNDE
' Bus EXIERATPRIOK CCH ALIQUANTIS FRATRl-
Multorumjain relatione laelabundus.itccept, tocttm (284).
graiise non infimiini huniiliiaiem iiosiram apud ves- 1. Consilium expeiilis a jir.e lilleris lransmarinis,
tram Celsitudinein obtinere. Non suro meriius.jsed B < quod ulinam ab alio polius qusesissetis. Coarcior
eo non ingratus. llaque refero graliaro pro gratia, siquideih eduobus. Si eniin non respondero, laci-
clsi non condignanii, cerle quam posst Nec ve- iurniias conleropium quodaromodo sonare videbi-
reor, quantula sit, oblalam, vel poiius relatam a lur. Respondere autem sine periculo me posse non
vobis spemi, qnam et amanier proinereri, et di- video, cum quidquid rcspondero, necesse sit aut

(278) Familiaris Bernardo haecvox etse ad signi- Burgundiae priinatum jirccibus invitatus (ul refert
fitanduui rei aul hoininis slaturo , iu epislolis 118, Chesnius in nolis ad Biblioihecam Cliiniaceiiseni)
304. pramiisso per Pelruiji Venerabileni thesauro suo,
(279) Quippe reges el principes sunt. lanquam ajisque peiinissu regis ab Anglia Cluniacuni clam
Dci vassalli. appulit anno 1155, Monasleriuni gravi seris aiieni
(280) Scripta circa annum 1152. — Henricus, pondere.opprcssum exoneravit, factis ad septem
Henrici I Aiigloruro,regis exsorore nepos, S.iephaiii niillia iiiaicaiuin argenti seu ari qiiariraginta millia
Angliaeitidein regis frater, atque Stepliatii contitis librarum expensis, jiiionachos quariringeiios el am- -
Blesensis filius, poslinodutn ejiiscopus Winioniensip, ~ plius Cluniiici degentes pavit; caiices quadraginl.i
jn Anglia, ex abbate Glastoniensi, Guillelmo Giffardb proMissis celebraudis, pannumqiie sericeum inagui
suffectus VVinloniseaiinoll28, laudatur ab Anglicis pretii deriit ecclesise, inanibusqtte propriis Peinim
bisioricis, praelertjnain ab ltenrieo Huiiliiirioiiiensi -•* Venerabilein Kalendis Januarii auni 1157 defunctuin
in Spicilegii ibroo VHl, pag. 190, ubi Henrici regis sepelivit. Tanrietn feversus in seiiem suam.non sine
ncpos dicilur, < novum quoddam inotislium, scilicel niagno Cluniaceiisiuroluctu diero clausil, qninto Itius
uionachiis el niiles. > Augusti aiini 1171.
<Maicr cjus > (Adela), inquil Guillelmus Neubri- (281) Ad quein epistola 87 et sequenles. ,
gensis, in Historia Angl. libro i, cap. 4, < ne soli ,(282) Scripta anno Christi 1152.
saeculoliberos genuisse videreiur, apud Cluniacum (285) Gaufritlum scilicel, abbaleni monasterii
tonsoravii, > nempe arino 1126, uti diserle relerf Sanclae-Mariaein dioecesi Eboi-acensi, Ordinis S.
Historia Glastoniensis (Monaslici Anglicani lomoll, Benedicli, quo ex loco roonachi duoriecirocum Piioro
pag. 18), eiim inter suos abbates connumerans, in egressi, cinn ad Cisiercienses couvolare eis non li-
qua dicilur < vir quein abundans lilleraturse peritia ceret, confugium fecerunl ad Turstiiiiiin archiepi*
illuslravit, lnorumque ltoneslas apprime decoravit, scopurn Ehoracensem, quem olipfaesidiuin eis iro-
cujus induslria tanta Glastoniensi ecclesiae praesiilit pensiim laudat Bernardus epislola sequente. Confer
bencficia, qubd ejus ibidem niemoria aeterna yige- epistolam 315, ad eumdem Gaufiiduin. ., ,
bil per ssccula, > etc. De Henrico ad sedero Winib- , (284) iEx quo monasterio Iransierint ad Cisler-
uiensero postea eveclo sancius Bernardus conquesfUs' cienses, dislincle indicat epistola roodo 515, neinpe
cst epislolu 257 ad Eugeniuin scribens : < Quiil Sanctse-Mariaj Eboracensls Ordinis S. Benctlicii,
dicatn de domino Wintoniensi ? < Opera quae ipse fa- conlinnalque MonasiicuiiiAiiglicanuni.liiiii in ijisius
cit, lestinioniuin perhilient de eo, > niiniruni quod moiiasierii Ehoracensis, tuni praucipue Fonlatiensis
piicter arces a prineipibus (u't nuctor esl llarpsfel- Hisloria, ex qua hujus, duartiinque praecedciitiiiui
thiis, saeculo 12, in lienrico)' ad conviviuin invilalis D epistolartirn argumenluin coinpcutiiose hic dcscri-
extorias, Guillelniuin Eboracensem inlrusuin con- bitnus. Abbatia Sancise-Maria; Ehoracensis anuo
seerasset, leste Rogerio, in Annalibus ad annum 1088 fiindata est ab Alano couiile, Guidonis coniilis
1140, ubi eum Romantc sedis legatum vocat. Male Bfitaiiriiseiilio , in ecclesia sancto Olavo dedicata,
itiiqtie a Biito et llenriquez inter Cislcrcicnses re- Eboraco proxima, cui rex Guillelmus, cognoin.eiiio
censeiur, nec reclius ab isto forlasse inter viros Rufus, Siiiicta: Mariaeiioineii jioslea.tledit. lluc ac-
saiicliiaie insignes (Menolog. Cisterc. ad dicm 11 cili (i cceuohio Wiitebiensi abbas Slephauus et mo-
Octobris), occasione sumpta ex lestiinonio Wionis nachi Beneriiciini, sub quibiis iegularis discipl na
III Ligno vilae, qni virttnt piophetise spirilu claruin : non sine feuoie piopagata, circa annuiii 115*i Gal-
prscdicai, quoil Henrieo-nepoti ipsuro visilanti mo- frido tertio abbate laniispcr languesceie ccepit.
jiturtts prxdixerii' casiiganduiii a Dei.iob neceiii Spurgelial uhique famain tunc leniporis Cisiercien-
sancti Thonia; Canluarieiisis, qiiero ipse coifsecra- sis religio, anno 1128 (Waveiieiensi monasterio in
veral : quasi ea vox non jpotuerit esse liinentis po- agro Sjurregiensi priniilias obiincnle) iu Angliani
tius, quain prophetantis, inquil recle Manricus in' prinio invecta : cujus pia seiiiulatioiie adducli qui-
Aniiahbus. Piures ad euin exstanl Petri Venerabilis dara illius coenobiilnoitiichi numero duodecim, ctiin
epislolae, inter alias vero ejiisl. 24 et 25 libri' IV per abhatero suum ad Cistercienses con.volare sibi
ipsitin inierpellal, ut ad sinini Cluniacense moiiaste- non liceret, Turstinutn Eboracensein arcliiepisco-
riuin corpus deposiluius revertalur, qttibus neciioii piiin in sui propositi patroiiuiiiiiuplofanl. Eo ilaque
Adriani IV litleris, Ludovici Francoruiu regis et duce anno ub lncariiaiioiie Doiniui 1132, pridiu
227 S. BERNARDI ABBATIS CLAR.E-VALLENSIS 22S
scandalum cuipiam generare, aut reddere securum ,Vinquit, prohibere eum qui potett bent facere; ttd, si
et ipse bene fac\{Prov. in, 27). Gloriari aiitein
qiiemquam plus qtiam eporlet, aut certe iri quo non valet,
oportet. Quod a vbbis recesserunt fratres vestri, rhagis oporiet in profbclibus filiorum, quoniam filius
nec nostro , nec nostrorum factitm csl, me scienie, sapiens glbria cst patris (Prov. x, 1). Decsetero nemo
consilio vel horlatu. Credimus auiem exDep fuisse, mihi molestus sit, quod jusliiiam Dei non abscontli
quorinecianlis potuil dissolvi conatibus. Credimus in corde meo: nisi qufid niinus fortasse, ob vitanduro
lioc idem et ipsos sentire fratres, qtii nostrara tan- scaudalura , quam debui, dixi.
topere dese ipsis consilittin flagilant, credoremor- EPlSTfJLA XCV (285).
denie eos conscientia quod relroabierint. Alioquin ADTURSTINtM ARCUlEPIECOPUU EBORACENSEM.
beali sunt secunduni Apostolum, si se non j.ttdicant CliarilaUm et beneficenliam ejus erga retigiosps
laudat. j
jin eo quod probant ( Rom. xiv, 22 ) Cscicrum quid
faciam , ul inlerrogalus nec silendo, nec respon- -Patri charissimo et domiiio revereiido TCRSTISO',
dendo hiolestus sitn cuiquani? Ita fortassis expediar, Dei gratia Eboracensi archiepiscopo, BERHARDUS
si misero eos qtti rae interroganl, ad docliorem , et ahbas Clarse-Vallis, nalutem pluriraam dicit.
cujusreverentior sancliorqueaiicloritas sit. Sanctus " Splehdor operis , ei, opinionis odor hene, ut com-
papa Gregorins in libro Pasiorali:« Quisquis bonitin peri, in gloria vestra coiivenerunt. Opinionem optis
majtis subi.re, > inquii, <proposuil|, boiiumminus, probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum qitod
quod pbiuit, sibi illicitum fecit. > Ad quoit proban- ante sparserat ubique fama volaus , res ipsa faciat
duro subjicit leslinioiiium de Evangelio, dicens: nianifestum. Quomodo nunc velinaxime claruit zelus
Nemo.mittens manum suam dd aralruhi, el respiciens juslifise, erainurt et Invaluit "sacerdoialis vigor iri
relro, aplus est regno cmlorum (Luc. ix , 62), et irt- defensione videlicet pauperum , ei pauperum qui.i;s
ferl: < Qui igilur foriiori studio inienderat, retro non efai adjuior (286) I Olitn quidem opera miseri-
respicere convincitur, si relictis bonis ampliorihns cordise et eleemosynas vestras enarrabal oninis
ad minima retorquetur (parte ni, cap. 28). > ltein Ecclesia sanclorum : sed hoc voiiis communecum;
ripse in Homilia tertia super Ezechielem : < Sunt pluribus, quippe quod et a cunclis substantiani
ijonnulli, qui bona qtiidem quae noverunt, operan- hujus mundi habenlibus exigitnr. Veruro Iioc opus
tur, atque hsec operanles meliora deliberant; sed episcopale, hoc palernse piciaiis tam egregiuin
relractanies, meliora qtiae deliberaveranl, immu- speciinen, bic vore divinus fervor, qno pro tuenxlis
tant. Et quidem bbna agunt quae cceperant, sed a suis paupefibus ille procul dubio zeluiu vcstruui
melioribiis qnse deliberaverant, succumbunt. Hi-ni- ' accendil 61 accinxit, qui facil Angelos suos spiriuis,'
mirum anle Iiumana judieia slare videntur in opere; et miiiislros suos ignsm urentem ; hoc lo.uin, in-|
sedaiHfe omnipoientis Dei oculos occideruntin deli- quaro,- speciiile acceusit, veslrse diguitatis dccus»
berationc. > insigne olticii; ornanientura coronce. Aliud est reii-
2. En speculurij. In hoc non yulttim nalivilalis , cere veiilrero esurienlis, et aliud sanclam zelaie
100 sed faclum reversionis suac considerent: liic , panpertatem. lbi enim servitur naturse, hic graiiae.'
s« discutiaut, liic se dijudicenl, cogtlationibus s.ttis Visitabit, inquil,. speciem tuam, et non peccabis
accusantibus sive defendenijbiis , et quidem apud (Job v, 24). Ergo qui-alienam carnem fovet, facit
spiriluatem qtii ointiia dijiulicat, et ipse a neroine nepeccet: qui auiein^alienam sanctiiitlein honorat,
jtidicatur. Quidnam vero inajtts attt inintis, sujierius fiuctifical sibi. ldeo ait: Desudet eleemosyna iu
attl inferius, arclius sive fetnissius sil, quod virie- roanu tua. donec inyenias [«/., videas] jusliim cui
licel reliqueruni, an ad quod redierunl; ego quidcm des. Quofructu? Qubniam qui recipit juslum in no-
hauJ lemere ilefiuicriro , ipsi viderint. Et hoc illis mine justi, merceden, jusli accipiel (Matth. x„ 41.)
Gregoritts. Tibi vero, paler, reverende, tam tuta Solvamus proinde naturse debiium, ne pcccemus:
cerlitudiiie , quani iiuda.veritate ego dixerira, om- siintts gratiae coadjutores, ut elpanicipes fieri me-
nino non expedire spiriium velle exstingucre. Noli, j) reamur. Sane ulrumcue ilain vohis admiramur, ut

Nonas Octobris, recliimanie ahbate egressi snn' ex luisSerit, locttm ad liabilandum ab ipso episcopo
ipsO roonaslerio sacerdoles diipdeciiu cum uno le- accipiunl ad Ripijonalm, a cunclis reiro sseculisin-
vjla, Itichardus scilicet Prior; aiier Ricbardus cultutn, spinis consitiim, et inter coiivexa inoutiiim
sacrista, aliique in pf-aedictaIlisloria recensili, de el scopulos hinc itide pforninentes, Richardo Priori
rebus monaslerii pr;eler liahiluin nihil asporlantes. ipso die Natalis Donini a Turslino in ahbaleui or-
Qua deserlione lurbatus abhas Gaufridits aptid re- diuato, qui hieme SUJ ulrooincredibili vita; austeri-
geni; vicinosque episcojios et abhatcs, praecipue vcro tale transactii, se siitiinque lociini, ab ipsis Fon.ies
apuri sancliim Bemardum, tle coininiini violal;e appellatum; sancio Bbrnardo iradidere : quibus ipse
religionis injuria litierisexposiulai: Tucstinusvero virum retigiosuro direxit, Gaufritlum scilicet tle
pomifex apologeiicain ad SVilleltnummelropolilaro Atnaio (de eo vide librnin qnartuni Vilae S. Beruarrii,
Cantuarieiisein epistolaroscrihil (exslal hic supra, cap. 2), a que Cisterciense insliluttiro incretlibili
pag. 795); imo ipse Bernnrthis ad prsediclum Tnr- devolione et alacrilatc susceperunt.
sliiitim, iuiii ad tredeciro illos monachos congralu- (285) Scfipta anno Cbrisli 1152.
laioriain, ad Gatifridum auiem abhalem excusalo- (286), Quid Tursiintis prsestitefit in defe.nsionem
riam transtniitil (Epist. 94, 96 el 515). Interea praeriicloriim inonacljorutn , qui stutlio raajoris uei-
praedicli lnonachi in cpiscopali Tnrstini doino con- ieciionis ad eutn coiifugerant, docet ipsius epistola
>iusi, cum abbatis sui censuris revocari nonpo- ex Mor.asticoAnglicauo referenda oosl Bernardinas.
229 BPISTOLJ:. 230
ulrtimque datttm vobis desuper faleamur: qnalenus .A Tua esl polentia, luum regnum, Domine; tu es super
divinis taudibus selernaliier miscealur, quidquid ex omnes gentes (I Paral. xxix, II j. Hinc ergo i.ignuin
vbbis teroporaliier necessitalibiisjnostris.impenditur, duxi luam, o illttslris princeps, cofnmonere Excel-
roerito reverende el oroni amoris sincerilate colende lenliam, quanlum le oporteal deferre terribili,' et ei
atqne amptectende pater. qui auferl spirilum principum. Comes Gebennensis,
101 EPISTOLA XCVI. ut.accepimus per osejus, ad justiiiam se obtulit, ei
AORICHARDUX FONTANENSEM ABBATEM (287), ET SOCIOS oltert de bninibus jjiia! le dicis habere adversus eiim.
F.JUS,GUlDGALIO0KD1NE ADCISTERCJENSEM TRANS- Si super lioc alienam pergis invadere terraro, eccle-
1ERANT. sias destrttere, inceiulere domos, exsulare paujieres;
Laudat eos ob renovationem religiosw.ditciplinm.
hbmicidia perpelrare, el htimanttm fundeie san-
Quanta audivimus et cognovimiis ea, el fratres -
nostri iilcrque Gaufridus anmintiaverunt nobis, guinem; non est duliitun qnin graviter irrites adver-
suni le PaiTem orpltauoruro el Jndicem viduariim.
quemadinodum noviier recaluistis igne Dei, conva- Eo certe irato, non expedit libi dimieare in qiianta-
luisiis jje infirmitate, refloruistis in novilale sancta.
libelmtilliindine vel fortiludine. Nihil eiiitn intererit'
DigilusDei est isle, sumJIiler operahs, suaviler reno-
salubriter non apud oiiiiiipofeniein Doiiiiiium sabaolh, in miiliisan
vans, ijjutans, quidem de m.ilis bonos, " in
sed ,de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut cum paucis , cui volet dare victoriam. Ipse niimrum
volnit fecit, 102 ui Ullus mille, et duofuga-
transeam, et videam visionem hanc ningnam? Nec rent decem niillia (Deul. xxxn, 50).
enim minus mira minusve jucunda isla promOlio est,
,2. Haec pauper ego , pauperuin perihottis clarnb-
quamjlla inutalio : nic: quod inullo facilius reperias rihus,
mtiltos saeculares conveiti ad bonum, quam unum luaeMagnificenlisescribere volui, sciens libi
honorificenlius liumilibus conseiilire, qunm h siibus
de
qiieinpiam religiosis transire ad melius. Rarissima cedere: non qnod ptilem hosiem U\ fortiorcni, sed
avis in lerris esi, qtti de gradu, qnem foriein rcli-
semel vel quod noveiim Deum omuipolcntem poteniioreni,
gione altigerit, pariiin ascendat. Ves- bumilihus aut.-rii dat -grafiam.
qui superbis resislit,
Iruin proinde,,' dileclissimi, laro insigne, quara rei gratia tttam,vir nobilis, praesentianj
salttbre faclum non solum nos, qui servi vestrae Hnjus
si licuissel. Nunc aiiieiu pro rne bos de
sanctiiatis esse percupimus, sed el ttniversam merito adissem,
frairibtis nostris destimire curavi, si. foiie suis et
laetificat civilalein Dei : qttippe quo rarius, eo et
nostris precibtis a lua Digtiilalc oblineanl vel per-
clarius. Erat autera et necessarium ad cauielain, fectarn concordiam, si lieri poiesJ. aot certe indu-
proximam' defectui mediocrilaiein iranscendere, et liceat nobis firniam quserere fiacem,
declinare leporem, qui Deo vomilum provocal; sed p' cias^,ttsqueduro
adDei voluntatem,. et honorein tuum, el patriae
et sic oporlebat propter conscientiam. Professis si-
salutem. Alioquin si nec oblalam jiistiiiain rccipis,
quidem sanclam Regulam, an cilra ejtts purilaicm nec nos
sistere gradura tuluni sit, ipsi sensistis. Dolcns precantes respitis , imo Deum
'
in nobis de
lua te salute coinnioiienlein non allendis, videat
rioieo.quod urgente diei iualitia, et nunlip fesii-
ipse et judicet. Sciirius autera quod nieriio formi-
iiante, plehttm alTeciumexili cogor designare slilo,
et brevi cbariula latam -compreheiidere charitalem. darous, diflicile posse congredi ianlos exetcitus
Si quid deest, frater Gaufridus viva voce supplebit absque partis gravissima stragc.
. . EPISTOLA XCVIII.
(288).
EPISTOLA XCVII. DE HACIIAB.BIS, SEDADQUF.M SCRIPTA SIT IGNORA-
ADDUCEH CONRADUH . , TUR(290). . . . ,
(289).
Dehortatur eum a bello camhi Gebennensiinferendo,. Respondet ad qumstioncm, cur exjtislis amiqnmlcgis,
ne contra se ultorem Deum provocel. solis Machabmis Ecclesia diem fesium decreverit.
1. Oiiinis pbteslas ab ipso est, cui dicit prophela': 1. Quod per fratrcm H,escelinum^291)ttia Charitas

(287) Scripla anno 1152. Richardus jj.rior fuerat D Bemardi, lihro qnarlo, cap. 2, n. 10-
in iiionasierio Ehoracensi Saneiae-Maiiae,inde egres-j' (289) Scripta ciTca euimletn aniittin. —Conradus,
sus ctttn duodeciin, ut tficluin est, inouachis, Romae Zeriugensis dux , quent conlra Americum I, comi-
morliius, ex toroo primo Monastici Anglicani, pag. lem Gebennenscin , his diebns arma cogiiasse , Sa-
744. Huic siifleclus Richardus alter, sacrificus quon- nntel Giiiclienon auctor est, in Hisloria Gallica Dn-
dafn in praedictocceuobio Eboracensi, morluus apitd curo Sahaudiae. Fuil auteni Zeringcii (ini|tiit Mttn-
Clarain-Valleni, ut legilur in ejusdein tomi png. sterus, Cosmographise iihro m) caslruiii quodilam
745, de qtto in epistola 520. Monaslorium Fonla- nunc diruttim, a quo duces Zeringenses suum liiu-
netise dicecesis Ehoracensis ad Cisierciense inslitu- lum babueruiit, setni-itiilliario infra Friburgmn in
IIIIII cominigravil anno 1152. JUir.i sunt quae de Brisgoia. Hi duces a coinitibus Habshiirgensihiis
horuni monachorum fervbre legunlur in totno piimo prosjeuiti, et circa letnptts Henrici 111iinperaioris
Monaslici Anglicani, pag. 755 scqq. Conrer episto- exofii Gehizone .anciore, in sexio demum hscredc,
lam iinnc 515 el epistolam 520, ubi de moite Ri- Egone niincupaio, ad annuiji 1557 desiere.
chardi ahbatis, noniine etordine secundi. (290) Huuc tiiuliim hahent scripti lere omnes. I»
(288).llicesl Gaufridus, tliclus de Aroayo, < vir uno tainen Cislerciensi, epistola inscribilur : Ad
. sancttis et religiosus, mullorum Dionasieriorum or- Brunonem Coloniehsem, ut putalur, de marlyrio
iliiiaior et inslilulor, > quein sanctus Bernardus ad Macliabwoium
Foiiianenses ro.onachosinisit, ul cos formam Ortli- (291) Hescelinus, cnjus hic meniio, videtuf es«e
nis Cisterciensis doceret: ex lomo priiuo inoiiastici . ranoniciis iusulanus, de quo in tomo piitno Analc-
Anglicani, pag. 741. De eodeiu Gaufridoin Vila S. cloruin, pag. 289.
2J! S. BERNARDI ABBATISCLARiE-VALLENSK 252
A
a inea parvilale qii;«>sivii,inde jam ad me scripserat ^ runt; jure fortasse in Ecclesia cum novis Ecclesise
Fulco Sparnacensis abbas (292). Cui ego nil rescri- mariyribus eamdem consuelse celebrilalis gloriam
assecuti sunt. Instar quippe martyrura nosirorum
psi; volens, si quam forle super hoc reperissem Pa- Iibare et
iruro sententiam, ipsaro potius ei transmiltere, quam ipsi diis alienis, patriamque deserere legetn,
novum vel nostrum quidpiam respondere : qua non imo mandata Dei transgredi ' cogebantur; renuebant,
facile occurrenle, jam quod sentio egp, sic interim et mortebantur.
utrique respondeo, ul quodcuoque forte ralionabi- 5. Non sic Isaias, npn sic Zacharias, non denique
lius qUilibet veslru.n super eadem quscsliuncula vel magnus ille Joannes Baplisla iia morluus est :
qtiaiidoque vel legerit, vel audieril, vel cerle ipse qttorum primus serra fertur scissus fuisse; seciindus
scnseril, mihi vicissim imparliri non negligat. Qnae- inter lempfum et altare legitur occisus (Matih. xxiu,
ris ilaque quidnain .visutn Patribus fuerit, ut solis 35);' lertius in carceie deeollatus. Si quseriiur, a
ex oronibus antiquis justis singulari quodahi privi- quibus? ab injuslis et impiis. Si qua causa? pro
legio. Miictiabaeisannuam celebrilatem pari cum justilia et pielale. Si quomodo? non lam eas confi-
noslris marlyribus veneratione decernerent in Ec- tendo, quam proponendo. Proponebant veritatem
clesia solemniier exhibendam? Si dixero dignos odieniibus [al. audieiitibus] eam : veritas pariehat
mcrilo mariyrum gloria judicalos, quibus non iropar eis oditim, cl odiura niorteiu. Licef injusti et impii,
fuii in marlyrio virius; erit iorsitan soluluin, cur non lam tamen in illis pielatem perscquebantur,
ipsos, sed necdum plane cur solos : cum et alios qtiam a se repellebant p nec tam in illorura jusiiliam
uoiinullos ex veleribus pari constet zelo pieiaiis oc- ierebanlur, qham propriam tuebanlur injustiliam.
cubuisse, non. tamen pari el tripudio recoli me- Aliud est alicna invadere, aliud defendere sua. Non
ruisse. Quod st illis non iinmerito hujuscemodilega- esl idipsum nolle sequi veriiaieni, el perseqni; invi-
tur solemnis cetebritas, quia nimirum quod praebuit dere credentibus, el increpaniibus ipdignari; obtu-
virlus, prseripuit teropus : cur non et eadem fuit in rare os confilenliuin, et redarguenlium stiroulos non
Machabaeisconsideralio? siquidem et ipsi pro lem- fefre patieriter. Denique mitit Herodet, et tenuil
pore, non ad cceli mox gaudia, sed ad inferni tene- Joannem. Quam obreni? quia Cbrislum prsedicabal?
bras descenderunt: rie tunc quippe appareale Pri- quia vir bonus erat ei justus? imo prOpter hoc magis
jnogeriito ex morluis, qui aperirel credenlibus regna reverebalur illttm, et audiio eo multa faciebat. Sed
cceloruni; agno videlicet de tribu Juda, qui aperit, quouiam arguebat Herpdem.Joaunes propter Hero-
el nenio claudit, ad cujus introilum cum omni auclo- diadem uxorem Philippi fratrit tui : ideo vinctus,
rilate supernispotestalibus dicorelur, Toltite portat, ideo el decollalus esl (Marc. vi, 17-28), passus qui-
principes, veslras; et elevamini, porlai mternales; et dem et ipse pro verilatis, sed quam zelare videre-
ituroibit Rex gtorite (Psal. xxm, 7). Proinde, si in- tur,'non negare cogeretur. Hinc est quod hacc ipsa
-
congruum videiur cum gaudio rccolere transiluin tanti iuarlyris passio, mullorum, eliam longe mino-
qui gaudii non fuit, cavealur el in istis : aui, si islos rum, festivitatibus minus feslive recolilur.
ob suse virtutis mcrilum 103 festivo prosequi fa- i. Profecto si tali ratione et ordine passi fuissent
vore placet, cur nou itideui deferetur cl illis?
Machabsei, ne ulla quidem fieret de eis raentio.
2. An dicendum cst, ulrosque quidem in morte Nupc autem quoniam similes illos fecil roariyribus
communembabuisse cum martyribus pietatis causam, cbristianis non dissiroilts verilatis confessio, merito
sed non ctiam ulrosque pariler eamdera cum illis eos siroilis prosequittir et veneratio. Nec moveat
adeplos fuissa tuarryrii formam? Universis nempe sane, qUod,queroadinodummarlyres, nominatini et
taro Veteris, quara Nbvi Tcslainenli martyribus ipsi pro Christo mininie passi sunt *.quia noninter-
suque cOiivenitpro justitia occubuisse : sed inieresi est, sive sub Lcge pro legalibus observamiis, sive
quod isli passi sunt, quia illara lencbant; illi, quia sub Gratia pro maridaUs evangelicis quis patialur.
non tencntcs repreliendebant; isli, quod esun non Uterque enim aeque pro veriiale, ac per hoc pro
desererent; illi, qttod deserentes periluros csse as- "' Christo, qui dixit, Egq tum veritat (Joan. xiv, 6),
serereul. Et ut breviter loium in quo differunt, pro- pati cugnoscilur. Itaque plus conlulii.Machabaeisin
feramus : hos cultus, illos zelus justilise inarlyres . hac parle mariyril gemis, quam virtus : quando' ne
fecit. Soli ex veieribus Machabaei,quia non solura hos quidero ex Patribtts, quos pari conslal virtule
caiisam, scd ei formam, ut dixi, uovi marlyrii leuue- illo iu teropore pro justilia decertasse, pari etiant
'! "
Machabmorum. In veieri editione: Putatur scriptai bittir epistola 13 Ilngonis Metelli, < Fulconi reve-
ad Hugonemde Sancto-Victore. Conjectura proBrii- ic-mlo ei in Chrisio aiibati Sparnacensi, >
•rone Coloniensianlistile inde nata videtur, quod ini de repciitione ciijusdain benjediclo
canonici Sparnaceiisisab
ea urbe asservenliir sancioruni Machabaeoruroreli- ahh.ile Wiilelmo. Abbas prirous
: at isluc ' ejus loci fuil Fulco'
qtiiae postBernardi obitumMediolanoallatse indticiuin consilip Bernardi et Guidonis ejus
it Rainoldoantisliie, qui eas a.Friderico 1 imperatore' post
oininuil. ln quibusdani roanuscriplis banc epistolam fratiis Ordinemcanonicoruiii regulariuni, anno 1128,
eo adductus cx Tullciisi Sanctf- Leouis abbaiia.
proviiiie anlecedil epislola 77 ad Hugonem de San- Litteras ejus rei hahei in Spicilegii lomoXIU, pag.
cio-Victore. 305 scqq. BasilicaeSancli-Marlini fundalio per Odo-
(292) Fulco abbas Sancti-Marlini Sparnacensis,, iiem '.'uiiihein, pag. 2811
ad Matroiiain, nicecesi»Reineusis, is est cui inscri
233 EPISTOLiE. 254
honore concelebrat praesens dnnlaxal Ecclesia. Ptitft A \ hominem ulira, et liabitalorem quietis (fsa. xxxvm,
qnod arbilre.tur iinfigiium, quanturclibel lautlabili 1-H). Hinc ei alius qtiidam : Quis mihi itoc tribitai,
iiioiii, quae Chrisli roortem pnccederet, diem fesiinn ' ait, ul in inferno protegas me, et abscondas me, donec
iinpendere : praeserliro cum ante illam saluliferam pertranseat furor tuus; el consiiluas mihi lempttsin
passionem, uon festiva gaudia, sed claustra tene- quo recorderis mei? (Job xiv, 15.) lsraet quoqtie atl
brosa qttosque inorienles exciperent. Sane Macha- filios aiebat : Deducetis canos meos cum dolore ad
baeos ideo, ut dicium esl, cxcipiendos jtidicavit Ec- inferos (Gen. XLII,58). Qnid in his- solemnis lsetitisc,
clesia, qnoniaro qttod eis negabat leinptts, contulit quid festivaecelebrilatis apparet?
niariyrii genus. 7. Nostri atilem martyres cupiunt dissolvi, et esse
5. Nec solum ipsos, sed el qui fbrie Vita? jaro in curo Chrisio; certi, ubicunque est corpus, illo sine
carne manifesialae moriein sua morie praevenerunt, mora congrcgaium iri et aquilas. Mox, inquam, ibi
sive morienles in ipsa, sicut Sitneon et .loannes exsullant jusli in conspeclu Dei, et delectantnr in
Baptisla; sive etiaro pro ipsa, sicul Innocentes, quos lselitia. Ihi, ibi, benignissime Jestt, ibistatim, utde
alia' raiione, licel ad inferos et. ipsi descenderinl, hoc saeenlo neqitam sanclus quisque eripilur, adiro-
ritu riihiiominus solemni veneramtir. Et innocentes pleiur lsetilia cum vullu iuo. Una ibi Vox jubilo
"*
qnidem^quoriiam injusliim profeclo fuil innocentiam resonat sempiierno, vox una exsuliationis et salulis
104 Pro justitia morieniem ulla vel praeseniigloria in labernaculis justoriitn : Anima nostra sicut passer
defraudari. Joannes quoqtie, scieiis quod a diebns erepta est de iaquto venanlium; laqueus contritus esl.
suis regnrim ccelorum viro paiitur, unde el clamat, et nos liberali sumus (Psal. cxxm, 7). Nunquid lioc
Agile pmnilentiam, appropinquavit regnum cmlorum decanfare lihebat apud inferos sedenlibns in tenebris
(Matth. IJI, 2); simulque videns Vitaro se protiritis etumbra mortis, dnm non erat qui redimerei, ne-
scculuraro, niortem laetus excepit. Quod uliqtie ab qne qui salvum faceret, quando necdum visitaverat
ipso Domiriomoriiurus sciscitari sollicitus fuil, ac nos oriens ex alio, primitiae scilicet dorinientiiim
ccrlificari meruil. Nam curo per discipulos euin iri- Christus? Merito igitur Ecclesia, qiiaegaudere cnm
terrogasset, Tn es, inquiens, qui venlurus es, dnalium gaudemibiis, flere cum flentibus novil; quos pares
exspeclantus? posl enarrata plura miracttla audivit : judical.in virlute, discemit lamen ex teropore; nec
Et beatus qui non fuerit scandalizatus inme (Maith. xi, pari putat prosequcndiim obsequio, et iransilum ad
5-6). lri quo niroirum verbo signilicavit sc Doniinus vilain, et descensiiin ad inleros.
roorilururo, et lali morle, quae posset Judaeis esse 8. liaque marlyiium facit causa, lempus genusque
scahdalum, Genlibus stuliiiia. Ad hatic vocem sponsi P , discernunt. Tempus quippe Machabseosa novis roar-
gauriens aroicus sponsi alacri animo prsecessil, quo ' lyribus disjungit, conjungit anliqttis. G.enus'vero
cl illum in proximo esse venlurum, jam dubitarc novis aggregat, segregat a veteribus. El hae quidern
non potuit. Porro qtti laetus, et tam loeltis potuit in Ecclesia prseniissis ex causis diflereniiscobservan-
niori, potuit el Iaelamsibi roemoriam proroereri. Sed lur. Caelerumapud Detnriuniverso cojtui sanciorum
et senex ille tam plenus virluluro quani dieruin, cbmmune est quod sanclus aii Prophela : Pretiota
morte jam propinqua Viiatn bajulans in manibus, in conspeclu Domini mors sanclorum ejus (Psal. cxv,
aiebat, Nunc dimiitis servum tuum, Domine, secun- 15). Undc atttem nretiosam dixerit, exponat nobis :
dum verbum iuum in pace : quia viderunt oculi mei Cum dederit,-iuquit, diteciissuis somnum, ecce hwre-
salulare luum (Luc. n, 29,30); ac si diccret: Securus ditat Domini fiiii, mercesfruclus venlris (Psal. cxxvi,
descendo in carcerero, qui tam prsesto meam scnlio 2, 5). Nec putetnus solos marlyres esse dileclos,
redentptionem. Et hic ergo, qtti cum lam secura jtt- cum recolamus dictuin dc. Lazaro, Lazarus amicus
cundilaie el jucunda securitate morilur, merito in noster dormit (Joan. xi, II) : 105 denique, Beuti
Ecclesia celebrari cum gaudio memoralur. mortui qui in Dominoinoriunlur (Apoc.xiv, 15). Non
6. Cseterumilla qua ratione mors fesliva reputa- soli qui pro Domino, sicut mariyies, sed el qui in
bilur, quam nulla gaudiorum festivitas comitalur? ^] Domino moriunlur, sicut confessores, profecto beati
aut unde gaudium stimeret morilurus, qni se et ad sunt. Duse proinde res mihi virienlur mortem facero
infernales descendere lenebras certus erat, nec cerii pretiosam, vila et causa; sed amplius causa, quani
quidpiam secum ferebat, unde iii proximo de sui vita. Porro illa erit prciiosissima, quam et causa
liberalore consolareiin? Inde est quod unus sanc- comroendal el vita.
toruin, cum audiret, Disponedomui tum,'quia morie- EPISTOLA XCIX.
ris lu, et non vives, convcrlit se ad parietera, et
ileviifleiii niagno, alqtie ita irapelravil exossemortis AD.Mtj.iACIIUM QTJEHDAU (295).
aliquam dilationem. lloc denique et miserabiliter Ob moiiaclti cvjusdam a sito canobib discessum
plangehat, dicens: ln dimidio dierum meorum vadam ttnxius, ejusdem litteris sinistra se tuspicioue tibe-
ad portas inferi elpaulo posl: Nonvidebo, inquit, ratum scribit.
. Dominum Deum in lerra vkenlium,. non- aspiciam '• Ntinlium qud te dicis fuisse turbatum, fratcr Wil-
(295) ln scriptis non paucis sequcnles qualnor cujus mentio initio epistolse, erat monachus ill-*
epislolae nniluni habent iiliiltim jirieier islum, De Clarae-Vallensis,tle quo in sequcnte epislola 105.
iisdem, itt est Machabieis. quod ftlsuni. Willelmus,
FATROL. CLXXXII. 8
235 S. BERNARDIABBATIS CLARJE-VALLENSIS
i
lelmus non sua, sed tua necessiiate pntavit ad te di- A EPISTOLA C1* ;»''
rigendum. Siquidem ipse suo more Dei gratia foriiter AD RF.LItJlOSfJS; .- ))
agit, alienam a se interim adhuc faciens illam sen- Monachum, qui tine licentia ditcetterat, redeuiatm
tentiam : Vir duplex animo inconstans est in omni- benigne sutcipi postulal.
bus viis suis (Jacobi. i, 8). Vias qiiippe Domini sira- Fratrem Laniberttimj quero in aliquibus forle flu-
pliciter, ac pcrhoc conftdenter ambulans, hon sen- cluanlem suscepimus, oranlibus quiilem vobts pro
tii illttd Vae, de qrio dicitur : Vm lerram ingredienti ipso conslanlem remisimus, et nulla jam, ut opina-
dttabus viis! (Eccti. n, ii.) te aulem audieramus in mur, scriipulositate prislina laborantem. Causam
discordia versari, domum veslram non sine gravi quijjpe adventus ejtis, necnon ei discessionis modum
scandalo abbatis et fratrum deseruisse, solumque el inleriiionem sollibite uobis perscrutantibus, in-
habitare in nescio quo salis inconveliienli loco. Quo lenlionem quidem visus esl habere inculpabilem, sed
rumore nobis permotis, anxieque qtiaerenlibus si causam plane non sufflcienlem, ut lali modo, id est
quo modo tibi a nobis posset consullum iri; nihil sine liceritia; discedere debuisset. Unde et sttmpta
paralius occurrere potuii, quani ut, le vocalo ad noi, justae in eum invectionis occasione, increpato ut
per te de-te certiores prius ellici curaremus : sicque bporlebat, et confirniato in quibus nutabat, rediitini
ei
qttod in promplu esset, praesentes prsesenli consule- B persuasimtis. El pro redeunte rogamus, dileclis-
remus, Sed jam luo scriplo, noslroqtie rescripio, simi fraires, esse vos videlicct pracstabiles super
utrorumque ab alterutro falsae suspicionis timore fratris prsesumptione, sed prsesumpiione, ut videiis,
salis simplici, et non malitiosa : qiiandoquidem ne-
depulsp, pariter quiescamus. Verum bac falsitale
quam vera sil ad nos invicem dileclio, comprobatum que atl dexieram neqite ad sinislram dedinavii, sed
esl; quam quidem dilectionem per hanc mutuam diieclo ad nos tramite venil, quos uliqtte pro certo
nostri sollicitudinem, non infructuose nunc reno- sciebal vestrse esse sanctilatis servos, vestrae rcligio-
vatam esse puiaverim; cujus fructum tunc nos qui- his amatores sincerissimos, et semitlalores fidelissi-
dem copiosuro speraremus accipere, si tui nobis mos. Suscipilje efgo teum vos, qui spiriiuales estis,
copia cum opporlunitaie darelur. Atioquin oppor- in spirilu lenitatis; cpnfirmelurquein eo charitas, et
tunius ducimus nos nostra contentos esse inopia, excuset malum facturii inlentio bona. lmo recupe-
rate cum gaudio, quem dolebatis amissum; con-
quam importuna copia abundare. _
traclamque de fratris egressione ac transgressiorie
EPISTOLA C. - tristiliam efiuget citissima rie regressione isetitia.
Confido autem de Omnipotentis misericordia, quia
ADEPISCOPUM QUEHDAM. . (l'
quidquid exasperavit inorriinata discessio, postmo-
Ejus erga religioios pquperes favorem et beneficen- dum deliniei eroendaia cotiversatio.
liain laudat,
EPISTOLA CII.
Si minus vos pro lanli bperis susceptiorie fervere ADQU5MPAM ABBATEH.
coitiperisseraiis, horlandus nobis stiper boc et obse- Monachi
cujusdam dyscoli emendalionem omni modo
crandus essetis. Nunc vero cum prima inviiaverit tenlandam; sed incOrrigibilemejiciendum,nepluret
nos veslra praecurrens devoiio, festat ut ei a quo ejut co.ntortio depraventur.
bona cuncla procedunt, et referamus grates pro 1. Super fratre'lurbato, et turbante fratres, et
borio quod deuil velle; et fttndaniiis preces, ut adji» conlemnente magislrum, breve libi, sed fideledamus
ciat et pcrficere pro bona voluntale. Tamen gaudium consilium. Diaboli studium est circuire in domo Dei,
niemn non tacebo vobis. Qtias nempe pulaiis deli- et quaerere quem devoret; luse e contra vigilantise,.
cias cofdi meo affefat Veslra litijiiscemodi inlentio? in quanlum poles, - nunquam locuiu dare diabolo.
Deleclabitur in crassitudine anima mea, si infatiga- Quanlo igilur ille aerius insislil, quomodo a giege
bilem cognovero vos in sludiis salutaribus et lione- infirraam separel pviculain, qualenus eo licen-
slis. Gatideo enim, non quia qtiaero donum, sed Q tius rapial, quo jam non fueril qui eripiat; tanto
requiro fructum. Libenler accipio beneficium quod" enixius libi, quantuiri in te esi, resistendum est,
prosit danti; alioquin non ambtilo in charitate illa ne de roanu tua possit eam erueie, ne quando dicat
quse rioriquserit qiise sua sunt (/ Cor. xm, 5). Et inimicus : Prxvalui adversus eum. ltaqtie aggre-
quidein nobis iri boc bene facitis, sed vobis roelius: dere fralrem omni oflicio charitatis; videlicet hene-
nisi forte exciditvobis illa senteniia, Beatius esl dare iiciis, salularibus roonitis, secretis increpaiionibtis,.
quam accipere (Acl. xx, 55). Hoc plane decet cpisco- ptiblicis inhorlaiionibus, duris eliam et verboruin
puin, hoc sacerdolium veslrum coniraendal, ornat cl verbertiin correptionibus; quodque eflicacins esse
coronam, hobililat dignilalem, si quem ministerium solet, tuis ad Deum pro eo fratrumque piis oratio-
prohibel esse panperem, ariiiiinislraiio probet pau- nihus. |
perum amaiorem. Non eniiu paupertas virtus repu- 2. Quod si jam hscc omnia fecisti, nec profecisti;
talur, 106 sei* paupertalis amor. Denique beati ad Aposloli toiisilium confugiendiini esl, dicentis :.
f&uperet, non rebns, sed spiritu (Matth. \, 5), Auferte malum ex vobit (I Cor. v, 13). Auferatur
ergo malns, ne roalos generet. Neqtte enim potesi
arhor mala fiticlus nisi ujalos facere, Auleratur
237 EPISfOLit. 233
autcm dico, sed non quoniode ipse Vult; ut videlicet Aimona iniquilatit; ul, cum defeceritis, recipiant vos
lanquam ex lualicentia, cum male secura conscien- in wlema tabernacula (Luc. xvi, 9). Vides quia
lia extra congregationem, contra professionem, de- magna dignitas sancla pauperlas sit, ul non modo
vitans suhjectionem, sui juris esse, sua permiltalur patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat in-
vivere lege; (294) 107 se(i abscindalur, utr ovis digeniibus. Quale est hoc, absque interventu cujus-
roorbida a grege, ul pulridum menibruro a corpore; jjjam angelorum vel boiiiiiniin, sola divinae grati.-e
qtti jam exinde se pro cerlo noverit a te haberi confidemia, acccdere per temelipsum ad vultum
tanquam ethnicum et pttblicannm. Et ne timeas esse gloriaR, capessere sttmma rerum, atlingere tolius
contra ctiaritalem, si uriius (295) scandalum miilto- niagnijicenlise culmen?
rum recompensaveris pace, qnippe qui sua forie 2. Veruro qnnlihiis ista lu tibi inipedias rebus,
malilia, fratrum cohabilantium turhare facile pole- ulinairi sine dissimulafione attendas. Vae!vae! vapor
rat unanimitatem. Consolelur te illa Salonionis est ad modicum parens, qtiod aeternae felicitatis
sentenlia : Quem Deus negligit, nemo potest corrigere adilum intercludil, quod perennis luminis iucir-
(Eccle. vn, 14); et illa Salvaloris : Omnis planlalio, cumscriptam charitatein nbscondit;quod universi-
quam non planlavil Pater meus, eradicabitur (Matth. tatis scieniia fraudal, quod summse privat dignitatis
xv, 13); et illa beati Joannis evangelistae de schi- 'B honore. Quoitsque iu laniae glorise pracfers fenum,
smaticis : A nobis exierunt, sed non eranl ex nobit quod bodie est, et cras in clibanum miltilur; carneni
(I Joan., n, 19); et rursus apud Apostolum : Infide- dico el ejus gloriam ? Siquiriem omnis caro fcnum,
lis.ti ditcedit, discedal (I Cor. vn, 15). Alioquin non et onmis gloria ejns lanquam flos feni (Isa. XL,6).
est relinquenda virga peccatorum stiper sortem jus- Si sapis, si habes cor, si lceuin est lumen ocnlhrum
torum, ul non exlendant jusli ad iniquitatem nianus tuorum, desine jam ea sequi, quse et assequi mise-
suas.Meliusesl eniro ut pereat unus, quainunitas{296). rum esl. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa
EPISTOLA CIII. onerant, aroata inquinant, amissa cruciani. Annon
ADFRATREM WILLELMI MONACHICLAR.S-VALLEN5IS(297). easalins cum honore spernis, quam cuin tloloro
lnsigni paupertatis religiosm commendatione prmvia, perdis? annon ea prudentius Christi ceriis amori,
perttringit in eo nimium in ret terrenas affeclum, qUam morli? Est in insidiis praedo, cttjus manibus
cum damno pauperum, imo tuo ipsius cbnjunctum,
ut qui mallet sua morii, quam amori Christi, cedere. nec te nec tua potcs subducere. Non potcrit prae-
1. Etsi facie ignolus nobis, etsi corpore reniolus videri, quia tanquam 108 n,r 'n nocle ila veniet.
a nobis, amicus taroen es; et amicitia nolura jam Nihil intulisli in liunc mundtim, hauri dubium quia
nobis, etprsesenlem le facit. Hanc tibi, te nescienle, ,f, nec quidquam auferes (/ Tim. Vi, 7). Dormies
coniparavit non caro et sanguis, sed spiritus Dei, somnum tunm, et nihil inVenics in manibus iiVs.
qui Willelmum fralrem tuum aeterna nobis socielale Sed riosti hsec: non est in docendo te supcrfliie la-
ef spiriluali charitate devinxit, ac per eum te quo- borandum. OrandUm poiiusui, quod tibi jam nopsu
que, si dignum judicas. At, si sapis, non conterones datum est, detur et implere prout oportel.
corum amicitiam, quos Vcrilas beatos claroat, el EPISTOLA CIV.
reges pronunlial toelorunj (Matih. v, 3). Quam qui- ADMAGISTRUM (298) GUALTERUM DECALVO-UONTE.
dem beatiiudinem non invidemus tibi : nec enim Horlatur eum ad fngam swculi; monens poliorem
coinmunicata tihi.nohis roinuitur; nec noslri proinde esse causam Christi, et animm, quam parentuin.
lermini restringiinlur, si el lu regnaveris. Quaenam 1. Ssepe meuro nniritr.ttidulcissima tui siibeunlc
vero invidiaecausa potest esse, ubi sorlium magni- riiemoria, doleo snper le, Gualtere cbarissime, co-
ludini consorlium multitudo nil detrahit? Volo 10 gilans nirnirum illud tux juvenlulis riecus.et ingcnii
esse aniicum pauperum, magis aulem imilatorem. acumen, scientiae et erudilionis orrialum, quouVju,:
Jlle gradus proficieniiura est, hic perfeclorum. his omnibus excellentius est in chrisliano, luos illos
Amicitia pauperum, regum amicos constiluit; anior mores ingenuos qtiam inanibus sludiis atteras, duni
panperiaiis, reges. Regnuni denique ccelorum pau- I) de tanlis muneribus, non auctori Christo, sed rebiH
pernm est; et est reghe poiestatis beare pro vo- deservias transiloriis. 0 si (quod avertal Deus!)
luntate amicos. Facite, inquit, vobisamicos de mam- niors inopinata subripiens ista concusseril, beul
(294) Varia fuit pra lemporibus et locis circa Haeflenus in Disquisiiionibus monaslicis, ac noslri
nionachos incorrigibiles discipliua. Ejiciendos prae- Menardus et EtlniiinriusMarlene in suis super Hegu-
cipit Begula sancti Benedicli, in capp. 28 et 29. laro Commenlariis.
Conciiiuin Cloveshoviense anni 747 nonnisi ex (297) Sic litulus in duobus Vaticanis et in quibus-
synodi riecrelo fteri cavel can. 24. Alia ratio esl de dam nostris. ln manuscriptis Cislerciensihus mscri-
Sanctimonialibus, quarum una cum ex monasterio bitnr, Ad Amicum exho.rlaloria. Ex iine vero epi-
Metlensi S. Pelri delracto velo pjecta fuisset, recipi slohu 106 conjicimus esse Ivonem, aui sinitil cum
jussa esl, el < intra monasterium in ergastulo poni > Willelnio subscribit.
decreto synodi Meitensis anno 888, can. 9. Cauonici (298) Hoc nomine doclores et litterarum prae-
regnlares saecnloduodecinio projiciebanlur, ex epi- ceptores appellare solet, ut in epistoki 77 et 106 elc.
slola 58 Siephani Tornacensis. Ita Ttiomas Siaropensis aliquando se roagisi.ruin ,
(295) Adtliiiit edili, ejectione; sed deest in ma- aliqu.inilo doctorero Cadiuncnsem •dicit in Spicilegii
nuscriptis. loiito III; pagg. 137, 140. In tino codice Valicano
(296) De hac qnseslione, An monasteria habeant lcgilur, od M. Watcheriim.
jtts abjiciendi reiigiosum incorrigibilein, coiistilendi
«S9 S. BERNARDI ABBATIS CLARjE-VALLENSIS 240
subito cttncia. veltil ad iinpnlsum urentis et ftircnlis ,A poni videbitur ; nec parcei pungenli, qui nilnntnr et
venij, tanquam feiinro velociter arescent, et-quem- sterili. Vae igitur, et Jvaeitertim de quo dicetur :
admodum olera herbarum cito decident. Quidergo Exspectavi ut faceret uvat, el fecil labruscas! (Ita.
tecurii lolles de omni labore tuo, quem operaius \,i.)., |
ftieris super lerram? quid reiiibues Domino pro .5. Sed novi ego quam liquido et copiose hae.c
omnibus qtiae Iribuit tibi? quid, inqiiaro, lucri pro roe quoque lacente cogjtare sufflcias; malerrio vero .
tot tibi creditis taleuiis referes ereditori? 0 si va- devinctus amore, necdrim possis ahjicere quod jam
ejjam roanuro invenerit ille, ille donorum pfomptus coiilemnerc noris. Et qpid ego ad haec respondebo
qttidem auctor, sed imporlunus exactor! Veniet libi? Ul matrem deserias? sed inhnmanum videtur.
enim, veniet, et non- tardabit, ad requirendum Ui cum ipsa maneas? sed nec ipsi expedit ut sil filio
utique quod suum est.cum usura. Suum neinpe as- causa perdilionis. Forie ut et inundo simul miliies,
serit omne, quod le in tua patria pomposis, sed el Chrislp ? sed neroo palest dtiobus dominis servire.
periculosis favoriiius nobilitare videlur. Genus cla- Mater tua vult cpntra -ia tuae, ac per boc et suse
Jttm, corjius aplum, fonna elegans, ingenittni velox, ipsius saluli. Elige ergo ttt -e dnobus quod vis, aut
eruditioriis utilitas, el honestas morura, gloriosa unius videlicet salisfacere voluntati, aut utriusque
quidem sunl, seri ei a quo stmt. Si libi iisurpas, saluti. Verum si mullriin eam diligis, dcsere potitts-
esl qui quxrat et judicel. ipsam propter ipsam -: ne, si Chrisluiii deseras ut
2. Esto tamen : liceat tibi hsec interim ascribere maneas cum ijisa, propter te pcreat et ipsa. Alio-
noinini ino, el gloriari in laudc lua, et vocari ab quin male meruii de te qnse le peperit, si propter ie
bonjinibtis rabbi, et facere tibi nomen grande dun- perii. Quomodo eniin rion perit, quse ipsum quem
laxat super terram : quid tibi post morlem de his peperit, perimii ? El bxe dixerim, ut tuo aliquo
oiunibus, nisi sola forlasse memoria relinqttelur? modo carnali condescendam consulamque affectui.
cl hoc quoqne solummodo snper lerraro. Scriptum Caeierum fidelis serjuo, el omni acccptione dignus :
quippe est : Dormierunt somnum suum, et nihil clsi impium est contejjinere matrem, cotitemnere
invenerunt omnes viri diviliarum in manibut tuit tamen propler Cliristum, piissimtim esl. Nam. qui
(Psal. LXXV,6). Quod si hic esl finis omnium labo- dixil, Hotiora palremlet mairem (Matlh: xv, 4) ;
ltim Itioruni, ut pace tua dixerim, quid habes am- ipse etiam dixit : Qui qmat palrem aut matrem plut
plius jumenio? Siquidem et de tup palefrido (299),, quam me,non est me d'gims,(Maithi x, 57).
cum mortuus fuerit, perhibebitur qtiia bonus fttit. EPtSrOLA CV.
Simul vide quid libi ante tribunal illud terrificum - ADROMANUM ROKAN.E CVMJE SUBDIACONUM.
respondenduro sit de eo quod acceperis in vano Vitwreligiosmproposittim urget, morlis memoriam
aniniam tiiain, et animam lalem : si lamen invenisi- inculcans.]
ris tiihil cgisse amplius de imroortali et rationali BERNABDUS abbas Clane-Vallis, ROMANO SUO,quod
spirilu itto, quam quodvis pecus de suc; cum brutus suo. '! ,
ulique spirilus non vivat, nisi quamdiu vivificat, et Bene fecisti, charissime, lui nobis per Iiiteras et
tiiio eodemqne momento et vivificare pariter desinat renovans dulcem membriain, U excusans molestissi-
et vivere^ Quid, quaeso, dignum te judicabis, qtti, inam moram. Minime qtiidem desiderantiutn te cor-
facliis nd imagiiiem fuctoris, taniae in te roajestatis dibiis ullapotuit subrepere quandoque obli^iotuse
non defendis dignilatcm; et lu, homo cum (500) dilectionis ; sed te lui,! faleor, pcne oblilum esse
esses, bonorem iuiim iton inielligens, comparaius puiavimiis, priusquam illas lilleras videremus. Nunc
jumeniis insipientibus,et simijisfactussis illis! dum itaque ruiiipe nioras, fac cilo quod scripsisti; et si
nil spirjtuale videlicet aut aeternum elaboraveris, veraciter stylus expreslsit atreclum, eflicaciler opus
sed insiar belluini spiritus, qui ul a corporc, iia siyltim leslificelur. Quitl tardas ipsum, quem janidti-.
cum corpore dissolvilur, solis fueris conlentus.cor- duin cpncepisli, spirituin jiarturire salulis ?.Nil mor-
jioralibus ac temppralibus bonis, evangelici illius n talibus vcl inoriccertius, vel incertius hora roortis:
surdus auditor consilii : Operamini non cibum qui siquidero lanquain fttr :in nocte, ita veniet. Vaeprse-
perit, sed qui permanei in vitam ceternam (Joan., gnantibus in illa die! Si superveiierit el prsevenerit
vi, 27). Scriptum est autem quod non ascendit in hiiuc tam saliiliferunj- parium, heu ! perlodiel do-
moiitein Domini, nisi qui non aceepit in vano ani- roum, sanctum gernien exsiinguet. Cum enim dixe-
tiiam sitam. Sed ne is quidem, nisi etiaro fuerit rinl, Pax et securilas, lunc repentinus superceniet
innocens manibus, et mundo corde (Psal. xxm, 4). eis interilus, sicut dolor\in ulero habenlis, et non effu-
Vitieris In an de luis hoc 109 bperibus simnl et gient (1 Thess. v, 5). Vblo te mof tem etsi non elTu-
cogilationibus prsesumere audeas; sin autein, at- gere, cerle vel non tiniere. Justus qtiippe .raorleiri,
tende quid mereatur iniquilas, si sola suflicil iiutii- etsi non cavet, lanien pon pavel. Denique si morie
litas ad damnalionem. Ef revera secnra non erit praeoccupalus ftterit, in refrigerio erit (Sap: iv, 7).
spiua vel tribulus, ubi securis irifructuosae arbori Mpritur quidero el justus, sed secure; quippe cnjus
(299) Palefridtts', •equus inagnus et insignts, qtti setl deesi in manUscriptis, et cerie rediindal lioc
per frenuin ritjcilitr. loco.
(50G) Edili adduiit, in honore, ex Psalmb XLVIII • 1
211 EPISTOLJE. 242
mors iil pracsenlis est exitus vitae, ita introitus roe- AA miilit ? Ceiie si tantiim te delect.it lenebrosa aqua
lioris. Bona mors, si peccalo moriaris ut juslilise de nubibus aeris, qtianlojucuridiushaurias de sere-
vivas. Iiaecmors necesse est ut prsecurra i, ul sequa- nissimis fontibus Salvatoris ?
turilla secura.In hac vila, quandiu durat, cotnpara 2. O si serocl panlulum qttid de adipc frumenli,
tibi illam quse semper durat. Dum vivis in cafne, unde satiatur Jerusalem, deguslafes ! quam liberi-
morere mundo, nl post moriem carnis Deo vivere ter suas crusias rodendas liiteraioribus Judr»is re-
incipias. Qtiid eniin si concideril mors saccnm cor- linqueres! O si te unquam in schola pietatis stili
poris tui,-dum le sttbinde circunidet lselitia ?0 quam magislro Jesumerearhabere sodalem! Osimihi lioeat
heali mortui qui in Domino moriuntur, audientes a purificalum prius tui pectoris vasculum supponere
Spiritu, ul requiescanl jdm a laboribus suis ! (Apoc. unctioni quse docei de omnibits ! O qiiamlihens iibi
xiv, 15.) Non solum attieni; sed el succedit jucunrii- pariiercalidospanes[sufca«f/iporrigerem], quos uti-
tasHOdc novitale, ac de aeternitale securitas. qtieadliticfumiganles.elqtiasi mododefurno, nt aiuiit,
Bona proinde mors jusli proplcr requiem, melior recens tracios, de coelesli largitate crebro Chrislus
propter noviiatem, optima propler securitatem. E suis pauperibus frangit ! Ulinaro si quam mihi gut-
eonlra, mors peccatbrum pessima (Psal. xxxiu, 22). lam quandoque de pluvia volunlaria, quam segrega-
Etaudiunde pessima. Mala siquideiiiesi in nuindi * vil hxreditati suae,stillare digneltir in dulcedirie stia
amissione, pejor in earnis separatione, pessima in pauperi Deus, mox eain tibr possem refundere, ct
vermis igriisqueduplici contritione. Eia ergo feslina, rursus a ie vicissim recipere quod senseris I Experto
exi, recede : moriaiur anima sttta morle juslorum, crede : aliquid amplius invenies in silvis, quam in
quo fiant el iiovissim» lua liorum similia. 0 qtiam libris. Ligna et lapides docebunt le, qtiotl a raagistris
pretiosa in conspeclu Domini mors sancloriun ejus! audire non possis. "An non pritas posse le sugere m::I
(Psal. cxv, 15.) Fuge, quaeso; in via peccaiornni . de petra,. oleumqiie de saxo durissimo ? An nou
ne steteris. Qiioinodo vivere potes, ttbi mori HOII lnonies stillant duleedinem, et collcs fluunl tac et
audes ? Ciim panibus occurrere fugienli paratosnOs oiel, et valles abundant frumenlo ? Multis occur-
esse confidito (501), renlihus mihi dicenriis tibi, vix me teneo. Sed quia
EPISTOLA CVI. non leciioneni, sed orationenVpetis , adaperiat Do-
*DMAGISTRUM HENRICUM MURDACH (502). miiius cor tuum in lege sua el in praaceptis suis.
AAcapestendum religiosm viiw statum excitat, efus Vale.
. delicias breviterinsinuans. 5. lriipsuni ipsi Willelmns el Ivo. Quid super hec
Dilecto suo ,HENBICO MURDACU, BERNARDUS abbas 111 vohis dicemus ? Quotl vos videre, el ad quid
diclus de Clara-Valle, satulem, et non invia. p1
desideremus, scilis ; quanluin vero, nec nos dicere,
l.Quid mirum si inler prospera flncliiaset ad- . nec vos scire polestis. Oramus ergo Deuin ut vohis,
versa, qui necduro siatuisti supia petraro peries tjuo nos prxisse debueratis, tribuat vel sequi : qoa-
tuos ?.Ac si jures-el slaluas cuslodire , judicia justi- leniis et. in hoc tantae vos huroiliialis -inagislnim
liaeDoroini, quid horum te poierit scparare a chari- teneanms, cum videlicet non despexeritis magister
lale Chrisii ? 0 si scires et quid dicaro ! Octttus, sequi discipuios.'
Deut, nonvidit absque te, quw prwparasli diligentibus EPISTOLA CVll.
te (Isa. LXIV,4). Sed lu, fraler, . qui, ttt auilivi, •' ADTH05IAM Pn^EPOSITUM DEBEVERLA (583).
Prophetas legis, ptuas intelligis quae legis ? Nam si Tltomas hie Ordini Cistercieuci,in Clara-Valle sese-
inlelligis, senlis ulique sensutn prophctice Iectio- devoveral: procrastinantem Bernardus hortatur ad
nis esse Clirisiuin. Quem virielieeisi apprehendere vota persolvenda. At surdo canlalum sequensdoce-.
bil epislola, ubi infelicem Thomwexitnm comme-
cupis, citius illum sequemlo, qnain legendo cpnseqiii ' morat. In huc vero tota satulis mconomia profun-
poles. Qnidquaeris verbuin in Verbo, quod jam caro . dissimedescribitur.
faclum pracslo est octtlis ? Jain enira de Iatibulo THOJI.Edilecto filio , BERXARDUS ,<juod filjo.
prophetarum egressns esl ad oculos piscalornin ; [) ] 1. Quiil opus est vcrbis? Fervens spirilus et
jam de nionlc urobroso et condensn, laiiquam spon- vehemeiis desiderium aperiri sola lingtta non sufii-
sus de ibaliiino suo, prosilivit in canipuin Evangelii. cit. Loquantur jiobisaiTectuin luiiin et reliqua mem-
Jam qui habet aures atidientli, aiidiat illuro claroan- bra. Praesens nielius et innoicsces nobis, et nds
lein in iemplo : 0'«"sitili veniat ad me, el bibal (Joan^ cognosces. Jamduduin ab invicetntenemur olieruirum
vn, 57) ; et : Vettile ad me, omnes qui laboralis cl tlebilores, ego fidelis curaC, tu huinilis obetlieniise.
onerali eslis, et ego reficiam vos (Mallt.. xi, 28). Tu Probet iitriiniqiie, si placei, opns , non calamus.
ergo liroes deficere, tibi se Veritas -reliccre le pro- Volo te et libi usurpare, el in me probare illam

(501) Moilusioqnenrii Bernarrio fantiliaris, ut in 320el52i,ac demum, deposito per Engetiiiim III
cjiisiola 107, ii. J5, el in epislola 124; n. 2, ete. Guilleltno ihesaufario, archicpiscopus Eboracensis :'
(502) Seholis apud Anglos pnefyctus eral Ilenricns qua tle re variae episloi;» infra. Lege Giiillelniuiii
iste, natione Anglus, cnjus discipulos fuisse Willel- Neubrigensein, in libro t, cap. 7; Rogerium Hove-
iirom etlvonem patei pxiineepislolae. Bernardi.moiii- -tleiiuin, atl aimiiin 1140; ct Itoberli <le'Monle Ap-
tis tandein actpneyit Henricns, facius ntonachus Cla- jieiidicein atl 'Sigeheriiiin.
w-Vaitcnsis, dein abbas Vallis-Clara:; luiii teriiusali- (305) Alias de Bevciliico.yiiic epistolam 4.H..
bas Fontai;eiisis in Ainjlia, ex cpisiulis nunc ordine
213 S. BER.NARDlABBATIS CLAR.E-VALLENSIS 24i
Unigeniti vocein :. Opera quw dedil mihi' Paler ut A rum ! Plane enim qui amicus vuli esse luus, inimi-
faeiam, ipsa tetlimonium perhibent deme (Joan. v, cus Dei constituitur. Quod si servns nescit quid fa-
56). Sic revera, sic unici Filii spiriius testimonium ciat Domitnis ejus , quanlo minus iniroicus? Porro
p::rhibet spirilui nosfro, quod-filiiDei sumus et nos, atitem amicus sponsi stat, ei gaudiogaudel propler
cuni suscilans ex operibus niortuis largitur opera vocera sponsi: unde elloquitur, Anima mea lique-
viue. Non ex foliis , non ,ex floribus ,• sed ex fructu facta esl, ut dileclut ticutus est (Canlic. v, 6). Arai-
arbor bona nialave dignosciiur. Denique a fructi- cus itaque mundi excluditur a consilio amicorum
bus, ait, cognotcelit eot (Matlh. vu, 16). Opeia Dei, qui non spirilum hujus ntundi acceperunt, sed
crgo, et iion verba discernunt inter filios Dei ei spirilum qui ex Deo est ,-ul sciant qtiaea Deo do-
filios difOtlentise.Operibus proinde desideriu.ro et hata sunl sibi. Confiteor libi, Pater, qtiia abseon-
aperi luunj, et experire noslruro, disiFhaec a sapienlibus et prudenlibus, ei revelasli
3. Desideramus prscsenliain luani, quserimus ea parvulis. lla, Patsr, quia sic fuit placiium co-
oplatam, immo promissam exigiinus.Cur lanto? Nil ram te (Matth. xi, 25, 26), non quia sic meritum
in ea sane expetitnus de carne el sanguine. Aut pro- vel ab*ipsis. Omnes enim peccaverunt', et cgent
ficerc ex le cupimus, attt prodesse tibi. Genefositas gloria tua : ut gralis miltas Spiritum Filii lui cla-
sanguinis , proceritas corporis, forma elcgans, ju- nianlem in cordibus filiorum adoptionis, Abha,
venilis decor, prsedia,, palalia , immcnsa supellex , Paier. Hoc quippe sp ritu qui aigiiniur, hi lilii sunt,
infulseque dignilatuni (adde et mundi sapientiam) : nec paierno prpisus arcendi consilio. Habenlnempe
de muntlo sunt hsec; et mundus quod suum est dili- in se maneiitem spirhum, qui scrulalur etiam pro-
gii. Sed quousque? Non solutn enim non settiper, ftmda Dei. Denique.quid ignorent, quos unctio do-
utpote qui non semper erit, verum nec diuquidero. cel de omnibus?
Diu siquitlem ista in ie raundus habere non ppterit, i. Vae vobis, filii liujus saecu.i, a vestra insipi-
et te quippe ipsiint in brevi nan habiturus, nam bre- enle prudentia, ignoraotes spiritum salutarera ncc
ves dies honjinis sunt. Mundus quidem cum suis paiticipanles consilio, quod solus soli Paler eructat
' cui
le
cortciipisc.cntiistratisil; sed prius emillit, quam Filio, exceplo vplnerit Filius revelare.J Quis
ipse pertransit. Quid le sine fine delectat amor mox coguovit senstira Domini? aul quia consiliaritis ejiis
iiniendus? Nos verote, non lua di)igimus : tua sint, fuit ? ( Rom. xi, 34. \ Non euuidepi nullus, sed ra-
aqnostinl. Tu tuse promissionis memor; tuinohis rus: soli sane qui veraciter dicere possunt, Vnige-
copiam diulius npn negaris, amantibus le sinceriter, nitus qui est in tinu Ptitrit, ipse enarravit nobit (Joan.
et amaturis perenniter. Pure siquidem nos amaules •1,18). Vae mundo a strepitul Clamat in popdis
in vila noslra, in raorte quoque non erimus. sepa- idem Unigcnitus, tanquam magni consilii angelus:
tati. Nam ea quae in le, vel potius libi appeiimus, Qui habet aures audiehdi, audiat. Et quoniam dignos
iion htijtts co.rporis sunt, nec btijus leraporis tan- non invenit sensus, quibus Palris coinmillat arca-
tum : ideoque nec cuin corpore deficiunt, nec cutii num.texit parabolas turbis, ul audientes non au-
teropore praetereunt; quiniroo posito corpore plus diant et videntes nbn inletligant. Cseteruin aroici
delectani, post lenipora durant. Nil sitnile habent seorsum andiunt: Vobis datumest nosse mysterium
cum supra entiroeraiis eorumve similibus, quae uii- regni Dei (Luc. vm, 8,10); quihiis et loqttitur :
que iiistiitt tihi, non ex Paire, sed ex roundo. Quid Nolite limere , pusittus grex, quia complacuil Patri
horiiin enim vel noii pr;evenit raortem , vel noii in - veslro dare vobis regnuth (Luc. xn, 32). Qui sunt
venii? hi ?Utique quos prtescivil et praedestinavit conforroes
3. Atvero isia oplima parsest, qtipe non aufere- fieri imaginis Filii sut, ut sit ipse primogeniius in
. tur in seieinum. Quid istud? Nec oculus vidit, nec niullis fratribus. Magnuin sccreturoque inuoluitcon-
auris audivit, nec in cor hominis ascendit. Qui silium. Novit Doininus qui sunt ejus : sed quod
homo est, et secundurri hominera ambulal, qui vi- notum eratDei, manjfeslalum cst lioiniiiihus. ^Nec
delicet, ut toaiiifesiius dicam, carni adhuc acquie- E>alios sane dignalur tanli pariicipatione mysterii,
scit et sanguini, quid illud sit, penitus nescit; quia nisi eos ipsos quos suos praescivitel praedesiinavii.
caro et sanguis non revelabunt quae solus revelat Nam quos praedeslinavit, hos et vocavit. Qttis enim
Deus per Spirilum suuiii. Animalis ergo homo ad sane nisi vocatus, ad Dei accedat consilium ? Quos
hoc secretum 112 nequaqtiam admitlitur : siqui- autem vocavit, hos et juslificavit. Oritnr quippe
dem non percipit ea quae sunt spirilus Dei (I Cor. Sol, non is qui quotidie oriri cernitur snper bonos
n, 14). Beali qui audiuiit: Vot aulem dixi amicot, et malos, siquidem solis ad consiliuro vocatis (504J
guia omnia quwcunque audiyi a Patre meo, nolu prophelica pronunliatione proinittitur : Vobis , in-
feci vobis (Joan. xv, 15). 0 sseculum nequam , quit, «7«ilimeiis Deum, qrietur Soljustiiiw (Malach
ijiiod solos tuos sic soles beare amicos, ut Dei facias iv, 2). Mbbenlibus igilur in tenebris filiis tlifllden
injraicos, cpnsequenler el indignos consilio beato- iiae, evadit in novain hanc lucem lucis filius de po-

(504) Ita scripti omnes. riisi quod in nonnnllis bonos et malos, sed \qui limentibus Deum prophe-
legitur, Siquidem is Sol ad consilium .vocaiis, ele. tica prottuntialione promittilur solisad consilium vo-
lu primis editis et ppsierioribiis plerisqtie, Oritur catis : Vobis, inquit, \tjiii timetis D.omimtm, orieU{r
qttippe Sol, nen is qui ouolidie oriri ceruitur super Svt jusiiiftr. |
215 EPlSTOL-iE. 246
tcstate tenebrarum , si lamen jam Ildenter Deo di- A 1 utnon solum neseiret ulrumnam dignus forei amore
cere polest: Particept ego tum omnium timentium te an odio, verum ciiam odium magis, ei non amo-
(Ptal. cxvin, 63). Vides quia praecedil timor , tit rem propria conversalio lestaretur : erant enim le-
sequatur pisliftcaiio ? Forsit.an ergo limore vocar nebrae adliuc super faciem abvfcsi; nonne is tibi
mur, amore justificamur. Deniqne jusius ex fide videlur) quasi de abySso profundissima el tenebro-
vivil (Rom. i,17), illa procul dubio quaeoperatur sissima horrendse ignoranliae, in aliam quamdam
ex dileclione. quoque irahi abyssum e rcgione anicenam [et luci-
5- Audial itaque in sui vocatione peccator, quod. dam claritatis sclernae?
timeat: et sic accedens ad Solem jtisliiise, videat 7. Et ttinc deiniim quasi dividit Deus luccm a
illuminalus quod diligal. Quidnam esl illud ? Miteri- lenebris, cnm peccalor, sole" illncescente justitiae,
corpia Domini ab wletno, el usaue in wternum, su- abjeclis operibus tenebrarura, induiltir arma Iucis;
per limenteseum (Psal. ai, 17,). Ab mterno propler el is quem prior vita ac propfia conscientia, lan-
praedeslinalionem, in miernum propter beatifica- quam revera filium gebennse.deputaverat ardoribus
lionein. Allera carens principio, altera nesciens sempilernis; ad lantam visitanlis se Orientis ex
finem. Siquiriein quos ab aelerno prsedeslinal, in alio dignaiionem respirans, gloriari etiain incipit
aelernum beatificat, iniercedenle sane media voca- "' practer spem.in spe gloriae filiorum De'i,quam jam,
fione una cum juslificatione, duntaxat in aduliis. , nimirum e vicino revelata facie exsullans, iiovo in
Sic ad ortum Solis juslilise sacramenlum abscondU luminespeculatur, et dicit: Signalum est super nos.
tuni a sx-culis de prsedestinalis el beatificandis, lumen vnltus lui, Domine; dedisli twtiliam in corde-
emergere quodammodo incipii ex abysso H3 seter- meo (Psal. iv, 7)* 0 Domine, quid est hoino, quia
nilalis, dum quisque vocatus per limoiem, justifi- innotuisli ei? aul filius hominis, qtiia repulas eum?
catus per amorem, praesumit se quoque esse de {Psal. CXLIII,5.) Jam se, ohone Paier, vermis vi-
numero bealorum, sciens nimiruin quia quos jnsli- lissimus et odio dignissimus sempiierno, lamen
ficavit, illos et magnificavit (Rom'. vin, 29, 50). confidil amari, qttoniam se'sentit amare : imo quia
Quid enim? audit se vocari, cunritimore conculiiu.r; se amari praesentit, nori redamare confunditur. Jam
sentit et justificari, cum amore perfunditur : ei de apparet in lnniine luo, o inaccessibilis Lux, qtiid
magnificatione difiidel! Initiaiur, provehitur: el de boni penes te, etiani cnni malus esset, miserum
sola consummatione desperabil! Nempe si iniliuni manerel homonculuni. Aroalproinde non imroerilo,
sapienliae tiroor Domini, in quo dicta esl esse no- quia atuatuscst sine merilo : aroat sine line, quia,
stravocatio;quidnisi proveclus in sapienlia esl amor .P sine principio secognoscil amatum. Proriit in lucem
Dei, is duntaxat qui iiUeiim ex firie esl, ex quo el ad iniseri consolalioncni magnuro consiliuro, quod
noslra fil justificalio? Quid itero nisi coiisuimnatio . ab oclerno lattteral in sinu aiiernilatis : qnod nolit
in sapientia cst ipsa, quam in fine speramus , dc tli- vitlelicet Deus roortem peccatoris, sedmagis nl con-i
vina illa cl rieifica visione glorificalio ? Sic abysstis verlalnr el vivat. Habes, homo, hiijus arcani indicem
abyssuro invocalin voce calaraclarum suaruni, cum spirilum justificantem, eoque ipso leslificanlem
iu lerrore judicioruin suorum imniensa illa aeterni- spirilui tuo, quod filius Dei et ipse sis. Agnosca
tas, ei a-terna immensitas, cujus sapientiae non cst consilium Dei in juslificaiionc lui; conOtere et dic,
numerus, cor bominis pravum et inscrulabile inira Consilium meum jnstificationes tttw (Psal. cxvm,
sua.hojiitaie et poicnlia educit in arimirabile lumen 24). Praesens nainque justificalio ttii, et divini est
suum. consilii revelaiio, et qiia:dam ad fuluram 114 Sl°"
6. Verbi gralia , ponamus bominem in sseculo, riam praeparalio. Atit certe prxdestinaiio ipsa JIOT
sxcttli adhucet suaecarnis amore relenlum, et,cum tius pracparatio esl, juslifienlio autem niagis jam
terreslris hominis imaginem porlct, incubantera appropinqualio. Denique ait: Agiie pwniteniiam,
lerrenis, nil de coelesiibus cogitanlera. Quis hunc qttia appropinquavit regnum easlorum (Mutth. m, 2),
non videat horrendis circumfusum lehebris, nisi D I Audi et de praedestinalione, quod ipsa sit pnepara-
qui in eadem raoiiis umbra sedei? quippe cui nul- lio. Percipite, inquit, rftJinim quod vobis paralnm
luro adhuc stiaesalutis signnm eluxeril; cui necdura est ab origine mundi (Mallh. xxv, 54).
in aliquo interna tesleiur inspjralio , an honi dese 8. Ncmo itaque se amari difflriat, qui jam atnat.
quidpiam aeterna ieneal prxdeslina.tio.. Al vero si Ijbeniei 1Deiamor noslrum, quem prcevenit, snbse-
superna. enm miseratio dignanter quajidoqjie re- quilttr. Nara quoniodo redamare pigebit, quos ama--
spexerit, impjiseritque spirituni coropuncfi.onis, qua- vil et necdum amanies? Amavil, inquatn, aroavil.
leims iiigciniscatet resipiscat, mulel viiani, domet habes enim dilectionis pignus Spirilum, hahes ct
carnem, itmet proxiiiiutn, claiuel ad D.euin,,propo.r tesiem fidelciii.Jesuiii, eihunc crucifixuin. 0 geini-
naique dc csetero vivere Deo, noji sscciilo : ex qua num, ipsumque firiiiissimum Dei erga nos ainoris
tleinde superni luminis gratuila visilalione, et su- argumenUtm! Chrislus raoritur,. cl merelur araari.
bita inuiationc dcxterse Excelsi, agnoscal se mcriio Spirilus allicit, el facil amari. Ille facit cur amettir;
quidem nonjam ir.e, sed graliic liliuin ; quippe qui iste, ut anielur. Ille s.iiam m.ullam dilectionem iit
palernuin crga se ftivinae bonilalis experilur affc- nobis coinroen.diii, isie et d3t. In illo cerniinus quod
ctuni; quoil se uliqtie haclenus in taiiliiinia,itiei'al amemus; ab ;sto smnimus unde aniemtis. ChariiatiA
"247 S. BERNARDIAEBATIS CLAR^E-VALLENSIS 258
igilurab illooccasio, ex islo affeclio. Quanta confu- j Lsectiriamaiores- veslrum seorsum ajustis consitiitm,
sio, Dei Filium ingratis oculis cernere morientem! Sqnama squamaecoiijungitur, el nori esl spiraculun
quod quidern facile conlingit, si desit Spirilus. Nunc in vobts. Habetis, inqnam, et vos, o impii, coromti-
autein quia charilas Dei diffusa est in cordibus no- nicatum ad invicem jconsiliuro,sed plane adversus
stris per Spiritum sancluiii, qui datus est nobis Doroiuum, et adversus Chrisluni ejus. Etenim si,
Rom. v, 5), amati aniamus, amanies amplius me- dicenle Scriptura, Pwfas estcuilut Dei (505), pro-
reiuur aroari. Sienim cum adlmc inimici essemus, feclo quisquis plus amat muiiduin quam Deum, im-
reconciliaii sutntisDeo per morlera Filii ejus, mulio pius alque idololalrafesseconvincitur, colens et ser-
inagis reconeiliaii salvi erimus in vita ipsius. Qtiid viens crealurae potitis qtiam Creatori. Habentibuj
enim ? qui proprio Filio sno non pepercil, sed pro aulem, ut dicium est, sanctis alqueimpiis suum ad
iiohis oronibus tradidit illuro, non eliam oronia cum se qnibusque consilium, magnrimprocul dubio inter
jpso dalurus esl nobij (Rom. vui, 32). utrosque chaos firmatum est. Nam quomodojustus
9. Cura ergo geminum leneamus nostrae salmis longe se facit a consilio et concilio malignanlium,
indicium, geroinarosanguinisetSpiriius effusioneni, ita nec resnrgunt omnino impii iri judicio, neque
neiiira sine aliera prodesl. Nam nec Spirilus daltir peccatores in consitip (506) juslorum. Est quippe

nisi credentibus in Ciucilixum , nec fides valet, si justorum consilium, Ipluviavolunlaria, quaro segre-
non opeiatur ex dilectione. Dilectio autein donuro gavit Deus hsereditati suae : est consilium vere
Spirittis est. Quod si secundus bomo (Christum lo- secrelum,descendensoirairum sicutpluviain vellus:
JJUOI)facluscst non solum in animam vjvenlero,sed esl fons isignatus, clui alienus non communical:
«liam in spiritum vivificanteni, >ex uno videlicel est sol justitise, qui timentibus Deutn lanttnn orittir.
moriens, ex altero mortuos suseitans; quid inihi 12. Porrb caeteros^a dvertens propbela in sui.
prodessc potesl qtiod in ipso moriiur, absqne eo siccitateetcaecilate rtJmanentes, justoruro siquideni
OJiodvivificat? Denique ipseail: Caronon prodetl imbris et lucis experles infecundos ac lenebrbsos,
quidquam, Spirilut ett qui vivificat (Joan. vi, 64). confusoset aversos, subsannat ct notat: Hwc est,.
Quid est auiem, vivificat, nisi, justificat? Curaenitn inquiens, gens qux ndn audivilvocemDei sui (Jefem.
inors animsepeccatum sit, (anima quippe qtiaj pec- vn, 28). Non vullis, lo miseri, dicere cum Davitl,
caverit ipsa morielur (Ezech. xvni, 4); vita ejus sine Audiam quid loqualur in me Dominus Deits (Psal.
diibiojustitia esi, quoniamjustus ex fidevivit. Juslus LXXXIV, 9) : utique fpfis fusi in vaniiales et insaitias
out.<mquis esl, nisi qui amanti se Deo vicem re- falsas, inlimum oplitr umqtre non requiriiis veritatis
penditamoris? quoil non fil nisi revelanle Spiritu C auditum. Filii Itominum, utquequo gravi corde*
per fidem hoinini a-teniuin Dei propositum super ulquid diligith vanitdlem, et qumrilis mehdacium?
sua salute futura. Quaesane revelalio non est aliud (Psal. iv, 3.) Surdi ad vocem veritaiis, ignoranles
quam infnsio gratiaespiritualis, per quain, dtroifacl* consiliuro cogilnntis cngiiationes pacis, scd el lo-
carnis inortificanliir, honio ad regnum praparaiur, quentispacem in plebem suaro, el sujier sanclos
quod caro et sanguis noii possident; simul accipiens suos, et in eos qui convertuiiiur ad cor. Jam vos,
in uiio Spirilu, et unrie se p.-aesuniat iiiuatum, et inquit, mundt estit, ptopter sernwnem quem locului
iinrie redamei, ne gralis ainaius sil. tumvobh {Joan. xv, 5). Ergo qui hunc sermonem
40. lloc itaque csl illnd sacrum secrelutnqtte iion audiunt, immundi sunt.
consiliiim, quod a Patre Fitius In Spiritu sancto J3. Caeterum lu, 0|Charissime, huicvoci Dei lui,
accipiens, suis, quos novil, per eumdem Spiritucn, dulciori super mel et favum, si praeparas aurem
justificando eos, communicat, et coromunicando inleriorem, fttge curam exteriorero, ut expedito et
jusliiicat: quando id quisque accipit in sui justifi- vacante inlerno sensn, dicas et lu cum Samuele :
catione, ut iucipiat et ipse cognoscere, sicui et co- Loquere, Domint, quiq audit servus lUus (I Reg. m,
gnilus esi; cum videlicet datnr et ipsi prasenlire 10). Vox ha;c non sonat in foro, setl nsc audilur in
aliquid de su.i ipsius ftilura heatitudine, quemadmo- D publico. Secrelurti consilium, secreiuin quaerit ct
dtiro abselerno laiuil in pneriesliiianle, plenius ap- atiditum. Auditui tuo1gauditim pro certo dabit et
pariturum in bealilicanle. De qna lamen jaro jierce- laelitiam, si sobria aufa perceperis. Abrahae praBci-
pia suimet ex parte noiitia, iuterim quideirt glorie- pitur exirc de lerra e^ de cognalione sua, ut videre
tur in spe, iiondiiin lameii iu sccurilate. Qiiatu nii- etjiossidcre mereretuf terratn vivenlium (Gen. xn,
serandi, qui ad lani jucuiiiluin jiistorum consiiium, 1). Jacob relicto fratre et paifia Jordanem Iransil
nullum adbtic tonent suse vocaiiouis teslimonium! in baculo (Gen. xxxn, 10), et excipitur Rnchelis ain-
Domine, quis credidit atidititi noslro? 0 ulinan plexibus (Gen. xxix, 11). Joseph dominaiur ^Egyplo
sapeient et intelligerenl! VerunVnisi cfedidcrint, (Gt'it.XLi),inerc;>lionefuriivapatrisublatusel palriaJ
iion inielligenl. Geit. xxxvn). Ecclesia jubeltir, ut concupiscat Rex
11. Sed habetis et vos, o infeliccssaeculiinaleHg decorero eju», oblivisci populum suum, el domuni

(305) Loctis esi Joh, xxvin, 28. SepliiagiiViain- (306) Ila scribendurii; non, concilio,uthabenl
inpsalroo
Jerpretes: ioduBsodiStta.iarl <royt'«,F.cceeullus De ii. Senstis enim exigil, consilio et sic ma-
ttt sapientiu. Vttlgata, Ecce limor Domini ipsa es nuscripti. j
Sapienlia. , |
2*9 ' EPlSTOLiE. 230
palris sui (Psal. XLIV,11,12). Puer Jesus inter tb- ^ laus discijjlinse, qiiis scientiac profectus, vel ariis
gnatos et notos a pareniibus quaeritur, nec tamen fruclus, trepidare timore ubi non csl liuior, et tiiuo-
invenittir.(L«c. n, ii, 45). Fuge fratres luos et tu, rehi Domini relinquere? Quam salubrius disceres
si luaro vis invenire salutem. Fuge, inquain, de Jesum, et hunc crucifixum!"quam uiique scientiam
medio Babylonis, fuge.afacie gladii aquilonis. Pa> haud facile, nisi qui murido crucifixus est, appre-
rati sumus cumpanibus occurrere fugiemi.Abbalem hendit. Falleiis, lili, falleris, si te putas invenire
tiiuro me nominas; non renuo interim propter apud mttndi magistros, qnam soli Christi discipuli,
obsequium. Obseqnium dico, non quod exigaro, sed id cstmundi coniemplores, Dei niunere assequuntur.
qood exbibeam : sicut Filius hominis non venit rhi- Nec enim hanc leciio docet, sed unclio; non liltera,
nistrari, ted ministrare, el animam! suam dqre in sedspiritus; nou erudilio, sed exercitatio in man-
redeinptionem pro mullis. Verurotamen si dignuin . datis Doniini. Scminate, inqriil, vobis justitfam, me-
jtidicas, accipe condisciputtim, quem lnagistrufn lite spem vilw, illuminate vobislumen scientiw (Osee,
eligis. Unus sil ambobus magister Christus : et x, 12). Vides quia rion -recte proditur ad lumen
ipse sit episiolaj fiuis, qui finis esl ad, jusiitiaro sciemiac, nisi jttsliti* germeh procedat [al. praecedal]
omni credenti tRom. x, i). - •ari animam, ex quo forroetur gramiro vitae, el non
EPtSTOLA CVIII. B palea glorjae. Qtiid ergo? noridum iibi ad jusliliani
et
ADTHOHAM DESANCTO-AUDOMAHO (507), POSTTKiNS- seroinasli, nondum spei. manipulos messuisvi;-
CRESSIOMEH PKO.ilSSlONlS
SU.EVENIENDI ADCONVER- verarii te praesumis sectari scientiani! iiisi forie pr?
SIONEU. vera supponitUr illa quae infiat. Et stiiliius erras
llunc reliclit sludiis religioriem ingredi hortalur, appendens argenltim tiniiit nonin paiiihus, el labores
proposito Thommde Beverla exitu infelici. luos non in saturilaie. Obsccro, rcdi ad cor, et ad-
Charissimo' filio suo Taovtk , fraler BERSARDUSverte hunc antiuin [edit. annuuiii], leririinum qtiom
Clarse-Vallis vocaliis abbas, iu spirilu titnoris aro- tti libi indulsisli in injuriam Dei, non esse annum
bulare. placabilem Domino, sed discordise seminarium, ira
1. Bcne facis agnoscens debitum tuae promissio- fomilem , nuliiiiietitiiiii aposlasioc, qiii spirituin
nis, et dilataj realum sohilionis nou dillitens : scd exstinguat, gratiani irilercludat, tejjorem afierat
volo H6 te non solum quid, sed et cui promiseris, illtim qtti Deo solet vomitum provocare.
cogitare': nam ego niibi nihil usurpo ex eo quod me 3. Ileu! heu! videris uiihi uno spiritn anibulare,
coram, et non roibi promissuin ipse inecum recolis. sicut el (iiio censeri noniine, cum allero illo Thoitia,
Frttstra proinde iiroes exprobrattim tibi iri a ine „ olim scilicet praeposito de Beveiia, qui cum se
mper frustratoria dilatiohe, qui testis accilus sum, similiier nostro Onlini et nosirse domui toto deside-
cl non rioniiilus voli (308). Vidi et gavisus sum; et rio devovissel, ccepit iriduciafi, et ita pattlatim' re-
hocoro, ut gaudium meum plenum sit : quod noii frigescere,' donec stibila et borrenda Vuorte prse-
erit, nisi cum fuerit inipleta proroissio. Terminum reptus factus de medid est ssectilarisel praevaricator,
posuisti, qnem non oporluit transgredi. Transgres-. et duplo filins gebehnse (quod ab eo, si lieri potest,
sus es, qnid ad me ? tuo domino stas, aut cadis. Milti avertal tuisericors ct' miserator Domimis V). Exstat
sane decrelum est pro iroinineuli periculo non pro- epislola, quam ad euro frustra scripsi (Epist. prscced.):
bris, nbii minis agere lecura, sed nioniiis; idque nisi quod meam ipsius animain liberavi, deiiimlians,
qualenus seqttoadniiseris animo. Si me audieris, bene; quod in me fuit, quseoporiuil fieri ciio. Beatus foret,
si iion.egoiion juriico quemquain: esi qui quaerai et si me attdisset. Dissimulavit: munriiis ego sum a,
jutlicet; qui enim judicat nos, Dominus est (/ Cor. sanguine ejus. Veruni id non stiflicit mihi; quia
iv, 4). Et Iiinc libi plus liroendum arbilror ac do- etsi sim in facto isto secjjrus tle me, illa tameii, qttse
leiidutn, quia non horoini, sed Deo nientilus es. Etsi non quaeril quaesua simI,- charitas uiget me lugere il-
ego luac, ut vis, verecundise parco coraro hoininibus, lum qui securus, non exiit, quoniain male securus
IIIIIIIilla, qu;e coraui Deo esl, iinpudentia iropuniia D vixit. O jtidicioriim Dei abyssus niulta! o terri-
relinquitur? Qttid quaeso, rationis habei verecundari bilis H7 in coiisiliis Dcns super filios homi-
ad diera hominis, el vullutri Dei non vereri? Natn nuiri ! Spirituni donavit, queni erat denuo ahla-
vullus Dotninisuper facientes roala (Psal. xxxui, 17). lurus, ul essel stipra modum peccans peccatnro;
Tti ergo plus liines opprobria qtiam lortncnta; et et graiia subintravit, tit abundaret delictum : quod
sed adderilis prj-.varica-
qtti trepidas ad linguain carnis, coniemnis glariiuni tamen non fuit culpa dantis,
male liber
qui devorat carnes? Haeccine esl illa inoruni pnl- lionem. Sui nimirum aibiirii eral, quo
cherrima compositio, qua informari ie scribis scieii- liberum habuil constristare spirilum, conteinnere
liae bujus apprehensione, cujtis sltidio et amoresic gratiain, nec mancipare effecitii suggcstuin Dei, ut
feryes, ut non verearis.sancto proposilo praejudicium possel dieere : Grutia Dei in, me vacua non fuit
facere? '- , (1 Cor. xv, iO). .
% Sed ijuseso le, quoil iiieinoiiale virttitis, quac i. Tu si sapis, illius irisipientia proderit libi, et

(307) Vide cpisiolani 582. eo sialuerai. Confer epistotam 595; et sermonem


el-cusum
(508) Voluin appellat Bernardtts. ejtismodi pro- 63 in Cantica, n. 6",ubi. Navitiorum. . . - lapsuro
roissuni, quo quis se iq religionein ingredi co.ram tuget.
4*1 S. BERNARDI ABBATISCLARiE-VALLEN5l3 53*
lavabis manus tuas in sanguine peccatoris, et curabis A j lanquam dignissimam recompensalionem effusisan-
cilo absolvere le a laqueo perdilionis, me a liniore gtiinis sui. Si ergo gaudent angeli super uno pecca-
liorrlbili. Ego cnim haud seeus fero, faleor, avcr- tore pcenilentiam agente (Luc. xv, 10), quid in tam
sioneni tunm, quam eviscerationem meam: quoniam muliis, et illis peccaloribus, qui, quanto illuslrioren
cliarissimus faclus es mihi, et palerno te amplector - videbantur in saeculo, scientia, genere, jnventute,
.affectu. Ea propter ad omneiii recordatipnem iui, tauio pluribuserant perdilionis exemplum?Legeram,
aniinam mcam transyerberal gladius iste liinotis, Non multos nobiles; non multos sapienles, non mullos
lanio acerbius, quanlo te minus limentem cousidero. potenleselegii Deus (lCor. t, 26, 27); al nunc praeter
Scio nenipe, ubi de lalibus legerim : Cum dixerini, regulam mira Dei potentia lalium converiilur niulti-
pax et securilat,. lunc subilaneu» eis supervenietinte- tudo. Vilescilgloria praesens,juventulis flosconculca-
rilus, tanquam in tilero habenti, et non effugienl tur, non reputalur gcnerositas;sapieniia mundi slul-
(I Iliess. v, 5). Multa antem prxsentio iinminere titia judicalurj-nonacquiesciturcarni elsanguini; pa-
«ibi pavenda tardapii resipiscere, lanquam multa renluin et cliarorum renuntialur affeclibus; favores,
experlus, quae o si eognovisses et tulCrede ergo et bonores, el digiiilales reputaninr ut stercora, ut
expeito, crede amanli : cui ex ailero non falli,, Clirislus lucrifial. llaudarem vos, si vobis baccacci-
ex altero non fallere inesse cognoscis. a' disse ex vobis cognoscerem : cacterum digitus
EPISTOLA CIX. Dei est iste, mutalio plane dexlcrae Ex.celsi. Dalum
ADll.LCSTREM JUVENEM GAUFRIOUM DEPERRONA /509\ pplimura esi, et iloniitii perfeclum H8< nec du-
, ETSOCIOS EJUS, bium quin descendens a Patre luminum. Idcirco in
Nobilesjuvenes ob religioscemla praposllum prmdicat ipsum omne prnccoiiiuiiijure referiniiis, qui facit
el ad perseterantiam liortatur. . mirabilia solus, qui fecit ne in vobis otiosa jam csset
. Dilectis filiis GAUFRIDO el sociis ejus, BERNARDUSea, quae apud se est, copiosa redemptio.
abbas dictus Clarx-Vallis.spiritum consilji et forti- 2. Quid igitur opus est facto, dilectissimi,. nisi ut
tu linis* salagalur quomoilo laudabile proposilum digntun
l\ Sermo qui insoimit, •cdificat mullos, imo uni- consequatur effeclum? Sxudelc proinde perseveran-
versam laelificatcivilatem Dei, ita ut lxtentur cceli, tiae, quae sola virtulum coronalii.r. No.n invenialur
et exsultel leira, et omnis lingua glorificei Deuni de apud vos, Est el^Non, ul sitis filii Patris vesiri qui
vestra conversione. Terra molaest, quia coelidistil- est in ccelis, apud qiiem nimiruin hon est transniu-;
lavcrunl a faeie Dci Sinai, pluenles istis diebus solito latio, nec vicissiludinis obumbraiio. Vos quoque,
. abundantius pluviam voluntariam, quam segregavil, - fratres, in eamdeni iinaginem transforinamini a cla-
DeusliaeredilalisuEe. JNonapparcbit ultra vacua in ritate in clarilatem, lanquam a Doniini Spirilu, cn-
vobis crux Clirisli, quemadmodum in muliis filiis rantes omrii vigilanlia et ipsi imn iiiveniri leves,
.diffidentiae, qui tardanles converti ad Dominum de instabiles, lliiciuantes. Scriptum estenim: Virduples
Jie in diem, improvisa morle sublracli, in punclo animo, inconslans est in omnibusviis suis, (Jacobi i,
descendunl ad inferos. Omnino rcfloruil el nunc 8);.et rursuni: Vai ingredienti terram. duabusviisj-
quasi de novo ligniim in quo pcpendil Doiiiimts (Eccli. II, 14.) Et egp, cliarissimi, quanlum congra-
glorioe,qni mortuus esi, non lantum pro gente, sed tulor vobisi tantum gratulor et milii, qui, ul accepi,
ut fllios Dei.qui eranl dispersi, congrcgarel inunum. dignus babil,ussum minisler eligi consilii Inijiis. Et
Ipse, ipse colligit vos, qui diligil vos lanquam viscera consilium do, etauxilium spondco. Si viJeor neces-
sua, tanquam fructum preliosissimum crucis suae, sarius,aul cerle si dignus judieor, non recuso labo-.

(309) In velnstiori editione, de Parrona, qnoeurbs ad religionem converlit; nutautem vcro. aut pro-
est munitissima ad Somenam. Inde ergo nomeu tra- crastinaniem liisce lilteris excitavit. Is p.oslea factus,
' xit Gaulridus et originein. Ex iis erat, quos S. Ber- Prior in Clara-Valle, quinliis in ordine; demiiin.
nardus in Belgio ad religionem convertisse memo- '"n elecltis in episcopnnilToinacensem (alii legnnl Nan-
ralur in libio qiiarto de ipsius Vita, cap. 3. Socius netensem), consentire noluil. Qued iia Petrus Ble-
. conversionis fuil. Gaufridus altcr, postea Prior sensis narral : < Legimiis, quod Gaufridiis Perro-
Clarae-Vallensis.Debis inlelligendtis esl Herinannus nensis, Clarx-Vallii Prior, eleclus in episcopmu
mouacbus' Tornacensis, in Spicilegii tomo 12, pag. Tornaceiisem, electioni nullaienus acqnievii. Qui
479; ubi de S. Bernardo, quem « lam ex ecclesia postea defiiiictiis et ^ipparenscujdani fiatri, inqui-
Sanclae-MarineTornacensis, qtiam ex ipsa dioecesi, renli qualiter ei essfel, respondit : Revelavil iuilii
clerici videlicel inulli fumosi donitium Bernard.um Trinitas sancta, quoil si siiscepisseni episcopaluin,
abbalcm Clarx-Vallensem conversionis gralia se- fuissem de numero rdproborum. Ubiet ejus exemplo
cuiisunt. > Hoc factum referi Hernianiius pag. 476, percellit aniinos alioiimi qiiorumdam pra;sulum, ila
post aunum vigesimum quartum ponlilicaliis Simo- dicens : Quid ergo faciem iufelices, qui teinporaliuin
nis Noviomensis, qui sedere coepit anno 1122. Non solliciUidiniim fliiclibus se sporile et gralanler im-
ergo baec epistola, ut Manriquez censet, ad anniim mergunt? qui splenditle epulando, dormiendo, bi-
1131 referri polesl. Gaufridum Perronensem laudat bendo, sedendo ad tbloniuiii, tiscalem calculuin di-
Petrus de- Roya Noviiius Clarae-Vallensis supra, in speiisamlo, qtiaerendoquae sua sunt, aut polius quae
epislola inQ, n. 9. — Huc usque Mabillonius,cui in SiuitCoesaris, el non |I)ei, vitam suam.in vanilaiibus,
en nnn conseniit Horsiius, qnod liunc eumdem Gau- transigunl? » Ha Pelrus Blesensis, cpist. 102. Idem
fridum velit fuisse Priorem Clarae-Vallis,dc quo sic n:fert Cscsarius. lib. 2, cap. 29. VJde de eo Henrl-
babel: Hunc sancius Bernardus cum aliis viginii qucz in Menolog. ad dieni 1B februarii.
nuvein nobilibus ae lilieraiis juvenibus in Flaudria
253 EPISTOLiE. 354
rein, non deero pro viribus. Devotus suppono hume- ALIAS moiiaclius, sed peccator, quotidianaj oratio-
ros, etsi jam fessos (310), sarcinae liuic, si milii nes (311).
coeliiusiinponaiur. Loeluset dbviis, ut dicilur, ma- 1. Sola causa, qua non liceat obedire parenlibus,
nibus excipio cives sanctoruin,. et domeslicos Dei. : Deus est. Ipse enim Jieit: Qui amat patrem aut m«.
Quain libens, juxta mandaluiiiprophelicum,occurro . trem plus quam me, non est me dignus. Si me vere
curn panibus fugientibus a facie gladii, aquam fero utboni, utpii parentesdiligilis; si veram, si fide-
sitieniibns! (7*n.xxi, 14.)Reliquaposu'i.inorenoslri, lem erga filium pielatem habetis : quid me Palri
imo et vestri Gaufridi. Quidquid vobis vice noslra oinnium Deo placere salagentem inquietatis, et ab
dixerit ille, noslrum non dubiteiis esse consilium. • ejus servilio, cui servire regnare est, retrahere at-
EPISTOLA CX. tentalis? Vere nnnc cognosco quia inimici hominis,
ADPARENTES EJUSDEM GAUFRIIU CONSOLATORU.• domcsiici ejus (Micltxa: vn, 6). In hoc vobis obedire
Hon esse cur filium religiosumtanquam perditum tu- nondebeo, in hoc vos non agnosco parentes, sed
geant, vei eliam cur delicatulo metuant. • Iiostes.Si diligeretis me, gauderetis uti<|iiequia vado
l.Si filiumveslrum Deus facitetsuum, quid vos - ad meum atque veslrum, imo universorum Patrem.
perditis, aut ipse quid perdit? Fit de divite dilior, Alioquin quid mihiet vobis? quid a vobis habeo, nisi
de nobili generosior, clarior de illustri; et, quod his' peccatum et miseriam? Hoc solum, qtiodgesto,cor-
omnibus majus est, sanctus de peccatore. Oportet ruptibilecorpusdeveslrome haberefaleorelagnosco.
autem eum proeparari regno quod sibi paralum est .Non sufficitvobis quod me in hanc soeculi miseriam
ab origine mundi, atque bujus rei gralia modicum roiseri miserum indiixislis; quod in peccato veslro '
tempus, quod vivere habet, manere nobiscum , do- peccalores peccalorem genuislis; quod etin peccato
nec abrasa spurcilia vitae ssecularis, ac terreno naluin, de peccato nulristis : nisi etiam invidendo
deterso pulvere, ccelesli mansioni fiat idoneus. Si .mihi misericordiam, quam conseculus sum ab eo qui
diligilis eum, gaudebilis ulique quia vadit ad Pa- non vult mortein peccaloris, filium instiper gebennse
trem, ct talem Palrem. Ipse quidem vadil ad Deum, faciatis?
sed vos non perditis eum; qnin polius multos per 2. 0 durum patrem! 0 saevam matrem! 0 parentes
eum acnuirilis vobis filios. QuotquolsiimusinClara- •crudeleselimpios; imonon parentes, sed peremplo-
Valle vel de Clara-Valle ipsum in fratrem, vos in res :
quorum dolor, snlus pignoris; qiiorum conso-
parentes suscipitnus. latio, mors (ilii est! qui me malunt perire cum eis,
S. At fortassis meluilis corpori ejus vitae asperi- - sine eis! qni me rursus ad naufragium,
quam regnare
tatem, quo.dnimirum tenerum noslis esse ac deli- n unde tandem nudus evasi; rurstis ad ignem, unde
calum. Caelerumde hujusmodi timore dicitur : Ibi vix semiustus exivi; rursus ad latrones, a quibus
trepidaverunl timore, ubi non fuit timor (Psal. xni, semivivus reliclus sum, scd miseranle Samaritano
5). Confidile, consolamini : ego ero illi in patrem, -jam aliquanlulum convalui, revocare conantur : et
et ipse erit inibi in filiitni, quousque de meis manibus mililem
Chrisliprope jam raplo coelotriumpliantcm
excipiat eum Pater lnisericordiarnm et Deus tolius (quod non in me glorior, sed in eo qui vicit mun-
consolalionis. Nolite ergo lugerc, et nolite flere; ab ipso jam inlroilu gloriae, lanqiiam canem
dum)
quia Gaufridus vesler feslinat ad gaudium, non ad ad vomilum, tanquam suem ad lutum, ad saeciilum
lucium. Ego ero illi pater, ego mater,. ego fraler et reducere moliuntur! Mira abusio! domus ardet,
soror. Ego faciam ei prava in direcla, et aspera in inslat a tergo, el fugienti probibelur egredi,
ignis
vias planas : ego ei omnia sjc' temperabo et sic evadenti suadeiur
regredi! et hoc ab his qui in in-
dispensabo, ut et spiritus profici.it, et corpus non cendio posili sunt, et obslinatissima demenlia ac
deficiat. Denique serviet Domino in lsetilia et exsul- dementissima bbstinatione fuaere periculum nolunt.
lalione, el cantabil in viis Domini, quoniam magna Prohfuror! si vos contemnilis mortem vestram, cur
pst gloria Domini. etiam appelilis meam? Si, inquam, negligitis salu-
119 EPJSTOLA CXI. D lem Yestram, quid juval eliam perseqni meam?
EXPERSONA ELLEMONACHI ADPARENTES SU0S. Qnare vos non polins seauiinini me fugienlem, ut
An hoc est vestri cruciatus levamen,
Hortatur eos ne se Deoservire volentem impedire aut non ardeatis?
relrahere conentur : indignum id fore et frustra- gi me eliam perimatis : et hoc solum timelis, ne
neum. soli pereatis? Ardens ar<lentibusquod solalium prae-
Charis parenlibus suis, I.NGORRANNO et IVET.EHE- slare poleril? quse, inquam, consolatio damnalis,

(310) Hinc patet Bernardum jam sendctaa proxi- inquit Lessius, t isla videri possent, nisi a tanla
mum lunc fuisse. essent profecta. Qnis enjni
sapientia et sanctiiaie sancli
(311) Haec inscriptio nunc primum reslilnla est electum illndNoverat Spiritus organum audcat re-
ex codice Corbeiensi soepe laudato. An epislola haec prehendere? ille quanli baec res sil mo-
ima •est ex illis quas scriploribus componendas tnenti. Neque lainen niens ipsius est, ut se passiin lam
nunc acriter illis scribatur, nisi quis videat in gravia
praescribebat aliquando Vir sanctus, ex epistola
589? Cxterum de his lilleris ita Horslius : Hanc salutis pericula illorum imporliinilaie conjiciendum,
epislolam Beniardus uomine Elioe Novitii sni ad aut illi finem sollicitandi non faciant, 1 lla ille tra-
pareutes ejus scripsil, ut.eos filium a proposilore- ciatu utilissimo de Siaiu vitce deligendo, quaest. t,
yocare conaiiies reprimeiet, * Acriora quidem, > . 56. Confer notas ad episiolam JOi. 1
255 S. BERNARDlABBATISCLAR.4S-VALLENSII5 235
. socios babere suoe damnationis? quodve remedium .Vinoituos saeculi: et jam parum est nl descentlas i:i
moricnlibus, alios videre niorienles? Non hoc mihi venlrem inferi; jam le degltitire fcstinal, ac rugien-
parsiiadel dives ille qtii, iu tormentis desperalus de libus prspparalis ad escam tradere devoraiidum.
sui iiberaiione, rogabal niinliari fralribus suis ne 2. Revertere, qjuaeso,revertere, priusquam le ab-
et ipsi veuirent in lucum eiundcmlormeniorum (Lue. sorbeat profunduiu, et urgeat snper tc piiteus os
xvt, 28), tiihens procul dubio ex suorum cmcialu suum ; priusquam demergaris, unde iilterios non
, augeri suiini. - emergas; priusquam ligatis manibus etpedihus pro-
3. Quid ergo? ibo et consolabor lugenlem matrem jiciaris in lenebras exteriores, tibi est fletus el slri-
meam inoi ad tempus visitatione, ui in aelernumlu- dor. denliuiu ; priifsquam detrudaris in Incum tene-
geam et me et ipsam sine lonsolaiione? ibo, in- brosum, et opertum morlis caligine. Erubescis foite
qii;un,el sulisfaciam patri meo irascenti pro mei ad redire-, quia ad horam cessisli. Erubesce fiigam, et
letnpiis absenlia, cnnsolamlus et i|ise ad tempus dc non post fugam reverli in praelium, et riirsum pu-
ejus praeseiilia,ut postmodum el quisquc pro se, et gnare. Necdum firiis pugnoe,necdum ab invicem di-
ulerqne pro alleriitro inconsoiabili desoletur tristi- micantes acies discesserunt: adhuc victoria proema-
lia? An polius exemplo Apostoli non acquiescens nibus esl. Si vis, nolumus vincere sine le, nec luam
carni et sanguini (Galat. i, 16) 120> vocemaudiam libi invitlemus gloriae porlionem. Laeli-occurremus
.Domini jtibenlis : Dimitle mortuos sepelire mortuos tibi, laetislc recipiemus amplexibus, dicomusque :
tuos (Muttli. vui, 22); elcanlabo cum David:/i«nuii Epulari et gaudete oporlet, quia hic filius nosler
eonsolari anima mea (Psal. LXXVI, 5); el cum Jerc- mortuus fuerat, et revixil; * - perieral,
ei inventus est
mia, Diem hominu non concupiti, Dominetu scis? (Luc. xv, 52), i
(Jerem. xvn, 16.) Qtiid cniin? funes ceciderunt mihi EPISTOLA
- CXHI.
in procclaris, etccelestishnerediias praeclaraest mihi !
ADsornuM MRGINEM.
(Psat. xv, 6); ct terrena adulatiir promissin,.blandi- JS.itn
tur consolalio carnis! Gustato spirim, necesse cst prwdical ob tprelam mundi gloriam : tl erpo-
silis religiosarum virginum elogiis, privilegiis,
desipere carnem; affeclanti ccelcslia, lerrena non praimiis ac ornamenth ad perseveranliamhortatur.
sapiunl; oeternis inliianli, faslidio sunl transltoria. BERNARDUS abbaside Clara-Valle, SOPHIJE virgini,
Desiuite igitur,parentes mei, desinileel vos frusira virginiialis servare litulum, apprehendere fruc-
plorando affligere,et mc grafisrcvocandoinquielare: tum.
ne, si adjecerilis nunlios ullra niiuere pro me, phis 1. Fallax gratia, el vana est pulcbriludo : mnlicr
ine elongare cogatis. Si autem dimittitis, Claram- p limens Detim, ipsa laudabitur (Prov. xxxi, 30). Con-
Vallem in perpeluum non diiniltain. llaec requies' delector , filia , glorioe virlulis luoe, qua fallacem
mea in sacculumsneculi,hic babilabo, quoniani elegi mundigloriam respuisse narraris. Ipsa quippc digne
eam. Ibi pro meis atque veslris peccatis jugter respuilnr ; sed quial multi 121 aliter sapienles iu
orabo; ibi precibus assiduis (ijnod el vos cupiiis) ejus ocsiimatione 'desipiunt, lu jure laudaris, qiiia
. impetrabo, si potero, ut, qui ejus amore hoc niodico non falleris. Flos feni cst, vapor cst ad inodicum
lemporc ab invicein separamur, in alio soccnlosi- parens. lpse ejus qualiscunque staltis, nonne plus
mul felici et inseparabili societate, in ejus amoie anxictatis, quam jiicundiiatis babet? Dum vindicas,
vjvamus per omnia saeculasacculorum.Aineu. dum defendis , duni invides , dum suspiearis', diim
EPISTOLA CXII. SPinperainbis quae non habes, et, nonmillis atleptis,
AD GAUFRlDUM LENOVIENSEM (512). acquirentli non tepescit ardor, qu;e reqnies in glo-
- holet eum deserto religionispropositorediiste aa ria lua ? Si qua lamen est, proeteritjuciuiditas non
sacutum ; et ad reiijiiscentiamhorlalur. reditura, el manet inxielas non relictura. Caelerum
1. Doleo super te, iili mi Gaufritlc, doleo super videas eam quamplurimos non apprehendere , con-
te. Et merito. Quis eniin non doleat florem juventu- temnere perpaucosJ.Cur hoc? Profecto quia neces-
lis Uiae.quem laetantibtts angelis Deo illibalumob- D sitas multorum esl 1,virlus pauoorum. Paucorum ,
liileras in odorem suavitatis, nunc a daemonibus inquam, paucorum , praesenim nobilium. Denique
, conculcari, vitiorum spurciiiis, et saeculi sordibus non multos nobiles.ised ignobilia mundi elegilDeus.
inquinari ? Quomodoqui vocalus eras a Deo, revo- <(/ Cor. i, 26-28). Pijoindebenedicla lu in nobilibus,
caniem diabolum sequeris, el quem Chrislus trahere quoe, pro glorla cerlantibus