Vous êtes sur la page 1sur 765

Migne, Jacques-Paul (1800-1875). Patrologiae cursus completus... Series secunda in qua prodeunt patres, doctores scriptoresque Ecclesiae latinae...

Patrologiae T. 186.
Sugerius,... Robertus Pullus,... Joslenus Suessionensis.... 1854.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHECA DNIVERSALIS, INTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMICA,

OMMJM SS. PATRUM, DOCTORUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM

AB $VO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA


FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQVte EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLIC/ETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESI^E SJECULA,
JUXTAEDITIONES INTERSE CUMQUE
ACCURATISSIMAS, NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTIS COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
DISSERTATIONIBUS,COMMENTARIISLECTIONIBUSQUE VARIANTIBUSCONTINENTER ILLtlSTRATA;
OHNIBUSOPERIBUS POSTAMPLISSIMAS EDITIONESQVM TRIBUS NOVISSIMIS S.ECULIS DEBENTUR ABSOLUTAg
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUSPARTICULARlBUS SINGULOS
ANALYTICIS, SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRAIPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS,NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUM MARGINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS
SUBJECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRVPIIIS,ALIQUA V ERO AUCTOP.ITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM
ECCLESIASTICAM
POLLENTIBUS, AMPLIFICATAJ
DUORUSINDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA: ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQUID
UNUSQUISQUEPATRUM I NQUODLIBETTIIEMA SCRIPSERIT UNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SCRIPTURJE SACR^E, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT ORVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERUMSUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUH
SCRIPTUR^ETEXTUS COMMENTATI SlNT.
EDITIOACCURATISSIMA, OMNIBUS
C/ETF.RISQUE FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CIIARACTERUM NITIDITAS
CHART.E QUAI.ITAS,INTEGRITAS TEXTUS,P ERFECTlO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVARIETAS
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTOTOOPERIS DECURSU CONSTANTER
SIMILIS.PRETII ISTACOLLECTIO,
EXIGUITAS,PR«:SERTIMQUE UNA,METIIODICA ET CIIRONOLOGICA/>\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS IIIC ILLIC SPARSORUM, ^y\
PRIMUM AUTEMIN NOSTRA BIBLIOTHECA, EX OPERIBUS AD OMNES .ETATES , ** f^\^\
LOCOS, LINGUASFORMASQUE TERTINENTIBUS , COADUNATORUM. / *2- \^P\
SERIES SECUNDA,
IN QUA PRODEUNTPATKES, DOCTOUES SCRIPTORESQUE ECCLESI^ LATIN/B
A GBEGOUIO MAGNOAD INNOCENTIUM III.
Slccuranfe 3«SV« SRi9n«.
BIBLIOTHECS CLEKI UlflVERlJE,
SlVB
COMPLETORUM
CURSUUM 1N SINGULOS SCIENTI.EECCLESIASTICJE
RAMOSEDITORE

PATROLOGIABINA EDITIONETYPlS MANDATA EST, ALIA NEMPE LATINA,ALIA GR^CO-LATINA.—


VENEUNTMILLEFRANCISDUCENTAVOLUMINA EDITIONISLATtN^;; OCTINGENTIS
ET
— MERELATINAUNIVERSOS
MILLETRECENTAGRJECO-LATINJE. AUCTORES TUM OCCIDENTALES,
TUM
ORIENTALESEQUIDEMAMPLECTITUR ; III AUTEM,IN EA, SOLAVERSIONELATINADONANTUR

PATROLOGI^ TOMUS CLXXXVI.

SUGERIUS ABBAS S. DIONYSII. ROBERTUS PULLUS S. R. E. CARDINALIRET CANCELLARIUS.


JOSLENUS SUESSIOINENSIS,ZACHARIASCHRYSOPOLITANUS,EPISCOPI. ZACHARIAS IGNOT^E
SEDIS EPISCOPUS. WTLLELMUSSANDIONYSIANUSMONACHUS.

EXCDDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN YIADICTA VAMBOISE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGO/yjEAT£/{ NOMINATAM
'
SEU PETIT-MONTROUGE.

1854-
SJECULUM XII

SUGrERII

ABBATIS S. DIONYSII

OPDSCULA ET IPISTOLI

NUNC PRIMUM IN UNUMCOLLECTA

ACCEDUNT

ROBERTI PULLI S. R. E. CARDINALIS ET CANCELLARII, JOSLENI SUESSIONENSIS,


ZACHARIJE CHRYSOPOLITANI, EPISCOPORUM; ZACHARLE IGNOTJE
SEDIS EPISCOPI, WILLELMI SANDIONYSIANI MONACHI

SCRIPTA VEL SCRIPTORUM FRRGMENTA QUJE EXSTANT

ACCURANTE J.-P. MIGNE


IIIBHOTHEC^ CLERI CMVEKS^
SIVE
CURSUUMCOMPLETORUM
IN SINGULOSSCIENTLEECCLESIASTIM!RAMOSEDITORE

TOMUS UMCUS

VENIT 8 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN YIADICTAffAMBOlSE, PROPE PORTAMLUTETl^E PARISIORUMYULGOPENFER NOMINATAM
SEU PETIT-MONTROUGE

1854
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CLXXXVI CONTINENTUR.

ZACHARIAS CHRYSOPOLITANUS EPISCOPUS.

Deconcordia evangelistafum. Col. 11

ZACHARlAS IGNOMl SEDIS EPlSCOPUS»

Sermo de S. Georgio. 621

ROBERTUS PULLUS S. R. E. CARDINALIS ET CANCELLARIUS,

Sententiae. 639
SUGERIUS ABBAS S. DIONYSIL

De rebus in administratione sua gestis. 1211


De consecratione ecclesiffl a se aedificatae. 1239
Vita Ludovici regis. 1253
Epistolae. 134-7
Constitutiones. 1445

WILLELMUS SANDIONYSIANUS MONACHUS, SUGERII DISCIPULUS.

Epistola ad Sandionysianos. 1468


JOSLENUS SUESSIONENSIS EPISCOPUS.

Expositio in Symbolum et in Orationem Dominicam. J479


Charta pro monasterio Silvffl Majoris. 1495

Ex typis MlGNE, au Petit-Montrouga


CIRCAANNUMD0MIRI MCLII

ZACHAMAS

CHRYSOPOLITANUS EPISCOPUS

NOTITIA

BibliothecaMed. el inf. Latinitatis, t. Yt, pag. 532.)


(FABIUC.

Zacharias Chrysopolitanus, sive Goldsboroug, Anglus, ordinis canonicorum Pramonstratensium in ab*


liatia S. Martini Laudunensis civca annum 1150. Scripsit Commenlarium in concordiam evangeticam Am"
vimriiAlexandrini, quod Colonise 1555 fol. et post in Bibliothecis Patrum editum est.

NOTITIA ALTEHA.
t
(tlisloire litteraire de la France par des religieux Benddictins.

Zacharie, surnomme Ie ChrysopoUlain (I), de 1'ancien nom de Besangon, oii vraisemblablement il


naquit, elait coniemporain de Raoul de Flaix (2). Plusieurs le font eveque de Besancon, mais sans fonde-
ment (3). Outre que son nom ne se rencontre point dans la liste des prelats de cette ville, il parait cer-
tain qu'il ne sortit jamais de 1'etat de Premontre, qu'il avait embrasse dans 1'abbaye de Saint-Martin de
Laon. Zacharie se dislingua dans cette retraite par son application a 1'elude, et celte applicalion ne fut
point sterile. II en resulla deux ouvrages qui sont venus jusqu'a nous.
L'un est un Commentairesur la concordedes Evangiles. II ost pveeede de trois especes de pvefaces, dont
la premiere traite de 1'excellence de 1'Evangile, de sa diffevcnced'avec la loi, des figures des evangelistes,
J,efiguris evangelistarum, c'esl-a-dive des einblenies sous lesquels on Ies vepvesenle, de leur style, de leur
manieve d'ecrire, de la matiere de 1'Evangile, de son dessein et des parties de la philosophie auxquelles
il se rapporte. L'auteur y pavle d'un ecrivain de son tenips qui ne nous est point connu d'ailleurs : il se
nommait Enipius. Celait un homme, suivanl Zacharie, qui avait beaucoup lu, qui possedait une ncm-
breiise bibliotheque, et qui avait fail sur FEvangile une esposition tivee presque entierement de samt
Auguslin. La vie des quatre evangelistes tient lieu de seconde preface. Dans la troisieme, Zacharie passe
en revne ceux qui avaient fait avant lui des concordances des quatre Evangiles, tels qu'Ammonius, Ta-
tien, Theophiie dAntioche et saint Augustin. Iln'ose positivement assurer quel est 1'auteur ou 1'ordonna-
teiir de celle qu'il prend poiB'guide ; mais il presume, sur un passage d'Eusebe de Cesaree, que c'est
Ammonius. Elle lui parait meviler la preierence sur toutes les autres, a raison de Tart singulier et de la
precision merveilleuse avec laquelle toutesTes paroles des cvangelistes y sont liees, sans aucun melange
de tennes etrangers. II ajoule qu'Aminonius a pris soin de dislmguer ce qui appartient a cbaque evange-
liste par des leitres majuscules placees a la lete de chaque chapitre. Suit un court avertissernent au lec-
teur, ou l'aiiieur dit qu'y ayant quantite de versions de rEcriturc differentes enlre elles, il a toujours em-
ploye la meme, qui esl ancienne, dans sa Goncorde, mais qifil a suivi celle des modernes dans ses expli-
cations : ce qifil a cru devoir observer, afin que ceux qui liront le texte et la glose ne soient pas tentes de
vouloir corriger fun par 1'autre. Apres la table des chapitres du prcmier et du second livre, vient un autre
avertissement, dans lequel on nomme les sources d'oii ce commentaire est tire. Ce sont saint Jerdme, saint
AugMstinsuv saint Jean, et Albin ou Alcuin son abveviateur ; Origene, saint Chrysostome, saint Giegoire
le Grand, sainl Ambvoise, saint Hilaive, Raban Maur. Cet ouvrage, moins lilteval qu'allegovique et moral,
est neanmoins fait avec gout. Le P. Lelong (Bibl. sac, t. II, p. 747,) dit qu'il a ete publie sous le nom.
de Tatien (il entend sans doute la Concorde, et non les explications), mais il n'indique point cette edilion,
et nous ne la croyons point reelle. La premiere que l'on connaisse esl celle qui fut faite a Cologne, en 1535,
c.hezEuchaire Cervicorne, en un volume in-folio de 377 pages, sous ce titre : Zacharim Clmjsovolitanii

(1) Oudin (Scripl., t. II, p. 1442) le surnomme Goldsborougn,sur Tautonte d'un manuscnt de la biblio
theque Bodleienne (Cat. mss. Angl., part. i, n. 1255). Serait-ce qu'ori aurait voulu faire Zacharie Angiais,
car Goldsborougli est un lieu du diocese d'Yorck? Mais un seul manuscrit peut-il prevaloir sur une infinitd
d'ar.tres aussi anciens et meme davantage qui le contredisenl ?
(2) Alberic. Cliron. ad ann. 1157.
(3) CrowoBiis(De sac script., p. 543), par une bevue assez grossiere, cn fait un eveque grec. ZachariM
Chrysopolitanus, dit-il. eviscopusgraicusx
PATROL. CLXXXVl. :-" 1
8! SACHARIJE CnRTSOPOLlTANI EPISCOPI 12
cirt suo lempore celeberrimi, in unum ex quatuor, sivc de Concordia evangelistarum iibri quatuorjam nunc
primnm excusi{i). Elle a ete adoplee dans les bibiiotheques des Peres de Cologne (t. XII) et de Lvou
(t. XIX).
Le second ouvrage de Zachario cst un recueil dTiomelies qui se conserve manuscrit a 1'abbaye d'Alne,
daps le diocese de Liege. Nous ne .pensons pas qu'il ait encore cteTuis sous presse, ct nous n'eri connais
sons inemc que le seul cxemplairc qui vient d'elve cite.
Dorn Bernard Pez a publie, lians le quatricme lome de ses Anecdoles,p. 17, un sermon de saint Georges,
compose par un ccrlain Zachavie qu'on qualifie eveque. Mais 1'edileur vemarque judicieusement qae
cette qualito suuit pour faire voir que ce discours est d'un autre Zacharie que notre auteur.

(4) On ajoute tout de suite : Ul npertius mlMiyas quid hic svectes, memineris quatuor Evangelia in unum
c ntinuum opus ab Ammonioredacta, hic a Zacharia qualuor libris explicari, quos quanli facere debeas, ipse
eum tcgeris,judicabis, nam bona merx prwconenon cget.

IN UNUM EX QUATUOR.
SIVE

DE CONCORMA EVANGELISTARUM

LIBRI" QUATUOR

n(BibUolhecaveterum Patrum Lugdun., t. XIX, p. 732.

J7i apertlus intelligas quid hic exspecles, nlemineris qualuor Evangelia in unum continuum opus ab Ammonio
AUxandrino redacla, hic a Zacharia quatuor libris explicari; quos quanti facere debeas. ivse cum legeris
judicabis.

ZACHARLE PRJEFATIO
IN QUATUORLIBROS SEQUENTES.

De excellentia Evangelii et differentia ipsius adle- A ter omnes divinas auctoritatss Evangeliuni merito ex-
gcm, dc figuris evangelislarum et eorum modo scri- cellit. Quodenimlex de prophetxfuturum pnenun
bendi, de materia Evangelii, intentione, fine ct ad tiaverunt, hoc redditum atque completum in Evan-
quas partes philosophiaespectct, dictat ralio prse- gelio demonstratur. Ex lib. Differentiarum Isidori:
scribere. Maieria Evangelii sunt sanctaj Trinitatis «Inter legem et Evangelium hoc intevest quod iu
mysterium, Christus secundum divinam et humanam lcgelitleva, in Evangeliogvatia. Ula habuit umbram,
naturam, dicta et facta ejus, aliovumque facta et di- ista vcritatem ; illa data est pvopter transgressionem,
cta ad ipsum. Intentionetn yevo et finem aperit Jo- isla propler justificationem ; illa ignoranti demon-
annes, dicens : IIwc autcm scripta sunt, ut credalis stvat peecatum, isla agnitum juvat ut vitetur.; illa
quia Jesus esl Filius Dei, el ut credentesvitamhabca- (lagiliis deditos increpat, ista peccantes bonitate pro-
tis in nomine ejus (Joan.xs). Finis enim (id est ii- pria liberat; i.llatalionem decreyitreddere, ista etiam
nalis causa Evangelii) est sanc credere, perfecte di- pio inimicis orare jussit ; illa conjuges multas ha-
ligerc, sacvamentis insigniri; ct horuni trium fina- bere, crescere et generare prrccepit, ista continen-
lis c:v.!fiaost vita reterna. Ad hxc quippe adipiscen- liam suasit; illic prsedicatur circumcisio carnis, hic
da fuit inlentio cvangMicaprtcdicare et scvibere. lavacrum in ablutioncm cortliset corporis; illicCha-
Kunc de exccllenlia cLdiffercntia Evangelii dica- B i naan regnuin et promissioncs temporalium rerum
Jnus. Augustinus de concordia eva.ngelistarum : In- continentur, hie vita aiterna regnum/jue.ccelorum
(5 IN UNUMEX QUATUOR PR^EFATIO. 14
promittitur. ISlic Sabbati olium et rcquies celebra- A ma, ita etunum Evangelium, quia una est doctnna.
tur, bic Sabbali requies in Christo habetur, qtii di- Et quod unum sit, Dominus manifeslat, cuni dicit:
xit : Vcnitead me omnesqui laboratis etoneratieslis, Ite: pradicate Evangelium omni creaturw (Matlh.
et ego vos reficiam, el invenietisrequiem animabus ve- xvi). Et item : Prmdicabitur regnum in tolo orbe.
stris (Malili. si). Illic a sanctis animalia immunda (Matth. i). Et Paulus : Notum vobis facio , fratres,
prohibenlur, hic in corpore Christi (id est in sanctis Evangelium, quod Evangelizalum esl a me, quia non
suis),nonadmittitur, quidquidpcriila immunda ani- ab homine accepiillud, etc. (Galat. i). Et nos quoties-
malia in mores hominum significatur. Illic pecori- cunque plurali numero dicimus Evangelia, nec do-
bus immolatis carnis ct sanguinis hostioe offereban- ctrinam dividimus, sed libros dislinguimus. > Beda
tur, hic sacrificium camis et sanguinis offerlur Chri- quoque super Lucam : « Cum sint quatuor evange-
sti, quod per illa animalia figurabalur. Ulic ex car- lislce, non tam quatuor Evangelia, quam unum qua-
ne agni pascha eelebralur, hic pascha nostrum im- tuor librovum veritate consonum ediderunt. Sicut
molaius est Christus (I Cor. v), qui cst verus Agnus enim duo vcrsus eamdem prorsus habentes materiam,
immaculatus. lllic neomenise(id est, novaelunse)prin- pro diversitate metri ct verborum duo sunt, ct ta-
cipia celebrantur, hic nova crealura in Christo ac- " men nonnisi unam conlinent senlentiam, sic evan-
cipitur, ut Paulus ait: Si qua nova in Christo crea- gelistarum libri cum sint quatuor, unum continent
tura, vetera transierunt, ccce facla sunt omnia nova Evangelium; quia unam doctrinam faciunt de fide
(II Cor. 5). Quid plura ? In lege quippe res gestae catholica, de communione sacramentorum acde prae-
pro figura in significationem futurorum amiuntia- mio virtutum.» Juxta hoc dicit etiarn Hieronymus
banlur, in gratia vero evangeliesa veritatis, quae an- super Marcum : « Quatuor Evangelia esse unum, et
nuntiata fuerunt, explenlur. Item : In lege mandata unum quatuor. Nam licet quatuordicantur, quia di-
scripta sunt et promissa, sed in lege mandata tenen- visim et vario ordine quatuer ea perscripserc, ta-
tur, quoelegem implere vel consevvave jubent, pvo- menunum sunt in summa fideicatholica;.» Sic etiam
niissa vevo in Evangelii plenitudine consummanlur. dicit Auguslinus psalmo CL, « quod plures Ecclesiae
Item : Lex peccatum monstravit, non abstulit; sed sunt una Ecclesia. Plures quidem varielale tribmun
sub suo terrore redactos homines servos effecit, et et linguarum et populorum, una sunt participatione
inde spivitum servitutis habuisse priorem populum fidei et sacramentorum.D Evangelium interpretatur
Aposlolus docuit (Rom. vm). Evangelium vero ve- bonaannuntialio. GrseceenimsObonum, &yy&iman-
niens, crudelitatem legis amovit, peccata quae lex nunliatio dicilur, unde et angelus nunlius interpre-
puniebat per spiritum servitutis laxavit, per spiri- _ talur.
tum adoplionisfiliosex servis reddidit, amorem im- De figuris evangelistarum non adversas, scd di-
plendoelegisomnibus donavil: et si deinceps punien- versas Patrum senlentias ponemus, ut lector eligat
dacommiserint, pereumdem adoptionis spiritum in- quod sibi potissimum videbitur. Hieronynsus in ar-
dulget. Formam bene agendi prnebuit, et ut possint gumento ante Evangelia :« Quatuov Evangelia mul-
agi quse docuit, adjutorem Spiritum infundit. Nam to ante pvaedicta, Ezechielis volumen probat, in quo
prsecepla legalia comparalione Evangelii etiam non prima visio ila contexitur : El in medio sicut simi.
bona dicuntur, quia quod praecipiunt, non perficiunt; litudo quatuor animalium et vultus eorum facies ho-
gratia vero Evangelii quod exterius imperat, inte- minis, et facies leonis, et facies viluli, et facies aqui-
riusut perficialur, juvat. Ezechielis enim testimonio lm(Ezech. i). Prima hominis facies Malthajum signi-
dicitur: Dedi eis prmccpta non bona(Ezech. xx). Uti- ficat, qui quasi de homine exorsus est scriberc : Li-
que non bona, Evangelio comparate; quia in eis quse- ber generationisJesu Christi (Matth. i). SecundaMar-
dam inutilia infirmioribus sensibus agenda permissa cum, in quo vox leonis in eremo rugientis auditur :
sunt, sicut illud ubi Deus Israelitarum cupiditatem Voxclamantis indeserto (Marc. i). Terlia vituli, quae
spoiiis jEgyptiorumsaliaripermisit (Exod. m). Nam Lucam aZachariasacerdote sumpsisse initiumprse-
pro eo quod carnalis populus modum egrederetur D figurat (Luc. i). Quarta Joannem, qui ad alllora fe-
vindictae, lex permitlit carnalibus rependcve vicem stinans, de verbo Dei disputat (Joan. i). Et in Apo-
mali, quod Evangelium firmioribus vetat. > Junilius calypsi eadem significalio est, ubi dicitur : Animal
in libro ad Primasium episcopum : « Veteris Testa- primum simile leoni, secundum simile vilulo, terlium
menti intentio est Novum figuris et senigmatibus de- simiie homini, quarlum simile aquilm volanti (Apoc.
monstrare ; Evangelii aulem, ad selernsebeatitudi- i).t Sedulius:
nis gloriam mentes humanas accendere. > Hierony- Hoc Maltheus, agens, hominemgeneraliter implet.
iuus Paulae et Eustochio in Epistolam ad Galatas: Marcus ut alta fremit vox per deserta leonis.
«Non putemus in verbis Scripturarum esse Evange- Jura sacerdolis Lucas tenet ore juvenci.
lium, sed in sensu ; non in superficie, sed in medul- More volans aquilm verbopetit aslra Joannes.
la; non in sermonum foliis, sed in radicerationisl) Aliter Juvencus:
Unde Ambrosius superLucam : «Ecclesia,cum qua- Matthmus instituit virtulum tramite tnores,
tuor Evangelii Hbros habeat, unum Evangelium ha- Et benevivendijusto dedit orttine leges.
bet, unum Deum docet.» Remigius in Matthaeum: Marcus amat terras inter cmlumquevolare,
i Sciendum quia.sicut est una fides et unum baptis- Et vehemens aquila stricto seeat omnia lapsu.
15 ZACHAULECRRYSOPOI.ITANIEPISCOPi «6
Lucas ubcrius descrilit prmlia Christi A ncnmillis Lucoemagis congrnit, ut hoc ipso demon-
Jurc sacer vitutus, qui mccnia faiv.r avita. slrclur ad leonem el ad viliilum (hoc est, ad regaleni
Joannes fremit ore teo t.imilis ruqicv.ti. quain Matlhocus, etad sacerdotalem quaui Lticas in-
Inlonal a'ternm pandcns mysteria vitm. siintal personam) id quod Chrislus homo cst., per-
Augustinus vero sie in libro De concordia evan- tinere, quam figuram Marcus gerit, pertincns ad
gelislarum : «Matthscus incarnationem Domini se- utriimquc.i
-ciinduin rcgiam slirpcm susccpit. Marcus tanquam Augiistiims supcr Joanncm, capite LXXXVI : « Ple-
pcdissequus, ct breviator e.jus esse vidcliir, cum so- riqiio a:;te nos in animalibiis quatuor intellexerunt
lo Joanne nihil dicen-;. Lueas saconiclalem Doiniui leoncm p:o vege posittun, quoniam videlur esse rex
stirpem oo.oupavit, a;l P.»vi;lasiT-micr.s,non rogium bcstiarum propter lerribilem forliltidineni. Ilaecper-
stemnia srcuir.s, scd prr rcgcs exiit a.l Natiian (qui sona tributa est Malthoco, qnia in gcncralionc Do-
rcx iion fuii) filium David; non sicut Mallhscus, qui niini rcgiam scricni proseoutusest (Matth. i). Lucas
pcr rcgcm Salomonem descendens, coetcros regcs ftiilcm quoniam cnepit a siccriictioZacharuc, sacer-
prosecutus cst. Non nutom habuit brcvialorem Lu- dolis faciens menlionem patris Joannis Baptistoe,vi •
cas, sicut Mall':av.:s. Et lioc foric ncm fuit sinc ali- tulo dcputatus est, quia magua victima vitiilus erat
quo sacrnir-.ento, quin vc::;::mcst non csse sine cn- u i» saerificio sacerdotum (Luc i). Marcohomo Chri-
miluni obscquio. Lueas vcrononhabuit breviatorcm stus mcrito assignatus cst, quia nenuede regia po-
comitem. Nam sacerdos in sancta sanctorum solus tcstatc aliiiuid dixil, ncque de saccrdotali; scd lan-
intrabal. Hi trcs inaximn circa humanitatis facta tum ah hoinine Chrislo exorses est. Hi onines de di-
versati sunl, Joanncs vcro circa divinitatem. Proin- viiiitate pauca locuti siiul. Aqnila cst Joanncs, lucis
de cum duoevirtutes sint aninioe, una activa, altera a:lern;econtomplator. Dicuntur cuiin ptilli aquilarum
contemplaliva , quas significaverunl uxores Jacob, sic. a parenlibus probari, patris scilicct ungue sus •
Lia qtiie inlerpretatur laborans, ct Racliel, qu:c in- pciuii, ct radiis solis ppponi. Q;ii firme conlempla-
lerprelatur nsinii principinm , datur iutelligi, trcs lus fucrit, filiusagnoscilur ; siaciepalpitaverit, tan-
evangclistas circa activam virlutcm fuisse versatos, qtiam adulleriniis ab ur.gue dimillilur.>
Joanncm vcro circa conlemplativam. Unde milii vi- Amhrosiussupcr Lucain : «Plerique putant Doici-
detur probabilins attendisse illos, qui leonem in Mat- num noslrum qualuoi' formis animalium figttrari.
thneo, bomincm in Marco inlcllcxeruiit, vitulum vc- Ipsc cnim est homo, ([iiia nalus cst ex Maria , leo
ro in Luca, aquilam in Joannc, quam qui homincia quia fortis est, vitulus quia hoslia , aquila quia ve
Mattineo, aquilam Marco , lconcm Joanni tribiierunt. surrcctio.»
De principiis enim librorum conjecluram capcrc vo- Hicivinymussupcr Marcum : J Christus esl hoino
liierunt, non de tol:; iutov.tionc evanctolistarum, quse nascciido, vitnlns moricndo, leo rcsurgendo, aqui-
magis fucrat perscutanda. filulio enim congruen- la asccndcndo.t
tius Maltlncis regiam Christi pcrsonam maxime com- Nunc autem quoead scribcndi modum congrue re-
mcndans, per Ieoncm significatur. Ui-.dect in Apo- fcrri valcaut, pro[)onam:is, Ex cpistola Augu.stini od
calypsi cnmipsa triim rogia leo comniemoratus cst, Volissiamim: «Mmhis ipse dicendi quo Evangelium
nhi dicitur : Yicit leo dc tribn Juda (Apoc. l). Socun- con!.o:;il;;i',ornnibus acccssibilis esl. Ea quoe apcrta
dum Matlhaeummagi narranlur vcnisse ab ovicnte conlinrl, quasi amictis faniiliaris sine fuco ad cor
adrcgem quoerendir.nctadoraudum,qui eis per slel- loquitur indoctorum atque doclornm. Ea vero qnic
lam natus apparuit, ct ipsc rex Ilcrodes regem for- mysteriis occultat, ncc ipsa cloquio superbo erigit,
midal infantcm, atquc ut ctim possit occidcrc, t^.t quo non audeat acccdere niens tardiuscula et ineru-
parvulos nccat (Matth. n). Lucam pcr vitulum si- dila, quasi pauper ad divitem ; scd invitat omnes
gnificari neutri dubitavcrunt, qui qtiasi animal bo- humili serinone, quos non solum manifesla pascal,
stiis dcputalum, circa templum inaxime et If ieroso- sed etiam secvelacxerccal vcritate. His saluhriler ct
lymam narralionis suoc versatur incessu. In prin- p parva corriguntur, ct parva niitviuntur, et niagna
cipio sacerdolem collocal ad aram orantem, populo ohlcctantur ingenia. Summa Evangelii, juxla Isido-
foris slanle. Mariam, eonccplo Domino, Hierosoly- rum in sexlo etvmologiarum trifarie distinguitur, id
rnam millit ad domum pontiiicis. Ibi Baptistain na- est, inhisloria, in moribus, in allegoria. Riirsus ista
tum rcferl (Luc. i), illuc Dominum natum cum ho- tria mullifarie dividtintur, id cst, quid a Deo, quid
slia transfert, illuc cum parentibus singulis annis ab angelis,vel hominibusgcslumdictumquesit; quid
ducit, duodcnnem in templo choris doctarum inter- a prophctis nuntiatum de Christo el corpore ejus,
sevit (Luc. 11), et post coelera discipulos Reum iu quid de diabolo el membris ipsius , quid de veleri
tcmplo landantes in fino Evangelii conehidll.» ct novo populo, quid de prasenli sseeuloel futuro
Concordia Augustini, in quaito libro :«idco Mar- regno atque judicio.
cus videiur hominis dcmonstrare personam ct Mat- Ilieronymus super Marcum :« Quattior stint qua-
thoei comes esse , qtija ciitn illo plura dicit propter lilates,dequibussanctaEvangeliacontcxuntur: pne-
vegiam pevsonam, quae sine comitalii-essenon solet, ccpta, liiandala, testimonia, exempla. In proeceptis
vel, oi'od probabilius est, quia cmn arabobus ince- juslitia, in mandalis charitas, in testimoniis (ides,
dit. Nani quamvis Mallhico in piuribus, tamen in in excmplisperfectio. Praeccpta bujusmodi: In vtam
n IN UNUM EX QUATUOR^PR^FATIO. I»
gentuimne abieritis (Matth. x), hoc est, diverte ama- A tiarura mtellexit eam 111utero porlare mundi salva-
h (Psal. xxxm). Mandata, ut hoc : Mandalum no- lcirem.Dicens verohcata quaecredidit. aperte indicat,
vumdonobisut diligatis invicem (Joan. xm), hocest, «|iiia verba angeli ad Mariam per Spiritum agnovit.
facere bonum et charitatem implere. Testimonia, Stibjungens, perficientur, futura praevidit. Pvover-
quoe in ore duovum vel tvium, ul hoc : Joannes te- bialis vero species est ligurala loculio . quos uiium
slimonium perhibet de me, sed habeotestimoniumma- dicere vidctur, sed aliud intelligitur, et de praesenli
jus Joanne (Joan. v). Pater ipse qui in me manet, tempore commonet. In hac enim allegorice suniitur
tesiimonium perhibet de me. Exempla, ut hoc : Di- intelleclus , ita ut quodammodo verborum superfi-
scilea mequia miiissum (Matllt. xi); et: Esloteper- cies auferatur. Quatuor autem modis in Evangelio
fecli sicut Patei vestei ccctestis perfeclus est (Maltli. cognoscimus allegoriam, videlicel aut secuiidum
v). Et alibi: Exemplumenim dedi vobis, ut et vosita translationem, aut per iniaginationem, autpercom-
fachttis (Joan. i). Sed de hisdicit David : Prmceplum parationem , aut sectindum proverbialem modutn.
domini lucidum, itluminans oculos (Psal. xvm). Et Translatio autem est, cum animoemotus sivc huma-
alibi: I.atum mandatum luum nimis (Psal. cxvm) ; na membra ad insinuandas causas trausferuntur ad
quia, qui Uitigitproximum totam legemimpterit(Rnm. Deum. Ubicunque enim sacra Scriptura in Deode-
Xiii). Ilein : Tcsiimonia lua intcttexi. (Psal. xvm). B scribit caput, oculos, palpebras, aures, os, labia,.
Et aiibi : Tesiimonium domini fidele (Psal. cxvm); linguain, cor, imaglnem, uterum, manus, dextram,..
quia phisfideanimi quam oculis carnis teslimoniuni sinislram, digitos sive digitum, brachitim, alas,sca-
in-Jiget. Quarto : Judicia Domini vera jtislificala in pulas, posteriora, pedes, iteni motus aninios, iram,
smnetipsa(Ibid.), ut scilicet sic sint judieiorum no- ftirorem, oblivioneui, recordationem, pcenitentiam,
stvorum exeinplajustificata, sicutinjudiciis Bcicom- et alia his similia : non carnaliter juxta historiam a
pcrta habemus. Unde idem alibi: A mandatis enim recte intelligentibus seiiticnda sunt, sicut a Judaeis
tuis timui (Psal. CXVIII).ln quo enim judicio judica- el plcrisque haerelicis carnaliter sapientibus, qui
bimus, judicabiinr de nobis (Matlh. vn). In his qua- Dcum corporetim atque localem opinantur, sed spi-
tuor qualitalibus sisnt, tiinor, fides, spes, charitas. ritualiter omnia deeo intelligenda etconfitenda sunt
Timore namque, incipimus, fide servamus quod in- vsluti de ilio qui simplcx natuva cst ct immulabilis,
cipimtis, spe erigimtir, charilate consummamur. Fi- neque aliud est ipse, et aliud quod habet. Imagina-
nis enitn prmcepii est charitas (I Tim. i). Hi stint tio vero est, utibi: Ilomo quidam descendebatdeJe-
(juatuor menses, quos Christus ante messcm pvacdi- rusalem in Jericho. Et vuvsus in pavabola vineoeet
sit, dicens : Nonie qualuor mensessunt usquead mes- „ agvicolarum (Matth. xxi), Ordo enim eorum quas
sem (Joan. iv). Ulet nosperproeceptaDeiatquemau- "*gerebantur a Christo, velul imaginepcvsonoe et ne-
data ac lestimonia el cxempla, cum gaudio meta- golii alterius refertur implelus. Comparalio auleni
miis in ccelofvuctus maturos, portaiUes nostros cha- est, ut illud: Simileest regnum cxlorum siuapi, elc.
ritatisnianipniosqui inlacrymislimoris (Psal. cxxv), (Matth. xm). Non enim narratio sicut in superiovi
semina poenilcniiic .jactavimtis in terra.n exemplo tcxituv, sed causavum soiumuiodo compo.-
Exlibro JuniliiadPvimasium: «Insupevficieevan- rattiv effectus. Proverbium vero.est, sicut ibi: Qui
gelicoeScripturoe quatuordicendi specics attenden- non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit
d;c sunt, videlicet historica, prophelica, proverbia- aliunde ille furestet latro (Joan. x). Simplex autem
iis, simpliciter doccns. Hisloria autcm cst rci gesttc doctrina dicitur, ad differentiam caeteraruin, quoede
narratio. Historica quidem specie texitur pvincipa- fideet movibus docet, non hisloviam texens, neque
liter evangelica lectio, caetevistvibus sectmdario in- prophetiam, necjue pvoverhia continens ; sed modo-
cidentihus. Nam eaquoe prius secundum speciescoe- praecipit vcl prohibet, modo persuadet vel dissuadet.
t.eras dicta suut, postea ab cvangclistis ut historia Proecepttim est: Dilige Dev.met proximum (Exod.
relata sttnt. Sicut prophcti;c Zachariae et Elisabctli xx). Prohibitio est : Non cccides (ibid.). Persuasio
ai) ipsis quhiem dietae snnt spiritu prophelico, sed j)) vevo esl: Vende qumcunqnehabes ei da pauperibus,
Lucas, qui rcfert, ordinc navrat historico (Liic i). si vhperfeclus esse (Luc. xvm). Dissuasio autem est:
Similitcr proverbia Bomini et ejus simplicein doctri- Nolite jurare (Matih. v). Sicde similibus. > De prae-
nam ad seviemhistoriaerevocant evangelistoe.Scien- cepiis et prohibiiionibiis dicit Hieronymus in episto-
duin quod aliquando spiritu prophetico liarratur hi- la ad Cellantiam , quia toia justitia in eis (ficitur.
storia. ut ihi : Inprincipiocreavit Beus cxlumei ter- «Sicut enim mala prohilientur, ita etiam bona praj-
ram (Gen. i). Et nonnnnquain paraholicc, ut : Homo cipiunlur. lbi coercelur animus, bic incitalur. Ibi
quidam descendebalde Jcrusalem in Jericho (Luc x), fecisse, hic non fecisse culpabile est. In quovis pro-
etc. Prophetia autem est rerum laiciitium, proeteri- posilo, in quovis gradu sequale peccstum esl, vcl
tarcm, proesentium,fitturarumque ex divina inspira- prohibita admittere, vel jussa non facere.»
tione manifeslalio. Procsenlium, ut ibi: Undehoc Tvibus quoque iiguris , gravi scilicet, mediocri,
mihi, ut veniatmater.Dominiad me ? (Luc. i.) Practe- attenuata, styius evangeliceeleclionis distingtiilur,
rilarumet futurarum, ubi dicit; Beataquw credidil,. juxta quod Augustinus in IV De doctrinaChristian.i
qncniam perpcientur ea qum dicta sunl ci a Domino docet. Dicit enim : « De una eademque magna u4
(ibid). Noiriinanscniin mairem Domjni, inprasen- scibmisse, dicilur, si doceturjet teitiperare, is ptas-
l'J ZACIIARL-ECEIRYSOPOLITANIEPISCOPI 20
dicatur; et granditer, si adversus linde animus, ut A : fuderit capttt Domini, in passione recolendo ir.ter-
convertatur , impellitur. At vevo hi modi in Evan- serit (Matth. xxvm). Sic de similibus.
gelio manifeslissimi stinl. Proedicatio namque evan- Soepissimequoquepraeoccupanl evangehstoe longe
gelica niundum docuil, quod ipse ignorabai; suasit post diccnda , ut Lticas ante baptismum Domini,
ei, quod nolebat; ct tandem commilit eum gloriari Joannis carcerem commemorat^ (Luc. m); nec
in cruce Chrisii (Cal. vi) , quss, scandalum Judmis Ionge post baptismum pneoccupando ponit : Me-
crat, gentibus vero stultitia (I Cor. i). dicc, cura teipsum; quanta audivimus facta Caper-
Bcda supcr Marcuin : «Notaudum quia evangelistoe naum, fac et hic in palria lua (Luc. IV). Sic de simi-
uno spiritu acccnsi, divcrsum primordium narra- libus.
tionis ct diversum tcrminum statuere. Matthoeusa Nihil in cujusque vcrbis debemus inspicere, nisi
nativitate humana exordiens, usque ad vesurrectio- vohintatcm cui hahent verba servire, nec mentiri
nc.n narravil. Marcus ab cvangelica pvaedicatione quemdam , si aliis vcvbis dixerit quoc!ille volueril,
incipiens, pcvvcnit usque ad asceiisionem. Lucas a cujus vcrba non dicit. Unde Joannis hiimilitatem et
naiivilalc prsecursoris inchoans Evangclium, lermi- Domini cclsiludinem Matthoeussic exprimit : Cujits
navit in asccnsione Dominica, discipulis exspectan- non sum dignus calceamenta portare (Malth. 111).Alii
tibus adveiiluni sancti Suiritus Joanncs ab oeterni- ' vero sic : Non sum dignus solvere corrigiam calcea-
tale Vcrbi Dei, pertingit usque ad resurreclionem. menti ejus (Marc. i; Luc. m). Item Malthceus: Hic
Anibvositis II super Lucam : « Joannes a coele- est Filius meus dileclus, in quo mihi cumplacui
slibus exordiis ad terrcna descendit, dicens, quando (Malth. xvn), Mavcus : Tu es Filius meus dilectus,
erat Verbum, quomodo crat, quid erat, quid egerat, in ie comptacui(Marc. ix). Lucas : Tues Filius im\:s
qtiid agebal, ubi evat, qtio venerit, quomodo vcne- dilectus, in te complacui mihi (Luc iu, lv). Sentcnlia
ril, quo teinpore vcncril, qua causa venevit. In eadein csl. Sic et similia.
principio, inquit, erat verbum (Joan. i),habesquando Evenit jttxta opinionem ficvi rerum appellationes,
erat. Et Verbum erat apud Deum , habes quomodo seilicetut ibi: Ego et pater tuus dotentes qumreba-
cral; habes ctiam quid crat, et Deus , inquit, crat mus le (Luc. n). Pater, id est, qui putatur esse pa-
Verbum. Quid egcrat: Omnia per ipsum facta sunt; ter. Et ibi : Da mihi in disco caput Joannis Baplistm.
fiuid agebat : Erat lux vera qum illuminat omnem Et coniristalus est rex (Matilt. xiv), id est repulattts
himiinem vcnientemin hunc mundum. Et ubi erat, in est ccntvistari. Sic cl siniilia.
hoc miindo; qtio vencrit, in sua propria venit; quo- Saepenumero designatur in Evangelio causa no-
inodo vencrit : Verbum caro factumest; quando ve^-,r, mane sui effectus, ut a subjectis exeniplis apparet :
ncrit Jcanucs Bo.ptistadicit : Hicesl de quo dixi, qui Exi, spiritus surdeet mule (Marc. ix),id est facieits
posi mc venit,\anle me factus est, prior me erat; qua surdum ct mulum. Egosumresurreciio (Joan. xi), id
eausa venerit, Joannes testatur : Ecce Agnus Dei, cst, faeiens resurgere. De die illa vethera nemo scit,
ecce qui lollit peccata mundi. t nequeatttjeiineque Fiiius (Marc.xm),FiIiusnescit, id
Augustintis in libro Dc eoncordiaevangelistartim : est,non facit suos scire. Antequam galtus cantet, ter
« Sciendum est, unum evangelistain prsetermisisse me negabis (Matlli, xxvi) , id est, habebis causam,
qjoa aKiis narravit, in quo nulla est eontrarietas; timorem scilicet compellenteni ad ter negandum
ncc cumdcm ordincm in pluribus cos servasse, in nie. Similiter dicitur : Jam mozchalusest mulierem
quo etiam imlla repugnanlia est. » qui eam viderit ad concupiscendum(Matth. v). Erat
Item eodem , parte eadem : «Pcobabile est quod hura terlia, et cruciftxerunt cur.i (Marc. xix), id esl,
c.nusquisque cvangelistavum eo se ovdine cvedidit ut criicifigeretur firmilcr statuerunl. Regnumccclo-
dehuisse narrare, quo Deus, voluit ejusrecordationi rum dicitur ir.terclum cvangclica pvaedicatio, et
suggerercQiiaproplcr ubiordo temporum non appa- quaedam alia pev quae ad vegnum pevvenitur. Sic
vcl, nihil noslra interesse dcbet, quem ordinem qui- caetera.
libct eorum teimcrit. i ]
D Ponitur quoquc nomen causae pro effeclu, ut ubi:
Item eodem, partc eadem : « Memorioecommen- Quod factuni cst, iu ipso viia erul (Joan. i), id est,
clare dcbeinus, ut si quamb tdia singula apud sin- prxordir.alu.m a vita, quae mens vivax, et primoeva
gulos invencriinus, ubi contrarietas solvi r.en possit, reruni ratio , octcrnitas cst. Itetn : Ejccil de Maria
sciamus essc aliud faclum, ut in MaUhaeo: Ettrans- Dominus dmmonia (Marc xvi), id est vitia quoe im-
cunte indc Jesu , secuti sunt eum duo caci (Mattli. millunlur a doemoniis.Item . Vosduodecim elegi, ei
ix). Duo ccecide quibus alii narrant non sunt isti; uuus cx vobis diabolus est [Joun. vi), id est, effi-
sed simile factum cst. > cacia diaboli, minister cjus est. Item : Sanguis ejus
Ilas quoque regulas a niodo scribendi non alienas sv.pernos el super ftiios nostros (Matth. xxvn), idest,
sumpsimus , tum in Augustino de consensu cvange- ultio cujus causa crit sanguinis ejus effusio, in-
listarum, tum in aliis auctoritatibus. cumbat sttper nos ct stiper iilios nostvos.
Siupissimc juaunissa rccapitulant cvangelistoe, ut De divevsis in cadem successione positis, ut de
Matthaeus, quod ante sermonem in monte habitum eodem loquituv saepe Scviplura, ut ibi : Usque ad
vocatus cst, post sermoncm revocat ad narrationem sanguinemZacharim quem occidistisinler temptum eC
(Mullh. i\>. Et quod Mavia unguenlo pretioso per- altare (Malth. xxni). Non cnim illi occideranl, sed
21 IN UNUM EX QUATUOR PRJEFATIO. 2S
patres. Ilem : Ego veni in nomine Palris mei et non A \ ininandum. Ilem : Cum exaltatus fuero a terra, om-
accepistis me : si alius venerit in nomine suo, ilium nia traham ad meipsum (Joan. xn), omnia scilicet
accipietis (Joan. v), videlicet Antichristtiiii. Item : trahenda per me ad visionem Palris. Simile est
Ego vobiscum sum usque ad consummationemsmculi illttd : Omnia qum audivi a Palre meo , nola feci
(Maitlt, xxvni). Sic coetera. vobis (Joan. xv). Ac si diceret : Omnia mihi ex Pa-
Plerumque significata res, ex similitudinerci signi- tre nola in quibus eleclorum salus consistit, per
ficanlis nomen suscipit, ut ibi: Ego sum vitis vera me scietis.
(Joan. xv). Deinde : Ego sum vitis, vos palmites Filii pariter et palres in divina Scriptura dicun-
(Ibid.). Sic ctiam fit quod Christus dicitur agnus, tur imitatione, adoplione, natura, et doctrina. Imi-
petra sine lapis, leo, vitulus, aquila et his similia. latione sunt filii Ahvahae quilihet boni, mali vevo
Intelligitur quoquo res signilicans appeilalione qtiilibct, (ilii diaboli. Unde illud : Vos ex patre dia-
significatccrei, utihi: Vidilcmlos apertos (Joan. 1), bolo estis (Joan. vm). Adoptione, omnes paciftci ftlii
id est, ca quae coolorurn apertioncm significabant Dei vocabuntur (Matth. v). Natura sunt patres et
baplizalis. Vidispirilum, id est, signilicationcin spi- friii, ut Jacobus et Joannes filii fuerunt Zebedoei.
liius descendenlem tanquam columbam, hoc cst, si- Doctrina vero sunt filii et patrcs, juxta illud Pauli:
cut vcm quoevcrc cohimha crat : In quem nioduni In CirrisloJesuper Evangeliumego vosgenui(ICor.iv).
tlicilur, gloriam ejus quasi unigcnili (Ibid.), id cst De quihus itaque Dominus dicit : Super cathedram
vere unigeniti a Patre. Item : Quidam de hic stanli- Motjsi sedenl, qum dicunt, facite : qum faciunt, nolita
bus non guslabunt mortem, donec vidcant Filium ho- facere (Matlh. xxm) : ct si non exemplo, doclrina
rniuis venienicmin regno suo (Marc. ix), id est, signi- taincn filios generant.
ficantem videlicet per transfigtivationem simm futu- Fralres quoqne quatuor modis dicuntur : Natura,
rum adventum in regno gloriie. Item : Cum Judas ut proedicti Jacobus et Joannes ; gente, ut omnes.
accepta buccella exisset, dixit Jesus : Nuuc ctarift- Judoci, intcr sc fratres vocantur.' Unde illud in
culus est Filius hominis (Joan. xm), id est nunc Exodo : Si emeris fratrem luum qui est Hebrmus, vel
significata cstelarificaiio Fiiii hominis fulura, sciii- quw est Itebraa, serviet tibi sex annis : in seplimo di-
cct in reprohorum separatione a sanclis. liinc est mitles eum liberum (Exod. xxi); cognatione , ut illi
illud Augustini ad Bonifacium cpiscopuin : « Si sa- qui de una familia sunt : unde Jacobus minor fraler,
cramenta quamdam similitudinem earum rerum, Domini dicitur, quoniam de Maria Cleophce sorore
quarum sacramenla sunt, non habereiit, omniito matris Domini, natus essc monslratur. Affectu cliani;
soeramcnla non essenl. Ex hac auteni simililudine P , fratres dicuntur, qui in duo scinditur, in spivituale,
picruinqiie jam ipsarum rcrum nomina accipiunt, et commune. In spirituale, quia omncs Christiani
secundum qucm modiim sacvanicntum fidci fides fratres vocantur, ut : Ecce quam bonum et quam }u-
dicituv. Sic de similihus. » cundum habitare fratres inunum (Psal. cxxxn). In
A pavte totum inlclligitur, ut ibi: Verbumcaro fa- ccmmune , quia omnes homines ex uno palre nati,
clum est (Joan. i). Qtiid hic caro intelligcndo est sttnt. Unde aposlohis : Si quis fraternominatur for-..
nisi homo? Et videbit omnis caro salutarc Dei (Isa.. nicalor, etc. (// Cor. v.)
\i.). Quid potcst intclligi, nisi omnis honio ? Simili- In his quoe de Christo leguntur, Scriptura, quoc--
tcv ibi : Eril Filiiis Iwminis in cordc lcrrm Iribus dam rcfcrt ad divinitatem , quoedam ad homineui
iliebus ei tribus noctibus (Matth. xn), id cst, iufra assumpiam, ut inconfusas coruni proprietales osten-
iria spalia quce constanl ex ivibus dichus ct trihus dat. Nonnunquam ctiam simul utrumque comme-
noetihiis. Item : VcspercSabbalt (Matlli. xvvm), id morat, ut uniialcm asserat. Ad divinitalcm refcrtur,
cst, noctc quoe scquilur diem Sabhati. Numcvi quo- titcst: Antequam Abraltam jieret, ego sum (Joan. •).
que quos cniinentius sacva Scriptuva coinmcndat, Ad humanitalem pertinet, ul est : Tradent eum gen-
vel pcr so, vel pcr miiltiplicationem pro univcvsitatc. tibus ud cruciftgendum (Mc.ttlt. xx). Utrumqtie com-
pnnuntur, ul septenavius ibi : Dominm ejecil de D \ incinoratur, ut ubi: Verbumcarofactum est (Joan. i).
Maria septem dmmonia (J/arc.xvi), id cst, miiversa Unde sequitur : Plenum gratim el verilatis (ibid.).
vitia. Sic coctera. Nonnunquam ad humanitatem videntur dicta , quae
Nonnimqiiam rcpcritur in Evangclio plnvale pro ad dcitalem sunt. spccialiter refcrenda, ut est : Fi-
singulari. Quod Mallliseus el Marcus dicunt : tius Itominis quiest in coito (Joan. m). Rurstim, divi-
Latvones qui cruciftxi erant cum Dotnino , convicia- nitati nonnunquain videntur ascripia, quaespeciaiiter
bantur ei (Marc xv), Lucas sic exponit : Untts de-- referunlur ad carnem ut cst : Si enim cognoviss.ent,.
Itisqui pcndebant latronibus, blasphemabat eum (Luc. nunquam Dominum glorim crucifixissent (I Cor. n).
MIU). Quod Lucas ait, miliies accedeve et acetum Item quoedam secundum animani Christi, qusedam
ofierre, Matlhaeus et Marctis dicunt, iimim currcvc secundum corpus inlelligunlur. Ad animam spectant,
et acetum propinare. Universalis ctiam- locutio ad ut ista : Cibus meus est, ul faciam votuntatem Patris
solos eleclos inlerdum siiigukaitev refertur , tacita (Joan. iv). Spiritus Domini super me , propter quod
rcproborum muUitudine , quasi nihil sit. Ilinc cst unxit me(Ltic iv). Spirilualis enim, non corporalis
iihul . Itluivinat omnem Itominemvenienlemin hutic fuit unciio ilia. De corpore accipienda snnt, uthoec :
aamdu.m (Joan. 1), omnem videiicet aolernu-luee iilti- Erit Filius hominis in corde terra (Matth. xii). 5j..
'-'3 ZACIIARLE CHYSOPOLITANIEPISCOPI 24
exatlattts fuero a terra (Joan. xn). Tnlerunl Domi- A intellectibilibus ad intelligibilia degeneraverunt, ut
num meum, et nescio ubi posuerunt eum (Joan. xx). beatioves sunt, quoties se intellectibilibus applicant.
Itein, juxta illud Pauli : Jnteger spiritus vester, et Teilia species est, quce circa covpovumcognitionem
anima et corpus sine querela in adventuDomini ser- vcvsatuv, physiologiadicta. Merilo iutelligibiles me-
vetnr(I Tltcss. v), in humanitatc Chvisti anima ct dia collocatur, quod babeat et corporum anima-
spivitus attendenda sunt. Unde illud : El faclus cst tionem , ct intellcclibilium considerationem. Pra -
in agonia (Luc. xxn). Et illud : Spiritus quidem clicajquoque, idestactiva;, sunttresspecies. Prima
promptuscst, caro aulem inftrma (Mutlh. xxvi). Vox est, quae, sui curam gerens, cunctis sese erigit,
autem animoecst ibi : Transeat a tne calix (Ibid.). cxornat augetque virtutibtis, nibil in vita admittens
Vox vevo Spirilus ibi : Si non potest calix transire quo non gaudeat, nihilfacienspcenitendum. Secunda
nisi bibam illum, ftat voluntas lua (Ibid.). Item con- est, qiisc, reipublicic curam suscipiens , cunctorum
junctim s:cpe significatur Chvislus in una pcvsona saltiti susc providentisesoleitia, eljustilise libra", ct
ctim suis; ct tiinc quid capiti quid covpori conve- foriitudinis stabilitate, cl temperanliacpalicntia me-
niat, prudens lector inleliigat. detur. Terlia est, quae familiaris rei cffieitim me-
1 Reslat nunc do disciplinis
philosophice disserere. diocri componens dispositione distribuil. Sunt ha-
Origencs super Cautictim caniicovum : « Gencvalcs, lTimct alia: subdivisioncs, qitas minc persequi su-
inqttit, disciplinre (ros sunt : Moralis, naturalis, in- pciscdemlum est. Iiucusquc Boetius. Nos vcro pri
spectiva. Logicain, id cst, vationalcm , alii qitavtam niani speciem pvacliccs possumus appellare solita-
dixerunt, alii non : sod pcv totum corpus tritini su- viam, secundam publicani tevtiam familiaiem. Ad
pradiclarum esse inscrtam, ncc ab cis separavi solitaviam praclicam rcspicit, quod Jesus solilariam
posse. Hoec, ut milii videiur, Gncci sumpserunt a vitam dttxil in dcserlo quadraginta diebus , quod
Salomone, ct ipse Salomon a Spirilu sanclo. Salo- exiit in inontcm orarc (Malth. iv), et erat perno-
nion ergo volens lias tres disciplinas dislinguere, ctans inorationc (Luc. vi), quod ctiam, cum vellent
tribus eas libellis edtdit : In Proverbiis moralcm, in cnm rapcre cl facere rcgcm , fugit (Joan. vi) : et
Ecclesiaste naiuvaiem , in hoc lihello inspcclivam. dimissa lurba, asccndil in montcm solus orave, et
Et in hoc videluv mihi logicioemcminisse, pev quam ccetcra inquibiis singularis perfecliosanclitalis ejus
pvopvietas uiiiiiscujiisquc sermonis tlistiiigiiitiir , ct dcclaratur. Ad famiiiarein vcro praciica pertinet,
in qua principuc ovudiviconvenit puevos, (|tiia, qui ut illud : Fiti, quid fecisli nobissic? Ecce, pater tuus
in his erudilur, neccssario rationabiliter per ca quie et ego dolenles qumrebamus le, el descenditcum eis
didicit, seipsum gubernat, el varias dieendi specics cC Nazarelh, cterat subditus illis(Luc. n). Et quod,di-
in divinis cloquiis c;ignoscit, tropos videlicctct figu- missis lurbis, dixcrit discipuits parabolas, alque eos
ralas loeutiones. Hcec triplex philosopliicc forma, modo increpat, modo Iaudot, et de cruce discipulo
prcesignata fuit in tribus patriarchis : In Abraham raalrem commendat. Sic ct similia. Publica vero
mnralis, pcr ohedicntiam quam Iiabuit (Gen. XXII); praotiea nolatur in parabolis, ul ibi : ZJomoerat pa-
in Isaac natu: alis, fodiendo puteos ct rimando pro- terfamilias, qui planlavil vineam, et sepem circuitide-
funda rerum (Gen. xxvi); in Jacob inspectiva, vi- dilei (Matih.s.\i). Sic et ibi : Qui non inlral per
dendo scalam a lerris in cceluni porrectam ct angc- osiiiiinlnovile Gvium,sed ascendil utiunde , ille fur
lorum vias (Geu. xxvm): unde ct Isvael nominalus est et lalro (Joan. x). Siiniliter in aiiis. In parabolis
cst. II;cc Origcnes. cnimbipaitila cslinlclligenlia. In cis namque intel-
Boetitis vcro in Commento ad Fabium sunerPor- ligi oporiet principalitcr illa, quce per similitudinem
pliyrium, iia tlilfinitphilosophiam et divitlit : « Phi- accipiuntur : quod ficri nequit, nisi ct ea inlelliga-
losopiiia csi amor ct stiidiuni sapienlhe, non hujiis miis : quceex vi verborum consucto usu significan-
quccin avtibus quibusdam ct in suhtili scienlia vei- ttir. Et hacc quidcm ad communem pvacticam pro-
satur, scd illius qu;c nullius indigens , vivax mcns piie atlinent, veluti discvctio scminaudi, ne semen
cl sola rertim primxva ralio est. Est atilem intclli- D E cadat sectis viam , ct voluc:'cs c«',!icomedant illud
geulis animi illttminatio, et ad seipsam retractio. nc cadal in pelrosa , et aestu solis arescat, ne inter
Philsophicc dttcesunt spccics , thcovica et pvactica, spinas, ct suffocetur ab illis; sed in terram bonam
id cst, spcculativacl activa. Thcoriccs (id cst, con- si cccitlcrit, dabit fructum (Marc iv). Sic et in cse-
teniplativa vcl speculativae) trcs species su::t : i::ia leris. Vel publica pvactica considevanda cst, ubi-
de intellcclibihbiis , alia de inlclligibilibus , alia iie ctniquc Doininus communitcr omnes instruit de mo-
naluraiibiis. Intclleclibilcest, quod unuin atqucidcm vibtts. Juxla pradicladicunlur aliaevirtutes polilicx,
per se in propvia scmper divinitatc consistens, n; 1- alicc purgatovia:, alicc puvgati animi. Ad theoricam
Iis unqtiam sensibus, scd sola tanluni mente intel- sane speclat Evangclium, per intellcctibilemspeciem
lectiique capitur. Q:v.eres ad spcculalioncm Dci at- quce theologia dicilur , ubicunque divinitatem sino
que ad aniini incorporalitatem perlinct. Ilane par- per vevba, seu pev miracula indicat, id est, ubi Tri-
lein Gvoeciibeologiam noininant. Sccunda pavs cst nitalcm rcsevat, cl ubi Chvistum vevum Deum esso
intclligibilis, uuaeintelleclibilem intelligeniiati com- probat. Per intelligibilem vevo speciem facit nos
prehendil. SIoccpertinct ad omaes animas ralioiia- evangclica lectio ihcoricos, ubi Christiis vcrus honio
lcs, qua: (actucorporum ceelost um.et tervestnUiir*A> csse probaiur, ei ui/i animffiaocemur seipsas aUen-
25 IN UNUil EX QUATUORPR^EFATIO. SO
dere. et suam incorporibus animationem et in aeterms A ctus, qui rationem divinilatis colendaeet viloe re-
consideralionem. Ad physiologiamquidam respicit, gendoehumanis pectoribus infundit.
quod ibi dicitur : Non intelligilis quia omne quod in Ambrosii et Boetii divisiones de philosophia,
osintrat, in venlrem vadit, et in secessumetniltilur vicissim se includunt. Moralis enim philosophia
(Matth. xv ; Marc vii). continet tres specics practices , rationalem, id est
Amhrosius super Lucam : f Tria sunt quoephilo- inspcctivam, intellcctihileni et intelligibilem. Nalu-
soplii mundi islius praecellentissimaputaverunt, tri- ralis vero eadem est, queeet physiologia.
plicem scilicet esse sapientiam, quod aut rationalis Augustinus in Epistola ad Volusianum : « Ex his
est, aut naluralis, aut moralis. Hsectria in Veleri duobus prscceptis : Diliges Deum el proximum
Teslamcnto possumus advcrtere. Qnid eniin aliud (Matlh. v), dicit Christus tolam legem prophelasque
significaiit tres illi putei, quorum unus est visionis, pendere. Hic physica est, quoniam omnes omnium
alius juramenli, lertius abundanti;e, nisi Iripliceai naturarum causse in Deo crcatore sunt. llic ethica,
istam in palriarchis fuisse viittiteni? Puteus visionis quoniam vita bona et honesta non aliundc forma-
est ralionahilis, co quod ralio visum mentis acuit, tur, quam cum ea quse diligenda sunt, quemadmo-
ct animi purgat cbtatum. Puteus juramenti cst sa- dum diligenda sutit, diliguntur, hoc est, Deus c.t
pientia naturalis, quoe ea quae naturse sunt, com- R proximus. Hic logica, quoniam verilas liimcnque
pvehendit et aflirmat quasi jurando, cum Dominus aninioerationalis, nonnisi Deus est. Hic eliam lau-
naturoe, id est Deus, quasi testis fidei adhihetur. dabilis reipublicse salus. Neque enim conditur ct
Putetis abundantice est ethicus, eo quod cedentibus custoditur optima civilas , nisi fundamenlo et vin-
Allophylis, quonim specie vitia corporis figurantur, culo fidei firmocque concordioe, cum bonum com-
vivccvenae liquorem Isaac invenit (Gen. xxvi). Pu- munc diligitur, quod summum ac vcrissimum Deus
rum enim, profluunt boni mores, el bonitas ipsa est, atque in illo invicem sincerissime se homincs
popnlavis [plttralis] ahundat aliis, sibi restviclior. diligunt, cuni propter illum se diligunt, cui quo
Quid eliam ttcs libvi Salomonis nisi trina; hujus sa- animo diligant, occultare non possunt. Idein in oc-
pientiae Salomonem ostendunt fuisse solevtem? De tavo de civitateDei. Forlassis qui Piatonem philoso-
ethicis in Pvovevbiis scvipsil, de naturalihus in Ec- phis gciitium praclalum aculius intcllexisse huidaiu,
clesiaste, vanilati enitn creatura mundi subjecta cst aliquid lalc de Deo sentiunt, ut in illo inveniatur et
(Rom. viu), de inirabilibusct rationabilibus in Can- causa siibsistendi, ct vatio inlelligendi, et ordo vi-
tico canlicorum, eo quod, cum animse nostroe verhi vcndi, quoruni ununi ad nnturalcin, allerum ad ra-
ccelestis amor infunditur, et rationi mens sancta „ lionaleui, tcrtium ad moriilem paricm inlclligitur
conneclitur, admivanda mystevia vevelanlur. Evan- pcrtinere. Si enini homo ita crcalus est, ut per id
gelistis quoque quam putas deftiisse sapientiam? quod in eo prsecellil, atlingat iilud qi:od cimcla prav
Qai, ctim vaviis genevibus•sapientioe sint vefevti, cellit, id est uimm veruni oplimum Deum, sincquo
singuli tamen divcvso geuere praestant. Est enim sa- nulla natura subsislit, nulla doctrina inslriiil, uul-
pientia naturalis in Joanne, qui Verbumin priuci- lius usus expedit, ipse quceraiur, uhi nol-is sccura
pio (Joan. i) repcril, transcendens angeios ct virtu- sunt oinnia: ipse ccrnatur. ubi nobis ccrla sunt
tes ccelorum. Malthoeussingtiia prosecutus seoun- omnia; ipse diiigatur, ubi nobis recla" sunt oiniua.
dum hominem, moraliter cdidit nobis prcecepta Bene ergo dixit Plccto: Dei htijus imitatorcin, co-
vivendi. Marcus rationabiliter mox in principio lo- gnilorc.m, aniaiorem esse sapienlein, cujus pcutici-
candiiiiiputavit: Ecce nuiio angelum mettm(Marc 1), patione heatus (it. Benedixit, suminum bonum csso
et, voxclamantis indeserlo (ibid.), ut adinirationein Deum, unde vult esse philosophum amatoicni Dei,
moveret et, doceret humilitatem in Joanne Baptista, ul, quoniam philosophia ad beatam vilam tcndit,
qua Deo placuit. At vero Lucas vehit historicum fruens Deo, sitbeatus. Et sciendum esl quod, lieet
ordinem tenuit, omnes sapientioe species comple- Chvistiani non utanluv move quovumdam philoso-
ctens. Perlinet enim ad naturam, quod Spirilum D phorum vel physica, id est naturali; philosophia,
s.inciin:] Cveatovcm eliam Dominicaeincarnationis vcl logica, id est rationali; vel eihica, id est mo-
exstilisse rcseravit (Luc. i). Unde et David docens rali, uon ideo tamcn nesciunt ab uno vero Dco at-
sapientiam naluralem, ait: Emiile spiriium luum, que optimo, ct naturam nobis esse, qua facti ad
?,',:reabuniur (Pal. cm). Docet moralia in beatitu- imaginem cjus sumus; et doctrinam, qua cum nos-
dinibus, et in illo sermone Domini ostendit inimi- (jue noverimus; et graliam, qua illi cohocvendobeati
cum etiam esse diligcndum (Luc vi). Docet raiio- sumus. Sive evgo Platonici, sive quicunque alii,
nabilia, cum dicit : Qui ftdelis esl in minimo, et in Deo cognito, vcpercvunt ubi essel et causa consti-
majori fdetis est (Luc xvi). Ergo sapienlia spiri- tuendae univevsitatis, et lux percipiendac vcritatis,
tualis possidet omiiem principatum, quem falso sibi et fons vividcc fclicitatis, cum de Deo ista sentiunt,
vindicat huinana prudentia, proesertim cum ipsum nobiscum sentiunt.
iiiysterium Trinitatis sine hoc principatu non sit. Ambvosiiis in Epistolam ad Colosscnses : « Ideo
Natuvaliter enim Paler genuit Filiuin, movalitevFi- iion legimus quadviviura in Evangelio, vel in Epi-
litis factus esl obediens Patvi usque ad mortem, ra- stoia, quia cuvam animoe impedit, cmn in agnitione
lionabiliter a Patre et Filio procedit Spiritus san- Chvisli omnem sahifem ct sc.pientk.m habcamus. »
27 ZACIIARIyECHRVSOPOLITANIEPISCOPl £8
Qua: autem causccexsliterint ut Evangelium scri- AV.a seipso. Quod genitum est, Fiiius est, cui a Palre
bevetuv, videanius. Ilievonymtis in Avguinenlo ante est esse quod est. Quod vero nec ingenilum est nec
Evangelia : « Ob eorum maxime causam, qtii in genitum, Spiritus sanclus est, cui est esse a Palre
Jesuni credidevant ex Judoeis, et nequaquam legis et Filio pvocedere. Et hoectria trinilas cst vere con-
umbvam sevvabant, succedentc Evangelii vevitate, substantialis et cooelerna. Quia igilur aliud cst ge-
Malthaeus Evangelium cdidil. Sic eniin pviusquam nuisse quam natum esse, alkid procedere quod ge-
tvansivct cuni aliis apostolis ad gentes, Ecclesiis de nuisse vcl natum csse, manifestum cst quoniam
Jud;ea quod pvaedicavevatvevbo, fivmavit scripto, alius cst Pater, alius Filius, alius Spiritus sanclus.
ne falsi prcedicatovcs et Ecelesiavuin perversores, Trinitas itaque ad personas Patris et Filii et Spi-
aliquos supevseminaventcvrores. > Idem in eodcm ; ritus sancli refertur, unilas ad naturam sctcrncc
« Joannes, cum esset in Asia, et hocvelicovumse- Deitatis pertincl. t
iuina pulliilavcnl Ebionis et cacterovtim,coactus csl Justinianus in Edicto fidci : « In Iribus subsi-
ab Asia: episcopis de divinilale Salvatovis scribcre, stenliis sive personis iinani Deitalcm sivc nattiram,
Hunc ccclesiastica narvat histovia, cum a fvatvibus et suhslanliain cl virtutem adorainus , proprieiates
cogcretur ut scribcret, ita faclurum se rcspondissc, quidem scparanlcs, Deitatcm autcni unicnlcs. Item:
si, indicto jejtiuio, in commune omncsDcum preca- R B Unum esl Deitas in Ivibus et tria unuiii, in quibus
rcntur. Quo cxpleto, eructavil: In principio erat Deitas est, aut, ut siibiilius dicamus, ipsa ivia est
Vcrbum, elc. Beda in Marcuni : f Cum Romanae Deitas. Item oportcl iiiiuin Dcttni, uiiam naturam
urbi Dci lunien, proedicante Petro apostolo, fuissct sive suhslanliam el formam confiteri, ct trcs sub-
exortum , adeo deleclabantur mentes audicntium in sislentias prccdicarc seu tres personas, ct unam-
divino sermone, ut nulla satielas cis indc fierct. quamquc ctim sua propriclalc. Itein : Ncmo unquam
Unde Marctim discipulum ejus cxoraverunt, ul quoe atistis cst iu calholica Eccicsia dicerc quod sicut
illc proedicabat, ipse Scripturoc tradcret, quo domi tres subsislcnticc. sic ct tres naturoc sinl sancloc
forisque in hujusccmodi vcrbi meditationibus per- Trinilalis. > Ilieronyintis in Expositione Symboli
manercnt. Quod mullum placuit Petro. » Clemens ad papam Laurcnliuni : « Ignis ccolestis gencrat ex
in Libro iv dispositionum ha:c ila gesta describit. seipso splcndorem lucis, ct pvoducil vapovem, ct
Beda in Lucam : t Significat ih pvoocmio Lticas, cum sint tria in vebus, iiiiuni sunl in subslaniia,
eam sibi maximc causani Evangelii fuisse scvihendi, ila Tvinitas una est majcstas. > Atigustinus in cou-
ne. pscudoevangelistis facultas csset pvcedicandi tinua Exposilionc capit. xxix Joaunis : < Quo-
faisa, qui sub noinine apostolorum conati sunt in- motlo ttt Vevbuin quod loqueris, in corde habes, ct
ducerc sectas pcrfitiioc.Denique nonnulli Thomae, conccplio ipsa spiritualis est:verbum cnim quod
alii Barlholomcci, quidam Matthiac, aliqui eliam concepisli, spiritits csl ut anima : sic Dcus gemii!,
duodeciin apostolorum titulo rCpcriunliir falso sua Filiuin. Sed lu verhum gignisex tcmpore, Dcus ge-
scripta procnotasse, scd el Basilidcs atque Appelles, nuit Filium sine lcmpore. >In Origenis, ut dicilur,
quoriim uniis 5G5ccolos, alter duos iuvicem conlva- Iiomilia quoc sic incipit: Vox aqtiilcc pulsal aures
rios deos inlev alia nefanda dogmatizahant, Evan- Ecclesiae: Patrc loqiiente vcvbum simni, hoc cst,
gelia sui noniiuis evvove foeda veliqtievunl. Inter Patrc gignentc sapicnliam stiani, oninia (iiinl. Untlc
quoenotanduin est quod dicituv Evangelium juxta prophcla : Omnia in sapieniia fecisii (Psal. cui)
Hebvaeos, quo scilicet uluntur Nazavoei,non inlcr Prcccedit Pater Vcvbum non naiuva, sed causa.
apocryphas, scd inter ecclesiasticas numcrandum Audi ipstim Filitim diccntem : Non possum ego a
bislorias : nain ipsi sacrcc Scripturce intcrprcli meipsofacere quidquam(Joan. v), et, a me ipso facip
Ilieronymo visum est ex eo ct plevaque tesiimonia nthil (ibid.), vel a me ipso non 'oqttor (ibid.). Pvae-
sumeve, et ipsiim in Latinum Gvcccuniquesevnio- cedit Palcv Filium caiisaiitcv, pvacccditFilius oninia
nem tvansfevvc.Falsa vero Evangelia Lucas in sua quoepev ipsum facta sunt naturaliler. Paler loqtii-
praefatione refellit. > Ilucusque Beda. j tur, Verbum gignitiir, omnia efiiciiintur. Et quo-
j)
Cmn igilur prselcr quatuov libros Evangclii quin- modo qui loquitur in Vcrho, quod loquiliir neccs-
tum quo uliiiilur Na/.avoei, vccipiat Eeclesia, non sario Spiritum pcrflal; ila Dcus Patcr sitnul cl sc-
absonum videtur, Evancjelium compendiose, nos mel, ct Filium gignit, cl Spirltum suum per geni-
recipere in uno operc Theophili cpiscopi, vel Ta- tum Filium producit. > Isidorus in Lihro diffcren-
ciani, scu Ammonii Alexandrini, aut alius cujusli- tiarum : « Sapienlia Dci dicilur Verbum, et quia
bet, congruo componentis ordine uuain cx quatuor nihil in substantia naturoe suaevisibile vel corporcmn
narvationem. Ad Evangelii theologiani sane credeu- est, ct pro eo quod Pater per cam omnia condidit
dam tuni ex testimoniis saiictoiTim, tuni senleuliis vel jussit, et quia pcr illam Pater innotui.. » Au-
magislronun brevem proeponamus aecesstun. Al- gustinus, Libro octoginta trium quoeslionum ca-
cuinus libro n De Trinitate, capite 11 : < Quod pite 23 : e Cum sapiens Deus dicitur, et a sa-
sempcv fuit el semper est, aul ingenilum est, aut pientia sapicns dicitur, sine qua eum vel fuisse
{{cnitum; aut nec ingenitum, nec genitum. Et sunt; aliquando vel csse possc nefas est credere, non par-
II;J:Ctria, ceternaliter tria. Qtiod iiigenitum cst, Pa- licipatione sapienliae sapicns dicilur, sieut anima
ler est solus, qui a ntillo csse habct quod csi, nisii qu;e ct esse ct non cssc sapiens potest, sccl quod
29 LN UNUMEX QUATUOR PRJEFATIO. 31)
ipse genuerit eam, qua sapiens dieitur, sapien- A cum sit et Spiritus sancttis et Pater sapientia, ila
tiam. > Idem in eodem, capite decimo sexto : Spiritus sanctus pvoprie nuncupatur vocabulo cha-
c Deus omnium quae stint causa est. Quod aulem ritatis, cum sit Pater et Filius charitas. Reclissime
omnium rerum causa est, etiam sapienlise susecausa Spiritus sanctus vocatur ctiatn donum Dei. » Eni-
esl. Nec unquam Deus sine sapientia sua esL Igitur pius ex dictis Auguslini ex Decalogi expositione :
sempiternae sapienlioe suce causa est sempiterna. « Sanctificatio nulla dhina et vera est, nisi a Spi-
Deinde si Patrem esse sempiternum in Deo est, nee ritu sancto. Non enim frustra dicilur proprie Spiri-
fu.it aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. tus sanetus, cum sit et Patev sanctus, et Filius san-
Filius ergo semper natus est, quia semper Filius clus. Nomen pvopviumhoc Spivitus accepit, ut ler-
est: et non solum imago Patris est, quia de illo est: tia in Tvinilate pevsona Spiritus sanctus dicere-
et similitudo, quia imago est: sed etiam oequalitas tur. >
tanta, ut nec temporis intervallum impedimento Augustinus in Enchiridio, capite decimo tertio:
sit. Per eura enim condila sunt tempora. > Augu- «Gratia Dei propterea per Spiritum sanctum fuerat
stinus et Alipitis in Epistola ad Maxinmm medicum signiiicanda, quia ipse sic est Deus, ut dicatur
Temilanum : « Sictit (lammasplendorem quem gignit etiam Dei donum.»
tempore non praecedit, ila Paler nunquam sine Filio B Idem libro quinlo de sancta Trinilale, capite se-
fuit. Ipse est quippe Sapientia Dei Patris, de qua cundo: « Alioeessentiae vel subslanlioe capiunt ac-
scriptum est : Sptendor est enim lucis mternw(Sap. cidentia , quibtis in eis fiat mutatio , Deus autem
vn). Luci crgo ciijus splendor cst, id cst, DeoPatri non.»
sine dubio cooeternus esl, et ideo non sicut in prin- Idem capite quinto : «Quamdis diversum sit Pa-
cipio creavit Deus coslumet terram (Gen.vn), ita in tvem csse et Filium esse, non est diveisa substaiuia,
principio fecit Verbum, sed in principio erat Verbutn quia licecnon secundum substcintiam dicuntur, sed
(Joau. i) > Ilem in eadein Epistola : Palcr ita de se secttndum relativum. Quod lamen velativum non est
genuit Filiuin, ut tolus manevet in se, et esset in accidens, quia non esl mutabilc»
Fitio lanlsts quantus et solus. Similitev et Spivitus Idem libro nono, capite quarto: « Mens et amov
saiictus procedendo non minuit eum, nec auget hoe- et notitia ejus tria suut. Et h.ec tria unum sunt. Et
rendo. Tanta est igitur tota trinilas in solo Patre, cuiu pcrfecta sunt, scqualia sunl. Nec amor ct noti-
vel in soio Filio, vel in solo Spiritu sancto, quanta tia seu cognitio tanquam in subjecto instint menti,
sitnul in Palre cl Filio et Spirilu sanclo. Quave sed substantialiter etiam ista sunt sicut et mens,
nullo modo tviplex dicendus est Deus. quia mens cum se totam novil, perfecle novit; et
'
"
Hieronymus in Quicunque vult : « Deus Patev cum se perfecte amat, per totum ejus est amcr
Deum Filium genuit, non voluntate neque necessi- ejus.j
tate, sed natura. > Gregorius XXIII in Job : « In eo Idem in scrmone de scripturis veteribus et novis
quod PaterVerbum perfectum genuit, locutus est; conlra Arrianos : « In sole tria sunt quce separari
iu eo quod sempevgignit, loquitur, Filius Dei uni- omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria eliam
genitus pro pcrfectione natus dieilur, pro octernitate habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem.
sempev nasc.ipevhiLetuv. > Auguslinus libvo deeimo Si ergo creaturam hccreticedividevenon potes, quo-
sexto De civitate Dei: « Dei quippe ante suum fa- modo polevis divideveCveatovem?in Psalmo habes:
ctum locutio ipsius, sui facti est immutabilis ratio, Verbo Domini cmli firinati sunt, el spirilu oris ejus
quce non habet sonum stvepentcm et transeuntem, omnis virlus eorttm ( Psal. xxxn).
scd vim sempiterne manentem, et temporaliter ope- Idem conlva Aviuni: « Intelligamus Deum quan-
rantem. » AugustinusDe verbis Domini, cap. XXX, tum possumus , sine qualitate bonum , sine quanti-
cap. II Joannis: « Sicut solum Patrem semper et tate magnuni, sine indigentia Cvcatovem, sine situ
Sine initio ingenitum novimus, ita Fiiium semper et pvceseiilem, sine situ pnesenlem , sine loco uhique
sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec aliud i„ totum , sine tempove senipitevniim, sine cominuta.
faeit divisionem personavum, nisi quod Pater inge- tione sui mutabilia facientem, nihi! patienlem. Qucd
nitus est, Filius genitus; ille Pater, isle Filius, » si quis ita Deum cogilat, et nondum potest invenire
Idem, libvo decimo quinto De sancta Trinitate, ca- quid sil, tamen pie caveat, quanlum potesl, aliquid
pite vigesimo sexlo : « Hinc constat Spivitum san- senlire de illo quod non sit.»
(tum etiam a Filio procedeve, quod Apostolus ait : Ex praediclis et quampluribus aliis sanctorum Pa-
MisilDeus sptritum Filii suiincorda noslra (Gal. iv). trum sancitis, sunt qui dicunt Palris nomine desig-
El cum vesuvvexisset et apparuisset discipuiis, in- nari divinoe majestatis potentiam , qua qusecunqua
sulflavit et ait: Accipite Spiritum sanclum (Joan. velit efficere, possit. Non enim potest injusta facere
xx). >Itlem eodem capitulo : « Cum Spivitum san- Deus , quia ipse summa justitia et bonitas est. Filii
ctum gcnitum non dicamus, dicevetamen non aude- vero seu verbi vocabulo senliunt significari sapien-
inus ingenitiim, ne ve! duos patres in illaTrinitate, tiam Dei, qua sic cuncta discernere valet, ut in
vei duos qui non suntde alio, quispiam suspicetur. » nuilo penitus decipi queat. Appellalione autem Spi-
Me-meodem, capile decimo octavo : « Sicut unicum ritus sancti ipsa Dei charilas vel benignitas intelli-
Dei Verbum proprie vocamus iiominc sapientiac, gitur, qua sciiicet omnia vultoptime ficri ac disponi.
31 ZACHARIJE CHRYSOPOLITANI EPISCOPI 3'i
Est itaque descriptio summi boni , cujus plenitudi- A h opcratio : quce tamenaJ pcio::l:a:n assigna;itur, Pa-
ni nihil deest; oninipnieiiiioc, siunmcc sapienlice, tri specialiler atlvibuuntur ; qnre ad sapientiam
summacque bonilatis diseretio. Nam in his tvibus spcclant, Filio; quce ad boniiatem pcvtinent, Spivilui
continenlur omnia quaide I>eodiciinlur. Quod enim sanclo ut a subjectis declavatuv exemplis. Ait Fil.us:
dicitur inenavrabiiis, ininuitahilis, indelicicns, actev- Qum Paler posuit in sua potestale (Act. i). Et alibi:
nus, polentiac esl. Posse siquidem vaviavi, posse Sicut disposuit milti Pater (Luc. xxn.) Quoties auteui
deficcre, impotentioe csi. Quod rursus providus est, ipsa humanitas Filii, opem unilac sibi divinitatis
proescius , modeslus, sapicntiae est: nam non cog- imploval, aut aliquas pvcces ei fundit, solo Patvis
nosccre res ipsas, nisi ex earum eventibus seu effe- utitcir vocabulo, ipsam sciiicet commemoraiido po-
ctibus, insipientico est humancc, Benignus vero mi- tentiam , qua polens cst Dcus clficevequod rogatur,
sericovs et miscrator c:im dicatur , ad bonitalem veltit , cutn dicitur: Paier sancle, serva B-JS(Joan.
spectat, quaiuvis miscrator niagis exhibitione mise- xvn). Pater. in munus luas commendospirilum meum
ricordice, qiiam cx honitate dicaiciv, Sic de cceteris. (Luc xxin), ct similia quoe ad ovationem perlineiit.
IIccc utiquc Tvinilalis distinctio ad divini cultus re- Ilinc iisus Ecclcsicc ad soliun Patrem loctitioneiu
ligionem pluvimum proficit nohis, ct ob hoc praecipue dirigitin specialihus orationibus, quce in celebvcUiu-
ipsa Dei sapientia incariiala , in predieaiione sua nibus missarum fitint. Apostolus quoquc cnm :v.i
eain docvevii assumeve. Duo quippe suiil, qu;e nos Patrcm susoitasse Jcstim a morluis, vel vivificatu-
omnino Deo subjcctos clliciunl, liinor scilicet atquo vum csse covpora noslva , vcl Fiiiuin aut Spivitimr
amor. Potenlia sitpiidem et sapicntia maxime limo- sanctum misisse, vcl ei Filium obedisse ; cuiu, iu»
rem inctitiiint, cttni Deum judicein esse senlimus, quam, talia dicit, qttasi proprie Ct specialilcr pro-
ct qucnvoluerit omnia posse punire scimus, et nihil prietali Patvis ascribil, qu;e ad polcslalcin atlincro
eum latere cognoscimus. Benignitas vero ad amo- videntur. Sic quoquc pcrsoiue Filii quaead rationem
rem pertinct, ut qnem henignissimum habemus, po- vel sapientiam pertincnt, spccialilcr assignantur,
tissimum diligamus. Ex quo etiam animadverti po- juxta illud : Pater omne jndicium dedit Fitio (Joan.
test, ciim ulcisci impictatcm velle; quia quo pltia v). Polentia siquidcm Sapientice in discretionc judi-
placct ei scquitas, eo magis displicet iniquilas, juxta cii cedit, ubi oequitas inagis est examinanda, qtiam
illud : Dilexisli jusliliam , et odisti iniquitatem vis et potentia excrc.enda. Qttod autcm supponilur,
(Psi.l. LIV.) quia Filius est ltoininis, inde maximc judieium pen-
Rnrsum , hccc Trinitalis distinctio ad universo- dere deelarat, quodimpii inler ccetera mala missum
rum Dci opcrum commcndalicnein plurimum valet, ,-. ( e'iam a Patre Filium respuerunt. linde Filius ail:
qiicccunqua agit, cgrcgie (ieri crcdantur, cum quoc- Si non venissem,et locutus eis non fuissem , peccatum
ctinqiie velit eflicere possit, et in omnibus modum non haberent. Nttnc autem excusationem non habent
servare sciat, et optiine cuncta ficri vel procedere. depeccato (Joan. xv). Atl hoc etiam illa inscriptio
velit. Hinc lolius Trinitntis opera indivisa, id est, Psahiri perlincl, qinc ait , pro occuttis Filii ( Psal.
coinmunia esse dicuntur ; (jttia quidquid potentia ix), id est, judiciis dc quihus dictuni cst: Judicia
geriiiir, ideai sapicntia moderattir et bonitate con- tuti abijssus mtttla (Psal. xxxv). Qtiia sicut tiictum
ditur. Undc bene iu his qtice facimus, vc! Deum fa- est, sapientiae est judicare , id est, qtiid cx j;:s:iti;t
cere cxoramus , coinmemorationcm Trinitatis faci- cuique debeatur agnoscerc. Christnm Dei virluietnet
inus, dicenles : In nomine Palvis ct Filiiei Spirilus: Dt?i sapientiam (II Cor. i). Apostolus nominal Sa-
sancti; vel, in nomine sanctccct iiidividuae Tiinita- piculiam (juippe , pcr (jiiani omnia ad inlegrum 110-
lis, ut sicnl tritim personaruin indivisa esioperatio, vil; viii.utcm vcvo , per qviam bonorum omnium
sic elcaruin inscparabilis sil invocatio. Hinc cst; cfficaciam coiiipicl. Uncle illud : Omuia per ipsum
quod Moyscs, cum pvius dixissct: In principio crca- fucHi sunt (Joan. i). Et alibi : Otnnia in sapienlia fe-
vit Deus c vlunt cl lcrram (Gen. i), aii.jccit : El Sni- ctsii (Psal. cm). Indc dextera sive maniis Pat;'is
rilus Domini fcrebutur super aquas (ibid.).ln Deoi I) 5 appellatur , per quem Pater omuia operaittr. Qui
quideni cvcalore Patvem insiuuans, divinam polon- etiam bcne meits Palvis sivc ratio, sive angelus con-
tiam, per ([tiam creare de nihilo omnia potuit, con- silii dictus est, quia in hac sapicntia raiionabilitei'
grue commcmorat, ijiiia hoc nomen Deus inlevpve- Patcr omuia disponit, sive mundum cvcando, sive
latuv timor, et pDteslali reverentia timoris maxime; eumdem lapstun reparctndo. Et in hoc Pater verum
exhibelcir. Nominc vcro principii Filiiun dcsignat,, consilium nostrae ignorantiac dcdit, cum Sapiciilice
iJ cst, divinam rationein seu sapienliam, in qua per? incavnatio nos visitavit. Divinoeautem graticu ojicra-
providentiam cuncla prius consistere quodammodo> tio el omnia qti;o ad divinoe cliaritatis bonitatem
habuerunt, qiiam in eilectus opevum pcrveniret. Pc.r manifcstius speclant, Spivitui sancto ascvibuiituv;
spiritum vero Domiui, aperte Spirilum sanctum in-> i sicul cst vemissio peccalorum , distvibutio (jucvuin-
sinuat, id est, divinae gralicc bonitatem. In crcatione> cunquc bonoiTim cx stia Lonitate , non ex. nieritis
quoque honiinis non dixit , faoiam hominein , scd:; nostris provenicns. Ilinc est quod aqtta ct Spiritu
Faciumus ho:niitem(ibid.), ut Tvinitatis pluralitatcmi (Joitn. l). non arjua et Patro ve! Filio rcgenerari di -
dcsignaret. Cmn autein totius Trinilatis una sit po- cimur, cum tamcn totius Trinitatis ooeratio in sin-
teiitia, una sapiontia, una bonitas , una eademque; gulis eadem sit. Oaniia de:',irp:csac.rainenta, qmc in
B:> IN UNUM EX QUATUOR PR.EFATIO. n
Ivclcsia conficiuntur cx bonitate Dei, Spiriiui stint: A ralionem Filii a Patre, pvocessioncni Spiritus ab
attiibuenda : ut ex hoc pafeuler Iiqueat affectum ntroqtie? Dicitenim Ilievonymus in Qnicunquevult,
Palernse majestatis, id esi dulcedineni uivincebo- et Ambvosius in libvo De Trinitate: « Quomodo ge-
nitatis, Spiritus sancti vocabulo exprimi. Spiritu nuit Palev Flitim , eliam angeli nesciunt. Sed forta
namqtie oris nos, id est anhelitu, affectus animi senties lioe ideo dictum csse, qtiia potentia cui
maxime patefiunt : cum scilicet aut proe amore sus- omnia sunt possihilia, incompvehensibilis est; et
piraiims, aut pvccdolovis vel laboris angustia gemi- sapienlia vidcns univevsa atque discernens singuia,
mus, unde hoc loco spiritus pro bono affeciu poni- incomprchensibiiis est, simul etiam generatio ejua
tur, juxta illud Sapientice: Benignus est spirilus sa- in hoc quod est octerna, supra inteliectum est. Sen-
pientim(Sap. i). Et in Psalmo : Spirilus tuus bonus tics autem fortasse juxta praemissas siniililudines
deducelme (Psal. CLII).Et Apostolus : Deuscharitas faciie inteliigi possc, ul dicas : Cum sapier.tia, quia
est(lJoan. iv). Quia icsle Gvegovio, spivitus ipse est poteniia disoevncndi sil id ipstim quod est ex
ainov est, qtio amovesecundum JoannemPater dili- poientia ; tvanslaiive sapienth Dei nata seu genitti
gil Filittm, cfinde quscdamPatvis el Filii communio dicituv a potcntia divina , et appellatuv Filius, juxla
est Spivitus sanctus, qui et ambovum dicitur eetev- quod Filii de palribus, siint velut eorum expressa:
num donum, id est, donabile ; donatum vevo , ex B I imagines, el mutuam dilectionein habentes. Poten-
tempovc. tia quoque divina in co qtiod ev ipsa est sapienlia,
Hujus autem trinitatis nec non geniturse Fiiii a nimiruni per iranslationem minciipata, est Pater.
Patre, ac processio Spiritus ab utroquc, hujtis- Permulla namquc nomina de creaturis ad Crealo-
modi vesligia proponit doctorum vigilantia. rem translata sunt. Illtid aulem fivmitevseiendum,
Auguslinus libro xi de civitate Dei : «In unaqua- quia unus Deus una potentia est, ex qua omnia,
que creatura hacctria reqnirunlur : quis eam fece- nec dicituv omnipotentia seu omnipolens, quasi per
rit, psr quid fecerit, quare fecerit. Pater itaque est, colleclionem potcnliarum , scd quia potest omnia
qui oinnia fecit per Filium, propter bonitatem suam. qucc vult. Filitts ergo per qucm omuia, oeque est
Queebonitas quia Spiritus sanclus intelligitur, Tri- otnnipotentia ut Paler, cum sil palenlia divina in eo
nitas nobis inlimaltir. In creando quippe immensi- '"piodest potenlia discemendi cl gubernandi univer-
tatem rerum, potentia maxiine declaratur; Sapientia sa. Ne mireris Deum una potentia posse oiunia, uno
quoque, in gubernando cveata ; et in eadem ad op- iiituitu mentis vidcrc et ordinare omnia, uno aSeclu
timum evenltun deducendo , benignilas ex ipsis bcnignitalis atnplecti omnia , cum ctiam lu vicieas
crealuris manifestatur. > uno ictu oculi limatn et stellas, et alia lam diversa.
Item : «Ex menie nostra nascitur sapientia , qtiae*-'Spivitussanclus a Patve ct Filio pvocedit, quoi.iam
cst in ipsa , ei a mente et sapieniia procedil amor, idcivcovult Deus omnia quoe facit, quia pctcst ct
quo ipsa mens diligil sapienliam a se genitam : ei qttia scit. Hoecaulc.n pvccessio incle est, quia bc-
sunt hoectria simul in una indivisibili subslantia nignus divinitatis affectus, cx polentia et sapienlia
animac.t ad ereationem et guhernationem rerum , ad distri-
Item : «Ut in sole apparct, a substantia ignis vis butionem graliarum extenditur. jElcrnaliler enim
igiiai fervoris nascitur, et inde provenit, splendor vult Deus , c.t itniversa (iant quacfacit (empovalihus
in cadein substantia.» suis ; et volnntas sua omnittm bonovum causa esl.
Item : «Iinago de oere ad sigiilandum facta, quod Ilic igitur divinitalis afleclus evga cvealuras halitus,
est imago, id esl, sic formatum ses, ex sere lanquani proccdil a Patre, procedit ct a Filio, non ut nalus,
ex materia contrahit; el quod est sigillabile seu si- sed ut datus per collalam crealuris gratiam ; Filius
gillans, ab utroque procedit. Sunt igiiur in una ea- vero procedit a Patre ul nalus. Cnin ergo bonitas
demque esscnlia tria proprictate diversa; quia aliud Dei sit causa toiius divinaecreationis , et coopcrettir
est esse hoc oes; aliud, esse hanc imaginem , et potenlice ac sapientioe in omni operatione diviua,
aliud , esse hoc sigillabile. Scientia quoque sive sa- r,
] patet ex supradictis auctorilatibus, quia unius
pientia cum sit polentia discernendi, neccessario essenliae sunt tres subsistentiaesive personoe, id est,
exigit ad esse suum potentiam ; sed poteniia non Pater et Filius et Spirilus sanclus , unius majes-
exigit sapientiain, quod simililudine materioead ma- tatis, unius individttoenalurae, aslernicDeitatis. Licet
teriatum , facile videvi potest. Elenim quia statua igilur aliud sit esse polenlem, aliud esse sapienlem,
constat ex ooveet forma, oesnon exigit statuam ad- et aliud ese benignum, cuni ha:c tria proprielatibus
esse suum ; statua vero cxigil oes, et qtiodammodo diversa, sint unius subslantice divinilatis in Deo,
imprcprie ac (igurate possct dici slatuam cx ccre conslat quia tota Tvinilas esi summa potenlia tola
genilam seu procrcalam csse , el omne materiatum summa esl sapienlia, lota summa bonitas. Non enim
ex materia. A potentia vero et sapientia pvocedit aliud est diceve, Dcum esse potentiam, sapientiam,
bonoevoluntalis afiectus; quia his «iigentibus con- bonitatem ; ct dicevc, Deumesse potcnlem, sapien-
sequenier facere volumiis, nisi Yilium prsepediat, tem, benignum. Est cnim potens, sapiens, bonus, non
quaepossumus el scimus facere, si cognoscamus ea pavlicipatione, sed nattira. Vere ilaque secundum
fieri oportere. Sed quo spectant propositce simililu- substantiam dicitur quod Palcr est, Filius est, et
dines?Nunquid praesumetassignare quisquam gene- Spiritus sanctus, et e converso. At vero retatio
33 ZACHARI/E CHRYSOPOLITANTEPISCOPI SG
prohibet ne dicamus, qui Pater est, Filius est, vel ALposterior, sed consubstantialis, coaeternusct coom-
Spirilus sanclus , neque qui Filius est, Pater est, uipotens.
vel Spiritus sancttts. Non cnim una persona est al- Notandum quia persona multipliciter dicilur. Est
lcra, lic.ctsit hoc ipsum quod altera. Alia est enim enim pevsona substantia rationalis individua, ut
prcprietas polentioc, alia proprielas sapienlioe, alia quilibet homo. In rhetorica vero dicitur persona,
proprielas bonilatis; ct ila est alia persona Patris, quicunque propter cerlum dictum vel factum in con-
alia Fihi, alia Spirilus sancti. Nota in hoc aliam esse troversiam ducitur. In grammatica autem sic per-
propvietalcm Patvis, aliam Filii , aliam Spivitus sona describitur : Persona est qui loquiturad alium,
sancti; quod alia vera sunt de solo Palre , alia de vel ad quem Ioquitur alius, vel de quo aliqui Io-
solo Filio, alia de solo Spiritu sancto. Cum eni.-.i quuntur. Cum igitur evenit quod idem homo loqui-
(licamcis, proprietas esi Spirilus sancti, quod neque tuv ad alium, et in eum dirigitur locutio, et de eo
esl genitus, neque ingenilus; nec suhstantiam, nec fit locutio, tunc una et eadem res esl prima et se-
accidens dicimus esse pvoprie:alem ejus. Similiter cunda et tertia persona, nec tamen prima est se-
esl piopriclas Patris , id est propvie de solo Patve cunda vel tertia, et e converso. In Deo aulempersona
dicitur, quod neque natus est, neque procedens. est vel ingeiiitum vel genitum, vel nec ingenituui
Unde ergo falsum est, Patrem esse Filium , vel Fi- "" nec genitum. Esl ergo unaet eadem divina substan-
lium essc Palrem • inde falsum est, quod Deus ge- tia tres personac, id est, Pateret Filius et Spirilus
nucrit seipsum. Sed quia una persona genuit alte- sanclus, ita quod Pater non est Filius nec Spiritus
ram, Patcr scilicet Filium, Deus genuit Deum, et est sanctus, el e converso.
Dcus de Deo, lumen de lumine. Simililer cum Spi- Et scicndum, quia personaein Deilatedicuntur per-
rilus sanctus a Patre ct Filio procedat, Deus a Deo soiise, non in respeclu, sed secundum se.
urocedit; sed neque a seipso , neque ab alio. Ab Augustinus libro septimo De Trinitate, capite
alio non, quia non est nisi unus Dcus. Neque a sexlo : « Non est aliud Deum essc, aliud personaui
seipso , quoniam persona procedens non esl ille a esse, sed omnino idem. Neque in hac Trinitate cum
quo procedit. Refertur autem Palcr ad Filium , Fi- dicimus personam Patris, aliud dicimus quam sub-
lius ad Patrem, Spiritus ad utrumque communiter.» slantiam Patris. Quocirca ul stihslanlia Patris ipse
AugusliiVuSlibro quinto De Trinitate, capite de- Paler est, non quo Paler est, sed quo est; ita et
rimo quarto : «Sicut Pater et Filius sunl unus Deus, persona Patris non cst aliud quam ipse Pater est.
et ad crcaturam relativeunusCreatov,sic rclative ad Ad se quippe dicitur persona, non ad Filium vel
Spiritum sanctum, unum principium. Ad creatttram rP Spiritum sanclum. Cur ergo non haec tria siniul
vero, Paleret Filius ct Spiritussanclns unumprinci- unam personam dicimus, sicut unam essentiam ct
pium sicut tintts Creator. Scicndum igilur, si niinimus unuin Deum, nisi quia volumus vel unum aliquod
sine sui mutatione incipit esse prelium illius rei qu;e vocabiilum scrvire buic significationi, qua intelli-
emilur, multo magis Deus sine sui inulatione c«.'pit gitur Tvinitas, ne omnino taceremus interrogali,
csse Crealor, cum primo fierent creaturoe; cccpit quid tres, cum tres esse fateremur? »
csse Domintis, eum cccpit ei servive creatura; cccpit ilucusque de unitate divinte essenlise, ac de per-
cssc iniseratov, cum primo fuit cujus miscvcveluv. sonarum proprietatibus juxta magistrorum exisli-
^Etcvnalilcv fuit immensus, justus et misevicovs, mationem et sanclorum asserlioiies.
sed vespcctu cveaturarum dicitur Crcator, Doininus EPILOGUS BREVIS.
cl miscrator. > Est summi natura boni super omnia simplex.
Item Augustinus De Trinitate : « Secundum hoc Iloec eadem Pater est, genilus, bonitas utviusque.
quod Patcr est ingenitus , Filius genitus , Spivilus Lux el origo Pater, non nata potentia summa.
procedens , nec ocqualitas , nec inocqualitas consi- Splendor, iniago Palris, Verbum, Sapienlia nata.
deralur , sed in eo quod personoe sunt unus Deus, Est Patris ct nati donum bonitas utiiusque.
una nalura , una subslanlia„ sunl silii coocquales et I)
; Est lantus Pater aut natus donumve duorum.
consubstanliales. Quamvis ergo Filius sit de Patre, Qtianluni cum Patre Filiusestet Spiritus horuui.
non lamen est posterior Patre vel inferior, sed Sicque iriplex minime Deus est, sed trinus et uuus.
coseternus , coomnipotens. Sic et Spiriius sanctus, Personis trinus, natura, oeternusel unus.
cum sit a Palre el Filio, nequaquam minor est vel Tres igilur faciunt personse, quod Deus, omne.

EJUSDEM PRiEFATIO SECUNDA

Quatuor evangelistarum fitas brevissime perstringens.

Mattbseus cognomento Levi, cujus vocatio ad braeosermone in Judcea primus scripsit, duorum in
Deum ex publicanis actibus fuit, Evangelium He- generatione Christi principia praesumeni : uulu»,
•37 1N UNUMEX QUATUOR PR.LFATIO III. 5S
cujus prima circumcisio in carne; alterius, cujus t\ derio tenerentur, ne vel hsereticis fabulis seducli,
secundum cor electio fuit. Sicque quaterdenario nu- exciderent a veritaie, elaboraret : deinde, ut in
mero triformiter posilo, principium a credendi fide principio Evangelii nativilate Joannis prsesumpta,
in electionis tempus porrigens, et ex eleclione usque cui scribercl, indicaret, contcstans in se completa
in transniigrationis diem dirigens, atque a traiismi- esse, quseessenta plerisquc praesuniptuose inchoala.
gvalionis die in Clivistum usque definiens, decursam Huic Lucce non immerito etiam scribendorum
adventus Domini osiendit genevationem. Actuum apostolorum gratia data cst, utpole illi, cu-
Deinde Mavcus, ovangelista Dei, Petri in bapti- jus omnia verba languentis animae sunt medicina.
smale filius, el in divino sevmone discipulus, geneve Hic neque uxorem unquam habens neque filios,
leviticus, Evangelium Gvoecosevmonein Italia scvi- octoginta et quatuor annorum obiit in Bythinia,
spsit, ostcndens in co quid et gencvi suo deberet et pleims Spirilu sancto.
Chvisto. Nam in voce propheticoe exclamalionis in- Joanncs vevo apostolus el evangelista, vivgo ele-
slitueiis initium evangelicoepvoedicationis ovdinem clus a Deo, queni de nupliis volenlem nuhere vocavil,
Ieviticae electionis oslendit, pvoedicens emissum post omnes Evangelium scripsit in Asia, postquam
Joannem filitim Zacl.aricc in voce angeli, annun- " scripserat Apolycapsin in Pathmos insula (Apoc. i).
tiantis Verbum cavnem factum, et covpus Domini Cujus virginitalis duplex ieslimonium in Evangelio
per verbum divinae vocis animatum, ut in sc caro dalur, quia etprse caeteris dilectus a Deo dicitur, (t
Verhum, quod in consonanlibus perdidevat, invc- huic matrem suam de cruce commendavit, ul vivgi-
nivet. A baptismo Domini prctdicare Deum inchoans, nem vivgo sevvaret (Joan. i). Denique manifestans
deserti jejunium, lentalioncm Diaboli, congrcga- in Evangelio quod erat ipse, opus incorrcptibilis
tionem besliarum, et ministerium angelorum, cacte- Verbi solus inchoans, Vcrbtim carnem factum esse,
raque sic in brevi compingens, protulil, ut nec nec lumen a tenebris coinprehcnsum fuisse tcsta-
aucloritatem facti demeret, ct perficiendi operis lin- (Joan. i), primum signum ponens quod in nu-
plenitudinem non negaret. Denique post (idem am- ptiis fecitDeus, ut vclcrrhus immulatis, nova omnia
pulasse sibi pollicem dicitur, ut sacerdotio repro- qusea Christo instituuntur, appareant. Itaque cui in
bus haberetur. Sed tantum consentiens fidei prce- pvincipio canonis incovvuptibile principium erat in
destinata potuit elcctio, ut ncc sic in opere Vevhi Geneoi, etiam incovvuplibilis finis reddilur per vir-
perderet, quod prius meruerat in genere. Nam pri- ginem in Apocalypsi, dicente Christo : Ego sum al-
mus Alexantlrioe episcopus fuit, cum per singula pliKet w (Apoc. i, xxu). Hic esl Joannes, qui scicns
opera scirct ct Evangelii in se dicta disponere, ct r supevvenisse diem recessus sui, convocatis disci-
disciplinam legis agnoscere, et divinam in carne pulis suis in Epheso, descendit in defossum sepul-
Domininaturam intelligere. Ibique octavo Neronis turse suae locum, facta oratione, et posilus est ad
anno mortuus ct sepultus est. patres suos, sexagesimo octavo anno a passione
Lucas autcm Syrus Antiochensis, arte medicus, Domini, tam extvaneus a dolore movtis, quam alie-
discipulus apostolorum, et postea Paulum secutus nus a covvuptione carnis. Igitur in Evangelio per-
usque ad passionem ejus, serviens Domino sine cri- ulile est desiderantibus Deum, sic prima vel niedia
mine, post Matlhaeumet Marcum, sanctn instigante vel perfecla cognoscere, ut et opus Evangelii, ct
spiritu, in Achaia scripsit Evangeliuin. Cui exira ea dilectionem Dei in carne nascentis per universa le-
quoeordo Evangelicaedispositionis exposcit, ea ma- gentes intelligant, atqiie in eo id, in quo apprehensi
ximenecessitas laboris fuit, ut primum Graecisfidc- sunt el apprehendcre expetunt, recognoscant.
libus, ne Judaicis altenti fabulis, in solo legis desi-

EJUSDEM PEbEFATIO TERTIA.

Unumex quatuorevangelistarum diclis Evangelium, D dum adhuc vivcret, discipulus fuit. Dein vero do-
claro studiocomposuit Ammonius Alexandrinus, qui ctrinse supercilio elatus, ad hnereses convolavit.
canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eu- Sane hujus hseresiarchse si superesset opus evange-
sebius Cscsariensisin epistola prsescripta editioni, licum, quod sancti Justini lateri adhoerens fortassis
qua memoratos Evangelii canones edidit, praefati cxplicuit, in eo Domini Jesu verba diligenter am-
viri imitatus studium, Cavpiano scvipsit. Tatianus plecti, secure legere, ovibus ejus vocem cognoscen-
etiam viv eruditissimus et eleganti eloquentia proe- tibus nil prohiberet. Nam sicut sacramenta sine sui
ditus, cujus commendationem beatus Hieronymus corruptione participantur ct a malis, sic verilatis
in libro De illustribus viris non tacuit, et unum ex verba sive dicta, sive scripta, ab haerelicis suo pro-
quatuor (ut ecclesiaslica narrat historia) compagi- prio tenore minime privari possunt. Quo fit quod
uavit Evangelium, et magnificos contra gentes Ii- Origenis errorum perversitas, ejus studium in qua
bros edidit. Hie beati Justini philosophi et martyris, parte claruit, nequaquam dccoloravit. Yitsequoque
59 ZACIIARI/E CHRYSOPOIYTANIEPISCGPI 10
Saiomonis cnormilas, cjus imo Dei in eo sapientiam A (HCor. xiv), negligens vero nesciettir, nequam si-
itiillatenus olinubilavit. Exemplis quidcm quamplu- mulator impotentice niliilomintis ejicictur. Vidc ergo
rimis, non rcpudialiim iri vero pro falsis, pvobaiio cum prnplieta quaitior animalia, jicv tolum covpus
manifcsta cst. oculala (Ezech. i).Quod uni sint quatuov facics, ve-
Ad Iia:c pator Ilicronymus in homilia de villico lut ignis s:l horiiin specics, hoc cxplicat lucc nova
iniqiiilatis introducons Theophili exposilioncs, hanc serit-s arie niira. Iiic junguntur pcnrice sequaliler,
ejus lauilem aojccil. : 1 Thcophihis Antioclicuce V.r- rol;c sose capiunt pariter, ct volvunlur non alitev
c.lesicc scptimus post Pctrtim anoslohun cpiscnpus, avtc miva. Quo spiritus datar dircclio, illuc pcrgunt,
qniituor cv.ingclislavum in tintim cp;;s dicla coni- noc lit reversio, nunc descensus, nunc clcvatio est
pingcns, ingenii sui nohis moiiimenla dhnisil. » in eis. Dant scintillcc micantcs radios, ei covuscat
Bcalus (juo;[uc Aiigiislinus in scciimio De concor- fulgur in impios, terror ad hos, splendor ad filios,
d::t cviingciistarmu, quoad ei visuin cst, ex divei'- esl in eis. »
sorum dictis unain narralioncm facicns, inqnil. : l"l ergo ahsque scrupulo studiosi mcns secura,
« hoc exonipio sive ut a mc facltim cst, sive alio possit lioc uti voluminc, sentcntias, cvangelislarum
modo oommoilius (icri possit, vidcalunusquisquc cl pevsonas, numevis pev loca congvua cuvavi diligen-
in e.cteris loeis fieii posse. Ejus igitur exomplo ac " tev distinguevc. Ilovum altev signis quibusdam (quas
persuasu nnmuilli fovlasse unam ex qualuov narva- vulgo cifvas appellant) e.xpressus indical nuiueros
tionem pcrslrinxerc. At vero hujus cpcris qtiis ati- ipsos in canouibus Euschianis. Alter sub hoc pin-
ctor, imo or.linator exstileril, nihil intercst igno- gtiiusculis litieris cfiigiaius, ct usque ad decem tan-
rarc. Elenim lam verha quam sententi;e nonnisi lummodo proccdens, in (juoio canone superpositus
evaiigelisUrttm simt. Mailhaci namque diciis, rch- niimerus inveniatur, osiendit. Nunievis siqtiidein
(juoruin Irium exccrpta (qiiod cullibel pcrquircnti fa- luce clarius apcrilur, quid propvie, quid cnmmunitcr,
cile est cognitu) artc mira magisque brcvitale mi- quacve similia, dixerinl evang?lisla>. Littevis quo-
randa jungunlur. Hoc autem procnominalum Am- que eosdem hrevitatis nccnon differenliaecausa ju-
monium fecissc, scribit Eusebius Carpiano. Suscipo dice debcrc diseerni, videlicct, pcr R litleram Mar-
ergo, Clirislicola, in hoc naturali opere, vcl si com- cum, per M Malthoeum, per A aquilam sumniuni
modius possis in alirv Verbum brevialum, (juod Do- cvangelistam, per L vcro Luc.am. Prseterca ncmo
viinus fecil sttper terram (liom. ix). Coliige ergo culpet, historicc naluralem ordinem non hic usque-
compendiose Verhi incarnali historiam, mandala, quaque servatum essc. Singuli namquc evangelista-
promissa. In his ilaque habeto viam, veritatcm ct C „. rum niliilominus Juvcnctts, Sedulius, earesii ver-
vitam. Christi igittir cxemplo nosee, qtii !:ene vi- sificatores, circa caindcm materiam vcrsanlcs, prae-
vere possit prcercpiis (t promissis; bene vivere scias postcro ordine plurima narravere. Caulum sit ita-
ct vclis, ad siijnandum super le, magis magisque /«- quepvceocctipalionisct rccapiltilationis regulas, nec-
men vulius Domini (Psal. iv). Ilis ulique tribus tria non quamplurcs alias, dequibus doctor Aiigustinus
propulsari ncccssc cst, impotenliam scilicet, igno- in concordia evangclistarum docet, huic operi saepe
rantiam] negligciitiani Ignorans enim ignorabilur applicare oportere.

ADMONITIO LECTORI.

Sicul ex creaturis Creator cognoscitur, et per D habentur ex veteri bibliothcca, vel de expositioni-
carum infinitam varielalcm inconiprehensibilis esse bus siimptoe. Hoecautem idcirco notarc curaviinus,
non dubitatur, ita sacrce Scriplune in idipsum di- nc forto qui et lextum et cxpositioncm legerint, al-
recta via snnt, ct ideo nniltipliciter, quia ducunt ad tcrum per alterum corrigcre velint.
immcnsum. Snnl aulem cx Ilebrceoin Graecumtrans- CAPITULA LIBRI PRIMI.
Iationcs septem, plurinuim distantes ab invicem,
cl de Groeco in Latiniim nuilio plures, ac nihilomi- I. In principiosttnt eral verbum, Deus apud Deum, per
queni fttcla omnia.
nus inter sediffcrenles, alt|tie insiiper ex Hchrocoin II. Dc saccrdoii:)Zacharim.
Latinum una Ilieronymi de verbo in verhuin. Cum III. Ubi iingelus Gabriei ctd Mariam loquitur.
IV. l)e nativitatc Joannis Bcplistw.
igilur tam perplexa Scripturse varictas in liliris di- V. De generatiune vel nativitulc Cltristi.
vinis manilesla sit, nusquam nimirum ex industria VI. Ubi angelus apparuit pustoribus.
secundum divcrsa exemplaria aliam et aliam posui- VII. Ubi Jelus duclus est a parenlibus ut circumcide-
mus litteram, dum Evangelii concordiam tractare- relur
VIII. I)e magU qui venerunt ab oriente.
mus. Continel itaque textus exposilioniinterposittis, IX. Ubi est fugalus Jesus et parentcs ejus m £gy*
maxime lilteram secundum usum niodcrnoriim ; in plum.
texlu vero siveexpositione plerseque ratas posiliones X. Ubi Ilerades interfecil pneros.
41 m UNUM_EX QUATUOR. — ADMONITIOLECTORI. i2
XI. Ubi Jesus revocatur ab Aigtjpto LXII. Ubi pltariswi dicunt de Jesu,ln Beelzebubejici1
XII. Ubi Jesus remansit in templo Ilierosolijmis. dmmonia.
XIII. UbiJoannes Baptista apparuil in Isrttel. LXIII. Ubi Martha suscepit Jesum in domo sua.
XIV. UbiJesus baplizabalur a Joanne. LXIV. Ubi Joannes de carcere misit ad Jesitm in
XV. Ubi Jesus duclus esl in desertum a spiritu. lerrogare etttn.
XVI. Ubi duo discipuli Joannis secuti sunt Jesum. LXV. (Jbi exprobrat civitatibus, in quibus jactw suul
XVII. De Philippo et Nalhanael. plv.rimmviriutcs.
XVIII. Ubi Jestts in Sijuagoga legit librum Isaim. LXVI. Ubi apostoli reverluntur ad Jesutn ae prwdi-
XIX. Ubi Jesus vocavitPelrum et Andream, Jacobum catione.
et Joannem. LXVII. Ubi Jesus elcgit alios septuagiv.la ducs disci-
XX. Ubi Jesus vocavit Matthmum publicanum. pulos, adjttngens parabolam lurrem adi/iccmlis, et
XXI. Ubi Jesus audiens quod Joannes tradilus es- regis ad prmlium properantis.
sel, secessitin fines Zabulonel Naphlltuli. LXVISI.Ubi accttsabanl discipttlos ejtts.
XXII. Ubi Jesus circuibat omnes regiones, et sedens LXIX. Ubi die Sabbato in Sijnagoga curavit manum
in monle, elegit duodecim aposlotos, el docuit aridam.
eosde bealitudine regni cxlorum, et qttmsequuntur. LXX. Ubi Jesus in monte orat, et juxta mare lurbis
XXIII. tncrcpalio divilum. et discipulis suis plurima in parabolis locuius esl.
XXIV. Ubidicit : Vosestis sal tcrrw. LXXI. Exiit qui seminat seiuinare.
XXV. Fos estis lux mundi, et iterum comparaliones LXXII. De eo qui seminavil bonttinsemen m agro suo,
de prmcepiistegis. et de zizaniis.
XXVI. Iracundim pwltibilio. LXXIll. De grano sinapis.
XXVU. De relinquendo munus ad altare. LXXIV. De fertttenlo quod abscondit mulier, et atia
XXVIII. De adutterio concupiscentiw. ntulta discipulis.
XXIX. De repudio. LXXV. Ubi discipulis disserit parabolam seminantis.
XXX. De juramento. LXXVI. Qui scminat semen, el vadil dormiium vel
XXXI. De oculum pro oculo. surgit, et disciputis parabolam disserit agri ziza-
XXXII. De diligendo proximum niorum.
XXXIII. De occulta eleemosyna, LXXVH. Dethesauro abscondito in acjro et neaolia-
XXXIV Desecreta oratione. tione margaritarum, de sagena missain mure, el de
XXXV. De occultojejunio. palrefamilias qui profert de tliesauro suo nova et
XXXVI.De non thesaurizando super terram. velera.
XXXVII. Quia nemo potest duobus dominis'seruire. LXXVIII. Ubi ctit: Conlra Jesnmcives ejus viatgnati
XXXVIII.Non debere sollicitum essedeesca velindtt- sunt, dicentes : Undehuictanta sapicntia ?
mento. LXXIX. Ubi de Ilerodis convivio,et de Joannis inler-
XXXIX. Non dcbcre quemquam judicare vel con- feciione exponit.
demnare. LXXX. Ubi Jesus in deserto de quinque panibus quin-
XL. Parabolade amico,vel de tribus panibus. Peten- que mitlia hominumsaturavit.
dum, quwrendum, pulsandum. LXXXI. Ubi Jesus supra mare pedibus ambulavit, et
XLI. De cavendo a fatsis prophetis. Pelrttm mergentemtiberal.
XLII. Non hi intrabunt in regnum cmlorum, qui tan- LXXXH. Ubi transfretantes venerunt in terram Gene-
tum dicunt : Domine Domine. sar, el turbm secutmsunt trans mare, de manna in
XLIII. Comparalio in his omnibus de sapientc et in- deserlo, de murmuralione Judworum, eo cuod dicit
sipienle mdiftcatoribus. Jesus : Ego stim panis vivtts.
LXXXIII. Ubi quidam Pharismus rngavit Jesum ad
CAPITULA LIBRI II. prandium, et cogilabat quare non fuerit baplizalus.
XLIV. UbiJesus mitlit duodecim discipulos suos do- LXXXIV. De aposlolis quare non lotis manibus man-
ere et curare omnes infirtnos. ducctrunt.
XLV. Ubi Jesus in Cana Gaiilmmaquam vinum fecit. LXXXV.De mui.ere Stjrophienissa, qumpro filia sua
XLVI. Ubi Jesus mundat leprosum. petebat.
XLVII. Ubi Jesus puerum centurionis paralijticum LXXXVl. Ubi Jesus surdum et mutttm sanat.
curavit. LXXXVH.UbiJesus super puleum Jacobmulieri Sa-
XLVIH. Ubi socrum Pelri a febribus sanavit Jesus. marilanm locutus esl.
. XLIX. Ubi Jesus in civitate Naim mortuum resusci- LXXXYIIl. Ubi Iiierosohjmis inftrmum curavit, qui
tavit. triginta octo annis jacuit in infirmilate, et mutta
L. Ubi omnes infirmitales curat, ut adimplerentur cum Judwis ejus occasionedisputavit.
scripturm prophelarum. LXXXIX. Ubi Jesus de septempanibus et paucis pisci-
LI. Ubi voleniieum sequi dixit: Vulpesfoveasliabent. bus, quatuor miliia hominumsaturavit, et prwcepit
LII. Ubi navigans imperavit tempestati, et cessavil. apostolis cavere a fermenlopharhworum.
LIII. Ubi curavit trans freium dwmoniacum, qui in
xnonumentismanebat. CAPITULA LIBRI III.
LIV. Ubi curavit paralyticum, quem deposueruntper XC. Ubi Jesus interrogat apostolos, Quem me dicunt
teclum. homines esse, et quw sequuniur, et dicit Peiro :
LV. Ubi ftlium reguli absenlem curavit. Scandalum mihi es.
LYI. Ubi Levi publicanus convivium ei \cctl, el di- XCl. Ubi Jesus dicit : Sunt quidam de Itic slanlibus
centes Scribm et Pharismi discipulis, Quare cutn qui non guslabunt mortem, et in monle transfgu-
publicanisetpeccatoribus manducat magister vester. ratur.
LVU. Ubi scribw signum petunt ab eo, el eis multa XCH. Ubi Phariswi dicttnl ad Jcsum t Discede hinc,
dicit. guia Ilerodes vult te occidere, et cnravil lunalicum.
LVIII. Ubi qumdam mutier de turba clamavil ad XCIO. Ubi Jestts de passione sua discipulis patcjecit,
Jesum : Beatus venter qui te portavit. e.t Capltarntium pro se et Petro didrachma exacto
LIX. Ubi nuntiutur Jesu quia maler tua et fralres ribus reddit.
lui volunl te videre. XCIV. UbiJesus interrogatus a discipulis sttis, quis
LX. Ubi Je&usmulierem quw fluxum sanguinis pa- major erit in regno ctvlorum, instruil eos his exem-
ticbatur, et ftliam Juiri principis Stjnugogw mor- ptis, ui liumilient se sicut parvulus.
tuam suscttavit. XCY. Non dcbere prohiberi eos, qui faciunt signa in
LXI. Ubi duos cmcoscuravit, et dwmoninmsurdum nomine Jesu.
dt mutum ejecit. XCVI. Non deberc contemni tmum de pusillis, (td
PATROI..CLXXXVI 2
£3 ZACHARIJECBRYSOPOLITANTEPISCOPI il
iungens stmtliludinemde oveperditaet de drachma. CXXXVII.Ubi Jesus vcnit in Bethaniam, tt mutti
XCVIL De fitiu qiti subslantiam palris devoravit. Judworum euntes propter Lazarum, crediderunt m
XCVHI. De remiltendo fratribus ex corde. eum.
XCIX. Similitudo de rege qui posuit rationem cum CXXXVIII. Ubi Martha fudit alabaslrum unguenll
servis suis. in capite Jesu, et increpat pharismum.
C. Ubi Jesus interrogatnr a Pharismis, si liceat uxo- CXXXIX. Ubi Ilierosoltjmis Grwei videre voluerunt
rem dimiltcre qtiacunqueex causa. Jesum.
CI. Ubi Jesus imposuit manum infantibus, et pharismi CXL. Ubi Pharismi interrogant Jesum, quando venit
murmurant de Jesu quod sic recipit peccalores. regnum Dei.
CII. Ubi Jestts instruit ecs qui annunliaverunl ei de CXLI. Ubi Jesus loquitur ad turbas el discipulos de
Gatitmisqucs inlerfecit Pilatus, adjungenssimililu- Scribis et Pharismis.
dinem arboris fici in vinea. CXLIl. Ubi Jestts lamentalur Jerusalem.
CHI. UbiJesus sanat in Sgnagoga mulierem aridam CXLIII. Ubi multi ex principibus crediderunl tneum,
et curvatam. el non conftlebanlur, ne de Synagogaejicerentur.
CIV. Ubi Jesus ascendit Ilierosohjmam in festo sce- CXLIV. Ubi ostendunt discipuli Jesu slrucluram
nopcgim. tetnpli.
CV. De divite cujus uberes fruclus ager altulit. CXLV. Ubi sedente Jesu in monte Otiveti, interro-
CVI. Ve eo qui muttas possessioneshabens, trisiis gant eum discipuli,Qtiod signttm eril advenlus tui,
abiit, audiens verbum : Vade, vende omnia quw vel eorum qumdixisli ? el prmdical eis de eversione
habes. Jerusalem et signis el prodigiis.
CVII. De divite el Lazaro. CXLVI.De parabota ftcutnew.
CVIII. Devillicoinfideti. CXLVII.UbiJesus diemjudicii adversustemporaNoce
CIX. Dc palrefamilias, qui exiil primo mane condu- l et Lolh assimilavit, el de fideli et prudente dispcn-
cere operarios in vineam suam. salore,
CX. Ubi in doino pharismi sanat Jestis hydropicum, CXLVIII. De decem virginibus.
et instruil eos qui primos accubilus in conviviis CXLIX. De eo qui peregre proficiscens,taienta servts
eligebant. suis dislribuil.
CXl. Ubi Jesus decem leprosos mundavit. CL. Ul lumbi semper prmcincli sint, et lucemm ar-
CXH. Ubi Jesus de passione sua discipulis suis ite- denles.
rum indicavil, et mater filiorum Zebedwirogat pro CLI. De eo qui peregre accipere sibi regnum profici-
filiis. scens, decem mnas servis suis dedit.
CXIH. Ubi Jesus responsum dat dicentibus sibi: Do- CLII. Cum veneril Filitts hominis in majestate sua.
mine, pauci sunt qui salvi fiant?
CXIV. De Zachwo publicano. CAPITULA LIBRI IV.
CXV. UbiJesus iterum duos cmcoscuravit.
CXVI. Ubi Jesus snper asinum sedens Hierosoltjmam CLIII. Ubi iterum consiliumfaciunlprincipes, el vadit
ingreditur. Jttdas ad eos.
CXVIl. Ubi Jesus ejicit de templo cinenteset vcn- CLIV. UbiJesus lavat pedesdiscipulorUm.
dentes, et dat re>ponsumPharismis. CLY. Ubi Jesus mitlit discipulos prmparate sibi
CXVIII. Ubi Jesus prmtulit ccvleris viduam propler pascha, el dicit eis quod Unns ex vobis me Iradet.
dun wra minula, adjungensparabolam de Pltariswo C.LVl.Ubi Jesus tradit sacramentum corporis et san-
etpublicano, et contra eos qui se extotlunt. guinis sui, et ubi Jestts dicit ad Pelrum : Expetivil
XIX. De Nicudemo, qui venit ad Jesum nocle. Satanas ut vos venliicl, el : Omnes hodie in me
CXX. De muliere aJudeis in adtillerio deprehensa. scandalizabimini.
CXXI. UbiJesus maledixil ficulneam, et arttit. CLVII. Ubi Jesus hortatur aiscipulos suos, ut non
CXXII. Ubi Jesus dicit parabolam ad discipulos paveat cor corum.
propter orandi instantiam in judice duro et vidua. CLVHl. Ubi Jesus dicil discipulis suis,quiquod haoet
CXXIII. Ubi Jesus interrogalur a principibus sacer- bajulet.
dotitm, In qua poteslate hmcfacis? adjungenspara- CLIX. Ubi Jesns dicit: Egosum vitis el vospalmites.
bolam de duobus filiis in vineammissis. CLX. Ubi Jesus venilin Gelhsetnani,ei oral ut trans-
CXXIV. Parabola de palrefamilias, qui vineamsuam fcrat calicem islum.
ocavil agricolis. CLXI. Ubi Judas venit cum lurbis cotnpreliendcre
CXXV. Similcest regnum ccelorumhomini regi, qui Jcsum.
fecil nuptias fiiio suo. CLXH. Ubi adolescens quidam indutus sindone, se-
CXXVl. Ubi pharismi mitlunt ad Jesum dolo inier- quebatur Jesum,
rognnles, Si licel tributum reddere Cmsari ? CLXIII. Ubi interrogat princepssacerdotumJesum de
CXXVH.De Sadducwisqui dicunt non esse resurre- discipulis suis et de doctrina ejus.
ctioncm, et inlerrogant de septemfratribus qui unam CLXIV. Ubi falsi testesadversusJesum qumrebantur:
nxoremhabuerunt. CLXV. Ubi princepssacerdotunt adjurat Jesum : Si
CXXVIU.Ubi Scriba interrogat Jesum, quod ntanda- tu cs Ctirislus, dic nobis.
tum maximumest in lege. CLXVI. Ubi traditur Pilttto Jesus et pwnilct Jttaas.
CXXIX. Ubi docente Jesu in lemplo, miserunl pha- CLXVII. Ubi Pilatus atidit inter Judmoset D..minutn,
riswi eum comprehendere. mittit eum ad Herodem.
CXXX. Ubi Jesus interrocjal phariswos, cujus filius CLXVIII. Ubi \uxor Pilati misit ad cum, dicens :
est Chrisius. Niltit tibi sil et justo illi.
CXXXI. UbiJesns docet : Ego stirn lux mundi. CLXIX. Ubi Pilalus dimisit Barabbam, et tradidtl
CXXXII. 11bi Jesusfaciens lutum de sputo, ponens Christum ad crucifigendum.
super ocutoscmcinali, cttravit eum. CLXX. Ubi dtto lalruncs cum Chrislo crucifuji di-
CXXXIII. UbiJesus agnilus esl eidem cmco, cl con- cuntur, el ubi Jesus de cruce de malre suu dixit ud
tendit mutta cttmJudmis. discipulum, quem diligebat : Ecce maler lua.
C.XXXIV.Ubi intcrrogaltir Jesus a Judccis : Si tu es CLXXl. Ubi Joseph petit curpus Jesu a Pilalo et te-
Christus, dic nobis manifeste. pclit una cum Nicodemo.
CXXXV.UbiJesus rcsuscitat Lazaruma moriuis,et f.LXXII. Ubi Judai signant monumenlum.
principesconsilittm faciunt ut interficerenleum. CLXXIII. Ubi prima die Subbati suscilatur Jesns a
CXXXYI.Ubi non receptusJesus in civitate Snmari- morluis.
ttma, Joannes el Jacobus dicunt ad eum : Si vis, di- CLXXIV.Ubicustodesmonttmentiannunliaverunl sa-
ximus ut ignii descemtalde cmlo. cerdt.tibusde resurrcciione Christi.
45 LN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 46
CLXXV. Vbi Jesus apparuit mulieribus post resur- A quam ipsius Spirllus sancti verba,-studui apponere-
reclionem. Clara itaque sententiarum posilio, incompositionem
CLXXVI. Ubi Jesus duobus eunlibus in caslellum verborum merito excusabit. Quid enim prodest, ut
appuruit. beatus ait Augustinus, clavem esse auream, si ape-
CLXXVII. Ubi Jesus apparuit discipulis suis.
CLXXVIU.Ubi Jesus itenun apparuit Thomm. rire non valeat? et quid obest eam esse ligneam, si
CLXXIX. Ubi iterum apparuil Jesus discipttlis super bene aperiat? Inlerprclationes quidem paucas inter-
nit.-e Tiberiadis.
CLXXX. UbiJesus ter dicil Pelro : Diligis me? scrimus, quia in fine opcris ordine alphabeti loca-
CLXXXI. Ubi discipuli euntes in Galilmam, viderunt bimus omnes ad Evangclium perlinentes (5), ut
et adoraverunt Dominum, el assumptus esl in cmlis inde leclor, prout opporlunilas dabit, avgumenta
eoram eis. cliciat. Ait enim Avator :
Noluni facimus lectovi"quod expositionis lucem
suinpsimus ab Ilicvonymo, Hilavio, Rabano, super / A nomine smpe videmus
Mcilllcctiin; ab Ilicvonymo ct Beda, supev Mavcum; Argumenta tralti documenlaquemaxima gigni.
in Litcain vevo, ab Amhvosio ct Bcda; in Joannem, Hic quoque nolandum ceiisuimus quod ail Hicro-
ab Aiigustino ct ejus abbreviatorc Albino. Insuper nymus in praefatione ad papam Damasum : « Cano-
etiatn opus illuniinant Augustinus De concordia ncs quos Eusebius Caesariensis cpiscopus Alexan-
evangelistarum, Auguslinus De verbis Domini, Au- drinum secutus Ammonium, in decem numeros or-
giistinus De qttaislionibus Evangelii, Homiliae Ori- dinavit, sicut in Groecohabentur expressimus. Quos
genis, Gregorii, Joannis Chrysoslomi, et aliorum cum legeris, sinuliltidin.es evangelistarum et singu-
pluriuioriim. Ubi crgo sententiarum incisiones ali- larilates scire valebis. In canone prinio concordant
quantulum prolixoe sunt, exposilorum nomina vel omnes. Iu secundo, tres : Matlhoeus,Marcus, Lucas.
primas syllabas sive lilteras allixinius in margine, In tertio , trcs : Malihceus, Lucas, Joannes. In
aut stipcr sententiarum principia, ut vel sic discer- quarlo, tres : Mallhocus, Marcus, Joannes. In
nalur qucccujtis auctoris sit scntentia. IIoc equi- quinto, duo : Matthceus, Lttcas. In sexto, duo :
dem Rabanus, hoc ct Beda fecere, poliora sancto- Matthoetts, Marcus. In scplimo, duo : Matthceus,
rum dicta suavi eloquio colligentcs, velut apes ad Joannes. In oclavo, duo : Maicus, Lucas. In nono,
niellificaudum dulcissimos flores. Igilur II litlera, duo : Lucas, Joanncs. In decimo propria sunt
leclovi designet Hievonymum super Malthaeum, A uniuscujusque. Singulis vero libris Evangelii, ab
litteva, Auguslinum supev Joanncm, cl super scr- uno incipiens usque ad finem librorum, dispar nu-
moiicm Domini in montc habilttm, B vevo, Bedam merus increscit. Hic cifris exprcssus, sub se liabct
supev Lucam, in quo Amhvosii exposilio clavo scr- lC alium numerum litteris notatum, qui usque ad dc-
mone cxplicalur. Hos siquidem niaximc sccuti su- cem procedens, indicat, prior numerus in quo sit
mus. M vero liltera significat, quod dc prccdictis canone requirendus. Cum igitur aperto codice capi-
scu aliis exposilioiiibus particulalim colligilur, vel lulum scire volueris, cujus canonis sit, ex subjeclo
cujuslihet magislri senlcnliam. Cum enim scriptum numero doceberis; [et recurrens ad volumina sin-
sit : Spirilum nolite exslinguere, prophelias noitte gulorum, reperies in quibus vel eadem, vel vicina
spemere(l Thess. v) : bcne a quolibet dicla, tan- dixerunt. Hucusque Hicronymus.
<3)Omissaesunt, sedfere omncs rcperiuntur sub fiiicro sacrorum Bibliorum.

LIBERPRIMUS.

PROLOGUS LUCJE EVANGELIST^I. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui stiis
Quoniam quidem multi conati sunl ordinare narra- D vivibus, non gvatice Dei, quoeirrigat, confulit. Non
tionem, qum in nobis complelwsunl, rerum: sicul tra- conatur, qui divino Spiritu res et dicta minislranto
diderunl nobis qui ab initio ipsi viderunt, el minislri coepta complet. Qui ab inilio lam corporco quam
fuerunl sermonis : visum est et mihi assecuto a prin- mentis intuitu viderunt res factas a Domino, el mi-
cipiooiunia, diligenler ex ordine libi scribere, optime nistri fuerunl sermonis verbo et exemplo, doccndo
Tkeopltile,ut cognoscas eorum verborum, de quibus tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas au-
eruditus es, veritatem. ditu didicerunt quoe scriberent, sed etiam Joanncs
Multi non tam numerositate quam haeresum di- et Matthaeusmulta de infanti.a, pueritia, genealogia
versitate, ut Basilides et Apelles, teineraria prac- Salvatoris aliis narrantibus didicerunt. Visum csl ct
sunipiione conati sunt scribere de rebus nostrce sa- mihi scribere, Spiritu sancto insiigante, cujus gvatia
lutis, quoein riobis a Deo complctae sunl et redun- gevitur, ut id quod bonum est, nobis etiam botiitm
dant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo videatur. Assccutum quidem senonpauca dicit, sed
nemo dubitat, cum fidem effeclus astruat. Iiaqtie omnia, id estmulta, de quibus, quae ad fidem Ic-
complettim Evangelium redundat per universum gentium confirmandam crederet, idonea scvipsit.
immdtitn , mentes fidelium rigans ct conlirmans. Theophilus interprylatur amans Deum, vel amatus a
47 ZACIIARLE CIIRYSOPOLITANiEPISCOPI U
Dco. Qmsquis ergo amat Deum, siveaDeose desi- A / dical: Extra ipsum nihi! factum subsistit. Sapientia
devat amavi, ohediat Evangelio tanquam sibi scvi- enim altingit a ftne usqtte ad ftnem forliter (Sap.
pto. Ihcretici nova promitlunt, sed Theopliilo verbo- vm), id est a minima creatura usqiie admaximam.
rum, de quibus eruditus est, veritas exprimenda Undc Dominus per prop! etam : Cwlumet terram ego
promittiiur. impleo(Jer. xxm). Hicronymus decssentiaDei: Qui
CAPUT PRIMUM. ccelum et terram iniplet, procul dubio nullus est
In principio erat Verbum, el Vcrbum eral apttd locus ab ejus prscsenlia absens. Superomne quippe
Deuin, ct Detiserat Verbum. lloc crat in principio creaturam prsesidet, rcgendo atque imperando. Sub-
apud Dcum. tusomnia est, subsistcndo atque povtando omnia,
Vcrbtim, id cst sapicntia nata, disponcns omnia, non pondere laboris, sed infatigahili virttite ; quo-
crat in principio, rertini seilicct crcandarum, ante- niam nulla creatura per se subsistere valet, nisi ab
quam aliquid fierct. ln hoc videlicet aeteriialiler ipso sustcnlelur qui illam creavil. Extra omnia est,
evat Vevbum, ut csset pvincipium, id est ovigo ct sed non exchisus. t Gvoefuslibernonnabet sine ipso,
causa futuvortim ; qtiodquidcm ipsum dc semetipso sed, exlra ipsum. Simililcr ibi: Exlra me nili.l po-
ait: Egoprincipium, qttiei ioquor vubis (Joan. vm). Ac testis facere (Joan. xv). Utaulem inleliigas ovtum et
si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus B I mutationem cveattivavutn fievi absque omni muta-
dispositione oinnia prius condunlur iuente, quam lione mcntis divinoe, quae imnmlabilis et pvimcnva
compleantur opeve. Undc et scviptttm cst: Qui fe- revum vatio ect, supponit:
cil cjttmftttura sunt. Etalibi: Omniain sapientia fc- Quod faclum est, tn ipso vila erat.
tisii (Psul. cxxx). Hoc autem Vevbum a quo natum Sciendum quia impvoprie el figurale dicuntur
sit, idest cujus sapicntia sit, dctevminat Evangeli- effectus fuisse, ubi eoruin causse originales pra>
sta, dicens: El Verbum erat apud Dettm, lanquam ccsscrunt. Sic enim dici solet' Omnes fuimus in
sapicntia in ipso cujus est. Atncsapicnlia ista Dei lumbis Adse, id cst, a causa ibi proecedente propa-
aliud, quam Dcus putaretur, sicut hominis vel an- gati surnus. Ita ctiam dicittir arca fuisse in mente
geli sapienlia aliud esi quam homo ipse vel angelus, artificis, quia ejus dispositio et ordo ibi praecessit.
cui pcr accidens inest, addit: El iosum Verbitm Similiter quoque dicitur: Quod factum est, crat in
eral Detts. Tvia disjunctim dixcvat, illa conjunctim ipso vita, hoc est, a vila in Verbo habita, contraxit
recapUulat, ut ad sequentia tvanseat. IIoc scilicet quod faclum est, et ficri et subsistere. Vitam vero
Verbum,cxistensDeus, erat in principio apudDeum. in Verbo nominat rerum rationcs et causas, immu-
Quarum atitcm rerum ipsum Yerbum cssct princi- tahilcs ataue oeternas. Undc Augustinus Libro quses-
pium, ostendit, scilicet omnium naltirarum oostca tiomun octoginta tritim : « Oniiiia ratione condita
factarum. Et hoc csl: siir.t, el non eadcm ratione homo qua equus. Hoc
Omnia per ipsum factasunt enim absurdum cst cxislimare. Singula igitur pro-
Omnis crcaturaet corporca ct incorporea, omne priis sant creata rationibus. Has aulem rationes ar-
-quodnaturaliter inest substantiis, veluli quantitas, bitrandum est esse in ipsa mente Creatoris. Non
qualitas, molus, -elc, per Dei Verbum coepevunt enim extra sc quidquain posilum intuebatur, <itse-
csse. Malum vero non est factum per lpsum, quia cundum id eonstiliieret quod conslituebat. Quod si
nulla spccie continetur, nulla natura sua subsistit, hce rerum oinnium creandarum variae ralioncs divi-
sed soluin privatioboni cst. Sicut enim naluralis na menle contincntur, neqtie in divina mente quid-
luminis abscntia ccecitas dicitur oculi, ct sicut te- quam non aiternum atqtie incommutabile potest
nebrae lticis abscntia sunt, et inedia, comcstionis esse, haerationes renun pvincipaics, aetevnaealque
cxclusio, ita malttm dicimus absentiam boni, quod incomnuilahiles mancnt, quantum pavticipatione
si actcssc-t,crcaturce rationali natuvalitev compele- fii, ut sit quidquid est, qnoquo modoest. Ilas qui-
rct. Etcniin ctim volunlas in mcntc nascitur, motus dem rationes sivc ideas, sive formas, sive species,
qui.Icm nctluralis cst; ei si gvatia pvccsens fuevit, ,,, sivc rationes, licct vocare, et multis conceditur
qu;e libero avbitvio coopevetur, voluntatis motum appellare, scd paucissimis videre quod verum
divigendo el ovdinando in his quccjustilice sunt, vo- esl.
luiitas hona esl, ct rcmuneratione digna est. Si vero Elvita erat lux hominum.
inolus voluntatis appclat retinere vel consequi qttod ld est, unde ro.tionales creaturoe, utfccataeficreiit,
juslilia vetat, utiquc absenlia gratice, cujuscstmo- illuuiinandsecraut. In fiilura etcnitn vita, quce vcre
tum voluntatis dirigere et ordinarc, inordinalio vo- vila dicenda cst, cognilto sapienlice Deiet rationum
luntatis est, lnalum cst, pcccalum cst, nihil lamen cjr.s, per quas oplime cuncta sunl condita el dispo-
•de subsistcnlibus esi. Dehac quippegratia ail Psal- sila, tanto beatiorem quemque efiiciet, qttanto am-
mista: Misericordia ejus prwveniel et subsequetur jdius cuiquect innotuerit, ct participatione sui ma-
mc (Psal.LMu). Et ne, quis forle ptitarel aliqua seu gis illuminaverit cum. Nam sajiore quodam spiri-
omnia, quccper Dei Verbcim ccoperimt, cxlra ipsum tualis gusius id tunc cxpcriendo cognoscctur in ipsa
i>sse, quasi per semelipsa subsistercnt, adjecit: rei spec.ie, quod nunc tenctur in fide. De qua co-
F.t sine ipso factum esl niltil. guitione ipsa vevilas ad Palrcm : Hmcesl auiem viia
Tale esl igitur, sine ipso fuctntn esi nihil, ac si mterna, ul cgnoscanl te verum Dcum, ei qtiem mi-
49 IN UNUM EX QUATOOR LIBER PRIMUS.' EO
stsfi Jesum Christum (Joan. xvn). Quod etiam do-- A Et non erat iltis fitius, eo quod eaet Eiuabeth ste-
numSpiritus sapientiae dici solet. rilis et ambo processissent in diebus suis.
El lux in tenebris lucet. [REDA.]Divinitus est procuratum, ut de provec-
Hoc est, ubi etiam ipsa non videtur nec adverti- tis, diuque fructu conjugii privatis, Joannes nasce-
tur ab his, quj quasi cseci sub sole manent. Quiss retur, quatenus et donum Dei gralitis esset eis, et
enimnovil sensum Domini? (Rom. i.) hoc est, ex se3 caeteris miraculi stupor, futurum prophetam desi-
percipere sufficil rationes, quas Deus habet in om- gnaret.
nibus condendis seu disponendis? Unde et subdi- Factumest autem cum sacerdolio fungeretur Za-
tur: charias in ordine vicis suw, anie Deum secundum con-
El tenebrm eam non comprehenderunt. suetitdinem sacerdolis, forle exiil ut incensum pone-
[AMBR.]Illi videlicet, qui nondum per eam suntt ret, ingressus in lemplum Domini, et omnis multitudo
illuminati, eam percipere nullatenus valent. Tene- populi eral orans foris horaincensi.
bras etiam vitam totam praesentem extra futuramt Cum ex praecepto Moysi uno saccrdote decedente,
Dei visionem comparatione, illius futurae claritatis, , unus succedeve jubeatuv, tempove David statutum
intelligere possumus. Lucet itaque sapienlia Deii est ut vicissim ministrantes per oclonosdies, a Sab-
etiam in hac vita, sed Iux ejus lenehris ignorantices R 1 bato usque ad Sabbatum lcmpore vicis suae, singuli
nostrse non apparet; quia tam sapienter a Dco om- castimoniae studercnt, ncc interea domum suam
nia condita sunt seu disposita, ut in seipsis jam ha- tangerent. Zacharias sorte exigit, non nova, sed
bcant, undehanc de se cognitionempraeberequeant, rvisca, illa videlicet qua succcssil in vice Abia, cum
quse futurae beatitudini reservanda est. At vero ut pvimo ad ponlificalum accedevei. Haec.solemnitas
tenebrse illuminarentur a Iuce, missus est Joannes decima die scptimi mensis a paschali mense, quam
testimonium perhibere veritali. Joannis igitur no- diem expiationis sive pvopiiiationis vocant, celebra- 7
bilitas, non solum a parentibus, sed eliam a proge- tur, quando solus ponlifex introibat in secundum ta-
nitoribus monstratur; non sseculari potestate su- bernaculum cum sanguine. In quo signiiicatur Jesus
blimis, sed religione, ut quasi haereditario jure in- sacerdos, qui, impleta dispensatione carnis, coeli
fusam sibi fidem advenlus Christi prsedicaret. secrcta subiit, ut propitium nobis faceret Patrem,
CAPUT II. et interpellarct pro peccatis eorum qui adhuc pro
foribus orantes exspectant, et diligunl advenlum
Fuil in diebus Ilerodis regis Jttdm sacerdos qui- ejus. Pulchre igitur ea die descensio ejus per an-
dam nomine Zacharias, deviceAbia, et uxor ilti de gelum nuntiatur, qua ejus per lcgem asccnsio figu-
filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. C rabutur, quia qui desccndit, ipse est et qui ascendit
L
[BEDA.]Notaest dignitas Aaron primi pontificis (Ephes. ivL B. da in tractatu de electione Matthisa
In lege; de Abia vero paucis dicamus. Abia fami- apostoli:« Summus sacerdos sorle quceri jubebatur,.
liam de qua Zacharias ortus est, sors octava conti- ut verum quaerenduni fuisse Sacerdoteinliguraretur,
git, cum David cultum domus Dei ampliaret, minis- donec vcniret qui per proprium sanguinem introivit
teria sacerdotum in viginli quattior sortibus divi- semetin sancla, mtcrna redemptione invenla (Hebr.
dens (I Par. xxiv. Apte itaque prseco Novi Testa- ix). Cujus hostia tempore Paschse immolata; sed
raenti in vice sorlis octavse naseitnr, quia per octo- die Penlecostes Spiritu sancto igne apparenle, con-
nariutn, Novum Testamenlum proptersacramentum summata est. Vcteris enim eval consuetudinis, ac-
resurrectionis, sicut per septenarium velus propter ceptas Deo victimas, ccclesti igne coiisummi. Donec
Sabbatum sscpe intelligitur. evgo veritas implerctur, fignram licuit exerceri.
Erant autem justi ambo ante Deum, incedentcs Unde est quod Matthias, qui ante Pentecoslen ordi-
in omnibus mandatis et justiftcationibus Domini sine natur, sorte quaeritur; septcm vcro diaconi, qui po-
querela. stea non sorte, sed discipulorum tantum eleciiono
Ante Deum quividetin corde et non fallitur, justi _n (Act. i), apostolorum vero oralioue et manus im-
eranl, sed apud homines opprobrium sustinebant, posilione (Act. vi). >
quia lex steriles maledixit. Prius estjnandatum, Apparuit autem illi ai.gelus Domini, slans a dexlris
deinde justificatio. In mandalis Domini inccdimus, altaris incensi.
cum eis obedimus. Cum vero congrue judicamus, [Asirm.— BEDA.]Angcli Dei dicuntur appavere,
justilicationes ejtis tenemus. Piena sslhsec laudatio, quia non possunt praevideri, sed in potestale illo-
quse genus in majoribus, mores in scquitate, ofiicium rttm est, et videri quando volunt, et non vidcri
in sacerdnlio, factum in mandato, judicium in jus- quando nolunt. Bcne a dcxtris altaris apparuit, quia
tificatione comprehcndit. De hoc quod addil, sine et adventum veri saccrdotis, ct mysterium sacrificii
querela, ait Apostolus : Providenlcs bona non tantum univcrsalis et ccelestis doni gaudium annuniiabat.
coram Deo, sedeliamcoram hominibus (Rom. xn). Sicut cnim per sinistram pracsentia, sic per dexte-
Ei Ecclesiasles: Ne sis, inquit, mulium juslvs (Ec- ram sccpebona pronuntianliir selerna, juxta ilhid in.
cle.i); quia pierumque jusliiia durior hominum lattde sapicnlitc : Longitudo dierum indextra ejns, in
querelam provocat: quoe vcro temperata est, etiaui sinistraitlius dirititc (Prov. iu).
invidice querimoniam vitat. Et Zacharias tvrbalus est vidcns, eltimorimiiisn-
Si ZACHARLE CHRYSOPOLITANIEPISCOri 52
per eum. Ail autem ad illum angelus: Ne timeas, A. j) simillima fuit ambobus; quia ambo indeserto, ambo
Zacharia, quoniam cxaudila est deprccalio tua. victu parci, vestilu inculti, ambo rcgum insaniam
Sicut humani dcfectuscst tcrrcri, ita benignitalis tolerant. Ille Jordanem, cceltimpeliturus divisit; hic
cst angeliece, paventcm dc suo aspectu, blandiendo ad lavacruni, quo ccelum pelitur, multos convertit.
solari. Conlra, dccmoncssi quos sua prsesenlia tcr- Corda patrum iu (ilios converteve, est spiritualem
ritos sciiserint, ainpliori hovvovcconcutiunt. Exau- sanclorum antiquorum scientiam popttlis praedi-
dita cst dcprecatio facta pro populi redemplionc, cando infundere ; prudentia vero jiistorum cst, non
nan pro sobolc, quam dcspcrabat sc posse hahere. de legis operibus justitiam prcesumeve, sed cx fide
Sed (|iioniam populi salus perChristum futura erat, salutem queerevc, utr qtiamvis in iege positi iegis
nunlialiir Zachariee fiiius nasciturus, qui proedi- jussa perficiant, gratia se lamen per Christum sal-
cando pcenilenliam ct lidcm, pvccpaiarct Salvalori vandos intelligant. Justus cniin ex ftde vivit(IIabac.
plebem. il; Rom. i; ttebr. x). llinc Pctrus ait: Per graliam
Et uxor lua Elisabcth pariet tibi ftlium, et vocabis Domini credimus saivari: quemadmodum el patres"
nomcn ejtts Joannem. nostri (Act. xv). Quia vero bacseiilcntia per Joanncm
Singiilarismeriti indicium datur, quoiics honiini- irnbuli, et per Eliam imbuendi sunt Judcci, utpote
luis a Deo nomen vel imponitur vel mutalur. Sic "' dititius increduli: fereeadem verha quee Angclusdc
Abraham, quod paler niultarum genlium cral futu- Joanne, Malachias proedicit dc Eiia (Malaclt. iv).
rus, A.brahara esl vocalus (Gen. xvn); sic Jacob Litieram sicjunge: Prwcedet, parare Dcmino plebcm
qtiia Dcum vidit, Israel appcllari mcruit. Joannes perfectam.
inlerprelatur, in quo esl gratia, vel Domini gratia, Et dixitZacharias ad angetum: Undehocscium ? Ego
in qno dcclaratur el parciitibus cjus gratiam esse enim sum senex, et uxor mea processit in diebus sttis.
flonalain, et ipsi Joanni, quicx utcvo inalvis sancto [BEDA.]Obaltitudineni promissorum hccsitans, si -
Spivitu eval veplcndus. gnum quacrit, cui allocutio angclica suflicere dehue-
El eril gauditim libi ct cxsultatio, cl mulli in v.a- vat. Undemerito portnamluit in taciturnitate quani
livitate ejus gaudebiiut. nicruit, ut qui discredendo locutus est, jam lacend»
Gaudiiini ad mentcm; exsultatio ad corpovis hi- crcdcre discat.
larilatem spcctat. Nalo proeciirsore, nuilti gaudent; Et respondens angelus, dixit ei: Ego sum Gabriel
nato Domino, magnum gaudium numialur qttod erit qui asto ante Deum, et missus sum loaui ad te, ct
omni populo (Liic n);qiiia hic salutem nuiltis proc- itmctibi evangelizare. Et ecca eris tacens, el non po-
dicat, ille oinnibus tlal. [AMBR.]Notandum quod ,p leris loquiusque in diem quo hmcftanl, pro eo quod non
Jacob in gcneiatione duodecim filiorum gaudct, credidisti verbis meis,quwiinplebuntur in lemporesvo.
AbvaiiiC pariler ct Zachaviec lilii dantur. Divinum Angeli cum ad nos venitmt, sic exterius iuiplcnt
igitur nuinus cst fccunditas parentis. Agant igitur ministerium , ut tcimen nunquam desint inlerius per
palves gvatias, quia gcnucvunt; (ilii, quia geniii contemplationem. Missi,ante Deum stint; quia quo-
snnl; matvcs, quia honovantuv pvccmiis conjugii. ctinque veniunt, intra ipsum currunt qui tibique est.
Erit enim magnus coram Domino, et vinumct sice- Et erat plebs exspeclans Zachariam, et mirabantur
ram non bibct, et Spirilu sanclo reptcbiiur adltuc ex quod lardaret ipse in lemplo. Egressus aulem nou po-
uleromalrissuw. leral loqui ad illos. Et cognoverunl quod visionem
[Br.DA.]MagnoecovamDomino vivtutis est, prae- vidissel in templo, el ipsc eral innuens eis, el permun-
dicavc in desevto ccclestia gaudia, levvcnas dclicias sil mtttus. Et faclum est ul impleti sunt dies cfftcii
spernere.pro veritatecapitetruncavi.Siccrain vocant ejus, abiil in domumsuam.
Ilehvoeiomne poculum quod inebviavcpotest, sive de [AMBR.— BEDA.]Muto Zacharioesimilis est poptilus
pomis sive dcfvugibtts, seu de qualibelalia inatcvia Jucheorum, acluum stiovum nonpotensvcddcvevatio-
confcctum. In lege Nazarcorum erat, vino et sicera nem.Pontifices autem vicissuae tempovecontinentiam
temporc conseevationis ahstuiere. Joannes vcro el D sewantesimplelo lcmpli officio, ad domos uxovesque
Samsoii et Jeremias utsemperNazarci, id est, sancli suas necessario redibant; quia tunc sacerdolalis suc-
inancrent, scmpev his cibstinebaiil. Decet enim eum cessio ex stirpe Aaron qucerebaltir. Nuncautem quia
qui musto sancti Spiriltis dcsiderat iin])!cri, rmllo po- sacerdotibus non carnalis successio, sed spiritualis
culo deliriari. Siceriiin non bibel, ei adhuc idcin prco- inquirilur perfectio, ut semper altari qiicanl as-
ter illani virtuieni Spiritu sancto rcplebitur cx utcro. sislcre, semper caslitas obsevvanda pvtecipilttv.
El mulios fttioium lsraci convcrict ad Domhium Posl hos autem dies cunccpil Elisabeth uxor ejus.
Dcuin ipsorttm, et ipseprwcedclanle illum in spirittt et: Post dies vidclicct ofiicii Zachavioecomplctos.Gesta
rirttilc Elim, ut converlal corda palrttm iu ftlios, el in- siint luec, inquit JoannesChvysostomus, mense Se-
c.redtilosad prudentiam juslorum, parare Dominopte- ptcmbvi, vm Kalendas Oclobvis, lunaxi quando cc-
bcm perfectam. lcbvatur jejunium scenopegiaein ccquinoctio,quando
[Br.UA.]Illos convertitad Dominum, quibusin fide. iucipit dies minui, quia ille concipiebatur, qtii dixit:
vciiluri dedil bapismum. In spiritu Elicediciiur prcc- Meoporlet niiuui, illum aulem crescere (Joan. iu).
ccdcre;quia.sicul illeprccco vonturuscstjttdicis.ita t Minorala etenim fuerat lux a lenebris, cum sccun-
lic pvccco factus csl Redemptoris. 1'irtus quoquei dtim legem Deo sacrifieia offerrcntur, qtia?jam ces-
53 IM UNUMEX QUATUORLIBER PftlMUS. M
s»re oportebat, cum Baptista co.nciperelur. El ideo A , Deo in civitatem Galitma, cui nomen Nazareth, ad
pater ejus sacerdos Judacorum omntuit, quia jam virginemdesponsatam viro, cui nomen erat Joseplt de
cessare oportebal sacrificia sacc:rdotalia, venienle domo David, et nomenvirginis Maria.
sacerdote, qui pro peccalis omni.um sc offerret. In [GRECOR.] Mensem sextum, Mavtium intellige, cu-
die jejuniorum conceptio Joamus prccdicitur, quia jus die 25 Salvator tvadiluv conccpius et passus.
per ipsum affhclio poenitenticeeral prcedicanda. Idcirco angeli privalis nominibus censentur, ut per
Et occultabat se mensibtts quinque, dicens: Quia vocabula quid minislratuvi veniant ostendatur. Ga-
tic fecit mihi Dominus in diebust auibus respexit au- briel ergo Dei fortiludo dicitur; quia illum nuntiat,
ferre opprobriummeum inter hcmimes. qui aerias poteslates debellaluvus cvat. Ob multas
[AMBR.—BEDA.] Quanla saVietis cura sit, ne quid quippe causas vivgo desponsala fuit. Pvimo, quia
lurpe de quo erubesceredebe^ant, admittant, osten- cognata erat Joseph, ut per eum origo vjrginis co-
dit Elisabeth, quae de dono Dc;i erubescit, et vere- gnoseeretur, quia ambo erant de domo David, et
cundatur concepisse in anili se.iate, ne in senectute moris est Scripturae feminarum genealogiam non
libidini vacasse videatur, quce etiam in juventute texere. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Ju-
nullatenus exercenda est, nisl causa sobolis vel vi- daeis. Terlio, ut in jEgyptum fugiens, solatium viri
tandaefornicationis. [BEDA.]AJlegorice per Zacha- et integritatis haberet custodiam. Qtiarto, neparlus
riam, sacerdolium Judaeorum; per Elisabelh, lex si- ejus pateret diabolo. Ilaque quia lubrica fama pu-
gnatur, quse sacerdotum doctrinis cxercitata, quasi doris est, noluit Dominus ortus sui fidem malris
virili auxilio, spirituales Deo filios gignere debeat. injur.is astrucre; scd potius aliquos de suo ortu,
Sed quasi slevilis erat, quia nemincm [nihil] adper- quam de matvis pudove dubitaie pcvmisit. In quo et
fectum ducebat (Itebr. vn), nec januam cceli aperie- impudicis vivginibus occasio tollituv, ne dicanl ma-
bat. Ambo erant justi, quia et bona fuit lex, et bo- tvem Domini fuisse infamatam. [BEDA.]Intevpveta-
num sacerdotium tempore suo. Antbo processerant tur autem Maria, slelta maris Hebraice; domina,
in diebus suis, quia legalis devotio tempore Moysi, Syriace, quia et lucem salutis ct Dominum mundo
quasiin adolescentia cuni sacerdotio fioruit; sed, ad- cdidit, edocta per angelum : cum econtrasuasu dia-
veniente Chrislo, lex et sacerdotiuin in senecta fue- boli femina seducta, peccali tenebras el serviltiteiu
runt, cum et sacerdotii ordo pcr aiiibitiones et con- intulerit. Mystice, Maria dcsponsata, sed virgo, ly-
lentiones pontificum confusus, et lex per Pharisce- pus Ecclesiae est, quae est immaculata, sed nupta.
orum tradiliones praevaricala fuil, Zacharias ingre- Concipit nos virgo, sed spiritu; paruitnos virgo sine
dilur templum; quia saeerdolum est intelligere Dei gemilu.
c
sancluarium, et intrare in illud per intellectum. Fo- Et ingressus angelus aa eam, dixit: Ave, gralia
ris orat mulliUido ; quia, dum mystica penelrare ne- plcna. Dominus tecum; benedictatu in mulieribus.
quit, necesse est ut doclorum monitis humiliter in- Gratia plena erat in vitiorum exclusione, veritatis
tendat. Dum altari thymiama imponit, nasciturum cognitione, virtutis amore : quse prima inler feminas
Joannem cognoscil; quia dum doctores divina le- virginitatis gloriosum munus obttilil Deo. Dominits
clione iiiflammantur, gratiam Dei venturamperChri- tecum in menle, Dominustecum in utero, Dominuste-
stum de interiori medulla litterarum, quasidevulva cttm in auxilio, cujus templum sanctum es. Super om-
Elisaheth prodiUiram,reperiunt.Et hoc perangelum, nes feminas benedicta est, quam pariter angeli et ho-
quia lex est ordinala per Augelosin manu mediatoris mines venerantur tanquamDeimatrem etvirginem.
(Galat. m). Non credens, mutus fit; quia mutusest, Qum cum audisset, turbala esl in sermone ejus, et
qix spiritualem scnsnm in littera non intelligit. Nec cogitabatqualis esset ista salulatio.
quasi magisler, talis valetdoeerepopulum, sedquasi [BEDA.]Virgo viri salutalionis ignara, verborum
nulibus innuil; quia nec rationem atlendit sacrifi- novitate terretur. Yirg.Tiumquippe est, ad omnes
ciorum, nec curat scire dicla prophelarum. Muto viri ingressits pavcre, omnesque viri affatus vereri.
Zacharia, concipit Elisabeth Joannem; quia, licet 0 Maria ergonovambenedictionisformulammirabatur,
ponlifices et Pharisoeinec intrent interiora legis, nec quaenusquam ante lccta fuerat.
auditores intrare permiltant, inleriora tamen legis Et ait ongelus ci: Ne timeas, Maria : invenistl
sacramentis Christi abundant. Quinque mensibus eniin gratiam apttd Deum.
Elisabeth occullat conceptum, sive quia Moyses le- Familiarius, quasi notam, vocat-eam ex nomine,
gifer quinque libris mysteria Christi parabolatitn suadens ei non timere. Invenisti graliam, totius gra-
designat; seu quia ipsa lex [sibi] Christi dispensa- tise aiictcrem conceptura. Unde sequilur:;
tionem in quinque mundi setatibus per sanctorum Ecce concipiesin utero et paries ftlium, et vocabis
facta vel dicta figurat. Et quia incarnatio Christi nomen ejus Jesum.
sexta saeculisetate ad legisimpletionem futura erat, Concipics, et incorrupta mancbis ; paries, el vir-
recte sexto mense a conceptione Joannis nascitu- ginitatis non patieris detrimentum. Jesus satvator
runi Salvatorern angelus Marioenuntiat. sive salutaris interpretalur, quia salvum faciurtts
eral populum suum a pcccatis.
CAPUT III.
Hic erit magnus el Fitius Allissimi vocabiiur,ct cla-
Jn menseaulcm sexto missus cst angelvt Gubrieta bil illi DomintisItots scrfciiiDavid patris cjus,
S5 ZACIIARLE CHYSOPOLITANIEPISCOPL gg
Joannes erit magnus coram Dcmino, ut homo; hic A J [BEDA .] Ordo esl : Et eece et (pro etiam)°ipsa Eli-
vero magnus, ulDeus DeiFilius. Jcsus acccpitsedem sahcth cognata lua c:oncepit filium. Ne vivgo se pa-
David, ut gcntem cui David temporaliter guberna- ritnvani diffidat, accipit exemplum anus stevilis pa-
cula prsebucrat, ipse pcrpeluum vocarctad rcgnum. rilurac, ut discat omn ia Deo possibilia, etiam in eis
Quod autem Filitis Altissimi, ct David patrcm ba- quoe naturae ordini vcdentur contraria. Vcl aliter :
beve dicitur, in dtiabus naluris, Dei videlicct ct ho- Non qtiasi incredulamexemplis hovtalur angelus ad
niinis, una Cliristi porsona demonslratur. fidem, sed cvcdcnti quae audicvat ampliova veplicat
Et regnabit in domo Jacob in mlernum, et regniejus mivacula, ut quse Deurmvivgo erat parituva, pveecuv-
non eril ftnis. sorcmquoquedeanu stevilinascituvum cognosceret.
In proesenti vita corda inhabilans regnabit, in fti- Scicndum quod Aaron tqui de Levi, uxorem accepit
turo de exsilio ad gloriam vocans. Ilinc Isaias : Et dc tribu Juda Elisabeth sororem Naasson : et Joiada
pacis non erit finis (Isa. ix). Domum Jacob, totam pontifex uxorem habuii de tribu regali Josabeth fi-
Ecclesiam dicit, quae per fidem el confcssionem liam Joram. Per hos itnque nec non per alios, utvae-
Christi ad patriarcbarum pertinct sortem : ct in his que tribus, regalis et sacerdotalis, conjunctoe fue-
qui de bona radicc palriarchavum nati sunt, ct in rtint. Ilinc Maria et Elisabeth cognataeevaiit; el con-
illis qui de olea?tvo gcntiumcxcisi,in ohvani bonam B I gruit ut de utvaquc tribu mcdiator nascatur, qtti
Judaeovumsunl inserti (liom. xi). regnat in aetevnum, et es,t sacerdos secundum ordi-
Dixil aulcm Maria ad angelum : Quomodofiet istud nem Melcliisedcch (Psal. cix).
quoniam virum non cognosco? Dixit autem Marim : Ecce ancilla Domini,fiat mihi
Nonait: Unde hoc sciam? scd : Quomodo fiet? sccundum verbum
luum, et discessit Angclus ab itla.
quianon dubitahat de vevbis angcli. Legerat: Ecce
virgo concipiet et pariet filium (Isa. vu); sed quo- Quae malev Domini eligituv ancillam scnuncupal,
modo fieret non legcrat, nec ab angelo audierat. suoc conditionis el divince dignaiionis per omnia
Et respondens angelus, dixil: Spiritus sanctus su- memov et cum magna dcvotione pvomissum angeli
perveniet in te, et virtus Allissimi obumbrabit iibi. optat implevi, Augustinus in sevmone qui sic inci-
retinemus. « Accepto vir-
Spiritus sancti dona vocat Spivitttm sanctum. Et pit : Legimus ct fidelitev
ita nomcn causae attribuitur cffcctui, ut scepe iieri ginis consensti, mox cceleslis regionis accolas repe~
solct. Eumdem quoque nominat virtutem Altissimi, tivit angehis; et ecce subito secrelum vivginis inef-
juxta hocquod Dominus discipulis promitter.s ad- fabilis potentia penetravit, quiaceternus soldesummsi
ventum ejusdem Spiritus, ail: Vos aulem sedcte in altitudine claritatis paternce descendens, vulvae vir-
C
civitate, quoadusque induamini virlute ex alto (Luc. ginalis adituni reseravit, etlotius mtindi caliginem
xxiv). Umbra vero fit a luniinc cl a corpore, cum fulgida coruscatione repressit. Intrat mundi arlifex
mater
quodlibet obumbraculi genus intcr nos et solem op- angustias ventris humani, efficitur gravida
(idcmdando ;
ponimus, quod lucem cjus nobis tolerabiliorcm red- iutacta. Circumdal Maria virtim, angelo
damus. Itaque lux incorporca divinitatis, in natura quia Eva perdidit virum, serpenti consenticndo. >
sua invisibilis, ut quoqiiomodo possel in noslra vi- Grcgorius in epistola illa, Qtiia charitati nil longe
deri substantia, infirmilatis noslrae vclamen (id est, est: « Non prius in utero virginis caro concepta cst,
liumanam naturam) assumpsit in virgine. Et hoc est et postmodum divinitas venil in carnem, sed mox
sevvata viitulc
quod dicit, Spiriius sanctus superveniet in le, id est Vcrbum venit in utero, mox Vevbum
donum sancti Spiritus inaestimabile, nova scilicet propvieenattivee, factum cst cavoel pcvfectus homo,
ei confcretur ct ita id est, in vcritate carnis el animce rationalis. Unde
grcttia singttlaris libi; ipse Spi- vi-
vitus sanclus, ciijus est onmia bona dislribucre et unctus prxpavticipibusdicitt!v(Psa/. XLIV),dono
dclicet Spiritus sancti. Nam hoc ipsum de Spivitu
conservare, atane oplimo (inc confirmcire, undevir-
tus Allissimi dicitur : obumbrabit, quasi umbracu- sancio et cavne Vivginis concipi, a sancto Spiritu
lum vidclicct corpus humanum dc carne lua forma- j ungi fuit. HORIGE.NES :« Si hoc.Vcrbum humanum ct
Iut splcndovi lticis oclevnce,lioc cst, Dei sapientioe, covpovale, immissum auvihus phivimovum, non di-
Et hoc fict tibi, id est ad immensam gloviam tui, vidiluv per singulos, utpars in alio, ct pars sit in
quccpvcccaetcvis illuminabcris. alio, sed in omnibus intogrum et plenum habettiv,
ut in unoquoque [plenuni] totum sit; quanto magis
Idcoquequod nascetur ex te sanctum, vocabitur Fi-
lius Dei. Verbum Dei unigcniium ubiquc tottim cst, in coclo
el in levra, ct apud Palrem et in Virginc?
[BEDA.]NOSctsi sancli efiicimur,non tamcn sancti
nascimiiv, dicenle Pvophcla : In iuiqttitalibus conce- Exsurcjensautem Maria in diebus illis, abiit in mon-
pnts sum (Psal. L); Jesus vero singulariternatiis est tana cum festinalione in civitatem Juda.
sanctus, quia cx coministionc carnalis coptilcc con- [BEDA.]Festinat invisere gravidam Elisabcih de
cepttis nonest. cxemplo lceta. Quod abiit in montana in civitatem
El ccceEUsabclh cognata tua, et ipsa concepitft- Juda, ivihus mensibus ibidem mansnva : docct, quia
littm in saieclule sua. El hic mensis est sextus illi, omnis aninia qtiac Verbum Dei eancipit, vhtutum
qum vocatur stcrilis, quiu non erii impossibite apttd slaiim cacumina consccndere debet, ct civiiateni
Dcu.;;:omrtevtrbum. cla, id est confessionis et lauclis areem pcnetvare r
B7 IN UNUMEX QUATLOR LIBER PRIMU5. 68
ut valeat usque ad perfectionem fidei, spei et cha- A quem omnia, per quem salus in ea mundo
repara-
ritalis, quasi trihus mensibus in ea commorari. lur. Dicit evgo cum Psalmista : Anima mea exsul-
El intravit in domum Zacltarim, ct salulavil Elisa- tdbit in Domino, et deleclabitur super salulari suo
belh. Et faclum est ut audivit salulutionetn Marice (Psal. xxxiv).
Elisabeth, exsullavit infans in ulero ejus; et repleta Quia respexit humilitatem ancillm suw : ecce enim
est Spirilu sancto EUsabeth. ex hoc bcatain me dicent omnes generationes.
Maria salulat Elisabeih, ut humilitalem suam [BEDA].Respcxit Dominus intuilti sancti Spiritus
commendet. Vocem salutationis Elisabeth prior au- humilem Maviam, cum ipse Spiritus obumbravit in
divit, sed Joannes prior in utero gratiam sensit. Illa ea. Dei enim rcspicere, gratiam tribuere cst. Recte
naturae ordine audivit, iste in utero exsultavit. Illa igitur beata ab omnibus cognominanda gratulatur.
Mariaesensit adventum, Joanncs Domini conceptum. Dicebat ut, sicut per superbiam Evce movs intvavit
Mater replcta est Spiritu sanclo, sed filius prius (Gen. m), ita per humilitatem Mariae pandcretur
fuit repletus. introitus vitoe.
Et exclamavit voce magna, ct dixit: Benedicta tu Quia fecit mihi magna qui polens est, el sanclum
inler mulieres, et benedictusfructus ventris tuir nomen ejus.
B
" Ideo magnificat anima mca Dominum, quia mihi
Quia magna Dei dona cognovit, non tam clamosa
quam devota exclamavit, quce Spiritu sancto plena magna facere dignatus est, qui ex se, non ab alio
flagrabat. Intuendum quod Maria eadcm voce bene- potcns cst, id est, Deus Paler, el sanctum nomen
dicitur ab Elisahelh, qua a Gabriele, ut angelis et ejus, id est, Filius qui nomen est Patris : nam per
hominibus veneranda, el cunctis feminis pracferenda illum mundo innotuit. Ergo : Magnificate Dominum
monslretur. Fructus venlris ejus benedictus est, mecum, el exallemus nomen ejtts (Psal. xxxiu).
sicnt ait Apostoluj : Qui est, iuquit, super om- Sanctum est nomen Domini, quia singulari potentia
nia DeusBenedictus in smcula (Rom. ix). cl sanctiiate transccndit onmem crealuram.
El uude hoc mihi, ttt veniat mater Domini mei Et misericordia ejus in progenies et progenies ti-
ad me? mentibus eum.
Elisabcth non perquivit hoecquasi nescia, sed nn- A spcciali dono se vcrlit ad gencralia, statum
raeuli novitate perculsa. humani generis describens. Quid superbi, quid hu-
Ecce enim ut facta est vox salutationis tum in au- miles mereantur? Quid iilii Adoeper libertatem ar-
ribus meis, exsttltavil in gaudio infans itt utero meo. bitrii, quid filii Dci sint per gratiam ? Non mihi soli
Intelligit per Spiritum qtio replcta erat, quia Q C fecit magna, sed in omni progenie qui timet Deum
exsullatio infantis significet illius venisse matrem, et operatur juslitiam, acceplus est illi (Act. x), et
cujus praccursor erat futurus : et ideo quccante eru- misericordia ejus, id est, Spiritus sanctus miseri-
bescebat et se occultabat, quia conceperat filium, cordiaruni dislributor, habilat in co.
jactat se quia genuit prophetam, Fecit potenliam in brachio suo, dispersit superbot
Et beata qum credidit, quoniam perficientur ea qum mente cordis sui
dicta sunt ei a Dotnino. In brachio significatur Filius, non quod tanquam,
Aperte indicat, quia vcrba angeli ad Mariam per mcmbrum corpori hoeveat, sed quia Yerbum (id est
Spiritum agnovit. Credidit virgo, et inde fvuctum per Filium) operatur Patcr. Supcrbus esl, qui vilt
consecuta cst. Audila vesponsione Elisabeth, qua effervi supev id quod cst. ut diabolus. Pater ergo
beatam pvaedicavit, matretn Domini appellav.t, fidem qui dicit in psalnio : Eructavtt cor metimverbum bo-
fortem laudavil,jam congruo tcmpore perfccitdona num (Psal. XLIV): in brachio suo, id est in menle
pevcepta, quoe vivginalis pudor silcntio tegebat. cordis sui, in qua et operatur, et omnia cum tran-
Et ail Maria : Magnificat anima mea Dominum; quillitale judicat, potenler dispersit supcrhos. Quia
et exsultavit spirtlus meusin Deo salutari meo. cnim divince mcntis Verbum bonum est, abjicit ct
Spiritus ipse est anima; unde in Passione dicituv : D^ damnat superbiam, quce initium oninium malorum
Et, inclinato capite, emisit spirilum (Joan. xix). In- est (Eccli. x), Hieronymus de esscntia Dei : « Cor
terdum tamen accipitur pro rationalitate et excelicn- Dei Patris, arcanum sapientico cjus myslice innuit,
tia animae, ut ihi : Benedicitespiritus et aniinmjusto- ex quo Vcrbuni ejus (id cst, Filium suum) impassi-
rum Domino (Dan. m). Anima namque vivimus, bilitev sine inilio gcnuit, ipso dicente per Prophe-
spiritu discernimus et inlelligimus. Maria ergo tam : Eruclavit cor meum verbutn bonuin. Vel ila :
aninia et spiritu devota Deo, totum quod vivit ct Jn brachio dispersit superbos tam latentes quani
sentit, totum quod intelligit et discernit, in Dei ma- manifcstos, quia cordis sui menle, id est intelleelu
gnitudine contemplanda, in ejus preeccptis obser- quo Deum videre deberent, contra eum elati sunt.
vandis, in agendis gratiarum laudibus, impendit. Deposuil potentes de sede et exatiavit humiles .
Hoc autem est in cithara el vsalterio (Psal. CL), Esttrientcs implevit bonis, et diviles dimisit inanes.
juxla Psalmistam psallere Dep. Mariaeanima Magni- [BCD\.] Quod prsemisit in progcnies el progenies,
fieat, id est, magnum cogitat el laudat Domintim, anncctit, quia per omncs sceeuli generationcs dc-
videlicet Deum Palvem ex quo omnla. Et exsultavit ponit potentes supevbos de scde supevbiae, ct exal-
spiritus cjus in Deo salutari, id est, in Filio pcr tat hmniles pia dispensatione. Qui enim se cxaliui,
89 ZACRARIJECHRYSOPOLITANIEPISCOPI eo
/mmi(ia6if«r: et qui se humitiat,exaltabitur (Luc xiv; A Kpuerum, et vocabant eum nomine patris suis Zacha-
Matlh. xxuiL Esurientes dicit gentiles, qui nec lc- riam. El respondens mater ejus, dixit: Nequaquatn,
gem habuerant nec pvophelas; divites veo Ju- sed vocabiturJoannes.
daeos, in lege, el pvoplietis, et psalmis. Hos dimisit Non ignorabat mater filii vocabulum, quoe jacn
inanes Dominus, quando extevminati sunt; illos prophetaverat conceptum esse Christum. Sci\it
auera implevit bonis, quando pvaedicatoresrecepe- enim spiritu prophetiae de nomine imponendo, qucd
runt. Impicvit et dimisit, prophelico spiritu dixit, non didicerat a marito, utpote muio, cui ab angelo
preelevitumvidelicet pvo fuluro. proenuntiatum fuerat.
Suscepil Israel puerum suum memorari misericor- Et dixerunt ad itlum : Quia nemoest in cognalione
diw suw. tua qui vocetur hoc nomine. Innuebant autem palri
[BEDA.]Pulchre puerum appellal Israel, obedien- ejus, quem velletvocari eum; el postulans pugiltarem,
tem videlicet et humilem, ut Osee dicit: Pner Is- scripsit, dicens: Joannes esl nomen ejus, et tnira.i
racl et dilexi eum (Ose. xi). Qui enim contemnit sunt universi.
humiliari, non polest salvari; nec dicere cum Pro- [BEDA.]Joannes "est nomen ejus. Ac si diceret :
phela : EcceDeus adjuvat me, et Dominus susceptor Non nos hoc ei nomen imponimus, sed a Deo jam
est animw mew (Psat. xxxv). Suscipiet Dominus R est impositum. Hoc enim nomen non generis est,
Israel in advenlu Elioe,memorari, id est, utmemor sed vatis. Et mirati sunt de convenientia inter pa-
appareat misericordioe suoe, non quod mcmoria trem et malrem. Qui puerum nomine pairis niagis
misericordicc recedat a Dco, sed quasi memorari quam Joannem vocandum deccrnebant, eos figu-
dicilur, quando post tempus longum velut prius rant, qui, Domino novaegratiae munera declarante,
oblitus miserctur alicujus. cupierunt eum potitts consuela veteris sacerdotii
Sicut loculus est ad patres nostros, Abraham et edicta pvscdicave. Unde bene Zachavias memoria
tcmini ejus in swcuta. Domini intevpvelatur, quia memoriam antiquseob-
Locutus cst Doniinus ad Abraham et semini ejus servationis a Domino datae figurat. Pugillaris ap-
in saecula, id est, pcr longa tempora, de misericor- pellatur vel giaphius vel tabella, quaepugno polest
dia nostreesalutis, quaeomnibus gentibus in Christo includi.
collata est. Semen Abraboespirituale, significal sive Apertum esl autem illico osejus et lingua ejus, «i
in circumcisione sive in proepulio fidem Ahrahae loquebatur, benedicensDeum. Et faclus est limor su-
secutos. Hinc Aposlolus ait: Si aulem vos Christi, per omnesvicinoseorum,
ergo semen Abrahm estis, secundum promissionemr, P [BEDA.]Solvit fides linguam, quani incrediilitas
hwredes (Galat. m). Quod ergo Dcus sanctis suis, ligaverat. Allegorice Joannis celebrata nativitas-,
tam de gcntibus quam dc Judccis, post Abraham gratise estNovi Testamentiinchoatasublimilas. Vo-
de fide incarnationis dignatus est revelare, semini cabuliim Joannis (hoc est, gralioeDei) matcr verbis,
Abrahae locutus est. pater littevis intimant; quia lex et pvopheta cum
Mansit autem Maria cum illa quasi mensibustri- psalmis gratiam Christi praedicant. Pulchre Zacha-
bus, et reversa esl in domumsuam. rias octava die prolis editae loquilur, quia per Do-
[BEDA.]Tandiu mansit, donec videret praccurso- mini resurrectionem octava die factam, sacerdolii
ris nalivitatem proplcrquam maxime venerat, et ut lcgalis arcana patuerunt.
tanto tempore Elisabeth el Joannis cresceret pro- Et sttper omnia montana Judww divulgabantur om-
fectus. Nam si in primo advenlu Mariae Spiritu nia verba hmc, et posuerunt omnes qui audieranl in
sancto sunt repleti, multum est illis superadditum corde suo, dicenles : Quis ptttas puer isle eril ? Et-
lanta niora mansionis. enim manus Domini eral cum ilto.
CAPUT IV. Praecurrentia signa, praecursori veritatis praehent
Etisabctlt autem implelum esl tempuspariendi, et iter. Unde qui audierant, excitati miraculo el ti-
peperit fitium. I more stupefacti tacite evenlum rei proestolantes di-
D
Verbum implelionis tantum solet accipi in bonis : cunt : Qttis putas puer iste ertt ? Manus Domini
ut impletisunt dies Marim utpareret (Luc. n) implevit Filius ejtts intelligitur, ut in Isaia : Omnia hmcma-
Salomon wdificare domum (III Reg. ix), defunctus nus mea fecil (lsa. LXVI).Alitcr vero manus Do-
est Abraham plenus dierum (Gen. xxv), cum venit mini fiagellum ejus accipitur : ut in Sophonia :
plenitttdo temporis, misit Deus Filium suum (Galat. Exteudam mantim meam super Judam (Soplton.l).
lv). At contva dies impiovum inanes stint, sicut Inde et Job : Manus Domini teligit nte (Job xix).
legitur : Viri sanguinum el dolost non dimidiabunt Hic autem manus Domini, polestas ejus intelligitur,
dies suos (Psal. LIV). de qua in Jeremia : Sicut lutum in manu figuli, ita
Et audierunt viciniel coqnali ejus, quta magnifica- vos in manu mea, domusIsrael (Jer. xvm).
vil Dominus misericordiam suam cum illa, et con- Et Zacharias paler ejusimpleius est Spiritu sancto,
gratulabantur ei el prophetavit, dicens : Benedictus Dominus Deus
In ovtu justi gratia sccuturoe virtutis, exsulta- Israel, quia visitavit el fecil redetnpiionem ple-
tione vicinorum praefigurante, signatur. bis suw.
Et factum est in die octavovencrunlcircumcidcre [BEDA.]Quod Zacharias proximc facie-ndumc'o»
Cl IN UNUM EX QUATUORLIBER PRIMUS. C2
gnoverat, prophetico more quasi jam factum narrat. .A A notandum quod apud utrumque evangelistam Da-
Nam quac prophetantur, secundum tempus futura vid praefertur Abrahae, quia et si lempore posterior,
sunt; sed seeundum scienliam piophetantis, pro promissione tainen est major. Abrahoenainque, qui
faclis habcnda. Vis.tavit, inquit, plebeni suam quasi adhuc in prcepulio positus, propria dereliquit,
longa infirmitole tabescentem, et redemit eam filii Deum cognovit, fidei testimonium metuit, iidcs
sui sanguine sub peccalo vcnditam. Sua dicitur, gentium, et sacer Ecclesice ccetus, specialiter est
non quod veniens suam invenerit, sed quia visi- promissus, dicente ad eum Domino : Iu te benedi-
tando suain lecit. Cui simile est illud in fineProvcr- cenlur universmcognationeslerrm ( Gen. xxn). David
biorum : Muiieremfortem quis invenit ? (Prov. xxxi.) autem oraculo sublimiore, quod ex ipso Christus se-
non invenit muiierem (id est, Ecclesiam) fortem, cundum carnem nasceretur, audivit : Cum impleve-
sed sibi eam desponsando fecit fortem. ris, inquit, dies tuos, suscitabo setnen tuum, et fir-
Et erexit cornu salutis nobis, in domoDavid pueri mabo solium ejus usque in mleruum: egoero ei inpa-
sui. trem, et ipse erit-mihiin filium(I Par. XVII) Accepit
Cornu dicit firmam celsitudinem, quia cornu est ilaque Abraham principaliter promissum de Eccle-
firmum el excedit carnem cum omnia ossa carne r sia , David vero de Christo, per quem est ipsa Ec-
"
tegantur. Vocatur itaque cornu salutis, regnum Sal- 'desia. Defertur ergo Abrahaeprincipatus secunduin
vatoris, quo mundus et gaudia carnis superantur. fidem populorum, David aulem pvoprietas genera-
In cujus figuram David et Salomon cornu olei sunt tionis Christi secundum carnem.
in regni gloriam consecrati. In sanclitate et justitia coram ipso omnibusdiebus
Sicut loculus est per os sanctorum, qui a smculo nostris.
sunt, prophetanim ejus. Sanctitas pertinet ad cultum religioms, justilia
A sseculo, id est ab initio sseculi, quia tota Ve- ad moderationem judicii vel vindictce. Ista coram
teris Testamenti Scriptura prophetia de Christo Domino sunt, quando non quacritur alia quam Dei
praecessit, et a tempore Adsesancti patrcs sttis qui- retributio.
que factis ejus dispensationi testimonium reddunt. Et tu, puer, prophela Altissimi vacaberis, prwibis
Salutem ex inimicis noslris, et de manu omnium enim anle faciem Dominiparare vias ejus.
quioderunt nos. [BEDA.]Repente cum de Domino loqueretur, ati
Explanat quod dixerat, erexit cornu salutis no- prophetam verba convertit, ut hoc beneficium quod
bis, id est, erexit nobis salutem ex inimicis nostris, propheta futtirus erat, Domini esse designaret. Nen
id est, de polcstate omnium qui oderunt nos, sive r mirum si alloquilur infantem octo dierum, quia
sint immundi spiritus, sive perversi homines. Inte- bene potuit audire vocem patris jam natus, qtti sa-
rim spe salvi facli sumus (Rom. n), in futuro lutalionem Marioe audivit adhtic in utero clausus.
reipsa salvabimur. Putandus est quoquc Zacharias propter eos qui
Ad faciendam misericordiamcum patribus nostris, aderant inslruendos, futura lilii munera quoc pcr
et memorari teslamentisui sancti, jusjurandum quod angelum didicerat, praedicare mox ut loqui po-
juravit ad Abrahatn patrem noslrum , daiurum se tuit. Alttssimum voeat, qucm Joannesproeibat, juxta
nobis. Ul sine timore de manu inimicorum nostrorum quod Psalmista ait : Mater Sion dicel homo, ethomo
liberali, serviamusilli. natus est in ea, et ipse fundavil eam Altissimus.
Erexit salutem in domo David, ad facicndam mi- [Psal. LXXXVI).
sericordiam nobis cum patribus nostris, qui in te- Ad dandam scientiam salutis plebis ejus, in remis-
nebris advenlum Redemptoris exspeclant. Et ita sionem peccatorum eorutn.
erexit salutem memorari, id est, ut memor cognosce- Dcsiderans commendarc nomen Salvatoris fre-
retur testamenti sui, ad explendum scilicet jusju- quentat mentionem salutis. Et ne carnalem promilti
randum quod juravit ad Abraham, se daturum no- putaret salutem.inquit :in vemissionem peccatorum.
bis, hoc est, completurum in nobis. Sic dico com- p0 Per viscera misericordiwDei noslri, in quibus visi-
pleturum, ut sine timore mortis oeternaeserviamus tavit nos oriensex alto.
illi. Dei quippe testamentum, id est testalio men- Proeibisante faciem Domini ad dandam scientiam
tis, et jusjurandum, hoc est, firmum promissum salutis, non meritis bominum, sed per viscera mise-
illud fuit, quod dix.itAbraboe: In semineluo, quod ricordiee in quibus. id est, pevquaevisceva visitavit
est Christtis, benedicenturomnes gentes (Gen. xxn). nos in assumpta cavne oviens ex alto, id est, Ver-
Dei siquidcm promittere, jurare esl [BEDA.-AMBR.]bum Patris, orltim veroelucis aperiens: de filiistene-
Dixerat Dominum, juxta eloquia prophetarum in brarum ctnoclis, filioslucis faciens. Unde sequilur:
domo David nasciturum, dicit nunc eumdem ad Illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis
explendum testamentum quod Abrahoe disposuit, sedcnl, ad dirigcndos pedes noslros in viam pacis.
nos esse Iiberalurum ; quia bis duobus prcecipue [BEDA.]Yisitavit ul illuminaret, oriens illuminare
palriarchis de suo semine et benedictio genlium et his, qui in tenebris peccatorum, et in umbra mortis,
Christi est incarnatio promissa. Quod Mattheeusquo- id est, in coecitate ignorantiae depressi sunt; quia
que breviler intimavit, dicens : Liber generalionis excludens errorum tenebra», [infudil verara cogni-
Je u Cltrhti, fiiti David fitii Abraham (Matth. i). Ubi tonis suceIucem, et cerlum iter patrise ccelestis apc-
€3 ZACHARIA CHRYSOPOLITANiEPISCOPI 64
ruit. Pedes nostri, aflectiones mentis sunt : quoe si A A nus de justis el peccatorlbus, Juxta quod Moyses
gra'.iaeiiiuminaloris nostvi concovdent, diviguntur in pvoeccpcratagnum immolandum sumi de grege oviuiu
viam pacis, id est, in opera quce snnl nohis via ad et caprarum.
pacem coeli perpeltiam. Congrue pvius illuiniiiantur Pltares autem genuit Esrom. Esrom autem genuit
covda, cl postea divigunlur in opera pacis, dicentc Aram. Aram auletn genttil Aminadttb. Aminadab au-
Psalniista : Inquire pacem et persequere eam (Psal. tem genuit Naasson. Naasson aulem genv.il Salmon.
xxxiu). Salmon autem gcnuit Booz de Rahab. Booz autem
Puer auiem crescebat, el conforlabatur spiriiu , genuil Obedex Ruih.
et eral in deserlis usque in diem ostensionissum ad Quia Dominus nascilur de Ruth Moabitide,impleta
Israel. csl pvophetia quee dicit : Emitle agnum, Domine,
[HIF.RON.]Proedicator pneniteiilioefulurus, quan- doininalorem tcrrw de petra deserti (Isa. xvi), id
tocius potuil, solitudinis aspeia peliit, ut el se ct au- est, de gentibus, quoc dicunltiv pctva, quia idola co-
ditores suos ab illccebris mundi suspendcrct. Assi- lunt; cl tlesci ttim, quia sinc lege vivunt.
gnata praecursoris nalivitate, qui prius nascitur , Obcdautein cjcnuit Jesse. Jesse aulem genuit David
prius praedicat, prius inorilur, aple subjttngitur Sil- regem.
valoris gcneratio et nativitas secundum carnem. De B R Maluit evangelista patrcm David vocare Jesse
divinitalis autem gcneralionc dicit Isaias: Genera- quam Isai, cum ulriusque noniinis esset, ut indi-
tionem ejus quis enarrabil? (Isa. LIII.) carct in Christo el in Maria illud impleri prop':cli-
CAPUT V. cuiii: Egretlietur virga de radice Jessw, el flus de ra-
Liber generationis Jcsu Chrisli, filii David, filii dice cjtts ascendet (Isa. xi). David rcgcin dicit, quia
Abraham. prinms rcx fuit de tribu Juda, per qtiani ovdo gene-
|RABAN.—ALBIN.Inltom.] Matthoeilibcr dictus vationis decuvvil.
csl liber generationis, secundum consuetmlincm Ile- David attlem rex genuit Salomonemex ea qum fuit
bracorum, qui voluminibus ex principiis eoruin no- Urim.
mina imponunt. Jesus Hebraice, Soter Gr.necc,Sal- IIoc est, cx Bersabce, qticc non nominatur hic,
vator Latine, vocatus est pvoprio nominc Rcdcmptor quiaplus peccavit coetcrishic nominatis. Cum enim
nostcv. Chvisttis vevo unctus in Latino, Messias in csset uxor Uricc, iniscuil se David in adulterio.
Hebvaeodicitureloquio, et estnonicn dignilalis, quia Salomon autem gcnuil Roboam.Rcboamautem ge-
antiquis temporibus reges, prophetcc, saccrdotes, siuilAbiam. Abias auiem cjenuitAsa. Asa aulem ge-
ungebanlur oleo sanclificationis (Psal. XI.IV).Ipsc rC nuil Josaphat. . Josapltal aulem cjenuilJorittu. Joram
autem Christus a Deo prcc participibus suis unctus aulcm genttit Oziam. .
est in regem ct saccrdotcm, quia in eo dkinitatis ple- [HIERON.] In quarlo Regum voluminc lcgilur, Jo-
nititdtnem habitare complacuu KColoss.i). Mcrito au- rani fiiissc palrem Ocho/.iu:, cl Ocho/.iam palrem
tem David electione divina rex et pvophcla, pvaeferlur Juce, et Joam patrcm Amasicc, ct Amasiam patrcm
Abrahae, tum quia multo ampliores et manifeslioies ftiissc A/.arice, qui appcllatus cst cliani O/.ias. Ye-
factoe sunt ei promissioncs dc Chrislo, tum quia rum qttia Jorcnn se luiscuil gcncri impiissimccJcza-
maxime in ore populi hahebantur David atqtte pro- bel, dticens filiam ejus, lolluntur tres reges e medic :
missiones quas susccperat, quod in Evangelio dccla- vcl, quia propositum eral cvangclistceponere tres
ratur, ubi Josum filium David vocant, qui ah ipso lessevadecadcs, id cst, tves quatcvdenavios numevos
curari postulant. [HIERON.]Vcl alilcr. Cum dicitur : qui sunl qiiadraginta duo.
FiliiDavid, filii Abraham, ordo cst pvccpostevus,sed Ozias autem tjenitil Joalltam. Joalltam auic.n ge-
necessavio coniinulatus ; quia, si pvius posuissct nuit Achctz. Achazaulem genuit Ezechiam. Ezechias
Abraham, et posiea David, ul gencratio texeretur, aulemgcnuilManassen.Manasses aiilem genuil Amon.
repetendusessct Abraham, hoc modo : Jesu Chvisli Amonaulem genuil Josiam. Josias autem genuit /««
filii Abraham, filii David, fdii Abrahani. nrj cltonittmet fralres cjus in iransmigralionem Ba'o<j-
Abraham genuit Isaac Isaac atitem cjenuit Jacob. loitis.
tacob autem genuit Judam ct fratres ejus. Transmigvationcm vevo Babylonis dicil, quod filii
Abraham principium narrationis est, ad qucm fuil Isiael caplivati fuevunt inBabyloniam, cl anlc illam
principium proinissionis. Ismacl quidcm cl Esau caplivilatcm intevfeeltis csl iste Josias a Phavaonc
fralres Isaac et Jacob, silenlio prceterit cvangeiisla, Necnao vcge Egypli. Ciun evgo dicit : Josias cjcnuil
quia non remanserunt in cultu unius Dei. Fvatves fdios in irunsmigralionem(Reg.xxm), vcl in pvoanlc
vevo Jtidecdignc commemorantur, quoniani palriar- ponituv, vcl ut (luidam volunt, cos gcnuit, subatidis
choefuerunt. ilivos in tvansmigvalionem. Rcquivc liisloriam prope
Judas autem genuit Phares ei Zaram de Tltamar. fincm lihvi Regum.
In genealogiaSalvaloris non justcc, sed pcccatrices Et posl Iransmigrationem Babtjlonis Jechonias cje-
feminccnorainantur, ad insimiandum vidclicct, quo- r.uit Salathicl.
niam qui dc feniina forniam viri voluit assumcre, ut [lIu:r.oN.]SivohierimiisJechoniam isttun infinesc-
viros et ferainas salvaret; de peccalvicibtis dignalus cundjc tesscradccadis poncrc, in scijucnti noncrunt
cst na5ci, ut peccata delerct Nascitur autem Domi- qiiatuordccim. Sciamus ergo Jcchouiam priorem :p-
65 LY UNUM EX QUATUCR LIBER PRIMUS. 6U
sum esse, quem et Joachim, secundum vero filiumi A . horum verum sit, aut si utrutnque verum esse pcs-
ejtis. Quorumpriorper KetM, sequens per ch ct N sit, Deus novit.
scribitur, quod scriptorum vitio et longitudine tcm- Qtti fttit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, qui
poruni apuJ GrcecosLatinosque confusum esl. Quod fuit Malhusale, qui fuit Itenoch.
apud nos dicitur K, cst C, apud Grcecos; ct quod Islc csl Ilenoch, qui tlilala morte Iranslatus est in
aptid nos ch, dicitur clii apud illos. Expeditius ex- paradisum (Gen. v).
planat hoc Hieronyinus in exordio Danielis contra Qui fttit Jared, qui fuil Malaleel, qui fuil Cainan,
Porphyrium : « Joacim, inquit, filius Josicc, aLiono- qui fuit Enos, qui fuil Seth, qui fuit Adam, qui fuil Dei,
mine appellatus cst Ilcliacim, cui successit in vcg-
num fiiius cjus Joachin, cognomento Jcchcnias. M. I
Nemo igitur putet eumdcni in Daniclis principio csse Omnes ergo generaliones ab Abraham usque ad Da-
Joacim, qui in E/echielis cxordio Joachin niscribi- vid, generationes qualuordecim, et a Duvid usque ad
tur. Isie enim extremam syllabam habet cim, ille Iransmigraiionem Babtjlonis, generaiiones qualuor-
chin. Et ob hoc in Evangclio seciindun Matthceum, decim , et a transmigralijne Jiabijlonis usque ad
una videtur dcesse gencralio ; quia secunda tesse- Chrisium, generationes qualuordecim.
R In prima qiiatevdena esl ALvaham
radecas in Joacim desinil filium Josioc, ci lcrtia in- primus, ct Da-
cipit a Joachin filio Joacim. > Auguslinus vcro in vid ultimus. In secunda est primus Salomon, Je-
libro Deconcordia evangelislarum, ut sermonem ad chonias ultimus. In tertia Jechonias filius Jechoniao
allegoriam converterct, dixit « euindcm Jcchoniam' primus, ct Jcsus ultimus, qui venil in mundiim per
bis esse huic numeratum. > electos patres et civcumcisos. Nam eleclio in David,
Salalhiel aulem gemiil Zorcbabel. Zorobabel autem el civcuincisio in Abvaham demonslvatuv. Non rni-
genuit Abiud. Abiud autem gentiit Eliachim. Etiachim reris si Lucas a Christo usque ad David plurcs suc-
aulem genuit Azor. Azor atitem genuil Sadoch. Sa- ccssioncs, Matthseus paueiores posuerunt, hoc estf
doch aulem genuit Acltim. Achim aulem genuit Eliud. uiuis qradraginta duas, aller viginti septcm. Per
Eliud aulem genuit Eteazar. Eleazar autetn gevtuk alias cnim personas narravit unus quam allcr, ct po-
Mathan. Mathan autem genuit Jacob. Jacob autem tuit fieri ut alii patres diulius vivercnt aliis, ct tar-
dius gcnerarent. Matthceus desccndendo exprimit
gcnuit Joseph virum Mariw, de qua nalus est Jesus,
Cliristum ad hanc mortalitatem descendisse, ut nos
qui vocatur Christus.
Lucas autem ascendendo tanquam sacerdo-
[AFRI.]Africanus de consonantia evangelistarum : regeret.
« Mathan, inquit, el [Malhat, diversis temporirbusfj lem assignans, narrat generaliones a baptismo Chri»
de una uxore Esla nomine, singttlos (ilios pvocre- sli pervcniens ad Deuin, cui mundali reconciliamur.
aiunt, quia Mathan oui per Salomonem dcscendit, Et mcrito adoptionis originem suscepit, quia per
uxorem eam prius acceperat, et relicto fiiio Jacob, adoptioncm clficinuir filii Dei, per carnalem vcro ge-
defunctus est. Post cujus obitum Mathat qui pev ncrationcm Filius Dci propter nos filius lioininis
Nathan filium David genus duxil, cum esset ex ca- factus cst. Quapropler in generationibus Mattluei, si-
dem trihti, eanulem Estam accepit uxorem, et ex ea gnificaliir susceptio noslrorum pcccalor.um a Chri-
genuit filium nomine Eli. Ergo Jacob et Eli fuerusit sto ; in generalionibus Lucacabolitio. Et itleo illc as-
ulcrini fratres. Quorum 'Jaeob ex mandato legis, ac- cendens narrat, isle desccndens. Qtiod enirn dicit
Misit DeusFilium suumitt sitniiitttdinecar-
cepit uxorem fratris stti Eli sine liberis defuncti, ct Aposlolus:
ex ea genuit Joscph. Itaquc Joseph secundum legem nis peccati (/Jom.vni),pecealorum cst susccptio. Quod
dicitur filius Eli, secundum naturam filius Jacob. aiitem addidit, ut de peccalo damnaret peccatum in
Ergo convenietitcr dicit Matthseus: Jacob autem cje- carne (ibid.), peccatorum est expiatio. Proinde Mat-
nuit Joseplt; et Lucas : Ut pulubatur filius Joseph, thaeus per Salomonem descendit, in cujus matre Da-
qui fuit Eli, qui fuil Mathat (Luc v). > vid peccavit. Lucas vero pcr Nathan ascendit, per
Abraliam aulem fitius Thare, qui fuit Nachor, qui rj I cujus nominis prophetam Deus peccatum ilhul cx-
fuil Sertich, qui fuit Ragau, qui fuit Phaleg, qui fuil piavit. [RABAN.) Sciendum quia prcenominati patres
Heber, quifuil Sale, qui fuitCainan,qui fuh Arphaxad. actu ct nomine incarnationcm Christi significant, ct
Beda super Lucam : « Nomen et generatio Cainaei, omnia, ut ait Apostolus, in figura conlingebant illis
juxla Ilcbraicam veritatem, neque in Genesi, neque (1 Cor. x). Albinus itaque diaconus eorurn noinina
in Verbis dierum invenitur, sed Arphaxad Sela vcl sic adaptat allegoriae: « Christus patriarcharum in-
Saie filium, nullo interposilo, genuisse perhibetur. gerens officium, in eorum interpretatione nominuin
Sic cr.im habes : Porro Arphaxad vixit triginta an- nostram voluit designare salutem. In Abraham, ille
nos, ct genuit Sale. Itemque in Paralipomenon : est paler omnium credentium, et omnibus clamare
Arphaxad autem genuit Sala, qui genuit Hcber. Scito libet et dicere: Abba, Paler (Rom. vm). In Isaac,
ergo bealtim Lucain hanc generationem de Septua- gaudium omniuni fitlelium, de quo cecinit angelus :
ginta intcrpretum editione sumpsisse, ubi scriptum Ecce annunlio vobis gaudium magnum qucclent omni
est, quod Arphaxad centum et triginta quinque an- populo (Luc n). In Jacob, supplantator, quia ipse
noruni, genuerit Cainan, et ipse Cainan, cum cen- subnervavit el contrivit diabolum vastatorem hu-
tuui triginta fuerit annorum genuerit Sela. Sed quid mani gencris, ct vasa ejus distribuit. In Juda, con-
67 ZACHARIJECIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 63
fessio, slcut pse dixit: Confiteor tibi, Domine, Pa- A { chiele legitur : In qua die conversus fueril peccalor
ter cali et terrm (Matlh. xi). In Phares, divislo, ab iniquilate sua, omnes iniquilates ejus oblivionitra-
quia ipse segregat oves ab hwdis (Matth. xxv). In dentur (Ezech. xvm). In Amon, fidelis, quia ait:
Zara, oriens ad nostram salutem, sicut diclum est: Petile, el dabilur vobis (Matth. vn). Item Paulus :
Timenlibus nomen Domini, orietur sol juslitiw (Ma- Ut misericors fieret, et fidelis puntifex ad Deum
taclt. IV). In Thamar, palma victoriac, sicut ipse di- (Hebr. n). ln Josia, sahis Domini, quia quicunque
cil : Conftditcquia ego vici mttndum (Joan. xvi). In invocaverit nomen Domini, salvus erit (Jcel. n). In
Esrom, sagittas salutis divigcns, sicul dictum est: Jechonia, prerparalio Domini, qui ait: Si ubiero, et
Sagiltw potentis aculm (Psal. cxix). ln Aram, eie- prmparavero vobis locum (Joan. xiv). In Salathiel,
clus. de quo loquitur Pater: Eccc ptter mcus etecttts, pclilio mea Deus, sicttt ipse ait : Pater sancte, serva
qiteaielegi,posuisttpcr eum Spiritttm tneum(Isa. XLII). eosqttos dedisti mihi in nomine luo (Joan. xvu). In
In Aminadab, populus sponlaneus, quia sponte po- Zorohabel, magister peccatorum et publicanorum,
suil animam pvo salute nostva, ut nos efficcrel po- ut eos ab errore viaesuoerevocaret. In Abiud, patcr
pulum Domini laudabilem (Joan. x) In Naasson, nieus, qui dixit: Ego et pater unum sumus (Joan. x),
augur, id est proplicta forlis, qui dicit: Cum venerit el qui est pater omnium credenlium et oaput. In
Filius hominis in majeslale sua ; lunc sedebilin sede "* Eliaehim, Domini resurrectio qui ait: Qui credit in
majcstalis sum, ul judicel orbem in wquilale (Matlh. me , non moriclur in mternum (Joan. xi). Et ego re-
xxv). In Salmon, sensibilis, id csf intellccttialis, qtii suscitabo cum in novissimodie (Joan. vi). In Azor,
dixit Judacis : Quid cogitatisincordibus veslris? (Luc. adjuttis, qui ait: Non snlus sum, quia Puler mecttm
v.) Qui proetcrita, praescntia et futura cognosrit. In est (Joan. vm), et ipse adjutor omnium sperantium
Boo/-, vobur virtutis cxprimilur , sicut ait: Omnia in se. ln Sadoch, justus, sicut scriplum est : Ul sit
Iraham ad me ipsum (Joan. xn). In Rahab, latiludo ipsejttstus, justificans eos qui in fide Abruhm sunt
Eccleshe designalur. In Oded, serviens , qtiia non (Rom. m). In Achim, frater meus, qui ail: Si qttis
venit ministrari, sed minislrare (Malth. xx), sicut fecerit volunlatemPatris mei qniincmlis est,ipsemeus
Aposlolusdicit : Formam servi accipicns(Philipp. n). frater et soror el mater esl (Matth. xu ; Marc m). In
Iu Ruth, festinans ad salutem nosiram. In Jesse, in- Eliud, Dcus mcus: hoc ex nostra infirmitate tlixit
cendittm, quod ait : lgncm veni mitlere in terram; ad Patrem : Deus Deus meus, ad te de luce vigilo
el quid volo nisi ut ardeal? (Luc xn.) EtJoannes (Psal. LXII), id esl, ad lc resurgo. In Eleazar, Deus
dicit: Ipse vos baplizabit in Spiritu sancto et igne Deus rneus, adjutor, et omnium in se credentium pro-
(Luc. m). In David, desiderabilis, quia dictum est: f teclor, qui dixil: Qui me misil Puter mecum est
Speciosus forma prm filiis hominitm (Psat. XLIV). (Psal. xvn). In Malhan, donum, quia ner tpsum Pa-
Ilem bellator fortis, dum diabolum devicil et hunii- ler omnia donavit (Joan. vm). Et ipse ascendens in
liavit calumniatovem noslrum. In Salomone, paci- allum, dedit bona hominibus (Rom. vn). In Jacob,
fictis, sicut ipse dixit: Pacem meam do vobis, pacem supplantator antiqui hostis, quf fidelibus dedit po-
relinquo vobis (Joan. xiv). ltem Apostolus : Ipse est testalem calcandi serpentes et scorpionesel supra om-
pax nostra. qui fecit ulraque unum (Ephes. n). In nem virtuiem inimici (Luc. x). In Joseph, auctus ct
Uvia, lux mea Dei. ln Bevsabee, iilius jurainenti, de augmenlum vilse selernae, ut ipse dicit: Ego veni ut
quo dictum est: Juravil Dominus, et non pwnitebit vitam habeant, et abundanftus habeant (Joan x). In
eum. (Psal. cix), In Roboam, lalitudo fidclis populi. sancta autem el perpetua virgine Maria, de qua na-
Unde ail : Multi ab oriente et occidenle, venient, et tus est, stella maris, id esl, lux hujus mundi, qum
recumbenl cum Abraham, el Isaac, el Jacob in regno illuminat omnemhominemvenienlemin hunc mundum
ccelorum (Matlh. vm). In Abia,Palcr [meus] Domi- (Joan. i).
nus , qui ait: Nolite vobis palrem vocare super ter- Per istas enim mansiones ipse venit in mundum,
ram. Uuus est enim patcr vesler, qui in cmlis est ut nos per istas veniens in ten'am acternaepromis-
(Mattli. xxm). ln Asa attollens, de quo Joannes : fj I sionis intioduceret. Moraliter quoque interprctatio-
Ecce Agnus Dei qui toltil peccala mundi (Joan. i). In nes nominum patr.archarum, nostrum designant
Josaphal judex, quia ipse jttdicabit orbem lerrw in profectum. In Abraham, ut patres simus multavum
mquitale (Psat. xcv). Et item : Pater non judicat virtutum , et hsereditatis jure multiplicationem bo-
quemquam, sed omne judicium dedit Filio (Joan. v). norum operum possideamus (Gen. xvni). In Isaae,
In Joram, cxcelsus, quia ipse ascendit in ccelum gaudium habeamus , ut Apostolus ait: Gaudele in
(Acl. i). ln O/.ia, robustus Domini, quia captivam Domino semper, iterum dico, gaudete (Phil. iv). In
humani gcneris captivilatem libcravit, el in alta Jacob, ut supplantatores vitiorum noslrorum, el car-
ccelorum deduxit (Evhes. iv). In Joathan, perfectus, nalia desideria ac diaboli potestatem vivaci pede cal-
sicut in Evangelio dicit: Nos enim decet implere om- cemus. In Juda, ut prmveniamusfaciem Domini i»
nem jusliliam (Malth. m). In Achaz, apprehendeos, confessione,et confiteamur nomini ejus, el laudemus
quia cocliim pahno pondcravil, terram pugillo con- eum in smcula smculorum (Psal. xciv). In Phares,
clttsit (Isa. XL). In Ezechia, fortitudo Domini, qui ut dividamur ab impiis, actusque nostros ab eorum
ait : Confidile, quia ego vicimundum (Joan. xvi). In societate secernamus. In Zara, ut lucifer oriaturin
Matiasse, obliviosus iniquilatis nostrx, sicul in Ern- cordibus noslris, ct sol jusliliae ubique splendeat ia
60 IN UNUMEX QUATUOR LIBER PRIMUS. TO
mentibus nostris. In Thamar, ut cum palma victo- A j ln Zorobabel, ut simus maglstri veritatis, prohiben-
riae, pompas diaboli et concupiscentias-mundi supe- les magisterium haereticorum confusionis. In Abiud,
remus. In Esrom, sagittae simus salulis Domini, ut ut nobis Deus sit in patre, et nos illi in filiis. In Elia-
de nobis possit dici: Sagittm potentis acutm,cum car- chim, ul resurgamiis a morte peccati, ul vivamus
bonibus desolatoriis (Psal. cxix). In Aram, ut clecti Deo in Spiritu sancto. I.o. Azor, ut adjuvanle Dco,
Domini sinuis et genus electum, regale sucerdotium inimicos nostroesalutis vincamus. In Sadoch, ut jti.
(I Petr. n) Christi excelso merito simus. In Amina- stificari mereamur ab eo qui justificat inipitim. !n
dab, ut spontaneus siintts Domini populus, in sedi- Achim, ut fratres Chrisli, matres et sorores siinus
ficalione corporis sui. In Naasson, ut mundanis au- in eo, ut faciamusejus voluntalem (Matth. vn). In
guriis genlium derelictis, promissis divinis fidem Elitid, ul nulluni haiieanius Dcum , nisi Doniinum
adliibeamus. In Salmon, ut scnsibiles, id est, intel- nostrum Jesum Chrisluni. In Eleazar, ut confitca-
lecluales verilatis Dei et factorcs inveniainur in eo mur salutem nostram in Doinino Jcsu tantumniodo
(Coloss. n). In Booz , ut confiteamur Domino , et vi- conslare. dicentes: Adjutorium nostrum in nomine
riliter agamus (Psal. cxvm), in Cijristo triumphan- Dotnini, qui fecil ccclum et terram (Psal. xn). In
tes aerias potestates. In Rcthab,ut latum mandatum Maihan, ut donum sancli Spiritus accipientcs, non
Domini observemus, diligondo Deum et proximum. simus concupiscentes malorum sicut gcnles. In Ja-
In Obed, ut serviamus Domino in leeiilia (Psal. cob, ut rectores lenebrarum harum nostra forlitu-
xcix), per spiriturr» anioris et dilectionem san- dine suppiaiiteinus. ln Joseph, ut deficicntc exteriori
Clam.ln Ruth, ut festinemus ingredi ad Deum (Hebr. honiine, interior auguienletur de tlie in diem, tlonec
iv), dum lempus habemus (Gal. v). In Jesse, ut spiritualiler formetur Cliristus in nobis; et per Ma-
incensum oralionum noslrarum in ara crucis offera- riam (idest, lumen fidei) divina gralia ilucainur ad
nius Domino, dicente Propheta: Dirigatur oratio mea ineffabilem Dei onmipoteniis visioncm. Huc usque
sicul incensumin conspectu tuo (Psal. CXL).In David, Albinus. In Tharani, exploral Christus el pascit,
ut desidera.biles inveniamur Deo nostro, fortes con- quia novit Dominus qui sunl eius (II Tim. n), ct, eos
tra Goliam spiritualem (/ Reg. xvn). In Salomone, in loco pascuw collocabit (Psal. xxn).In Nachor, re-
ut quantum in nobis esl, cttm omnibus pacem habea- quievit in sepulcro in spe Iucis imniortalitalis. In
mus (Rom. xn), quia, beati pacifici, quoniam filii Dei Seruch, fuil corrigia perfecte nodata, quia neino
vocabuntur (Mattli. v). In Uria, ut ltix nostra Deus scivit ad plenum mysterium incarnationis. In Ra-
sit. InBerhsahee, ut juranientum servemus (Gen. gau, pastor bonus qui dal aniinam pro omnibus suis
xxi). In Roboam, ut locum charitatis implentes, in r. (Joan. x). In Phalog, dividit spiritualcs a carnalibus.
latitudine spirilualium bonorum gaudeamus. In Abia, In Heber, transiit de morte ad vitam. In Sale, solvit
ut fratres siinus labentes Deum patrem, et hmredes inimicitias interDeum et homines. In Casnan, possi-
simus Dei, cohmredes autem Christi (Rom. vm). In det ccelum et terram, et omnia quoe in eis sunt. In
Asa, utdirigamus meditationem nostram a vitiis ad Arphaxad, sanavit nos de plagis diaboli poputantis
virtutes, a terrenis adccelesiia. In Josaphat, ut re- nos. In Scm, nomen bonuni, quiaCreator et recreotor
cle judicemus omni personae. In Joram, ul quw sur- pius et misericors. In Noe, requies seterna tam an
sum sunt qumramus (Coloss. m) ut supernum sapia- gelis quam horainibus. In Lamech, liumilis usque ad
mus effectum in Domino sttblimes, el nostram in cce- infernum; undc illud : Morsus luus ero, inferne
lis conversationem. In Ozia, ut confortemur in Do- (Ose. xm). In Kathusalem, emissus est Dominus a
mino, et in potentia virtutis cjus. In Joathan, ut morte resurgendo. In Enoch, dedicavit templum
perfecta opera faciamus, juxla Evangelium : Estote quod sumus nos (/ Cor. m). In Jarelh, descentlit
perlecli, sicul et pater vester perfeclus est (Matlh.y). de ccelis, et roboravit Ecclesiam. In Malalehel, lau-
In Achaz, ut apprehendamusdisciplinam, ne quando davit Dominum, unde illud: El Itymno dicto, exie-
irascalur Dominus (Psal. n); et amemus viam sa- runtinmontem Oitvarum (Malth. xxvi). In Enos de-
lutis nostrae, quse cst Christus , qui dicit: Ecjo sum p speratus, ad quem duo discipuli eunles in castel-
via et veritas (Joan. xiv). In Ezechia, ut laudcmus lum Emniaus , dixerunt: Nos autem sperabamus,
fortiludinem Dei pugnanlcm pro nobis, ct ut ille con- quia ipse esset redcmplurus Israel (Luc. xxiv). In
forlet nos semper flagitemus. In Manasse, ul obli- Seth positio, ut Simeon ail: Ecce positus est hic in
viosi simus injuriarum nostrarum , et praeterila obli- ruinam et resurreclionem multorum (Luc. n). In
viscentes, anleviovasempcvaltendamus (Philipp. 111). Adam, fuit terrenus, quia de Virgine verum cor-
Iu Atnon, ut stemus in fide , in qua possimus tela pus assumpsit.
ignea diabolicsc fvaudis exslingueve (Ephes. vi). In "
M. Vv L.
Josia ut, saluteni Domini quam ille-pvaestare nobis
dignatus est, tola virliile et fortitudine consequa- Christi autem generalio sic erat.
mur. In Jechonia, ut in adventu Domini parati si- [AUGUST. in Serm.] Prima hominis condilio est,
tous (Luc xu), vigilantes et orantes ne incidamus quod Adam de terra plasmatus est. Secunda est,
in tenlaliones (Malth. xxvi). In Salathiel, ut unam qua femina de latere viri crcata est. Tertia vero,
petitionem petamus a Domino, «I inhabitemus in do- qua natus est homo ex viro et femina. Christi autem
mo Domini omnibus diebits vitm nostrm (Psal. xxvi). generatio sic erat, ul sine viro nasceretur de fe-
71 ZACHARL4SCHRYSOPOLITANI EPISCOPI 72
mina, concertus per Spiritum sanctum. Pvima et A nomen ejus Emmanuel, qttod est interpretatum, nobis-
secundn generatio ruerunt, lertiam de ruina genera- cum Deus (Isa. vn).
vcrunt, in quarta salutem invenerunt. Quasi diceret: ln natura nostra Deus est, quia
Cum esset desponsata ntaler ejus Maria , Joseph, iste filius virginis Deus et homo csl. Hoc ipsuin quod
anteqttam convenirenl, invenla est in ulero habens de proplicta dicit, ecce, admirantis est tantl mystevii
Spiritu sancio. magnitudincm. Hoc atitem lotum qtiod vivgo pro-
[RAHAN.—ORIG.]Antcquam convcnirent, id est, pinquo suo desponsavetur, quod Joscph per ange-
nuptiarum solemnia celcbvarcnt, inventa est in utevo lum docercttir, ctc, ita facla sunt ut tam per
Iiabens, primo abangelis ctistodicntibnscam, dchinc ista quam per illa quee sequunlur, prophctia imple-
a Joseph, sicut a vivo cuvioso civca sponsam suam. rclur.
Evangelista de piectevitis scvibens, bcne secundum Exsurgens autem Joscph a somno, fecit sicut. prm-
lempus suuni vocat, Joseph virum Marioecl Mariam cepit ei ancjelus Domiui.
matrem Jesti. Conslal cnim quia tempore desponsa^ Quisquis a Deo monetur, solvat moras, surgat a
tionis nondum maier illa, nondtim maritus ille somno, facial quod jubclur.
erat. Et accepilconjugemsuam, et non cocjnoscebatillam,
* donec peperit filium suum primogcniium; et vocavit
M. nomen cjus Jesum.
Joseph autemvtr ejus, cum esset juslus, elnollel [RABAN.]Joseph prius Mariam volens abjicere,
eam traduccre, voluit occulle dimiltere eam. cum justus essct, noluit eiun propalcue ac lege de-
Si in ca hahcbat, cerni. Nunc aulcin neqtia de pavtu ejus ambiguitas
[ORIG.] suspicioiiQm quomodo
cral? Si non cst cur eam dimit- existercl, ipse conccpli Clivisti cx Spivitu sancto te-
justus suspicatiis, cum dcsponsalam in eonjugem veci-
ico volebat? liijtistiiin enim cral, ut immaciihilam stis assumituv,
nomen conjtigis pvopter
dinullere vellcl. Ideo ergo cam ditnittere volebat, piat. Accepil igituv cam ad
causas quas prsediximus; et non cognoscebat cam
quoniam niagnum sacramentum in ca esse cogno- ad
scebal. Cui approximare sese indigiuim cestimabal, opus conjtigalc, ob avca.na qua: didicevat. Non
sicut ct bcalus Pctrus se Domino huniilians ait: cognoscebal cam donec pepcvit, non quod postea
illud tcm-
Recede a me, Domine, quoniam homo peccalor sum cognovevit, sed ponilur rfowc pvo el, vel
vemovel de quo major sttspicio habetur, sic.it
(Luc v ); cl ccnlurio : Non sitm dicjnusttl inlres sub pus donec ponum inimicos luos (Psal.
lectum meum (Maith. vm). Ei Elisabeth ad Mariam: David qui dicil,
vulvam
Unde Itoc mihi, ut venial maler Domini rnei ad me? (r cix), clc. Pvimogcnili, sunl omnes qui primi
De verbis Vel alitcr: Si solus apcriunt, sive fratves eos aliqui, scu nulli sequan-
[AUGIJST. , Domini.]
nosli aliqucm peccasse, cuni vis corain hoininibus lur.
r.rguere, non es correclov, sed proditor. Noluit ergo i-l» X
Josepli divulgare Mariam quamvis cerla esset su- Factum est autem, in diebus illis exiit ediclum a
spicio adultcvii; scd voluit pvodesse peccanli, qtiod Cwsare Auguslo ut describerelur universus orbis.
jttstitix dcputatum est ci. [BEDA.]Juxta fidem bistoviavtim tanta pace re-
IIcvcaulem ei cogitante, ecce angetus Domini in gnavit Augustus annis duodecim circa ten;pus Do-
somnis apparuit e.i, dicens: Joseph, fili David , noli minicae nativilatis, ut tam fovinsecis quam civihbus
limere accipere Matiam conjugem tuam. bellis toto orbe sopitis etiam ad litteram completum
[RABAN.]Tale est hoc ac si dicat: Accipe tibi in videatur illud propheticum : Conflabunt gladios suos
conjugcm Mariam sponsam tuam. Apparet angelus: in vomeres, et lanceas suas in falces. Non levabit gens
vigilanti, assumendo visibilecorpus; dormienti vero, contra geniem gladium (Isa. n); pacatissimo au-
imprimendo imaginationem. Ideo autem Joseph filiusi tem tempore congrue nascitur Christus quia Deus
dicitur David, ut Maria quoque de tribu David mon- D erat in Christo mundum reconcilians sibi (II Cor. v).
slretur, sicut scriptum est: Nemo copuletur uxori Haec itaque pax, quam fecit Augustus, significabat
nisi de tribu sua (Num. xxxvi). pacem quam mcdialor noster facturus erat et per se,
Quod enim in ea natum est, de Spiritu sancto est. et per discipulos inter Deum et homines. Opportu-
Iloc est, quod in ea conceptum cst, ex sancti Spi- num quoque fuit, ut tremenda Romani nominis um-
ritus operalione esl. Nasci in ea, concipi est; nasci bra protegerentur discipuli, quocunque ad proedi-
vcro ab ea, prodire in lucem. candum transirent. Nam, sicut a Coesare exigeba-
Pariet autem ftlium, et vocabis nomen ejus Je- tur professio census ab universo orbe, sic a Christo
sum. Ipse enim salvutn faciet populum suum a vecca- exigenda crat fidei professio jn toto niundo. Unde
tis eorum. illud: Euntes in mundum universum, prmdicate Evatir
Etymologiam nominis exponit. Ideo enim Jesus> gelium omni creaturw (Marc xvi).
(id cst, Salvator) dicitur, quia salvat. Ilmc descriptio prima facla est a prwside Syrim Cj-
Iloc autem t^tum (actum est, ul adimpleretur quodl rino; el ibant omnes ul profilerenlur singuti in suam
dlctum est a Domino per propltetam dicentem: Eccei ctvitaiem.
"virgo inutero habebit, et pariet filium; et vocabuntt Koecdcscriptio prima dieilur, quantum ad iempu
73 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 7i
Cyrini. Nam antea sacpedescriptce ftierunt plcvoeque iA
$ fidclcs omnes, sancta vidclicct animalia, carnis siioe
pavtes lorrariim. Cyvinus a Csesare missus jus dare! frumento reficevet, qui panis est angelorum. In an
gentibus et censor patrimoniorum fulurus , Syriami gissto proesepio continctuv, ut nos per ccelestis regni
venit. Et quia Judaea quasi umbilicus lotius terrae; gaudia dilatet. Non in domo parentum natus estDo-
est, census primo in medio terree exigitur, ut indes ininus , ut ostenderet quia per humanitatem as-
postea usquead (incs ovbis pevquiratur. [BEDA.]Hic; sumptam quasi in alieno nascehatur, non secundum
primum facta est Judoea stipendiaria Romanis. Im- potestatem, sed secundum naturam humanitatis.
perante Augusto et pracsidente Cyvino, ibant omnes; Nam de polestate ejus scviptum est: In propria ve-
ad descviptionem, ut singuli in suam civitatem re- nit (Joan. i). Et quia omnis caro fenum (Isai. XL)
versi, profiteventuv debitum census. Si evgo nunc, factus homo Deus, fenum nostrum vertit in frumen-
imperante Chrislo et pracmia pollicente per docto- tuni, de se ipso dicens . Nisi granum frumenli ca-
res Ecclesiaeprsesides, censum justitiae profiteamur,, dens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet
jugum ejus quod leveest subeamus, et inveniemusre- (Juan. xn). Unde et natus, in prcesepio reclinatur.
quiem animabus nosiris (Maith. xi). Cccsari solveha- Joaunes Chrysoslomus (in Itomil.): Reclinavit pue-
tuv denavius, qui decem nummos habebat, qui etianii rmn mater. Joseph aulem non audebat attingere,
nomine Caesavistilulabatur: et nos offeramus regii B I quem sciehat de se non esse gencralum. Quicunque
nostro Decalogum legis, in quo vultum regis nostri, es paupev, accipe consolationem. Joseph et Mavia •
id est, agnitinnem voluntatis ejus inveniemus. matev Domini non habent sevvulum, non ancillam,
Ascendit autem el Joseph a Galilma de civitate Na- non jumentum: ipsi sunt Domini et famuli. Non
zareth, in Judmam civitatetn David, qum vocatur Be- audet paupertas timida inter divites accedere, in di-
thlehem, eo quod esset de domo et familia David, ut versovium vadunt; nascitur in stabulo, qui de ster-
profiteretur cum Maria desponsata sibi uxore prm- core inopem levat (Psal. cxii). In slevcore Job so-^
gnante. debat, et poslca covonatus est (Job n).
[GREGOR.]Alibi concipi, alibi nasci voluit Domi- CAPUT VI.
nus , ut insidiantis Herodis furorem facilius evade-
3
ret. Nascituro Domino describilur mundus, quia r . X
i-l
ille apparehat in carne , qui eleclos ascriberet in El paslores erant in regione eadem, vigilantes et
seternitale. Econtra d.e reprobis : Deleantur de libro eustodientes noctis super gregem suum. Et
vigilias
viventium, et cumjuslis non scribantur (Psal. txvm). ecce engelus Domini steiil juxla illos, et claritas Dei
Faclum est autem cum essenl ibi, impleti sunt dies
ut pareret, et peperit filium suum primogenitum. P eircumfulsit illos.
[BEDA.] Bene tum prcpter judicium stemmalis c?uesuum [BEDA.]Nato Domino, pastorcs. vigilant, gregem-
custodiunt ut ostendatur adesse tempus
regis, tuui propter noininis sacranientum, Dominus
in Bethlehem nascitur. Bethlehcm namque domus «juod ipse olim pvomiscrat, dicens : Ecce ego ipse
oves meas, et visitabo eas sicut visitat
panis interprelatur : et ibi panis vivus qui de cmlode- requiram
scendit (Joan. vi), apparet in carne, electorum men- psstor gregem suutn (Ezech. xxxiv). Per gregem po-
tes interna reficiens satietate. Quotidie Dominus in pulus, per noctem sseculuni,pcr pcstores significan-
Nazareth concipitur, in Bethlehem nascitur, cum tur sacerdoles, animabus pervigili cura provisuri.
cum tanto lumine apparens, quod in tola
quilibet fidelis verbi flore suscepto, donmm se acterni Angelus
Testamenti Vetevis serie non invenitur mystice prse-
panis efficit. Quotidie in animo credentium quasi in
utero virginali per fidcm concipitur, per baptisma monuit, quod Apostolus aperte postea dixil: iYoa;
gignitur Quolidie Ecclcsia quasi Dei Genitrix, co- prefcessit, dies aulem appropinquavit (Rom. xm).
mitatur suum doctorem ut Maria Joseph, de ruina Et timuerunt timoremagno. El dixit illis angelus:
mundanae conversationis, quod Galilaeasonat, ascen- Nolile timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudium
dens in civitatem Juda, id est, confessionis et lau- _ quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie
dis,scternoqueregipersolvit censunidevotionis.Qace Salvator, qui est Cliristtis Dominu-s,in civilate Da-
Ecclesia in exemplum bealce Mariae, alii est quasi vid.
desponsata, sed abalio fecundata, dum jungitur pon- Omni populo fidelium de cunctis diversitatibus
tifici preeposito sibi, sed cumulatur virtule Spiritus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur.
sancti. Unde bene Joseph auctus interpretatur, indi- Cum nox esset, non ait Angelus, hac nocte; sed,
cans nil valere instantiam Ioquentis magistri, sine hodie quia gaudium magnum nuntiabat. Ubi autem
augmento juvaminis superni. tristia geruntuv, noctis mentio solet fier-i, ut ibi :
Et pannis eum involvit, et reclinavit eum in prmse- Scandalum hac nocte patiemini (Matth. xxvi).
pio, quia non eral ei locus in diversorio. Et hoc vobis signum : Invenietis infanlem pannis
[GREGOR. - BEDA.]Qui mundum vario vestit or- involulum, cl posilum in prwsepio.
natu,vilibus induitur, ut stolam immortalitatis reci- Signum salutis est fidelibus, humilitas Salvatoris,
peremus. Manus pedesque cunis astringuntur, ut quse est opposita supevbiae,per quam mors.
manus nostrae ad bene opevandum, pedes nostvi in Et subito facla est cum angeto multitudo militia]
Viam pacis divigantuv. In pvaesepio reclinatttr, ut cmtestis, laudaniium Deum et dkenlium : Gloria if
PATtiOL. CLXXXVL 5
78 ZACHARIJE CIIRYSOPOLITANTEPISCOPI 7G
aMksimis Dco, et in lerra pax hominibus bonw vo- A J\ Et omncs qui audieranl, mirati sunt, et de his quw
luntatis. dicta crant a pasloribus ad ipsos.
Uno cvangclizantc angclo, nnillitudo inconsoncun [BEDA.]Mivanluv et de myslcrio incarnationis, et
Iaudeni pi-ovumpit, ct oificiumsuusn Deo impcndcns de pastorum altestalione tanta, qui fucave audita
ct nos inslituens, ut quoties sacvam evuditionem nescivent, sed simplici facundia veva praedicarenl.
cx fvalvis ovc audimus, Dco laudes covde, orc, Sic Dominus non rhetores, sed piscalores ad evan-
opere reddamus. Bene mililise cceleslis dictum est gelizandum destinavit. Sic ct in Veteri Teslamento
quia illi militabant, qui contva malignos spivilus suaedispcnsationis nuntios, pastorcs ordinavit: ideo
ad lutclam nostvam angelovum ovdinabat exevcilus. non est parvi pendenda pastorum attestatio.
Quia vevoDeus et homo natus cst, hominibus pax Maria aulem conservabat omnia verba hmc, confe-
ct Deo gioria canitur, qui ab angelis pro nostra rc- rcns in cordesuo.
demptione glovificatuv.Et quia neque Judaei, nequc Maria, nonminus ore pudica quamcorpore, tacita
gentilcs paccm habent, non est enim pax impiis, di- confert ea quae viderat circaseacla, etquae legerat
cit Dominus (Isa. XLVIII)ideo detevminatc diciluv, in Scripturis agenda. Legeral in Isaia : Ecce virgo
Itomintbusbonw voluntatis, qui scilicct nalum Chvi- concipietet pariet fitium (Isa. vn). Legerat: Bos co-
stum suscipiunt. [GREGOR.]Quoniam pcccando exlva- I" gnovitpossessoremsuum, ct asinus prmsepe domini
nei evamus a Deo, extvaneos nos angeli depiilabant. sui (Isa. i). Yidebat in praesepe Dei filium suum,
Sed quia recognovimus regem nostrum angcli rcco- filiuin uiuun, vagicntem. Videbat se de stirpeDavid
gnoverunt nos civcs suos ; et timct angelus adorari ortam, in Nazareth de spiritu concepisse, in Beih-
ab humana natura, quam in suo rege conslderat lelicm popcrissc :quorum omniuin teslimonia in pvo-
(Apoc xix). Hinc Lot (Gen.xix) et Josue (Jos. xv) phetis legevat. Compavat crgo verba prophetarum
non prohibiti sunt adorarc angelos, Joannes vero faclis, ct in omnibus habct argumcnta fidei. Si
prohihitus est in Apocalyjisi: Vide,inquit, ne feccris, Maria a pastoribus didicit, discamus el nos a sa-
conservuscnim luus sum et fralrum tuoruin (Apoc. cerdotibns.
XMI). El reversi snnl paslores, glori/icanles et laudantes
El factum est ut discesserunt ab cis angeli in cm- Dcum in omnibtts qum audierant et viderant, sicut
lum, paslores loquebantur ad invicem: Transeamus dictum est ad itlos.
usque Bethlehem,etvideantushoc Verbumquodfaclttm Dehisqiicc audicvant ab angelis laudabant Deum,
est, quoil fecit Dominuset ostendit nobis. el dc his quce vidcvant in Bclhlehcm glovificabart
[BEDA.]Non dixerunt, vidcamtis ptterum, sedVcr- eum. Scd ct magistri spiritualitim grcgum modo fi-
bum ; ac si dicerent: Verbttm cvatinprincipin, ct fa- delimn cjslra luslrant, probitat.s exempla quaerendo,
clumcst cavo; quod Domintis (id est, Palevet ipsum moclo ac-pastoralc oliicium redctint docendo.
Vevbum ot Spivitus sanclus) fecil, id est incavnari CAPUT VII.
conslituit, et sic factum ostendit, quod in dcitate Et poslquttm consninmati sv.nldies octo ut circum-
videri non poterat. citlerelur puer, vocatum est nomen ejus Jesus. Quod
Et venerttnt festinantes, et invenerunl Marictm et vocaluin cst ab ancjelo, priusquam in utero conci-
Jascph, el infantem positum in prmsepio. Yidcnles pcreiur.
autem cognoveruntde Verbo, quod diclum erat illis de Rilus circumcisionis ab Abraham sumpsit exor-
puero hoc dium, quando et nominis amplilicationem accepit.
Nonnulli quserenles Christum , non invcniunt, Ad cujus imiiationem nomen imponcbatur pueris in
quia dcsidiose quaerunt. Pastores auteminvenerunt, die circumcisionis eorum. Sicetiam factum est ipsi
quia fide non ficta cueurrerunt. Sic Ecclesia: pasto- Jesu. Bene autem octava die circumciditur, ut et
res, irao quilibet fideles, ccolesti doctvina erecti ejus resurrectio octava die celcbranda, et nostra fi-
quasi portas Belhlehem subeunlcs, rcperiunt calholi- guraretur octava aetate ftitura. Scx elenim sunt aeta-
cam Ecclesiam quasi Mariam, ct ccetum doctovum D j tes, in quibus pro Domino lahoratur : septima cst
quasi Joseph, atque humilem Mediatovis adventum, animarum usque ad tempus resurrectionis; octava
Scvipluvcepaginis inscvtum quasi in prccsepio. Vi- est resurrectio, quando gloria perfecta circumcisio-
dcntes aulcm pucrum, cognovcrunt dc Verbo quod niscoruscabit, et lolus homo visioni conditoris in-
dietum evat, et nos pev (idem incavnationis venie- hccrebit. Nunc autem videns mulierem ad concuvi-
mus ad glovianiVcvbi contiiendam. Notandum quia sc.cndameatn (Maltlt. v), incirrumcisiiin visttm ha-
ipsce ves dignce vclalti atquc dietu intevdum vevha bet. Itieircumcisi sunt aurihtis, quibtis Verilas dicit:
nominanltir. Unde in Isaia : Non fuil verbum, id Qui cx Deo esl, verba Dei audit. Propterea vos non
est, res nomine digna, quod non ostenderetEzecltias audilis, quia ex Deo non eslis (Joan. vm). Incir-
Chatdmis (Isa. xxxix). Sitnilitcr dicunt hic pastorcs : cumcisi sunt lingua et manibus, quorum os loculum
Videamus hoc Vcrbum qttod factum est, id est, illam est vanitatem, et dextera coritm, dextera iniquitalis
rcm vcrbo narralionis dignam, quam fccit ipse (Psal. CXLIII).Incirciimcisi sitnt gustu, quos pro-
Dominus cxccllentissiinam, ct significavit nobis pcr pheta redarguit, dicens : Vw qui potenles eslis ad
angclos. Ubi ergo dicitur : Cognoverunt de Vcvbo bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebric-
quod dictum erot, accipe verbum pvo locutione. tatcm (Isa. v). Incirc.inicisi sunt olfactu et tactu,
77 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 78
qui variis odoribus delibuti, sequuntur amplexus A nilum masculini sexus, Domino sanctifuari et sa-
meretricis cinnamomo cubile suum aspergentes. In- cerdolis esse, ita ut sacerdos pro hominis primogc-
circumcisi sunt gressibus, de quibus Psalmista coin- nilo prelium acciperct, et animal imnniiidiini redimi
memorat : Contrilio et infelicilas in viis eorutn, el faccret, munda vero Dco oflevret. Siclis argenti
viam paciS non cognoverunt(Psal. xm). Porro qui quinque redimebatur primogcnitum; ct siclus vi-
in similitudine carnis peccati vcnerat, remedium ginti obolos habct. [BEDA.]^Notandum tamcn qui.t
quo caro peccati mundabatur, nonvespuit; sed cir- parvuli de tribu Levi, non redimebanlur, sed in mi-
cumcisus est, factus sub lege, ut eam justam esse nisterium domus perpetuo tcnebantur. Illa omnia
probaret, et eos qui sub lecjeeranl redimeret (Galat. primogenita significabant Christum, qui Unigenitus
iv). Nota quod idem auxiliuni curationis in lege cir- Dei dignatus est (ieri primogenitus oninis creaturce,
cumcisio contra pcccati originalis vulnus pra-stitit, qui singulariter sanctus est Domino, quia peccatum
quod nunc baptismus tempore gralice confert, nisi non fecit, nec cst inventus dolus in ore cjus. Mora-
quod introitus inregnum, nondum patebat circuin- liler ctiam primogenita significant boita initia no-
cisis, ut modo baptizatis. At vero non solum bapti- strce actionis, quasi in corde gcnita et Domini gra-
smus hoc facit, sed etiam passionis adjunctio : quee ticedeputanda. Male autem gesta redimere fructibus
si circumcisioni addita esset, ct similiter ihi fieret. B
I pccnitentiaejubemur. Adaperiens vulvam, consueta
Quod autem in tali membro, fiebat, causa cst, nc locutio est, non quod Dominus sacri ventris hospi-
aliud membrum aut dcbile fierct aul turpe quid pu- tiuin egressus, devirginasse crcdendus sit, juxta
blice videretur, et ut Christus per castitatem signi- hacrelicos. Myslice designatur, quia Dominus ape-
ficaretur venturus. ldeo quoque in carne prceputii ruit virginis Ecclcsioe secretum genitalc, ad gene-
fiehat circumcisio, quia in parte illa magis domi- randos sibi populos pcr aquam scilicet ct Spiritum
natur concupiscentia, per quam originale pcccatum sanctum.
propagatur. Uhiergo via peccati cst, ibi apte signa- Etut darenl hosliam. secundum quod diclum est
batur peceati remedium et significatur per circum- in lege Dotnini, par lurlurum aut duos puellos colum-
cisionem carnis circumcisio mentis, qua mundatur barum.
anima a vitiis. Tres itaque constat esse circumci- Dictum cst in lege, ut pro infante masculo die
siones Una est sacramentum, quae vero sun* res quadragcsimo nativitatis, pro femina octogesimo
illius sacramenti, videlicet circumcisio a peccato, agnus anniculus immaculatus in holocaiislum offcr-
quae quotidie est in anima, et circumcisio a peccato letur, et turtur sive pullus columbinus pro pcccato.
et ab omni pcena peccati, qucein rcsurrectionc crit Qttiautcm non posset offerre agnum pro [pree] pau-
in aniina el in corpore. Pelrinis autem cultvis cir- pertate, offerret duos turturcs vel duos columbsa
ciimcidit Josue intraturos terram promissionis (Jo- pullos, unum in holocaustum et alterum pro pec-
sue v), quia petra eral Chrislus (I Cor. x), qui loltit calo. Hanc hosliam pauperum voluit Dominus dari
peccata mundi (Joan. i). pro se, paiiper factus pro nobis, ut nos divites fa-
Et posiquam impleii snnt clies purgationis Marim cerethic infide, hceredes regni in ccelo. Moraliter
sccundum lcgem Moijsi, tuierunl illum in Jerusalcm, autem sivc quis fortia opera quoc masculi nomine,
ut sisterent eutn Domiito. sive infirma quce feminee vocabulo distinguuntur,
Dixit Moyses : Mulier, si susccplo senitne pepcre- creaverit, ut hsec Domino valeant consecrari, ovem
rit masculum, hnmunda erit seplem diebus, ei die innocentiae offerat, et turturem sive columbam, de-
octuva circumcideiur infantuius; ipsa vero triginla signantes gemitum compunctionis et lacrymas hu -
tribus diebus manelit in sanguine purificationis suw. milium, sicut hse volucres pro cantu habent gemi-
Non dixit, omnis muliev pariens; sed, quae susce- lum. Lacrymis quippe etiam in bonis indigemus;
pto semine pepererit: ad distinctionem illius, qusc quia, quo fine consummandi simus, nescimus. Sunt
virgo conccpit et peperil. Non crgo niater, sicul nec auiem duo gencra compunctionis, dum malorum re-
iilius indigebat purgari hostiis; sed ut nos solvere- ir> colentes supplicia, timemus, et, dum desiderio cce-
mur a timare legis, facti sunt sub lege. Decrctum lestium ardenles, dc dilatione gemimus. Unde duo
quoque legis erat, parvuhim a tricesimo tertio die pulliofferri jubentur. Unus in holocaustum, quando
civeusncisionis, ad lcmplum defevri, darique hostiam amore ccelestium inflanimamur ; aller pro peccato,
proeo; primogenitum autem masculum, sanctum dtim de malis perpelratis gemimus. Columba quoe
Dominoifieri. In quo insinuatur, neminem nisi vi- in grege conversatur, activam, turtur solivagus con-
tiis circumcisum, Dominicis dignum csse conspecti- templativam vitaui significat: quae paucorum esl.
bus, ut ait Psalmista : Non habitat juxta te mali- Et quia utraque hostia accepta est Deo, consulte
gnus, neque permanebunt injusti ante oculos tuos utraque avis eslohlala pro Domino. Qui clauso ostio
(Psal. v). Ut sisterent eum Domino, id est offcr- patrem orat in abscondilo, turturem offert: qui
rent et consecrarent. compares operis quaerit, columbam ad altarc por-
Sicut scriptum est in lege Domini, quia omne ma- tat. [BEDA.in homilia.] Jesus primo circumciditur,
sculinum adaperiens xulvam, sanctum Domino voca- et post interpositis diebus cum hostiis Jerusalem
biiur. defertur, quiaprius carnis corruptionemresurgendo
Prsecepit lex et licniinis ct pecons omne primoge- calcavit, et interpositis diebus cum carne quam
79 ZACHARIA; CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 80
Iiostiam fecerat, supernam civitatem ascendit. Nos A recordatum misericordimdomui Israel(Psal. xxvu).
etiam prius in baplismo circumcidimur a peccatis, [AMBP.]Qui vult dimitti in pace, veniat in Jerusa-
et proficiente gvalia ad altave ingvedimuv, conse- lem, conversalioncm habcns in ccelestibus ; veniatin
crandi hostia covporis et sanguinis Domini. Omnis tempium, id cst aptetur exemplo illorum in quibus
ctiam Ecclesia in fine mundi primo in vesuvvectioite Deus babital. Exspectet Dominum, accipiat inmani-
labem lerrence covruptionis exuet, ac deinceps in bus verbum Dei, brachiis fidei, spei et charitatis
ccelestem Jerusalem transferelur, victimis bonorura amplectatur; tunc dimittetur utnon videatmortem,
operuni Domino commendata. qui videvit vitam.
Et eccehomo erat in Jerusalem cui nomen Simeon: Et eratpaler ejus el mater mirantes super his qum
et homoiste justus et timoratus, exspeclans consola- dicebaniur de illo. Et benedixit illis Simeon.
lionem Israel, ct Spiritus sanctus erat in eo. [BEDA.]Joseph quia nulvitius crat, et Mariae fa-
[BEDA.]Juslus erat etlinioratus, quia difficile ju- mam conservabat, secundum opinionem vulgi pater
stitia sine timore cuslodiretur. Non dico timorem Salvatoris appellatuv.
servilem, quem charitas fovas mittit, sed limovem Et dixil ad Mariam matrem ejus: Ecce posilus est
Domini sanctum qui permanet in saeculum seeculi, hic in ruinam et resurrcctionem muliorum in Israel,
quo justus quanto plus Deum diligit, tanto soler- B elin signum cuiconlradicetur.
tius offendeve cavet. In vuinam multorum positus est Dominus; quia
Et responsum acceperat a Spiritu sancto non visu-
ipse est lapis offensionis et petra scandali, id est
rum se mortem, nisi prins videret Christum Domini, ruinc*his
qui offendunt verbo nec crednnt. De qui-
et venil in spirilu in lemplum. bus ipse dicit: Si non venissem, et locutus eis non
Videve movtem, expevivi cl sentivc eam signifi- fuissem, peccatum non haberent (Joan. xv). In resur-
cat. Felix movtcm videbit, qui Chvistum Domini rectionem autem eortim posilus est, qui eredenles
oculis cordis .prius videre salagit conversando in in eum, resurrexerunt a peccatis per eum. In suis
ccelesti Jerusalem, et suspirando cum Psalmista di- quoque preedicatorihus positus est in ruinam et
cente : Unam petii a Domino, hanc requiram, ut in- resurrectionem, ut ait Apostolus : Clirisli bonus oaor
habitem in domo Domini (Psal. xxvi). suttius, Deo in his qui salvi fiunt et in his qui pereunt
Et cum inducerent puerum Jesum parentes ejus ttl (II Cor. u). Bono enim odore alii salvantur, alii
facerent secundum consuetudinem legis pro eo, et pereunt. Signum cui conlradicetur, lidem Dominic»
ivse accepiteutn in ulnas suas. crucis accipe de qua Judaei ad Paulum dixerunt:
Eadem gratia qua venturum praenoverat, venien- r» De secla hac notum est nobis, quod ubique ei conira-
tem cognovit. Qui ccelo terraque non capitur, gran- dicitur.
daevi hominis ulnis gestatur. Tropice accepit vele- Et tuam ipsius aniinam pertransibit gladius.
ranus infanlem, ut doccret nos cxucre veterem ho-
Idest, dolor Dominicaepassionis, quia non potuit
minem cum actibus suis, et induere novum in justi- videre filium crucifigi sine affcclu materni doloris,
lia et sanctitate operum quaeper ulnas signilicantuv. etsi resurreeturum : usque ad finem sae-
spcraret
Accepit senior mundus innocenliam Chrislianae in- culi aniinam Ecclesiaegladius tribulationis pertrans-*
fantiae, ut renovetur sicut aquila. it, cum signo fidei ab improhis conlradicilur, cum
Et benedixit Deum, et dixit : Nunc dimiltis ser- multos ruere videt. Aliter: Positus est Do-
[ORIG .]
vum tuum, Domine, secundumverbum luum in pace. minusiii ruinam vitiovum, el in rcsuvrectionem vir-
Sciebat quam beati oculi qui Christum essent vi- nec fit resurreclio, nisi ruina praccedat. Om-
tutum,
suri: ct ideo donec illum videret, nolebat morte nia de Christo narranlur, quod natus de vivgi-
quae
dissolvi. Mox autcm ut vidit, optabat solvi a cor-
ne, quo resuvgit, quod clausis januis intrat: omnia
pore et in sinu Abrahoe pacem habere. inquam, signum sunt cui contradicitur ab infideli-
Quia viderunt oculi ntei salutare tuum.Quodpa- bus. [AJIBR.]Tuam ipsius animani pevtvansibit gla-
rasli ante faciem oinnium poputorum. est Vevbum Dei, rcvelans tibi mysteria.
dius, qui
Quem postmodum omnibus populis quserendum Positus est Dominus in ruinam et in resurrectio-
dilectione, et conspicienduin fide prsepavasti, jam nem. Unde sequitur :
carnis et mentis oculis Salvatorem conlemplov.
Beali qui vident quod Simeon vidit: Beati qui non Ut revelenlur ex multis cordibus cogitationes.
tiderunt et crediderunt (Joan. xx). [BEDA.]Ante erat incertum, qui Judaeorum Chri-
Lumen ad revelationem gentium, et gloriam ptebis stum reciperent, qui respuerent, sed audita nativi-
tum Israel. tate, revelantttr cogitationes, cum Herodes et sui
Salutare dico Iumen ad revelalionem, id est ut turbantur. Postea vero doctrina ejus et virtule dif-
reveletur coecis oculis gentilium nulla spe Dominici famata, alii eum quasi magislrum veritatis habu-
adventus erectorum, et ut Isracl glorietur excipiens erunt, alii ab eo quasi seductore rccessertint.
suum promissum et desideratum. Bene revelatio Erat Anna prophetissa fiita Phanuet de tribu Aser.
cum riro
gentium Israelis gloriaeprsefertur; quia cum pleni- Itmc processerat in diebus mullis, et viterat
ludo gentium introierit, tunc Isracl salvus fiet. Unde suo annis septem a virginitate sua. El hac vidutt
in psalino: In conspectu genlium revetavit jusliliam usque ad annos octoginlaquatuor,qum nondiscedebat
81 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 82
2 A Bethlehem in Galiloea. agi ab Oriente venerunt, id
rft templo, jejuniis el obsecrationibus serviens noc.te
ac die. est a parlibus quae sunt versus Orientem. Erant
Juxta historiam, Anna et devotse conversatioiiis,, enim de terra Persarum ct Chaldaeorum, ubi est
ct venerandae aetatis digna describitur, quae Domino> Saha lluvius, unde Saba rcgio vocatur.
testimonium perhibeat. Mystice autem signifieatt Vidimus enim stctlam ejtts in Oricnle, el venimus
Ecclesiam, quee in praesenti quasi sponsiDominique. adorare eutn.
sui morte viduata est. Scptics tiuodecim, octuagin- Ad confusionem Judoeorum diclum est : vidimus
ta quatuor faciunt: et seplem pertinent ad cursum, enim steliam ejus, ut nativilateni Christi a gentibus
6aeculi,quod diebus septem volvilur; duodecim vero, disccrent. [AHBR.]SuccessoresBalaam fuerunt magi,
ad perfeclionem apostolicaedcctrinoe. Quisquis evgo qui steilam noverunt vaticinio ejus. Ille stellam vidit
totum vitae tempus apostolicis mancipat inslitutis, in spiritu, isti viderunt oculis etcrcdiderunt. Utique
quasioctogintaquatuor annis, ceelestis templilimina non adorassent, si parvulum tantummodo credidis-
servaret, Domini proestolari adventum laudatur, sent. [GREGOR.]Angelus apparuit pastoribus , nato
dum a Domino percgrinatur. Septem anni qttibus Domino, magis stella; quia Judoeis tanquam ratione
Anna cum viro suo vixit, significant perfcctionem utentibus creatura rationalis praedicare dcbuit et
illius temporis, quo a Domino in carne conversante B gentibus quasi ratione carentibus signa danda
docetur Ecclesia. Qui anni poslea per duodecira erant. Et dignum fuit ut. jam loquente Domino,
multiplicabantur propter aposlolicam doctrinam, apostoli gentibuspraedicareiil,etnecdunieo loquente
deinde regentem Ecclesiam. elementa praedicarent. Magi appellali sunl rcges
Ethmc ipsa hora superveniens,confitebaturDomino, orienlales, vel quia de stirpe Balaam fuerunt, qui
et loquebalurdeilto omnibus qui exspectabant redem- multum sciunt de incantationibus; vel quia fefel-
ptionem Israel. Ierunt Herodem, per aliam viam reversi in patriam.
Ipsa hora Simeon accepit puerum, supervenfens Magi etiam dicuntur, qui vel per stellas, vel per aves,
Anna confitebatur, id est laudabat Deum; et omni- seu per queelibetalia signaputant aliqua cognoscere.
bus fidelibus, q.uijugo Herodis alienigenoegravati li- Audiens auletn Ilerodes rex, turbatus est et omnis
beralionem exspectabant, proniittcbantperadventum Jerosoltjma cum ilto.
Christi in proximo redemptionem fieri. Non solum [GREGOR.] Rcge ceeli nato, rcx terree turbatur;
angeli, sed et omnis sexus et aetastestimonittm nato quia tcrreua altitudo confunditur, cum ccelostis
reddit puero ; et sicut ab omnium sseculorumfide- altitudo aperitur. Turbatur Jerosolyma favens He-
libus proesagicbatur, ita veniens omnium sanctorBin . rodi quem timebat, juxta illud Salomonis : Rex
L
laude prcedicatur. [BEDA.]Quod Simeon et A«na injuslus omnes minislros habet imptos. (Prov. xxlx).
El congregansomnesprincipessacerdotum, el Scribas
provecti, Jesum excipiunt et laudant, significat
fidelium Synagogam, quse post longam cxspectatio- populi, sciscitabatur ab eis ubi Christus nascerelur?
nem promissionum non ficta fide eum receperunt 83
M. v„ A.
qui proenuntiabatur. At illi dixerunl ei : In BethlehemJudm. Sic enim
Et ut perfecerunt omnia secundum iegcm Domini,
scriplum esl per Prophetam : Et tu Belhlehem terra
reversi sunt in Galilmam, in civilalemsuam Nazarelh. Juda,
nequaquam minima es in principibus Juda. Ess
CAPUT VIII. te enim exiel dux, qtti regat poputum nteum Israel.
* (Mich. v.)
M, Bethlehem vicus quidem minimus est, sed nequa-
Cum ergo natus esset Jesus in BethlehemJudm in
diebus Herodis regis, ecce macji ab Oriente venerunt quam minima cst in principibus, id est, in excel-
lenlia dignitatis principum Juda. In ea enim Salvator
Hierosolymam, dicenles: Ubi est qui natus cst rex nascitur. Hoc testimonium Micheoeprophetoe est,
Judmorum ?
scd evangelista more suo sententiam prophetsa
[BEDA]TempusquoqueIIerodis, Dominicoattesta- ..
D
tur adventui. Prccdictum namque fuerat, quia non assumens, verba mutat.
deficiel princeps ex Juda, neque dux de femoribus M, x
tjus, doncc veniat qui mittcndus est (Gen. ix), Ex jnnc Ilcrodes, clam vocatis mctgis, diligenter
qtio patres de ^Egypto exierunt, suoegenlis ducibus didicit ab eis tempus slellmquw apparuit eis. Et mit-
usque ad Samuelem prophctam rcgebantur, deinde tens illos in Bethlehem, dixit: Ite et interrogate diti-
regibus usque ad transmigrationem Babylonioe.Post genter de puero, et cum invenerilis, renuntiate mihi,
reditum vero de Babylone, per ponlifices rerum ul el ego veniens adorem eum.
sunima gerebatur usque ad Hircanum regem simul Cognito loco ct lempore, personam pueri non
et pontificem : quo interempto fraude ab Herode, vult ignorare. Herodes significat hypocritas aliud
cujus palrem ipse de ignobili advena (hoc est, dicentes, et aliud cogitantes : qui dum ficte Deum
gentis Idumaeae)sublimaverat, Judaeccregnum ipsi quserunt, nunquam invenire merentur.
HerodijussuCccsaris Augusti traditur gubernandum, Qui cum audissent regem, abierunt. Et ecce slella
cnjus trigesimo primo anno, qui mittendus erat, quam vidcrant in Oriente, anlecedebatcos, usquedum
advenit. In Betblchem Judar^dicitur, quia est alia vmiens steret supra ubi erat puer.
83 ZACIIARLE CHRYSOPOLITANl EPISCOPI 84

Magts appropinquantibus Jerosolymam, disparuit D. A pcr angelum, sed a Dommo divinitus edocentur, ne
Stella; quia quicunque appropinquat ad hypocritas redcant ad Herodem. [HILAR.]In quo admonemui
et hoereticos Deilucem amittit. Sedpostquam rccedit omnem salulem et spem in Christo locare, el ai
abeis, divinamlucem recuperat, utChvistum cvedat itinere prioris vitae abstinere. [GREGOR.] Per alian
de Yirgine natum. Stella domum discernens, non viam ad regionem nostram regredimur obedicndo, o
tenuit sidereas vias; sed domui vicina stctit supra, qua discessimus inobediendo.
subaudis locum ubi erat pucr. Hcec slella, ut ait CAPUT IX.
Fulgentius, nunquam antea apparuit, q.iam magis Qui cum recessissent, ecce angelus Domini apparuit
ei
praevia deputaretur; sed tunc crcata est, et peracto in somnis Joseph, dicens : Surge et accipe puerum
officiomox esse desiit. matrem cjus, et fucje in /Egijplum, et esto ibi usquc
Videntes autem stellam, gavisi sttnl gaudio maguo dum dicain tibi. Fulurum est cnim, ut Herodesqumrai
valde. Etintranles domum, inrenerunl, pnerum cum puerum ad perdendum enm.
Mariamatre ejus. Et procidentes, adoraverunt eum. Nota quod angclus cum Mariaedesponsatse virgtni
Intranles domum, id cst, in diversoriuin quod tatcm commenuarct, dixit ad Joscph : Noii timen
Lucas commemorat, invenerunt pttcrum et matrem. accipere Mariam conjugem tuam. Postquam vero in
*
B
Joseph autem idcirco tacetur, quia nullum de conjugeni recognila est, ut etiam justi Joseph
ofliciis ad nutritium pertineiitibus commcmoratur, venerabilis eastitas commendarctur, non uxor ejus,
vel fortassis non aderal, ne malee suspicionis oc- sed mafer puevi dicta cst, ut hic : Accipc puerum et
casio esset. Et procidentes tam mcnle quam cor- matrem ejus. Et ilerum : Revertere cum puero et
pore, humilitef adorant in cavnc Vevbum. matre ejtts. Et vuvsum in Ltica : Et erat Joseph, et
Et apertis thesauris suis, obtulerunl ei munera, maler ejus. Et quotiescunqucpost partum de utvoque
aurum, thus, et myrrham. fit sevmomalev Chvisti, non uxov Joseph nuncupata
[RABAN.]IO auro regero, in thure Deum, in myrrha est.
mortalcm intellige. Aurum namque ad trihutum, Qui consurgens, accepit puerum et malrem ejus
ihus ad sacrificium, myvrha ad sepultuvam pertinct nocte, el secessit in Aigyplum, et erat ibi usque ad
mortuorum, quia solonl myrrha condiri ne putve- obitum Herodis, ut impleretur qnod diclum est a
scant. [HILAII.-GREGOR.] Habcs itaque in his non Dominoper prophetam dicentem : Ex ASgyptovocavi
modicam sacramcnlorum cognitionem : in homine ftlium meum.
mortis, in Deo resurrectionis, in rege judicii. In auro IIoc tesliinoniiim est in Osee propheta. Post mago-
quoque sapientiam intellige, ut ait Salomon : rum rccessum impletum est purgationis tempus;
Thesaurus desiderabilis requiescil in ore sapientis. et deinde Joseph admonitus ab angelo, fugit in
(Prov. xxi). In thure virtutcm orationis, ut illud : JEgyptum cum matre et puero. [BEDA.]Quod Do-
Dirigatur oratio mea sicul incensum in conspeclu luo minus, ne occideretur, sublalus est in ^Egyptum,
(Psal. CXL).In niyrrha, inlellige nosttae carnis significat electos ssepius malorum improbitate suis
mortificationem. Unde illud : Manus tum distillave- effugandos sedihus, vel exsilio damnandos. Ubi
runt myrtham,, (Cant. v). [HILAR.]Mystice, slellae simul exemplum datur fidclibus, ne dubilent rabiem
orlus primum a magis intcllectus, indicat inox gentes pcrsequentium, quando opportunum fueril declinare
iu Chrislum credituras, Stella enim propheticum fugiendo. Unde illud : Cum vos persecuti fuerint i»
sermonem Christi ortum confitentem significat. civitate una, fucjile in aliam (Malllt. v). ^Egyptus
Herodes vero diabolumqui, cognila Christi nativi- interpvctatur tenebrm, et figuvat gentilitatem pec-
tate, persequitur cum in membris suis. A quo magi eatis tenebrosam. [HIERON.]Joseph vevo typice
pergunt, dutn ab idololatria gentes rccedunt, el ad apostolovum habet speciem.quihusChvistus creditus
domum in qua Christus est, id est ad calholicam est circumferendus. [BEDA.]Est ergo puerum Jesum
Ecclesiam perveniunt. In quam per fidem intranlcs, cl malrem ejus per Joseph in JEgyptum transferri,
inveniunt Christum cum Maria matre ejus. Christi r, ] fidem Dominicse incarnationis et Ecclesiae societa-
maler intelligitur fidelium societas, in aua Christus tem per doctorcs sanctos gentibus committi. Quod
per fidem habitat. Apertis thesauris, id est litterarum erant in ^Egypto usque ad obitum regis, significat
peritia, oblulerunt ei tcrrena munera, scilicet phy- fidem Christi in gentibus mansuram, donec pleni-
sicam, logtcam, ethicam, vel historiam, allegoriam, tudo earum introeat, et sic Israel fiat salvus. Obitus
tropologiam, vel sanctcc Trinilatis fidem. Nomina quippe Herodis, terminum intentionis malitiosac,
trium magorum Groece,Apellius, Amerus, Damascus. qua nunc conlra Ecclesiara Judaca sscvit, insinuat.
Apcllius inlerprctatur ftdelis, Amerus humilis, Da- Nocte pucr tollitur, incredulis a quibus recedil,
maseus misericors. Hebraica lingua vocati sunt, ignoranliac noctem relinqucns. Cum vero revertittir,
Magalath, Galgalath, Saracin. Magalath interpreta- iiulla noctis mentio fit, quia in fine mundi Judsei,
tur nuntius, Galgalaih devolus, Saracin gralia. lueem fidei Haenochet Elia prsedicantibus, susci-
Et responsoaccepto in somnis, ne redirent ad Hero- pientes, illuminabuntur.
dem, per aliam viam reversi sunt in regionem suam. CAPUT X.
[RABAN.-HIERON.] Pio affectu dcsiderantes quid Tunc Ilerodes videns , auia illusus esset a magiss
(livina juberet voluulas, accipiunt responsum non ircttus est valde
'
85 IN UNUM EXQUATUOR LIBER"PRiMUS" ffi
Cassiodorus, psalmo quaaragesimo sepliino, dicit A i lari de hoc quia non suiu, id est quia movtui suut;
lunc spiritum vehementem fuisse, quando Herodes, ita ut qui sceculum movte viceitint, rtirsus ad soc-
non redeuntibus ad se magis, iratus fecil conleri culi containina secum tolcranda redcant.
naves de Tharso Ciliciee, quibus magi credcbanluv CAPUT XI.
occulle vediissc. Defuncto auiem Iterode, ecceapparuit angelus Do-
Et mitlens, occidit omnes pueros qui crant in Reth- mini in somnis Joscph in Mgypto, dicens : Snrge ct
lehem et in omnibus finibus ejus, a bimalu et infra accipe pucrum et matrem ejus, et vade in lerram
secundum tempus quod exquisierat a magis. Israel: defuncli sunt enim qui qumrebant animam
Vevisimile est, cum magi nihil Herodi renun- pueri.
tiassent, quod crediderit illos visione steilse de- Ex hoc loco inlelligimus, scribas et sacerdotes
ceptos, et idco evubuisse redire ad se; et ita quie- cum Herode neceni .Domini fuisse meditatos.
vit a puevi inquisilione. Sed itcrum, cum audiret Qui consurgens, acccpit puerum el matrem ejus, et
quse gesta sunt in tempio, quid Simeon dixerit, et venit in terram Isruci. Audlens auletn quod Archelaus
quid Anna propiietaverit, sensit se illustim a magis ; regnaret in Judma pro llerode patre suo, limuit itluc
et in mortem Chvisti pvoperans, occidit omnes pue- ire, et admoniius in sotnnis, secessit in parles Ga-
ros in omnibus finibus Bethlehem, a filio unius no- " liiww.
ctisusque ad filiosduovum annovum. Bimatus quippe [RABAN.]Audiens ab angclo Joseph, vade in ler-
spatium est duovum annorum. Imatos enitn Gvaecc, ram Isvael: intcllexit Judseam vocari terram Israel,
annus dicitttr Latinc. [BEDA.]Occisio parvulovum, pvaeseviim cum videvetur ei talem puerum non ali-
passionem figuvat omnium martyvuin, qui pavvuli, cubi dcbere habilare nisi in Jcvusalem, ubi erat
id est humiles et innocentes occisi sunt ab impiis, templum et ceiebratio prophctavum. Porro autem
quos significat Hevodes. Quod pavvuli occisi sunt, ' poslquam comperit illic regnare Archelauin, noluii:
sed Christus evasit, insinuat corpova posse pevimi; ohjieere se illi periculo, cum posset tevva Isvaet
sed Christum pvo quo persecutio saevit, nullatenns eliam sic inlelligi, ut et Galilaea illic deputavctur,
posse fidelibus auferri. Sive eniin vivimus, sive mo- quia el ipsam populus Isvael incolebat. Duse autem
rimur, Domiui sumus. sunt Galilaeae, una vicina Tyviis, de qua scviptum
Tunc adimpletum esl quod dictum csl pcr Jcremiam est: Gaiilmm genlittm (Isa. IX); altera circa Tiberia-
prophelam, dicentem: Vox in rama audita est, plo- dem et stagnum Genesareth.
ratus et ululatus multus. Rachel plorans filios suos, Et venieus habitavit in civitate, qum vocatur Naza-
et notuit consolari quia non sunl (Jer. xxxi). r£ reth, ut adimpteretur quod dictum est per prophetas,
QuteriUir quomodo Rachel plorasse dicitnr filios quoniam Nazareus vocabitur.
suos, cum tribus Juda quae Bethlchem lenebat, non [HIERON.]NOIIdiceret pluraliter, per prophetas,
de ea, sed de sorore sua Lia fuerit orta. Solutio. si fixum de Scripturis posuisset exemplum. Ergo
Non lantum in Bethlehem, verum etiam in omnibus sensum accepit de Scripturis, non verba. Nazareus
iinibus ejus pueri sunttrucidati. Tribus autem Ben- cnim sanclus intcrprctatur, et Dominum omnes Scri-
jatnin quse de Raehel orta est, proxima fuit tvibui plurae sanctum dicunt, vel secundum Isaiam dici
Judse. Unde merito credi debet muKos deBenjamin potest dicentem : Exiet virga de radice Jesse, et
stirpe fuisse occisos, quos pvogenies Rachel plora- [flos] Nazareus de radice ejus conscendet (Isai. xi).
vit. Vel quia Rachel juxta Bethlehem sepulla est, Pars Judeesein qua rcgnabat Archelaus, Antichristi
dicitur prophetico loeulionis modo egisse ea quse in sequaces ostendit. Porro Nazareth Galilaese,quo Do-
loco eodem agebantur. Rama non esl hic nomen minus transfertur, gentem, quse tunc lemporis per
loci, qui est juxta Gabaa, sed quia rama intevpveta- fidem Christum est susceptura , designat. [BEDA.]
tur excelsum, talis est sensus : Vox in excelso au- Sciendum est quod anno Octaviani Csesaris Augusti
dita est, id est, longe laleque dispersa. Ploravil au- quadragesimo sccundo, qui secundus Romanorum
tem filios progenies Racbel, ct noluit consolari, R I rex regnavit annis quinquaginta sex et semis, Jesus
quia non erant, id est super hoc quod mortui erant. Christus (ut in priscorum chronicis reperitur)
[HIERON.]Racbel in Gcnesi Ecclesice typum preeUw sextam mundi aetatem suo consecravit adventu, as-
lit, cujus vox et ploratus auditur. Ecclesia autem sumendo carnem, et regni ejus quadragesimo quin-
plorat filios, non idcirco quia peremptos dolerct, to. Ilerodes occidit pueros a bimatu et infra, secun-
scd quia ab his perimebantuv, quos pvimum gcnitos dum tempus quod exquisierat a magis. Tradunt etiam
rotinerc voluit. Sed denique se oonsolari nohiit quae historiee ipsum Herodem morbo intercutis aquse et
Jolebat. Non cnim erant [non erant] hi quia morttii scatentihus tolo corporcvermibus obiisse misera-
putabantur. In ceternitatis enim profectum pcr mar- biliter, anno iraperii Augusti quadragesimo septhno,
lyrii gloviam cfferebantur. Consolatio aitlem rci id est anno secundo post innocentium occisionem.
amissse erat prceslanda, non auctse. Noluit ergo ncc Pro quo substilutus ab Augusto filius ejus Avche-
potuit consolari, quia non sunt, id esl, stipcr id Iaus, regnavit annis novem, id est, usque ad ip-
quod non sint, sed gaudet quia felicitcv sunl. [BEDA.] sitis Augusti fmem. Tunc Judseis accusantibus illius
Yel aliter : Ecclesia quotidie plorat sanctoruin abla- ferocilalem apud Romanos, passus cst exsilium iit
lionem de hoc soeculo, sed tamen non vult conso- Vienna urbe Gallice. Deinde Romani, ut regni Ju~
87 ZACHARIyECHRYSOPOLITANTEPISCOPI 8S
daici minuevent potentiam, divisa in qualuor par- A i strueret se Deum habuisse patrem antequam mun-
tes provincia, quatuor fratres Archelai cidem re- dus fieret.
gcndceprsefecerunt. Qui singuti a principalu quarlae Et non cognoverunt parentes ejus. Existimanles
partis, Graeco sermone sunt letrarchae vocali. E autem illnm esse in comilatu, venerunl iter diei, et
quibus unus fuit Hcrodes qui Joannem decollavit, requirebant eum inter cognatos et notos, et non in-
el in passione Domini Pilalo assensum preebuil; sc- venienles, regressi sunt in Jerusalem, requirentes
cundus Anlipater, tertius I-.ysania, quartiis Philip- eum.
pus, ut scriptores temporum produnt. Nolandum Si quis quaerat, quomodo parenles reliquerunt
tamen quorumdam esse opinionem, quod Ilerodcs euin tanta cuva nutvitum; vespondemus, quia filiis
evolulo anno posl Christi nativilatem, oceiderit in- Isvael mos fuit, ut tempovibus festis vel Ievosoly-
fantes a bimalu et infra. Timebat enim, ut aiunt, inam cuntibus, vel inde vedeuntibus, seorsum viri,
ne puer cui sidera famulabantur, paulo supra oeta- seorsum incederent fcminae, et pueri cum quolibet
tem vel infra, speciem sibi transforniaret. Augusti- parenleivent, ideoqucMaviam etJosephvicissim pu-
nus quoque vidctur sentire, quod ipso Dominicae lasse, Jesum cum altero parente esse in reversione.
nativitatis anno, nonlongepost ipsam nativilatem, Et (actum est, post tridttum invenerunt illum, in
fuerit pucrorum occisio. In sermone enim dc Epi- R ' templo, sedenlemin medio doclorum, audientcm itlos
phania, qui sic incipit: Domini ct Salvatoris nostri el interrogantem.
adventus in carne, dicit magos vidisse ignolissimam [AMBB.]Quasi fons sapienliaa, doctorum medius
stellam, non anlc paucos dies, sed ante ferme bien- scdebat, sed quasi cxcmplar humililatis, prius in-
nium, sicut inquircnti Herodi patefecerunt. Unde a terrogat ct audil, quam instruat, ne parvuli a senu>
bimatu et infra, secundum tempus quod mquisierat ribus doceri eruhescant, ct ne infirmus docere
a magis, occidit pueros. audeat. Post triduum reperitur in templo, dans in-
CAPUT XII. dieium, quia post triduum triumphalis passionis
3 resurgeret, qui mortuus credebatur.
T . X
11 62 53
Puer autem crescebal et confortabatur, plenus sa- L. ,1 M. R,
puntia, et gratia Dci erat in illo. Stupebant autem omnes qui eum audiebant, sttper
Cresccvc et confortari selate hu- prudentia et respoi.sis ejus , et videnttt admirati
[BEDA.] corpore,
mana, intellige. Sapientia, cst ipsa divinitas qua sunt.
Eo amplius supjr prudcntia responsionum, quo
plenus erat; gratia, est conjunctio divinitatis et hu- C
manitatis in unam personam. Simile scripsil Joan- paucitatem videbant annorum. Divinam Iingua sa-
nes, plenum scWicei,graliaet veritate (Joan. i), idem pientiam prodcba',, sed infirmitatem humanam aetas
dicens verilatem, quod Lucas sapientiara. praetendehat.
El ibanl parentes ejus per omnesannos in Jerusa- L. x
lem in die sotemni Paschm. Et dixil maler ejus ad eutn: Fili, quid fecisli nobis
Quaeritur, cum timercnt Archelaum, quomodo il- sic? Ecce paler luus et ego, dolentes, quwrebamus le.
luc ire audehant. Solulio fieri potcrat, ut per diem Et ait ad illos : Quid est quod me qumrebalis? Nescie*
festum intcr ingenlcm turbam latenter ascenderent, batis quia in his cjum Patris mei sunt, oportet me
mox reversuri. Sic etiam illo die.quo ascenderunt esse?
in tcmplum, completis diebus purgationis, credun- Non quod eum quasi filium quoerunt vitupcrat,
tur latuisse Herodem, quid sibi magi rcnuntiarent sed cogit cos attollere mentis oculos ad queercndtim
exspectantem. Vel tot et tantis occupationihus rcgia quid dcbcat aetcrno Palri, ostendens et templum ct
cura distendi poterat, ut a pueri inquisitione vel omnia quae Patris sunt, non minus ad se quam ad
averleretur, vel impcdiretur Hc.rodos.Regnante vero Patrem pertincre, quorum una est majestas.
Archelao, de persecutionc pueri omncs tacucrunt. D Et ipsi non intcllexerunt verbumquod locutus est ad
Qtiod ergo Lucas dicit, per omnes annos ibanl in illos. Et descendit cum eis, et venit Nazareth, et eral
Jerusalem, lunc accipiamus factitatum, cum jam subditus illis.
pon timeretnr Archelaus. Quod de sua divinitate loquitur, non intelligunt
El cuin faclus fuisset annorum duodecim, ascen- paventes : et tamen ipse condescendit et subditur
deniibus illis Hierosolymamsecundumconsueludinem: illis, ut impleat officiumpielalis Quantum ergo de-
diei fesli, consummalisque diebus cum redirent, re- bemus obedire Deo, quandoquidem ipse Deus obedit
mansil puer Jesus in Jcrusaiem. hominihus.
[BEDA.]Ubi ad setatem duodennem venit, ccepit1 Et mater ejus conservabat otnnia verba Itmcin corde
aperire quid Palri ccelesti deberet, quid terrcnac: suo.
piatri. ^Elas autem duodcnnis, typus erat duodecimi Omnia quaa de Domino vel a Domino dicta vel
apostolorum, per quos divinitas et lmmanitas ejus; facta cognovit sive intellecta, sive non inlellecla, in
erat per orbem nuntianda. Recte ergo in duodcnario> memoriam recondebat, ut lcmpore suo universs-
numero jubar perfectionis ejus incipit declarari. prout gesta erant, intelligeret, et qucerentibus sx*
]\pmansit in Jerusalem sine parentibtts, ut nos in- plicaret.
S9 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 90
Et Jesus proficiebat sapientia et mlate, et cjralia A Judacorum, preedicationis e]us tempova designantur.
apud Deum el Itomines. Quia atitem gentilitas colligenda erat, et Judeea di-
Sapienlia pcrtinct ad animam, cetas ad corpus, spergenda, descriptio terreni principatus ostendit;
gvatia ad utriusque salutem. ^Etate ilaque proficie- quoniam et in Romana republica unus praefuisse
bat, sicut carnis est, setatis incrementa suscipere. describitur, et in Judceceregno per quartam pavtem
Porro juxta quod setale proficiebat, dona gratise plurimi pvincipabantur. Apte quoque sacerdotes
quae sibi inerant, et sapientiae magis ac magis pate- memoranlur, quia Joannes illum procdicabat qui
faciebat hominibus, quod erat sapientia et gratia rex et sacerdos erat.
pvoficeve, non in se, sed in aliis, apud Deum et ho- Factum est verbum Domini super Joannem..
mines, id est ad honovem Dei et salutem hominum. Raptus fuitPaulus supra se, usque terlium cmlum,
In se autem nequaquam pev intervalla temporum audiens arcana verba (II Cor. xn). Joannes quoque
pvoficiebat sapientia vel giatia, qui ab hora conce- mente ascendit ad contemplandam super se gratiam
ptionis plcnus fuit gratiae et verilalis. Nota docto- quam praedicabat. Audivil Joannes auditu menlis
res conimuniteraflirmare animam Christi uhi Verbo Verbum Domini, sola gralia desuper ei loquentis.
Dei unita est, tantuin sapienlice et bonitatis susce- [AMBR.]Operatur vevbum pvius in Joanne, decfavans
pisse, quantum possibile fuit crealuram susoipere. H B ei quid velit ab ipso proferri ; deinde per Joannem
In ea enim, ut Apostolus ait, sunt omnes thesauri fit verbum Domini in deserto, derelictae et deslitutse
sapientiw et scientim, in ea omnis plenitudo divinita- Judaeaesolatium redcmptionis annuntians. Congre-
tis inhabitat (Coloss.n). Aliis spiritus ad mensuram gaturus itaque Dei Filius Ecclesiam, primum opera-
datar, sed Christo, ut ait Joannes evangelista, da- tur in servulo, ut Ecclesia non ab bomine cceperit,
tus est non ad mensuram (Joan. m). Multi ergo as- scd a verbo. Ipsa quidem prius deserta, modo plures
serunt, ut Alcuinus in libro De Trinitate ad Caro- habet filios,
lum, animam Christi tantam scientiam de omnibus 7 7 2 10
L. M. R. A.
habere, quanlam divinitas ipsa habet; ita scilicet, Etvenilinomnem regionemJordanis,prwdicans bap-
quod divinitas a se, non ab alio sapiens est per na-
anima vero Christi a divinitate tismumpwnitenlia: in remissionempeccatorum, dicens:
turam, per gratiam.
Aliis vero non videtur, quod aliqua creatura capax 1V1s III JL * A .
possit esse totius divince cognitionis, vel totius di- Pmniteniiam agile, appropinquavit entm regnum
vinae bonitatis , sicut nec omnipotentice. Ducunt cmlorum.
namque pro inconvenienti, creaturam etiam hoc Joannes poenitentiam praedicavit etbaptismumpce-
modo pcrificari Creatori, ut ab ipso tantam scien- nitentiae, in quo peccatorum remissio iil, id est
tiam habeat quantam et ipse Cieator. baptismtim Christi ; sed peccatorum remissionem
CAPUT XIII Joannes dare non potuit. Unde figura legis est, quae
7 2 peccatum nuntiat, non condonat, Joannes Christi
L. ,„ M, A. praenuntius est, ita lex praenuntiatEcclesiae gratiam.
Anno decimo quinto imperii Tiberii Cmsaris, pro- Pcenitere autem est de preeteritis malis dolere, et
curanle Ponlio Pilato Judmam, tetrarcha autem Ga- plangenda velle vitare, quod facit amor Dci ct odium
lilmw llerode, Phiiippo autem fratre ejus tetrarcha
peccali. Agere vero pcenitentiam, est pro peccatis
Iturwa et Trachonitidis regionis, et Lysanim Abilinm satisfacere. Appropinquat regnum ccelorum, id est
tetrarcha; sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, regnare in ccelestibus per Chrisli scilicet humilitatem
facluiii est verbum Domini super Joannem, Zacharim ct obedientiam, sicut pcr superbiam atqun trans-
filium, in deserto. gvessionem Adce appvopinquavit movs et infevnus.
Pilatus duodeeimo anno Tiberii Caesavisin 3u- 2 7 t0
dseara missus, procuralionem gentis suscepit; ct ihi M. 8i R. L. A.
per dccem continuos annos praeses perduravit. An- T, p Hic est enim qui diclus esl per Isaiam prophetam,
nas et Caiphas, incipientc prcedicationc Joannis, dicentem: Vox clamanlis in deserto, parate viani
prineipes fueve saccrdolum. Sed Annas illum an- Domini, rectas facite semitas ejus.
num administvabat, Caiphas vero cum quo Domi- [HIERON.]Sic nimirum Joannes praedicabat : hic
nus crucem ascenriit. Nulli tunc pontificatus daba- est enim, dicente Isaia, vox clamantis. etc. Sicut
tnrmerito vitaevel gencris, sedRomanapotesiasprse- prius sonat vox, et postea intellectus concipilur, sic
stabat sacerdotium cui volcbat. InterAnnam et Cai- Joannis praedicatio anteibat adventum Christi nuu-
pham tves alii sunt pontiiicalu perfuncti, ut refert liando. Ideoque Joannes vocalur vox Christi, id est
Josephus. Ac per omne tempus quo Dominus noste.r verbi, quod erat in principio apud Deum, quod in
in lerris docuissc describitur, inlra quadriennii Joanne clamat ad Judseos surdos, perpeccata longe
spatium coavctatuv: in quo successiones pontificimi, positos, indignationis clamore dignos. Ad Judseos
quas Josephus memorat, vix per annos singulos sunt ohturantes aures, fil vox et clamor in deserto, quia
ministratce. [BED,\.]QuiaergoJoannesillum precdica- sine Spiritu Dei sunt, sine propheta, rege, sacerdote.
bat, qui et quosdam de Judeea et multos e gentibtis Quid clamat Christtts por Joannem ? Parate viam
redempturus erat, per regem geiitium el principcs Domini. YiaDomini. perquam Deus ad nos descendit,
»1 ZACHARL-ECIIRYSOPOLITANSEPISCOPI 92
et nos ad illum ascendimus, est fides, pccnitenlia, A t antem rcccperunteum, dediieis poteslatem fiiios Dei
diiectio. Semitee, id est, iiiteiil-ioncs rectce sunt, si fieri, liis t;ui credunt iu nomittc ejus.
pure levanlttr ad Dcum. Curvantur autem, si pro Ah initio niundi senipcr aliqiti fuerunl reeeplorcs
terrenis facimus quje propter Deum faeienda siint.
divini vevhi, cvedentes in nominc ejus, id est eon-
Phiris Grsece, Laline dicitur visio. Inde propheta,
fidcnlcs pcr ejus notitiain se saivavi. Nonune quique
id est procul videns •
suo ves cognoscitur, et ideo nomen pro notitia po-
Omnis vallis implebilur, et omnis mons et collis
niJtir.
humiliabilur , et erunt prava in directa, et aspera in
tiias planas. Et videbit omnis caro salutare Dei. Qui non ex sanguinibus, neque ex votuntate carnis,
Vallis humiles neque ex voluntale viri, sed ex Deo nati sunl.
[GREG.] designat; mons et collis,
Corda humilium Quid scilicet in hoc quod facti sunt filii Dei, non
superbos. eloquio sacrauloctrinee et sunt ex sanguinihiis, id cst ex niatevia
graliavirliilum rcplebiintur, juxta illud : Quiemittit sanguinis
patvis et matvis, quod exposmt dicens : Neque ex
fonles in convallibus (Psal. cv); ct rtirsuni, ct valles id est feminee nequ.e viri.
abundabtint frumenlo (Psai. LXIV). A lnonlibus concupisceutia carnis,
dilabitur Quia caro ab ossihus sustentalur, et minus fortittt-
namquc aqua ; quia supcrbas mcntes veri-
tas doctrincc deserit. Pvava divecta fitint, cittn covda I dinishabct,ideo pcr eatn sexus infirmiordesignatur.
pav injustitiam distovta, ad juslitiam diriguntur; et * "
A £ M. L.
aspera in vias planas inimiitantur, ciini immilcs et El verbumcaro factum est, et habitavit in nobis.
iracuiidce meutes, per infusionem gratice ad mansuctu-
dinem redeunt, ut ibi prcedicator planam viani Qualiter Verbum in propria venerit, videlicetnon
locali adventu, sed humiliando se, per noslrae infir-
inveniat, uhi pvius per asperitatem gressum ponere
non poterat. Omnis cavo,id est, omnis homosahitave mitatis assumptionem, determinat, dicens verbum
Dei videbit in ju.iicio, id est Chvistum in sede ma- carnem factum esse, id est, hominem assumptum in
unam personam sibi copulasse. Et sic habitavit in
jestatis, ut jusli remunerenlur, et mali in ccterntim
gemant. nobis, id est mansionem perpetuam cum nostra
natura iniit, ul amplius nullalenus a nostra penitus
A. iii M. L. natura pcr divisionem personse disjungeretur. Nam,
Itic reni' i:t teslimonittm.ul testimoiiium perhiberet ct si carnem ad horam deposuit, animae tamen et
de liimine, ul omnes crederent per illum. Verbi unio non defuit. Vel hahitabit in nobis pcr
Lux in se dicitur Vcrbum Dei, scilicet quod illu- gratiam, sicut ipse promisit, dicens: Ecce cgo
niinabile est. Lumen vero, quasi jam intesla nostrcc C ( vobiscumsumusqueadconsummalionemswculi(Matlh.
inortaliiatispositum et humaiiatiim. Joliannesit;i([tie xxvui)
noii de luce tantuin, verum etiam de lumine testi- Et vidimus gioriam ejtts, gloriam quasi Unigenitia
nioniuin dedit; qttia quem Dcum pvcedicavit, huma- Patre,
plcnum gralim el veritalis.
natum visibilitev dcmonstravit, dicens : Ecce Agnus
[BEDA.] Cum ita Verbum carnis se velamine
Dei. Undeetplusquam prophela dictus est.
oburabraret,quasicollyrio nobisoculos tcrgens, nos
Non erat ille lux, sed ut lestimonium perbiberel de humiles in
ipso sic humanato, gloriam ejus, id est
lumine. excellenliam divinitatis intelleximus, quoniam pro
Non erat Joamies lux, id est ex se ilhiminabilis, infirmitate carnis
superbi crederenolebant.Ejus dico
ct ad illuniinandos alios pcr se suhTciens, sicut illa
quasi Unigeniti, id est vevevaUnigenitipernattiram,
lux vera quam diximus; sed ad hoc vcnit, ut testi- non
per adoptionem a Deo Patve. Est evgo Dei Filius
monium perhiberet de illa luce-, jam, ut diximus,
juxta divinitatis cxcellentiam, Unigenitus a Patve,
facta Iuininc. Qucequidem lux, antcquam fieretlumen
juxtafraternam vcro sociclatem pvimogenitus omnis
nostrum, erat ab aeterno lux vera, cujus est illumi- cveatuvae. Unigenilus in substantia Deitatis, pvimo-
nare quemlibel vere illuminandum, et hoc est : .
D genitus in susceptione humanitatis. Unigenitus in
* 13 natura, primogenitus in gratia. Indc est quod frater
A. .?i M. L.
Fvater, quia primogenitus;
Erat lux vera quw iltuminat omnem hominemve- nuncupaturetDominus. Unde evangelista plenum
nientemin hunc mundum. In mundo erat, et mundus Dominus, quia unigcnitus.
et mundus eum non gratiae etvevitatis dicit ipsum Vevbum hunianatum,
per ipsum factus est, cognovit. id est Chvistum. Secundum humanitatem plenum
Lux illa , id est sapicntia Dci, per quam factus est
gvatiae, id est donis sancti Spiritus; secundum divi-
mundus, in mundo crat, ab ipso scilicct nuindi exor- nitatem
hoc in universis creaturis htcebat ratione plenum veritatis, id est inconimulabilitatis,
dio, cst, licct mutabilcm naturam sibi junxerit. Sic quippe
ereandi ct gubernandi eas; et mtindus, id est homo
assumpsit nostvam, ut non desevevct suani.
mundum inhabilaus, eam non cognovit. Ut aulem
*° * ,0
cognoscerctur.lmmiliavitse, formamserviaeeipiens. A. i1 M. R. L.
Unde senuilur :
Joannes testimonium perhibet de ipso, el clamal,
A. x dicens : Hic erat quem dixi, qui post meventurus est,
Jnvropriavenit, etsuieumnon receperunt.Quotquot ante me factus est, quia prior me eral.
B3 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. U
Qm post me ad preedicandum venturus est, factus A A rioe. Zona autem pellicea, qua accinctus fuit etiam
cst ante me, non dico, factus est antequam essem Elias, cingulum est de pcllibus siccis animalium
cgo, sed cuitepositus est mihi, et antecellit me in (/ V Reg. i). Unde Joannes cingebatur circa lumbos,
humanitate, quia prior me erat in seternitate Dei- ad luxuriam morlificandam. Locustas et mel sil-
tatis. vestre edebat, quia solitudinis habitatori congruum
est non sequi divitias sed necessitatem. Yilis et
A. x
aspera vestis de pilis camelorum, vel de quibuslibet
Redit evangelista ad testimonium suaeassertionis. exuviis animalium, cor contritum et humiliatum pce-
Vidimus plenum gratim, et de hac plenitudine dono- nitentis designat.
[HILAR.]Zonae autem praecinctio
rum quam habuit, omnes nos electi, quasi per monet ut ad omne ministerium voluntatis Christi
partes rivulos quosdam accepimus, scilicet gratiam simus accincti. Locustae fugaces in esum electse,
pro gratia, hoc cst, propter illam singularem dono- figurant nos, qui pvius quasi quibusdam covpovum
rum gvatiam illi homini eollatam, etiam nobis tan- saltibus efferebamur voluntate vagi, operibus inuti -
quam hujus capitis membvis, gvatia qua salvati les, verbis queruli, sede peregrini.Nunc autem sumus
sumus, collata est, id est dona sancti Spiritus sanctorum alimonia, et satietas pvophelarum, clecti
supra merita nostra impetvavit nobis illa tanta advo- B simul cum melle silvestri; quia dulcissimum cibuni
cati nostvi gratia, quid in omnibus pro sua reve- praebituri sumus non ex alveariis legis, sed ex nobis
rentia exaudiri merui.ta Patre. Vel graliam accepimus veluti ex truncis silvestritim arborum gentilitatis.
ab eo pro gratia, id est fidem, dilectionem, sacra- Tunc exibal ad eum otnnis Jerosolyma, el omnit.
mer.ta, pro vita seterna promerenda. Judwa, et omnis recjio circa Jordanem, et baptizabart
Quia lex per Moysen data est, gralia et veritas per tur in Jordane ab eo, confitenles peccata sua.
Jesdtn Christum facta est.
[BEDA.]Baptizabat Joannes, non ut suumbaptis-
fAUGDST.] Sicut dici solet, quia promiseram dedi; muni in remissionem peccatorum daret, sed ut bap-
ita intelligimus hoc, quia per Moysen famulum fide- lismum Christi remissurum peccata preecurreret.
lem data est a Deo lex, in qua cognitio boni et mali,
[RABAN.]Baptizabantur in Jovdane, qui descensio
inqua promissio et umbra futurorum bonorum, pro- interpretatur, de superbia vetcris liominis ad huini-
cisl dubio per Jesum, qui Dominus et Filius Dei litatem confessionis et emendationis descendcntes.
est, facta est gratia, qua declinamus a malo et faci- 8
mus bonum, facta est rerum veritas, in lege promissa M. V° L.
et figurata. Velintellige veritatem supernse beatitudi- Vidensautem mullos Pharismorum et Sadducworum
r
nisincommutabil;tatem, in qua Deo similes erimus. C venicntes ad baptisntum suum , dixit eis : Progenies
m "9
A. ?„ M. L. viperaruht, quis demonslravit vobis fugere a ventura
Deum nemo vidit unquam. Unigenitus Filius, qui ira ?
est in sinu Patris, ipse enarravil. Phavisaeisunt divisi vel dividentes, id est, sacer-
doles Judceovum, qui sedividebantapopuloperhyps-
Supra hominem est videre Deum. Ideo Paulus
crisin. Sadduccei, sunt justificati vel justificanles se
supra hominemraptusest, ut viderct arcana qusenon Hi
licet homini loqui (// Cor. n).Vidil Moysesnubem, et quinque libros Moysi recipiunt, pvophetas res-
resurrectionem non crcdunt. [BEDA.-GRE-
angelum, et ignem, non ipsius Domini preesentiam. putint,
GOR.] U trique ergo genimina viperarum vocantur:
[AUGCST.]Quare post omnia visa dixit : Oslende
malorum parenlum acta imitantes, bonis
mihiteipsum (Exod. xxxm).Sinum, dicit secretum quia
Patris. Inde Filius venit per assumptionem carnis, invident, eosque persequuntur, el ita venenati filii
et narravit quod ibi vidit, id est revelavit suis de venenalis parentibus nati sunt. Cum igitur pceni-
tentia et correctione maxime indigerent, increpan-
quod in praesenti oculata fide vident de Trinitate ad
Deitatis, et' quia introducet eos ad manifestam vi- tur, quia non prius deponunt venena, ut sic
ira est extrema Dei
sionem, quae beatos faciet. Dicit enim alibi : Nemo pE baptismum veniant. Yentura
venit ad Patremnisi per me (Joan. xiv). Item : Nemo vindicta, quam tunc fugere peccator non valet, qui
novit Palrem nisi Fitius, et cui volueril Fitius reve- nunc ad lamenta pcenitentiae non recurrit.
lare (Matth. xi). Sic ergo per Jesum gratia et veritas Faciteergo fructum dignumpcenitentiw. Elneveiilis
facta est. dicere intravos : Palrem habemus Abraham. Dico
° 3 enitn vobis, quoniam potest Deus de lapidibus istis
M. R. suscitare fiiios Abrahw.
Ipse autem Joannes habebat vestimentumde pilis ca- Fructum dicit nonqualemcunque, scd dignum poe-
melorum, et zonam pelticeam circa lumbos suos. Esca nitentise: ut quanto quis gravius peccavit, tanto am-
aulem ejus erat locustm et mel silvestre. plius pro qualitate culpaepceniteat, et bona opera
[HILAR.]Joanni solitudo locus est, et meditari majori lucro faciat. Sed Judeei de generis nobilitate
operalio. Pcenitentiam pronuntiat, per quam reditus gloriantes, idcirco peccatores nonagnoscebant, quia
est ab errore, recessus a crimine, et post vitiorum de Abraham descenderant. Per lapides intelliguntur
pudorem professio desinendi. Pilis, non lana eral corda gentilium, ad intellectum Dei insensibilia,
vestitus: quod est indicium austeritatis, non luxu- Unde etiam dicitur quibusdam Judceis : Auferam cor
OS ZACIIARI.L CHRYSOPOLITANIKPISCOPF 96
lapideum de carne vcslra (Ezech. xi). Mevito lapicli- A }. dixit ad illos: Nihil ampitus quam constilutum est
btis getites comparantur, qucu lapitles colucrunl, in vobis faciatis.
lialuvaiii lapidum non usu covpovis, scd menlis Magna vis in sevraone Joannis, qui eliam publi-
babitu convcvscc.Unde illud Simites illis fiant qui canos el inililcs cogit consilium stiac salutis inqui-
faciuntea, et omnes qui confidunt in eis (Psal. cxm). rcrc. Pra:ce|)it ergo ne ullia procscriptum eis quid-
De quibus lapioihus lilii Abrahec suscitati sitnl, (juia qiiani exiganl Puhlicani sunt.qui vel vecligalia pu-
scniini cjus, scilicet Chvisto, unili sunl genliles pev blica cxigunl, ve! conductores suni vectigalium fi-
fidcm. Umie cisiiem geniibtisPaulusdicil : Si auiem sci, seu rerum publicavuin. Hi ctiam qtii sceeulihu-
vos Chrisli; ergo Abrahm semen esits (Gal. 111).[IIi- jtis lucra pev negolia sectantiir, codem vocabulo
LAii.l Incrcpat cvgo Joamies Phavisccos , ut qui ccnscnliiv.
diabolum palrem pev inlidelilalcin habere cocperanl, interrogabant autemeitmel milites, dicentes: Qtiid
cum eis qui dc Iapidibiis cxcilarenlui rursiim faciemus el nos? El ait illis: Neminem concttliatis,
Abrahcc lilii per fidcm fiant. neque ciilumniam facialis, et conlenli estole slipendiis
Jam enim securis ad radicem arborum posita est. veslris.
Avhov inlelligilur lioino; radix, volunlaslcx qua [AIXUST.,De verbis Domini.] Nonnulli cum gva-
fruclus opertmi pvocedil; sccuvis vevo, prccdicalio B I vitev peixan'., bac voce sc excusant, quia militant,
Evangcli', qiice dicilur ad vadicctn poni.quia iiiun- et malis actibus sunl occupati: pevinde quasi militia,
ililiam volunlatis pevquivit. Doccl cnim preomitim non voluntas, in culpa sit. Sed mililave non est de-
in bona voluntate consisterc, pccnam veru in iiiala, licliim, nisi cuin pvopler quacdam militant: nec
Opera atitem qtice lex Moysi damnahal vel remune- gcrcre rcmpublicam est criminosum, nisi eam itleo
raliat, tesliinonia quaedam sunt voluntatis. gerunt, ut rem familiarem augeant. Quilibel quo-
Omuis ergo arbor quw non facil fruclum bonum, que reclores, quilibet clerici, si amplius quani de-
excidetur el in icjnem mittetur. cretutu est eis quoerunt, tanquam calumniatores et
[BEDACXGREGOR.] Sensus est: Quicunque conlem- concussores, Joannis sententia condemnanlur. Mi-
nit hic bene faeere, excidetur a ccetu fideliumvel a lites enim Christi sumus. Unde Apostolus : Nemo
prsesenli vita , in qua plantalus est, et eremabitur mililans Deo implicat se negoliis swcularibus (II
in gehenna. Yel ali'er : Arbores sunt genus liuma- Tim. n).
num. Sccuris vero esl Rcdemptor noster, qui velut Exislimante cmtem populo, et cogitanlibus omnibus
ex manubrio el ferro tenelur ex [liumanitale, scd in cordibus suis de Joanne, ne forte ipse esset Chri-
incidit cx divinitate, Quoe seciiris jam ad radicem ,_, slus.
posita est, quia elsi per palicntiain cxspectat, scit A. I
tamen quid landem factura sil. Non ad ramos, scd Miserunt Judwi ab Ierosolymis sacerdotes et levi-
ad radicem positam dicil securiin. Curn enira filii tas ad cum, ul inlerrogarenl eum, Tu quis es? El
malorum lolluntur,quidaliudtuiain rami infrucluosse confessusest, et non negavit. El confessus esl: Quia,
arboris ahsciiidunlur? cum tota progenies cum pa- non sum ego Christus.
rer^.ibus tnllitur, arhor radicitus abscinditur, ne [GREGOR.-BEDA.] Confessus est se non esse Chri-
quid remancatunde iterumaliquid gorminisorialuv. stum, et non negavit quod evat, scilicet se essd
(RABAN.) Rami quidcin digni inccndio alii sunl avitli, pvaccuvsovem, ut sequentia delevminant. Hic humi-
ut pagani; alii sunl vivides, sed sine fruclti, ut hy- litas Joannis commendatur, qui dum infirmitatem
pocritce; alii fruclum, sed amavum faciunt, ut hcc- suam studuit humiliter agnosccre, Dei celsitudinem
relici. meruit ohlincre. Mira ccecitas Judaeorum, qtii cum
T 9 credcrent Joannem esse Chrislum, credcre nolebant.
JL. x
etiam, ipso Joannc attestantc, Christum esse Salva-
Et inlerrogabant eum lurbce, dicentes: Qutd ergo torem ; lot signis ac virtutihus approbatuni.
faciemus ? Respondens autein Joannes, dicebal illis : D| Et inlerrogaverunl. Quid ergo? Etia.s es tu? et
Qui habet dttas tunicas, det non habenli, et qui habet dixil, Nonsum. Provheta es lu? ct respondit, Non.
escas, simililer facial. Dominus dixit discipulis suis, Joannes ipse est
[BEDAex GREGOR.] Qtiia tunica plus cst neecs- Etias, qttia Joannes in spiritu erat Elias, non per-
savia usui nostvo quain palliuin, ad fvucltim dignum sona, secundttm qnam dicil hic se non esse Eliam.
pocnitenliccpertinet utnon soliimexteviova ct niinus Ideo Joannes negavit se esse prophetam , quia plus
necessavia, sed ipsa valde nobis liceessavia divida- eiat quam prophcta, quod alii prcenuntiavcrunt,
mus cum pvoximis, cscam sciliccl ct lunicam. Lcx ostcndens: vel quia nuntii qucerere intendebant an
enitn dicit: Diligesproximum tuum lanquam le ipsum osset Eliscus, in quo ligura baptismi pRgcessit, vel
(Levit. xix). Dc una tunica non dici poluit tit divi- alius cx prophetis anliquis.
devetur, quia tunc indc nenio vcstirclur. De csca Dixerunt ergo ei: Quis es, ut responsum demushis
YTeritasdicit: Date eleemosynam,el ecceomnia munda qui miserunt nos ?
sunt vnbis (Luc xi). 8 2 7
Venerunt autem el publicani ut baplizarentur, et A. ,° M. R. L.
dixerunt ad illum : Maghter, quid (aciemus? At ille Qtitd dicis de teipso ? ait: Ego vox clamanth /»
97 IN UNU.MEX QUATUOR LIBER PRIMUS. 98
deserto: Parate viam Domini, sicut dixit Isaias pro- A nes: Qui habel sponsam sponsus est. Unde Joannes
pheta (Isa. XL). quiaChristus esse putabatur, recte se indignum csse
Joannes esl vox, in qua Verbum sonat; id est, denuntial ad solvendum corrigiam ejus calceamcnli.
ostensio et prophetia et lucerna Verbi Dci prsesen- Quasi dicat: Ego Rcdemptoris vesligia denudare non
tis in Joannc, per quem clamal: prcesentis in carne valco, quia Sponsi iiomen inihinon usurpo. Velita:
assumpta , ctti Joannes testimonium perhibet, juxta Calceamcnla ex morluis aniinalihus fiunl. Doniinus
illud: Paravi lucernamClirislomeo(Psai.c,xii.xi).\vM\ vevo quasi calcealus appavuil, poslqiiaiu cavnem
Domini dirigil, qui ad prcccepta ejiis vitam prce- assumpsit. IIujus incarnationis mystcrium ncmo
parat. Unde illud : Siquis diligit me, sermonemmeum unqtiam a;l plentim invesligarc poluil. Corrigia cal-
servabit (Joan. xiv). ccamenti esl ligatura tanti myslerii. Non valct ergo
A. i Joanncs ad pleiumi corrigiam solvere, quia incar-
F.t qui missi (uerant erant ex Phariswis; el inter- nationis mysterium non sufiicit invcsligare.
rogaverunteum, et dixerunt: Quid ergo baptizas, si Cujus venlitabrum in manu sna, ct permundabit
lu non es Chrislus , neque Elias, neque propheta? aream suam, et concjrcgabittrilicum suttminhorreum:
Audicrant Pharisaei in prophelis Chvislum ventu- paleas autem comburclicjniinexslinguibili.
rum et baptizaturum: scientes ctiam Jordanem fi- B [HILARIUS.] Venliiabri opus est ab infructuosis
fructuosa discernerc. Quod in manu Domini situm
guram baptismi gessisse, eumque Eliam el Eliseeinn
in figura baplismi siccis pedibus transiisse, puta- indicat arbitrium polcstatis, recondcnlis triticum
bant nunc eos surrexisse ad baptizandum. Quia ergo (id cst perfectos fructus credentium) in horrcis, et
Joannes nullum de his dicil se esse, inlerroganl qtta concremantis paleas (id est infruciiiosorum homi-
audacia baplizet. lnim inanitatem) igne judicii. Per ventilabrum dis-
*° 4 I5 cvelio justi examinis, pev avcam vero precsens Ec-
A. ? M. R. L. clesia figuralur. Cujus avece purgatio etiam nunc
Responditeis Joannes, dicens: Ego qttidembapttzo geritur, cum perversi ob manifesta peccata de Ec-
vosin aqua in pwnitentiam. clesia ejiciuntur, vel post mortem divina distri-
M. R. L. A. ctione damnantur; inter palcas et zizania distat,
a semine puri trilici prodeunt, zizania a
Qui autem post meventurus est forlior me est: cu- quia paleae
divcrsa origine procrcantur. Ergo palcae significant
jus non sum dignus calceamenta portare. Medius au-
tem veslrum stetit, quem vos nescitis. illos qui fidei mysteriis imbuuntur, sed levitate per-
ll fidiceab electis dissentiunt; zizania illos qui opere
M. v2 L. ct professione ab elcctis secernuntur. Hi ventilabro
Ipse vosbaptizabit in Sviritu sancto ct igni. hoc non removentur, quia jam judicati sunt, sed
Ac si dicat: Non imputetur audaciee quod ago. palese venlilantur,
Baptizo in aqua in pccnitentiam : id est in signum L.
pcenitentioepurgantis animas, lavo corpora, et usum Mtttta quidem el alia exhortans evangelizabat po-
baptizandi instituo, parans viam fortiori me, cujus
calceamenta portare non sum dignus : tanta est ejus pulo.
excellentia supra meam parvitatem. Inler vos au- A• x
tem medius est quem prsedico, setl nescitis eum, Ilmc in Bethania facta sunl trans Jordanem , ubi
quia ejus humilitale abutimini. Ipse baptizabit in erat Joannes baptizans.
Spirilu sancto et igni. [BEDA.]HOCest, et purgatione CAPUT XIV.
sanctificalionis, ct probatione tribulationis. Vel in M. !?
Spiritu sancto, id cst, in igni qucm vcnit millcre su- Tunc venitJesus a Gatiimain Jordanem ad Joan-
per terram (Luc xii). Spiritus sanctus per ignem nem , ut baplizaretur ab eo.
intelligilur, quia et corda incendit pcr amorem, et pD Multiplicem oh causam Salvator a
illuminat per sapientiam. Sunt qui ita exponunt: Joanne [HIERON.]
baplizatus est, ut secundum hominem et jus-
Fn Spiritu sancto in preesenti, in igni in fuluro. Si- titiam et
legis humilitatem implercl, ut Joannis ba-
cut enim nunc renasciraur ex aqua el Spiritu san- ut in lavacro credentium ad-
ptisma comprobaret,
cto in remissionem peccatorum, ita tuncde levibus
vcnlum sancti Spivitus monslraret, ut tu non dedi-
peccatis cum quibus morimur, per ignem purgato- baptismum Domini, eum ipse
rium quasi per baptisma mundabimur. Unde Apo- gnareris suscipere
servi.
stolus: Uniuscujusque opus quale sil ignis probabit susccpevil baptismum
(I Cor. m). Evangelista Joannes scripsit: Cujus non iu. in 1T[. f» •
sum dignus ut solvam ejus corrigiam calceamenli. Et ipse Jesus erat incipiensquasi annorum triginta,
Quod ad mysterium spectat. [ALBINUS.] Mos apud ut mitabatur filitis Joseplt.
veteres fuit ut si quis eam quee sibi competeret [BEDA.]Jesus annorura triginta baptizatur, el in-
accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solve- cipit apertius signa facere et docere, legitimum
ret, qui jure propinquitatis eam sibi desponsaret. teinpus setatis oslendcns his qui omneni attatem
Christus aulem sponsus Ecclesice fuit, ut ait Joan- vcl ad saccrdotiuni vei addocendum pulant oppor-
0.0 ZACHARLE CHRYSOPOLITANTEPISCOPI 100
tunum. Qaod non est, nisi aliquando miraculo Dei A niamusacternam. Undepost collatam sancti Spiritus
contingat, ul Jeremioeel Danieli, qui propheticespi- gratiam in baptismo, regeneratis amplior cjusdem
ritum pueri percepcrunt. Tricennalis, baptizati Sal- Spiritus gratia per impositionem manus episcopi
vatoris setas nobis convenit propter myslerium tri- datur. Coiumba apparuit super Jesum, ut doceretur
nitatis el opcrationem Dccalogi. Qui ergo haptizatur eis solis qui in simplicitate baptizali sunl, unclionem
vel gaudet se esse baptizatum, tricennalis sil in sancti Spiritus affuluram. Corporali spccic desccndit,
hunc modum, ut in fide sanclcc Trinitatis intelligat ul columba, ut monstraretur quod baptizati in corpore
et compleat Decalogum. ejus, quod est Ecclesia, accipiunt Spiritum sanctum.
F.tnolandum quod noncorvus, scd columba atlttlit ra-
M. ? nium olivce in arca Noccquia baptizatorum alii dese-
Joannes autem proltibebat cum, dicens: Ego a te runt Ecclesiam, alii
pacificeremanent in Ecclesia.Ra-
debeobaplizari, et lu vcnisad me ? respondens autem mus olivcevirentibus foliis in ore columbce
significat
Jesus, dixit ei: Sine modo. Sic enim decel nos im- gratiam Spiritus sancti,abundanlemverbis vitse.Quod
plere omnem justitiam. Tunc dimisit eum. Lucas dicit in te complacuit mihi (Matlh. m), tale
[BEDA.]Venil Dominus baplizari, ut nobis insi- est ac si dicat: In te placitum meum conslitui, hoc
nuaret myslcrium baplismi, et sanctificaret aquas. ,B est, te gerere quod mihi placet. Quod vero Mal-
per
Servus atitem expavit illum ad se venisse ul bapli- thseus dicit: In
quo niihi complacui, ita exponitur :
zareinr, cnm milla in co culpa csset. Unde intelligi- Qui pcenitendocorrigil quccmale fecit, in quo poeni-
tur quod hic dicit Joannes, E<jco.te debao bapiizuri, teksibidisplicetquod fecit. El quiaPaleromnipolen9
hoc csse qttod ipse alibi ait: Ecce agnus Dei, ecce humano mctlo loculus ail : Pmnitet me (ecise homi-
qui lollil peccata mundi. Ab illo ergo debuit ipse ncm (Gen. vi), vidctur sibi displicuisse in peccato»
Joannes baptizari, id est a peccato originali nuin- ribus. In solo autem Chrislo sibi complacuit, quia
dari. Sinemodo, inquil Dominus, me a le baplizari non sc cum creassc homincm pccnituit, quandoqui-
inaqua,uttupostmodvimbaptizerisameinspiritu.Sic dein riullum in eo peccaium fuit. Unde David : JH-
decet nos implere omnem justiliam, id cst docerc cl ravit Domintts el non pmnilebit eum, lu es saccrdos
exempIumdareomnisjustitiae.QuiChvisti baplismum in mternum (Psal. cix). Inlelligas evangelistas, cuirt
suscipil,miscveturanimaesuaeplacensDeo(Ecc/i.xxx), non eaindem locutionem retulcrint, eamdem relu-
salulis medelam suscipiens; el huinihler suhdi'.dv lisso senlenliam. Qusc divevsilas loculionum ad hoc
Crcatorisiio,cjusinslitulioniobediens: pvoximumque utilis est, ne uno modo dictum, minus intelligalur,
cxemplo ocdificat.Sic evgo omnem justitiam iinplet, el alitev quam se res habet, intcrpretctur. [BEDA.]
quia Deo el sibi ct pvoximo facit quod tlebel. Ciim ( Mysterium Trinitalis in bantisnio Chrisli monstra-
igitttv Joannes cognovissct justiliam sic debevc im- lur. Filius baplizatur, Spiritus sanctus descendit in
plevi, ttinc diraisit cum baptizari a sc, ct consensit. specie columbce,vox Patris tcstimonium Fiho proe-
Qiiia vera humililas cst quam obedicnlia comes non beiilis audittir. Colinnba apparuit supcr capulJesu,
desevit, oiiiciumqiiodpviuscxpavit,obediens implcvit. ne vox Patris putarclur csse facla ad Joannem, non
u s 15 ad Dominuin. Sed et hoc quod vox paterna into-
L. .3 M. R. A.
Faclum est autem, cum baplizaretur omnts popu- nuit, non docet Filium, sed nobis quid credere de-
beamus oslendiliir, baplizatum scilieet a Joanne,
lus, et Jesu baptizttto et oranle, confeslim ascendit
de acjua. El ccce aperti sunt ei cmli, et vidit Spiri- vcruin cssc Dei Filium , nos quoque per aquain
vo-
tum Dei descendentemcorporali specie ul cotumbam ablulionis et Spiritum sanctificationis, palernae
venientemsuper se. Et cccevoxde cxlis : cis adoplione Dei posse filios eluci. Litterara sic
lege : ViditJesus el qui cum eo erant, Spiritum Dei,
L. id est, rem significantem Spiritum sanctum descen-
Tu es Filius meus dilectus, in lc complacuit milti. denlem ttt columbam, hoc est, sicut rem quae vere
[BEDA.]Jesu baplizato cl ovantc, ascendit de r. . columba erat, ad hoc significandum assumpta. Ut-
aqtiis, quibus tactu mundcccarnis vim abluendi con- rum columba noviter creata fuerit, et post peractum
tulcrat, ut qui ad lavacrttm Christi vcncrit peccata oflicium soluta in elementa necne, nihil nostra in-
dcponat, ct posl virtutum incrementis asccndat. tercsl. [BEDA.]Sic quoque legendttm est quod Mar-
[IIIEHON.-BF.DA.] Aperiuntiir cceli non reseratione cus ait . Vidit cwlos apertos (Marc. i), id esl, signi-
elemeniorum, sed spiritualibus oculis, quia dum ficari ccelorum aperlionem baptizatis. Naturam co-
undas subiil, divinitatis suac potentia ceeli nobis luuibaevideamus, ut nobis inde vitae instituta suma-
januas pandit. Nec ei tunc cocpit coclumaperiri,cui nuis. Nullum ore vel unguihus leedit, ne minimas
coclorum interiora patebant, scd his verbis virtus quidem musculas vefvermiculos. Videamus ne den-
baptismi oslenditar, quia baplizati ccelestis janua tes nostri sint arma et sagittse, contineamus manus
declaratur. Oravit Christus non pro sc, sed ut nos a rapinis. Qui furabatur, jam non furelur; magis
informaret ad orandum, post baplisma victtiros. autem laboret operando manibus suis, ut habeat unde
Nam quasi transito niari Rubro necatos gratulamur tribuat necessitalempatienli. (Ephes.is). Nam et cc-
/Lgyplios, scd in deserto hujus mundi alii hostcs lumba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos.
occurrunt, qui sunt vincendi donec ad patriam ve- Ipsa terrse fructibus ct semine pascitttr. Audiamus
401 IN UNUMEX QUATUORLIlsER PRIMUS. 102
Apostolum ; Rotutm est non manducare carnem, el! A mundari. Nobis autem virtus ct proesentia Tvlnita-
non bibere vinum (Rom. xiv). Gcmilum pro canlui tis, quae in baplisniate Chvisti manifestata [ cst,
habet : PloremUs coram Deo qui fecil nos (Psal. invisibilitev opevatuv in baplismatis visibili sacra-
LXLXIV). Risns noster in luclum convertalur, et gau- mento. Sacramcntum vero esl visibile signum invi-
dittm in mwrorem (Jac iv). Beali lugentes, quoniami sibiiis graliae. Vcluli cum quis baptizattiv, ipsa ex-
ipsi consolabuntur (Malih. v). Super aquas sedere. leriov corporis abltttio quam videmus, signum esl
consuevit, ut venturi raptum accipitris preevisa ini interioris ablutionis aniinee, quee constitit in pecca-
aquis umbra declincl. Et nos super fluenla Scriptu- fortim remissione. Aqua etiam puvgans exterius a
rarum sedeamus, quarum speculis edocti, digno- sordibus corporalilms, signum cst fidei mundantis
scere et proecavere valeamus insidias hostis anli- inlerius a peccalis. Sacerdss quoque lavans in aqua,
qui. Hinc illud : Oculis ejus columbwqum lacte sunl dcsignat Spiritum in fide remillentem pcccata. Yi-
tolm, et resident juxta fluenta plenissima (Can. v). dendum tamen cst de hoc sacramento sicut de aliis,
Nidilicare solent et in foraminibus petrae, in ca- quia nihil refert a quocunque. dctur ministro. Mi-
verna maceriae.Pelra Cbristus est (I Cor. x), cujus nisler enim ministrat, Christus baptizat. Unde il-
in crucc clavis manus, latus cst lancea perforatum *' lud : Uic est qui baptizat. Quapropter sive a cleri-
(Joan. xix). Maceria ejus est virtus sanctorum co-1B cis, sive a laicis, seu eliam a mulieribus necessilate
adunata. Caverna in ea, sinus fraternae dilectionis : imminente detur; non tamen reileratur. Hoc sacra-
in quo dum teneros in fide nutriunt, quasi nidifi- mentum sicut sacramenlum altaris, alii ad vitam,
cantibus columbis in se locum paiidiint. Ilinc illud: alii ad movtcm accipiunt. Qui enim vere accedunt,
Surge, antica mea, speciosameaet veni: coluinbamea, ct rem et sacramentum accipiunl; qui ficte, sacra-
in foraminibus petrm, in caverna macerice(Cant. n). mentuni tantum. Unde si postmodum resiptterint,
H;cc sepiem virtulis exempla recte commemoravi- non rebaptizahuntur. Forma aulem baptismi sunt
mits; qttia Spiritus sancti, qui in columba descen- isla vcrba : In nomine Patris ct Filii et Spiritus
dit, septiformis cst gratia. sancli, vel eequipollcnlia. Dominus cnim generaliter
Quceritur quarc baptismus successerit circunici- instituens baplismura preccepit, dicens : Ite, docele
sioni. Ut enim beatus Gregorius ait quarto Libro in gentes, baptizantes cos in tiomine Patris et Filii et
Job : « Quod apud nos valet aqua baptismi, hoc egit Spiritus sancli (Matth. xxm). A morte Christi et
apud veteres vel pro parvulis sola fides, vel pro ma- sanguinis effusione habet haptismus virtutem et
jorihus' virtus sacriliciorum, vel pro his qui ex ellicaeiam sicul alia sacramenta, sive ante legeni,
Abrahce stirpe prodiertint, mysterium circumcisio- sive in lege. Per hunc enim Christus, quae facta
nis. Solutio. Decehat novum regcm novam Icgera L sunt, dimittit; adjuvat, ne amplius fiant; perducit,
instituere, inimicitias inter Judceos ct genliles solve- uhi omnino fieri non possint; facit ut lex implea-
re, ut duo populi in unuin jungcrctuur, et (ierenl po- tur, ul nalura liberctur, ne peccalum dominetur.
pulus unus.Quare nccesse fuit inimicitiarum causas,
vidclicel Judccorum ritus, quos gentiles abhorrcbant A. M. R. L.
cvacuare, et a!ia sacramcnta quce ulrisqiie cnmmu- Et lesiimonium perhibuit Joannes, dicens: Quia
nia forent subslituere. Proplcr hoc quoque baptis- vidi Spiritum dcscendenleinquasi columbamdc cwlo,
mus circumcisionis loco subiit, quia cireumcisio et mansit super ettm. Et ego nesciebameiim.
imperfectum erat sacramentum, utpote maribus so- [AUGUST.] Nesciebat eum, subaudis tam alte, tam
lis altinens. Baptismus vero perfectum est sacra- subtiliter, quam Spiritu in eilra descendente cogno-
mentum, quia utrique sexui sine dolore commoda- vil. Tunc enim didicit quod Dominus retenturus
tur. In aqua vero idco uniformiter consecratur sibiesset sicutet aliorum sacramentorum, baptismi
baptisma, quia de Christi Iatere manavit aqua, et sui poteslatem, sive proesens in terra, sive absens
quia nullus liquor adeo valel ad abluendum sicut corpore in ccclo, et ntilli eam servo dalurus esset.
aqtia, et apud omnes facile acquiritur, ne se aliquis D JONon invenies aliquem apostolorum dixisse, meuin
propler inopiam excusaret. Nota quia multiplicilcr baptismum ; invcnics autem dixisse : Meum Evange-
accipitur baptisma. Baptismorum namque unum lium (&II Tim. n). Et hoc est quod dicit:
tantum est in aqua, ut Joannis, quod remissionem Sed qui misil me baplizare in aqua, ille milti dixit:
peccatovum non dedit. Aliud in ignc vel Spiritu, Super qttem videris Spiritum descendenlemet ma-
quo baptizati sunt apostoli in die Pentecostes. Unde nentem super eum, hic est qui baplizat in Spiritu
illud : Vos autem baptizabimini Spirilu sancio (Act. sancto. Et ego vidi el testimoniumperhibui, quia hic
I). Tertium in aqua et Spiritu quo baptizaverunt est Filius Dei.
apostoli. Quartum in sanguinis effusione. Tria visi- [BEDAin Marcum.] Pulchre addidit, manenlem
bilia, id est, sacerdos, baptizandus, aqua, sunt in super eum. Proprium est enim Medialoris nostri, ut
baptismatc; el tria invisibilia, id est fides, anima, nunquam Spiiitus sanclus recedat ab eo. Fidelibus
Spiritus sanctus. t Verum Dominus, ul ait Ambro- autem ejus aliquitndo confertur, aliquando tollitur.
sius in primo Iibro De sacramentis, ideo prior de- Quibusdam tamen ad amorem Dei et proximi con-
scendit in baplismum quam Spiritus sanclus, cura servandum nunquajn abest. Unde ipse ait illis : Vos
inodo e convcrso fiat, quia Dominus non Lncligebat atttem cognoscetiseum, quia avnd nos manebit, et in
103 ZACIIARLE CliRYSOPOLlTANl EPiSCOPF 104
vobis erit (Joan. xiv). Joannes autem juxta audito- \ Et accedens tentator, dixit ei: Si Filitts Dei es,
rum capacitatcm alibi Jesum prcedicat virum forlio- dic ul lapides isli panes fiani. Qui respondens, dixil.
rem se, hic vero Filium Dei. llinc est quod Paulus : Non in soto pane rivit homo, sed in omni verboquod
Quasi parvutis in Chrislo, lac potum dedi vobis, non procedit de ore Dei.
escam (I Cor. m). Inter sapientes atitem sapientiam [BEDA.]Creditlil aliquando diabolus dcbcllatorem
loquimur. suuiii venisse in mundum, sicut por olisesstim ho-
CAPUT XV. niinom dixit : Quid nobis et tibi, Fili Dei? Venisti
M. n' R. L. attte temptts torquere nos (Matlli. vin). Deum tamen
Tunc Jesus ductus est in desertum a spirilu, ut illuin esse dubitavit, mortalia patiendo. [HIERO.W-
tenlaretur a diabolo. HILARIUS.] Scriptumesl, dixilDominus, quia humili-
Consulle Lucas primo posuit: Jesus autem plenus late, iion polentia propostterat vincerediabolum. In-
est a ne dubitare- tendchat dccmonum princcps, ex mulatione lapidum
Spiritu sanclo, regressus Jordane,
tur a quo spirilu duclits fuit in dcscrtiim secundum in panes, virtutem potestatis in Deo agnosccre, el in
ohlectan.ento cilii paticnliam esuritionis illu-
Matlhoeum,vcl expulsus sectinduni Marc.um.Procul homine,
iliihio non virtule mali spiritus Jcscis agitur in de- deve. VevumDominus deDeutevonomio testimonium
r> sumens, ostendit, nun in patte i;oc.solitavio, sed in
sertum, scd voluntale sui spiritus, ul sternat ad- " otnni verbo
versarium. Ubi nobis precmonstral, ut post baptis- Dci, alinioiiiani ectevnitatis esse spevan-
nium accingamur fortiter contra diahoium, rciiclis dani (Deul. viu). [GREGOR.] Tvihusmodis tentatiofit :
mundi illecebris et societate pravovum. stiggcstione, dcleclatione, conscnsu. Christus autcm
suggesiione sola tentatus est,quia delectalio peccati
M. v L. mentem eius non momordil. Non indignum tentari
Et cum jejttnasset quadraginta diebus et quaara- fuit illi, qui occidi vcnerat tit sua tenlalione nostras
qinta noclibus, poslea esuriit. vincerct, sicut sua morte nostra tulit peccata.
Obtulit se tcnlatori quadraginta dicbus et quadra- Tunc assumpsil etim diabolus in sanctam civita-
ginta nnclibus, ut indicct quia sive bic prospera lem: et staluit ettm supra pinnaculum lempli.
blanciiunlur, quod ad dies pertinet; sive adversa Non mirum si sc pormisit ab illo assumi ct duci
feriant, quod noclis figurcccongruit, scmper fideli- et statui, qui se pevtulit a membvis ilhus cvucifigi.
bus adest advcrsarius, non cessans eos impcdire Potest autem sic intelligi: Assumpsit eum diabcui,
lentando. [HIERON.]Esuriit corporc, ut diabolo tri- id est, tenlando nivasit; el statuit eum suprapinnam
buerelur tcntandi occasio, et vinceretur ab homine, templi, id est, occasio fuit quave Dominus a suO
^L spivilu sit ducius ct statutus illic. Pinna vel
cujus moiTcel calamitatibus gloriabatur. [HILARIUS.] pinnaj
Movebatur diaholus quadraginta dierum jejunio, cultiin est fastigiura , id esl summitas. Solebant
sciebat lotidem diebus aquas abyssi cifusas, explo- enim antiqui sicut adhuc fit in pluvibus loeis, su-
ratam repromissionis tcrram, Moysi legem a Dco pcviova domovum vcl templovum faceve plano sche-
datam, filios Israel tolidem annis in eremo pane mate, ut ibi possent stave el ageve quod vcllent.
angelorum vixisse. Cuin vero sensit post jejunium Unde Dominus ad apostolos : Quod in aure auditis,
csurive Dominum quod non de Moyse vel Elia le- prmdicale sttper lecta (Matth. x). Sancta autem ci-
gitur ut post jejunia esurierint, accessit lcntando, vitas Jevusalem dicebatur, in qua templum erat et
longe remotus malitiae voto. [BEDA.]Decem simt cultus Dci secundum IegcmMoysi.
prceccpta legis, et quadripartilus o.st mundus, quod Et dixil ei: Si Filius Dei es, mitute deorsum.
significat jam gratiam Christi diffusam pcr mun- Scriptum est ciiim: Quia angelis suis mandavit de te,
diim, qui jejunavil spatio qttadraginla dierum. In et in manibus tollenl te, ne forte offendas ad lapidem
quo jejunio quasi clamabat: Abstinele vos a deside- pedem tuum (Psal. xc).
riis luijus sceculi. In comestione ct bibitionc post In omnibus tentationibus hoc agit diaboltis, ut
resurrectioncni velut clamabat: Eccc ego vobiscum nJJ intelligat si Filitis Dei sit. Sed Dominus sic respon-
sum usque ad consummalionem smcuii (Matth. vm). sioncin temperat, ut eum relinquat ambigtium. Di-
Unde quamvis non gloriemur, tamen sperando jam ccns, milte te detirsum, qui omnes preecipilarc sala-
Dascimur. Congrue jejunium Quadragesimac statti- git, infirmus ostenditur : nam persuadcre polest,
tum est csse conline Dominieee passioni, quia si- prcccipitare non potest. Testimonium quod inducit
gnificat nos tlebere a mundi amicitia continere, ut non dc Chrislo tantum, sed de omni vivo sancto
Deum sequi valeamus. [GREC.OR.] In ahstinentia au- pvophctia cst. Hicvonymus psalmo nonagpsimo sic
lem quadragenarius nuracrus cusloditur, quia vir- exponil: « Quicunque duas natuvas Dei et hominis
tus Decalogi per quatuor libros Evangelii impletur, pevfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis ma-
cum Evangelium custoditur. Vel quia per Decalo- nibus vallatus, ad lapidem (id est ad Christum)
gum Deum et proximum diligcre prcecipimur, ct non offendit pedem suum, qui lapis est offensionis
niotu corporis, quod ex quatuor subsislit clcmcntis, el pctra scandali (Isai. vm). >Augiistinus de eo-
^charilas Dei et proximi violatur apte ad diluenda dern psalmo: « In manibus angelorum sublatus est
peccata in quadragenarium numcrum lempus poc- Dominus, quando assumplus est in cceltun, non quia
nitentiee surgit. si non portarent, ruilurus erat, scd qu-ia obseq,u«-'
105 IN UNUMEX QUATUORLIBER PRIMUS. 105
bantur regi. t Quod si dicas, meliores suntfqui por- A L.
tant quam qui portatur, respondebo : Ergo jumenta
Et consummata omni tentattone, tunc reliquit cu,n
meliora siint hominibus. [HIERON.] Tacuit autem
diaboius usque ad teinpus.
tergiversator de sui conculcatione, non suhjungens
FiliumDei super aspidem cl basiliscumambulaturum, M. L.
et concutcaturumleonem el draconem. Eratque cum bestiis.
17
Ait illi Jesus : Rursus scriptum est: Non tentabis R. v7 M.
DominumDeum luum (Deul. vi). Et ecce angeli accesseruntet ministrabant ei.
Veris Scripturarum frangit clypeis falsas diaboli Consummatam omnem tentationem dicit, quia
his tribus tentationibus continentur origines om-
sagitlas de Scripturis, qui vel falsa proponit, vel
veris falsa persuadere conatur. Testimonia Deutc- nium viliorum, Joanne attestanle, qui ait: Omne
ronomii protulit Dominus, ut secundae iegis sacra- qttodinntundocst,concupiscentia carnisest, et concu-
menla monstravel [BEDA.].Suggevebatuv ei quasi piscentia oculorum, et superbiavilm (I Joan. n). Et
in evangclica parabola tribus reprohi negoliis ab
homini, ut signo aliquo cxplovaret quantum aptid
Deum valerel.. Sed scriptum est homini, ne Deum R B seternce vitac dapibus excluduntur. Primus dixit:
tentare audeat, quando hahet quid faciat, ut quod ca- Villamemi, etc. (Luc xiv). Aller dixit: Juga boum
vere oportet evadat. Inde est illud : Si vos persecuii eini quinque. Alius dixit : Uxorem duxi (ibid.).
Uxbris appetitus ad concupisccntiam pertinet, sicut
fuerint in una civitate,fugilein aliam (Matlh. x). Posl-
gula. Yillpe emplio, ad avaritiam et superbiam.
quam vero deSeil humana providentia, si iiomose to- Probatio
tum divinaecumniittit potentiae,non est dicenda ten- quinque jugorum, refertur ad concupiscen-
tiam oculorum, ubi curiositas est el vana gloria.
tatio. Nunc autem Christus poterat aliter de templo
descendere, quam per jactantiam se preecipitare. Triplici telo hostis totidcm arma defensionis op-
ut concupiscentia carnis pellatur jcjunio,
Iterum assumpsit eum diabolus in montemexcel- pone ,
sum vatde, et ostendit ei otnnia regna mundi ct glo- avarilia cleemosynis, jactantia precibus. [GEEGOR.]
in vetito
riam eorum, et dixit illi: Hmc omnia libi dabo, si Aniiquum hominemsuperavitdiabolus gula
cadcns adoraveris me. pomo; vana gloria superavit eum, dicens : Eriiis
sicut dii (Gen. n\). Avarilia enim superavit eum,
In montem, id csl, supra rnontem oslendit regna; quando dixil, scienles bonum el maliim. Avarilia
non quod visum ejus, qci omnia videt, amplificave- enim rectedicitur sublimilas ambitionis. Sic etiam
rit; sed quantum in se fuit, verbo et promissione C Q tentavit Dominum, sed victus reccssit. David Go-
ostendit vanitatem humanee pompse, quam amabat liath tribus lapidibus de torrente prosUavit (/ Reg.
quasi speciosam, suadens Domino ut vel sic etim xvn), Christus diabolum tribus testimoniis de lege.
sibi snbjiceret. Bene quod Lucas commemorat, in Quse autera tcntatiouum prima fuerit, quce media,
momenlo temporis ternporalia monstranlur, quia quasveultima, ct in qua forma tentalor accesserit,
cito cadunt humanaepotestates. Dicens : Hmc omnia an in sua propria, an in specie hominis assuinpta,
tibi dabo, superbe loquilur, non quod omnia regna non multum refcrt ignorare. Reliquit eum diabolus
dare possct. Procidens adoravcris, diclum est quia usque ad tempus, postea per Judseos aperte eum im-
adoraturus diabolum, ante corruit. [AMBR.]Nota pugnaturus.Sicetiam quando nonprcevalel in tenla-
quia onuiis potestas et ordinalio polestatum a Deo tione, a nobis recedit, usque ad aliud lempus. [BEDA
est, scd a malo potestatis ambitio. Potestas ilaque in Marcum.] Inter bestias Dominus commoralur, ut
diaholo ad lempus permissa, non mala est; sed is homo; ministcrioutitur angelico, ut Deus.Et nos cum
qui ambiendo male utitur poleslate, malus est. in crcmo sanctee convcrsationis beslialcs homiiuim
niores lolcramus, ministerium angelorum meremur,
Tuncdicil ei Jesus : Vade, Salctnas. Scriptum cst: a quibus corpore soluti, ad seterna gaudia transfe-
DominumDeum tuum adorabis, et illi soli servies. ** j ramur.
Non, ut quidam putant, Satanas et Pctrtis°eadem
sententia damnanlur. Petro enim dicitur: Vade re- CAPUT XVI.
tro, Satanas, id est, sequere me, qui conlrarius es A. x
voluntati meoe.Hic non dicitur retro, ut subaudia- Altera die iterum stabat Joannes, et ex discipulis
tur, vade in ignem oeternum. [BEDA.]Omni homini cjus duo. Et respiciensJesum ambulantem dixit: Ecce
scriptum est, Deum adorare eique soli servire. agnus Dei, eccequi toltit peccatummundi.
Graecelalria dicitur scrvilus illa, qusesoli Deo con- [BEDAin homilia.] Typice Joannes, id est, popu-
venit, non creaturse. Inde idololatrae nuncupanlur lus gratioe, altera die, id est, post legem, cognoscit
hi, qui sacrificia quseuni Deo debent, idolis impen- Agnum quo redimitur. Ambulalio Jesu, dispensa-
dunt. Dulia aulem est servitus communis sive Deo lionem incarnationis qua nobis exempla vivendi de-
sive homini. UndeetiamservusdiciturLatine, quod dit, insinuat, sicut mansio ejus, seternilatem divi -
dulos dicitur Grsece.Jubemur ergo per charitateni nitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ej-us
servire invicem, quod Grsece est dulium; et J)eo ostendit. quia ipse illam virtutum arcem conscen-
soli, quod Graeceest latrium. derat, a qria nullis tentatkmilnis poterat dojici, ct
PATHOL.CLXXXVI
107 ZACIIARIiE CHRYSOPOLITAM EPISCOPl 108
discipuli magisterium ejus corde sequebanlur. [BEDA,\ venlum nunliat fratri, ut sicut est sanguine, sitger-
in homilia.] Vel aliler : Stabat Joannes, id est, ces- manus et fide. El hoc est quod dicit.
17 m M 94
sabat lex, tamcn testimonium perhibcns Christo. A. M. R. L.
Deambulabat Jcsus, id est, gralia hinc et inde col-
Invenit hic primum fratrem suum Simonem, et di-
ligens. Agnus innocens immolandus prsefiguvatuv in cit ei: Invenimus Messiam, quod est inlerpretatum,
agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Christus. Et adduxit eum ad Jesum : inluitus autem
Petvus oslendit, dicens : IVoncorruplibili argento vet eum Jesus, dixit: Tu es Simon, ftlius Joanna : tu vo-
auro redempti eslis de vana vestra conversatione pa- caberis
Cephas, quod inlerpretatur Pelrus,
ternw traditionis, sed pretioso sanguine quasi Agtti Cephas Hebvaeumest et Syvum, Petrus
[AUGUST.]
immaculali et incontaminati Jesu Christi (I Petr. i). Gvaecumet Latinum, et in utraque lingua nomen a
Et Joannes in Apocalypsi : Qui dilexit nos, et lavil pelra derivatum est. Vocatur autem Petrus ob ro-
nos a pcccatis nostris in sanguine suo (Apoc i). bur menlis, qui solidissimse petrae Cbristo adhsesit.
Non solum atttem lavit nos, quando sanguinem Et notandum quod hic Petrus nomen acceperit, non
sumn dedit pvo nobis, vel quando baptizamur in u£)iait illi Jesus : Tu es Petrus et super hanc petram
myslevio passionis illius ; verum eliam quotidie la- n mdificabo Ecclesiam meam (Matlh. xvr). Nec ubi
vat nos in sanguine suo, cum ejusdern beatae pas- Marcus duodecim discipulos sigillatim comme-
sionis memoria ad allare replicatur, cum panis et nvorans, dixit quod imposuerit ei nomen, ut voca-
vini creatura in sacramenlum carnis ct sanguinis retur Petrus. Hoc nomen recolendo, ait.
ejus ineffabili Spiritus sanctificatione tvansfertur. CAPUT XVII.
Peccalum mundi dicitur originale peccatum, quod
A. x
per primum bominem intravit in universum genu3
huinanum. In crastino voluit exire in Galilmam: et invcnit
Et audierunt eum duo discipuli loquentem, el se- Pltilippum, et dicit ei: Sequere me. Erat aulem Phi-
culi sunt Jesum. Conversus autem Jesus, et videns lippus a Bethsaida civitate Andrew et Pelri.
eos sequentesse, dicit eis : Quid qumrilis ? Galilaea inlerpretatur transmigratio facta, vel re-
{BEDA.]Desiderantibus percipere verbum gra- velatio. Transmigrat homo de vitiis ad virlutes, et
tiae polius ab ipso quam a Joanne, dat fiduciam post de virtute in virtutem ; et sic fit ei revelatio, ut
qusecunque vellent interrogandi. [ALBINUS.] Conver- videatur Deus deorum in Sion (Psal. xm). Yocatu-
6us quasi faciem praebuit, dum de majestatedesccn- rus ergo Dominus discipulos ad sequendum, id est,
dit, ut posset videri, dum pro umbra legis Evangelii ,p imitandum se, exiit a Judata ubi evat Joannes bapti-
lucera exhibuit. zans, iu Galilaeam, loci nomine innuens, ut sicut
Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicilur interpretatum, ipse proficiebat sapientia, et sicut per passioncs in-
magister. Ubijtabilas ? Dicit eis : Yenile et videle. travitin gloriam, sic etiam imitatores sui. Bethsaida
Nolebant transitorie magistro veritatis perfrui, inlerpretatur domus venalorum, in quo notatur ani-
sed mansionem quserebant, ut plenius ab eo possent mus et officium istorum. Venatores enim Dei erant
instrui. Admonent ergo nos, ut quoties incarnatio- in capiendis anitnabus. Unde Philippus antequam
nis Doraiiiitransilum ad menlem reducimus, solli- fiat apostolus vocat Nalhanaelem.
cito corde eum rogemus, ut habilationem seternac Invenit Philippus Nalhanael, et dicit ei: Quem
mansionis nobis dignetur ostendere. Yenite lestimo- scripsit Moyses in lege el prophetm,invenimus Jesum
nio Joannis a lege recedcntes : venite credendo, bo- fitium Joseph a Nazareth. Etdixit ei Nathanael: A
nis operibus insistendo, et inlelligetis. Nazareth potest aliquid boniesse ? Dicil ei Philippus:
Venerunl et, viderunt ubi manerct, et apud eum Yeni et vide.
manserunl die illo. [AUGUST. — ALBINUS.] QuiaNathanaelperitus erat
Hora autem erat quasi decima. Manscrunt die illo in Scripturis, quando audivit a Nazareth : tum ex
apud Dominum, feliciter vesperam exspectantes ; D illius nominis interprelatione, tum quia Scripturcc
quia omnes electi posl operum bonorum perfectio- Jesum Nazarseum vocant, statim erectus in spem,
nem, cumlllo sunt acturi diem illum.dequo pro- dixit: A Nazareth potest aliquid boni esse ? IIoc bene
pheta dicit: Melior est dies una in atriis tuis super potest pronuntiari sive sub inlerrogatione, sive non.
millia (Psal. LXXXIII).Merilo secuti sunt eum hora Nazareth interpretatur munditim, sive flos ejus, sive
decima, quia venerat tempus ut impleretur per di- separata. [AUGUST.] Propterea etiam Nathanael non
leclionem lex habens dccem pvaccepta, quae a Ju- fuit unus de duodecim, quia peritus eratin lege : et
dceis non implebatur per timorem. Unde Domi- Dominus idiotas elegil, undeconfunderetmundum.
nus : Non veni solverelegem, sed implere (Matth. 5). Yel fortassis miratus Nathanael quod de Galilsea,
Erat autem Andreas frater Simonis Petri, unus non a Judaea surgeret prophcta, ait: A Nazareth
ex duobus qui audierant ab Joanne, el seculi fuerant potest aliquid boni esse ?
eum. ViditJesus Nathanael venientemad se, el dicit de
[ALBINUS.] Jn fide non quseritur annorum multi- eo: Ecce vere Israelita, in quo dolus nonest. Dicit ei
tudo nec pauritas. Andreas minor erat Siraone Nathunael; Unde me nosti ? Respondit Jesus et dtxit
cctate, et tamtri Jcsum prior invenit. Slatimque in- ei: Priusquam te Philippus vocaret, cum essss stsi
409 IN UNUMjEX QUATUORLlBER PRLMUS, 110
ficu, vidi te. Respondit ei Nathanaet et ait: Rabbi, ALquod inter congregationem unde Synagoga, et con-»
lu es Filius Dei, tu es rex Israel. vocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet ali-
[ALBINUS.] QuiacognovitNalhanaelDominum cor- quid : quod scilicet congregari et pecora solent,
poraliter absentem vidisse quaeipse in alio Iocogesse- convocari autem magis est utsntium ratione, ut
rat, idest,quomodoetuhisubquadamarborefici vo- sunt homines. Ideoque novoegraiise populum visuni
catus sitaPhilippo,quod est indicium Deitatis,fatctur cst doctoribus debere vocari Ecclesiain, majori di-
non solumRabbi,idestmagistrum, sedetDeiFilium gnitate convocatum in unitatem fidei.
ac regem Israel, id est Christum. In quo probalur Et surrexil legere, ct tradilus est ilii iiber Isaim
esse Israelita, id est, vir videns Deum, qui sine propltetm.
dolo erat, hoc est, sine simulatione. Si enim pec- Indicium fuit humilitatis, suscipere lectoris olfi-
cala habebat, confitebatur ea. Pharisoei vero dolosi cium. Yerum cliam Scriptura de ipso per ipsuni
sunt, qui se bonos prsedicant, cum sint mali. Inve- nobis erat aperienda et adimplenda.
nimus arborcm fici maledictam, quia fructum non Et ut revolvit librum, invenit locum ubi saiptum
habuit (Matth. xxi; Marc xi). Etcum AdanielEva erat: Spiritus Dotttinisupefmte,propter quod unxit me
pcccassent, de foliis ficulneis succinctoria sibi fece- " (Isa. LXI).Evangelizare pauperibus misit me, prm-
runt.Folia ergo illa peccata intelliguntur. [AUGUST.] B dicare captivis remissionem,et cmcis visum, dimittere
Erat autem Nathanael sub arbore fici lanquam sub confractos in remissionem, prmdicare annum Domini
umbra mortis, quando lumen ortum esl ei. Nalha- acceptumel diem relributionis.
nael, donum Dei interpretatur. [ALBVNUS.] Et nisi Librum pvophetaeclausum accepit, sed revolutum
dono Dei quisque vocetur, nunquam reatum primae legit; quia mysterium Incarnationis suae in prophe-
transgressionis evadet. tiis obscurum, et prius suscepit implendum, et post
Respondit Jesus et dixit ei: Quia dixi tibi, vidi mortalibus aperuit intelligendum. Unctus fuit in
te sub ficu, credis: majus his videbis. Et dicitei: utero matris sancto Spiritu prse consorlibus suis,
Amen, amendico vobis,\videbitiscmlosapertos, et an- cujus unctionis sacramentum et manifestatio fuit,
gelos Dei ascendenleset descendentessupraFitium ho- quod in baplismo supev eum Spiritus sanctus in
minis. specie columbae apparuil. Pauperibus, id est genti-
[ACGUST.] Plus est quod Dominus nos vocatos libus, evangelizavit rcsurrectionem per proecones
justificavit, quam quod nos vidit jacentes sub nm- suos ; captivi», id est populo Judceorum captivato
bra mortis. Quando Jacob vidit scalam et angelos in peccatis, praedicavit vemissionem peccatorum.
ascendentes et descendentes, et lapidem supposi- Caecis, id est Pharisaeis non intelligentibus legeni,
tum capiti suo unxit, significatio totum erat (Gen. prsedicavitvisum, hoc estintellectum Scripturarum,
xxvm).Lapis ergo Christus inteiligilur. Angeliboni Confractos, dicitvel corde contritos, vel legis onere
prxdicatoves sunt in Ecclesia, qui pvaedicandoFi- pressos ; annum Domini, tempus praedicalionisejus;
liiun homiiiis, ascendunt et descendunt, cum subli- diem retributionis, ullimum judicium. Hinc scri-
mitatem divinitatis ejus et humanitatis infirma nun- ptum est: Si vos Filius liberaverit, vere liberi erilis
liant. [ALBINUS.] Ascendunt, cum docent quia in (Joan. vm). Et de confractis : Sacrificium Dco spi-
vrincipio erat Yerbum; descendunt, cum adjungunt rilus contribulatus, cor conlritumet humiliatum Deus
quia Verbumcaro factum est. non despiciet (Psal. L). Et illud : Qui sanat conlritos
23 27 " corde, et alligat contritioneseorum (Psal. XLVI).De
L. V M. R. A. anno Domini dicit etiam David : Benedicescoronm
El regressus est Jesus in virtute Spiritus in Gali- anni lum (Psal. LXIV).De die retribulio-
tmam. Et fama exiit per universam regionem de itlo. nis benignitatis
El ipse docebatin Synagogiseorutn; et magniftcaba- ria sua scriptum est: Filius hominisvenlurus est in glo-
cum angelis suis, et lunc reddet unicuique se-
lur ab omnibus. cundum operasua (Matth. xvi).
[BEDA.] Virtutem Spirilus, signa miraculorum
*
j) Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et
intellige, sicut alibi Judaei inquiunt: Unde huic sa- sedit.
pienlia hmcet virtus" (Matlh. xin). Sapientiam vi- Cum esset in mundoDominus, locutus est docens
delicet ad doctrinam, virtutem vero ad opera refe- in
Synagoga ; sed ad cceleslia regna regressurus,
rentes.
CAPUT XVIII. reliquit ofiicium evangelizandi minislris Evangelii,
T 18 et resedit in dexlera Patris. Stans, legit, et libro
ij. x reddito, sedit; quia stando in mundo, operatus
El venit Nazareth, ttbi erat nutritus, et intravit est nobis viam proficiendi et sensum doctri-
secundumconsuetudinemsuam [die sabbati in Syna- nae; residens vero in dextera Patris, docuit nos
gogam. post laborem habituros requiem. Stare enim ope-
[BEDA.— ACGUST.] Jesus intravit cum aliis, ut rantis est, sedere vero quiescentis vel judicantis.
adimpleretgratiaccelestiritumlegis. Judseorum pro- Quicunque est ergo prsedicator verbi, surgat, legat
prieSynagoga dicisolet, quamvis dicta sit Ecclesia. et resideat, hoc est, operetur, praedicet, et sic prae-
NostramveroiiunquamapostolidixeruntSynagogam, mia quietis exspectet. Revoluto libro legit, quia
sed semper Ecclcsiam, sive discernendi causa, sive Ecclesia .misso Spiritu omnem unUatem docsit. Li-
111 ZACHARI^ffiCHRYSOPOLITANIEPISCOPI 112
briim plicatum ministvo reddidit, quia non omnia A **
L.
omnibus dicenda sunt, sed pro captu audientiura
commiltit dactoribus dispensandiim. Factum est autem, cum turbw irruerent in eum,
El omninm in Synagogaocuti eranl inlendentes in ut audirent verbumDei, et ipse stabat secus stagnum
eum. Cwpit autem dicere ad illos, qttod hodieimpteta Gencsareth.
est hmc Scriptura in auribus veslris. [1<EDA.]Stagnum Genesareth idem dicunt esse
Implelam dicit esse Scripturam, quia sicut illa quod mare Galileeee,vel mare Tiberiadis ; sed mare
praedixerat, ipsc faciebat. Galilcr.se,ab adjaccnte provincia est dictum : mare
» 9 Tiberiadis, a civitate proxima. Porro Genesar Grseco
M. R. vocahulo, quasi generans sibi auram dicitur, a pro-
Exindecmpit Jesus prmdicare et dicere:Y{.Quoniam prielale laci illitis, quo crispantibus aquis de se frc-
impletumesl teinpus.M.Pwniicntiamaqtte. W.Elcredite quentes auras cxcilat. Aqua quidem dulcis est, sed
Evangelio. il.Appropinquabitenim regnum cwlorum. Ilebrceae linguecc.onsuetudine, omnis aquarum con-
Impletum est illud nimirum tempus, de quo dicit gregalio, sive dulcis, sive saisa, mare nuncupatur,
Apostolus : Poslquam venit pleniludo temporis, misit Qui lacus interfluenlc Jordane, centum quadraginla
Deus Filium suum faclunx ex mulierc, factum sub B stadiis in longitudinem,etquadraginla extenditur in
iege, ul eos qui sub lege erant redimeret (Gal. IV). latiludinem. Quia ergo stagnum sive mare, proesens
Amaritudinem radicis duicedo pomi Compensat; sseculum designat, Dominus secus,_mare stat, post-
pericula maris spes delectat; dolorem medicinae quam stabililalfem pcrpeUvoequietis adiit, devicta
spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem lnortalitate lahenlis vitse. Turbarum convcnlus,
frangat. Similitcr is pcenitenliam agat, qui vult gentium in fideconcurrenlium lypus est, de quibus
adesse bono. Preeconia Christi narrare possunt, qui Isaias ait: Et fluent ad eum omnes gentes, el ibunt
ad palmam indulgentise merueruiit pervenire : unde populi mttlti, et dicent: Venite, ascendamusin mon-
post pcenitentiam preedicalores eliguntur. Credite lem Domini (Isa. n).
Evangelio, nisi enim crediderilis, non inlelligclis Etvidit duas navessecus stagnum.
(Isai. vn, juxta LXX).Non sunt bona opera, ut sit Duaenaves, circumcisio sunt ct preeputium : quas
fides; sed fides prsecedit ut sequantur bona opera. Jesus vidit, quia de utroque populo qui sunl cjtts,
Sine fideenim impossibile estplacere Deo (llebr. xi). novit; et misericorditer ad futurcevileetranquillita-
Regno lerreno succedit paupertas, pauperlali vero tem, quasi ad lillus, provehit.
Chrislianortim regnum scmpiternum. Undc illud : Piscalores aulem descenderant, et lavabant retia.
Regnum meum non est de hoc mundo (Joan. xvm). C " Piscatores sunt doctorcs, qui nos retihus lidei
Onuiis enim honor terrenus, spuma, fumus, somnus comprehensos, et de profundo ad Iumen elatos,
esl. terrce viventium quasi littori advehunt. Quasi enim
CAPUT XIX.
retia sunl, complexsedictiones prccdicar-lium,reti-
Ambttlansautem Jesus juxta mare Galilmm,vidit
nentes eos in fidc quos capiunt. Retia namqtie quasi
duos fralres, Simonemquivocalur Pelrus el Audream
rete in mare. Erant enim retinentia, sunt vocata. Ileec retia modo laxanlurin
fralrem ejus, \millenles
capturam, modo lota plicantur, quia nunc exer-
piscatores. cenda est doctoris lingua, nunc suiinet cura gc-
10 32
M^i R. L. renda.
Et ait illis: Venite post me, et faciam vos fieri pi- Ascendensauletn in unam navim, quwerat Simonis,
sealores hominum.At illi continuo relictis retibus, se- roge.vil eum a terra reducere pusillum: et sedeus,
ctiti sunt ettm. doccbatde navicula lurbas.
[HILAUIUS.] Ex eorum arle, futuri ofncii opus pro- Navis Simonis, est Ecclesia primitiva, de qua
ditur. Ut enim pisces e mari, ita homines esseculo Paulus ait: Qui operatus\esl Pelro in apostolalu cir-
in locum superiorem, id est, in lumen ccelestis ha- .. cumcisionis, operalus esl et milti inter gentes (Gal.
"bitaculi protrahendi sunt. [HIERON.]Prius autem n). Una dicta, quia multitudinis credenlium erat
miltuntur piscalores et illiterali ad prsedicandum, cor unum et anima una (Act. iv). De qua docebat
ut fides in virlute Dei credatar esse, non in elo- twbas, quia auctoritate ipsius Ecclesia docet usque
quentia. Quia vero Scriptura non dicit, rclictis om- hotMegentes.
nibus, sed soluin, relictis retibus, secuti sunl eum : ILi. 30 i 219 et 222
indicium est, quod adhuc volebant redire ad sua, ct ix A *
fortassis ad eadcra relia rediere. Ut cessavit autem loqui dixit ad Simonem: Due
» M in altum, et laxale retia veslra in capturam.
M. R. Quod Simonem rogavit navem a tcrra reducere
Et procedensinde, vidit alios duos fratres, Jacobum pusillum, significat vel temperatc utendum verbo ad
Zebedmi,el Joannem fratrem ejus, in navi cum Ze- tuvbas, ne in pvofundasacramentoruin tantttm ealur,
bedwo palre eorum, reficientes relia sua, et vocavil ut auditores non inlelligant; vel prius in proximis
eos. Illi autem statim relictis retibus et patre, seputi regionibus proedicandum, ut quod dicitur, duc in
sunteum. ••*-•'-' altum, ad remoliores gentes pertineal, quibus postea
H3 LN UNUM EX QUATUORLtBER PRIMUS. «14
prsedicatum est. Joannes Chrys.ostomus: t Habemus A £ movere peccatis turbarum, ut deserant munus ec-
pro nave Ecclesiara, pvo gubernaculis crucem, pvo clesiasticum. 21 10
gubernatore Clirislum, pro reti Patrem, pro vcnto L. *f M. R.
Spiritum sanctum, pro velogratiam, pro nautis apo- ' Et ait ad Simonem Jesus: Noli limerc Ex- Iws
stolos, pro navigantibus prophetas, pro mari Yettts jam homineseris capiens.
Testamentum et Novum. Committamus ergo nos pe- Carnalcs confortandi sunt a spiritualibus, ne de
lagi hujus profundo, ad perquirendam in divinis conscientia culpae suoetimentes, et aliorum inno-
Scripturis margaritam latentem. > cenliam stupenles sanctitatis iter formident ag-
Et respondens Simon, dixit illi: Prwceptor, per gredi. Quod autem sequitur: Ex Itoc jam liomines-
totam noctem laborantes, nihil cepimus; in verbo au- eris fcapiens, ad Petrum spccialiter pertinet, cui
tem luo laxabo rete. Dominus exponit, quod captura piscium significabat
[BEDA].Nisi Dominus cor illustraveritauditorum, capturam bominum pcr eum.
doctor in nocle laborat. Nisi in superna gratia 18
laxatce fuerint disputationes, frustra praedicator ja- A
culatur voces; quia fides non verbi sapientia pro- Et crediderunt in eum discipuli ejus.
venit, sed munere divino. F3
B » 21 10
Et cumItoc fecissent, concluserunt piscium multitu- L. M. R.
dinem copiosam. Rumpebaiur autem rete eorum. Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus,
Rete [rumpebatur, quia nunc ad confessionem seculisunt illum.
[GREGOR. — HILAR.]Multa reliquerunt, qui in hoc
fideilot cuin electis etiam reprobi intrant, ita ut hae-
resibus Ecclesiam scindant. Rumpilur rete, sed non soeculo nihil amare studuerunt. In his docemur
lahitur piscis, quia suos Dominus etiam inter pcrse- Christura sequi, et saecularis vitoe sollicitudine, ae
quentium scandala servat. paternoe domus consueludine non teneri. Nota quia
Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ttt veni- viso miraculo de captura piscium, lanquam firmius
rcnt et adjuvarenl eos. credentes, qui vocabantuv, nonfsolum retibus, sed
et omnibus rclictis, secuti sunt Jesum ad perma-
Alianavis, est Ecclesia de genlibus; quia de Ju-
deca non sunt tot credituri, quot ad vitam aeternam ncndum cum illo. Naves autem idcirco subduxerunt
stmt preedestinati. Rete enim rumpitur in Ecclesia ad terram, licet non postca vcdiluri ad propria, ut
siccautius servarentur ad usum, quousque in ali-
circumcisionis, quoniam Judas proditor et Siinon
et cujus possessionemj transirent. Dccebat enim apo-
Magus, pisces nequissimi, et Ananias et Saphira, rC
lnulti alii abierunt retro, antequam Barnabas et stolos, quos Deus formam veroe religionis toli
Paulus ad gentium apostolatum fuerint segregati. mundo constituebat, non supcrbe, non minus cautc
Et venerunt, el impleverunt ambas naviculas, ila mundum contemnere, quod legimus philosopbos fe-
ut mergerentur. cisse. Crates enim Thebanus, ut ait Ilieronynnis ad
Hsecimpletio usque ad finem'saeculicrescit. Mer- Jovinianum, projecto in mave non pavvo auri pon-
dere : Abite, inquit, pessum, maloecupiditales ; ego
guntur, hoc est, in submersione premuntur: non
enim sunt submersae, sed periclitatse. Unde Aposto- vos mergam, ne ipse mergar a vobis.
lus: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, CAPUT XX
et hominesseipsosamanles (II Tim. m). Mergi ergo 21 28
naves, est homines in saeculum relabi, quos Petru M. 2 R. L.
adhuc iu infirmitate positus, demonstrat hisTverbis. Et cum transiret inde Jesus, vidit hominem seden-
lem ad telonium, Matlhmum nomine, et ait ilti: Se-
AJ» x
quere me, et surgens, relictis omnibus, seculus est
Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad ge- eum.
nua Jesu, dicens: Exi a me, quia homopeccator sum, D [BEDAm Marcum.] Telos Grsece, Latine vectigal
Domine. Stupor enim circumdederal eum, et omnes nominatur. Ad telonium, id est ad curam dispen-
qui cutn illo erant, in captura piscium, quam cmpe- salionemque vectigalium sedebat, pertinaciter lucris
ranl. Similiter autem Jacobum et Joannem filios Ze- inhians Matthseus, qui et Levi dictus est. Binomius
bedwi, qui erant socii Simonis. enira fuit. [BEDAin Lucam.] Intelligens Matlhseus
Carnales in Ecclesia, regimen spiritualium, in quid sit, Dominum veraciter secui, scilicet imitari,
quibus maxime Christi persona eminet, a se quo- sequitur cum non tam gressu, quara affectu. Reliquit
dammodo repellunt, non lingua, sed moribus et ac- enim propria, qui rapere solebat aliena; et con-
tione, timentes non posse pati regimcn corum : et tempsit pericuium quod ei evenire poteral a p- inci-
tamen eos maxime honorant, licetabeis moribuset pibus, quia vcctigalium rationes incompositas reli-
factis dissentiant. Honorificentiam significavit Pe- quisset. Ostenditur itaque in Matthaeo qui pubii-
trus, cadens ad pedcs Domini; mores autem dissi- canus eral, nullum de salute debere desperare, si
miles in eo quod ail: Exi a me, quia homo peccator convertatur. [BEDAin homilia.] Publicani namque
sum, Domine. Dominus tamen non rccessit ab eo : vocantur qui vel publice sceleribus [saecularibus]
quod significat, spirituales viros non debere conf- fccdantur, vel publicis implicantur negotiis, qiiae
ilS ZACHARJJE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 115
sine peccato aut vix aul nullatenus possunt admi- A /\ rei attestatur, quod Joannes natus est deprescentibus
nistrari, diebus, Christus crescentibus ; et quod Joannes ca-
pite minuitur, Christus in cruce exallatur.
A. x
Qui de sursum venit, supra otnnes est. Qui est de
Posl hwc venil Jesus et disciputi ejus in Jttdmam
lerra, de terra est, et de terra loquilur. Qui de cwlo
terram, et iilic demorabalur cum et
eis, baplizabat.
» 7 6 venit, supra omnes est. Et quod vidit et audivit, hoc
A. M. L. lestatur. Et testimonium ejus nemo accipit.
Erat autem Joannes baptizans in Mnon juxla Sa- Probat quod non potest homo accipere quidquam,
l.im,quia aquw multm erant illic. Et adveniebant et nisi ei fuerit datum de ccelo. Qui est de iorra, id est
baptizabantur. terrenus , de terra esl, et de terra loquitur, hoc est,
* 18 9 el terrenus est, et lerrena sapit ac dicit. Et nemo
\. M. R. talis, idest terrenus persistens, accipit teslimonium
Nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes. Filii Dei, animatis enim homo noa percipit ea quce
[AUGUST.] JEnon, locus est ubi aquec abundant. Dcisunt (I Cor. n). Hinc est quod Paulus ait: Pri-
Salim vero oppidum est juxta Jordanem situm, ubi mus homode terra terrenus. Qualis terrenus, lales et
olim Melchisedech regnavit (Gen. xiv). Si Joannes Qterreni
fi (I Cor. xv),id est, mortales a mortali, et
iiullum baptizasset preeter Dominum, diceretur quod pcenoeinobedientiae damnati, nisi gratia coeli reme-
nielior fuisset ejus baptismus baptismo Domini, qui dium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo
multos baptizavit. post vocat evangelista iram Dei super incredulos
manenlem. Quod dicilur, qui de cmlovenit, exponit
A. x
sursum intelligatsjr
Facta est ergo qumstio ex discipulis Joannis cum illud, quide sursumvenit, utper
ccolum. Qui de ccelovenit in mundum. Unde Psal-
Judmis de purificatione.
mista : A summo cwlo [egressio ejus (Psal. xvm),
Mittebat Joannes ad Christum baptizari qui venie-
: a
bant ad eum;non mitlebantur ad Joannem, ve- quod in hymno sic explanatur Egressus ejus
nientes ad Christum : et inde turbati sunt discipuli Patre, super omnes est, utpote coelcslis, Patri sequa-
lis. Et quia ccelestis est, vera et ccelestia docet. Et
Joannis.
: Et quod vidil, cui oiania
Et venerunt ad Joannem, el dixerunt ei : Rabbi, qui hocestquod sequitur
ct af>erta sunt, hoc testatur. Sed quia videve
erat lecnm trans Jordanem, cui lu testimonium perhi- nuda
ecce hic et omnes veniunt ad eum, quodammodo a nobis pvocedit, audimus autem ab
buisti, baptizat, aliis : ul intelligas Filium videre a Patre, a quo
Respondit Joannes et dixit: Non pctest homo accipere r habet id ipsum quod est, ideo sic determinat. Quod
quidquam, nisi ei fuerit datum de cwlo. L
28 " 4 10 vidit, id esl cognovit; el audivit, hoc est, a Patre
A. M. R. L. inlellexit, hoc lestatur.
Ipsi vos mihi lestiinonium perhibetis quod dixeriin, Qui accipit ejus testimonium signavit, qttia Dotts
eyo non sum Chrislus, sed quia missus sum anle verax est.
ilium. [ALBINUS.] Signavit, hoc est, signum posuit ipse
K 29. Christus in corde ejus, quasi singulare et speciale
A. x
Qui nabet sponsatn, sponsus est. Amicus autem aliquid, se esse Deum verum, qui missus est nobis a
sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudel propler Patre Deo. Unde sequitur :
vocemsponsi. Quetn enim misil Deus, verba Dei loquitur. Non
Stat, qui se humilial. Yide Joannem stantem. enitu ad mensuram dat Deus spiritum.
Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti cjut [AUCUST.]Hominibus ad mensuram dat Deus
solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa Spiritum, ut ait Apostolus : Alii quidem datur per
enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet Spiritum sermo sapientim, alii sermo scienlim secun-
corporis, castitatem habeat animee. Quee autem est n clumeumdem Spiritum, alii fidcs in eodem Spirilu
incntis virginitas? Integra fides, solidaspcs, sincera (ICor. xu), et cseLera.Unico autem Filio incarnato
charitas. De castitate jEcclesice ait Apostolus: De- dat non ad mensuram, quare nonnisi verba Dei lo-
sponsavi enim vos uni viro virginem caslam exhibere quitur. Qualis ergo ipse ccclestis est, [tales ab eo
Christo (II Cor. n). Sponsa ergo est Ecclesia; ccelestes fiunt, id est, perobedientem obedientes,
sponsus Christus; amicus sponsi, Joannes stans in per immorlalom immortales. Inde est quod sequi-
lide Christi, et audiens (id est, intelligens) et com- tur :
plens vocem (id est, proeccpla) sponsi. Unde dicit:
IIoc ergo gaudium meum implelum est. Illum opor- A. ?
crescere, me autem minui. Qui credil in Filium, habet vitam mlernam. Qui
[ALBINUS.] HOCcst, illtim oportet dare, me autcm autem incredutus est Fitio, non videbit vitam, sed ira
aceipere. Illum ojiortet glorilicari, me autem confi- Dei manet super eum. Ut ergo cognovit Jesus quia
teri. Famaenim Christi crevit, postquam a mortuis audierunt pharismi, quia Jesus plures discipulosfacit
lesurrexit. Fama Joannjs minuta est, poslquam el baplizat, quam Joannes quanquam Jesus non ba-
f.i?ditus est non fuisse Christus ut putabatur, Ctii ptizaret, setl dhciputi ejus.
117 LV UNUM EX QUATUOR"LIBERPRIMUS. {.18,
• 26 A gcgis eorum, etprwdicans Evangeliumregni, et sanam
A. M.
omnemlauguorem et omnem infirmilatem in popttlo.
Et quodJoannes traditus esset, reliquil Judmatn, el
abiit iterum in Galitmam. [HILAR.]Profert se factisJesus, ut quem in pro-
phetarum voluminibus soliti erant legere, prscson-
[AUGUST.] Augustinus Seleucianae famuloeDei in tem operibus contuerentur. [RABAN.] Circuit, ut
ea epislola : Lectis litteris tuis de salute vestva, doceat doctorem esse cxpeditum et non acceptoreui
utrumque de Domino scriptum est, et quia baptiza- personarum. Languor est diuturnus morbus, infir-
bat plus quam Joannes, et quia ipse non baptizabat, niitas vel momentanea.
ut et quaelibet
sed discipuli ejus, intelligeremus ipsum quidem Et abiit opinioejus in tolam Syriam, ct obtu(erurtt
baptizasse praesentia majestatis, non tamen mani-
ei omnesmale habenlesvariis languoribus ct lormcn-
bus suis (ipsius enim erat baptismi sacramentum) tis et qui dmmonia habebant, et luna-
ad ministevium. comprehensos,
ef discipulos pertineve Reliquit ticos el
Doininus Judseam, in qua Pharisoei increduli, quo- paralylicos,et curavit eos , et secutm sunt
eum turbm multm de Galilwael Decapoli, et Hieroso-
rum eonsilio Joannes captus est, qui etiam cogila-
lymis et Judwa, el de trans Jordanem.
bani eum pevsequi propter baptisma ipsius quod Abiit opinio ejus , id est, fama pcr totain Syriam
et
crescebat, quia per doctrinam ejus, legem intel-
B Syria est omnis regio ab Euphrale usque ad mare.
ligebant evacuari. Paucis itaque de Judaico populo
magnum, a Cappadocia usque in .•Egyptum, conti-
electis, reliquit incrcdulos, legis litteram sequentes, nens inler alias
provincias Palcr-slinam in qtia Ju-
quae neminem [nihil] ad perfeclum duxit, et abiit in
daeihabitant. Tormenta dicit acutas passioncs, non
id
Galilmam(Hebr. vii), est spiritualem ipsiuslitte-
diuturnas. Lunatici proprie sunt, qui non setnper
raeintelligentiam.
8 * sensum arailtunt, sed aliquando per lunationcs,
M. 18v R. A. unde deemoneslunaria tempora observare facienles,
(6) Cum autem audisset quod Joannes tradilus creaturam infamare cupiebant. Paralytici sunt con-
esset, tecessit in Guliimam. racti, vel membris dissoluti. Decapolis.est quaedam
CAPUT XXI. egio decem urbium. De trans Jordanem, id est, de
" loco qui est ultra Jordanem fluvium.
M. vn A. T 28 p 17
JLi. vui II •
Et reluta civitate Nazareth, venil et habilavit in
Et detinebant illum ne discederel ab eis. Quibus
Capliarnaum maritima in finibus Zabulon el Neph- ille aii:
lliali: ul impleretur, quod dictum est per Isaiam pro- . Quia et aliis civitatibus oporlet me evangeli-
C zare regnum Dei, quia ideomissussum.
phetam : Terra Zabuloiiet terra Neplttali, via maris *l
trans Jordanem Galilatmgenlium. Populus qui sede- M.
bat in tenebris,vidit lucemmagnam. Et sedcntibus in El cum vidisset turbas, ascendit in monlem. Et
regioneet in umbra morlis, lux orta est eis (lsa. ix). cum sedissetvocavitad se quos voluit ipse. El vene-
Praedicavitin finibus Zabulon ct JNephthali, uhi runl ad eum, et fecit ut essent duodecim cum itlo,
prima captivitas Israel fuerat ab Assyriis, et ex his quos et apostolos nominavit.
duabus tribubus nonnullos vocavit apostolos. Unde 80 30
in psalmo; Principes Zabulon, el principes Nephthali L. t1 M. R.
Simonemquem cognominavitPelrum et Andream,
(Psal. LXVII).Terram Zabulon intellige Galiloeam,
Zebedwi ei Joannem fratrem
quaeest circa Tiberiadem et stagnum Genezareth, et fralrem ejus,Jacobum
haecvia maris est, cum sit juxta stagnum. Tcrra Jacobi, qttibusimposuil nomina Boanerges, quod esl,
vero in qua tribus Nephtali vicina Tyriis, Galileca filiitonitrui. Philippumet Bartholomwum,Mallhwum
et Thomam, Jacobum Atphwi, et Simonein qtti voca-
gcntium dicta est, postquam Salomon in ca viginti
civitalesdeditHiram regi Tyri de sorte tribus Ncph- turZeloies, JudamJacobi et Judam Scarioth, qui fuit
thali. Sicergolege: TerraNephthaliGatilmwgentium, p. | proditor.
hoc est, quaeest in Galilsea,vel quse est ipsa Gali- [HIERON.]Ad montana conscendit, ut lurbas ad
lsea gentium, et quse est via maris ultra Jordanem, altiora traherct. Scd turbis ascendere non valenti-
vidit lucem.Populus qui sedebat in tenebris pecca- bus, sequuntur discipuli. Quibus scdens loquitur :
torum, est gentilis populus, de quo Isaias prophe- non enim intelligerent illum loquentem in maje-
lavit, quia videtit lucem magnam, id est, crederet state stia. Vcrumtamen probabile est, lurbas quo-
in Chrislum, qui lux est mundi (Joan. vm). ldolo- dammodo a longe sccutas fuisse et sermonem quem
rum cuitus et queelibet pessima opera sunt umbva Matthaeuset Lucas diverse narrant audisse cum di-
mortis, quia significant animse mortem, sicut uni • scipulis in aliqua planitie lateris monlis, postquam
bra signifieat aliquod corpus. Dominus in monte illos elegit; efforle tunc etiam
CAPUT XXII. multa eis dixit, quaescripta non habemus. Quod s-
3 27 ib iG quis affirmare contendat, Matthccuinet Lucam non
M. 2, R. L. A. iinum setl duos rctulisse sei-mones, nil lamen pro-
El circuibal Jesus totam Galilwam,docensin Syna- hibet, in hoc opere juxta rt^gulasprceoeeupaudi seu
/6) Hic alii inchoant camit 21.
M9 ZACHARLECHRYSOPOLlTANIEPfSCOPI 420
recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est vel A \. Discipuli a discendo sunv voeati. In eos Dominus
Tliabor, vel alius mons in Gaiilcea. [AUGUST.— osulos lcvat, ut qui intenta cordisaure verbum pev-
BEDA.]Mons signiticat majova pvcecepla; sedere cipiuiil, latius sapovis intimi lumcn accipiant, et
pevtincl ad dignitatem magistvi. Vocavitquos voluit, audita patenter intelligant. Hi enim sunt monles in
quia non erat illorum studii, sed divin;c gratiae, ut allitudinc monlis, ab illo qui specialiter est mons
in apostolalum vocarenlur. Undc illud : Non vosme montium, el Sanctus sanctorura, suscipientes pa-
elegistis, sed ego elegi vos (Joan. xv). Fecil quod es- cem populo in covdibus suis scriptam. Sic et Moy-
Rentduodecim, ut quadratum orbem fide sanctecTvi- ses legem spirilualiter iutelligens, in vertice raontis,
nitalis insignivent, et salutem quam prcedicarent, in quo Deus loquebatur ei per angelum, suscepit
suo quoque numcro coramendarent. Sicut eniui illara, sed in lapidibus scriptam. [HILAR.]Illa enim
sepienario, sic et duodenario nuinero signatttr per- scrvis, ista filiis data est. Os suttm dicitur aperire,
fectio : proptcr partcs septenarii, quee in se inulti- qui in celsitudine paternoe majcstatis positus, ccele-
plicatee, reddunt duodecim. [RABAN.] Ilovum ligura Stis vilee prceceptadocebat, ut ad motum Spiritus
fuere duodccim filii Jacob (Gen. xxxv), duodecim eloquentis, ostendatur olncium oris humani obcdis-
principes plebis Israel (Joiue m), duodecim Iapides se. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege ve-
in veste sacerdolis (Exod xv), duodecim fontes re- i tevi aperiebat ora prophetarum. Apertio qttoque
pcvli in IEelim(Ecrot/.xxm),duodccim panespvopo- oris significat sermonein Domini prolixum esse.
siiiouis (Num. xxxin), duodecim exploratores a Patiperes sunt, qui voluntate sunt pauperes proDeo,
Moyscmissi (Exod. xxiu), duodecira lapides altavis non coaclioue inopia*. [AUCUST.—IIIERON.] Paupe-
(Ntttn. xiu), duodecim lapides de Jovdane elevati rcs sunthumiles, quos spiritus supcrbiccnon inflat.
{Exod. xxiv), duodecirabovcs sub mari asneo(Josue Bene incipit, quia tntitum sapienlim timor Domini
iv), duodecim stellee in corona sponsoe (III Reg. (Psal. cx), sicut initium peccali esl superbia (Prov.
vu), duodecim fundamenta (Apoc. xn), duodecim xix). Pauperes proChristo a peccatis ahstinent, sse-
povtsecivitalis (Apoc xxi). Multis quoque aliisfigu- culum calcant, illecebrosa non qticeruiit, et ita me-
ris prsenotati stint apostoli ad dispensanda divina rito perhibentur digni ccelestis regni, quia dclecta-
inyslevia. Notandum quod Scriptura iion solura duo- tionis humanaesunt cupiditate nudati, ut Propheta,
decim appellat apostolos, scd et onmes qui a Deo dicens : Egovero egenusetpaupersttm (Psal. LXIX).
missi sunt pveedicare[BEDA].Apostoii enitn Graece, Etalibi': MiliiautemadhwrereDeobonumest, ponerein
Latine missi dicuntur. [IIIERON.] Unde Dominus ali- DominoDeo spemmeam (Psal. LXXII).
bi : Sicut misil me Pater,el ego mitto wos(Joan. xx). c
Aposlolorum pariajuga non tam carne quan» spi- M. 2J
rilu consociantur. [BEDA.]Petmsest cognomentum, Beati mites, quoniamipsi possidebuntterram.
ad distinctionem Simonis Chananeai.Filii Zcbedcci,
[CASSIOD.] Mansueti dicuntur, quasi manu con-
in Marco Boanerges, ex firmitate et magnitudine
non reddenles
fideinominali sunt: quorura sublime meritum, in sueti, hoc est, tolerantes injurias,
vero sunt, qui nttlla furo-
inonte atidire tonitruum Patris, per nubein de Filio malum pro malo. Miles
ris accensione turbanlur, sed in lenitale animi ju-
tonanlis : Iiic est Filius meus dilectus (Matlh. xvn).
giter persevcrant. [HILAR.] Mitibus pollicetur Do-
Jacobus Alphcciest, qui frater Domini nominalur;
soror fuit Marice inatris minus heereditatem lcrrcc vivcntium, ubi nulltis mo-
<]iiia Maviauxor Alphaei, habitaculum corporis ipse ree*!."-
Domini. Simon Chananxnis, a vico Galilaecequi di- ritur, id estquale
a gens assuinpsit; quia, si per mansuetudinem me-Uis
cilur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddceiis
alibi 1 nostrcehabitaverit Christus in nobis, nos quoque
Luca Judas Jacobi dicitur ; et Lebboeus,quia
trinomius fuit. Iste Judas fuit frater Jacobi fratris clarifieati gloria corporis ejus vestiemur.
Domini, et Joseph et Simonis. Unde ct ipsi fralres T 48
Dominivocabantur. Judas Iscariotes, vcl a vico in M28• v L.
quo ortus est, vel a tribu Isachar vocahulttm sum- Reatiqui lugentquoniamipsiconsotabunlur.
ut vaticinio in condemnationem sui 1
psit, quodam [BEDA.] Lugcntibus non temporalia damna, sed
iiatus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut si- sua ct virtutmn spiritualium detrimenta,
peccata
gnificetur ]irctium prodilionis. Hic providc intcr flentibus scilieet deprcesenti miseria sc de dilationo
apostolos elcgitur, quia magna cst vcritas, qtiam1 bonorum consolatio praparatur aeterna. Non autem
uec adversarius minister infirmat. nostra soluin, sed et proximi jubein.uv commissa
2b 46 dcfleve. Sic enimDominus super peccatvicem civi-
M. L.
talem flcvit ruituram (Luc xix), super Lazarum
Et accesserunl ad eutn discipuli ejtts. Et elevatis s suscitavit, mcestis sororihus cjus compassus
qttem
octilis in eos, aperiens os suuin, docebal eos,aicens:
(Joan. xi).
26 "
M. L. Ileati qui esuriunt el sitiuntjustUiam, quoniam ipsi
Beati pauperes spirilu, qttoniamipsorum esl re- salurabunlttr.
Qnv.mcaeiornm [ALT.UST.] Esurientes et silientes justitiam saJu-
m IN UNUMEX QUATUOR LIBER PRIMUS. 122
rabuntur gloria Dei, et aqua fontis salientis in vi- A j adjuvet inlirmiorem. In sexto gradu est cordis niun-
tam aeternam. Hic apevte instituimur, nunquara nos ditia de conscientia bonorum operum, valens con-
satis justos oestimare debemus ; sed quolidianum templari summum bonum intellcclu sereno. ln se-
justitice profectum seniper amare. Est enim esurire ptimo gradu est ipsa sapientia, id est, contcmplatio
el sitirejustitiam, vehementer appetere eam. Hinc veritatis, suscipicns siniilitiidincm Dei in filialione
Psalmista : Etjo aulem cum.justitia apparebo in con- pacificalionis. Septem igitur gradus sunl, qui per-
speclu tuo ; satiabor , cum apparuerh gloria tua fectum faciunt, quare unum preemium quod estre-
(Psal xvi). gnum ccelovum , varie nominatum est. Octavum
9 vero, id est, persevcrantia, perfcctum probat atqtic
M. 2X clarificat. Hoec autcm differentia est inter septem
Beali misericordes , quoniam ipsi misericordiam dona Spiritus sancti, ct septem prsenominatas vir-
consequenlur. tutes, quod dona sunt primi inotus in corde origi-
HIIL.AU.] Misericordcs sunt, qui in quibuslibet ncsquc virtutum, virtiites vero simt effeelus dono-
subvcniunt miseris, quorum benevolo affectu ad ruin, et habitus aniiui jam conlinnati. Dona dictin-
omnes intantum Deus delectatur, ut misericordiam tttv etiain
Spivitus, ut in Apocalypsi vidit Joanncs
suam sit eis pracstaturus. ] scptem spivitus discuvvcntes ante thvonum Dci
B
Beati tnundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. [A.poc.
i). Spirilus dieuntur, id est, inspirationes
[AUG.Deverbis Dotnini.] Non cxlerioribus oculis, qucBpreccedunt virtutes, et sunt dona solummodo ,
sed corde videbitur Deus, sicut alibi scriplum est : non merita; virtutes sunt cl dona ct mcrita. In
Jn simplicitale cordis qumrite illum (Sap. i). IIoc est illis enim
operat.ur Deus sinc nobis, in islis opera-
enimmundum cor, quodsimplex. Et qucmadmodtim tur nobiscum. Ex limore igitur qui cst initiumsa-
lumen hoc videri non potest nisi oculis mundis, ita pientim (Psal. cx), nascitur humilitas. Sic de cos-
nec Deus nisi per mundiliam cordis, quod non ar- teris.
guit conscientia peccati, sed tejnplum Dei sanctum 30 49
est. M. L.
Beatipacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Beati estis cnm maledixerinl vobis, L. el oderint
Utique filii similitudinem patris haheve debent. vtis homines, M. el persccuti fuerint, et dixerinl omne
Unde fili Dei omnes animi sui motus subjicicntes malum adversnm vos menlienies. L. et cum sej.ara-
rationi, in semctipsis pacifici esse debent sicut Deus. verint voset exprobraverint et cjecerint nonten vesifam
Et hscc estpax quce datur in terra hominibus bonm tanquam malum propler Filium hominis.
voluntaiis (Ltic n). C Generales proponit sentcnlias, non solum prsc-
Beali qui perseculionempatiuntur propterjustitiam, sentibus, sed abscntibus et futuris convenienles.
quoniamipsorum est regnum cmlorum. Nec inlerest quod sermoncni convertit, superius
Quicunque pvoptev Deum pvoedictisseptem virtu- dicens : Quoniam ipsorum est regnum cmlorum, et hic
tihus pollent, beati erunt, si pevseveraverint. Invitat subjungens : Bealiesiis, etc. Maledicent vobis prse-
itaque octava sententia ad perseveranliam, quse- sentialiter, et dicent omne inaluin in abscnlia vestri
cunque tribulationes emergant. Bene octava sen- mentientcs. Perscqui cst vim inferre, vel insidiis
tentiamonet ad martyrium, in qno vera circumci- appetere. Separabunt vos, cxcludendo a Synagogis.
sio est ab omni peccato; quia octava die Judcei Unde alibi : Extra Synagogasfacient vos (Joan. xvi).
circumcidebanttir, in signum verce circumcisionis. Nomen vestrum dicit nomen Chrislianorum, qucd
[AUGUST.]. Assignatis septem gradibus perfcctionis scepe ejectum fuit a gentibus et Judccis, nulla alia
congruit Spivitus sancti septifovmis opevatio. Nam causa nisi propler Filium homiiiis.
timov congruit hominibus, pielas mitibus, scientia Gattdete in itla die el exsultaie, quoniam mer;es
lugentibus, fortitudo csurientibus et sitientibus , veslra copiosa est in cmlis.
consilium misericordibus, intellectus miindis corde, j Hoc dicitur illis, qui ibant gaudentes a conspeclti
sapientia pacilicis [ALG.De verbis Domini]. Paupc- concilii, quoniam digni habili sunt pro nomine Jesu
res enim spiritu, id est, non infiati, non alta sa- contumeliam pati (Act. v). Multa enim mcrces in
pienles, timent ne post hanc vitam pergant ad pce- ceolis cst multa paticntibus in terris propter justi-
nas. Inde vcnitur ad scientiam divinee Scripturce, tiam.
ubi animam oportet se railem precbere pietate, ne Sic enitn pcrseculi fuerunl prophetas, qui fuerunt *
elficiatur indocilis pervicacibus concertationibus. ante vos patres eorum. .
In lerlio gradu in quo scientia est, Iugetur amissio Exemplo prophetarum confortat illos, quia veva
summi boni. In quarto gradu, in q.uo esuritur justi- dicentes, solent pevsecutioncm pati; nec tamen ideo
lia, necessaria est fortitudo ; quia non relinquitur prophetoe defecevunt a prcedicatione.
sine dolore, qttod retinetur cum delectatione. In CAPUT XXIII.
quinto gradu datur laborantibus evadendi consi- ;il
lium ; quia nisi quisque adjuvetur a supeviore, non I
Jlj . X
cst idoneus ut se a miseriis expediat. Jusluni ergo Verumlamcn vm vobis divilibus, quia habetis con-
consilium est, ut qui se a potentiore vull adjuvari, sotalionemvestram.
12." ZACHARIJECIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 121
[B?/DA.]Cum supra regnum ccelorum pauperum A j persistere, ne accepti saporis sensu amisso, vivifi-
esse dicatur, ex opposito apparet quod ab hoc re- care corrupta non possint, et de Ecclcsia projecti,
gno se alienal, qui consolationcm quoerit in lempo- conculccntur ab hominibus, id est vilcs habeantur
ralibus. Non eniin divilioc, sed amor divitiarum in ah hominibus, sicut aliquid conculcatum. Si sal
culpa est, ut Ecclesiaslcs ait : Qtti amat clhitias evantteril, id esl si doctor condimento veritatis re-
fructus non capiel ex eis (Eccte. v), hoc est, qui ne- fectus, ad apostasiam redierit, quo alio corrigctur?
scit erogare pauperi, carchit in posterum. Et alibi Ilinc est illud cujusdam sapicnlis : Qttis medebilur
legimus : Bealus dives qui inventus esl sine macuta, incantatori serpente concusso(Eccli. xn). Qua senten-
qui post aurum non abiit, ncc speravil in pecunia et tia Judoesoeios, ipsumque designari non immerito
thesauris (Eccli. xxxi). credas, qui philargyria victus, Dominum traderc
Ymvobis qui salurati estis, quia esurielis. non dubitavit (Matth. xxvi). [HIERON.] Sicut sal in-
Satuvatus eral dives purpuralus, epulans quotidie fatuatum cinn ad condiendos cibos valere desierit,
splendidc (Lttc x); sed dirum veesustinebat, quantlo nullo jam usui aptum erit, neque terroe, ut Lucas
de Lazari digito qtieni despexcrat, giittam aquec ait, quani germinare prohibct, nequc stcrquilinio,
qiiccrebat. Utique si beati sunt semper estirientes quod agricttlturam fecundave non sinit (Luc xiv) ;
juslitiam, infelices sunt nullam vcri boni paticntes "I sic qui vccedit ab agnitione vevitatis, nec fructum
famcin. lioni operis ferre, nec alios excolere valet; setl ab
Vcevobis qui ridetis nttnc, quia lugebilis et fle- Ecclcsia ejicitur, ct in heec vcrba irridetur : Uic
bitis. liomo cmpit mdificare, et non potnil consumtnare
Hinc Salomon ait : Risus dolore miscebitur, et ex- (ibid ). [BEDA.]Legimtis urbes quasdam ira victo-
trema gattdii lucliis occupat (Prov. xiv). Et iterum : rum sale scminatas, ut nullum ipsis germen orirc-
Cor sapientium ubi tristilia est, et cor stullorum ubi lur. Itaque sal intcrdum ohest, et nisi condiat, ad
Imtitiaest (Eccle. vn). iiihilum valet. Sic sal sapientiee sinc pace non vir-
L. ^1 ttilis esl donum, scd damnalionis aiigmentum. Iu-
Vw cum benedixerinlvobis omneshomines. excusabililcr enim nicrcbitur supplicium, qui si vo-
Hoc Psalmista deploral ita : Quoniam luudatur luisset, potuisset vitare peccatum. ldco Marcus ait :
peccalor in desideriis attimw suw, el iiiiquus bcnedi- Ilubete in vobissal et pacetn inler vos (Marc ix)
ciiitr (Psal. IX). Cui non minima pecnae pars est, C4PUT XXV.
non modo sua scclcra non argui, sed iusupcr quasi 50 133
bene gesta laudari. Ipsa eniin pcccati nutrix adula- C M. ,f R. L.
c
tio, sic in culpa ardentibus solet administrare l'o- Vos eslis lux muttdi. Non polest cwttas abscondi
tn<ntum sicut flammis olcuin. Et quomodo paupe- suprct monlem posila. Neque acccndttnt lucernam, et
rcs csurientcs ct flcntes, malorum improhilate pvo- ponunt eam sub modio, neque sub leclo , neque in
sub vase, sed super candela-
luintur, ita vaeanles divitiis el epulis ct risui male loco abscondito, neque
ul luceat omnibus qui in domo sunl. Sic lu-
Gbscquciilium clicntela majorem ad pcenam fo- brum,
ventta'. cectllitx vesira coram hominibus , ul videantvestra
SecundumItmccnim faciebant prophctis patres co- bona opera, el cjtorificenl Patretn veslrum gui est in
!«». cmlis.
[RABAN.J Fiduciam prxdicandi docet, ne apostoli
Pseutloprophetas significat, cciptanles vulgi favo-
rem, quasi futiira pvccloqticntes. Unde Ezechiel : abscondantur ob nielum, el sint similes lucernae
Vm prophelis insipicnlibtts, qui seqtiunlur sp.rilum sub modio, sed tota libertatc se prodaut, ut similes
situm, el nihil vtdcnt (Ezech. xm). sinl civitati supra iuonlcm posilse, et luccrnoear-
Sed vobisdico qui ttudilis. der.ti super candelabvum. Inde ilaque sunt lux
inuntli, quia illuniinati a Chvisto, Iuccm fitlei ct
CAPUT XXIV.
102 m r scicntice patentev vevbo et exemplo ministvcuit,
j}
M. \l R. L. quocunque incessevint, non suam, sed Dei gloviam
Vosestis sal lcrrw. quceventes. Mystice mons intelligituv Chvistus, ci-
Apostoli condicntes gcnus humanuni, merito sal vitas Apostoli, leges cocli suscipientes : Unde et nos
tcvrcc sunt nuncupati per virtulem doctrince modo facli sumus cives apostolovum et domesiici Dei
salicndi, rcscrvanlcs corpora scternilati. Sal enim (Epltcs.n). [BEDA.]Chvislus lucevnam accendit, tlum
cihos condil, cavnes siccat : et pvaedicatio a vcvmi- testam naluvoehumaneeflammasueedivinitatis imple-
htis et pulvedine vitiovum illocsamsevvat suo Cvea- vit. Qtiam luccrnam quotidie honi doctorcs accen-
lovi humanani natuvam. tlunt aliis, id cst accensam lihere prcedicant. Lu-
Quod si sal evanuerit, in quo salieiur? Ad niltilitm cevnam supponeve modio, cst intva unius Jud.-coe
valct ullra, nisi ut projicialur foras, et conculcctur gcntis tevminos vcvbum (idei cohihevi. Modium neti-
ab hominibus, tii gencris, est vas in qtio mcnsiiraiuv. Modius ma-
[BEDA.]Quia hoino convcvsioni stihjacet, et solus sciiliui gencvis, est illud quoil niensuvatuv, sive sit
bccitus esl, (jui usqttc in finem pevsevevavcril, idco annona, sive vinum. Itaque lex solis Judceisccvltim
apostoli nioncnlur in virtute trnditcc sibi potcstatis niodiim obscrviinlia: mcnsurans, digne iimdii»c(;;n-
125 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. 120
paratur. [BEDA.]Vasis nomine vel lecli, designatur A [AUGUST.] Amen nec Grsecum est, nec Latinum ,
caro in qua anima quiescil. Qui ergo amore prae- sed Hebracum, et interpretatur verum; sed ideo nec
sentis illecebrae occultat verbum Dei, quasi sub Gvaecus,nec Latinus ausus est interpreiari, ut pro,
lecto lucernam operit, quia ei concupiscentias car- amendico vobis : dicerct, verum dico vobis, ne vile-
nis preeponit. In loco abscondito lucernam ponil, sceretnudalum. Iothveliotha, dicitur minima littera
qui veteris legis umbram (id est observanlias) luci linguee Hebraeaeet ctiam Grsecae,sicut apud nos nii-
cvangelicaemiscere laborat. Qui autem metu car- nima littera dicitur I. Unus apex, est unus duclus
nali occultat Verbum, ipsam carnem preeponit ma- liltcree in summum, sicut in b. vcl d. vel litula una.
nifeslalioni veritatis, et ita eam quasi sub vase legit, [HIGRON.] Tale est ergo quod dicit, donec omnia
dum praedicare trepidat. Supra candelabrum ponit fiant, subaudis quoe de me scripta sunt, non super-
lucernam, qui corpus suum ministerio Dei subjicil, flxet aliqua litlerarum ligura, nec pars liguroe in
ut sttperior stt proedicatio veritatis, el inferior ser- . lege antcquam transeat ccelum ct lerra. Oslenditur
vituscorporis. Unde Paulus : Castigo corpus meum, itaque quod etiam quoe minima pulantur in Jege,
et servituti subjicio (I Cor. ix). Vel supra candela- sacramentis spiriiiiKlibHSpiena sunt, et omnia in
brum (id est, super Ecclesiara, in qua sepliformis Evangeliorecapitulantur. [BEDA.]Pvotestatuv etiam
gratia Spiritus lucet) Iucernam ponere, est incar- "I B>ominusfacilius maxima mundi elementa transive,
natum Verbum tanquam Ecclesiae caput praedicarc, quam minima lcgis dicla. De figuva hujus nnindi
ut luceat non solum Judaeis sub modio legis, sed et est dictum, quia transibit, non de matevia. Unde
omnibus qui sunt in domo, id est in Ecclesia vel ahbi: Cwlosnovoset terram novam et promissa ip-
in nuindo. Ideoque credentium frontibus signum sius exspectamus, in quibusjustilia habitat (11 Pelr.
lidei solet affigi, ut qui Ecclesiain voluerit ingredi, m). [AMBROS.] Mystice, mandata niinima signifi-
lumen veritalis palam queat intucri. cantsr per unum iota et unum apicera.
33 8
M. M. 5X
Nolite putare quoniam veni solvere legem aul pro- Qui ergo solveril vnum de mandalis istis tninintis,
phetas ; non veni solvere, sed adimptere. et docueril sic homines, minimus vocabilur in regtto
[HIERON.]Propbetata de se complevit; et quce cmlorum. Qui autem fecerit el docuerit, hic magnus
propler infirmilatem audientiura antea imperfecla vocabitur in regno cwlorutn.
vel minus intellecta fueranl.aperuit. Ad hoc respon- Quia de lege nihil preetcribit supcrvacaneum ,
det quod ei posset dici: Nunquid dices quod coniia r- ergo qui solverit unum de mandalis etiam minimis
legem sit? Non, inquit, non veni solvere, id est de- istis, id est legis, et docuerit sic, id est secundum
struere. Nota quia impleri legem a Christo, fuit eam id quod solvit, non secundum id quod ego doceo et
cessare, et opera ejus evacuari. Promissiones siqui- ipse legit : minimus vocabilur in regno cwlorum, ubi
dem pvopheliaeChristus cessare fecit, cum promissa nisi magni esse non possunt, id est cives ccelestes
ohtulit. Figuras quoque legis nihilominus tcvmina- despectissimum reputabunt eum, licet hic elatus
vit, quando res figuralas succedere, insliluit. Iode sit. [HIERON.—ASIBROS.] Nutat Pharisoeos qui con-
est illud : Usque ad Joannem lex et prophetw(Matlh. temptis mandalis Dei, proprias traditioncs sta-
xi): subaudis, ligurant et pvomittunt, sed ex tunc tuchant. Qui aulem fecerit et docuerit, sicut ego
in antea figurata et pvomissa succedunt. Movalia dicturus sum, hic magnus erit in cwlis, licet hic
etiam preecepta cessant secundum imperfectionein sit abjcctus. Magni quoquc erunt, etsi non adeo
quam prius hahebant, cum additur quod perfectum magni.qui faciunt et non docent, faclores enim legis
est, ut ibi : Ego autem dico vobis, diligile initnicos jusiificabunlur apud Deum (Rom. u). Qui vero mi-
vestros (Matlh. v). Videns itaquc Moyses Christum nima mandata solvunt, sive bene doceant, sive nec
legis finemet consummationem futurum, ac mclio- bene nec male, pavvi judicabuntur, utpote damna-
ris testamenti fore lninistrum, preecepit, nihil ex--rjrj tione digni, sed non prorsus minimi. Denique nil
cipiens, audiri euui per omnia cum diceret : Pro- prodest doccre jtistitiam, quam minima culpa de-
phetam suscitabit vobis Deus, ipsutn audite (Deut. slruit. [HIERON.] Vel ila :Regnum ccelorum csl Ec-
xvui). De eodem Jeremias : Eccc dies venient, dicit clesia, in qua regnant cwti, id est, justi, qui enar-
Dominus, et consummabosuper domum Israel et su- rant gloriam Dei (Psal. XVIII),et in ca minimus vo-
per domum Juda lestamentum novum, non secundum catur, mandatum solvens, licet docuerit sic liomincs
teslamentumquod feci patribus eorum, cum educerem sicut ego; quia, cujus vita despicitur, reslat ut prae-
eos de terra AZgtjpii. Et dabo ieges nteas in mente dicalio contemnatur.
eorum, et in corde eorum superscribam eas : et ero Dico autem vobis, quia nisi abundaverit juslitia
eis in Deum, et ipsi erunt mihi in populum(Jer. xxxi). veslra plusquam Scribarum et Pharisworum, non in-
10i trabilis in regno cmlorum.
M. 5vl L„ Tale est hoc ac si dicat : Studete mandala im-
Amen quippe dico vobis, donec transeat ccclumet plere, atque docere; ego enim cujus verba non mu-
terra, iota unum aut ttinis apex non prmleriln! e.r tanlur, dico vobis, quod nisi superaverilis in jtisli-
lege, donecomnia fiant. lia Scribas et Pharis.Tos, qui pvopter novas tvadL-
«27 ZACHARLE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 12«
liones Justiores reputantur, non rcgnabilis in ece-.A conviciavi, sacpissimetamen adeo accenditur ira, ut
lis. Nota, cum justitia sit virlus unicuiqtie reddens el nomcn et reattim homicidii suscipiat, undc Joan-
quod suum cst, plures suiil partes justiticc, qtiarum nes ait: Qui odil fratrem suttm, homicidaesl (I Joan.
conventu efiicidir. Rcligio enim, qua reddimus ni). Raca, ut quitlam aiunt, interjectio est, indi-
Deo qttod suuin est, et pictas parentibus quee stia gnantis aniini motum significans, sed quod inlerjec-
sunt pcrsolvcns, siniililcr virtus quee rcddit majo- tiones in aliam linguam non facile transferuntur,
ribus ct minorihiis quec sua sttnl, ncc non virttis coegit tam Grfecum quain Lalinum intcrpretem,
quoe patipcrihus quod suum cst, lcugitur .- hcecin- ipsam ponere vocem Hebraicam. Nomen gchennaein
quam omnia ad justitiam lanquam parles intcgralcs vcterihus libris non invenitur, sed a Salvatore pri-
referuntur. iiium ponitur, ut inferni crticialus designet. [HIE-
CAPUT XXVI. F.ON.]Tvacltim est itaque a nomine loci ex ceedeho-
Attdislis quia dictum est anliquis : Non occicles. ininuin ibi inlerfectorum hovribilis ac fctidissimi,
Qui autem occiderit, reus eril judicio. Ego atilem qui dicittir geliennon, id est, vallis filiorum Ennon,
dico '.vobis,quia omnis qtti irascilur fralri suo rcv et signilicat fulura supplicia. In hac valle lucus erat
eril jttdicio. consccratus idolo IJaal, cui dementia Israel iinmola-
"
[HILARIUS.]Pulchro ingrcssu opus legis ccepit bal, el liiios suos dsenioniis inccndebat. Est aulcm
excedere, non dissolvere. Apcrit namqiie niolum locus ipsc juxta Jerusalem, ad radicem montis Mo-
aniini ad irascendiim fratri, iiihomicidiocompiilciri: ria, tibi Siloa fluit. Hoc Regum volumcn el Parali-
cutn prius iion attetiderent hoiniciditim csse, nisi pcmenon ct Jeremias scribunt plcnissimc, et com-
pereinpiionem corporis lnimani. Scnsus cst: Judicio niinaluv Deus se Iocum ipsum iniplcturum cadaveri-
legis Moysi reus est qui occidit actu , sed cgo dico bus, ul iicquaquam vocclur lopheth ct Baal, sed
vobis, quia judicio ccelestis legis quani doceo, reus voceltir Polyandrium, id est tumuliis morUiovum.
est omnis qtti irascitur fralri suo. [IIIERON.]In qui- Quoniam rcus crit gehenme ignis, qui dixerit fatue
busdam codicibus additur, sine causa : scd raden- fvalri suo, crgo reconciliatio qux-renda est a fratre
dum est, quia ira penitus tollitur, et inimicos noslros lccso, et hoc est quod soquilur :
amareTTibcmur. Qtiod si contingal irasci, non fratri, CAPUT XXVII.
sed pcccato irasccnduin cst, ut Psalmisfa ait: lras- Si ergo offers muniis luum ad altare , et ibi recor-
cimiiii, videlicct jieccato : undc ct scquilur: Nolile datus fucris quia frater tuus habel aliquid adversum
peccare (Psal. iv ; Ephes. iv). te, relinque ibi munus tuum ante altare , et vctdeprius
Qui attlem dixerit fralrisuo, Raca, reus erit con- CQ reconcitiari fratri tuo, et tunc veniens offercs munus
cilio. Qui autem dixerit Fatue, reus eril gehenna tuum.
ignis. [AUCIST.]Absurdumcst, transmariintm fratrem,
[IIIERON.] Raca, verbum est proprie Hebraeorum. si ita acciderit, credere quecrendum. Ergo ad spiri-
Raca eniro dicitur cenos. (rsvo;), id cst inanis aut tualia vefugeve coginuir, ut qtiod dictttm est, vade
vacuiis : qttein nos vttlgata injuvia absque ccvebvo prius rcconciliari fratri luo, sine ahsurdilate jiossit
diccve possumus. [HILARIUS.]Qui cvgo vaeuitatis intelligi. Nos sitmus tcmplttm, altare cst lidcs inte-
oppvobrium dicit fratri sancto Spirilu pleno, nimi- rior. Cum ergo in corde noatro Deo volumus oflerre
rum vetts sit concilio ac judicio sanctovttm, contu- orationem, si in aliquo lcesinuisfvatvem, pevgcndum
mcliam sancli Spivitus ltiittivus. [HIERON.]Frater est non pedihus covporis, sed motibus animi ad re-
nosler cst, qui in Christiim crcdit. Qui vcvo cre- conciliationem. Si aulem pvoesenssit, revocandus
dcnli in Deuni dicit, Fatue, impius est in religione. est in gratiam, postulando veniain, si Dtius hoc co-
[HILARIUS.] Qui ergo quem salcm Deus nuncupat, ram Deo fecevis.
convicio infaluali sensus lacesserit, pro hujusmodi 56 16
maledicto scterni ignis pabulum erit, nisi intle satis- M. L.
feceril. Justilia Pharisaeorum est, ut non occidatur; D 1 Esto conseniiensadversario tuo cilo , dirai es in via
juslilia inlraturorum in rcgnum Dei, ut sine causa cum eo, ne forte tradal te adversurius judici, cl judex
non irascantur. Qui non occidit, non continuo est tradat le minislro, et in carcerem mittaris. Amen
magnus ct idoneiis regno ccelorum, sed tamen ascen- dico tibi, non exiesinde donecreddas novissiinumqua-
dit aliquem gradum. Pcvficietuvautcm, si sinc cattsa dranlem.
non ivascatttr. Levitts cst ivasci sine causa fvatri, [HIERON.] Loco conseiiUcns, habetit GvcecisOvowv,
quain dicerc raca ; et levius cst dicere raca, quani qttod inlcrprctatur benevolusaul benignus. Duni cur-
fatuc. Pviino cnim cst iva sola; poslea duo, iva et rimiis in viahujtis seeculi, quia licet adhuc operari,
vox indignalionis ; poslca tria , ira et vox et certa admonemur habcre paccm cum omnibus liominibus,
expressio. Judicuim est ivoe, in qua adliuc dalttv quantum ex nobis est. [AUGUST.] Ne tradat te ad-
loctts defcnsioni. In concilio non jam cum ipso veo versarius judici, id est ne causa sit ul puniendus
agiluv, scd judices intev se confcviint de siipplicio. tvadavis in manus Chvisti , cui Patcr omnejttdicium
In gehec.na, cevta esl damnatio. Exprimuntuv itaque dedil (Joan. v). Angelicum agmen dicit ininistvum,
pvo modo pcccati divevscemansiones in ccterna ditm- vcntuvum cum co ad judieium. Cavccrem dicit tcne-
uatione. Nota, quamvis irasci frairi minus sit quam bvas extcriores. [HILARIUS.J Quadrans genus numat>
129 IN UNUMEX QUATUORLIBER PRIMUS. *30
est, qui habet duo minuta. Unde cum unus evange- A in appetitu carnali lanquam in Eva delectatio, ift
lista viduam dicat misisse quadrantem in corbonam ralione tanquam in yiro consensio. Delectatio ante
tam tenuis, ut prope
(Marc xu), et alius duo minuta (Luc. xxi), non est consensionem vel nulla est, vel
contrarium. Sensus est: Donec etiam minima pec- nulla sil sine consensu. Qui si in factum processevit,
cata persolvas, non egredieris de carcere. [AUGUST.] satuvatuv ; sed postea cum stiggcstio vepclituv,major
In novissimo quadrante intelligitur nihil remanere accendituv delectatio. Sicut tvibus gvadibus ad pec-
impunilum, sicut solemus dicere , usque ad faecem, catum pervenitur, ita peccati tres sunt differenliae,
cum volumus exprimere aliquid ita exaclum , ut in corde, in facto, in consueludine , tanquam tres
nihil relinquatur. Yel per quadranlem possunt in« mortes. Una quasi in domo, altera quasi extra por*-
telligi terrena peccata : lerra enim quartum ele- lam, tertia quasi in sepulcro. |GREG.in itb. xxi Job.\
mentum est a ccelo. Donec quod hic ponittiv, tale Nomine meeehantis omnis carnalis concupiscentia
esl, quale illud : Sede a dexlris meis, donec ponam debet intelligi, quando aniina relicta superiori lege,
inimicos luos scabellum pedum luorum (Psal. cix). turpi voluptate inferiorum prosfSuta corrumpitur.
Non ergo hic fmempcenaesignificat, sed semper sol- Qui enim eo affectu concupiscit iinuiptain, quod
vere novissimum quadrantem, et nunquam persol- etiam si nupla esset, nihilominus ea uteretur, si
ves, quia non estibi locus veniae.[BEDA.] Yelaliter: B posset, jam adulter est, quod Grsecoverbo inoechu»
Advevsaviusin via , est sevmo Doinini, contvavius dicitur.
nostrae carnalitati in hac vila. A quo ille liberatur, Quod si oculustuus dexter scandalizat le, erue eum
qui praeceptisejus subditur. Judex est Christus, qui et projice abs le. Expedit enim libi, ut pereal ununi
repugnantem sermonibus ejus tradet exactori, id est membrorttmtuorutn , qttam totum corpus luum mitta-
diabolo. Diabolus vero mittet eum in carcerem , id tur in geltennam.Et si dexlera manus tua scandalizat
est in infernum, qui in hoc cst minister ejus, ut te, abscindeeam et projice abs le. Expedit enim tibi,
cruciet animas in infcrno usque ad diem judicii, et ul pereat unum membrorum tuorutn, quam toluni
delnde inferni ignis crueiabit pariter daemonesalque corpus luum eat in gehennam.
animas in corporibus. Ad litteram , ita bene potest [HILAR.]Quia concupiscentia cfiicientice compa-
intelligi hoc capitulum : Dumes in via, hoc esl, dum ratttr, damnum corporis oliosum essct, relicto vo-
vadis ad judicium cum injuvia , consenti advevsavio luntalis iiistinctu. Igituv in oculo et dextera, mon-
tuo qui justam c-ausamhabet contva te, ne inde mit- stratur affectus quortimlibet amicoriim. [AUGIST.]
taris in carcerem, et reddas ibi cruciatus quidquid Quos a nobis truncare debemus, si nos a Deo arcere
abstulisti, usque ad novissimum quadrantem. -, volitnt, ne dtun eos lucrari voluinus, ipsi cum eis
CAPUT XXVIII. pereamus. Quidquid ergo diligis lancum quantum
7 dexlerum oculum, qtti charior est tihi quani sinister:
M. 5X si te impedit ad bealiludiiiem , projicc abs te, ne
Audistis quia dicluin est antiquis: Non mmclia- intres in gehennam. Vel consiliarius tuus intelligitur
beris. Ego autem dico vobis,quoniamomnisqui viderit oculus tiius dexter, qui in divinis te docet. Ilhim
mulieremad concupiscendumeam, jam mmchaiusest etiam respue , si in aliquam hcevcsimte conatur in-
eam in corde suo. ducere. Dexlra manus cst, adjulor et minister in
[HILARIUS.] Praetcrmissis legis operibus prohihc- divinis operihus. Totum corpus luum, intellige le et
tur aninii motus ad concupiscendum, sic superiora amicos tibi famuiantes, sicut membra invicem sihi
prohibent animi molum ad nocendum. Aperte enira servientia, unum corpus stint in quovis homine.
Veritas ostendit quia eliam solo visu , cum turpiter [HIERON.] Vel ita : Quia de concupiscentia niulitris
concupiscimus, adulterium perpetvatur. Quod vero dixerat, cogitaticnem et sensum ad diversa volitan-
lex proecipit, non concupisces uxorem proxhni ttti tem, oculum nuncupavil, per dexterara accipit ini-
(Exod. xx), putabant implere Judcci, dum alienam tium voluntatis ad effeclum. Ista quidcm quasi mem-
nonraperent uxorem. [HIERON.] Inlcr passionera et •0 bra animac, dicuntur dextera comparatione corporis,
propassionem lioc intercst, quod passio reputatur in cujus fragilitate procliviores sumus ad peccandum.
vilium, propassio in initio culpae, non lamen in cri- Sunt etiam qui per oculum dexlrum, contcmplationis
mine. Ergo titillatus in mulierem, propassione per- studium accipiunt, el pcr dexteram manuin activae
cussus est. Si vero de cogitalione in affectum cordis vittc occupationem. Cui ergo expedit, de altero tran-
transierit, ut ait David, transierunl in affectutncor- seat ad altcrum.
dis (Psal. L.xxri),de propassione transivit in passio- CAPUT XXIX.
nem, quia non deest ei voluntas peccandi, sed occa- Dictum est autem : Quicunque dimiserit uxorem
sio, et ita in corde suo mcechatur. [AUGUST.] Non suam, del ei libellum repudii. Ego aulem dico vobis,
ertimdixit Dominus, qui concttpierit mulierem, sed, quia omnis qui dhniserit uxorem suam , excepta for-
quivideril mulierem ad concupiscendumeam, id est nicationis causa, facit eam mmchari.Et qui\dimissam
hoc fine uteam concupiscat, et si facultas detur, in duxerit, adulierat.
ea satietur. Suggestione, delectationc, consensu, Moyses dari jussil libellum repudii propter duri-
impletur peccatum. Suggestio fiC pev memoriam, tiam maritorum, non concedens dissidium, sed au-
siveper sensus corporis. A sevpente fuit suggestio, ferens homicidium. Multo enim melius est, Iicet Iu-
lol ZACHARIiE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI m
^ubrem , evenire discordiam , quam per odium A vcvo, ctiain remedium est ad evitandam fornicatio-
sanguinem fundi. Unde Dominus alibi de hoc intcr- nem. Quod autem legis lcmpore licebat uni multas
rogatus, rcspondlt : Hoc Moyses propter duriliam liaberc uxores, ut pcpulus Dei augerettir contigit;
vestram fecit (Matlh. xix). [ALGUST.]Quanttimvis sed nunc niinime licet, quia populus Deijamauctus
cniin durus esset cui displicercl uxor, cum eogitaret est. Tunc etiam precceplum erat, ut unusquisque de
libello rejiudii dalo, jam sine periculo eam possc al- tribu sua uxorcni duceret, ne tribus permiscerentur,
teri nuberc , leiuerariam iracundiam facile tempc- et ne transiret posscssio iinius in possessionem al-
rarcl, ut et uxorcm nullalenus occidercl, et cam terius, quia terra jicr tribusdivisaeral (Num. xxxvi).
abjicerevel penittis omitteret vel differret. Qtti crgo Ntinc autein inslilutum est ab Ecclcsia, ut non dc
tlimitlendi morani quscsivit, significavit se nolle sua, sed de aliena prosapia uxorem qttisducat, ut
dissidium. Videlurquia libellus intcr ceelera, catisas augealur charitas ; quia per uxorcm quam quis du-
veptidii et licentiain nuhendi alteri continebat : ciun cit, totam illius progeniem magis diligit. Conjugium
Dominus opcra legis excedens, omnes molcslias, rero facit manifestus consensus legitimarum perso-
cxcep:a causa fornicationis , pro fidc conjugii susii- narum. Mttlta quippesuntqusecor.jiigium impediunt,
neri juheat, ct adultcvcesecundo vivo nubeve pvohi- ut cognatio, publicum votum, sacvi ordincsin Ecclesja
l.eat. Quod si quis talein duxevit, pviovevivovivenlc, BE Lalina, impotenlia rcddendi cavnalis dcbiti. Hccc
sub adultevii cvimine sit. Pvoptcvea in causa forni- vevo pvovenit infivniilate, vel defectu memhvovum,
calionis licct dimillcrc uxorem ; quia illa primo esse scu frigiditate naturce. Conjugii bona sunt, fides,
uxor noluit, qucc fnlcm marilo non scrvavit, etqtiia spes prolis, sacramcntuni, fides thovi esl vineulum
Scriptura dicit : Qtti adulleram lenel, stttltus et im- pculicitiee,idcst, pactio conjugalis, qua neutri licct
pius esl (Prov. xvm). Quisquis tamcn causa fovni- ante moitem alterius alii commisceri. In spe prolis
cationis vult abjicere uxorem, prior debct essc a cst, ul susceptus (ilius religiose educctur. Sacra-
fornicatione purgatus. Hieronymus Oceano in illa menttun est Christi et Ecclesiee; qttia , sicttt ttxor
cpistola : Plures anni sunt: Praecepit Dominus uxo- unius viri, ct vir unitis uxoris est, sic Chvistus
rem non debere dimitti, excepta causa fornicationis; unius sponsae(id csl Ecclesice) sponsus est, et Ec-
et si dimissa fuerit, manerc innuptam. Quidquid clcsia unius sponsi (id cst Chvisti) sponsa est.
viris jubetur, hoc consequenter vedundat ad ieminas. CAPUT XXX.
Neque enim adulteva uxov dimittcnda est, et viv mcc- Audistis quia diclutn est antiquis ; Non pejerabis,
chus lenendtis. Aliae sunt leges Cccsavum,aliceChvi- reddes autem Demino juraruenta tua. Ego aulem dico
sli. Apud illos in vivis pudiciliae fvena laxantuv, vobis: Non jurare omnino neque per cte.lum,quia thro-
^
apud nos quod non licct feminis, acquenon licet nus Dei est; neque per terram, quia scabeltum est
vivis : et eadem scvvilus pavi conditione censctur. Et pedumejus; nequeper llierosoltjtnam, qnia civitas est
ctim scriptum sit : Perdidisti omnem qui fornicatur magni regis. Neque per caput tuum jurabis, quia non
abs te (Psal. LXXII); non cst fovnicatio tanlum potes unum capillum album facere aul nigrum. Sit
stupvi, sed gcneraliler quaea Icge Dei abervavcfacit. autemsermovester: Est,est; non,non. Quodautem his
Igititv si sacvifieavc idolis aliqueni cogat uxor, vel abundaniius est, a malo est.
ahis sceleribits conimunicare, causa hujusmodi for- [IIIERON.]In lege pveeccptumcst, non jurari nisi
nicalionis utique dimittcnda cst, juxta illud : Si per Dcum, non quod bonum sit, sed ne Judaei pes-
oculus tttus scandalizat te, erue eum el projice abs te. sima eonsuciudine juranles per creaturas, crcde-
Si vcro uxor non conatur viruin criminibus appli- rcnt cas vencrandas (Deui. vi; Exod. xxv). Evan-
care, non est ahjicienda istiusmodi fornicationis gelitim aulem non rccipil juramentum, cum omnis
causa. Conjiigium enim bonum nalurale est, quod fidelis scrnio pro jurejtirando sit. [ALGLST.]Non
dirfunditiir inler omnes , etiam inter infuleles. Inde est hoc contrarium Aposlolo, qui soepc juvavit, tli-
e.slillutl Joannis ad Ilcrodem: Non licet tibi habere ccns : Ecce coram Deo, quoniam non menlior (Gatal.
ttxorem fratris tui (Marc vi). Adulterium enim crat, D l i); et : Qui csl benedictus in smcula, scit qttia non
ut ait Joanncs Chrysostomus stiper illum locum. Phi- mcntior (HCor. xi), nisi quis dicat non esse jura-
lippus nainque frater Herodis, marilus Herodiadis tioncm quia non dixit pcr Deum neque per aliquid.
crat, el gencr patris ejus Aretce regis, ut Hierony- Queedcfensio ridiculosa est. Inlravit etiam dicens :
nms ibidem asscrit. Quod eliam inter fidelcm ct in- Quotidie morior per [propler] gloriam veslram (I
lidelcm conjugium sit, docct Aposlolus, diccns : Si Cor. xv). Dominus prsccepit non jurare nisi necea-
quis fraler uxorem habct infideiem, ct hmc consenlit sitate, ut cum videntur hominespigri ad credendum.
habilare cavfillo, non dimittat itlam (I Cor. vu). Est Unde non dixit: Malumest, sed a malo, id esl si co-
autcm conjugium viri et fcminacfoederatio legitima, geris jurare, denecessitate infirmitatis eorum quibus
per quam licet eis ad usiim carnis permisccri, se- aliquid suades, veoit. Tu enim non peccas, qui
cundtim divinas et humanas lcges. Nota in conjugio bene uteris juratione : qusc, quamvis bona non sit,
sanctae Trinitatisvestigium. Eslenimvir principium, tamen est necessaria; sed ille peccat, cujus infir-
•unde mulier, utrumque principium , unde procedil mitate tu jurare cogeris. Neque per cwlum. Hoc
et lertium. Conjiigimn instiliitum cst in paradiso addidit, superstitionem veteris contumacioe con-
ante peccatum atl officiumprocveandi, post peccatuni deninans [HILAR.]Erat enim •Judecisreligio, juraie
«S IN UNUMEX QUATUOR LIBER PRIMUS. 154
i luerit, opponatur ei et aliud testimonium de Scri-
nominibus coeliet lerrse, Jerusalem et capilis sui, qui- A
bus in Deiconlumeliam venerationem jurando defere- pturis [AUGUST.].Nobilitas secundum Dcum, est
bant. Quidenim momenlierat,jurareper cceltim se- dextera; nobilitas autem scecularis sinislra. Ergo
demDei,perlerramscabellumpedum ejtis, per Jerusa- quicunque contemnitur proptcr Christianitatem.
lem urbem, ob insolcniiam et pec.cata inhabitan- non curet contemni sectindum honores saeculi.
tium in brevi dcstruendam cum pvaesevtimin pree- Et illi qui vult tecum judicio contendere, et tu-
formationem Ecclesiae, quse magni regis est civitas, nicam tuam tollere, remitte et pallium.
esse.t conslituta? [RABAN.]Vetat itaque ne aliqtia Per tunicam el vestimentum, accipe omnia quse
causa nos inducat jurare per crcaturas. Ccelum temporaliler possidemus. Si enim de necessariis
thronus Dei dicitur, quia celsitudine nec non pttl- hoc imperatum est, quanlo magis de superfluis ?
chviludine sua sancla animas signilicat (Isai. LXVI), Magna quocstio est utrum hoc etiam de servis ac-
in quibus Deus judicat. Spiritualis enim judicat cipiendum sit. Et si ab isto Domino accommodatius
omnia, et a neminejudicatur (I Cor. n). Tevvavevo ad Deum colendum regantur, quam a cupienti au-
scabellum pedum ejus nuncupatuv, quia mystice ferre : nescio utrum quisquam audeat dicere eos
significat peccatoves, qui pcr justitiam in inlimis debere contemni ut vestitnentum. In Greeco est
ordinantur, et sub Iege puniunlur. [HILAR.]Sacra- B I pallium. Lucas vero ponit vestiinentum.
menti consueludinem removens, viloe noslroc nego- M. I9
tia in veritate constiluit, et abjecto fallendi affectu,
Et quicunque te angariaverit mille passus, vade
simplicitatem loquendi proescribit ut, quod est,
esse, quod non esl, non esse dicamus. Tunc est cttm illo el alia duo.
enim sermo noster:Est, est;non, non, cumgemina Non solum lua, ut devites altercationem, sed ct
veritate cordis et oris afiirmamus vel negamus. te ipsum prscbe angarianli, non tam pedibus, quam
animo corapassionis affectti paralus multo phts
CAPUT XXXI. servire quam prseceperit. Per mille passus, quoniam
Audistis quia dicluni est, oculum pro oculo, et iter Sabbati sunt, fn quo servi-lia opera prohiben-
dentem pro denle. Ego autetn dico vobis, non resi- tur, licitum opus intelligimus : quod et millenarius
stere maio. dcsignat, qui perfectioncm significat. Idcirco dicit
[HIERON.] |ln lege est retributio, in Evangelio mille et duo millia, ut non solum corpore, sed spi-
gratia. Quia Judaei modum excedebant in vindicta, ritu et anima perfecte Deo serviamus, mansucte
ideo concessum est eis, ut si omnino condonare tolerando quee proximus ex infirmitate intulevit.
nollent malefactoribus suis, sallem acqualitatem at- C Hic ea vindicla non prohibelur, quoead correctio-
tenderent ibi et non excessum, scilicet ut pro mem- nem valet, sed liuic vindictae non est idoneus, nisi
bro ablato simile membrum acciperent de inimico. qui odium dilectione superat. Non enira odit pater
In Evangelio autem non debemus resislere malo, filiura castigando.
id est per malura , sed in bono vincere malum Qui petit a te , da ei; et volenli mutuari a te
(Rom. xtr). Nec islud esl contrarium judicibus ne avertaris.
prcecipientibus suspendi latrones, si solam jusli- [BEDA.]DUOgenera beneficii complectilur, vel
tiam ibi attendant, el non odium vel ialiquod sibi cum benevole damus, vel cum reddituro commo-
coinmodum. jEquiim est enim ut recipiat quisque damus. Omni autem petenli te iribue, inquit Lucas
qtiod fecerit, sed quia ulciscendi libido vitiosa est, (Luc. vi). Non dicit omnia petenti, sed illud quod
hoc discerncre et vindicare Deo judicibusque suis jusle potes tribue. [HIERON.] Quod si illicita petat,
reservandum est. indicanda est ei justitia, ne eum inanem dimittas.
55 taque non solum de eleemosynis hoc inleiligcnduiu
M. 5v L.
est, quia etiam divites non semper dare possent;
Sed si quis le percusserit iti dexteram maxillam sed de pecunia quee nunquam deficit, id est, de sa-
luatn, prmbe ci el alteram. "
pientia, quam tanto inagis retines, quanto plus eam
[BEDA.] Medicusanimarum quos ad curandos proxi- pro Deo petentibus tdistribuis. Ergo volenti niti-
mos instruit, omnia qusead salulem proximorum va- tuari a te sapientiam ut alios doceat, ne avertaris,
lere possunt, tolerare praecipit. Et pertinet ad mi- quia quod alios docebit per te, lihi rcddetur a
sericordiam, ut lanquam (iliis segrotantibus et Deo.
phrenelicis, si salus illorum id exigat, multa pa- 58
L. ? M.
tianlur donec infirmitas transeat. Quid tam mirum,
quam percutienti maxillam precbere? [HIERON.] El qui auferet qum tua sunl, ne repelas.
Nonne omnis indignantis impetus frangitur, ita se- [BEDA.—HILAR.] De veste, fundo, jumento ct ge-
datur et per patientiam ille invitatur ad pcenilen- neraliter omni pecunia, dixit. Docet cnim hurnani
tiam? Secundum mysticos intelleetus, jubemur judicii vitanda esse arbitria cum damni voluntate,
proebere alteram dexteram : justus enim sinistram ut per spem fulurorum bonorum, seccularem su-
non habet. Si nos heereticus in disputatione per- pellectilem contemnentes, inanem gentium cupidi-
cusserit, et dextrum dogma vtilnerare [violare] vo- tatem arguainus.
453 ZACHARIiECHYSOPOLITANIEPiSCOPI 135
4 a4 A pctcnti fvatvi pveeoepit,veniamus; sed quia magni-
j\
L. 5v M tudo peccati misit eum in despevationem , cura
Et prout vultis ut facian ^obis homines, facite dixissct : Peccavitradens sanguinemjuslum
(Malta.
illis similiter. xxvu). Qttod fovtasse esl peccare in Spirilum san-
Quia charilas paliensest, benigna est (I Cor. XIII), cliim, ssilicct oppugnare pcr invidiam fraternam
non tanttim iniuiici injuvias fovtilcv sustinel, setl charilalcin. Quod pcecatum neque hic,
ut benefi- neque in
amici quoque gvatiam benigne pvcvvenit, futuro remitlelur.
ciis ad ainovcm alii tvalianluv. Unde nec ait, prout Qui solemsuum oriri facil sttper bonoset matos, et
faciunt facite; sed prout vullits ul facianl vobis, fa- ptttit super justos et injustos.
cile illis. Prohahilius accipiendum cst hoc de sole com-
CAPUT XXKII.
B2 niiini et de pluvia aquce,quam de sole justitiee et
M. 4v L. de pluvia doctrince vcvitatis. Sol cuim spivitualis
Audistis quia diclum esl : Ditiges proximum tuum, non ovittiv nisi hoiiis : quod plangunl iniqtii, in !i-
el odio habebis inimicum tuum. Ego autem dico bvo Sapicnlice Salomonis dicentes : Sot non oriu.%
vobis: Diligile inimicos vestros. est nobis (Sap. v).
[BEDA.]T3mnis liomo proximus esse censcndtts B g 53
cst. Mulli ptitant sullicere virtttlibus non odisse M. t1 L.
inimicos ; sed eos diligere, humanam naturam non S Si enim diligatis eos qui vos diligttnt, qtiam iver-
cedem habebitis? Nonne el pttbticani hoc faciunl ?
pali. Non vidcnt .quia Moyscs, Samuel et Stephanus
L. Et si bene (eceritis his qui benevobis (aciunl, quw.
pro inimicis orabanl (Num. xxi), ct mortuos David
vobisesl gralia ? Siquidem el peccatores hoc (aciunt.
planxil inimicos (/ Reg. xv). Non vident quia Do-
minus impossibilia non jussit. Hoc Paulus teslatur, El si ntuluum dederitis his a quibus speralis reci-
dicens : Malediciinur, ct benedicimus;blasphcmatnur, pere, qumcjratia esl vobis? Nam et peccatores pecca-
el obsecraintts(Acl. vn). loribus (enerantttr, iit recipiant wqttatia. Et si scdu-
taveritis fralres vestros taiilitin, nonne el ethwci hoc
Bencfacile his qui vos oderunl.
IndePcuiiiis : Siesitricrit inimicns tuus,cibaillum : (aciunt ?
si siiit, polum da illi (I Cor. iv ; Rom. xn). [IIIERON. [BEDA.]Si tales intcv se natuva tluce novttnt esse
in Epislot. ad Rotn.] Noli negare quod Dcus nulli beneliei, quantura nohis gradtts profcssionis exi-
sit ct Sine di- mior, neccssc est ut cura virlutis sit uberior, qua-
ncgat, quamvis blasphcinus impius. lentis eliam non amanlcs charilatis sinu amplecta-
screlione oninihus iiidigenlibus simpliciter tribtia- mini?
Peccatorcs sunt valde iniqui, ct gravibus
mus, non qucereiitcs ctii, scd quare denius. Quis- C C-
cnim in ncccssitalc morituro suc- pcccatorum sarcinis onerati. Magna enini distantia
quis quacunqtie csl inter peccantes et peccalores, sictit inter ri-
cuvvere polcst, si non fccerit, occidil. denles ct inter scribeni.es ct scriptoves :
El orate pro pcrsequentibusct calumnianlibus vos, nam etiamirrisores,
ttt silis filtt Patris vestri, qtti in cmlis esl. justi pcccant. Fciievantiir, hoc cst, com-
modant. Salutaverilis, id cst saltilem optavevitis.
Haec
[AUGUST.] Scriptura, fianl filii ejus pttpilii, Ethnici Gvsece,Laiine dicuntur gentiles.
el uxor ejtts vidua (Psai cvm), et quod Dominus
dicit alibi: Vmlibi, Capltarnaum et Corozaim(Matlh. L. M.
xi; Luc. x), non sunt contraria htiic, quia non: Vcrumtamen diligile inimicos veslros, et benefa-
optando, sed prsediccndo hujiisinodi Scriplurac in- cite, el ?y.vtunmdate, nihii inde speranles.
veniuntur. Joannes apostolus diceits : Si quis scitt [BEDA.]Sciendum cst, quia mtilti non causa ne-
peccare fratrem suum peccalumnon ad morlem, pos- quitiee non fenerati sunt, scd fraudavi timuerunl.
tulabit, et dabit ei Detts vilam (I Joan. x), apertei Huic infirmitali divina medetur auctoritas, dicens ,
oslendit, non pro omni fratre orandum. Ergo cuml El mttluum dale, nihil indc sperantes, id est, non
Dominus pro persecutorihus orare jubeal, patctt jj j in homine spem mercedis figalis, sed in Deo, qui
aliqua pcccala fvatvum esse graviora pcvscculione3 vobis veddet quod illo jubente facietis. Hinc illud
inimieorum. Peccatum ad movtem esl, cutn Chvi- esl : Muluabitur peccator, et non solvet; justus autem
slianus oppugnat Clivistianum advevsus gratiaml tmserefur, et relribuet (Psal. xxxvi.)
Dei, ct nunquam pcenilet. Quapvoplev Dominus ini El erit merces vestra multa, et eritis ftlii Allis-
crtice ait : Paler, ignosce illis, qttia nesciunt quidi simi, cjuiaipse benignusesl super ingratos et malos.
faciunt (Lttc xxm), et beatus Slephanus orat proo Unus fiiius Dei esl naturaiiler, jusli vero sunt
eis qtii eum lapidabant, quia nuiidura in Chrisluma ejus filii per adoptionem, hmredesquidemDei, cohw-
crediderant (Act. vn). El proptcrea credo non oratt redes aulem Chrisli (Rom. viu). Quanto ergo excel-
Apostolus pro Alexandro, quia jam fvater non evat,, sitis cst preemium,tanto debet impensius oflicium
ubi dicit : Atexander wrarius multa mala milti d esse. Benignus esl altissimus Deus super ingratos
ostendit: reddet illi Deus secundum opera illius (II/ et malos, vcl bona temporalia largiendo, vel eos ad
Tim. iv). HaccdiffeventiaJtidain a Pelvo distinguil,., coelcstia inspirando.
non quia pocnilcnti non sit ignoscendum, ne con- Estote ergo misericordes, sicut et Patcr vester
tra Domini sentcnliam, qua seniper ignoscendum a misericors est.
137 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRIMUS. {33
[AUGUST.in tractatu de Palientia.] Nalura Dei A . quod non est, reprsesentator alterius personse, duni
impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo li- sub speeie boni laudem qucerit.
vore, irascilur sine aliqua perUirbalione, pceiiiiet Tu autem cum oraveris, intra in cubicu'um tuum ;
eum sine alicujus suce pravilatis correptione, ita et clauso osli', ora palrem tuum in abscondito, eZ
esl patiens sine ulla passione, ct miseretur sine Pater luus qui videt in abscondito, rcddct libi.
aliquo dolove. Ctim tlicit, inlra cubiculum, vanani gloriam jubei
Estole ergo vos perfecti, sicul Pater vester' cmle- fugeve. [IIiERON.]Sed videluv boc magis csse prae-
stis perfeclus esl. ceptum, ut inclusa cogitatione labiisque cmnpres-
Sicttt simililtidinis est, non quantitatis. Sensus sis oremus, ut de Anna legilur in libro Rcgum :
evgo taiis est : Pvout potestis pcrfecli estote, ut Labia, iiiquit, illius tanlum mcvebantur, ct vox illiv.s
qttceratis prodesse eliatn inimicis, quod Dcum fa- non audiebatur (1 Reg. m). [AUGUST.]Ciaudendum
cere manifeslum est. est ostium, id est, carnali sensui resistendum. Cu-
CAPUT XXXIII. biculum, est sccretum cordis, ad quod liine intra-
mus in oratione, quando omnia extcriora quae ad
M. a saeculum pertinent, per contemplalionem divinam
Attendile ne justitiam vestram faciatis coram homi- B quasi nihil rcpulamus in comparatione glorise cce-
nibxs, ul videamini ab eis. Alioquhi mercedem non lestis. Ostium mcntis, esl virttis iortitudinis, quod
halebitis apud Pairem vestrum qui in cmlis est. claudendum est contra saeculi tumultus, et contru
[AUGUST.] Iloc est, non hoc fine juslitiain faciatis favorem humanum, ne oratio secreta impediatur,
coram hominibus ut latidem humanam ab eis quce- sed in contemplatione divina fundetur. Oratio au-
ralis. Alioquin, id est, si aliter facialis jusTitiam, tein est suavis animi cuin compunctione cordis
nisi ita ut Deus singulariter sit in causa, non indc deprecalio. Vel ita : Oralio est oris ratio, qua hu-
babebitis mercedem apud ipsum. Laus hominum militer vota nostra pandiraus, ct ab imo pectoris
non dehet appeti, scd subsequi, ul exemplo invitet arcano proferlur.
alios. Justitiam, intellige jejunium contra concu- m
M. 4; L.
pisccntiam cavnis; eleemosynam contra concupi- Orantes aulem, nolite mullum *oqui, stcut ethnici:
scentiam oculovum ; ovationem contra superbiam , enim quia in mulliloquio suo exaudianlur. No-
putant
vitce : de quibus uiox subditur, qua intentione fieri lite
ergo assimilari eis. Scit enim Paler vester quibus
debent.
opus sit vobis anlequam pelatis eum.
Cum ergn facies eleeinosynam, noli tuba cancre rC
ante te, sicui lajpocritm faciunt in Synagogis et in 11011 [RABAN.]Admonemur orare ad Deumconscientia,
m ultiloquio sicul ethnici, ptttantes qttod ipsi ita
vicis, ul honorificenlur ab hominibus. Amen dico vo- verhis Deum flcctere qiteant, sicut orator
judicera.
bis, rereperunt mercedemsuam. •— AUG.]Hic objicitur : Si scilDeus quibus
[HIERON.
[HIERON.]Non virtus, sed causa virtutis apud indigemus, frustra scienti loquimur. Ad quod re-
Deum mercedein habel. At vero hypocritce quando
spondemus, nos non narratores esse, sed rogatores,
faciunt eleemosynam, canunt anle se tuba, id est, cor nostrura serenat, capacius-
Ipsaorationisintentio
faciunt eam in manifestatione, sicut ille apertum efficit ad excipienda divina munera.
qtie
signum dat qui luba canit, ut honorificentur ab
hominibus ct non a Deo, L.
Te autem faciente eleemostjnam, nesciat sinistra Tunc dixit UHKS ex discipulis ejus ad eum: Domine,
tua quid faciat dextera tua, ut sit eleemosyna tua doce nos orare, sicul Joannes docuit discipulos suos.
in abscondito. Et Pater tuus qui videt in abscon- Ubi Matthseusdicit: Tunc Herodes vidensquoniam
dito, reddel libi. illusus esset a magis, iratus est valde (Malth. 11.),
[HIERON. — AUGUST.]Merces hypocrilarum , est nullum certum tempus definite dcterminat per tunc,
laus hominum. Sinistra significat dilectionem lau- D sed tale esl, qtiod dicit: In illis diebus contigit He-
dis, dexlera vero inientionem implendi pveecepta rodem irasci. Sic ergo prudens leclor exponat tunc,
Dei. Cum ergo imples divinum prceceptum faciendo ubicunque lectio poslulabit.
eleemosynam vel quodlibet bonum, noli huinanam M. L.
laudem admiscere. In abscondito, id est, in con-
scientia. Si interiora pertinent ad dexteram, exte- Et ait illis : Cum oratis, dicite:
riora pertinent ad sinistram. Pater nosler, qui es in ccstis.
[AUGUST.] Qui dicit: Pater nosler, magnopere cu-
CAPUT XXXIV.
ret, ne tanto patre sit indignus. Non possunt vere
Et cmn oralis , non erilis sicut hypocrita;, qui ac pie dicere nobiles ac diviles , pater noster, nis!
amant in Synagogis et in ancjulis platearum slantes cognoscant se esse fratres ignobilium et pauperum.
orare ut videanlur ab hominibus. Amen dico vobis, ln coslis, id est, in sanctis et justis. Cum enimDeus
receperunl mercedem suam. sit ubiqueper divinitatispraesenliam, in sanctis spo-
[RABAN.]Docct mundo corde csse orandum, sio- cialiter est per inhab.tanlem gratiam. Cum ad ora-
ul et eleemosynandum. Hypoevila est, qui siimilat tionem stamus, ad orientem convertimur, ut adir.o»
PATROL. CLXXXVI. 5
•139 ZACIIARIiE CHRISOPOLITANI EPISCOPI 540
ncatur animus ad naturam excellentiorem, id est, j-A hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie su-
ad Deum, se convertcrc. rocrc, vel non quolidie sumere. Non ergo hic panis
Sanctificeiur nomen luttm. in illis parlibus iiitelligilurquotidir.nus : nammagni
Quod scmper sanctum est, ut omnibus innotescat peccati crimine arguercntur, qui ex e.oquotidie non
ct in nohis sanctificetur, oramus.Nomen Dci, noti- accipiunt. Cum vero becc ita sint, quis est qui au-
tia de eo cst manifesta visione in angelis; catholica deat diceve, hctnc orationem Domini tantummodo
vcro fide in precsenti Ecclcsia, dum percgvinatur. diccndam usquc ad eam horam, qua corpovi Domini
Ctini evgo in notitia Dei sanctificamur, ut ipse sit communicamus? Non enim jam tlicere potcrimus,
pater, nos filii, nos dii similes illi, et ipse Deusdeo- da nubis hodie, qttodjam accipimus, aut iterum ul-
rum, tunc nomcn Dei clavificatuv, et sanctissimum tima pavte diei sacramenlum illnd cclebrandum est.
esse manifestatuv. Restat igitur ul panem quolidianum intelligamus
Advcniat regnum tuum. spivilualem, prcecepta scilicet divina, quce quotidie
Hoc esl, manifestetur. Qttemadmodum cnim lux nos oportet meditavi et opevari, ut illud : Operamini
proescns adcst caecis et oculos clatidentibus, ita Dei escam qum non corrumpilur (Job vi). Quotidianus
regnum quamvis nunquam discedat a tcrris, tamcn "* dicitur iste eilsus, quandiu hecc vita dttrat. Nam post
ignorantibus absens cst. [HIERON.]Vel ila : Advc- hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non
nial recjnum tuum, id cslnon rcgnet innobis pecca- succcdit dies diei aliqua volubilitate lemporis. Ho-
tum, scd tu. [AUG.ad Probam de orando] Aliter: dic, id cst, quandiii dicitur hodie, ut illud: Hodie
Cum dicimus. advenial recjnum luum, desiderittm si vocem ejus audierilis (Hebr. III ; Psal. xciv). Si
nostrum ad fulurum regnum excitamus, ut nobis quis etiam duo superiora vclit accipere, opoitet ut
veniat, et irt eo regnare mereamur. Nam velimus, conjunclc omnia tria accipiantur, ul scilicct quoti-
nolimus, utique advenict. dianum panem simul petamus et necessarium cor-
Fiat voiuntas tua sicut in cmlo cl in terra. pori el sacratum, visibilcm ct invisibilem Verbi
Fiat, inquam, ut quomodo inculpate tibi angeli Dei.
serviunt in coclo, ita et nos in terra tibi serviamus. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimitli-
Vel ita : Sicut justi qui per ccclum intelligunlur, fa- mus debiioribus nostris.
ciunt volunf.atemtuam, ita otiam peccatores qui per Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis
terram intelligunUir, faciant eam aclto conversi. Non pecuniam dimitlere debitoribus, nisi his qui in tan-
ahsurde etiam accipitur per coelumspiritus, pcv ter- tum reddere nolunt, ut inde velint litigarc, ut su-
ramcoi'pus,ulsictitDeospiritusbonusnonresistit, ita r perius dictum est: Si quis libi tunicam tollerevottie-
corpusnon rcsistat spiritui, ne, dum contcndunt caro rit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium
et spiritus, praecepta Dei minus implcre possimus. (Matth. v). Servum enim Domini non oportet liti-
Vcl pcr coclum accipc Christum sponsum; per ter- gare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restitua-
ram, Ecclesiam ejns sponsam : ul sicut in Chrislo tur, non tam curans depecunia quamde corrcctione
fit Patris vohmlas, ita eliam fial inEcclesia. dcbitoris, reddcre nolentisquod potest reddere,non
Panem nostrttm supcrsubsttmtiatem L. quolidianum solum non peccat, sed plurimum prodest debitori,
M. da nobis hodie. quem covvigit, ne daumum (itlei paliatur. Et cum
[IIIERON.]In Grceco habctur epiusion, itl est, su- hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet au-
persubstantialcm, pro quo in Hebroeohabelur sogol- lem in te, debens tibi pccuniam si rcddere recuset,
la, qtiod interpretati sunt pr«.>cipMtjm,'vel egregium, cum habeat nndc reddcre possit.nisi ei hoc peccatum
vel pcctdiarem. [AUGUST.] Supersubstantialis panis dimiseris, non poleris diceve, dimitte nobis debiia
est ille qtii dicit: Ego sum panis vivus, qtti de cmlo noslra, sicut et nos diinitthnus debitoribus nostris.
descendi (Joan. vi.), qui videlicet univcrsas supe- Nam quoniam veniam a Domino petis, his qui ve-
rat crcaluras. Panis quotidianus dictus cst vel ne- niam a te pelunt, dimittere dches.
ccssaria sustcntatio hujus vilse, vel sacramentum r) K Et ne nos inducas in lentaliunem.'
corporis Christi, aut pro spirituali cibo, unde Do- Aliud est induci in tentationem, ct aliud lentari:
minus dicit: Ego sum panis vitw, qui de cmlodescen- nam sinc lentationc nullus pvobalur. Unde scviplum
di. Quid horum trium probabilius sit, considcrctur. cst: Tentatvos Deus, ut sciat sidilitjitis ettm (Deut.
De tcmporalibus sustcntationibus inquit Domiuus : xm), idest, ut scire faciat. NOEevgo hic ovatuv ut
Nolite solliciti esse quid edatis, aul quid htduamini non tentcmur, sed ul in tenialionemnon inducamur,
(Luc. xi). Et cum ail: Qumrile primum regnum Dei, tanquam si quispiam, ctti necesse est igne exami-
et hmc omnia apponeulur vobis (Mallh. xvi; Luc. xn), navi, uon orat ut igne non contingatur, sed ut non
non ait, deinde isla quserite, sed ait, el Itmcomnia cxuratnr. Vasa enim figuli probat fornax, et homi-
apponcnlur vobis, scilicet ctiam non qnrcrcnlibus. ncs justos lentatio tribulatiouis (Eccli. xxvii.;Induci-
Quomodo autcm non quccvat aliquis qui precalur lur autem in lentalionem, cui accidunt quae fevre
Deum, non video. Nunc de sacramcnto corporis vi- non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentia-
«leanius. Orienlales non quotidie ccence Dominicce; . mus alicui tentationi, vel cedamus affiicli
rommunicant, nec tamcn proptcrea damnant eos Sed iiberanos a malo.
Eedesiarum rectorcs. Sine scandalo enim possunt Non solum ovandum estut non inducamur in ma-
141 IN UNUM EX QUATUORIiiJLR PRIMUS. U2
lum qtto caremus, sed ut ab illo etiam libcremur, in A hlasphemiee, indignatio. Orr.mus pane quotidiano
quod jam inducti sumus. refici, tit spivitu forlitudinis esuviamus et sitiamus
Amcn. justiliam , absovpla tvislitia queepcccatores absov-
Dc fr''stilia nascilur malitia, vancov, pu-
[IIIERON.,epist. ad Marcellam de diapsalmate.] bevc solet.
Apud Hehrccosin iineunume tribus solet subnecli, sillanimitas, dcspcvatio, tovpovcontra prcecepta, va-
nt cuitamen scvihant, aut sela, aut salon, quod c:c- galio mcntis evga illicila. In consilio quo inisevicor-
priniitur pacem. Unuect Salomon dicitur pacificus. des sumus, purgalio est animec. ln isto gvadti debct
Pvo scla dicilur in Gvaccodiapsalma, et apud nos cxerccri dilcclio proximi usquc ad ininiici dilectio-
sempcr. Ainen interprelatur vere vel fideliter. [Au- nem, exclusa omni avaritia. Petinuis crgo nobis di-
CCST.enchirid. cap. 53.] Harum scplem petilionum niitti a Deo, sicut diinilliiiius proximo. De avaritia
tres primecmanebunt in eeternum, i-eliqusead tem- oviuntur proilitio, fraus, faiiacia, pcvjuria, inquie-
poralem vitam pertinent,quee tamen proptcr cclcvnam tudo, violentieuct contra misericordiam obduratio-
consequendam sunt r.eccssarioe. In illa uiique vita nes cordis. Intellcctus niundo covde contemplatuv
tclevna ubi nos semper spevamus fuluvos, ct noini- divina, quar.tuni polest vidcre mundo mortttiis : ma-
miuis Dei sanclificatio et regnum ejus clivoluntas gis enim per fiucm quam pcr speciem ambulatur,
ejus (LIIC.xt), in nostro spiritu etcorporc perfccte B " cum in hac vita peregrinamur, quamvis conversa-
atquc immortaliter permanebunt. Et hic inchoanlur, tionem habeamus in ea:Iis. Re igitur tentationihus
quanluincunque proficimus, atigentttr in noiiis, pa- cor dnplex fictt, petinuis non induci in tenlationem
nis vero quotidianus idco dictus est, quia hic cst perblanda vc-1aspcra, nl sic vcntris ingluvics peni-
necessarins. Et fortasse idco dictus esl panis, non tus ahjiciatiir. De ventris ingluvie propagatur ine-
potus; quia panis frangendo et mandendo in aiimen- pta iectitia, scuvriliias, immunditia, niulliloquium,
tiim vertituv, sictit Scviplursc apcricndoet dissercn- hebetudo sensus. Quia vcro ipsa sttpientia nonnisi
do animam pascunt. Potus autem paralus sicutest, pacatns tranquillusqtie pcrfvuiluv, oramus ab omni
transit in corpus, ut hic panis sit veritas cum ali- malo liberari, cf precsevtim dum vivimus, a malo
quanto laborc, tunc autem potus cum niillo labore luxiirice. De luxuria gciicratur ccecitas mentis, in-
disputandi. Hic est etiam quam poscinms rcmissio, considcratio, inconstantia, pieecipitatio, amor mali,
ubi est commissio peccatorum. Hic lentationes, quee odium Dei, affcctus prccsentis sceculi, horror autem
nos ad peccanduin vel alliciunl vcl iinpellunt. Hic ot despcralio futuri. Juxta quod diffevunt odovare
dcnique nialuiu unde cupimus libcrari, illic autem el:gustare,sentias spiritum intcllcctus etspiritura sa-
nchil istorum cst. Lucas vcro in orationc Dominica Q pientiicdiiTerre.Rctrogradectiam adaptanturscptem
petitioues non septem, sctl quinquc complcxus cst, petitioncs, scptcm donis, ct septem heatitudinibus
iu qtiihus illas septem intelligit contincri (tiitd.).No- ut in limove Dci ultima petitio respieiat, ad pvimam
mcnquippe Dci sanctificatur in spirilu, regnum au- beatitudincm, in pietate peniiliiraa ad secundam, et
tem cjtis in carnis resurvectione vciit.tiviimest. Tev- ita de coctevis. [AUG.ad Probam de orando.] Quoeli-
tiam ergo pctitionem in his duabus Lucas voluil in- bet alia vevba vel preccedendo formet affectus oran-
telligi. Deindc adjungit de pane quotidiano, de re- tis ut ciareat, vel conscquendo attendat ut crescat:
missione peccatorum, de tenlalione vit.inda, relin- nihil aiiud dicimus qitam quod iu Dominica oratione
qviens, sed libera nos a malo, ut sciat uiuistjuisque posilum csl, si vecte et congrucntcr oramus.
se liheraria malo, ex eo quod non infcrtur in lcn- M u f *-G
tat-ionem. Quod etiam vult hccc littera, sctl iibcra.
Nonenim ibi est, et libera, tanquam una sitpelitio, Si enim dimiscritis hominibus pcccata eorum, dimit
ut cuiii dicilur noli hoc, sed hoc. Attende quanla let vobisPatcr vestercmlestisdebila vestra. Si autem
connexione congruant sibi petitiones septcm, scpti- non uimiseritis komhtibus, nec Pater vester dhnittet
formis gratia sancti Spiritus, seplcm virtutes qui- vobis peccata vesira.
bus principalia scptem viiia propulsantur, ct beati- j) [AMBR. m symb. Athanas.] Tctins orationis niillus
tudo impetratur, t;t in principio liujtis scvmonis c::- fructus esl, nisi dimittaiiuis debiloribus noslris, id
in nos. Homo in Scriptuvis modo
plicatur. Pctimtis sanctilicari nomcn Dei in nobis est, peccanlibus ut
tiinove caslo pcrmanente in sxcula, utextimove nat-jram signifiect, ibi: Anima valionaiis et cavo,
Dei pauperes spiviiu simtis, et inanis glovia procul sunt unus hoino ; modo fvagilitatem, sive culpam ;
ttt ibi: Homo, tu quis es quirespondeas
pcllatur. De inani gloria heeeoriiinlnr, inobedientia, fvagiiitatem,
Deo? (Rom. ix.) Culpa notatuv, ut ibi: Vos autein
jactantia, hypocrisis, conlentioncs, pevtinacice, di-
scovdiceetnovitatum prcesumpiiones. Petimus Deuin sicut homines moriemini (Psal. LXXXI).Unde hic di-
citur : Si dimiseritis hominibus, id est, peccatoribus,
rcgnare innohis, ut pcrpietatem niitescamus, invi
dia rcmota. Da invidia nascitur odium, susurratio, qcii ex diis homines peccando facli sunt, dimitletur
delraclio, exsultatio in adversis proximi, afflictio et vobis. CAPIIT XXXV.
autem in prosperis. Oramtis fieri voluntatcm Dei ir.
nohis, ut per scicntiam nos ipsos lugeamtts, et om- M. ^
nis ira inlerdicta excludalur a nobis. De ira profe- Cum autemjejunatis, nolitefieri sicut hypocritmtri
runtur rixae, tumor mentis, contumelise, clamor stcs. Exterminant enhn facies suas, ut appareanthomi-
143 ZACHARIJE CHRYSOPOLITANl EPISCOPI Ul
nibus jejunantes. Amen dico vobis, quia receperunt A, 1K
M. ? L.
mercedemsuam.Tu autem,cum jejunas, unge caput
Thesaurizate autem vobis tliesauros in cmlo, ubi
tuurn. Et faciem tuam lava, ne videarishominibus je-
sed Patri iuo qui est in abscondilo. Et Pater neque arugo ncque linea demclitur, et ubi fures non
junans,
tttus (jtii videt in abscondilo, reddel tibi. efjodiunt neque furantur.
Exterminant facies suas, itl est, deformantclquasi [RABAN.]Hoc non solum dc pccunia, scd ctiam
extra propvios tcvminos abducunl, ut pallidi videan- de cunctis possessionibus sentieiidum est, quia
tur el tristcs, id cst, quasi liigenlcs de peccatis suis omne tcrrenuin vel ccrugine consmniluv, til aurum,
et aliorum. Ungecapul tuum. [IIIERON.]Juxta ritum argenlum , vcl vermibus et putredine solvitur, ut
Paleesiinee uhi vestcs ; vel qtiod c.b bis inunune est, a furibus
provincice loquitnr, fcslis diehus so-
lebant ungere capila ; proccepit ergo, ut jejunantes lollitur, ul lapiiles prctiosi. In liis ergo omne genus
laetosnos csse monstrenuis. [AUGLST.] In hoc capi- avaritiec repvel:ei;dituv. Cceltnn dicit, non istud ae-
livmamcntum spiviluale quod nunquam
tulo aniinadverteiidum est, non soliim esse jactaii- riuiu, sed
tiam in nitore corporum, sed etiam in ipsis sordi- tvansiet.
Ubi enim est tltesaurus luus, ibi est et cor tuum.
bus. Et quia turpissimum est ungcre capul, ad in-
teriora hoc proeceptum pertinct. Capul cvgo ungii, "r> [IIIERON.]HOCetiaui de passionib:;s est dictum.
Gulosiis cov habct in vcntre, lascivus in iudicvis,
qui mente lcetatuv atque rationc, qucu recte caput amatov in libidine, avanis in
animte accipitur. Faciem laval, qui cor mundat, ut peccinia. [ALGUST.]
si tevva es! cov, id est, si co covde qnis-
Deum videre possit. Qui autein in professione Chri- Evgo in
ut terrenum eonunodum adipiscalur,
stiana inusitato squalorc ac sordihus intcntos in que operatur,
sc itomines facit sola voluntatc, non neccssilate, cee- quomodo erit iptmdum quod in lerra voltilatur?
Sordcscil aliquid, dtun inferiori misceliir natura:;
f.eris ejus opcnbus potcsl conjici, qualis ftierit. Unde
etiam dc puvo avgento sovdidaluv aiirtim, si
Dominus pnccepit lupos cavendos stil) ovina pelle. quia
miscealur. Ila et animus noster tevvenorum cupidi-
Ex fruclibus eorum, inquil cognoscedseos (Matili.wi).
tate sovdescit, qttamvis ipsa levva in suo geneve
Rectc caput animee nientein accipintus, qua cogila- nnintla sit. Si cvgo thesauvtis est in tcvva, cov est
lioiiesreguiilur.
lsl deovsum; si vevo in ccelcstibtts, cov cst in Chvisio
T
L. Jesu (ixuin, quia ncccsse est ul quo preecesserit di-
x
Nolite tintere, pusillus cjrex, quia complacuil Pa- lcctionis Uiesaurus, illttc ct cogilationis sequatur
triveslro dare vobis rccjhum. affectus. Data igitur cx Ciirisli dilectione, setcrnum
[BEDA.]Nediilidalis in eleemosyna, in oratione, in C frucluni conferunt in coeleslibus, tibi futurse divilice
jejunio ; quia palev complacita bonitatc dabit vobis sanctoriini incorruptiLiles sunt. [RVBAN.JyErugo
regniim. Gregeni clcctorura noniinat pusillum, vcl mystice signilical supevbiam, quee dccovem vivttt-
ob coiuparationcm majovis numcvi vepvobovum,vcl tuni olifuscat ; tinca queevestes vodit !a:eiitev, in-
potius ob humililatis dcvolionem,qua perveniturad vidiam, qme studium bonum dilacevat, cl compa-
ccelestc rcanuni. ctiunem unitalis dissipat. Fttves sunt haerelici ct
,9t lfls dccmones, qui ad hoc intenti sunt, ut in spiritua-
L. lf M. R. libus nos spolient. Demolivi, est dissolveveet con-
Vcndite qncepossidetis, et date clccmosynam. stuneve.
Q:ii pvo ceelo miindaua oniiiia spcvnit, vcndat *7 151
M. L
qtia: habct et dislvibiial, qtiinon cst lantee vivtu-
tis, de liis qucc hahct clcemosynam dct. [BEDA.] Lucerna corporis csl octtlus. Si fucril ccttlus luus
Non cnim pvcecipiluvul nihil pccunice ad ustis ne- simplex, toltim corptts luttm lucidum eril. Si attlem
c.essarios a santlis rcscrvctttr, cuni et ipse I)o- oculus tuus nequam fuerit, lolum corpus luum lene-
niimis cui rniiiislrahunt angeli, ad informandam brosum erit.
'
Ecclesiam , laculos habuisse legalur Matih. ix • ).. [HIERON.] Munditiam cordis proscquitur. Lip-
Joan. xu). pientcs solent videre numerosas luccrnas, simplex
46 oculits siniplicia iittuelur. Quod totum liansferttir
L. ? M. ad seiisum. Qnomodo ergo totuni corpus, si oculus
Facite vobissacculos qui non veterascunl, thesau- non fuerit simplex, est in tenebris; ila si anima
vutn non deficientemin cwlis. suum fulgorem perdat, lotus scnsus in caligine
Sensus est • Elccmosynas abscondite vobis, idest, commoratur. Undc alibi prcccipitur : Omtit eustodia
.id commodnm vestrum iii sinu pauperis, quarumi serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedii
merces maneat in coelis, hoc est, in spiritualibus> (Prov. iv).
[BEDA.]Per oculum , accipe hitentio-
<r,iseternis. nein; per totum corpns, omnia opera , quia et
CAPUT XXXVI. Apostolus membra nostra nunctipat opera quae
* improbat diccns : Moriificate ergo membra veslra
M.
qum sunl super terram, fornicalionem, immunditiam,
Nolite thesaurizare vobis thesauros in lerra, u!ii libidinem (C.oloss. m), et Iiis similia. [AUGUST.]Si
arttqo et linea deinolilur. ergo pura intcntione opera_ dirigis atl Deum, tad
«13 IX UNUMEX QUATUOR LIBER PRIJIUS. {{G
quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentio- A J) illud : Qui amat animam suam perdet eam (Joan.
nis sunt opera lucis, ctiamsi non ita hominibus vi- xn).
deattir. Si vero perversa est intentio, pravum est Resvicitevolalilia cwli, quoniam non serunl neque
quidquid agis, etiamsi vectum videatur. Ideo ope- tnetunt, neque congregant in horrea, el patcr vester
ra tenebroe dicuntur, quia incevtum habent exi- cmleslis pascit illa. Nonne vos macjis plttris eslis
tum. illis ?
Si ergo lumen quod in te est, tenebrw sunt, ipsm ie- [HILARICS.]Hoc ad litteram inlclligendum est,
nebrm quanlm erunl ? quia Dominus manifeste omnem curam rerum prse-
Id est, si intentio sordidalur appetitu tempora- sentium amovet, et altentos tantum esse in spera
lium, tenebrce factorum sordidee et valde lenebrosce futuri docet. [AUGUST.] Ralionale aniinal cui seler-
erunt, tum proptcr turpem et conftisum inlentionis nitas promittilur, plus est quam irrationale. Magis
fmem, tum quia operis exitus in se dubitis est. Quod pluris, hoc est, inulto pluris pvelii eslis vos, quam
Lucas ait : Si corpus tuiim lotttm lucidum fuerit, lu- volatilia cceli aerei.
cidum totutn erit (Luc xi), sic intellige: Si omnia Quis autem veslrum cogitans potest adjicere ad sta
opera tua tibi luceant per bonam inlenlionem, lunc turam suam cubitum unum? Si ergo nequequcd mi-
etiam lucida erunt ante Deum, et inde lucis gratia B nimum est potestis, quid dc cwleris solliciii cslis ? el
donaberis. ie veslimento qtiid sollicili estis ?
191
M. ? L. [BEDA.]lili relinquite tegendi corporis curam, cu
ISemo potesl duobtts dominis servire. Aul enim jus cura faclum est.
unutn odio habebit, et allerum diliget; aul unum sn- Considerale lilia agri quomodo crescunt, non tabo'
slinebit, et atterum conlemnet. Non potesiis Deo ser- rant, neque nent.
vire et mammonw. [KABAN.] Non est hic quoerenda allegoria, sicut
Idem opus diversse voluntati dominorum non con- nec in avibus, scd de minoribus pcrsuasio fit ad
venit. Wainniona Syriace, divitia: nuiieupantuv. majova.
Audiat hoc avavus. Non dixit, qui hahet Dico autem vobis, quoniam nec Satomon in omni
[HIERON.]
divitias, sed qui servil, id est, qui custodil ut ser- gloria coopertus est sicut unum cx istis.
vus, et non distribuit ul Dominus. Mammotta apud [HIERON.]Quse puvpuva vegiun, quoe piclura tex-
Hebraeos diviliee dicunlur. Ptiniee autcm niammou tricuin jiotest (ioribus comparari? tpse color dicitur
sicut dicitur, operit islum
laerum dicitur. [AUGUST.] Qui servil mammonsa, operimentum florum,
diaholo servit, qui princeps hujtis ssecuii a Domino rQ rubor.
dicitur. Et alterum diligit, id esl, Deum. Quisenim Si autem fennm agri quod hodie est, et cras in cti-
banum milliiur, Deus sic vesiit : quanto magis vos
diligit diabolum? Patitur tamen aliquis eum, sicut
minimm fidei ?
qui in magna domo aliqua alienee anciilce conjun-
ctus, proplcr cupiditatem suam duram palilur scr- Yestit, id cst, adornat Detis fenum, hoc cst, her-
et co'ore el bono odore : quotl cum de-
vitutem, etiamsi Dominum ancillce non diligat. Et bas ptilchro
atterum coniemnet. Quis Deum potest odisse? Con- siccalum fueril, mitletur in clibanum, id est, in
temnit lcuuen aliquis eum, id est, non timet, cum acervum habentem spcciem clibani. Modica fldes
niinis securus de ejtts misericordia pnesumit. Unde c-st, quee nec de minimis t-erta esl, nediun cctevna
illud : Fili, ne adjicias peccatum super pecculum: et speret.
Noltle ergo sollicili esse, dicentes : Quid manduea-
dicas, miseratio Dti magna est (Eccli.x). Lucas ha-
aut cjuid bibemus? aut quo operiemnr? Ilwc
bet, adhwrebil, ubi Matlhceus dicit, sustinebit. Et biiRits?
enim omnia genles inquirunt. Scit eniin pater vester
utrtimque respieit ad diabolum, cui male acqui-
rentes divitias adhoerendo, sustinent illum. quia his omnibus indigetis. Quwrite autem primuni
regnum Dei et justitiam ejus, et hmc cmnia adjicien-
CAPUT XXXYII-XXXVHI T\ tur vobis.
m Gentibus nalla cuva est de futuvis, sed precsentia
M. ? L.
queerunt; filiorum autem est quoerere regntim, ct
ldeo dico vobis : Ne sollicili sitis animw vestrm, htec omnia patsrna grat-ia adjicientur etiam non
quid manducetis, neque corpori vestro, quid indita- quierentibus, ul ncc in pveesenti, nec in ftituro desit
tiiini. eis aliqua gratia. [AUGUST.] Verumtamen si precsen-
[HIERON.]De carnali cibo et vestimento hoc ac- tia subtraliantur, ad probationem est; si addantur,
cipiendum est, quia de spiritualibus semper debe- ad actionem gratiarum, quia omnia cooperantur in
rnus esse solliciti. Labor exercendus est, sed solli- bonum. Scit enim ccelestis medicus, quid nobis da-
citudo tollenda est de carnalibus. Quidam addunt, turus est ad consolationem, quid vero subtraciurus
neque quid bibatis. ad exercitationem. Non enim homo jumento suo ci-
Nonne anima plus est quam esca, et corpus ptus baria sine causa detrahit. Cum dixit, primum quw-
quam veslimentum? rite regnum Dei, significavit teniporale posterius
[AUGUST.] Sensus est, Qui proestitit majora, prse- queerendum, non tempore, sed dignitate. Illud tan-
siabit et minora. Pro hac vita posnif animam, ut quam bonum, hoc lanquam necessarium, sed ne-
117 ZACMARI/E CIIRYSOPOLITANI EPISCOPI LiS
cessarlum propier ilk;;I bonum. Apertc cnim osten- A fi ut sunt stupra, blaspbeniiic, fuvta, ebrietas, ct si-
dit, non temporalia sic osse appelenda, ut pvopter milia, nobis tantum judicare permittitur. De duhiis
ipsa benefacere debeanius , licct sint nccessaria. scriptum est : Nolile anle lempus judicare, quoad-
Qutecuiique cnim facimus, proptev regnum Dei fa- v.sqitcvsniat Dominus, et Uluminet abscondila lene-
ccre inslitnimur. Non cnim evangelizare debcmus brarnm (I Cor. iv). Duo sunt, in quibus temcrarium
ut niandiieeums, sed nianducarc ut cvangelizemus; judicium cavcre dcbemus, cum inceiTnm est quo
quia, qtiidquid pvoptev aliud aliquid quaeritur, vi- animo fiant, quce bcne et malc fievi possuut, vel
lius est quam iil pvoptcr qv.odqmcritiir. Non onmcs cum inccrtmn cst quaiis futurum slt, (jui ntmc vel
pvopler salulem Ecc.lcsicc minislvant, scd propler boiius vcl malus appavet. Nunquid si timeve judica-
lcmporalia aut pvoptci* utvui.-iqiic. Scd supra di- verimus, tcmcrc Detis de nobis judicabit? Absit.
ctum est: Ncmopulest dv.obttsdoiniuis rervire (Mallh. Scd iiilelligendum csl quoniam temcritas qua punis
vi). Evgo tantummodo proplev rcgnuin Dci debcmus aiium, te puniat neccsse cst. Hinc alibi ail: Qui
opevavi honum, et non in hae opevalione vcl solain gludiopercusserit,peribil inghdio (Mutth. x.\vi), vide-
vcl cum vcgno Dci iuerccdem temporalium cogilarc. licct pcccati, qnod cum gladio fevreo committit.
Qtiovum omnium tcmportilium noniinc, crastiniun r> Dimiltite,' ct dimittemini;' daie,' ct dabitur vobis.
posuit, diccns : Nolilc soliiciii cssede crasiino. Non Diinittiie injuvias ct datc benelicia, ul peccati vc-
enim dicilur craslinus dies nisi in tempovc. stra vobis dimiltaiilur, el vila dctctr aeterna.
Nolile ergosolticiiicssciucrasiinum.Crastinus eniin Mensuram bonam cl conferlam el coagitatam ct su-
dies ssllicilus erit sibi ipsi. Sufficil diei maiitia sua. pereljlttenteindabttnt in siuum vcstrum.
[HIERON.]DOprccsentibus conceditur esse solli- Iluic simile est qtiod alibi dicilur, ut ct ipsi reci-
citos, non de futuris. Unde Apostolus : Nocte ct dic piant vos in mlerna tabcrnacuta (Lnc xvi). Illi qui-
vtanibus noslris laboranles, ne qttetn vestrum gravtt- bus elcemosynas dabitis, dabunl, id est, cctusaerunt
retnus (l Tlies. n). Cras in Scripturis, futurum lem- quare Dcusdabit; in sinum vestrv.m,id est, in ma-
pus inlclligitur, diccr.te Jacob : Et exaudiel me cras gnaiu sccurilalcin; tHciistirambonam, vitam scilicet
jusliiia tr.ea (Gcn. xxx). Per dicm inlclligiinlur ho- ceternam; conferiam, oinnibtis videlicct sanctis col-
iiiines, (juot Ltmdies est, ut ait Apostolus : Rcdi- latam, ct cum angelis coagitalam, id cst, conjun-
meules tcmpns, qunniam dies mali suni (Ephes. v). ctam, et supcrejjhtentem, hoc cst, super meiitum
Scnsus crgo est: Dics crastinus, itl est, futuri tem- vestrum abundaiitem. Sinus ideo accipilur pro se-
poris homines crttnt sollicili sibi. Tu vcro sis solli- curitatc, quia valde secuvi sumus de bis queein sinu
citus dc rc impvcesor.tinvuin.Sollicitus in supradi- _ vecoiidimus. Vel pev sinum inlellige conscientiam
C
clis signilicat anxiclatcm, Iiic vcro providentiam, sive ccetum sanctorum.
quam ftiiiirum lcmpiis affcvt secum, ut cum neccsse
cril sumcvc aliquod tcnipovalc, adsit; quia novit lii o JL o Ii.
Dcus qtio indigcunus. [Aucvsi.J Ctivamautcra pv;c- El inqua mensura mettsi ftteritis remelietur vobis.
scntium, malitiam vocat, qttia pcenahs cst, et pcr- [BEDA.]Genevaliter de omnibus qucc mente, ma-
linet ad mortalitatem, quam peccando meruimus, nu, lingua gerimiis, accipi polcsl, quia Dctts.reddet
quce in sc saiis onerosa cst, nedum ftituroruni cu- singulis secunduin opcra eoruin.
rc.m siiperaddaiuiia. IIoc loco vchcmenter cavendum a.r. ol -j o 59
cst ne, c.iin viderimus aliquem scrvum Dei pvovi-, i.VIo Y -K-* o
dcre, nc isla necessaria desint, vel sibi commissi?, Quid autem vides festucam iu octtlo jratris tui, et
forte judiecmus eum contva pvccccptaDoinini faccre. trabem in ocuto luo non vidcs? Aut qttomododicis
Nam cl ipse Dominus loculos liaberc dignatus cst; fralri luo : Fraler, sine ejiciam (estucam de ocuto
inm pccunia, ne quis in hoe scandalum patevctuv ttto, ct ecce irabcs est in oculo luo ?
(.Toan.x;i). Pauiti:-,ciiam videlur cogitasse de cra- [AUGUST.] Si quis iva peccat, tu non dcbes odio
siino, cum dicit:/)e collcclis aulcm sicttt ordiuavi; _ repveliendcrc. Tantum enim dislat intcv iram et
facitc (I Cor. xvi). Ad hanc ergo regulam tottim hoc- odiuin, qtianlum inter fcstucani ct trabem. Oditim
pr.cceptum redigitur, ut cliain in istorum provisiones eniin esl ira inveterala.
rcgntim Dci eogileuuis, in iuilitia vc-ro vcgni Dci, Hypocrita, ejice priinum trabem de oculo itto, et
non ista cogitemus. Itaqitc non labor cl pvovidenlia. j titvc r.idebis cjicere feslucain de octtlo fratris tui.
damnaliii', scd nicntem prcefocans cura. [2_Idcst, pvimo ctls n*, scilicct ab intenlione tua
CAPUT XXXIX. ct ,ic covde Itto expelle odiiun, ut de liimine
mentis tvabe movtalis cviminis ejecta, exemplo po-
tins quam dictis docere valcas minova excludi pcc-
ISclile jttdicare, ul nou judicemini, inquo enimju- cata, quccin fcsttica signilicanl.uv. Cum ncccssitas
dicio jtidicaverilis, judicabimini. Nolile cendeinnarc,, nos co^it aliqucra rcprehcndere, primo cogitemus,
e.lnon condemnabimiv.i. utrtiin lale vilitmi unqiiam habuiinus : et si nun-
[Br:r>\] De dubiis judicare et suspxtos qttasii quam habtiimiis cogitemus nos habere potuiss.e.
rcos condemnare, penitus a iu;'.:ib icpellit. Dubiai Homiiies enim sumus. Hinc est illnd sapientis
fitfO in mclius iiiicpreleraur, quia dc manifcstis,, (TERENT. in Hectit.)-. Niltil Itumani a nte aliennm
149 IN UNUMEX QUATUOR LIBER PRI.MUS. 150.
pulo. Si vero habuimus, tangat memoriam commu- A L pulsans , dico vobis, et si non dabil ille surgens
nis infirmitas, ut vepvehcnsionem illam non odium, eo quod araicus Cjus sil, propler improbitatsm ta-
sed misevicordia preecedat. Quod si nos idem vilitim nieu ejus snrget, et dabil illi quolquot habet ne-
habemus, in quo est ilic quem rcprehendeic volu- cessarios.
nius, non reprehendamus illum, sed congcmisra- Quidam ibi faciunt inlerrcgationem, non possum
mus; et non illum ad obtemperandttm nobis. sed ad surgere et dare tibi ? Sed ctiam tolum capiluhini se.h
pariter conanditm inviletnus. [BEDA.]lltilli vero cri- uno versu sic lcgi potest: Quis, hoc est si quis ve-
minibus proevcnti, odio vcl livore omnia accusare itrum habet amicum et ceetera; et si ille de intus
suscipiunt, ct voluntvideri consultores, sine exem- dicat: Noli milti molesltis esse el ccctera ; et si itle
plo suaecommcndationis, leviora peccata in fratii- perseveraveritpulsans, et ceetera. Salvator non modo
bus vitupcrantes cl damnantes. formam orationis, sed ct instantiara frequentiam-
qtte tradit orandi, usquc ad similitudinem impro-
M. ? bitatis. Usus est excmplo a contrario, sicut de illo
Nolite sanclum dare canibus, neque mtltatts mar- judice qui nec Deuni timebat, nec homincs revere-
gatitas vestras ante porcos, ne forle conculcettl cas batur , et tamen tecdio victus, vindicavit viduam
pedibus suis et conversiaisrumpant vos. "I (LKC.XVIII).[AUG.in homilia.] Vcnit amicus de via ,
[CHRVS.]Porci sunt, qui vitam suam cccnosae id est de vita cjtis seecuii maia, non inveniens ve-
libidini et voluptalibus hujus sceculi manciparunt. ritalem qua beatus fiat. Ycnit ad te Christiar.tim,
Canes vero omnes hceretici, qui contra Crealorem et dicit: Redde mihi ralionem, el fiam Chislianiis.
suum blasphemiarura extendunt cloquia. [IIIERON.] interrogat te quod forsitan ncscis, et non est tibi
Quidam canes intelligunt, post fidem ad vomitum unde reficias csuricntcm, sed cum vis docerc coge-
rcvertentes, porcos, qui necdum crediderunt, qui- ris discerc. Ubi disccs veritatem, nisi in Dominicis
bus non est cito Evangelium pra-dicandum. [Au- libris ? Sed forlassis in llbris obscure positum
GUST.]Nonnulli namque aperiendo ea quae audito- est, quod te interrogat, et tu Paulum vel Pelrum
res non possunt sustinere, amjilius nocent. quam ., non sineris interrogare, quia jani requiescit isla
tacendo. Unde Dominus : Multa habco vobis dicerc, familia cum Domino suo. Media nox est valida
ted non potestis porlare modo (Joan. xvi). Et Apor ignorantia. Non idco deserendus est amicus esu-
stolus : Tanqttamparvulis in Christo, lac potum dedi riens qui le urget, sed pulsare dcbcs ad ipsum Du-
vobis,. non escam (I Cor. in). Sanctum cst, qtiod minum, cum quo sapiens familia requiescit. Qui si
violari nefas est, ut Evangelium. Margaritcc sunt differt dare, tamcn vult dare, sed vult ut amplius
allegoriee, quee lanquam de profundo trahuntur. * dcsideres dilatum, ne vilescat cito datum. Cum au-
Idein igituv potest dici sanctum et margavita, sed tem perveneris ad intelligenliam Trinilalis habes
sanctum ex eo qttod non dehet corruin])i; niavga- tres panes unde pascas amicum peregritium. Nil
rita ex eo quod non debet conteinni. Conatiir autem meliusqtiam seipsum libi dat Deus. [BEDA in Lncam.]
quisqtie corrumpere, quod non vult essc integrum , Yel ita. Amicus qui venit de via, noster est aninius ;
contemnere, quod vile ducit. Cancs sunt veritatis qui totics a nobis rccedit, quoties ad appetcnda tcr-
opptignatores, porci contemptores. Cavenduni est rena foris vagalur. Redit vero, ccclostique alimonia
ergo ne quid aperiatur non capienti. Mclius cnim refici desiderat, cum in se reversus supevna, ac
quecrit quod clausum cst, quam in quod apcrtum spiritualia coepevit meditavi. De quo petcns, pul-
cst aut infestet aul negligat. Quod atitem Dominus chve adjungit, non se habeve quod ponat ante il-
noster quoedam dixisse invenitur, quoe multi qui lum, quoniam intantum seculus est seeculavia, ut
aderant, vel vcsistendo vel contemneado nou con- nec sibi pabulum habeat divini vevbi, ncc altevi a
cepcrunt, non putandum cst cum sanctum dedisse se petenti. Et quia nec a se , nec ab alio valet ha-
canibus. Non enim eis dcdit qui capere non pote- beve doctrinam nisi per gratiam Dei, a Deo nccesse
rant, sed qui potcrant. Conculcare, perlinet ad ,,f. est eum flagitarc in nocte tvibulationis tves panes,
contemptores inargaritavum ; disrumpere ad oppu- id est, intelligcntiam tvinilalis, qua pvoesentisviiee
gnatores veritalis; pedes , dicit affectiones malas ; consolentur laboves. Ostium amici, intelligentia cst
conversos vero, qui se converttinl de bono quod divini sevmonis : quee clausa est omni non intclli-
audiunt ad malum, ut in fide disrumpant vos. genti, donec aperiatuv ei. Unde Apostohis ovat apc-
CAPUT XL. vivi sibi adloquendummystevium Chrisli (Cotoss.iv):
ATo/tmihi moleslus esse. Quasi Detis dicat: Si vis
L. r. recipere quod petis, noli mihi amplius molestiam
Quis vestrum habet amicum , et ibit aa illum mcdia inferre ; noli ut hactenus fecisti, me seccularibus
nocte, et dicet illi: Amice, commoda milti tres pa- postponere : Reverieread nte , et cgo revertar ad te
nes , quoniavt amicus meus venit de via ad me, et (Malach. m, Zach. l); pete ut debes, ct ego plus
non habeo quod ponam anle illum , ct ille de inius tibi dabo quam speres. Non possum surgere, hoc
dicat, noli mihi molestus esse, jam ostium clauzum est, non possum te adjuvare pcr justitiam, nisi
est, ei pueri wei mccum sunt in cubili, non pos- petas per fidcm rcctam. Surgere. Dei, adjuloriiim
sum sur.gere el dure tibi, et iile si perseverarerit cjus. est. Qtiamvis Domiaus non dci prieutj atiju—
131 ZACHARIJE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 152
vans eum Hlico, ideo qtiod amicus ejus sit, secun- }A propter appelitum tam necessaritim , ut sine ilia
duin lioc fjuod crcalura cjtis cst ; non tamcn pro- ca-teva nihil sint, sicut sine panc inops est mensa.
pterea intelligendus cst negaro misericordiam , scd Cui conlraria cst cordis duritia , quain lapidi com-
dillerre ad gratiorcni rcccpiionem, el ad inculcan- paravit. Piscis est fides invisibiliinn. Sicut enim pi-
(lam pctitionem. Unde ct sequilur : Propter impro- scis sub tcgiimento aquarum nascilur, vivit ct ali-
bilatem lamen ejus, hoc cst, propler instantiam tur ; ila (itles, qticc in Deum est, invisibililer in
pct.tionis ejus adjuvabit eum , et dabit iili neces- corde gignitur, invisibili gratia spivitus pcv aquam
saria. Vult Deits fideliter peti a se , quod disposuit baplismi conseevaluv, invisibili auxilio divinoepro-
petenlibus erogarc. lectionis ne deliciat nutritur, invisibili pvecmiovum
m intuilu opcratttr bene. [BEDA.] Quod etiam lides
M. ? L.
hujtis mtindi (luctibtis civcumlalvala non frangilur,
Et ego vobis dico: M. L. Pctlle et dabilur vobis, rccte
pisci comparatur. Ctti contvaviiuu posuit ser-
qt/mritc , ct invenietis, pttlsale , et aperietttr vobis. pcntein, propter vejiena infitlelitalis, qu;e cliam pri-
[AUGLST.]Qtiasi aliqtiis dicerct : Quid sanclttm mo hoinini malc suadendo prccscminavil (Gen. m).
vetas non dari canibus, cum adliuc nihil sciamus ! Spcs ovo
coniparatur ; nonduni cnim pci venil ad
Ideo hortatttr petere spiritalia, qui carnalia supra \" rein , sicul oviiin noiidum cst
pulltis, sed fovendo
vetuerat postulari. Pelitio perliiict ad impetrandam spcralur. Cui conlrarittm
posnit scorpioncm , cujus
sanilalem firmilalenique animi, ut ea qucc preeci- aculeus venenciltis retro tiinendus esl, sictit
spei
piuntttr, implcre possiinus. Inquisitio, ad invenien- contrarimn est retvo aspicere, cuni spes in anle-
dam veritalcm , pulsatio ad possessionem. Ad heec riora bona exlendalur.
tiia manifestanda ponamus aliquem infirmis pedi-
w
bus ambulave non posse. Pvius evgo sanandus est, M.V L.
et ad hoc pcvtinet petere. Setl quid pvodesl jam Omnia ergo qumcunquevttltis ut faciant vobis ho-
posse ambulave , si viam ncscit ? Non pevveniet quo mines, el vos facite eis. Hcec est enim l,-x et pro-
vult. Ad hoc perlinct quccrere. Si vcro locum ubi
. phetw.
vult habilare, clausum invenerit, non proderit ei" Eirniitas in bonis moribus constituta cst : de qisa
ambulasse ac pevvenisse, nisi sibi apevialuv. Ad hoc ila concludit : Si vultis vohis dari
pelita, et invc-
pevtinet pulsavc. nire qua:sita, ct apcriri vobis : ergo facile aliis quce
Omnis enim qui peiit, accipit, el qui qumrit, in- volis fieri vultis ab illis: Itmc esl enitn
lex, id est
venit , et pulsanti ttperietur.
r* implctio legis naturalis, Mosaiccc ct prcphcticee
[BEDA.] Juxta pavabolam postulantis amici, pev- pvocdicationis. Senlcntia est : Dilige proxinmv.i
severantia opus est, ut accipiamus quod in fide tuum sicul te
orantlo petimus, invenianuis quod spe rectc vi- ctione faciendum ipsttm (Levit. xix), qtiod cx Dei dile-
est.
vciido qiicerimus, aperialur id ad quod charitate
"
pulsamus. Cui aulem non datur, apparet quod non M. f L.
Lcne petit. Intrate pe.rangustam porlatn, quia lata porla, el
M. spatiosa via esl qttw dttcit ad perdilionem, el mttlti
Aut quis est ex vobis Itov.toquem si pelieril fitius sttnt qtti httranl per cam. Qttam angnsla porta cl
suus punem, nunquid lupidem porriget ? Aut si pi- arcla via qttw ducit ad vilain, et puuci sunt qtti
scetn pelit, nunqtiid serpenlem porriget ei ? invcniunl eam.
L. Aut si ovum pelierit, tiunquid poriiget ei scor- [IIIERON.] Siipcrius dictum est : Quwrite regttuin
pionem. Dei (Malllt. vi) : ad quod si intrare vultis, inlrale
Pctendi conficlentiampra-bcl, et qttid petendum per angtistatn portam. Lala via est, secctilivolupta-
silcxplanat, a minoribus consurgens ad majova, tcs : angusta, lahores sancti etjejunia. Multi inve-
sicut supcrius de volatilihns cceli et liliis. I nniiil aiigiislam viam, sed non ingrediuntur, quia
I)
Si crqo vos cttm silis mali, nostis bona data dare capti sa:culi voluptatibus, de itincre vcritatis re-
filiis vestrh, qttanto magis Pater vesler qui in cmiis veiTuiiltir. Lata via non quecritur, quia sponle se
esl, dabil bona petentibus se ? oilert. Spaliosa via, est, subaudis. Quam angusta
[AUGUST.] Malos vocat, secculiamatorcs : qiiorttm est, id est, valde angusta cst. Via arcta est ille qui
dona secundum sensum eoriim diceiida suiit bona , dixil : Ego sum via , veritas et vita (Joan. xiv). Ar-
vcl bona sunt naturalilcr omnia quce Deus fecit. Si cta est illis, quibiss praeccpta cjus vidcntur esse
ergo nos cum simtis mali, dare iiovimus quod pe- importabilia , tamen amanlibus jugum Dominisuave
timur ; quanlo magis Deus ? [HIERON.]Apostolos est. Ilanc viam pauci inveniti-nt ad cominodtun
malos dixit, vel humanum genus sub |>crsonaapo- suum, quia pauoi sunl qui salvanttir. Undc Luccis:
stolorum , ad comparationem divince Clementiec. Contendite inlrare per angustam portam (Luc. xm).
[BEDA.]Quod Lucas ait, dabil spiriium bonum, pvo Porla potest intelligi vel ille idem qui alibi dicit:
quo Matlhaeus posuit, dabil bona, ostendit Spivi- Ego sutn ostium (Joan. x) ; [BEDA.]Vel Ecclesia
lum sanctum distvibutovcra csse oinnium bonovum jiislorum , per quam intratur in paradisum. Bene
spiriluulinm. Mystice panis iiitclligitur charitas tiixit coniendiic; quia, nisi mentis intcniio fcrvcat,
155 IlNUNCJI EX QUATUOR LIBER PRIMUS. i5i
unda mundi non vineilur. Multi qtieerunt intrare 1, j\ 1 bor, id est, bonus homo fructus malos non facit,
salutis amore provocati: et non potcrunt, itineris quandiu bonus est; et tandiu mala arbor, id est,
asperitate, ut eis videtur, deterrili. malus homo manet in fruelibiis peccatorum , quan-
CAPUT XLI. diu ad pceiiilentiam nun convertitur. [AUGUST.] Non
5» potest nix csse calida : naEi cuin incipit esse caiida,
M. non jam nivem eam, sed aquani vocamus. Potest
Attendite a falsis prophetis qui veniunl ad vos in
ergo mutari, non calefieri. Sic potest fieri ut malus
vestimentis ovium, inlrinsecus autem sunt lupi rapa- non
sit, qui malus fuit, non tamen potest fieri ut
ces. A fructibus eorum cognosceiis eos. malus benefaciat. Nam etsi aliquando utilis est,
[HILAR.]Quia paucorum est angustam viam in- non hoc ipse facit, sed divina provider.tia fit. Non
venire, fraudulentiam eorum, qui eaui quserere quod Pharisaei utiliter audiebantnr, illorum erat,
mentiuntur, exponit. Attendite, id est, cavete. sed Dei, de quibus dicit propheta : Seminatis tri-
[HIERON.]De omnibus hypocritis hoc potest intel- ticum, et spinas melelis (Jer. xn). Non ergo audi-
ligi, sed specialiter de hoereticis fructus animarum ditores eorutn de spinis legehant uvas, sed pcr
rapientibus. Unde et lupis comparantur. [AUGUST.J spinas de vite, ut si quis per spineam sepem ad
Prcecipue cavendi sunt hserelici, cognitionem veri- "rj se traheret uvam, uva illa non essel SDinarum, sed
tatis quam non habent, promiltentes. Veslimenta vitis.
ovium, sunt blanda verba nocentium, cectevaque 62 12S
religionis signa. [BEDA.] Non autem ideo debent L: M:
oves odisse vestimentuin suum , quod pierumqin Bonus homo de bono tltesauro cordis profert bona,
illo se occuitant lupi, dum aliud ostenlant ad de- ct malus homo de malo proferl mala. Ex abundanlia
cipiendtim, aliud exevunt ad depvaedandum. Vevttm enim cordis os loquitur.
temporcdis conunodi tenlalione , sive persecutionis [BEDA.]Idein est thesaurus cordis quod radix est
lempore deniidantur, et aperitur quid sint. Fru- arboris ; et qtiod de corde profertur, idem esl quod
ctus sunt mala opeva eortim. arbons fructus. Qui ergo in corde tbesaurum pa-
Bjf• Ei7 r 61 ticntice perfeclique habel amoris, optimos fruclus
l.i v IJI
efiundeiis, diiigit inimicum, benefacil o licnti, bene-
Nunquid colligunt de spinis ttvas, aut de tributis dicit maledicenti, omni petenli trihuit sua, e: rauiem.
ficus ? tliesauruin incorde
non de id patienter corrigit. Atqui nequani
Sapientes colligunt uvas spinis, cst, servat, odit aniicum, diligenti maiefacil, benedi-
dulcia verba de haereticis, qui idco dicimlur spiusc Q C centi maledicit. Sic quoque nee diaholus bona, nec
et tribtili qui sauciant animas per verlorum ilcuir
CIn islus mala opera polest facere. Per oris locutio-
ditias. Tvibuli sunl genus hevboe spinosoe. Lucas:
nem universa quae actu vel cogitatu de corde pro-
de
Neque spinis colligunt ficus , neqtte de rubo vinde- fertinlur Dominus
micnt nvam (Luc vi). [ BEDA.] Spince et rubi sunt signilicat. Nani nioris Scviptura-
rtisn est, verba pro rebus ponere, ut in Isaia dicitur
curcc sscculi et punctiones viliorum, de quibus
de Ezechia : Non fuit verbum quod non osienderet
peccalori dictum cst: Terra tua spinas et tribulos eis reruin utique non verborum reve-
(Isa. xxxix),
germinabit tibi (Gen. m). Ficus vcro et uva, dul- lavit arcana.
cedo novse conversationis est, quam Christus in 60
nohis esurit, et fervor dileciionis qui laetificat cor M: SV L:
honiinis. Hinc scriptum est: Ficus protulit grossos Omnis arbor quw non \acil fructum bonum, exci-
suos, vinem florenles dederunl odorem ( Cant. in ). delur et tn ignem miltetur, igitur ex (ructibus eorunx
Non fieus de spinis, non uva de rubo colligitur, cognoscetiseo.s.
quia mens adhuc veteris hominis consttetudine de- Si ille qui non facit fructum hontira, separandns
pressa, simulare potest, sed fvuctus novi hominis est a justis sicuthcedi abagnis, ct in ignera mitten-
ferre non potest. Quod si aliquando facta vel dicta D D dus esl voce illa : Ile, maledicti, in ignem wlcmum
malorum prosunt bonis , non hoc faciunt mali. (Matth. xxv), quid erit de illo, qui facit qtiidquid
M S8 T 60 mali potest? qtiia arbor mala fruetus bonos facere
M. v 1J . non polest. Igitur ex (rttclibus eorum, id est, falso-
Sic omnis arbor bona fructus bonos facit. Mala
rtim prophetarum cognoscetis eos esse falsos.
autem arbor fruclus malos facit. Non potest arbor CAPUT XLH.
bona fructus malos facere, neque arbor mala fru- 63 116
ctus bonos facere. M: m L: A:
Sicut verum est quod de tribulis non colligunlur Non omnis qui dicit mihi: Domine Domine, intra-
ficus, sic verum est quod arbor bona fructus bonos bit in regnum cmlorum; sed qui facit voluntatem Pa-
facit. Avbor bona vel mala, est hcmo non ex na- tris mei qui in cmlis est, ipse intrabit in regnum cos-
ttira quoea Deo in omnibus bona creala esl, sed ex lorum.
voiuntate bona vcl mala. Fructus sunt opera, quse [HIERON.]Sicut propter dogma nequitise cavendi
uec bona malae voluntalis possunt esse, nec niala stint falsi prophetse, habentes speciem bonae vitac,
faonaivoluntatis. [HIERON.]Tandiu ergo bona ar- sic et hi econtrario, qui cum integvcefidei et «}«-
155 ZACHARIJECHRYSOPOLITANIEPISCOPf . 158
ctrinae sint, turpiter vivunt. Utrumque enim necesse A^.mum, diabolus est, flumina sunt Antichristi, venti,
est, ist opus sermone, et sermo operibus compro- spirituales nequiliee in ccclestibus. [HILARIUS.] Tri-
betttr. Lucas : Quid vocatis me, Domine, Domine, et btis quippe modis diabolus iinpiigiiat, carnis scili-
non facitis quw d\e.o? (Luc. vi.) [BEDA.]Ae si aliis cet concupiscentia, extcrioribtis iiuindi oblectamen-
verbis diceret : Qtiid folia rectce confessionis jacta- tis, vcl per se, cum universos ventos impulsionem
tis qui bonos frncltis non ostcnditis? Hine Aposto- laxat. Pluvia concupisccntiee qua quisque tentatur,
lus secreturus perfecluiii disi ipulum ab hypocrita, paulalim rigorem fidei cmollit : quod si non prseva-
cdt : Vcniam ad vos, ct cognoscam non sermonem lct, superveniunt llumina cl vcnti, id est, falsorum
eorum cjui htftali sttnt, sed virlutem (I Cor. iv). Ille fratrum improbitas ct apcila cxteviovura impugna-
ergo proprie tlicit, Domine Domine, qui voluntatem tio. Hcec tvia dicuntur in Luca fluminis inundatio
sono vocis cnuntiat. Secundum hoc ait Apostoltis : (Luc vi); el alibi: Porlce inferi. Unde illud : Portm
Nemo dicit, Dominus Jesus, nisi in Spirilu sancto inferi non prmvalebunt adversus Ecclesiam [(Matth.
(I Cor. xu). Vere cnim diceve Dominus Jesus, est xvi). Fluminis namque impetus Iwlificat civitatem
corde credere, ore conliteri, operibus attestari: Dei, sanctiftcavit tabernacntum suum Altissimus
nani unutn sine alio, negare est. Petra est Chrislus, domtis est
"E (Psal. XLV).[BEDA.]
m Ecclesia. Dc hac pelra dicit Prophcta : Pelra refu-
M. Gv° L. sive hcrinaceiz (Psai. cm), id est,
cjittm leporibus
Multi dicent mihi in illa die : Domine Domine, limidis. Fundalam donuim habet supra
in [AUGLST.]
nonne nomine luo prophetavimus, et in luo nomine
qui audit prcecepla Domini et facit : quod
dmmonia ejecimus, et in luo nomine viriutes mtilias petrcun, stat, non sibi, sed Cbrislo tribuens. Lucas : Qui
fecimus? Et lunc confiteboriltis, quia nunquam novi fodit in allum, et posuit fundamcntum sttpra petram
vos, discedileamequiopcraminiiniquilalem (Psal. vi).
(Lttc vi.) [BEDA.]Sapicns architectus fodilin altum,
[HIERON.] In illa die, id est, in die resurrcctionis. de suorum covdibus evuit omnia tevrena, ne
quia
Prophetare et dacmonia ejicere, ct virtutes facere, propter aliquod temporale Deo serviant. Fundamenta
interdum non ejus est mcriti qui opcratur, sed in- doctorcs
significant, de quihus dicilur : Fundamenla
vocatio nominis Chrisli hoc agit pro condemnatione
ejtts in monlibus sanctis (Psal. LXXXVI). Fundamen-
invocantiiim, vcl pro utij.ilate videntium et audien- tinmvevo dicitur ipse doctovum doctov, et funda-
litim. Nam ct Saul et Balaam et Caiphas prophcta- raentum
fundamcntovuin, Christus scilicet, de quo
vcrunt, nescientes quid dicerent. [AUGUST.] Magi dicitur : Fundamentum aliud nettto polest ponere,
JEgyptiorum Moysi resistentes, multa miracula fe- r prmter id quod positum est, quod est Chrislus Jesus
cerunt (Exod. vu), et multi alii. Antichristus etiam C
(I Cor. m). Moraliler autem fttndainenta domus,
niulta mivacula faciet. Ab his evgo maxime caven- sunt intentiones
bonceconvcrsalionis, quibus perfe-
dum cst. Nunquam Deus novit eos quia illos dicitnr cttts vevhi atiditov exhauslis humilitate Chvistiana
ut
scive, qtios appvobat, illud : iYoutfDeus viam ju- in adim-
supervacuarum cogilalionum rudevibus,
storutn (Psal. 1). Illos vevo nescivc, quos non appro-
bat in sua dilectione. [HIERON.] plendis Chrisli mandatis firniilcr se inserit, cum
Non dixit, qui ope- Psalmista dicens : Qui eduxit me de lacu miserim
rati eslis, ne lollere videretur pccnitentiam; sed, et de lulo
fwcis, el staluit supra pelram pedes meos
f/tti opcramini, hoc est, qui in praesenti die judicii, (Psal. xxxix). Singulec nostrce domus qttolidie vcl.
liccl facultatera peccandi non habeatis, tamen ha- immundorum
spirituum vcl improborum liominum,
bctis alleclum. vel ipsa sueementis attt carnis inqitietudine pttlsan-
CAPUT XLHI.
64 tuv, et quantum propriis vivibus fidiinl, inclinantur,
M. 6: L. quantura inviclissimoepetroe adhcerent, lahcfierine-
Omnis ergo qtti andit verba hwc, et facil ea : Assi- qtieunt.
milabitur viro sapienti, qui mdificavit dotnum suatn Et omnis qui audit verba hmc et non facit ca,
snpra pelrain el descendit ptuvia, et venerunt flu- D I sintV.iserit viro slullo, qui mdificavil domnm suttm
tnhia, et fiaveruttl venti,el irruerunt indomum illum, superarcnam,et descenditpluvia, et veneruntflumina,
et non cecidit. Fundtxla cnim erat supra pelram. et flaverunt venti, et irruerunt in domum illam, el
Ne cum operariisiniquitatis disccdatis a me, crgo, cecidit, et fuit ruina ejus macjna.
audite verba mea et facite. Nam omnis qvd audit et: Qtti audit sermones Chrisli et non fac.it, sive ini-
facit, id est, complet mandata, similis cst sapicnti, tiatus sit mysteriis Christi, seu in totuin alienus a
videliccl, mihi. [BEDA.]Sicut Christus variis liomi-. . Christo : qui seipsum male ecdificat,similis cst ho-
num, personis iinam Ecclesiam sihi constvuit, erti- mini stullo, de quo dicitur : Inimicus homo lioc
dit, gttbernat, in vitam perdticturus; sic boims au- fecil (Matth. xv). Donuis diaboli cst, mundus in ma-
ditor variis virttttibus stipernaui sihi niansionemi ligno positus. Quam ipse supraterram scdificat,quia
fcdifioat, in futura dcdicalionc cuni Christo leetatu- obsequenles sibi ad terrena detrahit. Arena est in-
rtis [AUGUST.] Pltivia est caliginosa superstitio, hy- stabilitas vitiorttm, ut vanitas scccularis. Sine fun-
pocrisisohscuvatione plcna; flumina, sunt cavnales5 damento eedilicat, quia pecealum in nulla sui na-
concupiscentico; vcnti, sunt vtimores hominum vani. tura sttbsislit; quoniam non cst a Deo cveatum, sed
(IIn.itoN.] Vcl alitcr : Pluvia nitens subvertcrc do- sola honi indigciitia cst. Ve! sine hnidiniieiito, id
l.r,7 IN UNUMEX QUATUOR LIBER PRIMUS. 1S8
est, sine ftindo eedificat. Si anima corruens in ali- ^ et curarent omnem laitguorem et omnem mfirmita-
quod peccatura, se ihi retineret, quasi ftindum illud tem. Et misit iitos prmdicare regnum Dei.
haberet, sicut mersus in puteo aliquis, pulei fundo [UIERON.] Multum distat inter babere et accipere.
retinetur. Sed cum uno peccato non est contenla, Deus potestative languores fugabat, discipuli vevo
dum quotidie de peccato in peccatum ad deteriora in nouiine cjus. [BEDA.]Conccssa pvinium potestaie
dcjicitur, fundum non invenit quo figalur. Unde signovum, misil preedicare regnum Dei, tit promis-
illud : Peccator ctttn venerit in profundum mulorum, sortim magnitudini allestatur niagnitudo factorum,
contemnit (Prov. xvm). Cecidit domus, quia oinnis cum nova lacerent, qui nova precdicarent.
conscientia qtieespe fixa in Deum non pennanet, Et ait ad illos : Nihil luleritis in via.
in tentationibus non valet persistere, et lanto plus Tanta prcedicalori debet esse fiducia in Deo, ut
agilur, quanto plus in ea quee mundi sunt, a supe- preesenlis viteesumptus non ferat. Cui etiam secttn-
rioribus disjungitur. Et vere mali et ficte boni, in- dum Lucani per viam neminem salulare concedituv,
gvuente tentationc, pejoves fitint, donec tandem ut sub quanta festinatione ad proedicationempevgeve
pevpetuam labantuv in peenam. Potest itaque per debeat, ostendatuv. Sciendum esl quia salutans in
impetum fluminis extvemi judicii discvimcn intelligi, via, ex occasione salutat, non ex studio obtinendec
quando utvaque doino consummata, omms qui se B R salutis. Qui igituv non amovc eelevneepatrice, scd
cxaltat, humiliabilur; et qui se humilial, cxallabilur preeniiorum ambilione salutem prxdicat, quasi in
(Luc xiv). Potest etiam viv sapiens ct bonus accipi, itinere salutat.
*'
quilibet justus, sicul viv stultus, quilibct pvavus. M.
13 n In viam genlium ne abierilis, et in civitales Sania-
M. Gu R. L.
Et factutn est, cum consummassetJesus verbahmc, ritanorum ne intraveritis, sed potius ile ad oves quce
admirabantur turbm sttper doctrina ejus. Erat enim perierunt domus lsrael.
tlocenseos sicut poteslalem habens, non sicut Scribw Erant de Judca tunc qui vocandi erant, t!e genti-
eorum et Pharismi. bus nondum, sed post resurreclionem dicitur :
-
[BEDA.]Super doclrina, id est, de doclvina. Sevmo Euntes, docele omnes cjentes(Matih. xxvm). Et pri
m dcctovis poteslate fit, cum ea quoe docet, ope- nium quidem oportebat evangelizare Judceis, ne ha-
ratuv. Nam, qui factis sua dicta destvuit, contem- berent excusationem se esse rejectos. [HIERON. —
nilur. Unde Paulus : Nemo adolescentiam luam con- IIILAR.]Juxtatropologiam, abstinere a viis gentium,
temnat (I Tim. iv). Scriboe quoc per legem didice- est ahstinere ab opere et vila gentilis ignorantiac;
rant proecepta, populis dabant. Christus vero quasi rC non inlrare incivitatcs Samaritanorum, non ire ad
auctor legis, vel mutando vel augendo qttoe minus Ecclesias haereticorum.
vidcbantur, libere substiluit. [AUGUST.]HOC est 55 87 "°
M. 8! R. L. A.
quod in psalmo dicitttr : Fiducialilcr agam in eo. Eunles autem prmdicate, dicenles, quia appropm-
Eloquia Dotnini, etoquia casta; argentum igne exa- quavit regnum cmloruttK
minatum, probatum lerrm, purgalum septuplum
[GREGOR.] Utique propinquat his, qui per Christi
(Psal. xi). Sive ista preecepta referantur ad seplcm consortium imagineni Dei in se rcforniant. Si niun-
bcalitudincs, qua: sttnt in principio hujus sermonis, dus cadit ad similitudinem domus
ut beati Augtistini expositio refert; sive alius ordo eum amando ruenlis, ct nos
amplectimur, opprimi volumus potius
sit, facienda sunt qucu Dominus jussit, ct credenda quam habilare, quia nttlla nos ratio a ruina ilhus
quce spopondit.
CAPUT XLIV. separat, quos cjus passionibus amor ligat.
63 Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mun-
M. £ Pt. date, dwmoncs cjicite.
Videns aulem lurbas, miserlus esl eis quod erant [HIERON.] Ne hominibus rusticanis el absque elo-
vexati, et jacentes sicut oves, non habentespastorem. r, [ qttii venustate ncmo crederet possidentibus regiuim
|IIIERON.]Vexatio gregis, pastorum culpa est, et ccelorum, dat potestatem iniiacula faciendi, ut ma-
vitium magistraluurn. Videns intuitu clementiceDo- gnitudinem promissorum probet magnitudo signo-
uiintis immundi spiritus violentia plebeni vexatam, rum.
et s:ib legis onerc gravalam, ac per varios errores Gratis accepislis, gralis date.
vana securitate torpentem, niisettus est ejus, viam, [GREGOR.] Sunt nonnulli qui numinoruni prsemia
veritatis apeviendo, et molestias covpovales aufe- ex ordinatione non accipiunt, scd pro iuimana gra-
rendo. Hic prtelermittitur sepUiagesimuiu octavttmL lia sacros ordines largiuntur. Hi niinirum non gratis
cap. Maltheei, quia in pavabola seminantis et inL dant, quia nummum favoris expetunt. Unde pro-
tvigesimo tevtio cap. Joannis clarum fiet, quod po- pheta bene dcscribit juslum csse, qui excutit manus
puli sunt messis, et prcedicalores operarii. suas ab omni ntunere (Isa. xxxm). Et bene adjunxit,
29 86 ab omni; quia aliud munus cst ab obsequio, id est, a
M. 7? R. L. subjeclione indebite expensa ; aliud a manu, quod
Et convocalis duodecitn discipulis sttis, dedit illisi est pecunia; aliud a lingua, quod est favor.
fciestatem spiritituni iiiunundorum, ut cjiccrent eus, Nolite possidere anrum, netjue arq<?itl:imnequepe-
159 ZACHARIiE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 560
euniam in zonis vcstris, non peram in via, neque pa- A discrctionem significat; ita virga duo significat, ut
nem, neque duas tttnicas, ncque calceamcnla, rieque sectindum Matlheeiun inlelligalur pro minima re,
eirgam. Diqnus esl enim mercenarius cibo suo. quasi dicatur, uihil necessariorum vobiscum feralis,
Si possidcrent auriim apostoli, ciedeventuv non neque virgam, id esl, nec niinimas res; sccundum
causa salutis hoininiim, sed causa lucri pvaedicave. Marcum vero, per virgam inlclligalur polestas a
JVOHperctm in via. [HIERON.]Ilinc avguit philoso- Domino acccpta. Ergo non fuit contraria.
plios, qui vulgo appellantuv haclropevitee, quod ai 87" 112
M. ,. R. L.
contemptoves s;cculi et omnia pvo nihilo ducentes,
ccllariiiui sceuiii vehant. Neqtte duas tttnicas. Non In quaincuitquecivitalemaut castetlum intraveritis,
hoc dicil, ut in Scylhice fvigovequis una ttiniea con- inlerrcgule qttis in ea dignus esl; et ibi mc.neie douec
tentus csse debeat; sed quo in tcinica vestimentiim exealis. L. edentes el bibentesqum appununiur vubis,
et curale infirmos qui in itta sunt.
intclligamus, nealio vestili, aliud nobis futuvovum
limove reservemus. Neque culceamenla. Et Plato [HIERON.] Hospes fama eiigendus est, neprcedicatio
infamia Dignum est ut ibi
preecepit duas corporis summ.tatcs non esse velan- suscipientiset ab eis dcturpctur.terrena consequanitir, quihtis
das, nec assuefieri debere mollitioe capul cl pedes. maneaiit,
Cum enim hccc habuerint firmitatem, eectera robu- B " coelestiaofferunt. Dignus est enhn cperarius, t;t Lu-
stiora sunl. Neque virgam. Qui Domini hahet auxi- cas ait, mercedesua. [DEDA.]Hic merces preedica-
in ccelo perficitur, quia uni nostro
lium, cur baculi pvcesidiuraquccrat? Dignus est ope- tionis inchoat, et
rarius cibo. Tanliim accipile, qtiantuiii vobis est opcri duccdebentttr niercedes, tina in via, allera in
necessariura in virtii et vestitu. [BEDA.]Satis osten- patria. Claret autem hecc non ita prsecep.sse Domi-
dilur quod Dominus non prohihuit eis fervc neccs- iitim tctnquam evangelistee vivere non deheant
saria ad sustentationem liujus vitae, quod eis ege- aliunde, quam eis prcchenlibus qtiibus evangelizant:
rent ciiin op-isessct; scd ut monstvaret Iieec eis alioquin contra hoc prscccpltim fecissel Apostoius,
deheri ab illis, qu.lais pveedicarenl. Hccc historice, qui viclum de manibus suis transigebat, ne cui-
caTerum secundiim anagogen, aurum prosensu, ar- qtiam gravis esset. Cum eniin a Doinno aliquidim-
nisi liat, inobedientiac culpa est; cuin au-
gentum pro sermonc, ccs p;o voce s.epe invenitur. peratur,
suo juve ee-
Quee a Domino data possidere debemus, et non su- tem poleslas datuv, licet cnitjue de
Donec exeatis, subaudis, de civitale aut de ca-
scipere disciplinam hcereticorum. Pecunia in zonis derc,
clatisa, est sapientia non erogata. Et scviptum est: stello.
r 113
Sapienlia abscondila, et thesaurus abscoitdilin, qum r L. x
uiilitas in utrisque ? (Eccli.xx.) Per peram onera sce- Et nolite exire de dotno in domum.
culi designantitr; per panem, deliciee temporales. [BEDA.JConsianliee mandatiiin dsl, utcustodiaut
[AUGUST.] Niillus ergo olliciiira doctoris accipiens, jura hospitalitatis. Alienum quippe est a pvcecii-
debet opprimi sarularium ncgotioruiii oneribus, catove, per domos cursitare, et hospitium niu-
neque resolvi desideriis earnalibus, ncque sibicom- lare.
misstim lalenluni verLi snb otio lenti corporis ab- 1U
scondere. Cuni proliibentur indni duse tunicee, ex- M. 8vl L.
Intrantes aulem in salulate eavt, dicentes:
presse inonelur, non dupliciter, sed simpliciter am- Pax huic dovttti. El dotnum, dotnus
bulare. [BEDA.]Per calceamenla, movtuorum ope- siquidem fucrit digna, «•
rum excmpla signanlur, ne preedicator exempla niet pax veslra super eam. Si autem nun fueril d gna,
stullorum conspscint, ut indequasex mortiferisvin- pax vcslra ad vos reverteiur.
culis, pcdes suos, id est, affecliones, t 'gal et mu- [HIEHON.]Occulte saliitationem Hel.rcei ac Syri
niat. In calceamentis non portandis, secundum sermonis expressit. Quod tuini Gncte diciturchecre,
M tthaeum, pvohibetur cttra; in sandaliis vel soleis, ct Latine ave, lioc Elehraico Syrotpie seiinone sa-
secu idum Ehivcum, mystica significatio est, ut pes rj lomlach, sive samalach, id esl, pax tecuni. [BEDA.[
Pax qiite ab ore pricdicantis offeiTur, cu.itrequiescit
lieqtie tectus sit, ncquenudus ad terram, id cst, nec
si in ea fuerit filius pacis, aut ad etimdem
occultetur Evangelium , nec terrenis commodis in- indomo,
nilattir. Ad lillevain tamen necessaviura fuit aposto- prccdicatorem revertilur; qtiia atit erit quisquam
Iis ligare soleas sub plantis; quia Palteslina terra preedestinatus ad vitam, si vevbum sequituv qtiod
arenosa est et nimis calida in sestate. [HIERON.] Non audil; atil si nullus audive voluevit, ipse pvtedica-
debemus haberc virgam quae in colubrum vertatur : tor sine fructu non erit.Sb Hi et 82
nec inniti baculo carnalis praesidii, qui pressus cito M. *? R. L.
frangilur, et manum transforat incumbentis. Mat_ Et quicunque non receperit vos, neque audieril ser-
Ihoeus dicit, neque virgam (Mctllh. x); et Marcus, monesvestros, exeuntes foras de domo vel de civitate,
nisi ihjam taniutn (Marc.vi), quo:l iia solvilur : extutile pulverem de pedibus veslris. L. in testimo-
Sicut teiilalio duohtis niotlis accipitur, ut, Deus ninm illis. M. Amendico vobis, tolerabiitus eril terrw
neminemtentat (Jac i), et, lental vus Dominus Deus Sodomorum et Gomorrhmorum in die judicii, auam
vester (Dcut. xiu). Iila enim seductionis, hcccaiilem illi civilali.
est pr iba'.ionis. Jadicium quoque damnationem ct [HIERON.]Ad testimonium dictum est, excutite
161 IN UNUM EX QUATUOR LIBER PRI5IUS. 102
pulverem; quia prtedicatio ad illam civitalem per-AA cseterum ipse Christus qui in nobis hahilat, loquitur
venit. Sive pulvis excutilur in signum, ul nec etiam pro se, et Spiritus sancti gratia ministratur in res-
necessaria accipiant a contemptoribus Evangelii. pondendo.
Tolerabilius, dicit, quia Sodoma et Gomorrha non M. R.
habuerunt preedicationem. Lucas : Etiam puherem Tradet aulem frater fratrem iri mortem, et paler fi-
pedum vestrorum exculile iit lestimonium supra illos
minima itincris et lium, et insurgenl filiiin parentes, el morle eos afft-
(Luc x), id est, etiam lahoris,
et cienl, et erilis cdio omnibus pripier nomen meum.
quem pro iliis suslinuistis, exponite annuntiale,
[HIERON.] In pevsecut onibus cvebvo vitlemus fteri,
quia occasio eru eis majoris damnationis. Hoc cst
ntillus est inter eos ficlus affeclus, quoriiin di-
exctttere pulverem supra illos, et est iulcr ccetera quia
versa fides cst. [GREGOR.] Plt-s q'.oqne in nohis ea
lestimonium, per quod inexcusabiles eruiit. Tale cst tormeiila
illud : Si tton venissem, et toculus cis non [uissem, sceviunt, qiiee ab iliis patimur de quibus
non haberenl pvaesumebamtis; quia cum dan.no covporis mala no
peccatum (Joan. xv). cruciant a niss.e charitatis.
86 109
M. L. Qui autem perseveraverit in finem , hic salvus
[} erit.
P
Ecce ogo mitto vos sicut oves in medio luporum. Finis, non pugna coronat, unde cauda hostieeju-
Esiote ergo prudenles sicut serpentes, et simplices betur in sacrilicio poni, quod docet Lonum optis ad
sic.ti cclttmbo?. finem perduci.
Scriiioeel Phariscei, qui sunt clerici Judeeorum,
ii.sidias M. ?
lupi siint. Perprudentiain serpentis, vitate
Cnm autem persequentur vos in ctvitate ista, fugile
pe.' cnluniham, s.tis innocenles. [HIF.RON.] Serpens
lolo corpore occuitat capitt, in quo vita es:; et vos in aliam. Amen dico vobis, nan ctinsummabiliscivita-
toto corporis periculo caput vestrum, id est, me tes tsrael, donec veniat Filius hominis.
custodite. Serpens etiara per angustias se coar- Hoc ad illud lemptts relerendum est, quod dictum
clans, vetevi tunica exutus, innovatus : sic intran- cst Aposlolis : ln viam genliutn ne abierilis. Sensus
tes per angtistam portam quae ducit ad vitara, vcte- est : Si vos persequenlur Judcei, in civi.ale isla, hoc
rem exuunt hominem. est, in aiiqua civitate Judcciv, fttgiie in aliam, non
7 139 23° 46 lanttrmmodo pevseculiones, sed polius de.Jinando,
M, 8V R. L. A. ut tvibulationls occasio sit Evangelii seminavium.
sic de Damasco fiigit (Act. IX). Do-
Caveleawtemab hominibus. Tradent enim vos in rC' Paulusquidem
nec veniat Fitius homhiis, pev impensuin vob.s au-
conciliis, el in Synagcgis sttis fiageliabunt vos, et ad
xilium. [HIERON.]Spiritualiter attteni per istam ci-
prmsides et ad reges ducemini propter me in lestimo-
nium illis et gentibus. vitatem, possumus inteiligere Novum testimonium
Hic dixerit. Hoc Ju- [Testamentum] Scvipturarum; per civilales Isracl,
[BEDA.] aperit quos lupos volumina multa.
daicse gcnti causa fuil excidii, quia post Salvatoris
occisionem preecones ejus impia crudelitate vexsvit. 118
M. 90, L. A.
In cor.ciliis nomen Christi preedicari prohihent.es,
Non esl discipulus super magistrum, neque servtn
in Synagogis sub specie correctionis prcedieatores
super domhtum suum. Sufftcit discipulo ut sit sicut
flagellis ceedebant, ut de Paulo legitur (Act. xvi);
et in danuiationem tva- magister ejus, et servus sicul Domiuus ejus.
eosque pracsidibus regihtis Si magister suas non vult vindicare inju-
sicut Jacobum Herodi. Hoecin testimonium [BEDA.]
debaut, Deus est, sed ipsns mavult insecctores pa-
rias,
sunl itlis el gentibits (Act. xu), de pervevsitate sci- ticndoqui
reddere rnit.oies, earndem neccsse cst tiisci-
licet Jiidecovum, et de eovveclione gentium. Movs
bonis in malis in puli, qui puvi homines sttnl, vegtilam seqiiantuv.
qtiippe justovuin, adjutovium esl;
ut intle sine exctisatione D Apostolos et eovum imitatoves usqne ad ftneni s,-culi,
testimonium, perversi pe- dicit discipulum et servum, se autem
unde elecli ul vivant. magistvum et
reant, exemplura capiunt Dominum.
» Ul U8 231
M. R. L. A.
Cumautem tradent vos in Synagogas, et ad magi- Si patrem familias Beclzebub vocaverunl, quanto
stratus et poleslales, nolite sollicili esse, quatiier aut magis domesticos ejus? Ne ergo nmueriiis eos.
quid respondeatis, antquid dicalis. M. Dabitur enim [HIERON.)Beelzebub idolum cst Accaron, quod
vobis in illa hora quid toquamini. Non enim vos estis vocatur in Regum volumine idolum muscae. Zebub
qui loquimini, sed spiritus Patris vestri qui loquitur enim dicitur musca, quae immunditiam significat.
in vobis. Beel idem est qui et Baal dicitur, Deus scilicet Ac-
Prsedictis futtiris adversis, ut praevisa mmus lee- caron. Qui pvopierea dicitur Deus muscavum, quia
dant, contra terrores subjungit consolationem. quando ei saciificabatur, importunitas muscarum
[BEDA]Cum propter Jesum ducimur ad judices, vo- polluebat sacrificium. Seipsum dicit palrem fami-
lunlatem nostram pro Christo debemus oflerre: lias, id est, omnium justorum.
103 ZACIIARLE CHRYSO-POLITANI EPISCOPI 164
i0 80 * meramus. Hic derident nos negantes resurrectio-
A
M. .f R. L.
nem, quasi nos malciiam, qnse fit cadaver anima
Nihil enim operium csl quod non revelabitur, et
discedente, ita drcamus rcparandam, ttt ca qtiee di-
occutlum quod non scielur.
labuntur, et in alias spccies vertuntur, ad easdem.
[HIERON.] Scnsus est. Nolile timeve pevsecutorum corporis partes,
semulemini ve- [ubi] qucc fuerunt, redire necesse
seevitiam, ncque simulatores, quia sit. Alioquin si capillis redit, quod crebra lonsura
niet dies judicii, iu quo et vestra virtus et eorum
detraxit, ct tinguibus, indecens occurrit resurrectio.
neqtiitia dcmonstrahitur. [BEDA.] Fixa igitur mente Scd quemadmodiim si statua mctalli contereretur
retinete illum rctrihutionis diem, qno illtiminaliit in
pulvorem, ct avtifex cam vellct rcpavare, non
Dcusabscondita tcnohrariun et manifestabit cogi-
tationes cordium. Tttnc enim et vos a Dco laus, et queererct quceparticula cui meinbro statuee redde-
retur, dutn tamcn totam rcficerct cx eo unde con-
adversarios veritatis poena manct aeterna. Apertttm siilcrat ita Deus mirabiliter do materia
; carnis
pertinet ad cogitationcs, occultum, ad opcra. nostveenos reslituet. Nec attinebit ad inlegritatem,
M v L. uirtim capilli ad capillos, et ungnes ad ungues re-
Quod dico vobis in lenebris, dicile in lumine; ei deant, dtim soluramodo Dei piovidentia decenter
qucd in aure attdilis, prmdicate super tecta. *- restittiamur.
R
Intenebris, id esi, in mysterio, vel dum adhtic in Nulile ergo lhnere,muliis passeiibus meUoresestis
limore cslis. Prmdicalc in lumine, id cst, aperte cum vos.
liditcia vcritatis accepto Spiritu sancto. Quod audttis Lucas : Multis passeribtts pluris estis (Luc. xn),
in attre, id esl, in secreto, super tecta, hoc cst, con- hoc esl, majoris ap.udDeum dignitatis.
stanler el puhlice prmdicate, calcato carnis domici- Omnis ergo qui confttebitur me coram hominibus,
lio. Juxta morem provinciee Paloestineeloquitur, ubi conftteboret cgo eum coram Patre mco, qui in cmiis
solent in tcxlis residerc. [BEDA.]Non enim tecta cst, L. el coram angelis cjus.
noslvo more culminibus suhliniata faciunt, scd Quia non sunt timendi iortores carnis, ergo con-
plano schcniatc ecqualia. Unde lex preecepit ut qui fitcmini me. Omnis enim qui me conftletur coram
domum ccdificaret niurum tecti poneret in gyro, ne hominibus, id csl, non solum cordis (ide, sed ore et
ftinderetur ihi sanguis innoxius, labente aliquo et in operc, non recusans scilicel suori pvo rne; et ego
praeceps rtiente. conftteborettm in conspectu H.upcvnce civitalis, eetev-
L. Dico autem vobisamicis mcis: M. Nolile limere niquc regis ac judicis, dicens : Yenite, benedicli
eos qui occidttnl corptts, animam autem non possunt r Patris mei, percipite regnum (Matth. xxv).
occidere; scd polius limele eumaui potesl el animam 86 87 CL liG
el corpus perdere in gehennain. M. 9n R. L.
Atnici Dci vocantur, qtii nil terrenum cupiunt. Qui autem neguverit me coram hominibtts, R. et
Duo sunt gencra pcisecutovum, ununi palam sce- confusus mc fuerit in gcncraiioneisla adultera el pec-
vientium, allerum ficle blcuidienliiim,qtiotlpertinct calrice, M. negaboet ego eum coram Patre meo, qtti
ad hypocrisin Pharisecortun. UtvuinqiiepvcecepitDo- est in cmlis, L. et coram angelis cjv.s. II. et Filitts
niinus non timeri, quia non habenl potestatem in hominis confundelur euin, cum venerit ht gloria Pa-
animas juslorum. Tirnore mundi cxpulso, servite tris suicuin angelis sanclis.
Domino timove gehcnnee, donec illum chavitas fovas Qui coram hominibus, tibi prociesse debet mei no-
miltat, pevmanente casto timore, id cst, revercnlia minis confessio, negaverit tne Deuiii vel hominem
sine (ine Deo exhibcnda. Duplicem auiem esse ge- essc, et ego c.oramPutre meo et angelis negaboeum,
hcnnam ignis ct frigoris, in Joh plcnissime Iegimus id est, non manifestabo ei Patvem, nequenic inma-
(Job xxiv). jestate Palris. Qui ftterit confusus propler me, quasi
Nonne dtto passeres asse veneunt, et untts ex illis crucifixum, unde sum Jtidccis scandutum, gentibus
non cadct super tcrram sine Palre vestro?\ 0JJ autem siullilia, Filius hominis cottjundelur propter
Lucas : Si untts non est in oblivionecoram Deo etim, hoc est, ejiciet ettm in lcncbvas extevioves, ac
(Luc xn). Si non nioritur passer sine Dei provi- sic confundeluv proplev ipsius pvcesenliam. Qui ftte-
dentia, in qua stiitl omnia ; qttanto magis vos ad rit tne confusus, id esl, hahcns mc confusum ; vel
imaginem Dci facti? Lncas : Quinqite passeres di- confustts, id est, confnndens scilicet evubescens,
poitdioveneuni(ibid.), id est, venduntur. Dipondius, Filius hotninis, confundclur, id cst habebittir con-
genus est ponderis levissimi, ex duobus assibus fumlens eum. Vel passivnm accipitur pro atljcctivo.
compositi. Quod aulem in nunieris est uiiiis, hoc in Confundelur, id est, confiintlct eum et quasi erube-
ponderibus as ; et quod duo, hoc dipondius. sccns Je illius precsenlia, excludct eum a gloria.
Vestri autem el capilti capilis omnesnumcrati sunt. Pater in cmtis est, hoc est, in consortio sanctorum.
Ut de massa corporis taceam, minimeeetiam par- Sunt qui dicuut, nos non erubescimus Deum con-
ticulse Dei providentia conservantur. Non actu com- fitcri, scd ad probationem fidei non sufficilvox pro-
putationis, sed facilitate cognitionis sunt omnia fessionis Christianee, dum dedignantur injurias to-
Deo numerata, id est, cognita : et bene numerata lerare, dum erubescunl, si jurgiura contigerit, prio-
(licunlur quaeservat, quia qusevolumus servare, nu- res satisfacere.
IGS IN UNUJI EX QUATLOR LIBER PRLULS. 1'.-?
93 130 ^ tlicit ardorem fidei. Crux a crucialu dicitur, ct sem-
M. L.
pcrpovtanda est, ut amovChvistiostcndatur. [REDA.]
Nuiile arbitrari quod venerim pacem mittere, in Duobus modis crucem Domini bajtilamus, cum aut
terram. Nen venipacem mittere, sed gladium. abstinentiam carnem affligiinus , aut pcr com-
pev
[IIIERON.]Tradet frater fratrem, ut sttpra diclum passionem proximi, illius neccssitalein, noslram pu-
esl. Non enim ad hoc veni, ut carnales affectus tamus. Sedquia Doniinuni non scquittir qui carnem
confirmem, sed ut spirituali gladio verbi Dei disso- macerat pro inani gloria, vel qui proximo carnaliter
ciem. Ostendit itaque quid post preedicalionem sc- compatitur ut culpee faveat : ideo addilum, est, et
quatur. Ad ftdem Christi totus orbis contra setlivi- sequitur me.
sas est, quia unaqueeque domus et infidcles habuit 2" 103
et credentes. Unde bellum bonttm missum est, ut M. 9J L. A.
rumperetur paxmala. [BEDA.]Tale quid ct in Ge- Qtti invenit animam suam, perdet iliam, el qui per-
nesi lcgitur de volentibus eedificare turrim , quia dideril anitnam suam propter me, inveniet eam.
Detis linguas eorum diviserit (Gen. xi). Unde David: Quiinvenit animatn suam, temporaliter salvare ne-
Dissipa gentes quw bella volttnt (Psal. LXVII).Hinc gando me, ecternaliter perdet eam. Et qui omnia post-
Isaias : Ecce Dominus ascendet super nubem, et ingre- \B ponens amori mco, paratusest animeun hicpcvdcre,
dietur Aigyptum, et movebuntur simulacra jEgypti ut pro me morlcm subeat lcmporalcm, in futtivo
a facie ejtts et concurrere faciet 'Mgtjptios adversus inveniel eam salvam esse.
jEgtjplios (Isa. xix), his videlicct pro fide dimican- 99 9G 116 120
tibus, illis vero contra fidem. M. R. L. A.

L. Et qui recipit vos, me recipit, el qui me recipit, re


misil me.
Eruni enimexhoc quinqttein domo unadivist, tres tn cipit eum qui
et duo in tres dividentur. [IIILAR.] Qttia Chvistus in apostolis, Deus autern
duo, in Christo : Ergo qui apostolos recipit, recipilDcum.
M. IIoc dicit, ne apostolorum susccptio vilis habealur
Veni enim separare hominem adverstts patrem his, a quibus stipradixil deberestipendia suscipere.
suum, et filiam adversus matrem suam, et nttrumad- *
verstts socrum suam, inimici hominis domesticiejus. M.
In duo ct in tres, signiiicat, conlra duos el contra Qui rccipit prophetam in nomtne prophetw, merce-
tres. QUE?maier es( Clii, soews est uxoris ejus, et ..„ dem ptophetw accipiet. Et qui recipit juslum in iiU-
"*
sic eadem contra filiam suam nuriiin est divisa. Al- minejusli, mej-cedemjusli actipiel.
legorice tria ad cos qui fidem Trinitatis servant, [HIERON.] Judecicarnaliter inteliigentes prophetas,
pertinent : duo illis congruunt, qui ad fidei inlegri- mercedem prophetarum non accipiunt. Aliter : In
tatem non perveniunt. Boni ergo contraria malis, omni pvofessionc zizanium cst mistiim tvitico. Evgo
et mah contraria bonis senliendo atque agendo, ah et pseudopvophetas et Judam pvoditorem dchemus
invicem dividtinttir. Pater nostcr cral diabolus, quia recipere, et illis alimoniam ministrare. Qaod hic
cum imitabamur; sed vcnit gladius verbi Dei, qui procurans Dominus, dicit non pevsonas stiscipien-
nos ab illo separavit ,j ct ostendit alterum patrem, das, sed nomina : et mevcedem non pevdere susci-
qui incoelisest. Maler Synagogaest, cttjus filia pvi- pientes, licet indignus sit qui snscipitiiv. Justum
miliva Ecclesia, inler quasmagna contradictio fuil. dicit qucmhbct pvcedicatovemdignum. Merito mer-
Socrtts eadem Synagoga fuit, et niirus Ecclesia de cedera proplieleccl jusli recipicl, qui quasi opcrarios
genlibus ; quia sponsus EcclesieeC!iristus,secundum in proplietia et in opcrihus jtistiiice sihi conslituit,
cavnem Synagogeeest filius. Svnagoga ergo in ntirtun dum sttstental aliqc.os , ne in illis prooter inopiam
ct filiam csl divisa, quia credentes de ulroque po- deficiant.
pulo persequilur. ri itr 10° r» 98
M. vi M.
. v L. Et quicunqtie potum dederit uni ex minimis isiis
Qui amat palrem attl matrem ptusquam me , non caluem acum frigidw iantum in nomine discipuii, R.
est me dignus, et qui ainctt ftliitm aul filiam super quia Chrisii estis : M. R. Amen dico vobis, non per-
me, non est me dignus. Et qui non accipit crucem det mercedemsuim.
1'suamel sequiturme, non est me dignus, L. tiec potcst [HIERON.]Occasionem excludit de paupertate, ne
mensesse discipulus. quis ccuisetur de inopia, ut qui non habet unde
[HiERON.]Nemo pietatem debet anteferre religioni. aquam calefaciat, saltem frigidam dct pro Deo pe-
Incanticolegitiir:Oi'di?(f!t)t/t«m(;c/ian(arem(Ca*t(.ii). tenti. Sicut ergo periculum non suscipienlium testi-
Rectusordo est, post Deum amarepatrem el amfcos. monio excussi pulveris denuntiavit, ita meritum
Si autem necessitas exigit ut utrumque servari non bono affeclu recioientium ultra speratum com-
possit, odium in suos, pietas cst in Deum. Crucem mendat.

Finis libri prirni.


io7 ZACHARI^-ECHRYSOPOLITANIEPISCOPI jr-s

LIBER SECUNDUS.

CAPUT XLY. » pendeve in cruce inlirmitas cocpevit, cujus tu mater


101 es, agnoscam tc matvem ul iiims, cuvam tui disci-
M.
pulo committens. Pvcedicatocuilein Evangeiio et viv-
Et faclum est, cum constimmassetJesusprmcipiens ttite divina oslcnsa mundo, litit hova passionis, non
duodecim disciputis suis, transiit inde, ttl doceretet necessitatis scilicct liora, ut hccretici caluiuniantur,
prwdicarct in civilalibus eorttm. sed volunlatis. Unde illud : Pulestatem habeo ponere
Civilales disciptilortiiu dieit, in quihus erant vcl animatn mcctm,et iterum sumere eam (Joan. x). Non
nati vel eru.lili. Piceiiicans itaque J;id;eis, non Sa- cniin attctor teniporiiin, fato letnporis regitur.
maritanis, uon gcntibus, fecit quod docuevat, ut sc- Dicil mater ejus minislris : Quodcunquc dixertt vc-
ciindum pvomissa pvitts olieralur Judceis salutis oc- bis, facite. Eranl attlem ibi lupidem hydrim sex, po-
casio. sitm secundum purificationem Judmorum, capienies
-n :>G r sa
E.fl. Vlil LJ. singulm metretas binas ni ternas.
Conlisa mater de lilii pietate aj ipsam, ut fiat
Excttnles aulem discipttli, prmdicabanl ut pxnitcn-
quod pelit, liducialiler impcral minislr-s. Ilyjov est
liam (tcjcrent: et dmmonia multa ejiciebanl, el unge-
aijua, undedicituv hydvia, vas aquce. Puvilicationeni
banl olej mitllos mgrolos, el sanabanl. Jticceoiuiu dicil, qttod cvebvo lavahant nianus ct
p
[BEDA.,Pieil Jacohus: lnftrmalurqui<invobis?indu- vasa. MctronGvcece,mensuva diciluv unde nictveta
calpresbiitcros Ecclcsiw, elorentsupet ip:,u n, nngentes noiucii ineiisurtc.
eum oteoin ttnnine D nniui : et si in peccals sit, di- iiicii e.s Je*us : Lnplete liijdritts aqua, et impieve-
tnitlentur ei (Ja:. v). U;;;ic p..t. t ab ips.s apostoics rttnt eas ad su.nthum. Et dicil tis Jesus : Hau-
usque
hunc s:'.ii(t.e E ciesiic mo;cm cssc conlvaditiini, ut rite nuttc el
ferle urchilriclino. El iulerv.nl,
ponliiicali heiicJiCtioncconsecrato olco perunganlur Avchitviclinus cst princeps tviclinii,idest,discum-
cvgcoti. Visi..ilis it.i.;:ie unctio, sacramentum est; beiititiin in tviclniio. Triciiniuiii veio dictuit usse a;;-
res vero sacramenti, rcmissio , quee spivituali un- lain tiicamevataiii, vcl tves domos sive lics camevas
ctione gvatiee confcriiir animee. cum lcstudine 1'aclas, in qtiibus sedebant discum-
A. x bentes, (juasi sub IviLits avcuLus.
Et faclm snnt nuptue in Cana Galilmm, et erat ma- Ut attlem guslavil archilriciinns aquam vintim ,a-
ter Jesu ibi. Vocaitts cst autcm el Jesus el discipuli cioot, ci non sciebat uttde essel; minislri uutem scie-
cjus ad nttpiias. banl qui hauserunt aquam, vocat sponsum archilri-
Voluit Doininiis proesentia sui nec non miraculo, cltitus, et dicit ci: Omnishomo primum bouttmvinum
nuplias commendaie nc eas hceretici damnare pvcc-Q p.nit : el cum inebriati fuerint, lunc id qttod delerius
suiiievent. est. Tu autem scrvasti vinum bonum usque adhuc
[ALRINUS.]Mystice. Desiderio Patrtim prcece- lloc fccit iniiiuin signorum Jesus in Cana Galitwm,
dentium antc lcgem, sub legcvocatus csl sponsusad el inanifestavit gturiain suam.
Ecclcsiatn sponsam vcnire; et in gratia Evangelii Intcv nitilla signa quce fccit Jesus in Cana Gali-
venit. Vocali sunt et discipuli, ut ministri innu- la*ce,fttit hoc pvimum : et qtiodam dignitcitis privi-
ptiis. legio elementoriim conveisione manifesiavilgJoriam
[AtiGCST.]Hanc sponsam conjunxit sibi sponsus suam, id esl, lalentcm Deitatcm. [AUGUST.J Miracu-
m utero vivginis. Verbuni enini sponsus, et sponsa lum aqtiee conversce in viiuiin mivamur, et non mi-
caro huniaiia cst. raniuv (juia omiii anno lioc facil Deus in vitibus,
[ALBINLS.] In Cana Gali!eea:,idcst,in zeiotvansm et de uiio grano lnttlla fac.il, el (juod majus cst, cce-
gralionis liunt nuptice. Quia hi sunt digni Christo , luni et tervam de nihilo creavit , eaquc niirauiiter
qui fervore devotionis de vitiis ad virlutcs,de tevra gubcrnat.
ad ccelos traiismigrant. Eigo quia homines in aliud inlenli, perdide-
El deftcientevino , dicit mater Jesu aa eum : Vi- ruiil considerationem opertim Domini, in quo eum
nutn non habenl. D quotidie latidarcnt, servavil sihi Dcus qutedam inu-
Quasi dicat : Viiium da cis. Vinum defecit, quia sitata quee faceret, ut tanquam dormientes homincs
spiritualis inlelligentia lcgis, fallacem Phavisccovum ad se colendum inirabilihtis exeitaret. Aquatn vert.t
exposilioncm laleve coeperat. Jcsus, in vinum, cuin insipidara mentem carnalium,
Et dicit ei Jesus : Qttid milii et libi est mutier ? sapore scienliee coaieslis inibuit. Eramus enim aqua,
Nondum venit hora mea. id est, insipientes; et fccit nos vinum, id est, sapien-
Quid commune esl tibi matri secundum carnem, les fidem ipsius. [ALBINUS.J Vel aqua intelligitur
ct mihi ecternoeDci virltiti ac Dei sapientiee, ex qua scientia, mundans auditores a sovdibus peccatovt;m.
fclurum cst iniraculum quod petis ? Veniet hovamca, Qtiee tunc convevtitur in vinum, quando aliqtiis ex
id est, passionis oppoiTunitas, in qua videlicel ctuu toto obliviscitur prtcteritorum malorum, ne in ea
<<!•» IN UNUM F.X QUATUOR LIBER SECUNDUS. iTO
incidat, el ineipit calere in Dei amove, sicut vinum A /\ dum adorabant simulacra, simiies facti iliis. Unds
mebrians, obliviosus facitpotatovesct calefacit. Con- illud : Sitnihs illis fiant qtti faciunl ea, et omnes <yt;s
vertit aquanuChvistus in vinum , dum quee cavna- confiditnt in eis (Psal. cxm). [ALBINUS.]Item S8S
lia videbantui' in lege, spiritualia oslendit, et super- bydriec sunt perfecta corda sanctorum, in his seta-
ficiem litleree plenam ccelesti virtule videvi fecit. tibus receptui Scvipturarum Dei parata, in exem-
Chrislus enim in prophetiis nondum manifestatus, plum vivcndi atque credendi proposita. Et sunt la-
quasi vinum in aqua latuit; sed cum discipulis ape- pidea, id est fortia in Chrislo lapide. Secnndumpu-
ruil sensum ut intelligerent Scriptuvas, vinum ine- rificationem Judmorutn dictum est, quia illi lanltim
brians fuit ipse Christus, in lege el prophetis mani- populo Judecorum lex data est, sed gralia per Chri-
fcstatus. Illa igitur Scriptura dum in ea sub vcla- stum omiiihiis facta est (Joan. i). tdeo non dictum
mine, id est, adopcvlione litleree latet Christus, sa- est, capientes metretas aliee binas, alise ternas, sed
pit aquam insipidam. Cum vero atifevtur velamen, binas vel tcrnas, ut ipsas diceret binas quas ternas.
est vinum incbrians. Sex hydrise , sex sctates sunt. Sunt ergo quse mensuree in Scripturis, dum Pater

Quse inaniter curverent, nisi Christtis in eis prscdi-' etFilius nominatur sed ibi Spiritus, qui Patris cst,
caretur. Prima setas est ab Adam usque ad Noc, sc- et Filii intelligitur, ut ibi ; Omnia in sapientia (id
c.iinda usque ad Abraham, tertia usque ad David, tg est Filio), fecisti (Psal. cm). Tres metrclee sunt*
dum nominato S. Spiritu Trinitas manifestius intei-
quarta ad transmigralionem, quinta usque ad Joan*
nem Baptistam, sexta inde usque ad fincm sseculi. ligitur, ut ibi: Baptizate eos in nomine Patris et Filii
et Spiritus sancli (Malth. xxviu). Aliter binec vel
Prophetia in singulis selatibus quasi in hydriis se-
cundum liltevam aqua insipida quomodo in vinum ' ternee mensurse",sunt omnes gcntes, ad quas perli-
mtitetur cum ad Christum et ad omnes gentcs refe» nent Scripturse; binse, propter proepulium et cir-
ratur, videamus. Quidqiiid figurabatur in Adam de cumcisioncm; terncc, quia a tribus filiis Noc sunt
Christo, ad omnes gentes perlinebat, ut illud in Gc- disseminatee. Quod jussti Domini impletee sunt hy-
nesi : Retinquet homo patrem et tnalrem, el adhmre- drioc, significtlt quia vetus Scriptura ab eo est.
bit ttxori sum, et erunt duo in carne una (Gen. u). [ALBINUS.J Potuit qtiidam vacuas implere, vino, qui
Christus adhsesit Ecclesioe, ut essent duo in carne cuncta creat ex iiihilo; sed taaluit de aqua vinum
una , et fuit relinquere Patrem, non in ea forma ap- faccre, ut doceret se non legem solvere, sed implere;
in et in Evangelio illa facere vel docere, quecprophetia
parere hominibus, qua sequalis est Patri. Reliquit
matrem, quando de Synagoga transivil adEcclesiam. proedixit. Usque ad summum implentur hydrioe,
Poterat Dominus vigilanti Adoe costam sine dolore quia milltim tempus fuit a Salutari doctrina vacuuni;
Arcliitriclinus intelligitur principes in peritia Scri-
evellere, sed procul dubio dormitio Christi in cruce rC
in eo signifrcahatur, de cujus lalere lanquam sponsa pturee continentis hisloriasVelmoralitates el allego-
fluxerunt sacramenla Ecclesise. De vino aliarum hy- rias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, disci-
driarum bibamus; Christtts figtiratus est in Noe. puloque ejus Saulo, vcrhura Evangelii offertur, vi-
Nam ideo in arca omnia animalia sunt inclusa (Gen. num de aqua factum architriclino propiiialur. Non
nulli vero per aquam baptismum Joannis, per vinum
Vii), ui onuies genles significarcntur salvandee per
Chrislum. Non enim decral Deo rursus creare onine passionem Christi accipiunt. Unde et vinum pvius
fertur id est, ipsi Joanni* qui anle
genus animalium : sed ideo perlignum salvata sunt, bibit arcliitriclino,
passionem quam Chri.stus. [ALBINUS.]Tricls-
q-.iia et nos per lignunt salvandi cramus. In tcrtia
nium, id cst tres ordines in nuptiis, discumbcn-
hydria audivit Abraham : In semine luo benedicentur tiuni altiludine
omnes gentes (Gen. xxn). Quis non videt cujus figu- distantes intcr se, designanl tres
ram habuit unicus ejus, ligna portans ad sacrifi- ovdines in Ecclesia fidelium, conjugatoruni, conli-
nentium et doctovum. Et quia doctoruni est, vete*
cium, quo immolandus, ducebatur? Portavit eniin
Dominus crucem suam. ln quarla hydria dicit David : ribtis inslitutis gratiam Evangelii proeferre : vocato
dixit arcliitriclinus, bonum vinuni fuisse
Surge Deus; judica terram, quoniam tu hwreditabis sponso,
in omnibus gentibus (Psal. LXXXI).Tanquam dicerc- fj B servatum. Qttod autem dicitur, non sciebal unii
tur : Dovmisti judicatus a terra, surge ut judiccs' esset, intelligendum est quia multis in lege peritis
terram. In quinta oetate vidit Daniel lapidem proc- secundum litteram nuntiaverunl Evangelium disci-
cisum de monle sine manihus, et fregisse omnia1 puli Chrisli, qui hauscrant aquam, prudenler intcl-
et fideliter aperiendo veterem Scripturam :
regna terrarum, el creVisse illum Iapidem, et factum ligendo, Omnis homo primum bonum vinum ponit, dictum est
esse montem magnum ita ut impleret univcrsam
ad litleram, secundum multorum consuetudincm-
faciem terrse (Dan. i). De quo monte prseciditur nisi|1
homo (id est, carnalis) deterius vinum biLit
de regno Judseorum, unde Christus secundum car- Mystice
post bonum, id Cst, a veris ad falsa descendit, sed
bem natus- est sine opere Iiumano, quia sine am-'
spiritualis quotidie invisibili vino quod prius lavit
plexu maritali ? Ad sexlam oetatem perlinet Joannes' in Scripturis, inebriatur et
proficit. [MAXIM.J Maxi-
Baptista, dicens : Nolite dicere : Patrem habemus5 mus episcopus in sermone De
Abraham; potens est Deus de tapidibus istis suscitare5 cipit: Complura nobis fratres : epiphania, qui ila in*-
Sicut posteritati sTiai
filios Abrahm (Matth. m) : lapides dicens gentes,> fidelis mandavit antiquilas, hodie SaI.vator a Chai-
non proptev fivmiiatem, sed stoiiditalis duritiam,, • decis est
adoratus; hodie flucntia Jordanis; bferi«
IUTROL. GLXXXVL a
171 ZACHARLL CIIRYSOPOLITANTEPISCOPI m
dictione proprii baptismatis consecravil; hodie in- A quani vera et in iilis figttrata sacvifuia, confirmata
titatus ad nuplias, aqnas vertit in viiutm essent in Christo et Ecclesia, conteslatione aposlo-
CAPUT XLVi. lorum et fide crcdentium. Offerlur in teslimonium
,8 33 illis qui vident lcprosum mundatum, quod salvantur
M. 6., R. L. a lepra pcccatorum, et offcrunt se Deo si credunt;
Cum autem descendisset de monte, secutm sunt aut si non credunt, inexcusabiles erunt. [HILARIUS.J
enm turbm multm. Et ccce leprosus tsniens genu Vel ita : Munus quod prsecepit Moyses illis, vide-
"flexo, adorabat eum, dicens : Domine, si vis, potes licet sacerdolibus, offerri in testimonium, id est
ttie mnndare. in signum spirilualis oblationis, sicut curatio leprse
[HiEium.] Recte post doclrinam fiunt miracula, tcslatur curationem peccati, illud, inqtiam, nniniis
ut per virtulem sermo firmaretur. [BEDA.]Lcprosus oflerl non soltim in signo, sed eliam in re, ut lu
eecundum Marcum genu flectens, ut Lttcas ait, in ipse a sordibus peccati emundatus, in sacrificium
faciem procidit: quod humilitatis cst ct pudoris, ul Dei transeas. Moyses enim prsecepit testimonium,
unusquisque de suce vitce maculis erubeseat, con- ctijus in te geris effectum. [BEDA.]Ubi leprosus
fessioncm verecundia non reprimil, scd detccto vul- mundatiir, ccrtits non exprimitur locus, ut osten-
nere remcdium qucerit. Yoluntali Domini cttrationis "R datur, non iinum populum specialis alieujus civi-
potestaicm lcprosus tribuit, nec quasi incredulus talis, sed multarum populos fuisse sanatos. Qtiia
dttbitat, scd suee colluvionis conscius, non preesu- vero leprosus gcnus huinanum peccatis langtiiduin
mit diceve : Munda me, Dominc, mundabor. Dum typice designat, recte in Luca plenus lepra descri-
liic a lcge exclusus, se Domini potestale curari bitur. Omnes cnim peccaverunt, el ecjenlgralia Dei
poslulat, supra regem esse gratiam indicat. Sicut (Rom. m). Extensio manus significal Salvatoris,
enim polestalis attctovitas in Domino, ita in isto incarnationem ejus, extenlam ad salutem [omnitvnij
fidei constaiitia declaratur. horainum. Unde illud alibi : Jam vos mundi estis
El extendens manutn, letigit cum Jesus, dicexs : propter sermonem, quem loculus sum vobis (Joan. xv).
Volo mundare. Et confeslim mundala est lepra ejus. Ipse Christus est sacerdos in wternum (Psal. cix),
Extendens misericordise affeclu manum, tetigit ex ctti omnes a prisci ervoris varietate mundati, de-
humilitate, docens nos nullum sperncre pro aliqua bent se oslendcre, confitendo quia lemplum ejus
corporis coramaculalione. Lex langi leprosos pro- sunt, et offcrre ei sua corpora Iwstiam vivenlem
hibet, sed dc co non erat prohibitum qui DoininES (Rom. xn).
19
legis esl. Tctigit igitur, non quia sine tactu sanare G R
11. x
non posset, scd ut indicct sc non sub lege esse, irao
At ille egressus, cmpit prmdicare el diffamare ser-
Dominum legis, qui non liraet contagium, cum po-
monem, ita ut jam non posset manifesle in civitalem
tius alios liberet. Ex pielate ait: Voio, sanans eo
inlroire, sed foris in desertis locis esse, et convenie-
: : Si
genere quo fuerat postulatus cum diceretur bant ad eum undique.
vis,potesmemundare; imperando subjunxit : Mun-
[BEDA in Marcum.] Jesus ait : Nemini dixeris :
dare : in quo majestalis aperitur potenlia. Nihil enim
at ille officio functus evangelistce, mox egressuS,
niedium est inler opus Dei ct prccceptum, quia
ccepil preedicare, et se inleriusexteriusquesanatum
inter proecepta est opus. Dixil et
cnim, facta sunt
docere, ita quod ipsius salvatio multos ad Dominum
(Psal. xxxn). Ad exemplum doctrinee factum est, quod nec
El ait iili Jesus : Vide nemini dixeris; sed vade, cogit. tacere
potest acceptum benefrcium, ut electi
et ostende le sacerdoti, et offer munus quod prmcepit jussus
in magnis quce faciunt, latere quidem in voluntatc
Moyses in tesiimonium itlis.
haheant, quod est humilitalis; et invili prodantur
Non erat necesse ut scrmone jaclaret, quod cor- ut aliis prosint, quod magnce est sublimitatis, ;cum
pore prccfercbat. Docebat Dominus non esse vul- etiamsi velint, opera non possint taceri. [HIERON.
ganda nostra beneficia, sed premenda, utnon solum D j jji Marc] Vilans Dominus civitates, tumultuosas
a nierccde abstineamus pecuniee, sed eliam gratiee. carnalium mentes fugit, et secretos a mundanis
Jactantia quippe vilala, facit ne lepra possit transirc ' curis visitat. His igilur gloria Domini manifesta-
inmedicum. [HILAR.]Itleo etiam impcralur silen- bitur, conveniunt undique, id est, per plana et
qtti
tium, quia inelius cst fide magis spontanca salutcm ardua, quos nihil potest separare a charitate Christi.
'
qucercre, quam beneficiis invilari. [BEDA.]Ostendere CAPUT XLVII.
se sacerdoti jtibetur leprosus, ut intelligeret sa- 63 37
cerdos euni non legis ordine, sed gratia Dei cura- : M. n L. A.
tum. Offerre sacrilicium proecipitur, ut ostenderett Ctuti autem introisset Capharnaum, accessit ad eum
Dominus se non legem solvere, sed imptere, secun- cenlurio, rogans eum el dicens : Domine, puer meus
dutti legcm gradiens, et supra legem sanans. ln legcj jacel in domo paralyticus, et mate lorquetur.
tenim proeceptum erat, ut mundati a lepra niunerai [AUGUST.de concordia evangelistarum.] Non est
offerrent sacerdotibus : quare humiliter ad illos; contrarium quod Lucas ait : Misit ad eum seniores
mitlit. BEDA. —AUGU6T.De quwslionibusEvangelii.]] Judmorum rogans, cum per amicum soleamus per-
Nec opo.rtebat significanlia auferri sacrificia, pvitts- venirc ad aliqucm. Verumtamen non negligcnter
175 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 17i
intuenda est etiam Matthtci myslica locutio, secun- A non exleriores ;~sed exteriores ideo dictce sunt, quo-
dum qtiam scriptum est in psalmo : Accedite ad niam lumen reliquil, qui a Domino foras expellitur.
eutit, et illuminamini (Psal. xxxm). Itaque fide venit Ubi dicit, fletus et stridor dcniium, veram ostendit
cenluvio. Dici tamen potest, quod eliam corpore resurrcctionem, cum fletus sit oculorum, ct dcnies
venerit; et senioribus Judceis tanquam familiaribus ossa.
Christi, quod Lucas explicat, verbum suuin commi- C6
M. ? L.
serit, ulquotidiefierisolet antepotentes. [RABANUS.]
Jacet paralylicus, lorquctur acuta scilicet passione. Et dixit Jesus cenlurioni: Vade, et stcut credidisii,
Heec ita exprimit, ut et animee suee angustias in- fiat tibi; et sanalus esl puer in illa hora. Et reversus
dicet, et Christum ad misericordiam commoveat. est cenlurio in domum suam, et invenit servum qui
Hinc discamus commisereri servis. Ut Lucas ait, languerat, sanum.
moriturus evat sevvus, si non Domini sui fide et Meritum Domini famulo suffragatur. intelligahius
Chvisti pietate redderetur vitse, sicut Iezechias rex, centuriontim corpore tandem perveuisse ad Domi-
cui Dpminus ler quinosaddiditannos (Isai. xxxvnO. num, et cum his qui missi fuerant, rediissc domuni,
Ait iliiJesus : Ego veniam, et curabo eum. cum Dominus dixerit ei, vade; vel sicut per nunlios
Ad sanandum reguli filium ire noluit, ne divitias T, F. accessisse, sic et per nuntios reversus fuissc atten-
honorasse viderctur, ad servum ire conscnsit, ne daltir. [BEDA.]Divina providentia Judsei missi sunt,
servilem conditionem sprevisse putaretur ; sed iii ut inexcusabiles fierent, si viso miraculo et credcnte
ilinere verbo eum sanavit, ne putaretur irc ob impo- genlili viro, non credercnt. Scniores pro centurione,
Clsancti pro nobis intercedunt ad Dominum. Milites
tentiam, et non ob humilitatcm.
Et respandens centurio, ait : Domine,* non sttm cenlurioiiis, possunt intelligi virtules naturalcs,
nuilti secum deferunt ad Dominum- venicntcs.
dignus ut inlres sub leclum meum; sed tanlum dic quas
verbo, et sanabitur puer meus. Nam et ego liomo sum De quibus ih laude Cornelii ccnturionis dicilur, quia
sub potestate, habens sub me milites; el dicohiiic vadc, eral vir justus [religiosus] el timens Deum cum omni
et vadit, el alii veni, el venit; et servo meo fac hoc, domo sua, faciens eleemostjnasmultas plebi, et depre^
et facit. cans Deum semper (Act. x). Qui autem non beng
Propter viteegentilis conscientiam, metuebat gva- utunlur illis, minimc digni sunt visitationc Dei. Cen-
vari Dominum. Vidit Dominus fidem, humilitatem, turio electos ex genlibus ostendit, qui quasi ccnte-
prudentiam centurionis. Fidem, quod ex gentibus nario milite stipali, virtutum spiritualium sunt pcr-
credidit, humilitatem, quod se judicavit indignum fectione sublimes, ct sola oetcrnsesalutis gaudia sibi.
cujus tectum Dominus intraret. Prudentiam, quod C suisque requirunt. Numerus cnim centenarius, qiti
divinilatem corpore tectam agnovit. Qua prudentia de leevatransfevtur ad dcxleram, coeiesteni signilicat
eliam dixit, homo smn, et milto homines, sciens vitam. Untle arca Noe centum annis fabricata est
Dominum angelos mitiere posse. Unde sequitur : (Gen. vi). Abraham centeliarius fiiium pvoniissionis
Audiens autem Jesus, miralus esl, et sequentibus accepit. Isaac scvit, ct in ipso anno centuphim inve-
se dixit: Amen dico vobis, non inveni lantam fidem in nit (Gen. xxvi). Atrium tabernaculi centtim cubitis
Israel. longum fuit (Exod. xxvn) : In centesinio psalmo :
[BEDA.]Quod Jesus miratus esl, nobis iTjirandum Misericordia et judicium cantatur Doniiho (Psal. c).
esse significat : qua tales motus cum de Deo dicuii- CAPUT XLYHi.
tur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis IS 2S
fth n7 R. L.
magistri. [HIERON.]De prsesentibus dicit : ATon in-
veni tantam fidem in Israel, non de patriarchis ct El cum venissetJesus in dotnutn Petri vtdit socrum
prophefis, nisi forte in centurione fides gentium ejusjacentemet febricitanlem; et tetigit maitum ejtts,
precponatur Israeli. [BEDA.]Prtesentibus ideo pvse- el dimisit eam febris, et surrexit, el ministrabal eis.
ferlur fides centurionis, quia illi legis prophelarum- T [HIERON.] Natura hominum est, ut post febrcs de-
R
que monitis edocti erant, ipse autem nemine docente biles sinl; vcrum sanitas a Domino collata, fortitu-
sponte credidit. dinera tledit ministrandi socrui Pctri. Lucas : Et
m i-ogaveruntiltutn pro ea (Luc. iv). [BEDA.]Modo Sal-
M. 6vl L. vator rogatus, modo ultro curat segrotos, ostendcns
Dico autem vobis, quod multi ab oriente et occidente se contva peccatorum passiones ct precibus annuerc
venient, et recumbenlcum Abraham, Isaac et Jacob in fidelium, et ea quee minime in se intelligunt, dimit-
regno cwlorum: filii aulem regni ejicieutur in tenebras tere. Unde Psalmista ait: Delicta quis inteltigit? Ab
exteriores : ibi erit fletus et siridor denlium. occultis munda tne, Domine(Psat. xvm). A febribus
Non sqlummOdo iste centurio de gentibus recte curata femina, moralitcr carncm a concdpiscentise
credit in Deum, sed mtilti gentiles adhuc venient ad fervore per continentite prseecpta frenatam signi-
rectam credulitatem. [HIERON.]De nationibus cre- ficat, ut membra quse scrvierant immunditiae, ser-
dituris «Jicit, mulli venient et requiescent feliciter viant justitiee. [RABAN.] Allegorice domus Petri, cir-
epulaturi. Filios autgm regni dicit Judseos, in quibus cumcisio est ejus apostolatui commissa; socrus es4
ante regnavit Deus. Tenebreesemper suntinteriorcs, synr.gogfl, quee quodammodo mater est EcclesisS
17.", ZAOIIABLKJIHRYSOPOLITANIF.PISCOPI 17G
Peirocommissec : heee fcbricitat, qttia iiividi.-ccestibusA per saccrdotale judicium coinmuiiioni sociatur Ee-
lalioralpprsequensEcclesiain. Cujus nianum Domi- clcsice.
nus tangil, quandi) cavnalia cjus opcva iiispiviltiitlcm Acccpitaulem omnes limor,el magnificabunt Dcum,
ustim convciTif; cl ita evecla, minislval in spivitti. diccntes : Qttiti propheta magnus surrexit in nobU, et
CAPUT XLIX. qttia Deus visilavil plebem suam.
Omncsmagnificabant, idest,laudabanlDeum; quia
7
L. 6X quanto gravior esl casus, lanto pielas evigenlisgia-
liov, et spes salulis poanitenlibus estcevlior. Yisitaiit
El faclum est, deincepsibat incivitatem qucevocatur Dcus phbcm , cldum vcvbum sttuin semel incavnavi
Naim. et ibant cum illo discipuli ejus el turba copio- constituil, et quolidic Spivitum sanctiun in corda
.sa. Cum aulem appropinquaret portw civilalis , ecce aoslra miltendo, ttt suscitemur.
dcfunclus efferebalur, filitts unicus malris sum; ct hmc CAPUT L.
vidua erat; et turba civilatis multa ctim illa. -r 68
-LJ. x
[BEDA.]Naira civitas est Galikeec.JDefitnctus,qui
coram nuiitis exlra porlam effertur , significat cri- Et cxiit hic sermo in universam Judwain de. eo
ininaliler peccanlcm, ct raultoruni noliticc per vcvba rj r et omnemcirca regionem,
ct opcva quasi pcr oslia sute civilalis peccatuin pro- [AMBR. ] Id est, in omnem regionem circti Ju-
doeam. Allegorice fuit appropinquare Jesiitn porloe
palantcin. Qui bcne unictis matiTs suee perliibeluv,
Verbum caro factum, genlilem po-
quia licct matcv Ecclesia multos habeat filios bouos civitatis, quod
et raalos, pro uua lamen persona mali accipiuntiir, puluni per porlas fulei ad coelesleni Jerusaleni in-
duxit. Ecce Judaicus jttnior populus per perfidiam
quanlum ad raaliliam pertinet; quemadmodum ctiam
boni una pcvsona accipiuntuv secundum bonitalcm. defuuclus effertur, qtiem maler Ecclesia nil in mun-
Et eleclus quilibct quando imbuitur ad fidem, filiiis do quasi proprium possidcns, mullis populorum
esl; quando alios imbuit, matcr esl. UiidePauhis: turhis circumsepla, pio affeclu ploral, el ad vilam
Filioli mei, quos ilerum parlurio (Gtilal. iv). Cum revocare laborat: qttod ct interim in paucis Judeeo-
rtini convcrsis , et tandem in plenitudine impetrat;
igilur boni unanimiter studeant revocare malos , et
boni iualcr ct mali filius unicus nuncupantttr. Porta loctilus qtto defertur, corpus est hunianum ; porti-
civitalis qua defunctus effertur aliquis est de sen- tores, sunt mali mores, qui ad movTem tvahunt;
sibus, quo aliquis in peccatum corruil, ul qui vidct scd Jesus loculum tangit, cum fragilem naluram in
ad coiicupiscendun); qui aurem oliosis vel lurpibus crucc erigit. Vcl tangitur locus mortui hominis a
audiendis, qui linguam commodat litigiis, cceteros- C *- Deo, id est, lignuni crucis ; quia periit homo per
que qui non serval sensus , mortis sibi reserat adi- lignum paradisi. Povtitoves mortui, sunt qualuor
tus. Oninis qui inerainit Ecclcsiam sponsi sui raorte clementa , quorum intemperanlia est irritamentum
redemplam, agnoscil eam esse viduam; hujus mira- peccandi in homine. Stant porlitores , quia non va^
culi niulti fucrunt lcstcs ul multi fierent Dei lauda- lent sicut prius ad morlem trahere. Loqui Jesu, est
tores. inonita salulis infundere : unde Ianguidus ad vitam
Quam cum vidissel Domintts misericordia tnotus crigilur bonis aclibus , et sic redditur malri Eccle-
supeream, dixit illi : Noliflere. siee. Timent oranes, quia unius exemplo niulli cor-
Pulchre evangelisla Dominum prius miscricordia riguntur.
7 iy 26
motum esse supcr nialrem , ac sic filiuni suscitare M. 6i R. L.
•testatur, ut in uno nobis excmplura imitandte pieta- [Hicquidam inchoant capulL.] Vespere aulein
tis ostcnderet, in altero iidem mivandee potestatis faclo, obtulerunt ei multos dwmonia habenles, et eji-
4istvuevel. ciebat spirilus verbo, el omnes male habenles curavil,
Et accessilel teligit loculum; hi aulem qui porta- ul adimpleretur quod dictutn est per Isaiam prophe-
7 banl, stelerunl. I lam , dicenlem: Ipse infirmilales noslras accepil et
j.
Loculus in quo movtuus efferebatur malc secura wgrolalionesporlavil (Isai. LIII).
•desperali peccaloris conscicnlia cst. Qui vero scpe- [HIERON.JVespere autem facto, curanlur infirmi
licndum porlant, vel immunda dcsidcria sunt, quce quando scilicct graniim tritici in terra moritur. So-
bominem rapiunt in interitum, vel vcncnata leno- lis occubitus, quod Lucas ponit, mortem significat
cinia blandicntium, quse peccanles quasi aggcre illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sunt
tcrrse obruunt. Domino loculum tangente, funeris mundi (Joan. xn). Plureseegroti sanantur post mor-
bajuli steterunt quia conscienlia attacta formidine tem Christi quam antea ; quia calcato regno mortis,
superni judicii, revertitur ad seipsam, coercenscar- per totum orbem dona fidei transmisit per minis-
nales voluptales et injustos laudatores. tros suos. Unde Psalmista eanit: Iter facite ei qui
Et ait: Adolescens, tibi dico, surge et resedit qui ascendit super occasum (Psal. LXVII).Super occasum
erat mortuus, et cmpit loqui, et dedit illum malri sum. Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit,
Resedit qtti erat morluus, cum inlerna compun- inde majorem suam gloriam resurgendo manifesla-
elione reviviscit pcccator. Incipit loqui, cum ostcn- bit. [RABAN.] Ad Iitteram secundum prsesenlem lo-
dit sc redirc ad vcrani vitam. Reddilur matri, cum cum infivmitates leviorcs accepit, id est, sanando
177 IN UNUM IX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 173
abslu.il ; ct ccgvotationcs diutuvnas povlavit , quasi A esl sepukrum palens (Psal. xv) : qtialis etiam evat
asporlando reinovit. Mystice infivmitatcs nostvas in hecvelicus, vulpibus comparatus cl avibus. Estpro-
cvuce accepit, et tegrotationes povlavit, quia passio- pria justorum sepullura , de qua dicitur * Ilmc enim
nem pro minoribus et majoribus pcccalis nostris mitlens hoc unguenium in corptts meum, ad sepeliejt-
sustinuit. dum me fecit (Mallh. xxvi.) El ideo qui bona in s«
Vidensautem Jesus turbas multas circum se,jussit lide sepelil Christum , ut cum eo resurgat, diaboli
irc trans fretum. perfidiam in sc ncquaquam sepeliat. [GREGOR.] Mor-
CAPUT Ll. tuos vero mortui sepcliunt, cum peccalores quique
103 sui similes adulando demulcent, et congcsta molc
M. ? L. pessimse adtilationis eos opprimunt.
El accedensttnus Scriba, ait illi: Magisler, scqnar r 10G
te quocunqueieris. Et dixit ei Jesus: Vulpes foveas 1J • x
habent , et volucrescmtinidos. Filius autetn hominis El ail aller : Sequar lc, Domine; sed primtim per-
non habet ubi caput reclinet. mitte mihi renunliare his qui domi sunt. Ait ad illum
[HiERON.J Isle Seriba legis : qui tanttim litleram Jestts : Nemo mittens ntanum suam ad aralrum, et
noverat, non erat spiritualis auditor Domini, scd JJ E aspiciens retro, aptus csl regno Dei.
ptilabat eum esse umim de magislris litteratioribus [BEDA.]Si discipulus Dominum secuturtts arguiliir
ct ideo non habuit locum ubi Doininus capul siium de renuntialione domus , quid fiel illis , qui liulla
reclinaret. Versulus videlicet erat, non siinplex ct utililate domttm revisere non timent, quam relique-
Immilis, quem diviuilas familiari mansionc inliabi- rant? Manuni cujlibcl in aratrum mitlere, cstquasi
taret. Fuit atttem ob hoc repudialus, qttod visa quodani compunctionis iiislrumenlo, ligno et ferro
Dominicee passionis duriliam sui cordis atterere ,
magiiittidine signorum , voluit sequi Salvatorem, ut
lucra ex miraculis qucereret, sicut Simon magus. atquc ad proferendos opcruin bonorum fructusape-
(Acl. vui.) Juste ergo a Domino condemnatur quas' rire. Quod si quis excolere incipiens , cura uxoce
dicenle : Quid me propter divitias vis scqui , cuin Lot ad rclicta vitia rcspicere delectetur (G«?n.xix),
tam pauper sim, ulnec hospiliolum habcam? [BEDA.] futuri regni munerc privatur.
Vel miraculis motus : propler inancm jactantiam CAPUT LII.
" 83
scqui voluit, quam signilicant aves, ct finxit obse- M. G,r! R. L.
quium discipuli se facturum, quoe fictio per vulpem Et ascendenle eo in naviculam, secttti sunt ettm
figurcitur[ALBINUS.] Vttlpes enim esl animal fallax, discipuli ejus. El ecce motits magnus faclus est itt
insidiis intenttim, rapinas fraudis exercens, et inler C mari, ita ul navicula
opcrirclur (tuclibus. Ipse vcro
ipsa hominum hospitia in foveis hahitans, ita heere- erel in puppi sttper cervical, dormiens.
ticus domum fidei non habens , alios in sttam fvau- Cervical dicitur vel pulvillus, vel quodlibet aliud
dem trahit, et a fide scducit. substratum cervici recunibcntis «ttl dormiendttan-
Ail aulem ad alterum : Sequerc mc. Ille autem di- Navicula videbatttr
operiri ct impleri Iluclibiis, quare
xit : Domine, permitte me primum ire , el sepelire tanlo
magis timor conturbat discipulos.
p.ilremmeum. El accesserunlcl suscitaveruut eum, dicentes: Do-
[BEDA.]Ille magislrum , hic Dominum vocat, non mine, salva nos, quia perimus. El dicil eis: Qnid li-
discipulatum respuens, sed pro pielale patrem se- midi csiis, tnodicw fidei? Tunc surgens imperavit
pelire cupiens , dignus in quo Christus reclinel ca- vento el mari, et dixit : Tace et obmulesce, et facta-
pul, id esl, in quo divinilas maneat. Vel reclinatio est IranquilUlas magna.
capitis, huinililalem Christi significat, qtiee in hoc, Licet diversis veibis evangelistccnavrent, Juna la-
non illo simulalore ac superbo loeum habebat. men sentenlia est, et totum dici poltiit. Comniinalui'
Jesus autem ait illi: Sequereme, el dimitte mortuos vcnto cl mari, de
quo dicilur : Tu dominaris pole-
sepelire morluos suos. Tu aulem vade et annuntia nD stati tnaris (Psat. i.xxxvm). Non errore hccrcticortuu
regnum Dei. iinperavit, qui oinnia putant aniincuitia, sed ma-
Docet nos Dominus minora bona preetermittenda jcstate qua Dco sunt sensibilia [HIERON.]Hujus.
esse pro ulilitate raajorura. Majus eniin bonum esl, signi typum in Jona lcgimtts, quod Dominus cselc-
pvsedicare, quam patrem sepelire. Nam qui patrem ris periclitanlibtis sectirus csl et domit, etsuscila-
sepelil, carnem in terra abscondit; qui vero preedi- ttir, et imperio ac sacramcnto passionis sutc liberat
cat, mortuos ad vitam resuscital. [HIERON.] MOITUUS suscitantes. Itaquc suee personee ulramquc nattiram.
esl qui non credit. Cavendum est ergo ne dum sol- dignatus est oslcndcre, dormiens ut. homo;^mare
liciti sumus de niortuis, nos quoque moriamur. coercens ut Deus,
[ ALBINUS. ] Dominus repudiavit fraudulentum et Porro liomines mirati sunt, diccntes ad invicet.x:
ilegit innocentem ; sed eum, cui patrcm sciebat Quis aut qualis est litc, qttia el ventis imperat et ma-
mortuum, ilhmi patvem de quo dicitur: Obliviscere ri , et obediuntei ?
domum patris tui (Psal. XLIV.)Mystice, non revoca- Recte appellanttir homuies, quicunque pdtentiara,
tus ab oilicio palvis discipulus fuit, scd fidelis se- Salvaloris nondum noverant, sive natitec accipian-
cevuitur a couimuiiione pcrftdorum, quovuin guilur tur, sivc alii qiti in navi crant, sivc etiam ipsi discir
173 ZACIIARLE CHRYSOPOLITANI EPISCOPf IPO
pu!i. AHegorlce, mare accipitur ecstushujus seeculi. A j des comininuissct, et nemo poleral eum domare , ct
Navicula, passionis arbor , cujus hcncficio fidcles sempcr nocte ac die ht monlibus erat clamans, et
adjuti, mundi fluclus trar.scendunl, et ad littus pa- concidensse Inpidibus. Vidensautem Jesum a hnge,
trice ccclcslis perveniunl, de hoc quod disciptili cum occurril et uduravil eitin , et clamans voce magna
Doinino in naviculam asccndunt, alibi significatio- dixit: Quid nobis el libi, Jesu , Fili Dei allissimi ?
nem aperit, dicens : Si quis vult post me venire, ab- venisli ante tempus torquere nos? Dicebat enim illi
neget semetipsmn, et tollat crucem suatn qttoiidie,et Jesus: Exi, spiritus immunde.
seqttatur mc ( Luc ix.) Discipulis navigantlhus, [BEDA.]Jntlcei diciint, in principe dwmoniorum
Christus dormit; quia fitlclibtis in spe quictis ocler- ejicere dmmones, qucm themonia ncgant aliquid
iice sxculiini caleantibus, ct post tciga ccvtatim commune scciun habere, quia pax aut societas
nuindi fasttis jactanUbiis, tcmpus Dominicocpassio- nulla est illis ciun eo. [IIiv.rtON.]Arius conlendit
nis advcnit. Undc Mavcus Iioc sevo gestuin fttissc esse crcaturam , quem deemon eonfitetur Filitim
pevhibel, ut vcri solis occuhitum non sohtm Domint Dei. Non lamcn vohintalis ista confessio est, quam
dormitio, scd eliam ipsa hova significaret. Qno as- prceraimn sequitui' confilendi, sed necessitatis ex-i
ccndcnlc puppimVrucis, ul somiuun mortis capcvet, torsio c.ogens iuvitos. Pcaisentia Salvatoris, tor-
flticttts hlaspliemanlitim docmoniacis cxcitcui pvocel- "***mcntiim est decmonuni, magimmque tormentum est
lis, assurgunt. [IIIER. in Marcum.] Quihus non ejus cis, a lccsioiiehominis ccssare : el lanto gravius di-
paticnlia lurbatur, sed discipulovtim iinbecillilas millunt, quanto diuliiis possident. Ridiculc putant
periclilatur. Puppis morluis pcllibus vivos contegit, qtiidam dccmonia nosse Filium Dei ct diabolum igiu,-
et fhictus arcet, cl ligno solidatur : qucc iniiuiint, rarc, co quod minoris malitiee sinl satcllites, qtiam
in cruce ct mortc Domini Ecclesiam salvari. Per ille cujus salcllites stint; sed lam decmancs qttam
cervical intelligite corptis, cui divinitas sicut caput diabolus magis suspicantur Filium Dci essc, quam
inclinata rccumbit. [BEDA.]Suscitant Dorainum dis- noscant,
cipuli nc pcreant, quia niaximis votis resurrcctio- Dic, quod tibi nomen csl ? Al ille dixil : Legio,
nem qucerebant. Vcnliim rcsurgens Dominus.incvc- quia intravcrunt dtvnvmia mutla in ettm.
pavit, quia diaboli supcrbiam stvavil, ditm ejus im- Non velul inscius nomen inquivit, scd ut con-
pevium dcstruxit. Tempestateni aqttec cessarc lecil, fessione virtus curanlis gratior apparerct. Etiam
quia rabiem clamanlium : Si Fitius Dei est , des- nostri lcmporis saccrdotcs, qui per cxorcismi gra-
ccndat de cruce (Matlh. xxvu), lahcfeeil. Rectc ar- tiam d;cmones cjicere norunt, solent dicere, paticn-
girinlur qtti precsenle Chvisto limehant : untle post lcs non alitcr valere curavi, nisi quaiitiuu sapeve
resuvrectionein eliam aiidievuiit qtiidam ex ipsis: posswil, orane quod ab immundis spivitibus vigi-
0 stutti cl lardi corde ad credenilumin omnibus, qum lar.tcs dovmicnlesve pevtulerunt, confitcndo expo-i
'oculi sunt prcphetm (Lttc xxiv), Nobis etiam seepe na:it.
lavigantibus quasi intev eequoris frcmitus obdormit Et rogabanl eum ne expellerct eos extra regionerit,
iominus, qttando inter medios virtutum nisus, cre- el ne imperaret illis ttt in abgssum irenl.
^resccnlc vel immundoium spiriliiitm, vel honiinum Novevant dccmones sc aliquando miilendos in
jiravorum, vcl cogitalionum impelii, (idei splcnJor abyssuni, vecolentes dicta prophetaruni.
oLtenehrescil, spci celsitudo conlalicscit, amoris Erat autem non longe ab illis grex porcorum mul-
llamma refrigescit, Scd {tinc ncccsse cst ut ad torum pascens. Dmmoncs auiem rogabanl eum, di-
Deum recurramus , quatcnus ad Ivanquillilatem nos ccntes : Si cjic\s nos, mitle nos in gregem porcorum.
jreducat, ct portum salutis indulgeat. Et ait itlis : Ite. At illi exeuntes, abierttnt in porcos,
CAPUT LIH. et ntagno impelu cjrexprmcipitalus est in mare ad duo
Et cum venisset trans fretum in regionem Gerase- mitlia, et sitffocati sunt in mari.
norum , qnm esl conlra Galitwam, el cum cgressus Permisit fieri quod peicbant, ut porcorum perditio
essel ad lerram, occurrcrunt ei duo habentes dwmo- nr/ hoiiiinibtis csset salutis occasio. Nntandum quod
nia, de monumenlisexeunles, swvi nimis, ita ul nemo spirittis immundi ct in porcos non posseul introire
posset transire per viam illam. ahsquc conccssu Salvatoris, ut noveriinus eos niullo
[ACCUST. De concordia evangelistarum.] Gevasa cst minus posse stia poteslate nocere hominibus. [Au-
tivbs Arabiee trans Jordanem, juncla monti Galaad ousT.] Non rcpugiial quod Marcus circa monlcin
in tribu Manasse, non longe a stagno Tiberiadis, in fuissc porcos navvat, Lucas autem in monte. Gvex
uttod porci pvoeeipitatisunt. Malthauis duos, Marcus cnim tam magntis ftiit, ut aliquid ejus essct ia
ct Lucas unum occurrisse memorant; quia untis monie, aliquid civca montem. Deemonesante tempus
cortim cclcbripris personec et majoris insaniee fuit, dcbita sibi lovmenta fovmidanlcs, petunt in porcos
et ideo cjns curalio famosior. mitti, et niittuntuv. Sic peccatov unusquisque ipse
Unus enim habebat dwmonia jam temporibus mttl- sibi actor esl peonee.Unde in Isaia : Intrate in flam-
tis, et vcsiimento non inducbatur: neqtte in domo viamquamaccendisli.svobis(Isai. i.).
vtanebal, scd in monumenlis, et neque calenis jam Qui aulem pascebanl eos, fttgerunl, el ttunUaverunt
qttisqttam ciim potcral liqare, quoniam smpecompcdi- in civilatcm ct in agros nmnia. Et ecce toia civitas
fij« ei catcnis vinclns, dirnpissct crtlcnas, ct contpe- eriit obvittmJesit : el viso cn, invenerunl Iwminfm %$
?8i IN UAUMEX. QUATUOR LIRE.l SECUNDUS. W5
tijntem a quo d vmonia cxicranl, veslilum ac sana A nec philosoplii geiuium, ncc pvincipes Synagcise
tnente ad pedes ejns, et limucrunt, et rogabant eum pevcunubus possunt offcrre niedicinaiu, et licet
ul transirel a finibus eorum. Chrislianani fugianl legem, potentiam tamen ejus-
[HIERON.]Quod rogant ut fmes eorum transeat, stupcndo miracnla preedicant. Sedens ad pedes Jesu
non de superbia faciunt, sed de humililate, qua se veslitus ac sanoc mcntis, significat fidclem popiilum
prsesentia Doinini judicabant indi^nos. a prislina convcrsatipne sanaluni, et ralionc con-
T 81 grua vcstitum, ac studio virtutiun sequentem vesli-
R48• viii 1J • gia Chrisli et Chrislianorum. Hoec autem videntcs
Cumque ascenderel navem, rogabat eum vir a quo niiranlur ct timent, quod Christianam legem im"
dmmonia exierant, ut cum eo essel, et non admisit plere non valeant. Ilomo sanatus mittitttr in domum
eum, sed ait illi : Vade in domutn luam ad tttos, et suara : et prcedicat in Decapoli. Sic quisque post
narra quanta tibi (ecerit Doininus, et misertus esl lui, remissionem ]>eccalorum in conscienliam bonam
et abiit prmdicans in Decapolim, quanta iiii (ecisset redeat, et propter aliorum salutem Evangelio ser-
Jesus, el omnes mirabantur. viat, ut post cum Christo quiescat, ne, dtun precpro-
[BEDA.]Mystice Gerasa sivc Gevgesi, ut quidam pere jam vult csse cum Chrislo, negligat prcedica-
legttnt, inlerprelalur colonum ejiciens, vel advena B ]} tionis ministerium fraternec redemplioni accoinnio-
propinquans. Dominus itaque post passionis som- datuin.
num resurrectionisque gioriam, per precdicatores 70 20 57 5S
venit in regionem Gerasenorum, cum precdicaret M. R. R. k.
Judecis et genlibus. Utrique enim sunt Gerascni, cji- Et Kscendensin naviculam, transfrelavit et venit-
cientes colouum, id est, diaboltim, qui alios per idolo- in civitatem suam.
Iatriam,aliospei'lransgressionemlegisincolchat,clila Christus Ecclcsiee navera seniper mitigaturus
qui erant longe, facti sunl prope iu sanguinc Christi, fluctum seeculi, transcendit, ul crcdcntes in sc, ad
et per liherum arbitrium occurrcrunt crcdendo. In ccelestem patriam tranquilla navigatione perducal.
nionumentis, non in domo manebant; quia in con- Marcus in Carpharnaum, Matthocusin civilate stta
scientia sua non requiescebanl, sed in moiTuis ope- Dominum curasse paralylicum navvant. Qute quec-
ribtts (hoc cst, in pcccatis) dclectabanlur. Corpora stio diflacilius solveretur, si Mattheeus nominaret
eni.li pcrfidorum, queedam sunl scpulcra defuncto- Nazarelh. Nunc crgo quis dubilat Caphavnaum
rum, in quibus anima peccatis niortua recluditur, fuisse civitatera Domini, quam non nascendo, seu
Sacvi nimis crant quia conlva divinas el humanas miraculis illustrando stiam fccerat? Deniqtie in
lcges in fuiove concupiscentiee psrsistcbant, impu-CC comparalioue exterarum [cscterarum ] rcgionum,
gnantes viain fidei, ne quis per illam transirct. recte diceretur quodcunque oppidum Galilcetecivi-
Untis illc majoris insanice figuram populi genlilis tas Domini, nedum Capharnaum, quee ita cxcellebat
accipit, qui niultis leinporibus (id est, ab ipso pcne in Galileea, ut tanquam mctropolis haberetur.
niundi exordio) vexabatur a dtemonio, ct veslimcnto CAPUT LIV.
non inducbalur, quia tegumcntum virttttis amiserat, El ecce qualuor viri portantes in lecto hominem, qui
qtto primi parenles post culpam nudali loguniur erat i paralyticits, et qumrebant eutn inferre et ponert
Heccstola vedeunti lilio oflevttiv.Cateneeet compcdcs ante . Jesuin. Et non invenientesqua parte eum infer-
durec et graves, sunt gentilium leges, quihtts et in renl ; prm tttrba, ascenderunt supra lectum, el per le-
eorum rcpublica cohibehantur peccala. Rupiis cate- igulas subiniserunt illum cum leclo in medium anle
nis, ut Lucas scvibit, agebatur a dwmonio in dcserta, Jesum., Quorum fidem ut vidil, dixii : Confide, fili,
quia, trangvessis legihus illis, ad ea scclera cupi- remiltunlur
; tibi peccata tua.
dinc raptahanlur, quec jam vtilgarcm consttettidi- Paralyticum, qucm sanavit non pro sua ftde, cum
neni cxcedercnt. Scmpcr in nocle ac die ftirebat tscnsti cavcvet, sed pro fide offerenlium vocavit fi-
dounioiaosus; quia gentilitas sive advcrsis casibus Iium ! ideo, quia dimissa sunl ci peccata sua. Intucn-
laboiavcl, scu pvospevitas ei avvidevct, ncquaquam dum ( quantum valet fides propria, si tantura valuit
colhim mentis a sevvitio dcemonuin cxcutevc no- caliena. Qui ergo pcccalo gravatur, adhibeal Eccle-
vevat. Pcv operum feedilatem qtiasi in monumcntis siani s queepro eo precetur. Hic dalur intelligi, p!e-
jaccbat, ct pcv stiperbiam quasi in montihus cvva- irasque corporum debililales evcnire propter peccata.
bat, ct pev verba durissimee infidelitatis quasi cau- Et I ideo forsitan pritis dimiltuiitur peccata, ut causis
tibus se coneidebat. Qtiod vevo dccmonia multa in- (debilitatis ablatis, sanilas rcstituatur. Hinc est quod
tvavevant in hominem, significat populum gentilcm hic I paralylicus in Luca vocaltir homo, quasi pcc-
multis idololatvieecultibus fuissc mancipatum. In ccator, ct alii paralylico ad piscinam dicitur : Ecce
porcorum interilu, homines immundi ct rationis sanus s factus cs : jam noli peccarc, ne dctcrius libi
expertes indicantur, in monte siipcrhiec luttileiilis caliquid conliutjat (Joan. v). Qtiinque aulcm stuif
actibtts delcctati. Talibus dominantur dceinoiiia: diffcrentiiB
tl catisartun, pro quihus in hac vita mo-
nam, nisi porcorttm morc vivercnt, diabolus in eis lestiis 1 corporalibus allligimur. Attt eniin ad mciita
potcstalem non acciperct ad pcrdendum, scd non- aaugcnda per paticntiam, jttsti infirinitale corporis
r.unquain ad probanditm. Pastovcs ftigiunt, quia giM.vantiir,
g ttt Job ct Thobias ct marlyvcs; aut ad
1,-55 ZACIIARL-ECIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 18*
•mstocliam virtuluiii, ne supcrbiaul, ut Paitlus ait :; A, velictis blaspheniiis, slupcntes ad laudcm conv^v-
Ne magnitudo revetationutn extollat me, dalus est tunliiv lantee majcstatis, ncc timevent, si cre<ferent
milii slimulus carnis tnem angelus Satanm, qtti me sane el diligcrent perfecle. Curatio paralytici, insai-
folaphizet (11Cor._xi); aut ad covvigcnda peccata, cat animoe salvalionem suspirantis ad Christtiin
sicut Maria soror Aaron, in ercmo ob verba temc- post illecebree cavnis inertiam. Quee primo indigct
1'itatis percussa est lcpra (Num. xn), el paralylicus ininistris qui eam Christo offerant, id est, doctori-
iste; aut ad gloriam Dei salvanlis sive per ipsum, bus qui spem intercessionis suggerant. Marco nar-
sive per famulos suos, sicut ceecus natus, qui nec rantc, quatuor portitorcs fucrunl: sive quia qualttov
peccavit, nec parenles ejus, sed ul mattifestarentur Evangelistis preedicanlium virtus firmatur, sivo
opera Dciin itlo (Joan. xi), ct Lazavus, cujtis infirmi- quatiiov vivtutibus fiducia nicntis ad pvomevendam
tas non fuit ad inortem, sed ulglorificarctur Filius Dei sospitatcam evigitur, dc quibiis in eeterncwsapicntise
per cum (Joan. xi); aut ad inchoalionem danuia- laudc dicituv : Sobrielatem et sapienliam docet, el
tionis eeleriioe,quod rcproborum esl pvopvittm, sicut justitiam el virlulem (Sap. vm). Has nonnulli pru-
Aiitiochus ct Hevodes, qui afHiclioiuim misevia dcntiain, fortiludinem, lcmpcranliam, justitiam, ap-
ostendevtint, quod passuvi essent pcrpetuo in ge- n pcllant. Desiderautibus pavalvlicum oflevre Chvisto,
hcnna (// Machab. ix). Quibus congruit illud pro- u tuvba obsistit; quia seepeanima post corpovis clesi-
phctec : Duplici conlrilionc contere eos (Jer. xvn). diam supcvpa gvatia venovari cupiens, prisca con^
Et cmperunlcogilare Scribm et Phariswi, diccnles: stietudinc pcccaloruin relardatur; sa:pe intcr ora-
Quis est hic qui loquilur blasphemias? Quis potcst tiones et suave colloquium cum Domino, turha co-
dimittcre peccata, nisi solus Dctts ? gilalionura aciem mentis, nc Christus vidcatur, in-
Vertim dicunl Scribec, quia ipsc solus potest di- tcrcludit. Tunc evgo lecluin domus in qua Chvistus
milterc, qui per cos quoque dimittit, quibus po- docet, cst ascendenduni, id cst, sacrec Seviptuvcc
testatem dimiltendi tribttit. Putabanl Doiniimm siiblirailas appetenda, texqtte Domini die nocteqve
blasphemarc arrogando sibi quod Dei cst; sed co- mcditanda (Psal. 1). Patcfacto tccto, segev anle Je-
rum cogitationcs rcvelando, ct signo visibili; pcr suni subraittituv ; ([uia rescvalis Scviptura: mysieriis,
quod constat [visibili quod constat ecque] citm di- cidnotitiani Chrisli pcrvcnitur. Doinus Jcsu lcgulis
\ ince potentiec essc, sicut peccala diinitlcrc, Dcuni contccta describilur, quia sub vili litteraruin vcla-
se csse indicat. niinc, si sit qui reserct, divina spirilualis gralice
Et cum cognovissci Jesus cogilaliones conim, virtus invenituv. Qitod iiutein cuni Iecto deponiltiv,
respondcns, dixit ad illos : Quid cogilai\s mala in ( signilicat ab honiine adhtic in ista cavnc conslilr.lo,
cordibus vestris? Quid esl faciliiis dicere : Diinillun- Chvistum dehcve cognosci. De lecto suvgeve, est
tur libi peccula, an dicere surge el ambula ? Ut aulem aniinam se a cavnalibus abslraherc. Dicit crgo :
tciatis quod Filius hominis poleslalem habet in lerra Surge de torpore negiigentioe, et corpus in cttjtis
iimillendi peccata, ait paraijtico : Tibi dico, surge ; dcsitleriis jacuisli, in cxercitia bonoriiui opcruni
olle leclum luum, et vade in domum tuctm. attollc, el sic donunn hahitalionis ecternecin;.;rcdeve.
Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus no- Vel ire in donmm, est redire ad internatn sui ctisto--
vcrat qui dimittebat. Surgerc auteni el ambtilare, diam, nc ilerum pcccet.
inanifestum erat omnibus quj vulebanl. Fit igittir CAPUT LV,
visihile signum, ut probctur invisibilc. Lectum tullc, A.. x
ut quod fuit testimonium infivmilatis, sil probatio Venit erqo iterum in Cana Galilww ubi fccil
sanitatis. Ut autem scialis, elc, usque illuc, gil
verba sunl dicat aqitam vinum,
paralytico, cvangclislec, quasi " 6"
lectoribus Evangelii: Illi murmurabant dc hoc quod A. ?,' M. L.
dixerat, dimittuntur tibi peccata, scd ego dico vobis Et erat quidam regulus, cttjus filius infirmabatur
cum dixisse paralylico, surge, ut per sanationem D I Cciphirnaum. Ilic cum audissel quia Jesus adceni-
ejus sciatis, quia Filius hominis et tunc hahtiil ct ret a Judwa in Galilmam, abitt ad eum el rogabat
imnc habel polestatem dimitlendi peccala. Ycl verba eum, ut descenderct el sanaret filium ejus. Incipiebnt
Christi possunl esse ita : Yos cogitatis quod non enim mori. Dixit ergo Jestts ad eum : Nisi signa e.t
possiin diraittere peccata, sed ut scialis quia Filius prodigia viderilis, non credilis.
liominis (id est, ego) hoc potest, ait (hoc est, dicit) Credchat rcgulus illuin csse Salvatorem, a quo
ipse Filius horainis paralytico : Surge. salutem qucercbat; sed in fide dubitavit in hoc,
El cottfesitm surgens coram itlis, lutit lectum in quod preesentiam ejus pelivit. Agnosccns itaque
quo jacebal, et abiit in domum suant, magnificans Dominus cor difiidentis, arguit illius diflidcntiaiu,
Dcttm. El slupor apprehendit omnes, ct magnifica- diccns : Nisi signa et prodigia viderilis, non credilis.
\hant Deum, et, repleti sunt timore, dicentes, quia vi- |AUCUST.J Prodigia sunt, quse aliquid portendunt.
('.ivr.ts tnirabUia hodie. Et glorificaverunt Deum, qui Et dicitur prodigium quasi porrodicium, quod porra
dcdit lalem potestalem hominibus. dicat (id est, significel) aliquid futurum. Illa igltnr
Magna Dei virtus oslendilur, ubi sine niora salusi quoe tunc fiehant, ca quce ntinc aguntur, portende-
II! jusgu cjtis coiuplcttir. Unde raeiito q,ui adcvanSj bant. Orane prodigium csl signum, scd non convef-.
L« IN UNUMEX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 186
litur; quia signum est lam de prccterito et precscnli A! publicanura a peccatis ad meliora conversum, lucum
quam de ftituro; prodigittm autem lantiim est de invenisse pcenitenliee,et ob id non desperant de sa-
futtiro. Signtim fuit de prtesenti, quando Dominus lute, prccseiTirailli qui jam pcenilenles sequcbantur
aqiiaiii vcrlit in vinura, designans gloriara suam, Dominuin.
sicut civculus signilicat impreesentiarum vinum ve- Et videntes Scribw et Phariswi quia ntandncaret
nale. Signum de prseterito est, vestigium pedum in cutn peccatoribus el publicauis, dicebant discipulis
jiive apparens. ejns : Quare cum publicanis et peccaioribus maudu-
Dicit ad eum regulus : Domine, descende prius- cal et bibit magister vester?
quam morialur ftlius meus. Dicil ei Jesus : Vade, [BEDV.]Phariseei et Scribte de jejunio gloriantcs,
filius tttus vivit. dupliciler errant; quia et se justos putant, cum
[GKECOR.] Iiidicans se non deesse uhi invilatur, sint superbi, et con.vivas Doniini reos, cum jan>
solo jussti sanat. In hoc ergo quod servo cenlurionis poeniteant. Ubi primo legis ct gratiee distanlia de-
ium dedignatur occurrcre, ctun ad lilium reguli de- claralur; quia legcm sequenles, famem paliuiitur
dignarelur ire, nostra rctunditur supcrbia; quia in eeternam : recipicnles vevo verhtim vitce, alimcnto
hominibus non naluram qua ad imagincm Dei facti ccelesti recreantur, et non possunt esurire. Deinde
Sunt, sed honores et divitias veneramur. Yidete B I relributio futttra preefigurattir, quando epulanlibus
distinclionem. [ALBINUS.] Rcgulus iste Dominum ad cum Christo clectis, super torquebuntur jejuni.
domum suam descenderc cupichat, cenluvio indi- quibus dicitur : Meretriceset publicani prwcedenl vos
gnum se esse dicebat. Hic ccssum cst clalioni, illic in regnum Dci (Mailh. xxi), Phariseei dedignantur
concessum est huraiHtali, lanquam huic diceretur : peccatores; quia vera justitia compassionem habel,
Noli niihi ttcdium faccrc, prscscntiam meam vis in falsa juslilia dedignaliotiem. Solcntcticun jtisli recle
domo tua, cum verho possim filiuin tuiun sanare, peccatorihtis indignari; scd aliud est quod agilitr
ccnturio alieiugena crcdidit me vevbo hoc possc fa- typo superbiee, aliud quod zelo disciplinse.
ccrc, vos nisi signa el prodigia viderilis, non crc- * 40
diiis. M. 7. R. L.
Credidit homo sermcni quem dixit Jesus, ct ibat. Hoc audho, Jesus ait illis : Non necessc Itabcnt
Jam autem eo descendente, servi occurrerunt ei cl sani medico, sed qtti male habent. Eunles autem
uiintiaveritnl,dicentes, quia filius ejus viverel. Inter- discite quid cst, misericordiam volo et non sacrifi-
rogabat ergo ab eis horam, in qna ntelius habuerit, et cium (Osc. vi). Non enim veni vocare juslos , scd
dixerttnt ei, quia Iteri hora septima reliqnit eum fe- r peccatores in pwnitentiam.
bris. Cognovilcrgo paler quod illa hora erat, in qua Magister pro discipulis rcspondit, seipsum medi-
dixit Jesus ei: Filius luus vivit. Et credidit ipse, et cuni diccns, qmstejus livore sanaii sumtts (Isai. LIII).
domus ejus tota. Sanos et justos appellat, ignoranles Dci justiliara
Ccepit homo credere, quia Dominus aeque absens ct suam constituentes; malc vevo habentes et pcc-
corpore ut prsesens sanaret: et sic meruit salutem catoves, vocat cos qui sute fragilitatis conscii, et
(ilio suo. Non ergo diflidit de misericordia, servos vidcntes non per legem se posse juslificari, gratiee
interrogantlo de hora; sed desiderat, ul virtus di- Chrisli se pccnitendo submittunt. Tale est ergo qtiod
vina sevvovum confessione pluvimis innotescat. Vel, dicit in sugillationem Scribarum et Pharisoeoruic.
ne casu sanitas contigisset, inlerrogabat, quia for- ldeo non super vos declino, quia non putalis egere
sitan nondum pevfecte credebat. In figura sancli niedico, hos autem humiles juvo, quia pocnitendo
Spiritus septiformis, in quo omnis salus consistit, dant locum gratioe. Sed et si vos sanari vullis,
vcliquit illum febris hora septima. Tarde credens ctintes a lemeritate vituperationis, discite diligen-
rcgtilus iste, figurat Judxos, ad fideni difticile vc- tius dicta prophctarum , ut per opera misericordise
nicntcs : qualis crat Thomas, cum audiret : Vcni, misericordiam quteratis; et dum negligitis prodesse
tnille liuc manum luam; el noti esse incredulus, sed D proximo, non confidatis per sacrilicia legis placare
fidelis (Joan. xx). Deum. Unde illud : Holocauslum etiam pro peccalo
CAPUT LVI. dejendo non poslulasli; tunc dixi: Ecce venio (Psal.
72 22 xxxix), atl faciendam scilicet misericordiam. Et
L. ,, M. R. alibi: Uliqtte holocauslis non deleclaberis (Psal. L).
El fecit ei conviviummagnuin Levi in domo sua. Et illud : Nunquid manducabo carnes taurorum, aul
[BEDA.JQui in domicilio Christttm recipit interno, sanguinem hircorum polabo (Psal. XLIX)?Erant au-
raaximis delcctationibus pascilur. Itaque libenter tem sacrificia legis institula, ut essent significatio
Dominus ingreditur, ct in cjus recumbit affectu. et accessus ad verum sacrificium crucis, in quo sa-
Et faclum cst, discumbenteeo in domo, ecce mulii lus mundi; el ut populum Dei revocarent ab idolo-
publicani et peccatores venientes discumbebant ctim latria, dtemoniis namqiie, si non Deo, victimas im-
Jesu el discipulisejus. Eranl enim mulli quiet seque- molarent. Ycl ita
potest intelligi : Misericordiam
bantur ettm. volo, peccata condonando, et uon sacrificium, id esl,
Ad convivia peccatorum seepe ibal Dominus, ut ppremptioiiem
peecatqnim. Unde nlibi: Nolo mor-
£ji-i;ituales cibos prtcberet. Discumbetitcs viderunt tcm pcccatoris, scd ttt mngis convcrtatiir et nva*
187 ZACHARLE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 188
(Ezcch. xviu). Et hoc quoque sic Iegi potest : Non A quin au(ert supplementum novum a veicri, et major
veni vocarejustos in pxnitcnliam, sed peccalorcs. Yo- scissura fit.
cat enim peccatores , ut per pcenitentiam corrigan- Alioquin, videlicet si panntim rudem (id est, no-
ttir; vocatjuslos, sicut Nathanaelem et Joannem vum) assuat vcleri, aufeitur novus de veleri; ct fit.
Baplislam, ut magis juslificentur. scissura major, id cst, damnabilior; quiactparti.
At illi dixerunt ad eum : Quaro*discipuli Joannis cttla panni rudis damnose a rcliqua massa scindi-
jejunant freqnenler et obsecrationes faciunt, similiter tur, et in veleri panno fit majus foramen quani
el pharismorum, lui autem edunl et bibunt, el nonje- prius esset, ex dissimilitudine novi et veteris. As-
junant. sumenlum, dicit illud quotl assuitur, sicut indumen-
Matthccus rcfcrl discipulos Joannis dixissc Sal- tum, quod int!uilur. Matlhccusvero et Lticas tatem
valori hoec, qucc Phariseci sccundum Lucam dixe- particulam vocant commissuram , quoc si fuerit da
runt ad eum, unde palct utrosque dixisse. Sed di- novo panno, et jungatur veleri veslimento, secun-
dtim Matthocuralollil plenilttdincm ejtts, id est, lato
scipuli Joannis in hoc maxime reprehendendi sunt,
ct ita pejor scissura lit. Discipulos
quia de jejunio se jactant : qui illi movent calum- disrumpit illud,
niam, quem scitint a magistro pvecdicatum; ct jun- R itaqtie Dominus dicit adhuc esse tanqttam vC.era
id est carnales necdum fide passionis
gur.tuv Phaviseeis, quos ab co novcvanl condemna- vestimenta,
los. Spivitualiter, discipuli Joannis et Pharismorum ct rcsurrcclionis solidatos; et ideo non posse se-
veva jejunia ct continentite preeccpta sustinerc, ne
jcjunant, Christi autem edunl et bibitnt; quia res-
austevilatcm niiniam, ctiam cvedulitalcm qttam
puentes Christi pveeconia, cibis spivitualibus non pcr habebanl amiiteicnt. Donec cnim quis vetevem ho-
reficiuntuv, quia vero lideliter adhscret Chrislo, non
ininem dcponat, et novum induat per passloneni
jejunat, sed carne ipsius et sanguine reficitur. Alitcr
Joannes vinum el siceram non bibit (Lue. i), quia Chvisti, non potevit novam doctvinam suslinere,
meritum auget, ncc potest condonare delicta; Do- quee non pcr partes, sed integra servanda est. Est
niinus autem cum publicanis et peccaloribus mandn- autem nova doclrina non solum jejunare a concu-
cat et bibit (Matth. iv). Quia potest cos purificare. pisccntia ciborum, scd cliam ab omni Ieetitia tem-
do-
Jejunavit tamen Chrislus, ne preeccpluin jcjunii de- poralium lenlalionum. Ergo pannum bujus
clinares, manducavit cum peccatoribus, ut polcsta- ctrinec, id est, partem quee ad cibos pertinet, dicit
lcm purificandi cognosccres. non oportere impartiri hominibus adbuc veteri con-
suetudini deditis : quia et illic videtur quasi scissio
Quibus ipse ait : Nunquid possunl ftlii nuptiarum,
? Vcnient au- r
C fieri, et ipsi vetustati, ut Lucas ait, non convcnit.
quandiu sponsus cum itlis est, jejunare Nam misceri non debent acfus veteris et r.ovi ho-
tem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc jeju-
niinis. Non enim placct sponso discolor vestis. Unde
nabiint in illis diebus.
Aposlolus : Exuile veteremhominemeum aclibus suis,
Sponsus est Christus, sponsa Ecclcsia. De hoc et induite novum cum actibus suis (Cotoss. m).
spirituali connubio apostoli sunl crcaii pcr lava- Et netno miliit vinumnovum in ulres veleres. Aiio-
crum regenerationis, qui lugcrc non possunt, quon- quin rumpet vinum novum utres, et ipsum effttndctur,
diu sponsum in thalamo vident, cujtis prxsenlia cl utres peribunt. Sed vinum novumin utres novos
longe plus proficit, quam corporalis abstinentia. mitlcndum est, et utraque conservanlur.
Quando vero transierinl nuptiee, ct passionis ac re- Hic discipulos veteribus comparat utribus, ct di-
surrcclionis lempus advenerit, tunc sponsi filii je- cit cos cito possc disrumpi, si spiritualibus pree-
junabunt in humilitale tribulalionis. Unde nonnulli eeptis implcrcntur; quia rudes mentes novee vi.tee
pulant Quadragesimam cclebrandam post dies qua- mysteria pati non possunt: et ita doctrina effimdi-
draginta a passione, licet instet dies Pentccosies; tur, id est, nihil prodest; et mentes pondere pecca-
alii post Penlecosten, ul Maximilla. Ecclesite autem lorum suffocantuv, quod est ulres perive. [BEDA.]
consuctudo per humililatem carnis ad resurreclio- D r Post ascensum Domini facti sunt utves novi, el tunc
liera venit. Quod autem Lucas ait : Nunquid potestis acceperunt Spiritum sanctum quasi vinum novum.
filios sponsi, dum cum illis sponsus est, facere jcju- Unde Judecis dicebatur, quia muslo plcni erani
ttare? clegantcr inliinavit, ipsos qtii loquchanlur, (Act. n). Cum igitur doctrina memoriee traditttr, et
fuisse fuluros ut lugentes jcjunarenl, quia ipsi es- mens non est sine fruclu, tunc utvaque conscvvan-
sent sponsum occisuri. Postea vero, dalo Spiritu tur. Aliter. Cavendum est doctori, ne animec adliitc
sancto, jejunaverunl in gaudio mentis ad spiritualia in vetuslate malitise perduranti, novorttm myste-
suspensee, atque ob hoc alienalce quodammodo a riorum secreta committat. [HIEIION.] Vel ila ; Vesli-
corporalibus cibis : ad quod sequentes simililudiiics mentum vetus et utres vetcres, sunt Scribeeet Pha-
spectant. Juxla tropologiam, quandiu sponsus no- riseei; novum veslimcnltim et novura vinum, Evan-
biscum csl, in Icetitia sumtis, nec jcjunarc possu- gelii preccepta, quec Jtidcci sttsfmere non possunt,
inus nec lugerc; cum autcm propler peccata a nobis ne major scissura fial. [BEDA.] Distal autem intcr 110-
rccesserit, tunc jcjunandum cst ct luqcndum. vum viimni cl noviiin pannum, quia vino reficimur,
Dicebat autem et siiiiililudincm ad illos, quia ncmo vesliniciito iiiduimiir. Ppirittiaiiler crgo vestimen--
(4fumeiilum panni rudis assv.itvcstimcnlovclcri Alio' tum insiiiuat opcrct bona, quihus coram homiuibus
139 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 190
lucemus; in vino autem exprimitur ardor fidei, spei A resurrexit a morte carnis, ita ipsi resurgerent a
et charitatis, quo intus reformamur. morte animee, si pceniterenl.
Et nemo bibens vetus, slalim vult novum , dicit Viri Ninivitw surgent in judicio cum generatione
enim : Vetus melius est. isla, et condemnabunt eam, quia pwnitenliam ege-
Judeeos significat, quibus vitee veleris saliva iin- runt in prwdicalione Jonm. El ecce plusquam Jonas
butis, novee gratiec preecepta sordebant; quia majo- hic
rum traditionibus commaculati, dulcedinem spiri- [HiERON.]!Benedicil, plus; ouia Jonas triduo pree-
tualium vcrborum percipere nequaquam valebant. dicavit, Christus mullo tempolre. Vivi Ninivitee qui
CAPUT LVu. sunt Assyvii, ideo condemiiabunt (non senlentise
m poteslatc, sed comparationis exemplo) illam gene-
M. T L. rationem, quee dicitur populus Dei, quia pceniten-
Tunc responderunt ei quidam de Scribis et Phari- liam egerunt ad preedicationeni Jonse (Jonas 111).
smis, dicentes : Magister, volumus a te signum vi- Jonas nil signorum faciens, acceptus fuit genti pe-
dere. regrince. Christus tot signa faciens, repvobatus fuit
Tunc, id est in illo tempore, responderunt ei, boc nationi suee. In vetevibus libvis invcnilur Ninivilee,
est, subjunxerunt post verba ejus. Tentantes, de " non Ninivitce, ut quidam legunt.
cwlo, ut Lucas scrihit, signum quwrunt, quasi quec Reghia austri surgct in judicio cutn generaliowt
viderant, signa non fuerinl. Vel ignem de suhlimi isla, et condemnabit eam, quia venil a finibus terrco
venire cupiebant sicul teinporc Eliec duo quinqua- audire sapienliam Salomonis. Et ccce plus quam Sa-
genarii in igne de coclo sunt perempti (IV Reg.i), lomon Itic.
vel coutra consueliidinem lerree illius, teslivo tem- [BEDA.]Ilic, est in hoc Ioco et supevius adver-
pore niugire lonitrua, coruscare fulgura, imbrcs bium. Regina austri surgit in judicio cum reprobis :
rucre, sicut sub Samuelc actum cst (/ Reg. xn), in quo, quia ipsa electa esse non dubitatur, resuri
quasi II/HI posscnt el illa calunihiari, et dicere ex reclio bonorum et malorum ostenditur. Refert Scri--
occultis et variis aeris passionibus accidissc. At tu ptura, per quantas diflicullates regina Saba venit
qui caltimniaris ea quee oculis vidcs, manu tcnes, audire sapienliam Salomonis (II R,'g. x), ct ci mulla
utilitate sentis, quid facies de his qusc de ccelo ve- nuinera deferens, ab eo plura recipit. Quoe ideo Ju-
nerint? Utique respoudebis, cl magos in ^Egypto deeos in comparatione sui condemnabil, quoniam ab
multa signa fecisse de cmlo (Exod. vu), ultimis terrce iinibus in sapientia famosum esse co-
m c gnovit et queesivil; illi vero inter se habcntes Dei
C
M. !? L. et virlutem, non modo non audiehanl,
sapienliam
Qui respondens, ail illis : Gcneratio mala et adul- sed blasphemabant, et insidias ei tcndcbanl. Multi
tera signum qvwrit, et sicjnum non dabitur ei, nisi venerunt a finibus terrw audire sapicnliam
siquidem
signum Jonw prophetw (Jonas u). Sicul enim fuit Salomonis (ibid.), ul liber Regum terlius rcfert: et
Jonas in ventre celi tribus diebtis et tribus noctibus, defercbant ei munera. InNinivitis, per
pcenitentiam
sic erit Filius hominis in corde lerrm tribtts diebus et
quse peccalum abolel; in regina Saba, per sludium
tribus noclibus.
percipiendee sapienlicc, quce peccatum cavet, pvoe-
Egrcgie dixil, adultera : Quia dimisso virojuxta fcrtur Ecclesia Synagogoe.Ex duobus enim conslat
Ezeehiclem, multis amatoribus se copulaveral. Ecclesia, ut aut peccare desistas, aut peccarc nes-
[HIERON.JUt a toto partem intelligas, tribus diebus cias. Alii per sapientiam seu per pcenilentiam conci-
el tribus noctibus, id cst infra tria spalia, quse lianlur Deo, sed diabolus ad Judoeos revevsus, do-
constant cx tribus diehus et trihus noctibus fuit niinabitur in eis. Et hoc esl
quod sequens similitudo
Filius hominis in sepulcro, qtiasi in corde terrte. dicit.
[BEDA.JNon erant isti Judeei digni videre signum de 150
ccelo, sed de profundo inferni : quod significavit D M. ? L.
Jonas in hoc, quia naufragus fuil, cetoque sorbente Cum autem immundus spiritus exieril ab homine,
voratus. In eo vero quod de maris abysso ac mortis ambutal per loca arida qv.mrensrequiem, et non in-
fauce liberatus fuil, dedit signum incarnationis venit.
Christi a morte resuscitandi. Discipulis autem suis [BEBA.]Possunt hcec non inconvenienter accipi
dedit Dominus signum de ccelo, quando in monte dc quolihel lncrclico vel schisraalico, vcl etiam malo
transfiguratus cst (Marc ix; Luc. ix). Ex hac catholico : de quo cum lempore baptismalis spiri •
quippe similitudine ostendit, Judteos ad instar Ni- lus immuiidus exierit, peranibulat/wr loca inaquosa,
nivitartim peccatis gravibus involutos, et subver- id est, circuit cordi (idolium, exptirgata a mollilie
sioni (si non pcenituerint) esse proximos. Quod si ffuxee cogitafionis. Rcquiem queeritet non invenil,
pcenituerint, indulgentiam consecuturos. Jonas qui- quia castas mentes inhahilave non potest, nec
dem signum fuit Ninivitis, quod sicut ipse liberalus quiescere nisi in pravo corde. Undc Dominus dc
fuil a morte corporis de ceto, ipsi libcrarentur de illo inquit : Sub umbra dormit, in secreto calami, yt
morte nnimrc pociiitend.p. Filitts qnoque hominis loc.ishumenlibns (Jnb XL). In iimbra, insiiuial lenc-
eignum fuit gencrationi Juda-orum; quiei, sicut ipse brosas conscientias ; in calamo, qtii foris cs.l nitidui»
«01 ZACHARL-ECHRYSOPOLITAXIEPISCOPI 19-2
et hitiis vaciius, inentes siniulatrices; in locis hu-AA factum. Alioquin verus fllius hominis nou esset, uis
inentihus, lascivas et mollcs, ex matre carnem traxisset. Secundum physv.'os quo-
Tunc dicit: Reverlar in domum meam ttndc exivi. que, ex eodem fonle et lac nutriendis, et semen pro-
Revertar ad illius conscieiiliam, unde in bapiismo creandis pueris emanat. Ergo de semine virginis po-
cjcctus ftteram, et pristinam possessionem consueto tuit concipi, qui ejus lacte potuit nulriri. Heec niu-
niodo mihi subjiciain. lier typum gessit Ecclesise,cvedenlis Christum verum
Et veniens, invenit vacanlem, scopis mundatam et Deum-et verum hominem naium fuisse. Yere beata
ornatam. parens Chrisli, quse sicut quidam ait, est enixa
Vacantem, scilicet a bonis actibus per ncgligen- puerpera regcm.
tiam ; mundatam, a pristinis vitiis per baptisnii gra- Qui cmlum terramque regil [tenel Sedulius] pcr sw-
tiara? ornalam, siniulalis virtutibus per hypocrisin. [cula, cujus
Tnnc vadit et assumit seplem alios spiritus secum, Nomen et mlcrno contplectcnsomnia gyro,
nequiores se : el intrantes, habiianl ibi. Imperium sine fiiie manet; quw venlre beato
Per septem spiritus universa vitia designal, quce Gaudia malris habens cum virginilatis honore,
nierilo dicunlur nequiova diabolo, comparalione Nec priinam similem visa csl nec habere sequentem.
prioris inhabitationis [habilavis], Cum enim diabo- B R At itte dixit : Quinimo, beati qui audiunl verbum
lus ma!us sit, et malos faciat ante baplismum, Dei el cuslodiunt illud.
qticmcunque posl baptisma sine pravilate hccretica Puichre Salvalor attestationi mulieris annuit, non
seu mundana cupiditate arripuerit, mox eura in om- mabccm suam tantummodo asseverans esse beatam,
liium vitiorum imo pvosternil. Et non solum hahe- sed eliam omnes qui se Yerbum Dei, auditu fidei
bit scptcin vitia, scptem spirilitalibus viiTutibus con- cmcipiuiit, et boni operi custodia eum in corde
tvavia, scd pev hypocrisin ipsas se virtutcs habere proximorum pariunt el nulriunt. Qua sententia Ju-
siuiiilabal. dseos clam percutit, qui Filium Dei Chrislum esse
Et fiunl trjvissima hominis illius pejora prloribus. negant. Tola profecto vitce ccelestis perfeelio duo-
Metius quippe eral ei, viam verilalis non cogno bus his comprehendilur, ut verbum Dci audiamu*-
scere, quam post agnilionem retrorsum converti (II cl faciamus.
Petr. n). Hoc in Juda tvaditore (Luc xxn) et Si- CAPUT LIX.
mone mago (Act. 1) specialiter legimus impletum, ™ 35 8i
Quo hecc parabola tendat, finis ejus insinual M. R. L.
Sic erit et generalioni huic pessimw. Adhuc eo loquenle ad turbas, eccemaler ejits et fra-
r
^
(HIERON.)Id est, quod de uno spccialiter narravi, ires stubant (oris qumrentes loqui ei. Dixit uutcm ei
hoc evenict in genle hujus populi, Iinmundus spi-
quidam : Ecce mater tita et fralres lui foris stant, quw-
ritus a Judeeis exivit, quando legem acceperunl, et renles le.
transivil ad genles. Sed ctini poslea in credenlihus Domiiius, dum erat occupatus in oflicio prcedi-
gentibus locum non inveniret, reversus csl ad Ju- candi, suggessil ei quidam de niatve el fvalvibus,
dceos vacantes a Christo, ct superfluis observatio- insidias ei tendebant, utvuni spiriluali opevi
qui
nibus legis niundatos, prout putabanl, alque orna- cavnem et sanguinem prteferret.
tos. Ut autera firmius deinceps possideat, assumit Al ille respondens dicenli, ait: Quw est matermea ?
universilatem deemonum. Pejus crgo faciunt modo et
qui sunt fratres mei ? El extendens nianum in di-
Judcci, majori numero decmonum possessi, quam scipulos suos, dixit: Ecce mater tnea et fratres mei.
prius ; quia minus erat Christum venturiuii non cre- Quicunque enim (ecerit voluntatem patris tnei qui in
dcre, quani poslquam venit, non suscipere, cwlis est, ipse meus frater et soror el mater est.
CAPUT LVHI. Non recusat obsequi matri, qui dicit: Honora pa-
T 151 trem et malrem (Exod. xx); sed ostendit se plus de-
J_l. x j- bere paternis mysteriis, quam affectibus malernis.
D
Factum csl aulem, cum hmc dicerel, extollens vo- Ncc fralrcs comtemnit, sed opus spirituale preefevt
cem qumdam mulier de turba, dixit illi: Beatus ven- cognalioni, doccns meliorera esse copulam mentium
ler qui te portavit, et ubera qum suxisti. quam corporum, ut et nos carni spiritum prsefera-
[BEDA.]Magnte devotionis ct fidci osteiiditur hcec; mus. Non ncgavit matrem, quasi de phanlasmate-
niulier, quee Pharisecis blasphemantibus Doininum, natus, ut voluit Marcion et Manichscus, sed insi-
tanta sincerilale ejus incarnationera confitctur, ut; dianti respoudit. Ac si diccrct: Mater mea esl, qui,
et prcescntium et futurorum confundat perfidiam. per prtedicalionem me generat in credentibus ; fra-
Si enim caro Verbi Dci a carne Virginis matris esseti tres mei sunt, qui opera Patris mei faciunt. Soror
exlranea, ut multi hecretici dixerunt, sine cattsat et frater dicitur, propler utrumque sexum, quamvis
vcnter, qui cum portavit, ct uhera qttec cuin laeta- Dominus in faclis potius quam in sexibus discernat.
verunt bcatificaronlur. Unde dicit Aposiolus conlrat Qui autem Christi frater vcl soror cst credendo, ma-
hecrcticos, quia misil Dcus Fiintm suum factitm cx• ler ejus fit prcedicando, dum pcr prEedicationem
mulicre factnm sub legc (Galat. {). Nec audiendii quasi pavit eum in eordibus auditoruni, si fides ibi
tiinl rriii legeudiim putarj.t, naium cx mulisre, noni ve! amov Chrisli gcncralur. Qitidam sequcntes tlft-
1U5 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 19*
liramenta [apocryphorum, suspicantur fratres Do- A. ^ nissel in dtnnum archisynagogi, vidil libicines et tur"
niini foris stantes, esse ftlios Joseph de quadam mu- bum tumultuantem et flentes el ejutanles multum; et
liercula. Scd consobrinos Salvalori, fvatres ejus hic ingressus , dicebat: Recedite. Non est enim mortiut
intelligere debemus , scilicel liberos materteree ejus, puella, sed dormil; et deridebant eum, scienles quod
id est, niatris Jacobi minoris et Joseph et Jtidce. mortua esset. Ipse vero ejeciis omnibus, assuntpsit
[GREGOR.] Dominus colligens ex genlibus credenlcs, palrem et malrem pueilw, et qui secum crant, ingre-
Judeeam carnalem non cognoscil sihi matrem. Unde ditur ubi eral puella jacens ; et tenens manum ejus,
et foris stat ; quia perdens intellectum spiritualem, ait iili: Talilha cumi, quod est inlerprelatum,
littertc foris Iveeret,[BEDA.]Per turbas igitur possu- puella, tibi dico surge, el reversus est spiritus ejus ei
mus intelligere gentilitatem, quse confluxit ad Chri- surrexit conlinuo puella, et ambulabal. Erat atttem
slum ; et quanto fide vicinior, tanto mcnle capacior annorum duodecim; et obstupuerunt omnes limore
vitse mysteria hausit, juxta Psalmistam : Acceditead maximo. Et prwcepit eis vehemenler, ut nemo id sci-
eum, et iltuminamini (Psal. xxxm). Mater autem ret. Et jussit dari illi manducare, Etexivit famahwc
Chrisli secundum carnem (id est, synagoga), et fra- in universam terram illam.
tres (id est populus Judaeorum) foris slantes, volunt [BEDA.JPvinceps Synagogee nullus melius quam
Dominum videre ; sed spiritualem in lcge sensum B < Moyses intelligilur : unde bene Jairus illuminans di-
non quserentes, sese ad cttstodiam litterec foris fi- citur, aut illuminatus. Accipiens enimverha vitec ad
gunl; et quasi cogunt eum exire potius ad carnalia illuminandum cscteros, a Spirilu sancto illuminalur
docenda, quam se consentiant intrare ad disccnda Archisynagogus cecidit ad pedes Jesu, quod Marcus
spirilualia. et Lucas memoranl; quia legislalor cognovit Chri-
CAPUT LX. stum sibi preeierendum, proteslans illud Aposloli:
49 8S Quod infirmum esl Dei, forlius est hominibus (1 Cor.
M. « R. L.
I). Pedes Christi, incarnalio ejus accipiunlur; quia
Ilmc itlo ad eos loquente, ecce princeps Synagogm capul ejus est Deus. Rogat eum venire in carnem,
untts, cui nomen Jairus, accessit et adorabat eum, di- et imponere manum misericordice potentiteque su-
ceus: Filia mea modo defuncta est; sed veni, iinpone per filiani, id est, plebem Judaicam. Moyses cnim
tnanitm snper eam, et vivel. continuis volis desiderabat adveiitum Christi in syn-
Hcec, videlicet preedicla quce prescripta sunt hic agogara. Unde illud : Anitna autem mea exullabit
pvope non omnia, sed aliqua Domino loquente, ecce in Domino, et delectabitur siiper Jesu ejus (PsaL
nvchisynagogus nunliat filiam suam morli esse pro- xxxiv). Etenim qtti sibi vivit, alios vivere facit.
ximam, ut Marcus et Lucas referunt. Quia igitur de- Abraham et Moyses atque Samuel rogant pro plebc
sperabat liliam posse invenire vivam, de ea, ut jam niortua, et sequitur Jesus preces eorum Synagoga
defuncta loquititr, secundura Mattheeum, petcns a sola legali institutione composita, quasi amica Moysi
Dominovel moricntem sanari, velmortuam suscitari. nata erat: quee nobiliter a prophclis edticata, post-
El surgeus Jesus, sequabatur eum et discipuli ejus. quam ad intelligibiles annos pervenit, cl spiritiialem
Et eccemulier qum sanguinis ftuxum patiebalur duo- Deo gignere sobolem debuit, errorihiis languens, irt
decim annis, ct multa fuerat pcrpessa a compturibus peccatis moricbalur. Pergcnte Domino ad puellam,-
medicis, et erogaverat omnia sua, nec ab ullo potv.it niulier sanguinaria in itincre occurrit; quia juxlci
curari, sed magis deterius habebat: venit in turbare- legeni ah Urhibus excludebantur menstrualcc elfiuen-
tro, el teligit fimbriam vestimenti ejus. Dicebat enim tes sanguine. Mulier heemorrhoissa, est Ecclesia de1
inlra se, quod si vel vestimenlum ejtts letigero salva genlibus, queepolluta fluxu deleclationum, a ccetu fi*
ero. Et confeslim stetil fluxns sanguinis ejtts, et sensit delium segregata fuerat; sed dum verbiim Dci su-
corpore quod sanata essel a plaga. Et statim Jesus scepit salutem animeeJudecis preeripuit. Juxta Psal-
cognoscens in semetipso, ait; Quis me tetigit ? Dixil mistam : JElhiopia prmveniet manus ejus Deo (Psal.-
Pctrus et qui cum illo erant: Prwceplor, turbm te D j LXVH).Et juxta illud : Cum intraveril plenitudo gen-
comprimunt el affligunt: et dicis : Quis me letigit ? lium, tuhcomnis Israel salvus fiet (Rom. xi). Notan-
et dixit Jesus: Tetigit me aiiquis. Nam et ego novi dum quia mulier dttodecim annis sanguine lluxerat,-
virlutem de me exisse. Et circumspiciebat videre eam el archisynagogi filia duodcnnis crat, id cst, quando'
qumdiocfeceral. Vidensautem mulier quia non laluit, heec nata fuit, illa infirmare cccpit. Una enim benc
tremens venit, et procidit ante pedes ejus; et ob qiiam eademque seeculisetate et Synagoga in patriarchis
causam tetigerit eum, indicavit coram omni poputo, nasci, etgentes cceperunt idololatrise proslitulione ct
et quemadmodumconfeslim sanata sit. Al ipse dixil: carnis oblectatione Iale per orbem foedari. In me-
Fides tua te salvam fecil. Vadein pace, el esto sana a dicos expenderal omnem substantiam, id esl, natu-
ptaga tua. Adhuc eo loquente, venit quidam ad archi- ralis indusirice vires, Medicos dicit sive falsos theo-
synagogum,dicens ei: Quia mortua est filia tua, quid logos, sive philosophos, legumque seccularium do*
ullra vexasmagistrum ? Jesus autem, audito hoc verbo, tores, qui multa de virtutibus promittebant, scd nOl-
ait archisynagogo: Noli titnere. Crede tantum, et salva lumremeditim animabus conferebant. Spiritus etiam
erk; et non admisit quemquamsequi se, nisi Petrum, immundos significat, qtti ingerebant se coleiidos pro
«j Jacobum, et Jcannem fratrem Jacobi. Et cum ve- diis , quasi consulendo hominibus. Accessit retro
195 ZACHARLE CHRY50P0L1TAN1 EPLSCOPI 19G
Ecclesia, id cst, per fidera appropinquavit ad Chri- A , sunt apud Deum. Unde sequitur quod Jesus respon-
stum. Retro dicitur, sive juxta id qtiod ipse ait: slitpalri puelltc : Noli limere. Pater puellec, est coe-
Si quis mihi ministrat, me sequatur (Joan. xu). Et tus doctorum legis, de quo Dom-inusait: SUper ca-
alibi preecipilur : Posl Dominum Dcum tuum ambu- thcdram Moysi sederunl Scribm et Phariswi (Matlh.
labis (Ose. xi); sive quia pvcesenlem in carne Do- XXIM).Qui si credidissent, Synagoga eis subjecta
minum non videns, per fidein coepit ejus vesligia salva fuisset. Non admittuntur cum Domino nisi fi-
subsequi ; el lactu, id est, participatione sacra- dcles, ul eis mysteria revelentur qui honorant. Unde
mentorum ejus, merttit sanari a peccatis. Fimbriam alibi: Justificata est sapienlia a filiis suis (Mattlt.
vestimenti ejus tetigit, quia primo particulam do- xi; LMC.VII). Quia Synagoga Isetitiam Dominicsc in"
ctrinte ejus per suos ministros suscepit. Fimbrice babilationis nierito infidelitatis amisit, quasi mov-
nanique vcstimenii, sunt verba dependentia de in- tua usque hodie jacet inter flentes et ejulantes, hoc
carnatione Christi, qtta divinitas est vestita. Qui est, dolentes. Nec tamen superna pietas eam ftin-
ergo lncarnationis mysleria perfecte amat et credit, ditus inlevire patietur, sed circa fiucm sseculi reli-
donec ad majora capieuda perveniat, fimhriam tan- quias ejus salvabit. Unde sequitur: Et ingressus
gil. [HiERON.]Hinc est quod cymbala qticc pcndent " dicebat: Recediie. Qui vidcntur magistvi, sunt li-
de exlremis oris ttinicce summi sacerdotis, confes- bicines, id est, carmen lugubre canentcs, dum sub-
tsionem ; et niala punica voluntateiu martyrii signifi- ditos in errore demulcent. Turba Judeeorum, est
cant et virttiuun candorera. [BEDA.]Fltixus sangui- tttrba tumultuantium, qui advcrsus doctrinam Chri-
nis, slerilitatem facit. Unde ad Ecclesiam gentium : sti niurmuranl ct recalcitrant. Puella noh est morttta
Lmtare sterilis quw non paris (lsai. LIII). Fons san- Deo, ctti omnia vivunt. Qtiee igitur morlua est ho-
guinis, e<T origo pcccati, id est, primordiura im- minibus qui suscitare non possunt , [dormit Deo, in
mund;e cogitalionis, cx quo omne peccatura nasci- cujus disposilione et anima recepta vivit, et caro
ttir. Et Dominus non solum mala opera cxsfivpat, suscitanda quiescit. Mos ulique Christianus obtinuit,
scd etiam cogitationutn nequam vadicem. Non in ut mortui dormientes vocentur proplcrea quia rcsur-
tervogat Dominus qtii etim tetigevit, ut doccatuv qucc gcnt. Unde Apostolus : Nolumus vos ignorare fratrcs
nesciat; sed ut virtus fidei mulievis appaveat, et de dormieniibus, ut non contristemini, sicul el cwtcri,
mullis proficiat. Ad puellara pergens, a tuvba com- qui spem non habent (I Thess. iv). Allegovice etiam cucn
pvimitur ; quia Judoeain visila«as, a nox-iacarnalium anima queepcccavevit, moviatuv: dici potcst Deodov-
consuetudine gravatur. Qucm lurbee compviniunt, mire, si dignattis fuerit restiscitttre eam, Turba esi
uua cvedtila tangit ; quia Domintis divevsis heeresi- . ejecla; quia non eranl digni videre miraculum, qiii
'
bus comprimiluv, solo fideli covde queeritatur. Nam eum deridebant. Tttrba ejicitur, ut puella suscilc-
inulti tangenles non tangunt, sicut videntes non vi- tur; quia anima mortua non resurgit, nisi prius
dcnt, et atidientes non audiuiit. Unde dicitur Mavke expellatur importuna muititudo Seecularium cura
Magdalenee,nonduraplcnecvedenli: Noli metangere: rum. Pelrus, Jacobus, Joannes, intelliguntur fides,
nondum enim ascendi ad Palrem meum (Joan. xx). spes, charilas. Pater, episcopus, mater, Ecclesia.
Veraciter euni tangit, qui sequalem Patri credil. Dominus lenuit manum puellce, et surrexit; quia
Novi virlutem de me exisse. Pelagius dicit se suo nisi mundentur manus Judoeorum sanguinolentae,
eonamine posse salvari, si placet; nos aulem dica- Synagoga mortua non resurget. In hoc Syro ser-
inus, quia vana salus hominis; in Deo faciemus vir- mone, Talilha cumi, non plus esl quam puella surge;
tulem, qui propitialur omnibus iniquitalibus nostris, sed Evangelista exponens, interposuit ex parte sua,
et sanat omnes infirmilales nostras (Psal. LIX). Et tibi dico, forsitan ad vim Dominicse jussionis expri-
circumspiciebal videre eam. Omnes qui merentur sal- mendaoi. Familiare enini cst assumeniibus de Veteri
vari, dignatur Doininus inlueri. Oculi enim Domini Testamento testimonia, magis sensum curare quam
super justes, et anres ejus in preces eoram. tste pau- verba. Bene surrexit ptiella et ambulabat, quia
per clamavil , et Dominus exaudivit eum (Psal. D ] quemcunque peccatis mortuum superna miseratio
xxxm). Procidit ante eum. Ecce quo interrogatio resuscifal, aon solum a sordibus scelerum debet
Domini tsndehat, ut videlicet palam mulier verilatcm esstwgere, sed etiam mox in bonis operibus pro-
confiteretur, in fidc confortarctur, et pluribus exem- ficcre, juxta Psalraistam : Qui ingreditur sine macu-
plu-m salulis darctur. Muhcre sanata, mox puella la', et operatur justitiam (Psal. xiv). Et jussit illi
nuntialur mortua ; quia Ecclesia gentium a vitiorum dare manducare ad testimonium vitse, Ut non phan-
labemundata, mox Synagoga lctbo perfidise simul et lasma, sed vevitas crederetur. Si quis etiam a spi-
invidicesoluta est: pcrfidioe,quia non cvedidit; invi- rituaii raorte resusciiatur, ccelesti necesse est mox
diee, quia Ecclesiam cvedidisse doltwt. Unde in Ac- pane satietur, parliceps eflectus et divini verbi et al-
tibus apostolovum : Videnles autem turbas Judmi, taris sacrosancti. Juxta mOralemintellectum, tres illi
repteti sunt zelo, et contradicebant his qum a Paulo mortUi quos Salvator IR corporibus suscitavil, tria
dicebaniur (Act. xiu). Nttntius iste est, quicunque genera resurrcctionis animarum signilicant. Puel-«
videns Synagogam destitutam, cvedit eam non posse iam suscitavit adhuc in domo clausam, id est, ani-
restaurari, ideoque pro ca non esse supplicandum. roam censeusum tantum, non actum malsedelecta-
Scd quee impossibilia sunl aptid homines, possibilia tioni preebentem. Juvenem resuscitat jam extra por*
197 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. ^. 108
tam elatum, id est, peccatorem qui consensum jam A nttiluin dwmoniumhabenlem.El cjecta dmmone, locw
miralw sunt turbm, dicentes: Nun-
perduxit ad actum. Suseitat Lazavum jam fetenlem, tus est tnutus. Et
itl est, Ionga consuctudine peccandi animam male qitam sic apparuit^fi Isrctet^
120 8%
olentem, et alios fama corrumpentem. Puellam pau- ;,C L.
cis alloquitur, quia cam facile resuscitat, quam et iste est filius David?
resuscitari Nunquid
mortuam negat, et animam similem cilo si dicanl turboe (ideles: Non tanlum est filius
Ac
demonstrat. Juvenem pluribus corroborat, cuni di- David sed etiam Filius Dci [HIEROM.]In Greco
iste,
cit, tibidico surge: quia tales anirasc aliquanto dif- melius sonat, surdum quam mulum; sed Scriptura
ficilius reviviscunt. Ad monumentum quatridtiani alterum accipit indifferenter pro altero. Egressis
Lazavi fremuii spiriltt, turbavit semetipsum, lacrymas aulem stibatidis de hoc secculo, oblulerimt, Do-
iitis,
fttdit, vocemagna clamavit: Lazare, veni foras (Joan. mino mutum, scilicet pOpulura mUUun
preedicatores
u). [BEDA.J Similitcv longa consuetudine pvessus qui nihil adluic erat locutus de gloria Dci, quia non
vix et quasi cum labore suscitalur. Nolandum quo- habuerat Hic populus intelligiluv fuisse
vemedio. Lcvia prsedicatores.
quc, quod publica noxa publico eget de gentibtis, unde et sequituv admiratio turbaruni
aulem peccata, leviovi et secvela delentuv pceniten- de
avbitris R ipsis dicentibus, nunquam sic upparuisse in Israet,
lia. Puella in domo jacens, paucis surgit; scilicet ut lot inde simul convevterentur ad Chri-
cisclemque, ne miraculum vulgent, indieitur. Juvenis slianismum.
extra portam ttirba comitante suscitatur; Lazarus CAPUT LXII.
vero in tanttim populis innotuit, ut propter illum 52 m
niulti ex Judceis crederent in Jcsttm. M. *? R. L.
CAPUT LXI. Pharismi autem dicebant: ln Beelzebub principe
™ dwtnoniorum hic ejicit damtones.
M. [BEDA.] Turbis mintis eruditis facta Domini mi-
Et transeunte inde Jesu, secuti sunt eum duo cmci, ranlibus, Scribse et Pharissei sinistra interpvetatione
clamantes et dicenles: Miserere nostri, fili David. de faclis Domini labovant, attvibuenles miracula ejus
Cutn aulem venissel domum, accesserunt ad eum cwci; Beelzebub, qui Deus erat Accaron (IV Reg. i). Beel
et dicit eis Jesus: Creditis quia hoc possum facerc ipse est Baal; Zebud autem musca vocatur. Nec
vobis? Dicuntei: Uliqne, Domhie. Tunc letigit oculcs juxta quecdam mendosa exemplavia, 1. litteva vel d.
eorum , dicens: Secundum fidem veslram fial vobis: in fme est nominis legenda, scd b. Beelzebub auleni
el aperii sunl oculi eorum. „ vir mtiscarum, sive hubens muscas intevpretatur, ob
'
[HIERON.JPergente Jesu ad domum suam in Na- sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spuv-
zareth, clamabant duo cseci: qui non curantur *rekn- cissimo ritti vel nomine, principcm dsemoniovumco-
sitorie, sed domi fides eorum discutitur. Uterque po- gnominabant. Nota quia Ninus vex, conditov Ninivee,
pulus csccus erat, Domino per hoc sccculum trans- Belo patvi statuam consccravit, cique divinos hono-
eunte; et nisi uterque credat, non recipiet lumen. res constituit. Cujus sinuilaeri siinililudinem Chal-
Quid est autem clamare ad Dominum, nisi gratiee dcci suscipientcs, Bel vocabant. Untlc Palecstini su-
cjus congruerc bonis operihus?[ AEC, Deverbis Do- Scipicntes, Baal diccbant; Moabitcc, Bcelpltegor; Ju-
nttni.] Clamat ad Christum , qui spernit seeculi dsci autem unius Dei cultores, propler derisionem
voluptatcs. Bene claraat: Miserere, fili David, qui gcntium Bcelzebub appellabant, asserentes in hoc
Yerbum carnem sumpsisse de semine David vcre simulacro principem decmoniorum habilare.
crcdit. Transit Dominus, cum dispensat nobis tem- m 55
L. 4? M. R.
poralia sacramenta, quibus admoneamur ad setema.
Transit de domo principis, quse est Synagoga, in Ipse autem, ut vidit cogitationes eorum, dieit eis :
donnim suam, id est, ccelestem Jerusalcm, in qua Omne regnum in se ipsum divisnm, desolabiiur, et
postquam collocavit cavnem suam , etecesserunt ad <D domus divisa adversus se non stabit.
eum per fidem quidam ctect ex utroque populo. Et [HIERON.]Ad cogilationes Pharisseorum respon-
dicit eis per prcedicatores, creditis, etc. Tangere ocu- dit, ut vel sic compellerentur credere. Juxta litteram
los eorum, est per pvecdicatoves imbuere menles palet, quod omne regnum solidum et firmum, si per
corum divinis verbis. Interrogat quidem Dominus, pavtes dividitur, cum alii ab aliisvel perimuntur vel
an credamtis, ut fides orando impetret, quod ipse opprimunUir, in soliludiiiremredigitur, vacuatum ah
dare paratus est. habitatoribus. [SALUSTUISinJug.] Eadcm quoque
Et comminalus est illis Jesus, dicens; Videte ne ralio est domus sive civitatis, quod Matthoeusponit.
quis sciat. llli autem exeuntes, diffamaverunt eum in Concordia namque parvm res crescunl, discordig ma-
tota lerra illa. ximw dilabuntur. Quo autem hoec spiritualiter tcn-
f HIERON.I] Fugiendo jactantise gloriam hoc prte- dant, exponit:
cepit, quod illi propter memoriam gratise tacere non Si autem et Satanas in seipsum divisus est, quo-
possunt. Nota ergo in [aliquo justum esse conlra- modo stabit regnum ipsius ? Non potesl stare, scd
tium juslo. finem habet; quia dtcilis in Beclzebubejicere me dm-
Ecjressis autem illis, ecee obtulerunl ei hominem monia.
1U9 7.ACHAR1/ECIlilYSOPOLITANI LPiSf.CPl 200
Eligant quod velint. Si Salanas Salanam non po- /iV [BEDA.JOstendit Dominus pnv manifestam para-
test ejiccre, nihil contra Dominum dicant. Si autcm bbhun, quia virUile divinitatis honiines a dteinoiiio
polesl, recedant a regno Cjus, quod divisuin staic liberat. Fortis, cst diabolus; donius illius, mundus
non potest, ne in rtiina ejuS pariter involvantur. in maligno posilus, in quo usque ad adveutum Sal-
Si autem ego in Beelzcbubejicio dmmonia, filii ve- vatoris, quasi pacato impcrio sine contradictione
slri in quo ejiciunl? Ideo ipsijudices veslri erunt. quiesccbat. Unde Dominus: Vcnit princeps mundi,
Filios Judteorum , vel cxorcistas gentis illius si- et inme non habet quidquam (Job xiv). Et itevum :
gnificat, vel apostolos ex eorum slirpe generatos. ISuncprinceps hujtts mundi ejicielur foras (Joan. xit).
Quasi dicat: Si in filiis vcstris cxptilsionem dceino- Fovtiov illo fuit ipse Dominus, qui avma ejus abs-
iium Deo attribuilis, quare in me non idem facitis? tttlit, id est, aslutias et dolos nequilieespiritualis:
Apostoli, qui sunt ignobilia et cor.temptibilia hu- et sic adimendo potestatem, a seductione electovuiu
jus intindi, in qtiibus non malignitas, scd nieee conipcsceve cocgil: quod fttit alligavi fovtem. Spo-
virtclis simplicitas apparct, tcslcs mei evunt, quod lia scu vcisa, stint homines ab eo dccepli, quee vi-
in Spivitu sanclo ejicio dxmonia. Et erunt vcstri ctov Chvisttis distvibuit, quod esl insigne tviumphan-
judices de hoc, quod niihi iinponitis pcr Beelzebuh tis, quia caplivam ducens captivitatem, dedil dona
operari. Yel cxoicislee qui filiivestvi sunt et deenio- i*' hoittinibus, quosdam apostolos , alios evangelislas ^
nes fugant ab obsessis, judices vestri erunt, non alios prophclas, alios paslovcs ovdinans ct docto-
potcstale ut mei discipuli, sed comparatione, dum res (Ephes. IV). Fuil evgo domum fovtis divipcrc,
illi expulsionem deeraoniiin-,Deo assignant, vos prin- ereptos a diabolo Ecclcsice adunare, et per distin-
cipi deemoniorum Beelzebub. ctas gvaduum dignitates promoveve.
Porro si in digi'o Dei ejicio dmmonia, profeclopcr- Qni non est mecutn, conlra me csl; et qui non con-
venit in vos regnum Dei. gregal mecum, spargit.
[AUGUST.]Si ego in Spiiitu Dei cjicio deemoncs, IIoc conscqttenter non ad hoerelicos, sed ad dia-
nec alitcr possunt filii vestri ejicere, procul dubio bolttni refevttiv, cujus opcva Salvalovis opevibus
pervenit in vos rcgnuni Dei, qtto siibvcrtilur rcgiium compavavi nequeunl. Illc enim cupil animas liomi-
diaboli, cum quo ct vos sitbveiTimini. Rcgnum Dei nuin tcneve captivas, qttas Dominus libcrat; illc
est poleslas qua dainnanltir inipii, ct a fidelibusse- trahit ad vitia, dominus revocat ad vivtulcs. Quo-
ccrnuiitur. Vcl ita : Regnum Dei vel seipstim signi- modo evgo concordant, quoruni opera divisa sunl?
ftcat, de quo alibi dicit: Begvum Dei inlra vos est Qui non collicjit,hoc est, qui non congvegal oves meas
(Luc. xvn ); cl: Medius slal inlra vos qucm vos ne- n niecum, dispergil, hoc esl dissipat eas a ccetu fide-
scitis (Joun. i) Vel regnum Seviptuvceablattitn Ju- liuin. llic insinuat quia non cst habens Spiritum
riceis,el tvadilum nobis, vcl regnum ccelorum. Quasi sanctum, qui non cttra illo congregal, quomodocun-
dicat: Si in Spiritu Dci ejicio dccmonia, sine dubio que sttb ejtts nomine congvegct. Hic oinnino nos
sciatis aditum regni coclcstis patefaetum credcnti- compulit intelligerc, non alihi possc lieri remissio-
bus. Digitus Dci cst, qtiem confcssi stint magi, qui nem peccatorum, nisi in Christi congrcgatione qiicc
contra Moyscn ct Aavon signa faciebanl, diccntes : non spargit.
Digitus Dei esl islc ( Exod. vu), qtto cl tabulce lapi- m *" li 7
deee scviplccsunt in monte Sina. Ipse enira scvipsit, M. R. L.
qui scvibcnda dictavil. Mantis Dei, et bvachium Dei, Ideo dico vobis: Omne peccalum et blasphemia rc-
Filius cjus est: et digilus cjus, Spivitus sanctus. Qui mitletur hominibus, spiritus autem blasphemia non
digitus dicilur , propter participationem donorum remiltelur. Et quicunque dixerit vcrbum contra Fi-
qttecin eo danlur unicuique propria, sive hominum, lium hominis, reinilleiur et. Qttt autem dixerit contra
sive angelorum. ln nullis enim mcmbris magis ap- Spiritum sanctum , non remittetur ei, neque in hoc
parer participatio [partitioj quam in digitis. Sicut smculo, neque in fulurOi
autflra digitus cum manu vel brachio, manus vcro D ] Quia dicitis me non ejicere dsemones nisi inBeel-
hvachiiim cum corpore, unum sunt iu natura, ita vel zebub, ideo dico vobis: Omne peccalum, etc. [BEDA
Pater ct Filius et Spiritus sanclus tres quidem sunt in Marcum.] Non tamen omnia passim dimittuntur
personce , una auteni subslantia divinitatis. Digit1 omnibuspeccala, sed dignepocnitenlibus inhacvila.
Vero Dei pluraliler, sancti intelliguntur prophetce, Refutalur hic Novatianus, negans veniam penitenti-
per quos Spivitus sancttts libvos legis ac propheta- bus marlyrhim incurrentibus. [Auc aff Consentia-
rum sua inspiratione descvihit. De quibus in psalrao nttm.] Blasphemia est, per quam de ipso Deo falsa
scriplum csl: Videbocmlos tuos, opera digitorum dicuntur, el idco pejus est blasphemare quam peje-
tuorum (Psal. VIII). Pev ccelos enim, lihvos legis ac rare; quoniam pejerando, falsavie adhibetur testis
pvophctavum; per digitos vevo, sanctos, ut diclum Dcus; blasphemando, de ipso Dco falsa dicuntur.
est, pvophetas myslice insinuavit. [DIERON.—BEDA.] Sensus ergo est: Qui scandali-
Aul quomodo potest quisquam inlrare in domum zial.uviiifivmitatecavnismeee,quia vocaverit me filium
fortis, el vasaejus diriperein quibtts confidebat, nisi fahri, voratoreta, vini potatorcm, Veniam habere po-
prius illigaverit fortem, et lunc dontum illius diri- terit. Qui autem manifeste intelligens opera Pei,
vial 1 pvoptev invidiam ooeva Spiriltts sancti Beelz-ebub
201 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 2C2
allribuit, huic nunquam remittetur, non'quod ei ne- A / pedit aliorum. Dicilur crgo verbum contra Spiritum
getur remissio, si pceniteat; sed quia hic blasphe- sanctum, cum ex dispersione ad congregationem
mus, exigentibus malis meritis [multis], sicut nun- nunquam vcnitur, qute ad remittenda peccata acce
quam ad remissionem, ita nec ad pcenitentiam per- pit Spiritum sanctum. Quicunquc atitein in schi-
venturus est. In contemplu namque boni aliquis la - smaticis vel hsereticis congregationibus vel potius
psus adeo profundus est, quod nemo inde resurgit. segregationibus baptizantur, quamvis non sint re-
Unde illud : Peccalor cum venerit in profundum pec- nali Spiritu lanquam Ismaeli similes, qui secundum
calorum, conlemnit (Prov. xvrn). Econtra vero in carnem iiatus est Abrahee (Gen. xvi), non secundum
amore honi aliquis supvemus gradus est, a quo nul- Isaac, qui secundum Spiritum, quia per promissio-
ius labitur. In illo Paulus dicebal: Quis me separabit nem (Gen. xxi); tamencum ad Ecclcsiara catholi-
a charitate Chrisli? (Rom. vin.) [BEDA.JIlla igitur cam veniunt el societati Spiritus aggregantur, qua
blasphemia in Spiritum sanctum, quia quisquc in [quem.] foris procul dubio non habebant, non eis
simililudinein diaboli et angelorum ejus, contra repetitur lavacrum carnis. Non defuit ctiam foris
conscientiam suam majestatem deitatis oppugnare positis ista forma pietalis, sed nisi intus non po-
non trepidat, non habel remissionemin wlernum, sed test eis dari unitas Spirilus in vinculo pacis, de ta-
reus erit mlerni delicti, sicut Marcus exponit, sub- * libus dicit Apostolus: Habenles formam pielatis, vir-
jungens,testimonio Domini: Quoniam dicebant: Spi- lutem autem ejus abneganles (11 Tim. m). Potest enini
rilum immtindum habel (Marc. 111).Qui vero Spiri- esse visibilis forma palmilis etiam preeter vitem, sed
tum sanctum non esse, vel minorem Patre, humana invisibilem vitam radicis habere non potest nisi in
ignorantia credunt et dicunt, irremissibili crimine vite. Proinde corporalia sacramenla qute portant ct
nou lenentur. InquilDominus: Qui manducatmcam celebrant etiam segregati ab unitate corporis Christi,
carnem el bibit meum sanguinem, in me manet, et ecjo forniam possunt exhibere piclatis, virtus vero pie-
inillo (Joan. vi). [AUGUST.,in homilia super hoc tcttis invisibilis et spiritualis ita in eis non potest
cap.] Nunquid sumens indigne sacramentum carnis esse, quemadmodum sensus non scquitur hominis
et sanguinis ejus, qui judicium sibi manducat el bi- membrum quando amputatur a^corpore. Quoecum
bil, utPaulus ait, manct in Chvisto et Chvistus in ita sint, reinissio peccatorum, quoniam non datur
eo? (/ Cor. xi.) Profecto est quidam modus mandti- nisi in Spirilu sancto , in illa tanlummodo Ecclesia
candi carnem illam, et bibendi sanguinem illuni ad dari potest, quoe habel Spiritum sanctum. [AUGUST.,
salutem, et quidam modus ad judicium. Sic igitur I'IIEnch. ] Qui ergo in Ecclesia remittit peccata non
quidam modus est in blasphemia Spiritus sancti, qui r( crcdens, contemnit tantain divini muneris largita-
meretur veniam; quidam, quinon meretur. In Spi- tem, et in bac obstinatione menlis diem claudit ex-
ritu enim sancto spiritus iramundus ejicitur, contra tremum, reus est illo irremissibili peccato in Spiri-
quam gratiam si quis Ioquitur impcenitens, impoeni- tum sanctum, in quo Christus peccata dimitlit. Quod
tenlia ipsa est blasphemia Spiritus, quaa nunquam dicit Augustinus de baplizatis apud schismaticos
remittetur. Pcenitentia enim remissionem impetrat. vel hterelicos, intcllige de adullis, qui errore illo-
De hac impeenitentia lamen non potcst judicari, rttm imhuli sunt, vel eliam de parvulis, qui neqtte
quamdiu impcenitens vivit. Pagantis est hodie vel recla intentione offeruntur ad baptismum, neque
Judoeusvel haerelicus? quid scis utrum cras fuerit recta inlentione baplizantur, etsi exleritis inlegram
fidelis? Non rapit Deus de hac vita impium, qui vuit baplismi formam [suscipiant.j [ BEDA, in Marcum. ]
ut convertatur et vivat (Ezech. XVIII).[GKEC, lib. xvn Quomodo aulem desiderium fornicandi dicitur spi-
i>»Job.] Sed si quis usque ad fmem vitec maneat im- rilus fornicationis, et amor sectandi ebrietatem spi-
pcenitens, et ita moriatur, ei non remittetur hic vcl ritus ebrietatis, ita voluntas scienter impugnandi ve-
in futuro. Esl enini peccatum ad mortem, aitJoan- ritalem, nuncupatur spiritus blasphemim, cujus re-
nes, non pro illo dico ut roget quis (Joan. v). Ad missio multis nulla fiet in seternum. Hic redargui-,
mortem, id est, usque ad mortem, quia peccatum D E turOrigenes, asserensposljudiciumuniversaletrans-
quod hic non corrigitur, ejus venia frustra posttt- actis seectilorum voluminibus innumeris, cunctos
latur. [AUGUST. hthomilia prmdicta.] Nec le nioveat peccatores veniam consecuturos, et ad ccelum i!u-
quod evangelisla ait singulariter, verbum, cum pro- ros. Quod vero dicitur, neque in hoc smculo, neqm
lixa impucnitentia pluribus verbis blasphemiam con- in futuro, datur intelligi, qiiasdam culpas in hoc sse-
texat. Solet enim Scriptura multa verba verbum ap- culo, quasdam vero laxari in futuro. Quod enim de
pellare, et illud Verbum quod factum estad illum vel uno negatur, consequens est de quihusdam concedi,
illum prophetam. Neque enini lantum verbum unum sed tamen de minimis peccalis credendura est, ut
locutus est aliquis propheta. Et Jacobus non ait ver- est oliosus scrmo, immoderatus risus.
borum, sed estote faclores verbi, el non audilores tan-
lum (Jac. i). Qucccunque igitur verba vel ore vel sola M. ^
cogilatione quis locutus fuerit corde impeenitenti con- Aut facile arborem bonam, et fructum ejus oonum,
tra rcmissionem peccatorum, quse fit iu Ecclesia , aut facile arborem malam, et fructum ejus malum.
verbum dicit contra Spiritum sanctum. Quomodo Siquidem ex fructu arbor cognoscitur.
autem remittetur illud, quod etiam remissioncm iin- Me videtis opera bona facere, etme vituperatis :
PATUOL CLXXXYI. 7
"20.-S ZACHARLE CHRYSOPOLITANIEPISCOPl 204
in quo magna dissonantia apparet. Igitttr aut facile, A pasceret Dominum. Ista convivitim parat Domino,
id est, dicite me bonum sicut opus nieuni, aut in convivio Domini jam illa jucundatur. Sciendum
utrumque malum, si polestis , ct mc et opus nietim. est, in his duabus esse figuratas precsentem vitam
[HIERON.]Nihil enim mcdiura cst, quin boni acto- et futuram, lahoriosam et quietam, tcrumnosam et
ris bona tanlum sint opera, ct mali mala. Si ergo bcatam. In Martha erat imago preesenlium.in Maria
facta quoecernitis bona sunt, non est diabolus qui fiitiirorum. Yel ita: Istte duee sorores duas demon-
ea facit. Seipsum dicit arborem ; sutim opus , fru- strant spirituales vitas, quibus prcesens exercetur
ctum. Ecclesia. Martha actualem, qua proximo in chari-
Progenies viperarum, quomodo polestis bona lo- tate sociamur; Maria contemplativam, qua in Dei
qui, cum sitis mali ? Ex abundanlia enim cordis os amore suspiramus. Activa enim vita est, panem esu-
loquitur. vienli tvibueve, vevbo sapientiee nescientem doceve,
Hic ostendit illos esse malain arborcm, et malos errantem corrigere, ad humiiitatis viam stiperbien-
fructus dare, ctim in intentione cordis eorura mali- tetn proximum revocare, infirmantis curam gerere,
tia abundet. singulis quibusque queeexpediant dispensare, com-
62 missis nobis qualiter subsistant prcevidere. Contem-
M. ? L. "B
Bonus liomode bono thesauro profert bona, et ma- plaliva vero vita est,'charilalem Dei el proximi tota
lus homo de malo thesauro profert mata. mente relinerc, ab exlcriori actione quiescere,
Sic nec Christus mala, nec diaholus potesthona soli desiderio Conditoris inhccrcve, ad videndam
faciem Cveatoris inardesceve, chovis cocleslibus
opcra facere. [REMIC] Thesaurus, cordis intcntio admiscevi
est, ex qua Deus judicat opera, ut aliquandomi- optare. Magister gentium de activa vita
nora major, aliquando majora minor merces se- conimcmorat sua pericula : in quibus etiara visiones
et revelationes Domini commcndans,significat sein
qualur.
spcculativa vila fuisse consummatum. Unde dixit:
M. ? Sive enim tnenie excedimus, Deo ; sive sobrii sumus,
Dico autem vobis, quoniam omne verbum otiosum
vobis (II Cor. i).
quod loculi fuerint homines, reddent rationem de eo in
Qum stelit et ail: Domine, non esi libi curw quod
die judicii. soror mea reliquit me solam minislrare? Dic ergo illi
[HIERON.]VOS non poteslis bona loqui cum sitis ul tne adjuvet.
mali, et ideo (autem pro et) dico vobis, quoniam Ex illorum persona loquitur qui, adliuc divinoe
omne verbum otiosum, quod locnli fuerint homines, „
C contemplationis ignari, solum fratevncc dilectionis
subaudis : lale cst, quod de eo reddent rationem in
opus qttod didiccre, Deo placitum dticunt. El jbene
die judicii. Si otiosum verbum non est absque peri- Mavtlia stctisse, Maria secus pcdes Dcinini sedisse
culo loquentis, quid erit de vobis qui calumniamini describitur ; quia vita activa laborioso desudatcer-
opera Spiritus saneti ? Otiosum verhum est, quod tamine, contemplativa vero jam in Christo perfrui-
sine utilitale ct loquentis dicitur et audientis, ut tur mentis
quicte. Non parat Maria respondendi
Si fabulee narrentur. Ca:terum qui cachinnis ora
scrmonem, ne remilteret audiendi intenlionem. Fa*
<iissolvit,et aliquid profert turpitudinis, et scurrilia ctus est autem ejus advocatus, qui judcx fuerat in-
replicat, non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur terpellatus. Unde sequitur :
reus. Et respondens, dixit illi Dominus: Martha, Mar-
Exverbisenimtuisjustiftcabcris.et ex verbis tuis
tha,soilicila es et lurbaris erga plurima. Porro unum
condemnaberis. cst necessarium.
Hinc est illud : Mors et vila in manibus Ungum Verba Domini nos admonent unum aliquid esse
(Prov. xfm). Verba hic dicit non solum oris, sed quo lendannis, qtiando in Intjus sceculi multitudine
etiam cordis. Coratn hominihus etiam stepe fit, laborctmus. Inde David : Mihi adhmrere Deo bowim
ut homo ex verbis sui oris vel justus judiceiur vel cst ut inhabitem in domo Dominiom-
D (Psai. LXXII),
eus. nibus diebtts vilm mem (Psat. XXII). Una ergo est
CAPUT LXHl.
theorica, id esl, contemplativa Dei cui merilo uni-
Li, x vevsa virtutum stttclia postponantur. Repetitio au-
Factum est autem, dum irent, et ipse inlravit in tcm nominis Martiice, indicium«.est dilectionis, aut
quoddam castellum, et mulier qumdam Martha no- atlmonitio intcutioiiis, ut allculius audiret.
mine excepit illum in dotnum suatn, et Ituic erat so- Maria oplhnam partem ctegit, qum non auferetur
ror nomine Maria. Qum eliam sedens secus pedes Do- ab ca.
mini, audiebat verbum illius ; Marllta attlem sutage- Pars Marlhce hona esl, sed Mariee optima, qttw
bat circa frequens minislerium. non auferctur, sicttt ctctivavita cum corpore deficit.
[AUGUST.] Sedebat Maria ad pedes capitis nostri ; YTiIlhomo, quando ministral, aliquando facere quod
et quanto humilius scdebat, tanto amplius capie- non potest. Quoeritur quod deest, paratur quod
l)al. Confiuit enim aqua ad humililalem cOnvallis adest,disleiiditur animus. Si Marthse suificeretquod
de lumoribus collis. Intenta cral Maria quomodo volcbat, adjutorium sororis non posceret. Onus ne-
pasceretur a Domino; intenta erat Marlha quomodo cessitatis aufertur, dulcedo a3teriite veritatis aun-
205 IN UNUMEX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 20G
qiiam. Transit labor multitudinis, et remanet cha- A non dedignatus esl. [IIIERON.JAt veroquia multis
ritas unitalis. Ignisenim amoris quihic arderein- videtur Joannein sallem per scripturas proplietarum
choat, cum ipsuiu quem amat viderit, in amore am- novisse Christum moriturum, legamus ct ita : Quo-
plius inardescil. Tunc autem pietatis opera. nullisi niodo Dominus de Lazaro : Ubi est positus (Joan,
sanctis necessaria erunt, ut videlicet trihuatur esu- xi), dixit; sic Joaiines interrogat Christum nullo
rienti cibus, sitienti potus, etc. modo sibi, sed discipulis. Interrogatio quoque sic
CAPUT LXIV. intelligi potest: Tu es quem Iex venturum prccdixit,
69 an alius Christus exspectabitur? Respondet autem
M. T L. Dominus factis potius quam dictis. [AMBROS.J Uti-
Joannesautemcum audisset in vinculis opera Chris- que visa miracula testimonium plenum dant quod
sti, convocans duos de discipulis suh, misil ad sit Filius Dei. Hcccenim ante Evangelium vel rara,
Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, i,n alium vel nulia fuere. Unus Tobias oculos recepit (Tob.
exspectamus ? xi), et hcecfuit angeli, non hominis mcdicina. Elias
Sensus est: Manda mihi utvum te dcbeam iiun- mortuum suscilavit (/// Beg. xvn); ipse tamen ro-
tiare inferis, quo descensurus sum : an non conve- gavit et flevit, hic jussit. Eliseus leprosum mundari
niat te guslare mortem, cum Dei sis Filius. Grcgo- IR fecit (IV Beg. v), non lamen ibi valuit preecepti au-
rius super Ezechielem : Spiritus prophetise pro- cloritas, sed mysterii figura. Addit post supradicta de
phelantis animum tangit aliquando ex preesenli, et cruce et ohitu el sepultura, quod est plenitudo fidei.
non futuro, ut Joannes ait: Ecce Agnus Dei (Joan. Nullum enini majus est Domini testimonium, quam
i). Moriturus taraen requisivit per discipulos suos: loto se unum obtulissepro mundo. lioc snlo Domi-
Tu es qui venlurus es, an alium exspectamus ? In nus plene declaratur. Sic etiam a Joanne declara-
quo ostenditur, quiavenisse Redemptorem noverat; tus est: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccatum
sedanper seipsum in infernum descenderet, dubi- tnundi (Joan. i).
tabat. Tali quippelapsu pielatis et amoris, non in- lllis autein abeuntibus, cmpit dicere de Joanne ad
fideiitatis, nec sancti crediderunt Chrislum moritu- lurbas : Quid exislis in desertum videre?Arundinem
rum. Unde princeps fidei Petrus ait: Absit a te, vento movcri [agilalam]'!
Domine, non eril tibi hoc (Matth. xvi). Mitlit quoque [HIERON.J Quia turba circumstans inlerrogationia
Joannes discipulos ad Christum eorum ignoranlise mysterium nesciebat, et putabat Joannem dubitare
consulendo, ut videntes signa, credant. Scandalum de Chrislo, ut intelligerent Joannem non sibi, sed
enim patiebantur, quia audierant Jesum prseponi discipulis suis interrogasse, inquit istud ad laudem
magislro suo. Hoc autem innotuit, uhi dixerunt: Joannis. Per arundinem, designat animam cogni-
Rabbi, cui teslimonium perhibuisti, eccehic baplizat, lione Dei vacuam, et ad immundorum spirituum
et omnesveniunt ad eum (Joan. v). flatum vagantem, quem non habebat Joannes, quia
In ipsa autem hora curavit mullos a languoribus et nec prosperis erigebatur, nec adversis inclinari no-
plagis et spiritibus malis, el cmcis multis donavit vi- verat.
sum. Etrespondcns, dixit illis : Euntes, renuntiate Sed quid existis videre? hbminem moltibus vesli-
Joanni quw vidistis el audistis, quia cmci vident, tneniis indulum ? Ecce qui in veste pretiosa sunt et de-
claudi ambulanl, leprosi mundanlur, surdi audiunl, liciis, in domibus regum sunt.
mortui resurgunt, pauperesevangelizantur. An vana gloria ductus, lucra queerit pro dapibus
Ad scandalum nimtiorum referiintur hoec, non ad vel veslibus, qui locustisvivit, et pilis camelorum
interrogata. Pauperes dicit vel spiritu vel operibus, induitur?Hic notandum, quia rigida vita el preedi-
ut in prsedicatione nulla distantia sit inter nobi- catio declinare debet mollium palatia, quse frequen-
les et ignobiles, inter divites et egenos. Paupe- tant mollibus induti, adulantes, qui ponunt pulvina-
res evangelizantur, id est, Evangelio allrahuntur et ria sub cubito (Ezech. xn), qui vitam peccantium
ad fidemconvertuntur. rj palpant, non pungunt, ut vel sic aliquid venentur.
D
Et beatus est qui non fuerit scandalizatus in me. Nemo existimet in studio pretiosarum veslium pec-
Hic respondit Dominus de humilitate mortis suee. catutn deesse. Unde Petrus in Epislola sua ad fe-
Beati videlicet sunt, quorum fidei nihil tentamenti minas : Non in veste preliosa (I Petr. m).
afferet crux, mors, sepultura. [GREGOR.]Nunlios Sed quid exislis videre? prophelam ? Ulique, dico
Joannis, qui eum csse Christum non credebanl, a vobis, el plus quam prophetam.
perfidise scandalo castigat, et eidem Joanni quod ln hoc est Joannes plus quam prophela, quia di-
qutcrebat, exponit; quia Deus esl salvos faciendi, gito demonstravit quem ceeteri venlurum prsedixe-
et DominiDomini exilus morlis (Psal. LXVII).Visis rant. [HILAR.]Illa duo sed : sed quid existis videre,
tnt signis, non scandalizari, sed admirari quisque Ieguntur pro et mystice. Lex peccatis populi vincta,
potuit. Mens tamen infidelium graviter ttilit, cum et pectoribus peccatorum quasi carceribus luce va-
Dominum post tot miracula mori vidit. Unde Pau- cuatis inclusa tenebatur, ne per eam Christus intel-
lus: JVosautem prmdicamus Chrislum crucifixum, ligi possel. [AMBROS.] Mittit ergo discipulos ad
Judwis quidem scandalum, genlibus autem stulliliam Evangelium contuendum, ut supplementum conse-
(I Cor. 1). Mira faciebatDominus, sed tamen mori quatur, quia ptenitudo legis est (Rom. xni) Christus.
607 ZACHARL-ECIIRYSOPOLITANI EPISCOPI 2CS
Cum igitur plerumquc nutaret vcvitas sinc factis, A J ergo, qui injuslitias accusando repellit, humiliter a
fides plenissinia gestovum lestificationibus exhihc- Deo gratiam postulans : et juslus Daminus justitias
tuv. Joanncs IIOHfuit mollibus vestitus, quia vitain dilexit (Psal. x).
peccantium non blandinientis fovit, sed aspeve in- Pharismi autem et legisperiti consilium Dei spreve-
crepavit. Unde Salomon : Verba sapienlium quasi runt in semetipsos non baptizali ab eo.
stimuli, el sicul clavi in altum defixi (Eccle. xu). In semetipsos, id esl, contra semetipsos ; quia
103 * 70 qui gratiam Dei respuit, contra seipsum facit; vel
M. R. L. consilium Dei missum ad semetipsos noluerunt re-
Ilic enim cst de quo scriplum esl: Ecce viitto an- cipere, ut slulli. Consilium enim Dei fuit, ul per
et
gelutn meum anle faciem luam, qui \prwparabit viam mortem Jesu mundum salvaret: quod phariscci
tuam ante tc. legisperili spreverunt
193
Utique plusquam propheta Joannes ; quia dicitur M. ? L.
angelus non natura, sed officii dignilate, de quo A diebus autem Joannis Baplislm usque nunc, re-
Pater sic ad Filium ait in Malachia: Ante faciem cwlorum vim patilur, el violenti rapiunt illud.
gnum
(id est, manifestationem) tuam prmparabit viam [AUGUST.] Ideo dictum est regnum cmlorum vim
reddet tibi audi- R
'
(Malaclt. m), hocest pervia corda
psti, quia reatus quem littera sine spiritu jubendo
lorum pcenitentiam prccdieando el baplizando. [GRE-
faciebat, credendo solvitur : et violentia fidei Spi-
coR.JOmnes etiamqui sacerdotii nomine censenliir, ritus sanctus impetratur. Grandis naraque violentia
angeli vocantur, prophela alteslanle, qui ait: La- cst, generatos in lerra ccelum quoerere, et possidere
bia sacerdotis custodient scicntiam, el legemrequircnt
pev virtulem, quod non tenuimus pcv naturam.
ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum esl (Ma- Dei quam terrcna bona,
Omnisplus diligens regnura
lach. u). Nec non fidclis , si a pravitate proxi- vim facit in
illud, hoc cst, lcborat et viribus et vir-
inum revocat, et ad boiiuui exhortatur ; si ccter-
tutc, ut illuc tandem perveniat. A dicbus Joannis,
num regnuni vel supplicium erranti denuntiat, pro- hoc
est, postquam Joarines cccpit prcedicare. Non
fecto angelus (id est, nunlius) existit Doniini cum dicit
usque nunc Christus, quod luiic cessasset vis
lioc facit. in rcgnuni ccelorum ; quia usquc ad fincm niundi
72
M. ? L. durahit. Yiolenli, id est violentiam facientes, ra-
naturte faciunt, ut non ad
Air.en dico vobis, major hier vtHosntulierum pro- piunt illud: cum vim
terrena demergat, sed ad supcrna se subrigat.
pheta Joanne Baplista nemo est. et quod
Ut sumniam virtutuni ejus comprehendam, inter C Quasi rapere est, ubi nullum jus habenius,
Vel di-
v.atos mutieritm (hoc cst, qtii de concubitu nali sunt, angelortun estposscssio, acquirere [HILAR.J.
citur rcgnum cmlorum vitn pati, quia gloria Domini
non de virgine) nemo tnajor eo fv.it. Nulla enim
Christo
Joanni cum Filio Dei collalio. Non cceteris prophctis Israel patribus dcbita, a prophelis nuntiata,
fide gcntium occupatur et rapitur, dum per
cl patriarchis preefcrtuv Joannes, scd scquatur. ohlata,
Joannes proedicavit, reviviscunt
Utrum vero postea sanclior co fuerat aliquis vcl pcenitenliam quam
ad ccelestem palriam, quasi in alicnum locum pe-
adhuc futurus sit, indiscussum relinquitur.
nelranles.
Qui autetn minor esl in regno cmlorum, major est
itto. M. ?
[BEDA.JJoannes major cst inlcr homines, ct an- Omnesenim prophelm el lex usque ad Joannem pro-
gelus est; sed qui in terva est angelus, ipse est pltetaverunt. Si vullis recipere, ivse est Elias gui ven-
niinor minimo angelorum qui in ccelis Domino mi- lurus est. Qui habet aures audiendi, audial.
nislrant. Omnis quoquc sanctus qui jam cum Deo1 [HIERON.]Non hoc ideo dicil, quod post Joannem
est, major eo illo qui adhuc consistit in preclio. excludit proplietas. Legimus enim in Aclibus apo-
Nonnulli dc Salvatore hoc inlelligi volunt, ut quii D stolorum Agabum prophctasse (Act. xi): sed quia
Joanne minor est nascendi lempore, ac multorumi tempus Christi advenerat, qtiem prccdixerunt pro-
opinione major sitdignitate in Eeclesia sanctorum, phetce venturum usque ad Joannein, qui eum de-
quee a primo juslo incipiens, usque ad novissimumi monstravit, dicens: Ecce AcjnttsDei(Joan. i). Elias
electum perdurat. auiem dicitur Joannes, quia venit in spiritu et vir-
lute Eliw (Luc l); par enim fuit in rigore menlis,
-L" x
et ambo in ercmo vixerunt [REMIGJ.Qiiidam putant
Ei omnis populus audiens, et publicani, justificave- Joannem ideo vocari Eliam
quia, sicut ille nuntia-
runt Deum, baptizati baplismo Joannis. turus est secundum adveutum Domini, ita Joaunes
In baptismale juslificabilur Dcus, in quo est con- nuntiavit
primum. Dicendo aures, requirit aures
fcssio et venia peecatorum. In liocjustificalurDeus, ' cordis, ut Joannes myslice intelligatur Elias.
id est, apparet hominibus justus; quia non contu- io7 73
macibus, sed remissionem peccatorum qucerentibus; M. R.
ignoscit, sicut scriptum cst: Dic lu iniqttitates tuas,, Cui auiemsimilem wstimabo gcnerationetnistam?
ut juslificeris (Isa. XLIII, juxia LXX). Jtistificaturr Similis est pueris sedcntibus in foro, qui cl<iB'.anles
- 209 IN UNUMEX QUATUORLIBER SECUNDUS. 2!!)
cowquatibttsdicunl: Cecinimusvobis,et non saltaslis;; A, atque doctrina a fidelibus comprobala, queesupcrbis
tamenlavimus el non pianxislis. resislil, humilibus autem dat gruliam (I Petr. v). Eu
[BEDA.] Generatio Judocorum qui tempore Christii quibusdam codicibus legilur : Justificata est sapienlta
erant comparattir antiquis Judecis, inter quos inagnai ab operibus sttis (Jac. iv), qttia sapienlia non queerit
divisio fuerat; pueri sunt prophelee et doctorcs, quii vocis testimonium, scd operum.
fuerunt ante adventum Christi, de quibus dicitur:: CAPUT LXV
Declaratio sermonumtuorum iltumiuat, etintetleclum m
dal parvulis (Psal. cxvm). Parvulis, id est, hiuni-: M. ? L.
libus spiritu. Foruni vel Synagoga est, vel Jcrusa- Tunc cwpil exprobrare civitatibus, in quibus facla;
lcm, in qna jura pi-ecceptorumDei condcbanttir. Ibii sttnt plurimm virlutes ejus, quia non egissent pwni-
proplietee, tanquain in publico fori conventu , suij tenliam.
coeeqtialibus, id est generis stii populis patria voce, [CASSIOD.J Exprobrare est in faciem maledicere;
exprobrabant, quod nec psahnis allecti ad laudem^ obloqui vero, est absentem dolose mordere. Expro-
Dci assurrexerint corde devoto, membrorum agili- bral itaque Dominus ad correctionem, prtcdicendo
tate, quod notat saltus, ncc tlirenis, id est lamenta- ventura, non optando mala.
tionibus prophelicis pro excidiis jam factis vel fa-. B I I m libi, Corozaim! Ymtibi, Bethsaida! quia, si in
ciendis, ad pcenitentiam sint convcrsi. Cecinimus Tyro et Sidone faclm fuissent virtutes qum factm suvt
vobis, nuptiale scilicet carmen, iilii ct Dei verbo in vobis, otim in cilicio et cinerepwniietiliamegissent.
ariima et spirilui caro uubit. Psalmista antem, quasi Verumtamen, dico vobis, Tyro et Sidoni remissius erit
in ipso acttt nuptiarttm positus, quadam Icetitia sal- in die judicii quam vobis.
lans, monuit nos ludeie, diccns : Exsullcae Deo ad- [HIERON.JVmtibi, id est damnatio erittibi. Coro-
julori nostro, jubilale Dco Jacob (Psal. LXXX),ct zaim et Bcthsaida urbes sunt Galileece,in quihus
ccetera. Setl qtiid,sequilur? Et non audivil populus Dominus signa fecit, quando circuibat vicos et civi-
meus vocemmeam, ellsraelnon intenditmihi (ibid.). lates, curando infirmos, utsupradictum est. [BEDA.J
Clamat pvophcta : Ilmc dicil Doininus: Converlimini His preeferunlur Tyrus et Sidon, quse tantumniodo
ad me in toto corde vestro, iit jejunio et fletu et naluralem lcgein habuerunt. Tyrus ac Sidon quon-
planctu, et scindite corda vestra et non vestimenta dam amiceeDavid et Salomoni erant, evangelizan-.
vestra (Joel. n). Et ilerum: Yentrem meum doleo, tibus Chrisli discipulis cvedideve, tanlaque fide.in
scnsus cordis mei conlurbali sunl in tne (Jer. iv). Et devotione suscepevunt, ut Paulum apostolum a Tyio.
paulo post: Stultus populus mcus me non cognovit, abeuntem, cuncti cives cum uxovibus el filiis pro-
filii insipientessunt et vecordes(ibid.). [HILAR.JQUO- C scquerentuv usque ad naves (Act. xxi). Cilicium
niam ad canlanlium inodiim, saltantitim modus of- quod de pilis camelorum et capvavum conlexituv,
licio corporis aptatur, dictum est: Cecinimusvobis, memoviam peccati aspeve pungentis significat; in
et non sallastis, hoc est, ad confessionem psallendi cinere autem considerationem mortis, per quan;
Deo provocavimus, ct non obedistis coaptando et lota humani genevis massa in pulvcvem est redi-
cccfwmando vos doctvinoe. genda, Dominus demonstrat. Porro in sessionc
Venit enim Joannes, neque manducans, neque bi- apud Lucam, humiliationem designat, de qua Psal-
bens ; et dicunt, Dwmonium habet. Venit Fitius Iw- mista ait: Surgite postquam sederitis (Psal. cvi),
minis, manducans el bibens, el dicunt: Ecce homo vo- quod est dicere: Humiliaminisub potenli tnanu Dei,
rax, el polator vini, et publicanorum et 'peccatorum ut vos exallet in temporevisitationis (I Pelr. v).
amicus. Et tu, Capharnaum, nunquid usque in cmlumexal-
[BEDA.JSicut, inquit, tunc, sic et nunc utramque taberis? Usque in infernumdescendes,
viam salutis respuistis. Quod dicitur: Lamentavi- Ve\ ideo demergeris, quia exaltata es superbe re-
mus, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia luctum sistendo mece prcedicalioni; vel ideo quia, exaltata
pcenitenticesignificabal. Quod autem Lucas ait, can- ". mei hospilii fama, virtutibus quas vidisli credero
tavhnus tibiis (Luc VII),ad Dominum spectat, cujus noluisti. Exattata fttit, ut Lucas ait, usqtte ad cw-
cihus et potus cum ceeleris leetitiam rcgni (igu- lum (Luc. x), seciindum reputationem videlicet illo-
rabat. rtim, qui cxistimabant quod ideo salvari posset,
Et justificaia esl sapienlia a fiiiis suis. quia multas virtules Christi vidit. Sed quanlo plu-
[HIERON. et BEDA.J Quidquid me pulctis, cgo tamen ribus signis insignita est, tanto magisplccteturcum
Dei virtus et Dci sapientia inlelligor juste facere non crediderit.
ab aposlolis. Hic ostendit Dominus (ilios sapientiee M. ?
iutelligere, justitiam non esse in ahstinendo vel in Quia, si in Sodomis faclm fuissent virlutes quw
manducando, sed in lemperantia non sumcndi ea factm suni in te, forte mansissent usque in hunc diem.
queemerilo reprelicndi queant, el in eequanimitate Utique non conligisset eis subversio, si interve-
lolerandi inopiam. Non est enim regnum Dci csca et nisset correctio. Quod aulcm Dominus dicit, forts
potus (Rom. xiv), quorum non usus, sed concupi- mansissent, nihil dubitat, scd huuianum morem se-
scentia reprehenditur; imo jusliiia et pax et gau- quitur, qui scepius qnod certissime scit, dubilativo
dium tibid.). Justificata sapieniii est De-idispcnsalio pronnt.
2H ZACIIARIiE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 219
Verumlamen, dico vobis, quia terrm Sodomorum A j erant, foras niittebantur (Gen. vu), et quse foris
remissius erit in diejudicii quam libi. erant, intus erumpebant: sic in Ecclesia, Judas di-
Cui vtultum donalum est, multum ab eo qumrilur scessit (Matth. xxvn), latro accessit. Quandiu a fide
(Luc xn); et: Polentes potenier tormenta patienlnr receditur, nec Ecclesioe requies est sine mccrore,
(Sap. vi). Sodomitee etsi in vitiis exardebant, et, Rachel plorans filios suos noluit consolari (Jer.
teste Ezechicle, inhospilales erant (Ezech. xvi), fa- xxxi). Erit autem manducandi spatium sanctis in
ciletamenconsensisscnt, si cis, licet indignis, gratia convivio, in quo libabitur itovum vinum, cum can-
offerretur. Equidem Lol intcr eos, clsi justus,neque labitur canticum novum in ccelonovo et terra nova,
docuit, neque sigua fecil (Gen. xix). Quare autem ab hoininibus novis (Apoc xiv).
sit precdicatum non creuiluris, et non preedicatura CAPUT LXVII.
credituris ? Novit ille, cujtis universm,vimsunt mise-
ricordia et veritas (Psal. xxiv). Cujus vult miseretur, L.
noii in justitia, sed gralia; ijiiem vult obdurat Posl hmcautem designavil Dominuset alios septua-
(Ilom. ix), non iniquitate, sed vevitate vindictee ginta duos, et misit illos binos ante faciem suam, in
[AUGUST.J Sic tanien miscricordia et veritas obvianl omnem civitatemet locumquoipse erat venlurus.
r.ibi (Psal. XLVIII),ut nec misevieovdia impedial ve- R 1 Sicut duodecim aposloli forma sunt episcoporum,
ritalein, qua plectitur dignus; nec vevitas misevi- sicseptuaginta duo ligura presbyterorum, idest, se-
covdiam, qua libevalur indignus. Dcus ab atterno cundi ordinis sacerdotura: tametsiinprimisEeclesice
sciens conversationera hominum malam futuram, et tcmporibus utrique pvesbytevi, utvique vocabantur
qiiia nec sola severitate possent salvari, nec sola episcopi. Beneseptuaginta duo mittuntur, sive quia to-
misericordia pcrvenire ad profectum merilorura, tidemgentibusEvangelium preedicandumerat, utquo-
decrevit quod in unoquoque tempore preedicandum modo duodecim, primopropterduodecimtribuslsrael
esset, unumquemque permittens suo judicio, id est, missi sunt, isti propter exleras gentes mitterentur,
natuvali legi. Sed quia naluralis lex obtovpuit con- seu quod preedicantium numeros totus orbis per
suetudine peccandi, pveedicata est lex quee vefrena- Evangelium sanctee Trinitatis illustrandus intima-
ret peccantes. El quia iterum homo non se per le- balur, sicul sol triduano ambitu suee lucis septua-
gis severitatem cohibebat, imo per interdictum reus ginta duas horas explicat. Nam ipse Dominus se
tenebatur: prsedicata est misericordia, quse salva- diem dicit, suos vero aposlolos horas; ita : Nonrte
ret confugientes ad eam, et excoecaret refutantes, 4uodecim horw sunt diei? (Joan. xi.) Per tres dies
miltens gentes ad promissiones Judeeorum, ut ipsi P. vero mysterium Trinilatis ostenditur, unde tertia die
Judoeisaltem eemulatione gentium converterenlur. resurrcxil Dominus, et populusantiquus ?.<!monlein
Et hcecest altiludo consilii Dei (Rom. xi), quo mira Sinai perveniens (Exod. xix), die tertia legem acce-
providentia Judecos et gentes reduxit ad vitam, pit, et idem fluvium Jordanem (Josue rn), quo
quam perdiderant in Adam. baptismi gratia commendata est, tertia die qua ve-
CAPUT LXVI. nerat, transivit. Bini mittuntur, in quo nobis in-
T 91 nuit quia qtti charitatem erga alterum non habet,
R61. viu Li. preedicationis oflicium suscipere nullalenus debet.
Et cum venissent apostoli ad Jesum, nunliaverunt Minus autem quam inter duos charitas haberi ron
illi omnia qum fecerant et docueyant. potest. Nemo enim proprie ad s.e ipsum charitatem
Veniunt aposloli ad Jesiun, rivi ad fontem. Ad habere dicitur. Anle faciem suam eos millit, quia
locum unde exettnt, fiumina reverlunlur (Eccle. i). verba cxhorlationis prtecurrunt, per qtice veritas in
Nunliant illi quce fecerant et quomodo docuerant, mente suscipitur. Soepepro sua nequitjia preedican-
semper gratias referentes super his quse accepe- tium lingua restringitur, ssepe ex subjectorum
runt, culpa. De sua nequitia ait Psalmista: Peccatori au-
R 62 J lem dixit Deus : Quare lu enarras justitias meas, et
D
II. x assumis testimonium meumper os luum (Psa(. XLIX)?
Et ail illis : Venile seorsum in deserlum locum, el De vitio subjectorum ait Dominus ad Ezechielem :
requiescile pusillum. Eranl enim mulli qui veniebant Linguam luam adltmrere faciam palalo tuo, e( eris
et redibant, nec manducandi spatium habebant. ntntus, nec quasi vir objurgans, quia domus exaspe-
Qtiaeautcni necessitas fuerit requici, ostendilur rans esl (Ezech. m). Ac si dicat: Plebs non est digna
cum dicitur: Erant enim qui veniebant, etc. Seor- cui exliortatio fiat.
sum ducit quos cligit, ut inlcr maie viventes mala El dicebat illis.
non attendant, ut Lol in Sodomis (Gen. xix), cl Job 6 9S 96 m
in terra Hus (Job i), et Abdias in domo Achab I. ", M. R. A.
(/// Beg. xvm). Requiescile, inquit, pusillum, ut Quivos audil, me audit; et qui vos spemil, nte
aves in ramis sinapis: pusilla rcquies est hic san- spernit. Qui autem me spernit, spernit eum qui tne
ctis et longuslabor; sed postea dicetur illis, ut re- mibil.
quiescant a laboribussuis (Apoc xiv). Veniebant et [BEDA.]ln audiendo vel spernendo Evangehum,
fcdibant mulli. In arca Noe animalia quee intus discant auditores non viles personas quaslibet audire
215 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 214
vel spemere.sed ipsum Salvatorem el suum Patrem. jA.condidisti hmc a sapientibus et prudenlibus, et rev&-
*n discipulo enim magister auditur, elin Filio Pater lasti ea parvulis.
honoratur. Vel ita : Qui non facit misericordiam uni Exsultansinspiritusanctode salutehumilium qui-
de (ratribus meis, nec mihi facit, qui pro illis for- bus loquebatur, gratias agit et exsultat in Patre,
mam servi et pauperis habitum suscepi, Qui me quod apostolis adventus sui aperuit sacramcnta ,
spernil, spernil ettm qui me misil, quia ego et Pater quee ignoraverunt' Scribee et Pharissei qui sibi sa-
unum sumus (Joan. x). pientes videbantur Unde supra : Justificata est sa-
T ll 7 pienlia a filiis suis (Luc. v,u). Confessio non semper
1J . x poenilentiam, sed aliquando gratiarum aclionem
'ieversi sunt aulem septuaginla duo cum gaudio, significat. In hoc quod ait, Pater, ostendit se esse
aicentes : Domine, etiam dmmonia subjiciunlur genitum a Deo, non crealum, ut hseretici dicunl .
nobis in nomine tuo. Et ail illis : Videbam Salanam in hoc quoddicit, Domine, Crealorem C(cliel terrae.
sicut fulgur de cmiocadentem. [BEDA.]Pulchre sapientibus et prudenlibus, non insir
Tunc vidi, quando corruit. Quod ait, sicut fulgur pientes el hebetes, sed parvulos (id est humiles) op-
cadenlem, de supernis lapsum significat : et quia posuit , ut probaret se tumorem damnare, non acu-
dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. "' men scientiec. Humilitas enim clavis est scientise,
(HCor.xt.) DifTerunt discipuli honorein nomini de qua alibi dicit : Tulistis ctavemscientim <\Luc.xi),
Chrisli, sed quia infirma adhuc iide gaudent in id est, humililatem fidei Christi, qua ad divinitatis
virtutibus, et de signorum operatione efferuntur, ejus agnitionem pervenire poteratis.
exemplo terrenlur, et ad humilitatem revocanlur.ut Eliam, Pater, quoniamsic fuil placilum anle te.
agnoscant se terrenos,si superbierint, humiliandos, Sensus est: Certe, Pater, hsec fecisli, quia sic
recordando diabolum ejectum ob superbiam de placuit ante le, id est, tibi in conspectu tuo. Ilis
ccelo (Isai. XIT). verbis exempla humilitalis accipiraus, ne teinera
Ecce dedi vobh polestaletn calcandi sttper serpenles discutere superna consilia de aliorum vocatione;
et scorpiones, el super omnem virtutem inimici, et aliorumque repulsione prsesumamus. Nonenim rar
nihilvobis nocebit. tionem reddidit, sed sic Deo placitum dix.it, osten-
Per serpentes et scorpiones omne genus spirituum dens quia injustum esse non potest, quod placuit
innniKidorum, ejiciendorum de obsessis, significat, justo. Unde et in vinea laborantibus mercedem red^
(juamvis ad lilteram possit accipi. Paulus etenim dens, ait : Yolo et huic novissimo dare sicul et tibi
a vipera invasus, nil passus est adversi (Act. '~ (Matth. xx). In ctmctis ergo a Deo dispositis, aperta
xxvm), et Joannes, hausto veneno, illeesus mansit. ralio est occulloejusiitia volunlatis.
Serpenles quidem, nocentes dente, seevientes aperte, m m' 50
sunt vel homines vel deemones, qui inchoandis vir- M. \\! L. A.
lutibus venena pravee persuasionis objiciunt. Scor- Omnia mihi traditasunt a Palrq meo.
piones vero, cauda nocentes, clam insidiantes, sunt [IIIERON.]ldeo confiteor Patri, quia omnia niihi
illi qui consummatas virtutes vitiare contendunt. tradidit Pater. Non dicit omnia de elemenlis, sed de»
Verumlamenin hoc nolitegaudere, quia spiritus vo- hisqtii perFilium acceduutad Patrem, et anteerant
bis subjiciuntur. Gaudete autem, quod nomina vestrn rebelles. Dehis onmibus alias dicit : Omnequoddat
tcripta sunt in cmtis. mihi Pater ad me vcniet (Joan. LX).[AJIDROS.]Vel
Spiritus ejicere el virtutes alias facere, interdum ita: Cum audis omnia, agnoscis Omnipotentem ;
non ejus est meriti qui operatur; sed invocatione non decolorem, non degenerem Patvi. Cum audis
nominis Christi conceditur, vel ad condemnatio- tradila, confitcvis Filium, cui pcv naluram unius
nem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum substantioe oninia juve sint pvopria, non dono col-
qui vident el audiunt. In quo semper honoralur lata per gratiam. Nota quia Chvistus in eo quod
Deus, per cujus nomen miracula fiunt, licet facien- rrj homo est coiilitelur, id est gratias agit Patri, iino
tes signa, despicianlur. Iiv Actibus apostolorum filii individuge Trinilati, ln lioc vero quod ipse est splen-
Scevse ejiciebant dsemones(Act. xix), et Judas pro- dov, qui de Patre splenduil supra inlellectum, nuk
ditor multa signa fecissenarratur. Gaudeant ergo las refert gratias, licetomnia a Patre habeat, quia
discipuli Christi non de humiliatione doemonum, per naturam habel.
sed desua suhlimatione,ut unde illi ceciderunt sub- ji,r 112 r 119 1 3 et 44 et 6L et 67 6t,87
levati, isti ascendant humiliati. Eorum namque no- iVI. iii .L. J\. et 90 et 142 el 151
mina scripla es.se in coelis, est illos esse prcedesti- Et nemo novit Filium nisi Paler, tteque Pairem quis
natos. Quamvis enim singula sint in Dei memoria novit nisi Filius, et cui Filius voluerit revetare.
aeternahler alfixa, quadam tamen prtcrogativa dici- [HIERON.—BEDA.] Erubescat Eunomius, dicens se
lur : NovitDominusqui sunt ejus (II Thn. n). plenam notitiam habere de Palre et Filio. Non ita
110 118 intelligendum est hoc, quasi Filius a nullo possit
M. L. sciri nisi a Patre solo, Paler autem non solum a
/H tpsa hora exsultavit Spiritu sanclo, et dixit: Filio, sed ab eisetiamquibus revelaverit Filius, seit.
Confiteortibi, Pater, Domine cwli et terrm, quia abs- ad utrvimque referendum est quod ait: E( cui t)ote««
2!" ZACNARL2 CIIRYSOI-OLITANIEIISCOPI 210
r"ttFilius revelure, ul intelligas utrumquc pcr Filittni A J\ ad legem; quia ihi adulterium ptinitur per lapidaUo-
revelari. Yerlioeiiiinsuo Patcr se declaral, et Verhura neni, hicpurgatur per pcenitentiam.
seipsum declarat, qttia nientis nostrce lumeii est. %
JHII.AII.]Tradita atilemFilio non alia stint, qucunquce L. lf M.
m eo soliPalvinotastint.NolaveroFiliosolisunlquec Si qttis venilad me, el von odit patrem suum etma-
Patris suiil. Atque ita in hoe mulucc cognitionis sc- irem, etuxorem et filios, et frutrcs et sorores, adhuc
crct.o, inlclligitur non alittd in Filio ignorabile cx- autetn ct animatn suam, non polcst meits esse diici-
stitissc, qnam quod in Patre ignnrabile sit. Attende pultts. Et qtti non bajttlat crucem siiam et venit post
ubisolus Pater Filium, sohisve Filitts Patrem nosse me, nou potesl mcusesse discipttlus.
dicitur, iionnisi cvcaiiirarura ficri cxclusionein. Ne- [GtiEcoit.] Perconlavi libet, qitouiodo pavent.es
que ciiini Filius a notilia sui ipsius excipitur, neque pvcecipimuvodissc, qui jiibcmur ct inimicos diligevo
Paler, quin seipsum cognoscat excludiiur; cl Spiri- (Malth. x.) Lt de uxorc Vcvitas dicit : quod Deus
l:is sanctiis utriqiie consuhstanlialis, ah utriusque coiijunxit, homonon separel(Matlh. xix). El Paulus
plcna agnitione ncquaquam scparaltir. Unde Pau- ail: Vhi, diligite uxores veslras, sicutel Christus Eccle-
lus : Spiritus scrutaliir omnia clittm profunda Dei siatn (Ephcs.x). Sivim pevpendimiispveccepti,tttium-
(I Cvr. u). E que ageve valemus, ul et pvoximos diligamus, et
B
Et conversusad discipttlos sttos, dixit : adveisavios in via Deiobedicndo uesciamus. Sic ni-.
miniiii proximis odium adhibovc dcberatis, ut in
M 113 eis et diligamus qttod sunt, et liabeamusodio quod
*fi.. x
in Dei itincre obsistunt nobis. Etut hoc demonstra-
Yetiitt'nd tne, «mnes qui laborcttiset onerati eslis, ret ageiidum Dominiis, mox addidit, dicens : Adhuc
ei cgo reficiatn vos. autevt et animam sttam. Tunc etenim animam nos-
[HiEiioN.]Deonere peccati dicit, vel pressos jugo tvam bene oiiimus, cnm ejus carnalibus desideriis
legls iuvilal ad Evaiigcliuiu. Quarationc est Evan- non acquicscimus, sed bajulando crticem, Domi-.
gelii gratia levior icge, cuni in lege aditlteriura, in iiiim sequimtir. Quce crgo contempta ad inelius dtt-
E\;angelio conctipisccnlia : ibi honiicidium, hic ira citur, quasi pc.r odium amatiir. Huic doctrince de
puniatui'.' In lege opcva vequivuntur , in Evangclio contemptu nuindi etde abjectionc corporis annec-
volnntas : qu;e, licet effectum non habeat, pvecmium titur sttb comparatione lurris eedificandcede persc-
tamen non nmittit, ul si virgo non voluntale cor- vcvantia, ad quam neccssavia est cuin humililate
rumpattvv, apud Evangeliuni virgo suscipitur, apttd paticntia. Ac si dicat : Ita debetis odisse,'cvucein

le0'cm (jtiasi corrupta vepudialuv. Laboratis dieit, C u
bajulave, venive post rne; quia sic consummabitur
vcl in legis difficullalibus, vel in divitiis acquiren- fidei cedificium, sic venitur ad regiiuni. Et lioc est
tiis. Reficitimvos, idcst recreaho vos exoneratos per quod sequitur.
Evaiigelium, promittcns regiiuniteternum.
L. lf
Tollilejugum meum super vos, el discite a me quia
milis su:u el humilis corde; et iitvenietisrequiemani- Quis enim ex vob.isvolens lurrim mdificarc, non
mabus vestris. prius sedens computat sumplus qui necessarii sunl, si
Jugiini dicilur Evangelium Chvisli, Judeeos et habel ad perftciendum: ne posteaquam posuerit fon-
gcntes in una fide conjungcns, ut tcrram cordissui damentum, et non polueril perftcere,otnnesqui vident,
excolant p(;r vomereui sacri cloquii. Tollitc juquui incipiant illudere ei, dicentes : Quiahic homo cmpit
super vos, in superiovi sciliect nicntis vestvoe,in ho- wdificare, el non potuit consummare?
nove habentes. Exemplo quoque rnco discite mites Oinne quod agiraus, pvceveniveper consideratio-
csse covdc cl humiles covde, ne latcat serpens in nem debemus. Si igilur in fundamcnlo fidei pevfeclee
specie columbee. Humiles quippe neminem contein- viteesublimilatem per assuinptam patientiam [pceni-
ntint; niites ([uoque in lcnitalc aniuii jugiterpevsc- . lentiam]consummavecupimus,priusnos ad advcrsa
veranles, nulluin leedunl; el sic per quietem uien- sccculi prtcparcmus. Hoc cnim intcr terrenum et
tis invcniiint tandera sempitevnam requiem anima- ccclesle tedificium distat, quod terrenum ccdificium
bus suis. constrtiiturexpensas colligendo, ceelcste autemdis-
Jtigum enim mcum suave est, et onus meumleve. pergcndo. Sedentes igitur computeiiius, id est, a
[IIiL.ut.] Quid jttgo (Jhrisli sttavius ?quid onere le- luinullibus niundi quiescenles, diligcnler discerna-
vius? Probabilcm lieri,ab scelcre abstincrc, boiiuni inus crogandani csse leniporalcm suhstantiam et
velle,inaIumnolle, amareoraiies,odisscnialuiii,ielet- cor avertendum a cupiditatibus ct animam preeparan-
nam vitam sequi, prcesentibus non capi, nolie in- dain conlra s;cculi adversa. Alioquin deficientes in
ftrrialteri quod sihi ipsi pcrpcti sitmolestum. Licct icdificio bonee operationis, irrisionem paliemur ab
tingusto initiosit arcla via, ut alibi dicit, qumducit adI inimicis cx noslro defectu grattilantibus; qttia
vitam(Matlh. vn),processu latncn temporis ineffabili juxta Pauli vocem , spec.taculitmfacli sumus mttndo,
(lilectionisdulcedincdilatatiiv. Jugum i\de\suavcest, angelis et homintbiis (I Cor. iv).
compavalione legis, (juia ibi vidnevantuv pueri, hic; Aul quis rcx, iturus coinmitlercbellum adversus
lavanluv salvandi. Ontts Evangelii leve cst, quantum aiium regetn, noit scdens prhs cogilat, si possit cuin
257 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 218
decem miltibus occurrere ei, qui cum vigenti mitlibus A
J Paulumquasitransgrcssoremlegisrepudiant. [BEDA.]
venil adse ? Alioquin adhuc illo longe agenle, lega- Bene Lucas Sabbatum quod apostoli solvebant, deu-
tionem mittens, rogalea qumpacis sunt. teroproton, hoc est, secundo prinium nuncupat.
Si rex a rege pacem quserit, multo magis nos: Volebat enim intimarc observanliam legis Sabbali
infivmi cum Deo pacem habeve debemus. Quasi ultra cessare debere, et naturalis Sabbati iibertatem,
comniilteve bellum cum Deo est, aliquem intelligcre qucc fuit. usque ad tempora Moysi, ctcterls die-
ex meritis salvavi ab eo juste. Vevum hac siniilitu- bus similis, oportere rcslitui. Htijus ilaque temuo-
dine ostendituv,nullum ad gloviam perlingere posse, ris Sabbatum, quc sicut in ceelevis diebus utilia
nisi severi judicis sententia lemperelur per miseri- licet operari, secundo pihnum ad distinctioncm
cordiam. In conspectu eniraejus oinnis homo im- Judaici Sabbati appellat, primum videliect, hoc est,
perfeclus. Sicut ergo procmeditatio necessaria est proelalum; secundum, vel tempovis ordine, vel gra-
ad cavendam inimici irrisioneni, ita necessaria est tite niunere, ut nil aliud secundo primum Sabbatutn
ad inipetrandcun judicis misericordiam, fortassema- intclligas esse, quam inferiori superius. Unde si
lum opus anohis abscidinius; sed numquid ratio- quis Jesum Christum secundo priinum Adam velit
nem cogitalionis nostree reddere suHicimus? Quasi appellare, non errat : qui merilo scilicet el gratia,
cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera B ^ iion huinance nativitatis ordine primum preccessit
decem mandatorum, quse exterius gessit; sed Deus Adam.Potesl et ita inlelligi, ut Sahbatum Novi Tes-
quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix tamcuti seeunduni el priiiium sit : secundum, quia
prtcparatum in solo opere, discutit simul de opere et post legale cst; p-iinum, quia ante decreta legis a
cogitatione. Longe adhuc esse dicitur, quia nondtim justis ohservabatut antiquis. Mystice autem disci-
prtesens in judicio videtur. Mittamusergolegationem puli per sata lran*>cuut id est, per gentes, eoruni
ad eum nobis placandum, lacryraas scilicet et mise- saluiein esurientes. Unde illud : Snrge, Peire, ma-
ricordiee opera ex puro affectu. cta et manduca (Act. x). Mira sacramenti concordia
96 est,inactari animaliaeteonfrieari spicas, sictilPaulus
L. ? M. dicit : Mortificate membra veslra qum sunt super ter--
Sic ergo omnis ex vobis, qui non renuniiat omnibus rain, et exuite vos veUrem hominem cutn aclibus suis
quw possidet, nonpotest meus essediscipulus. Colos. III). Veliere spicas, est homines a tevvena
Qitandoquidem non potestbene sedificare qui non inlenlioiie evtiere; fvieare autem manil us, ab ipsa
computat suinptus, nec secure potest occurrere qui etiain carnis concupiscentia, qttasi ab integuinenlis
non preemitlii legationera : ergo nec meus potest esse arislarum, puritatem inentis exuere. Grana vero
disciptilus qui non renuntiat omnibus. Hic docetur L manducare, est emundatum quemque ab omni in-
quod sedificare turrim, facere pacem cum fortiore, quinamento carnis et spiritu per ora prtedicantiuin
nihil est aliud quam essediscipulum Christi; prsepa- Ecclesiae memhris incorporaii. Apud Marcum disci-
rare vero sumplus, vel mittere legationem ad fa- puli prsegredientes Dominum, heecegisse referuntur
ciendam pacera , nihil aliud est, quam renunliare (Marc. n); quia preecedit sermo docloris, et subse-
omnibus quse possidemus. Inter quse et amor proxi- quitur gratia supernte visilationis. [BEDA.]Bene hoc
morum et anima nostra, quam quidam accipiunt pro lit Sabbatis, quia precdicalores pro spe quictis
temporali vita, intelligunlur , et quam sic possidere teternee laborant, ad quam et alios invilant. Yel ita :
debemus, ut non nos impediat ad selerna. Distat ta- Ager est mundus; agri seges, humani generis fe-
men inter renuntiare omnibus, et relinquere omnia; cunditas ; spicse, fructus Ecclesitte, quibus saluran-
quia paucorum perfectorum est relinquere oninia tur apostoli, nostro se alentes profeclu. Aliter : Per
et solis sctemis inhiare, cunctorum autem fidelium, sala ambulant cum Doniino,
qui, obtemperantes di*-
renuntiare omnibus, hoc est, sic terrena gerere, ut vinis imperiis, deleclantur in sacris eloquiis. Esu-
tamen tota mente ad ccelestia tendant. riunt in satis, cum in sacris eloquiis, quselegendo.
CAPUT LXVIII. D transeunt, illa invenire desideranl : quibus aiuplius;
P
m * accensi, amore Dei quasi pane pascantur. Et hoc
L. II M. R. in Sabbatis, dum a turbidis cogilalionibus vacaro
Et factumin Sabbato secundo primo, cum transiret et videre quam suavis est Dominus, gaudenl. Vel-
iesus per sata, vetlebantesurientes discipuli ejus spi- lunt spicas et terunt, cuui testimonia Scripturarum
cas et manducabant contricantesmanibus. assumunt et discutiunt, donecmedullam dilectionis
[HIERON. — BEDA.JIdeo discipuli Domini spicas. extrahant, qute sub vilitate litlerse, quasi sub arisla*
confricabant, quia (ut ait Marcus, cap. 52) mandu- rum horrore velatur; sed qui solam litterte superfi-
candi spatium non habebant, propter nimiam im- ciein sequuntur, stuili defensores Sabbati, neque
pprtunitatem eorum qui veniebant ut curarenlur nientis refcctionera norunt, neque animarum re-
(Marc. vi). Unde quasi homines esuriebant. Confri- quiem quoerunt. Unde sequitur :
calio illa vitam austeriorem signiiicat, non vitam Quidam autetn Pharismorum dicebanl illis : Quid
queercntium preeparatas epulas, sed cibos simplices. facitis quod non licet in sabbatis ?
Nota primos apostolos litteram Sabbati destruere, Hoec alii evangelistee narrant Domino objecla
conlra Ebionitas, qui cum alios apostolos recipiant, fuisse. Sed sive illi, sive discipulis cjus, sive ut.ris*
219 ZACHARLE CIIRYSOPOLITANI EPISCOPI 220

que dicta sint, ad eum quasi ad magistvum pevtine- A / in templo Sabbatum violant, el sine crimtne sunt?
bat vesponsio, in qua novtc gvaticemuneve designat, Dico autem vobis, quia templomajor est hic
otium legis esse gratiee opus, avguens doctorcs legis [HIERON.]Sabbatum violabant sacerdotes, occi-
nescive legem De fvugura quidcm vastatione nulla dendo tauros, circumcidendo pucros; bic 11011 pro
fit queeslio, quia licel per legem de vinea vel fvuge nomen, sed atlverhium loci legendum est, quasi
vicini cdeve, sed non falcem raittere vel foras eji- dicat : Ego Dominus lempli qtti siun hic, sum ma-
cere. 'or templo, id est mclior, el ideo si figurale tem-
sibi servientes,
Et respondens Jesus, dixit ad eos: Nec hoc legistis plum poluit defendere sacerdotes
David cum esurissel et cum eo cur spirituale non potest defendere discipulos sibi
quod fecit ipse qui ?
erant, quomodo inlravit in domum Dei, etpanes pro- credenles 42
23 116
et
positionis sumpsil manducavil, el dedit his qui cum R. M. L.
co erant, quos non ticebat manducare nisi solis sacer- Sabbatum propter hominem factum est, et non
dolibus ? homo propler Sabbatum.
David, fugiens Saulem, venit in Nobam, el ab Ideo major cura est abhibenda saluti hominum,
Achimelech sacerdote postulavit cibos (/ Reg.xxt). B j «jiiam custodise Sabbati. S";cenim mandatura est
[BEDA.—AMBR.] Qui cum panes laicos non haberet, Sabbatum custodiri, ut si necessitas esset, non fie-
dedit ei consccratos, quibus soli sacerdotes et levi- ret reus qui solverel. Sabbato circumcidi non est
tee vesci debebanl : lioc tamen interrogans, st pueri prohibitum, cum fuerit necessarium. Josue inuros
sui a mutieribus mundi essent ab heri et nudiusterlius Jcricho, septem.diebus cum exercitu circuivil (Jos.
(ibid.). Non eniin dubitavit, sahitem hominum esse G), ct Macchabseinecessitate pugnaverunt Sabbato.
hostiani Deo placahilem, secundum prophetam di- Unde discipulis esurienlibus, quod licitum non erat
cenlem : Misericordiam volo et non sacrificium? in lege, nccessitate famis factum est licitum. Hodie
(Osce vi.) Quod est dicere : Magis volo de faiuis etiamsi quis seger jejunium corruperit, non tene-
perictilo hominem liberare, quam Deo sacrificium tur reus.
offerre. Sensus cst : Si et David sanctus est, et CAPUT LXIX.
Acliimelcch pontifex a vobis non reprclicnditur, sed Faclum est aulem in alio Sabbato, ut intraret in
legis uterque mandatiun prohabili excusationetrans- et doceret. Et erat ibi homo, el manus ejus
Synagogam
gressi sunt, et faraes in causa est : cur idem non dexiera urida.
probatis in apostolis quod in ceeteris? Panes pro- Sabbatis prcecipue Dominus docet et ope-
r [BEDA.]
positionis ante Sabbattim cocli, manc Sabbati offe- ( ratur virtutes, non solum ut insinuet spirituale Sab-
rebantiir, ct super sacrani mensam poiicbantur, sex sed etiam propter celebriorem populi con-
liinc , el sex inde, ad allerutros conversi, dtiabus batum, Homo manum habens aridam, humanum
ventum.
pateris aureis supcrpositis thure plenis, quecperma- genus indicat in bono opere arefactum, pro manu
nebant usque ad aliud Sabbatum. Et tunc pro illis in
alii ponebanlur, ct illi saccrdotibus exhihebantur, primo parente extensa ad vetitum pomtim; sed
Domini miseratione restitutum esl saluti, per ma.
et thurc accenso in igne sacro, in quo holocausta
nus innocenles exlensas in cruce. Benein Synagoga
fiebant, aliud llius superduodccim alios panes adji- manus crat arida
ciebaluv. Qua bora sup<*rveniensDavid, panesque ; qitia ubi majtts donum scientiec,
ibi tvansgvessor majori subjacet culpce [HIERON.]
conseeralos accipiens, ostendit figurate saccrdota-
.«Eger iste dicitur fuisse csementarius, quecritans
lem cihum ad usum transiturum csse populortim,
victum manibtts, el Judceorum manus, cui spirilalis
sive quod omnes vilara sacerdotalem dehemus imi-
ecdificii cura commissa fuil, arida erat usque ad
tari, sive quod omne filii Ecclesieesacerdotes sunt. adventum Salvaloris, postea autera reddita esl des-
Ungimur enim in sacerdotiuin sanctum, offerentes tra in
Deo hostias Abiathar aulem apostolis credentibus.
nosmetipsos spirituales. Observabant autem Scribm et Pharismi, si in Sab-
filius Achimelech, vel, ut quidam codices habent, jj
balo curaret, ut invenirentaccusare iitum.
Abimelech, aderat cum patre, ubi David panes pc- excusavcrat, ipsum
Quia discipulos probabiliter
tiit et accepit. Occisoautem Abimelcch a Saule cum
observabant, ul si in Sabbato curaret, trangressio-
viris domus suce, qui erant de genere sacerdotali, nis, si non curarel, crudelitatis aut imbecillilatis
ocloginla quinquc, fugit Ahiathar ad David, comes eum arguant.
faclus exsilii ejus. Postea vcro, regnante David,
Ipse vero sciebal cogilaliones eorum. Et ail homini
sumnii saecrdotii graduui accepil, majoris excellen-
qui habebat manttm aridam : Surge, et sta in me-
tite factus, quain pater suus, et ideo dignus cujus dium. Et stelit.
Dominus mentionem faceret, ut Marcus refert, surgens
Hinc est illud : Duminus scil cogitationes hoini-
quasi summi saccrdotis, ctiam patre vivenle. num, vanmsunl (Psal. xcm.) In medio ste-
Et dicebat illis. quoniam
tit teger, ut ab omnibus videretur.
Ait autem ad illos Jesus: Interrogo vossi licet Sab-
M. "? balo benefacere, an male ? Animam sulvam (acere,
Aut non legittis in texje, quia Sabbatis sacadote» an perdere ?
221 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 22S
[BEDA.]Id est, hominem curare, an a perditione', A i [HIERON.]Livor est in causa. Non enim culpa
non liberare? Prseveniens calumniam qutc sibi para- fuit vel hominem manum extendere, vel Jesuni sa-
batur, arguit Judeeos, existimantes in Sabbato> nare; sed magna insipientia est de nece ejus tractare,
etiam a bonis operibus feriandum, cum Iex dicat : cujus beneficiis plttrimum indigebant.
Omne opus servile non facietis in eo (Levit. xxui).
Sed de peccato dictum est opus servile : omnis eniin M. ?
qui facit peccatum,servusest peccali (Joan. vm). More Jesus autetn sciens, secessil inde, et seculisuvt
autem Scriplurarum, animam pvo honiine posuit, eum mulii, et curavit eos omnes.
ut illud : Hm sunt animm qum exierunt de femore Noluit Jesus dare Pharisceis occasionem impieta-
Jacob (Exod. i). Vel ideo cuvaluvus covpus de aninicc tis conlra se : fugit ilaque odientes, et accedit ubi
salvatione intevvogat; quia ipsa manus sanalio sa- invenit per amoreni scquentes, unde curari me-
lutem animee significabat, quee a bonis opevibus rentur.
cessans, aridam quodammodo dexlram habcvevide- Et prwcepil eis, ne manifestum eum facerent, ttt
batur. Nullum siquidem summe pius perdil, sed adimpterelur quod diclum est per Isaiatn prophetam,
quando non salvat, dicitttr perdere Scripturee con- dicenteiu : Ecce puer meus quemelegi, dileclus mens
suetudine, sicut induravit cor Pharaonis (Exod. x), B E in qtto bene complacuit animw mew; ponam Spiritum
id est non emollivit, sed indurari perinisit. meum sttper eum, el judicium geutibits nuntiabil. Non
At illi lacebant. Et circumspeclis omnibus, dixit contendel, neque clamabit, neqtte audiel aliquis t»
liomini: Exlende tnar.um tuam. Et exlendit, el resli- ptaleis vocem ejus (Isai. XLU).
ttila est sanitati manus ejus sicut et allera. Non curationis taciturnitas jubebatur, nam salus
Non habentes quid respondeant, tacent; et Do- unicuique reddita, ipsa sibi lestis erat. [HILARIUS.]
minus circumspicil oinnes, quasi incredulilali eo- Jubendo ergo secretmn, Dominus gloriandi de se
rum irascens, Manus jubctur extendi; quia dehilitas jactanliani declinat, et nihilominus cognitionem sui
infructuosce aniince nullo melius ordine quam elee- preestat in eo ipso, quod admonct de se taceri; quia
reosynarum largilale curatur. Unde Ecclesiasticus : ohservanlia silenlii ex re quee sit silenda, profi-
Fili, nonsit manus lua ad capiendumporrecla, et ad ciscilur. Quin etiain per hanc tacendi de se volunta-
dandum cotlecta (Eccle, tv). [HIERON.]Homo etenim latein, diclortim pcr Isaiam effeclus implelur. Ex
iste significat avaros, qui nolentes dare, volunt ac- persona Patris dicitlsaias : Ecce puer meus. [REMIG.]
cipere; prcedari, et non largiri. Quibus dicitur ut In forma videlicet servi, puer malitia, non sensu,
extendant inanus suas, id est, qui fnrabatur, jam „ electus est ad rcstaurandum genus humanum, ad
non furetur; macjis autem laborel operando manibus quod non erat alius idoneus. Unde probatur spe-
suis quod bonum est, ut habeat unde tribuat indigen- ciaiiter dilectus a Deo, et in eo palernce voluntati
tibus (Ephes. iv). Ilomo quippe adventum Christi beneplaeiUim fuisse. lpse enim solus est Agnus sine
dexlram habuit languidam , quia ab eleemosyiiis macula. Anima quippe Dei affectus voltintalis ejus
torpebat; sinistram sanam, quia stite utilitati inten- intelligitur. Spiriluni dicit Spiritum sanctuin, de
debat. At vero, venieiilc Christo, dexlra sanatur ut quo alihi : Requiescet Spirilus Domini super eutn
sinistra, quia, quod cungregaverat avide, modo (Isa. xi). Judicium futurum, et modo justa fieri
distribuit ex charitate. judicia, licet occulta, nuntiabit gentibus per prsedi-
El dixit ad eos : Quis erit ex vobis homo, qui habe- cationem Novi Teslamenti. Platea: sunl spatiosa
bit ovemunam, et si ceciderit hwc Sabbatis in foveam, vita, in qua morantcs et conveili nolentes, vocem
uonne lenebit et levabil eam? Quanto magis metior Doinini non audiunt, quocirca non stia voce, sed
_ esl Iwmo ove ? per pavabolas eis interduni loquebattir. Conlra tales
Ideoque Iicet Sabbato benefacere. Competenti non. contendit, neque clamavit : Qui cum maledice-
exemplo oslendit illos Sabbatum violare in opere relur, tton matedixil (I Petr, n) : sed sicut ovis
cttpiditalis, quieum violare arguunt in operc cliari- r. rj ad occisionem duclus est, non aperiens os suum
tatis. Pro eodcm ponit, in Sabbato benefacere, ct (Isai. LIII).
animam salvam facere. Observantia quidem Sabbati Arundhtem quassaiam non confringet, et linum
figurabatur, quia per sex sceculi oetales bona fece- fumigans non exstinguet, donec ejiciat ad victoriam
rint, in septima quiete a malis lantiim feriabant. judicium, et in nomine ejus gentessperabunt.
Non enim oliosus erit boni operis frttctus, in laude [IIIEUON.]Qui peccanti non porrigit manum, nec
Dci quiesccre. [AUGLST ] Ubi Matthocusdieil Domi- portal onus fralris, qiiassatum calamuin confrin-
num interrogatum, st licet Sabbatis curare : nihil git : et qui modicam fidei scinlillam contemnit in
repugnat Marco et Lueoe, narrantibus illos iiiter- parvulis, linum fumigans exstinguit. Hoecautcn»
rogatos a Doinino : Si ticet Sabbalis benefacerean Christus non fecit, polius vcnil quwrere quod perie-
male. Intelligendum iiamque est, quod pvius ipsi rat (Luc xix). Patientiam nainque servavit, donec
interrogaverunt Dorainum, deinde Dominus eos, et judiciuin quod in eo agehatur, ad victoriam perve-
illis tacenlibus, proposuit similitudinem de ove. niret, et expulso miindt principe, in regnum rediret
Ipsi autem repleti sunl insipientia, el collcqueban- ad dexleram Patris sedens, donec ponat inimico*
(ur ad invicemquidnam facerent de Jesu. sub pedibus (Psal. cix). [HILAR.]Vel ita : Dicit
223 ZACHARIiE CIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 1U
arundinem, quce quassala sit, non esse confraclam, /A.visus est precoccupare. Lucas vero apostolorum
id est, gentes vento vanitalis agitalas, et in pecca- clectionem procul dubio ante sermonem in monte
lis quassatas, in salutem per Christum reservatas. habitum faclam, illo modo quo pvcelevmissarecapi
Linum fumigans ait non esse exslinctum, hoc est, tulavi solcnt, commemovat, dicens : Et cumdies fa-
cxiguum spiritum ex reliqtiiis veleris gratiee, Israel ctus essct, vocavil discipulos suos, et elegit duodecim
non esse ablalum , quia lotius r.esumendi luminis ex ipsis, quos aposlolos nominavit (Lifi. vi). [HIERON.]
in tempore pcEiiitenlisesit facultas. Per arundinem Pvohabile est itaque, quod histovise pvopvius ordo
quoque inlelligi possunt Judcei, omni vento ceden- hic habeatur. Nil tamen pvohiberet in hoc !oco, ut
tes, qui ab invicem discrepando dissipati sunl. sccpe alibi, avlificialem ovdinem attendi. Misericovs
[REMIG.JLiuuni vero fumigans sttiit gentes, quas, Domintis egveditur de doino, id est, de pvofundis
naturalis legis ardore fere exstincto, erroris fumus mysteviis, el sedet juxta mave liujus sccculi, ut sal-
amarissimus involvil, quousque de parva scinlilla tem in littove audiatuv. Elenim mare mundus est,
in magnuni ardorem charitatis Christus illas suscita- qui guslalus amarus est, et vitiorum fluctibus in-
vit. Equidem precdicatio ejus nullis insidiis supe- quictus. Sed ab ipso Domino eripiuntur preedestina-
rala, tanditi mundo lucebit, donec ejiciat, id est, li, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gau-
ostendat ultimuni judiciura, ad victoriam de omni- B \ dium, ccgritudinem in salutem. Quoties autem in
bus inimicis suis plenariam et non retractandam. Evangelio turbce vocabulum interscritur, sicut di-
Nomen Chrisli, est ipsius notitia in lide Chrisliana. versitas hominum, sic eliam diversitas intimatur
in quo genles Christiance spcrabunt. voluntatum. Diversis enim dc causis Christum se-
CAPUT LXX. quebantur. [HILAR.— BEDA.]Congregatiolamentur-
* 149 G0 barutn figurabal frequenliam populorum, per apo-
L. M. R.
stolos ad Christum colligendam. In quorum mentes
Factum esl aulem in illis diebus, exiii in monlem
ascensurus erat per fidcm : quod jttdicat ascensus
orare : et erat pernoclans in oratione Dei.
in navcm. Navis namque in mari, typum prsefert
[BEDA.J Sanal ut Deus, orat ut homo. Quando
activam vi- Ecclesia*, in medio non credentium et contradieen-
orat, theoricara vilam ; quando sanat, tiuni cedificandce,intra quain verbum vitce positum
tam insinuat : ne quis pro cura proximi a contem-
et prcedicaluin, gralia suee visitationis illam illu-
plalionis sludio torpescat, vel pro studio divinee
cu- strat, ct dilectani sibi mansioncm in ea consecrat.
contemplationis, quamvis stiperior sit, proximi Hi vevo qui extva sunt, in modum avenee steviles
ram negligat. Quia Pater omnia posuit in manus
cst : est r atque inuliies, adjacent, ct divini sermonis capere
Filii, judex quod insigne providee potesta- non possunt. Verumtamen in liltore
tis. Filius tamen ut fovmam hominis implevet, ob- intelligentiam
stantes, qui neque in mari, neque in navi eraut,
secrat Patrem pro nobis, quia advocatus est nol.is, -
figuram gestant illorum, qui ab amaritudine repro
in quo consistil officium pietatis. lnde Joannes :
borum se subtraxerunl, sed nondum ccciestibtis
Advocatum liabemus apud Patrem Jesum Christum
Joan. Si advocatus est, debel pro nostris mysteriis, quse desiderant, sunt irabuti.
(I n). Et locutus est cis multa in parabolis, diccns:
intervenire peccalis. Non ergo quasi infirmus obse-
cral, sed quis impetrat, orandi formam prsescri- CAPUT LXXI.
bens, quam deberaus imitari. Exiit autem orare
Ecce exiit qui seminat, seminare.
in montem qui Deum orando quterit, exsurgentem Multa in paraholis loquitur; quia,
viliorum strepitura premens, ad verticem sublimio- [HIERON.—BEDA.J
si cuncta parabolice loqueretur, absque emolumento
ris curite progrediens, ul exteriore cessante tumultu
recessissent auditores. Parabola est rerum in' na-
in quodam mentis secreto per interna desideria si-
de divitiis tura discrepantium sub aliqua similitudine facta
lenter cum Doinino loquatur. Qui vero
aut honore soeculi, aut de morte inimici ovat, in T\lius comparatio. Sator qui exiit seminare, ChristusFi-
I Dei intelligitur, qui fexicns de sinu Patris, ve-
imo jacet, et oratio ei fit in peccatum (Psal. cvm). nit in mundum ad seminandum per se ac per
131 36- L. 76
M. R. suos hominibus verbum veritatis, quod apud Patrem
El exiens de domo, sedebat secus mare, et congre- vidit.
gatm sunt ad eum lurbm multm, ita ul, in naviculam El dum seminat, qumdam ceciderunt secus viam,
cscendens. sederet. Et omnis turba stubat in littorc. ei conculcala sunl, et venerunt votucres cali, et come-
Utvum Dominus eadem die, qua post ovationem derunt ea.
vocavitdiscipulos, an alio tempore, exiens de domo, Qumdam ceciderunt, subaudis : grana sive semina
fecerit ea qute sequuntur, minime conlurbal illum, secus viam. YTiaest mcns, malarvm cogitalionum
qui novit in prceoccupando et recapitulando modum sedulo meatu trita et arefecla. Ubi dupliciter perii
narrandi evangelislarum. Maltheeus quidem, post semcn, quia transilu carnalium cogitationum con-
illud quod narrat de matre et fvalvibus Domini, culeatur, ct decmones comedunt illud, id est, qua-
becc continuo subjttnxit. clicens : J» itlo die, exiens dam deleclatione vapiunt et absorbent, ut nec memo-
Jesus de domo sedebat secus mare, etc. (Mallh. xm). via mens teneal, quod opere exercere neglexit. Dee-
Verum movc Scripturcc diem ponendo pro lemporc moncs autem volucres cocli appellantur, vel quia
«28 IN UNUMEX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 225
siinl ccelestiS et spiritualis naluvec, vel quia in aere A
l CAPUT LXXIL
habitant. 15G
Alia aulem ceciderunl in pelrosa, ubi non kabebanl M.
terratn multafn. Et continuo exorta sunt, quia non Aliam parabolam proposuit illis, dicens : Sitnile /a«
litbebant altitudinem terrm. Sole autem orto, wslua- ctum est regnum cmlorum homini, qtti seminavil bo-
terunt, et quia non habcbant radicem, aruerunl. num semen in agro suo.
Semina quee cadunt in petrosa, id esl super ter- [RABAN.JRegnum coelorum intcllige Christum,
ram petvis abundanlem, germinare quidem cito qui dat in ccelestilus regnare; eique servire, re-
queunt, sed non figitur radix, quoniam terrse altilu- gnare est. Bonuin quidem non seminat nisi bonus,
«linem, hoc est profunditatem non habet, et idcirco qui semen bonse voluntatis ad bona opera studet
sestu solis arescit. Petra significat hic duriliam pro- perducere.
tervse mentis; terra, lenitatem animee obedientis; Cum autem dormirent homines, venit inimicus ejus,
sol, fervorem persecutionis. Cadit ergo semen verbi et superseminavil zizania in medio tritici; et abiit.
supra petram, quando dulcedine promissionum mo- Caulelam moraliter inlitnat habcndam. Dormientes
vet indomitum cor, nullo verae fldei voinere pene- sunt magistri Ecclesise, cum inerlia et incuria ne-
tratum. Ubi non invenit, ut Lucas ait, humorem B * gligunt sibi commissos, vel cum dormitionem inor-
(LMCVIII), id est vivtulis amorem. Et slalim exor- tis accipiunt. Tunc siquidcm , prcccedenle nomine
tum est per recordationem tantummodo, non per Christi, superseminat diabolus zizania in medio tri-
eflicaciam, quoniam non babebat allitudinem tevvse, tici, id est inducit hscreticos inter justos. Qui ideo
id est profunditatem boni cordis, ubi solide funda- triticum appellati sunt, quia excussi fuerunt a pa-
relur. Et quando exortus est sol, id est sestus per- leis infidelilatis pcr fidem. Et abiit, quia inter juslos
seculionis, vel cujuslibel tribulationis, exsestuavit, diu stare non potuit.
id est ad siccitalem venit, et ex toto exavuit, eo Cum autem crevisset herba et fructum fecissct, tunc
quod fivmi desiderii radicem non habebat. Altitudo apparuerunt el zizania.
quidem terrte, est probitas aninii disciplinis coeles- Crescit herba, cum verbum prscdicationis fide-
tibus eruditi, et in tenlationibus probali. lium promovclur; fruclificat, cum bonsc spci opera
Aiia autem ceciderunt in spinas, et creverunt spinw, monstrat: et tunc incipiunt manifesiari hoeretico-
tl suffocavcrunt ea. rum dogmala. Quod videnles boni hominos jed
Alia semina ceciderunt in spinas, hoc est inler nondum spirituales, qui omnia judiccnl, juxta illud
spinas. Cadit quoque verbum Dei inler spinas, cum /_ Pauli: Spiritualis judicat otnnia (1 Cor. n), nioven
suscipitur a corde; diviliarum cura sollicito, et tunc tur, quia sub iiomine Christi sunt hsereses. Unde
multiplicatte divitise quec per spinas intelliguntur, sequitur :
occupant nientem, ut fructus spiritualis in ea pro- Accedcntes autem servi patrisfamilias, dixerunt ei •
ficere non possit. Domine, nonne bonum semen seininasti in a*ro iuol
Alia vero ceciderunl in terram bonam, et dabant Unde ergo habet zizania? Et ait itli: Inimicus hotno
fructum: aliud cenlesimuin,aliud sexagesimum, aliud Iwc fecit.
tricesimum. Audilo dolo, paterfamilias non cxarsitin ira, nec
Sicut in te.rra mala trcs fuere diversilates, 'sic niox ulcisci voluit, ita et nos lecsi, patienter fera-
sunt in bona tres. Alius enim bonus est, alius me- mus. Diabolus propterea inimicus homo appellatur,
iior, et alius optimus. Cum denarius numerus pro quia Deus esse desideravit. Unde in nono psalmo
perfectione soleat accipi, quia in decem precceptis scriptum est de ce : Exsurcje, Domine, non confor-
legis custodia continetuv; centenarius, qui per mul- tetur homo (Psal. ix). Vigilent crgo prtepositi Ec-
tiplicatum denarium suvgit, pvo magna perfectione elesite, ne inimicus homo semiiiet zizania, id est,
ponitur. Terra ergo bona fructti centuplo fecunda- fcaereticorumdogmata. Servi autetn dixerunl ei: Vis,
tur, quando mite cor et docile per araovem pvoximi P Tj imus et colligimus ect? Et ait: Non, ne forte colligeu-
aclivam, et pev amorem Dci contemplalivam adipi- tes zizania, eradicelis sitnul cum eis et trilicum.
scitur vitam, et spirilualium omatur perfectione [RABAN.JHic datur poeiiitentise locus et discre-
virlutum. In senario autem numero, quia mundi or- tionis exemplum. Ibi nainque patientei tolerandi
natus explettts est, congrue perfectio bonee opera- sunt mali, ubi aliqui inveniunlur qui adjuventur
tionis in adimpletione Decalogi, sexagesimus fructus boni. Proeterea qui bodie errat, cras forsilan defen-
intelligitur; tricesimus vcro fvuctus est in fide san- det verilatem, et necesse est ut mali permisti sint
ctee Tvinitatis impletio lcgis. bonis, per quos exerceanlur, vel quoruni contpara-
Hmc dicens clamabat: Qui habet aures audiendi, tione nilantur ad melius.
audiat. Sinite utraque crescere usque ad messem, el in lem-
Ubicunque liosc admonitio interponitur, mysti- pore messis dicam messoribus : Cotligile primum zi-
cuin esse et attentius queerendum ostendit quod zania, et atligate ea in fasciculos ad comburendum.
dicitur. Igitur qui habet aures cordis, id est intelli- Trilicum autem congregate in horreum meum.
gentiam mentis, audiat, hoc est, spirilualiter haec Dicil in fasciculos ligari zizania, quia pro modo
verba .intelligat. perveisitatis suse punielur unusquiequc; sed qui-
S27 ZACHARLE CHRYSOPOLITANIEPISCOPI 22S
unitatem fidci amaverunt, in coelestes mansiones A \ circumslantes adimplet, dum gloria resurrectionis
congregabuntur. Ilic juslitia notalur. Longaniinitas et ascensionis etiam post mortem precdicalur loto
vero, ubi dicit : Simte utraque crescere usque ad orbe terrarum. Homo esl Chrislus; horttis, Ecclc-
messem. [IIIEBON.]Hoc videtur illi esse contraritim, sia disciplinis excolcnda, ut virtutum gramina r.res-
quod Paulus dicit : Auferte malum de medio vestri cant. Qtii bene dicitur granum quod severit, acce-
(I Cor. v), et ncquaquam socictatein habendam pisse; quia dona quoe cum Patre nobis tribuit ex
cum his qui fratres nominantur, el sunt adulteri et divinitate, nobiscum accepit ex humanitate. Unde
fomicatores; sed non est. Inler triticum enim an- illud : Accepislidona in hominibus (Psai. LXVII).Vir-
lequam veniat ad spicara, et zizanium, qttod nos tus fidei per orbem crescit, et in mcnte cujusuue
Iolium appellamiis,' grandis simililudo est, et vix credentis, quia nemo rcpente fil stunmus Ascensio-
possunt distingtti. lloc ergo, sinile utraque crcscere, nes, inqtiil Psalmisla, ttt corde ejus disposuit, vide-
de ambiguis dictuin csl; illud vero, auferte ntalum, btiur Deus deorum in Sion (Psal. LXXXIII).Volucres
de manifestis. Itaquc mali tolerandi stinl inler bo- igilur sunt aniinoe justec, quee virtutum pennis atl
nos, donec eorum malitia manifcsla fiat, ne jusli era- supcrna tendimt, et ibi requicscunl. Unde illud :
dicentur cura injustis. Nequc enim de dubiis judi- Qtits dabit mihi pennas sicut cotumbm, et volabo et
candum est, donec venial dies in qtio revelahuntur R requiescam? (Psal. XLIV.)Potesl etiam in grano si-
occulta cordium ct simulationcs iinpiorum. Nonnulli napis, Dominictc iiicarnalionis humilitas inlelligi.
lamen habentes zelum Dci, sed non secundum scien- Quod acceplttm homo misit in hortum suum, qtiia
tiam, vitare precsiimunt nondtim convictos in cri- corpus crucifixi Salvaloris accipiens Josepli in horto
mine, nondum confessos : ac si dicant: Vis, imus ct sepelivil. Sed qui reputabatur niinimus cselerorum
colligimus eos, id est excommunicabiinus illos ? hominum, qui per olusaccipiuntur, juxta illud, omnis
Verum divina Scriptura, nec non matura preelato- caro fenum (Job. xix), crevit et factus est in arbo-
rum sententia corripit tales, quemadmodum Domi- rem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Ramos
nus increpat Jacobum et Joannem, ubi non recepti expandit in quibus volucres requiescerent; quia
in quadam civitale, dicunt: Domine, vis dicamus ut praidicatores dispersit in mundum, in quorum di-
ignit descendat de cwlo, el consumat itlos (Luc. ix)? ctis et consolationibus fideles auditores ab hujus
CAPUT LXXIII. vitec fatigalione respirarent.
u 167 CAPUT LXXIV.
M. 13J R. L.
108
A.'t'amparabolam proposuil eis, dictns : Cui simile M. f L.
esl regnum Dei; et cui simile esse mslimabo illud? C Aliam
parabolam locutus est eis: Sitnile est rcgnum
Aut cui parabolm comparabimus illud ? Simiie est ctetorum (ermento, qucd accepium mulier abscondit
grano sinapis, quod accipiens Itomo seminavit in hor- in (arinm satis tribus, donec (ermentatum est totum.
tum suum, quod vtinimum est quidcm omnibus oleri-
el [HIERON.JRiversus esl slomachiis hominum, et
bus, fit arbor, ila ttt volucrescwli veniant el habi- ideo diversi cibi pvoponunttiv, ut qui non delectatur
tenl in rainis ejus.
uno, dclectelur alio. Fermentum de farina est,
Regnum ecelorum, preedicatio Evangelii est. Unde quod acervo generis sui virtulem acceptam reddit.
Dominus ad Judscos : Auferetur a vobis regnum Dci, Huic se Dominus comparavil. Quem ac-
et dabilur genlibus (Matlh. xxi). [HIERON.JSemina- [HILAR.J
ceptum mtilicr, videlicct Synagoga, per judicium
tor est Salvalor qui seminat in animis credcntium ; mortis
ahscondil, arguens legem el prophetas Evan-
vel ipse homo seininans in corde suo. Prsedicatio
gelio dissolvi. Ipse aulem farinec nicnsuris tribus,
Evangelii, minima est omniuni disciplinarnm; quia id est legis el prophetarum, et Evangelii oequalitale
primo vix creditur proedicanti Cbristum crucifixum. cooperalus [coopevtitsj, omnia unum facil, ut quod
Philosophicis autem disciplinis quamvis primo cre- lex constituit, pvophetoc nuntiaveviint, id ipsum
datur, tamen ad ullimum niliil ulile in eis esse co- T D Evangclii profectibus expleatur. Fiunt liamque om-
gnoscilur, et sicul olera herbarum cito decidunt (Psal. nia per Dei Spiritum, ejusdem et virtutis et sensus,
xxxvi). Sed prcediealio Evangelii parva visa in prin- nihilque aliud ab alio mensuris oequalibus fermen-
cipio, tandem crescit, non sicul herbee quec cilo tatum, dissidens reperietur. Farina ideo dicitur sa-
arescunt et corruunt, sed sictit arbor, qutc longa cra Scripluram, quia reficit legentes. Aliter : Mulier
nnnositate ct optima fertililate gaudet. Volucrcs, ista intelligitur Ecclesia vel Dei sapicntia, quiee ler-
sunt animoecredentium ; rami, diversilates dogma- ntentuin (id est: notitiam Scripttirarum) abscondit
tum, ut pro varietate morbortim varia sit medicina in tribus satis farinoc, id est, in spirilu et anima et
[BEDA.].Vel ila : Regnuin Dc.i, id est, fides per corpore populi, donec fermentatum csl totum, ut
quam venitur ad Deum, comparalur grano sinapis; illa tria in unum directa, non discrepent inler se.
vcl qtiia venena dicitur expellere, id est, omnia Spiritus cst mens et ratio animoc; farina similis
dogmata pravitatis, vel ob similem fervorem qtiem est populo , quia sicut ipsa ex diversis granis confi
habet. Fides eniin primo qttasi abjecta et amari ciltir, sic populus ex diversis cetalibtis. Vel tres
saporis, propter infirmitatem Chrisli, sed adversis aniniec viiTutes, quasi tria sata farinoe in unum sa-
trita, gratiam sux virtulis eflundit, et odore suo porem rediguntur, cum per nolitiam Scripturae pos •
229 1N UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 250
sidemus in ratione prudentiam, in ira odium contra A Scriptttrarum, revelahuntur vobis qui mecum estis,
vitia, in desiderio cttpiditatem virtutum. Aliter : Ec- et sequacibus vestris, spirituali intelligenlia inlro-
clesia fidem nominis farinoe satis tribus miscet, id euntibus ad me. lllis autem qui foris sunt, ut Mar-
est credulitati Patris et Filii et Spiritus sancti. cus scribil, in purabotis omnia fiunt Foris quidem
Cumque in unum fuerit fermentatum, non nos ad dicit esse, non solttm illos qui neque curabant in-
triplicem Deum, sed ad unius Deitatis notitiam per- trare navem, neque cognoscere veritatem, sed et
duci!. Farina dicitur divinitas, quia satiat fideles omnes illis similes, corporis sensus lantum sequen-
animas. Tria vero sata, sunt tres persontc quia tes, ul nihil spiritualiler intelligant. Nota, ubi didt
mensurabiliter est loquendum de eis, ut ait Aposto- in parabotis omnia fieri Itis qui foris sunt, insinuat
lus : iVonptus sapere quam oporlet sapere, sed sapere non solum in verhis Domini, sed et in factis par.a-
ad sobrietatem (Rom. xn). Satum esl genus mensu- bolas esse, id est, signa mysticarum rerum, ad quas
rse, juxta morem provincise Palestinse, unum et perversi non penetrant.
dimidium modium capiens. [BEDA.JYel ila: Fer- pn. 46
x
mentum significat dilectionera, quse fervere facit
Seorsum aulcm discipulis suis disserebat omnia.
mentem. Nos vero quotquot timoris et spei exercitio Illi enim digni erant audire mysteria in intimo
quasi mola superiore et inferiore conterimur, per ]
farinam significamur, ut unus panis multi simus in penetrali sapientiee, qui remoti cogitationum tumul-
in solitudine virtutum permanebant.
Chttsto. Abscondit ergo Ecclesia fermentum dile- libus, 133 37 77 109
clionis in farinse sata tria; quia prtecipit ut diliga- M. R. L. A.
mus tDeum tolo corde, tota anima, tola virtute. Ideo in parabolis loquar eis, quia videntes non vi-
Possunt etiam in farinee salis tribus tres Dominiici dent, et audientes non audiunt, neque intelligunt, et
seminis fructus, trigesimus scilicet et sexagesimus adintpletur in eis prophetia Isaim dicens : Audilu au-
el cenlesimus intelligi, id est, conjugatorum, conti- dielis, et non intelligelis : el videntes videbitis, et non
nentium, virginum. Yel sata tria sunt tria genera videbitis (Isai. vi.)
hominum, Noe, Daniel, Job. Tam diu autem chari- [HIEIION.]Videntes non videnl, hoc est, ingenio
las in menle recondila crescere debet, donec men- praesumenles se videre, privantur spirituali intelle-
tem totam in sui perfectionem commutet, ut nil ctu; et audientes foris non audiunt corde, quod est
prseter Detun diligat, recolat. Quod hic inchoat, sed non intelligere. Unde Isaias : Auditu exteriore au-
in alia vita perficilur. [HILAR.JAliler : Tria sata fa- dielis precdicalionem Christi, et non intelligetis, et
rinse, genus humanum est, ex tribus filiis Nose re- videntes frequenter videbitis exteriori visu miracula
paralum. Cui sapientia Dei fidem, dilectionem, sa-' L ejus, et non videbitis oculo mentis.
nam doctrinam co.nniendat, donec totum fermente- Incrassatum est enim cor populi hujuf, et auribus
tur, id est, donec in fine mundi omnes fideles ad graviter audierunt, et oculos suos ctausermt, nequan-
gloriam perfectse resurrectionis perveniant. do videant oculis, et auribus audiant, et corde intelli-
139 4S gant, et convertantur, et sanem eos.
M. R.
Abundantia malitiee dicit incrassatum cor Judeeo-
Hmc omnta loculus est Jesusinparabolis ad lurbas.
verha Domini,
R. El talibus tnultis parabolis loquebatur eis verbum rum, quapropleringrate susceperunt
audire. quod fuil graviter audire. Ocuios suos clausisse di-
prnut polerant ne arbitremur esse culpam naturee, non vo-
M. Et sine parabolis non loquebatur eis, ut imple- cuntur,
luntatis. Cum enim possent cogitare et intelligere,
retur quod diclum est per Prophelam dicentem : Ape-
averterunt pree invidia inluittim mentis, et ila ipsa
riam in parabolis os meum (Psal. LXXVH) ; eructabo sibi causa fuerunt, ut Deus eos dcserendo exeecca-
abscondita a conslitutione mundi. Unde Joannes : Propterea non pole-
ret. [AUGUST.J
Etiam talibus parabolis loquebatur turbis, qwod rant
credere, quia dixit Isaias : Excmcavit oculos
per similitudinem tervenam facile potevant percipere r. eorum. ut non videant (Joan. xn ; Isa. vi). Quia
ccelestia. Sine pavabolis non loquebalur eis; quia ^
preedixit Isaias in spiritu preescientis omnia Judeco-
nullus facile ejus sermo inveniluv, in quo non ali- rum exceecationem, non
poterant credere, non quod
quid parabolarum sit intermistum. Ex persona Do- ex necessilate non possenl, et ita nulla culpa esset
mini dicitur in psalmo septuagesimo septimo : Ape-
eis, sed quia nolebant. Non poterant credere; quia
riam in parabolis os meum. Quare altentius conside- Dei suam staluere volebant.
ignorantes justitiam,
randum est, parabolice etim loculura esse, eructabo Exceccantur et
indurantur; quia negando divinum
abscondita, de thesauro secreti mei prsedicando my-
adjutorium, non adjuvantur. Quod autem dicuntur
steria. non posse credere, ista est culpa voluntatis hu-
131 31 76
M. R. L. manee, sicut quod dicilur Deus se ipsum negare non
Et accedentesdiscipuli, dixerunl ei: Quare in pa- posse, laus est voluntatis divinse. Nolentes igitur
rabolis loqueris eis? Qui respondens, ait illis: Quia oculos el aures aperire veritati, meruerunt ut nun-
vobis est datum nosse mysteria regni cmlorum, illis quam videant oculis, non audiant auribus et non
aitlem non est datum. intelliganl corde, quod est neque videre, neque au-
[REDA.JMysteria regni ccelorum, id est, secreta dire, el non convertanlur ad pcenitentiani! et non
231 ZACHARIJECIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 235
sanentur a peccatis, ut innocentiam recipiant. [Au- ALviam. Indignans enim percipere verbum Dei quod
«UST.JYcl ita : ldeo paraholas multi audierunt, quia audit, nullatenus intra covdis viam pessimis cogila-
exesecati erant, el inde excsecati, quia superbia in- tionibus tvitam, suscipit illud. Vel ita : Extva viam
cr.:ssatuin cor habebant. Exccecalio vero et parabo- quec esl vevitas Christi, seniinatur vevbum, et non
laruin obscuritas, fuit eis occasio; nequando, hoc in via, cum audilores non curant retinere illud nec
est, ne aliquando salubiius converterentur per il- intelligere. In quam viam qui non inlrat, sed in
lum, qui lerribilis in consiliis super filios hominum, circuitu vadit, errorem incurrit. Cavendum est,
quibus vtilt miserelur, ct quos vult juste deserit. ubicunque Dominus exponit sermones suos, ne aliud
Nam quia obscuve dicla non intcllexerunt, idco non quam ipse exponit vel plus inlelligere velimus. Ex-
crediderunt in eum, et sic crucilixerunt, et sic post posuit autem, ut docevet, signilicationes qucevendas
resurrectionera niiraculis territi de reatu majoris in his etiam quse non explanavit.
criminis conipuncti stint; unde accepta indulgcntia, Qui auiem supra pelrosa seminalus est, hic est
majori ftagrant dilectione. De aliis dicit Dominus : qui verbum audit, el continuo cum gaudio accipit il-
Loquar eis in aliis linguis et in aliis labiis (Isai. lud; non habel autem in se radicem, sed est tempo-
xxvm), manifesla scilicet apostolorum doctrina, ralis. Facla auiem tribulatione et persecutionepro-
et nec sic exaudient me ( I Cor. xiv) ; de his vero R " pler verbum, conlinuo scandatizalur.
dicere potest, et vel sic exaudient me. Ita dicitur homo qui semen verbi suscipit, semi-
134 120 natus, sicut terra postquam semen recepevit, dici-
M. L. tuv seminata. Qui evgo seminantur super petvooa,
Vestri autem beali oculi, quia videnl, el aures ve- id est super cogilationes plenas durilia ad retincn-
strm, quia audiunt. Anten quippe dico vobis, quia dum quod libenter audiunt, temporales dicunlur;
multi prophetm et jusli cupierunt videre qum vide- quia ad lempus credunt, et in lempore tentationis
tis, et non viderunl; el audire qum auditis, et non scandalizantur, quod est a tranquillilale mentis
audieriint. ruere. [HIERON.JMultttm quippe distant inter eum,
[BEDA.JIllos oculos dicit bcatos, qui sacramenta qui mtillis tribulationibus Dominum negare com-
Chrisli cognoscunt. Prophelec etjusti, sicut Isaias pellitur, et eum qui ad pi imam pevsecutionem cor-
et Abrahani, vidcrunt in ecnigmate, et non in spe- ruit.
cie. Abraham exsultavit ut videret diem Chrisli, vi- Qui autem est seminatus in spinis, hic esl qui ver-
dit, et gavisus est (Joan. vm). Isaiaset alii prophetee bum audit, et sollicitudo smculi istius et fallucia divi-
viderunl gloriam Domini, unde et videntes sitnt ap- P tiarum suffocat verbum, et sine frucln efftcitnr.
pellali. Scd in eenigmate vidcrunt, non in preesen- [GREGOR.J Divitieeetsi interdum delectent, tamen
tia, ut apostoli, qui nequaquam per angelos aut spinee sunt, quia cogitationum suarum punctioni-
varias visionmn spccies opus habebant doceri. Quos bus mentein lacerant; el cum usqtte ad peccatum
I.ucas reges dicil, Matthoeus jttstos appcllat; quia pertrahunt, quasi infliclo vulnere crucnlant. Quas
niagni rcges sunt, qui tentatioiium suartim motibus bene Dominus fallaces appcllat, quia diu nobiscum
regendo preeesse noverunt, non succumbere. Nota pcrmanere non possunt, nec mentis inopiam expcl-
quia minor gratia minorque sacramentortim Christi lunt. Soite divilieeveree sttnt, qtieenos in virtutihus
notitia fuit in prophetis quam in apostolis, qui pree- divites faciunl. Sollicitudincs el divitioe et volupla-
sertim acceplo Spirilu sancto, mundum etiani il- tes suffocant, quia imporlunis cogilationihus suis
luslravevunt. Vcviimtatncn aliqui proplictarum et guttur meiitis strangulant, et dum bonum deside-
aliquando, supva homincm rapti, sine ecnigmate rium ad cor intrare non sinunt, qttasi aditum vita-
contemplati sunt intellcctuali visione divinitatcin lis fiatus claudendo necant. Duo sunt in divitiis
paritcr ut apostoli. Unde Dominus in libro Niuneri : contraria, solliciludines vidclicct et voluplates, quce
Si quis fuerit inter vos prophela Domini, in visione possessores suos et afllictos et lubricos faciunt. Sod
apparebo ei, vel per somnium loqtiar ad illum. At D j quia voluntas afilictioni non convenit, alio tempnre
non talis servus meus Moyses. Ore enim ad os lo- sollicitudo spe acquirendi scu limore perdendi affii-
quar ei, el palam, non per mnigmata et figuras Do- git, alio voluptas per allluciiliaiii emollit, cl elilucre
tninum videt (Num. xn). facit. Mulli quidem, audientes disputationem contra
CAPUT LXXV. avaritiam vel luxuriam, diciuil contemploves sceculi
™ 38 78 et castos honiines esse heatos; sed ubi species con-
M. R. L. cupiscibiles eorum ohtutibus preesentaniur , mox
Vos ergo audite parabolam seminanlis: Omnis qui recedit ah cis quidquid recte cogitaverant. Semi-
audit verbum retjni, et non inletligit, venit malus et nati crgo supra petrosara terram et in spinis, sunt
rapil qttod seminalum esl in corde ejus. Ilic est qui illi, qui verbum et probant ct dcsiderio gustant,
secus viam semincttusesl. sed ne ad utilitatem vevbi pevveniant, vitcc hujus
[RABAN.J Omnis qui audit verbum regni, ectcrni, advevsa lerrendo vel pvospeva blandiendo eos re-
et intelligere negligit, lalis est, subaudis: qtiod venit- tardant. Contra quee damna utraque semen quod
malus, id est diabolus ad eum. Hic esi qui setnina- acceperat, tutari curabal Paulus qui ail: P«?rarma
tus est, id est super quem semen cecidil secus', justilim a dextris et a sinistris (II Cor. vi).
253 1N UNUMEX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 231
Qut vero in terram bonam seminatus esl, hic est A est, lacrymosam pecnitentiam, deinde plenum fru-
qui verbum audit el intetligit el fruclum afferl, et fa- inentum, sciliccl charitatein. Plenitudo enim legis
cit aliud quidem centum, aliud aulem sexaginia, por- charitas est (Rom. xm). Teinpore messis rcsccat
ro aliud triginta. eain per falcem, quia temporalem vitam incidit per
Diversitas buncc terrce, animce sunt pie creden- emissara inortis sentcntiam , granum ad cudesiia
tiuin. Hee verbum Dei suscipiunt, conservant, et, horrca perducens. [BEDA.1 Vcl itct: Fa!x cst judi-
ul Lucas habct [aitj, in patienlia fructificanl, quia ciiiin, quod secat oniniu, quoniam adesl mcssis, id
bona agunt, el niala proximorum eequanimiter to- csl consummatio sceculi, in qua justi gattd :bunl
lerant, ut post flagella humiliter suscepta ad re- qui in lacrymis scminavorunl. Hoir.o vero quiiibet
quiem suscipiantur. Sic uva calcibus tunditur, et in setticn jactat in terram, cum cordi suo honam in-
vini saporem liquatur. [GREGOR.J Sic oliva contri- lentioncm insevit; dovmit, quia jani in spe boni ope-
tionibus expressa, amurcam deserit, et in olei li- vis quiescit. Nocte suvgit ac dic semen, quia intva
quorem pinguescit. Sic per trituvam aveee a palcis adversa et pvospcva pvofieit. Germinat ct crescit
grana separanlur, et in horreum purgata pervenittnt. ditni nescil illc ; quia, cum adluic mctiri incrementa
Quisquis ergo appetit plene vilia vincere, studeat stta non valct, vivttts concepta ad pvofectum duci-
humiliter purgationis suee (lagella tolerare. Cente- B E tur. Ultro tevva fructifical, quia prcevenienle gvalia,
sinium fructum deputamus virginibus, sexagesimura racns hominis sponte ad pvofcctum [fructum] boni
viduis et eontinentibus, trigesimum sancto matri- operis assurgit. Hecc terva primum producil her-
inonio. [BEDA.]Quod autcm triginta refertur ad nu- bam, habens adhuc teneriludinem inchoalionis bo-
ptias , digitorum conjunctio insinuat, quoe quasi nec; deinde spicam cum viiTus animo concepta, sc
inolli osculo se complectens, marituin pingit et ad fructum boni operis pertrahit; deinde pleniun
conjugem. Sexaginta peiTinet ad viduas : quee,quan- frumcntum, quando jam virtus ad robustum et per-
to magis abstinent, tanto majus prcfiraiumrccipiunt. fectum opus promovetur. Falcem niittit, qui jara
Cenlesimus numerus, qui a sinistra transfertur ad paratus ad martyriuni optal dissolvicl esse cum Chri-
dexteram, exprimit virginitatis coronam. [AUGUST.] sto (Philip. i). Per falcem resecat messem, cum per
Aliter : Centesimus fructtis est marlyrum, propler mortem operari cessal, metens fructum boni operis,
sanctilatem vittc vel contemptuin morlis. Sexagesi- vitam scilicet aHernam. Ttinc adest messis, quo-
mus cst virginum, propter otium interitis, quia niam omnia bona sua rcprecsentantiiv ei cqram an-
noii pugnant conlra consuetudineiii carnis. Solet gelis Dei.
cnim otium concedi sexagenariis post niilitiam. Tri- , 148
gesimus conjugatoriun, quia hsec esl setas preelian-;c M.
lium, ct his est major condiclus, ne libidine supe- Ttutc dimissis turbis, venit in domum. El acccssc-
rcntur. runt ad eutn discipuli ejus, dicenies : Edissere uobis
CAPUT LXXVI. parabolam zizaniorum agri. Qui respondens, ait :
Qui seminai bonum setnen, cst Filius hominis. Ager
R. f sutetn est mundus. Bonum vero sevien, hi sunt filii
Sic est regnum Dci, quemadmodum si homojaciat'. regni. Zizania aulcin filii sunt nequam. Inimicus
scmentemin terram, et dormiat et exsurgat nocte ac: autem qui seminavit ea, est diabotus. Messis vero,
die, et semen genninel et increscut, ditm nescil ille. consummalio swculi; messores aittcm angeli sunt.
Ullro enim terra fruclifical, primum hcrbam, deinde< Sicut crgo cclliguniur zizania el igni comburunlur,
spicain, deinde ptenum frumenium in spica. Et cum> sic erit in coKsummalioneswculi. Mittet Filius ho-
produxerit frucius, stalim mittil falcem, quoniam ad- minis angclos suos, et cottigent de regno ejus omnia
est ntessis. scandala, et eos qui faciunt htiquilalem, et millent
Regnum Dei est Ecclesia, qtiec regilur a Deo, et: eos in caminum ignis : ibi eril fletus et stridor den-
ipsa regit homines et vitia caleat. Homo jactans; fj ] lium. Tttnc justi fulgebunl sicul sol in regno Patris
semen, Filius hominis est; semen, verbum; terra,, eoruut. Qui habel attres audiendi, uudiat,
corda humana; dormitio vero hominis, mors estt Bonura semen sunt hi, subaudis, qui sunt filii
Salvaloris. Exsurgit semcn nocte et «lie post som-. rcgni. Omnia scandala, id est cos qui faciunl sine
num Christi, quia nitmerus credentium intra ad- fine aiTectu mentis iniqiice : dicuntur angeli primo
versa el prospera magis magisque multiplicatur. colligere, quia in ipsa resurrectione reprobi dillicul-
Semen germinat bona intentione, et crescit in opere,, late onerum peccatorum deprimeiitur, electi vero
dum ille nescit, id est nescire nos facit, quis quemt rapientur obviam Chrislo in aera (I Thess. iv). In
fructum afferat in finem, dum dicil: Qui persevera- terris itaque separabuntur injusti a juslis; deindo
verit usque in finem, ipse satvabitur (Matth. x). vero in aere boni jungentur Christo, sanctitate suo
Ultro terra fructificat, dum voluntatem nostraml modo fulgentes sine defectu, sicut sol in suo ge-
Dcus exspectat, dicens : Si vis pervenire ad vitam,, nerc Iucidissimum corpus est. Caminum ignis dicit
serva mandala (Matllt. xrx). Heec terra primuini inferniim. Officiaquidein vindictse, boni angeli in»
producit herbam, id est, timorem : initium enim sa- telliguntur implere bono animo, quomodo judes \
pientim timor Vomini (Psal. ci). Deinde spicam, idl ofiiciavero misericordiecmali non implent.
PATROL. CLXXXVL
235 - ZACHARivECIIRYSOPOLITANIEPISCOPI 253
CAPUT LXXYII. A CAPUT LXXVIII.
Simtlc csl rcgnuin cwlurttm thesauro abscoudilo tti Ilcrum simile esl regnum cwlorum sagenm tnissw
agro : quemqui invetiil Itotno, abscottdil, et prm gau- itt mure, et cx ontni genere piscium congreganti.
dio iitiits vadil et vcndil universa qttw habet, el emit Quatn, cttm impleta esset, educenles, cl secus ittlus
agrum ilhim. sedentcs, elegerunt bonos in vasa sua, mahs atttem
[IIti.AU.]Per similittidinem thesauri in agro, spci furas miserunt.
nostroc opes intra se positas oslemlit. Titcsaurus
Sagcntc misscc ui niarc comparatur Ecclcsia vel
enira in agro inlclligilur fiiiiis Dei absconditns
pvccdicatio cvangelica, quee quasi p'sccs de mari
in carne attt in sanclis Sovipttiris. [GIIEGOR.] Qticni trahat, homines a sceculo in lumen veri solis edti-
invenisse, graltiituin csl; scd quia ctelcstcs divilite ccr.s. Conlcxtierunt sihi apostoli cx utroque Tesla-
nonnisi dainno sccctili possidculiir, qui invcnit , mcnto et usqtte liodie in fiticti-
sagenam Evangclii,
contemncvc scccularia debct , t;t s.t ei poteslas l.tis seecuii lenditur, capicns honos ac malos.
hujus
utendi thesauro cuiii agro. Yel ita : Thcsaurus cst ln fine autem mundi tvahcttir ad littus, ct
[REMIG.J
cocleste dcsiderium ; agcr in quo ahscondittir, disei- disccrncniiir
sludii vendilis oiiuii- pisces boni in coetum, mali in gehen-
pli-na ccelesiis. Qiicm agrttni „ nam. Educent angeli pev vcsuvvectionem sagenam
bus conipurcti, qui voltiptatil.tis carnis renuntiat,
tune Ecclesia pveedcstinatos omncs
el terrcna ilesiderici pcr rceleslis disciplinec custo- imphTam, quia
coiitincbil. Et sccus litttis, hoc esl, post finem niuiidi
diam calcal, c.l liherius sc applict.T studio inlelli-
sibi ollicio injuncto quojanunodo judic-uites, (junil
gentitc. Thcsaurum ahscondeve debemus, non in
pcv scdcin intclligituv, ctigenl bonos in vasa sua, iu
via, scd in corde nostro ; quia in liac vita quasi in
in eetevna tabernaciila ; malos vcvo, nc videant
via patrite siimus, nc inaligni spiritus quasi lalvtin- est,
mittcnt foras, in infcriium scilicet. Et
ccli nosi; iim itev ol.sidenlcs, nos cxspulicnt, si pu- glorram Dei,
hoc cst. quod sequitur :
blicc llicsauvum in via portavcrinius. Non dico ut
occultenuis proximis bona opera lioslra, ctim scri- Sic erit in consummaitonc smcttli. Exibunt angeit,
mittent
]itum sit : Videant opcra veslra et glorificenl Palrcm ct separabitvt malos de medio jttstorum, et
vcstrttm (Malih. v), scd, ut in opcribus bonis lau- eosin caminum ignis; ibi eril flelus et stridor dentium.
deni cxicriovcm non quecramtis. [RI.MIG.JAliter : [BEDA.JFletus de ardore, slridor denlium solet
Thcsaurus in agro, duo Teslamenla legis simt in incilari de frigore. Uhi duplex ostenditur esse ge-
Ecclesia, pro qiiovuiii inlclligcnlia ut in otio disca- henna, id est, nimii frigoris et fevvovis. Cui beati
ttir, leinpovalia contcmmintuv. Qtio<lcl philosoplti Job senlentia consenlil , dicentis : Ad catorcm ni-
^" ntium transibil ab aquis niviitm (Job xxiv). Yel stvi-
iutclligunUir fccisse pro hinnana si icnlia.
Itcritm simile est regnum cwtorum homini vccjo- dov dcntiuni pvodit indigiianlis alTeclum, eo qtiod
liatori, qnwrenti bonas margaritas. tnvcnla aitlcm sevo unumqueinque pccnitcal, sevo ingcmiscat, sevo
nna prctiosa margariia, abiit el vendiilit omnia qum irascatur sibi, qui lam pcrvicaci impvobitale deli-
habuit, cl emit eam. quevil.
De inargaritis ct tlicsauro pav vo.tio csl, scd stt- Intcllexislis hwc omnia? Dicunt ci : Etiam. Ait
pevius regntim caToriun accip tur ipse Cliiisius, illis .' Ideo omuis Scriba doclus in rcgno cwlorum,
vcl supcrna Ecclcsia , sive ceoleslc dcsidcrium. similis est pairifamitias [ est homini ] , qni proferl
[IIir.RON.JHic vcro ct inferius, Ecclesia adlmc prtc- de thcsauro suo nova el vetera.
sens, in qua jam etiain virtutcs civiutn cttTestitim Apostolus futuvis magistvis, nmi lanttim audien-
rcgiianl. Bonte margaritte, lex est et ]iropheltc , libus, sed intelligeiitibus dignum lcstiinonium ved-
]iretiosissinia mavgavita, nolilia Salvatovis. Ncgo- dit, sub nomine patvisfamilias se compavans, ct
lialovcst si'»iiis ap:isto!o, qui obscvvationes con- illos pvoptev scicntiam Scribas noncupaiis. Ac si
lempsil pvistinas ])vo Chvisto : non quod invcnlio dicat : Qtiia inlellexistis, ideo dico vobis, quod om-
novec margarilce coiideinnet vetcrcs margaritas, scd D nis Scriba doctus, id est, omnis scribens in corde
quia comparatioiic eins omnis genima vilis sil. suo quce a nie audit, sicul vos ct alii in regno cce-
Abiit ncgoliator de domo stia ad forum, abiit ecclc- lorum, quod est Ecclesia, simiiis est mihi, qui sum
siasticns de possessionibiis suis ad stholam sapien- patcrfamilias, quia Doininus exercituum, videlicct
tiuni. Illc vendidil oinnia, iste renuntiavil omnihus hominum et angelorum, et qui pvofevode lliesauvo
et sihi ipsi; quia imius hujiis desidevati lapidis covdis mei nova ct veteva, id est Novi ct Vetevis
pvclium, veliqui laboris jaclura csl comparandum. Teslanicnli scicntiain. Apostoli qtioquc instvucti,
[RESHG.JAliter : Qaasi honas niargaritas qucevis cuin pvccdicavcntEvangclium, compvobabanl illud,
sanctos viros, quihus conformeris, vci hona prcc- quod de thcsauvo doctvinceeliciebant, lcgis efpro-
cepta scu spiritualcs iiilelleclus, in quibus slt sa- phetartui) vocibus. |GRF.GOR.J Alitcr : Vetus fuit
lus. Invcnis ilaquc ]ivceomnihus pvcliosam mavga- humanum genus ad inferna desccndere; Novumest,
vitam Chvislunt, et inlcv prsecepla mandatum dile- regiium ccelorum juslc viventes penclrarc. Prtedi-
ctionis atque supva oiiincm iiucllccluni vepcvispc- caiorcrgo doclus, el nova scit proferre desuavitate
jtetvata carnis (cstudinc intellcctum vevhi, quod rcgni, et vclusta de lerrore supplicii, ut vcl pauiec
erit apud Deum. tcirear.t, qtios prcemia non invitant.
257 IN UNUM EX QUATUOR 1.1BER SECUNDUS. 23S
Et jactum est, cum consummasselJesus parabolas; A phelcuuli), de qtio Moyses prcedixit : Prophelam vo-
istas, transiit inde. bis suscitabit Deus de fralribus vestris (Dettl. xv..1);
CAPUT LXXIX. scd el Elias et Jcvcniias, ceeterique prophctec, mi-
70 79 * nores in patria quani in exteris civitatihus habiti
M. V1 R. L. A. stint. Mos cnira csl civcs civibus inviderc, ct non
El veniensin palriam suam, docebal eos in syn-
ita ut mirurentur ct dicerent: Undc prccsenlia viiT opera, non virttitem considcrare ,
agogis corunt, scd iiifanticc fragilitntcni recordari. Idcirco aulciu
httic sapientia hmc et virtutes lales, quw per manus
Nonne hi est ? Novne paucas virlutes fecil ibi; quia, si nullas facerct,
cjus efficiunlur ? fabri filius incrcduli a quibus dcridcbaliir , forsan excusabilcs
tnater ejus dicitur Muria et fraires eius Jaccb el
putarcntur; vel si niulta cerncrent signa, penilus
Joseplt et Simon et Judas, el sorores ejus ? Nonne
inexcusabiles (iercnt, et eo magis dainnarentur. Et
omnes apud nos sttnt ? Unde ergo huic omnia ista ?
Et scandalizabunlur in eo. quoniam nec prophelis credunl, nec ipsi Chrislo
precsenlcm ccrnunl, illorum incrcdulitatem
Iiihonoraltir Dominus a suis, quanquani et do- qtiem
miratur, non quasi rem iinprovisam, sed mirari se
ccndi prudentia ct opcrandi virtus admirationem
corara hominibtis
movercnl. Enim vero quera verbis et factis Chri- D vandum hominibus.ostendit, quod vult intimare mi-
stttm esse cognosccre possunt, oh solam notitiam 22
rL" x
generis conlemnunt. Inlidelitas namqtie hinc magna,
hmc humilia cernens, verilatem judieii non recipit, In verilate dico vobis : Mullctiviauw erant in die-
sed scandalizatur, quod est impediri menlis arbi- bus Elim in Israel, cuando clausmn est cwlum annis
triiim. Mareus ail Dominum dictum fabrum, Mal- tribus et ntoiisibussex, cum facta esset fames magna
in omni terra ; et ad nullatn illarum missus est Etias,
tliecus fabri filium. [AUGUST.J Utrumquc dici poluit:
credebanl enirn co esse fabrum, quo fabri filium. nisi in Sareptam Sidoniw ad mulieretn viduam.
At vero in illorum errorc veritas latel. Verc enim [BEDA.JQuod divina faslidiosis civibus bencficia
erat filitts fabri, qui per ipsum in principio omnia subtvabo, prophctarum gestis non adversatur;
sicut tenipore fcuuis ncmo cst in Judoca re-
fecit, qui operatur Spiritu sancto ct igni, qui fabri- quia,
CAUIS est auroram el solem, Ecclesiam primitivam pcrlus Elice dignus hospitio (/// Reg. xvn), sed ex-
et seqiicnfem. Palcr Christi et Christus in magna tcroe gentis vidua csl quocsita, cl sicut niullis ibi-
dcmc httjtis nuuidi, diversi generis vasa fabricant; dein leprosis, Naaman Syrus ab Elisco solus curan
et vasa ivccigne spivilus mollicndo in misericordiec promeruit (IV Reg. v): sic ct vos perfidiee causa
vasa commutant. Undc Malachias ex persona Pa- r( stiperno niunerc privabit. Yidtta ad quam Elias niis-
tvis ait de Filio. Et sedebit ctmfians et cmundans sus csl, genliiim dcsiguat Ecclesiani, quee a ssi;*
Conditore diu dcscrta , populum fidei nescium ,
t.rgetuum , ct purgabil filios Levi, ct conftabit eos
quasi aurum cl argentum (Maith. x). Manifestum quasi pauperem fiiiuni egena stipe nutriehat, id est
cst cognatos, more Scripturcc, fvatves seu sovoves verbo seecularis scientiec absque utilitalis fruclu
doccbat. Undc bcne hccc vidua in Sarepta Sidonicu
nuncupari : ct socpevilitas origincm comitalur, ut dicilur csse morata. Sidonia
de David despeclive dictum est : Quis est tste filius quippe venatio inuti-
lsai? (III Ileg. xu.) Sed : Ilumilia Dominus respicit, lis; Sarcpta vero incendium vel anguslia panis in-
et atta a tonge cognoscit (Psal. cxxxvn). terpretalur. His autem genlilitas exprimilur, qttoe
r 20 inulili venationi dedita, id cst, lucris et negotiis
L. x secculi scrvicns, inccndium carnalium cupiditalum,
Et ait illis : Utique dicetis milii hanc shnililudi- panisque spirilualis angustias paliebatur, donec
nem : Medice, cura teipsum. Quanla audivimus facla Elias, id est propheticus serrao, ad eum mittitiir,
in Capharnaum, fac hic ct in palria lua. qui in Jtidcea fame periclitabatur, clausa cceli janua.
Quia in Capharnaum plures te curasse audivi- id est, ccssante Seripturaruin intelligentia pro per
mtts, cura et le ipsum, id csl, fac similc in tua ci- D I fidia Jitdeeortim. Venit cvgo prophelicus sermo ad
vitale, ubi conceptus es et nulvittis. Quasi dieant : Ecclesiara , ut receptus pasccvctuv, el veficevct
Non cvedimus qttod ineerla fama vulgavit, cum covda cvedentium. Ubi pvitis erat panis spivitualis
apud nos nihil tale feceris, quibus convenientius angiistia, ibi favina olcumque ove prophetico bcne-
talia impendenda eranl benefieia. Verus medicus dicilur, id est, frucius ct hilarilas charitalis, vel
est Cluistus, quia reslcuirat lapsos, ut posl vuinera gratia Dominici corporis et unciio charismatis in-
sani simus. defectivo verbi ccelcslis niiincrc fecundatur, et ha -
1H sl 2l 33 eteiuis heecniunera apud Ecclesiam non deficiunt.
M. R. L. A.
Quodi hecc nuilier mysticum pancm factura, dito
Amendico vobis, quia nemo propheta acceplus csl sc ligna vclle colligere tcstatur, lignum crucis ex~
in patria sua et in aomo sua. Et non Jecit ibi virttt- pvirait , quo nobis csl preeparalus vitce selernoti
les multas propier hicredulitalem illorum, nisi pau- panis.
cos infirmos impositis manibus curavit, et mirabatur Et mutti leprosi erant in Israel sub Eliseo prtf-
propler incredutitaiemillorum. plieta, et nemo eorum mundatus est, nisi Naatnm
1 Non solum ipse Doininus ct caput pvo-
[BEDA. Stjrus.
25U ZACHARL-ECHRYSOPOLITANIEPISCOPI 240
Naainan cl.iam Syrtts, enjiis nomen intcrpreistur A talis sui cmttamfecit principibus el tribunis ct primi*
aecor. populum demonsiral uatioiium, (•uondam Gaittmm.
poiTidieelcpva maculosuni, scd pcv sacvameiituni Nullum alium invcnimus ohsevvasse dicm nata-
bapt.smalis ctbomni foeditatc postca purgattim. Qui lem stii, nisi HevodcmetPliaraoncm, utquorum evct»
caplic consilio ptiellcc, hoc cst, inspiratiouis su- una impictas, esset una solemnitas. Nos autem non
pcvncegvaiia, quam Judtcis maie scrvanlihus gcn- nativitatis diem luxuviando celebrenius, sed diem
tcs rapucrc pro salute, ab F.iisco scpiies lavari ju- mor)issempercommemorandoliincaiiHis.//omoeiiim
b.T ; qcsia soliim l.aptisma salvat, quod scpliformi ad laborem nasciiur (Job v), ct sancti transeunl per
S'/.rit:i rcgcnevat. Unde cavo cjus post lavacvum morlcm ad vegnum.
vcl.T caro puevi appavuisse memoratur, sive qitia Cuntqueintroissel filia ipsius Ilerodiadis et sallas-
«u:ulos in Christo baptizalos in tinam parit gratiee set, ct placuisset Ilerodi, simulque recumbenlibus, rex
iiiat :r infantiain, sivc Christtis intcHigatur puer, ait ptteltw: Pete a me quod vis, et dabo libt. Eljura-
Ltijns corpori per baplisniiim lota credcntium sobo- vitilli, Quia quidquid pelieris dabo libi, licet dimi-
lcs adunalur. Paitcni sanctce tervce secum lulissc dium regnt mei. Quw cum exiisset, dixit malri sum:
dicitur, quia opovtct baptizalos Doininici corporis Quidpetam ? At iila dixit: Capul Joannis Baplistm.
paiTicipaiione conformat i [confirinarij. B Cumqueintroisset statim cum festinatione ad regem,
R
Et repitti sunt ovines in Synugogu ira, lucc att- petivit dicens : Yolo ut prolinus des milti in disco ca-
dieuies. Et surrexertint, cl ejecerustt itlum extra chi- put Joannis Baptistm. El contristatus est rex; propter
ttitcin, et duxeritnt itlttsn ttsque ad supcrcilium vton- jttrantenlum autem el propter simul recumbentes no •
tis, super quem civiias illornm erat wdificata, ut tuit eam contristare. Misitque spiculatorem, et decot-
prwcipilarent cutn. Ipse autcm transiens, pcr tnediutn lavit Joannein in carcere ; et altatum e.;t caput ejus in
iilorum ibat. disco, et datum est puellm, et dedit malri sum. Et ac-
Quod Domiiuis testatur de Judeei verbo, hoc ipsi cedentesdiscipuli ejus, tulerunl corptis ejtts, et sepelif
testantur facto, retribuentes mala pro bonis. 0 pe- runl illud in monumento. Et venicntcs nuntiaverunt
jor magistro disciptilorum heeredilas I Diabolus Jcstt.
dixcrat : Mitte te deersnm (Maltli. iv), Judcci facto Timcns Hevodias, ne aliquando Hevodes, Joanne
inilicre coitabanlur. Sed illortim furcnliuin suhilo monente, reslpisceret, optabat in potcstale linguam
nienle obsttipefacta, Dominus dcscendit, malcnseos habere, quee illicitas nuptias arguebal. [BEDAI.He-
sanate quam pcrdcre, ul cassata coriun ncquitia, rodis quoque sceltis juramentum miriime excusat,
dcinceps desisterenl ab ejus morle. Nondum enim ^, qui ad hoc forte jurctvit, ut futurrn occasioni ma-
venerat hora passionis ejus, nec hoc genere mortis ^ chinas preeparavet. Alioquin si ob jusjurandum sedi-
elegcrat mori. cit fecisse, quid si inatris lilia postulasset interitiira?
CAPUT LXXIX bis. Saite si aliquid fovle nos incaulius jttvasse contige-
141- S9 12 vit, quod observalum vertat in pejovcm exitum, li-
M. R. L. bcve illud consilio saluhviove mutanditm novevimus
In itlo tempore Ilerodes telrarcha lenuit Joannem, ac
et vinxit eum in carcerem propter Herodiadetn uxorem magis instanle necessilate pevjuvandum nobis,
duxerat eam. quam pro vitando pevjuvio, in aliud cvimen gvavius
Philippi fratris sui, quia esse divertcndum. Juravit David per Dotninum oc-
Velus historia narrat Philippttm, Herodis majoris cidere Nabal virum stultttm
ftliutn, sub quo Dominus fugit in ^Egypluin, fratrem etimpium (/ Reg. xxv),
Herodis sub est atque omnia qutc ad illum perlinerent demolivi; sed
luijtts quo passus Cluistus, duxisse ad primam inlcrcessionem Abigail, pruder.tis femi-
Hcrodiadcm, filiam Avetce regis Arabtim. Poslea Nabal remisil minas. Non soP.umauleni in ju-
vero soccrcjus, exortis quibusdam contra generum nee,
rando, sed et in omni quod agimus, heec modera-
simullalibus, tulit filiam stiam, ct eam coptilavit lio solertius est
observanda, ut si talem forte la-
licrodi iniinico ejus , ct in dolorem pvioris raariti,
incidcrimus, ex quo sine aliquo peccato sur-
et quia ille majoris csset potestatis et famcc. Ergo j) p^tiin non
Joannes qtti venerat in Spivitu et vivtutc Elicc, ea- g<TPI possimus, illum polius evadendi aditttm
pUamus, in qtio minus peviculitin esse cernimus:
dem autovitate qua ille Achab rcgem corripucvat ct illos qui, hostilibus clatisi umris, cum evadc-
Jezabel uxovem cjus (/// lleg. xvm), avguit Hcvo- jusla
redesideranles, poiTarum accessum silii interdictum
(Icmcl Ileiodiadcm.
ia G0 consideranl, ibi necesse est ut dcsilicndi locum cli-
M. H. gant, ubi mtiro existente breviore, niiniinuin peri-
Dicebat enim Joannes tterodi : Nott licet tibi eam culi cadenlcs incurranl. [HIF.RON.] Idcirco dixit, el
habcre. llcrcdias aulem insidiabalur ilit, et volcbal', conlrislalus esl rex ; qnia coiistteltidinis est ut opi-
eiim occidere, ncc poterat. M. Timebat enim popttlttnt, nioncm mullorum sic narvet histovicus, quomodo eo
qv.ia r.icutprcphetam eitmhabebant. M. R. Sisttiiiler et'. lempove abomnibus, credebalur. Ubidicitur, etpro-
Hcrcdes vutcnsillum occidere, metuebai. R. Sciens; plcr siviul recnmbentes, vull Herodes onmcs sui sce-
eusn virum justttm cl sanclum, ct custoiliebat cum. Et! Icvis csse consovtcs. Leginius in Romana histovia
au.iiio cu, mutta [aciebal, ct libenter cusn audiebant. Flaminium ducem Romanovum , a censovibus pul-
11.M. Et cttsitdies opporlunus nccidisset, ilercdes na- suin de euria, ideo quod meretriculse quce nunquam
241 IN UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 2«
vidisse sedicerelhominemdecollatum, assensus sil, A 1 dam quod Joannes surrextt a morluis ; a qnibusdam
ut reus quidam capitahs criminis in convivio trtin- vero,quia Elias upparuii; ab aliis autem, quiapro-
caretur. [HIERON.J Quanto sceleratior Hcrodeset He- pheta unus de antiquis surrexit. R. L. Et ait lierodcs :
rodias ct puclla? Hcecjuxta liiterara. Nos autem us- Joannem ego decollavi. Qnis aulein esi iste de quo cgo
que hodie cernimus in capite Joannis prophette, Ju- audio tclia ? El quxrebai videre eum.
dceos Christum, qui caput est prophetarum, perdi- Aptid Mavcttmpev ivoniatnexpvesse dit it Hevodes .
disse. Capttt legis, quod est Cliristus, a corpove ah- Que n etjs decoilaviJoannem, h.ica morlttis resurre-
scidituv pvopvio, id est a Judaico populo, et datuv xit. [BEDA.JIvonice etiam potuit dic.eveservis suis,
puellcede gentibus, hoc cst, Romante Eeclesice; et qui eum pvopriis manibus decollaverant, quod Mal-
puelia dat matvi suce adulteree, vidclicet Synagogee, thocitssic narrat: Hcrodes ait ptteris sttis: Itic est
in fine credituree. CorptisJoannis sepelitur, caputin Joannes Baplista; ipse surrexita moriuis, etideo vir-
disco Iocatur, quia littera quasi humo tegitur, sed lules operantur in eo. Quod si hcec verha afiirnian-
spiritus in altari suinitur ac honorattir. [HILAR.J tis inteiligamus, senticndum est, post hoasitatioufin
Finitis enim legis temporibus, et cum Joanne con- confirmasse Herodem in animo suo, qtiod cthaliis
sepultis, discipuli ejns, id cst auditores legis, carna- dicebatur. Sanequidem senseriint, quod majoris vir-
libus inseobservantiisexslinctis, quasi Joannis cor- B I tutis futuri sint sancti amorluis resurgentes, quam
pore sepulto, veniuntex lege ad Evangelium, ex lil- fragili carne gravati. Qtianla Judceorum invidia ex-
tera ad spiritum, in quo proficientes Domino con- stiterit contra Dominum, cx Evangelio docenuir
junguntur. [BEDA.JEcclesiasticse narrant historite (Mallh. xxviu). Joannem a raovtuis surrexisse crc-
Joannemvinctum in castellum Arabiee,quodMachee- debant, Jesum auteni, qui tot signa fccit, prcedica-
runta nominant, addtictum, ibique truncaUim. Cor- bant non surrexisse, sed ftirtitn sublatum esse.
pus vero in Sebasta, uvbe Palecslince,qucequondam G2 47
M. ,,? L. A.
Samaviee dicla est; caput autem in Ilievosolymis cttm audiisset Jesus, secessit inde in navicu-
Quod
hiimattun est. At tempove Juliani apostatce, pagani la in locumdeserlum seorsum. Et cum audiisscnt tttr-
invidenles Chvistianis qui sepulcruni Joannis solli-
bw, secutmsunt eum pedestresdecivitalibus. El exicv.s,
cite frequenlabant, nionumenltim invadunt, ossa di- vidit turbam
tnultain, et tnisertus cst cjus, et cttravit
6pergunt; eadem vursus collecla ct cremata latius
languidos corum.
dispergunt. Sed Dei providentia adftterunt quidam [IIIERON.JBenc dicttim cst, secessit, non fugit, i.t
monachi ex Hierosolymrs, qtii misti paganis ossa le- ostendattir
maximam eorum magis eum persccutores vitare quam ti-
gentibus, partem congregaverunt, C mere. Opportunum namqtie temptts suce
et ad patrem suum Philippum Ilierosolymani detule- passionis
vilabat ne homicidio de Joanne, jungc-
runt. At ille statim per diaconum suum Julianum mi- exspeetans,
retur homicidium de se. Vel ideo rccessit, ut nobis
sit Athanasio Alexandriseepiscopo, elibi poslea ser- vitandee temeritalis ultro tva-
procberet cxemplum
vala Theophilus ejusdera urbis episcopus, cxpurga- denlium se. Nonenim omnes eadem constantia
pcr
to a sordihus templo Serapis, ibidem posuit, et basi- severant in tormentis,
qua se torqucndos oOerunt.
licam in honorera sancti Joannis consecravit quan- Petendo eliam
solitudinem, turbarum fidcm au se-
do, jubente Theodosio principe, fanagenlium destru- qui cureiilexplorat, ct prohatam digna mercede ve-
Cta sunt. Tempore vero Martiaui principis, duobus munerat. Turhoe autem non jumentis, non vehicti-
monachis orientalibus, qtti ob orationem venerant lis, sed proprio laborcpedum ilcrdescrti arripiunt,
Hierosolymam , i'evelat Joannes caput suum juxta et salutis desiderium oslendttnt. Rursus ipse exci-
Hcrodis quondam regis hahitaculum. Quod ibi abcis piendo fatigatos, docendo inscios, curando a:gro'cs,
inventum et assumptum , sed non niulto post inc.u- recrcando jcjunos, quantuni devoiione crcdentium
ria pevditum, pevlatum estabaliis inEmissam.riuc- delcctcttir, insinuat. Alitev. Poslquam apud Jmueos
nicice urbem, et in qttodam specti in uvna sub terra
pvophelia voccm perdidit, transiit ad dcscrium Ec-
tempore non pauco ignobiliter rccondiluin, donec.de- D clesite, queeviro carebat. Turhce relinquebam civi-
nuo idem Joannes sese suumquecaput ostcndit Mar- lates, id est, pristinas conversaiiones et dogmatuin
cello cuidam religioso abbati ac prcsbytero, dum in varictates. Qnod dicit exiens, significat quod tcirbar*
eodem specu hahitarct. Qiicd videiicet, caput Lr.Ho- habiicrinl ettndi voluntatem ad eum, sed vives non
ramo ejusdem civilatis episcopo, per pvtefaUni)prcs-
Iiabuerunt, ct ideo Salvaior obviara pergit.
byterum constat inventum. Ex quo temporc cccpit CAPLT LXXX.
in eadem civitate decollatio preecursoris celcbvavi, -*,*• 117 r> 03 T 83 » 40
ipso die, ut arbilramur, quo caput cst inventum sive iU .i it • L<. t\.
elevatttm. Aiunt appellari discum, vas votundiimct Yespere autem facto , acccdentesdttodecim, dixe-
de.sup.evvalde.extensum. Serapis dictus est deus runt iili: Dimilte turbas, ut euntcs in caslella, villas
^sypii. qtte qum circa sunt, divertant,et invenictniescas, qttia
™ 56 °° fticindeserto locosv.mus.Jestts autcm dixil illis: Xott
M. R. L. habent nccesseire; date itlis vos manducare.
Audivitaulem Ilerodes famam Jesu, el omnia qum [BEDA.]Pvovocat apostolos ad fvaclionemTpamim,
ftebant abeo et Itwsiictbuteo quod diceretur a quibus- tit illis testanlibus se non babere, mognitudo signi
•243 ZACHARLE CIIRYSOPOLITANTEPISCOPI 2-U
nolior fiat, sinuil insinuans qttia quotldic pcr eos A t de promissionc Dominiceeincarnationis, gratiee dul
sunuis pascendi. Otiid enini agiint Pclrus etPaulus cedine pasecbanl, quasi in virUile aquee spem con-
pev Epistolas, nisi ut mentcs nostvas alimcnlis ccc- fovonl.eshumanecvitee.Ilinc cst quod Dominus post
lestihus pascant ? In vespere turlas rcficit, quia vel resuvveetioncm ait : Oporlebal impleri omnia quw
fine sccculi propinqttanie, vel ciiin sol justitiee pro scripla sunl in lege Moysi et pruphelis et psalmis de
nobis occubuit, a divina spiritualis incdioefaine su- me (Luc. xxiv). Hic quoquc pveecipiens sibi afievvi
mus liberati. [HILAR.JNota ordincni mysterii. Post panes et pisces, mysticc pvoecipitintelleclum Tcsta-
defcctum legis cvangelicus cihus incipit; scd prius nicnti Yclcris ad se vefevvi. Bene autcm pcv aquati-
pcr remissionem peccalorttm vulnerilius mcdicina lia figurav.tuvpvophelantes de noslvo rcvo , in quo
tvibuituv, ct poslea inensccccclcstisalinionia cxpen- popitlus fidelium sine aquis baptismi vivere nullate-
dittiv. Non esl igilur necesse ut queevaniiisescas in nus potest. Panes vcvo hovdeacei fiierunt, quicibus
villis et castellis, hoc cst, ne dcseranius panem vi- esl jumenloriim et rusticoruni ; quia rudihus audi-
t;e, pvelio studii et lahoris cmenles philosophorura lovihus, quasigvossiova commiitenda sunt pveecepta.
doctvinas suis ralionibus munitas, quaruin pastu dc- Animalis enim isomonon percipit ea qum sunt spiritus
lcctemur. Quod autem discipuli descrtuni cssc di- Dei (I Cor. u). Unde Domiiuis cuiqtte pvo vivibus
ciinl locttm, figural Judeeosmurmurantes de conver- R sttis dopa tribuens, ct sempcr ad perfcctiora provo-
sione gentium. Hinclsaias ineoruni voce : Eccegen- cans piimo nuinquc pattihus qiiinqttc millia reficil;
tes qttasi stilla sititlw (Isai XL). Itetn : Omnesgenies sccondo, septem panibus qualuor hominum miilia;
tjttasi non sint, sic sunt coram eo (ibid.). tertio discipulis siite carnis ct sanguinis mystcvium
cveilit; adultimum dat at cdant ef bibanlsuper men-
A. sam suam in regno suo. AIJC.UST. Vel ita : Hordca-
Rcspondit ci Phiiippus : Duceiitorumtlenariorum cei erant panes, quia a;I Vctus Toslamentum pcrtinc-
pancs non sufficiunteis, ttl unusquisquemodicumquid bant; et sicul vix pevveniliir ad medullam hordei,
accipiat. R. Et dicil eis: Quotpanes habelis? A. Di- ita VctiisTcslamentttm veslittir tegminecarnalium ;
cil ei unns ex discipulis ejus, Andreas fraler Simonis sed satial, cura intus pervcnitur. Duo atitem pisces
Pctri: Estpuer unushic, qui habet quinque panes hor- qui saporcm pani dabanl suavera, sunt dtieepersonec
dettccoset duospisc.es. Sed hwc quid sunt inter lan- sacerdotis cl regis, quibuspopuluslsrael regehatttr,
los? L. Nisi (orte nos eatnus et emamits in omnem ut per cas consiliorum modcramen accipiat. Q.uibus
hanc turoam escas. M. Qui ait eis : Afferie illos mihi inlcr turbas fluctuantis sceculi more piscium quas-
buc. R.L. Etprmcepit iliis ut accumbere facerent om- .., salis nec deficientihus, (igurabaiur Christus verus
nes secustdumcontubernia supra viridc fenum. Et di- sacerdosctrector. Pucr poitansest popuhis ilie pue-
scubuerunl in parles per cenlenos et per quinquage- rilis in sensu, ncc nianducans, q\ue quasionus clau-
nos. sa portabal, nec alios pasccns. Undc sequitttr :
[AUCUST.J Queesierat Domiiius a Philippo, tcntans Sed hmc qttid stint inier lantos?
cum, quod Joannes cominemoial, unde esca davi [IIIERON.J Acsi dicatur : Permuitis spirilualia ah-
posset lurbis. Etenim quia ignorantia populi erat in menta pct.turis super oinnein scnsum corDoris om-
icge, quandiuenim legitur Moyses, vclamen positum nemque lilleram , quid prodest littera velus ? Qtiia
cst super corda eorum, proplcrca tcntatio illa Do- carnaliter sapichanl, cl in spe carnali quiesccbant,
mini ignorantiam diseipuli deiiionstrabat. Eadeni qtiibus lcx lcmporalia promiserat, prceiipitur eis
quippe simplicitate qua Philippus, loquiiur ct An- super vivide feiiiim jatcve. Omnis enim caro fenum,
dreas, sed Dominus ostcndit gratuitas credenti po- et clurilas homiuis sicul fios (eni (Isai. xi.). Discuni-
pttlo se largiri escas eadem benigna pclestatc, qua bit cvgo sepcv feuiim <[uicarnem suam calcat, ct flo-
gvatis redimeiHlosanat. Puer ferens panes cum pi- rcs illius qttasi arcns fenum conterit, secculivolu-
scibiis, unus de discipulis suis, vel foite aliquis de ptatcs sibi subjiciens. Diversi disctibitus convivan-
turba. Quod aiitem Philippas vel Audrcas singtiia- iU tium, diversos signanl convcntus Ecclesiarum. Quin-
riter dicit aptid Joannem, lioc alii ev.ingelistx disci- quageni autcrn discumbunt, qui adhuc in pteniten-
pulos pluraliter referunt dixisse, inieHigentcs unum tia positi, aitdilum verbum percipiunt. Namquinge-
pro ceeleris loqui, vel poncntes pluraleni numcrum navius numerus pccnitenliccct reraissionis est. [Ac-
pro singulari. Conlubcrnia intcllige divcvsas hnmi- CIJST.JCentcni vero disciimbunt, qui per pcenilen-
iitini societates, qui de diversis villis vcncvani, jux- tianiqiiinqttagenarii, ad pcrfectumccntesimi ntnneri
ta quod railitcs in codcm tabevnaculo societatem !:a- culmen ascendentcs, in solo jam viloeceternx dcsi-
bentes, dici contiihcvnalcs sulent. Qainquc pancs dcvio stispivant.
sunt quinquc libri Moysi ; quia in operibus lcgis ,
tanquam cx pane erat vita. Per legcm enim divin:c M. L. R.
Kternitatis cognilio, nuindi cvcatio, ctirsus iabeniis it. A. Acceptis auiem quinqttc paitibas el dttobus
scoculi,ct vera Dcoscrviendi veligio, luunano gen(?ti piscibus, respexit in cmlumcl bcnedixit itlis, et jregtt
inn-tuit. [AUGCST.J in duobus autcm piscibtis intcl- ct distribuil discipulis,aiscipuli aulein lurbis: ct vian-
llguv.lur psalmi ei prophetie, tempcranles austerum ditcirerunt omncs, ei saturuti siint. Tuteritnt relijuias
c ^orcm legis ; quia cniditum in legc Dci popuUim duodecim cnpliinosfraomen'.prum plenos. Mantlucan-
Uo L\ UNUM EX QUATUOR LIBER SECUNDUS. 24%
tium autem fuit numerus quasi.quinque millia virorum, A j [BED.V.J Marctis non babet jussii, sed coegit pei
exceptis mulieribus el parvulis. quod ostendilur invilos recessisse discipulos ;TDo-
[HILAR.JIn ccclum Dominus respexit, honorem mino. [IIILAR.]Prtecesserunt discipuli ad Betbsai-
Palris a quo erat ipse confcssus, ut qui adcssent dam, civitatem Andreee et Petri et Philippi aposto
intelligerent a quo tantee virtutis accepissct effc- lorutn, qticc est in Galiicea prope stagnum Gencsa-
ctum, dirigentesel iosi illuc oculos mentis.[HiERON.] velh. [BEDA.]Ubi evgo Lucas vefevt illiul memora-
Si panes non frangerciitur, non alerent lantam tur- bile iniraculum factum in loco descrto Belhsaidce,
bara ; sic ct lex si non aperiretur, non pasceret recte intelligituv non ipsam civitatcm dixisse, sed
multos quos aperta pascit. Unusquisquc aposlolo- locura deseiTura pevtinentem ad cam. Narrat Joan-
rum de reliquiis implet cophinum suum, ut vcl ha- nes turbas manducasse juxta Tibcriadem, et disci-
beat unde poslea genfibus cibos prccbcat, vel ex pulos venissc in Capharnaum, qute amboe civitates
reliquis veros fuisse panes doceal. Quinque millia sunt in Galilcea, juxta stagnum Genesarcth, quod
virorum, id est, perfecloruin. Sexus fragilis et mi- etiam Tiberiadis vocatur, a civilale Tibeviade. [BE-
nov eetas indigni sunl ntimero. [BEDA.]Undc ct in DA.]Intelligendum est itaque, qttod pev Bcthsaidam
Numcrorum libro, quoties sacerdotcs ct levitcc et tvansievint in Caphavnaum. Plene quoque notanduni
tuvbcepugnantiutn descvibunluv, scvvi ct mulicres R ' quia Dominus Judceos pavil tanquam deinccps no-
ct parvuli et ignobile vulgus preetermittiuitur. Non vos cibos a lege susceptuvos , scd quod in descvto
nova creal Salvator cibaria, sed prtesentibus bene- Belbsaidte miraculum factum esl, expresse figura-
dicit; quia in carne veniens non alia prccdicat, sed vit Dominum verhi pabula largilurum in desevto
prophetise dicta mystcriis graticc gravida dcmon- Ecclesieevirum non habenlis. Undc pulchve Bcth-
stral. Unde scquilur, qttia fregit: nam clausa sa- saida domus fruclitum interpretalur. Hinc Isaias :
cramenta legis et prophctavum palefccit. Panes Lwtabitur dcserta et invia, et exsultabit solitudo, cl
fvangendo multiplicantuv, quia mulii libri facti sunt florebil qttasi liiium (tsai. xxxv). Et paulo post:
legem exponendo. Fvangens dislribuit discipuHs, et Ipsi videbunt gtoriam Domini cl decorem Dei nostri
illi preefvactum fvangenles , distribuerunt turbis; (ibid.).
quia sanctis doctoribus apevuit sensum, ut iutclli- 1\. x
gevent Sevlptuvas (Luc xxiv), ct intcllectas audi-
cttm cidisscnt qttod fecerat si-
tovibus toto orhe fidelitev dispensaverunt. [ACCUST.J llli ercjo hotnines
gnum, dicebanl: Quia hic est vercprophela, quivcu-
Quod turbis superest, discipuli tollunl; quia mys- turus est in mundum. Jesus
teria quee a rudibus noncapiuntur, a pcvfectis in- ,C ergo, cum cognovisset
essenl tit raperent eittn, et (acerent eusii
ouiruntur. Sunt enim fragmenta, quse poptthis non «j«t« venturi
potuit manducare, quccdam secretiora iiitelligcnliee, regem, fugit.Recle senscrunl lanltim
[AUCCST.J prophetam per
quibus impleti sunt apostoli quasi cophini duode- salutis
cim. [HIERON.]Per cophinos apostoli figuranUir, et pvecconiaventuvtim esse in iuundum, id est
ad communem hominum cognitioncm. Discipuli et
per aposlolos chori sequentium doccorum, foris tuvbee cvcdentcs in
horainibus sed intus ad alcnda Domintun, pttlavertint illtim sic
quidem dcspccti, hoc cst, velle rapere ct
humilium corda cibis salutaribus cumulati. Solent venisse ul jam rcgnaret, ct
enim opeva sevvilia geri cophinis. Sed Dominus co- regem facere, preevenire tcmpus ejus, quod ipsa
ut apud se occuilabat usqtie in fiiiem sceculi. Unde il-
phinos fragmentis itnplebit, qui, forlia confun- lttd : Non est vestrum nosse vel momenla
mundi Cor. Et tempora
deret, infirma ehgit(I i). quiaqtiin-
stint sensus exterioris millia (Act. i-). [IIIERON.] Fugiens autcm, nobis exemplum
que hominis, quinqtte ut in nobis qttse agimus luimani favoris
virovum secuti Dominum, dcsignant eos qui in sce- monstvat,
retvibutionem vitemus, simulquc insinuat quod al-
culo bene noverunt uti extcrioribus qucepossident.
titudo sua non potcsf inteiligi.
Qtii recte quinque panibus aluntur, qtiia talcs ne- m co Kel 43
cesse est institui legalibus atlhuc precceptis. Nam {
D M. R. L. .
qui mundo ad integrum reiuintiant, cl qiialuorsuiit Et dimissa lurba, ascendit in montetn solus orar:.
millia, ct septem panibus rcfecti, hoc cst, ct evan- Si fuisscnt cuni eo Petrus ct Joannes et Jacobus,
gelica refectione sublimcs, et spirituali gralia docti. forsitan ascendissent cum eo, s