Vous êtes sur la page 1sur 767

Clément III (pape ; 11..-1191). Clementis III, pontificis romani epistolae et privilegia, ordine chronologico digesta... accurante J.-P.

Migne,.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


CURSUS COMPLETUS
SIVE-
RIBLIOTHECA UNIVERSALIS, INTEGRA.UKIFORMJS, COMMjODA,OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOBUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICOMM


QUt
AB MYO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLOBDERTINT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLICJETRADITIONISPER DUODECIMPRIORA
ECCLESIJE SiECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS, INTERSE CUMQUE^NONNULLIS CODICIBIIS MANUSCRlPTlS COLLATAS;
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATA;
COMMCNTARllS
DISSERTIiTIONIBUS, LrCTIONIBUSQVE VARIANTIBUS CONTiNENTCR ILLUSTR^TA;
OMNIBOSOPERIBUS POaTAMPLISSIMAS EDITIONES QUE TRIBUS N OVISSIMIS S/ECULIS D EBENl URABSOLUTAS
PETECTIS, AUCTA;
IMUCIBUS PARTICCLARIBUS ANALVTIClS,SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOMENTl
SUBSEQUENTIBUS, DONATA ;
CAPiTULlS
INTRAIPSUMTEXTUM R ITE KCCNON
DISPOSITIS, ETTITULIS SINGULARUM PAGINARUM MARGINEM SUPIRIOHBM
DISTINGUENTIIiUS SCEIECTAMQUE MATERIAM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
CUMDUBIIS
OPFRIIIUS * TUMAFOCRVPniS, ALIQUA VERO AUCTORITATE 1NORDINE ADTRADITIONEM
- ECCLCSIASTICAM rOLLpNTIBUS, AMPLIFICATA;
INDICIBCS
DJUOIIUS CENERAIIBCS IOCUPLETATA : ALTERO S CILICET RERUM, QUOCONSUI TO,QIIIIIQUID
UMISQUISQUCPATBUM IN QUODLIBET TIIEMA SCRIPSPRIT UNOINTUITU CONSPICIATUR ; Al.lrilO
SCRIPTURiE SACR^E, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM FATIUS
ETMNQUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBR0UUM
SCRIPTURJE TEXTUS COMMI-NTATI SINT.
«HITIOACCURATISSIMA,
CXTEBISQUE'OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPCNDANTUR : CIIARACTCRrM NITIDIIAS,
CIIART.EQrALlTAS,INTEGRITAS TCXTUS,rERTCCTIO COKKCCTIONIS, OPLRUH RECUSORUM
TUMNUMCRUS, TOItMAVOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE IHTOTOOPERIS DECURSU
PRETII
SIMILIS, EXIGUITAS, PRXSERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA, 5IETHOD1CA.ET CIIIIOM
SEXCENTORUM TRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE IIACTCNUS IIIC II.LICSPARSC
PRIMUMACTEM IN NOSTRA WHLlOTnECA, ES OPEPIBUS AD OMNES jEIATt.l
LOCOS, IINGUAS TORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNA rORUM.
SERIES SECUNDA,
IN CUA PRODEUNTPATRES, DOCTORES SCRIPTORESQUK ECCLESIiELA'
A GREGOIUO MAGKOADINKOCENTILM III.
ACCURANTE J.-P. MIGWE,
BIBLIOTHEC/E CLBKI UHITOE3E,
SHK
CURSUUM COMPLETORUM IN SINGDLOSSCIENTIJE ECCLESIAS1 IC/E RAMOSBDllOUB.

PATIIOIOGIA HIJiAEDITIONETYPISMANDJ.TA EST,ALIANEMPELATINA,AI.lAGR/ECO-LATINA.—


VENEUNT _
Mll.l E ET TRECEKTISFRANCIS SEXAGIKTA ET DUCENTAYOLUMINA EDITIONISLATINZE;
OCTINGEVriS/'"^/
^
ETHILLE TRECENTA GIlECO-lATINffi.— MERE LATINAUMVERSOSAUCTOItESTUMOCCIDENTAL^Lc
TLMORIEVTALE» EQUIDEMAMPLECTITCR; HI AUTEM,IN EA, SOI.AVEHSIONELA11NADONANTJpffc
r

PATROLOGITE TOMUSCGIV. X
CLEMENSIILPONT. ROM. S. STEPHANUS GRANDIMONT.LABORANS, HENRICUS DE CASTRO
MARSIACO,S. il. E. C\RD. BALDUINUSCANTUAR. ARCHIEP." BERNARDUSABBAS
1 FONTIS
CALIDI. STEPHANUS DE LICIACO, PETRUS BERNARDI, GUILLELMUS DE TR UIINACO
GER4RDUS 1THERH,GRANDIMONTENSES.REINERUS, .LAURENTIUS, MONACIIILEODIENSEs!
ERMENGAUDUS.IIENRICUS SEPTIMELLENSIS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APDD J>-P. MIGNE EDITOREM,


n VIADICTAPAMUOISE, PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOX^EAFE/tNOMINATAM,
sui; PEiir-MONTitorGE.
J"5a
SJEGULUM XII,

CLEMENTIS III

PONTIFICIS ROMANI

EPISTOLTE ET PRIVILEGIA

ORDINE CHRONOLOGICO DIGESTA .

ACCEDUNT

, STEPHANIOR.DINIS GRANDIMONTENSIUM FUNDATORIS, LABORANTIS, HENRICI


DE CASTRO MARSIACO, S. K. E. CARDINALIUM , RALDUINI CANTUARIEN.SIS
ARCHIEPJSCOPI, BERNARDI ABBATIS FONITS CALIDI, STEPHANI «DE LICIACO,
PETRI BERNARDI, GUILLELMI DE TRAHINACO, GERARDl ITHERII, GRANDIMON-
TENSIUM, BEINERI, LAURENTII, MONACHORUM LEODIENSIUM, ERMENGAUDI,
HENRICI SEPTIMELLENSIS

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BIBLIOTHECffi CLERI UNIVERS/E
SIVE
CDR8UCMCOUPLETOnGMIN SINGULOSSCIENTI.KECCLESlASTIC/E
BAMOSEDITORB

TOMUS UNICUS

VESIT 8 FRANCISGALXICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOKEM


JMyiA DICTAV&MB01SE, PROPE PORTAM LUTETLE PARISIORUMV ULGOVENFER NOMINATAM
SEU PETIT MONTRQUGE
18SS
ELENCHUS

AUCTOEUH ET OPERU3X QUI 1N HOC TOMO CCIV CONTINENTUR

REINERUS MONACHUS S. LAURENTII LEODIENSIS.


De claris scriptoribus monasterii sui. j Col. 15
Commentatio in novem ante-natalitias antiphonas ab 0 ordrentes.
-
M
Soeculum pcenitentiae seu Vita S. Pelagiae, | 51 -
Palmarium virginale, seu Vita et,Passio S. Marra? virginis Cappadocis. ' 6t
De confiictu duorum ducum etanimarum. 79
I)e adventu reliquiarum S. Laurentii martyris. ' 89
Triumphale Bulonicum. 99
Vita Euracli Leodiensis episcopi. 117
Vita Reginardi Leodiensis epis-copi. - 125
De casu fulminis super ecclesiam monasterii sui. 137
Libellus gratiarum actionis ad B. Laurenlium. 145
De incendio eeclesiee S. Lamberti Leodiensis. - 152
- "
J.acrymae. . '153
Be profectu mortis. j 181
Vita S. Wolbodonis Leodiensis episcopi. 197
EENRICUS DE CASTRO MARSIACO S. R. E. CARDINALIS.
Epistolffi. * " , 215
De peregrinante civitate Dei. 251
t - BALDUINUS CANTUARIENSIS ARCHIEPISCOPUS. '
Tractatus varii. 403
Liber de commendatione fidei. 1 , 573
' '
— De sacramento altaris. _ 6i2
— Contra Catharos. 777
BERNARDUS ARBAS FONTIS CALIDI.
Liber «adversus Waldenses. 793
HENRICUS SEPTIMELLENSIS.
Elegia dc diversitate forlunse et philosophiaeconsolatione. 841
LABORANS S. R. E. CARDINALIS.
^ - 901
Notitia et fragmenta.
LAURENTIUS DE LEODIO.
Gesta episcoporum Virdunensium. _ 9i9
S. STEPHANUS DE MURETO ET ALII GRANDIMONTENSES.
Dicta S. Stephani. ^ ~ 1071
Liber sententiarum ejusdem. 1085
Regula. , 1135
[STEPHANUS DE LICIACO GRANDIMONTENSIS PRIOR QUARTUS.
Dicta et facta S. Slephani de Mureto. 1163
PETRUS BERNARDI GRANDIMONTENSIS PRIOR QUINTUS.
- - 1177
Epistolse..
GUILLELMUS DE TRAHINACO GRATSiDIMONTENSIS PRIOR SEXTUS.
Epistolas. , 1177
GERARDUS ITHERII GRANDIMONTENSIS PRIOR SEPTIMUS.
- - 1179
Vita S. Stephani de Mureto. ~
Itinerarium fratrum Grandimontensrum, 1221
ERMENfiAUDUS.
Liber contra haereticos. , , 1235
CLEMENS III PAPA.
Epistolffl et «privilegia. _ 1275
1

Ex typis MIGNE, au.Petit-Montrouge.


AWWODOMINIMCLXYX.VIII

REINERUS

MONACHUS S. LAURENTII LEODIENSIS

NOTITIA HISTORICO-LITTERARIA

(D. Bern. PEZIUS,Praf.ail t. IV Thesauti Anecdoi., p. xvn)

Reineri, Raynerii, Reiiieriive, ccenoUit» Laiirenliani Leodii, plures bacienus meminere, nomlnaihn
Raionins, Valerius Andreas, Gerardtis Joannes Vossins, Cliapeavillus, Mabillonius Casimirus Oiidmiis
«liique. sed paucis admodum el neqiiaquam ul tanlus yir merebamr. In causa fuii quod maxima pais
Reiueii opiiseiilonihi in trnebras abiiita bucusque ignoraretur. Sed omnia de eo tleineeps «ertiora etf
ampbora eriinL poslquam pleraque ejus ingenii monumenla cl. P. Lombardus ex aulograpbis codicibus
exscripsil. iio-.tioqitf Tbesauro inseruit. yEtatem Reineri, quem plerique circa annum Domini 1130 ela-
ruisse scribunt, ceiiam bab'mus«x ejusdem Iibello De casti fulminis super eecles arii monasterii siii.
Nam praisentianno, ihquil, 9«! eit ab Incarnalione Dominica 1182 xi Kal. Aprilis{ in crasiinum, scilicet
post dies Palinarum, mtrubtlis in allis Dominus inlonuit super nos fulmine cum maxitiw atque horribili fra-
yoie cadente, eie. Ejusniodi cerlas ad slabiliendam Reineri aelalemnolas ehronicas in aliis eiiani ejusdem
opusrulK reperies. Quo auietn annd mortem cum vita commutaverit, ex ntillis monasterii sui moiiumen-
lis el. Lombardus poinil exluiidere. Virum fuisse excellenli ae pereleganti ingeniopraedilum omnia ejus
oper* loqiiunliir, siylo perseripla eiudito, lerso, efqui vix saeculisui sil.' Nec virttite ac viwe sanctimonia
inferior exstitit, ut qui coslestibus eliain visionibus claruent, qtias in opusculis suis lanquam ab altis
babitas passim rcferi, el veteribtis quas tractat historiis inlerserit. De operibus suis ipse accuraie agit
libro 11Declniis scriptoribus monasterii sui, e.\ quibus ea duntaxatrecensere juvai quae jn noslro Tbe-
sauio nunc prunuin compareiil.
-I. De clark sciipimibus tnonaslerii sui libelli 111. Hi jta in codire aulograpbo inscribunltir: De ineptiis
cujusdam idiola; hbellus ad amieum suum, quaj inscriptio, sine dttbio ab ipso Reinero profecta, insignem
aucloris modesliam prodit. In eo salis aceurate quid a quolibel majorum suorum scriplum poslerilat.que
coinmendatuin sil,%receiisetrOplandum forei ut idem circa comianeos sibi sodales prjesiilisset. Sed mo~
rabamut eum, ut ipse inilio libelli 11 fatetur, duo, sciiicei-ne aui liwris atgueietur, si remissius laudaret
quoelawianda e^senl.aul daielur adulaiiom, metila si dependerelpraicoma. Cd-lerum ex boc Reineri opu-
sculo 11011 panun Ittcis veius hisloiia lilteraria aecipiet, qie lanto sludio ab eruditis nosjri lemporis
excolittir. Eirai vero non leviter vir eruditus Joan. Gotlfiidus Oiearius l. II Bibliolliecaescript. eceles.,
ubi pag. 121 scribit Reineri libros III De viiisillusiribus monnsieiii sui, qui ipsissimi iiosiri biin libeili
sum, in Collectione rer. Leod. a Joan. Chapeavillo edilos luisse, cum in ea nibil Ueineri prseter Yitam
S. Lamberti (I) reperire sil.
2. In novemanle-naialilias antiplwnas ab 0 exordienlesopusculum, sau, Quid bignificenlnovem 0 el qum
sitdierum thorum .a;io,queni liiiilum se comnienlalioni suaj praelixisse, iu p^rologoad amicum Reinerus
lestalur. Hoc opusciilum prajcedenli inox stibjun\inius, propterea quod idem argumenlum Reinerus, licet
siic. iuclius, in ejtis libello 111penraclel, alque adeo alterum ex altero suppleri possit. Prodiil quidem
liiuc commeiitalio jam pridem, nempe anno 1618, Leodii. Verum cum ejus'ediiionis exempla rarissima
sint, ejusque lieuio unus.qui liucusque Heinerum celebravit, nieminerii, eain in nosira «olleclione repelere
\isuin ftiit. Commodoac usui eiit ctivimveibi praeconibus, qui in diversis ecclesiis ultima J)omiinci Ad-
venms be!)douada iu bas ipsas myileriorum plenas anliphonas sermones ad populum babere consueve-
runt.-Quse aulem sil ratio qtiod Remerus novem ejusmodi aiiiiplionas, non septem, quot nunc in omnibus
iere ectlesiis decantaii solent, exposuent, lector ex nota cl. P. Lombardi cognoscel..
3. Speculumpmmteniiceseu Vuai S. Pelagtai lib. II. Historise bujus non lam auclor quam interpolator
Jteinerus esl, utex ipsius verbis, quibus prologtim iiiiit, const.ire potest '. Cujus, liiquii, monimenlq con-
t ersionis (Pelagiae)ab alio quidem scripla repen, sed cunCorauo parum idonea,' tum veio barbansmorum
erat aique solmcismorumlanla confusw, ui tlluslrem matenain siylus obscunor laceram teddidisse ac despi-
cabtlemvidereiur. Vetum de scriptoris vitio tnagis quam de auclotis imperilia \d accidisse suspicor, dum
qualuor aul amplius,clausulis, lum et dimidiis seversiculis passim muldaium le&tus pronunliatet. Gloriosis
aulem rebus plurhnum lollit gralia? sermo'contemplibilis. ileliori srgo altquanlum facie prwdiciam cuiavi
maieriam t_ejormare, rudetnque expetiri adolesceniio3indolem. Opusculum in duos digessi libtos, alque
luulo ptwnoiavi Speculum Pcenitenliae. Nam quanlum remedii hujus sil bonum, quam felix prover.lus,in
lioc eiiam speculan potest benivolenliai expialus collyrio cujusvis oculus. Porro etsi horum libellorum
argiinienlum satis decantalum sil, non seque lamen cognila bucusque fuerunt plura virtulum exeinpla
quse ^el de se dissimulalo nomine, vel de aliis lib. 1,cap. A, et lib. n, cap.3, Reineriis narrat, id quoil et
in aliis Iiisioriaruin el Vilarum suaruiu libellis agit, ul adeo vel hoc nomine in lucem prolerri dudwn

(I) Non cst Reineri.sed Sigeberli Gemblacensis. Vide Palrologia; t. CLX, col. 759. EDIT.
PATEOL CCIV. V , 1
U REINERUS S. LVURENIH LEOD, MONACIJUS. * 12
commeriiifueiiint. Scimus non deesse homines qui ejusniodi omnia derisni habeant. Sed nec desiinl qui,
4electu habilo, magnos eliam in auiino fructus ex iisdem capiant. Quibiis si nostris laboribus amplius
prodesse cupimiis, nemo prtidens id irgre ac impnlienier feret in opere qnod diversissimorum liomiiium
«isibtis destinatum est. Opusculi bujus ipse meminit Reinerus lib. n De claris script. monasterii sui,
" .
cap. 3.
' '&'. Palmarinm virginale, seu De vita el passione sancta; Mariw, virginis Cappadocis, libri II. Hos ado-
lescens aflhtic edidit Reincrns eo maxime fine, ut olium fugeiet, ac saluiai ibus studiis animum imbuerel.
Stimulumad sacra argunipnla tractanda addideiat visio R. Joannk, magslri sui, in qita beatKsimi Lan-
renlii vocein el monilum : 0 auam delectabde est aique juciindum divinis rebus intendere animum, audisse
ferebatur. ls enim ipse est, de quo ila in prologo scribil Reinerus . Frater etenim quidam pueris sive
adolescentibus Tercnfnm legebat. Sed scenica lectio plus obesse quam prodesse audttorilius infirmis solei.
Inteieamagisterilleinfirmatus esl, ila ul pene desperareiur. Qui extra seppr exstasim faclns plura vidil ei
audivil memorabilia quw poslea sciipto edidil. Bealum quoque Lauretitium, quitm ptwmisi, senlentiam
minaciler sibi objecisse non lacuil, redat guenlem' qiiod ludicris sordidarelur, dinn comico uterelur. Nam
censeaturparum religiosus, 'qui pectus vel linguam occupel nngis lurpibus. ^Dwina igilur Uaclateel honesia
saluberrimumesl. Augescit scienlia, vtlainr otium,, proficil ad viriu(es anima. Nempe quosdam legimus
PaltuminiexerematlaM sive spoitelfas solitos fuisse, quarum grandes cumulos dum congessissent, quoniam
qid dislraheret noneral, igm supposito cremasse, el alias denuo faclilasse ad similem redigendas sorlem.
Philosopki quidem spiiituales sic aigumenlnti fueiint, oliosiiaiem esse iniiniram unima, quam aileo insecta-
tenlur. Verum improbus ego conserendoium ignatiis juncorum, neque spouulis idoneus altexcndts,.Lsciibere
ialtem aliquid conabor', adotescentiatnque arlibus assuescere boms, nec fornticibus, sed codicibus dedeie
Migeniolum. Ilaque gercino disttnclum libio opusmluin coinposituius sum, cujus sit titulus : Palmaiium
virginale. Elenim sancta virgo Matia, quo agone certaveiil, liosle deviclo qualiler palmam adepta sii cwli-
cam, ineo desctibetur. Ilnclenus Reinerus, ctijus senienlia eisi longior esset, huc iransferemta videbatur,
»it quibus sludiisanimos suos exerceient icligiosi, addisceient. Neque eniui ejus generis desiint nosltis
temporibusjiomines, qui non codicibus sed pictis etiam charlis et aliis nugis ingenioliim dedanl, iis
quoque indignari soliti, qm bonas boruias exscribendis veteiuui montimenlis consecranl, quse ipsi Jtice
-omnino inrligna, TUpolesnis moribus perqtiam infesu, exislimanl.De Maria mariyre Cappadoce ac ancilla
\\ le Baronium in Jlarlyiologio Romano ad diem primam ISovembris eljLaiirentium Surimn, qui eodem
die Mai-ia) acta ex Vincentii Speculo historiali recilat,-quo inlegfo fere saxulo" auiiquior noster
Reinerus est. I
5. De viia S. Tiebaldi libri 11. De bis uti. et -praeedenlibus duobus opuseulis iia loquimr ij>so
Reinerus lib. n De claris scriplor. monasterii _sui, c,ip. 3: Gemtnis eigo iibelhs convctsion.iu
descripbi sanclm Pelagiw, opusculumquelioc illusltavi liiulo : |Speculuin poentleiilia;. Delrnc passionem
virginis llatiai Cavpudociswque dupltci libello explicavi ila prwttltdando.: Palmarium virginale. Sub.-,e-
quenler Viiam Tiebaldi eremihe duobus Uidein hbeliisxomplexus sum, appellavique Floiem eiemi. Atqne
, liatc antea quidim , t.ed scabro diclalionum fueranl slylo desctipla, quw ego tnonilu quoiumdam scientioliv,
qua potui, lima purgavi. PurenJum e,s(quippe amicis pia injungentibus. Sanctonim veroies gesiw communit
tensenlut tnalenw, nec vanilalh pungendus etl-nola quetn jictuiis exeicenlsludia, etc. Non prodil qiudem
Reinerus cui qua; de sancto Ttebaldo conimemorai, debeal. Vi rum qui Vitam ejusdem sanclissimi eremita;,
juPetro Vangadiciaj abbate in iitteras relatam, et a Suiio et Mabillonio parte u Sa-cuh VI Benedictini, a
pag. laG cdil.iui, cum Reineri opusculo vel levitefconluleiitl, lllico repenet bunc ilbus vitula arasse,
i>ecnisi-elegantioii oiatione Reinerum Pelri opus coiivestivisse, ae singulaiibus qiubusd.uu sui tcmpoi.s
cveniis, pio moiesuo, telam dislinxisse. Laluit id lamen onme Mabillonium, iiiter eos qiti saiicitun
TiebahkimJaiidariini, Reineium alias iiequaquam pweterniissunim. i
6. De couflictu duorum dticum et aiuinai um mirabili revelutwiie, ctc, tibelli11. Istud Reineri opusculum,
quemadmodum et sequens, De advenlu tehquiarum S. Lauientii lioma Leodtiim, ideo duntaxat in oolie-
clioiiem nosiram iinjnisimus, ut quid elinm versu poluerit Reinerus, erulJilis patefaoeremus, iibeium ac
integium iis relinqiienles quid vel quanlum ejusmodi historiis tiibuene velnu. De puoii opusiub/hyc
Reineri veiba sunl lib. n De clar. seriplor. inonasierii sui, cap. 0' : A'e-i««c!d;sautem dotmi.anles labellw
ceiis stylus parieli affixus tubiginis lepra tabesceiet, scripsi ad quemdam lamiliarem opusculum De msigtn-
inis insularum Sardima: et Sieiliaj duobus veisificc digestum hbeltts. Ilem ad aliutn duos libelhs : ptimum
Ue confliclu duoruin ducum el aniinarum muabili revelatione; secundiim |L)equodam inilite capiivaio, et
persalutarem bostiam libeialo. De posteiiori auleni iia scribii ejusdem iJbiicap. 8: Sctipsi etium veisi-
fice libellum De advenlu reliquiaruni S. Laurentii iu Leodium ab utbe Ronia. Quin el ud ipsummui^ram
et ad aliosplures sanciorum dicendas, togatu fralrum,i>lurimas conscnpsi oiaiiones, quarum unam me-
iricani ad S. Lauieinitiiu babescol. infra. Cui mox obidem oratiouis genus O/fwium de sancto Spiritu,
sensu pietalis plenum subjunxi. Quid veto hujus ollicii scubendi occasionem Reinero dederit, apud
('iinidenrvidere.potes cilam libro, cap. 8. Cacieiuiii ui uptisculo nietnco| De advenlu teliquiatmm S. Lau-
leniii nmr.tyris iiihil feie aiiud egit Remerus quani ul id quod Ludovjcus Senior de eodem arguinento
piosa oratione tradidil, \eisa eiiam redderet, quod pro aitate sua non inelegaiiier exsecutus est. . •
J. De adventu-reliquiarum S. Laurenth liotna LeodiumItbei meiricus, eie* De hoc opusculo Reineri mox
ailum est. i #
8. Triumphalis Bnlonici libelli V. QuaiHas ttitbas et calamilates Ilugo et Rainaldus, fibi Rainaldi
B.trrensis coinitis, Ecclesia;'Leodieiisi intercepio casiio Bulonico seu Builiono dederinl, laie descii,Jt
Bartbolojna3usFisenus in Hisloiia ecclesiablica Leodiensi libro x, ad annum 1141. Earum iiiiseiiarum
lliadt-m, ac landein Leo.JiensisEcclesije posu recupeialutn ope S. Lamberti martyris castrum Bullionense
.tiniinpbiim, duo insignes veteies senpioics inliueras leiulerunt. Piimus est JNicoIaus, canonicus Lco-
dieusib, auetor asqualis, cujus Triumidium S. Lainbeni M. de Callio Dullonioex veteii codice moiiasterii
-Alnensis piimum in Iuceni cxtulil Juannes Cliap -avillus loni. 11 Sciipioium reium Leodieiis.iuiu, a pag.
.57.7, Alter est, quem illuslranduin hic suinpsiiiius, ft .ineius de Ecolesia Leodiensi, non uno iininine
, optinie nieritus, qui ejusdem aiguinenii libeilos v adinodiim eleganiesj et giaves cojnposuil, -ut ipse
leslis est lib. n Deelar. scriptor. iiionasiewi stii, cap. 9 : 1'tweiea, uiquit, quiuque exutavi hbeltorum opu-
tculo, qualtier diebus iws ns Ecclesia LeodienstsBulloniense casiium, peivasortbus trium lia hdivinatecepeiit
virtttle, Ululoque ptwstgti..vi : Tiiuinphale Boloiucuin. lioc tpsum musico quoque uttrux-i modulamine.
Musicum modulanien excidisse videlur, solo residuo Ttiutnphali, quod ex autogiapho a cl. ' P. Lombai.o
fiiutum, adilJtistiandam nonuihilainpliushisioriam Leodiensem bic publici juris fecimus.
13 NOTITU. " li
9. Evracli ephcopi Leodiensis Vita. Hanc ex, antiquioriiius quibusdam monumentis Reinerus cor.einm-
viL Ita enim in prologo disseril: Evracti utiqtie gesla quoniam fnere prwclara, fueranl et prrrclaro diqna
scrjplore, qui peiilia diclionis bottw secundum prophelam diceret justo : qitouiam bene, quoniam fruclum
adinveniibnum svarum comedeU Dixerunl et quidam scriplores jiliquid deillo, sed minus bene, quia tniuus
diligeuter aul plenarie. Sparsim igitur dicta exegit quotumdam Jralrmn benevola simiilque imporiiinu
peiilio, ut in unum colligerem et tliligenliore slylo faceiem ex i hribus sciiplis unam scriplionem, quem-
admodum feceram in describendo Vilam S. Wolbodonis Leodiensiiimxilemepiscopi, etc. Non meininit hii|iis
Vifce Reinerus libio n De clar. scriplor. monasterii sui, irai opuscula sua singulorumqiie ocensiones er
lilulos recenset. Ast non oivnia il idem lelulisse Krinerum, aut plur.i deim eps posl linitum illitm lihriun n
scripsisse \e\ ex hoc loco deinonstiari-polesi, ubise ab auclore Viuu S. Wolb idonis, editae a Maiiillonio
S;ecuIo fienedictino ^lj.parte i, lniuime disiinguit. ..
10. Vila damni Reginardi episcopi. Kec bujus tipusculi menlionem facil Relnerus in libellorum suoruni
iudiculo, qtiem iibio n De "claiis sctiploribus monasterii sui conlexiiii. Nec tmnen propterea miniis liqui-
diwn est illud neminem alium quain eiimdeni Reinerum auctorem agnoscere. Ut enim jam nihil de codice,
in quo Vita Reginardi citm aiiis certis Iteineri opusculis perinista est, dicam , aucioi ea in prologo affeit
qum nulli nisi Reinero possunt conveiiire.• Ad quem, inquit de Rcginafdo, descr bendum etiam fia-
Ites qaida-n liorlalu beniuolo el jitgi tne precalu quasi pigrum ac desidem excitavcriint, imporlune ob-
jeclanles non mimis graliludinis, tion minus obseqnii me \>ro pairefamilias debcre no&tro, cujin, beiiefi-
ciis edncams ntaxime essem a puero, qtiam sanctis prwsulibiCs Wolbodoni et Evraclo , qttorum jam antea
duobus libellis Vttas descfips-ssem. Qu* ipsissima opuscuIa*Roiiieri sunt, a no')Ls pr.ecedenii niimuio
recensita. -
11. De casu fulminis super eccksiam monasleri sui liber. Ctim ttnno Domini 1182, xi Ka!. Aprilis ecclesia
monas'erii S. Laurentn , ielu fulmims perctissa, dire conflagrasset, liagoediam singnlari iihro Reineru.;
persecnltis est, eurpque inscripsil ac obtulit Fiiderieo motiarlio , familiaii amico suo, ac dein «oenobiia
Stabtiiei.si, ut^paielex epistola Reineri ad eumdem data, c.tp. 7, in qua prjeterca qtieritur de Friderico,
quod, poslquam Slabulas abiisset postquatn Slabulensh effeclus essel, nullum sibi allonuiuin, nullam Utlerarum
schedutam miserit, quusi arietes, oves,viiulos Arduenna non habeai, de quorum solenl pellibus confici perga-
tnenw. Hujus opuseuli nulla memoria exstat in libro n Reiiieri De claris scriptoribus monasterii sui. E\
quo paulo ante dicm de non recensilis inibi omnibus ejusdem opusculis amplius coiifirmanltir, simulquu
couCcitur, libellos illos tres, oiimiaque in iis co nniemorala opusculd ante annum Domini 1182 a Reinero
composita fuisse.
12. Libeltus graliarum actionis super dedica'ione nova ecclesiwmonaslerii sui, LibeJltis hic praieedentem
nativo ordine «onseqnixur. Cum enim iugubiem ba-sdicaesua; casum ex excidium ln priori flevisset et
miscralus esset Reiiteius, in isto Jauslain pjiisdem resusdtaiionem sibi cclebran.lain, perpettiumque
grati adversns B.Laurentiuni animi lnonumenttim esse reliiiquendum exislimavit. Ftiit opiisculum hoc
eodein anno quo piius coudilum, ut cap. 6 nos ipse docet Reinerus bis verbis: Igilur a pritna dedicaiione
liujus-ecclesiwad secundain dedicalionem anni ^uppulantur CLI,ab anno aulem Dominicw Incarnalionis H8"2.
Deniquexi Kal. Aprilis divina ftiimus animadversione plagati, sed^eodem nihilominus anno, lyscilicel Nonan
Novembris divina miseratione sanali. Hujus sunaiionis iwliiiam, hoc est, dedicaVionh solemnitatem exemplo
Salomonis vel Machabwontm'per oclo egimus dies, atque, vt sctiptum esl, oblulimus holocausla precum^ .
et saluiaria taudis/in cantwis spirilualibus et gratiarum actwnebus tanquatn in vasis musicorum diveisis
confilenles Domtno, quoniatn bonus, quoniam in swculum-misericordiie ejus, ^el-csetera, quse sine dispendin
lemporis ipse lector percurrel. Id enim in Reineri opusculi- singulare est, quod brevitatem cuiiuelegantia
orationis nuilibi « n conjimgat, id quod et ad leciionem facile peliicit, el ab eadem siue faslidio ac laedio-
dimiiiit. _ ^
- 15. Breviloquium de incenJio ecclesiw S. Lamberti. Ejusdem commalis hoc opusculum,est ac iiumero 1L
relalum. JNumpelessus est, quem Reinerus fecit cum anno ab lncarnatione DominiiiSS, quarto KaU
Mah. quo die S.Lambetti celebralur translalio, ad pritndm scVicet subsecutw noctis vigifiam, tgnis a dom>
yrorumpens cujusdam catwirici, circumpositas domos, dein cluuslrum tlaustmlesque officinasrepente coiripuit
et absumpsii, nimiumquf dwmonica exagiiaiione invalescenles flammm luo, sancte Lainberte. monasieno
tucubuete, et lecla quamvis convestiid diligeniissime plumbo, ambasque tunes, nec non>et palalium veitii, ^
cum ecclesia sanctatum vnginum, nonnullisque circum mansionibus ingeuli ponflagratione tuinaque
Breueubim quitiem boc scripltini Reineri esi, sed quod lamen insigni usui essepoiuissel Bartbolomaeo dejecere.
in persciibenda Historia ecclesiastica Leodiensi, in qua ne verbo quidem hujiis memorabilis evenius Fiseu >
uieiuinii ad annuui 1188, quo eum conligisse ex Reinero advertiuras.
14. 'Lacrymaium libelli III. JEIegantissimi, el qui pietatis sensu reliqua omnia. superent, sunt
piajsentes
j!I L.iciymaruni libelli, a Reinero ad Pbilocbristum seu queiulibel Jesu Cbrisli aniatorem conscrjpti, forle
jani a senio gravi etmorli yieino. Vocat autem propterea Itbelios seu libros Lactymarum, qnod iu iis ea>
uuiitaxat doclrinae ac exempla proponanlur, quse animuuT lerrefiis rebus immersum salubnler fniurornni
exsnectatione ac metu concutiant, et amaras poanitenllae lacrymas ex captis'mundi vanitate oculi»
ebciant. Ca;teruin in iis uou pauciora bistorica quam ascelica lector deprehendet, tainetsi lorte non
•deeiii qui taiu ex Ins quam ex aliis buctisque recensitis libellis Reinerum argual, qtiasi qui plus |n,to
somniis et iinrraliuiicuiis parum gravibus tribuerit. Verum Reinerum, virum alias docttim el-politnm, in
lii» iion sinejudicio el discrimine vers.Uum luisse, libro n Lacrymarum, tap. 1, bis verbis nos docet:
Nec vero intendinius favori, sed compunctwni: lacrymarum qumrimus instrumenla, non tevis jacianliolai
urgumenia, maxime cum duobus tantummodo nobis nostra toquamur familiaria vel scnbamus. Sunt elemin
ui aiversw facies, ita divetsw hominum opiniones, dutn quod alius wsiimal bonum, alius opineiur malum.
Taiis objicete coutia hujusmodi splel scholare illud:
Somnia ne cures : nam mens bumnna quod optat
Duui vigildt, sperat; per somnia cernil idipsiiiu; y
Ei itlud Sapieniis~: mullos errare feeerunt somnia, el exciderunt sper.intes in illis .... Neque inficiamiir,
sed quodtiem scriptum est,magis apponimus: Somnia male fdcientium v.initas est, et sieut p.trtuifentis
cor tuuin phantasias patitur : lamen non dissimulanles, quod sequitur : nisi ab Aliissimo fuerit enitssu
visitalio. Vanissimum quippe est wque el sinltissimum iniendere somniorum phantj}siis,~quorum nec gtnera,
nec formas, nec significanlias Pharaonis sapiens aliquis aut conjeftor, tton regis Nabuchodonosor qutsquiini
liaiiolus, non magus, non Chaldwus, nec ivse auidem Muhatmd Saracenorum vropketa el deus, licei anqelum.
15. - REUNERIS. LAUREKTII LEOD. MONACffi 16
Gabtielem sutim cvlpavetil fuisse mysletiatchen, comptehendere, inlerpretari ad phnum poluisset. Tantut
somniottim esl acetvus phantasltcoiiim, titJudaici gomor superel infinile men.\uriim. Sepouimus ejusmodi: eas
commendamus solummodo, quw ad hos qui lubulalo sunl cotde et liumiles spirilu emiltuntur ab Allissimo
$ishationest qut super flumina Babylouis sedentes ficnt, dum recoidaniut Swn; qui (luctuaitlta et trans-
currenlia httjus swculi confusione pleni, ut advetsa sic ptospeia deputanles flelui cum Aposlolo dicuni:
Non habemusliic maneniem civilaiem, sed fuliuani inquittmus, elc. Qui lp us ul piobxus, ila percommo-
«luset aptus est ad Reincrum ab sif-picione nimise <-ie('ulitatis vindicandum, in qitam apud nonRullos
ob reiaiasfrequenlius qua proprias qua abcnas visionesbaud dubieveniel. Doclissimus P.Lombardus, qui
bos cum sequeniibus ltbros e tenebris-eiuit, accurale noiavit in eo codbe qtio usiis csset nonien Reineii
non esse prima, sed non nihil recentiori manu depicluni, imo ipsos etiam libellos Lacrymarum non eodem
quo caslera indubiajleiiierj opuscula, characlcre perscripios esse, demq te in alio apographo, anno li£8
a Joanne Slabulao, celebri Sanlaurentiano coenobita exarato, banc lantum inscriptionem j-eperiri: Inci) il
libellus Lacrymatum primus, editus a quodam fralre Ecclesiw nos'rw. Obser\a\it postiemo ab auctore
borum libellorum ipsuiri Reineium velitt Tiiumphalh Butonici coudilerem lili. m, c.ip. 4, in linnc modam
(ilati : Cwletum ptwdiclus frulei quomodo Vim adorabilem tetlio majeslatem videiil^ nunc relicebo, quia
mtimus hic nobter in opusculo, cnjus est titnlus : Tii mphale Bnlonicuin, lioe retulil, rtc. Ex quibus omnibiis
i>.Loinb.irdus cvinci posse putabai, bos bbellos Laciyniariinriion Reineis(, sed ci.jusdnm alterius Reiiierp
i.uiiili.iiis ccenobilaeLauieutiaili esse. Sed conjecluras has nullas esse, omnibus li.raidissiuiurn eril, qui
hot De l.iciymis opusculum cum reliquis miiiime conlroversis Reineii Jibris conHilerini. Tanla enim
ingenii, styli, pieutts et fi-stivitaiis u.robio.ue simililudo est, ul eorum njhil Reineio abjttdices, quin
onima auieids. Nec poslrema erudilissin.i an.ici nostii latio iinict.i esj. Kec enim adeo insolens apud
aniiqiios visionum et iiiiraculorum scriplores-esl, ul modesliae vel Iiivitiiae causa ea aliis iribiiant qtia;
ipsis conligeniiii. Ex plurjbus non nisi unum in rem prajsentem exemplum ex lomi nostri III pirte n
adducam. Ibi Otlilonus, decanus Eunnerammensis,~in Iibro De CUISIIspiritnali, cap 21 (2) tentalioiies,
et porlenia quae sibi juveni monacbo obviarunt bis verbis enarrare aggredilur : Libet liic sctipta cujusdam
fulehs^mihtque notissimi fraltis inserete, qui ad conversionem veniens, el\Scripluram sactam legendo fre-
queniuns (habebal enim spemmagnam in hac lectione), nimta diulurnaque ho^lis anliqui impugnatione fati-
gabatur in eadem sacra Scripliira, eic. Quis non crederet el
fiplelemilluml Olhlono tiotisstmum frelrem
ab ipso Othlono diversissimum esse ? Nihil lamen minus est. Wam quaecunque loco citato ex illius fideiis
ftaltis icripiis nariat Ollilonus, in bbro metrico De doctrina spirituali, suo nomine, aperte ac sine ullis
involncris de se ipse ca'nil cap. 14 el sequeiiii. Maneat if&que cerlum hos Lacrymarum libellos a nullo
itlio quam a Reinero ftiisse profectos, ut recte aba niantis, iicet recenlior in codice adnotavit.
1S. Depioleclu morlis libu duo. Unum eumdemqtie esse auclorem librorum De profeclu mortis (qui
iiivcm magnani pailem bistorici sunl) ac libellorum Laciymarum, ev illorum cap. 10 consiat, in quo
Willclmum boc opusculum De profeclu morlis jubet accipete, el opunuto adjuttgeie illi quod anle atiquot
tlies composuil, qni el pio qualilate maleriet Laciymarnin ptwfiail lilulum. JSec dubium quin libelli Do
profectu ntoilis id idem opiisculuin sint quod in /ine libelli m Lacrymarum his veibis promiserat; Et
quidem, ftattes, tne wslttno lacrymosa jum vobis ante narraliuttcula salhtecisse, quw noverim tefetendo, elsi
altqna reslent quw opusculo insetentur ttlt, quod uliquod lempus incospiumpetficere vesita me affeclij
et Iwitatns tmpelliX. Ita Reinerus ipse, qui quam praclare piomissis sleterii,-abuude ex utiisque Idjodis
eonstat, quos Wilelmo, celebri ctiidam monacho, cujus virtutes bb. n, cap! 10, maximis laudibtis eekbrat,
dedicasse videtur. LibiJIus alter sub Cnem iuutilus est, forle Jjropterea .quod morte, cujus profecium sibi
adco conslanter ob oculos posuit, pi\evenlus eum ad cnlcem peiducere neqniveiit. AJque haec de Reineri
opusculis in noslro Tbesauio pnblicatis. |"Pia?ler opuscula superius conuneniorata qiue publici juris fecit
D. Beinaidus Pezius, exstai iieineri liber de Vna S.Wolbodonis, Leodiensis episcopi, cujus ipse nieinuiil
iu \itis S. E\eracli et ltegmardi supia laudaiis. EDIT.J
(2) Patrologiw tom. CXLVl,-col. 214.

REINERI MONACHI S. LAtfRENTII

LEODIENSIS

DE CLABIS SCRIPIORIBUS MOiWIRII SCI


™ *
LIBELLITRES
Ex. ms. cod, in lucem dati a cI.-D. P. Ccelestino Lomhardo, ejusdem aionasterii biblio-
6 thecario. j
j(D. Bern. TEZIUS. Thes. Anecdot., t. IV, parle nij col. 17.)

LIBELLUS PRIMUS.

. IPROLOGUS., prwparateeJ Domini guvernare tinguam, quia omnes


llommh q^uidemest, ut ait Salomon , animttm viw hominum patent}oculisejus et spiriluum 'pondt-
1
(5) Cod : De ineptiis cujusdam idioUElibellus ad amictim suum. |
'
17 DE CLARIS SCRIPTORIBUS MONASTERIISUI. — LIB. I. 18
ralor csl Dominus (Ptov. xvi). Non sic aulem, o/ \ scripti nulluni reliquerit moiiimentum.tamen scribi
amice, non sic scandalorum opifices , qui aut odii, dignus cst, quoniam scienlia clarus, sed conversa-
vel invidia;securi el malleo lerriflci, aut gratise vel tione clarior dignum se palremfaniilias exbibuit.
adulalioitis runcina^t torno delinifici stateras fabri* Novellaeadbuc Ecclesia- tenues' erant res, proinde
canl dolosas, pondus trulinanl atque pondus , nec laborabat omnimodis vel conqnirere prsedia , vel
modestiae inlendentes ut ,prsejudicant impiev, sic 32diflciaconslruere, ac sobrie vivens sibi subtrahe-
blandiuntur improbe, scilicel erroris mancipia qui bat qnod aliis proficerel. Tenuitati ergo rertrm ,
dicanl scienter malum bonum, et bonum malum. impensas commeifebalur sumptuum , eralque me-
Equidem neseit odium ralionem, invidia a:quifate lius modicum justo super divilias peccntorum mul-
caret. Hoc iri uno familiarium adverli slnpide, qui las, dum familiaribtis interdnm adjocaretur super
eum intiine quosdam diligeret, eo quod domesiiea Vitellio, Romani \oracissimo cyclope imperii illo ,
fide aniicos crederet, barbara inimicos sensit per- qui quater aut quinquies in die epularetur, qiiem ,
fidia, dum minislerio inservirel aliquando fratrum, nisi vita extuibassel matttro Respublica exitio ,
eo labore, ea fidebfate, ac spiiilus angustia, qnam aerem voluci ibns, mare piscibus, lerram quadrupe-
novil Doniiuus Sabaqlh, qui cum tranquillilate ju- dibus,botrea liumenlo, ceilaiia vino vacuassei.Nam
dicat, et cuni magnareverentia dispomt uos. Tune ^ el in qiiadam scribitur coana praMer coeteros sum~
gratis ulique fratres honiinis pauperis oderunl ptus duo millia piscium ac septem millia avium pio-
eum, insuper et amici procul recesseiu il abeo, el iligasse, ulBele B.ibyionionequaqtiam fueril voraci-
lanquam prodigium faclus esl multis, quia esset t.ue impar , qoannis foilissimo illi coinivx per
obsenare rudis animos sub vulpe lateiues horum singnlas noctes similaeduodecim artalue, oves- qua-
qui nilill'invita dicanl fdciantve Slinerva. draginla, vini sex -ainphora; divini scilicet ventris
Probabilius ergo est coufldere in Domino quam quodam orco absumenda apponerentur.
confidere in homine. Inconslans quippe esl iu plu- Verum Slephanus et faciendo stienue el docendo,
ribus fides, frequeniemque patilur cclypsim corni- poslquam legilime certavil, quam signab.il nomine,
citlalam qnorumdam amicitia. Quid porro IIKC migravit ad coronam, vir reveialionibiis supcrnis
\elul insolila, frater, qtiereris 1 Sedari odium non dignus, prseserlim cum ei pro inopia fralrum aii-
potuisset ntqtie invidia fratrum, nisi posl cislerna; quando moerenti angelus Domini per visifm vuliu
voraginem Ismaelitse vel Puiiphnr monetis tradu- astiteril nec non habiiu praeclaro, alque sanctos
xissent Joseph ; neque inseclatio quievissel fnvi- Latireulium et Wolbodonem huncli Cbiisto loeum
dorum, nisi Danielem caveoe inlrusisseiil leoniim. Q in suanisuscepissetulelam dixeril, cujusfundamenia
Pereuni discordia adversus innocentiam grassatur quoque in monlibus sanctis eoiis!sterenl."Inhabi-
malitia. Sunt antem vitia menlis insuls.e vulnera. tantibus pralerea.siprimuni quocrerenlregnum Dei,
Quo expletur vitium, eo Hugetur incommodum. Ergo omnia, qua; necessaria forenl , atijicienda. Quod
plus sibi malevolus qiiam alii nocet. -~ eliam tunc ille, et nos usque nunc experimur Clni-
Me vero nequaquam invectionem instruere con- slo largienle, Dci sapientia, cum quo sunt di\itise ct
traosoiesPbalaricam ineptiarum, quin poiius mi- _gloria, opes superbd; el juslitia.
srellaminlexeie crebro insianterque monuisti, qiu
CAP.111. De Sanclo Wolbodone episcopo
videlicetpaupeilini supelleclilcm ingenii enumeran. Leodiensi.
do comprebeiiderem. Quociicasuo Eemulifiuantur
absinihio, neciarnobis patientia suum inslillel.quia Sod^uid inglorius usquequaque filius non cst ,
humanum quidem est irasci, diabolicum semper qui gloriosos recenseal viios , .anledictus Wolbodo
inalignari.lgiliirqiisebacleiiusscripliiarim.qiiibusve quisnam fueril parumper recenseo. Flandiensis
occasionibiis.vel qua iiiteniione, caiamus percurrel. genere Juit, et clatos nobililateac possessionibus pa-
Quanquam mihi lioc magis iii\idiosuin quam tibi renles gloriosa "reddidil Vila, illustrique scientia
ajstimem fructuosum, allamen nulli bene\olo inju- D clariores , apud Ultrajectensem ecclesiam primo
riosum. Sed videtur utique non iueplum , si»qua; quidem canonicusatque scbolarum magister, postea
fralres«Ecclesise nostra', litterarum videlicct periti Leodietisis cpiscopus. De quo aliqua majores pagi-
scripserunt uiilia, prins altingam. Nam et cautius ms mandavere, quibus declaratum est.quam vixerit
esl aliena quampropria piaedicare. episcopaliter. Hoc autera praaterire non debui,quod
unicesancto marlyri Laurentio-devotus , noslro se
CAP.I. De Lambetlo secundoabba'e.
loco tolum impenderil cura et rebus, dum viveret,
Lamberlus abbas nosler secundus mullimoda;
bomo utililatis, accurato satis stylo, Vilatn jancii corpore posl obitum. Apud nos siquidem in crypta
est mo^
.. llertbetti Coioniorum atcliiepiscopi ei miracuta de- sanciae Dei Genilricis operoso conditus
numento, quod apicibus auratis tale prajlect
sciipsii. Quin etiam musice qusedam de ipso com-
posuit, in versibus quoque faciendis claro fretus epilaphium:
- ingenio. » Ingens catnis honor, sed moium gralia major,
Prwsulis ojficio te localet solto*
CAP.II. De Slephano gbbate primo. Sensil dtves egcns,vt eras adstngula prwsensf
Slcphano ipse successeral, qui, licet allcujus Jstis unde salus , his fluil unde cibus.
'
19 REINERI S. LVXTUSNTil LEOD. MONACIII 20
Hinc eademnnbisassunl et viscera cttnclis ea, omnis armaiiira fortfum. .£meis~porro arden-
Tnde salutiferum excolimus lumulum. libusque P-lialaris bobus ssevierit, lamen invidia Si-
Noslrse ergo areola Ecclesise ptilcbrescil geniino culi non invenere tyranni majus lormenlum qua
flore rosaet Iilio, dltm et martyr aliquania reliquia- nosler Mathusalan carens, In negligentes magno-
rum parle, cunfessor illam insigniat toto oorpoie, pere zolabatur, juvenlutique imminebat, ne panem
patiocinio ac mcrilis uterque. otiosa comederel. David senio quidem, sed nun-
CAP.IV. De Everardo III, abbale Saucli quam benevolentia jincessit curvus; qui ut aliquem
Laurenlit. frucium indefessi edidissetlaboris^jPassionem sancti
Terlium sorliti a Slepha.no pastorem sumus Blasii, Vitam denique saneli Eucherii Aurelianensis
Eveiardum eccIesiajFloiinensis monachum pollen- quamlibet locuplele contextu, attameii grossiorc ct
lem experientia virum, quo virtutes veluti pacato quasi cannabino lelam ordilus esl stamine.
iitebaiilur babilactilo, qui haeredilatemDomini pt- CAP.IX. De Engelberlo monacha.
sceiet in'innocenlia cordis sui el in iniellcctibus Engelbertus compoti venlilator et assecla, quaa-'
inanuum suarum deduceret eam. Sed paucitas die- dam theoremala cbmputislis utilia conipagina\ it.
rum obslitil. Nam fmiius est brevi, ut ne integro Nam,
quemadmodum Bootes in cardine coeli, dum
quidem anno adviveret. Lucida? porro intentionis " sicjugiter ln bae versatur arte, efplauslrum me-
et curse jam bene florentis non careal fructu. Itaq-ue morije volvi quidcm, sed nequaquam patrlur occi-
in diebus veil compiilelur anni, et cnm juslis dere, muliam exinde compai'avit noiiliam, quapro-
seripliis ha:redilaie capial lerram," ubi est longitur- pter Maronis eum bis versibus iHustrariin :
tiit.is viue el victus, ubi est lumen oculorum et
' Qui numeros cosliquevias, qui sidera nosser,
pax. Defectussolis varios, luna>quetabores;
CAP. V. De Ludovieo seniote monacho et Vnde tremor terris, qua vi maria alta lumescant
diacono. Obicibusrttplis, rursusque in se ipsa residant.r
Ludo\itiis bon.e recordatisnis senior qualiter Quid lanium Oceano properent se lingere soles'
Hiberni, vel quw \tardis mora noctibusobstel.
ab urbe Rotna leliquise nobis sancii delatse sunl
CAP.X. D~eBerengero quarlo abbate.
Laurenlii, jatn anteexcripserat.
CAP. VI. De Falchalino Ludovici Summopere apud monacbos seu clericos Urbi s.
' noslrse sludia tunc vigebanl scbolaria^, diuque vi-
discipulo.
Falchaliiius etiam scbolarum magisler, ejus guerant, nec minus religio, ul slatui ecclesiarum
coaluerat disciplinis. Isle Franconi seholastico splendide illud congrueret. Quam pulclira taberna-
Sancli Lamberli in opusculis de quadratura circuli, C cula tua, Jacob, el lentotia tua, Israel, ul vallesne-
el cle jejuuiis Quatuor lemporum cooperatus est. mordsw, ul hotti juxta fluviosirrigui, ut labernacula.
Dominus, quasi cedti propler aquas (Num.
CAP.--VII. De Iletibrando quinio abbate, Ludovici qua; fixit
altero audttore* xxiv). Virlutibus ac disciplinisLeodium florebat nec
divitiis. Erat speciabilior lamen bene litleratus,
JIujiis quoque evslitit auditor Heribrandus abbas non
noster (juinlus, in quo canities sensuum caniliei quam bene nummalus. El ctim beata sit teira, cu-
rex nobilis est, studia verse bealitutlinis nosira
<ongrueret capilloium, cujtts secundum Ecclesia- jus
sten (cap. i\) oami tempore vestimenia essent can- lunc. temporis femulabatur Ecelesia, dum prseesset
abbas quartus spirilu quam came ,110-
dMa, cum succinctos baberel castimonia lumbos , Berengerus
lucernain in manibus, id esl 'operibus Dei et pro- bilior, cognalione q lidem bumilis, verum ut sapien-
ximi dilectione ardenlem. Ad/dictandum eral sive tis cujusd.tm ular verbis, oculus Dei respexit illura
ad-versificandum promptissimus, tamque dhina" iu bono; et erexil illnm ab bumililaie Ipsius, et
exallavit et mirati sunl in illo multi.
quam bumana prseditus Iitleralura. Ilic Viiam Etenim caput ejus,
Theodoricijunioris de Sancto Huberlo abbatis scri- sagacitale admodum famosns ad instar lu-
tradidit. Nec scientise babebat n cernse super candelabrum positse regno conspicuus
pio pecuniam repo- ] el Ecclesise.Nihilominus el qui sub illo dege-
silam in sudario, sed ultro eliam docebal inscios erat
renl fratres, liliis, qusesunt in transitu aqua?, serio
semper placididale et anhni utens ei vocis. Capitur nec candor religionis,
enim a discente melius, quod~dicitur a docente compararim, quia pluribus
bonse deeral opiuionis, cum litleraria quo-
lenius. Arte polius quam vi tractanda sunt ingouia. nec odor
que irrigarentur scienlia.
CAP.VIII. De Dayidemonacho.
CAP.XL De Roberlo seu Ruperto poslea abbaie
David asinus forlis, qui usque in seneclam el se- Tuitiend.
Tiitim adpoilandum Chrisli jugum suave et.onns Inter bos velul inauris aurea et margarilum ful-
Jeve snpposuerit bumerum. Die ac nocte ecclesiasti- gens Roberlus enucuil, homo, qui attenderet sapien-
cis insudabat muniis. Nunc oralioni, nunc vacabat tiam, et prudenlise incliiiaretaurem suam, quiquae- ,-
iectioni, nuiicdigiti ejtts apprehendebant calamum, - reret eam quasi pecuniam, et sicut tbesauros effo-
et quos legerenl, quos medilarenlur fratres, scri- - deret illam. Hic a puertilo penes nostrum est edu- '
bebat dociorum libros. Nam Davidicse turris hsee calus monasteriumi ut selate, sic virtutibus germi-
sunt propugnacula, hi mille clypei, qui pendenfex naret feliciter, ingeniumque memoria» roborante
21 DE CLARIS SCRIPTQRIBUS MONASTERll SUI. — LIB. I. n
cum adderel scientiam, addebat et la.borem. Eleriira t\ defunclo illinsloci abbale, circa quod minislerium
- quod sibi legendo infundebat, aliis doeendb refun- quamvis salagerel, alque Inslar Marthaa sollic:iu^
debal; inoratione lamen sedulus etcontemplaiione, esset, interdumque turbarelur erga plmima, tameu
matutinis maxime excuhiis. Quibusquantosecreiius, inslar Marise unum sedulo proponebat necessa.
->tanlo insislebat devotius, Vuni concalescei et cor lium.
ejus intra se, el in meditatione sua ex irdesceret Sedebal etenim secus pedes Domini et audiebat
iguis. Necaberantlacrymarumadipes; hos adolebal veibuin illius, quandoquidem medilationi nihilomi-
in odorem suavissimum Domino, revera cui suavius nus sanciseet scribendi sludio invigilaret. Cui mos
nihil est spirilu contribulato, corde contrito et bu- etiam erat tam laudabiiis, ut si quando mlnorem
^niliato. Unde frueba.lur ssepenumero illustralione sibi adesse graliam senliret (tiaiii corpus, quod cor- .
divina, limpidiquegltscebal in eointellectus"aurora; rumpilur, aggr-avatanimam,sel. deprimit terrena in-
quoiiiam, ul sciiptum est, bene consurgil diluculo, habilatio sensum, mulla, maxime exleriora, cogilan-
qui quairii bona. Aperuit ergo illi sensum Sapien- tem (Sap. ix), Iuimi anle Dominum sese. adjiceret
tia Dei, ul intelligerel Sciipturas, ul Iraclaret de crucilixum, et a sanclo et vero, qui habet clavim
illis summa facullate, sitmma ulilitate. Poiest iu David, qui aperit el nemo claudit, claudit el nemo
ejtisboc petvidere opusculis, cujus oculum vel glau- Aperii(Apoc.n, 7), pelerel, quodclaustim erat, ape-
coma itmdid;, vel li, pilu.lo imperitijc non scanda- riri. Humililcr qusereuti, iideliler pulsanli mox
lizit. .apcriebatur, dum luce intellectui superfusa mirabili
tgiltir cuni adhuc esset junior, sciipsit Libeltum modo audiret. quidloquereturin ipso DominusDeus,
meirice in laudem Spiiilus sancii, ciijus proficiebat cujus ulique lingua calamus scribse velociler scri-
margisaspiiatioiiequam alicujus magistri eruditione. , benlis, cujus qui appropinquant pedibus, accipient
-Ilem alium De diversis Scriplurat um sentenliis; ler- de doclrina illius. Adeo enim se diligentem dilave-
tium uihilominus adnectens veisu heroieo De Incur- rat, adeo thesaurum peclorisejus repleverat, ut duo
nalione Domini. Uno cliain libello slalum noslrw insimul aut tres vix possent excipere scriplores,
proseculus est Ecclesiw, videlicel a quibus exstructa quse dictabat. ,
sit, quae bona, -rel quse mala de manu Domini ab Qua ex re superfluum non fuit quod aspexcrat
Euraclo Leodiensium episcopo usque ad Oberlum aliqtiando in visu noctis Saplentiam Dei, Veibirm
susceperit. De hac eadem quoque inatena alhtdopus- Dci, se deosculans, cujus scilicet tolum existcret
culuin Saphico confecii melro. Vitam denique sancli corpus quasi de auro forma!-im purissimo, a quo et
Atiguslini, nec non et sanctwOdiliw vitginis radianle Q fistulae piominebant uiidique coriiplures, quse vivas
meliordvil slylo\ De sanciis_Tkeodardo martyre , cum impetu in illum aquas profundebant. Nam ct
Goare ac Severaconfessoiibus canlus composuil. Psalmista : Declaralio, inquil, t-etmonum luorum,
Factus presbyter lum~vero accessit ad cor allum, Domine, illuminal, el intellectum dal parvulis (Psal.
•quia toliusJam tnteniionis atque ingenii vela in ve- CXVIH),id est bumilibus, quo allorum notilia secre-
rum eiplicans auslrum De divinis officiis, sive^sa- lortim, quoe solis debelur amicis, ditescant, affatim-
cramenlis, quse celebranlur in Ecclesia per anni que irrigenlur, quemadmoduin ipsa quoque Sapien-
circulum, edidit JibellosXII. Deiude In EvangeUum Jia dicil: Ego sapienlia effudi flumina, ego quasi
Jonniiis libellos XIV. Desancla Ttinilate el openbus tiatnes aquw immenscede fluvio : ego quasi fluvius
ejus libros XLH, ubi degustes omnia Scripturarum Dotix, el sicul duclus aquw eaivi de paradiso. Dixi,
poma scilicel nova el vetera, quse dilecto se dicit rigabo meumiiorlum plantatienum, ei inebtiabopar-
servasse Ecclesia. Apocalypsin petenle Frederico tus mei fructum, et faclus esl tnihi iramesabundans,
arehiprsesule Coloniensi XII libris, SimiUlerque el fluvius meus propinquavil ad mare, quoniam do-
XII Prophetas XXX et I clarissime explanavit. ctrinatn quasi anlelucanum ULuminoomnibus, elnar-
De victoria VetbiDeiXlll libros; et In Evangelium rabo illam usquein longinquum(Eccli. xxiv).
Natthwi ilem XIII scripsit, quoiunuscilicel decla- D Ilaque idem Jioberlus eliam m Cantica cantico-
ral penultimo, quam mirabiliter, quamgloriose rum scripsit libellos VII, in Samuelem sive D'avid
gratiam scribendi "desursum a Patre Iuminum ac- libros X V. De glorificaltone Trinilatis et processione
cepeiit. Namqueui lilleris boc mandaret, prorsus Spiritus sanclilibros IX* Tractutum quoque con-
instiiit CuVoSigebergensis abbas, qui luvilum diu- didil V' tibelldrum quem annulum tilulavit, eo
iiustjue reniieniem per iremendum nomen sanclae quod fidei-altercationem inter Christianum conlineat
Trinitatis adjuraverat. Divinoquippe liberaliter dono et Jadseum; nec non super quibusdam capilulis Re-
adgaudebai, qttoillum jbemvo.lusuii exaclor instan- tjiilw Sancti Benedicti IV edtdit ilbellos, iifquorum-
tissime bortabalur, et conferens cum eo ssepius de - videlicet primo denarrat quantos invidorum assut-
Scriptmis delecubatur in ejus dictis vel scriptis lus, quales passus sit moleslias caltimniantiiim,
sicut in omnibus divitiis. Sacrarum siquidem erat< quod esset hsereticus, quod sacras pra\is sensibus
studiosissimus lectionum, cujus seientiamj mores Scripturas temeraret. Quocirca el juvenculns ad
Wil-
egregii adornabant el religio, qui Radisponensium Ansclmum Laudunensem scholasticum alqne
tune
quoque poslea faclus est episcopus. Quin et ipse lelmumCatalaunensem episcopum opinalissimos
Rolierlus Ecclesire prselalus jam fuerat Tuitlensi Franctse magistrps; Hbellumscripserat apotogeticum
23 REiNERI S. LAURENTIl LEOD. MONACHl 2i
de voluntale Dci, in quo illis repugnat, qui Juxla & immarcescibililer fruatur, juxta quod scriptnm cst:
hseresim Colitianorum dicerent, Deum vclle iualtim Qui docli fuerinl, fulgebunt quasi splendor fitma-
fieri, non quidem maltim affliciionls, quod plinein- menti, el qui ad jusliliam eiudiunt multos, quasi slellw
terdum necesse est ad correptionem peccantium iu perpeluas wternitales (Dan. xn, 5).
-^infelri, sed quodcunque passim malum, quod sit CAP.XII. De Wazelino seu Waselino ejus notninis II
-jbono virtulique conlrarium. Noiinulla eliam scripta abbale VII S. Laurentii.
seu conlra criminalores suos, seu contra irreligio- Viri tam illustrisieruditus esl magislerio W.izeli-
sos quosdam ediderat, quorum unus presbyter, imo nus abbas noster VII qui doctrinartimsationem dum
concubinarius, presbyteros concubinis licenler uli bene excepit, bona virlutum germina edidit, quen;
posse mensirualis astruxeial pageflis.'Aller demo- ita columboesimplicitas mansuetum faceret, ul ser-
nacho clericus, imo de columba factus fuerat cowus, peniis priidenlia seyeruin ledderel. Graliatn ergo ct
qtii errorem snum allegationibtts defensans improbis disciplinam invenil coram Deo et borninibus, et duni
mallet in sseculo fluciuaie el periclitari quam apud scieutiae gemmas attro illu^tral religionis, opiiilone
Noe verum, id est Chiislum intra momisteiii aream factus est odoiileia quasi thus ledolens in iliebus
requiesceie el salvari. sestatis. Peritise illitis exbibel documeiiium liber
Evenit praelerea ul eircumposilas Tuitiensi cosno- B quem scripsit: De \contordia Evangeliorum el.ex-
bio grave incendium officinas corriperet atqtie ab- posidone eortwi, opus equiJem clarum et litile, et
sumeret. Undique sseviebanl immaniter flamuue, quod studiosus doleat Icclor remansisse imperfe-
ipsum jam cGenobiumsnbsideret peiiculo, nisi divina ctum. Nec minus lioc ad.Jocent pieltirse seu vela
irrorasset miseralio, Ut enim videre aliquibus da- quarumdam ecelcsiarttm, nbi perlegas visu, collig-is
tuni est, siderese desuper rlaiitatis persona astitil, seusu lucnlentam ac singtilarcm allegoricarum litm
qtise sui amictus ora veluti quodam flabello insur-' de Veteri .quam, de Novo Teslamenlo ma'erianim
genles ignium.globos eventilaret. .Refugere igit-.r illo diclanle consonantiam. Sancto deniqne Nicolao
- vapores, illsesa emicuit domus illa, impleto hattd se praeslilit officioMiin.scilicel rtibiginosa cijusdam
dubie, quod ad Dommum propbeta dicit: Cum iratus de vila vel miraculis illius sciipla purjatioris dicl.i-
fueiis, misericordiw recordaberis (tlabae^iu). Paro- tus a.l limani revocnndo Delransfiguiaiione Domini,
chilanam vero ecclesiam depasta sunt incendia. Sed de sanctis Agauneiibtbus.de sancto Apollinarc mar'y>e
ibi nibilominus Cbristi gloriose magnificata esl soiemnes composuil Canlus. Qtiin etiain eo s.ila-
dexlera. Cum fueril namque tanta conflagratio, ul genle oratorium sancli Georgii marlyris peues nos
eliam caropanas liquefecetit ejusdem ecclesise, ar- ui devote sic operose, ut pie, sic apte exsiructum
mariolum tamen ligneum, iu quo pkide clausum C est, quatenus sanclorum palrociniis transire mere-
eorpus Dominicum habebitur, corrumpi aduslione relur in locum tabernaculi adir.irabilis usque ad
nbn poluit, sacrosanctuni scilicel -suum servat.te domum Dei.
Sanetosanetoruin, cnjus caro lequievitin spe, cujus Supra familiam Domini consttlultis dabnt illis in
non derelicta fuit anima in inferno, cui da(um"est lempore trilici mensuram, quia discretione prsedi-
non videre ,corruf.lioneni. Quin etiam corporale, ttis, eloquentia suavis publice ac privatim vel ad-
quod In longo basiili quidam prolulerat e fralribus monere vel corripere erat opporlunissimus. Jam
in ipsas decidil flammas. Cum putaretur auie.n exti- porro senueral, jam diutinus in scrvitio Chrisli Ia-
sltim, miro resilivit modo, atque in aera libratum bor, proeterea nonii'unquam inlerstiepens aegrittulo
longius ab igne iniegrum se illibatumque in lerram illum dolriverant, seJJndeflexa lectionis, (iralioniim,
deposuit. Nec minus lioc fuit quam tribus pneris contemplaiionis acie in verum solem oculos habens
Babylonicam olim lepuisse fornacem, quando el bel- animie flxos illustii quolam modo novitale rcpu-
luinus exlremuil lyrannus nil eos Isosissecorruptio- bcscebal; hoc scilicel instar phcenicis, quem dum
nis, dum neqtie capillus capitis eorum adustus, neqne extensius sevum langiirdiilo niarcore coniraxent
sarabara sunt immutata , nec odor ignis tran»i\it p (fertur etenim ullrajquingenlos vivere annos) e \ir-
per eos. Qusevidelicet ad memoriale"perpetuum ipse gulis slrtiem aromalicis fahrical, plausuqiie alaium,
Roberlusanreo et compunclionis pteno descripsit li- aiqne igneo solis radio usus incendit se ipspm, sed
fce//<rquem intilulavil De incendio, alterum quoque post triduum ex suo reviviscil buslo, puberemque
subtexens De medilaiione moriis. Cujus aliquantam assurgil dcnuo in avem unico el singulari exemplo.
partem dum confecissel, ille ccelestis pbilosophiae Ilinc etiam cougruenter seu a plioeniceo, id e*t ru- '
assessor, o! ille divini symmisles eloquii morlem bicundo colore, seti quod sil tolo in orbe singula-
obiitplenus utique dierum, sicuiei ante aliquod s;bi ris, Arabum vocatur lingua, qui pboeniceni <Iicimt
tempus per revelalionem illud fuerat diclum quod in singul.irem. Ou* noslioaliquatemis licet congruaiil
Job legilur : In abundanlia ingredieris sepulcrum Wazelino,-aliamen hsee qiiam tnnxime libi con-
(Jobv). Oliva, inquam, fructifera in domo Dei o! g-utinl, o Jesu Chrisle singulaiis et uuice phoenix,
snbitae adusta esl febris aura et emarcuil. Roberlus boee,inquam,specialiter^tsciibenda libi siiul.o Isaac
^scientia et virtulibus par docloribus summis appo- unigenite, qui es risus et ainor sanctorum, qui aro-
situs est populo sanctorum, inler quos verse pacis .matibus omnis gralise delibulus super lig.na crucis
ac jurunditalis oleo, et divini Iumine conspectus lemetipsum obtulistli Deo per cbaiitatem Spirilus
DE CLARIS SCRIPTORIBUS MONASTERII SUI. — LIB. 1. , - 25
sancti, sed singularr novitate, sed uniea pubertatc A qdando hisloricse-narralioniscampum myslieis atnce-
posflriduum e sepulcro refloruisli immortaliter jam net floribus allegoriarum. Qui dum cseteris polleret
redivivus. artibus", maxime lanion in musica dulces .faciebat
CAP.XIII,- Wazelinus I liujus noininis ubbas S. Lau- modos, quemadmodum Iiquel in canlibus; quosvel
reniii. de sancto Georgio marlyre, vel de sancta Ragenufla
Alter lnmcin albalia Wazeiinus antecesserat, qui vlrgiue, nec non et de sancta Begga coniposuit.
simplex qniiiem ingenio, sed religionis solers studio C4P. XVI. De Joanne monacho, Gisleberti fralie.
a juveiiiuie'in senecTuiem ecclesiastiea rite exsecu- Quin etiam Joannes tain spiiiui quam carne illius
lus esl ofbeia nunc Ifgendo, mmc psallendo, ntinc frater, schplasiicus el erudilione et officio
fuit,
orando veluti bos nenosus sedule triluraiis in area ciijtis exlreinui plerumque fertilam puer, ut clavam
Domini. Mausueliis eral et affabiiis, ut Moyseu san- Herculis nemo nunquam plus exlremuerit. Heti
eltini magis quam Nabal imitaretur illum Carmeli- qtto ii's, dum uostra exigil aul discutit opuscula, et
lcn, qui plus eamclo tortuosus nil aliquando reclum,- aduncis coneplas manibnS obliquo labellas^oculo
nil-effaiemr paeificum. Wazelinum recol.uit studiosi. iiitueltir! Heu quolies illum Viigilii mbnoculum
Wazelinus paterne colnit suidiosos. Ipse amaro ca- me putavi Polypliemum incurrisse! Idem
aliquantlo
feiis invidioeillud dulciter freqnenlare solebal: Do- iiifirmatus, miroque sfltis ordine extra se
etsupra
- mine, dilfixi decorem ilomus luw (Psal. \\\). se faclus plitrima \idit menVoralu digna, quoe el
CAP.XIV. De Lamberio monacho. .-gralia sedtficatlonis scriplo edidil. Binos etiani ean-
Lamberliis fabulas JZsopi commentatus est. Has . lus composuii, id est de sunclo Clnistophoro mar-
vero ad figtirniidos boinintim mores auctor sagaciter tyte, et de sa>wiaM-ariaMgypiia, Iltsionam Tobia;
proescriptus finxit. Sed comnicnlator nosler morali- ileniqiie Mattytium S. Sieph ,111piotomartyiis he-
tale posthabita insudavit allegori.e, in hoc minime roico pedepeicurni, et Caiiticacaiiticoium altquanla
sagax, qui ex rebus hujusmodi sacratas yolueril res exparle aniiphonaiim moJiilalus e»t.
procudere quasi de spinis colliganlur (icns, aut de CAP,.XVII. De Nizone monaclio.
uibo vindeinlenttinnse, lgilur Kalendis M.ulialibus INec\ero Nizouem onuserim nostrum, qiiem nn-
iiber ille in senalu soricuin recilaltis est, discus- portunum quoddinmodo naturoe, discendi solemne
sus esl, abjudicatus e»l, sciitenii.imqiie accepit cor- Iiabuimiis cxeiupl.tr... Quippe duin obltiso el
qn.tsi
rosivam. Irriierunt proinde ex agris, iiruerunl ex lestudjneo esset ingenio, tamen e\eicitiis acueba-
villis Pal.cstinorum mnres, ac -effero denle irivase- - tur, donec medil.tlioi.e seu lectione assidua
quasi
, rimt, cprrosenint, di-sipaverimi apices proeseri- Q dttabus alisin culmcn assuigeiet climali pro\ectus.
ptos. Qu.e atitenrspes rccnpeiandi? deeral Pbilisii- Claras edidit "Melodias de saiiclts Joanne et Punlo-
iiorum noliis inclyta supellcx/qui mures poiuertint marlyiibus, de sanclis Nazatio el Celso, de domtio
aifreos in sua expendere-\'oia, ae pergamena quidem Ftedeiico Leodiensi episcopo, ex cujw, eliam gesiis^
suppetebat. Pergamuin vero,, qu;e sciMcet prima obiiu vel tmraculh Libelliim sciipsil. Falii potcr..l,
jiergjmems i.un tisu qttam fopia nomeiijndidit, fallere homo simplex ignorabat. Proinde nos pue*
ndire ardutim nobis nc clifficile nirnis. Ergo 3Lsopi- rtrli, cum ab illo docereniur,"undclibel nobis iratuiu,
cum illud ila dispenit s.icrameutorium. facile supplantabamus, ac vekiti ex alto aere ca»
CAP.XV. De Ghlebeiio monachd. dentia bbraniis et ferientis eludebamus yerbera.
Gisleberlus agile clarumque ingeniuni exercitio
effecit agilius, usu peiiude clnrius. Pecius eteuim CAP. XVIII. Pe aliis .pluribus nominatim noit
tecensiiis.
mnnumque jugiter conversabat vel medilando ali«
quid vel scriptildiido. Itaqtie versu heroico scripsit Eos quidem, qtios -aliqua scripsisse compeiimus.
Bisioriam de Joseph, unumque iu voiumen exten- fr.ilie» nominatim nostros expressimus, qiianqiiain
dit. Deinde GestaDavid eodem melro partiens opus Tueiinl plures quoque alii tqm scientia, luin reli-
meniinisse et dulcGr
ger libellos XII. -Planus et facilis esl, verumiamen D ^ione commeridabiies, quorum
digne laudabilis, quia facile usus diflicili est opera el ulile sil. Verum de bis plura scribere nosler
. secundum bos suimel versiculos : nunc calamus non susceprl. Iloc omnimodis opia-
CaimUia composuigraloque ta~boreperegi mus, boc te, o Chrisle, imploramus, npii numeras
Sune-difficitemptoponendo mihi legem. multitudinem stellaiuin, et omnibus eis Jioinina
Lex ftut, ut verbum curarem reddere vetbo. vocas, qui sanctorum scientissimus es calculalor,.
'Atdna tes cette mulla dignissima laude
El laboi egiegius esl ex sermone pedeslri, ut^cribas super>eos nomen.Dei tui, et itomeu ci-
Ex liumili ptoia salienli currere versu, Aitatis iiovse Jerusalerii, quoe descendit de coelo a
Alqite sequi cyclum patulum, sic ul sibi qutvis Deo luo, -.el noinen luum novum, ul des, inqria.m,
Speret tdem, sudel tnullum, pusiraqueHaboret. illis caleuluurcandidum, et in calculo nonien 110-
Nequesillius opuscula gralse sunl utilitatis aliena, ,vuiri scriplum, quod nemo scil nisi qui accipit.
« REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACHI 28

LIBELLUS SECUNDUS.

CAP.I. De primis Reineri ipsius opusculis. A vultus suspensaqtie supercilia futurum niilii malum
Sicut eorum, qui sseculo jnm dudum exempli pisesagiebant. 0 judicem Minoevel Athamanto se-
suut, breviter adnolavi studia vel opuscula; sictra- verioiem! legens infremuil, cantans ex hoc in hoc
trum, charissime, nostrorum, qui adhuc superstiles inclinavit : cum eece veluti magna coiaphizalus in-
sunt, volebam ingenia libi vel scripta retexere. Sed juria coepit iniiocenies ceras obrnere, ct quac e\-
moranlur me dtio, scilicel ne aul livoris arguar, si arata erant, semulo unguis aratro confundere. Quid
remissius laudeni quse laudanda sunt, aul deltir ^facerein? Iuclaierne, slreperem, conviliaier? Vir-
adtilationi, merita si dependam prseconia. Igilur giiituti falces in capitulo, accusatores jiiulti, iit re-
per se veriiis innote^cenl, propriis clarcscenl pro- cogiianiia magnopcre mihi Pliarisseorum, S.idtic.io-
bnbdius monumeiUis, quando alii non paiil offen- rumqtie ttimiillualio, qua peiiclitatus olimJ^aulus
sam quod cx sese meretur graiiam. Quani ob rem fuerat in 'concilio.j Peslem murmuie imprecarei ?
petitionijam tnoe, imo imporiunitatisatibfaciam.ac Pressum dentibus nibil prodesset anathema, Quid
libi duntaxal soli mcas retexam ineptias. igitui ? Depono auriculas ul iniquse menlis asellus,
Aliquos super Ecclesise pressuiis ihrenos meiio- cum gravius dorsol subiit Onus, hypocrilarumque
ruui atque rbyjtbnioriim diversa edidi specie adole- K palienliamansuescofad calamitatem.
scenliilus. Discendi qtiippe agebar studio, et niagnos Num vero iterum ceris^ieleclnmanddrem? Uugnis
poetas ego poela modicus tentabam ulcuuque imi- jlle truculeiitior immineret. Mcmbrauulis. resarei--
la.ti. rem? Arulam elprunas regis Joncliim,elsrnlpelltiiii
UnJe et opusculum de'Novo ac Veieit Tesia- Judi sciibse animo veisabdin maxime, ctim nec eg»
mento condidi, duobusque libris partitus siim. lloc Jeremias, nec mihii Barucb esset notatius. Ergo
etiani Paniherem pro v.trietale appellavi, quod prosa refrigueram ab inceepto. Longum deniqne jam tem-
ebsctac metris \eltil uuillicoloriter dislincitim. pns decesserat : revolvere landem coapi, si quoe
Qnin etiain De compoto quacdani lunc «oippq- ejnsdem apttd memoriam cantus Teliqui.e superes-
sui. seut. Qui tam"Jirompte rectiperatus e»(, ac si ante
Jknique libeltum De suspendio scripsi piosaice oculos lubercm exlerioies adnotatum, ut"senserim
cujusdam lahonis. ceile qiiodamniodo vola non despicere Deum sim-
Mwlyiium quoque VII Macltabwotutn frairutn . plicia. Igiiur deili membranuloe, quod redditirn
versu heroico. er.tt memorise. Nec oliosllalem sectabar, quae iui-
Deinde illud de Apostolo capilulum : Neuiiis inica esl animoe, cum dulce poiius essel coiilimie
quod ii qtti in sladio cuiruni, omnes quident cur- C occupari. Nempe Salomonicum me illud excitabat:
runl, sed unus accipil biavium (I Cor. IX) pcde Noli dtligere somnutni ne ie cgestas opprimal; apeii
Ialius excurri Asclepiadeo. oculos el sahuare panibus (1'rov. xx) ; Iloratianum-
Sed quorum niemini nunc opuscul.i quidam no- que illud.
slrarum familiaris schedtilarum invito subriptiit. Ul le ipsum setvestton expeiqisceih; alqui
Non enim suppeiebanl exemplari.i, el quod veie- Si nolis sanus, curies Ityttrbpicus: el ni
bar, accidit, ut ita destituerer laborum primitiis. Posces anle diem librum ctttn lumine, siiwn'
Intendes animutn slndiis el tebus honeslh,
Nam conversionis ille gr.itia in aliam esl regionem lnvidia vel anioie]vigtl lorquebere.
profectus,-alque in pignus mutuoe cbaiilatis bsec
secum spolia depoitd\il. CAP. III. Ada Reineri opuscuia.
CAP. II. Ejusdem melotlia dc saucjis hujusque for- Geminis crgo libelliscoiwersionetndesciipsi sanctm
tuna. Pelagiw, opusctilumque hoc itlusimi lilulo: Specu-
Prseterea dum arle iustituerer niusica, quo as- tum pomilenliw.
signassem fruclum sltidio, melodiam composui de Dehinc Passionemliirginis Matiw Cappadocisa>que
sanciis Sixlo, Felicissimo-el Agapilo. Quippe vege- _ duplici libello explicavi ija proelittilando: Pulmarium
tatio ingenii sedulitas csl exerciiii;-simti!que mira vhginale. - \
vis indita probatur arti, ut piis cordibus mulium Snbscquenter Vitam Tiebaldi eremilw duobus ili-
affectionis, multum parcre soleal compunclionis sua dem tibellis complexus sum, appellavique Floretn
dulcedine.-Id minime quidam atlendenles ea sedulo eremi.
-cum exercprer,levitali ellasci\ioedcputaban(, quo- Alque liaecantea quidem sed scabro diclationum
rum videlicet unus, quem secundi prioralus tunc fuerant stylo descripta; quseego monitu quorumd.im
fnlcir.'nt tribunalia, arripiens tabellas, quibus exi- scienliolse qua polui Ifma purgavi. Parendum esl
les impresseram cogitatus, aliquantisper considera- quippe amicis pia injtingentibus. Sanctorum vero
\i\ Interim osciiabam nietu. Elenim torvtis homihis ics. gestsc comtuutus ceusenlur mateiise, uec vaui-
W , DE CLA.RIS SGUIPTORIBUS MOXASTERH SUI. — LIB. II. , 30
tatis puirgendus est"nota, quein piet.ttis exerceni A soris iuterventti, qui benedixisset ad vitam, ex ipsa
studia. x . suni morlis tauce retraclus. Verum anima quos
Opusculum denique ronfeci quod >ie liiulatur: evolvet gemilus, quas oculi stillabunl Iacrymas"?,
Libellus cujusdam funebrU buper morte junici, cui el Tremens Jactus sum ei -timeo, sie moriisilla diiatio
leirastichoit superscribeiiduiiuumnlo^djeci. ineDermimissilviiae eorrecilo. Scioaulem, Tiomiue.,
CAP. IV. Gravissima Reineri infirnrilas et sanitas qnia non est bomlnis via *jus, uec virtus ^ejns.iit
divinilus recuperata. anibiilet et dirigat gressusjsuos. Corripe ergo me,
Gravissima posl bsec segritudinum tabes locum verutnlamen non in judieio,-el non in Jurare tuo, ne
incesserat nostrum, et acutae febrcs caniciilariiim forte ad nihiium redigas me, sed qui cognoseis-
\apore dierum acriores plurimos fratrum lecliil!s, figmenluni «menm, sicutpotes, solida, quouiam s:ue
aliquos addicebanl sepulcris. Versus est iu lucium le itibil est~yalidtim,
eborus nosler, dum TIUI infirmanurr, aut morimur, CAP,V- Gratus Reineri etga caleites tnedicos uuitnus
dum vel timore, Yel-dolore conculimiir. Sod tibi,.o Vtsio cujusdam de judtcio dwino.
^vigiletsancle, qui non dormis neque dormitas, qui Posleaquam sospilate vigoralus sum, quse posscm,
cuuodis Israel, libi, o Jesu beuigne, ctira est cle
n inops exsulvi mtinuscula, scilicet ad ipsam misemV
tu
Tiobis; nosdiebus omnibusaclusquenosttospro- cordise inalrem spiritus conCribulati orationem
spicis a luce prima in- vesperum. Quod tunc uiii thyihmice eppressam, alque in divina elaboratam
etiam fratrum perspicue oslensum est, cui 1oclurno
prjecouia de ijiso confessoremelodiam.
dum interesset psalfentio, atque dcrmilarel) quae-
Denique haud puto supervacaneum, si attexam
dam astitit sidereae personse venuslaj.is, leniterque unus fralrdm de alio fratre lunc viderit. In
qtiid
_ptdsans: Quid,~m_ml, dormis? vigila el ora (Luc. mortem hic agonizabat, ille admodum jacebat iufir-
xxii): pVomisit Deus coronam vigilaiflibus. Yigila- mus. Quodam diluculo dum vigilaret, vidil in eadem
vit ille et altendit, quia in medio stans chori eos, manifeste domo
quamdam judiciariae aucioriialis
qui lum excessuri vita essent, intel igibili qtiodam personam posito tribunali resedisse, apud qtiatu
nutu designarel. Dein per gradus sanctuaiii ascen- candidati
quidam viri cansam morienlis agebaut
dens disparuit. accusationibus vel objecils respondentes dsemonum
Ego miserioe et infirmil.ilis vasculum.ego limus foris lumuiiuanlium. Divina «tenim -quadam vi, ne
'el igiiobile lulum virgam ir.e Dei super nie vigilan- Iirbibebaiitur. Illorum specie nibil
irrumperent,
tem tunc graviler sensi, qua pereussus, qua pene ad eti.im li\or et malilia felilisquod.ini-
letrius, quorum
nihilum vedactus sum. Siquidem a'giotavi usqiie 2 modo el horrore
sulpboreo labesccnlibus palebat ex
ad inorlem, et Dominus universum slratum meum
octtlis, ac_velul indagine locum obsederant. Egre-
versavil In infirmitale mea, replevil me amaritudi- diente tandem anima ef judice illo cum bealis spi-
nibus, inebriavil me absintbio. Spem vivendi signa rilibus recedenle, lum vero iniolcr.ibillluinullu et
jam funebria expulerant, cum per septinianam cibi incondila voclferalione prosecuti sunt, ul nimiis
penitus^c somni expers, tum el ignea febre exsie- totum aerem procellis crederes laboraie..O lacry-
eato prqpemodum periclitarer ceiebro, agerer pban- mabilem horam ! o lerribile examen! o pavendam
tasiis, Ioquerer aliena. Sed pia, sedssedulafiatrum nimium necessilatem illam! Quam beatus, quem
compassio divinae genibus me advolvit clementiae, bona lunc reddiderit tulum conscientini
illiqtte assignavit infimse corrnpiionis moi ticinlum,
babet claves monis fuil morluus, CAP. VI. Varia Reitteri opuscula.
qui etinferni, qui
nec \idil corruptionem, sejl ecce vlvit in saecula Aliquanlo debinc omiseram lempore scribendi
s.eculprum, operam, eo quod vel lectlone magis fruerer, vel
Igitur in crypta sancloe Dei Genitricis ad- sepul- eruditioni me fratrum pro viribus impenderem. Ve-
crum dotuini episcopi Wolbodonis, cujus ~memiiii rum ab amico inlerpellatus pro aliqim necessitaie
stipra" delatus sam. Ibi ad mediam fere noclem de- 3 scriplum elucubravi diffusius, quod nuBcupavi Com-
cubui.Languor qui totumdepastus erat corpusculuni, inonilorium pietalis.
ad sedem jam irrepebal animse, claudendisquc sen- Ne mucidis i.utem dormilanles tabelte ceris stylus
"sibus sera leihalis impoiiebaliir, cum ecce sanctum parieli afflxus rubiginis lepra labesceret, scripsi ad
video illum pura canilie floridum el caelero cultu quemdamfamiliaremopusculum De insignibus insu-
festivum sacerdotali a dexlrls aslilisse lectnli ac larum Sardiniw el Siciliw duobus versifice digeslum
lerlio signum super me erucis exprimere." Bene- libellis.
diciionis eonlinuo sensi virlulem : totis quippe quo- Item ad aiium duos libelloi tprimum De conflictu
dammodo membris frementibus et-upil sudor, ac duorum ducum el animarum mirabili revelalione;
vigiliis acescentes oculi duleem somntim recepere; secundum De quodam milile captivalo et per salularetn
nee ab edulio jam stomachus, sed -ab jejunio dis- hosliam liberalo.
sentiebat^ Sic beatse Dei Genilricis compassione Arlem vero libentius illam quisque exeolit, quam
inseslimabili, dignatione mirabili, quse infanlulum sibi el scientia el usu mai.ime compararit. Qua-
in cruce pendentem adorandum indignissimo exo- propler ul mibi aliquanlulam dictandUdbor faculta-
sculandumque oblulisset; sancli prseterca confes- tcm acquisisscl, opus arripui, qnod excedcrc inge-
Si nir.INEHl S. LAURENTII LEOD. MONACHt 32
nioliim ipse non ignorarem, illitis cerle Horaliani A qui in sanguine testauicnti stii emKil vinctos suos
lemerarius transgressor consulti: de laeu, in quo non est aqua, ita solulus, ila con-
Sum le rnaietiam vesltis, qui sciibilis, wquam foilatus sum, qualciius sine quovis sustenlamine
Viribus, el versate dtu, quid ferre lecusenl, lunc surgerem, cum proediclo fralre oralorium pe-
Quid valeani hutneri. Cui lecia poienter eiii tes, lerem, tolo gratias peifunderem affectu. Ila dein
Nec-facundia deserel liunc, nec lucidus ordo.
sospilate redinlegralus sum sanclisque,dormientibus
Jtaque liisloriam libellis ulctinque sum XIV com- septem exile quidem el omnino impar, sed prse-
plexus, quoecontineat, quaiiter Jerusalem sancta el cordiale lamen laudis atqtie gratiarum actionis.
alise plures apud Otientem utbes sive regiones ab niiinu-, obtuli,'videlicel compositam de ipsh tnelo-
occidenlalibusChristiauis circa nostram sinl selatem diatn.
receploe, cujus est titulus : Lauyea peiegiinorum Je- At vero si quis gravabilur, si -quis jaclani;ae de- ,
losoiymilanorum. Inflrmitas me postmoduin gravis pitlabit, quod taliajsciibam, ruim interd.cere \olct
in lectulum dejecil. ne miser miseraiionum Doniini recordelur? Simpli-
CAP. VII. Allera Reineri inftimilas, cwlilus depulsa. cem piamque inlenlionem nemo benevolus accusat,
J.un pclli mece consumplis c.trnibtis ailh.eseral Secrelum quidem regis abscondere boiium est,opeia
os mcum, jam Wundum proplielam leceral Don.4- "aiitem Dei xevelare el «nifiteii honorificum est.
nus \etusiam pellem meam elcarnem meam, con- Cseierum nientis est limoratse nun alla sapere, sed
triveral ossa mea. Cibi defeeeral omnino appetiius bumilibus conscnliro, s;qnidem piis supernse reve-
succique inopes venoesomno illapsum neg.tbant. Ad lationes non \iiii sed \irtutis instrumenta snnl.
Deum ergo stillabal ocultis animoemese, quia in me Quid \tro inipiis ut Balaam, nt Nabncbodonosor tli-
iransibanl ira; cjus, et terrores, ejus conturbabant *\ina prositvidisse? L;ppientes sol conftindit oculos.
me. Quippe etjsuis anima lacrymis rigatur, el con- Deum non sancla\isio , sed sancta meretur actio.
fractione resoluta, inditibilique sensu quodam affe- CAP.VIII. Aliq postltwcopuscula Reineri.
cla, tenerrimo plofaiu, foriissimo geiniiu, ipsa Sciipsi eliam \evs\Rnelibellum de adveniu reliquia-
Spirilus Paracleti \isccid ino\ct, mcieturque con- runi S. Latnenlit in Leodittm ab ttrbeRoma.
,feolationem. Quin et ad ipsum mariyrein, et ad alios plurcs
Accessil ad \isilandifm aliquis fralrum, qui dicta- rsauctoiuin dicendas rogalu fratrum plurimas con-
ret, ut nomina sanclorum seplcm dormientium in sciipsi oraliones. ,
srbedula scilbi faceiem, capitique circumligarem. Libellum denique^ad quosdam edidi sacerdotcs do
Hoc nempeTemedio picefidei segrol.injibusdormicndi C reverenlia'sacrorutn hcoruin, acritcr culpans, quod
nonnunquam rcstilui facultalem. Adhibui fidem, pcnes coeineleria, seu coipora defunctorum,prius-
leci ut injnoxerai, el auie j.tm quodammodo audie- quam ad ecclesiam deferrentur, jiocturnis maxime
bam interioii : Fides lua le satvunt faciel (Marc. x). \igiliis puellares choros aliaque exsecranda agi,
Repente etenim per mentis cxcessum iifquadam me dici vel canlilari paterenlur.
vidi esse regia.quam ltix inoestimabilis.odor incre- Sophista vero qui sua extollere, nostra deprimeie
dibilis perfunJeret, quippecum lucerna ejus, gloria pugnarcl, abslrusas quoesliones barbarasque dictio-
ejus, exsultatio ejus, ill.i \erse, illa iinice dcsidcra- nes undeeiinque congeslas, niilii -scriplo proposuit.
bilis, beate et adofandjc esset Tiinitatis majestas. Dsedali labyriiilbum el Minotauri cornua me puta-
Sed enim os iiitPinpeiansalqiie procax frenandum veram incurrisse. Qua evaderem ? Qnibus regerer?
est, ne meas infelix niinium gravem miserias. Hoc Subiilis deerant filajingenii. Quo defendeier? Fa-
in graliarum actionem tlixisse solum sufficial, quod eundi gladius oris nullus, lmplexa lamen illa dis-
inler clioros piiipuratonim alque albalorum, qni solvi, coinupetam dirum evasi ,slibellusque liunc
aderanl, sanctos agno\eilm illos aureis gloriose accepil lilululn :' Qui sophhiice loquiiur odibi-
coronis et ostro rubente ii.signitos. Illic nova dul- tis esl. j
cissima, illic canlica rcsonabant, el responsoiium Quia vero bumansn indilum conslal nalurse, quod
illutl organa modulabanltir angelica : Isti sunt sancli allernis recrealur,faslidiumquemulatio leigit, nunc
qui pro leslamenlo Dei suacotpota tiadidervnl, cl in piosa, nune versibus inlerdum musica suidium
sunguine Agni laveiunl slolas suas (Apoc. xxu). variabam. Qua dc causa geminos canius scilieet de
Ad me autem reversus altonitos circumferebam sanclis confessoribns Anlonio ac Hieronymo ordi-
oculos, pene ignaius ubf essem. Interiin frater lus sum, prsecipue cum lantis aliqua pattonis oflicia
familiaris leclulo assidebai, qui dnm magnopeie meaeparvitalis cuperem impendisse. 0 me beslia-
qusererel cur ita circuinspeclaiem, quoniam pro- lem homunculum! o curvam in lerris animani et
balse confideniia debeiur amicilise, retuli visionem, coalestiuminanem! tamen aliquando f.iciem ausus
quam nou fuisse fiivolam niox e\peitus sum. Sic jevare mentis et pectore el lingna VPIHIgeminis
inembra languoie debiiitata, sic dolore lanquam e\ectus alis angelica irrupi arcana. Eienim de vi
vinculis astricla erant, quod pcr septem dies ncc clotia Michaelis archangeli tres digessi versiflce
stugere nec slare nisi alieno potui^sem admiuiculo. libellas, tam de illa videlicet qua ex anliquo
Verum de aspeclu foitis illius, niisericordis illius, diacone et angelis ejus cum suis esl clarificatus
55 - DE CLARIS SCMPTORIBUS MONASTERII SUl. — L!B. III. , 54
Dominum et conftrinamini; qumtite faciem
angelis, quam de illa," qua pro Cbrislianis conlra J_ quwiiie T?ri\olam non fuissevisio-
p:\ganos dimicnns gloriose innotull , quando in ejtts semper (Psal. "civ).
monlc Garganieo novum insliluil ac dedicavil san- nem fraler ille experlus est, dunTsese quodam ex
•ciuarium. Non in illam quidein sunt expensse fa- lunc lumine infusum meniis cl moluum assullus
Iricam metallorum, marmorum, cedrorum conge- carnalium sibi plurimum mitigatos contrite larry-
ries pretiosse, sed enim rupes concavo impolilo mabiliterque asseveiaret. Beaius profeclo, quemtu
erudieris, Domintt, et de leye lua doctteris ettm, ttt
expandil fornice sinus, plus reljgionis proiendens
Nam o assertor, miliget, ei a dieb.usmalis (Psal. xcm).
quam operosilalis. libi, gloriose
libi, inquam, o maguifice secundum nomen tiuim CAP.IX. Reliqua a Reinero telic'd ingenii monu-
admirator glorificandse et admirandoe Tiinilatis! menta. '„
Enimvero, quis sicul Dei.s? hominum magis peclora Proeierea quinque exara\i libellorunv opustulo,
placenl fide, spe, cliarilate ditata, quam dives qualiler diebus nostris Ecclesia Leodiensis Bullo-
ejusmodi rerum'materia. niense castrum pervasoribus liiumphatis divina
Quin eliam de-saiicto Servatio et de sniicia Begga recepeiit virluleriiluloque prsesignavi: Triumphate
musice aliqua rogatus a cauonicis quibusdam com- r> Bulonicum. Hoc ipsum musico quoque astruxi mo-
posui. - -dulamine.
De sancto Sphitu septem Iiymnos ut contexerem, De sanclis eliam martyribus Evermaro, sive Vr-
fraler peiiit, cujns.ilebereni dilcctioni, quo snlisfa- bano, exigente fralrum devotione, geminos canlus
cerem devolioni. Qui scilicet, dum familiari saepius composui.
me colloquio'oedi(icarel, quiddam inter csetera re- Epiiapliia el ephtolas conscripsi quamplurimas.
tovit qnod venerabiie, quod memorabile sit. Ali- Talibus ergo vel similibus inepliis miseram ev-
qunndo cum vigiliis, atque "invocaiioni ejnsdem egivilam'ac monastieap conversalionis oneiibus,
Spiritus sancli quam dcvole inslitisset, circacre- bsecetiam vicissini bnera dorso nostii superimpies-
pusculum in excessum facttis, vidit a quodam cla- simus aselli. Absit autem ut muricatos exspecta-
ritalis penitus et suavitalis mirantlse, quem albse verim quorumdam obelos, quibus noslrae confo-
super nivem nitidoe inflorarel acciuctus, se in Ec- diantur scheduloe, nnllius ipse censeo esse niomenti
clesiam deportari, luce solemniler-seu odore prsetli- quse.scrip,-i, aul scribo, qnin, polius indocta, quin"
lnm._Quoepersona dulcissimo quidem amplecteba- polius inepta. Propria tamen utcunque malo fabri-
lur ilbtni afle'clu, utrnque pectori manii apposita, cari quarn aliena usurpare et domeslica incude
quemadniodum pia maler ad dulcia solel l,iclente'm fj quam exlraria uti, nec de Lntinis bonis Lalina
inraiilulum ubera slringere, sed faciem suam oc- sarciie non bona. Prsedicabilis faber oquisquis
ctiltabat, dum se fraler crebrius ille converteret, ac es, novus inlendas esse Tubalcain. Ad exemplum
desidernnter eam lentarel iiispicere. Intelhgebal veteris exerce pradicabilia. Propiius leignis, pro-
cnim sanctum esse Sp.rilum, lamen ad 'nipdicum priiiin le praedicet utensile. Ineitis namqne est^
vidit facienrillam, de.qiia relicendum esl, quin cau- aitificis alienos semper malleolos ac folles appetere,
tiusest inde compungi qtiam loqui; arcana veneiari 'et inglorii apud alienam jugitermendicare fornacu-
quam de arcanis disputare lutius est. Denique lam. Fontis latex non esse censelur, iiisi quem de
fr.ileridem elcnientissiini plasmaloris, dignanlissimi piopria funtlit vena. Quod extroisum irifundiiur,
reparaioris dexleram a pectoie suo elevans, alque alienum est. Mihi ergo cavendum, mihi reliuenda
-digitos illius ad sigivum crucis expiimendum pro- polissinunn illa est Flacci-castigatio, qua mouet
priis aptans manibus ex eadem super cor, snper aniicum :
lumbos, renesque suos signaculum terlio salutare
conlra Piivalas ul quwrat opes, el lungere vilet
impressil, quatenus cogilationum molestias, Sctipla palulinus, quwcunque teceptt Apollo :
sen carnales concupisceniras lueretur ac roborare- Ne sifotlesuas re, el.tum reneiil olim
ttir, choro canilidatorum, qui aderat, canoris mo- D Giea; avium plumas, moveat co^nicula lisum
dnlaiile \ocibus : Lwlelttt corqiiwienitum Dominum; Furiiv s nudaia colotibus.

LIDELLUS TERTIUS

CAP. I. Pioponiiur argumenium libclli. licel quoesivit : Cur anle Dominicum Nalale novem
Mese quidem iuepliaa quasLnigro calculalie sint aniiphonse ab O incipienles, novem aeque diebus su-
lapiilo. Nunc Parii vero cruslula marmoiis, niinc per Evangelii eanticum-ad \espertinam synnxim
preliosos laelei aspeclus exopla\eiim uniones, eananiur in ecclesia ? Item cui1 passio sancli Ste-
quo calculus ea digeral clarus in numermn, quse phani piotomarlyris secunda Dominici N.tlalis die,
disserendoe intimus nuper proposuit amicoium. assumptio sancti Joannis evangelistse teilia cele-
Qticesitu eienim digna et scitu stmt utilia ; et unus" bretur, dum altersecundum lradilionem jmajorum 111
impelral jure quod pluribtis velit prodesse. Vidc- nonas Augusli passus, alter vi Kal. Julirad perpe-
'
35 REINERI S. LAURENTH LEOD. MONACIU 38
tnam si£-assumptus imirorlalitatein, moriendo qui- . ne iaboretis, non enim .pervenietis. Esset impise.
dem, 'sed celer.us laii.en reviviscendo? cur etiam tamen ingraliltulinis gratias non agere. Giatitudinis
qtiarta lnuocentibus sil deputata, dum non facile igitur nostrsegloriucalionem, benediciionem, exal
constet, quod tunc passio illorum proveneril. Ilaec lationem Deo dependimus, acper novem antiphonas
itaque priino, dehinc coelera qua-stionum, qftas multiplex quidem volum, sed paiilem concentum
sciscitatus est, disseram, pro voluutate rogautis vero soli sempiten o, diei orbem plenitndiiie Iiteis
latius inde liactando, licel slrictior esse mnluis- j.imjain illuminaturo dicamus. Siquidem in Chrislo
^em. Inhabitat omnis plenitudo, divinitalis coiporaliter
CAP.II. Cur nojiem antiplianw a littera 0 incipietf qui tanquam.sponsusproeedeiis de tbal.tmovirgiueje
tes novemdiebus anie Nalale Domiwi.ad vesjiems aivi omnimoda virlulum suavitate miiis -emiiium
canaiitur ? n se iriouilum atque infusum
fl.tgrauliis gratiaru
Igilur corde crediturj ad jusliliamore autem oon- evhibuit. llaque dum ter lernae iu laudera ler san-
fessio fll ad salulem, quod Unigenitus Dei incarna-
ctse Tfinitatis aiuiphonoe instar siut ter leruarum
lus de Spiritu sancto ex Maiia virgine lioino iactus desitlerabile pobis cstdeal-
sit. Quoniam eigo bapientia per voluntatem P.ilris compositjegraiidrum,
lerutra iliarum cousou.tiiiia, si ^.eiur desuisum,
aidificaiite sibi doiuiim corporis, ac excidenle co-
disscrere.
lumnas septem gratiarum mirabilis illa humanaiio g [
"CAP.III. Expotiilut mysterium primw amiphonm :
uovein mensibus intra uteium coaluil alque cele- 0 sapienlia, elc. Apparttto Saptentiw cutdain fa-
brala est virgineum; nt>soeque novem diebus claris cta tefeilur. .
eam^recolimus laudem celebnis. Pro mense eienini Piima gratiaium, quas Epliesiis scribens memo-
diem suhoruamus. Quippe cuni et aliis vel lempo- ral^Apostolus, seimo sapientiw esl. Huic primaau-
rum, vel solenuiitaium nos officiis vacjre,opoiieai, lipboiiarum O sapienlia, quw ex ore Allissimi prodhti,
et cuin debeant sacramenla quoque alia celebrari; eliam ipsa litteraii superficie consonat. Omnia vero
minus irioneum aut lalionabile esset in unojugiter in sapieniia fecit Dens, universa per veibum, quod
occupari. Assiduilalem buinanum faslidil inge- ex ore illius prodivit, Aliissimus cieavit, quia ipse
inum : quod est rarius admirtii gratius. dixil el facia sunlj ipse mandavit et cteaia suitl
Quod ciica iijjein dtei, quod sub occasum solis (Psal. xxxn). Quse nimirum sapientia aliittgit a fine
eaeduniur pja;coiiia, illud praeclare myslicat, quod usque ad finem fotluer (Sap. \m); quia, dnm dc-li-
is, qui eiat ex Paire natus ante omnia ssctda Deus cias vub,essesuas cum J fiiiis liotmnuiir, a dlvinuate,
de Deo, lumen de luinine, genitus non faclus^ubi uljra qtiam nibil esij, ad bumanitalem se inclinavit,
vcnit plenitudo iempoiis, faclus acgenilus ex niu- H C qua3 ultima in rebus condita est. ^
lere est, quando scibcet visilavit nos oriens ex- Chr.istus itaque Dei virtus et Dei sapienlia tam
al.o illumiiiare liis qiii in lenebris et in umbra saluiarilcr quampotenier opere consummalo, qnod
niortis sedebant. Naiii et ipse in Apoealypsi lojui- ilederat sibi Pitter ut faeeret, ascendil, unde descen-
lur : Ego sum Ketw,ptimus ei novhsimus, inilium 'et ' deral, quoniain,a summo cwlo egressio^ ejus^ el oc-
fiitis (Apoc. xxn), quandoquidem omnia per ipsum, cursus ejus usque ad sumtnum. ejus (Psal. svni).
et in ipso facla, sive creata sunl; omnia per ipsum A Deo enim pioeesst-ral et vcnerat cbaritalis ac
et ab ipso iuslaurata, sive peifccta simt. miseiicordioe aurea redimitus corona gtaliarumque
Hoc utique quemquam insinuent~superiores Jit- fultus plenitudine, ut ipsum eiiam elemenium
teroe, quarum aGr<eci alphabeti prima, <aposliema qtiod suse. invocationi profert Ecc!e°ia, 0 scilicet,
est; subessc lamen clarius adverlas mysterium. plenaria rolunditalis suse forma innuere monslra-
Grseca siqttidem elcmenta non solum verba coinpo- lur» Denique boc ideir. cuidam fuisse fideli coslitus
iiunl, sednumerosquoque efliciunt: et sicut unum- iinaginalum didici. yerum par\ipendere solent qui-
quodque esl ordine posleiius, ita cbaractere litulat dam et subsannare iiludobjicienies sapienlis : Som-
siio.nuineruin ampliorem, Kigilur unum,-<usigniiical nia extollunl imprudenles quasi qui apprehendil um-
'
octingentos. Ervere miseiicordiler, vere dignanler bram,M peisequiiur venium : sic el qui altendil
qui erat uuicus sive unigeniius Patri-Filius, in fme ad visa menddcia (Eccli. xxxiv). Quibus econtia
ssecuiorum filios Dei secum non quidem genere sed respondetur, quod iJein etiam paulo post subdit:
adoptione voluit habere quasi octingentos, id esi Sotnnia male facientium vanitas esl, et sicut parltt-
innumeros, beatiludinibus oclo generose prseditos. tienitb cot tuum pliantasias paliiur, nisi ab Allissimo
Opus ilaque pielatis, mysterium miserationis etiam '- fueril etnissa vtsilalio (ibid.). Tam ex canonicis quip-
ipsis angelorunt' novem ordinibus admiraudum nos pe quam el aliis plura suppeditant exempla Sci i-
omnimodis adniiramur, qui elsi nec corde necore, plurse, nonomnevisum, uonomne somnium mendax
tanli adseqiiaie posstmus beneficii graliarum aclio- esse aut erroneum, el intefdum ad pios bomines,
nes, cum Sapiens dieat : Glorificantes Domiiium maxime qui juxla Dar.ielem sunt viri desiderio- >
quaulumcunque poluerilis, supervalebil adhuc et_ rum, tib Allissimo emitti non tam somnia quam re- '
admirabilis magnificentia ejus; benedicenles Domi- velatioues. Siquidenrel apud Job Iegitur: Per som-
num exaltate illum, quanlura polestis: .major est ninm in visione nocluina, quando irruit sopor super
enim in laude; exaltantes-eum replcmini virtuie, homitmeidormiunt in lectuto, tunc apetU-aures_vt-
37 DE CLVRIS SCRIPTORIBUS MONASTERIISUI. — LIB. III., 38
rorum el crudiens eos insliuii discipliua (Job xxxm). ,A Siripiuris. Nempe et Moysi se nomen indicasse,
Proeler arcaniorem etenim sensum, boc ad litleram quod palribus non indicarii, Ioquitur : Ego Do-
quoque salis idon"e potesl accipl. ^minus qui apparui Abrttham, Isaac el Jacob in Deo
S.ipientia ergo Dci tbrono videbatur aureo rese- omnipolenle, el nomen ineuin Adonai non indicdvi
djsse, coronam a?que babens auream in eapile, eis (Exod. vi), siibinielligendum,"ut libi indicaiurus
quam \erna disiinguerel gratia gemmarum. Facies sum vel signa facieinio, vel facie ad faciem collo-
ejus immarcessiliili florebat candore, cum oculi quendo. Cui etiam antea in igne fl.uumoerubi aj p -
quodam arcanoe Iucis mirabiliier vigore splendesce- ruerat, diccntique : Vudam ct videbo vhlonem laic
rent. Eial lineis vestiia, candentibus uimis, pallio- magnam, quare non comburatur rubus ; ne appioptes,
quc circiitiid.iia inaurato, dum el arcn teslainenli inquit, huc; solve calceamentum de pedibus tuis;
purissimo intusacforis auro splenduerit, supraque locus enim in quo slas, terra sancta esl (Exod. m)._
coronam sortHa sil anream, quia Filio Dei velul ca- Quorcirca eiiam nobis ad tam reverendum tendenli-
pilis est diadema vei ornamenlum, quod sicul per bus speolaculum carnalis est calceamenium temtr.-
gratiam voluil, sicpcr polentiam valuil hominem lalis solvendum, quo spirilu JiumiJilatis ambiilantcs
assumere. Mirus prseterea odor spirabat sicul odor vivo ac vivificanle frui mereamur incendio.
l -
B
agii plerii, quem benedixit Dominus. Rubus ille bealam ligurabal Mariam, qua; revcra
Circa virinedebanl aspeclu el amictu conspicui, verecundse virginit.itis purpureo exstat ruboie ?p;'-
atque inslar liliorumquadam pubertaje germinan- ctabilis. Ardebat rubus, sed niinime comburebaiur,
les, quos radii-ex ipsa undique procedcnles sapien- quia Spirilu sanclo supervenienle, et virtute Altis-
lia iiltistrahaut. Cilharas lenebanlln manibus ni\eo slmi obumbrante ineffabili accensa est virgo amore,
"
compactas ex ebore acoperose respersas auro, qni- sed non -adusla , quonlam -Denm, Dei Yeibum sic
bus dulcissima persultabant musica illos Psalmi ver- meute concepit, et carnem facltim peperit, ut post
siculos : Lex Doinini itnmadulala converlensaniinas, p.irlum inviol.ild, carnalisque funditus expers cou-
tesiimonium Dotnini fidele sapiendatn prwsians par- cupisceniise permaneret. 0 dulccdiuis ignem ! osua-
vutib; jttsiiiiw Domini reclw Iwtificanlcscoida; pnv. vi:nlis flammaml o singulare incendium, quo male-
ceplum Domini hicidum iHuminans ocuhs; titnor ries noti solum easlissima; carnis non aiuit, quin-
Dotrini sanclus peimanens inswculum swculi; judi- iiuo josa lam speciali, qua coelum leiraque purpu-
ciirDoinini vera, justificala in semelipsa, -desiderabi- rantur, floruit!
tta sttper aitrutn et iupidem preliosum mnlluin , el lgneus denique splendor ille zclum et splendula
dulciora super mel el fjtvutn (Psal. xvui). _ signaril mirabilia,- quae mox facturus erat Dominus
Quiri el tuulus quasi ex colore digeslns sappbi- in lerra ^Egypti, in campo Tancos. Tamen poiissi-
rino legebatur : Ego sapieniia liabiio tn consilio, et mum siguata est charilale ardens, ac miraculis
erudilis inlersum cogilulionibus. Praediclus siquidem splendens humanitas Jcsu Christi. De hoc Joan.ies
fidelis meditatus nocte illa cum corde suo effuderat Bapti^ta, quo inler natcs mulierum non suirexit
iu se animam suam. quia memor operuin Domirii major :Ipse esl, inquil, qui post meveniuiusest,
et judiciorum ejus, quse a sseculo^sunt, suoeprscicr- qui ante me f, ctus est, cujus ego non sum dignus ut
ea miserse condiiionK, afflicuis lueral et humilia- solvam ejus cortigiam calceamenti (Joan. i). Siqui-
.... '
ttis nimis, Jacijnvsque slialum suum ngaverat, dein calceameiilum Chiisti est bumnnilas, qtin e.us
superabuiidanli compassione divinitalis hanc acce- calceaia.ud est circumdala esl divinilas. Conigia
pcril visionem pro consolatione. Cceleslibus quippe calceameiiti perplexa nostris sensibus lauti subtdi-
oiaculis piam frui aniniam ut consolntionis benefi- tas sacramenti. Absisto igitur, et cum Moyse a' s-
tium, iln devotionis esl iucitamenlum. condo faciem. Non enim audcp respicere contia
Igilur 0 sapiemia, quw suaviter disponis otnnial Dcum, sed lerrse advolutus quia pulvis sum, el in
'Suavis etenim es universis , el miseraliones luae pulverem iturus, totoaninioe affeclus, loiis sensuum
super oinnia opera lua, veni ad docendum nos viam rj exclamo medullis illud veruin verse Virginis prieco-
prudenliw, qua scilicet ratione angelus fortis, ut nium : Benedicta tu inler mulieres, el benediclus
scribit Joannes, descenderit de ooelo, amiclus nilbe, fruclus ventris lui (Luc. i).
in cnjus capite iris, cujus facies eral ut sol, cujtis Quiuquagesimo praeierea die exitus Israel de
pedcsiicut colunina ignis, qui habebal in niaiiusua jEgyplo, domus Jacob de populo barbaro, lex Moysi
l>bellum apertum,: hujus, inquam, sacramenia li- i datn -esl in Sina, cum descendissel Dominus super
Lelli doce HQS,ul canlabiles nobis sint juslificatio- emn in igne, et ascenderel fumus ex eo quasi de
nes tuse in loco peiegrinalionis uoslraj. fornace, clangorque buccinse vehementius perstre-
CAP.VI. Mysleria secundw anlipltonw : 0 Adonai. pcret, quando audiia sunl tonitrua ac micuere ful-
Secunda gratiariini est sermo scientiw, cui anli- ^gura, ac nubes densissima operuit monlem, timtiil-
phouarum secunda 0 Adonai clare consonat. Nam que populus, qui erat in castris. Haecautem omnia
Domiuus, quod inleipretatur Adonai, qualiler dux in figura coniigerunl illis. Siquidem prsesignaban-
fueril in misericordia sua populo illi, quem lede- lur, quoe Pemecosles die acta fucrunt, scilicetpost-
mit, qualiter circumduxerit enm et docuerit, el quairi Moyses \eius, id est Christus de ^Egypto in-
custodierit quasi pupillam oculi sui, habemus in fernali populum eduxcral sanctoium, ac per mare
»n RFJNERI S. LAURENTII LEOD. MONACHI U
Rubrum.suajpassionis iraduxerat, el ab aquis sub- A A domos aul loedere;_ sic etiam nunc qui uirumque
, l.itus passibililatis atque mortalilaiis resunectione poslem, id est animam el corpus aut superlimiuare,
•et as,eensione fuerat glorificatus. Etenim faclus est -id est rationabilitatcm suam fide praenotat crucis,
repente de cwlo soms lanquam advenieniis -spiritus ut ex passione Cbristi, quse per hyssopum signatur,
'vehemeniis, et replevit totam domum, ubi-etant *e- berbam videlicet riumilem, amaram, sed salubrem,
denies apostoJi, el apparuetunl illh dispertiiw lin- minime scandalizetur, imo praecordialiter credat,
guw tanquam ignis, sedilque snpra singutos eorttm, veraciier fateatur, quin et sacrosanctam digne su-
et fepleii sunl omnes Spiritu sancto el cwperunl niat eueharisliam, percutientis non Incitlet manmii
loqui vaiiis Imguis, proul Spirilus sanctusdabat elo- diaboli, quia sanclse Tiinilalis signabitur'nomine,
</ui illis (Act. u). Ttinc sane buccina lain sonoroe tuebilur sacramenlo.
praidicationis perstrepenie con\enit •mulliludo et Ignis vero in prodigium datus est, quoniam hi-
menle confusa est, quoniam audiebat unusquisque centis el ardentis jcum sit substatitios, s."gnihcaba-
lingua sua illos Ioquentes magnalia Dei. Tunc, in- lur, quod Chrisli apostolos Spiritus sanctus el zelo
quani, personuere tonitrua, ae niicueie-fulgura, accenderet et inlelleelu illuminaret. Namque et
dum el miiacula coruscarent, et divina ex Sciiptu- „ dispprtilarum form ilaelinguarum, divisiones mysli-
lisjmlicia inienlarenlur, ut puta illud ;Ptoplielam cabanl gr.uiarum. Vapor denique ftimiin prodigium
suscitabit vobts Dominus Deus vester de fraitibus' d itus est, qunndo plurimi ad praedicalionem apo-
veslris lanqtiam ine. Ipsuin audieth juxta omnia quw slolorum conipuncti sunl corde, lacrymabiliterque
totutus ftti vobis. Eril aulem : omnh anima quw non consiiium suse flagilabaiit .salutis dicenles .*Quid
audieiil piophetam illum , exletminabitur de plebe fqciemus, viri fralies? (Act. n.) Nam fumigare est
(Deut. xvni). Vel illud Joelis : Ei quidetn super ser- coniptiitgi, ac de peccatis flere. El quidem ubi pri-
vos itieos ei super ancillas tneas in diebus illis effutt- muinEccIesiae-bapiisma celebralum esl, tria inillia
dam de Spiiitu tneo, ei prophetabunt, el dabo prodi- non absque magno collecta sunt prodig o, videlicet
gia in cwlo sursum, el signa in terra deoisum; san- divina proesignante Igratia, quod ad fidem Tiinilatis
guinem el ignem et vaporem fumi. Sot convetlelur in de toto essei colligeiula orbe mulliludo credentium,
lenebras, el-luna in sanguinem, anlequam veninl dies siinulque ut per ignem illuininatio seu ardor lide-
Domini magnui et liorribilh el manifesius (Joel. u). bum, ita per vaporem fuim caucilas Jud.eorum nec
Quippe qtiando ex Ialere laneealo Jesu Nazaieni, minus compunctio poeiiitenlinm , vel obtenebratic
per manusiiiiquorum patibulo afiixi, curo jam emi- inlelligi potes.1iuipoaiiiieiilium.
sissel spiritum, sanguis et aqua praler inoriuoruni C Sol autem in prodigium datus est; quia, dum ia
exivil corporum naturam, lunc sanguinem in passione Domini obscuratur, Israelis, quae liinc con-
pro-
digium dedil Doniinus. Fuit siquidem sanguis ille ligil et nunc etiam dural, csecitalem porlendit. At
, alns prodigium inorlis in mortem, aliis v.tae in vi- vero Iima licei in
sanguinem conversa fuisse palam
lam quemadmodum el agni quoiwiam s nguis, cum non parueril,
utcunque lamen se babuerit, sangui-
emissa sunt signa et prodigia in medio
iEgypli, in nea illis facta eslj quandoquidem pascha suum,
Pharaonem et in omnes servos ejus, fasciculus quod scilicet t.ecundum ltinae cursuni qiiaitadeciinn
hys-
sopi in eo intiiiGlus est, nec non aspeisus uterqne die ad ve"sperumex mandaio legis agnum comcden-
postis ac superliminare, et dum iransitet Dominus les tunc faciebaiit, occideiidoChristumcrueiitavere,
percutienS ^Egyptios, vidit sanguiiiem, bignataque et pannum tam proiiigioso I -
scelere mensiniatuiu
transccndU ostia, et non sivit percussorem ingredi Synngoga super oculos accepit sanguiiidria.

Cwlera-desideiantur.
l\ C0MMENT. 4N ANTIPHON. ANTE-NATAL. 42

REINERI MONACHI S. LAURENTH

- LEODIE-NSIS -

IN NOVEM AIXTE-NATALITIAS ANTIPHONAS

Ab o exordientes

GOMMENTATIO

Posl editionem Leodii anno 1618 typis~Joannis Ouwer procuratam (h), nunc-iterum ob
maximarn opusculi raritatern hic recusa.

{D. Bern. Przics Anecdol.i. IV.pariem,col.Sl.).

PROLOGUS AD AMIGUM.

Munus amicilise congnuim, quod nostra exhibel officiosilas, jucunde tui vultus acceplet bilaritas, u&
perhanc exbibiti muneris speciem amici sedulo contempleris imaginem. Est enim bic honesli quaedam
forma exercitii, qua dcleclamtir plerumque scribendo cuivis amico familiari. Et nunc quidem breve hoc
-opusciilumad te scribimus, cui bic in froiile prfefigilur titulus : Quid significent novem 0, et qttw sil die-
rum illorttm ralh. Cujus nimirum opuscnli membra capitulalim digesta hic tibi proe oculis Unquain breii
<fep«ixi tabell.tj ne ut informis quaedam facies, inordinala pareat orationis series.

(&) Cujns en litiilus et profiemia : ln novem A Sed fovetoccidui nescius iilemaris. ,


-ante-nalaluias sectmium proprmm cwnobiiDiviLau~ Urna sacros divum cineres bis terna recondil:
renlii usum xeu officium[tllius videlicet avi) ontiplw- Ltixuriat lajilo pignore pinguis huuius.
nas a'qo erotdienles opusculiim, sive pia, bievis eldo- , Quas prorriitliiopes divino pignore terra :
ciajcomtnenlalio, aucloreReinero ejusdemS. Latirenlii Hybla tuas vincet, vincel Hymette luas.
ordinis S. Bejiediclt religioso, nunquam anlehac in Lili.i virgineo surgiinl candore decora,
lucem edita. Et viola exemphs suavis ctlore fragrat.
liererendissimo
' ac ampltssimo D. domino OTGERO Ilinc Tyrio, appinvil qtiem fax di\ina, uilore,
LOKCIXO, celeberrimw et aniiquw Divi Laureniii ad Jlinc nivea ridenl integniate rosae.
Leodiensia mmnia abbuliw archimandritw vigilan- Quid variosllorum percurris inusa colores?
tissimo catmen Jtexasiichtim. Copia erit numero, carmine major erit.
Clara tot herotim proles, Olgere,. verenda At quos apessanclo Ilorum pascuntur odore
Nequaquam Patribus relligione minor •QuseveDeo sacrent, dulciamella Ieguiili
FaclaPatrum obscuris evolvere perge tenebris, At quos aves sanctis effunduni carminn ramis,
Etrutilam prsebe, qtiam merueie, facem. Carmina proeluslri nobilitanda face I
Posleritas olim, quamcunque merebere, lucem, Ilincjplulit saeras divino Virginis artes
Quam modo fers aliis, officiosa.feret. Munere, quem coltiit Tuilia sancla_Patrem,
loto canitur celebenimus orbe Kupertus,
Be clarhsimo D. Laurenlii moiiasterio in publico Qui . Legia quemlucem vindicat esse stiam.
Leodiensium suburbiotum tnonte sito carmen enco- Pluriina
_ miablicum. j. non.parvae pubesciinl germiiia famse,
Quae sacra fectindosemine terra lulit.
flesperiJum dites Pcenus qnid suspicit borlos? Mtilta tulit, quondamque ferel : sie vivida virlus
Feeta quid autuinno diviie sepia canitJ Spondet, eianliqu<erriligioms anior.
Quid vanos Graius flores, quos~pascis Hyntelle 1 Pergite, majorumque decus servale minores: -
Quidve tttas Siculus concinitHyblarosas? Non esl virtuti paltna lutura minor.
In coslummeliore jugo mons publicus eiil: Felicia Rerrerivola.
Vere, vel autumno nobiliore prier. '
Proxima Legiacis attollii culmina mniis ; Nsscit amor perferre moras : amatecceRenerus,
Culmina sidereis proximiora jugis. - Numen amanlPatres,~trisiis utrinque mora est.
Ilic libi fragrantes statuil Laurentius hortos : 0 tibi jungar amori Pdtrum pia lurba canebat :
Qtios Boreas nunquam, non fera laedal hiems. Audiil, etsupeia venit ab arce Deus.
Ccelica fecundi laetum strepit aura Favoni: 0 tibi jungar amor : cupido canit ore Henerus i
jEthereo felix rore madescit humus. Audiil, et-cupidum vexil.ad astra Deus.
Lumine Plupbeo lovel enascenlia Cbiistus Hactenus anonymus Imjus opusculi edilor
PATROL. C€IV,
BEINEM S. LAURENTII LE0D. MONACHl 4i

-
C&PITULA»

' CAP.I.
Proposiiio mateiue.
CAP.II. De vera Christi liumanitate.
CAP. III. De observanlia dierum novem ante diem Nalalis.
CAP. IV. Quw sit aniipltonaritm novem talio.
CAP. V. Deconsonaniia aiitiplwnarum earumdem cutn singulis graliarumi
CAP. VI. De prima anliphona, «0 Sapieniia quw ex ore Aliissinii prodiisli allingens a fine usque ad fi-
tiem foititer. suavilerque disponens omnia, veni ad docendum nosvham prudentiw. i _ ,
CAP. VII. De secunda, t 0 Adonai ei dux domus hrael qut Moysi in igne flammw tubi apparutsli,et ei in
Sina legemdedhli, veniad redimendum nosin brachio ecienlo. > |
CAP, VIII. Deiettia, i 0 Radix Jesse qui stasin sigtmm populotum, super quem conlinebunt icges os
suutn, qttem qentes depiecabuntur, veni ad iiberandum nos, jam noli tatdare. i
CAS>.IX. De auarla,« 0 Glavis David, et sceptrum domus Israel, qui aperis et nemo claudit. claudis, ncmo
apenl, veni, et ediic vinclum de domo carceiis, sedentemin lettebtis et nmbra mortis. »
CAP. X. l)e quinta, i 0 Oriens splendor lucis wlernw el sol justiiiw, veni, el itlumina sedentes in lene-
biis et timbra morlts. »
CAP.XI. Desexia,^ 0 rex genlium et desideralus earum,dapis'angulaih qui facis ulraque unum, veni
ei salva hotninem^ quem de hmo jomiasli. >
CAP. XII. Ue septima,« 0 Emmanuel rex el legifer nosler, exspeclaliogentium
" el Salialor earum, veni a,t
salvandum nos, Domine Deus noster. i j
CAP.XIII. De ociava, «0 Vtrgo virginwnl quotnodo fiet istud, quia necpritnam similem msa es, nec ha-
bete sequentem ? Ftltw Jeiusalem, quid me admiramini? Divitinm esl myslerhtm, hoc.quod cemiih. i
6AP. XIV. De nona, t 0 summe attifexpoli, recloique siderum allhsime,} ad homines descende sedenles
in tenebris etumbra motlis. » i
CAP. XV. Bievis supetiornm complexio, et compelensralionis proposilw conclusio.

^
COMMENTATIO

IN ANTIPHONAS ANTE-NATALITIAS AB 0 EXORDIENTES.

GAP/I. Proposilio malenw. A tione legenaturali intra viscera materna, "totis no-
Voliva Natalis Dominici gaudia diligens qusedam vem mensibus coaluit, natusqtie infans in proesep*.
ecclesiasticse consueludinis prseciirrit observautia, yagiit, atque lactis alimonia ciboque communi edu-
quam non abusivo prodilam pnmordio, sed coelesli caii vel sustenlari voluit, omni conversandi habitu
iradilam .magisterio evidens probat mysteriorum conditioni noslrse similliinus et in setalis plejiitu-
ratio. Siquidem diebus aliquot novo graiise prseco- dinem proflciens crementis naturalibus. -Passus
nio vesperlina Laus celebriori peragitur officio, ju- deinde est vera carriis passione, et moituus vera
cunda scilicet antiphonarum quaruindam decania- hominis morte, quse inlirmitatis bumilia seque ut
tione, quae tam verborum quam pneumalum omni- \irtutis opera magiiillca, qualia stinl miraculorum
nioda florentes pulcbritudine, devotionis ac Iselitise insignia, et superexcellens Jlesurreclionis gloria,
plurimum sacro excilent conventureeelesioe. Sunl Ascensionisque exaltatio proedicaiula, pielate coii-
porro dies non amplius novem lalis observanlise, et grtia amplectiinur ac veneramur, qtiia nulla suIJn-
- ejusdem numeri antipbonse cum Evangelii cantico digentia, sed salutis noslrse causa necessaiiay yo-
singula; diebus singulis decantandse. Quaium om- luntarie hoeceum periuiisse fidei constautia profi-
nium principia eadem prsenotantur 0 litlera. Quae- lemur.
B
rilur quse observanlioe talis causa vel ralio? Edisse- CAP.III. De observanlia dierum novem anle diem
rant hoec pienius subliliusque, quibus"aIlior ingenii | Natalh.
Ais est: nos iiuelligentise simplicis fruelum ex hu~ Itaque anni nostri lempora varielate distlncta
mili carpimus leniter. ordinabiliter disponimus, el singula singulis sacra-
1 CAP.II. De vera Christi hutnaniiate. mentorum faciebus conformi pietate notamus, ut
Unigenitum Dei Patris in vera natura noslrsecar- bine veiut accedenlis semper claiitatisperstringa-
nis, in cunctis buraana? naluise legibus babitasse in mur fulguribus, dum successim instauratis gloria-
«obls fldei putitate novimus, propter quod inteme- mur soleinnitatilius. Hinc illud esf, quod ante so-
rata malerni uleri fecunditale editum veraciter lemnem Nalalis ejus diem proximos novem dies
credimus. Hoe denique exccpto, loio ordine suo gaudiis observamus, acveluli rutilanlibus novoelu-
vera hominis natura ciicurul, sicut a Palribus tra- cis csordiis hilaritaie sustollimur, prsecipueque
dita iidei regula sane defendit. Conceptus enim non hora vespeitinoBsynaxis gratulatione concepla su-
~
de mariiali opcre, sed divina sancti_Spirilus opeia- peieffeiimur, dum prificoniorum modulis_ illuslrio-
45 . COMMENT.IN ANTIPHON. ANTE-NATAL. 46
rem clarioremquc synaxim eamdem peragimus. A Chrisius aulem in Maria, ergo omnes thesatiri sc-
Hac denique diligenti obseivantia tradilio ecclesfa- pientise et scienlise Dei in Maria, imo et tota divi-
slica, qua valet similitudine, gestil exprimere, quod nitalis plenitudo, quse corporaliler inbabilat in>
is, qui in primordio de lenebris lucem splendescere Cliristo. Unde et angelus -eamilent venerjbililer sal.:-
dixil, nunc,vergente inuudi ve<-pere, sedentibus in lans agratia exorsus ait: Avc,gialiaplena, Domnus
Uenebris clenienter illuxit, et \eta divhutalis luce lecum, benedicla lu in mulieiibus (Luc. 1). Digne
profundas noctis iiuniana; lenebras tersil. gratia plenan\ asseruit, qnse Enigenitum Dei Paliis
fiadem nec dissimili observantia totos novem dles castis concipere viseeribus meruil, et benedrcla wi
conlinuauius, per quos niinirtim menses novem si- oeternum Dominum nobis et hominem progenuit.
gnanier exprimi advertimus, quibus in secreto vir- Apostolus Corinlhiis sciibens giatiarum pleniiu-
ginalistiteiiciibiciiIosesecontinuitDeiis homo. DignS dinem pariitione novcn.nia subdislinguil inqtiiens:
pjane celebris observanli.e causa, vel ratio. Quale Alii per Spiitlum daiur sermo sapieiiliw , alii seiino
eflim.velqtiaulumest, quodin illopurilalistoliusqiie sciemiw, alieti fides, ahi grnlia saniiatum, alii opera-
saflctitaiis sacraiio arcana divinilatis operalione A lio vhlulum, alii prophelia, alh discielto spitiluum,
peraetum? Magnumesl, ineffabile, imo et iucompre- " alii genera ttnguarum. ahi inlerprelatio sennoiiutii.
' bensibile esl. Cujus enim vel rnens
cogilatu saltem Rac auiem ontnia opetalur untts alqtie idem Spi- '
attingeiepossit, qualiter in utero femineo Deus t ifus dividens sinyuth, pi oul vull (I Cor. xn). Qua-
iiomini persoualiler unitns sit ? Non enim permu- rum profecto gratiaium plenitudinein nemo fide-
tata in carnem divinitas, sed assumpia in Deovera IuMiijiiidictumest,ambigil in beatain affluxisseTir--
creditur bumanilas, ut ex dtiabus naluris una fie- ginem, quam \ere ioia inunilatione Dhiniias imple-
ret persona Mediatoris indiyise, inconvertibiliter- \il, lols) pleniludine toirens voluptalis inebriavit.
que unita deitale carni nostrse. Unde non jam seor- CAP.V. De-consonaniia earumdent cum singulis
~sumab bomine per se colitur divinitas, vel separa- giuliaium.
lim sola prsedicatur bumanilas, sed unus ab omnibus Cum ergo Apostolus gratise plenitudinem distb.-
fideliter adoratur Christus, verus in utraque natura, ctione novenaria subdividat, eteamdem novenarius,
Conditor idem ac Redemplor Deus el bomo, Deus ut prsemissum esl, aiuiphonartim numerus signanter
ar.te soecularia tempora genilus ex Patre, et honio exprimal: perpulchrum ac deleclabile eiit earum
in temporeprocreatus et nalus ex Virgine. Digna ad invicein consonantisrm prudenli rationis judicio
profeclo jucunditalis observaniia tanla sibi propo- discernere, ac veluli ex instiumeuto musicoToces
sita gaudioruui materia. , diversas easdem regub.ri sympbonioe succentu au-
- Quod vero diem pro mense assumimus, rationa- dilu inleino percipere. QuoJ perfacileeril, si non
bilitcret discrele lemporibusprolixilas contrahitur, pigeat in singulis illarum paulisper subsislere, et
neluijus celebiitatis jucunditas iiuercurrente festi- quasi levi manus pulsu chordajn langere, ut cujus
vitale aliqua intercipi videalur, neve inllrmitdiis sint ad invicem habitudinis \el consonantioe, cauta
bumanse laedio semel aeccnsa fiigescat de\otio; . queatauris inlerna soleilia discerneie. '
sed fervoie vegetata continuo quanto brevior, lanto Age eniin, conlcratur piima antiphonarum cuni
sit purior, ac per hoc supremas dignaiioni fiat ac- prima graliarum, et eodem modo reliqti,» per qidi-
ceptior. Adsumtis itaque frequeiHesbora vespertinoe nem conferantur alterutruni, ut Indubitato constet
Laudis cumpsalnus et hyinnls, et veniuroe solemni- rationis judicio, una, nec dissimili habltudine binas
lalis gautlia nova qiiadaiii prseimus Isetitia, Regique altrinsecus semper sibi respondere, Nam quemad-
processuro congruo senilutis occurrimus obsequio. modum in musica diapason maxima symphoniarum.
Nam procesHirus est, ut exortu novo exspeclanles quss dupla dicilur, juxta observantiam proportio-
se lsetiflcet. Qualis pulamus processurus est ? Nimi- numjei voci, quam in aculis ediderll, non dissiniilem
rum pulcber et deeoras, suavis el <leliciosus,omni- a gravibus succinit :-sic liiimrum pari concordia'
.busque omnium gratiarum unguenlis delibutus. 1[) sensuum adscita qtioque interdum cognalione Ver-
borum, aiiliplionarum singuia; singulis gialiaium
CAP.IV. Qucs sil anliplionarum novem ruiio.
quasi succinunt consone.
Earum profeeto gratiarum plenitudinem novcm CiP. VI. De pi ima antipltona : t 0 Sapieittia, qum
illse expiimunl aniiphonw splendida verbovum pul- ex ore Alitbbimi,*elc.
chritudine, sua\ique melodisedulcedine deceriter ac- Ecce enim cum prima gialiaium sit senno so»
curateque compositse,quas in laudem Regis.ejtisdcm pientiw, el prima aiitiphonaruui 0 sapienlia,quw es
inatrisque Reginoecum cantico ipsius affecluosa et oie Attissimi prodihti,, profecto jam in ipso inilio
vocali enuntialione celebriter effeit cborus Ecclesix. patescit concors sonorttas eloquii. In seusu vero
Nec incongrue cantico Viiginis coaptantur, cum longe clarior reddilur consonantise simililudo, cum
celebrilas boec mairi oeque ul (ilio dedicala proedi- singuld peneverba inysteiiorura fecundiiato gravida
cetur: et redundans in Filio gratiarum perfeclio palam faciant, quod non verbosa-vauiloquii levitate,
plenarie iu matre adfuisse probabiliter asseralur. sed pondere prolaia sinl sapienlise. Num et primunt
Si enim, ut ail Aposlolns, in Christo sunt omnes elemenlum 0 propositse rationis aple congiuit niy»
Ihesautisapienliceet scientiwDeirecondiii (Coloss.ii), sterio, dum fonna plenaria suse rotiruiiutis figur.i-^
" ' "
47 REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACtll 4g
liter plenitudinem expriniit Divinitatis, qusc cum A dine, qua oppressorem iidelium Pbaraonera conlri-
omnibus gratiarum distributionibus lotam se con- Vit, superbum conleral diabolum, cujus ille typum
lulil in cainem, et totum assumpsil hominem ex gessit. Singula iiaqne hsee, quse dicta sunt, cum
Virgine. Hsec est sapientia quse ex ore Althsimi pro- sermone scientise probabiliter consona sunt
diit, Filius scilicel, qui de paterna progenitus sub- CAP.VIII. De leriia anliphona : t 0 Radix Jesse, qui
slanlia omnium in principio Creator apparuil. sias in signum, J elc.
Allingil aulem a ftne usque ad finem foriiter, dimi Sequitur lerlia anliphonarum 0 Radix Jesse, et
a divinilate, in qua cuncla creavit, ad humanita- lertise graliarum, quse esl fides, amica respondet
tem, quam in fine omnium condidit, se inclinat - similitudine. Nam Radix Jesse Chrislus est seom-
misericorditer utramque uniens naturam in se per- dum fldem : sicut e converso Radix Cliristi Jciu
sonaliter ea foi titudinis potentia, qua Deus est, cui ^ecundum carnem. Deniqne lam Jesse quam -el
uiique verbum omne possibile est. Abraham vel Patres .reliqui, qui lanquam bonaj
Suaviier dhponii omnia, dispensationo scilicet plantationis arbuscu se suo quique tempore virlulum
ordinatissima, -qua provide regit condila. Hinc in gralia effloruere, in flde Christi venluii radicati,
fine anlipbonse fideliter supplicamus et atlenle:Veni vel plantati, sicut et de pinguedine bonse radicis
y
ad docendum nos viam prudentiw, videlicet utappa- bujus ubererii bonorum fructuum dulcedinem traxe-
rens visibililer in carne innoleseat angelis et h«s- runt, deplenitudine redundantis in eo gratise omnes
-minibus, qua via vel consilio prudentise suse fortem aeceperunl.
armatum fortior ipse aggredialur de alrio suo eji- Radix hsec de terra siiienii ascendit, et in arborcm
cere. Ita plane cuncta priinoe anliphona membra pulcherrimam excrescens fruclum bonum in tem-
primse gratiarum veluii liarmonise cujusdam aplaa- pore suo dedit : Christus videlicet de populo Ju-
tur concinentia. daico non habenle iiumorem fidei, secundum car-
CAP.VII. De' secunda antiphona elc. .•"«0 Adonai el nem exorlus est, jxaltatusque in cruce, mortis
Dux domus lsrael,t amaritudinem sustulit, ^c vitse dulcedinem fruc-
Secunda quoque anlipbonarum OAdonai secundse luosa omnibus passi >ne atlulit. Nunc super coelos
gratiarum, quse est sermo seienliw, non dissimili atl dexteram Patris «levalus lignum crucis suse ex-
respondet habitudiue. Quid enim aliud nomen ipsnra lulit in signum popdis el gentibus, ut bo&tam in
Adonai indicat nisi quia scienliae gratiam Deus fi- frontibus suis quam in menlibus fideliter consi-
delibus suis cum lempore multiplical ? Moysi enim glentur. Jamque sape?: ipsutn continent reges os
dicit: Ego Dominus, qtti apparui Abraham, lsaac el iG suum fatenles humililer, quod ipse excelsus domi-
Jjcob in Deo omnipotente: el nomen meum Adonai netur in regno bominum. lpstimque genles depre-
non indicavi eis (Exod. v). Ulique qui bsec dicit, cantur colentes in liostiis el muneribus. Quse omnia
per incremenla temporisdonascientiaemuliipliciora cum sacramenio fldei eonvenire evidenlissime com-
se largiri asserit, dum et nomen suuin Adonai Moysi probanlur ratione. Huic ergo lota supplicamus
indicat, quod Abrabae primo non indicaverat. fidei devoiione : Veni ad liberandum nos,jamnoIi
vero eidem terdare.
Quod inigne flammwrubiapparuit.Exod.
111),et in Sina legemdedit (EaJod.xxiv), nimirum cura CAP. IX. De quarla anliphona :« 0 Ctavis David et
sermone scientiseutiumqueaptissimecongruit. Nam sceplrum, » etc.
per boc, quod in igne apparuit, mystice prudenlem Qnarta nibilominus anliphona" 0 Clavis David
Moysi animum eruthre voluit, ut sciret, se el lunc cum gralia sanilalum omnimoda sui habitudiue
pro lemporali populi sui bberalione in maguo ve-
ac congruil. Quse enim boe in loco est Clavfs David,
ntre zeli fervore, magnaque pavenda signorunc. nisi et sacerdotalis ? poleslas judi-
Delernat salva- poteslas regia
clatitate; et quandoque pro ejusdem cium faciendi vei peccata remitlendi, quam babet
tione venlurum in carne. -.
D Chiislus, secuudum carnem fllius David? Qui cum
Trilum ac celebre est in scbola Chriali, et notum sit Deus et bomo, Rex el Saeerdos, interpellat idcm
eliam parvulis fidei, tubo .qui ardere poluit, nec et exaudit, conciliat] "cl absolvit. Eslque sceplrum
comburi, bealam Virginem Mariam ligttrari, qtiam domus lsraet, decus scilicet regium omuiuui, ad
vere ignea Divinitatis substanlia sic itnplevit, ut quos veraciter pertinel uomen lsrael.
lotis novem mensibiis in utero ejus habllaveril, et Ipse pulsanlibus aditum regni manu gratise cle-
fragilem in ea naliirse feminese materiam non solum menler aperit, contemptoribusque vel incredulis
non contbusserit \el dissolveril, \erum etiam eum censura justitiae ctaudil. Nec est.qui eo -aperienle
Virginitatis bonore majoii, gralia formatf exinde claudat, vel eo claudente aperial. Quis enim repel-
bominis, quem assumpsil, perenniter illustraverit. lat, quem ille per misoricordiam eolligere volueril?
De lege autem data in Sina patet, quam multipies Aut quis valeat colligere, quem per justitiam repu-
in lolo mundo profluxerii scienlia. leril? Huic lalem ac lantam babenli poteslatemjure
.Iluic ergo Adonai pia fidelis Ecclesioe devolio damus puram cordis et oris nostri confessionem,
magiio supplicat desiderio: Veni ad redimendum nos petimusquesuppliciter: VenVeleduc vinclosde domo
in brachio exlenlo ; videlicet ul ea brachii fortitu- .carceris, sedentemjn tenebris et umbra mortis.
49 COMMENT.JN ANTIPHON. ANTE-NATAL. S0«
CAP. X. De qttinla anliphond; « 0 Oiiens splendor A juxla pollicilationem suam permanente nobiscum
Lucis wlernw, > elc. nsque ad consummalionem sscculi. Huiclotum quod
Qtiinta quoque antiphonarum : 0 Oriens tplendor intelligimus, aut possumus, bumiliter ascribenles,
tuch wternm el sol justiiiw ctim quinla graliaruin, ut nos salvatione sempiterna. possideat, oramus
quae est opeiatio virtulum, non dissona aptalur sic- fideliter dicimusquc: Veniad salvandum nos, Do-
militudine. Verus namque Oriens Chrislus esl, sic- mine Deus noster.
ut per proplietam dicitur : Ecce vir: Oriens nomen CAP.XIII. De oclava antiphona : « 0 Virgo virgt-
ejus (Zach, vi). Et ilem in Evangelio : Visitavh nos num, quomodofiel istud ? >
oriens ex allo (Luc. i). Splendor est Lucis wiernw, Oclava etiam antiphonarum 0 Virgo virginum
supernim -scilicet sanctorum palriam indeficienli resonal concordiler cum ,ea gratia , quoe genera
clariflcans Divinitatis luce. Est et Sol justitiw, linguatuin dicilur. Vox est namque animaruui fide-
Scripmra proleslante : Vobis limenlibus nomen Hum in cunctis generatiouibus, linguis omnibus
meum drielur Sol jusiiliw (Malach. iv). Hicexorlus Dei Genitricem bealificaniium, magnitndinemque
in tenebris Iumen rectis corde quosdam lucis tuoe tantorum, quse in ea completa sunt, mysteiiorum
radios visibililer quoque in lerra sparsit, dum om- adiniranlium alque dicenlium :-0 Viiyo vitginunt
nem languorem el infirmilates diversas verbo vir- " quomodofiel isiud, etc. Quibus illa \oce suavi et
lulis suse potenler curavit. Super Iioec etiam apo- jucunda: Filiw, inquit, Jerusalein, quid me admira- '
stolos splendoris ejusdem claritate penelrabililer mini? Divinum esl mysleiium hoc, quod cernitis.
irradiavit, per quos lam mulliplicia, lamque di- _Divinse operationis esl et gratise loium, quod ad-
versa miraculorum insignia in mundo ostenctit. Ad miramini in me. Respexil Deus liumililalem ancillw
nimirum pia dirigitur Ecclesioedevbtio sup- suce (Luc. i). Per me salutem operari dignalus est
' quem
plicanlis : Veni, et illutnina sedentes in tenebris et in medio lerrse. Eece enim ex hoc beaiam me dicent
umbra morlis. omnes generationes : quia fecit mihi magna, qui po-
CAP.XI. De sexta aniiphona : t. 0 Rex geniium et lens csl. (ibid.)
desideralus earum, > etc. CAP.XtV. De itona aniiphona : i 0 summe ariifex
Sexta itidem anliphonarum 0 Rex gentium, pro- poti tectoique siderum. >
phelia conveuil, quae est sexla graliarum. Denique Ultima jam anlipbonarum 0 sunfme artifex
si Scripturam propheticam diligenler altendimus,
ullimse graiiarum, quoe est interprelatio sermonum
de salule gentium familiarius semper eloqui mani-
concordi habitudine respondet suaviler. Narii quid
festissime reperimus. Nam post celebrata in Christo aliud verba iiaecinnuere nisi quod clau-
Q probantur
mysleria reparationis humanse, quid aliud sonant sas eatenus Scripturarum voces, sermonesque pro-
onuies Scripturse prophetarum divinitus inspiratse
nobis aperiunt, vel inlerpretanlur? Stim-
nisi vocationem genlium, _repuIsionemque Judseo- phetarum
esl : Allissimum Altissimi Filiuni
rum ? Piopterearecle dicitur Rex gentium et desi- maquippeeorum
intemeraiae Virginis ulerum dignanter descen-
deralus earum. Judsei namque, quos el propria cu- per
surum ad homines, ut ejus erigat humililas, quos
ravit prsedicatione, et multiplici saiutatum erexit
ne ni- proprise elisitsuperbise temerilas.
opere, ipsum, regnaret super se, imporiuiia
mis repulerunt negatione. Non habemus, inquiunl, lpse est summus ariifex Deus, vidclicel Creator
"vel fabricator omnium : qui a principio polum,
regem nisi Cwsarem (Joan. xix). Gentes vero ubi s've ccelum inriumera
verbum acce- depinxit lampade : siderum,
primum per aposlolos prsedicationis
tolo ad eum corde conversse ad quorum per ssecula inerralo regit ordme cursum.
peruiil, regnandum Iluic
se ultronea submissione Ilic est profusa supplicamus devotione cordis, ut de
~ super expetierunt. occulta prodiens _habilatione lucis inaccessibilis -
lapis angularh qui fecit utraque unum (Eplies. n) :
ad no"shomines descendat sedenles in te-
ex utroque scilicet populo credentes in se unit, et dignanler
nebris et umbra morlis.
unam facit Ccclesiam fideliura. Huic devolione sup- D
plicamus fideli: Vehi, salva hominem, quem de limo CAP.XV. Brevis superiorum coptplexio et competenz
raiionh proposiiw conclusio.
forinasli.
CAP. XII. De septima anttphona : « 0 Emmanuet Ecce dum in sjngulis graiiarum aniiphonarumque
Rex el Legifer nosler, i etc. paulisper immorando substilimus, earum ad jnvi-
Sepfma quoque anliplionarum 0 Emmanuel cem concordiam sive consonanliam flda menlis
seplimae graliaruin, quac. dhcretio esl sphiluum, intelligentia notavimus. Unde non incongrue dictum
consonat sua\iter. Per ipsum enim Emtnanuel, id pulavimus, liis novem anlipbonis earum expruni
esl, per hoc, quod nobhcum Deus est, id est, Rex plenitudinem gratiarum, quse lam evidenti raiiore
el Legifer nosier, exspeclaiio- gentium el Salvaior stbi per omnia -consonoe sunt. Quarum" profecto
eatum, discretionem habemus spiriluum; discer- gratiarum dislributionibus bealam decuil Virginem
nere novimus inter sanam Catbolicorum docfri- veluti congruis oppignerari muneribus, ut esset
nam, el insanam hsereticorum, experienliam ba- gratia plena, quse Filium, in quo habital- omnis
bentes probandi spiritus, si ex Deo sunt: sumusque plenitudo divinitalis corporaliler, sancto snperve-
iuier omuia vitte discrimina luli ipso Rege noslto nieate Spirhu, iiilegrisiUibaiisque visceribus con-
51 REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIII 52
ciperet, lolisque novem mensibus felici gravida A nia facta sunt, conditionis bumanoe fragile indnit
Iitijusmodi oneie, in utero gestaret. figmenluni : lenera carne circumdari Divinitasvo-
Hacc praedicla dierum novem observantia, anti- luit in ntero virgineo ac noslra? couniri substan-
pbonarnmque signat distinclio uovenaria. Pro sin- liss arcano sapientise suse consilio, sic ul in uno
gtilis mensium dies singuli observabiles sunt, iiem- eodemque el divinse radiaret splendor nalurse,'et
que singuloe anliphonarum singulas exprinuint veiitas appareret infirmitatis assumptse. Hoc ju-
graliarnm. Inde nobis prscsentium datur materia cund.e laudis clara personat celebritas : boc novse
gaudiortim: binc votivse causa celebritatis , qnam tripudium laetitise, et pia sanclarum exprimit men-
pio lelulit sttidio ecclesiastica sedulitas recursibus lium bilaritas. Hsecde observanlia lam celebristri-
iinnuis. Hic finis promissionum, quse ad Pdires fa- ctim , lenui veiborum copia dixerimus, ne amico
ctoe sunl; bsec adimplelio, seu veritas omnium, familiari oflieiositatis proprioe, opera aliqualenus
qusc a propbetis Ionge anle prsadicta sunl. Verbnm defuisse videatur (5).
quod in principio erat apud Deum, el perq'iod om-

(S) Pro Coronide scire (e oporlel, clarissime do- enimregionum, imo pl liominum plerumque singu-
mine, quod pnscus EcclesioeLeodiensis ususdocem lortim mores sunl diversi, nec ideo tamen in nr-
liabeal aiitipho tas : dccimain^enim de sancto Tbo- bani: sic et pariiculariiim quando'|ne ritus Eccle-
ma, cujus iniiium : 0 Thoma Didytne, x\o\em islis siartim, etsi vorii, omnes tamen laudabilesel boni.
adjicit; quin elearn bis lepetit in utrtsqt e scilicei Cseterum Reinerus noster noveiji ex professo, dua-
fesli ejus vesperis. Ali.e foispn alium seti.majotem btis, seplern a rilti Romano institutis, bodieque
seu minorem earumdem anliphonarum numcrum observalis, pro ratioie proprii sua oetate olficii ad-
observant Eeelesid; secundumpatrium et rcligiosum jtinctis evplanat; idque, ut in suo prologo ait, in
cujusqiie morem. Neque est proplerea, quod diver- atnici graiiatn familiaih : el profecto sicul fami-
hilatem banc quisquam miretur, riedum leviter im- liariter ita pie , solide bicvtlerque.— Nila cl. P.
probet, aut maligne calumnielur. Quemadmodum CwlestiuiLombaidi. i

. SPEGULUM PCENITENTLE,
SEU J

VITJE SANGTiE PELAGI4E LIpRI DUO

AUCTORE_REINERO*

lEx ms. cod. ccenobii S. Laurentil Leod. ertut cl. D. P. Coeleslinus Lombardus; edidit D. Bern. PEZIDS,
Anecdo'. I. IV, p. III, col. 69.)

i
INCIPIT PROLOGUS.!

Exemplar conversionis aepuenilcnliae Pelagiam B tanta.confusio, ul il|ustrem maleiiam slylus ob-


proposui, quse de_tenebris ad lucem, de prostibulo scnrior laceram reddidisse ac despicabilem vide-
ad caslimonioe emersil sanclilalem : in qua bene- relur. Verum de scriploris \ilio magis quam de
(licitur Pater misericordiarum Deus, qtti vas perdi- anetoris imperilia idj accidisse suspicor, dum qua-
lionis et irse in vas transformavit salvationis ct liioraut amplius clausulis, tum et dimidiis se vei-
gralise; cujiis dignatione nil profeclo dignius, in- siculis passim mutilatum texlus pronuntiaret. Glo-
«lulgentia nil prseslabiliusest; quem plus impceni- riosis autem rebus plurimum tollit gratiae sermo
tens quam dclinquens, qui desperat, velut qui negai, conlemplibilis. Meliori ergo aliqtiantum facie prsr—
offendil. Nemo ilaque tam summe malus est, ctti diciam curavi materiam reformare, rudemque cx-
summe bonus non ignoscal, si rite pcenileai. Igi- periii adolescenlise indolctn. Opusculutn in duos
tur Pelagia spem \enise peccatonbus suscital , digessi libros alque lillnlo prsenolavi Speculum pwni-
lnultitudinem viscerum Christi praedicat. teniiw. Nam quantum remedii Iiujus sit bonum,
Cujus monimenla conversionis ab alio quidem quam felix proventus, in hoc etiaui speculari po-
seripla rcperi , sed ctim oralio parum idonea, tum test bcnevolenliae" " expiatus collyrio"ciijusvis ecu-
yero barbarismorum cral alque soicecismorum lus. !
VITA S. PELAGIJE, — LIB. I". 54

LIBER PRIMUS.

CAPUT PRIMUM. J_ speculum sese lavans-el componens, quateuus «5-


Altion quodam pro negoiio sanclus quidam An- bil corporese desit pulchiitudini? Quomodo omni-
tiochenorum episcopus flnilimos episcopos evoca- bus placeatsttis amaloribtts , turpis non appareat,
vit. Convenerunt oclo nuinero, inter quos eral vir qui Uodie suni, xrastino tollentur? Nos e coutra
apostolicus el dignus sacerdotio Nojuius Heliopoli- immortalem habentes in coslis Sponsum, donantem
tanus, qui ob merita virlulum raptus Tabenensium caslitaiis amaloribusdiviiiaritm prjeniia cceleslium,
ex monasterio, quanquam invilus, pascere «usce- quse aestimail non possint, non exhibemuscorpora
peralgregem Cbrisli, in salutem mullor/um electus nostra hostiam viventem, sanctam, Dco placentem;
ab ipso et vocatus. Hic jam Heliopolim civilalem non inquam, animas castificamus uosiras timoie
cl xxx Saracenorum millia de sub jugo diaboli ab- ipsius, neque exuimur concupiscentiis, ornainune
acta, regis sui trnmstuleral in"mil'uiam. saciisvirlulibus, sed inptiheiejacemusvitiorum. >
Tabenensium poiro monasierium, Thebaide si- - Dum ea dixisset, cum diacono suo ad cellam iu
tum, prseslantissimo floruit quondam religionis vi- qua hospitdbatur recessit. Illic ingressus cubiculum,
gore, ac probatis, quos educavit viris orientem illu- jactavil se in pavimenlum , faciemque in terram
stra\it uniyersum, ul plane gauderet quoevis Eccle- premebal et lacrymabatur, dicens : « Domine Deus
siade illius se alumnis meruisse pastorem. Quin- B miserator el misericors, iguosce mihi, quoeso,pecea-
que velnmplius monacborum ibi miliia lcgebantur tnri, quoniam omatus exlerior merelricis istitis
- uno abbate, cui quanto parerenl siudio, qua sub- inteiius ornamentiim superavil animse mese.Quo-
essenl Iiumililate, quam glorioso calcarenl mun- nam vultu suspiciam ad te ? quibus justificer scr-
dum despectu, quia dicere niinis io.igum, superse- Bionibus iu conspectu tuo ? Neque ejihn, Dominc,
deo. cor meuin occultaveiim ante le, quia tu renes ct
Igitur episeopi positrs die quadam sellulis prse corda scrutaris, nuda et aperta sunt oninia ocuJis
fonbus basilicse Juliani martyris consederanl, al- tuis. Et voemisero mihi qui luo altari aslare prse-
que venerabili Nonno de verbo vilse traclanti tcne- sumo, mysteriis me sanctis ingero, nec piilcliranj
bant auditorium : cum ecce-meretriv speciosissima offcro animam, qualem expetis. Illa promisil homi—
luimariim Anliochiseprima, vehiculo sedens, trans- nibus placere et feeit: ego piomisi placere libi, 'et
iit amicla pallio, margarilis auroque insignito, meniiiiis sum. Nttdus sum tam in ccelo quam in
loNjueni collo babens auream qnam pra» niinia terra, Domine, quia peccavi libi et mandalis liti*
pulcbritudine seu ornamentoram splendore Marga- non obedtvi. Ergo non est spes mihi ex operibus
litam cognominarent Anliochenk Forinoe illius r bonis, sed spss mea tu cs, lua miscralione confido
nulla ppterat filiis sseenli satietas fleri, qua Sirenes salvari. '>
\oracissima miseros alliciebat el perdebal. lllam
CAPUTIII.
praeibal et sequebatur ingenti pompa puerorum ac
puelbrum turba, sciiis v.ultibus cultuque ambitio- Erat sabbatum. Cum igitur nocle secuta sacerdos
so, diversi persultans generis uiusicam, quse ex quieli concesslsset, jucuudo per visiiin dc futuris
unguentomm redolentia totum in transitu aerem est commonitus oraculo. Raiu sanclis menlibus
perfudit. Sed impudiciliae scbemala pudicus horret di\ini nonnunquam se prxostendnni arcani bene-
oeulus. ficia. Ilymnis proinde diclis malulinalibus diacono
CAPUT II. bsec rettilit: « Somnium, frater, vidi, quod perlur-
Horruernnt ergo sacerdotes, suffusique verecun- bal me, quia nequeo illud discernere. V.idebarmtlir
dia averierunt oculos suos, ne viderent vanitaiem. sancto astitisse altari et divina celebrare mysteiia,.
Verum altioris inlelleclus vir "Nonnusintendebat in columbaque nigra et multis involuta sordibus a
eam spirituali oculo, speeulans, quousque pertrans- sinistro exsurgens altaiis cornu circum\olitabat
isset, lunc dicil circumsidenlibtis : «Tanlamne istius me, cujus ferre non possem fetoris ac sorditise bor-
consider.isiis piilcliritudinem, beatissimi sacerdotes?> D rorem. Quam abigere dum vellem, importuna insi-
Jleticentibus illis caput inler manus reclina\it, at- stebal, donec finissem catecbumenorum oratlonem.
que flexis genibus flevit ubenime. Inde rursum Gum clamasset vero diaconus : Procedile , calechu-
iuterrogavit: t Num deleciati tanta bujtis non eslis ineni, nusqtiam comparuit. Verum post missarum
pnlchritiidine ? > Hlis lacentibus adjecit: « Egouli- expletionem,dum dimisissem ecclesiam, egredientc
q'ie deleclalus sum valde, mihique species ejuspla- me sacrario, itertim circumvolitabat me. Quam ega
ftiit, qtiia islam liabel proeponere Deus et slatuere manu apprehensam in aquae concham dejeci, quas
iu conspectu tremendse sedis susejudicaluram nos erat penes alrium ecclesiae, el i,penilus omni exuta
ct cpiscopatus nostros. Quid liamque aesiLmalis, deformitaiis squalore, el in mirse florem novitalis
quanlas fcceril in cubiculo moras omni studio zi transformala, tuve caiulidior ascendil clc Iavacro,:
6S - REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIIi 56
toncussisque -alis in aJtum ferebatttr, donec in- A recolens illud Evangelii: Tunc incipienl dicere mon-
tuentis ab oculis sublata est. t iibus:Cadite super nos; el collibus: Operitenos(Luc.
Ilaque in crasliuum episeopi ad majorem proces- xxm). Elillud Apocalysis(vi): Et dicenlmontibusetpe-
sere ecclesiam, salulaloquecivitatis episcopo mis- ttis: Caditesupernos\ elabscondilenosafaciesedeniis'
sarum celebravere Canonem. Post evangelicam le- super lhronum,el ab ira Agni, quoniam venit dies ma-
ctionem anlistes Antiochenus laudabili Nonno por- gnus irw ipsorum, et quis polet it slare? Expergefactus
rigens Evangelii codicem ad populum ~facere ser- landem inedieibili se modo velut arboris folium
rooneni hortatus esl. Qui ambone ascenso de regnoi tremore agitatum ia leclulo testabatur. Denique
Dei et sanclorum gloria, de locis poenarum alque subjiciebat, quod item in visu noctis aliquando
perditorum miseria peroravit, non iu persuasibili- aspexerit Dei ac virginis Unicum in cruce pendere
JJUShumariae sapientise verbis, sed in virtute spiri- vivum, qui-severo se vultu respectaret. Luce spe-
tus ac simplicitale veritatis, utpotecujus aperuerat ciosus forma prae filiis bominum vernabal inassti-
os Dominus, quem repleveral spirilu sapienliae mabili, de quo radius procedens cor ejnsdemfra-
«t inlellectus; compunctaque sunt audientium cor- tris penetrabat, et lnordaciore quodam afflciebat
da, fundebantur lacrymse, dabantur gemitus. _ sensu. Lux etenim, quse solet lenissima esse ae
Intercrat fainosa peccalrix illa, cujus supra, me- desiderabilis bene conscio, asperrima sentitur ac
mini, quse miserenlis Def tracla et adducta instin- formidabilis male conscio.
ctu, qui pon vult mortem peccatoiis, sed ut con- Indicabat etiam, quid similiter Una sibi noctium
vertatuf et vivat, ad ^pceniieiiliam compuncta est, couligeril. Post laudes malutinas fratrum conven-
flelusque edebat amarissimos. Quo enim plus pec- tus in crypta sanctse Dei Genilricis psalmos ex
calum prius deleclaverit, eo plus poeniientis aui- more pro fldelibus defniiciis canebat, dum ab aliis
nium poslea moeror excoquit. Defsecatumvero jam seorsum sedens alqtte obdoimiensspirilum lepente
hominem Isetitisequoddani serenum refrcil. Bona suiim a corpore advertit egressum. VideLat enim
euim conscientia nihil placidius, nihiJ tutius, nibil el audiebat psallenles, sed magis vocibus inlende-
festivius est. Aiiqua interseram quse, ut credo, su- bat sliepcnlium (oiis dsemonum , qui ad judicis
perflua non sinl. eum tribunal rapere concurreranl. Cum ergo an-
CAPUT IV guslioe illi essenl ,undique : nam hinc conscientia,
Frater familiaris mihireferresolilus erat, quod iltinc daemonesarguebant, lolo coepil affectu sanctam
dum adolescentulus essel, eihnicorum sedulo Iibris Genilricem Chiisli el beatum Laurentium marly-
intenderet, ac suse negligens animse minus curarel G rem invocare. Nec niora, sensit se in corpus rel.tbi,
«livinos. Nocte igitur quadam per soporem sibi vi- sed sensim atque indulgenlia quadam, ne scilicet
debalur quod dies universalis instaret judicii. Ve- niembrorum crales fragilis inipeiu relabenlis eli-
niebatin nubibus coeli adjudicanduniFilius bominis derentur.
cum polestate magna et majestate, ardente ac tre- In se \ero reversus borrende stupebat, dtim aninia
ineiite borribiltter mundo. Recedebant subito e corpusque mirabili adhuc glutino reconciliarenlur.
inonumentis mortuorum redlviva corpora. Justi Nutante igilur vestigio vix ad leelulum reversus
candore floridi rapiebanlur obviam Christo in aera : est. Solabar quo poteram affeclu ac sermone bsec
injusti nigredine bonidi fugiebanl a facie illius nil aliave plura cum laciymis et trepidatione memo-
acerbius repulantes quam videre eum, quem pec- rantem. Siquidem divina illtim dicebam clementia
calis exaceibavissent. Sed hos sseva lapiens ver- coiripi nec esse pliant|asmata, imo salutis commo-
ligo , simulque fulminum jactus impellenles cum nitoria videre interdum ea per speculum et in
aialignis spirilibus in chaos provolvebant tarta- senigmate, quse proculldubio futura sunl in re. Est
leum. enim salubre somnium, quod animae faciat profe-
Prsediclus fraler parum Ddens conscienliae late- , ctum. 3am quae intermiseram, altero explicabuntur
'
D -
bram sibi quserebat, dum latere lamen non posset, itbro. |

LIBER SECUNDUS.

- -
CAPUT PRIMUM. prospiceie desiderant angeli, inter homines visus sii,
cum publicanh ac peccaloribus conversalus sit, di-
Cum didicisset Pelagia, quoniam Nonnus"episco- gnalione iilis mna se exhibuerit colloquendo alque
pus in basilica Beali maneret Juliani, per duos pue- convescendo.Et lu, dotitine meus, mullam habes san-
ros labellum misit conlinentem bsec :~Discipulo cliiatem, carnalibus licet oculis ipsum Dominum non
Chrisli discrpula diaboli: Audivi, Domine mi, quod videris, qui se tneretiici Samatilanw ad puteum
Dcus luus de calo adjeiram descendeiit non pto- manifesiavil, quemadmodum a Chrisiianh didici. Si
\{ei juslcs., sed ut pcccatotes salvaiet, et in quem ergo lam benigni discipulus es magisiii, ne me despi'
57 VITAS. PELAGIJE. — LIB. II. ' • S8
eias miseram atqtte peccaliicem, sed obsecio illi A pavit. Facta estaulem illi Romana mater-spiiittia-
per te tnerear ussignari. lis. Sic profeclo juxla visum viri saueti columba
Rescripsit vero .episeopus : Deus non hridetttr, nigra, et mullis involula sordibus In lavacro aeierni
o mulier! -quidguid inlendh vet cogitas, ei manife- candificala"fonlis est, pulchraqtie reviruit jttven-
slum esl. Humilitalem meam ne lenlaveiis : [homo ttile, sicul rcnovatur juvenius aquilsc.
'enim peccalor sum minimus servorum Chthti. Quod Deo ilaque senior gratificans dlxil diacono suo :
M luw salutis desiderium habes, et me videre vis, « Diem agamus feslum, fraler, cum angclis Dei pro"
veni, et coram coepiscopis meis me videbis; alher salute puellae hujus, ac prseler consueltiditiem vi-
videre iwn poleris. - num sumamus et oleum, quia invenil Deus dracb-
Leclo mulier indiculo cursim ad basilicam venit mam suam, quam perdideral, et reporlavit ad gre-
sic ad regeneralionis desiderans lavacium, quem- gem ovem, quse perierat. Quibus Isetautibns ac rc-
admodum cenus ad fontes aquarum. Nam opiabjlis ficientibus, exaudiebanlur in aere voces quasi
segroio sanilas est :'pectus compunetum veraciler aliqiforum violentiam palientium. Princeps ergo
ad curam lendit celeriter. Nuntiatum esl Nonno perdilionis hoec in sauclum convicia jaculabatur :
episcopo, qui et coeteros episcopos evocavit: san- « Quidnam mecum decrepitus iste? Mea tollit, mea
clbque oblata mulier convenlui procidit ad pedes diripil! Jam impostoris non sustineo contuiriaciam.
episcopi, poeni.enliamque ageusjlicebal cum laciy- Non sufficicbat illi," quod xxv Saracenorum millia
mis :« Obsecro, mi sancle, imilare Cbristum Domi- cunclost|ue lfcliopolilasmeo subduxerit regno.iquod
num el ino\e.tiis in me visceiibus pietatis aCniise- frequentes feceril rapinas, sed magnum insupcr
ricordid», faciasque Chrislianani. Ego euim sum, spei mese nunc tulit cmolumentum. 0 senem inju-
Doniiiie, peldgus peccatorum, ego ccenuin immuu- liosum: > Puellam denique bis redarguebat que-
dilise: stipplico in Christo puiificari. >^Cuidum vix jitibus : «Eia, domina Pclagia, quitl fecisli ? Tu
persuasisset episcopus ut surgeret, ait:« Sacris est, metim Jttdam imilaiis. llle gradu el honore prove--.
lilia, sancitum canonibus, nleretficem non debere ctus apostolico tradidil Dominum et Magislrum
baptizari, nisi lidejus.oie daio spoponderit, non se suum, sic tu quoque mihi fecisti. >
malis denuo prioiibus involven.lam. » Ad.quod ilc- Dum horribili itaquc lalraret ejtilalu, vir sanctus
rum iiia sese in leiram dedit, pedesque slringens puellam commonefdciebat allentiiis. Qua: cruc;s
sacerdotis complex.ibalur, alqne exemplo peccatri- imprimens sibi signaculum nomenquc Donuni in-
cis evangeXcse rigabat laciymis, lergebat capillis, vocans exsufllavit in. dsemonem, ct sicul deficit
figebat oscula, multo eum supersalulesua obteslans (-• fuaius , sic dcfecerunt pJianiasmata. ejns. Nec
gemiiu. qttievit deceptor amitiartim. Denuo quippe instau-
CAPUT II. ra\it tenlationem. Tertia debinc nocle ancilla
Moti sunt onines tanla sali.f.iclione, collaciy- Dci cum Romana in cubiculo quiescebat. Ad-
jnanlesque pceniluJinem se tanli affeclus ntinquani fuit, dormientem pulsav'1, compellausque : « QuiJ
vidisse leslabanlur. Miseiunl itaque ad episcopum libi, inquil. domina Pelagia, feci? Jn quo con-
ci\iiatis, et causam insinuanies, unam pelieruiit e tristavi, ut me dimitteres? Nonne meis opibus di-
diaconissis exbiberi. tata es? Nonne auro alque argento, genimis atque
Qui gavisus in Domiuo, misil Romanam diaco- ornamentis te irisignivi pretiosis ? Ostende, in quo
uissarum primain Nonno sic remandans episcopo : Iasserim, qualenus salisfaciam tibi, tantum ne op-
« Bene, Pdler honorabilis, le exspectabanl opeia probrio me facias Cbrlslianis. >
ista. Scimus quod os Dei es dicenlis : Si "ejeceiis Tum illa signo crucis hoslem repnlit ila incre-
preiiosumab indigno, tanquam os meum eris.i Ve- pans : « Christus omnipotens qui de luis me cassi-
uieus ergo Romana invenit mulierem sacerdoiis bus eriptiil, el ad sui agnilionem nomiuis vocaic
udhuc vestigiis inhaerenlem, monuilque dicens : dignalusesl, ipse Ubi resislat pro me. > Ad boee"
« Surge, filia, ut exorcizeris. >Quoedym surrexissel, i0 dtWiion maliguum infreiuiens e\anuit.
di.il episcopus :« Confilere peccata tua. > El illa: CAPUT III. .
« Si, inquit, sancte conscientiam cordis mei inspe- Agnovi cerle virginem, quoe virlulum Iampade
xero, nou inveniam vel momentum in me boni ope- illustii-,, oleo cbaiitatis, quod conscientise reline-
lis. Peccala vero mea sunt infinila, nec facile sci- bal mundo vase, prsedila, supernis se nupliis exbi-
tur per nuinerum, qnod sine modo sil cumulattim. bere diguam satagerel. Os aclioni modeslum conso-
Miseratione auleni Dei iiidulgeiiliaiu confido adi- nabal, falsiloquiuni vilabat omnimodis.- E.i milii
pisci. > falebatur, sicuti sanctoe simplicilaii fdiniliare est_
Tum nomen edicere suuin jussa : « Pelagia qui- qusedam interdum ex suis relegere secretis, dsemo-
dem, ait, a parentibus dicla sum; veruro ob in.i- nes se aliquoties el videre et audire objurgantes,
gnia ornameiilorum, quibus circa ministerium orna- quod immissis tetnere suggestionibus _vel tentanien-
bar diaboli, Maigaritam cives denoininanl Antiocbe- lis resisterel. Nec fabulor adulatoris labio : quippe
ni. >Dixit episcopus : «jPelagia vocaiis?— Etiam,t jam emenso illa st.tdio laborum jusiitioe accepit bra-
inquil. Tiinc calechizavit eam et baplizavit, cru- \ittm: beata vivcndi principia beatiore conclusit fine.
CIsque. nwuiens signaculo Cbristi corpore pai lici- Yidi etfraliem probabilis vinse,-qui tumentiai
SS> , REINERl S. LAURENTII LEOD. MONACHI 60
i
li cntibns plagis interdummiIiimembra""ostenderet, A J quis bene sibi Pelagia providil, oplimam eum MV
a dsemonibusin se visibliler quoque,grassanlibus, ria partem clegilj quse uon auferetur ab ea.'
adeo contusa, ut ore sanguinem ejectaret.
Vacabat igitur Pelagia die ac nocte spiritualibus j CAPUT V._
Decurso abbinc triennio unus diaconoium ejtis
studiispriorem ignoranliam eonfiiens cum I.icry-
mis, et spiiitti forti frenabat carnis lenocinia. orationis gratia Jjarosolymam adire disposuil. Cui
Gonversio est enim illa beata , qtiss post poeniten- senior a"t:. Cum, fili, votum reddideris, eiinucbum
tamnon admittit poenilenda. Adhserebal pedibus quemdam, Pelagium nomine, qui \ilam fongo jam
Nonni episcopi, accipiens de doclr'na sapientis, ni- lempore solitariam agil, diligenter require ; quia sf
ini.nm resina. conferendj ilti, quse a finibus lerrse eum .iderls, plurimum sedificari ex ipso peleris. >
sapicnliam venil atidire Salomonis. Illa regem ob- Bicebal autem de Pelpgia.
ser\a\it indylum : isla Cbristum, vel Christi disci- Dum ergo poslmjodumad sanctam Resurrectionenr
pulum , qua. jam nibil ducens preliosnm prseter adorassel diacontis, requisivit d'e viroDei, ac didicit
s.tluiis selerna. appetitum onuiia relinquere festina- quod in monte maneret Oliveti. Et ascendens bu-
bal et Cbtistum sequi. milem eo loci intuiius est cellul.tm ubi sub passione
Denique descriptis omnibus, qtise habebat, sub- B I lcrtio Dominus oravciat. Eial bievis in paiiete fe-
staniia scilicet satis loeuplete, posuit anie pedes nestra, per guam advenieniibus sancta se exhibe-
viri apostolici, obsecr.ms ut per eum in Cluisti bat. ILmc pulsavil diaconus, apernitque solilari.i.
pauperes <li-.p'ensr.rctur.Qui Ecclesije omnia oecono- ViJensque virnm; recogno\it. Ipsa \ero TOinimeab
mo tradid t sub anathemaie adjtiranc, ne quid ex illo recognita, quija eam udurentis sol posnitenti.e
bis in episcopttm, ne quid inferiet in erclesiam, sed decoloraveiat, atque virens (los juvei-tuiisa:efaciti;n
tolum usibus cedercl indigenlium. Quod el faclum ierat. Sed eral profecto merilis jam pulchrior quam
est fidebtet, dKpersumque e.t benequod congrega- rnembris, anima qnain coipore candidior. Gcuii
lum fuerat male. Liberiavil quoque Pcl.tgia omnes quidem defossi indesincntes Licrymas, palleus _t'c-
pucros, puellasque sii3s, singulisque. singtilos porri- nualaque faeies pralendebat infaligabiles absliiien-
gens aureos monebal, ne essput siue n^giigeiitcs tias. Mentis sobrieiatem pudica Irons exprimeb.ti.
talutis, verum leligione iniliareniur Chiisiiana. Intcrpres quippe inlerioris exterior est bomo.
CAPUT IV. Iiiterpelldiis itaque humiliter : « Utide, ait, te
AJeral jara dies cciava, quando alb.is haLerel hahcmus, benedicte Domint? Cum, inqutl, deside-
"dVponere.Et de nocte surgens \eUes sacr.is, exu.t, rassem sanetorum, hoec adire loca, tum maxinie
C I
tiinicaque tricina el bynbo indula Nonni cpiscopi ad sepulcriiiu Domini adorare bbitit, mandaltimque
lalenter uibe discessit, Jerosolymam se coniulil dedtt senex venerabilis Nbnnns, ut ex ipso' salnt.t-
adorarc ad sepulcrum Domini, necnon loca \ene- rem te, qui precatiir luis se Domino commeudari
rari sancta. orationibiis. > Accepit bocilla veuciabiiiter.
Inde inmonleOliveli e.structa sibi mansiuncula Post colloquium autem pionus adorans graii.ts
ii.gressa est Cbrisli columba, ubi libera sseculi flu- egil diaconus ac rceessil plurimum sed.ficatus. Qui
ctibus vacibal etriileba 1, quoniam sua\is esl Do- regressus Jerusaleu circuibat sanctorum babust-
minus, Y.giiiis fiaiigebat corpus aiqtie jejuni-s, cula, el de convcisalione Pelagii monaciii bomis
nunquam os eju. a precibus, outli nunquam cess.t- ubique odor spirabat.-Jgilur lettiopost stiscepttiiu
bant a iacrymis. ./Estuabal enim ac pene deficieb.it baptisina anno, felix poenitenslongo Christi desidei'o
anima iliius ad amplexus el my.tiea Sponsi feslinans fdligata, multis lentationibus atque inediis probatr,
coeleslis oscula. Ilhiminala quippe Spiritu sancto jain tandem diu desideralatn semiens sui obilusad-
contemplationis fruebalur speculo, revolvens, quoe esse boram, humil proslrata sed'menle et octilis
egsetin rogno cceiorum \isura, quod vim patilur, coclo fixa, spiritum Doo reddidit ctim gloria. JIJCC
•quod poeniientium rapilur violentia. D nimirum in ara ppeiiitciuise magno cremata coni-
E
Nain et secreto a quo iam fraltVaudivi, quia punclionis igne ascendit a
desejlo% sseculi hujtis,
cum poeniie.ei enm negligentius \kisse lucluque sicut virgula fumi ex aromatlbus.
Carpil itaque bo-
senieiipsum assMuo dijudiodret, nc in futuro judi- trum superna. dulcedinis, quoe luleral fasciculum
caielur, miram percepeiit .onsolatioiiem. Coniem- myrrhse, pondus videlicet mortificationis, marga-
plabatur enim per visum sanctam Trinitalem, cu- rilaque fulgens a.sumpta e pulvere mundi locatur
pis et invocaiioni el laudibus atteutissime insiste- in sedificioeoelesti.'
bat in speculo peilueidissimo ultra hominis artifi- - Tertio prselerea die revisen . diacouus tugurium
cium effigiatam ineffabiliter, de qua vivoe lucis tres ancilla. Dej, dum
npminem interius persenlisceref,
radii cmicantes illum collustrabant miiifice. Fruclu accessit atque considcravit, et ecce illa solo de-
,siquidem -.vera non caret pcenitenlia : sortitur me- cumbebat, morlemque uullo sensu, nuilo "molti
ritum, si caveat peccatum. pra?tendebal. Tunc luto feneslram diligenter obsi-
ltaque dum Pelagiam lugerel Rotnaiia ignoraus, gnal, et currens, quia migrassel, tubi nunliat.
qnid de spiriluali a.cidisset filia, probibebat eani Egreditur ad exsequias Patrum honorabilis ccelus
^episcopus : ne fleveris , inquicns, imo gaudeas, cutu mo.iachoritm psallenliis, cl corpus loco effe-
til TITA ET PASSIO S. MARI.E CAPPAD. — LIB. I. 02
Tenlcs, quo lavaretur, nudaveriiuL Videuies vero A niqtie ex lota concnrrit rcgione rvmlti.udo magna
mulierem cl arlus -exanimes plusquam limpidum monacborum, virginum, ct populi utriusque sexus
nilere speculum, ac mirum spaigere odorem, ob- cum cereis atque lampadibu|, sacrumque corpus
slupuere, maguificabanlque Deurri, qtii tam mira,. pTetioso-delibiiium myrrbo terree mandaverunt.
tam gloriosa operatur etiam in sexu nuilicbri. De-

-PALMARIUM < VIRGINALE

SETJ

DE YITA ET PASSIONE SANGT^E MARIiE

VIRGINIS CAPPADOCIS

LIBRI DUO

AUCTOIUS HEIMEI&O.

(D. Bern. PEZIDSThesaur. .Anecd. IV, in, 85, ex cod. ms. monasterii S Latirentii Leod.)

,, PROLOGCS.

Oquam deleclabile est atqtie jticuridum divinis B'tia, vitaturolium,profic.t'ad virtules anima. Nempe
rebus intendere animum! Quotl sapit maxime fide- quosdam legimus Palrum intexere matias sive spor-
lis anima, quse affectu traiisfusa in Denm sancli tellas solilos fuisse, quarum grandes cumulos dum
Spiritus meretur attaclum. Nobis eliam melle dul- congessissent, quoniam, qui distraheret, non erai,
cior bscc senletilia esl, eo magis, qtiod eam a beato igni supposito-cremasse, el alias denuo faclilasse
marlyre Laurentio dicimus prolatam, cujtts eqnidem ad similem rcdigendas sortem.
dicta velul di\ini gemmse oraculi sunt. Fralcr (6) Philosophi quidem spiiituales sie argumentati
ctenim quidam pueris sive adolescentibus Terenlitim fuerint, oliositatem esse inimicam animse, quain
lcgebat. Sed sceniea lectio plus obesse quam prod- adeo insectarentur. Yerum improbus ego consercn-
esse auditoribus infirmis solet.- Interea magister doium ignarus juncorum, neque spoitulis idoncus
ille infirmatus esl, ita, ut pene desperaretur. Qui allexendis, scribere saltem aliquid conanor, adole-
extra se per exslasim factus plura vidit et audivit sceniiamque arlibus assuescere bonis, nec fornaci-
memorabilia, quse postea scripto edidit. Beatum bus, sed codicibus dedere ingeniolum. Ita^quege~
quoque Laurentium, quam prsemisi senteniiam, mi- mino dislinctum libro opusculum compositnrUs sum,
naciter -sibi objecisse non lacuit, redargueiuem, cujtis sit titulus : Palmarium virginule. Etenim
quod ludicrjs sordidarelur, dum comico uleretur. C sancia Virgo Maria, quo agone certateril, hoste
Nam censealur parum religiosus, qui peetus \cl de\icto qualiter pjlmam adepla sil ccelicam , in eo
linguam occupet nugis lurpibus. Divina igilur tra- describetur.
Clare et honesia saluberrimum esl. Augescilscien-
'6) B. Joannes monacbus Leod. cujus scriplum supra dedimus.

LIBERPRIMUS.

CAPUT PRIMUM. Cbnsti cncurrit inderessa. llli se, snamque viigini-


VirgoMaria,genleCappadox,Csesaresefuitoriunda laiem vovil, et juxta Apostolum cogilabat, quse Do-
plebeis auidem, sed Chrislianis parenlibus, quse ab mini sunt, ul 'essel sancla corporo ac spiiitu, Etat
iufantia divinis lcgibus imbtita in odore unguenioi um aulcm ancilla nobilis cujusdam Terlulli nominc
03 REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIIt 6$
cujuset deserviebatobseqniis. SeB nobililatem car- A Lecta imperiairpjagina :« Quidnam, prreses ait, o
nis nobilitate mentis, divilias paupertate prsecelle- cives facluri sumus? Num contraire clomiuorum
bat. Pluris est enim virtulibus pollerequam opibus : possumus sententise ? > Ad quem curiaeprineipes :
animse quam corporis potior est claritudo. « Huroanius nos, iiiquiunlf audire digneris, preca-
Igitur Natalem fllii celebranle TertuIIo epulis va- mur. > Tunc quoe dicerentur, adnolaieprseses im-
nisque hostias simulacris immolante, consuelumhaec perat. ,
teuebat jejunium, conservamque suam, qtise obse- CAPUT. III.
quia secum praeslabat, ne proderelur, dissimula- Sufrexit itaque Nithagoras"schoIasiicus, atque ut
lione fallebat. Qua-diu tamen insidianle latere non erat inauiati eloquentia oris, omnium suscepia in
potuil. Evocatur ergo a domina, cur abslineal, se persOna sic eloculus est: < Egregie princeps .
quid babeat moeroris, disquiritur, jiibetur, cibum noslra; civilalis ac populi decus, benigne nos audias,
capiat. Gum Cbrislianam se illa diceret, ac semper oramns pro vestrse mansueltidii.is el seqtiilatis glo-
olservasse jejunia, renueretqne obtemperare, tum ria. Vir isle nuiltis functionibus publicis, nata-
vero domina furens gravia illi verbera, ipsam in- liumque~prserogativa ornatus, maguum curiseprse-
super moruVpoenam intentare'. Aiqne dum cogil hsec, slat jiostroe auxilium. Fuit Augustorum ponlifex,
illa reluclatur, ecce a foris TerHiIIus ingreditur. Qrii R
* urbis insuper
munefarius. Tum Iegationibus pluii-
cognila causa fiagellari anullam jubet, graviierque mis propublica ulililate susceptis taiilum sibi glo-
-affjiciam cuslodiae subigil, constituens illi modicum rise, quantum amoris ascivit. Ejns denique summis
el vilem cibum, qtio non satiaretur fames, imo defi- largitionibus aucta'res publica est. Iufinitiim pecu-
cicns quolidie ad ineJiam anima servaretur. Verum nise modum in diver»is fabricis et balnearum expen-
devota Chrislo frangi mens non potuil, quin etiam dit calefactionibus! Sunt et alia majora, quse per
jugibus incumbebat orationibus, et erant illi ia- longum sit enumerare. Nam prinuim setatis lempus,
ciymse suse panes die acnocte. in quo lubrica viiaj rudesque anni calore juveuili
CAPUT II. flammanlur, divinsejobtemperans religioni evicil, ct
Aderal diesjam tricesimus, vinculis gaudebat et modeslise freno naturoe jura ipsius cobibuil.
Iribulalionibus illud reputans : Qui peiseveraverh « Al cum sevo gravior maturioris esse ccepit con-
usque in flnem, hic salvus erit (Mallh xxiv). Propo- silii, satisfeeisse divinis se prseceplis credens aliquid
nebat sibi sanctarum gloriosos agones atque palinas populo quod placeret., invenil. Munera igitur anni
virginum, quse sexu fragiles, sed sensu forles inun- auspicanlis exsolvit, et spectacula propriis viribus
dum iriumphassent", el ad sidereos Sponsi thalamos < P sumpluosa comparaus communem totius poptili sa-
liliorum ac rosarum conspicua}coronis, quas distin- tiavit aspectum, diijm plurima inlulerit agonum in-
guebat vel pudor servalus, vel criior exspersus, signia noslroe civitati. jEmuias eliam proeliivo-
ascendissenl. Inptates gladiatorum inter se dimicanlium civlbus
Nuntiatum interea prsesidi esl Tertulluin priuci- nori negavit. Necessitates proprias et in rem ve-
palem illlus ci\itatis conlra principum decreta Cbri- iiienlia familiarem [ lucra palri.fi semper credidif
stian* in domo sua religionis celare" ancillam. Ad postponenda. Placuit itaque diis sacerdolio, mune-
tribunal Tertullus slatim perducitur, ac primoribus ribus civitali. Quin etiam, quod est maximum,
advocatis, assislenle etiam vulgi corona, prseside \inci aHalem, juveiiis sacerdos edocuit, ostenditque
jubenle, sie ex charta recitatiim est : « Adrianus non repudiandam in gravioi ibus annis volupialem.j
atque Antonius pii, felices, augusli,omnibus nostro CAPUT IV.
jure viventibus. Evenit ad nos vanitas religionis a Dum perorasset, advocaius prseses dixit: i Quid
quibusdam nuper inventa; esse euira perhibenlur prseleritarum splendores actionum adeo commen-
nonnulli, quibus nec saciificia cordi sint, nec cultus, das, el quod intenditur crimen, non refellis? Cul-
quo ulimur, per quos sine dubio, nisi cilo poenoe pam videtur agnoscere, qui dissimulat excusare. >
succurrat formido, oblilteranda antiquilatis credu- D At ille: « Nec puella, inquit," cujus pro scelere-
litas est, veneraiioque exstinguenda majorum. Dd- dominus aslat judieio,'sicut dotalia lestanlur in-
mus itaque omnibus populis liane legem et ^ingulis; strumenla, ab uxore donala esl. » Prseses ait :
liaec bbservanda judicibus edicta proponimus, ut; « Tertulli uxor ingeisua est ? » Respondit:«Ingenua,
conipellantur ad sacrificium singuli, rebellcs gladio, imo et nobilitatis epmiae. Namque paler ejus vir
ultore ferianlur. Malumus namque paucos inlerflci, florentissimiis Clecrildis. » Prseses dixil : «-Compa-
quam omnes errare, nec vagari ut pecora, sed esse> rata est bsec ancilla, an vernaeuli educalione
unius sententioe. Si quis"itaque lujjus legis aul cul- suscepla'' > Terlullus ait : « Nata quldem domi vi-
tus occullandum aliquem puiaverit cujuslibel setatis5 detur, sed parenles ad nos ejus ex eomparalione-
aut sexus, ferro ipse exhalet spiritum ediclis repu- venerunt. > Cui pwcses : « Socer tuus, o princeps,
'gnanlem, facullales \ero illius fisco inferanlur. De- incolumis est, anne jani fali munus implevil?) —
lalor autem lanti criminis ex serario publico qua- De medio, ittquit, 1jam factus est. > Prseses dixit:
dringeniorum donatione denariorum gratuietnr, , * Istius contumacis puellse parentes supersunt? —
quatenus agnoscanl unjversi, nec jieccatum perire,, L«Std iam, ail, comessere superis. > Proeses dixil
necprsemium. > ,« IIujiis eiant perdiloe reugionis deoiumne cul-
CS , ATTAET PASSIO S. MARLE. CAPPAD. — LIB. II. 66
lores? — «Eadem , inquil, ameutia tenebantur A.protulil tandem senlenliam : « Terlulltis ore pu-
crucifixum colentes. > blico laudalus, ctti lionor pro meritis rependendus
Adjecit ilerum advocalus : « Equidem scias , est, seu pro nalalibus editor optimus, senator in-
optime prseses, cum ista diulius puella certalum, signis, imperatori pariter devolus ac numinibus,
quatenus errore poluisset liberari. Vertim neque qui et legibus salisfecil et cultibus, cujus imagines
mulceri, neque flecli unquam poltiil. In lanlum lolam ssepius per urbem etiam ipse aspexi, liber
suppliciis, lei roribusquepectus conlumaciamagreste abscedal. Nullum calumniatorem, nullum judicem
concepit. Sed sequilali certe detrahilur, si probilas inetuat. Dum auribushsec omnia securis inlimentur,
dominorum pro improbitate plectalur servorum. scelestissimam mihi hanc puellam offerri jubeo in
Bonos adjudicari propter malos crudele est. Culpaa publicum, ul habeat el culpa supplicium, elpopulus
reus culpam luat. > exemplum. >
Tunc diulina prseses Jiabita deliberatione lfanc-

LIBER SECUNDUS.

CAPUT PRIMUM. " Deus debeat, cujus niitu nosque


omniaque pariter
Igitur tradila Tiigo carnificibus sicul ovis in regiintnr eleinenla? quaslibet ergo perferam cruces,
meilio exponitur luporum. Trahilur, injiirialur, quibus afliciar, suppliciorum acerbitatibiis : sequa-
judici sislilur. Quoe quldem oculos habebal in nitiiiter omnia suslineo pTo amore Jesii Chrisii
judicem, sed menle in ccelo fixa'Chrislo se com- Domini, qui el hic prseslabil auxilium et in futuro
mendabat, Cbrislum precabatur. Clamare interea reddel prsemium. Ne e.nim-qusevisanguslia vel per-
populqs, lollendam hujusmodi de lerra debere, scculio, fames vel nuditas, gladius aut perictilum
ssevis lalem perire incendris. Ac virgo manebal in- aliquod sive tribulalio nosabejus separet cbaritale,
trepida, quando perfecta in Chrislum charilas pcr Apostolum sancium-prsemonuil, ut qiioepromi-
oinnem ab ea foras misisset timorem. Itaque, oculis sit, adipisci palmaria mereamur. Hinc lobtir est
ad CGelumelevatis, Chrisli nomen constantius in- illud invictum, hiiic inextiicabilis aiiimus, et dolo-
vocabat. Super quo prseses obstupuit, ac per in- ,rum aceihilate mens Ipsa subliinior,
quod >etprae-
tegram fere horam miraculo spectanlibus fuit tanla dicta sunt nobis"ea, quse patimur, el majora sunt
puellje coristantia. prsemia quam dolores. Dum nibil ilaquc sil qttod a
Tum,"quse vocareluvpraeses interrogat. Respon- nos debeal, testor illmn, quem
dit Maria :. < Cur de nomine requiris, delegenihil QChtisto scparare
diligo, quem desidero, ad quem suspirb, nie in ejus
dicis ? llla esse percunclandi debet ralio , quoe vo- duraturam
catttr ad erimen.~N'eque enim natura mihi nomen confessioiie; et malle niori quam vinci.
Terrena enim relinquere, el coelestia festino as-
posuit, sed cullus. Secura itaque interrogationi tuse
sequi. >
ante respondeo, me Chrislianam esse. > Prseses
CAPUT II.
igitur: « Dominus le tuus hic opeiilur, qui aul
Prseses dixil: « Sacrifica, et quse (ibi imminent,
praemium conferat resipiscenti, aut supplicium in-
evadere tormenta, feslina. > Respondit Maria :
ferat repugnanli. Elige quid sequaris. > Respondit
< Tormenla, qure minaris, transiloria sunl: illtul
Maria : « Corpori quidem meo iile dominatur non
animse. > Prseses dixil : « Cur religionem domini, obsecro, iil quod inlentas, non lardes perficere.
ancilla cum sis, non sequeris ? > Respondit Maria : Dominus mihi adjtilor est, iion limebo, quid faciat
« Quoniam ab infantia Christo dieata sum, et ab mihi homo. > Indignalus prseses suppliciis elim ,
tantam populi miseralioneni
~ipso intellectu et ralione donata, simulacra vana jubel applicari.a Qtioe circiinist.inlibus lacrymoe fnnde-
alque insensata respuo, cultum ei lantum exbibens, adcpla est/ul
fecil non ab hoininibus facti "renlur, magnisque iili clamoribus veniain postuhtT
qui omnia, eis, qui D rent. Verum acceleraii pceuam urgebal prsesidis
probantur. >
Prseses dixit : <r Ex qua successione boeca te insania.
vanitas pervenit? > Respondit Maria : « Ex majo- Rursum pnpuliis i.i clamotem cxcilatus juditem
ribus informata sic leneo. Nam religiosi parentes argueiial saevilise; vociferalio nainque una- lotius
crudelilate judicis
religiosos quam divites baliere fihos exoptant. 1 eral coronse, lacerari viiginem
Proeses dixit: «"Parentes etiam lui Inijus fuere non ultione peccali : eontra 1eges agi omnia, nee
seclse? > Respondit Maria : « Semper in bac manse- seqttilalis jura senari. Stupens proinde pr.eses, ad-
runt sacralisVima religione. t~Prseses dixit : « Ante dictusque clamoribus, quippequi pisetumuliuvocum
Denealionemne istam suscepistis religionem? quin ipsa eliam pularet tecta ruere, relaxari virginem
imo sacrifica, ut et le et dominum luuin culpa prsecepil. Unde cum populo satisfactum ciederet,
exuas. > Respondit Maria : « Quse enim comparalio jam securior : « Quse vos, inquit, o cives, arrepsit
homlnis ad Deum, ut non merilo plus homine limeri insania? quid vociferainini ?. quid instulis? quid
67 REINFRI "S. LAURENTII LEOD. MONACIII . 6S
slrepitis? an ut iniperalorum proscepta violenlur et A thronum sedebal sappbirinum, sinuque t-nebal stia}
sint impunila scelera_? > Et acclainatum est,; s d deitatis et gloriee lilium consubslant alem Uirigeni-
neino legibus sacris manus oeslima\erii objectandas. lu-n, qui faclus esl obediens usqtte ad tnortettt, moi-
Sanvlt tlominorum majestas vel sacrificare singitlos, lem auiem crncis (Phihp. n). Quem etiam fratri pr<c-
vcl capilali subjaceie sententioe; non saciifical ha>e ""lendebal in criue penJen'em \eluti admonendo,
puella; pcenam, quse decreto contineltir, excipiaL quali quanloque pro peccatoribus non peperci»set.
Qttidnam diversis cruciatibus, quidnam dolonim Quo affeclu, o antnia, quibus e\plicein verbis, o
generibus exquisitis perttrgetur? Inteificeie juasus lin0ua, quomodo palernis ilium astringeret atque
es, non lacerando consumeie; boininem, non bc- ampletieielur ulnis ? Spiriius quoque sanclus in
Sliam judex se rationalis dcbel aguoscere. specie \isebatur columba; incompiebensibiliter ,
Dum ergo tridui posltilaieni indticias virgini, si ineffdbibter a Patre procedens et Filio. Quin el litu-
foite ab inlcnlione poluissel rc\oeaii, praases an- ltts candtdis eial lilteris tanlse majestati superscri-
nuens : « Do, ait, qtiotl petilis, spatium. Vos blan- plus : Ego sum Deus Abraliam, Deus Isaac, Deus
ditiis agile, quod terroiibus ego non potui. > Ait Jacob (Maiih. XMI).In qnam scilicet.dum prsediclus*
\ero ad pnellam : « Si pelitas accepeiis inducias, fraler desiderantissime aspiceret, occurrebat cogi-
s.icitficare cousentias. > Al illa : « Quo.l optimum, B tationi, quanla animse \ivaciias, quanta carnis esset
ii.qtiil, est.leneo, ueque inducias, neque hurnanam hunianse fragil.tas. Audiviique unum proiinus e
lequiio indtilgcntiani. > Prseses di\il : « Do tamen sanclis respondentem : Ipse fecit nos ei non ipsi
spaliu.n. Si le in hac deinceps invenero conlumaci nos (Psal. xcix). I
psofossione, 'acerba feriam suppliciorum animad- « Dein cum coepisset deorsum intendere, anlmau-
ver^tone. > Quse ait:« Imo te plurimum obtestor, vcrtit lerram infeiius jacentum ad sctbereoeiinmeii-
optii.oe pra-ses, si qua meseeura utijitatis le movet, sitatis coniparationeni quasi breve ac rotundum
ul Teitullum dominum lneum ab Iiac immuijem foinacis coipus, Iquod undique occanus alluerel.
rulpa' habeas, luaque auctoritate absolvas^judicio, .Qnocircajam sibi videbaturperspicuum.quod bealus
quia in professiojie isla nihil certe operatus est. > Renedietus corde in Deum dilatatus omnem ante
Pracses dixil : « J.un liber, jam absolulus est. Tti se adductum, et velttl sub uno solis ladio colleclum
porro si a'd deos mer.ori te consilio Iranstuleiis, et vidisse mundum, Iegitur. In se autem reversus de
digue remuneraberis, et liberUle donabeiis. > Re- quo lumine in quod obsciirum, de qua felicilale in
spondil Maiia: c Libertalem a Chiisto jam merui, quam recedisset calamitatem, moerendo revolvebat.
ut domitis vitiis et fdlsitale calcata studeam \irlu- ^ Eiit forsitan qui h.rc faslidi.il, qui ba;c vilipendat,
lib-JS, ac lestificer vciitati. Tu quee pronuttis, qui objiciat : Mulns eirare fecerunl somnia (Eccli.
vani et caduca sunl. Quid autem piodest hoinint, si xxxiv). Veruin ego erronea non duco, quse plus af-
unheisum mundum lucrelttr, animw vero suwdelii- feranl profeclus -quam defectus. Quoe ad virlulein
menlmnfacial (Luc. IX). i incitat, salubiis viaio est. Spiriluni pielalis com-
CAPUT III. punclio; spiiitum vanitalis comitatur confusio.
Virgo itaque absolnta libera tenebalur sub cu- CAPUT IV.
slodia, qtue forle cum oraret, el oculos in coelum Parabat igitur riigo sancia evadere de medio '
extulisset.alqtie iUumdecanlarelPsalmiversiculnm : nationis penersse, et velut columba innocens effu-
Levavi ocutos meos in monles, unde veniel auxilittm gere de laqneo aueupum. Opportunitalem pro\ide
tnihi (Psal. cx\), sitiretqtte animi ejus ad De"um uacta fugam^ iniiiJ Poenarum forsitan atrocilatcm
fontem vivum, subito corde ditatato, illuminatisque rcformiddverdt. Iluinanum hoc fuil, dum et Salva-
hominis sensibus interioris,-\iclit gloridin majestatis tor iturus ad passionem, cmpilpavereel iwdeie (Marc.
in excelsis, et sanctorum cboros suis dislinclos ordi- xiv), el facttts sil sudor ejus bicul gultw sanguin s
uibus in voce exsultaiionis et confessionis concinere decutrenlh m lerram (Luc. xxu). Sed fidelem sponsie
- laitdem sanclae Tiiiiitati. Qtiapropler tanto evhila- ]0 agonem jam coionare Sponsus ccelestis disponebat.
rata cst gaudio, ut jarn paradisi se sesiimaret amce- Dum enim a persecutoribus se insequi sensissei,
nitaiibus inlromissam. Pia siquidem iu Deum anima lota ad ipsum menle convertitur, et ul iu pace jam-
non potest inlerdum non videie, quod amal, forti- jain~merealiir suseipi, exorat cuin lacrymis. Pio-
que exigil cliaiitate, quod desiderat, cum dantur in fecio mirandse novitatis miraculum ! Verum si au-
prtfsenii eti.tm sccculo humilibus atque afiliciis ctoiem attendeiis, non videliiiiir ies incredibilis,
fulurae reiiumeiatioiiis qused.im primilise. quia uon e^t impossibile apud Deum omne verburii.
Nam et quidam frater, qtti assiduo conlempla- Grande saxum, quob oljvium jacebat, sese scindeiis
tioni di\?ina; inhsereret, mibi aliquando narrawl, medium, viigincm 'sinu quasi materno excepil, ile-
'quod, dum_oralionibtis et multo luctu pro suis esset rumque a.Jduclis iu solidum partibus corpus jam
peecatis quOdam diluculo afliiclus, repente in su- exanime sepuicri vice in se reconihdil. Magnilica-
perna sit raptus per spiritum. Videbat sanctam \il ergo Dominus faceie cum viigine sua saiutare
Jrinilaiem babitudine prorsus admiranda. Aiuiquus tam insolitutn, acjiie malitia mutaret iulellertuin
ille dierum, Pater misericordiarum, et Detis loiius e.us, aut ficiio deciperel animam ilhus, propeia\it
consolationis niveo capite, vultu ruttlante supcr illatn educere de nictiio iuiquiiaiu.ii, quonhni gratia
m VITA S. TIEBALDI. — LIB. I. «J
el misericordia est in sancios ejus e! respeetus in .A ..Al vero qui evasissent, ad profana idolorum li-
electos illius. mina confugienles dum sacrilega ambirent allaria,
At carnifices lanquam canes rabidi locum liula- -inlericre. Suffragia quippe nequicquam cx ilhs spe-
gine claudentes, scrulabantur, sicubi proeda tam r.mtur, qui sibiirct suffragari nequeanl Philocomus
stibito sibi prserepia latitaret. Deprehenderunlqtie etiam anle ipsaursedisj u.uim splriium fudil. Egres-
in silice exlremas viiginei amictus oras. Super quo sus denique ignis a Dominodevoravitpopulum smuil
incredibili stupore attoniti rem prsesidi geslam in- et aedem.^Peril iiaqtie minb-lra cru('elilatis multi-
timarunt. Sed mali unde fieii deberent meliores, ludo; quantoque ilbc plura habuere ntiniina, tauto
fiunt inde-nomuinquam deteriores. Judex ergo im- ad ignis augmenttmi majoia incendii suggesia suitt
piuspailim ira, paiiim admiratione permolus, jus- fouienla. Peccaiis igiiur suls imjiuteni, quod ib-
sil Philocomb principali Neochorensium civiUtis, censi; deornm ntimero, quod diutius coneiemati.
ul mullitudine collecta idem saxum festinus diru- Summd eoium, qui-tam repenltno casu quam ii^-
tum procederet. Sialim proeconis^vocepopulus con- cemiio absumpli siint, duo milliJsepiingenlL Quibus
gregalur. veio evasisse contigit, in ciulalem tremebundi re-
' Jam veniuni ad Iocum
fuerat, et rerii perficere ftigeiuni, et magnls ubique conclamabanl vocibus,
laborabant,cum repente coruscaliosplendoris magna magiium esse Deuin Mai"X, solum esse Deum Cbri-
''emicuit, alque borrisono toiiiliu erumpenle, ut ip- slianorum, et jtisla -ejus esse judicia.
sam pene macbinam crederes cosli decidisse, terra Qiioniam eigo aliqrum perditio aliorum parit ple-
eoncussa est, nutantiaque corruere omniumvesligia. ruinqitesaluiem, niultipeeiiitenliaui pristini ageuks -
Et ecce dtio ecelesiis miliiije equiles cursu vclocis- erroris, conlulerunl se ad verilatem fidei, apposita-
simo per viara orientis a supe^nis "descendentes oc- que sunl ad Deuni circiler tria millia liomiiiuin.
currere &&spectftGnlum, quorum equi nive candi- Crescebdt autem credentium muUitudo, quia.post
diores, ornatus omnis esscl aureus, sidereis ipsi jieisecufonis procellam pax Ecdesiis daia esl, dtitri,
rul.ldrGntfulgoribus. Qtios simul atque viderunt qui iiupeiaiile Jesu ventis et mari, facla essel tranqml-
aderanl, tanto timoie quadam vi divina perculsi Jitas. -
-sunl, quod fugiente senstr alque ani.na eorum in
mortem oculi~claudeienlur.

" ~
"
REIJBIERI BOHAGai
'

FLOS EEEMl

SEO

M ¥ITA S. TfEBALBI MONACSI ET EREMM

, LIBRI BXJO.

(D. Bern. PEZIOSThes. Anecd, IV, m, 95, «x eod. ros. moraasterii S. LaurcnliL)

'
- - '.
. PROLOGUS.
>. - '
Atl gloriam Dei profeclumque lcgentinm et au- C serunt : posuiique ea in canalibus, ubi aqna effun-
dienlium viitules recensentur atque opera sanclo- debatur, ut, cum.venissent greges ad bibendum,
nim, quatenus in eis cognoseatur cl laudetur gra- ante oculos baberenl virgas oves, et in conspeclu
liarum dator miraliilis, ac prajclarse exemplo \irlu- earum concipeient.
lis fecundsementesgermina bonseproTeramactionis. Eo nimiium n.odo in Ecclesia, ubi vivenles fiuuiit
Typico apud bistoriam faelo, qua sciibitnr Jacob aquse coelestis doctrinse, quibtis greges potantur
sanctus.virgas populeas virides el amygdalinas, et-. fidelium, positse SUMviigse vindes, virgse candidse, »
ex plalanis, et ex parle deeoriicasse, delractisquc sancti videlicet viri, quibtiB el fidei viror, et vil.e
cortieibus in eis, quse spoliata fueranf, candor ap- reclitudo, candorque boni inesl opeiis, quorum in
paruit; illa vero, quoetntegra eranl, viridia perman- aspeclit; quorum doeunienlc alque exemplis oves, id
71 REINERI S. LAURENTH LEOD. MONACIIl 72
esl simplices, juxta Prophetam roncipiant, jetquasi A Igilur laudabilem nionachum iudignus licci lau-
pariant el parturiant, atque spiriium salulis faciant dabo iiionachus, |opusculumque duobus conficiam
in terra, gratuleturque Sponsus et dicat: Omnes ge- libiis, cui prsepingalur lalis titulus : Flos eienii.
melli-fetibus, et sletilis non est inter eas (Cant. iv). Qua enim vita, quibus floruerifvirtutibus ercmila
Sum quidem imperilus lam sermone qtiam scien- et monacbus TiebalJus, in eo expediam, aique ut
lia, uipole qui cum Esau per lustra ferarum ve- primi leiiellje adlmc selalis vel pueritise flores in
nando non discurrerim, qui per audjioria discendo liuiTCcoalescanl fructum, enitar. Nam salubre est
non-sim vagalus philoscphoriim; quin potius cum sludiis ~peclus exbolere lionestis. Oiiositas quippe
Jacob simplice penes matrem Rebeccam in taberna- fruiices alit viiiorun, quos ul prsecaverim, studere
culo semper resederim, regularejugiter in Ecclesia jtivaij. quo veste nigia tanquam nigris bsedorum
olium observaverim.jEterni tamen Patris sapienlioe togatus pellicnlis de illa quidpiam assequar benedi-
ac Yerijo, quod ex ore infantium etlaclenlium per- ctione, quam lulil fraler lenis a fratre piloso. -
fecit laudem, confido.

LIBER PRIMUS.

CAPHT PRIMUM. B pturus cingultim, cum tiibus sociis milite scilicet


Apud territorium Senonense Tiebaldus quasi ge- quodam sibi fanuliari et suo et illiusarmigero ve-
nerosse arboris flos clara progeniius slirpe'fuit, nit Remis, hospitatusqtie iu jirbe est. Tunc oppartu-
pencs caslrum vero educatus Piuvinum sub Hein- nilale se exctiliendi de manu jEgypliae domiiia-,'vi-
rico Romanorum impeiatore, et Heiniico atqtie dclicet pompse ssecularis, reliquit pallhim cmicl-.e
Philippo ejus lllio, Francorum legibus. Parenles supelleclilis el fugii. Dimissis namque domi lam
illius ab Odone -famosissimo Campanoium olim co- eqtiis quain arriiigeris cum collega fidlssimo veiuli
mite duxere genus, illo, qui ob iiisolenliam circa an.icos salutalum exiens, latenler in anteiiora dis-
Barum caslrum a mililiis oppressus Lotbaringorum ecssit. Ubi duos obviam habeutes peregrinos op-
alque exemplus est. limis, quibus indui eranl, vesiibus sese spoliant,
Ipse huer prima iiifanliselrudimenta bonseprotulit egenos vestiunt, eorum \ilibus et abjcciis induuntur
spei ex se indicia, ul videri frivolum 11011 debuisset, cibciolis. Ita schemate eommulato itcr faciunt viri
quotieum mirabilem in vila fore anicula pauper spi- miseiicordes ad locum Prango (7) vocabulum, qui
ritu, dum adhuc utero clauderetur, prsediverat, ciai iu Teutonicorum regno. Memorabilis pietas!
cum id Tiebaldus quoque pisedixeril episcopus Veslierunl- in paupenbus Cbrislum, quo mundi
Viennensis, avunculus avioe illius, vir scilicet pro- C evaderent nudi iiaufrdgium.
batse sanclilatis, a quo et asquivocum nomen traxit. CAPUT 11.
Formabaiur iiaque sensim sctate et gratia, ornaba- Prsediclo igilui loco diiilius remorali in -fame et
lur morum insigni puritate vel modestia. Est enim
siti, in frigore el nuditate, in jejuuiis el vigiliis
luturse viitutis niagnum specimen parvuli sincera multis cgere vitam. Etenim juxta quod canilur in
indoles. Deinde ubi primum juvenilis robur relalis psalmo : Manus eorum in cophino seivieiunt
(Psal.
attigerat, sanctis agebatur sludiis, loca visitabat IAXX),quia pauperes pro Christo peregrinique fdcli
sanctorum, parcimonia et orationibus lubricam fre- ob/quaerenda necessaria vilissimse se submisetuni
nabat selalem veiborum Domini diligens auditor. seivituti, fenum keilicel e pralis secando, lapitles
Vilsc porro eremiticK zelatus potissinuim pbiloso- porlando, jumenlprum mundando doinicilia, car-
pbiam, quse conlinenlia, paupertale, divina fioret bones in opera effieiendo fabrilia. Tenui perinde
contemplatione, buic se proposilo devovit, clainque parto ex labortbus slipendio, nudis ad Galiiciani
parcntibus qtienulam laudaium ^eremitam in und cxicie pedibus, palrocinia beali requisilum Jacobi.
Sequanse fiuminis insulartim degentem adiit, ac Invidit didbolus, et eorum obviare. profeetibus
suam aperuit volunlaieni. llle juveni militaturo mi- p insurrevit. Neque aulem propalam ausum hoc hd-
liiis prsemonstrans olficia, diligenler instruxit de buit, sed Iraudemlparat. Nam leveilenli ab oratione
«jmnibus, commendalumqtie Clinsto dimisit a se. Tiebaldo m hoininis, quani finxissel lorma, se op-
Itaqtie Tiebaldus, quse retro stint obliviscens, ad ponit, in terra slernilur obliquus, eiqtie iapsum
ea vero qttse sunl priora extendens seipsum, ad de- facil. Statim Chiistuni llle inclamat, crueis se armat
slinatum persequeb.ttur bravium supernse vocatio- signaculo.Qitodiioiifeiensillusorevanuit. Sedleiua-
nis, et relictis patre vel matre, fratribus vel man- tionum molestia jusiis est coronarum inateria. Dae-
ripiis, amplissimisque praediis, quidquid denique mones impugnantl, defendil Chrislus. Prsemia ma-
est mundi, proximo Pascha lanquam militise suin- jores majora merentur agones.
i
(7) Al. Pitango, Pitindo, Picingo.
75 ' VITA S. TinBALDI. — LIB. I. - 71
Veneral posl IiaacTieverim ctnn collega vir be.t- A / ridentis transformatum,vcujus tamen g.onTOa fiorc-
lus, ibique invenlo palre, admodum tristatus est. let canities, ut et in puerilia bominis novitas, et in
Erai siquidem illi adversarius in viaDomini, et eum capitis grandsevilate Deilalis signarelur anliquitas?
relinere In sseculo nitebatur. Ipse vero lenens in- Nec vero me pictas occultare sinit, qnodam-iilum
«soncussum quoti legitur : Qui amat palrem aui mo* crepusciilo per visum sanclam Trinitatem contem- "
trem super me, non est me dignus. (Matth. x), patris plaium fuisse. EranJ duse personse babitu el vultu.
vel saeculi conlemplu, adbsesil post Christum. Ba- ineffabiliter venerando et capite ultra nivem can-
julans igiturscrticem suam desiderio adorandi ve- dido; xertia flore" conspicua speciosi atque su VK
nerabile Jerosolymis sepulcrum, Romam primo, modestise jiivenis,^ indulaque chlamyde coccinca.
dein Yeneliam mare transituriis accessit. Qua in- Qtiam dum alise insinuarent ac direreul: Ariiiee,
tentione fines pervagatus italise in locum devenil, agnoscisne Jesum, ille toto in eum affeGtu intende-
quem (8) Salanicam vetusl-.ts dixil, > placuitque bat, vestemque .ignoscebat, qua idem rex glotise ct
remorari. Loco siquidem perluslrato reperit saltum honoris ; rex, inquam, el regis unigenitus in die,
lale spaiiosuui, ac veteris ruinas erclesiae, el a qua improperia improperantium -ceciderunl super
dominis loci obtenta habilandiiieeniia, quod menie eum, circumdauis fuisset. Ad cujus pedes cttm pro-
jam olim concepisset, vivere scilicet jsolitariant, cidere vellet ac deosculari, ipse mira dignatione
implere aggreditur, fabricatoque tuguriolo novus sanctas ac venerabilesfmanus suas recenlibus eliatu
eretnum iilam babitator insedif. Ibnc plagis sanguineas illi exosculandas porrexit.
Tum vero quas-sibi agonista fortis cruces imptir- Ecce liquescil mens, jslupescunl sensus; sermo t.'e-
tavit, evolvere Ionguin esl, in jejuniis, i« vigiliis, ficit, uec complecti polest oralione, quod cireum- <
in orationibus, in maceraiione carnis. Primo qtii- scribi potest affectione! 0 quam ineffabilis supernaa
dem carnibus atque omni pingnedine abslinuit, suavitas esl dulcedmssl Auima defigens osculis illas
Iiordeaceo pane tanluin et aqua nalurse quafn vcntri dcsiderii collium seternorum plagas, os suum dul-
saiisfaciens. Enimvero spirilu ad fortiora invale- cissimo, piissimo inlinclum quodammodo sangtiinO
scente erliumana jam supergrediente, ipso pane, miro et inexplebili gustti persensit.
oinnlqiie sibi potu negato, fmclibus lantum sive Neque opinor praeterea reticendum, quod prsedi-
berbis, Iierbarumque radicibus aliquot victitavit clus quoque fidelis referebat, se divinam dum Ie-
annoscilicio semperutens. Quippe obsequiis pasce- gerel paginam, suavi aliquoties caloris aura per-
batur homo inleiior coelestibus et contemplaiione ilatum, quse ex eo, qtiem teneret lunc, libro proce-
assidna, ut jam miniis exlerior de cibo cogitaret Q debat. Pium atque serium esl hoc. Nam legem Dei
inaierj>Ii, U>tlIsq^e,fn Deo lequiescebat, plane ut scilicet omnem Scripturam per Spiritum sanetum,
«iicere lantum posset : Sub umbta itlitts, quem desi- igneiii utique verum, aspiratam et edilam^ Moyses
dcravetam, sedi, el fruclus ejus dulcis gulturi meo scribit esse igneam; et David : Ignilum eloquiuot
(Canl. n). luum vehementer (Psal. cxvin); el Salomon : Omnis
CAPUT III. , sermo Dei ignilus clypeusesl sperantibus in se (Prov.
Actum igilur est stipenia-dispensante gratia, uli xxx). Diligentibus ergo Deum omnia cooperantur
proficientibus merilis a prsesule Liudecberio (9), iu bonum.-Qui revera, dum prse' dilectionis vehc-
\iio speclabili, pergiadus ecclesiasticos ad sacer- menlia incolatum suum prolongaii gemitibus lugcut
dotium usque in, Yincenliana promoveretur Eccle- ineiiarrabilibus, prsesenim cum militia sil vita ho-
sia, quatenus qui jam carnis erat liiortificalione ininls super lerram, nee securos esse siuant inlir-
viva Deo factus hostia, vivificum illi et acceptabile mitas cariiis, lot hostes, tot vtilnera,"tol passiones,
sacrificlum sacrosancta libaret in ara. Nam libatio misei i.c vel casus, uti consolenttir el eonfidaiu, quia
probdtur gr-alior, quam conversaiio commendal Jesus mundiim, divina nonnunquam revelalione vi-
melior. Silentio autem non debet supprimi, undc silanltir, praisidio animantur.
D
possit quilibel seJilicari. . , CAPUT IV.
Audivi secrctius a quodam sacerdffle, qtiia dum Itaque Tiebaldus, quo se noscel Deo propinquasse
in celebralionibus missarum mystcria conficeiel altiori gradti, eo intendebal sludiis spiritualibus; ut
reverenda, ila inlerdun: ^juodam vapore ignis affl.i- si nunc ejtis districtam cerneres eonveisationem,
balur invisibilis , velut afdenli assisteret cainino. anteaclam pulares viiatn deliciosanf fuisse, dum faclo
Quineliam ipsum panem vel calicem miro calerei etiam uiultifido fl.tgello seipsum frcquentius quam
uioilo, dum leneret iu manibus, senliebal, quoniami seveie.cecideril. Ca^jtigabatenim corpus suum, el in
Deus Dei VerbuuHgnis vere est, ctijtis caro panis; servitutem redigebai, ne corpori servire cogerelur.
iile, cujus sanguis vinum itlud vere est. Quiuquennio denique siculi ejus' tesiabautur fd-
Verum qua el illud affectione memorem, quodl miliares, non j.iccndo sed sedendo suiumuin ce'pji;
vident aliquando super altare veri Isaac saciamen- furlo tam laudabili, utdecumbens veslibus se d.b-
tum in forinam pueri peiidenlis in cruce iiliqtie ar genter quasi lota nocte quicturus legefet, post mi-

'{&)-Aliis: Salianica, bdlldyica et Sal'a\is;a '91 Al. Liuticheiico.


PJLTIIOI..CCIV. 3
:*> REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIIi . 76
nisiri vero discessum ad sacrarum se munia prori- ,A lisse fralrisin mortcm agonizanlis, qui al;quandiu,
perel vigiliarum, totasque exigereteiando tenebias, dum sine sensn jaeuisset, ut obisse' crederetur, «cu-
nimirum in lectulo suo per noctes^quserens, quem los aperuii, eircumspexit amieos, flentes consolatus
diligebat anima ejus. Cum vero eral surgendum , est, oscula dedit, glorise sanctorum se professus est
leelulo sese redderet, laudem seilicel vitando hu- inlerfuisse. Dehinb oralionem , quam fudit pro-
manam, Dettmque sibi solum conscium exoplando. pbela in venlre eonclusus celi, magno affectu atque
Fluil namqne flos ex arbore, quem fiaius carpi' Bo- suspiriis sub murmUre eoepit. Inter cujus verba ex-
rete. Ex jacianlise viiio bona defiorescit aclio. Le- balans spirhum de comiplione morlisad incorrupli-
ctuliejtisMives ambilio arca erat sequalis superficiei, bifem sublevatus est viiam. 0 quisquis es, in quo
lineumque desuper Iinteolum , cipiiale truncus, et angustiatur anima tua pro ffuclihus tenlalionum $X-
kneus pilleolus, q-nem ab aostu in peregrinatioiie que miseriarum, qui super le'Iranseuni, aflend.is»
babuerat defensorem. Sed dum cilicio lotum, ut iia recogiies l.inguentium angnstias, morienlinm ago-
dixerim , corpus armasset, pro linleolo cilicium nias, qualiler urgeanlur, qualiler sudent, qua ev-
subslravit; pro arca quoque supposito sibi lalo et pentlant amariludine pomi dulcedinem illius, quod
dolatili ligno. Si'c quolidiana corporis castigalione cruenlis dentibus primi usurparunt paientes! Rcvi-
maceralus, et humiltali spiritus conlritione Iique- R sas sepnlEorumlumulos, cum non susiineas fetores;
faclus diccre veiaeiler poteral : Manus mem dhlilla- horrendis/juoque buper morlicinis extremiscas, ut
eertint myrihum, et digili mei pleni eianl myriha nuper lugubre nobis ac miserabile spcctae.iliim prse-
probalissima (Cani.v). Sic ergo Tiebaldum vidisse tendit corpus luimanum, quod ossibus qtiidem et
philosophantem erat profeclus plurimus. nervis adhuc compaginatum, sed carne esset nuda-
i Bicnnium iude ffuxerat, ctim soeius propositi tum.. Nam imiltum repngnal vitiis sedulo \ersare,
ejus, quem dixi supra, Wallerus nomine, bono fme ' quid fulurus sis. Verum quse residua sunt, liber jam
decessii. Nam bene moritur, qui bene vixeril- secundus explicet.
• Certe memini ante aliquol annos me leclulo asli-

LIBER SECUNDOS-

CAPUT PRIMUiVf*. <C dem humectalus. Sanctos quippe irralionalia etiara


Tlebaldo igilur antiqui non defuere hostis certa- verenlur elementa.i
mina, nt piobaiior eniteret de constantia. Una enim Mille prseterea illum nocendi artibus hoslis Ter-
lioetium cum in stralti jacereJ, neque lamen dornii- sulus atleftiavit. Sed contrivil Dominus brachium
iel leniaioradfuit, linpulsuquemagno parielem cel- peccatoris el maligni, semperque gloriosioribus viclo-
lulje quatiens inerepitare ccepil Tiebaldum desidise riis militem jTedt sutim gloriosKuem. Quem inler len-
nimis servire, qui somno distenlus malulinos cantare laminaqnoqueccelesiibusnomuinqnam visionibus re-
negligeret, jam surgendum esse. Visum esl viro Dei creavil. Nam fervordevotionis mulliim oleo iguescit
quod frater, qui commanebal, ad malulinam eum •divinseconsolationis. Nequeexislit effieaciug.ad\er-
synaxim excilassei. Processit, sed ueminem inve- sum tentationesocctirsusve malos palrocinium quam
nil : el dum fratris illius pulsassel ad cellulam, Spirilu sancti sedu a invocatio. Ilsec unicus salutis
postibus seratis, quiescere cognovii. lntcilevit ergo' portus, bsec singulare serenum, h;ec duleedo mira-
dsemonis fuisse illusionem. Tum evpresso crueis bilis esL Quse cordi dum inslillel viunn saporcm,
signaculo inclamatoque SpirHu sancto, spiritum ne- interdum guslu etiam melljfluo viget in ore, aden ut
quam deluibavit, et eum lanquarn rustieorum mul- qui boe ineruerit, se refectum subito gaudeal, et -
liludinem silvam securibus cedentium audivit dis- ' vero perfiaffte austro gratse floiem noviiatis in-;
cedere. Bellatorem plane forlem, qui eremitam cum- duat.
nequivit evincere, ligna salteai eiemi se oslentavit C\PUT II.
posse proslernere! Referebat mibi jgratia ajdrficalionis memorabile
Aliqnando eliam inler quosdam dissidentes pacis quidam fraler famibaris. Qnod.tm dilaculo sanclum
Iegationein sanetus agebat, cum impugnatione frau- inslantissime Spiiilum invocarat, cum oralione et'
dulenta cum insldiator appetiil, quaienus Isesisset laciymis defessus obdormivit. Spiritu vero grandi
corpore, -qucm spiritu superare uon posset. Dum et forli tanquam tonilruo ingruente evigilavil. Ja-
enim apud castrum Leonicum flumen vocabulo No- cebal apertis qtiidem ocujis, sed se movere penitus
vum transirel, plaustroque-tunc sedebat, qnod prse neqtiibal. Post Spirilum aulem facla est commolio
clofWtioue pcdes ambulare non valcbat, ex vebiculi i'la ut leclulum moyeri, el se velul arboris agitarii
isiibiloTotis nna d sparuit. quo vir Dei prsccipiiaius solium sentirel. Posl commolionem ignis circuinfu-!
iiileriret submergio. Yerum cuslodhit Dominus dili- sns esl.
gcntem se, et huniili suo faclus estln salulem. Sola Recordabalur inlerim ille, quod erga prophelami
siquidem cvectus rota (ransiit illje=usue tenui'<?rqui- sanclum iu spelunca monlig Oreb simile qnid aeiuinj
t7 VITA S. TIEB V.LDI.— LIB. IL - 78
xit. Posl ignem ergo slbilus aurse tenuis audiebaini' i conversationem. Dubilavit pene lunc pia fiiater,
el ibi Dominus. Columba siquidem omni lloridtor quid mallet, suosne, patHam vel opes repelere, an
candore emicuit, quse supervolitans, atque indices Tiebaldo «ni-inhserere? Sed vicit amor filii, imo
affeclionis dulcissimas emitlens voculas in os il- "charitas Christi. Renunliavit sseculo cum suis omni-
lapsa est fralris, elusque ad cor penetrans aliquania -bus, secula estChrislum^ Ambitiosos exuta orna-
supersedil mora. Alis deinde concussis egressa esl. lus eremiticas ambit slolas, vcstem pttllam , paupe-
D quanla tunc duleedine, o quanta tunc suavitale rem cnltunn Quse ergo priiis magnarum cxslitisset
cor iilud affeclum esl, dtim corpus quoque ipsnm domorum laiiqae domina cespkis, unius euni Tie-
lenissimo sudore quasi oleo irroratum madueril. baldo easulaemodo angustias incolit, cujtis exemp'0
Habebal plane idem fratres Spiritus sancti indesi- jejunia, vigilias, oraliones fiequenlaii, Cui piissinms
iienlem memoriam, miro more tolis eum medullis tam sedulo filius inservivil, ul nullo unquam frigoie,
invocans, ampleclens, dcsiderans. Unde el frequenli^ uulla incommoditaie illitis defuerit oljseqnelac, rero-
riignabauir ab illo viuiialione. lens seriplum : FUi,honora paltem et mattem, nl
- Sed quia charissimus quidam precibus inslat, «t sh longwvussuper lerram (Exod. xx). Plus elenini
seribam aliquid de gratia et coitsolalibne ejusdem Deo quam naturae jtislns se accommodal.
SpiriiusNsancii, ea, quse vel a praedicto fralre, ve_lB Prseierea si qui superveriissenl hospiles, quasi
ab aliis memoranda didici, 'opporlunius in eo al- alier sive Abraham, sive Lol sancttis occurreba',
texam opusculo, stailam, si facullatem Paterlunii- gaudens, salutabat complexabatur, deosculdbaiui.
iium dederii, a quo onme datum oplimum,ei omne Inducebal hospitiolo, lavabal pedes, coquebat olu-
perfectum donum descendit. scula, mensampoiiebat, frangebat panem, pochium
CAPUT 111«. - ipse porrigebal; _spectares homiiiem discipliiia
Igilfir dum aliquando Tiebaldus corde conftaoio exactum spirituali. Moribus, sermonp, habilu erat
commissa sua lugere1<,alque illo Axse veleri exem- conspicabilis ; modesla facies, floridi nitebanl oculi,
plo irrignum superius, el iniguum 'uspiraret infe- per quos lanquanu per duo specula inlerior ra-
rius, vox ad eiint csi del.tpsa luijnsmodi: Ne fleveris, diaret gratia, ei ad instar Job sancti lux vifltus ejus
remissa sunt libi peccala iuu (Multh. ix)._Digna uli- non cadebat in terram.
que consolatio fidelis anima?, quse in tcrra peregri- CAPUT IV.
nationis el miserise jam arcepeiit oraculum salvdtio^- Bienno anteobitum suum omni tentalione, vitio-
his suse. rumque immnnis assnltu fuit, sed moiLomm obsitus
Eodem fere sub tempore nocturno ei visu astiiere tanlis vulneribus, tanloquepressus incommodo, ut
'
sancli Ermagoras aique.,Forlunalus mariyres, quo- c ne gressum qtiiJeui figere, non in lattis se~ aliud
rum nominis ad litulum oralorium cellulse erat declinare, non manum ad os ducere quisset. Sum-
fpsitis dedicaliiTn, cflelesli mirabiles venusiatei ignOis mus.enim artifex igne tribulationis, et Iima inlir-
\tiliibus, stcllantihus ocnlis, ariiiclu purpureo, et mitalis gemmam disponebal expolire, qtiam mox
illius devolaj sedulitali erga Dei cnltum ac sui me- ereptam de lerra diademati suo iusereiet, purgabat-
moiiam dixere gratias. Equidem feliees ejus oculi, que sepluplum, quem in lahernaculo habitare suo
qui adhuc in terris positus coelestia mereatur con- digmjm judicasset. Emarcuit ergo eremi laclcus
spicari. illeflos. Aura infirmitaiis aduslus est \einans il!e
Qtiidam hTus itiiuisler, Odo ndroine. gi-avi rebrium flos eremi. Decumbebat Tjebaldus coe'o semper in-
tvngebatur ac fici iuoteslia. Qui oraiionum ejns, dum .leiitus, nec de priori quidquam iigoie'minui
crebro peleiel suffragia, Ille primo refugere, peccai passus animum non deflectobal ab oratione. Etenim
lorem se dicere, uec esse, qui voluntaii queat Dei pltis in sanctis animse firmitas quam corpoiis ii fir-
resistere; cujus arbitrit) infirmitales servianl. Sed mitas valet. Quo labescit carb, ep animus invalescit.
euim, ctim fidelem m.inislrum jam supremum tra- Nam virtus in infirmitate perficilur (II Cor. xn).
here spirilum viderel, illius dolens discessu, ad ec- Q Anno igilurduodecimo, ex quo pattiam relique.
clesiam uli deferalur, prsricipil, Ipse sacra celebra- rat (tres enim peregre annos fecit, novem vixlt
turus missarum accedit. Communicavil corpore et solitarius) ad extrema venil. Tunc accersito bonas
sanguine sacicsancto segrotus, ftigalaquO prolinus frugis viro Petro abbale familiarissimo sibi, a qinj
itifirmitas el reformata sanitas est. Qui ergo aliorum eodem anno monacliicum siiscepisset babiltim.
Vix delalus fiiissel manibus, merito Tiebaldi suis malreni suam,-ac fllros spiriluales, quosparturierat
sauiis rediit pedibus, impleio, quod Veiil.ts ereden- et educaverat Christo, paupeieinque supellectilem
libus reprOmisil: Amen dico vobis, qtthi quidqitid pe- illi, nec non suse ctiram cellulse coinmcndavit, sui
lieritis Patrem in nomine meo, dabll vobis{Joan. xiv). dissolutionem Imniiiiere praxlicens fralribus.
- Lucerna ergo supei candelabruiii posita ladios Posi bsec moibo invalesceiite, jacebal agoniaans,
latc suos sparserat, dum multisad virum Dei un- - mortisqtie longam gusiaviiamariiudinem. Nam sie
dique conflueniibus, patrem qnoque ac niatrem purgabaitir, qui mox erat ad Deum assuinondiis, ad
illius cnm mulla iiobililale opinio traxit. Gaude- qtiem excipiendum qnoniani divina occurrisset
bant oppido se parentes invenisse, quem perdidi-se clementia, tesxis fult terrse moius, qui terlio die
dolebanl, niaximecum filii cernerent lam gloiiosaiu antc ipsius transitum cellulam qu"n<itiies concusse-
•w REINERl S. LAURENTU LEOD.-MONACHI 80
Pat, qutm aliqui prse foribus, omnes sensere con- A Ut patuissel omriibus, quam purus, quam inno-
sislentes inlrinsecus. Cui discessuro multi utriusque cens vixerat Tiebaldus, qttamdam fuluraj gloriain
sexus valedicere convenerant, gemilusque dabant resurreclionis ae demutatse naturam carnis prse-
et lacrymas. lulit. Micabat itaque liliis candidius, aromatum
Sed videns unus fratrum diutina virum Dei redolebal areolis suavius. Quem exsequiis hono-
agonia faligari, laclus divino instinctu, egredi ratum solemnibus multisque commeudalum Iaciymis
cunctos bortatur. Dum paululum ergo respirasset honesio condidere Sdeles sarcophago, quoad
ille, miro peliit cum affeclu Dominici corporis in reslilutionis die relloreal ad incorruptionem
et sanguinis viaticum, accepil, gratias egit. Deinde seternique accipiat candoris slolam duplicem. Trans-
sublatis in jcoelummanjbus et oculis, dum.. ssepius iit ii Kal. Jtilias, indictione vi, imperaute Hein-
ilerasset : Domine, Domine, mherere populo tuo rico Beinriei filifr Augusti seoundi, cujus prseconia
(Esilt.xm), dilecto jarii pulsante, surrexit aperire meritorum, crebra|quse per illumnunc usque"liunl,
ei, alque muniis faiigalum divinis feliciter reddidit -loquuntur miracula, populorumque frcquenliis ejus
'
spiritum. Manibus ergo angelicis in via deductus memoria celebris esl.
estmirabjli.Et quialiicesurieratetsitieratjusiitiam, Denique sacri cineres illius a sorore postfliodur»
cum vesle nupliali intromissus ad ccenam agni epu- B in Gallias translali sunt.plurimamque pluribiis m>
ialur in mensa beatse ac perpetuse saliei ruerein locis venerationem.

HEOJEIII imm&cm
i
-
DE CONFLICTU DUORUM DUCUM ET ANIMARUM

MIRABILIREVELATIONE
j
Ac de milite captivo per salutarem hostiam liberato

LIBELLI DUO,

D. Bern. PEZIDSubi supra, col. 109, ex eodem ms.)

EPIGRAMMA SEQUENTIS.OPUSCULI.*
' !

Quse scribimus, o amice, ducis grata plurimum,' C HiEcuno libi primitus libello disseruf.
Sensujicet alque diclis valeant quam niinimum. Posl aliud seque dignum altero subtexui >.
Sed qui corde liquens allo verbis stillas aureis, De caplivo scilicet ab hostibus mililo
Nostris quid le lam sedulo acclinas testaceis? Sdcram Christi per hosliam servato insolite,
Te sapphiri, te smaragdi collustrant scientise, Quibus tanquam charitalis lu fave pignoiibus
Tdiilum nostraj quidnam placel glarea miserise? Mutuique ut amoris pergraiis obsidibus.
*
AfTectucerte traheris. Squalemus ingenio, Nam quinorumhsec dieruni ysudavi cuniculo,
Nec non versus quater\ cenlum indidi
>-
Nec scribere piget tamen, quia verlis serio. opuscuio.
Ergo sume, quod ad legem lexui versificam, Quin etiam bis liicenos, bisque denos addidi:
Nec dubita. Cluniaci banc abbas asseruit Sed lios*qula matufabas, minus cultos edidi,
Moiiachica sanctilate Majolus qui claruit, Exscribensque comm miter luo quseque lih.tu
Inter dtios gesta duces rem sane mhificam. Admisi poelico synaloephaspassim rilu.
Quippe bella duces ipsi cum versarenl gravia, At scnbendi si cessisses oiiuin morosius,
-llic eorum forte Paler subiit confinia, Carmen plane pervenisset nostrum castigatius.
'Bumque Iustrans abbaiias studeret riegotiis, Qualecunque tamen illud, diguanler accipias.
Est abductus a militum captivus cuslodiis, P Solus habe, solus lege, celesque ineplias.
Ac tum cerlis complurium didicil relalibu6, Et*virlutum qui rulilas gemmis mulliplicibus,
Defuncloruni quse-retulit visis ex spiiitibus. Unitis vel carbuncub,! ad nos jace radium.
Sl DE CONFLICTU DUORUM DUCUMET ANIM. - LIB. L
EJUSDEM PROOEMIOLUM.

-Atisurus'majora, prius perlento mmora,' A Cum ruaiDus cceptis-prins arlem comparat usu,
Ingeniumque brevi rude nunc insuesco relatu, ^Qtiam velit undoso commiilere vela profundo.
Ne mihi materia sit Ialior, inde verenda. Nec vero phaleris modo,_sive leporibus utar:!
^quore nauta marium sic explorat breviore, Est potius studio simplex ac lucidus ©rdo. ,

LIBELLUS PRIMUS.

De eonflictu duorum ducum et animarum mirabili revelatione.

Ergo duces oiim viguisse dao memoranlur, B Dispositamque Deo, vel subsidiis animarum
Alter Sicaniis, Sardois alter in oris, Aggressu cepit subito,"quam diximus. urbem,
Hic erat Eusebius, Oslorgius ille vocatus, Iufeslamque satellilio sub jura coegit.
Cul virtus etiam major, numerosius agmen, Proh vehemens et raptor iniquus lsedero facte
Divilise plures, magis amplilicala polesias. Qui veritus.non sit lam degeneri pietatem,
Sed morum dole Sardus poliore \igebat, Nec non obsequiis temerare dicala supernis i
Job simjlis sancto nulla bonilate carebat: Eusebium runior absentem perculit isle,
Pro vila functis tamen adprime sludiosus Nubila moeroris animo conlraxit el ore,
.Jugibus obsequjis complacebat Deitatem Uipole-e_uiparte mallet regni earuisse
Ecclesiis plura vel egenis exlribuendo.t T.im clarse sibi, lam cbarse quam moenibus urbis,
Alque frequentari sacra missarurn faciendo, Appellare Dei quam crebrius ipse soleret.
Qno vita, requie fruerentur perpetuali. Altamen in Dominum spem jactanset meditaluns
Iffincex subjeclis elegerat urbibus unam, Prsesumensque sibi provenlus adfore faustos,
Quse cultu melior, redilu locupletior cs"set, Convoeat in ccetum socios fidasque cobortes,
Atque dicaral eam Chrislo, membris quoque Chris^i . Exciialbortaiu, firmat dubios ralione.
Bebihbus duiitaxat, egenis ac peregrinis, C Ecquid, ait, socii, quid vos censetis amici ?
Ail quam confiuerent velul ad pielatis asiluni, Emovilne Dei vestras injuriamentes ?
ILcjequieturi, sumptus, vestes habiturr, Prsedo quod ctipidus illi, quse contuleramus
Usibus inde suis nil prorsus eo retinente, Abripuit fraude, vi nilitur et relinpre :
Cunctos quin potius quseparebat regionis Virtuiis minime fer.tt hoc industria vestraj.
Conduci decimas isluc faciente quotannis. Jusiitiam zelemur, el hosli congrediamur i
Nec vero tanlse, tam faustse sedibus urbis Jiistiti.i tuti viclores ellicieinur.
Munia diyini deerant vilalia cultus, Sin aliudpl.tcilum justse fuerit Deitati,
Nocte, dieque per ecclesias celebratio Iaudum Utililer, laudabiliter sic emorieniur.
El pia missarum vulgo fervebal agenda. Namque slatu \ilse suslollet labe carentis
Sic igiltir nardo pielatis quam preliosa Cujus pro causa nos conligerit cecidisse,
Sua\ibus ungentis devolsesedulitatis Et corruplibilem morli vilam exposuisse.
Vir perlustris inungebal vesligia Clnisli Condecel ergo manus ad forlia miltere fortes,
Quse fiunl niininiis, Geri sibi leslificanlis: Ui quo res gravior, graviora periculapulsant,
Nam sua sunt, membra licel ejus corporis una.' -. Elucescat eo virtus, animique probentur.
Dcnique ul illius'evangelicse mulieris Nec vobis equidem bellanlibus olia ducam ;
Nardus aromalicaTiiiros aspersit odores : Signaferam primus, certamina primus inibo,
Hujus sic- etiam sludium memorabile jusli In cunctis adero, neque me fraudabo,labori.
Spiramenla bonse quoquo versus dedit aura;, Tura velutisole fiores pandunlur aprico,
Doriecet arcanos sitperum penetrandoTecessus Nox lorpore suo quos aslrinxisset opaca,
Ipsos emeruil summseolfactus Deilatis. Afflatuquevigor lucis respirat amicse,,
i£l quanti fuerii, quam suavis, odoia, 'placensque, Qui languens gelidis pene exspiraverat umbris;"
Clarius esl luce; quia non moda profuil illi, Corda ducis monitu sic instaurala virorum,
Qtiiu etiam mujtis tulit emolumenla salutis, Atque pavor radiis explosus iners rationis,
<L'tf.tcie rerum jam fiet ei ordine notum. Pectora fervescunt, in robur braehia gliscunt.
Cuin traherent igitur'Iongse confiigia rixse, Cum dexlris' animos spondent in bella fideles,
-
Aiierulroque duces dictiiiello qualerenlur, Ulciscique parant el cogunt undique vires. -
L^idlas Siculus-conlra, fraudemque paravii, Inslrucios tunc dux.cuneos educil in hosters
U - REINEfU S. LAURENTH LEOD. MONACFIT. «4
Qui dum prodeat el pugnse dum copia delur, A Prsescrtim qupd eam Christo legassel haoendaro *
Ipse loco caslra tulo recepit, cobibetque, El Christi membris animabus pro redimenais.
lusidiasque viris molitur ab agmine lectis , Hanc, aiunl curam, tantum sepone dalorem :
Captat et hostilem fraudando revincere fraudem. Nam Christo qusecunque dabis , qusecunque de-
'
( a^tris inlerea cuslodes advigilabanl, j . [disti,
11 ipeeulis positi lusirabanl omnia visu, Est, si qui.s fraudet, rapiat, minuatqne, casurus,
Piospecluraque soli longe lateque pelebant, CredilQ nimirum tibi non casura per aevum,
Cuin procul adventare aciem cernunt numerosam. Qtiin rata mansura jccelo quoque cenltiplicanda.
Arma putant boslilia, sed dubii tamen astant, Ac le suSpensum ne per promissa trabamus,
Iniendiini, id certius uldiguoscere possint. Juris cuncia tui jam nimc repelemus ab bosle,
Jimque propinquabal paulalim exercilusJHe, Restituetque vel in kluplum, qnidquid tuli} abs te _
Cujus erat mira species, habitudo stupeuda,. Atque satisfaciens ditioni subjicietur,
Cedere flonferi ceaseres hlia campj, Vel capiendus eril et tradendus tibi vhictns.
Duin nive plus arma, nive plus vexilla nilerent, Tu modo nos audl, sequere, ac diflidere noli,
Yerriarem el etjui candore, quibus resitlebant. Dticturusque iuas tecum dispone calervas.
Plura qtiid aitexam ? telltis quasi fiucluat oinnis Hic sese fidei pijnceps commiltil eorum
Qualibei incedaut vibrati lucenitoris, Arbitriirn seqtiilur, nullo ctinciamine parel.
Atque j"ubar solis florciitibus innatal armis. In sua castra reJii, ponducitin arma maniplos,
Cuslodes igitur novitate stupenl inopina,. Plus una quibus inslitui nequeal legipne.
Ac referunt domino curis urgenlibus segro. Hos lamen horlatur, his prsecedit comilalus,
IXec miiitis ipsc stupei, piemit hinc melus, erigit Bis quoque tricenis occurrere millibus audet,"
Plus qu.im leirenis, fidens ecelesfibus armis.,'
[hinc spes, llli cnm niveum prsedux incederel agmen
Qttippe quod audissel habiius-candere vlrorum,
ln spetn Iseloruin vocat haud fiuerpres inanis. QuoJ bis vieenis confertum millibus esset,
Porro quod ex armis belli prajtendere vultum Nec non fidentem sibimet ferretur in hosiein.
Suspensusmeluilsibi trisiia ne qpa minentur. Quod sinutl adJiscil Ostorgius, usqtie siupescit.
Consulit ergo suos el pnmores .et amieos, , Namnitoi, armorum species, habitus veifentum
novitate '
Miillum intorquebarit multa stuporem.
Atque viros equites prsemittens quatuor illo .
Tunc qui sini, propere scitatum milti',et unde?
Qui sint? unde domo? quo tendant? quserere
- Sic quare iminineanl? lantse quis dttx acici ?
, [dictat, C Albato occiirrunl venientibus ex grege q«iidam,
Qui veniant? tUruni traclent hostiiia necne?
Qui se qusesili de militia f.tteautur,
Approperantibtis bis^, ex prsescripto qnoque ccetu
Et Christi regno, regiqtie suo famulari.
Quatuor oecursanl equiles responsa datuti, smun causa dominum capiendi,
salutanles resalutaiu ofliciose Atque.venire
Seque ; ni veniat, pacem, veniamque requiral,
armorum Supplex
Adventusque roganlibtis, quoque causas,
HJOCreferuiu placide, sic et mulcent stupidatos : Utqtie salis Chrislo.fdciat Christique ministto,
Sit formido procul, constaiuia cofdibus insit, Qiiem super erepta jiantum tr.slaverat urbe.
Nec ntora Trinaerio lam lasvaduci referunlur.
Anxietas levsetoll.ttur suspicionis,
Oppido consullum tiepiduspetil ille suorum,
Pacifici siquidcm vobis, vestrseque venimus Maturat quoque, quo jussum consultus adire.
Causje lutores, ac veslris liostibus liostes. Candifluo quidam a comitalu nec minus adsunt.
Fungimnr obsequio coelesti mtlitiaque Dux ab eis qttseiit, pise legati prius, audii,
Coeliius et missi sumusin sol.tlid vobis. y
Quin et eumgra\ium pulsant terroie minarum,
Piopterea domino redetinies dicite vestro : Pcenas divinsesubiturum scilicet iive,
Nos adeat fidenier, etultra nil vereatur, Quod Chrislo, quam contulerit-cullor pius, urbem
Imomelus nebulam spe deteigat meliori,
linpius abstulerit rabtor, retinere vel ausit.
Exhibealqtie suos conspeclus, alloquiumque. llle veretur, et attrpmit, ignosciqueprecatur,
N mc quasi post biemem verno redeunle sereno, Facturum spondet quse""censerenlfacienda,
P.jst adversa, secunda Deo radianie redibun!,. Quo teinere commissa piet correciio digna
Legati mandala duci tam fjusta reportant. Jain fuerat ventum turbse eande"ntisad agmei\,
Qui lanquam vinclis mcerore, meluque solulus Etqtise pacis erani, Siculus veniamque rogabat:
Spe mentem relevat, spe jam sttper hosie tritim- Ecee supervenil et Sardorum quoque duclor,
[phal, Cui se vel lolam mox subjugai Ti iquetram,
lllorsnm quoque, perlendit pauco comitatu. Nec non dupliciter dispendia <|urequereform.it.
Excipiiinl eqtiitcs idem hlandumqtie salulaut, Foedera pangunturj et pax (irmatur utrinqtie,
. Ac miris salagunl afleetibus adveucr.iri. Plenaque jam fidosjconcotdia letltlil amicos.
Ttim liiemoraiil eadem quse missis ante Iocuti, Si duo cum llabris inaie \ersarint diuturnis
Pluiaquc subjiciuni, simul imioleatne, reqiiinmt HincBoie.ts, illinc Auster, diveisa frementes,
Dux tiibcm S'CiiIussibi laiitam quod lapuisset, Siibsidunllandeiii Phoeboqtte silenliuiilanie.
Jd peiquain sesc, respondel babere molcsie, Eusebio cceiiis tu:.i| caudidus illc proTatur^
8§ DE CONFLICTU DUORUMDUCUMET ANffl. — LIB. II. . 86
Istaqiie-sufiicianlne sibi, perquirit amfce. A Vitam seu pa<:em libi perpetuamvesalulera
ftnnuil, ac plures salagil dcpendere grates, Nobiscum pariler orenl indeficieiiler.
Ei qnisint, nbsse-vanum jam nonputat esse. Non elenim dubites, quia nos, quos aspicis, omnes
Supplev accedit, subtilius inde requirit. Vilsereddideris pacato judice nobis,
Ncc secreta viro sua quibant abdere tanto, Multos et reddes, vigilantia si pia duret.
Cujus erant meritis sortiti gaudia lucis, Sic duce commonilo,"sic magnilice relevalo
At sibi proficue vel pluribus hoc aperire : Floridusille sui queslus, felix quoque ccelus
filos,dtinl, animsedefunctorum sumus ille, Suppliciter sese possil quo solvat abire.
<Juas tiivina Uiis saivavit gratia factis : Dux toto Iacrvmas affeclu fundit oborlas,
- Nos
quibus a Satanse laqueis, misera dkione Mira Deum facientem collaudat, benedicit,
Peecaiique jugo feliciter eripuisti, Qui sua lam mire secreta sibi patefecit.
Lucis et seternse penetralibus inseruisti Solvit el alliatum coiileslans~plurima ccelum.
Ecclesjis vel pauperibus tua parlii ipando, - lile invisibiles repelit, qua veneral, arces,""
Scu Chrislo quse grala probentur., rile studendo. Atvir.devotus, vir plane religiosus
Nec pigeat cerle iiona pro nobis studuisse. 0 quanlas studii generoso pectore sancii
Nactus es hinc siquidem regis coelestis amorcm, B Extulil hinc flammas olco pielalis adauctasl
•SancUirumquoque veljusli cujusque favorem, Nec valet hoe dici, noslro nec carmine scribi,
IIHOvoluntate nunc usquebona quotlagebas E.\pendal poiius icujuslibet id meditatus. --
Scilicetex propriis opus acceplabile volis, Peifectus crevit, melius bene coepla peregit
Nostrse jam monitu precis obsequiique lidelis ' Nec fructu caruit, quia centuplicala
recepit,
Plenius exsequere, melius, meliusque studelo? / Addiuis selernse possessor et incola terr».
Quatenus erepli perle pcenisque solutj

EPILOGUS:

jQui valeant iiabitum sumere corporeum C Nam sic multiplicesdum memorent apices,
Ses non corporeoe, perquiras forsan, amice Ilumani quivis speciem quod spirilus-oris
Quatenus humanis narlicipenloculis Ssepius induerit, verbaque prolulerit
Sisibiles animse quse jam fsrmas posuere. Tam bonus alque malus-, lalsumne vel autttmet
Nec quis membrorum suppotat officium [uitus.
Verborummodulos ul forment articulalos, Qtiod lu conspicuo prseditus ingenio _.
Id mens atque meum non capit ingenium.
Disquiras tecum, sit qualiter acclpiendtim.
Arcanum lale cuivis haud credo patere, Altius hoe cerle si libel inspicere,
Nuui sed fieri non nego posse Dei, Datrum ceu speculo scriptis ulare sereno.
Nil impossibile soti quia noscitur esse.

PB.OOEMIOLUM LIBRI SECUNDI.


Ecce cano pene vulgsni singulari versu ® Nunc quoque quid valeanl rMrinsemyslica menssg
Atque terc plane levibus compendia Pyrgi: Vinum cum pane, suppinget posteriore.
Quod memores tale libi gralum carmen, amice. Perlsesus>noslrse si non eris ipse camense,
Etquia jam pinxit slylus anteriore libello Gratum scribere erit, et nec seripsisse pigebit.
Qaos parianl agapis fructus impendia sanelse : -

LIB.ELLUS SECUNDUS,
Be milite captivo etpersalutaremhostiamliberato,x
Alterulra reges duo pugna conseruere Inter quos etiam fidum ceeidisse ministrum
Sanguine, divitiis exercitibusque superbi. Oiuigit illius, mactse juvenem probitalis
Yis ulrique.gravis, idcirco gravissima slrages- Plagis prsegravibus, jam sangtiine qui vacuatus
Impulit utrinque, fera mors hinc ssevilet inde Unins spatium noclis pariterque diei
Occubueie viri, funeslaque vulnera densim Exanimus pene mansil, vilaque carenti
IrJregere acies, nec nonpar pene peiiclum. Assimilis lurbae, qtise circumftisa jacebal.
Namqtie reportarit unus Iicel bosle fugato Ast iibi vilalem sensim per membra calorc.n
Viclrices aquilas, lamen usquequaque cruenlas. Etvires, sensu demum redeunte, rcsumil 5
Amisit siquidem lethaii vulnere fratrem, '•: Assurgit, residet, nec non pro posse suarun.
Charorum uuoque nonnullos cum parie aciei. Altos plagarum religans instringit hiatus.
' '
S? - REINERI«. LAURENTII LEOD. MONACHI. SS
lum niodica peclus requie componilanhclum, A Libato dignelentescunt absiliunlque.
Ac licet invalidus in gressum subrigit arlus, Denique majori quinam cumulanlur hoaore,
Insislitque' viam, si forte quis obvius adsii'. Qtiam quibus id traclare, sacrare tributa potestag,
Cui curam sibi compatiens impendat amicus. Scilicel olficio si consonet actio^vilse
'_ Quemdumqusentai,hostisadest, captuniqueretenlat. Sintque maniis mundse, cordis sine sordibus arca
Et ducisin vuliuin perducit "disculiendum. Qnse man coeleste tpieal^ ul par est retinere?
Unde sil ille rogat, seu ctijus conditionis? Nam facit esse deos Deus aris victima factus.
Cujus el officii? num libcr, seu popularis? Verum ccepta priusjordiri jam repetamus.
^issimulat-jtnenis quod eral solers aperire, Eigo siupens juvenem princeps baud posseligari,
Invidiamque cavens, Sum pauper ruslicus, inquit, Id quonam fial, satagit perdiscere pacto.
Legilimoque mihi conjux annexa ctibili. Ildiidqtiaquam, Domine, Isceleri hoc vertas, ait ille
Res nobjs teitues, indeptum denique quidqtiid Ariis neu magicae reputes^prsestigia nosse,
Senjiio fuetil, soclos partimur in usus. Hoc a Christicola procul esto peclore, fronte
Tum, bone dux, cuui sim bellandi ignarus et expers. Congesiante insigne crucis baptismate uncto.
Nil patridj propter aliud sum castra secutus, Ais magis ha'C hpminuni sub dsemoniis agiiantum,
Quam quo militibus deferrem expendia viclus, Quis ratio nrnia, grave peclus, et actlo dira.
Edicto ut mihi regali paribusque statulum. Nam retinenl animas terreno in pulvere eurvas,
Dc igilur veniam, plecti scivos minus sequum, Nec baratlui meluunl mala.nec cupiuut bona coeli,
Observare quibus reges dominosque necesse es|. Perdil.p quorum ceriissima, ui resipiscant.
Flectilur bis prineeps, misero dolet, ac miseretur. Presbyier ofiicio quiu in patria est mihi fraler,
Colligit binc,'adhibet medicos, impendia praebet. Exemplum bcllo qui me, .\elul aestimo, credens
At poslquam rediit vigor et sancscere ccepil, Muniamissarum pro me veneranda frequenlat,
Noctune fugeret, vinciri compede jussit. Ac niodo si seclo peenis addicerer illo,
Sed poluil nulld viuetus ratione teneri. ln quotl succeduntj ex hoc quicunque xecedunt
Nam simul abscessit custos, qui vincula strinxlt, lllius requiem merijis fortasse mererer.
Est invisibili aeluium.viiiuie solutus, Piselerea tempus juibi degens aliquan.um
Attonito lanta nimis ipsomet novitate. ldem clarorum juvenis speclamine morum
Frater porro sibi vila decoratus honesla Proditus est, minime yulgari forte fuisse
OPticiumqiiegereus venerabile presbyteralus Slemmaie, quinimoquod celabat, geneioso.
Faina qui induolus armis illum cecidisse, Quippe quod addidicil, lougum quod traxit in USUIH
Seduius exstiuclum propeiavit lollere corpus In leinpiib longuin.inequil ullus dissimulare.
Alterius, sed enim qui forie similiimus esset, Sed quiscunque palet propensus sedulosiguis.
lnveniens campo fraliis pulat esse cadaver. Hinc el adorsus eum princeps vocat ille seorsum,
lloe levat, hoc vebit inpati iani,tumulatque decenter, Ulque stbi retegat, qui sit, propensius instat
Ejus pro lequie riec omitiit peicelebraie Duminodo nil fallal, tulum super boc fore firmat
Missamm oflicia de\ola scdulilale. Prodam vera, referljeisi graviter cruciandus,
II nc veluli diclum, ievera proveniebal, Ncc fielis utar, etsi crudele necandus.
Nejuvenein imposila quissent consliingere vincla. Nempe fui regis et miles et officialis,
Sedfidei quisquam ne ascripserit hoc peregiinse, Rcgis praocipuos non infimus inter aniicos,
"Veiidico papa Gregorius aureus ore. Nec populare genus mihi, clareo sanguine avito.
Nequaquam absimile quiJdam legitur memorare, Ingenui mores. ait, et responsa vel actus
DLCIUS quoJ fuerii quid.un captivus ab hosle, Piodebant niibi, quod*non genle gregarius esses.
Qui tulerit multos arctissima vinela per anuos, El lu fine quidem cpr.sumi dignus acerbo,
Excessisse tamen vita dum credidit uxor,, Namque tui'Martc ivgis tristique tiiumpho
Hlitis ob requiem certis holocausla diebus j) Amisi fratres, cons inguhieos et amicos t
Myslica libari saeram faciebal ad aram Sed libi j'urata neqi aquam conviolabo,
.Salvificum Chrisli corpus Cbristique cruorem, Alque fidem paclam nec poena \iiidice solvam,
Ibces et boisea captivo dissiliebant, „ Nec scindam morle.iquin pleclam vendhione.
Alque facessebal labor, inflictique dolores. Ex plagis igilur ubi plane convaluisset,
Ad natale solumqui posl quandoque regressus More subhastatum servi, qui obvenerii annis,
Pbtsiustixoii, quod contigerat, patefecit. llni Fresionum prelio eoulradidit illum.
Quseproicst.ita es! bordsque fuisse diesquc Quique sludens ser\um vincbs retinere coem-
Ipsius oblali toties relevaminesacri. j [ptum
Quin et Waraccam maris alro gurgitejiautam Nec valuil nodis conioere necarlibus ullis,
Absorpium pcne^doetor non prseteritipse, Muiliniodis quanquasn variasset pondera baccis,
Puesidio tuluiii lali crcptuiuqiie fuisse. Res t.unen bsec mira, cum terna surgeret bora,
Esl igiiur uil commodius nil dignius isto, Missas quando sacras fieri solemniler usus,
H_tuo\ivuiit aiiimse, vegetanlur corpora sacro, Ciebriusin juvene jam fdlo proveniebal.
ffuo laui corporei quam nexus sphiluaies Ilinc et ei tese lediineiidimdulta facultas,
DE A3V. RELIQ. S. LiURENTH LEODIUM. 80
Pendere si prelium prolibeilale valerel, VOextrain subsidii victum meruisse supert.i,
Isque suo jurans domino seu mittere pactum, IniplorareDeum quibus asliterit super isto
Denuo sejuregredi, Ddeinec piodere sacrum, Debbando sacram Chrisli mysleria ad aram.
l.otherum pettil regem easusque relexit, l.no neque hoc jnvenis animadverlit minusidem,
Ac sibi m.inificum regali munere sensit. Et referens multis, ad opus mulios pietalis
Qttippe sororis eiim nerat \iguisse niinfslnim, Coelitus in sese facla movil pietate.
Eigosuo suiiimani misil dpmino sibj paclani Scilicel ut pro SP, pro charis, proqtte propinquis,
Ac sic servitio exiiius patiiam repetivit. Quossive hsec vita retineret, sive futura,
Fralri nec lacttit, \elquseque 6inislra lulisscl, .P.-rvigiles libare preces Cbristo sludtiissenl
Vel quae divinb sensissel conunoda dono, Pdiiperibusque piam pro posse impendere Giiram :
Ubeie quam diflcicasus sese inter amaros Quodqtie bonis majus, rehquis quod dignius esset
Vincula laxando lactarit eumque levatulo. Missarum impense sacra fecissenl celebrari, -
'
Pnrsbytei iudiciis certum lenuit referentis • Q laelam corporibus quarn proliciunl animabus,
lliis tempoiibus duiit.ixaLsive diebus. Unica conuuoda vera salus, alimonia perpes.

EPILOGUS.
'Haud equidem uubilal, quicunque vigel ratione B Tum notat atque legit, qui captal habere cadeuleni
Omnicreatoiem omnia posse. Jam polis omnem hac vincere uodiim.
Pio libitu, pro cons-iio utitur ipse creatis, Me volucris nempc sic experienlia brulre
Qitaqua ffexerit, illa sequunitir. Arcanse \ is ul movel herbie.
Non igitur miruiu vincti absiluisse calenas Omnia sed sensus comprendere non valet ulltts,
llisius vrrlute sacrorum, Qtise mirabilis edidil auctor. - -
Evaleal cnm vis et idem cujuslibel lierbse, Papse qui volucriim, \elqui genus omne animan»
Qu un picus admonstraveril ales. [tum
lnvenies.pliysicos elenim meminisse peritos, Nalurasve retexerit omnes,
Qjiod siquis nido inserat hujus Herbarum, lapidum, lignorum noniina, viics,
Vincula digressse, pullis ul qu3?ritet escam, lino quis explicet omnia? iieruni
Dum revolat, neque tecta patere Iliie Crealorem vel nosse vel excoluisse
Offcndit, quamdam perquiiitel applical berbain, Vera scientia, summa salutfs.
Qua mox iiivolucrum onine resolvil.

' • DE ADVENTU

RELiOUIARUM S. LAURENTII MARTYRIS

ROMA LEODIUM

LIBER
Cum aliis diversi generis carminibus et epigrammatibus.

Y,D.Bern. PEZ.VS,Anecdocl. IV, ut, 120.)

IINCIPIT PROCEMIUM.

Argento, gemmis, auro species minuuntur C Si tsedel studiorum, dissimulalque laborem


Ntibesilus longi, qualido neglecla premuiitur Prosa seu pedibus, uli libet. Unde Irequenler
Et rulilum qtiamvis ebalybem 1ubigo lacessit, Oiamvel teuuis, ne marceat insipienter.
Otia si patitur, usumv.e manumve recessit: Ardor inesl-legere, meditari, scribere^plura. _
Sic.decoret robur, sic qiiselibel ars belietatur Nauj data desidjse viliis mens est ruilurj.
Asstieia minime quando cura vegetalur. C.irmine Laurenli nunc procelebrabere [f. peroo-
Et scabiem lentat animi torpedo nitorem jlcbraberej nyslro
91 REINCRI S, LAURENTHLEOD. MONACIH.
Yerno marlyrii mirespcciabilis o«ti.o. A-A superis plauslrum pcrcepimns igne pcruslum,
At non le, Csesar, ut iniquus cralicularit, Improbus agricola quod mcsse ininabal ouuslu-m,-
Snppli»iis icttim prel'oso fine beavil : "Festa lui dum marlyrii temere violarel.
Nobis imo caitam pars ul collata liquoiis, Damnose culpam
lujii, m tibi rile vacaret.
Elicuit quem toiridulo vis alta vaporis. Est ea res nobjs ab eodem notificala,
Ingenii mimis hoc ubeiias suasit, iirrem. Tum-jue per exbibitos earbones cerlificata.
Qu:n luus egit amor, devotum munus obirem. Alter sancila dum religione verelur
Quij pe nec ujia magis gr.wiler relevaiio piessum, Muntficenlia quanta tibi senlire meretur,
Ncc juvat unda magis solari caumale fessum, , In plauslrum messem petilurus teclalevarat,
Nec tua quain mira, liiiflos quam commemorasse, Fesla tuse noclis liunc hora sed anticiparat,
Et scriplj mimus tibi qiialisciinque dicasse, , Abslitil inceplo, liquitque sub aere nudam,
Gloria quanla tibi, quam praecellens babcaris, Inde sed obstupuit nec rore nec imbribus udam,
Percipielcui te dignanter notificaris, Nox ea sive dies fueril qnanquam pluviosa,
Per visum cuidam inirabilis ut patuisti, Reddidil illsesam virtus lamen officiosa.
Auro limpidior obrizo dum micuisii,
R Tcmpore sic piisco siccum ttilit _area [Cod. recenl.
Mnndus revera multo velut igne probatus, [aera] vellus,
Florens luce mera, Ohristo Telut irradiatus, Imbiifeio dum rore madesceret undique lellus.
Lvta libi f.ic'es, stellabat lux oculoium, Sancle ttti veneratio ne reputetur inanis
Et subridebas, o mellea spes miserorum ! Asseruit vel qui mahavit sanguine panis.
Orsaque moerenti consolaus ista lulisii: Coxeral hunc mulier qusedam fostum violando,
EJI, fiaier, morere : libi moitem namque peiisti. Tdlem sed luleralhsec ausu monstra creando.
Hinc te piclur.im digito monsliame,noiabai, Te porro seriptis quinam qtieal sequiparare ?
Assusuli fueris, quse desuper effigiabdl. Laudibus, ut par est, magualia dignificare?
Sic fiatsancte, \itiis idem morialur. Uistorisesed jam series fauste replioelur.
Sic pievirtutuin per le vitam merejliir, Prosarie piitis edita, versifice memoretur.
lgne sacro calcat, quo mirifice caluisti, Oio fave votis lenuein moderare cdmenam,
Ignes lelhiferos quo rorantes habuisti. ICtmeiilis Iticem prsedux adhibeto serenam.
Qu.tm merilis-vigeas, rebus persaepe prob.tri Peclus mundinca cobuosordens.vitiorum,
Ccelitus et constal le signis cLirificari. Digno qtio nileant senstis habitudine morum.

INCIPIT LIBELLUS,

Prsestanti vila, morum cnllii redimila' G Moridurabat. Ilunc anno quoquejiovabat


L'inge vir nilidus eratinclero Godefiidus, Morem servando. Prsetenderat huc aliquando
Tuin qui floreb-dt,uibsLegia quo reniiebai, Chrislicola gente jejunia sacra colerite,
Pr.csul cum regeretTiuvinus, eoque vigeret Quse sanxil mundo prior hsec Christus sulieundQ
Clard multorum piseftillQdote bonoriim. Plane vicenos dum teolesbis quoque de'nos
Sauguine magnorum sed quamvis altus avoium lncoluil sallus non victu quolibel allus.
V.t.im tranquille degebat clericus ille, Reddidit ut vola, petiitsibi"Iimina nota,
Plus liunuii sensu quam poilens divile censu : Scilicel abbatiSj.euiiinea proximitatis
Plura dabat griilis cnltor solers pieialis. Se commeiidabat, affeciio vel sociabat.
Hos leclo, victti, plures refovebalamictti, Clarus et hic vita, mulla probilate polila
Li nina sacrorum visebal crebro locorum. Romsepollebat, Ilumberius nomen habebat
S.inctos orabat, votorum thura litabat. Ctistos Ecclesise datns
1 . ob
• meritum tbeorise,
...
Sel tu, Laurenti, spes illius unica menli, Summo sacrarum prelio quam reliquiarum
Se tibicommisit, lua ssepe tuosque revisit. MariyrditabalLaurenlius atqne dicabat.
Nobis riiunificum se prscslilit hinc el aniicum Hic liquor ille sacer, excussit qttem vapor acer,
Arclius hserendo, semper prodesse sludendo, Quem devotorum pia legit cura virorum
Sic opportunus, de nobis sic eiat unus, Cratesuperstrata', qui inembra tulere beata.
Pervigili'cura meditansque pavensque futura- Htinc tenet ampiilla,'poiior necducitur ulla
J nlicis cxainen vel prxmia vel cruciamen, Urbi Romanse, sacrtim nec hahetur inane.
Sc sibi prectebal, l.ipsus punire studebal. Ne subducalur, hautl segniier invigilatur,
Quo le, sancte, bouum, Pelre, conciliando pationuiii El qui mandatur, vir idonens ante probatur.
Voiis Ienibat, Romam peregrinus adib.il. Flagiat pro I.iuro, s.ipphiro praastat el attro,
Ilicpreeepulsabal, gemitu laciymisque citaoal Ncc desunt vota, colilUrbs, ambitquoque lold.
luie poteslatis summoeclavi pielatis, Hoc et lulclam sibi dredit et esse medelam
Utbona prse=tdi'cs,ul c'auslia poii rcscr.ies, Sas ctt plerumque meritis perseniit utrumqtse. ^
?S DE ADV. RELIQ. S. LAURENTHLEODIUM.
Commoda prsestanlur, qusevis adversa levantur. A Incautum reputat, pavet id, cautusque refutat.
Est siructura quidem minus aedi grandis eidem, Hinc ne suspeclus, ne fiat lorte reiectus ,
Grandissed cnltus, operum solidamine fultus, Tum vero gemere, suSpiria crebra ciere
Fucis siellalur lapidnm, canierisuecoratur, Martyris ad meritum, cor luctu vertere toriuin,
Clarel crystallis, radialus ubique metallis. Votis accedaf, ne cassus ab inde recedat.
Marmore-segmenta pingiint vario pavimenta. Allev.it bic mcestiim, removetmarlyr pius sestum,
Nil In ea iigni, nil quod carpalur ab igne : < Fitque, qupd affeclat, lignum propter breve speclat
'Hocquia cavere, qtti marlyrium slatuere, CocKtusinj'ectum, quam pinu nescio seclum,
Crebras llammarum j'acttiras urbicremarum. Ncc ductu scabro, salis apiuin mariyre fabro.
Non ea saeratus cui maityr inest tumtilatus ; Hop capit absqtie mora, magis undaut ffetibus ora,
Non quas struxerunt^titulos quibus imposuerunl Quos cict affeettts divino melle refectus!
Damasus, ac genere poliens Lucina vel sere, Oplato fruitur, pretiosa merce potitur
Non quse dolatur, venerabilis et litulatur
Ungtiine sacrato, mera plusquam balsama graio.
Ciaticula justi, quam lauiea dedicat usti,
Qttod cum transfundii, nova se redolenlia fundil,
Hocinslrumentum.decus hoc, felix monumentum
Gazis plus cbarum relinel gens Romulidarum. JJ Cnnctos qu.e flore§ cunclat, qna? vincat odqres,
Tot levita quidem templis clarescit ibidem. Ut sit nullarum par balitus areolarum,
Lucifer'esl Crbis, rulilat inerilo, prece, turhis. Vis pigmerilorum licet imhuerit varioriun,
Ergo eognatum pater Humbertus memoratum Scilicet assalus ita dixerat iile beatus :
Ariniiuilgrafe, prona refovet pielale. Ignelibens isto sum factiis viclima Christo,
lile roorasnectit, monet boc bospes, prece flectit. Qtue dulci rore suavi juvct hunc el odore.
Illic versatur, aliquolque dies temoralur, Sed retegi pavido minusid gratum Godcfiido.
Orat ferventer, subit Ecclesiam silienter. T.nilunrnoii Roma si persensisset aroma,
Instat levitse, bona det, (ergat mala viise. *Remsi repisset, non impuniius abisset,
Tunc ibi sanctartim qtiid inesset reliquiarum, Ac sibi vitalis fierel liquor exitialis.
Quserit, scrutatur, audit, supplex veneratuj'. Ergo pavens turbse migral noctanler ab Urbo,
Abbas nil celat, sed caro quseque revelat Fallit cognatum caiisalum diu remoraXim.
Mira relexendo meriltimqiie loci retegendo, "Expedit ipse moraSj palrise contendil ad oras
Addit et ardorem sancti monstrando liquorem. Nec pedes ,incedit, sed equo properante recedit.
Sedulus attendit el grates ille rependit, r Al nec odor cessat. Ilinc ne qqis ab Uibe laccssa(?
Tanto thesauro, quod dignius usqtte sit auro. Extrenfit introrsum, speclai quam sx'pe relrorsunt,
llaud tepidam menleiii movet indulgereparenlera Sanctus protexit ctirsum, per prospera rexil.
Si male servetur, locus illo ne viduelur. , Tiilus iter liivit, le Legia tutus adivit
Talis sermo quidem, medilatus non erat idem. - Gaza lantarum ditandam reliquiarum.
Yersal enim paiteii!. quani sublegisse pcr aiiciu " Quas ut captavit tluriias, ut justa probavit,
lllius possel, hoc ne quis tlenique nosset. Pontifici metnorat, beros hilarescit, adorat,
Nobis lale bonum, nobis boc nqbile donum Thesaurus prseferl, Christo prseconia defert.
Vir fidus (olis inhial conquirere volis. ILcc bona qui misit, hsec qui per dona revisit,
Copia successit, abbas quia forte recessil; Ad nos sancia,quidem tum pignora destinal iden.
Curis illectus est longius Urbe profeclus. Nobis condenda, speciali jure colenria :
At precfbus mille pernoctal clericus iile, Quos lutela boni fovel, associalque patroni.
Oralsuccessus" lotos, et ab inde regressus. Plebs ea devota, clerique frequenlia lota
Tum subit ad fraudem, surgit quasi peudere l.iu.le n, Ilymnidico more, cclebri comilatur bonore
Quam nocturnarum vls exigal evcubiarum. Ac fesiivorum choius occurrit monachorum,
Cella progreditur, setlesreverenda subitur, D Evcipil, exsultai, alleclu, voce resultat.
E sociis munus ad idem communical unus, Tunc lera^tempeSlas, hiemalis lunc erat ar>s'as.
" Aer
Quem
' riil celasset, admitlere nec dubilasset. squalebat, aqttilonum uirbo furebat.
Appelit,allare, juvat illud sic lemerare. Nimbi mauabanl, hos nubila continuabanl,
Vas, quod pendebai, pignns,sanclum cohibebal. Mnndus nutabal, aliud cauclyi'iia pul.ibat.
Vas est cryslallo comptum radianle meiallq. Chrislus pulsalur, Chrislus pro pace rogatur..
Hoc posilum caplat, aliud supponit el aptat, Pro terr.e fruclu, quse jam sit subritta fluctti.
Posset ul effundi liquor huc lutqque reltintli. Cbrislus et attendil, et commoila Iarga rependit
Sed non sliHabal, sua qnem pinguedo lig.ibal. - Mdityris obtentum sentil mox turba p"eleiiliim,
Ex se densatus crat et senio solidatus. Cojnobio siquidem nostro venerabilis idein
Ifinc esl perculsus, hinc a spe pene repulsus. Ut liqnor ilidtus, summoque favore locatus
Anxius aslabal, quidnam facerei, dubilabat. Ut super altare , ccepit per signa inicare
P.irs ne parva quidem ligni constabat ibidem, Verbere jani trisli popultfm relevantia Christi.
Q.uaiiisibi eaptaret, co?pto quam stippeditaret. Hinc plausus daniem, jubitando collacrymantem.
Estra ferre pedem, succtiice r.ir^us in aedom - Pcr mensem teclus, slalim sol nube retectus
m - .REINERI S. LAURENTII LEODfMONACHl . - M
I.uiriina dlspcrsit, «eluni caligine lersil, \ Coali tianquilla faoies quia prsestilil ilfa,-
Imbres emovit, et lerras igne refovit, Successere bona sancti bonitate patrona/
Ver njtuit suduru, tempus nihil obfuil udum, - Et frnguin mundo sic reddila spes gemebuudo.

EPILOGUS.

Cum Junio mense quartum'so! ederej. fdus Ergo Laurenti primas nitidisslme florum,
Acia refudere nos isla novum quasi sidus. Sanguine qui vernant super selhera purpureorum, ..
Auiiiia Iux eadem nobis professa refloret, Astes supplicibus, ies commoda, noxia demas,
Concio dum' nostra yotis hymnisque peroret. Salvifices meritis, quos pigneribus diademas.
t

QRATIO AD EUMDEM SANGTUM MARTYREM,


i
JJeate Laurenti, In regno Iuminis.
' Raplant pcr devia.' Quam quod exlerius.
Me vullu clementi Levita pudice Tu adsis opifex. I Chrislo ul ealeam,
Respice miserum I Purpurans coelice Te dirus exussit, j Mundo ut frigeaip
DulGibus le votis, Yiitulum gloria, Nec Deum excussit Ora propitius.
Quse obslant, remotis, Tua me iubricum Yapor craticulae. | Auro lu clarior,
prosperum. Yivere pudicum Luxus in me fuiit, Cryslallo purior
impende
bnnerum iiou habcnt Impelret gratia. Angit, versat, urii, 1 Exisli hominem.
Pestes, quibus tabeitt Inopes lu Christi Te voco sedule, Mica jam eoelitus.
Me.i praecordia. Divite fovisti Sacer te Spiritus Pnrga jam penilus
Saluiis amice, Gazarum pretio. Ussit medullitus - Meam caliginem.
Efficax medice, Nosti, ut egeam, 0 Christi victima, 0 quali ex ore,
Confer remedia". Tno sic \igeam Hoc urar fervore, Quali ex pectore
Tuo sim merito Sancte sufiragio. Tam duiei ardore ; Grales lunc egeras!
Liber a debito Cruenlus te torsit, Caleam iiitima. ! Audiat sic Deus,
Totius criminis, Setl nunquam detorsit Plus in te valuii, Dum clamat hic reus,
Piorum paiticeps A leclo carnifex. Jnlus ciuod caluit, Tunc ut placueras.
Conscnbar inmiiceps Me premunl viii.i,

OFFICIUMDE_SANCTO SPIRITU.

Ifymnus ad Noelurnos.
0 Israel, qui custodis vigil, sancte, qui non dormis I i
Nos e somno viliorum, nos susciies Pneuina sacrum. -
In Matulinis, Domine, meditari dones in le,
Illumines vita nostros, ue mors obseuret, oculos ;
- El ne dicanl inimici : Hos adversus prsevalui;
Juvet Pater ac Filius; regas lu, sancte Spirilus. Ameu.
Ad Laudes.
Umbra nociis inclinatur, terris dies reformatur,
Repubescit sol aureus, splendor gliscit sethereus.
Yitiorum fuliginem, peccatorum rubiginem
Tergas, o sancle Spiritus, expiesque nos penilus.
fsic cum Patre, cum Filio perpes libi laudatio,
Nos ut per le innovali, per se simus et beati. Amei..
Ad Primam.
Mane novo sacri fontis innovatos gralia j
Sancto parest Spirilui laudum ferre munera. i
Aurem piam nostris ipse accomodet vocibus, i
Censerique prsecipial angelicis cuin laudibus.
Nostris Pater cum Filio se votis prjestabilem
Idemque reddat Spirilus semper exorabilem. Amen.
Ad Teriiam.
Ilora fulget en tertia, felix lempmrct aureum,
Q.io affljvit mire donans apostolos Pneuma sacrum,
' Nos
eademparticipelipsum dignanter gratia,
Amore reddal fervidos, et Iaude diserlos sua
Clemeus nobis hoc largire Palef sancle, cum Filio
97 DE ADV. RELIQ. S. LAURENTll LEODIUM. 9»
Rege tuo, ae solare nnnc el semper, Paraclite. Amen.
Ad Sexlam.
Sancle, damus sexla libi iaudem, Spiritus, hora
Quam propter Cliristum pius admitte hac-eruce pensum.
Yulnera salviftcam nobis fac illa medelam,
Sanguinis el noslros vero cuia unguine morbos.
Filius ipse piis accedat cum Patre votis,
i^t le qusepelimus, a te et per te obtineamus. Amen.
Ad Nonam.
Yivifiea Christi morfe sacrala Dei
Christicolis nona revereftdam se exhibet hora.
En libi devolo pangimus obseqtiio
Piienma sacrum ; noslra clemens lu perfice vola..
Xaus tibi cum genito, cum genilore Deo:
Nos seleriia cboris per ssecula junge supcrnis. Ameiw
Ad Vespefas.
Nullus esl hymnus.
Ad Complelorium.
Lux vera nubis nescieiis, sol occasum non- patiens,
SpirilusParacIile! Nox ingruil; lu cordibus, te
Lucerna sis pedibus, luto ducens tramite,
Per vitia ne labamur, da virtutes, his regamur
Sseculi per deyia, bis etveri jubilsei, etseternai
Requiei mereamur otia. Amen.

VARIA CARMINA.
Circa crucifixum.
£rux vilse signum domal et fugat omne malignum :
Mors, hostes cedunt, rieque signatos cruce Ixdunt.
Hac homo subnixus enitere, qua crucifixus,
Eers bona tunc vitse., si mortifices mala rite.
Circa cymbalum.
Esurias, siliasque Deum, qui viVerequseris :
Angelica salie mox fruiturus eris.
Epitaphium circa tumulum
Erulns es mundo mortis legem subeundo,
Hildebrande Paler, j'am le retinet pia malcr
Jerusalem supera, lux et requies ubi vera.
Nam bene vixisti, gregibus bene consuluisti.
Nuncrecipis merita, revirescis perpele vita.
Quod lapis hic urgel, Christo veniente resurgex;
Circa campanam.
Laude tua dignum Deus Iioc sit fusile signuin,
Det populis monilus sacros advisere rilus-
ln feneslra viirea.
Vive columbinus, sed cautae simplicilatis •
Sjs serpenlinusjsed tioueslse cailidilatis.
w REINERl S. LAURENTIl LEQD. itfONAtHI M

EEmERI MOWAGHI

^RIUMPHALIS BULONICI

LIBELLI QUINQUE
Sive qualiter diebus nostris Ecclesia Leodiensis Balloniense castrum, pervasoribus triuro>
phatis, divina receperit virtuteJ
D. Rern. PEEUIS,ubisupra, col. 129, ex eodem mss.)

PROLOGUS SEQUJENTIS HISTORI^E,

Qua diebus noslris meritqrum gratia, qua signo- A siiam. arcepta reprscsentdvciim pro incoIumitMe
rum gloria sanclus martyr Lamberlus, quasiTLucifer taiuo saccrdqti. Dum enim deteslabile sit maium
novns effulseiil: qualiter de manu pervasorum in- ingralitudo, sequum omnimodis est, divinis ims
sigue Rulonii casiruin, qtiod legilima tiaditione, exislere gratos bcneficiis. sNempe quam gratus sit
tum et libero jure per mulios poi-sederat annos, re- noslrse in se deviotioni, ipse lotius boni _vclgraiise
ceperil in peivasores ipsos ultus, quam magnifice larcilor, luce clarius esi,
I
triumpharit, cum sil mcmorabile, sestimavinon ine- Nec ptito superflimm fore, si rem pietaiis et gra-
plum paucis describere. Multi quidem mnlta loquun- titudinis plenam hic memora\ero. Amici quidem
tur, atque, ut in ejusmodi solet ncgotiis, diveisse supprimeie peisonam, virluies vero
expiimere et
diversorum senieniise suiil. Veruriuamen pioul in- .. cautelse et aedificalionis esi. Jure
publicatur, quod
vestigare ab eis diligeiiius poiui ,'qui inlerfuere, imitabile sit. Quod aulem bona inientione prsedica-
posui veritatem. tur. nemo bonusjmale inierpreiatur.
Quod etiam in
opus quinque distinxi Iibellos, tilu-
Igitur quidam pauperculus devoto erga sanctam
lumque praescripsi : Tihtmpha'e Bulonicum. la quo Trinitatem
etsi praeier verum quidquam positum sit, rel.iloriius obsequio fervebal; nomen tiiunipliale
an sciiploiibus wquius hoc impttleiur, benevoli " Palris et Filii et Spiritus sancti, per quod adversa
seiuenlije lecloris dcfeto* Sed aniica religionis ve- evinciintur omnia, as-sidne compleclebalui corde,
ritas cst. Unde a quibus hscc accepi ."nequaquam coBfilebaltir ore. Nam, sicul scripium csl : Tuiris
nomen Domini; ad eam cutiit justus et
suspicer eos aliquid finxisse, dum ntotlesiia hoc ex- fotihsima
exallabilttr. Subslanlia divitis urbs roboiis ejus^ ct
ctiset personartim.
Cseierum clara maleries chrum poscil ingenium, qttasi tnurits valictus circumdans eum (Ptov. xvin) ;
ct aureos sensus carbunculis decel 'nliistrari verbo- quod idem quoque juslus exper-.ebaiur plerumque
rnin. Veium quod iners ego ac impeiilus t.n.luin necessitatibus. Qui scilicel dum quodam dilticulo
aggredi negoliti.ii prsesumpsi, amor dunlaxat in contemplalioni et^confractioni dcditus , scse lectulo
sanctum et de\otio me induverunt. Quippe gralia- post vigilias reddidissel, repenle carnis scnsibus
ruin debilor ille eram, quas ex hisloria tam solemui novo \igore permutatis( a Spiritu vehemcnli suplc-
vatus in aerem est dcductusque ad ecclesiam. Rcs
dependere non oliosum IiabuL Etenim ciim per an-
iium fere tluabus angerer quartanis, el atil urerer pene incredibilis, sed Dei omnipotenlise non impos-
ardoribus, aul fiigoribus coitlraherer. ita ul pise- sibilis. <
scutium pertseso miserise mihi et oneri jam esset, , Cum fores essent elausro, sic per ipsas, ac si per
quod viverem, poslquam nuper a loco quielis, sicut aliquod concretsej corpus nebulse transivil. Saturse
infra liquebit, reverendum sancti corpus elalum siquidem auclor naluram, dum vnlt,immutat, proul
cst, inler languenliuin alios greges suffragiiim im- vult, dispensat. Ergo difiicile non fnit Sanclo san-
ploralurus accessi. Quod indignum inexbaiista fueril ctorum clauso mturis ulero processisse in orlum,
clementia exaudire dignalus, hahui experimento be- sed mirabilis mirabiliter humauatus sic lilitis essc
neficium sospitatis. voluil, ut Virgo iuaneret sancta, quaegeniui. Quis-
Sed in Evangelio displicitcre novem leprosi pro qiiamne illttin dubilel clauso item sepulcro snr-
recuperala salute ad gratiarum aclionem negli- rexis»e a niortuis, clausis ad discipulos intrasse
gentes. Jlaque excmplo gralifici alienigensc ego hu- jauuis? Sunt hscc quidem seciela, atlamen -vera
mil.tcr adotans cor.im bcnigno Jesu, Datimqiie ma- dcbenl procul dubio credi, licei ncqucant compre-
gnfficans, bnjus prseconialis dicldliunculic velut ho- hcndi. EnimvciOiet apostoli et alii sainloriim CHS-
101 TRIUMPIIALE BULONICUM.— LIB. I. 1(H
dam ctausa legnntur oSiia perdivriianl exisse vel A soerel obsequi. Nam coniinuis iile sacrotaiiciam
inlrasse mirificeiuiam, passionem votis iccensere unicum ae votivum ha-
Itaque patiperculus ille ad gradus sanctuarii de- bebat, cruc fixi iniaginem ai'or«ue, ampletli, rigare
positus seipsum slupebal, seipsum palpabal inanu, lacrymis, quas cordis fundereiit iiueriora, tergere
cxperiri cupiens; ulrum in sjiiritu tanium an et in capillis, defigere osculis, et pro ungueniis gemi-
corpore illo sic advenisset; cum *cce sursum au- luosas preces atque chariiauVexliibere odores.
divit mirse dulcedinis voces Organicas coneiiientes : Dum ad tantam ergo vijsionem pioiidisset in tcr-
Diessanaificatus illiixit nobis~,venite, jenles, et ado- ramadoraielque, actotis animse vocibus et medullis
rate Dominum, quia hodie descendit lux mngna super gloijficarel alque benediccrel, subtiacta subiio glo-
terram. Evesligio lantse coiuscdtio lucis sanetuario riaestilla.Quieostaiim",quovenerat, ordinead lec.u-
infulsit, ut solis vincerel meridiani claritatem : qua lum esi mocatus, ita ul in illum se demitti claie
eliam ille perfusus intendit ad majus altare. Paveo, adverterit. Profeclo, ul ait Salomon, lalem siceram
miser. exlremisco, infelix, quia, dum vir polltitns moerentibus,iale vinum his, qui amarosunt animo,
'labiis ego-sum, usurpo lanlum eloqui arcanum. Se- das, o Lamuel, quod iiilerprelalur in qvo Deus, ut
rlebat scbemate sancla Trinilas vere incomparabili. bibanl el obliviscanlur egeslaiL stise, e,l doloiis ne
Pater aspectu coruscans reverendo ac regiis purpu- recordenlur amplius, lalem utique consolalionem,
ratus orriamenlis ex canilie capitis suoru») anti- lale gaudium, o Chrisle, o diIecte,.volorum bumi-
quitatem prselendebal dierum. Spirilus sanctus fa- lium.prsebes lugenlibus el contritis corde, quatenus
-cieiac vestis clara jucundilaie festivus, igne cir- qni le desideiant el diligunl in veritate, a (e con-
cnmfusus liquidissimo erat, vligamque lenebat solentur,'le inierdum videanl saliem per spcculiiin
manu auream, utpole qui et zfflatu accendit, et et in senigmate. Assertio qtiippe tua ist: Beaiijjiti
tactu erudil; cujus Iongsevilalem canities quoque lugent, quoniam ipsi consolabuiilur (Malth. v). Sed
inslnuabat. In medio videbalur nosler ille vivens, interinissa jam repeto. -
nosler ille Emmanuel, qni ul tiifti Deo essemns, Jgitur primuin volui prselibatum, unde aut quo-
«Mimhomiuibus esse iion est aspernatus. In medio, modo snpra scriplnm Uuloniense castrum in jus ac
inquam, pendebal in crticc ille speciosus forma ptm possessionem Sanclse Marise Sancliqtie Lambeili ae-
Ktih hoininum (Psal. XLU), ille loltts des\derabilh cesserit.De situ etiam ipsius Ioci breviler cxpllc.in-
(Cant. y). 0 milcm! o bumilem corde! Ipse, incli- dum duxi; neque aibhror usqiwquaque siylo suc-
nalo quam revcrenter etfpile, gratias agebat prsedicto censendum pauperi, cum debeanl res polius qii.tm
panperculo pro affectione, pio devoiione, jjtia sibi \erba pensari.

LIBELLUS TRIMUS.

CAPUT PRIMUM. C pro fratrum suorum alque majorum salule Saiietae


Lotharingise dtix celebris Godeftidtis, qui hseiedi- MariseetSancloLamberto ctim omnibus pertincniiis
tario a majoi ibus jure Bulonium possidebat, cum Je- in postera possidendum ssecula concessil, ad majus
rosolymam pereginari \otiim habuissel, qticmadmo- allare celebrata donatione, quam legali etiam per
dtim in opere quod tilulalur : Laitiea peregrinot um . omnia leriore, scriptoque firmandam censuil onui
Jeiosolymitanoi um, qualuordecim sum plenius libris prorsus reclamatione cujusquam stti aul fratrum hse-
exsecutus, pro mille ac treccntis argenti el tribns redis \el consanguinei perpeluo inlerdicla.
auiimarcIsOherlo Leodiensi episcopo idem castrum Castruin illud in extremis silum Leodiensis epi-
contradidit; vadum tamen nomine alterutrum sci- scopalus, Lolharingi Francique conlerminium regni
licel lali condilione firmata, quatenus,sirepatriassel f.ic.1, tam sui natura qnam humano cnltti singulare,
dux, ipse facultatem haberel redimendi; sin vero - lum ihsoltfnti moeniiim f.ibiica, tum prsecipitiis sco-
minime reverti c-onligisset, eadem ad retinendum fa- ptil.Jrum el ahitudine confiagosa, ad hsec veio spa-
culiasIratriejusEuslaeh.oBonomensicederelcomili. ciosa circumjccia iiemoris vasfiialc, ac tluvio Simoi
Qui redemptione si supeisedissel, tum \ero in jus piseteifliiente, accessuque, ul esl perddlicile, ita et
ac ditionem S. M-irise,Sancliqne Lamberti seterna iiuuperdbile. Illic nec piscium copia, nec venatuuin
hseredilaieltbera ct lalapossessionetransiret. Igitur, deest alfiueiitia. Sed loci nonnunquam liimaineutiim
duce JerosoIymis-posUiioduni diem obeunte, et Bal- h.tbitatoribus insolenlise parit f&menlum. Qua de re
duiuofiatrein regem sublimato, comes Euslacliius caslienscs in fiiiiliinos "quosqiic credibtis et r.ipinis,
a DominicoiepairiaiisseptilcroLolhariiigiani venit, ,aui, quo bbuisset, nocendi gcnere, quia faveiet im-
diverlil Leodiuni. Multaibi honorificentiain die Do- punilas, fuerant plerumque grassali. Quod soleitcr
minlco Naialis ab episcopo, clero ac populo exco- prsedictus recogitans episcopus ui lam suse dioec<'s:s
ptus et obsequiis amplissime habittis esl. Quidquid quam diiorum paci regnoruin consuluissel, de ilie-
itaque in pnedicto Caslio babebatjuris, coram lesii- sauiis sub]ect,iium ecclesiarum coll.ttam iam <li<iic
uus idoneispenitiis abditavil, tamque pro sua quam pecinise suirmam in ejus acquisilionem coutuht,
K-5 , REINERI S. LMIRENIIILEOD. MONACIH. .(u
inultortimqtie pef lioc liibulaiioiics damnaque sus- A Romanam sec ndo Isytiodiimexpetens mansit inelfi-
tulit. cax. In tribus denique regalibus curiis, Conrado
' "
CArUT II. videlicet secundo regnante, Romanis censuram su-
i Ergo ad episcopatum usqne Aloxandti, ab Oberto per bor, lam regis tjtiam procerum, interpellavit.
quarti, Ecdesia quieto et libero jure ipsum casirum Yerum uiliil adeo profecit, ul aper idem vaslaio-
" possedit. Quo pisesidente Lcodiensium respublica rius cum alio quodam Dominicsevineae impio vin-
belloruni frequeiilibus lurbis atque principum sedi- demiatore acriori rabie spirans illustre .oppidum
tionibus non minimum agiiala, ecclesiarum posses- Fossis, sancti marjyris Foitlani et corpore et ine-
siones a pravis hominibus pervasse, oppresssefamijise, moria reverendum jdolo similiier, furtimque aggres-
direpta suntbona. sus, iret populatum e\eriereique per incendium. Nuc
Alqui ob iinpunilalem scelerum malis tunc licebal vero quoquam obsislenle (nam cives re inopina atto-
uti malilia nullo judicii mclu, nulla cujushbet pote- niti quaquaversum difiiigerant) vis' flanimaruni non
statis revereutia. Quippe statu rerum in diveisa soltim domos ac tui res, quiu et sacram mariyris
orbis Romaims dissensionum quassabatur lenipe- aHlemoflicrnasque eorripuit ei_asSnmpsil..Episcopa-
slale, ,cum Roma duobus se dividerel aposloiicis, Iem quoque domum seplaque muralia hoslilis matais
duo reges uuuin seindeienl imperium, duo duces pessumdcdit. Alia cliam passim episcopo damna in-
Lothai ingise sibi ducalum allerutris vindicarent. tulit. Quapropter episcopus Romaniadiit jam lerlio,
llinc malos extolli, deprimi bonos, rapere potenies, apostolicum alientavit pairociiiium, super scelerum
miseros perdere tempus diclabat indisciplinatum. lanta inuuanitate exora\il ejus judicium \el seu-
Abslineo caeleiis. leiitiam. Sedcum h)c parum'piodesse perpendisset,
Illttd aulein non dissimulaverim, quod tum coii- reversus in sua per se landeui ac pef suosexpeiiii
fidentia virtutis sux, el divitiarnm nutliiiudine ob-- negotium intendii. I
firmatus in superbiam Godefridus exdux Lo\'anien- | CAPUT 1Y.
sis ferro, igni, proedationibus Leodiensem esl ag- Namque primalnm conciliata suorum fidelitale,
gressus impugir.tre Ecclesiam. Contracto prselerea communicaio assensu, el auxilii sponsione Bulo-
umleunde ingenli exercitu, penes castium Dyrra- nium obsidere siaiuil*.Verum quia faelo anticipass>a
cliium ad coiiflhtum piocessit bellicum. Dei vero famam, rebus licnnunquani piofieil, omnia secieio
iiitemerata Geniuice et sanclo maityre Lanibcrto agilans quod moliebatur, adversarios laluisse <\a-'
suse parli faveniibus, qnamvis ecclesiasticprum rin- luit) quod pracventi cautius, comiudi possent fjci-'
par fueiit longe numerus,caeso' tanien perterritoqtte C li[,s-
hosiium non parvo grege, dissiluit conlracium couni Anno igitur sui jepiscopatus quinto xvi Kal. Se-
pcecaloi is. ptembiis cum quibusdam e piincipibus et delectis
CAPUT III. equilibus in obsidionem processit. Egressi tunc fue-
Talibus iiaque ac diversis causarum aliis tumul- rant dtio.filii Rainaldi, -Ugo, qtii el naiu major, et
libus dum urgeieiur idem episcopus, duniquc hor- Ramaidus jiinior, exeursionem in episcopiuin fa-
sum suis, aliorsum impeiidlis distraherettir curise cere ac prsedari, multaque cum iilis militum maims
ncgotiis, non domesiicis modo. verum evteiis quo- in armis expedilorum. Quibtis milites episcopi oc-
que.hostibiisincursandi episcopuin dabalur oppor- cuiientes congressj sunt, illosque in cabtrum ab-
luniias. Unde Rainaldus comes Barensis, vir inultoe actos constanter obsedere ferro, igniutie grasbsntesi
qtiidem potenlise sed ingenii pr.tvi ac subdoli ca- Quanquam vero caslrenses amplioii esseul numero,
slrtiin Ruloniense pervasila cuslodibus lain accepia lamen rali plures, quani videienl, hostesin iiisidiis
quain promissa induciis pecunia per prodiiionem deliiescere (nec enim lam arduum opus, tam pau-
iiiiiomissus. Qua de causa Lcodiensem suspoctui eam lnulliludiiiein laliler prd?sumpsisse),dnm libere
episcopum sempcr habcns, veritusque nequando in- possent egiedi, aut Ingicdi, sola lenebantnr formi-
strueiel contra obsidionem, pracsid.is illuJ lirihis 1i) dine inclusi. Loci item (irmitudine confjsieo vilipeu-
praemunire siuduit. debant obsidentes, ut totam noclem epulis comuio-i
Post, ubi Alexander decesserat, Albero Meiensis dantes ac citharse pueros et puellas agere choiqs in ,
Ecclcsiseprimicerius, clarissimo vir editus sangiiine, eorum irrisionem prseciperenl, maxime cum illos,
in episcopum est'suhrogatus. Qui apostolicae seili qui prserupta niontis jam occupassent, abegeiint, ei
super dolo injusliiiaqiie pervasoris queslus uli ab' quosdam peremeririt.
Innocenlio secundo anaibematis fenietur seiiientia, Al episcopus et qui cuni illo erant, stationem ca-
Leodiensis Ecclesiae supplicationem obtulit. Verum sli is pi scsciibere, leiitoriorum instituere diversoria,
"
boc et ille praeeavenslloinam adieral, et muneribiis tuni noctu et imerdiu excubias el custodias agitarje,
curialium favore comparato, qno miuimeid ageie- parati semper esse1, nequando aul obsessi erumpe-
tur, effecerat. Apud avaios cnim pecunia qiiam ju- ienl, aut comes Itain.ildus, qtiod ssepe fdiria mina-
stitia pluris esl. Sed ciiam quod ipsum sibi caslrmn batur, repente cuni exerciiu incurreret. Abun.<la«
jure propinquitatis ob\enissei, asserttit; simul quod baut^ero^rerum coinmeaiu i.ecessariarmn, IjstaqueS
j.ecuniam, pro qua Ecclesiasftiissetobvaddlnm, ted- miiiislrabant eqnis pabnla circumjaeenies agri,{
dcre voluciil. Al vero episcoptis proeadein causa necdum dcmcssis |si'gctibiis ubeic gleba prai<Iiii.'
'
ifs; TRIUMPIIALE BULONICUM.— LIB. II. 10U
flostium inserviebat usibus moleudini officina penes AiKiaiii appetenles jactilis, tino an(enores'armos
flmiiim Simoin isislitula, quss ad victum dum essct eqni, quem sedebat, alio crus ipsius, lertio nihil-
aecommo la, spe ad resistcndum illos arniaret non «niinus ejusdem equi transfigunt ilia. Qtio ruente
iviiuima. Ctijus qnidem rolas ut celerior incitassel sessor in llumcn una decidii. Clamor titrinque oritur
molus. aqiijs artificloso coutexlu sepium retenlsa , ingens spcclantiurn , efferuntur hosles gaudio. Co-
collectiores atqtte rapidtores superinfluebant, Quin mili nec mora socii subveniunt, ab inter undis per-
<?tipsi officinsesnsm erat praesidium, quo ex boste irahunt. Sed injuria irse indiguaiionis\e slimulus
dcfensarelur. est. Ne"diu ifaque hostes Isetarenlur, alljgato comes.
Inteiidil ergo banc' intercipere Hcinricus comes - vulncre ad coeplum opus acrior redit, nec absiitit,
Kyiiiiirosnsis, lioiialusque socios fluvium-primus donec disjcctis obstaculis ad libeium aqtias cursuiu
urumpii, qiiateuiis disruptis aquarum retentaculis re\ocassel. Sic obsessorum gravi dispendio eidem
i« piopiitim e.is aheum rcfleciaul. Quem ttes ba- B officinsemolendi exemit officium.

LIBELLU&SECUNDUS.
CAPHT P&1MC5L
CAPUT II.
Interea cum-ob difiicullalem el stispcctas foco-
rnm angustias nullus^adire castva vel im^oriare Igitur vi Ealendarum Seplembrium convenienllbus
i.im monachis quam clericis atqtie numerosa diver->i
qtiidpiam auderet, necessarise obsidentes deficeie ses.us ct selalis frequemia abbates, viiique religioss
rcs cesperuni. Proinde legatis episcopus quoquover-
stim iiuntiis de loto equites «c pedilcs episcopio subciuues in secreiarium cryptse, qtiod lantum as-
servab.il tbesaurum, dcbita sacrum feretrum reve-
con\enire edixit, afiatimque victualiuiu conduci ue-
rentia extulere, mellilisque laudum convenientibus
eessaria in cxpedilionem. Turic eertatim confluen-
in voce essukationis et confessionis personaiilibu-,
t-ibus copiis assulius plurimi agebantur. Oppugna-
i« medio est ecrlesisj localum. Muita ibi vola,
iiani bi, rcpiignabanl illi. Yulnera mortesqtie binc
ei inde. Neque atii-em ab obsessoubus quidquam nuilue preces ac Iacrymaefo&ae.Sancti quoque vir-
tus prsefitlsit mirifice.
omillebalur, quod fore in rem conlra obsessos cre-
debalur. Dtim firmitas vero loci dtfficuitasque om- Qiisedam rnulicr, quse capitis obstirducral dolore,
nia impaiiens despicerel, solum illud in spem ad- cum occurrisset ad ferelrum , opemque fideli affe -
duxerat obsidenles, uli profligarenlur fame, quos ciione, pio laciymatu impCorassei, sttbito in verti-
liumana foti.itudo \el ingenium ntinus valerent subi- ^ cem^rave quoddam pondus superne sensit deeidisse,
et quasi duos ferii duculos ulrique auii penetrabi-
gere. Obsessis igittir ornnes egrediendi seu ingre- liter infixos. Ex
diendi pr.ecbidere adrtus moliebanlur. quo lerras consteruata duni iia
Ea dum agerenlur, IIIJIHDei omnia suaviter dis- ccelesti medicamine sensum audicndi plene reeu-
Deo el marlyri graiias reddidit.
pop.enlts episcopo et majoribus Eeclesise visum est, perassel,
ul venerabile beati Lamberti corpus, de loco niolum Dentque puella qusedam passionis trino genera
siire pausatiojiis, adcaslra depoilarelur, quatenus miserabiliter agebatur. Modo etenim febre, modo-
interdum epilepsiaco quassabatur incorn-
prasenlia vel muniiiiine lanti patroni amplior ac- paralysi,
crescerei animus exercitui, aique ubi virtus cessis- modo. Super qua nimium parentes affecli voluiit
set liumana, divina per suum operaii marlyrem maityii vovere, illiusqtte ad martyrium cujuslibet
Nam speciei oblalionem infiimse seqiiilibratam defeire
dignaretur omnipolentia. principes~quoqiie statuerunl. Pise
supplicum devolioni pia sanct.e
exercilusque omnis, populus denique civiiatis, qui Trinilatis
<><licto eial cpiscopali processurus, id,summopere operatio adfuit, quae aclutum puellam
Sicei mulla eisdem ad inlegrum passionibus liberavit.
effl.tgiiabaiit. Quocirca hacsitatione,
multo deliberalionum traclatu, postremc tamen oem- Puer quoque erronei sensns ac ttubidse mentis ii
esl necessitati tantae satisfieri. etiam Q sobrium ralionis stalum composittis est. Alia eiifin
placitum Quod
provenisse saiiilalum ferebantur rfmedia. Sed ni-
approbasse mariyrem,cum successu rerum, lum et racula
'revelalionibusel iiidieiisest quibusdam salis com- pro augenda fuint devotione credentium. Vi%
asseverantibus loci custodibus, quod, Unlis ergo ad devotionem provectior, qui est ad creduli-
pertum, talem inclinalior. Tunc primi alque saniores pro-
plerumque moiibus eiica dies illos ferelrum, quo
vido solliciti metu ne quid fofle tristius snpei mar-
felicia claudebanlur pignora, concussum sil, lanlus accideret si delalum in castra foret
'lerror inccsserit Uivinus, uti non auderent 1II0, lyris eorpore,
accedere aul Nam ob- (nam bellorum incenos evcnlus esse, atque nunc
presertim noctibus ingredi.
dum emicanl istbinc, nunc illinc ,adversa mlsceri et prospera),
slupescuiil carnalia, spiritualia.
Ad cumulum luas Jioc age- decreveriinl, ut resignalo-eodem feretro indc leva-
j profecto glorificalioiiis
o o decus «t corona Leodien- retur, luliorique inlerim loco recondereiur. Quod
balur, martyr, glorise
videlicct sunt exsecuti abbates religiosi, et ad iioc
sis, quod a locp transferebaris pristinas quielis,
elecli probabiles virt, qui beata ossa penes altarfi
quaienus iua per le reciperes, quia jatn cobtercs
luos sanctse crncis siitim in oralorio eidem basilicae ad-
Christo faclus in regno nullius nisi propter
junclo ingenli, sipil par eral, mctu ac devolione ad
egens factus csses.
k
PATKOL.CCIV.
107 . REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACHI MJS
nocturnum transposuere silenlium. Aliquas lamen A resumptis offlciosas irelribuens gratiai secutus in
in ipsum feretrum reliquias reponenles denuo signa- expeditionem est.
veiunt, el hoc ad castra exhibere peifeiendum. Sectita debiuc nocte apud villam Upbei [hodie
Oufes] mansione disposild, ubi prseslo'aI>aiur Leo-
CAPUT III. diensis exercilus, devota fideliuni sedulilas cum in-
Nec quievit pietas populi vovere vota, oblationes colis loci celebre evegii pervigilium.
i offerre, donec inde sublatum cum tabula operose GAPUT IV.
fabref.icta, cui Dominicsecrucis porliuncula inesset, Iiide maiutino dum movissent, advenit qui diee-
casiris deportarelur, choris monachorum atque cle- ret, sequeiiti die, III videlicetilal. Septembris, Rai-
ricorum lanlo Patri dcbito affectu el veneralione naldtim comitem cum qujngentis eqiniibus, el quin-
proseqtientibus, atqtie caniicoium ofiicio usque Mo- decitn pedilnm millibus bello confficlurum.iQuapro-
sam fluviuin per publicum moniem deduceniibus, pter accelerato ilinere prono jam in occasum sole
ppr sanetoruin coenobia, inibi constittila honorifice Thelim villulam\ene!re. Ibi cives pauld anle Hoien-
pi ius decanlalis lauJibus. ses hospitati, sed lospituin humanilate hoslililer
Neque popularium defuit ingens turba, suas ipsi r. abnsi annona et rebus.eos necessariis fueranl po-
laudes, sua personuere cantica. Verum Ioculo vene- piilaii.
labili excepto navi devotu^ grex pium paslorem Noclc ergo media directo exercitus ad episropom
nuilta obsecralione et Iaerymis commendans, uti Yeredario, qui super bello disceiet, cutu postera in
prospere abiret, prosperius rediret, quia gressu lticcm jam aurora erumperet, exiiide progressi Vi-
non ullerius valebat, diu lamen volo scquens el ocu- lai.liam properalo villam conteniere. IIluc rediews
lis in sua landem rediit. legatus bellum eo procul dubio iMlumm die nunliai.
Concurrebal autem undique obviam ferelro sanclo Sed formidolosos sinister facile rumor enervat. TJnde
de vicis ac villulis utriusque sexus mullitudo ; fie- complures inepla formidine fracli, soloque auditu
bantque sanitates plurimse lam medicabilis ligni vulnerati sunl. Diffideniia ergo subterfugere nuilic-
virtute quam beati marlyris merito et oratione. Ad bri. Ac cseteri cum vitalis ligni. tum sancti marlyris
Ndiidriensem quippe villam ubi vcnliim est, homo confidenlia polius quam ferio armali, per angustos
languidus, quem acerba membrorum contractio dis- semitarum tiaclus in auxilium sociis maturaverunt
solverat, ipsi feretro applicims, exoralaque sancti peclore virili. Ab ulroque autem exercilu missi e\-
clementia celeri esl sospitale instauratus.' Deinde in ploratores, qui quomodo sese partes baberent, ve-
villa Phriere csecus Iumen recepil oculorum. Unde C sligare ac leferre deberent, dum sibi occurrisseni,
cum es.set digressum, quidam nriles, qui quartano taciti ac dissimulanles ad soc-iase castra retulere,
diu lypo laboraverai, ei capitis valetudinaiio ure- alqtte boslcs qtiidem ex suis cognilo, quanta obsi-
batur assidue, ubi salubrem altigissel loeulum, sup- dcniiiiin, qnania eorum, qui lunc coiifliixerint, esset
positisque humeris alijuanlo ttjlissel spalio, incom- copia, satius probaverunl conatu lemerario absis'ere,
ir.odis fueral liberalus. Qui etiam armis prolinus quam periculum in se ultro arcessere.

LIBELLUS IERTIUS.
' " dmn viso eminus feretro, juvenili arrogantia insul-
CAPUT PRIMUM.
Posteaquam fueral auditum in caslris Dominicae larel, loto stalim dissolulus corpore coepit iremere,
crucis insigne cum lanto adesse palrocinio, ab cpi- sensuque perdito relrorsum ruit: excors.el insolens
scopo exereituque,pro exspectaiione belli inslructo, qui non inlellexisslei, cujus indigne fieri eohseies
armis occursum est. Ea igitur incessit Ijulitia, cse attentaret. Sed ubi paulatim .sese resumpsil, Rai-
choros diicentium voces insonuere, uli exislimasses naldtim frdtrem cum primis.e familiaribus seorstim
arcam fcederis Donvni exercituum tunc excepisse evocat, quantum terroris patiatur, aperit, intentio-
Israel. El saerum quidem feretTum intta paralum liem in eo suam e^se, quatenus sancto martyri sa-
sibi tenlorium in loco, qui Pratttm Sancii Lamberli tisfacidl, suumque caslrum illi restituat. Super quo
dieitur, receplum, deputalisque cuslodibus, el qui eliam \oluntalem csse paliis quserendarri,ac sibi,
congruis temporibus divinas dicerent laudes, clericis, quo urgeatur, periculo insinuandum. Se oiuuimodis
qnidnam in se continercl, quantam delulisset opem, obsecrare, ut perennli palerna pietate prospiciat.
mira ccepii continuo declarare potentia, ut liquido Quod pelebat, sese exsecuturos illi compromit-
patuorit omnibus venisse Dcum in caslra. lunt.
Enimvero ad prsesentiam ejus, qui eranl in caslro 1D Inducise ponunlur in hebdomadam, inlra quam
sive prsesidiis, et inviclo se loci situ inexpugnabiles hoc ipsius referri pptuisset. Leodiensis acies teriio,
arbitrabantur, subita hebetudine ac melu quasi ful- poslquam adveneral die, posl missarum agendam,
liiine tacli, per hoc, si mens non Iseva fuissel, sibi post salutis commonitorium el peccalorum absolu-
aiimadvettissentpradici quod lali forent machina tionem armis accincta, prsesidium, quod superitis
evpugnandi. Quinetiam Ugo, qui hscrcditario jure^ dictum luebatur molendinum, aggreditur. Hoc etiam
ijisunr post patrem possidere cabtium acccperat, eadem cuni ofiicina'injectis ignibus absumit, plures
iO.9 TRIUMPHALE/RULONICUM.— LIB. III." liO
. sauciali iitrinque, el aliqui lelhaliler occubuere. A. alicui sallcmadversariorum ailiibuere. Quod uliro-
jQuin el saccrdos quidam, dum periculo incaulius neum statim nunantis sequens arbilrium a montis
se exposuisset, a balisiaiio capile lraj'eclus in- esl supercilio ad aquam deductum. Unusqne mililnm
teriil. - mox ascendit transductum, et bello habile, el cttisu
CAPUT II. probavil prsestaiitissimum.
Evolulis induclarum diebus cum prasscriplus ju- CAPUT III.
venis suos requirerel quid egissent, quid super Igitur conjicere caslrenses potcrant, sese divini-
salute sua tractassent, vel patris quseesset senten- tus impediri atque superioii iiesiia? rcpugnanlia
tia, ubi nil actum intellexeral, gravi slomachatus suam rebellionem peiiinaciamque coargui. Nec ini-
indignatione, volenlibus, inquit, sive nolentibus, nus porro in eis quam in jiivenibus illis nolam fecit
"quod suum est, sanctus recipiet. Sed en ego divina sanettis \iriulem suam, qui posl furoris qui 'em
p'ector aiiimadversione, el vestra faciente obstinacia conlerilionumque jurgia pleiumque iant.i adverswm
crudeli cn moiior! Verum, o milites, o amici, si qua semeiipsns armabantur insania, uti allertilros gladiis
mci vos movet iniseralio, si misoro parcitis, inite appelerenl.'
f jam demum mihi ac vobis salubre consilium. Dum Horrotis quoque actcmbirs ciijusdam pavvis
instaret vebementius, illi ultra non fercntes eum B telra super eos caligo incubuerat. Sicul.enim post-
tam dire anxiari, nocte secnla per abditos silvarum modiim fatebanlur ipsi,.singuLtrem lunc in eis ani-
calles miscre caslri procuralorem el milHije ante- madvertisse nuseiiani fuil, cum cxter.oii non solmn
signantim, qui ad patrem illius rem perferret, ac obsidionis vallarenlur angustia, vetum, gravitu
referret sentenliam. Qui jtiraineuto eliam firmavit, quo nibil esset, inteslino discordise malo sna Incc-
qUodsequenti haud dtibie Doiiiinica revertelur, nisi rarent muluo viscera. QttO contra dtnn captvts
torte aui-hosiili caplione, aut morte prsevenlus. Sed quid£m, qui plurimum jam tempus illic fecerai in
ab co fides neglecta, poslhabila esl sponsio. Nec compedibus, viituiein martyris invoeassei, ex edilo
enim peregit legationem, nee rediit ad socios, sed se lurris loco deorsum millens quamlibet devoluttis
cuidam militi adjunctus de liis quse in castra conve- pcr asperrima sit prrccipitia, non solum l.esionis
Iiebanlur, prsedationes agebat. iantum nil pertulit, quinimo vincula, quibus slrin-
Jiivene qulmoravum faslidiebai tarditatem, con- gobalur, superno solula beneficio ab eodem su; t
dicta dentio die a suis exquirenle, qusenam voluntas anle ferelrum deportala, et in argumentuni lantse
seu deliberalio patris esset, ac respondeniibus se virtutis appensa. Elenim fides ac devotio meroiuur
uuutium niisisse quidem, minime vero esse rever- graliam; perfidia et prsesumptio incurrunl offensam.
sum i lum acerrimo luctu ille sestuans el mente ca- G CAPUT IV.
ptus honendo ccepit modo agitari, seipsum discin- jEdificabalur interea grandi opere niachina, quse
dere, manus biachiaque deniibus appetere, ad sancli plurimam polliceielur-spem adversariosopprimenili,
velle feretium prorumpere. Verum ligalus a mini- quam scilicet m.musartificis volubilem construebat
stris penes remotiora continebatur, dtvulgato, quo- solidissimis subler rotis qualuor insertis. Desuper
niam segrotaret. Sed nullam eo adinitlente quielem, vero stalionem, quse dimicantes contineret, ciuJis"
imo qtisc sola sibi libera remansissenl labia, lin- diligenter boum tergoiibus vesliebat, quo tali obsts-
guamque morsibus laceranle, idqueinter inconditas culo roissilia boslium impacla fruslrarenlur. Locus
crelnius voces perslrepente : Quwrile consilium, quociiie, per quem illa trahi placuerai, nemoie
qitwrite, sui moerqre el anxietate circumfusi slatuere expediebdtnr, ubi complanato ad montem accossu
Hainaldum fratrem ejus lam tristis nunliuin rei adveisum 11111111110116111 ipsius tuenlcm moiilis fasii-
apud.patiem fieri; forlasse prsesentis aspectu, ab- gia, applicari"debuisset, quam duui mil.tes loricati
sentis alterius filii traberetur affeetu, parvipenderet- admodum mille quingcnli adnisu speciabili tiale-
cjne alienam bsereditatem, ob quam lam gratum rent, ruplis subito funibus hunii conuJere, taltqiie
_ ainitteret iiaaredem. sunl illusi infortunio.
Al cum adolescentt processuro electissimtim vel- Quin et ligneum parabatur inslrumentuin, qnod
lent equtim exhibere, itaienus beslia neque ictibus super Simoin traheiidum, observaniibusque inius
virgeri, neque bortanlium poluil vocibus moveri, ut 'balislis, ne obsessi aquam haurire descendcient,
fko gradu in simulaerum putaretur obriguisse. Qua esset inhibiturum, nec non sagillariis e caslro jacu-
sciilicet difficulialefacta accessit experimento eliam lantibus objiciendum. Scd eum delluerel lem|)iis, in
aitis industria. Nam ipsius equi velavere oJeulos, exstruendo tspdcre populum coepit. morarum",jirse-
agebanlque, quatenus vel sic procederet. Quia vero sertim dum et profusior intemperantia prioreiu
non esl consilium, non est conatus contra Domi- abundantiam gravi exclusisset viclualium inopia,
num, hserente ilio astus solertiaque exinanita est gravemque gigneret conlinuus imber intemperiem.
Iiominum. Ita ergo adblescenlis iter impedilum. Porro et milites, qui quobbet illustri faclo suam
Possessor autem equi moleslissime babens lanti emitlere induslriam cuperent, conlra principes jam
se usu vehiculi deslilutum, ne deficiens quoque in caUsari super reruin dilalione, et quod nihil agere
moriein conspexissel, sequenli die armigero jiissit, prseclarum jiiberenlur. Sed vjrtus profeclo divina
si quo posset paclQ aquatum illum prodticere, et suo rescrvabal nianyri iriumphales liiulos, ijio
'
m REINERI «. LAURENfll LEOD. MOiNACHI H2
namqne cuncla sapieniitiiii insenia, sic cuncUe con- A Huc eliam accedebat, quod Rainaldus comes pluri-
Milialionesliucluabanl, ut, quod deliberaluin vesperi mas conlrabcre copias, instanteique nioliri bellum
essei, postero mane vix aliquando agi placuisset. ferebalur.

LIBELLUS-QUARTUS.

CAPUT PRIMUM. ppinoctabant in monle, b!c qniilem ncc aliquam in-


Cum se igttur plurimi snbducerent, tsedio alii, lemperiem, nec armoium peitulere onera, eo quod
alii victus indigentia exhausti, decrevere primores gloriosa sui palroni protectio illis in sectirilalem ct
machinarum ultcrhis non prirslolari consummatio- in absconsionem fueiil a turbine et a plirvja. Comes
ncm, quin potius tolis in commune vinbus adver- denique,viso juveniSjtain exiliali malo, divinam esse
sum prsedia boslium congressus experiri. " tillionem animadverljil, compunciusque in l.urymas,
Ad quintum decimum itaque Kalendarum Octo- ut simile cavcrent, rcliquos admonuit. Unius eteiiim
brium, qui dies glorioso splendescit nalalitio beali plagam pluiibus debere fieri cautelam.
Lamberti, ut se in expeditione quisque pararet, Arcepla proinde ab, universis sponsione, quod
eriiclum estin castris. Nam eo magis die virlussan- nisi iutra riies septein a Domino suo iiiis subveuiie-
tti sperahaiur adfulura prseliatoribus suis. Tum tur, se et casiiuni djidcrenl, qtiatenus idem Ugo ad
vero exercilu peditum, qui ceniei.orum seslimabalur feretrum mariyrls effeirelur, et ab episcopo solverc-
milliuni exceplis eqnilibus, qtiorum tria essenlmil- ttir exconununicaiioiie, et eorttm qiue in sanctum
"
lia, cerlalim a<lassullus concurrenle, infunta ltgno- deliquisset, vciiiam mereretur, obtinuil. Verunil.i-
rnm, Tamoi;timque a silvis congeiics'advehebalur. men l.ilis inlerjecta pactio esi, ul quousque fieict
Qua sub ipsa muniiione aggesta. ignibus admotis dedilio, ipse juvenis apud cpiscopum obses deiinc-
nitebaniur suscilaie incendia. Sed vento vebementi TCtur. Quin ct fraler illius Rainaldus, qui ne fieret
ex adverso aspirante injuiia fumi simulque flam- detlitio perlinaciter restiterat, gravi confeclus do-
marum globis oppugnantes affecli absislere coge- lore nicnibiortim, ad fcreirum perducitur, sancio
baiiltir. Iia nihil eo conatu profecerant. satisf.icil, volo se oMigal, quod res ejus nulla ulie-
Veiumiameii ibi qtioqne lunc operdla est manus g rius temeiarel pervasione, dtimmoio imniinens eva-
martyris. Quanquam enim inconsultitis plurimi pu- dcie peiiculum mei usset. >
gnarent, ac nudo corpore, el ohviis pectoiibus lnc- CAPUT III.
-linl hostibus exposili, nnllus tamen fuil, qui se illo Nonniilli etiam adversariornm, alii alio uliionis
ijiiererelurfuisseassuliu giavatum. AcmiliUrissum- motlo multaii sunt,|ne quis leve seslimarcl nianiis
ntopcre cobors commuiiila ferio per abrupta monlis miitcre in Sancluinl Domini.
icptabundo vix gradu conscendit, atqtie inter -duas Interea Ugo cruciatuum longoangore constimptus,
isiuniiiones, quas anle majus castrum comes ex- mullumque martyi is nomen inclaniitans diem clau-'
siiuxeral Rainaldus, consiilit. Quseprofecto res non sit exlremum sane per boc insinuans, quo indignaiiie
minimam foiet hostibus jiecessiiatem allalura egre- compulsus sil ad exitum.
diendi vel ingiediendi faeultalo inlerclusa. Tanto Ad cujus scilicet patrcm comesprafalus maiurato
autem dissensionis furote miseros ille dies induerai, proficiscitur; supernse indignalionis iram, piitn®-
ui suse defensionis ac salulis immemores fcrali po- geniti mortem, alteiius incommodilalem, suorum
tius invicem rabie baccharentur. Sensu eienim ferae miseiias exponil altonilo, suadelque sibi tandem ac
iuduilur, qui Deo repugnare niliiur. Ycrum jam suis consuI.il. Cum [res enim lam in arclo sint, ce-
bcspero diemclaudeiiie descendil exeicitusdemoiile, D den.lum esse, el debere dimilti qood nequeal reti-
milUibus dunltxat loricatisstudio aciiormrgenlibus neii. Itaque perpendens barbarus ille, quia velle
inclusos. Divinilati repugnare conittusessetbumanosexcederc,
CAPUT 11. malorum violeniia cxtorsus in deditionem consensit
Yenittunc in caslra Heinricus comes Salmiensis, ai.no a pervasione duodecimo. 0 diem Iriumphalem!
cx sorore orlus RainalJi couutis. Hic ab episcopo Tuncplane sicut sol in ortu suo rutilat, ita mar-
ci principibus pelilis aique impetratis induciis col- lyris nomen effulsit magnificentia, qui de coelocon-
locuturus nepoti suo Ugoni, quem esse inseqiialem tra hosles dimicans, quod penitus non potuissent
audierat, et lam illos qttam rseteros ad deditionem buuianse vires, divinsevirttuis hoc peicgit polenlia.
liorliuurus in castrum successit. Ejectis igitur e castro adversariis xi Kal. Octo-
Ea no\ tetrse caligiins situ inhorruit inclemenlia bris inlromissum est splendido cum triumplio feie-
liimborum pugnacique austro, placida serenilalis Irum venerabile etjin medio ecclesise locatuni,.quse
ctelo-qtiiete ejecta. Discussit caslia sseviensproeclla, cameialo transvcluta opere decentis siructtira; red-
el affeeit inundalio; scd laudabilis stifferentiscexer- dit aspeclum. Hssc sancli Baptistie Joannis sacrata
ciius scutum objecit iiuonunodo. At milites, qui est ad titulum, quem Lambertus splendide imil.ilus
113 TRIUMPIIALE BULONICUM.— LIB. V. 1U
seque occubtieral piopter juslitise et castilaiis le- A tyii, quoniam liumiliasset sfcut vulneratum supcr-
siimonium. Dicebantur itaqtie l.tudes Deo secun- bum, el in virluuf brachii sui dispersisset inimicos
dum iiiultitudinein magnitudis ejus; prseconia mar- suos.

LIBELLUS QUINTUS.
- CAPUT PRIMUM. - ejus quario, episeopatus autem doiimi Alberonis
Triumphalis hostibus. postquam nostcr fortis secundi quinlo. Laudes meritorum ipsitis el mira-
armatus sua-recepissef, omniaque illius jam in p tce bilium, quaefecil, prseconia posteris mittcnt s.ecu-'
disponerenlur, snam repeiere Leodium placuit. lis, ut omnis cognoscat generalio.
Unde celebratis posl biiluum mature missarum so- CAPUT II.
lemniis, ferelium plaustro superpositutn iid oppidum Prsclerea dum filii bominum irritarent in vani-
Deonantum est subvectum; inde Namurcum petitur. latibus suis Dominum, abulendo maxime' immode-
lllicpuero septenni csecoa nativ laie videndi per ratis cultibus ct lasciva Jsuperfluitate vestium, et
niarlyrem usus provenil. Apud Andeteunani quoque j> ipse in virga et verberibtts visilaret iniquilates et
ciericus acerba eorporis valeludine cxhaiistus ab pcecata eorum , ita nt in quibusdam mundi parti-
ipso pene mortis hiatu ad vitam retractus est et bus inlerduui ipsa honunum corpora illsesis vesti-
salutem. Nec Hoiense dppiduiii tam medicabilis bus, Interdum ipsse vestes igne invisibili arderent
gralia prseteriif. Ibi conlracto,,quem nunquam am- iniaciis corporibus, plagj; lam borrificse pavens
bulasse lestarcnlur parentes, novi gressus officia uibs Leodiensis potissimo duxit remedio prseoccu-
indulsil. paie faciem Domini in eonfessione, pceniteniia et
ltlaniisi ~~
Jam porro ubi feretrum navigio Leodium perac-
eessit, triumphali coronala gaudio toia se in occur- Quapropler etiam visum est ul be.ui Lambeiti
sum civitas effudit, plausibilibusque canticis, aG coipus per loca sua deberet vicosque deporlari,
fcstis ordiuibus duci emerito pompse morem prjetu- qti.iienus tanti palroni merito et sanclificalione
lil. Exccpiumque in portuSancti Jucobi a monachis lucri , conservari nicruisset. ld m.tgno affectu et
et clencis ecclesiaslico cultu, aique per insulje mo- celebri devolione monaehorum, cferiGorum, ac po-
nasteria deportalum, leddilisque ciuiora modula- pularis frequentise aclum esl. Verum, qiiod sine
tione liyninis, iul majorem denuo cst ecclesiam rela- geniitu et dolore non dixerim, quidam laicorum M
tum. Corpus deinde beali martyris ab allari S..Cru- C ingerentes, ac ferelrum deporiatione indebila teme-
cis, penes qtiod reposilum fuerat, levatum est, ranles martyris potius exacerbavere iram, quam
decentiqiie illatum feietro, in medio ecclesise debi- commeruere gratiam. Nam prsesumptio magis est
lis asservabatur obsequiis. Nec supprnae destitit qtiam leligio-ab indignis sancta conlingi. Sinistris
piclalis munificeutia, quse ad probanda illius merita evestigio rebus hoe probatum est.
iteraiesit dignata saltitis opeia. Nempe dunl qui- Eienim civilatcm casuale corripiens incendium,
dam languidus, quem lolum possiderel segritudo, cum per eadem maxime loea, quibus fueiat poita-
atl ejus marijrium deferrctur vcbiculo, gralia sani- tum, tolis se Iaxasset babenis, non prsecl.iras domos
tatis illius iidei occurrente 111itineris medio anti- tantum, infinilasque supellectiles, verum ecclesias
'quo decem esl leprosorum sahatus exemplo, qui quotjue, moeriia, seu turres aut est depaslum peni-
dum irent osieridcre se saccrdolibus, 'jubeiue Do- tus aut non mediocri demolitum jactura. Nec eva-
mino,-priusquam pervenisseut, mundati sunt ab luit ad obsisiendum comitus aliquis vel opera, quia
leprse incommodo. Exsilivit ergo , stetit, et ambu- voracibus flammis subsideret urbis pars maxima et
labal llle homo, el omnis plelis, ut vidit, dedit Iau- venustissima. Sed equ:dem, uii postea compcrimus.
dem Deo. sine divina hoc ullione non aceidit, dum flagitia
" inhabitaiuiuiii
Quemdam quoque captivum quem in vincula ar- pessima ignes lam validos accendis-
ctamque custodiam barbaries conjeceral hostium, senl, quod 11011solum proxima , sed eiiam longin-
se invocantem exaudivit, ut eriperet pii mailyris qua hablu ipso sciuuilisque minimis inflamma-
meritum. Nam subito dissiluere, quibus vineieba- rent.
tur, boise, sicque indepta fugiendi opportunitate, ut Memorabile veio qtiidd.tin interfulsit, quia matro-
suum honorificaret Iibeialorem-, easdem pro \irtu- nse ctijusriam babitaculum quamvis esset Ijgneum,
lis iudicio ad ecclesiam delulit cuin graliarum ac- tamen evasil discrjmen. Ardebant undique grandes
lione. Sed sanctorum vera beatitudo siguorum non ao muratsc ,dotnus; babilaculum illud siuuamina
eget testimonio. Quocirca vanum sestimohis super- flammarum horrendo circumdabant camino, seil
addere plura, cum prorsus pateat indubitate, infi- durabat illscsum. Quin et sancli Georgii maityris
niiaque aslipulenlur doeumenla . sancto marlyri conliguam proisus ecclesiam absumpsit-incendium;
apud Deum nihil esse impossibile. Yerurn acla hsec illius habilaculi aridam ac pene cariosam parietum
Dominicse Incaruationis anno iiil, indiclione iv, fabricam innocui allambebant vapores , quoiui»
regnanle Romanis Cunrado secundo, anno regni tjnla vis essel, ut saxa quoque dissolvctet. Su<f
115 REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIII i>6
enfmpiorum p.ura suntbomi, quse homines l.ileant, A ril. Nam"dare operam sanctorum lamlibtis claioe
Deo manifesla sunt. Proinde credendtim est, quod sedulilaiis csl; nec carebit prsemio devolns IJU la-
p;a conversatio mulieris boe meruerit, ut cirea tor, si ejus, quem laiidat, sedulus fiat imitaior.
illam prisci novaretur saeculi miraculum, quo tres Inter Heinricum episcopum, qui suprasrripto suc-
pueros nil penitus Isesit, imo clarificavit forriax cesserat,,Alberoni, ei.comitem Namtircensem Heiu-
Chaldacorum. rieum graves inimiciiise a factiosis sunl hominibus
Conjiclebant tamen plurimi, sanctum illi Bartbo- conflalse, ila ut plurjmorum iiifligerent sibi dam-
lomseum praesidio adfuisse, cui summopere devota norum incommoda direplionibus alque concrema-
<xislerei, ad ciijus quoque ecclesiam ante aliquot lionibus villartim seu ecclesiarum, el homSiiuni
dies pallitim.obtulisset. Nec equidem minus reti- ulrinqtte csedibus sse\irent. Ad postremum decer-
cendum, quod ignis, cum ad quamdam ejustiem nere bello comes non est vcritus, equiiumque col-
aposioli officinani circumquaque lempestatis inslar .lecta peditumquemaim Andeteimaui accessil, villam
sseviendo pervenisset, repente eonciderit. Attolle-' penes Mosam fluvium sitam, conlra quem processit
bantur ioJerdum cumuli flammarnm vehtt indi- episcopus^icei equitum niinorenumero. Leodicnses,
gnantes ibi subsistere, et sedificium invadere cerla- enim Hoiensesque eives dum classe processissenl,
bant; sed in semel rel.ibebanlur, sed minuebiiUur. rnetuens epi&copusneadversarioruni illos eqnilulua
Nam gloriosuS ille suspendentis^aquas filius merilo- incursaret, sequi noil distulil. Ea prjeventus neces-
rum eos fluentis restinguebat; nec ibi jus pericu- sitate equestres aggr>gare cojiias minus oecurreral.
Jum habuit, ubi se patronum Barlholomseus cxbi- Sed procnl dnbio Chiistus maiiyrem suum boc
Imlt. etiam destiuarat triumpho glorificare.
Frequentes prsclerea motus ac turbse, et ab si- Kalendas siquidcm Februarias ctim armalse in
cariis Arduennensibiis furlivoe aggressiones el csc- pugnam acies concuirissent, tanlo repenle pars
des, aliaque passim nostrse chilati inconimoda hoslium stupore alligata^est ut se imbellem ipsa
lunc obtigere. Quod scilicet hominum genus, cuui sluperet, eti.tm ipsis quodammoJo tclis ad feiien-
se po issimum latibtilis lueatur S'Ivarum, impunila- dum lardioribns. Piimi ergoet clecli eorum equiies
temque difficullatibus aucupsiur viaruni, pluriiiuim dcj'eeti et c.ipti sunt, fug.e cetcii consulueie, et
fleununquam noccre, non facile vero circumvciiiri quibus nonnulli vel sauciati vel compieheusi. Pedi-
aui oppr.mipotesl. tes aut concnlere ferro , aut funibus abslracli sunt,
CAPUT-III. nisi quos pedum salvavit velocilas. Efferimur cigo
Elapsis post haec duobus fere annis, vencrabile Q Ecclesise glorioso successu , neqiie dubitamtis acci-
mariyiis corpus in crypta, sub allari S. Trinitatis, dis^e cruasi iniraculum a Deo. Etenim duni adver—
ingenti cum gloria et bonore xiv Kal. Januaiias sarus nec vmuin copi.i, ncc armoruni delucrn
est rclocatum, per hoc scilieet temporis spatium experientia, adeo ut seeurf viciorioe fuiies qiioque
VUBferetro quani secrelaiio eodcm, auro ac gera- qnibus .abslraherent viclos deportarint, ne untis
niis.iumcl lapideis extrorsum labulatis, snperia- lamen ecclesiaslicorum aui \ulneratus aut captus
Ttiin triumphu n opeiosa repisesentantibus sculptu- est.
la, prseclare adornatis. Sanciltim insuper^episcopali Igitur \iclores quia parcerenl vbtis, el maxime
<'st auctoritate, idipsum Ecdesia Leodiensi pro- quia celebiitas inslarel sanctse Dei Geuiliici»,
1 ante, ut iv Kalendarum Maiarum ejus lem trium- omissa fugieniium insecutione, triumphali cuni tii-
- pbi, necnon et translationis (quia idem martyr de pudio in sua regressi sunt. Sic Moab ille, cttjtis
Trajeclo in Leodium est translatus) solemnis in attdi.il Eeclesia snperbiam , quod superbus sil val-
poslerum agatur memoria, quoniam tx Kal. Janua- de, fraclus quidem esl armis, sed non fractus ani-
rii ipsi piinitus translatio facta , eo die propler mis, quoniam superhia ejiis et arroganlia ejus, et
Dominici Natalis vigiliam debita rion posset cele- indignalio ejus, plus qiiam foititudo.ejtis.
brari bonorificenlia. Quse nimirum qualiler a sa iclo Tu porro humilis, gloriose, tu mariyr "viclorio-
bit Huberlo divina olim admonitione peracla , quot se, cui floribus gratiarum et laudiim sctlpti hiijus
et quantis virlutum signis tunc mirificaverit Domi- coionam qualeincunque lexui, omnia tuis stipp.iei-
lius sanclum suum, quia reperilur a mullis multi- bus adversantia i(ivicta>manu niiseratioiiis exclude,
mode coiiscriptum, visum meoe est parvitali inie vtil uque lespiciens 'sereno vide efvisita viueam
babcre silentinm. Allexere vero opportunum reor, Leodiensis Ecelesije. luoque irng.ttam sanguine ct
qiiilitir anno qucque ab IncaTiialione Dominica fecundatam corpore sub<umbra alarum tuarum ab
1155, viilus mailyiis erga suos Leodienscs clarne- impiis alque affligenlibus seiernaliter prolegc.
m YITA EURACLI.

VITA EURACLI
-LEODIENSIS EPISCOPIQUADRAGESIMIQUINTI

AUCTORE REINERO.

(D. Bern. PEZIUS,Thesaur. Anecdot. IV, 155, ex cod. ms. S. Laurenlii Leod.)

INGIPIT PROLOGUS.

Qttanlum honorificentise, quantum gratitudinis A petitio, ut in unum coiligerem, el diligentioro stylo


Euraclo, gloiiosi memorialis'episcopo , Ecclesia facerem ex pluribus seriptis unam scriptionena,
Leodiensis debeat, oper.33prelium est recolere scri- quemadmodum feceram in describendo Yilam S.
plo, quam scilicel moribus, doclrinis, basilicarum Wolbodonis Leodiensium item episcopi.
strucluris lantopere excoluit, in hac Domini vinea Yerum exilis ego iogenii ac nullius scientise con-
-vere operarius solers atque industrius. Propierea scius excusavi et reluclatus sum diutius, intra me
mercedis seternse non est fraudalus denario. Fide- illud versans poelicum :
lis est enim et verax, cum quo convenit eodem ex Siimile mateiiam vestris qui scribitis wquam
denario vineas Dominus, qui reddat unicuique se- Vitibus, et versale diit quid ferre tecusenl,
cundum opera ejus. Quid valeanl humeti.
- Euracli utique gesla quoniam fuere prseclara , *• (HORAT.,Ars poel. 58,
40.)
fueranl et prspclaro digna scriptore, qui perilia Quoniam vero charitas secundum Aposloltuii be-
d'.ctionis bonse secundttm Propbetam dicerel justo, nigna esi, nec quserit quse sua sunt, sed quse alio-
quoniam bene, quoniam fruclum adiiivenlionum rum, el onuiia suslinet, quanquam supra vires
stiarum comedet. Dixerunl ,et quidam scriplores meas perpenderem esse negolium, lamen parvi
B
afiquid de illo, sed minus bene, quia minus dili- tandem, pelenlibus, malens imperilise nolam
geuter aut plenaiie. Sparsim igilur dicla exegit subire qtiam benevolenlise fralrum non obedire.
quorun.dam fratrum bcuevola simulque imporluna

1NCIPIT VLTA.

CAPCT PRiMUM. furore dum ssepius perstreperet, obscenisque esset


EgregHim Leodiensis Ecclesise decus, claro Sa- lam meinbris quam moiibus, ordine senalorum et
xonum Euraclus sanguine iuit oriundus. Ipse apudI curia pulsus esl, dum senaloris anlea meruisset
Coloniam Agripplnensem ad lillerariim disposilus'. pileum propter grammaticse artis niagisterium.
luJiinenla, tdniam poslmodum in divinis seque et; Q Rebium ergo dixisse existimes : Sic Donatum
bumanis assecutus est scientiam, ul summis par decuit scienlia , quemadmodum si auribus suis
esse pliilosophis jure censerelur, prseserlim cum coaptetur inauris aurea. Yerum minime talis no-
venuslalem corporis mores eliam inauraient splen- sler Euraclus, qui non exspectabat inlerrogari, sed
didi, et juxta Salomonem in facie prudenlis luceret insistebat, quo iiiterrogaretur, non faslidiens, nou
sapienlia. lassescens, quaniumcunque, aut qtiotiescunque
- Yeronas autem Cisalpinse, quam vulgo Bonnam1 quidlibet ab eo quseieretur. Adeo profectui stude-
dicunt, magislerio prseditus scholarum, mira beni- bat aliorum, nec babebal reposilam in sudario
guiiale tam suos scholares quam universos studiii desidise pecuniam domini sui, imo expendeb.U eam
ad se causa confluenles'erudiebal, el sese conlem- liberaliter in usuram coelestis^gralise, pigros ac
peraus quibusque et acelinans his solidum quidemt desides in studia excilans illo Salomonis proverbio :
doelrinse cibum, illte lacteam quasi malernis prse- Qui operalur lerram suam satiabiiur panibus; qui
bebat ex uberibus alimoniam. Flaccus Rebius Mi- aulem sectalur olium slullhsiinus est (Prov. xu).
"uulio Rutilio conscholaslico suo Donatum descri- Ilidemque illos jucundissime ingerebat saiyrict
bens grammalicum, super quavis ralione, inquit,, - versiculos:
consullus dicebat hreviter omnia ct furibunde, ita'"' Vt jugulenl Jiominessuigunt de nocle lalrones .
uluec a discipulis audcret interrogari. Quocirca Vl leipsum seives, non expergiscens? Al qid
113 < REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACIII 420
i
Si uotes sanns, curies htjdropieus, el ni lA adeo distraliebatur curis, ut non prsejioneiel, quje
Posces anle dictn libtum cum Itimine, si non essent eeclesiaslicse jproveetionis. Iutei cseiera eiiim
Inteiides animum sludiis el lebus Iioneslis,
Jnvidia vei amore vig,l torquebeie. qtise feeit magmfica , cosiiebitim quoque Smcti -
(Hotat. Eptst. lib. i, episl. 2, 32 3S.) Pantaleonis penes Coloniam exstrnxii, monacbos
CAPCT II. in eo abbatemqtie insiiluit, loeiim tbesatit o et redrii-
Fidei ergo firmiiate el operum nitore vir erudi- tibus ditavit amplissime.
tus erat, ul scriptum esl: Quasi vas auri boUJum Hujus studium temuljius Dei scn.ulaiione noster
emni lapide ptelioso adornatuin (Eccti. L). Quem Emaelus (nec enim erat inferior devotionc) duo in
licet inritum ac reiiiientem Yeronensis Eccle->ia bac uibe monasleria condidii: unum Sancti Pauli,
sijii praefeeit prsepositum, experiebattnque tn iilius altertim bonorl et tilulo dedicaiu, Sancii Marlini,
isiinisterio, quantoe slrenuilalis, quant.e esset fule- nec noii pcr unumquotlqtle tiiginta eanomeos t'epu-
Jilatis, utjure dieerel illud Isaae pairiaiebrc • Ecce tans. Ae iicel srepenmncro premeretur >auqnan\
odor filii tnei, sicul odor agii pleni, cui benedtxit uva dulcis adversitdluin torculaii, mililantibus qui-
Dominus (Gen. xxxvn), dtim offerrel fiuclum bo- busdam viJIas seu bona episcopii usurpanlibus;
iium, quod fuerat in illo bene seniiiiatum, . sibi tanien in eisdcm monaMcriis scrviciitlbiis
Dielum iiaque illi est a Doinino : Euge serve bone uberes deeimarum ac prsediorumie.lditusdcquisivii,
et fidelis, quia stiper pauca fuisii fidelis supta mulia et charlulari munimiiie finnavit possiilentlos per-
le constiluam (Malth. xxv). Decedente etenitn \ita pelne; maileb.t&qtie penuriain rei familiaris non-
Ilaldrico Leodicnsium episcopo bujus nominis nuiiquam perpeli quam paitperibus non tfibueiv,
primo, in eleclionem Euracli atque substitutionem aut eis, quos aggregassel Deo, neceasai ia deesse.
clerus ac populus felici studio, summaqtre anima- Sicul deniqtie inJZacbaria iegiiur de Jesti sacer-
lus esl concordia favente et adnitente Coloniorum «iole magno, quoniam Sat.in slabai 3 devtiis cjus,
arclriepiseopo Brunone, qui et illum egregie sibi ul advers.irelur ei ; sic aliquoties per suos cii.uu
compertum solemni bcnedictione saeravil in epi- cives Enraclo advcisalus esi, ejtciuis, quod vice
scopum, exoultans in gaudio, lueernam talem poni quaiiam ecilaria ipsius vinaria in nionte S.incli
super EcclesiseLeodiensis candelabi um. Maiiini sita, tanquam fibi Belial, id est absqtie
Religione igitur et doctiinis Euiaclus lucebat jugo, tcr effregerini ruheosque Wormalieusis vii
omnibus, qui in domo Deierani, adeo ut scholas rivos jn snbieifliieiilem Mosam per prona diifus'e-
eiiam per claustra uibis monasleiialia institueiet, rint. Scd, quoniam scripium . est: Doctrina viri
docendisque pueris provideret magistros, sufficieii- (_\i per palientiant ncscititt (Piov. xrx\ Et : melior est
lia illis st'pendii» etannuos redJilus assiguans. Lit- vit patiensviro^fotte el qui domimlm animo suo,
terarum quoque sludia tanlo fervore prosequeba- expugneiore uibnim (Prov. xvi), cmn retnbucie
lnr, quod nulla: illuin oecupaiioi.es retr.iheicnl, posset uial.i pro inalis; satagebat tainen in bono
tjuii soepius scholds adirel, arliumque iljsciplinas semper \incete malum , ac mnlto nugis ignosceie,
bclioiaribus pro cujusque ingenio et captu iiisimia- - quam ultionem _exigerc. Sic ergo secunJum Osee
ICI. Yertim si aut in exjieJitionem. aut in aliqua propbetam memoriale ejns sicut \iinim Libam, ut
legni negolia evoealum contingeret dlutius lemo- quia Libanus candidalio inlerprelalur, coele^ti ni-
rari, quos reliquerat, scliolarum magistios, provo- ""leal candidalu, et vino Leliliaa frualur peipctuse.
rabat strenue ad sludiorum paiseslrjm mitiendo Asiis autem Tbebanis paliens habitus sit Socr.ucs
scripta velhiLiri prosa, \el tlulci meiro composiia. cpioqiiepbilosophus. quem dum aliquando Xantippe
Namque et ab Italicis et Calabtiois.pariibus signa illins uxor-proeellis urgerel convitiorum, toiii-
sequens iinpeiialia, non omisit interdum sciibere. tttians hominem esse fosdissimum, recalvj fiome,
Nec abstitit intentione tam laud.tbilt, quousque sinriis nanbus, pHoMsbumeiis, eruribus repandis,
multa fruclificaret in multis scientia, ciim quibus acsuperiore staiet ioco, deoisum stanlem perfuJii
videlieet jam confeiebat de rebus myslicis atque D uiinse grandi siiilicioio. ille a veslibjis, capiPis cl
per hortos Scriplurarum spatiando fruebalur cum barba imbrem ptilidimi tlecutiens : <aalis nover.im,
illis de pomis, ul ita dix'eiim, fruciunm solis ac. ail, post tonilrua soleie plu\ias sequi, nec egue-
luiia?, id cst de &aciamentis et dogmatibus Chr sti ram tali. bac iimnddlione doceri. i Hoc dunldx.it
el Ecclesise, de pomis eiiam collium ssternorum, philosophus responso duxerit suje salisfactum m-
id cst de actibus et eloquiis Patrum calholicoruin. iuri.fi.
GAPCT IV.
S CAPUT III. Euraclus prseterea rtfeire soiitus erat quoJ, t!um
EuraeSi summopcre ampleclebatur indnslriam aliquando iu caslris essel cum Oltone imperalore,
Bruno, de quo pr.emissum esl, Coloniensis arcbiepi- "qui adversum Grsecos occupaverat Calabriam, su-
-
scoptts, et archidux Lolbaringise, qui ut sumnue bita solis obscuralio, etiiornbile factum sil deb-
nob.Iilatis, iia et summse rel.gionis ac prudentije quium, nocturnas exeicitus tenebras et cbaos in--
ornabatur gloria. II>e eum fialre suo imperaloie, solttum perhorruil, jac veiuli urgeiet uiuinus sseculi
stiltcel Oltone, regni, seu imperii potenter ac in- dies, judiciique lempus instaret, co?pil pavitare.
dustrie modcrabalur gubciiiaculd ;s ncc ssecuLinljus M.ignanimes heroas limiddiuin instai ddinulaium
\"1\ YITA EURACLl. 112
M.SissesdiiTugcre.Qtiidam in vasa certatim vinaria A qtioque babilu hoc prrelenderenl, quod de Chiisi')
irrunipere , quidam ih eistas profugere , alii snb in Canlicis canlicorum dixit Ecclesia : Comw ejut
canis, in spectibtis alii fslitare. Heu quae turbaiio, sicul clatw palmarum, nigtw quasi corvtis (Cant. \).
qtiae tunc irepiddlio eiit, 'quando, ut prjedivit Do- Comse siquidem Clnisti sunl lideles eidem suo ca
miniis : Eiwnt signa in sole el luna et slellh, el in pilPaJhscrenles, qui propterea elatis palmarum , id
lerris pressura genlium prw confitsione soniius matis est spatulis sese in altum elevanlibtts assluniantiir,
el flucluum, arescenlibus hominibus piw limote el quod fidc et operibus tendunt in superna, quatenus
exspectalioue,quw bupervenienl univerhOoibi. Nam di.canl cum Apostolo : Nosira conversaiio in cwlis
vhtules coslotummovebuntur (Lttc. x\i); sive, ul in est (Philip. iii). Corvornm 'denique ptilli dum plu-
Apocalypsi Iegitur : Quando cwlum recedei sicut mesciinl, albi sunt, et quia pareniibus sunt dissi-
liber iuvotuius, el omnis mons et insulw de locis sttis milcs, negiigunttir ab eis ac minime p.iscunlur.
tvovebuniur, quatido reges teirw el principes, ei ui- Qtii tamen coacti fame halitu suo naturaliter fe-
luni, et diviles, el fotles, et omnis seivus el liber lenle muscas altiahunl, qnse circa eortim rostra
abscondenl se in speluncis el petris monlium, el di- glomeralae glutiuntur ab eis. Hine et inter cseteiA
cent monltbus eipehis : Cadile super nos el abscon- laudum Dei Psalmislai Qui dal, inquil, jumeniis
dile nos a facie sedenlis super thronum, el a facie Q escatn ipsoium , ei pullis corvffiuminvocanlibns eum
Agni, quoniam venil dies magnus irw ipsorttm, et (Psal. C\LVI). Qni scilicet postquam nigrescere cos-
quis polerh slare ? (Apoc. vi.) perint, propter plumarum simililudiuem -implius et
Ut vero Intermissa repetam, Euraclus disciplinse amanter a pareutibus et aliiniur. Conue igitur Chri-
baud ignarus astronomicse , mansit inlrepidus, at- sti nigrje quasi corvas, dum fideles denigrari, hoc
que singulos circuiens feminese arguebat dtfliden- esl nullis refugiunt affici tribulaiionum pressuris
ti-e, qiti trepidareiu lirnore ubi non erat limor, ficii proptcr Chrislum, cujus nigredini, cujus passioni
namque aliquanxlo lamen lutturaliter solis deces- compatiens Isaias : Et vidimus eutn, inquii, et tion
sum. Viderent posl paululum cuncia nitescere, reral species ei neque decor, despeclo el novibsimo vi-
quse frustra ttmc paviiabant nigrescere. Qnoium torum, viro dolorum ei scienii infiimiitles (Isai. un).
si tam degeneies animos, si pectora tam meticu- ldeo comse tales fnmiore amoris radice Dowhiico
W.i -pcicipetent hosles, quorum in medio eranl, planlajilur in capite. Tales, inqiiam, ptilli oia siu
qtri glorio<-eca;teros solebanl vincere, Ignomjniose Deum invocdndo aperienies , bonique odoiis atlia-
vicli, csedi, et rapinse iideni ipsi forenl liostibuB. hentes spiiilum noii-inuscis, boe est vitiis, sed
Nec vero diulina inlercessil niora, cum paubuim Chrisli el Ecclesise pascnnlur nnnc sacramentis,
renasci lux cospit, ac Phcebese l.impadis integei C itlern.iibus posthac pascendi Jionis, ut scripinm
candor aera rursum perfudit et lerras. Cosperunt est in Prophcta : In pascuis ubernmis pascam eos,
m lites tanquam foimicje a ca,\ernulis emergentes el in montibus excelsis erunl pascua eorum, ibi te-
euam invicem ignaviain incropitare, et ludibundis^ quiescent in lieibf. virenlibus, el in pascuis pinguibtts
j.idtisibus suse exslasis ridere defectionetn. pabcenlui (Ezech. xxxiv); dicente el Ddvitie ; Pma-
Euracli prsedicatur scienlia qui abstt usas eliam sii in conspectu tneo tnensam adveisus eos, qui tubu-
reru-n cansas norit peispicere. Certnm esl autem lant me (Pbul. xxn).
Plinio, Macrobio, CalciJio , aliisque pluribus tam Nec vcro ineptum sit adnectere, quotl uihil in ca-
asliologis quam eompotislis auctonbus, quod quo- da\eribus magis qtiam oculos coivus appetat, quod
tiescuuque Juna ediplicam atlingil lineam,si eadem lai gere videtur illa eliam Salomonis parabola :
bora congressionis ejus cum sole, qui circa ijisam Oculum, qui siibsanuat palretn el despicil parlum
semper eursital, lineam convenerii, inlervcntn' et mutth suw effodianl eum carvi de loircntibus, el
objectu ipsius solaris nobis defectus Iuminis con- comedanl illum filn aquilw (Prov. xxx). Psendoma-
iingat; vel si plena lunc diametio a sole desliterii, gistii, sidera, ut sciipsit Judas aposlolus, erranlia,
illam terreuai molls umbram incurrere et terras op- -quibtis procella tcnebrarumln seternnm reservaln
positione ab aspectu solis probibeii, el-ideo eclipsin csl, dumtli\ina repiehendunt jiidicia; Paiiem sub-
necessario pati. . _ , sannant luminis, hseretici, inquam, nebuLe sine
CAPCTY aqua.illa scilicel,de qua Dominus : Qiu bibeiti
Igitur super speculdm Doinini Euracljs stabat aqitam, inqtiit, quatn ego dabo ei, ficl nt eo jons
jugiter per dient, et super cttstodiam suam stabat aqute salientis in vilam wleinam (Joan. IV), dtim
lolisnoctibus, ipse litteralus, ipse, til ait Isaias,verba fidem, seti prjedicationem deiident Ecclesise, jwr-
legis ponderaus et doctor parvulorum, qui doceret lum malris de=piciunl; quia, diccnte Jnai>ne:
subjectos, qtiidquid jusiilise, quidquid vitaj et sa- Ex nobis piodierual, sed non erant ex"nobh (I Joau.
lutis essel perpeiuje. Ipse inler csetera disciplina- u). De Ecclesia prodeunt, qui contr.i eam loquun-
rum instituii, ul in Adventu Domini, et a Septua- lur. Cui pro erroneis sunt doiores ul^pailuneniis,
gesima usque in Pascba clerus pulla vestc, nigris quaienus gemat ctim Paulo : Filii mei, quob ileiMin
scilicet cappis, amicialur, eo quod niger color poe- pnrturio, donec formelur in vobis Chrhtus (Galat.
nilenlise el aflflclioni, quam albus magisconvenial, iv). Sed pcrfidam horum inlentjonem dtim Catho-
procul dubio inicndeiis ul fiiii Ecciesijciiicucrion lici, Sciipturaium vivenlibus ao.uis iminoraiitcs
123 REINERl S. LAURENTII LEOD MONACHl 124
r-isceptando atque arguendo revincunt, quasi ocu- .i. Patribus in ecclesias mutata sint ei dcJicata. h.ique
. iitn nequam corvi de torrenlibus effodiunt, el filii certatim'fervebal iopus, j'am aliqiianta ex parta
aquilse comedunl. Sancti et quidem appellantur surrexeranl a ftindameiuo murorum parietes , cum
corvi, quia nigredinem in se confitentur peccati; inlerim episcopus differens majus altare, quod esset
filii vero aquilse, quia illius vivifico sunt renati sancti Lauremii, jiuiiius fieri seorsum jussit ad
fonle, qui lanquam aquila, volavit ad ccelusmlonge tiiultim Sancti Sixti papoe et martyris. Quod eiiam
allra solem humano radiant in corpoiS. Qui dege- dedicavit dotans nascenl»^ ecclesiolam prsediis
iieres nimirum filios fejecit , velut aquila. pul- quibusdam, quse nunc usque possidemus.
ioSjtjui a radiosolis csecutientes reflectunt oculos. Sed repente impedita est sedificatio illa, manus
Yerum Euraclo erant oculi sicut columbas super cessavit artiflcum, quia Euraehjs de medio factus
rivulos aquarum, quse lacte sunt lolse, et residenl esi. Evocavit, inquam,ad se Christus vinese suse
|uxta flnenta plenissima, qui columbina simplicitale operarium, ut quoniam bene fueral operatus, et
illi mer-
Scripturis assidue veritatis immorabalur, per quas portaverat pondtis jdiei el seslus, redderet
spiritualis caveret insidias aceipilrieis , hoc est cedem suam, seterni scilicel refrigerii, et beaiae
reinan-
.spiriius mendacii, devilans, ut prsecipit Timolheo patisationis denarium. Opus ilaque ceepium
Aposlolus, profanas vocum novitates et oppositio- B sit imperfectum, Ipupilla facta esl absque patre
nes falsi nominis scieniias, quam quidam promillen- quasi adhuc Iactens ecclesiola, desolata sedit et
tes cii ca tidem exciderunt (I Tim. vi). " nuda, donec Nothgeius, qufsuccesseral episeopus,
CAPUT YI. sequari landem parietes~murorum, el tectum super-
poui fecit
El quidem jam provectus aetate processerat in Ad IiuHCLeo quidam episcopus ex nobilissimis
diebus multis; sed seeundum Psalmistam, renovata Grsecorum profugus .venii, qui pulsus a sede sua
est ut aquilsejuventus sua, quse dum ex senectule idcirco fuerat, quod incusaretur Ottoni seeundu,
suos caligare oculos senserit, et impediri volalum, dumidem
imperator adversuui Grsecos haberet ca-
ad ferventissimum solis se ardorem exponit, et stra,
prodidisse Calabriam : quem et bumane exce-
non solum lotius ccrporis plumas, sed ipsas quoque
p!umprsedictusaiitislesinhocmanerelocosiatuil,nec
a'arum pennas, et aegritudinem exurit oculorum, non de bonis quse venerabilis Euraclus delegaverat,
uiroqueeffectu aciem inde visus reparat, unde hp- cum suis habere slipendia. Qui lempore incol.uus
minis solet obtundi et caligare aspectus. In fonlem sui sobrie, et el pie viveris exspectabat bea-
juslet,
dehinc limpidissimum devolat, et tertio sese im- tain
,, spem et advenium glorise magni Dei, a quo ei
mergil, atque ila prislinam reformal sibi juventu-' postmodum gloiiosse ab exsilio mundi eductus est,
tem. Hac, inquam, similitudine Euraclus, cujus si- et „ante altare S. Gereouis penes nos accejiii
lirel anima ad Deum fontem vivum, qui haberel 3n sepulturam , non jam bospes et advena, sed ci\ig
solem justiiiae intenios mentis oculos, devotionis sanclorum, et luusi osancle Laurenli, domesticus
studio renovatus est quodammodo ac rcfloruit, ut Euraclus denique pius palerfdmilias] cl scriba do
quia in urbe jam exstruxerat, sicut pramiissum Clus in regno ccelorumniigravit, a sseculo Dominice
est, duo monasleria, tertium hoc in loco in glo- Incarnationis anno 971, vi Kal. Novembris, prsesi-
riam sanclse Trinitatis esstrueret. detue sedi apostolicap Joanne a beato Petro aposlola
Igitur fundamenia jecif. nec veritus-est sapiens 134,Ottonis priini tam regni quam imperii anno
architectus, quod locus infamis essel suspendiis Uigesimoquarto, sui aulem prsesulalus xiii,digitoque
]aironum,polli!tus ssppe malignorum cjcdibus ho? Dei scriptus est iiijvila in Jerusalem , cujus veneia-
rainuni , rapinis exosus pt<eoonum, qui propter bile corpus digno exsequiarum cultu sepultum esl m
silvse circumjacch is lunc condensa sibi speluncas ecelesia Sancii Martini ^ute maj'us altare, cboro
biefecerant ct l.uibula. Nec enim ignorabdt quod ul;que illorum aggregali, de quibus ad Danielem
in Cdlvari.fi loco Sanctus sanclorum ciucifixus sit, D diclum est: Qui docli fueriut, fulgebunl quasi s, len-
Romse Pantheon, .el innumera,quaquaversum per dor firmamenli, et qui ad juuiiiam ei tuliuni multos,
oibeni dsemonum-templa nonnunqiiam a sanctis quasislellx in verbetttas wlerniiateb.Amev (Dan.xu)
123 VITA REGINARDI. 128

^
VITA .REGINARDI
EPISCOPI LEODIENSIS Q UINQUAGESIMI -

AUCTORE REINERO.

(D. Bern. Ptzios, Thes. Anecdot. IV, m, 167,'excod. ms. coenobii S. Laurenlii Leod^

INCIPIT PROLOGUS.

Juxla Balomonis proverbium : Pteliosi spirilus A patrefamilias debere nostro, cnjiis beneficiis edu-
est vireruditits(Piov.^\'n)~.Seil ego licel sim ineru- calus maxime essem a puero, quam sanctis prspsti-
ditus, ideoque nttllius revera pretii, lamen exigere libus Wolbotloni ct Euraclo, quornm j"am aniea
a meipso prsecortliale el votivum habui, ut viram duobus lihellis Vitas descripsissem. Vertim super-
desrnberem pietiosttm, id esl Reginardum venera- vacanei respondebam esse laboris eos commendare
bilem episcopum, qui le, o sancte Laurenli, specia- verbo, quos egregiorum clarificet lampas operum,
Iemsibi pationum eligens, in quo'servi..tur pcrpelim ac si sole circunifusis facem quis prjefeiat, aeces-
Deo, ad tuum nomen labemaculum, hanc scllicel suque Iuminum dici conetur elafitudinein arijuvaie.
ecclesiam, scdificavit in terra, un !e et cceLisiis per Atlamen JIIOvirlulum inciiamento.-prolectnque
te tabernaculi et Eoclesise supernorum ereditur me- vel Iegenlium vel audientium j'ustuin aliquem opeia?
misse numicipalum. Ipse, inquam, nobis sub pro- pretium esl celebrare lilteris, ut secundum prophe-
tectione lui degenlibus palrocinii, el a slrepifu lam memoria justi sit cum laudibus. liec enim posi
seqnestraiis j-erum ssecularium faclus esl velul in " pceniteniise dignos fruclus, Reginarde magis esl
tabernaculum diei ab sestu in securitatem , et abs- impulandum, quod fecerit aliquando de mammoiia
consionem a turbine et a pluvia. „ iniquitaiis coimiiercium, emendo scilicet cpiscopa-
Ad quern desct,ibendum eli.im fralres quidam ttim, quam Mdtthseo aposlolo et evangehslje, qttod
burlalu benevolo, el j'ogi me precatu quasi pigrttm Incra sectandoin sede publicani aliqnando scderir
ae -desidem excilaverunl , imporlnne objectantes ad leloneuiri.
nosi minus gratitudinis, non minus obsequiime pio

INCIPIT VITA.

CAPUT PRIMUM. C gula -ecclesiaslicorum ordinum officia jam prove-


In territorio Colonise Agrippinensis claro Regi- ctum. Hanc ille solerler ceconomiam ul fidelis et
r.ardus genere .ortus ftiit, sed scholis apud Urbem prndens servus snper Domini familiam constitulus*
iraditus tam seienlia; quam virlulum initiavit bo- adminislrdbat, cautus in consiliis, sequus in judi-
uos processus. In majore debinc ecclesia-canonicus ciis, reddens Ecclesise eccleslaslica, sseculo saecu-
est faclns. Jamque adolescens ascensiones in corde iaria, scilicet secundum -Apuslolum reddens omni-
*uo seeundum Psalmislam disponebat, subire sci- bus debita. Nec munera super innocentem accipie-
licel gradus, per-quos ad videnduin Dettm deorum baly nec personam divitis, ut opprimeret pauperem ;
iu Sionascenditur. Hinc castimouise sludebat, cse- Flud altendens Salomonis : Abominalio est apud
lerisque bonis, aique, ut ail rjuidam, sinceriim est Deum pondus et pondus, "
el staiera dolosa" non est
nisi vas, quodcunque infundis, acescil, sobrio ac bona (Piov. xi).
sincero pectori sacras lecliones veluli divhiQSin- Defunclo interea Yirdunensrepiscopo. clerus ac
stillabal favos. populus talem-sibi virum prsefici concorditer insi-
Juvenis ergo induslrlam et malurilalis decus non stebat. Sed eiiam-tunc Durandus Leodiensis epi-
minimum amplectens verierahilis archiepiseopus j, scopus decessit vita, el Reginardus lentatione'
Heribertus, sibi adbserere el suum esse cpllateralem apprehensus humana (nam in rebus solent humanis
\oluil, simul quod non solum spiiilu, quin eliam appcti meliora) Leodiensem quam Virdunensem
carne suum gralularetur esse proximum, quem et magis cathedrarii ambivii. Adiit ergo imperaiorem
Yeronensi canonicse prjefeeit purposhum per siu- Cunradum, oblinuitque 'ab co jicrpccuniam, quod
" 12S
.27 REINERI S. LAURENTH LEOD. MONACHI
fuisset obtinendum a Deo per graiiam. Illuui deni- A . hilis vit.e habentein, qiiem el in abbatem, benedixil
qnein episcopttm sanctus saciavil Heribeitus. El episcojms et buic loco prar-fccil.
slrenuequidem ac vigilanter pastoris agcbat offl- CAPUT III.
cium, quanquam ascenderit aliunde, nec intraverit Igilur a nostro lunc horlo, it! esl Ecctesia sancti-
- tatis atque virlutum fluebant aroraata, quia Cbrisli
per ostium in ovile ovium.
CAPUT II. bonus odor inhabitantes erant facli. Illorum, in-
Providenliam hujus eeclesise lui.c temporis age- qu.iin, digili myrrba pleni erant probatissima, dum
bal Poppo abbas Stabulensis anle quadrienjiium a amaritudinem passionis Jesu Christi, et crucis mor-
sanclo sibLepiscopo Wolbodone injimctam. De eu- liffcationem in sujs jugiiercoiporibuscircumferrent
jus statu vel profectu ctim j'am desperaret, eamdem et operibusjnxta illuJ etiain,quod in Canlicis ean-
curam Reginardo episeopo resignavit, vitlelicel jam ticorum sponsus ad sponsam ihc\i.: Comw capitis
exactis 57 annis, ex quo priraum ipsa fundari eccle- luisicut putpttra regh juncta canahbus (Cant. \n).
sia ecepisset ab Euraclo gloriosse 'conimendatiouis Comae siquidem cogitauones, caput mcns, purpura
episcopo. regis passio rile .inlelligiiur Cinistiomnia regenlis.
Inlerea nosler quidam mansionarius, bomo pau- Purpuraergo jiinct.i est c.uwlibus, hoc-esl fidelibus,
B qnorum videlicet aJ mentes, dum fide et amoie
per aiqtie exilis, ct nalurae sitnjilicis, test.ibatur
per noeturnas sevisiones mira quaed.iin audire sse- Cbristi adhsercnt psssioui, conflutini aquse vi\je
pius el videie, quoniam parvulis magn 1 noiinun- chaiismatum Spirilussancii.
quam solet revelare Deus, el cum simplicibus ser- Licet ilaque Slephanus et qui sub ipso erant fra-
inoeinatib ejus. Yadens itaque per civitalem feslis tres, affluerenl iri spirilualibus; admodtim lameii
diebus vulgo referebat in publico monte sanctos bonis egebanl carnalibus, scilicet victu ac veslilu,
Laiiienikim et Wolbodonem commune babere ho- eo quod Iocum penitus negligeiet episcopus. Quo-
spiiium, totis eos noclibus suum disponere ac me- citca et ii'em Paier se quasi cxsnlem moerebal et
liri habitaculum, et quoniam sibi viderelur an- desolatum, atquejpro filiorum indigentia qtiam pio
gusluin, condixisse, qnod vetus diiui, et novum el sna magis anxiahutur, pioinde ut essent illi dolores
augnslius deberel sedificari; simul duni inquirenli- ul parturientis. Sed j'u\ta quod ait de heatis In-
bus insinuaret, liuc usque in longum, sic in latum, gentibus prophela: Dontine, in angusiia teqttibi-
lanlo in altum, suas ipsi lineas tetenderunt, tandiu etunl le, in Itibutatione murmurh docliina lua eis
lijecsloliditMi ac deliramento suntdeputata , donec (Isai. xx* i), lmj IS consoLitionis desuper accepil
subsequens prol'aret effectus vcra. oracolum.
Archilectos itaque noslros Laurentium et Woluo- Nocte quadam imm ad sepulcrum sancti Wolbo-
donem archiieclum in se crediderim exhibuisse il- donis i.isi.iret piecum evcubiis, esselque geniiiutim
bini, qui apud Ezcchielem fuuiculo \el CJLUIIO atqne laciymainn jam fessus, inclinalo inter m.tnus
utensus est sedificium civitatis super monlem po- capiie obdonnivit, el sibi assistere jiivenem vidit
sitse et vcrgenlis ad auslrum; jiariler adfuisae et floriJo amiciu et facie siderea, dicenlem, se a jiio
virtim, cnjiis secsndum pioj>hetam aspectus erat-• Patre Wolbodone transmissum. Qui ei eonsohms
quasi speeies seris, quatenus sonora Dei laude bunc ettm amicabililer : Bonutnest, inqnil, o frater, con-
prsesignaret locnm divinselaudi dedicandum, men- fidere in Doinino quam confidete in hotnine (Ptal.
tesqtie iiihabitaniiuin vero acclines austro, id esl C\MI). Elttt quidem nunc tristitiam habes, sed quii
Spiritui sanclo religionis odorifero h.ilatu perflan- spiiitu contribuldjo nnnc usque adDenm clamas le
das, frigido aquilone exlurbalo, quemadmodum in pauperem dolenlcr congcmiscendo, salns Dci te
Canticis canlicoium sponsa dicit : Surge aquilo et suscipiet, ul in juoximo Uistilia basc ttia corner-
veni ausler; peiflu hoilum tneum, el ftuanl aiomala latur in gaudium. ISancii namqiie Laurenlius atque
iliius (Cant. iv). Wolliodo in siiaiiijluitionem et cur.uri huncparitcr
Nam veluli pramiissum est, postquam Stabulensis D locum anle Deuni| assuirpseie. et quandiu inhabi-
abbas in manuni Reginardi ejriseopi bujus loci IC- labunt, qtti qurcianl rcgnuin Dei' el jusliti.im ejus,
miseral provideritiam, comes Herimannus prnden- oninia adjicicntur necessaria. El boc libi signtim !
tia et consilio), ul nobilitate vir clarissimus, qui Ille, qui tespicil teiram, ul ail Psalmisla, el facii
fraiererat Gozelonis Lolhaiicnaium el Moscllano- eamliemere, qui lungil moittes el fumigmtl (Psal.
rum ducis, episcopum interpcll.ibat obnixius, quo tui), cor episcopi jam rc.picici, rit facial tremcre
ealenus pupillse ac desolalsc miseierelur Ecclcsise, et fumigare ad compunciionis el pcenltentie lu-
p.Ureinque illi et lulorcm instittietet; Yiiduni cssc ctum salubriter pio Simonijeculpa, pei quam offen-
monachum sibi opirme speeiaitiiii, qui religione el dit graviter : el ipse hoc in loco satisfaciionis su.e
seientia tam prxesse quam prodesse domui Dei jaciel fundamental quseper Dei grati.im sursum in
possct. Episcopns se faclurum gralanli aiiimo re- moniibus sanciis erit staiiilienda. Denique, frater,
spondit, dunimodo iie adesset. Al vcro comes qui quem ad forum Yiseti hodie miliis, quateiitis pro
e ga SdiiclumLaurentium mira el uniea dcvotione comparandis in usus fratrum vestimeutis, muiuum
lcr\eret, quaiiiocius deductum a Virduno Stepha- aliqnid accipial, virtim invcniet a saneto.Wolbodono
lium pia.«entavit, 6 monachos sccuui' commenda- diicctum, qui tribuai graiis qttantum necesse sit.
m \ITA REGLNARDI. , . 130
Itaqtie expergefactus senior Jr.urem jam egrcs- _A dissel, vo-e, inqtiam ac ilelu damnasset, lerlia
sum, jam ad forum abeuntem revocari ciiius jubet, eum die ad se iubet revocari. Quenr et benigne col-
tisionem coram omnibiis aperil, et eumdem abire ligens : « Qtiia , inquil, indignationem Chrisli tt
vcluti j'am spe accinclnm bona permittit. Yenerat flagellumnon exspectasti, sed luam ipse catbedram
Visetum el stanlem in foro inlerrogat ignolus qui- evertisti, qtiia, tit divinse salisfaceres columbse, id
tlani, ctir veneril? quid quseral? « Missus sum, in- est Spiritui sancto, le beato Pelroijxhibuisti; ec e
«juii, a sancto Wolbodnne, quatenus emam vesli- in nomine Christi, ex auctorii.ue Potri aposloli
menia fratribus, sed pieiiuni prorsus non suppetit.> curam accipe et rcgimen sanctse Ecclesise, et in
Gralanter hoc ille accipit, et quam propere LXpro- lemplo Dei sede non jam ul mercalor, sed ul fit'e-
batae monelscsolidos evolvit a marsupio, manuque lis dispensalor, cl ul legitimus pastor. Et quoniam
libeiali adnumeral el largitur monacbo. Equldem o scriptum esl : Bene facil aiiitnw suw vir tmsericots
sapientia! euin qua sunt divilise, opes superbse et et feneratur Domino,qui tnherclur pauperi : nam vi-
juslitia , vigiJantes ad fores tuas quotidie bac in- chsitudinem suam reddet ei (Prov. xix), secundum
lerim donasti beneficenlia, obscrvantes ad postes possibiliialem tuam pasce paupcres, neccssitatcin
osliiiui hoc sublevasii munusculo,'cujus genimina paiieniibusiissisle. et si facuitas suppetit, alienjiis
vere meliora sunl argenlo electo. *" sancti ecclesiam
setlifica, ut, ctim defeceris, reci •
' piat le in scterna tabernacula. » Dehincbaculurii pa-
CAPUT IV. . storalem ei tradil, et benedielione loboiatum apo-
Igilur ul a genimine mcrcationis malse,' Simonia stolica reinittil in sua.
vidciicei, Reginardus noster jamjam sefacerel alie- hnpletum ergo in eo esl illud sancti J..b : Lignum
niiin, ul expurgarel, inquam, vctus fermenlum, habel spem- si ptadsum fueiil tursuin virescet, ct
suas dicac nocte lacrymas sibi feceralJjunsi panem tami ejus pttllulanl; si senuerttin terra radix ejus,
azymum, et eleemosynis atque misericordiis paupe- ,. el inpuiveic tnotliius ftierti ituncus illtus, ad odotem
rum eperam dando secundum Apostoli mandatum aquw geiminabil, ei faciel comain qnasi tum primum
satagcbat esse nova conspersio. Nam sui cpiscopatus plantuium est (Job xiv). Nam et Petrum le negan-
quadriennium jam fluxerat, cum veltiti qualridua- ie.ii, o Christe, sed te respiciente flenlem am»t3,
num de monumenlo Lazarum, sic ettin ds profundo in lliionum rclocasti aposlolicum: ui idem misera-
percatj pius evocavit Jesus, elspiiitu consi'ii sanclo tor et misericors Reginardum'pceniteniem cathedia
animavii, qu.ilenus adirel Romam, i.l per eum illic redonasti pontificaii. Nec eniai in perpetuum irasce-
solverelur ab institis Simoniseel csecseambilionis r,J ris, necin seieiniim comminatis, dissimul.ins pec-
stidaiio, qui vice aposlolorum ligandi atque sol- cata piopterpceniteuliam.
\eiidl ftingebatur piivilegio". Fuit auieni cum tania CAPUT y. l
nobilium pompa, ul expeditio quam peregrinalio Rediil ergo prospere Leodium Reginartlus ad ar-
inagis pulareliir, quibusdam pro honore, quibusdam cam veii Noe, id est Ecclesiam Cbristi, ul illa
pro devolione propria secuin eunlibus, qui tanlum quondam in diluvio columba portans olivse ramusu
iilique poenitendi zelum concepisset, ut neque nu- vircnliLus foliis, pacem scilicet qua inter sseculi
-nieiosam comniililonum lu.ibam super eo, qiiod fa- fiuclus \ireie, frondere et fructificare luberet iit
cereintentlebat, erubescerel. doctriua et operibus bonis. Itaque cum per pub i-
Ingtessus enim Romam el principis apostolorum cum iuontcm jam dcscendcret, atqne ecclesiolam
basilicam, ubi aposlolicum-Joannem vidit, lanquam hic sitam prospcctaret, Hcrimannus comes, de quo
rugiens a gemilucordi^ sui coramsuis, coram omni j'am prsemissum est, secretorum illfus noniiih 1c. n-
liequenlia, illius ad petles procidit. Moti sunt om- scius, accessil propius. « El ecce, inqnit, Domluc,
nes„ tum maxime, qui cum illo \eneiant. Motus et sanctus Laureniiiis, qudm si patronuni libi paiar«s
ipse aposlolicus causam addisceie exspectabal. Sed stutlueris, adjulorem in opporiiimialibus fidiim ha-
cum singullibus jacenlis veiba impediebanl lacry D) bebis, et apud Dominittn, quantje sit gratise, expe-
nire. Verumtamen lanlse mcesiitudinis \ix demum rieris. »In amorem mailyris.ac devotionem miro
absolvit materiam, scilicel episcopalum se pecuniis - statim modo prsesulis affectus incanduit; quonum
emisse, propter lioc quasi lumentcs super se flu- quidem in coidibus timoratis~facile claram susei-
ctus iram Dci sentire, unde antequam judicelur a tare flammam solet oleum pise adhorlalioriis.
Doiuiuo, seipsum se dijudicaie, et velle honorem Igitur dum a clero et populo fuisset honorifite
peiiculose parliim abdicare. Approbat volunlaiem exceplus, el in paceessent illius omnia, in una die-
aposlolieus, et sic expedire iliius saluli pronunlial. rum juxla qtiodailSalomon : Bene consuigii dilucuo
lgilur pasloralem baculum super altare-sancti Pe- qui quwtil bona (Prov. xi), aurorse exoilu asceudit
tri Tteginardus deponit, et velut grandi exoneralus • ad locum istum, habitacuia inspexit, fralres visiia-
sarcina in Domino glorialur innocente jam con- vil, pauperculumque consolatus Siephanum, pro-
scientia , suis admodum lurbalis ac moerentibus. spera repromisit el lseta, secundum quod ^eidem
Interea retraclans apostolicus curo illo miseri- abbati angelictim, ut supra dictum esl, prsenunlia-
cordius agcndum, qnem nec in gladio, nec in arcu ral oracultim.
suo cepisset, iijio qui snum uliio pcccatum f.iodi- Eini Novcn;bris mei.sis dies secundus, it'eoque
151 REINERl S. LAURENfil LEOD. MONACHI 153
propterinslantemhiememsuum implere propositum A j turb.ttio, ut prse loniiruis ac nimns coruscalionibus
disiulit. At yero necdum plene hiems iransierat, ipsa quoque lerra commoveri el cnnlremere pula-
necdum imber abicrat el recesserat, cum tamen prse retur, prccul dubio malignis spiiitibus ad oblcie-
desiderio inchoandse domus tuae, o sancte Laurenii, brandum celebrilatis ejus splendorem eiiam ele-
sibi j'ara viderentur verni flores apparere, vine* flo- menla boriende concutienlibtts. Nam leteriimi
rentes odorem darc. Et ecce terlia die Februari nebulones quanta in Laurentium torqueanltir rividia,
mensls, aurora vixdum eiunipente, numeiosos arli- quantum victoriosseabhorreant ignes craticu.se, nos
fices mlsit, qui ecclesise culmen conscendentes le- quoque aliquoiies cxperli suniiis : lum vero ma\ime
clumdissiparevmurum subruere iiigentialacrilaie et dum 1152 Dcriui.icse Incarnalionis anno xi Kal.
gaudio coeperant, ut abbalem Stephanum .Mquefra- Apniis stibito ct pavenJo nubium fragore fulnien
tres adbuc quiescenles, reique lam subiisc ignaros prope nos cccidii. alque pei majus ostiuin eccles-i.fi
^fragor ille quasi stupidos reddideiil. Ila \ox luitu- ingiessum di\inp permissu ac judicio discurrit
ris, vox, inquam, id esl operatio Reginardi bonos usque ad majus allare, et nihil aliud pene tangens
poenitenlise gemitus edenlis quainprimum audiii aut ustuldns, ipsum altaris sigillum in frusta com-
coejiit in lerra noslra, videlicel boc in Ioco noslio. •vui.uii, miro vcre miraculo, qt andoquidem suda-
Adjulores autem alque cooperatores in hanc sedi- B ' ritim, q-.ioidem sigi! um lcgebalur, mansit illibaium.
fiejndo ecclesiam fueie OJbertus S. Jacobi, et Et quidem lale luil incendium, ul de loco -veraciter
S. Pctri Gemblaceiisis abbas el Huneco fraler ejus- islo quis dicai illtid in Zacharia diclum : Nunqui'1
dem episcopi, Heiuerus quoque istius civitatis lunc non hie iotris esl erulus de igne? (Zach. iii.) Setl
athocatus, viri, quos, secunduni Aposlolum, jure buic niodo niateria; supersedendtim est, quoniam
dixeiim agiiculluram Dei. Nec.vero esl inconse- ailas Inde disseiui uberiore opusculo.
quens refeire, quod arbuscula qusedam, quse vulgo Solemnc igitur esl clero ac populo buj'us clvifalls
sitlangra vocalur, extra fundamentorum'fuerat am- atl hanc cum litahiis ecclesiam convenire, quoties
bitum relicta. Hanc prsememoratus soinniator lon- \el intempeiie aeiis vel incommodo exciti fuerint
giludiiii ccclesiaj includendam penitusasserebal, sic cujuslibet Jiibulalionis, cujtis merita illis nonnun-
Luurenlio el Wolbodoni placere, sic perspicaces qtiara subvenisse 1haud oiibium est. Paluit aulem
geemetras illos fuisse peimensos, atque suos eotenus hoc e\iJentius qua die Godefridus, inajoiis Eeclesa:
telendisse funiculos. Jam \ero murorum parietes prscpositus, \ir genere ac religione consplcuus ad
iion*parum suriexerant a funtlamenlis, el ille in sua BOSreliqttias ejiisdem martyi is ex i.rbe Romadeiu il.
iiihiloinintts asserlione durabat, cum prsedicius „ T.inia eienim luiic eial_.plu\iarum inunJ.ttio, ut
cpiscopi fratcr veui,t, et opere inspecto improbare alierum crederelui insiare dduvium, quia densilate
non minimnm ccepil, dicens, dispiicere sibi men- nubium sol pcr tinum fere mcnsem occulius sublr.i-
siones Iongiiudiiiis, cl posse dominum suum niullo xerat susaIucis etlcaloris beneficia, ei agri el vinei.t
nielius consummare, quod cceperalfcdificare. Tuni -liullam spem bonam frugum suis jam promi;iebant
. operariis confidcnter prsecipit 40 pedibus augere cultoribus. At ubi esedem reliqtiise in nostram stint
iu longum parietes, propriis sese stinipiibus au- ecclesiain illaise, ac super altarc irajus dcpositaj, cl
gmentum iilud suppleluruni, si episcopus noluis- pro serenilale et pace missa celebiaretur, mox nt
set. Sic illa Laurcnlianoelerminalis arbuscula geo- clamaium est: Kytie elehon, Doinine, tnisetere, fat-
metriai muro inclusa est, el suus ille vates arridcns tum enituit serenuui soleclaiissimiiin jubarexerenie,
his, a quibus fuerat inisus, quasi sentenliss com- ut non miniis dhinse magnificentise nunc applaudc-
pos insuliabai, plane ut ciehoc sentialur paupcrculo ret eccjesia quam super tabernaculum foederis ap-
illud Salomonis : Volunias Dei in liis, qui simplici- paruisse gloriam Domini quoiidain applausil Sjna-
ter ambttlani (Ptov. x). goga. Nec fiiil scrcnum illud subilaneum, sed.mausit
Deo igilur prosperanle pei fectum esl opus, con- diutinuin, sticcessilque maluritds elgrandis copia.
sunimaia esl ecciesia, ad iiiliilum dediict.t esl homi- D fiiigum impeirante Laurenlio, cnjtis nierita nec elo-
iium inalignilas perversorum, qui, ul Samariise q<ii lingua, nec coruprebendere potest pagina.
nmros olim Jernsalem, ita diu inuliu'nque impetii- Cujus corpore qjuam bcala es, o Roma, quem lu
eruiitliujus exstrui dotnus sedificalionem. Ad cujus quoque loi babilicis, lol pri\ilegiis peiies le houo-
srilicel ronseeraiioiiem episcopus voluit apostolicse ralurii tsse, et celebrem voluislU Siquidem in p-i-
""
sedis adhiben aucloriialem, ei nusstis a Joannepapa latio Later.inensi basilica esl ipsius martyris, qu;c
Joannes Poiluensis cpiscopus cum Pelegiino .Colo- dici.ur Sancla sanctorum propler excellenliam sci-
niensitim arcbiepiscopo ingcnti eam lionoieetgatidio liccl lehquiarum, quse illic habentur lani de Sanclo
dedicavit anno Dominicse Incarnatiouis 1054, indt- sanciorum, id eslj Domino Jesu Chrislo, quam de
ctione n;anno auiem episcopattisdomiiiReginardi x. aliis compluribus sanciis; cum sintetiam ibi capil.i
CAPUT VI. et artense aposioloiiim Petri et P.uili, ac jiIuiimiiRi
Marlyris eigo meiita loti extunc civiiati sole de carbouibus atque sagina beali Lauienlii, cimis
clarius alluxerunt. Siiperioribns nanique aunis quo- cliam iliic aliaie lanlo excelht
pii\ilegio, ul'neriii;ii
usqtie ecclesia \eitis luc in ncgltgcnra el quasi piscier ripostobciim conceualur sujier illud sacra
pupilla stetil, tanld in maiiyiio ejus aeiis fiebat celeljrarciiiissaruin. Illicviseies rcvcr<.ndaiiiqtiOijue
1S-3 YITA IIEGINARDI. -134
imaginem Cbrisli, quam dum sanctus~Lucas evan- A dum adviverel, contenlum fore. Verum Joanne <Jc-
gelk-taculgiare eospisset, mire in craslinum reperit functo in aposiolatum Marlinus successil. Ipse re-
ronsummaiam, ab illo riimirum opifice, cujus sunt tractans in Formosum inconsultius ac jiialo sevciius
manus toroaiiles aureseplensehyacinlhis. actum reconciliatione illum donavil, juramenlo ab-
Loco fgitur lam illuslri persona prseficiturprobatse solvit, et honoii atque sedi suse restituit. Dehinc
fidei ac religiosilatis, videlicel primus subdiacono- Mariino diem obeunte, idem Formosus favoie et
rum aposlolicse sedis, cujus esl privilegium uti assensu Romauorum, qtiod esset vir sagax el reli-
manto, milra et annulo, atque consecralo recens giosus ili papam est proveclus, duobusque annis ac
pontifici summo iradere claves summse domus, hoc semis autistans pleraque fecit industria. -
est Latefanensis palatii. Ad utuluni quoque lanli . Ulo decedente, subrogalus est Stephanus. Hunc
martyris papa Dariiasus conslruxit basilicam, uec- pluribus licet beneficiis, el episcopatu insuper urbis
non reliquiis ejusdem insignium, locumque suo ex Anagnije Formosus exlulerit, lamen deiestanda in-
nomine Damasum agnominavit. Quin eliam Lucina gratiludine in defunclum ita effetaius est, ul con-
Rom.inorum clarissima celebii sumplu exslrticlam cilio, ac si dicam malignaiuium congrcgalo, i lum
in honorem illius ecclesiam conquisilis pignoribus non lanqtiam ChtLiianus et papa, sed plus qit.im
celebriorem fecil, catena scilicel, qua idein martyr " barbarus el Scyiha sfpulcro exliaH, alque in me-
vinclus, et cralicula, super quam assatus, et uno dium dcportari fecerii, in catbediaponti/icali locaio
exTorcipibus ferreis, quibus desuper fuit coarciatus, veslitum delr.ixcrit ponlificalem, et induerit laic.t-
el parle carboinim el saginsca saciis aitubus a Ju- Iem; atque, o rem monslruosam! illius de\ierje n>a-
slino et Uippolytoexpressse,Iinteo denique, utfertur, nus abscissis liibus digitis, captit glatlio scc.uum
illo, de qiio -in catasla cruentati membra viderit esl, acTtbeiinis ccrpus injectum giirgitibus. Quid
Komanus angelum extersisse. Nero absurdius; quid Decius lecisset inhtinianius?
Foras muros autem sub majori basilicse altari Quse filiorum pieiaiis mentes hoc ferre, et qui p«-
cum prolomartyre Stephano conditus esl. Quod vi- tuerunt ocuh videre? Ergo dum sole.ml ex vivis
delicet altare lalis est privilegii, ut exeepiis vi car- -martyres fieri, ex niortuo Formosus niariyr ia-
dinalibus, qui ad hoc .deputati sunl, nemini super cius esl.
ilbid divina concedatur mysleria celebrare. Beatus " At vero quoniam tribunal Chrisli Stephanus non
,ulique loeus! Felix nimium terra! Teiram Evilalh est reverilus, ad quod Formosus hine abieial judi-
-Geuesis commendal, qtiod ibi auium sit oplimum, eandus, inopiiise morlis dolabra morilur, quatuor
quod ibi Lidellium inveniatur, arbor videlieet aro- (_ lantuin mensibus bonore apostolico- usus, imo ab-
inatica, et lapis onjebiuus. Sed commendabilior ustis. Itaque secundum Sciipturam prsecisa est velut
terra, ubi consitse sunt arbores tam aromatlese, ubi a texente vita ejus, dum adhuc ordiretur, succisus
aurum pltis quam obryzum, lapidesque inveniun- est, quas^de mane usque ad vesperam fiuitus est.
lur lan: preliosi, Stepbanus et Laurenlius, qui se- Corpus autem Formosi a piscaloribus invenium in
cunilumqiiodEvilath dolensinlerpretatur, multimo- basilicam principis.aposlolorum loculo estcleporta-
dis passionum doloribus polili, luo, Christe, dia- lurn, quod imagines sanclorum in-marmoribus iilic
deinali sunt inserti. excttlplselanquam novi mailyris et emcriti conso'lis
CAPUT VII. . salutasse et ador.tsse palam omnibus \isja sunt.
Praeterea'Ioeo qui Pauisperna dicilur,.papa For- Miio quippe judicio senliebant melius de Formoso
mosus Laiirentio exstruxii basilicam, penes ipsas inanimali Iapides, quam senserinl homines ani-
vidciicct Olympiadis thernias, ubi assatus idem males. " '
mariyr fuerat: quarum ex adilu iam suavissimus Slephano successit Theodorus. Lte, Formosi apo-
spirat haclenus odor, ularomatum prsecellatodorem stolatum ajiprobans, quas fecit ordinatioites in
illoram, qtise'regina auslii legitur regi exhibuisse clero, quas lenuit synodos, ratas habuit, perpetam-
Saloinoni. Sed quanlo plus habet formam doloris I) que in illum gesla, vel sciipla iinprobaviteid.ini-
facla in Formosum res mirabilis, lanto ,plus conlra navit.
impielaieni quiiibet movealur, cum de Formoso lu- Nec vero minus posl ilhimpapa Jo.inucs, qui sy-
gubris tragcedia molliie saxea quoquepossitpectora. uodum LXXIV episcoporum jirseseiilibusFrancorum
llic lempore Joannis papae ociavi hujus nominis aichiepiscopis, et Ludovico rege DlioArnulphi im-
fuerat Porlucnsis episcopus. Sed dimisso episcopatu peratoris Ravennseslatuil, necnon coram eis abdi-
a faciepraedicti papasfngeral, sibi admodum olfenso, cala et creiuala est synodus, quam in damnaiionem
quod papalum super illum cjuoquomodo usurpare Formosi fecerat Slephanus. Sentiendum procul
incusaretur. Revocalus tamen ab codem pdpa mi- dubio est, o sancle Laurenli, luaFormoso adfuisse
nime obedivil, ut se exhiberel. Postmodum vero ei- suffragia, tibi peculianter devoto, qui summa gra-
dcin papseapud Galliam posito satisfecil; nec lamen titudine benefacta in le impensa prosequari*, et
assecutus veniam usque in laicum degradatus esl, apuddi\inam efflcacissimecommendes clementiam.
adeo ut jurainento et etiam proprise manus scriplo Unde el tui devotio, et actus Reginaidi per te
suuni abdicare episcopatum, et Roinanse urbis abiu- prosperatl sunl feliciler/
c>psipgressum cogcrciur, acse Idicali cotumunione,
REINERl S. L\URENTii LEOD. M0NAC111 _ '136
155 .
A Cur auicin iii tanUm Odo lyraiiinueni cnipeiil ab-
CAPUT VIII.
solvam paucis.
Igiltir pactum Domini eralcum Reginardo viiseel Rodnlplnis Bnrgundife rc\ diu nuillumque in>-o-
pacis, quoniam quidem sceundnm proplietatn de- _ lonliis Burgnndioniim affcctus et inilatus, di.uicmaie
derat illi Dominus timorem d timebat cum, el a abdicalo, imperatO"iCunrado rcgnum tradidit, quod
facie nominis ejus pavebat, polissimumque insiste- a iempore Arnulplii imperaloris per arinos [ilus
bat eleemosynis ac refiigeriis egenornm, recogilans quam cenlum xxs reges suse genlis lenuerani,
Cbrisliim in jtidicio diclurum : Quod uni exmiuimis, sicque in provinciam rursiun Buigundia est reda-
vieis fecislh, miln fechlis (Mallh. xx\). Ttinc ergo cla. Sed prscd'clusOdo ab imporaiore, sno viJelicct
validissimse famis anguslia hanc regioncm premente nepotc, rcgnttrii aiunciili rcpelcns, ut Burgiiiidiaiu
inille el ducentos pauperes quotidiana siipe susteu- sub ipso rcgerel ,magi:opcrc efflagiiabat, nec int
i.ivit; trecentos Leodii, iiecentos Hoii, trecenlos pctravit. Liide el fcontra impe'i>im nili et gras-ari
Deonanli, irer-enlos Fossis. Baitholomosoojiin ciiam adorsns esl. Cttjusj insolentcm tii"iiis arroganluni
aposlolo, qtii ftlhis suspendentis aquas iiilerprelatitr, Gozelo dttx Mcsellanorum alque Loibaiiensium n<>n
scilicet illius, qui in CanaGaliIaca;-sucpendilaqna«, fercns, Leodium ivcnil, ct aggregaio un.le uiirie
naluram demntando, ut fierent viniiin , sese libera- "excicilu, episcojilim, cuod crat niagnanimns ei
lem exihuil ac devolissimum, .quaienus ad xu ca- rerum perspicax riisponcnriarum, pro fitlelilale ini-
nonicos illi eaienus servientcs viu adjicerct conqui- pcrii ac defensione ecclesiartim expedilioncm inire
icns allodia,quofum rcdditus in eorum ususpiofice- secttni <admoniiil. ,lllc prscceptus reddcie Deo qure
ienl. esscnl Dei, ei qiim, Cresaiis C.rsari, ncquaquam m
Denique super fluvium Mosani dillicili admodttm filii Ephrcm intcudenlcs et milten"es arctim con-
alque sitmptuoso laboic ponlem maximum cWiu- vcrsus esl in die bclli, sed ascendil ex adverso. et
sit,eulteriusque post insulas locis palusiribus duos opposti'1 sc inintim pro slatu Eeelesiseet regni, et
pontes lapideos, tei liumquc nibilominussuperUriam cuin dciecia equilum ac pcdilum manu in castra te
fltivium invia paludtim, el aquarum xoraginem, coniulil. *
|
quibMsque commeanlibus revera utilius conster- Primis pugnce congrcssibtts hinc ei inde plurlmi
nendo el ilineia cosequando, quam coseqttavil vo- concidere, inler quos etiam Albertus contes N.imur-
lagineni civiiatis David palris sui Salomon, dtiin cerisis, dtim periumpere conserlas hostium litrmas
vedificarelMello. Numerosa eliam multiltido di\eisi con.itur. At Lolharienies jsirage suorum acreuait.
se\us et aeialis in hanc urbem de pai iibus occidentts P vchemeniius •.mimis, ut moii quam VPC! iralleni,
lunc confluxeral rertini inopia et bellornm quassa- adeo in Francos cssdibus grassali sunl, ut Odonem
lioinbus-a suis sedibus exluibala, cui lam profuse ipsum cum omuihus pene nobilibus prosierneient,
liberalilalis et jnisericordiaB ptungcbai episcopns ignominiosa cselciilfuga sibi consulereni. Du\ ma-
ni.iniiin, ul alterum pulares cleAlexjn.ltid Jodiniem gntfice vtclor reveistis est, apud impeiatoiem et
Elenmosynarium. aulicos non niinimam viciorLe partem cpiscopo
Erat denique lam ingenuse disciclionis, til eos,- Lcn.licnsi dlliibucns. Qui el pro animabus suoitim
qni emendicaie erubescebani, coiuluceiet in opera. eo in prseliopercuipioium per cuncias episcop.uus
Miseiicordiaium ergo faciens odoros aique impulii- ecclesias supplicationes agi.et sacr.is offeiri hostias
biles fructus sicut cedrus Libani mullijilicabalur, et insiiiu t : ul slans olim Aaion inler morluos ac vi-
juxtd quod in Apocalypsi legitui (caji xxn), folia ventes iion affcctuosius pro Israel Dco supplicaveiit
<jtis, iil est benefdcla ejus, ud sanitateiii geniiutn, \el tliymiama olitulei it. Ipse, qttotl aii Apostolus,
(|ii.indoquidein miserendo loluui se niiseiis nnpen- noii iiabemus hic jiiaricnlein civit-.slemsctl futuram
deret, subjeciosque ail i<lem inslantis.iine atliuone- inquiriiims, medilans die ac nocie omuibus votis ad
i ct, deicsiaus oiuiiiiuodis avariliam, quw, sectinduin " supernam suspiiabat Jerusalem, ulii est longiinr-
Apostolum, est, bimulaciorum bervitus (Col. m). D uius \itse el \ictiis,""ubi est lumen oculorum et
Tunc temporis Odo Canipanise comes :iu\i1iis pax. ' _,
Fiancornm atque Rurgtindionum fiotus Lolharin- Igilur xiu sui pi-sesulattis anno temjioralis \iise
gum.igue el ferro graviter incursabat, et divina sniilraclus est lucij el ducatu Laureniii a valle la-
3'que habens iti humana, lanquam aper de silva Gc- .ciyinarum ascentiens inir.tvil in gaudium Doiuini
ciesi.uum Christi vineam exterminabal, et lanquam sai, lOotj quidem DominicseIncarnationis anno, ii,-
Miigulaiis fji-useam depasceb.uur Deuique caslitim , dictione v ntmas Decembiis, anuo auiem tam regni
B.irense expugnavit et ccpit. Uibem Lciicoruni quam imperii xv Cunradi. Subiit moilem, sed me-
qii.im Tiilliim vocant, \alula obsiihone ciicuinne iit, iiuiiia illius pencs nos semper \i\it, quoniam qui-
cpiscopatum prscdiis et ineendiis circiimquaqtie dem in bac, quam jexsli uxil ecclesia, et quam sibi
vasi.ins, cui Uinc prseerat Biuno, vir saneiitale, clegit in requlem, - ante majus -altare spcciabi.i el
scienlia et geheie clarissimus, qui papalu Romaase operoso contliius sepuicro, scilicet ad ipsos san-
urbis postea insigniius, cum Leo hujiis noniinis ciuarii grddus assidue speclatur a nobis, et quasi
iionns dictus sii, vestigia Lconis de tribu Juda pie- Mvens nos adntonel tu assiduis orationum miiiiiis
latis atotte buniilitalis fortitudine imilaii stttduit dhime illitm coni:r.ciid.<muspiopiiialioni. Cuj.is el
157 DE CASU TTLMIMS SUPER ECCLES. S. LAUR. iU
ossa cum xu propheianim ossibus pullttlenl, ul, A opiima, iribulationum lorculari ssepe numero jires-
«criplum esl, de loco jsuo, qnatemis ctim finitomundi sus esl. Siquidem el W.tzo episcopus Nizonis snc-
termino siiperntim cum iis illuxerit regnum.angelicse cessor non"minime illum affiixit, jura qusedamin-
novitalis floi-eal luce resurgerts novus homo. ftingere volens cirrumjacentis lerrse, quam venera-
Amcn. bjlis Reginardus Iiberanl ai) omni exactionc huic
CAPUT IX. Eccl,esisedelegaverat.
'
Sepulcrum ejus prseclaro insignivit et opere et " Post Wazonem Theodninus successit, placidum
decore dominus abbas Everelinus, piis scilicet ossi- Lcodiensis Ecclesisesidus, qui basilicam sanctJeDei
bus pieiaiis exbibens officiosuiu mnnus, atque hoc" genilricis MarLe, ut magna devotione sic magna
epitaphitim ab ipso compositum auralis circa lilierls.- operositate in Hoio exstruxil, cujus anno episco-
inscribi fecit, antisles libi, reverende, prsecordiali- patus xiu prsedictus abbas Stephanus, cunctorum
ter devotus. hujiis Ecclesisemonachornm Pater primus, in se-
HPITAPHIUM. N neciule bona et pleniis dierum, ut Abrabam ille
Flos, decus Ecclesiw, prwsul, spectdumquesophiw, mullarum gentium paler, morluus esl; posiquam
Hic, Reginatde, jaces, corporejam cinis es. praefuerat, inquam, normaliter huic Ecclesisexxxm
Nos quia frumenti salias pinguedinedulci, annis, secnndum t.onien suiim, quod noimalis in-
Pasctta sinl ccelicenluplicalq libi. terpretatnr, id est coronaius, feh.cis normse, id est
Te rapil a lenebrismttndi luxqtiinlaDecembiis, justitix laborumque percepit suorum a Christo co-
Splendeat in requie sol libi justiiiw. Amen. ronam.
. Abbas Sleplianus, secundum quod ait per pro- Sepultus esi attteni in crypia sanctse Dei Genilri-
pbetam Dominus : \Ecce excoxi te non quasi argen- cis ante majus altare, scilicei ad pedes" Domini
tttm, elegi te in, camino pauplrtalis (Isai. XLVHI), Wolbodonis episcopi, apud quem pio sua religio-
defunclo prrestile quasi pupillus absque patie pau- sitale el honeslis moribus mullum habuerat graiise
perem degebal1-Mlam,quoniam Nizo, qui avunculo ct familiarliatis. At vero nobilissimus comes Heri-
successerat in prsesulatum, tolam sujipellectilem et mannus, qtti ei Hezelo, sseculi quse sunt renuntians
anri plurimum et argenti, quod ille S. Laurenlio omnibus, Yirduni apud ecclesiam sancti Yitoni mo=
thezatirizaverat, ul in comparandis huic Ecclesise nachicum suscepit habitum, et vivens monachico
prscdiis pro illitis anima espeuderetur, retinuii, usque in finetn bonum, aggtegari sanctorum colle-
usurpavii, non recogitans qtianta piissinius nutritor gio nieruit monachorum. Ipse fideli et unica sem-
suus sibi fecissel bona, Ni^o, inquam, vir ingenio ,Q per devolione "sanctum Laurentium excoluit, quem
rudis et pene iguarus litlerarum. el de thesauro et familia fil prsedio suo hsereditavit
Tamen Stephaiuis Deoacclinis et a Deo sustenla- litieraliier. Ergo per suffragia et obtentum ejusdeni
tus sedificia claustri et officinas consummavif, et mariyris bsereditatem capiat in lerra vivenl'um.
eircumquaque succisis nemoribus, quse propler iio- 'nec non el qui decesserunl Iratres noslri feliciler
sidias latronum omni eranl transeunli noxia, ela- in tr/, o Christe, quiescanl, dum resurreclionis ad-
boravil, atque excoluil novalia, instar Noe de venerit tempus, o primogenite mortuorum, per le
fructu manunmsuarum planlavit vineam, et idem resurgant, libi vivant, in te glorientur in ssecula
ipse veluti uva dulcis ex vinea Sorech, id est electavel sseculorum.Amen.
.- , . ..—

HEINE EIM OMB.CHE ,

DE CASU FULMIMS

SUPER EGGLESIAM MONASTERIt SUI

LIBER.
(D. Bern^ Przius, Thes. Anecdoct. IV, m, 187, ex cod. ms. coenobiiS. Laurentii Leod.)
^. *" 0\n iI
'
OPUSGDLUM C-mUSDAM AD AMICUM FAMILIAREM DE CASU FULMINIS.

CAPUT PRIMUM. quam, cecideril corona capilis rioslri ab eo dejecta,


Libellum ad te flebilem scripsi, 0 Frederice, ^ qui spineam tulit in passione coronam, ut dolenter
poslulanlem scire, quomodo nuper plagati ab eo si- cum Job nostra dicere possit Ecclesia : Spoliavil
musyquiplagaluspro nobisincruce esl,quomodo, in- me Deus gloria mea, -el abslutit coronam de cavilt
PATKOt. GCI7.
159 RELNERI S. LAURENTIi LEOD. JIONACHl *«
meo (Job xix). Yere, ui-ail Jeremias : Spititusoris £_ lens obtuleramus. quod ferre non potueiit ievita
noslii Chrhlus Domittus caplus esl in peccalis noslris caslissinuis, mariyr purissimus, qui, jiiita sancti
\Thten. IV), quia obscuratum esl apud nos aurum 3ob dictum, probatus est qtiasi aurtini, ojuod per
-divini timoris, mutatus est color oplimus sanctse ignem iransil, qui seipsum oblulit Deo in odorem
religionis, atque Ideo juxia cumdem prophelam stiaviuiis. Undc et pjvendtiiti horrifice nobis, qiuxl
virgam vigilantem irss Dei sensimus super nos ail ad Hebrseos Aposlolus : Horrendum esl inctdere
(Jer. i). Nam prsesenti anno, qui est ab Incarnationo inmanus Dei viveniis (Hebr. x). Quia teiribilis est
^Dominica1182, xiKal.Aprilis in crastinum, scilicet qu.cdam exspectatio judicii el ignis semulatio, qusa
posl diesPalmarum, mirabilis in altis Dominusin- consunipturaest eos, qui Filium Dei conculcaverini,
lonuil super nos fulmine cum maximo atqtiehoiri- et sanguinem teslamenti pollutum duxeriiit, in quo
bili fragore cadenle. Quod Iicct extra i:ecideril, ad sanctilicati sunl, et spiritui gralise contumeliam
sinislrum videlicet latus lurris noslrse, lamen per fecerint pollute axedendo,' temere tiactando, in-
majus oStium monasterii valvas feriendoiugressum, diserete accipiencio corpoiis et sanguinis Chiisii
et ultro citroque volitans ac discurrens confudil saciamenla. Eienlm quicunque vtanducal et bibit
omnia vapore, fumo, felore secunduni illud in Job : indigne, reus esl eorporis et sanguinis Dotnini, judi-
Aspeisumeslin habilationetwslra sulpltur (Job xvm). 'B ciutnque sibi manducal et bibit non dijudicans corpus
Allaiiien nullum penitus Isesii, quanquam introplu- Domini (I Cor. xi).
rimi essent, adeo ulne cortinas qnidem modicum Novi siquidem el seterui leslamenli hoc sanctum
affiaveril, qtise, sicuii mos in Qimiirjgesima esl, singuldie (Iignius longe esl-quam \eteiis et Iraissi-
aiile crucifixum in medio ccelesise et ante cancelium lorii testamenti sjiictum sseetikre, dum et Evan-
pendebant, pene celaiis sursum, ierise deorsjnn al- gelii per Cluistum gralia pluris uiultum sil qnanl
liguse. Tamen nunc supra easticm cortinas se ele- per Moysen legis jtislilia ; quam tamen si qnis irri-
vando, nunc infra in modum explojjiitis , quem lam fecissct, sine ulla miseralione duobits vel tri-
feiiret, se deponendo illius judicio, qui ternbilis hus testibus moiiebalur. Quocirca et idem Aposlo-
est in consiliis super filios hominum, penetravil lus Corinlhios non rite seipsos probanjes, imo
osque ad majus altare, etaliquaiidiucircuirivoliians, ineveientius tantis se inysleriis ingerentes re-
nec qiiidquam aliud tangcns aut ustulans, pallium «I.irgueiis: Ideo, inquit, inler vos mulii infiimi et
duntaxat qno ipsum aliare -opertum erai, scidit, imbccillesmulti,el dotmiunt mulli (if>irf.).Langiioribi'B
non ussit; sigillum vero mafmoreum in septem enim labesceDant variis, el-febribus insesluabaiu
parles dissolvil, saneto Spiritu septiformi, heti! a P , Gtmoriebantur plurimi. Quia igitur seipsos minime
nobis offenso. Eo deinde quo ierat modo ie\ersuni ^dijudicabant, quatenus emendationi studeienl, j'u-
alque circa crucifixum et cortinam ei appendenicm dicabantur et corripiebantur a Domino, de quo atl
volilans, per majus ilem oslium monasterii stipra Moysen angelus : Dominus, inquil, zelotes nomen
capul muliercuLc cujiisdam aslaiuii- et sanctum ejus, Deus esl wmulaior (Exod. xxxiv); ad pojiuluin
Laurenlium inclamantis innocue egressum est, vero Moyses : Deus nosler ignts cotiauinens est
I CAPUT II. (Deul. ix). Cujus scilicet quantum moveie soleant
Res quoque-accidil niira , quam amplecttaur zeltiin anatbemalis seu obeJientise contempttis, ut
quasi miraculum a Deo. Nam sudarium , quo duo de irinumeiis ponam, exemplo est Aclianqui
prsediclum legebatur sigillum, ab ustioiie vel scis- propter a:ialbema lapidibus luit obrlitus, suaque
sura imentuni esl illsesum, seivante procul du- omnia igne combusla ; itemqtie Saul, a quo piojiter
bio illud Sanclo sanclorum, qui suam in sepulcro inobedientidm scissa regni esi purpura diccnte
faciem sudario dignatus esl tegi, qui cum iralus propheta, cujus sciderat ipse palbuiu: ScidtUDo-
fueril, misericordise recordatur. minus rcgnum Israel a te, el quia projechti sermo-
Eramus ilaque non parva turbatiorie attonili tnr- nem Domini, ptojecit le Dominus, ne sh lex: melwr
bante illo, de quo propbeta : Ab aquitone, inquit, D esl enim obedtenl.a quam viclimw et aucus'tare ma-
pandelurmalum super ierram (Jer. i). Slquidem et gis quatn offette adipem aiieinm, quoniam qua&i
ab aquilonari parte coruscus hic [et turbo perto* peccivumaiiolandi esl iepugnare,et quasi scelus iclo-
uueraiit vebementi grandine ignem, qui e vest gio lolatiiwnotle acquiescere(Ilieg. x\).
luplis nubibus est seculus, terlio prseccdente. Materis?, mi frater, exigii trisle fundamentum,
Luce clarius ergo exerti in nos sunl ires illi de ut trislia supersedificem verba ; necvereor, ne illo
psalmo versiculi : Ascendil fumus in ha ejus, el satyiici me notes elogio . Plus aloes quam melhs
ignis a facieejus exarsit, caibones succeusi sunt ab habes, cum vereamur, cuui doie.unus bseo fuissj
eo : prw fulgore in eonspeclu ejtts nubes iransierunl, poiiss.mum makv quse nos cibaverunl pane laciy-
grando et catbones ignis, et inionuilde calo Domi- marum, quse nos Ipotaverunt deloris abi.ynlhio. SeJ
tius, et Altissintus dedii vocetn sttam, grando et car- coepisejam prosequar sericm narraiionis.
bo^-.esignis (PsdL ixi). i CAPUT III.
Forsitan eum Nadab'ct Abiu filiis Aaron in tliu- Quando hssc nos incessit subito tempestas, pro-
ribulis nosiris, id esi, in mentibus et corporibus cedeie debebamus in chilatem -aJ exsequias eu-
nobtiis igneiu alienuin et incensum non bene redo- jusdam eanonrei, ei pioruerea illo mai.e waturias
Ul . DE GASU FUMINIS SUPER ECCLES S. LAl'R. I*)
offlcium aliquol horarum cum matulinali niissa A enim iiigrate-accipimus, sed propensa grati.trum
expleveramus," dispensanle misericorditer eo, qui aclione excolimus, quo ad lai.tum, ut dixerini, ca-
onmiain mensura et pondere et nnmero conslilult, minum nec plumbum liquefieri, nec reliquise con
ut non ad horam lanise animadversionis divina ce^ sumi, nec potueril cera resolvi. In prsedicta etenim
lebrarent super ipsum altare mysteria, quod sine capsella domnus Reginardus memorabilis cpiscopus,
multo fieri non poiuisset periculo lam in ministris conslructor ecclesiae islius, unica devoiione suum
quam In sacrarnenlis. ex cera ctim reliquiis contiideral sigillum. Non ad-
Miser ego ad tantam concussionem pavidus fugi verlis, quiounque piel.itis donatus es spir.tu, iti im
m ecclesiam, uiibi lutior essem, cum occurrit ex hic piieroruni prjeconiale speetaetilum, qtiorum ne-
fratribus, dicens pallas allaris a futmine laclas ar- qtte saraballa neque capillum saltem septemplieis
dere. Inhorrui, extremui, sed lamen prompte in ffammse valuit vehenieiilia lemerare? Etiam hic di-
lidem martyris excitus cucurri, riegligenst|ue mei "~ gito Dei atbleta cooperatus est victoriosus, de q«o
(necdum eniiuvapor cum fetore, caligo cum horrore veraciter, dielum sil: Cum transieih petignem,
deeesseraiit loco) Isevam altaris, qtiam evuri pnla- flamma non nocebit tibi, et odor ignis tton erit in le
bam, corripui ut exeuterem, qnse vi qnadam veluti a (Dan. 111),quandoquidem et ipse de craticula se
venio disjecia partim super ipsum altare superja- B assantibus dixerit : « Infelices! Non agnoscit-s",
cenie missali remanserat, partim' in jiavimeniuni quia earbones vestri noh ardorem mihi, sed lefrige-
defluxerat. Obslupui mansisse incombuslam, dum rium prseslant? J
sub ea scintillam ignis reperissem ardenlissimam, ^Anlebunc jgnem, flebiles ac si dicam thermas,
in quara et aliquandiu intendi, atque coiiMderavi dheralin visu ctiidam sanctisilliusadvolulogeDibus
quiddam fuisse vivacis ac sublilis subslaniise, de ei suppiicanli : 0 fraier, venio' iierum assari. fcf.
qua, nartyre sancto lesle, limui ne mihi aut insi- qtioniam minatur per propheiam Dominus, Scrula-
lirel in faciem, aut ssevum aliquid diceret. Quod bor Jerusatem in lucernh iSoph. -iL non habeatnr
cum vellem deculiendo exslinguere, subilo disparujl. frivolum, quod visus esridem Yigil sanctus oninia
Fuisse dsemonem conjicio, qui pro sua potueril sub- monasterii noslri el clauslri nottanter diveisoria
liiiiatc per ijmas seu caverntilas irrepere, cl ignea deambulasse el cum lucerna scrutalus ftiisre, ncc
qiiailam vi vel demoliri aliqua vel adurere. Namque' itl filios diei etlucis ambulare quosdam indignalus
ut erralici, ita subversorii sunt dsemones, quantum virga minaci Iongius eliniinasse. Hoc eienim <le>
aDeibomiale frigidi, lanlum ex sui malilia igniti. quibusdam accidisse' magis est commiserandum,
Quomodo autem ^fion paleat illl nos addictos sen- Q (_ quam aliquem hoc vidisse insimuljndum. Quid vero
lentise : Mhit in eos iram indignalionis suw, indi- el illud, quod conspecta esl imago Domini in cruce
gnaiionem el iram tl tribulalionem, immissiones per pendens et quasi vivens amaras fudisse lacrymas,
angelos malos (Psal. LXXVII)? ilii, qui hoc videbat in mentem tunc veniente, quia
Pyxidem denique argenteam, in qua corpus Do- videns Dominus Jerusalem fievii super illam, qui
miiiicum habebatur, inveni super altare dejeclam, videlicet tanto stupore-ac tremore jierculsus est, ut
quia catemilam, de qua ex more pendebat, ferream visionem non suslinens nutabundo vix gressu sese
vis^caloris velut slipulam siccam absumpserat, ut sublraxerit, Verum quoniam dicit Ecclesiastes :
vix aliquanlos fnde annulos reperiremus. lpsam Tempus loquendi, et lempus lacendi (Eccle.-m), su-
gemebundus accepi firmiter quidem seratam, sed persedeo nonnullis et visionibus et offensis, quse
atramenti instar fuliginalam, et foramen modicum lantum nobis prsesignavere inalum, pro similitudme
solitum habentem, quo nescimus, tunc arlifice fa- quadain illud tibi Virgilianum, mi Irater, ingeiens,
ctum. Fuliginem illam manibus ierendo atque fri- nam scholaiium sludiosuses lilterarum :
cando abstersi, aperui, tresque oblatas inlus inle- Swpe malum lioc nobis, si mens non twva fuisset,
gras, sed paululum obfuscalas inveni, eircumstarij <Decwlo laclas memini prwdicere quei cu,s.
tibus ostendi, qnoniain summa nobis erat trejiidalio, T_
D (VIRGIL.Buc. lib. i, \ers. 16, 17.i'
necorpus Dominicum deperisset. CAPUT Y. .
CAPUT IV. Quanquam igilur lam cnormiter confusl \specia-'
Fralres porro altare circtimdanles, qnatenus si culum quippe jacli sumus mundo et angelis et homi-
qure resedissenl ignis scintilije, exstinguerenl, pal- nibus(I Cor. iv)], non tamen insalicibusBabylonis
Iiutn quidem, ul supra memini, scissum, sigillum in suspendiiiius organa nostra, imo, ul scripium esti
paries divisum, sndarium neque scissum neque In liibululione invocasli me el liberavi le ; exuudivi
iiEium invenerunt, nisi quod eiiam in co, sicul in le iii abscondiio leptpesiaiis (Psal. IAXX),niuliiplica-
pyxide, modicum foramen, quanlum (ieri acu pos- vimus laudareDfium super judicia justiiije suse v.i-
sel, viderelur. riis saiisfactionum modis, quos piopier semciipsum
Igitur sigilli fragmenla cum lacrymis et mcerore babeat acceptos, qui penetravii coelosJesus Cbrisius
mulio levantes, plunibeam, quse sub ipso fuerat, FiliusDei, qui in diebus carnis suse pier.es suppli-
capsellam, inqua sanciorum reliquise continebanxur, cationesque ad eum, qui posset salvum illum Jacere
ititum in locum posl aliare transposuimus, ubi nec a morte, cum clamore valido et lacrymis afferent
cura diligeniior, nec liuncn deessel continuuni. Non exaudilus esl pro sua ieverenlia(Hcbi. v).
L
143 - . REINERIS. LAURENTll LEOD. MONACHI 1^4
Ne desertum prreteroa usquequaque remanerei A slupuit tyrannus; ille inquam, qui excussil flam-
rapiale noslrum, id csl majus altare, oraculum at- mam ignis de fornace, boc eiiam abegit incendium,
lendimus prophelicum : Immola Dea sactifiaum et ipsos ui dsemones tanquam in Chaldseos, qui fe-
laudis, et tedde Allissimo vota lua, el invoca me in roces-intei jiretantur, rclorsil.
die tribulalionis, et eruam te el honoiificabh me Propterea niiseratioiuim, Domine, tuarum recor-
(Psal. XLIX),nec non liccntia episcopali nunus al- dari a?quum esl, laudafionem luam loqui os no-
lare majori nune usque snpeipotiimus sacrattim a slrum salutare, super omnia, quse largitus es nobis
ilonmo Thiewiio vcnerabili Leotliensium episcopo. secunJum multiiudincm tnisericordiarum luarum :
El quoniam ecolesia nostia m Non. No\cmbris a omnij cnini, quse fecisll nobis, in vero jndicio fe-
sanctis sacrata el dedicata csl episcopis Rcginardo cisli.- I
#
videlicet, Joanne Porluensi apestolicse sedis Iegaio, Kec vero sit supervacuum, Jesu Cbristc, sacerdos
Pelegrino Colonlensi atcbiepiscopo, \isum buniili- magne,_sacerdos in seiernum secundum oTdinem
tali nostra_.est quatenus pro lanloruni revereiitia Mekhisedecb, quod le vidit quispiam culiu sacer-
et prserogativa Palium, nec non et primse sacraiio- doiali, cultu stipeiccelesli plusquam Aaron glorio-
nis pio respectu, ilcnuo ipsa eadenV die reconse- snm. ad allare, qttod nunc Miieri» ut tabern.iciilum
erelur. Silo reptilisse, mjstica quredam et quse supra bo-
Proinde levanuis oculos nostros in montes, unde minera sunif Sauamcnla celebrasse. Eral ecclesise
vcniat auxilium nobis, in le, o benedicta beneriiua- strucliira iuirabili imodo imiovata, aromalicus odor
lum virgo Maria, de qua, ul scribil Daniel, lajus diffusus, cl.uilds ul civiias, qua>. juxia Apocaly-
^bsrissus est sine mauibus, qtii faclus csi in iroutem psi p, non eget sjle neque luna, ut luceanl in ea, uara
niagnum, ita ul implercl univeisam lerrim; et in claiilds Dei illiimin.il cam, et lucerna ejus Agtius
te, o Laurenti, mons craticulale, qui quanlo inter esl (Apoc. xxi). Illununanli ergouurabiliier amon-
lormenta clelrilus, inler ffjmmas es liquefaclus, libus seiernis supplicent omnes filii lucis, imploret
tanto magis excrevisii usqr.e ad ccelestcs Clni&tl atque impetrel oninis Ecclesia sanctorum, quatenus
jsnuas, quas iugredi sole cLtrior Tnertiisii,-fn \o*s Eedesia nostra beiieoictioneni accipiat et miserl-
eliam, o Sancli omncs, quos in Caiillcis c.tnliccr.im cordiam a Cbiislo Domiiio poiUifice summo, salu-
dilecta' dUeclo esse pionuniial monies atoniJlum, Uri vero. Amen. '
qiialenns veslrorum Odoribus meritorumJuxta Za-
clutrise dictum, effuntlat Dominus snper domum ,CAPUT VII.
li,.nc et super babilalores ejus spiritum graiise et Frederico in Christo familiaii amico suus R.
jirccum, ut, secundum~cumdeni prcphetam, sinius Moncl aposlolns, non alta sapere, sed humilibus
lienedict.io, qui maledict-jm esse iuinc censemur a consenlire. ldcfrco quoniam instar David te scio bu-
sneculo. S.quidem bsee nostTa flagelljlio facia' est milem in tuis esse oculis, nec genere nec scienTia
inullis in scandaluui, qur.si et iileciicuiior teirae ei exlolli, sinuil nec vilipendere amici scripta, quam-
perambulator -Salan Job juslum non pcrcusserit ; libet simplkJoris, Libellum ad te fiebilem scribere"
Jesu ijuoqjie sacerdoii magno'non sleteril a dextris -gralum ae prjecordtale babui. Queni videlicel ulsic
iil advcrsaretur ei, et Psaluiisia non dixeril: Fui tilulaiem, ratio dictavil malerije. Huic favorem,
flagcllalus lota die el castigaiio mea in maiutinis huic gratulalionem te impensurum, prottt cseteris
(Psal. IAXU),innunieraque alia, quje possunt objici, soles, opusculis mcis, non ambigo, (ametsi uiililas
quando nec ipse Satan, quantum voluil, sed quan- sit in eis modica, Sed niagnipendis eliam minima
Iinn, et quomodo, et ubi permissus cst, nos impe- pro tua indolebonaL Nam medioeribus quoque scri-
lieril illius judicio, cnj'tis judieia abyssus mulla. ptis amicorum benignilas s-ejl favere, abenorum
CAPUT YI. malignilas nescit ignoscere. Trabil invidus ad cul-
1 tjjtiod e\identer cuidam ostensum esl, qui subse- pam, quod emendaiionis minus fuerit iraclum ad
culo Parasceve, dum matntinali hora, post vigilia- D limani.
jum el oralionuin munia, sese in teiram paululum Sed babeo adverjsus te, quod charitaiem primaiii
quieturus coram aliari quodam dedissel, supra se reliquisli. Siquidem poslquanrStabulas abiisli,
quodammodo factus vidil ea parle aeris, qud ful- poslquam Siabulensis effectus es, nullum mibi al-
men deciderat, clarissimse lucis angelicam cobor- loquium, nullamlitterarum schedulam misisli, quasi
iem, quse obsiiteril djemonicse cohorti, nostram pe- arietes, oves, vitulos Arduenna non babeal, de
nitus in conffagrationem succensse. Sed sicutdeficil quorum solent pelltbus eonfici pergamcnse. Ei quse
fumus, defeeil, sicul fiuit cera a f.tcie ignis, sic lar- lanta fuil Stabulasilibi causa videndi ? Illicne Iegata
lareus ille torris a facie jnartyris assali fumigans iibi esislabulaiidortim cura equoruro, qna deientus
1 defluxit. Nec fuit UoTridior fumus
ille, quem vidil litterarum ad amicum ita tenus subirdxit officium?
Isaias implesseoomum Domini, islo, qui lolum ita Sed forsan causaberis onagros abesse, qui tuos ad
monasterinm obfndit, ut ex fulgure illud accensum nos deporlent codicellos? Adsunt auiem conimean-
flebililer discurrendo persireperemus. Sed profocio les plurimi. Si prjedones vereris, quoiuin ferax
angelus faciei Dei, angelus, quem quarium in ca- Arduenna csi, ergo per tales mitle, quoium supel--
ariuo cum tribus pueris deambulantem vulit et ob- lex adinsiai' sitGabaonitarum, qui misero uotuere
145 DE DEDIC. ECCLESIiE S. LAURENTU. 143
habitu ipsos eliam bosles inclinare ad misericor- A Quandiu autem non reseripsetis, nee duos sallem
diain. Reduc ad inemoriam : ctipreos a Samaritano denaiios, nec a nobis \el
Canlabil vacuus corant lalrone viator. stabularii vale accipies.

REINEEI MONAGHI

LIBELLUS

GRATIARUM ACTIONIS AD B. LAURENTIUM -

Super dedicatione nova^ecclesiaa monasterii sui.

(D. Bern. PEZIUS,ibid., col. 197.)

CAPUT PPJMUM. B dotem magnum mutatoriis et cidari munda ceraeres


Post vocem commotionis magnse, qua super nos inlloralum.
Deus majestalis inlouuit, quemadmodum anteriore CAPUT II.
digesluin est libello, nutic illa nobis voce exclaman-
-ditm esl, quam audivil post se Ezecbiei sancius, Quod fuerat igitur dcsolatum,>fit altare consola-
vocem similiter commolionis magtisB : Benedicia tuni, sacrosanctis renovalur mysleriis, aqua, oleo,
ghtia Domini de loco suo{Ezech. m). Ad luum si- chrismate luarum, Chrisle, ad instar plagarom si-
quidem redi-ti locura, o Laurenli, a quo per se- gnatur ac deibcatur. Capsella, in qua dulcissimum
p;em nienses ac Iredecim dies nostris relegatus nobis man, id est martyris reliquije continebantur,
olfensis exsulaveras. Proinde et nos ulDecalogi vere- ctim jubiiis cordium devotis el Licrymarum odora-
tran^gressores per hane. lui exsilii moram oflensse meiuis reportalur. Hsec, inquam, urna Moysi auyea
Tiinitati satisfacere, sanclum denique sepiifoi niem nol.ispretiosior, in prislinum relocatur sacrariolum.
Spiritum impensius obsecrare non destiiimus, et Sigilltini superinducitur niarmoreum, ct firinalur
quasi septuplttm nosmetipsos variis pcenitendo mo- lapis benediclione jam et unclione non minus sacer,
dis punivimus. Tuis igitur aveilas meritis, ne lali illo, cui Jacob in Bethel supeifudit oleumrNec aiia.
ulterius plaga feriamur, a septem denique p'agis, C gelos defuisse sanetos credimus benignumque Je-
quse scribuntur in Apocalypsi novissimw (Apoc. xv), sum, quem unxii Deus oleo lseiitias prse.consorlibus
•quoniam in illis consummanda est ira Dei, luo de- suis, scalse inuixum repropitiationis desuper benedir
fensemurpalrocinio. Benediclus ilaque Dominus ex xisse astantibus, acceplasse fidem el vota sicut
Sion, qui hahilal in Jerusalem, quia licet fueris, ungueiilum nardi pislici pretiosi aromalizanlia,
o pairone exorabilis, aversus, solemniter lamen ad quoJ super caput ac pedes ejus poenilens effudit
prislinum es habitaculum reversus, ut non solem- preiiosa, cujus ex odore miro tota est domus re-
niore spectaculo, non clariore triumpho ad suam pleta^
de exsilio redierit sedem clarissimus ille Chrisli Subinde ergo in voce exsultationis et confessionis
dilecius fidelium proclamantibus populorum choris: cantavimus : Terribilis est locus isle, hic domus Dei
Benedicttts,qui veriit in nomine Domini; Hosanna iii esl et porta cosliet vocabilur 'aula Dei, oblulimusque
excehis (Mare. xi). saerifkium laudls, sacrificium quasi vesperlinum,
0 lampade soiari splendidiorem-nobis illam lu- quod le, o Laurenli, passo, le in vespera sepulto
cem, cimi m Nonas Novernbris, quae veteris dies' JuslinUs obtulit presbyler sanctus,- panem vitsa
fuerat dedieationis, ad novam dedicalionem conve- selernse el calicem salulis perpeluse, de quo lacry-
nit.in ecclcsiam noslfam magna devolione magtia mablli communicatu participati sunt, qui aderant
populi multitudo, el astante cum monachis, clero omnes Christiani, super te gementes ut! columbse,
abbatibusque religiosis''antistes Leodiensis domnus. nuirmuranles in cordibus suis.
Rodulfus, vir amplissimse liobiliiafis, ecclesiastiese Saltaverit quidem lotis viribus egregius ille psal-
-£xsecurus -est sacrationis ministeria, lam pto. dis- lesDavid, percusserit in organis, oblulerit' bolocau-
cuinu, lam speclaMi occursu. ac si Jestim sacer- vta et paciiica, cuni dedhccret ai cam Domini exsr-
147 - RELNERlS. LAURENTH LEOD. MONACHI 143
riiuum in (abernaciilum, gnod tclenderat ei, uni- iA taiis! sese in lalus verllt, el dimidium
requietionis
\erso fsrael porsonante injubilo et clangore buc- suse, id est sepulcri parlem sequa porlione lanto
'cinse. Rcx quoque Salomon cum eanidcm magnifice partiius est cohseredi, ostensumque est quod hsere-
iransmigraret arcam in oraculujn lempli, in San- ditas hsec prseclara essel eis, quibus tam beatse so-
cuiin sanclorum sub alas cherubin, arieles macia- d&litaiis ceciderant funes in prseclaris.
rit atque vitulos. Nos etiam juxia Osee prophetam Verum, ut ila dixerim, o mirum mirabile! quia
icddidhnus viinlos labiorum nostrorum alque mul- dum ad corpora vel reliquias sanctorum morluis
limodas gratiarum aetionesvelut arieltim adolevi- vita, sairitas ajgrolis soleat interdum instaurari,
mus adipcs. Atielem, inqnii Dominus ad Moysen, quicunque tanlum*|Laurenlii exustum corpus vi-
sumes, quem cum maclaveih, fundes de sanguine dere, lanquam exanimes statim cecidere, necinfra
ejtis circa attaie, el concisum atqtte loium offeres dies 10 superftiit ullus, qui morte non fuerit exem-
toiuin in incensum super ipsum allate. Oblalio est plus. Cur autein hoc acciderii humano imesligari
Domino, odot saavissiinus, viclima Dei (Exod. xxix). sensu non poiesl, cum dicat Aposlolus : Qitis enim
Quisquis cum Isaac patriarcha bonum sentire cognovil sensttm Domini (Rom. xi). Cujus niniis
odorem potes, senties, quod arietis hujus inslar profundas esse cogitationes dicit et P»almista. Est
Laurentius olfactui divino redoleverit. Plane et ipse B autem supra bominem filios vitse, quorum spiritus
aries spiritu eonlribulaio et corde contrito sagina- in coelesli jam gloria Chrisius ineflabiliier dignifi-
tus valde, qui muitiplicibus tormentis concisus, cavil, velle carneis videreoculis maxime indignos.
baptismoque Iotus marl) rii ab eo, apud quem est Qtiapropter tanlo martyri quanlum reverentise,
fons vitse, ad ultimum oblatus est atque viclimatus quantuni debeatur bonorificentise, hinc sestimaii-
super aram craticulse, a tolo sparsini corpore in dum est.
carbones decurrente sangnineo liquore, de quo Ncc meam ipse debeo reticere miseriam; qhia
odoratus est Dominbs~odorem suavitalis tanqtiain dnm aliquaudo comttiendalasmihi quurumdam saii-
de sacrificio Noe, qui requies interpretalur. Et qui- ciornm reliquiaspublicevideri et tractari exposuis-
dem subsannans in Sancium subsannatione Decius sem, tanto membrorum sum irembresubito redar-
et frendens super eum deiuibtis suis : Date, inquil, guttis, quod incautelam paralysis meam vindicasset,
leclum ferieum, et requiescat in eo Laurerilius con- nisi poaniteniisemox antidolum succurrisset.
tumax. Allatus esl autem lectus ferreus in modum J; Cselerum quod in Canlicis canticorum sponsa
craticulse cnm costis tribus desuper, quo sanclse dicit: Dilectus meus candidus et rubicundus (Cani. v),
Trinitalis agontsla invictus : _Ecce, ait, misejr, , hoc ilidem tu dicere, o Roma, potes : Dilecti mei
assasli unam parlem , regyra et alleram et man- candidi et rubicundi. Quse lilia enim Stephano et
duca. Carnifex, qui ponebat moiticina servorum Laurentio candidiora ? Quse rubicundiores rosse a
Dci escas volalilibus cceli, carnes sanctorum besliis pigmentariis consitse? Quse aromatum areolse re-
terrse, mirabili odore affectus esl nidore gravissimo dolenliores ? mir.e confectionis unguenlum, cujus et
carnis adustse; quia quod fidelibua in vitam, hoc ipse fuit diclator Dominus, quo etiam diclanie uu-
sibi factum est in niortem. clum est laberuaculum et arca lestamenli omniaquo
Nee vero siderei vultus coruscameif seternse filius utensilia ejus; de -quo, inquam, unctus est Aaron
roctis sufferens cum Yaleriano. compliee abslritus et filii ejus , tbymiama , quo uli alieno non licet
et confusus Tiberiani sese in Ialebras palatii ut quod Sanctum sanctorum esset, paradisi fioribus
lucifuga proripuit. At vero Laurentius, qui, ut ait tantis nec odore suavius, nec fuil sacratius san^
P&almisla, jam in Iumine videret lumen, qui totus ctitale. j
inienderet ad illud Isaise : Oculus non vidil, Devs, CAPUT IV.
absque te, quw prwparasii exspectantibus te (Isah Dum enim essel inventum sacratissimun. beati
LXIV), v ultu vernans :
pulcherrimo Gratitis, inquic, Stephani corpus, ait invenlionis
Domine Jesu ejus relalor, terrse
ago itbi, Chthle, quia metui I
januas molus factus est niagnus, lantaque suayilas et
luas ingredi. Igitur in eodem Noe verus reqtiievit,
fragrantia odoris inde egressa esl, quanlam nullus
obdormivit, inquam, in Domino..
* ' ,' hominum senlire unquam potueril, ila ut putare-
CAPUTUI. nius nos in amoenitate paradisi esse positos. Et de
Hic revera meritis non impar Slephano tam a ipso siquidem odore jinfirmi septuaginta tres a di-
Jerosolyma quam el a Conslaniinopoli causis inter- versis sunl incommoditalibus sanati. Nibilominus
pellantibus opporlunis protomariyrem altraxiteum- et scriptor translalionis ejusdem a Conslantir.opoli
dem ad Romam, ut uno requiescerent in sepulcro, ad urbem Romam. Aperto, inquit, lumulo ejus tanla,
quibus fuerat, iinocstror unum et anima una(Act. tamque miri el suavissimi odoris abundautia pro-
iv). Sed quo sensu, quibus attentaverim hoc verbis diil, ut qui aderanl Sn illam cceleslem jani sespa-
edicere ? Illo mihi diclo • hic utendum est poelico: triam translatos esse putarent.
Non mihi si centum tinguw sinl, oraque centum, Nec vero minore odoris gratia, nec impari virtu-
Digna rei lanlm valeam prwconia ferte. tum nririficenlia spiravit atque effulsit illa beati
Kam Laurenlius, _o insestimaMlis dilectio chari- Laurentii sagina, quss nobis ab urbe Roma divinU
' * •
U9 DE DEDIC. ECCLESLE S. LAURENTII. 150
tus provenit tempore oomni Diewini Leodiensium L.menlum : tibi proj>ter bumilit..tem illtislrato posuit
episcopi, et primi Ecclesire Iitijus abhaiis Stcphaui. in capite Cbristus coronam de lapide pretioso, cui
QnoJ etiam diligentcr apud JIOShabctiir desciiiilum, quemadmodum habetur in Job nec lopazius de
iileoquedicla^prius snpeisedeo riiee e rursum, prre- jE.biopia, nec sardonicus lapis pretiosissimus \el
seititn qtiod cl.tre digesta vili obscurarc siylo essel sapphirus queant adsequari ullo modo, el linctis in
lemerarium. Ut altipgam lamen brc\iter : Auno die coloribus omnino pretiosiore es purpura dona-
Doniinicaj Incarnalionis 10C3, a ilie autem primse lus, abiiio scilicet Regeregum,qui sua fuitin passione
dedicationis nostri ccenoljii57, ivldus Julii lanloftii- chlamyde coccinea purpuralus.
iniis-dil.ui thesauro, cum tam pretiosum, lara de- CAPUT V.
sidcrabile pignus ad nos est peiiattim, nobisque Et pLine qui dixeras inler exstinctos Iapides, lfoc
collattimprsesenii maxima cleri ac popnli Deum et esl iufideles, posilus : Mea nox obscuiumnon ha-
maityiem magnificante freqtietili.t. Solemnizatur bet, sed omnia in luce clarescunt, qui lota in flam-'
^proinde a nobis dies isla quolannis, dulte ac pium rnis nocte agonizaveras, tyranno dicenle : Nox ista.
lnemoiiale spirans lam redolenler menlibus piis inje vetsabiitir cum supplicih, malutino coruscante
qtiasi flos rosarum in diebus \ernis,~el qtiasi thus lucifero ad diem el requiem veram transisti dicente
redolens in diebus sestaiis. libi desideiato cunclis genlibus, dicente tibi Chri-
Verumlamen ut scriptum esl in Prophela : Filios sto collium.relernorum desiderio : Veni, desidera-
cnutrivi cl exallavi, ipsi autem conlemnentes spteve- lor bone, veni; desiderant le angeli mci, quonlam
tiinl me (Isai. \), qiiidain aliquando ex senioribus assatus non negasli me, probatus confessus'es me.
nostrisfirmaveruntsibi sermonein nequam, uta ser- Nam et auro puriorem obrizo, el omni clarioiem
pente antiquo supplanlali acuerent et ipsi linguas carbuncolo le cuidam oslendere es dignalus, utpote
siias sicul serpentis, dicerenlque islam supeifluo qui luces, qui ardes bl scrapbim. Sed scripluii» est
celebritalem fieri. Caudam draconis pariem slella- in Tobia : Sacramenium regis abscondere bonuni
rum diceres iraxisse, cum minores eiidin simplici esi, opera atitetn Dei tevelaie el confiteri honoiifi-
luccnlesoculoeaienusobfcurariiii el posl se traxe- cum est (Tob. xu).
riul, ut eodem superveniente feslo, debili cultus ac Refeiebat igiiur nuper juvenis quidam, quot
fejJlva servitutis fraudarent patronum Iionoiiil- capius a quibusdam fuerit raptoribus, qui rebus
cenlia. Cum vero aeris essel lunc magna serenitas, suis iuliianies, gravem pecunise summam ab ilio
tanla inborruit vesperascente tempestas, quod prse exigerenl, qiiem et vinculis et inedia per aliquot
lonitruis horribilibus et eoruscis locus isle profun- , dics confeccrant, et de loco ad locum trajiciebant.
"
dari ac subversum iri putareltir. In lurri postremo satis alla concluserunt, pe.'cs
. Zelatorcs proinde nostri ex sua ingratitudiiie arctissime illius in cippo conslringeiites. Jacebat
proierva coniiiti et confusi, culpamque alterulris ergo iniserrime affecius ac pervigil. Sciens vero
accusanles a synaxi vesperlina omissse festivitalis vigiliam passionis tunc esse sancti Lauientii, toia
officia repeiieriuit, temperala evestigio Tempestate menlis coiitractione mariyrem interpellabat, cum
el conquiescente. Dctestabile profecio est \ilium, sensitrepente conculicifipum atque laxari, cujus erat
Ingratltudo. Hanc el ipse Chri&tusDominus in no- lam vasta moles, -ut illum dsedali quondam laby-
vem leprosis, qui gentis erant JucLucse,impiobdris, r.niho destinatiira suffecissel Mmotaurum cohibere.
unius, qui er.il Sjmaiilanus/gratias agentis graii- Ita rxtraclis pedibus accessil ad feiieslram lurris,
ludinemcoiiunendai: Nonne, inquiens, noiinc decem circumspiciebaique utrum valuisset sine pericul»
mundaii sunl? el novem ubi sunl? non estinventus desiiire. Diffidebat quidem prsecipilio, sed plus
qui rediret el datet gloriam. Deo nhi hic alienigena confidebat martyri. itaque ab alto se misitdeorsum,
{Luc. xvn). Ergo, gratissinieinarlyr, grate accepe- et viittUe subvectus Tiiarlyris, directusque ducam,
•ris,quod quidam luislamsedulo assederuntreliquiis, quanquam esset \iarum ignarus, tamen lulo ad nos
tolies scrinium, iu quod eranl ab altari transpositse, ) itinere pervenit , quse sibi accideranl enarrasit.
amplexati sunl, affecluosaque figentes oscula infun- Nos juxta psalmograpbum nomen Domini,. qui
derunt lacrymis, tanquam viderent et inanibus educilvinctos in foriitudine (Psat. JLXVH), alte con-
tractarenl arcam testamenli, quam aperlo coelo crepando invocavimus, cum ille ad majus altare
visam esse in lemplo Domini dicit in Apocalypsi 'accedens vovit, ut quoad vixerit, suam annuali-
Joannes. Sed le hoc allendisse, le hoc acceplasse ler obldlionem sanclo dependal in graliarum actio-
fusa interdum desuper lux declaravil.^Lapidibus nem.
ignilis equidem ab igne ascendisli in moutem san- Ilem alius ab iniquis captus atque im compedem
cium Dei, de quo piojeclus, de, quo perdilus fuit conjeclus, nisi daret, quod exigehatur, .injuriis au-
cherub ille anliquus, ad quem Dominus per pro- . gebatur. Spojiondit landem se daturum, et abso-
In
phctam : Omnh lapis pretiosus operitnentumtuum, lutus uxorem pro se suam vadem reliquit.
sardius, topazius el jaspis, cltrysolilhus el onyx et compedem pro maiitomulier conjecla est. Aderal
beryllus, taibuncuitts et smatagdus (Ezceh. xxviu) ; festum S. Laurenlii. Queslibus et dolore lacry-
Lncifer, inquam, ille qui mane oriebatur, propier moso misera per totam fere nociem importuna
sanctum obtesta-
supeibiam eb->ciii8.iiislanti perdidit cuilus operi- LaureiUio sanclum inclamabal,
SSl REINERl S. LAURENTHLEOD. MONAGHl 152
balur, cum subito dissiluisss boiam mirala est, A sevo: Benedicta cjlofia Dominide loco suo Amen.
animoque usa virili eam humero imposuit, cum ea EPILOGUS.
profugit, quam,et conlinuo per maritum gratias I
agenlem, sancto Laurentio, qui solvissel compedes, jEquum est prseterea illius meminisse prsecor-
ilestinavit. dialiter, illum adnotasse celebriter cujits niaxime
Yenil etiam puer eum boia deductus a patre, impensis, cujus prsecipue cura necessarise, qu.tm
quomodo el ipse solutus sil, et ad invocationem exscripsi, plagsesariitas est rectiperata. Paterfami-
maityris in ipsius festo ereptns de inimicis, inno- lias noster domnus abbas noster Lverelinus quan-
tuil coram ipso. Unde el nob.scum pppulus dedit tum instar sancti Jacob luetatus sit cum Angelo,
laudem Deo. quanlnm precibus, llacrymis, atque, ul ila dicam,
CAPUT VI. brachiis eleemosynarum insuierit Christo, pium
Igitura prima tledicalione hujiis ecclesise ad se- fuerit mernoratu. Setl bonarum sineerilas actionum
Ciindam dedieationem anni suppulantur 151, ab adulationis non requiril fiictim quandoqnidem
anno auiem DominicaeIncarnationis 1182. Denique scriplum esl: Lux Dei esl bene agenih vesligium
xi Kal Aprilis divina fuimus animadversione pla- (Eccli. L). Tamen clici de ipso polesl non tcmcre,
"
gali, sed eodem nihilominusanno iv scil-icetNonas quod dc supra diclo luctaiore propheta dicit Osee :
Novembris divina miseratione sanaii. Hujiis sana- In foi litudine sua directus esi cum angelo ei invaluit
tionis lsetiiiam, boe est dedicationis solemnitalem ad angelum el conforlalus esl, flevil et rogavit eum,
exemplo Salomonis vel Machabseorumper 8 egimus in Beiliel invenit eiun, el ibi loculus esl nobiscum
dies, atque, ut seriptum est, oblulimiis holocausla (Ose. xn). In Bethel, inquam, quod domus Dei
precum et salularia laudis in canticis spiritnalibus sonat, in domo scilicelorationis invenit magni con-
et graliaruin aationibus lanquam in vasis musico- silii angelum, nempe qui erdicil: D<fmusmea domus
rum diversis conlitentes Domino, quotiiam bonus, oralionh vocabitur. El ibi loculus est nobhcum
quoniam in swculummiseiicordia ejus (Psal. cxxxv). miseiicordiam posl judicium, ul Ecclesise milteret
Dicil aulem Jesus filius Sirach : Gloiificanies Do- Leodieiisis angelum, id est episcopum. Sacerdos
minum qvantuincunquepotueriiis,supei valebil adhuc, enitn angelus Domini exerciiuum esi, qui noslro-
et admiiabilis magnificentia ejus; benedicenles Do- rum ureilinepeccalorum arefactseutheder.im Jonae,'
minutn exallale illum, quanlum potestis : tnajor est reformaret .lobis novse dedicalionis viridem atqua
tnim in lattde; exaltanles eum replemini viriute, florenie.mstalum. Circa cujus inslauralionem Eve-
ne laboretis, non enim>pervenielis(Eccli. j.). Q relinum abbalem ila spectasses oiliciosum quasi
Ergo quoniam reposita est corona capiti nosTo, Martharn satageniem eirca frequens Chrisli mi-
id est niajori altari reddiia est sua consecralio, nislerium. Simon Oniaj fiiius, sacerdos magnus, a
jfiec pervenire possumus ad condignam laudem et Jesu filio Sirach prredicatur, quod in vila sua suf-
graliarum aclionem, tu, o sancte Laurenii, piocide fulseril doinuin, quotl indiebussuis corroboraveril
cum viginli quatuor senioribus de Apocalypsi ante lemplum, quod in sria effulserit genle,_quasi 'arcus
sedenie,m in'throno, et adora pro nobis viventem inter nebulas gloiljeJ Serio possunt bsec eadem ad
in sseculasseculoruin; mitle, inqttam, tuorura coro- nostrum derivari Everelinum, quandoquidem eti
nam ineritorum ante Ihronum, adjunctoque ad lucerna super candelabrum posita omnibus, qui
preces miise charitalis summse ad Deum gralise sunt in domo Dei, est conspicm, et in Evangelio
Stephano, quemadmodum in coelo, sic etlam in legitur : Uuaquseque|arbor ex fruclu suo cognosci-
sepulcro tibi mirabiliter conjuncto, exora' cum tur. Denique a primo abbate huj'us Ecclesia;abbas
illo et impetra nobis servientibus hoc in Ioco luo, ipse est novenarius, quem novem esse ordinis
qualenus digne possimus dicere omni sssculorum angelorum consortem et cupimus, et oramus.

REINERI MONACHI
|
BREYILOQUIUMDE INCENDIOECCLESIJE S. LAMBERTI LEODIENSIS.
!
(Vbi supra, col. 207.) "|

t
!
"
§' 1. Gravid5tdiutina detenlus infirmitale disluli Circuitor terrse el perambulator insidiosus, CUJUF
nunc usque, fralres mei, satisfacere volunlaii ve- instabilitas et vagatio semper intendit, semper
strse*aepeiitioni, sciiicet ut perstringam hreviter grassatur ad nocendum; ille, inquam, qui iam do-
Saianse malignitalem, qua nos in commune, id est lenter Job sanclum percussit, nec noslra equidem
clerum et uopulum impetiit graviler et ^concussii. a percussione abstinuit, dum matrem nos(ram. \i-
Io3 LACRYMARUMLIB. I. 154
delicet ecclesiam sancti Lamberti, nec non ad nibi- A aliaque sanctorum altaria fuisse demolita incendio-
luni deducere per lantum,quod vidisiis, incendium, qtie violata? Adeo tunc invaluit Satan, adeo lunc
machiiiatus est. inveelusest in sanctudritim Dei nebulo iste gehen-
§ II. Annoab Incarnatione Domini 1188, ivl_.nl. nalis, ille osor sanclilalis. Principale lamen altare,
M:.ii, quo die S. Lamberli cele-hratur lransIatio,_ad quod est sanctJeDei Genitiicis, niansil inlemer. tum.
piintam "seilicet subsecutrc noclis vigiliam ignis a Non enim potuit temerare fLunmn, quod lanla vo-
domo prorumpens cujusdam canonici, circumpo- luit conservare palrona. Nonne et ipsa suam mira-
sit.is domos, dein claiistrumclduslrdlesque oflicinas biliter conservavil ecclesiam 'parochialem. Instar
repente corripuit et absumpsil; nimiumque d.emo- ChaldaicK fornacis, in quam oliin tres pueros con-
nica exagiiatione invalescentes flammse tuo, sancte
jeceral iyrannus , horrenda "undique exundabant
Lamberte, monasterio incubuere, el tecta qtidinvis incendia, ex illa tamen ecclesia quasi refugienlibus
convestiia diligenlissimeptumbo, ambasque turres, el torpentibus flammis.
nec non et palatiuin velus cura Ecclesia sanctarum § III. At vero lu.i, beate Peire, domus intacia
virginum, nonnullisque circum mansionibus iugenli perslitit et ill_csa; lua, o apostole, decentis structu-
confldgraiioiie rninaque dejecere. - 133basilica eodom inceudio cum ecclesia parochiali
Heu ijuis i.on dj'ere, quis a geiuitu et Liciytnis sanctorum Clementis el Trudonis combusla esl.
abstinere po:u't super tua eversione, odomus excel- Claustrum quoque cum otBeinis claustrjlibus ignis
lentis fabricse! o nobilis atque illttstris eccle^ia vorax absumpsit. Proh dolor!. Propler petcaia iuha-
clero, institutionibus, muliisque insignibus gloriosa! bitanlium sic "inlerdum sancla Dei disperdunlur
Eece divino qualiter percussa es jiidicio! ecce^so- babilacula ; propler indisciplinatorum offensas sic
noiiiatis atque di.keiiinis unicsein lerram c,mipana_ inlerduin divina desliluunlur sancluaiia.
decidentes confiaetas sunl! marmora pavimenti Sei lii, o piissinia virgo Maria, tu exorabilis mi-
speclab lia nullisjam esse usibus apla sesiimantur; seiicordise mater. vosque magnifici palroni, Peire
augustse operositaiis corona,-quae pendebal in me- el Ljinberie, vos, inquam, piissimi pastorcs, a ve-
dio, dum tumulitiarie et raptim deponiiur, imo et su .s gregibus omnes Satanse incursiones propellite,
dejicitur, plurimum dissipata est; lection.irium euiomos \estras, id esl ecclesias veslris dicaias
auro et gemmls insiguiter fabricatum preiiosis, nierilis, or.ue, ut ille Domimis, ille sanclus refor-
exporlatum est qtiidem, sed de ipsis sunl gemmis met iu mciius, et protegat in seternum, cujus do-
perdita; prseslanliores. mum, ut ail Psalmisla, decel sanciitudo in (ongilt.-
Deniquequid memorem allare sanctse Trinitalis, dinem dierum (Psal. xcn). Amen.

UONERI M®WM.€WI

LAGRYMARUM LIBELLI TRES-

(D. Bern. PEZIUS,ibid. col. 211, ex ms. S. Laur. Leod.)


n- ... —

LIBELLUS PRIMUS.

CAPUT PRIMUM. C LIV).Ignoro elenim quando vel quomodo moriturus


Sunl justi atque sa)>ienles,ait Ecclesiates, elopera sim, licet noverim omnino me morituruui.
eorum in manu Dei, et lamen uescit homo utrum Necsine lacrymis el dolore iragno afque gemitu
amore an odio dignus*sil; sed otnnia in fututum ser- recprdaii aut dicero possum, quod quitlam e fra^
vanlur incerla (Eccle. ix). Proplerea, o philochri- tribus nostris aliquolies inopina et subila sunt a
sle, qui, exemplo prjedicabijis Magdalensc plagas nobis morle subtiacti; et domeslici quam extr.irii
nianuum, lateris, et pedum Jesu Nazareiii crucifixi casus visi quam auditi nos tlebeanl lerrores pene.
toiies lacrymis lavisii, capillis tersisti, et quasi de trabilius admonere. Probabiliter quidem scriplunj
alabastro spiritus eontribulali profusum supeiin- est : Juslns qua tnotte prwoccupalus fuerii, in refri-
Do-
unxisti odorifeium nardi liquorem : proplerea, in- gerio erit (Sap. iv)'; lamen prseoccupare faciem
quam, o amator Christi, cum quo mihi familiariter mini in confcssione ei pcciiileniia, oleo ungi sancta,
frequens de hujusmodi sermo est, timor et tieinor eucharisiia participari ut piissimum, sic Ct lulissi-
yenerunt sitver <»_ct conlezerunt me lenebiw (Psal. mum e&.. Quis veio animse. quis edical corpo n
153 REINERI S. LAUREMTII LEOD. MONACIH - " 158
morbos?Innumeris mlserhomo subj.tcel passionurn A Vfx irrepere soniuus cceperat, el ecce cohors illa
calamilatibus. Y.>na sunt autem et transiloria, implaeabilis graviore admodum quam prius violen-
quaecunque anideni sseculi hujtis prosper.. Melius tia incurrit, feralibusque lelis comminans et hor-
est ergo, ul definii idem Ecclesi_s'es, ire ad domum - rende infeslans adeo quoque invaluit, ut detractum
lucius quam acl domum convivii : in ea enim finh lectulo me in aerenilveluii abripicndum levaret.no-
cunclorum admonetttr hominum, el vivens cogitat, men et auxilium inclamans Spirilus sancti, et a
quid fulurus sii (Eccle. \n). Cogilalio frucluosa; peste tanta me excutiens, ad ecclesise asylum uti-
{.uoniam, ut sapiens dieit alius : In omnibus opeii- que pugnator invali[lus atque somnolentus rcfuga
bus luis memorare novissima lua, el in 'ailernvm non denuo lefngi. Nec niiserse menli ac imperfecise de-
peccabis (Eccli. vn). Jugiter enim allendere, quod ftiit borror, dtim se ingererent larvares nebulosis-
morittirus sis, prsescribere, ad quse sit fulurus tibi simique vullus illi, quos aspexeram.
sermo reddendse rationis, mullum retrahii a pecca- Siquidem et anteriori quodani accideral mihi <!i-
• lis. Sed
qnia in Evangelio aii Doniintis : Sine tne luculo, ut psabnodise inlcntus, dum super clauslii
-mlttl pateslis fucere (Joan. xv). Et Apostolus : Nequc me ieclinasscm int.rcolumnia, imnianeni urstim n
volemis,' neque currentis, sed mherenlis esl Dei domo inlirmorum strepltu exiie grandi videiem.
{Rom. ix), quidquid cogilamus, quidquid Ioquimur, Eral horribili aspectu et lorvo nimis, flammanti-
quidquid agimus boni, divina: potissimum esl grafue busque octilis. Nee iiuhLparum incusseral horroris,
tniputandum. , dum econtra transtret, nisi salvificum exclamassein
Denique fidelis qtiidam ej'usdem Aposloli me sse- Spiiittts sancti iiomen el crucis obj'ecissem signa-
pius dicto compungere solebat : Ipsi tn nobismel- ctilum, ad quod sicul deficil fumus, defccil et eva-
ipsh responsutn moriis habuimus, ut non sitntts fiden- nuit. Veruui cilius ego abscedens loco, ul quolibei
tesin nobh,sed in Deo, qui suscilat morltws (IICbr. l), nieditaiu alio lurbalum tranqnillare pectus valuis-
quia memoraret, dum se aliquoties, dum aul ora- sem, tabbus meipsum versiculis occupabam :
tioni vacaiet, aut conlemplationi, laritum animi
subito Quanla mibi faciantjcrebro certamine pestes
stuporem toliusque pertulisse corporis rigo- D.cmonicse
rem ut sibi agoniam adesse mortis crederct. Urge- mala, non leviler depromere possim^
bal inleritn cbaos tenificum uipote conlra qtiein Inslant igne, minis, jhorroribus atque flagellis,
terrores Domini niil.iarent. Etenim ad tremendum Coiictiliunl somnos caipunlque truci \eiui ujigue.
dira potestas!
Dei judicium tam inopinate, tam improvise rapi Quam gravis illorum vis esl, quam
Innumeios solus, el'\incere quis queai hosles?
exspeclalro tenibilis adeo esi, ul nienlem hominis, C -
Spiriius obsistal sanctus, miserum tueatur;
. nedum linguaui excedat. llinc culparum co' geries, suos firpiet charismate-sensus. f
inde rnaligni spiritus accusaiores; tum vero judicis Infirmosque
examen et senieritia jam ver_abantur ante oc_los. Tanto tntore nil sunt phantastica qtiseque.
scelerum quod grex male turbai.
Ttibuljiionem igiiur suam lacrymaiu indtcibili anle Ilic bene tranquillat,
Deum pronuntiabat, effundeiido scilicel lllam beali Felix, qticm nultis, qttem,giaii.i diligil ejus,
ciarescit jugiter ilie I
Job orationem : Dimille me, Domine, ut plangam S.ensibus et corde
vaululum dolorem meuni, anleqtutm vadam et non JCAPUT II.
'
reveriar, ad lerram lenebrosam et opeitam morlh Nibiloininus aulepi occurril memorije, duos.es
caligine, lerram mheriw et lenebrarum, ubi umbra fiatribns nosiris inlirmatos graviter fuisse. Alter
moilis el nultus ordo,~el sempileinus horior inhabi- eorum per hebdomadain fere cibi ac polus perditu
tal (Job x). Nec non jllud Ps<ilmi_l__:Reimiie ntilti. appeiiiu, etiam levamen perdideiat moriendi l.tm
vt refiigerer, priusquam abeam, et ainplius non ero febre quam jejunio'exsiccatus. Kocte igitur una,
(Psal. xxxvmj. Non deeral lamen spes illi miseri- cum pervigil jaceret, subito vidil dsemonem fuligi-
eordiaesub iali angustia. Quippe dum posl aliquan- neis alque lelricisl horrendum liiieamenlis inie_
luni anima rursum men.biis omnibus quasi refun- D suum et alteiius frairis leclulum constitisse. In eo-
dcreiur, sed insolila coticussione el fremore. dem quijipe diversorio uterque alirinsecus decum-
Quid auiem verear fateri, quod e Iralribus nostris : bebal. Ad ulrtimque vicissim dseinon explorautis
uno jam propinqiianie moi li, cum quadam Dominica more geslibusque hilendit.' Et conversus ad eum,
inter Maiuiinorum vigilias somni gravedine pressus, gui vigil.ibat: « Tu quidem, ail, nunc evades; aker
super lectulum ijise parumper requiescere vellem, vero ille conferel nobiscum jamjam moriturus : t
tam vehementer daunonum in me tuiba irruit, ut adi qtiod el accidil. Nam evestigio fraler aggravalus el
eeclesiam iremebundus refugerem?_At vero pauiu- ab ipso est diversorio exportatus. Porro qul leman-
lmn post reprebendeie meipsum coepi et coiifundj, seiat infirmus, Janios in aere elamores eo dece-
quod tam modicsefidei essem, ul a facie potestaiisi dente audivit, ui innumerum concursare lumultua-
pliantasticrfi ita delerrerer. Igilur qnasi prioremi rique vulgus crederet. Evocavit proinde dormien-
fugam seu diffideniiani emendaturus ad lectulumi tem coram se jiuerum, ei i < Audisne, inquit, tan-
reveisus sum dicendo : Dominus illutninalio mea et: lumciicanos clamores? — Non penltus, ait; >sed
salus mea,quem limebo (Psal. xxvi)? etc,crueisquc ! strepitu eodem tumuttuosius accrescenle identidein
signaeulo me cireumjeclo sollicite communiTru jrluin excilavit, Adjfenestram ceilj? puer acc.Sbit,.
'
157 LACRYMARUMLIB. I. - 158
oeult>s_tiligentercircnminlitet aascultavit, el « Ne- X'sapiens est (Prov. xi), palerne nos snscipiebat,
<jneiiune, Inquil, audio vel video aliquid. > Yerum- exemploque Samarilanus <liscretus vinum et oleiim
lamen Infirmus horrore quodam ac tremore ange- infundere, plus valebal prodesse infinnis menlibus
balur, recogitans quantos dsemonum incursus, quam ille quondam Hyppocras segroiis corporibus.
quanla peiferant impedimenta e corporibus mi- Revelabam iiaque per "eumDomino viam meam,
grantes animse. Siquidem -lum ipse Christus Domi- et agricolse bono passim exslirpandum dabam ,
nus, inslante sua passione, dixerit : Venit enim quidquid' conscienliara pungere, ~quidqttid urere,
princeps mundi hujiis et in me non liabet quidqttam st*u lacerare animum posset sedulo Salomonis aiien-
(Joan. xiv); nec non tam mirabilis gralise et meriti dens illi proverbio : Per agrum p<gri hominis
beaius evangelisla Joannes \isilalus a Deo et invi- transivi el pcr vineam viri stulli-, et ecce totum re-
talus ad convivium Dei precattis sit : Domine, prin- pleverant urticw, operuerant superficiem ejus spinw,
ceps ienebrarum non occurrat mihi, nec venial mihi el maceria lapidum destrttcta erat (Prav. xxiv).
pes superbia (Psal. xxxv), et manus exlranea non -iligralufus iaboravit per~nliquot dies infirmitate-,
coniingat me, quitl seslimandum est, draco ille ma- sed, aspirante aura supernse miseraiionis, justus
gnus, serpens antiquus, qui vocatur diabolus et de ansuslia liberatus est ae de camino laborum
"
Satanas, qtialis, quam importunus ad alios cum suo Iiujus sseculi eductus in refrigerium seternse pausa-
poteniaiu venial ? ''_' tionis.
• Ijise igilur cum ajtparuisset mihi , quemadmo-
Hisitaqueac simihbus mullis nimium pavens, ni-
mium contritus animo, maiutinali simililer quodam dum supra retuli, quia phantasmalis me quiddam
crepusculo me somno permiseram, jcum repenle inquielaveral doimicnlem, accessi pro consuetu-
visum mihi esl, quod essem anle altare sancli Be- dine, utei confiterer rememorans illud beati Job :
nedicti in noslro situm monasierio. Ibi qnemdam, Mililia est vita hominis super terram (Job vn), qui
mihi famifiareriT suppliciler humi proslratum et scilicet neque cum vigilal, neque cum dormit, a
orantem reperi. Ante aliquoi dies vita ipse exees- certaminibus" lenlationum prsevalet tultis esse aut
-serat: qui primo cura fuisset canonicus el decanus liber. Absolulionem proinde fecit, benedictionem
in snburbio noslrse Urbis, ad sancium scilicet Bar- dedit , bos niihi versiculos consolanter inge-
tiioloma.um, relinqueiis omnia et sequens Chrislum, rens :
nuatenus promissum a Christo cenluplum merereiur Pecius habe caslum nee erit phantasma noci.am
-accipere et vilam selernam possidere, faeius est Vh ftammw nulta, si lollanlur sibi liyna.
apud nos monachus, quanlumque institeiii divinse r, Equidem volebal inlelligi, quod veluli sopitur
servituti, Tigilias, oraiiones, altaris mysteria fre- ignis, si fomes desit lignorum , sic tentatio enerva-.
quenlando, novimus, nisi upupa qusevis tenebrarum tur facile, si consensu careat menlis et deleclatlone
assecla et luii, aquilam puro aere assuelam, cla- Prseterea cum Iacrymosis qusererem prorsus suspi-
rosque figentem oculos in sole, sordium el cseeitatis - riis posl mortem qualia sorlilus sit, tremenduni
arguere veht. Quinimo discipulus Christi quolidie Cbrisli tribunal quale habuerit ? « Occupatus surn,»
blijulans critcem suam castigabat corpus stium el in inqtiil, < pro poenilenlia. Namque indiclum est
-servitulem redigebat, dttni summopere disciplinis milii, qualenus sancta circumeam loca, sanctorum
itlutl addicerel, nudo quiesceret paviinento, vel sub- me palrociniis commendem. i
slraia vili mattula, eivice pulvilli posito ad capul CAPUT III.
lapide, qui.suppositum plane capili Jacob in Belhel « Salubris poenitentia, felix purgaiorium , quod
I.tpidem nobis repraesentabai, prsesertim cum Jof- nullus asperel liorror dsemonum aut incursus, sed
danici Baptistse arduus imitalor pilis cameloruin perpeluse jam salutis spes purgandum relevet, cni
contexta -contiiiue ad carnem loga "vestirelur. In neque desit Ittx, neque visitalio inlerdum angelicat
triduum plerumque aut in hebdomadam lenebal je- Aniina porro nimis misera, quse dsemonicam in po-
jtinium , quaridoquidem el per lolam aliquando D teslalem devenit, quia qtiandiii tamdiiis addicla est
Quadragesimam omni potu abstinuerii, lanla par- exactoribus, haberenullius refngeiii, nullius boni
cimoniae prserogaliva Moysi el Elia; similantlus, nisi spem polest.quin polius die ac nocte ab inquielis in-
quod et cibo per quadraginla ilidem dies illi absti- quielafur, donec remissione divina pceiiileniise sub-
nuerunl, suo 'ejunio jejunaluri quadragesimam datur remissiori, requiem habitura qitandoquejusio-
Christi prseconanles. A vino et carntbus sese peni- rum. Quod et cuidam fralri ostensum est, qui, dtun
lus relegarat,ui de fihis Rechab putares abstinenlis- inier vigilias matutinales altioie quodam loco slaret,
simis unum, et q,uemcunque sibi viclum subtraxis- elevalisque ad orientem oculis meditarelur cum
set, egentibus et infirmis aut per seipsum, aut per corde suo el intenlius oraret, audivil, lumulium per
alios conferebat, procul dubio credens benigno se aerem niagnum, sancti Spiritus invocalione el
Jesu fecisse quocl uni ex minimis ejus fecissel. De- sanctse crucis se signaculo prsemunivit et attendens
nique velut ad quamdam Siloe nataloriam interno- vidit, quod malignorum innumerabilis luiba spiri-
lum _iordes"oculorum luteosque aclus per confes- luum tetra nimis et succensa multitudinem miriis
sionem ac si cum cseco lavaluri evangelico curre- atque intolerabilibus exagilaret lormentis Ex quibus
baniiis, et juxta quod legitur: Qui suscipil animas, una, cujusdam scilicel fralris nuper defuncti, heu ;
159 REINERI S. LMIRENTII LEOD. HONACIII 160
molem terra_ et libravil in
quam anxia, heu ! quam lugubris ad prsediclnm .pendit tribus digitis
frair. m decunii, ut aperte posset inlelligi quod pondere montes etcollesin slatera; soIus,Inquam.
sibi peterei succurri. Sed horrendo fragoie ac ille ponderaior spirituum tam angelicorum quam
in
strepitu cum imminerent larlarei exsecutores, visa hunianortim, qui suarum fluenta graliarum
est iranscuriere ad proximum sanctse Dei Genitri- singulos derivat el dividii sancios, prout vult, ad
cis oralorium, fositan ibi aliquod habilura patroci- plenum novit, quantum de sua plenitudine in
nium, eo quod idem frater, duin atlbuc essct nobis- Mariam mensus sit, jjonderaveril, appentleril. Tnmen
cum, pomipse tam spepidli se exhibueril devotum. os rneum nperiens et aitrabens spiiitum exclaino
0 qtianta est distantia inter ccelum et infernum I corporis et animsr. tolis affeclibus : c Heu, qtianlis
Q qnam magnum cbaos firmalum esl inter lilios nos obligaverunt malis Adam et Eva ! 0 qnanta
lupis et filios lenebrarum ! Videreet audire coele.lia recupaveruiil bona Chrislus et Maria ! i Sed ad
sumtnse dulcedinis ac refectionis est , infernalia me miserum jam revertar. Postquam a me quem
summa. amaritudinis ac defeclionis. Quocirca hor- videbam, cui colloquebar, senior recesstlra somno
ribiliierqni hoe videbat vel audiebat eMremuit, eiiam dimissus sum . meqiie perfusum lacrymis
loco se amovit, et justiliam Dei animse ftairis per toioqtie tremulum corpore inveni. In amaritudini-
mnltum lemporis fralerna comp.ssione fieri orabat ' bus ergo morabatur mentis niese oculus, et erant
propiliabilem. mihi lacrymse mese panes die ae nocte. Siquidem
Unde vigtlia quadam maluiina, cum sederet in mibi proponebam unde et quisessem, ad quid post
ecc|es'a remotus, per quemdam excessum nieniis paululum deventurus, cui miserse reddittirus vitse
dciiuo vidit ipsum fratrem inter quostlam Iratres rationeni ? Molestias infirmilaium, agonijs in mor-
dpftinctos alternatim psallentes: Qui habital in tem fralrum, qui nus coram posito quamplures de-
mljitloiio Allissimi, in proleclione Dei cmli contmo- cesserunt, recolebam, lacrymasque addebam la-
rabilur (Psal. xc), ei c.tjlera usqae ad Dnem psalmi, crymis, novas veteribus , illis vldelicel quas iu
qnorum itidem modusj)oenileiili_e esset sancioruni recenti funere quorumdara amarissime fudi. Cani
circuiie memorias. Et eum ab illo quaererei quo- capiiibus, candentes virlulibus senes, cani sensibus,
modo tunc se baberet : t Fueram, s inquit, « Ira- florenles monbus juvenes recurrebant ad meniemt
dilus cum aliis quihubdani cruenlissimse d.emonum quibus, diim nostrse vinea floierel Ecclesiae, lalius
jotestaii, qni nos sine ulla inlerni}ssione lormenia. bonse opinionis o.Iorem dabal.. Tales dum super
bani indicibihler. Ab his mater misericordise suo custodiam suam siarent, Decalogi pisecepta ser-
nie patrocin"o et intervenlu eripuit.» j vando el niisericordise sexoperibusse acclinando;
II.cc ego uiique non quasi frivola vel phantastiea, lales, inquam , dum super custo.liam Dontini sta-
sed quasi seria et.vera compunctionis et correciio- rent lotis noclibus Itani in se quam in aliis vilia
nis coiumonitoria SGiibo, maxime cum ipsa eadem reseeando, el adversus prmcipes et polesiates,adver-
ni. ter niisericordise prsesciipto fratri pcr se diguata sus mundi reciores lenebrarum harum , conlra
sit apparere In leclulo residenti atque lacrymis et spirituaba nequitise iu coelestibus colluciando, ilhs
Oratioinbus faiigato. Nec dormiebal, seri clausos lion injuria sunt conferendi, de quibus in Caniicis
porporis dum leneiel oculos , aperti sunt ei niiro canlicorum dicilur : __»leciulum Salomonh sexa-
quodam modo animse oculi, el illud singulare ange- ginla foites ambiunl ex forlissimis Israel , omnes
Jici oris Ave angelorum et .loniinum dominse , qua tenenles gladios et ad bella doctissimi. Cniuscujus-
inlerior possel honio., reverentia protendens ; Ave, qtte ensh super femnr suum propler limores noclur^
Inquit, Maita, gratia plena, Dominus lecutn, bene- nos(Cant. ni); quortim bic-per singiilos annotare
dicla lu in mulieiibus.Quod cum nutu benignissima. personas et nomina exprimere fuisset quidem dulce
faciei acceptassel, innuit ei ul altenderetad illuni mibi et gralum. Sed lamen supersedi, quando
qui astabat. Nam suus ille captivtis, ille suus , o quidem spero ea esse scripla in libro vitse, illo
utinam liberatus! nimia capiivilatis iriclementia scilicet digiio Dei, quo scriptse sunt tabulje testa-
maceralus aslabat. Auenditfiater ad fraliem, el : menli, ul sint hseredes quidem Dei, rohseredes au-
Qtiomodo, ait, o amice ! nunc agitur lecum ? Alla- lem Chrisli. Subnectam deinde quid luctus, quid
ciymaiis ille ei ingemiscens: Heu, heu I quam lacrymarum fuent non leve aliquando mihi incita-
horrendtim esl, inquit, ineidere in manus Dei menlum. Nam, se:unduni"quod ait beaius Job ,
.ivcnlis I In has pro meis damnab'liler culpis in- Si dixeto : Consolabilur me leciulus meus ', el lete-
I
cideram , nisi tanlse huj'us miseratricis , lanlse ifa.or loquens mecum in stralu meo , leirebis tne
liujus liberatticis me miseraiio, me aucloritas li- per somnia,et per visionesItorrore concttties(Job vn);
berasset. mihi quoque accidil.
Igiiur cum -nec sensus, nec linguss angelorum et CAPUT IV.
Iioniinum tantse Virginis , tantse matris graftam , Yidebam me per somnium in quadam insula esse,
di^nitatem , gloriam comprehendere possint aut quam maie rapidum nimis et atris horribile et tur-
effari, ego infimus, ego iners lerrse pulvisculus, quse bulentum aquis circumdabal. Limes angustus valde-
lauuis mtinia dependam? Solus ille qui mensus est per medium porrectus erat usque ad aliam procul
pngillo.aqua., ct cceios palmo ponderavil. qui ap- tcrrani. quse ad ori nleni posita et omni amoanitate
!61 LACRYMARUMLIB. I. ,_6_.
vernans habebal regiam mirse el incoriip..rabilis stru- A longe domum mirabilem, aspexi (eiiiplum, quale
cturse et lanlse clarilalis ac healiludinis, ut oracti- non arlifex homo, sed Deus cxstruere solus potesi,
lum reprsesentarel prophelicum : Ocultts non vidit, proiiusque in faciem adoravi salulans et conli'ens,
Detts, absque le, quw prwparasli exspeclantibus le quia peregrinus vere et hospes sim super ter .im.
(ha. __.iv). In ejus porla litleris superscriptum au- Deindecum appropinquassem, audivi quosriam cla-
reis legebalur : Bcali qui habitant in domo lua, Do- rissime coiieinenles : Fidelis sermo et omni acce-
. minel In swcula swculorum laudabunl le (Psat. piione dignus, quia Chiislus Jesus venil in Itttncmun-
LXXXIII).Yox enim laudisonse e.sultationis iitqiie dum peccaiores salvos faccre, etc. (II Tim. i), d. lc s
graliarum aciionis perpetuo illic andiebattir. Nimio et coinpunrtivae illiiis antipbonse. Tum len pli pa^ere
festnabam desiderio illic Iranseundi; sed verebar jaiiuam videns, licel cum treiiiore magno ingi<s=us
illius super aquas altius eminenlis diflicifcm el an- siini, sedique in pavimcnlo Lipidum pt ami nuia
guslum usquequaqtie tractum, ne, si lemerarie hoc •v.trietate constrato-, ut ubi adverterem quod scri-
alteniassem, cum nulla deduceret aut sustenlaret pium est: Platew *tum, Jerusatem, siernetuur auio
jiislilia, nulaiile gressu deci>lerem, tamque pavcndse "mundo et lapidibus picihsis (Tob. xm).
hiaiu perirem vor.g.nis. Ycrtim qualibusvcrbis affectum expetiiam menlis?
Flebam igilur multum, eoqtie amplius quod vide- B Cum aliendissem sursum, vitii Desideraium cunclis
bam transire quosdam non facde tanlum, setl etiam gentibtis, vidi Desiderium colbum seiernorum. IUe^
cum grandi fiducia. Super areriam eigo concidi, et qiiem commenddi iu Camicis canticorum sponsa s
flebam, ut duxi, flelu magno. Suum tjuippe et auima Dileclus, inquieus, meus candidus et rubicuiuhts
fletum babel sive luctuni, ut ianiiliare est Iugenti- (Cant, v), ille, inquam, vitlebaiur in crnce iib pei -
hus, de quibus dictum esl: Beali qui lugenl, quoniam dere vivus, alque ineffabili reverendus habiluJine,
ipsi consolabuntur (Matlh. v). Ei Apostolus : Spiri- ut competenter nimium 'de illo diclum sit : Qui in
tus, Inquit, otat pro nobts'gemilibus inenarrabilibus diebus carnis suw preces supplicationebque, ad eum,
(Rom. vin), id esl orare nos facit. Itaqtie successit qui pos'sii salvmn illum facere a moile cutn clamore
aliqiianlulum et consolatronis. Annue, Jestt Chrisle, valido el lacrymis offeiensexaudilus esl pto sua reve-
xigii .sancle, qui non dormis, neque dormilas, qui renlia (llebr. v). Jiiiiocenlise illius quis adjequ.ire
cuslodis Israel., annue, inquam, cuslos, qui de possit candorem ? Speciosus forma prje lil is homi-
r.octe, quatenus quod per somnium in seniginate num iniquitatem non fecit, neque dolus fuilin ore
vitli, re effecluque consequar, quo videlicel trans- , ejus. El o qualis iuhor in cjus parebal manibus, in
ire merear in Iocuni labernacuii admirabilis usque laiere, in pedibus ! hunc Zach.trias oculo propheiali
ad domum Dei. C ruborein cum prsevidissei, totd effusus anuna et
Aspiciebam quippe in visu noctis rn eccksiam pra.cordiis concussus ait: __(diceiur ei : Quid sum
me nostram deduci ante majus allar., et a quibus- plagw isiw in medio manuum luarum ? Et dhel :
dam summse auctorilaiis ac reverentiae personis, llh plagalus sum in medio eoium qui ddigebant me
quibus conlradiceie nil auderem, ad peregr.nandum (Zachar. xm). O desidcrabiiis ciueilixe, o aniabilis
destinari. Quam iaboiiosa peregrinatio! Angusta plagate, a--quibtis, quomodo, quandiu hoc diccltrr
est enim via, quse dueitjul viiam- Ad domuin Dei tibi ? A Deo sciliecl Patre, cui factus es obediens
confndere prsecipiebar. Exivique laorytnosus et usque ad morlem, morlem aulein crucis , a sanclis
pavidus nimis,ulpote-qui nesciiem ulrum peryenire angelis qui in te lalein desideranl prospicere, ab~
possem, et, si pervenirem, ne forle ut faluis virgi- hominibus qui lua salvali sunt confixione, cum
nibus mibi janua clauderetur, repulsoquo dicerelur: insestimabili affeclu, cum inenarrabili admiralionc
Atnen dico libi, neseiole (Mattlt. xxvj. per omnia dicetur libi ssecula, ci interrogaheris .
Ibam igiiur demisso "vullu laboremque psalmodia Quid bini ptagw in medio manuum tttaium? El dices,
lemperans sanclse crucis me ssepius conforlabam o yere iniiocens manibus, d.ces dict one quse exsu-
signaculo. Habebam, .ul niibi .idebalur, peram de JJIperal oinnem serisum :' His plagatus sum in doma
collo • suspensam, et neseio quid inius viatici, et; eorum, qui diligebant me. Ahiaham, Isaac, et Jacob,
qtiem tenebain baculo innilebar. Nudis siquidem David'et crefei i lales, Domii.e, dilexerunt te, sej
nutabam pedibus, quoniani iler illud suspectum domus eoium, domus genere, non fide, gcns p<cca-
spinis.erat et scrupulis, ei uiroque ex Iatere obses- Uix, popultisque gravis iniquitdie, semeii neqtiam,
suin silvis borrenlibus. Heu, quot impetus in xne filii scelerati |e odio habueiunt gratis, elsicpldgj^
fecerunt, heu, quaiuis me lerroribus aifecerunt Ia- verun!,.e.
tfuneuli de lalebfis exsilienles! Atque proculuubio lniiac eliam valle Iacrymarum quoties, qnaliter
abripuissent,' nisi angelicse venustalis quidam juve- a dilecioribus luis Interrogatus es, aut interrogaii-v
nis Chrislum inclamaiiii -suffragia lulissel, quem dignanlissime Kesu : Quid sinl plagw in medio ma-
inlerdum quidem me comitari sentiebain, nec lamen nuum t_an.m?Eiinnieraiit hoc tibi marlyna pro ie
videbarn, nisi cum necessitas Interpellasset. Funde- pldgaiorum.morlificaiiones carnem suam ctim viii s
balur desuper lumen, quali -semiplena luna csecas el concupiscenliis pro le crucifigentium. In talibtis
aspergere nociis lenebras solet. Jam pene lugubris apparet splendide, quia foriis cst ut mors dileciiof
auuicj anhelus vialor defeceram, cuni ecce asprxi a dura sicul infernus a_mulaiio, dum videlicel illorum
165 RE2NERI S. LAURENTU LEOD.MONACIll 16.
ln l&cbarilatem rtec aquse multaa lentationum ex- A Iimpida frigentis appelit aqaae fluenlai ita sitient.r
stinguere, nec flumina tribulalionum poluerint vel ad crucifixi faciem plagasque intendebat. Hse ele-.
possiul obruere. nim sanctis ei dulcissima selernse giatiitidinis alque
Cum in illa igiiur, ul prescripsi, r.siderem tlomo gr.iiiarum aciionisleruiit commonitori.i, eiuul lam-
refugii, ecce advenit et cborus diversi sexus et pades ignis, nec pon flammarum ,- tjiiibus bealo
aeAalismira qnodammodo novilale floridus, modu- «iniis incendioignescant el fldramescant inslar se-
lalis voeilms deeanians: Laudem dicile Deo noslro, raphim, quaudo facie ad faciem conienipl.ibuniur
omnes sancli ejus, 'et qui limelis Deum, pustlli et regem pacificum Salomonem verum in diademate,
magni, quoniam regnavil Dominus Deus nosler omni- qtio eoronavit eum niater sua In die desponsionis
potens; gaudeamus el exsuhemus, demus gloriam ei. illius, et in die la_litisecordis ejus, Dominum, cujus
Ingressusque discubuit super pavimentum, et sicut ignis est in Sion el' caminus ejus in Jerusalem.
qui niinio sole longique ilineris laboie confeclus esl,
" ' •
LIBELLUS SECUNDUS!
'
CAPUT PRIMUM. r B Seponimus ejusmodneas commendamtts solum-
iamnunc.ophilochrisie, debitummuniisoxsequere, modo, quae ad hos qui inbulaio sunt corde et bu-
ut, quia retuli, pro qiiilms me benevolus exaclor miles spiritu, emitjunlur ab Allissimo visitationes,
ssnpius compeIlabas,lu qtioque referas, quseconiperi qui super flumiria iBabylonis sedentes fleni, du.n
aqttihusdam leveraciler familiaribus didicisse. recordanlur Sion, qui fluciuanlia et transcurrenlia
« Uonestam, > Inquit, « vieissiiudinem reposcis, hiijus s_jculiconfusionepleniutadversa sicprospera
nec~ amico debet sublrabi quidquam, quod babeat depulanies flelui cum Apostolo dicunl : Non habe-
,3-dificationis maleiidm. Nec vero iniendimus favoii, mus ttic maneniem^civilalem. sed futuram inqtiiri-
sed compunctioni, ldcrymarum quserimus insiru- mub (llebr. xm), jtilii gloriosae nccnon siabilis in
meiila, non Ievis jactantiolse argumenta, maxime selernum specula felicitaiis est. Ad hanc ulique non
cum duobus tantummodo jiobis nostra loquamur admittunlur illi, qtjos apud se non recie cogitanles
fdiniliaria, vel sciibamus. Sunt etenim ut diversa. nimiumque insipientes ila dicere quidam sapiens
facies, ita diversse hominum opiniones, dum quod scribit: Exiguum est et cttm twdio tetnpus viiw nos-
alius sesiimal bonum, alius opinetur malum. Talis trw, el non erit refiigerittm in fine hominis, ei non
objicere contra hujusmodi solel scbolare illud : est qui agnilus sit reversus ab infetis, quia ex uihilo
Somnia ne cutes, nam mens humatta quod optal, facii sumus, el posl liwc erimus lattquatn non fueri-
Dum vigilal, spetal, per somnia cernil idipsum. , mus. Umbrw enimi transitus esl lempub nosirum, et
Et illud Sapienlis : mutios errate feceruni somnie, non ... reveisio finis nostri, quoniam consignala esl,
exciderunt speranles in illis : quemadmodum dives et nemo reverlelur. Venile ergo et fruamur bonis quw
etiain ille, qui nolalur in Evangebo, propter pro- suni, et ulamur creaiura lanquam in juventutc cele-
nrissa sibi per somnium longiora \ivendi lempora liler, Vino pretioso, et unguenth nos impleamus, et
deslnixi.-isevetera et nova restruxisse el ainjjli<sse non prwteieat nos flos lemporh.Coronemus nos rosis,
messibus recondendis horrea, qui dnm applauderel aittequam.marcescanl; nullum pralum sit,quod non
congesite quantitali. ac mullOium epulas speraret prwieteut luxuiia noslra : nemo nostrum sit exsots
luxuriamque annorum, in subiiam mortem exlur- luxutim noslrw. Vbique telinquamus signa Iwtt-
Iialus perdidlt, quod thesaurizavit, sui ipsius prodi- tiw, quoniam hwaest pars noslta et Itwc est sos
tor dtim ignorai, ctti congregaret ea. Neque infi- (Sap. u). | -
ciamur, sed quod ilem scripium esl, magis appoui- Heu qualis sensus! Qualia nioriturorum verbal
nius : Somnia male facienlium vanilas est, et sicul El quidnam si essent immortalcs? Sciunl et faienjur
pariurienlhcor luum phantasias patiiur(Eccli. xxxiy); ID se morituros, el tamen supeibiendo ac desperando
tauieii non dissimulantes, quod sequilur : *_V._* ab dsemonibusse efliciunt pares. Ideo, ut ail Scriptuia,
Allhbiino fueiii emissa visitalio (ibid.) Yanissimuni examinali ad 4nfetos descenduitl, et quonium non
qnijipe est aaque et sluliissimum intendere somnio- habent sapientiam, linlereunt propier suam insip.eit-
tuin phantasiis, quorum uec genera, nec formas, liam (Baruch. m), De qualibus et Salomon : Noli
nec significaniias, Pharaonis sapiens aliquis aul regibus, inquit, o Lamttel, noli regibus dare vinum,
conjeclor, non regis Nabuchodonosor quisquam quia nttllum secrelum esl, ubi regnal ebrietas, ne
ariolus, non magus, non Cbaldseus, nec ipse quidem forte bibanl el oblivhcanlur judiciotum el mutent
Mubamad Sar.acenorum propheia et deus, Jicei an- causatn filiorum pauperis. Date siceram mosrenlibus,
gelum Gabrielem sunm culpaverit fuisse mysteriar- el vinum his qui amaro sunl animo. Bibant el obliii-
chen, comprehendere, inieprelari ad plenum po- scanlur egeslalis suw, et dolorh non recordenlur
luisset. Tanius somniorum est acervus phantastico- amplius (Prov. xxxi). Non igilur qui coronantur
rum, ut Judaici Gomor superet infinlte mensu- rosis deliciarum, non qui flonelasciviunt jurentutis,
jam. tioitqui vino uretioso et iinguentis se imjileiit ei
10. LACRYMARCMLIB. II. 1C8
Inxuriis gaudent, tuum merenlur vinum, o Lamuel, A tem. Signaculo sanclse crucis frontem, oeulos pec-
qnod inlerpreiaittr in -quo Deus, non hujusmodi lusque signavit, ne aliquod forte phanlasma^esset.
Teges, id esi superbi, o Christe Deus homo, tui spi- Aliamen qui videbalur, nec cessit loco, nec sigjuin
rims consolaiione el mysticarum digui siiut notitia vilale exiioiruit. Tura Spiritui sancto fraler confi-
Scriplurarum : quia nulla est ad Ioquendum sobri- dens ivit ad illum et dicendo psalmum -LXVI:
elns.-ubi sclentia inflatis, et poculo inanis glorise Deus miseieatjur nostri el benedical nobis; ut enim
debriatis deesl ad sedilicandnm charilas. Profeclo scripluni est : Ontnis sermo Dei ignilus clypeus est
si biberent lales, obliviscerenlur judiciorum, id est speramibus in se (Nahum. u), juxta constitit, inlen-
male judicarent de Scripluris, el inutarenl causam debatque omnino ad faciem illius. Qtiam cum babe-
filiorum pauperis, eas srilicel inierpretarenlur ret gravissimo quasi pondere cum loio capite snp-
aliier, quam saiuli expediret audiiorum, quos lu pressam el obvelatam, videre non poitiil. Interro-
pauperfiliostibi es aqua el Spiritu sancto regene- gavit lamen quisessel? ille lacuit. Adjuravit eiim
rasii. Pauper, iuquam,quia mitis et humiliscorde: per iremendiim nomen sanctae et individuse T-rini-
insuper qul non habueris in boe mundo, ubi capui lalis. Dum reticeret, adjuravit secundo, leriio et
luum reclinares, cum vulpes foveas habeanl et aves 'quarto :exigere nihil potuit.Unde mirabatur admo"-
cceli nidos. Nam et propheticuni de teiioc prjeco- B " dum ct reptitdbat siue causa non esse
maxima.quod
niiim esl:_-oi. clatnabit neqtte accipiet personam, ne iiutuni quidem ab illo aliqiiem sic adjiirato ex-
nec audietur foris vox ejttb, culamum quassulttm non lorquere possel, nisi quod imporiabiti
qnodain, ut
conleret, et liniim fumigans non exsiinyuet; in veri- dixi pondere ilhim desuper premi el arclari perpen-
tate educeljudicium, non eiit irisiis neque turlulen- debal, ideoque sui forsitan non habereipolestatem,
ttis.lsa. iv). Tihi eigo competit, o Lamuel juste, ctiin et illud se offerret menli : Iniquitales mew
tibi competit respicere ad pauperculos ct conlrilosi supergtessw sunt caput meum; sicul onus
grave
spiiiiu, el trementes sermones tuos,et daresiceram ! grmvalce sunt super me (Psal. xxxvn). Erat autem
ina.ren.ibus, ei vbium Jbis qui amaro sunl animo,, nigro ac veluti exuslo colore' et nullis pareuiibus
qualenus illis aperias sensiim, o clavis David, ut nieinbrorum lineamenlis spirilus magis videbatui
iutelligant Scripiuras, el ila bibenles despirilu luo, esse qtiam corpus.
.idelicei singulari et incomparabili vino imnc inle- Sed noseendi fervens curiosilaie prrcdiclus fra-
rim consoleiiiur ex parie, donec venial, quod per- ler qtiiniam ingessil deimo adjuralioiiem,
cujus ille
feetiim est,.quando abslerges omnem lacrymam abi efficaciam etenim jam ferre non valens quasi pluri-
oculis eonim, el dulcedine reficies tuaj visionis. n<n mum gravatus se in pavimentuni dedit. Submi_it
CAPUTII. se etiam fraier ac propius sedii, complectique
. Jam vero Iibi referam, mi frater, qiiod qusesie- iilum ac tenere cogiiabati Quod ille dum piseseti-
ras. Merens et . maro erat animo quidam pauper- sissel, quamdam quasi nianuui exeruit, atque ma-
culus, atque inter oiationum suspiria, compunciio-^_. nui sinistrje .fratris supposuit. Sed eum gravare
i)uni(j'ie lacrymas Spiriltis sancli prseoordialiler nolens citius retraxil. Ardebat eleiiim vclut ferruni
frequenlabai invocationem. Hic vespere~ quodami eandens. Quiii reiiam levavit modice captil, trisie-
se in leciulo quieturus, composuerat. Adfuil piat que nimis ei grave suspiriuin emisit. Intellexit jam
ejusriem-Paiaeleli/inspiraiio, duIcHjue .attractu i landein-Jrater, quis esset, inlellexit doloriscau-
sopor.itum exciiavit. IH_ prccibus insiabat affectuo- sas. Atque cum prse nimia compassione et tri-
sis, dnnee iteruni sopnrareiur. stilia ecepisset anima et lotis fremere niem-
Secundo vis divina foriior quam prius ac dulclor bris. quo nescit modo vel ordine in suo ileruin
soinnolentum concussil, veltili admoneret illum^ se Iectulo invenit. Neque exciderunt ei quie vi-
vigilare et orare. Sex itaqtievicibus boc aetum est, deiat el intellexerat, sed quasi poiatus vino
ciim vice septima idem frater in noslro repcnte. compunclionis, vino amaritudinis aique contri-
inonasterio se invenil anle allaie S. BeneJicli. Ei; D lionis assidue versabat animo, quanta disinc-
volens ceriius experiri, ulrut>i in spiritu lantum,, -" lione, quibus post mortem angustiis expenddtitnr
an et in corpore illic essei, aiirectabat seipsiun ,' atrimse, in carne carnaliier quse vixerint.
..tque palpando disculiebat, et dextera nianu pel- CAPUTIII.
iiculani sinislrje manus suspendens non minimum1 Oquamlovius eslhicpoenitere quamibi! quomodo
niirabatur, cum fores monasierii clausae essent,, iilic urunlur, qui carnalium istic corruprelarujn
quomodo verum etpalpabile corpus eo intulisset,, ustiones minus exstinxerint! Quapropter limorato
dum veste insuper, quam vadens dormilum exue- cuitjuc curn Helia, qtii.iulerpretatur fottis Dominus,
rat, sese adverteret indutum. Curiosos iiihiloininusi mons Carmeli ascendendus esl, qui ex Hebr.eo
circuniferebat oculos ad lucernas, quse per mo-- mollem 'sive '.ne/*,K*»/soiiat,quatenus c:im eodem
riaMerium ardebant,et aliasclare, alias subobscurej prophela til corpore sic mente acclinis, foitem Do-
r.otabai iucere. minum forti humilitale imploret, ut inibre sancti
Propterea quod iniendissel versus occidcnlem, Spiritus s,eptiforrnis arentem pectoris sui terram
Tidil ad iniroittim chori serus ; altarium Sanctsei irriget, quo mollitus cum beato Job- (cap. xxin)
Marise Magtalense qaemdamquasiir.ouaclium slan- dicere possit: Deus mollivit cor meutn. I .emque in-
" 108
167 RLINERI S. LAURENTIt LEOD. MQf.ACM
slarDavid manu forlis pia in Deum ac pro.imuni, A GAPUT IV.
mansuescat teneritudine, qui pro summa humilis Quippe hoc eliam sedulilati lusa lam bcncvoiae
atque paiiontis animse prserogativa scribitur fuisse noii abscondam, quod frater quispiatn , dum in
quasi teneriimus ligni vermicutus (II Reg. xxm). Naliviiate SanctscDei Gemtricismauitiiialihusinier-
Nam et patriarcha Jacob pari virtilte fotiis contra essel ^vigiliic, et decantarelur responsorium illud :
Dohiinni>ifuit sicut de illo propheta : In forliiwline, Super salutem el otnnein pulchtiiudinem elecia es a
inqtiil, _«_ dheclus' cst cum Angelo et invaluil ad Domitto, ctc, scnsil aliquem dignitalis sidere co-
angelum et covforlalus est,flevit el rogavif eum (Ose. niinus astiiisse et maiium injecisse et cor illins
xn). apprehcndisse, nec hon ainicabiii prorsus conliec-
lllud prseterea volo Salomonictnn,amice, recolas: lalione aliquandiu cpnveis.tsse, ita ul ex dulcedine
Aufer ritbiginem de argenio et egredietur vas purissi- el vi lam inellifiui conlactus ille idem, qtii paultilum
mum (Prov. xxv). Dorihs quippe animus nulla dormilabat, evigilafel, vidilque illam se prolinus
dubielalis debet rubigine obscuraii, ul vacillel ullo retrahenlem solidi esse corporis maiium, nec non
modo super bis, qu.e in sacro memoranlur eloquio, lartei, ul esl purissimum ebttr, candoris, in nic-
sed veiifcrabilibus fitlem geslis adhibere, venerari moriam veniente illo apud Cantita cdiilicorum
B
mysteiia, elsi liuiiianoncqueaniseiisii comprehendi. sponsse dicio : Dileclus meus misit manutii suam per
Elenim licel scriptum sil : Kon etigas oculos tuos foramen , _'_ venier\meus inliemuit ad taclum ejus
hd opes qttas habeie non poles, quia facienl sibi (Cant. \). Et quidem frater ille quomodo ad laleni
pennas quasi aquiiw, et volabttnl in cwhttn (Ptov. laclum inlremueritjnoncsl inexpeito dicibile, euni
xxin); lamen curiosi quidam disquircre non veren- fuerit expcrlo vix tolerabile, et Deo maxime soli
Inr et scrulari, quomodo co.ptts Dominiciim si ve- paleat, quomodo per inconsci.sas vesies, per integrse
rum ei palpabile fuii, procedere in oiltim elauso carnis pecltis divinse soliditatis manus coi lenere
matris uieropoluil, clauso item lesurgere sepnlcro^ huivanum compleciique v.ileat.
clausis ad discipulos intrare januis. Sed dcficiunl Veuiin equidem non minus fuerit el illud, quod
iniprobo scrutantes scrulinio, non allendcnles cjuo- idem ipse, dum aliquando secum revolveret illa do
niam siculquitnel comediimuUum, noneslei bonuvi: Dominica Incarnalione dicta : Qui in coslhsecuu-
sic qui scruialor est majeslalis, opptimeliir a gloria dtim deilatem in sinUesl Palris, el in teriis secundum
(Prov. xxv), iliius eteniin, apud quem non e.t im- corpoi is susceplionem in sinu est Matt h; et lolus apttd
possibile omne verbum , qnando capianl ad plenum Paltein,el lotus in Virgine; revolvercl, inquam,
mirabilia /diiin aquilje ccelestes illse , dum superni non dubitans, imo almiraiis el laciv,mis se excrcens
spirilus sive poieslales in aspcclu sunuiii veiiqm.i super Um omnipotenti, tam clemenli niiiifieeniia,
solis irreveiberatos figeuies contemplationis octilosi snbilo se vidil anie iinagincnr ipsius admiranda.
faciei ejus alliludiui , scii piofundiiaii arcanoruiu Virginis, qtise in lapide sculpla, gestei in gremio et
ejjus \acabunl qtiidem, setl (inelentis et usqnequa- qnasi ablaclet illurii Dci suumque unigeniliim ac
que non appreiiendeut , 11011 explebuulur attt visu[ primogenilum, ubi quoque subteiius in stipeilimi-
aul salie peipeiuis sseculorum sseculis? nari scilicel contigui oiatorii sculpta esl maniis
Opificis opes Trinitalis lanta. sunl, ui non v.ileant[ Domlni, quse illuc intrantes benedicerc videatur,
exbauriri. Quasi vero lerreni homines omnium sal- sculptis etiam binc et inde duobus sanclis eum suis
tem, quse vel in lerris gignuntur vel in aqtiis, rerumi brcvibus, uno, id est, Jacob pronuniiante : Hic
na-urasconcluderesensu,assequisu_Jciai!llraelalu. domus Dei esl el potla cwli (Gcn. xxvui); allero, id
Nihil cst aulem in rcbus lani animatis quam inani- est, Ezechiele (.opj m) : Benedicta yloria Doitiini
matis mirabile, quod uni>ersalis non fcceiil auctor de locosancto suo. Cum itaque ibi assisteret menio-
iricomprehensibililer, infinite, incompaiabiliter, ipse! r.tttis frater, visum sibi esl, quod imagines illso
idem mirabilior, qui juxla Psaliuisiain : Omnia ,( \ilali ac florido spirarent niirabillter vigore. Qui
voluil, fecil in cosloei in lerra, in ..:_»'; D 1'ro respeciu sancti Spiritus septiformis procidens
v quwcunque
el in omnibus abyssis (Psai. cxm). Ad ejusmodii et adoians septies , ad. gloriosam Dei Geiiiiricein
nimirum quisquis pure altenderil, el in Sciipturis. > sepiles item ileravit angelica. salulationis illud A\e
quse legunlur, veriiatis opera Dei pio peclore scru- splendidissiinum. Demissaque ad enm manus Do-
talus fuerit, esse facillinufm Oinnipotenii fjtehitur ^ niini apprebendit cor ejus, e,l aliquanta dctiuuit
lioc cuicunque vel oinnino prseslitisse, ut solido etL mora nriiabili reve'ra effeclu atque ineffdbili, cum
. palpabili coipore clausa qurelibet atque obseraiai eadem maniis tota el integra remaiisisse in supei-
poluerit penelrare. Igitur quod coinpreliendere quis5 liminarr.videreiur supra, eademque nihilominus tota
non polest, credat per fidei sinceiitatem , nteritii el integra cor fratiis lenerel infra. Magnus itaque
acquirat e.aritaleni , queinadmoduni el prseclarus3 Dominus suo pcr se parvulo ila satisfecit, per se
ille Latinorum Chiysoslomns jiapa Gregorius : docuit magnus vere el laudabilis nimis Deus, qui
/ Operatio, ait, diyina, si taiione coinpiehendtlur, noni fdcit magna et incomprehensibilia ei miiabiliaquo-
esl admirabilis, nec fides Itabel meriium, cui Immuna. rum non est numer|us.
ratio prwbet experimenium. Talia, o amice, non illusoria, non esse deslructo-
ria credo, cum ad scdificationem, et div.num iioiiti-
169 - - LACRYMARUMLIB. II. '
170
amorem slnt arcommoda elad consolalionem animce APalris in terra visuses, et cum liominibus conver-
Incliim et tristitiam pro incolaiu suo habenli con- satus, serpens factus, id . sl homo humilis, niniirum
structorla. Nam juxta Ecclesiaslen ,(cap. vu): Cor ijul de te ipso iia senseris . Ego autem sum vermis
sapientium, xtbitrisliiia esl; cor stullorum ubilwtitia. et nonhomo (P_a7. xxi). serpens, sed sine veneno
Quis namque s .piens, quis fulurse in judicio Chrisli alicuj'us omnino peccali; serperis, inquam, seneus,
memor discussionis non Ingeat et trislelur, sed ri- id esl sonoius, qtiia Yerbttm es Dei Patris. per quem
dcat et lsetelur ? Stullorum esl in ista valle lacryma- omnia factasunt; _.iieus, quia solidos et firmus,
rum lsetari,, quibus miseria videtur risum dejiutire cum pedes tui similes sint aurichalco sicut in ca-
errorem, et gaudiodieere: Quid frttslra, deciperis? minoardenli, cruraque tua columnse marmorese, .
quinimq, ul jubet- apostolus (Jacob. iv), miseri quse fundatse sunt super bases aureas. Quis~enim
j-imus nostras lugendo et plorando miserias,- risuni lerectior, quis clarior, qtiis purior, cum non sit
convertainus in luctum , et gaudium in moerorem. iniquitas in te? Tui omnes cogitaj.us, lui omnes
Ilumiliemur inconspeetu Domini, ut>"indiemortuo- actus, verbaque omnia sttper reciissimas el-purissi-
rtim heata nos resurreclione exallet, verusque Isaac - mas bases consiliorum sanctse Trinilalis fundate
vero tunc impleat risu os nostrum, el labia nostra sunt. Tu ergo, posteaquam ascendisti in palraam'
jubilo. B crucis, et victor apprehendisii frucius ejus ,
uiique
CAPUT V. fruclus redemptionis atque salvationis liumanse^an-
Ipse el quidem risu desiderabili aliquando Isetifi- guinem de manibus el pedibus tuis emitlenilo, sau-
cavit animam sui cujusdani servuli. Hic diacontts . guinem el aquam de latere tuo, exsiinclus e.t ad
cum esset, fieri sacerdos a suis interdum prselatis vilam per moriem tuam pisedestinalis flammeus .
monebalur. Sed se vita minus idoneum •iiistanler ille gladius atque versatilis, et sistere jussusad"cu-
asserebal et Mribus. Quia igilur David evemplo vilis sttfdiendam viam ligni viise, cum cherubim anlepa-
erat el humilis In ociilis suis, sedulo retractans illutl radisum antea cjllocatus, ad quem pTimum vin-.
Apostoli : Nec quisquam sutnil sibi honorem, sed qtti clos Iriumphaliler tuos_iniromisisli,'qiios in ipso
iiocalur aDeo lanquam Aaron (Ilebr. v), ille qui in testamenii tui sanguitie tunc" emiseras- de lacu, in
altis hdbitat et humilia rcsjiicit in coeloet in lerra, qtio noii est aqua, ^cum ibi quidem sil fletus et
suum aliquatenus superlioc beneplacilum prscoslen- slridor dentium, sed absque venia.
dil. Conliuere lacrymas, mi frater, jam non valeo. Prsememoraio denique frat.i arri.ere, et quod
Nam incomparabilis, nam singularise(10)dignalionis tremens nimium dico, dare osculum dignalus es,
Christus Dominus suo illi minimo per visum apparuit. duni cruX eadem lua hunc aureis exaralum lilteris-
cumipsa, in qua .ivuspendere videbatur, ctuce oc- prseferrel titulum :
currensinEccIesia.i.emjieSpirituvehemenlieaindem Melchhedech panem vinumque litavil.
niirabiliter crucem agenle et promovente. Propilia Cltrisius tdem sialuens paclutn vebitts_evacvavtl.
crucifixo facies erat el modesla nimis, to.um co pus Siquidem oblulisti et quotidie jiro nobis offers
veluti ehurcandidissimumatquepurissimum, ut lali leipsum Palri per Spiritum sanclum in odorem sua-
spccie caslilalis placere innueret sibi munditiam, qui vitatis iderii ipse et hostia et offerens, ut.singulari
jti6sissetutique per prophelam : Mundamini, quiferiis privilegio, principali jure appellatus sis a Deo Pon-
vasa Domini (Isa. ui). Elephanlem quippe, hoc ge- tifex juxla ordinem Melchisedech, qui pane et viuo
nus ossis ujnde provemi, animal csse frigidissimum, lam veiierahile iniliavit primus sacrificium. Parasli
ac proinde castissimum commendant physici. Habet promde el tu in conspeclu noslro mensam adver.
quin etiam cum dracone ei serpeniibus juges ini- sus eos qui tribulant nos, corporis et sanguinis tui
micilias, ut artifici Deo suam sic accommodet salvifica in sancto altari sacramenla, quse serpenl.es
naturam, de quo-scriptuin csl : Super aspidem et cobibeant ignitos a nobis, tartarc.se scilic .tffnini-
basiliscuni ambulabh, -elconcttlcabis leonetn el dra- ' stros exuslionis dsemones, vitiorum incentores. Et
conem (Psal. xc). Sane virga Moysi ei virga Dei D quia peccantes medicina semper egemus, hanc pro
v.rss in eolubrum magorum devoravit-Egypliorum peccatis medicinam semper habemUs,-quam vetera-
ex virgis colubros, et sTerpensaeneus a Moyse pro lis, quse secundum AaTon erant, sacrificiis selerna-
signo posilus, atque exaltalus iti deserlo serpenlium liter statuisli, o exorandellelchisedech, quia rex
iiiedebalur plagis ac morsibus ignilorum, dum in se juslilio.; o propiliabilis rex Salem, id esl pacis,
aspicientibus percussis vitam reformarel atque'sa- quandoquidem pacifrcasti per sanguinem crttcis tuse,
lulem. sive quse in lerris, sive quse in coelis sunt, solus
£t quidem hoc in tui figuram coritingebal Hlis, o maxime potens compati infirmitalibus noslris.
Jesu Chiiste, qui descendens de coelismissus ab arce

(lu. Ua habetur in aulographo.

"
P_.i-to_,. CCIV.
m . REINERI S. LAURENTH LEOD. MONACHI .72

1
LIBELLUS TERTIUS.
i
CAPUT PRIMUM. "**• A jiis mons et .insutw de tocis suis movebunlur, quando
Qttojtiam non esl nomen aliud sub cmlo datum reges terrw el principes, el tribuni, et divites, el fortet,
hominibtts, in tjtto oporieat nos salvos fieii,quam el omnis servus et liber abscondenl se in spelunch et
nomen Patris el Filii el Spiriltts sancti (Act. iv), hoc pelth monlium, ei dicent montibus et pettis : Cadite
.enerabililer amplecli, frequentare omnimodis, o super nos et abscondile nos a faeie sedenlh super
1 Khilochriste, debemus. Proinde et ternarius nobis tkronum et ab ira Agni quoniam venil dies magnus
numerus pluris habendus est, qualenus fratreni irw ipsorum, el quis poierii stare? (Apoc. vi.)
istum, qui noslro terlius interesse luclui ei commu- Snperquibusallepricelicet tractent aliqui doclo-
nicare lacrymis jampridem exoplal, grate admitla- Tum , lamen el, bistorice competenter inielligi pos-
jnus, cum .certe noveris scrlplum : Funiculus triplex sunt, quod lanlum chaos, lanise sint futurse aeris
difficile-rumpilur (Eccle. iv). Et: Frater qui adjuva- lerrarumque demufationes, ul a suis omnia et locis
tur a fratre quasi civitas finna (Prov. xvm). Esl el naturis emigrasse videantur, ac nimio timore"
quippe idoneus fraternos hprtatibus adjuvare ani- allonili el lanquam^ebrii diffngianl et latebras quae-
mos, piisque relalibus quibusdam velut machinis rant errabundi homines. Diem lam lerrihilem 'So-
firmare peclorum niunilionem. „ phonias etlam propheta exprimere intendit .• Juxta
- _Egre, inquit, habeo me-mullo inferius nosse~et est, Inqulens, dies Domini tnagnus, juxla est el velox
valere, quam ut vestrum adsequein desiderium, in- niinis. Vox diei Domini amara , tribulabitur ibi for-
quisitioni salisfaeiam.Elenim secundum illttd evan- lis, dies irm dies illa, dies iribulationis el angusliw,
gelicum : Si oculus tuus simplex fueril, tolum corpus • tlies calamilaih et miseriw. dies lenebratum el cati-
iuum lucidum erit (Luc. xi), ad Deum veslrainlentio ginis, dies nebulw etturbinh , dies lubwel clangoris
est,'alque columbina ideo simplicitaie nil aiiud quam super civiiales muniias, et sttper aiigulos excelsos. Et
compunctionis monimenta, qnam lacrymarum inci- tribulabo lwmines,et ambulabuntul cwci, quiaDomino
tamenla quserilis, quibus veluti quodam nilro mun- peccaverunt (Sophon. i). . '
dificari inlerior solei bomo. Igilur pro simililudine Consonanl huic el apud Malthseumfevangelislam
-.edentis asino Axse hruti alque irrationabiles sunt Domini dicla : Vm*prwgnaniibus el-nultienlibus in
juotus subjugandi, quse dum claudicans sive faciura .. diebus illis: erit enim tunc tribttlatio magna, qualis
interpretelur, ne vitiis claudicemus, appingit s.uo tion fuil db inilio mundi usque modo, neque fiet: et
• .nomine, imo quales, ad quid etiam facli simus se- nisi breviati
fuissenl dies illi, non fieret salva omnh
«luloatlendamus. Proplerea, secundum clamantis in caro; sed piopter elecios breoiabunlur dies illi. Sta-
deserlp vocem paremus viam Domini, rectas fa- <Q*"tim autem post tribulationem dientm iltorum sol ob-
ciamus semitas ej'us ad patrem Caleph, qui cor om- scurabitur, ct luna non dabit lumen suum, et stellce
itium interprelatur. palrem videlicet illum, qui cor cadenl de cwlo , et viituies cmlorum cotnmovebuntur.
liabel disponendi omnia, suspirando, ul del nobis El tttnc apparebil signum Filii hominis in ccelo. Sicut
irriguum superius el irrigtium inferius, lacryriias ob enim fulgur exil ab lorienle et pafel usqtte.in occiden-
umorem superorum,lacrymasob limoreminferoi um. lem, ita erit et advenlus Ftlii Itominh? El tunc ptan-
Quanquam clareat satis lam fauslse possessionis genl amnes tribtts lerrm el videbunl Ftliumjtominis
jam vos accolas esse, mi fratres, quatenus non inepte in nubibus cmli cum virlule mulla el majestatc. Et
arrogem invobis, quod perpropbetam Domiuus : miltel angelos suos ettm luba ei voce magna, el eon- -
jPflclujn, inquit, Hic.umcum Levi fuit vilw "etpacis, gregabunt eleclos ejus a qualuor veniis, a summh
«I dedi ei limorem el limuil me, el a facie nominis cwlorum usque ad leiminos eorum (Malth. xxiv).
-tnei pavebal(Malach. n). Siquidem pavetis non tan- Ilidem el in Apocalypsi Joannes : Ecce venit cum
tum quoniam. moriluri estis, hoc eiiim omnibus nubibtis, el videbit eum omnh oculus,-el qui eum pu-
«ommune est vivenlibus, verum posl mortem quam pugerunt_.eiplangenl sesupereum omneslribus lerrw:
Iiabiiuri sortem sitis, quoniam penilus ignoraiis, ad eliam. Amen (Apoc. i).
«xeniplum jusii Job, qui quasi lumenles super se El quidemtam insolitorum oslenta mirabilium in
Iluclus timuerit Deum, conjicioex vestris luctibus et visione nocturna cuidam prsefigurata sunt. Videbat
vos. timere et a facie nominis ejus pavere, quiad etenim, quod \enirel Filius hominis ad judicandum
judicandum venturus esl in nube cum potestate vivos et mortuos, quemadmodum el Psalmisla :
inagna et ma.estate, quando eliam virtules coelorum Deus, inquil, manifesle veniel, Deus nosler et non
movebunlur, cum slatu el ordine rerum horrifice silebit, ignis in conspeclu ejus exardescel, el in cir-
prius atque iniolerabililer mulaio ei concussofucrint cuilu ejus lempeslds valida (Psal. XLIX).Faciem ejus
signa in sole, el luna, et slellis, et in lenis pressura qualiter reformida.ent impii, qualiter profugerent
getuium prw confusione sonitus maris el flucluum, el laiere vellent, dum nullalenus valerent, qua de-
arescentibus hominibus prm timore el exspectalione, speralione exlabescerent,ipse ilem in spiritu prse-
quw supervenerinl universo orbi (Luc. xxi) ; quando, videns : Exsurgat \Deus, ail, el dhsipentur inimici
inquam, recedet cwlum quasi liber invotutus, et om- ejus, et fugiant, qui odentnl eum a facie ejus, sicut
*73 v .LACRYMARUMLIB. III. - m
dejtcit fumus, deficiant, ticut fluit cera a facie ignis, A
j creatus est in justitla et sanctilale veritaiis, cum
sic pereant peccatores a facie Dei (Psal. i__vu). veste nupliali ad verse incorruplionis nuplias in-
CAPCT II. trare merebimur, quas fecifFilio suo sumraus ille
Prcelerea unuin e fralribus nosiris negligentius . Rex, co-li ac lerrse principalum lenens, et agni co-
se gerentem subitanee et Jmprovise contigit viia medendo paschalis carnes sangtiinemque bibendo,
decedere heu expertum, quod in Apocalypsi legitur moriiferum _Egypti percussorem non verebimur,
(cap. m) : Si tion vigilaverh, veniam tanquam^fur, sed vilse reservabimur seternae illo Domini pro-
_' nescies qua hora veniam ad te. Hic cuidam reli- misso ' jQui manducat meam carnem.et bibitmeum
gioso per visum apparuit, ei interroganti quomodo^ sanguinem, Jtabet vitam wteinam, et ego resuscilabo
cirafse ageretur: aspera, inquit, el Iucluosa quam- eum in novissimo die (Joan. vi). Hoc siquidem mira.
vis laborem pcenitenlia, nihit tamen me gravius ineffabilisque myslerium elScacise, qua cum Deo dii
angii, nibil amaiius terretquam recordalio illitts in efficimur, qua Chrhslo concorporamur, quemadmo»
reprobos animadversionis : Discedile a me, maledi- dum el ipse asserit: Qni manducal meam carnetn et
cii, iv.ignem mletnum qui paraius est diabolo et an- bibit mejumsdnguinem, in me nianet et ego in illo :
gelh ejus (Matllt^ xxv). Unde per lam tremcnduin le sicul misit me vivens Paler. et ego vivo propler P/i-
Judieem cbnteslor, ut pro meis ores inieule'miseriis B 1 trem, et qui manducal me, vivet el ipse ptopter me
et lu ipse eslo vigilans, atque memora semper, (ibid.). Unica vere et appetenda nimis porlio, qua
guoniani in memoria wterna eiil justus , ab audi- digne paitlcipans regem ventiiram habebit procul
lione mala non timebit (Psal. cxi). , dubio pacalum, atque secundum nomen Levi limo-
Hanc igitur audilionem malam, audilionem, o ratis addeiur illis, de quibus scriplum esl : Vobis
amici, tam desolabilem sic audiamus interiin ex auiem timentibus nomen meum orielurtol jusliliw.
Evangelio, quateuus ab ea non limeamus in judicio. CAPUT iii. -
;
Legationem miiiamusad taiitum Regem, dum adhuc Etob vestrum'utique profectum rem vobis refe-
longe agil, dum sui^remoralur impeium adventus, fam, fratres, quam didici nostro cuidam aliqnando
atquerogemus ea quae pacis surit. Nam, etsi decem Tamiliari aecidisse. Sacerdos eral et sacri niinisie-
miliium suffi_geiurcopia nobis, formidabile tamcn rium altaris ut desiderium, sic habebal eliam usum
esl congredi cum illo, qui cum viginti millibusloc- exsequi, pie ac fideljter frequenlans memoria illam
' currat
illi, maxime Deo ei homiui,''Domino virtu- Ecclesisc ad Deum supplicationem : Concede nobit
-tum, Regi jrlorise, qui suo facile duplo noslrum hmc, qttwsumus; Domine, frequenlare'mysteria,iquia,
atterere simplum possit, dum et Job dicat, ille Dei • quoties hujus hostiw commemoratio celebralur, oput
quoque lestimonio vir simpiex el rectus ac timens nostrw redemptionis exerceiur.
Deum el recedens a malo : Vere scio, quod non ju- . Quodam igilur mane opus exercebal tam deside-
stificetur homo composilusDeo, si volueril centendere jabile, cum infra canonem, scilicet dum corpus et
cum eo, non poieiit ei respondere unun.i pro mille • -sanguinem jam consecrasset Dominicum, repente
sapiens corde est, et fortis robore, quh resistil ei ei modo, quem assequi dicendo miniine pos.um, lam
pacem habuil? (Job ix.) Siquidem et propheiarum spirilualibus quam corporajibus dculis coram se
-cijris-imus Isaias {eap. LXIV): Facli sumus, ait, ut vidit puerum in .cruce pendeniem, de eujus later.
immundtis omnes nos, quasi pdtinus menstrualw uni- ac si vulheralo slillarent sanguis et aqua in calicem.
vetsw justiliw noslrw, el cecidimus quasi folium Dum vero ad Dominicam venisset orationem, vi-
universi, el itiiquilales nosirw quasi ventus abstule- sione subito immutala eumdera ptierum non jam in
ntnt nos. Si attlem tales juslilise nostrse, igitur qua- cruce pendere, sed in solio conteinplalus est maje •
les injuslitlic? stalis residere juxla illud aposiolicum •.Videmui'
Quamobrem, mi ftatres, p"acific__legalionis prse- Jesum propler passionem morlis gkria et honore co-
mittamus ohsides, preliosa scilicet auri, thuris et ronatum (Rom. u). Ilaque illa sumenli sacramenta
aiyrrhse miinera, aurum regi, nosmetipsos ad re- p] qualiter in palalo cordis vel oris lunc .sapuerint,
gulam instilutorum ipsius auream regendo : llius supra me est; novit ipse, cui taliter concessuiii sit
Deo in ara nos compuncfionis sacrificantes, qitiii gustare et videre, quoniam suavis est
OoimS^i^'*.
sacrificium Deo spiriius contribulatus, cor conlii- Vos auiem quomodo ^aecipiatis, quS^icuntuT,^;
tum el humiliatum Beus non despiciel . myrrham, quomodo sapiant.vobis, produnt laerp-..; qu_s
ul semper mortificationem Jesu in corpore nostro deducunt oculi vestri, dum el versiculuni recolaiis ;
1
circumferamus, ut el vita Jesu in corpnribus nostris 41!um : Ci.avi' eo$ -ex adipe
fr«m.»li,\^vrfe____^cij;
manifestelur. Juxta Ecclesiaslen (cap. ix), inquam, melle saluravil eos (Psal. Lxxx);-el, quod4^_]^__We'
~~
omni lempore sint veslimenla noslra candida, et frumenli cadens in lerram morluum fuerit, mul
-oleum dej.apite nosiro non deficiat, ul_nivese casti- tumqtie fruclum atiulei.it. Hiyus adipe-cibari, vide-
.atis nos jugiter adornent lilia, et olivse coalestis licel Chrisli corpore eflsanguine ad sanctum aliare
oleum,"id esl Spirjlus sancti unctio irile.ioris caput ' saginari, de pelra melle salurari, verbo scilicet
hominis, id est cor nostrum impmguet. Etenim Dei anima? ventrem adimplere volivum alque prse-
' sensu
aposlolico itarenovaxi spirilu mentis noslra., cipuum habetis, quemadmodum est illud Psal-
-et induli novum horainem, aui secundum _)eum mislse : Quam dulcia faucibus meh eloquia luu,
, 4.5 ^ REINERI S".LAURENTH LEOD. MONACHl 176
Domine, super meVel favum ori meo! [Psal. cwni.) & Istius qtiidam nominis jugem memoriam habebat,
E. quidem tales munere jam divino estis, quibus lanloque affeciu etlacrymis frequentabat invocando,
lacle opus non sii; sed -solido cibo , quandoquidem el uoclurnum sive diurnum ei psallentium privalim
circa sanctarum versarnini Scripturarum limpidis- dependendo, ulinterdum non in corde solum, sed
simos fonles, simplicisque et candidse menlis oculos etiam ih ore divinum quemdam senliret gustum favo
ad illud intendilis de Canticis canticorura (cap. v) : mellis dulciorem. Triumpbale nomenI Invisibilis vir-
Oculi ejus sicul columbm super rivulos aquarum, lus, cui resistere nil potest adversi, quippe ul seri-
qum lacte sunt lolw el residenl juxla fluenta plenis- plum est : Turris forihsima nomen Dcmini, ad eatn
sima. Idcirco et clarius videlis hanc typicasse pe- .curril jusius, et exallabilur. Substantia diviiis urbs
tram, Christum scilicel, illam , qure a Moyse virga roboris ejus, elquasi jm_ii.csvalidus chcumdanb eum
bis perctissa est; silicem, de qua egressse sunt (Prov. xviu). Nec enim micius alta, minus munita
aquse largissimse, ila ul biberet populus el jumenta, est a lurre David, quw wdificaia est cum propttgna-
•quoniam ex eodenvChrislobispercusso, id est eteuin culisj qtiin el mille cltjpei pendent ex ea, omnis ar-
"viveret,cruci afiixo, et cum jam morluus esset^a milite metura fottium (Canl. iv). Si ad lurrim vero specle-
lancealo, profluxerunt sanguinis et aquse sacramenta mus Libani, quse respicil contra Damascum, seque
ct abundantissima donorum Spirilu sancli fluenta. B el ista prsedicabilis est. Nam despicil fortem arma-
Sed ut venerabile, sic el jain prsecordiale mibi tum, scilicet diabolum , qui secundnm non e.i Da-
cst adlantam percussionem cor etlinguam excilare, masci quod .nlerpreutur sanguinh popuhtm, semper
secundum quod fidelis anima commonetur : Surge, sanguinem, id est moriem silitanimarum.
amica mea, speciosa mea el veni, columba mea in Ilaque, dum candidationi, quod inlerprelari Llba-
foraminibus peirw, in caverna macerim (Cant. u). num nostis, dum aniinse et corporis sluderel puri-
Bis utique percussus esl Chrislus, videlicel tam tati frater ille, per nocturnam quietem se vidil po-.
passione exteriori quam anguslia inleriori: Tiislh situm in quadam ecclesia, cujus sanctuarium mira
i.amque est, aii, anima mea usque ad morlem (Malth. lux, mirus odor respergoret. Ibi siquidem sancla
xxvi). Et : Cwpil pavere et twdere (Matc. xiv), et Trinilas throno residebal aureo plus nimium auro
faclus esl sudor ejus s>culgullw sanguinis decurren- et ipsa obrizo resplendens, quo.l, quia prseclare ob-
tisin terram (Luc. xxu). Nibilominus vero se sug- radiet, omen accepil. Quam dum adorarel, dum se
gent, quod ad Eliam vidua dixit Sareplhena : En in graliarurii acliones lotum effunderet, repentein
colligo duo ligna (III Reg. xvu), qtise procul dubio se ipsum rediit, ut crederet magis per menlis ex-
crucem duobus compactam lignis mysticaverunl, in cessuin qnam per somnium se hoc vidisse.
{"
quibus lam, in latum Christus quam ip longum di- Nequefrivolum sit sanctam Trinilatem hacin specie
slenlus, quia et in manibus confixionem el in pe- visam, qnandoquidem' in Canlicis canticorum (cap. v):
dibus tulii, bis fuisse percussus serio dicalur. Ecclesia eaput Christi, videllcet Divinitalem, aiirai»
Denique, el veritatis evangelicselucernam pedibus esse optimum prsedicet, eo intuitu, quod cunciis hoq
noslrse inientionis adhibeamus, atque lucidius pa- melallumpretiosusmeiallis et ajipetibilius sil.
tebit, quod ille Job verus, ille vir dolorum et sciens Etiam hic ipse lanlam denuo vidit majestatem
infirmilatem, qui vere languores noslros lulit et 6uper altare quoddam, ante quod ssepius acdevotius
dolores nostros portavit, bis pcTCussussil, quoniam "orare solebat, verum babitu dissimili. Nam quem-
cl linguis Judseorum crucifixus est hora terlia, et admodum in Daniele vel in Apocalypsi legilur, u_-
manibus militum hora «exta. Igilur secundum.qua- vinitalis antiquitas ex eandoris albitudine Insinua-
drangulam crucis formam , ex qua orbi quadrilido' batur, dum Palris veslimentum esset quasi nix can-
verae et perpeluse cum Deo pacis beneficia pro.ve- didum, et capilli capitis ejus quasi lana munda.
nerunt, quatuor vobis sensus proposui, quibus me Eadem specie et sanctus florebat Spirilus. Ilorum
veslros in compunctionem percussisse animos ipse metlius pendebal inicruce Filius mirabili quodam
dederil, de quo dicit Pater : Propter scelus populi ,n atque ineffabili modo et novus parens et vetus, dum
mei percussi eutn (Isa. LHI). Exinde sajicilo in no- captitetiam ejus clcapilli essent lanquam Iana alba,
uiine Patiis et Filii et Spiritu sancli baptismaie et tanquam nix. Procidens ergo tam reverend.e
iniplelum est prophelicum illud : Eiii fons palens majeslali adorabal etbenedicebal, illud graiiarum
domui Dasid et habilanlibus Jeiusalem in ablulionem aclionis ler iterans : Tibi laus, libi"gloria, tili gra-
peccaloiis el menslrualw (Zach. xni). El illud Do- liarum actio, o beaia el benediclael gloriosa Trinitas
miuicum : Quisitil, veniat ndtneet bibai. Qui cre* Pater el FiUus,et Spiiitus sancius, sentiebdtque
dit in me, sicut dicii Scriplura, flumina de venlte dulcissima se aJSpiriiu sanclo aspiratione dignari,
ejus fluenl aqum vivw : hoc atttem dixil de Sptittu, quseaspiralio, mi fratres, lam vehemens interdum
quemaccepturi erant credenles in eum (Joan. vu). ac fortis esse solel.ut nisi forlissimus ippeaspiralor
CAPUflV. animam, cui aspiratj suslentet, dissolvalur et quasi
Porro, quoniam ianlse majestatis, scilicet sanctse iiquefiat. Si niuudum invenerit pecttis, si exercita-
Tiinitaiis nunc opportune menlio'interveiiii, el vos tam conipunctioneetiacrymis, nec non piis aclibus
tertii lmjus lihelli fronlem signasiis hoc nommej menlem, lenis ac dulcis senlilur, suique amoris
qused.m memorabilia nobis el pia inde referam. graiia perfundil etlumine. Si alicujus veto peccati
177 - -
LACRYMARUMLIB. HI. 17s
seu negligentise sordes insederint, se exhibet seve- Avidelicet belluini nec non^delerrimi homicidas, dum
riorem, dttm vi quadam acriori et ardore excoquat foriitttdini deptitaitt sive probilali lemerarie ac prse-
jpsuni, quod displicet. cipilanter mori, dum slelliferas sedes, aut Elysios
Cseterum, prsfedictusfrater quomodo lam-adoraTii- hseredilare aesttmant campos, Charonis nescio cujus
lem lerlio majeslalem viderit, nunc reticebo, qttia navicula, trans S-iygem seu Acherontem evecli, ge-
inlimus hic nosler in opusculo,- cujus est tilulus, -henniilia incurrerunt incendia, et non a Cerbero,
Triumphaie Bulonicum, hoc relulii. Supersedebo et quem fmxerunt, sed a Salana, quem nescieruni, la-
aliis quibusdam.quse in suis etim opUsculis passim cerandi, corrodendi, et vermis eorttm non. morielur,
scriplilasse novimus. Ignota requiritis, dicam qu_e et igniseorum non.exstinguelur.
aovi breviler. 0 quam felix, quam bealus, qui Spi- Ingerit se illud etiam Horalianum :
ritus sancti gratiam, attaclum, dulcedinem bene ' Deus immorlalis haberi
vivendo merueril! Sive vigilans, sive dormiens ille Dum cupii Empedoctes, ardenlem frtgidus JEtnam
lulus est, sensus iiabens iiluminatos, et discipli- Insiluit. K
natse mentis'el oris modestiam. Heu! quara infelix, HORA.T.,Art. poel., _6| i66.
quam miser, qui spiritu maljgno possidetur et agi- Referlur quin etiam Leonidas rex Spartano-
,tur ! Videre lalem, elaudire nimii est horroris, ve- rj rum regis Persarum Xerxis, ad Grscciam irrurn-
lui cuidam occurri aliquando, in quo exhorruisselis pere yolenlis, innumerabiles pene copias apud
Virgilianum Illud de quadam arreplilia, cui non Ther.mopylarum anguslias cum sexceniis dun-
.vullus, non color unus, non complse mansere comse, laxat viris incursasse et cecidisse. Qui declinare ad
'sed corpus anhelum el fera corda lument, major- 'versarios cum posset, tamen se ipsum morti et .
jque .ideri nee mortale sonans. suos devovit, atque priusquam pugnarent, refieere^.
CAPCT V. illos adhortalus:«Optimi commilitones, ail, itapran-
Denique, fraler quidam infirmalus magnopere dele.ianquam apud infercis coenaturi. i Eheu qualis
'ctipiebat dissolvi et cum Christo esse, lota sanitatis adhortalio ! qualis conlemptus mortis ! .quantum
'suse fempora in conversalione exigens bona et pre- differt coena inferorum ab illa, qua dicitur : Beaii,
cibus instans etlaerymis, quatenus hoc mererelur. qui ad cwiiam nupliarum Agni vocati sunl (Apoc.
Ad medium fere tempus cujusdam nociis quodam- xix). Nescivil procul dubio hanc magnanimus vir
modo suum exlra corpus spirilum persensit profe- ille, qui propatria mori fprtiter gloriosum forlilu-
ciurumad*Judicis tribunal. Nec defuerunt daemones; dinis et selernum irtsigne, famam reputabat felicem,
instar vullurum parabant irruere, proficiscentem ulique ad infelicem cum suis mensam sic moriendo
insequi.'Eorum aspcclu larlareo pavefactus ille sicul C sessurus. Yerum, quouiam infrucluosum esl lalibus
'<i\ieula inter lupos"exposita, anxiari admodum coe- immorari, prosequor, quse maliiis audire. v
pit, cum repenleiterum se in cGrpore invenit. Ita- CAPUT VI.
que expertus, quam difficilis, quam di.liicla profe- Sepulcrum contigil -quoddam aperiri, quatenus
clio sitilla, moerore quam segritudine magisgrava- in^eo mortuus recens sepeliretur. Qui ante fueral'
batur. Sequentis vero ad vesperura diei cum jaceret sepultus, pene integro adhue corpore durabal, nisi
in animo Deum suspenso, assistere coram se vidit quod teneriora ventris a veruiibuserani exesa. 0
duos coelites gloriosos, sanclum scilicet Paulum lugubre lacrymosumque spectaculum ! Ossa eliam
apostolum, et sanctum Nicolaura, in qnortim prse- tum sibi cohserenlia, coslse et nervi, oculorum con*
senliaet conspectu lanlse suavitatis illum alque re- cavi orbes, ordo denlium nudatus carne, qtio. deve-
frigerii aura circumfudii,iitparadisianse sereiiitatis nial homo quantumcunque formosus, quanlumcun-
quiddam sentirel, dum et ignea febris, qua graviter que validus, cujuslibetiiobihtalis, cujuslibet digni-
lahorabat, conlinuo exslincta sit, ei valeiudo,bona latis„mouslrabant miserabiliter. Memoratus inter-
successerit. Nihil est siquidem cjuodsanclorum non fuit fraler. materiamque tribulationis et doloris ex
valeanl _nBeo raerita. hoc inveniens mtiltam, nomen Domini invocabat
Et vere ^iixta Psalmistam judicia Dei dbyssus multiplicius, versans assiduo meditalu, quse apud
hivlta (Psal. xxxv); qui ab originemundi tot gene- Job leguntur : Per somnium in visione nocturna,
rationum homines sui habere ignoranliam el ire in quando irruil sopor super homines, el dormiunt in
damnationem permiserit, quorum plurimi cseco ac lecluio, lunc aperil aures virorum et erudiens inslruil
iiimis erroneo mortis conlemplu banc prseoccupan- disciplina, ut avertat hominem abhis quw fecit,et
les diversis generibus moriendi longiora vivendi libeiel eum de superbia, eiuens anhnam ejus a cor-
spatia ultro sibimel prseciderunt, ul summse fueril ruptione, el vilam Ulius, ul non iranseal in gladium :
apud Indos philosophise, ad senium venienles ae- increpal quoque per dolofam in lectulo, et omnia ossd
cendere rogos, quibus sese injicerenl et arderent. ejus marcescere facil : abominabilh ei fit in vila sua
Nec minns miseri, imo crudeliores illi, atque beliis panis, et animw illius cibus anle aesiderabilh, tabe-
inhumaniores, qui suos parentes, dum adhuc vegeli scel caro ejus, el ossa quw lecla fueranl, nudabuntur.
eraul el carnibus teneriores, impie maclabant, at- Appropinquavil corruplioni aniina ejus, et vila illius
que his epulabanlur, quasi pietas esset gravedine mortiferh (Job xxxiu).Illudqueilem Psalmograpbi:
illos senectulis liberasse,sibique taliteripviscerasse, Manefloieal el transeat, vespeie decidat, induref ct
«9 REINERI S. LAURENTII LEOD. MQNACHI 180
aretcat; quia deficimus in ira ttta, et in furore luo A Ittris in terram, de qtm buinptus es; quia pulvis _es
turbali sumus (Psal. LXXXIX). et in pulverem reverletis (Gen. m), spem excilare
' '
Ilaque, lotus in lalium contemplatione laborabat solent ad saluiare Doniinicum visitaliones Domini-
in. gemitu suo, lavabat per singulas nocles lectum cse et levare humilem super se.
suum, lacrymis suis siralum suum rigabat. Et quo- Econtra quantum noceat plerumque curiositas,
niam qute vigilans quis medilatur, dormienti etiain quantum deprimat ssecularis appeiiiiofamiliariialis;
interdum imaginanlur, in visione noclurna ipsum a indicio est Dina, quse pudici pertsesa tabemaeuli
se Job conspeclum referebat, qualis et in slerqui- secretum, exiit videre mulieres regionis, sed male
liuio fuerit.et quali poslea saniiale reflorueril, quia supplantala palri Jacob, \idelicet hono supjilanta-
regio cullu ac diademale gloriosus inler amicos con- lori magnum scandali nialum peperil. Secunilunr
solantes atque convivanles residebal, dum unus- etenim nomen suumjquod interpretatur judiciuni
quisque ovem illi unam el inaurem auream daret htud, corruptionis et ilevirginationis "judiclum tulit
unam, innocenlis. profeclo el obedientise iliius sic a Sicliem filio Hemor, qui scilicel suis quoque no-
congrua ut pretiosa donsr. Yerumlamen boc prolu- niinibus brutos boinines alque vitiorum onere la-
lerim, quod sicut in Evangciio habetur, transfigu- boranles insinuanl, quandoquidem Hemor asinus,
ralum viderit in monte Dominum prseferentem j> Sichem labor inlerprelatur.
quanta, quali fulgebunt in resurrectionegloriaelecli, Sed Sapientia, scilicel Chr.islus foris prsdical, in
-quando reformabil corpus humitilath nostrw configu- plateis dat vocem suap, in capiie lurbarum clami-
ratum corpori claritath sum (Phitipp. 111);quando erit tat, in foribus urbis profert verba sua dicens : Vs •
" lux lunm sicut lux
solh, et lux sotis erii septempli- queqtio parvuti ditigilh injanliam, el sLulti ea, qum
citer sicut lux septem dierum in die, qua atligaverit sibi sitnt noxia, cupient, et itnprudentes odibunt
Dominus vulnus populi sui, el petcussuiam plagw scieniiam ? Conveilimini ad correptionem meam
ejus sanaverit (Isa. xx\), vere omnia sciens, vere (Prov. i) ; et : Venile kd me omnes, qui laborath et
omnia potens medicus, quem in eadem luminis al- onerati esth, et ego reficiam vos. ToVilejugum meum
que decoris maj'estate videbii per ssccula omnis Ec- super-vos, et discile a me, quia miiis sttm et httmitis
clesia sanctorum, quam hahuit, priusquam esset corde, et invenietis requiem animabus vestris : jugum
mundos apud Palrem ; quam habuit, .inquam, dum, enitn meum suave esl\el onus mettm leve(Matth.ii).
Spiiilu. sancto cooperante per ipsum et cum ipso, El quidem, fratres, me seslimo lacryraosa jara
Pater operarelur sex diebus mundum, el in septimo vobis narratiuncula satisfecisse, quse noverim, re-
requiesceret. ferendo, el si aliqua ijeslent, quse optisculo inseren-
CAPUT VII. Ciur illi, quod anle aliquod lempus inceplum per-
Melior revera esl, o dilecte, fi uctus sapieniise auro ficere vestra me affectio et hortatus impellit, et
cl lapide pretioso, et genimina ejus argenlo electo, quia ipsum hoc opusculum, quo nunc colloqiiimur,
quam sobria huiiiilisque conseclans anima, quid- e\ Ecclesiaste principuun haljel, congrue ex eodem
quid dcsursum gratise acccperit a Patre luminum, habebit et finem, qualenus non sine _acrymis'au-
fiupernseattribuitonininobeneficenlise et dignationi. diamus dicenlem : Deitm time el mandala ejus ob-
Scripium denique esl in lamenlationibus Jeremise, serva, hoc est enjm omnh homo {Eccle. xu). Yere
cui prseexcelsa sanctiiiioniae ac prophetise gralia elenim ad boc conditisesl, atque per hoc ad verum
suum cornpetil nomen, quod excelsus Domini ex esse perducilur omnis homo, si Deum limea', et
Hebrjeo sonat: Bonum esl prwslolari cum silenlio mandata ejus obsewet. Nam in ^roverbiis quoque
salulare Domini. Bonum esl viro, cum porlaverit ju- sic babetur : Cuslod* legem atque mandatum , et
gum ab adolescenlia sua. Sedebit solilarius el lacebil, v erit vita animw luw et graiia [aucibvs luis: tunc
qttia levabit se super se. Ponet in pulvere os suutn, ambvlabh fiducialiler in via iua, el pes luus non im-
si forte sil spes (Thren. m). pinget: si dormieris, tton limebis,~quiesces,et suavh
Propierea, nonallum sapienti, sed limenti el so- erii somnus tuus (Prov. 111).-Eternis igitur redonat'
litudinem sanctse meditationis atque silenlinm ap D se limenles Noe \eius ille ac^ingulariter justus.qui
somno
petenti, ut lacens liberius aitendal gra\e nitiiis, forlissitno passionis vino inebriatus morlis
onerosum el lamentabile super Adam et lilios ejus in cruce dormivit, et requiescens in sepulcro etso-
jtigum illud et sententiam : Quia audisii vocemuxo- jioratus accubuit ui leo el quasi lesena, qui.potenter
iis tuw et comedhli de Ugno,exquoprmceperam tibi dicere solus potuerit : Poiestatem habeo ponendt
tie comederes,fmaledicta terra in opere tuo, in labo- . onimam meam el iierum sumendi eam (Joan. x),
*
fibus comedes ex ea cunctis diebus vitm tuw, spina: quandoquidem evigilarit lerlia die auctor VIUB,
et iribulos germinabit tibi, eCcomides hetbas lerrw, princeps fortitudinisj Cbrislus Dominus, principalis
in tudore vulius tui vesceris pane tuo, donec rever- suavilaj»,pcrennis et |vera sanclorum recjuies. Amen.
181 DE PROFECTU MORTIS. — LIB. I. m

REINERI _RI0N_aGHI

DE PROFECTU MORTIS,

LIBRI DUO.
fD. Bern. pstivs, Thes. Anecdol. IV, m, 2-9, ex cod. ms. S. Laur. Leod.

LIBER PRIMUS.

CAPUT PBJMUM. A ter locum spatialur, dum lucifluse amoenitatis


- Mullum profieere ad salulem animarum*morlem limites transcendit, atque incontinenli curiosi-
corporom neseire nullatenus possunt quicttngue tale, qualis haberelur foris mundiis, prospectat.
carcerem prsesentls vitse et jugum grave sttper -ilios Unde opportunitatem quoque nactus adversandi
Adam a die exilus de venlre matris eorum usque in perdilus ille Satanas serpenlem, qui et callidior erat
diem sepullurse in malrem omnium aulcogitatu con- cimclis animanlibus terrte, qtise creaveral Dominus
siderant, aut experiuntur miseriis, ul Apostoloconge- Deus, ac dulcedinem caplando mellifliiis sese vici-
miscant dicenli: Jlfiser egoltomot Quh me liberabil de niits seplis ingerebat, ingressus est. Siquidem est
corpore moriis httjus? (Rom. vst.) Quicunque, in- .credere absurdum, in paradiso illum fuisse, et ibi
quam, iribulationemetdoloreminvenitinl.uiilemani- colloculum mulieri, maxime pervasum a diabolo,
niocum Psalmisla contrilo dicant: Super flumina Ba- qtii utique a regno Dei el sacris essel sedibus irre- -
^bylonh illic sedimus el flevimtts, dum recordaremur vocabili jam auimadversione ob superbiam extru- -
Sion (Psal. cxxxvi). Specuiarl siquidem et habere stis. SI * autem inibi reptabant serpcntes, cur
summum desiit bonum prsevaricalor Adam, dum etiam, Ieones aut lupLvel. caeiera non admitte-
niale speculatus ligni fruclum velili summo se malo renlur animantia, ut birsulse barbis capellse, aut
inseruit, quatenus ex eo imporlune comederqt mu- lrirci, ' aromatica vulnerarent morsibus arbusta,
iieris inslinclu. Dicit vero Apos|oIus : Adam non per florigeros pilosi campos sallarent, ululse respon-
tti seducius,; mulier autemseducta in prwvaricatione derenl el Sirense lanqiiam in delubro volupia.tis
fuit (-1 Tim. u). Ergoscienter Adam peccavil, nec melos hiterturbanles j.ngelicum? Fossores talpas
deliciis contenlus paradisi, alliora se per rapinam illam viventium tewam ahsit fodiendo commolereet
quserereattentavit dedignatus obedire, quaudoqui- eruere, vespertiliones circumvolilare, dum perpetua
dem comparari 'ambiret Deo. Yerum, quoniam illic dies ntillum tenebrescal in vesperum. Inleme-
cum in hcmcre-esset, non intellexit; comparalus est rala equidem ac specialis mansio nibil lalium ie-
jumenhi insipienlibus el similis faclus esl illis (Psat. ceptal, quse solis hominibus unica esset munificer-
SLvm), simililudine Dei privalus, concupiscen- tia Dei coiilributa, neque j'am peniius baberetfd-
liaque.carnali, motibusque jam effrenis irrationabi- cullatem mala bestia,'"insidiosus scilicet Beliemoih
libus abstraclus esl itaque et illectus, quia, secun- transeundi per eam. Quin potius ipse, qnl dixer.tt:
dum aposloli Jacobi diclum : Concuphcentia, cum In ccelumconscendam, super aslra Dei exaltabo so-
'conceperit, patii peccalum; pcccalumvero, cum con- lium nteum, sedebo in monle lestamenli, in laleribtis
summalum fuerit, generai morlem (Jac. i). G aquilonis; ascendam super aliitudinem nubium ; simi-
El heu! quam amarus gerieri est humano factus th ero Altissimo, et Deus sum ego, el in cglhedra
iile servorum peccali morsus! Hoc in morientibus Dei sedi, el dederal cor Suum sicttl cor Dei.Jsa. xiv);
videri maxime potest. Fateor miser, quod plurimo- jam secundum nomen suum totus animalis (nani
runi leclulls diim ssepius assedissem, dolores, an- Dehemoih animal interpretatui') in infima devolvi-
guslias sudoresque illoruin amare dolui tribulatus sa- ^tur, in reptile descendit irrationale, obsidet cor
lis, utpote moriturus el similia reformidans. Atque, linguamque serpentis evlravagabundi, cujus per os
"ul laceam de multis, unum vidi e fralribus nostris utique tolu- jam irrationabilis ad mulierem ha.c
per quadraginla_.propemo^um dies ita doloribus tanquam'iaiioiiis verba eloquitur, imo exsibilal:
coangustalum, quatenus alimonise nihil acciperet, Car prwcepil vobis Deus, ne de omni ligno paradisi
nisi quod aquam sibi poscebat inlerdum dari signo comedereih! (Gen. m.) Quomodo menlitur? qno-
. potius quam voce. Et quidem lale nobis epulum modo verba Dei dissimulat et sujiplantat nebuio
yaravil, tale nobis absinlhium Eva miscuil, dum captiosus, de quo veraciter onlliino diclum esl,
pedibus vaga et oculis, pcr illum voluplatis liccn- qttod fueril homicida ab initio, et in vcritate non ste-
185 . REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACHI 184
II/, quia nott est verilas in e'o, et cum mendacium io- k consullumque vellet. liaque asseiisit, manus suas
quiiur, ex proprih loquiiur, quia mendax est et paler expandit ad rapinam, avulsit temere pomum, gulse
ejus (Joan. vtti), mendacii scilicel. Ligna siquidem satisfecit moniferse, nec non imporlunitale mulie-
paradisi omnia, unum dunlaxat excipiens, Deus bri, exaclione impi'oba el procaci etiam virum ad
Adse indulseral. Nam mulier quoque sic fatetur : hoc impulil. Nam miserse miser obedivit, animum
De fructu lignorum, qum sunt in paradiso, vescimur, effeminare submisil viriIem,_slolida nimis compas-
de ligno autem, quod esl in medio paradhi, prwcepil sione comparem suam desiiluere nolens _et auas!
nobis Deus ne comederemus el ne tangeretnus illttd, seorsum fieri.
ne forie moiiamur (Gen. v). 0 el ntulierem jam Ergo in suam et noslram prsevaricatus est jnor
subversse meniis ac lemerarise ! Temeravit quippe lem. Heu, heu, heu! verse inobediens vitse, id esi
mehdacio edicti vcritalem divini, addere ausa, sanctse Trinilalj. Siquidem el in libro qui lilulalur
quod ininime Deus addideril, el nec langeremusillud. in Genesi ad liiteram, auguslissimus doclorum Au
Denique, quod gravissima inierminalione et certis- guslinus Ua dicit: «Adam, posleaquam de ligno pro
simo prwilixumlenore fueral, in qiiocunque enim hibito seducta mulier manducavit, eique dedit ui
die comedeih exeo, morte morieris, levissimum illa simul ederent, nojuil eam conlristare, quam crede-
esse depulans, et velut dubitabile, et hoc addidit, ret sine suo"posse solatio coniabescere, si ab ejtis
ne forle moriamur. alieiiarelur animo, et omnino illa interire discordia,
Quam funebre quam luctuosum forte istud, ad non quidem carnis yictus concupiscentia, quam non-
quantum, ad qualem devenerit effectum, plus dolore dum senserat in jresislenle lege memhrorum legi
quam seriuone, magis gemitu quam diclalu com- menlis smse, sed amicaii quadam benevolenlia , qua
ininiscendum est. Procul dubio ille qul per serpen- plerumque fit ul offendaiur Deus, ne homo ex
lem nunc loquebatur foris, jam inlus animos per amico fiat inimicus. JErgo alio quodam modo etiam
. ,sese paradisicolarum atlentaveral, prsecijjites ac ipse decepius est, sed dolo illo serpeniino, quo mu-
pronos ad sibi conseniiendum deprebenderal, ut lier seducta esl, nullo modo illum arbitror potuisse
etiam bealus papa Gregorius: « Nist prius, ait, per _ seduci. Hanc autein propiie seduclionem appell.ivit
superbiamintuslumuissent, foris tentati lam facle AjiGSlolus,"qua id quod suadebalur, cum falsum
iion cessissent. > Iiaque prsesumptor exsecrabilis esset, verum pulatum esi, id esl, quod Deus idco
Deum mendacem, atque invidum, seme.t veiacem lignum illud tangere prohibuerit, quodsciebai eos,
acibenevolum credi et haberi machinans, dixit de- si letigissent, veiul deos fuiuros, lanquam *eis dt-
iitio ad mulierem : Nequaquam morle moriemini: 2 vinilalem invideret qui eos homines feceral. Seti,
scit enim Deus quia in quocunque die comederilis ex etiamsi \irum propter aliquam meniis elationem,
eo, aperienlur oculi xeshi, el eiith sicul dii, scienles quse Deum internorum scrutatorem latere noa po-
bonum el malum (ibid.). teral, sollicitavit aliqua experiendi cupklitas, cum
CAPUT II. mulierem viderat accepia illa esca non esse mor-
Sic Leviatban , quod interprelalur additamenlum luam *.non lamen eum arbitror, si spirituali mente
edrum, sic coluber ille veneficus dire infeclos duxit prsedi us eral, ullo modo credere poluisse, quodeos
ad morlem, traxil ad interitum, quibus dum pro- Dominus ab esca illius ligni invidendo yetuissel. J
niillit deilatem, secundum nomen Evse addi.-cala- CAPCT 1H.
mitatem, addil vm infinitum, quse competentius Leodii cura esses, o YViIehne,hnjns sa;penumero
niors quam vita; verins mater cunciorum" morien- aliorumque senteiltias doctorum versabamus, et
tium dicenda sitquam viventium. Ex isia enininii- sedule disqnirendo, fratetne disccptando velut o"do-
serabiliter omnis Adam moritur nisi ex Cbristo vi- ris nos invicem qusestionuin flosculis aspergehamus,
vifleetur. Vidit ergo mulier quod bonum esbet lignum nec dedignabaris a me, indoeto lic6_, scholastieus,
ad vescendunt, et pukhrutn oculis aspecluque delecla- quse senlirem, addiscere, ita ul eliam absens tabel-
bile, el tulit de fruclu ejus el comedil, dedilqtte viro D lariis me frequentibus solliciiares -. somnolenlum
suo, qui comedit, et aperii sunt oculi amborum perindccensebas el pigrum, ni continuo reseripsis-
(ibid.). Ante serpentis confjbulalionem mulier qui- scm,adeoque amici acceplabas ingeniolum, ulnihil
dem videral lignum, sed non lemeraveral: nunc accusares, quanlumvis lumultuarie stylus aut in
-vero proplerea vidisse el curiose inluila nolalur, condile barbarizasset.Totum igitur me impendebam
quo illius lanl conspicue natttrain per seipsam ex- benevolenlise et degustabam, \icissimque negotia-
perireiur, atque proprio dijudicare gustu haberct, bar ex le, _um lu opulenlse admodum frugis plulo
quis veracior, Deus an serpens existerel, oui con- sophia inaurareris divina et huraana, scieniiamque
traria sibi seu repugnantia prsetendissenl. inflorarel conversalio, et sevo juvenis formarcs
Etenim, cum ratione prsediia cseteroium inslar nioribus seuem : Cani enim sunl, ail seriior quidaui,
animaniium irrationalem esse non ignoraret ser- sensus haminis, el wias seneclulh vila immaculaia
penlem, nec nisi per tuieiium illi spiiilum vocis (Sap. iv). Siquidehi dicebas sapientise : Soror mea
articulatse verba suppelere; velut divino aniraal.ler es, et prudentiam vocabas amicam luam, quan.lo-
inducta oraculo omnipotentem credidit euin, qui quidem muliercularum lautopere vitares contuber-
pcr tale O-tenlum se alloquerelur, sibi prospiccret, nia, generis sanel ittg ili, nee nfai ad illickrubiui
-8_ DE PROFECTU«MdRTlS — LIB. I. t 18ft
eflicacis, seduloque illud altenderes Salomonis: A Vel solum illud interserere sic sufilcial, quod circa
Mutier vhi pretiosam animam capit (Prov. vt). ejusdem Samsonis lempora ob unius mulierculse in-
Quanqttam, ut scriplum est: Grciiia svper graiiam famis raptum xxxvm millia el cc, sedecies qttoqtie
' mutier sancla el pudorata et sicut sol orieits in allis- centena millia deeennali bello Grjecorum alque Tro-
simis Dei: sic mulieris bqnm species in ornamenlum janorum sint ihterfecla, ut scripsit Dares Phrygius
*
(Eccti xxvi). Yerumlamen, quasi prudens et cauium qui prsesens inteifuil. Plane pro qitanla probitas
aniinat. lu yitabas foveam, ac freno moderabaris gloria, pro quanla fortiludiuis prserogativa vires Eu"
caslimonise, nec muliebrem aspernabaris sexitm, ropse,el Asise lunc adeo quassatae sunt, lot periere
quin potius pro Aposioli dicto : Noli altutn sapere, potentes a sseculo, viri famosi?Non recolis, lu scbo-
sedtime (Rom, xi), ctilpam limehas el vittum, quo- larumauriga, poeticttm illud:
i.iam a muliere iniiium facltim est peccali, el per
illam omnes nforimur. ' siutaqtna aeliranlscelere
reges, plectuntur Achivi,
Sedilione, dolis, atque libtdine el ira
Nec sine singultu et cordium quodam rugiiu Iliacos inti a muios peccaiur ei exira.
edicere poteramus nostri illius quem noveras amici HoKiT. Fpht. I, n, 1.-16.
casum, qui, dum versareiur communiter nobiscurn, Seddilalaverilinfernus animam suam et aperuerit
sanclse religionis, quem ferebat habilum.-religiosa **os suum absque ullo lermino, ei descenderint fortes
cl coelihe viia impense honestabat. Sed cellulsellli ejus et populus ejus el sublimes gloiiosique ejus ad
cujusdam in eremo inju nelaest provisio, ubi nihilo- eum. Vmmundo a scandalh! (Malth. xviii.)Perfeclse
minus quse solebat, bonae exercilalionis munia non _pacis nullus hic porlus est> Yitse navicula humanse
ignavus eremila interim prosequebalur. Maturilaii fluctibussemper lenlalionum circumagilur. Et rupem
vero poslmodum sose confidens, nec respeclui ha - aliquando vis proceilje a suo empvet loeo : el jiistum
bens, quod ipsuin etiam Dei Filium lenlaveril in impetus tentalionis a slalu jiislilise. David Spirilus
deserto diabolus, leves mulierculas inconsulte ag- sancti praestanlissimus Psaltes, in quem jileno effu-
gregaias inconsujtius sibi commanere voluit. Acti- sum est cornu gratise spiriiualis oleum, nempe de
tabanlur in jjoenitentiseloco sseculares cbori, Ieno- quo dixerit Deus : Jn._ut David filittm-Jessei,virtini
cinia canticorum strepitabant, ut insolitum ecbo secundum cor meum, qui facial omnes voluntatcs
per nemora resuliantem ipsse, ut seslimo, ferse fu- meas (Act. xiu), et ipse per.contectalem Uriae im~
gitarent allonitse. pulsus et eversus cecidit, sed illum Dominus suscepit .
Sed nunquid abscondere polest homo ignem in pceniteulem. Salonion, de.quo seripluni esl-: Dilexit -
sinu suo, ul vestimenla ejus non ardeanl? Aut am- P eum Dominus, misilque in manu Natban prophelse,
bulare super prunas, .et non comburenlur pl.mise et vocavit nomen ejtts Ididajtoc esl amabilh Domjw
ejus? Nec-sevo quantumlibel provecliori abesse (11 Reg. xu), qui cunciis eral boiujnibus sapientior,
eircumspeelionem expedil. Namque el frigidis et it.t ul cordis ejus latiludo arense sit comparata, qnse
cariosis senio membris calor irrepere Inordinatus est in littore maris : ad quein dixerai Deus : Ecce
potesl. Incautus autem et dormitans facile palel feci libi secundum sermones luos, el dedi libi cor
insidiis. Ergo virluium -aemulus hoslis semper cir- sapiens et inlelligens, in tanluin, ut nulltis anle le
cumspiciendus est. Denique, quanto est locus remo- similis tui fuerit, nec posl te surieclums sil (III Reg,
tior, lanio est ad peccandum slultis opporlunior. m). Ille, inquan., qui pr.edicatur sapientior Etltan
Provenerunl ideo illic de ccclesia , de saciis, Ezrahite, cl Enial [Vulg. Heman], et Culchal et
de niansionibus, quse lugcri debeant mulio amplius Dorda filtis Mahol (III Reg. iv), lam borrifice, tanis
quam scribi. In spiriluaii homine, mi fiater, spiri- sine exemplo, mulierculaium se amoribus infaiuavit
lus quidem pomplus est, caro aulem, cum sil in- "uliieret idololalra, gentiumque simulacris fabricare-
, firma, si mens vel niinimum resolvatur, coniinuo tur delubra. Cujus latrien ealenus assurgit commen-
lascivit, movetttr, increpitat legem "mentisIex gar- 'dalio, ut summis Iuisse pairiarchis superior memo-
ruhnjua_dam, tjuse inserta est membiis. Yere fenum D relur. Siquidem Ethan- interpretatur durhsimus,
est populus".Quam Idbihs, quam inflrmus esl homo! Ezrabiie oiienlalis; elipse esl Abraham vir prsedti-
Etiam ille prinialum forlissimus Sainson ad mille rus animo, quia fidei solidse el constanlis justilise,
bo-iium coborles heros invincibilis, meretriculse radiosus genere el po.tens viribus, nlpote qui qu.iluor
lenocinanlis victus eslalque.iu ihortem aclus per- reges uno belli excursu fuderit, ex orientdli rcgione
dito amore, et amarum cepit experimentum, quod Chaldea oriundus.
bint quidem favus slillans Iabia meretricis et niti- Heman inlerpretatur ftdelis, el ipse est Iegislalor
dusoleo guitur ejus,"novissima autem illius amata 'Moyses, de quo ad Aaron et Mariam loquens Do-
quasi absynthium, et acula quasi gladius biceps; niintis : Si quh, ait, fueiil inter vosprophela Domini,
pedes ejus descendant in moriem, et ad inferos ia vhione appatebo ei, vel per somniwn loquar ad
gresstts iilius penetrent : mullos enim vulneratos illuin. Al non talis servus meus Moyseuqui in omni
dej'ecit, el forlissimi quique interfecti sunt ab ea. domo mea fidelhbimus esl ; ore enim ad os loquOrei
CAPUT IV. ct palam; non per mnigmata el figuras videl Dominum
Eniinvero quis expedi.it quaquaversus genlium . (Num. xti).
mulieres quantorum fuerinl incenliva inalorum? Calcltal iiiiei*retatur gubeutans; el ipse esl^filiuj
REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACHI -
!87 1S8
- accrescens Joseph : filius accrescens, qui, postea- A 1 lem glulienles (Maltlt. xxrti). Atquealibi . Vm vobh,
quam Deus Jaeob divertit ab oneribus dorsum ejus, Sciibw et Phatismi^ hypocritce, quia similes eslis se-
posiquam mantis ej'us in copbiuo servierunt, adeo pulcris dealbalh, quw a foris .parenl hominibus spe-
accrevit, quatenus propter prudentiae et gtibernaiio- ciosa, intus vero plena sunt ossibus morluorum et
nis summalem induslriam Salvator mundi ab _Egy- omni spurcitia : sic et vos a foris quidem paretis /.. •
*
pliis apjiellaretur, sapiens plane et intelligens, qui minibus jusli, intus tulem pleni estis liypocrhi et ini-
propter iiinocentiam atque castitalis prserogativam quilaie (ibid.). ,
gubcrnacula possideret. . . CAPUT VI. -
Dorda interprelatur generalio scientiw; Mahol, Non auiem solunimodo patenter hoslis ille anii-
indulgentia. Ei generationem accipimus pairiarcha- qttus, qtti passus est ruinam cum- suis sequacibus
rum ac prophetarum, videlicet filiorum J.icob, viri magnam,"congressus facif ut leo, sed quoniam ser-
- admodum indulgenlis: quibus universis Salomou pens quoque est E\_e seduclor, quoniam Draco ma-
prseferlur m sapientia. gnus esl inundi veneficator, latenter etiam bonorum
CAPUT V. ruinse invigilat et insistil onmibus nocendi arlibus,
. Qttia igitur, Wilelme, secundum Petri aposloli di- innumeris pbanlasidrum machinis urgens tam vigi-
clum, adversariusnoslerdiabolus, lanquam teorugiens, B lanles quam dormientes.
circuil qumrens quem devorel (I Petr. v), pttdieo cui- Alque aliquando cum super Iiujusmodi frater in-
que acsobrio airandum magnopere est, quo mundi- vicem iraetaremus, ac de geslis sanclorum cotlicem
tise et caslitalis vitet scandaLt, consessus, susurros, revolvereinus, occurrit lectio, quse memorarel, quod
pellaciasque muliercularum. Equidem illorum su- fuerinl duo fralres Picenlina oriundi provincia,
perabundat numerus, quorum stalus aui eoncussus, Yieiorhuis el Seveijinus. Hi floridae juventutis post
aut eversus per Hlas est, dum etiam monasiicorum uti iusque parentis obiium omnem reliclam sibi sub-
maximus grex (flagella te pngnis etpercute, evange- stantiam vendiderunl et pauperibus erogaverunt,
lici exemplo Publicani,o virlacrymose) in hane con- quatenus apostoiorum instar relinquentes omnia"
spiraverit disciplinam, neque scriptis, nequeexem- mercede donarentur apostolica. In remoliore igitur
plis poiesl aliquibus impelrari, ne fralres sororibns, Ioco fabricaverunt sibi cellulam, in qua degebant
sorores fralribus justo impensius Iiber.iles sin'. communiter. Nibil erat illis propriuin,~nihil tamen
' Uecordor
praetei-ea quemdam splendide et magni deerat necessarium : aller alteri serviebal cl sein-
habiium aptid sseculares reclustim noslra setale plus vicem suis sedilicabant virlutibus, nec aliquando
quani sseculariler concidisse. Obtcnttt sanclitatis, f_ sejuncti mutua seijisos custodia psedagogabanl, qua-
quam simuLibat, frequenlabalttr, pluiimum corife- lenus de illis jure dieeretur : Ecce quam bonum et
rebanuir ei pluriiua, iltis utiqtie similando, qtiibus quam jucundutn habilare ftaires in unttm (Psal.
a Doiuino dictum est: Vw vobis, Scribw el Pharhwi '
cxxxu).
hypocritm, qui comedilis -doinos viduarum oratione Porro, Yictoriiuis in altiora nitens, et quemdam
longa orantes. Propter Itoc am.rftus accipieiis judi- descensum reputans esse non ascensum perfectionis,
v cium„(Maltlt. xxiu). Solebat ille aliquando, fesliyis fralerua saltem cohabilatione, solalio et convictu
maxime diebus de cellula clam exire, et quia in frui, solitariumque pluris judicans, cum dicatEc-
monte solitarius manebal, in 'quolibel de/Tossodeli- clesiastes : Melius est duos sitnul esse quam unum ;
tescere Ioco, ,ve!uti gravarelur inqutetari., el con- habent enim emolumenium societaiis sum : si unus
lemplalionem seu orationes impediri. Sed intravit cecideiil ab aliefo futcielur (Ecde. lv), fralrem de-
roors per fenestras -ejtis, eo quod j'uvenculse mini- seril, ad eremutn se confert. Prjeriipise celsiludinis
siranti sibi, alque-per hoc"liceniius adhserenti se" rupem fluvius praelerfluebal, illie arctissiiuuin ambit
nimium acclinaverit, nec ab ore suo, auribus vel specura. Gratis habere gaudet, quos artifex naiura
oculis, nec a cellulse fenestra lascivam compescuit, exslruxil parieles. Eranl ejusmodi, ul non jacendo,
csecus et insulsus, qul nosset videre et selie, quia D i sed sedendo tanlumj acquiescere soibno posset. Si
de periculo aninite illius agerelur. Ideo irrelitus est admisisset bospitem, stare oporlebal admissorem.
circumplexusque funibtis peccatorum simul el casti- Posles osliolum muntbat viminibus iutextum. Munia
monise incestalor el propositi deserlor facliis, et vigiliarttm, orationes, j'ejunia, lecliones^ sacrse fre-
cum illa pellice sua, imo el noclua per noritem lan- quentab.inlur. Sed qui Adam et Evse inviderat pa-
quam diei fugax el reclusione profugit pecunia suf- radisum, invidit etiajm Viclorino tantse operositatis
farcinaiiis, quam congessisset. palatium.Insidiatur, circuit ille prseambulator terrae,
Noveras vero et iu ipse quosdam, fortissime, re- insiruil doltim, quo |;oritrariuin sibi advenam ccelis
~, ligiosos, qui foiliier aliorum minima ventilarenl, el defraudet.
sua sicmaxima tanquam diploide ex piiis caprarum Q*.iisolet ergo se in angelum transfigtirare lucis,
palliove saccino adumbrare vellent, viros virtutis, Iransfignrat se in puellam, ac veluti palpando im-
qui velut clavam Herculis librarent in*subditos"111ud pingens fores conculit eremiloe, qaerilur Tiociem
Sdlomonicum : Qui minima neyligit, paulalim decidet ienebrosam, exaltal planclus, el lacrymas fingit, se
(Eccli. xi\), quasi et de isliusmoJi Chrislus rion di- erroneam incurrissc spinclorum avia; dentes me-
xerit: Duces cwci, exiolanies culicem, camelttm au- tuere feraruin, peiere aufem uttius solummodo nociii».
m . DE PROFECTU MORTlS. — LIB. 1. - 190
hospitium. Miseretur boino miserse, -verelur culpam, A , tationis distolvalur, quod adificatiouemex Deo habe-,
si ,negel hospili susceptionem; nec enim cre'eie tnus, domum non mtinufaclam, wlernam in cmlis-
liostem poterat, sed hospitem. Aperit ergo et susci- (11 Cor. v). Contra nec episcopus moleslandum cen-
pit. Nec horse spaiium atlhuc decesseral, el qui pu- suit (erat siquidem episcopalis el vilse el sciei lise),
tabalur puella, dum sese assiduo molu inlcrim len- sed bonum sustinentise finem bencdixit et abscessit.
talor couversasset improba moliendo (nam penilus llaque Viclorinus exhibebat corpus suum hosiiam
iiiipalieutes sunt quietis dsemones lestanle Isaia : viventem, Deo placentem, ralionabile obseqt ium
Non esl paximpih, dicil Dominus [Isa. LVII])virum, suum orando, vigilando, jejunando. Nam cse.eris
quem^ogitalionibus j'am irreligiosis inquietaverat, omnino diebus abstinens, die lanlum Dominico pau-
proienso ad extremum pede perslringil et scorpii xillum panis et aquse sumebat e.tiam a fralre com-
more'aculeati veneficans, incxperlo ealenus calore pulsus, qui germano vere prsedicabilis affeclu poe-
succendit, maximectim accuratusadmodiim quadam nilebal ctim pceiiileiiie, nilaliudcibiaul polus perci-
- vernaret decenlia
vultus, oculique slellantes ipsis picns quam frater.
inicarent in tenebris. Hlecebrosus deinde ae mollis Compara, o Wilelme, Joannis Baptistse el islo-
sermo (rahit ad contagium. Quis confidat sibi ? rum prandia. Illum eremi cocum, locusias ad solcnt
Sancte Spiritus, quam dissimilis.est luus calor a qtii coqueret, quibus cum silveslri melle cibabatur.
tali calore! Quomodo e.siingualur ignis noxius in An dubites delicatiorem pcenitenlibus, qui cum Psal-
cujusquam corpoie nisi per tuum rorem? Tui solius misla cinerem tanquam panem manducabanl ct po-
csl coniinentise donum puriiatisque cuslodia. culiim suum cum flelti miscebaut? Qui seque ut
Sed viclus esl Yictorinus, etj priusquam humilia- Joaunes niollibus ex pilis cainelorum purpurati,
retur, deliquit, quoniam ex seipso erat docendus zonisque pelliceis circa lumbos erant prsccincti,
non plussapere quamoportel sapere, sed sajieie ad cnm nostris quibusdam abstinenlibus etlegisperitis.
sobrielatem. Nam casui ejus et ipse antiquus _edu- Decem fetculoruradecalogus vix sufficiat, et decem
clor atque caducus apostata insultans hos in illum nruiatoria veslimenlorum, benediclio, qnam obtu-
cachinnos delatrabal: « Quid eremiia modo proba- lit Naaman Syrus Elissco propbelse.
tissime, quem gravabat eiiatn fiatris socielas? en CAPUT YIII.
fiocialus es alteri, et caslilatem inter silvae scopulos Mi amice, cjuam cito dclin<|uilur, quod diu pce-
perdidisti, quam inter sseculi servaveras anfraclii.. nitendura sil! In niomenio infligilur plaga, quse diw
Iiiexpugnabilemne \a\ apud solitarios arbilrabaris sil medicanda.^Pro tina diabolicse suhrcptionis abu-
pudiciliam? Cautela tibique opus cst, el aptid sse- C sione adeo se Yiclorintis afflixit! Nec edici facile
culum, elapud ercmum : lenlari sanctitas potest. poiesi lam ardiium genus poeniteulia., si perpen-
Hane impugno semper, Interdum expugno. » Tunc daniur incommoda neccssitatcsve, qttas tulcril bomo
pulidi ad instar fumi a complexu evanu.i. sicaffixus. Non attendanl hoc multimode peccaittcs,
CAPUT VII. lepide confitentes, lenere poenitenles, qui dum a
Qtii vero miseretur omniuni Dominus, et nihil confessoribus oleum et vinum opporlune ignaris in-
odit eornm quse fecil, dissimulanspeecata homiuum fundere multanlur, sed nimitim citra excessus, per
propter poenilentlam elparcens illis, eo quod non qtialemcunque tamen pceniteniiolam a qualicttnque
vull mortem peccatoris, sed ut convertaluret vivai, sestimant sepeccalo cilius enodari quam aliquos fu-
misertus esl Victorini, el converlil ad poenilentiam nes seu vincula ruperil Sainson. Nec vero peccaro
ut viveret. Reversus siquidem in se post leniatio- qtt'escunl, sedad nauseam usque iterant, qux posni-
nem abrupit moras, rediit ad fratrem, et quauquam ienda sint, neque venialia, qiiidem.sed criminalia,
prae confusionis rubore suspenderit d>u vocem, po- cum «criplum sit : Maledicius, qui in spe peccai.
stremo lamen ei notum feeit lacrymabile suum, et Dei abtiluntur paiientia illud lemere usurpanies,
Chrisliane cogiians et cjlholice sperans, quia apitd scilicet mheraior et mheiicois Dominus, longanimis
Dominnm mhericordia el copiosaapud eutn redemplio D elmullum misericors (Psal. cu), qttasi non alibi di-
(Psal. cxxix); el\\\ud:Sinosmeiipsosdijudicaremus, calur : Tacui, sentper silui, patiens fui, sicul parlu-
non utique judicaremur (ICor. xi),judicem suiipsius riens loqitar? (ha. xui.) .
elviiidiceniseipsum statuil, ut tam severa pr_edam- Legisli jiresliylerum de pago fuisse Abricanliiio,
iiarel sententia. Fidii arborem, manumque inseruit, qui dedilus carnali conciipiscenlise vivebai dclesia-
et fissuram cuneis pessulatam adeo prseclusit, quod biliter,^ instarque filiorum Heli, filiorum Belial, per
nec relrahere nec movere peniius possel, incarcc- incontinentiam monstrabat, quod nescirel divina
ratioue videliccl unius inembr.i toium'corpusincar- neque officiunf sacerdotis ad populuin. Per illum
cerans. ergo detrahebant homines sacrificio Doniini, ,'juia
At Severinus et frairjs conimissum, el inciemen=> ciijusimprob.. esl convcisatio, restat ul minisleriuin
liam poenseilliusdioecesisepiscoposuggessit. Episco- illius improbelur a populo. Hic tamen intcrdum
pns veniens Yiclorini exsolvere nodum voluit, ei ad compungebalur. Sed,- quoiiiam radiccs firmse com-
disereiioiieni aitrahere modum poenitenlise. Sed ille punetjonis non habebal, cito .ad iuipulsum libidinis
iiiillaleuus acquievitjiposlolico bene inductus jera- vellebalur, cilo in lempore leiUalionis a sobiietat»
culo : Schntts, si"teirestrh demus nostra hujus habi- rccedebat.
"
19i REINERI S. LAURENTII LEOD. MONACM 192
Ye.umtamen pro suls enor.iiitaiibus Romam sin- A
| CAPUT IX.
gulis peregrinabaiur annis, Aposlolorumque limina Jaro triennali paiibulo Yictorintis faliscebat, sed
Pelri el Pauli revisebat. Quid aulem -hoc proderat- carne non spiritu, ul in eo veraciler illud sancii vi-
se noti emendanli? Pos.eaquam repalriassel, ut ca^ serelur : Induia est caro mea pulredine et sordibus
nis ad vomitum, ul sus ad voluiabrum luti, atl Im- pulverh; 'cuiis mea aruit el contracla esl; comps-
mundiliam reverlebalur non rccpgil.tns slultus, quia ralus sum luto, et assimilatus sum favillw et cineri
nil valet pcenitenlia, nisi emendcur culpa. Qui (Job VII),ctim venerabilis, quem prsedixi, episcopus,
baplizaiur a mortuo, dicil liber Sapienliae, et iterum etiola undique vicinia lanlse salisfactionis instantia
tangit eum, quidproficit tavalio illius ?Sic Itomo, qui el aitritione compuncta irruit ad locum, ac licet
jejunat in peccatis Suisel iterum eadem faciens qttid invitunf renitentemque ex illa enodavit arbore,
proficil ItumiViandose?Orutionem enim iliius qttis victoriosiorem utique illo, quf nos lam confusibi-
exaudiet? (Eccli. xxxiv.) liter innodavit --velilani prsesumendo arborem in
Nono iiaqtie anno cum de Roma irritator redisset paradiso. Yerumlamen illius austeriorem quam
ille, horrifica morte interiil, quandoquidem, quod prsemiserim, fuisse poenilentiam et mirabiliorem
dictu quoque pudendum sil,,init.r-feiidse voluptatis absolutionis modum alias legi, quod scilicet prse-
amplexus exhalavit animam inferni feloribus intiu- " diclse arboris cavo ulraiiiquc manum incluserit, et
dcndain. de illa Iriennio lerram pedibus non atlingens pe-
Accidissehoc idem apudnos recenti lempore.non penderit, alque 'dum violenter a p.opuio deponi
igrioras. Mililaiis quidam admodum ssecularis et in- \ellet, triduanum supplicaverit super boc jejunium
cestuosus cum noctu tcnderet ad oflicinam pellicis, fi<'ri, el ila demum per ignem cceliius cum lonitru
lelrum imo intolerabilem se ptitorem senlire ex- liieuiem laxaium , exustis, quibus fuerai constri-
clamavit ad coniitatuem se armigerum. Diu illece- ctus, nodis, non nrinore viilelicet placationis ad
bris abusus merito tali pisenuntio'uti debebat, et Deum indicio, quain cum gratilica Patrum bolo-
praenosse, qualis aurse oblectamentum "maneat vo- causta superno quodam assumebanlur ineendio.
lupluosos, eadem nocte meretricando et ipse suffo- Qui eigo palieniia ipsam vicissel hominis nalnram,
c.Utis. - -pectabili sanctitate ac modo vivebat angelorum,
Filii autem Itominum usquequo gravt corde ? operatione virlutum apostolicus et conlra dsemones
(Psal. iv.) Quam muiti Iibidine .nigranlur, etquo- -ietoriosus, elenim nianus Domini erat cum illo.
iiiam stultoriim infiniltts esl numeius (Eccle. i), quot Propterea, cleri ac populi votho assensu Amiterninse
biint,- qui candeant castitaie? Sed prsetenditur con- (} lcvatus est urbis episcopus (nam qui se humiliat,
dilionis fragililas, quasi nullo Iabore provenial fiu- ^ exaltabiittr, dicit Dominus [Luc. xiv]), atque sub-
Bientum, viitusque lam aurosa constel gratuilo. ditos sibi velut Moyses mansueiissimus regebal sa-
Qttanla casiigalioue mentis et corporis possideatur crarium pietaiis el indulgenlise, quandoquidem
castitas, pra_monslraverunt Patres, qui candida lapsus didicisset| liipsorum culpis ignoscere. Qui
simplicitale floridi suspirahant sibi coeliius peniuis eiidin sub NervaCsesare est assecutus martyrium,
sicut cblunibse, quaienus a lerrenis volarent et rc- el secundo' Adam, id esl 'Clirislo dum militat, cum
qiiieseerent ideoque eIoiigab.ini fugientes et mane- victrice palma transiit ad paradisum.
bant in soIitudiiie,aii ille solitdriorum splendidis- Nec-inferiori vero splenduit sanctiiale Severlnus
-iuius, -de quo hymnizamus : fraler ejus, vir modeslus, suique corporis severus
Antta deserd leveris sub annis domitor, qui |irOigraliarum prserogativa-ppnlifex in
Civium lurmas fttgiens peitsli, Seplipcdana est rirhe instiiutus, Ecclesiamque illam
Ne ievi saliem maculaie-viiam et disciplina regulari et ornatuum cullu sacrorum*
Famine posses. '
0 tiimh felix meitliquecelsi, prse suis antecessoribus*radianler honeslavit. Est
• Nesciens labem nivei pudoris! quidem consimiinblMS in btevi, sed explevil tempora
)
Yidere el audire ssecularia magni ssejiius esl de- utitlia (Sap. iv), quoniam perfecle seniliterque vi-
in
Irimenli. Inler delicias gregesqne muliercularum vendo patriarchse Abraham instar inortuus esl
est
qual.ter conseiveiur caslilas? Super hac scholares senectule bona el plenus dierum, conqregatusque
tuos sedulus et dulcis admonebas, cum ego inter- ad populum (Gen. xxv) sanclorum, habuitque se-_
dum superveniens honestis adgaudebam studiis, el jmlerum, ubi habuerat el monaslerlum. Illic fre-
quetitabatur a populis, quibus etpatrocinio prerum
aliqua inleibalbuliebam, ul illos poeiae versiculos :
ct niedelarttm beneficio sese exbibebat vivenlem,
Fingit equum reveta docilem cenice magisfer in in Jerusalem.
Ire viam, quam monstral eqttes. Senalicits ex quo -.ul pnla, qui scriplus^essel vita,
Tempoie cervinam pellem lalravil ijt aula, Ilaque, ad ejuspliquando fesiiva presbylerquidam
Mitiiat in sitvis calultts. Nunc adlube puro lendebai, qui vilam nomini JSUOconformarei. Dice-
Pecloie verba puei, nunc le meliotibus offer. b.iiur namque Innocentius, Israelita verus, in quo
Quo semel esi imbttla tecens senabit odorem dolus non esset. jUnius tanlum ovicul.e possessor
Tesia diu.
IIORAT.,Ephl. I, ti, 64-70 ciat. Hsec abeunlem palronum secuta devenit ad
fluvium, Flosorem vocabulo, qui de imbribus lunc
excrcverat. Sed de ripa in ripam pastores trabecu-
"
193 - DE PROFECTU MORTIS. — LIB. I. , 191
lam, per quam transiretur, trajecerant. Transivit A tua, ei de domo pairis ttti, nec altquando regressus
"ulcunque Innocentius; ovicula lam striclo ponli se cs luos visitalum, fotsitan eo quod scriptum sit:
difiidens credere co?pil hac discprrere el illac, tre- Nemo ad aratrum miitens manum el re piciens relr o
mulis caudse moiibus _-ignificare angustiam, tristes aplus est regno Dei (Luc. IX), uxoremque Loth, pro-
lanas conculere, cum landern inler querulos balatus hibilam ab angelis respicer. post lergtun, in sia-
arliculalse insonuit harmonia vocis paterne excla- tuam salis \ersam, dum insulsa curiositaie rcspi-
mans : « Cui me reiiquisli misellam?' i — * In no- ceret post se, ut incesiayvideat regionis sulphureos
mlne, inquil ille, Jesu Domini secura transi. Qua- i^nes
dam mox fide subnixam putarcs bestiolani, ita con- Neque lemporis longum esl quod quidam oplimsc
stanti et celeri pede liansivit et neutram in partera opinionis fraler atnonasterio Sepiem-Fonlium ad-
versabunda. i me, qnia consanguineus eram, veniens rogavit, ut
< Jam*, disciplinate vir, non altonile mireris vo- euin cirtu.rducerem ad salulandosparentes suos vel
calem asinse Lnguam ei diserlum gmiur,-quse cru- amicos. Sed in eundo aiioniius repenie, femineos
eutis calcibus tyrannizantem in se Balaam et bar- fasiidiens occursus et congressus coepil dicere, ui-
barico fuste perculieri'em inaudila eatenus objurga- hem ex, ea, qnam viderat puer, satis demutatain,
lionis buccina repeicussil. Cum sis autem purgatse H domos alias, ci\es alips parcre, vix superesse ali-
et placidse auris, quidnam graiitis,audisses, B.tlaam quem cognatoruin, pceuitere, quod venerit, esse
cum sua disceplanlem asinul.i, an Innocentitim tuiissimum clauslraifa non exife sepla": nam lupuin
cum sua sermocinanlem oviculd? » Magnificum qui- agno teadere semper insidias, piscique foniium
dem utrobique autlitoiium; sed j'ure censeberis de- captandos sinus, quo rele effugiat. Non itaque dicam
tractor, nisi oviculse magis faveas, quoe obedion- lente, sed quasi fugaciter abscessit noster ille Foi.-
tiam (non) deserendo psedagogum in nullo Iseseril: tcnsi«, magnanimiter nrolestatus, se amplius nou
asinula luctam infeiendo sessoiis propemodum pe- reversurum.
dem fregerit. Tu porro, elsi tuam amicisprseseniiam ultro non
inferre proposueras, quare interdum litteras saltem
CAPUT X.
non misisti, quibus pristinae affectionis el lillerarise
Denique, lu Wilelme, zelaior evangelica? perfe- familiarilalis le memorem esse significares, nisi
Clionis, omnia denuini lua vendidisli, el Cbrisio in superfluam quis dicere usurpel bona? frugis sche-
pauperibus dedisii, bajulansque crucem luani Chrisli dulam? Verum spirilualibus amicis spiriiualia ex-
esse meruisli diseipulus reliclo scholarum magisle- hibete scripta probabile es|. In amando
Q igilur et
rio. Quid porro faciebas firmatis posllbus, dum in scribendo le censear jureprobabilior, qui libros
aliquoiies insperate adveniens et pulsans a3gre ad- miltam, cui nec schedtilae sint missse.
miuerer? Secrelum luum tibi, secrelum tuum tibi Sed forsitan magna causaberis locorum inlcrsti-
I
libens concesserim : bene libi F.tenim Chrislum lia, vjdrum difficultales, portitorum penuriam. Ne-
sicuti gloriosus raarlyr Laurentius imilabaris, dum gligens Iibenler diverlicula excusaliomim quserit
linteo te prsecingeres, dum mitteres aquam in pel- Hoc lamen opusculum De piofectu mortis actipe,
vim, dum pedes pauperum, lacryraasque superfun- el opusculo adjiinge illi.quotl anie aUquol dias'
dens lavares, prsecinctorio simul et capillis exler- composni.ciil elpio qtialitate maieriei Lacrtjtnarum
geres, Nonne liberalis etiam Marise munia exseque- prsefixi tiiutum. Sinl quidem minus idonea, cjuse
"baris, elquasi aromatica nardo ex alabasiro cbaii- - scripiito, nec alictti fructuosa; atiamen httnc ex
lalis profusa, Jesum inungebas, cuin minimos Jesu e.s capio fruclum, quod et ingeniolum exerceo, et
Iarge reficeres? i molestias supplanlo ulcunque oliosilatis, ul quein-
Ad illorum igitur le numerum perlinere mox dam dicere nosli:
claruil, de quibus per Osee Dominus : In funiculis Animum rege, qui nhi paret,
Adcim,inquit, trahameos, in Din.ufis charitath (Osee D Imperal'; hunc frenis, hunc lu compesce calena.
xi), quandoquidem Fusmacum pelens monachicam HORAT.,Episl. I, u, 62, 65.
professus es pbilosophiam, ut lolleres jugum Christi Et quoniam geslarum narratio rerum accepla lilii
snper le, qui dixisset rDiscite a me quia miiis sttm v esl, veluli _i quein oblectal gramine picla floru-
el humilis corde, el invenielis requiem animabus ve- lenta planities, idcirco hujus conscriptionis aream
stris : jugum enim meum suave est et onus meum rebusgestis lanqtiam variis dislinguo fucis colorum.
leve (Maiih. _ti). Sed quse fueram adorsus in capii. tibri hujus scri-
Et quidem plures sunt ann_, ex quo, aspiranie here, in subseqttente lihro jam prosequar.
Dojaino, egressus es de len_rttta el de cognatione
fQ5 REINERI S. LAURENTIi LEOD. MONACIH is.6

LIBER SEGUNDUS.

- CAPUT PRIMUM. A Quiaergo declinaverunt cor suum in verba ma-


Aperti tunt igkur oculi ainborum, videlicet Adam litise ad excu.an las excusationes in peccatis, suam-
el Evse, ubi apertierunt ad gulanfbra eatenus a Dei que fn Deura rejicere lr.ittsgre_sc._nemnisi sunl, di-
laude clausa. Ingr.ui siquidem beneficiorum, quod ccnte Adam : Mutier, qttam dedhli mihi sociam,
esseniiid imaginem et similitudinem divinamfacti, dedit mi'ti,'el comedi (Gen. ni); et muliere.: Serpens
qnod prselali piscibus maris et volatilibus cceli et decep;l tne el comedi (ibid.j, jusfus ille Dominus qui
besliis universse lerrje, oinnique reptili, quod mo- justitias diligii, cujus videl \ullus scquitalein, jam
vetur in torra, quoJ benediclione irrorati dicente comniotior, jam seveiior : Ecce Adam, inquil, quasi
Deo: Crescite, el multiplicamini, el replele terram et unus ex nobis faclus esl sciens bonttm eC malum!
subjicile eatn (Gen. i), quod deliciarum horlo mu- Nunc aulem ne forte mittat mantim suam, et sumat
nerali, qntBamoris, quse gratiarum actionis solem- etiam de hgno vilw el comedal, et vival iu wternttm
nia cxhibuerujil'? quse immolata in illo munificcn- (tbid.), quod subiutclligendum sit, emillamus eum.
lia Dei labernaculo vociferjlionis hoslia 1 quod im- Sed hunc divinse loculionis laciymabilein nobis de-
molata laudis sdcrificiu.n ? Qnin imo cum vide- fectum, gemituosam acerbissimse animadversionis
rent, cum inielligerent propter dolos serpentis ex evpressionem historiograpbus mox supplet dicen-
tanta se miserabiliter alleviotione dejectos, alque do :'Emhit eutn Dominus Deus~deparadho volupla-
factos in desolalionem piistinse purilatis et inno- lis, ut opeiarelur terram, de qua sumplus esl (ibid.).
centise (jam eniin regnabal peccaium in eorum mor- Qjaiilum vero habeal gravilalis, qtidiilum ponderis
tali corpore, ul obedirenl concupiseentiis ej'us, iia hoc sanetse Trinitatis dictum : Ecce Adam quati
ul nudilatein mutuam eriibescenlesconsuereiil folia unus ex nobis faclus esl, sciens botium el inalum,
ficns, et facerenl sibi perizomata) non soluin hu- .saiis appendere nulla mens, nulla expiimere lin-
inililer non extremuertint, pceniteniialiler noi: oc- gud potest, cum niagis per superbiam, praevarica-
ciiirerunl ad vocem Doiuini Dei deanibulaniis in tioneni, impceniteniiam, unitus di.ibolo esset, atque
paradiso ad auram post meridiem, aa quem uiique jani niiserrime experiendo malum scire cogeretur,
tttnc profunde sibi dormienteni, graviier se dissi- quantum amiserit jboijum. Siquidem qui decore et
niulaittem vociferari shnile quid debuisseiu : Ex- gloria longe suprsi Iiliorum erat gratiam vestitus,
surge, quare obdormh, Dominet exsurge,et ne repel- quorum et in Evarigclio commeiidal oriiatum,Veri-
las ht finem (Psal. xirn); sed abscjjnderunl se in tas dicens : Quia nec Satoinon in omni glona sua
medio ligni paradisi. cooperlus est sicul unum ex islh (Malllt. vi), igno-
Num vero eral aliquod in medio illius arboris con- C miniose nudatis pellium jam nsu indigebat tani pro
eavuni, in quo absconderentur duo illi ? Yerum ab- fiigoris molestia quam confusione perdili cseliba-
•hcqnsiotjlis plus animiesiaccipienda quani corporis. lus openenda, ut sciiplum*est: Fecil quoqiieDomi-
El o infelicem ljlebram damnationis, obscura, no- nus Deus Adam et uxori pjtts lunicas pelliceas. et
ctemque mortis parieniem ! Profugi asleruse clari- induii eos (Gen. m), id esl-faciendi necessitate in-
latis, ei noslrso caecitalis parenles absconderuni se volvit, quoniam quidem oinnino esset incomjie-
in raedio ligni, dum ejus scilicet usurpationeni pei- tens sununse majeslati annnalibus pelles detra-
tiuaci nialuerunl superbia Deo scienli omnia reti- here et sordiscarjorum arlificio insudare , prse-
cere quam coiifiteri, ulpolequi concupiscenlise jam seriim cum ea quse fuerint ad hoe necessana^,
. absojpti vitio cssent, quod per illud conlraxe- penes angelorum officinas quando invenla sint.
raiil.

Reiiquum hbri liujus deest in codice.


197 VITA S. YVOLBODOMS.

VITA SANCTI WOLBODONIS


- ' LEODIENSIS EPISCOPI, l

Auctore REINERO monacho S. Laurenlli Leodiensis

Ex Jacobo Chapeavillo et Aprili Bollandiano.

Acla SS. ord. S. Bened. Ssec. Yl, part.


(D. MABILLON., i, p. 174.)

OBSERVATIONES PR__EVI_-E.

1. Mvlti quidem auciores beali Wolbodonh ^piscopi Leodiensis gesla scripth niandarunt,' al nullus mihi
videturnnliquior Reinero, monasterii Sancli Laurenlii Leodiensh monacho, ubi sanclus itle vir sepultus est.
Hic autem Reinerus, quetnValerius Andreas in bibtiollieca Belgha,Chapeavillus el Vossiusin hislorich Lalinis
existimanl circaannum 1150 floruhse, ex varih scriploribus qtti de bealo Wolbodone bctipseranl opusculttm
suum compegit, ipsomet allestaitle, ut pio fratrum suorum desiderio faceretsalis. Vetum quiuam sinl illi
aucleres, qui anle scriptum de ea re sciipserant, non indical, nec alias repeiirelicuit. Proferi quidem Hen-
sclteniusbeali Woibodonis elogium exanliquo Marlyrologio monasterii Sancli Laurenlii desumpium, quod
ipsi antiquitts Reinero vhutn aut est. At, cum niltil altud sWquam compendium-eorum qum a Reineio fnsius
enarrantur, sive Reineroprius posterius fueril, parum interesl. Cwierum prwter hnnc auclorem Ansel-
mus canonicus Leodiensh effflgidius Aurew-Vdllis ordinis Chterciensis monachus, plttm de beato Wolbo-
done scripseruttt swculo decimo teriio, qum Chapeavillus lomo primo De gestis ponlificum Leodtensiutn
cutnvatih adnotationibus vulgavit. Ai satis vhum esl cmleris omhsis Reineri ouus profetre; ex quo nempe
ilti posleriores liauserunt ea quw ab ipsis enarranlur.
2. Kegalplane Henschenius Wolbodonem ordini Benedictino ascribendum esse, eo prwcipue nixus-argu-
menlo, quod in Vila a Reinero edila, Wolbodo a puero canonicus Ecclesiw Vlirajectinw dicatur fuisse, ac
demum posl varias dignilales in ea Ecclesia adminhlralas, Leodiensi Ecclesiw prwfecttts. Stabulenses la-
vien monachi eum sibi vindicare conamur; el qitidem etim monachum fuhse scripiores ai liqui simttl ei re-
centiores, tam Benediciini, quam exleri unanimi consensu falentur, quod dheriis verbh affirmat JEgidius
Aurew-Valih Chterciensh monachus, qui ineunie swculo decimo tertio floruil. Posl decessum, inquil, Bal-
drici episcopi, quadragesimus oclavus Leodiensis episcopus, mouachiis religiosus , magnso viiltnis
vir, et imperatoris Henrici capellanus , beatus scilicel Wolbodo successit. Eamdem senlenliam re-
ceptam fuisse in monasierio Sancti Laureniii Leodiensis pa'et ex baibaris versibus , qui sub Henrico -
XX VI, ejusdem loci abbate, edtti sunt^ quoru.n aliquot huc referre visum est ex Molano et Chapea-
villo: i
Slirpe decens-," vlrtute nitens, YVolbodonolatur,
Prseposilus pridem Trajecli, rector el idem ,,
Ob cselihem slatum, post hsecrecepit monachalum.
Non referunt illi auctores, quo in loco piits antisles monasiicam veslem susceperit, sed alium quwrendum
nonesse exhlimaverim prwler ipsam Ecclesiam Trajeclensem, in qtta Wolbodo, lesle ipso Reinero, instituitb
jitil. Ibhenim Regulw Benediclinm observationem, quam in ea sanclus Witl.broidtts cottstttueiai, viguisse
eiiam tunc plus quam vetisimile est. Nec obstare debet qttod Wolbodonem Beinerus canonicum appellatetit:
*_ enini-nomine monachos fuhse donatos, qui in ecclesih" calhedralibui instilu i erant, mtttiis exempis
oslendi possel. Quin el piimus auclorWolbodonh elogii, quem huic sanclo synchtonum fuhse susptcamr,.
ttl mox dicebamus, ipse Henschenitis, canottici nomen, quod fortassis Reiaerus, ptmlerita cum sibi prwsenlibus
lemporibus medent adhibuil, non habet; sed asseritWdbodonetn sub religiosis Palrihus in ecclesiaslicis
clausiralis vitse adolevisse disciplmis. Idem pauto inferius scribit vitum sanclum, .invilum a claustri quiete
abduetum ab imperatore futsse, quem secnm in capella aliquandiu commorari voluit. Quw omnia probure
videntur Woibodonem monasltch instituih fuisse addicium.
3. Wolbodonem anno Chthti 1021 e vivis excesshse consehiiunl fere omnes auclores, qua de re nulla
videtur -esse dtfficullas. Pari consensu ad diem 21 Aprilh ejus obilum consignarunt: ai conletidit Hensche-
«ius, veieres auclores Wolbodonh depositionem in ecclesia Sattcti Laurenlii, twn veto ejtts obiium, qttein pridie
coniighseputat,ad 21 Aprilhreiulisse, quod nonsatis, allendentes qui postea secuti tunt scriptores Mailyolo-
giorum, ejusdem sancii viti obiiumdiei 21 tlligaruni. Et quidem s» anno 1021 .fo.-odo excesseiit e vita,
cum fetia quinta,ptoul sibi a sanclo Lauientio promhsum fuerat, mors ejus coniigent, dtcendus est
- obthse die 20 ; nam hwc dies anno 1021 incidebal in feriam quiniam,Dominicm secundw posl Pasclia. Veium,
-i beali anthlilh obilus ad annumiQil,ul quibusdam placet, tevocetur, lunc fetia quinla post Pascha',
"dies scilicet vigesima prima Apiilh, exlremu ejus diej fuisse dicenda esi, quod Reineii luitralioni falis
congruere videiun Verum,cum ipsemei Reinerus, ChronJconLeodiense antiquum, ejusdem urbis ephcopor ,m-
caialogi, cwteftque otnnes aniiquiotes sctiptgres eonbtaitterWolbodonh obilum anno 1021 contiyhse asssiani,
Heiischenii senleniiam prwferte vhum est. _ - .
_. Wolbodoitis memortam in Mariyrologiis amplius iriginta notalam vidhse se lestaittr Joannes Molunus
in Naialibus sanctotum Belgii, ubi ejus breve etogium refert, cum versibus a nobis supta iaudalh. Ejusdem
meminii in fasih'Relgids. Vnde mirum non est si qui postea Maityrologia conscripbete, Arnoldus Wion,
Hugo Menardus, Dotganius, Bucelinus, Ferrartus in calalogo geneialt sanclorum, alttgiie, Wolbodonis homen
i-iis fasiis ascripserinl.De eofuse agit Meyerus in Annalibus Ftandiiw ad annum 1020. Placentius, Buriholo-
mwusFhenus in Floribus Ecclesiw Leodtensis, timilesque auciotes, qttos recensere supervacaueum foret.'
At omittere'Hon twet egregium testimonium, quodBaldticus Noviomensts vir gravh acWolbodoi.i
1 epjscopus,
*
199 REINERl S. LAURENTII LEOD. MONACIII 200
trqualis, in libro tertio Chronici Gameracensis cap. 14 de eo proferl, paucis his veibis : Iste siquidem omni
, religione prsedilus, pormam jnsiilise suis exbibuit, morumque ac viisej innocetitis exempla reliquft.
Monasterium Sancli Laurentii apud Leodium,.in quo bealusWolbodo sepulius fuit, Eiaclio ejusdem utbh
aiilhiiti ortginem suant debet.ipsum vero inchoaium Notgero successori sitol reliquit Etaclius, quod landem
a Balderico el Wolbodone continuatum perfeat Reginaidus Durandi successor, qui unno 1036, lesle Mirwo
in Originibus Benediciinis, e vivisexcessit. Persevetat hodieque celebre sub Regula Benediclina,<sicul et aliud
sancti Jacobi cjusdem uibis. _ e.r I
5. Bcali viri corpus in proprio lumulo, qui marmore fabricalus eral, ad annum 16S6 remansit, quo die
29 Oclobtis a Joseplto Sanfelicio Consenlino archiepiscopo, tunc lemporh ad Iraclum Rlteni'Atexandri VII
nttniio inde levalum est; ac demum in mausoleo magnificenttssiino,quodGuillchnusNaialh Sancli Laurenlii
abbas consirui curavil, depositum, ubi hodieque religiose as'seivalut\ i

PROLOGUS.

1. Mala, inqtiit Salomon, aurea in leciis argen- A. que stio modulo ac pede verum esl. Proinde et ego
teis, qui loquitur verbum iu tempore suo. Nam illud sedulo mihi proponebam evangelicum: 0_uh ex
spectanlium sicut quodammodo pascit bculos, si vobh volens tutiim mdificare,itonne prius sedenscom-
argenlea cnjuslibet lecti fabrefactura malis ador- putat sumpltis, qui necessatii sunt, si habeal ad perfi-
netur aureis, ut, quas pant nalura species, ars ciendum? (Luc. xiv, 28) atque metiens meipsum,peni-
.docte assimilet, metallumque arborea videalur tus refugiebam incipere, quod commode nonpossem
germina quasi parluiiie; sic, imo verius, sluden-, consummare. Attamen, non refriguil fervenspelen-
lium alit animos, vel de auro inlelligentia? spirilua- lium piaque exacliol 1gilur,jrecepi landem, quod spi-
lis, vel de argenlo experientise moralis, apte for- ritus pielalis, fraterno quidem ore, sed suo instinciu
mata, el opportune prolata eruditio. De qua licel vix injungebal, ne culpa offenderem indevoti, nisi pare-
quidpiam assecutus sim, tamen benevola quorum- rem aliquatenus devotioni. Et, quia defixerarn apud
clam fratrum sesiimatio per aliquantum temporis reverendum confessorem proprise sponsipnis ma-
mc urgebat , quatenus de domino Wolbodone num, prsesenlis opusculi exsohi verbum : quod-uli-
episcop'o, qui penes nos quiescit, aliqua memora- nam sim loculus iu tempore suo, id est quod fru-
rein; scilicet, ut ea qua; apud diversos sparsim cluosum sil vel legentibus, tel audienlibus : qtiod
scriplores de illo habcnlur, muluala lantum ab si cui iamen displicuerit, aliendat quam maguo-
cisdem maleria, proprio dictatu congererem, el pere exactus sum, paiieniiusque feret impeiitiam»
unum pluribus formaiem sciipium. Sed minus ido- qtti non verba cogilabil, sed materjam. Nec enim
nee capil effeclum : quod'supra vires fuerit atlen- ustjuequaque cural de verborum apparalibus, qui
tatum; qiiinpolius jtixta poetam, metiri se quem- proficere quserit de sanctorum viriulibus.

INCIPIT VITA.

2. Clarse nobilltalis YYolbodogenus ex Flandria magislris; qualenus claro instilulionum auro lam
duxit (10*),sedclariiaiemgeneris clariore illustravit charum sihi adornarent sapphifum, qui et mentis
vila, eruditione ,~ el pontificali pra_rogaliva. Hic el faciei sereno, coeleslis quodammodo semularelur
a puefiiia primitivo flore, quasi lilium candens, firmamenli serenum. Nam boni parenles hanc suis
bonse indolis spirare ccepit odorem, dum tradittis dcbenl liliis diligenliam, ul hene instituantur. Phi-
scholis, eliam uliro ad omne bonum aspiraret do- C lippus Macedonum rex, lam liileris quam milita-
cuinenlum; docibilisque sensu ae ingenio manstie- libus geslis egregie potens, dum Arisloleli philoso-
tus, ex suis jam lunc studiis facerel intelligi, quod pho scriberet nalum sibi esse Alexandrum : « Equi-
iiiunda el recla essent'opera ejus. Igitur ulselate, dem diis babeo, inquit, gratiam, nontam proinde
ita littcrariis proficiebat incremenlis, poeticumque quia naius esl, quarii pro eo, quod nasci eum contigit
exercebal illud non segnist temporibus vitaj luas. Spero enim fore, ut educatus
Nttnc adhibe puro et eruditus abs le, dignus existat el nobis el rerom
Pectore verba, puer: nunc te mehoribus offer, susceplione regaliiim." Sed liumanaj insilum est
Quo semel esl imbula recens seivabil odoiem nalura 1, quod libentius docendi labor assumkur,
Tesla diu.
HORAT.,Episl. T, ii, 07-70. si beneficia labori jcompenseniur. Scribilur aiitem
Kec vero defuit piorum cura parentura : qui prsc diguum esse operarium mercede sua, nec infrenan-
cunctis opibus suis bunc babenies pretiosum, mo- dum os bovi triluranli, bonasqne artes stimulo
dcstis atque illuslribus psedacogis commiserunt et prsemiorum felicius incitari. Itaque bonis habenda

(10')Joariries Meyerus ad annum 1020 YVolbodonis tensium, malrem ivero Joannam Balduini Junioris
liatrem asserit fuisse Codefredum comitem Mon- Fl.tndrise comilis filiam : al hsec quo fundatasnto?
«nt VITA S. W0LBODQNIS. 202
cst gratiludo fnagi.tris, quod non lilleris solum; A / cura exteriorum cuTam neglige.bat interiorum, sed
sed, quod probabiltus esl, ad bonos eliam mores pie severus, discrole dislrcjtus, omnem cohibehat
suos informent scholares. > Unde el Symmachus indisciplinationem; praclicsequidem ui Manha.iheo-
(Il)vircl.irissimus, Romaiia. urbis prsefectus, Theo- ricae insisicns ut Maria. Quoniam ergo canonieiis
dosio scripsit Augusto : Inier prsecipua negoliorum regttlaris interprelatur, opportune, iinpoitune ar-
ssepe curatum est, ut erudiendis nobilibus philoso- guebat subditos, el obsecrabat tam moribus quanr
pbi praecepiores ex Aitica_poscerenlur. Itaquenon- habitu esse regulares, illud altendens Salomonis:
nullos jus et auctorilas publica in usum nostrse ur- Tene, fili, disciplinam, ne dimvtas eam; custodi
bis accepit, dominc imperator; nunc vestri sseculi illam, qttia ipsa esi via iua (Prov. tv, 13)
bonitas ullro oplimatem sapientise Bomanaa gymna- 4. Imperator llemicus (12), qui propter Insignia
siis arrogavil. Siquidem Celsus, ortus Arthemio virtulum generisque clsfritudinem agnominatus est
patre, quem memoria litterarum Arisloteli suppa- Gloriosus, Wolbodonem magni habehat, pra-cipuoque
rem fuisse consentit, j'uventuli noslrje magisterium censebat loco inler aniicos, etinierdum detenti se-
bonarum artium pollicelur, nullum quseslum pro- cum in palaiio fruebatur familiariiate, consiliis ac
fessionis affeclans; atque ideo dignus in amplissi- religiosilate. Qni scilicet orihodoxus princeps, unice
miim ordinem coaplari, ut auimum viliis avarilise " sanclo Laureniio devotus, Babenbergensem eccle-
hberum dignilatis prsemio muneremur. Sidereum siam, adillius tilulum conslructamel dedicalam.pos-
ergo est seternitati numinis vestri, bunc genere, sessionum atqueopiinmmnificentissima liberalilate
erudilione, volunlate Iaudabilem, adj'udicare no- donavit, el honore exiulit, quatenus sedes ibi ponti-
bilibus pignore digmiatis, ctim prserogativa scilicet ficalis ha! e.eiur. Proprii namque coiporis hseredent
consulari, ne sumptum ej*usniagis quam magiste- non habens, Christum et ejus mailyrem rerum de>
riuin qtuesisse videamur non sine avaritise nola, vovil suarum nec non patrimonii bsere.!es habere,
si ab eo munia publica poslulemus, qui spondet ut put.i qui ante regnum vel itnjieriuin, dux fuisset
gratuiia prsecepla. prsepotens Bajoariorum.
S. Igilur Wolbodo, pudoratus adoleseens, bene 5. Interea Baldrico (13), ul genere, sic vita et
institutus, ac semper in anleriora se evlendens, memoria illustri cpiscopo dicm obeunle, qui suse ,
ibai de virtule in virltitem; el summopere sobrie- dioecesis ccciesias multimodis quaquaversum rebus
laii sludens ac pudicilise, sicut Samuel in l .berna • provexil, ad postremum vero in i.isula hujus uibis
culo Domini, sic penes ec.lesiam vel clansirum erat Sancti Jacobi fralris Domini fundavit coenobium,
assiduus, et ne lenociniis feleret sreculaiibns, foras r( direcla ^st ad imperatorem Iegaiio Ecclesia. Leo-
evagari omnimodo refugiebat Christi Nazareus. diensis, alium sibi paslorem subslilui per lilleras
Quippe.tttscriptum esl: Quitetigerit picem inquinabi- virosque indus'rios expelentis.. Eral quippe tunc
lur abea (EcclLxiu, 1); sic noneril alienus a conlagio, regise poteslatis sive juiis, episcopos ad suum ele-
qui euriosa secians non se subtraxerit a sseculo. ,- clos arbitralum, per annulum el baculum paslora-
Dehinc j'uvenlule speciabili ul palma fiorens : nam lem inveslire, nce non desiinare ecclesiis cum sua
el proeero corpore, et membris eral djreelis, omnes commendalione; sed atlente curahant religiosi prin-
in cleio prsecellebat Eccle.ise UIlraj'ectensis, in qua cipes in huuc honoiem tales assumere, qui regno
etiam fuerat canonicus a ptiero, quse tunc temporis subjectisque possent prodesse, ut profuerunt ple-
religione pariterque divinis et humanis \igebal disci- rique diversis tempoiibusper dhersa loca. Gloriosus
plinis. Magister denique scbolarum factus, erudieb_at ilaque imperator, qui gloriam Christi qusereret,
mullos; quoniain instar sancti Job, lucerna Domini iraclabai, quem daret Leodiensibus pastorem : qtii-
splendebat super eum, el Domini appropinquans pe- bus el-Wolbodonem assignavil, quo digniorem nul-
dibus, accipiebatde doclrina illius. Ilaque pro gradu, lum atlenderet. Hic indignum se profitens, precibus
pro setale, pro .capaciate.singuloruin, affabilis et et laciymis contra nilebalur, acquievit tamen pos-
benignus, seeundum Apostolum erat onmibus omnia D tremo, ne diligentem se admodum principem con-
fac'us. Ad prseposituram deinde majoris ecclesise trislaret, imo ne jacturam obedientise aut notam
proiuolus, salagebat t.tnquani fidelis dispensalor et pertinacise incurreret. Migsus ilaque cum auclori-
prudens, qualem in Evangclio coramendal Dominus, tate augustali, exceptus esl magno assensu et gaudio
rl.ire in tempore Jriiiei mensuram confratribus suis, cleri ac populi ; nee eium per anibilum sumebat
iit solertior non fuerii quondam filius accrescens sibi honorem, sed vocatus a Domino lanquam.Aaroiu
Jo^epb borrea di .ponsare Pharaonis. Nec tamen pro Proinde quia faciebal illum Dominus erescerein

(H) Yidetur is fuisse orator celeberrimus, qui a est antisles Eberhardus, qui Iianc sedem usque ad
Boniano senaiu Coiist.-iilinopolim missus esl ad annum 1042 religiose adminislravit.
ejusdem Theodosii liberos, rogalurus ut veslales a <15) Baldricns Nolgeri successor, episcopus Leo-
Christianis non deslruerentur, cttjus oralionem diensis, anno 1017 e vivis dicitur exeessisse: cui
S. Ambrosius et Prudenlms refularunt. eodeni 'anno ab Henrico imperatore Wolhodo substi-
(12) Henricus cognomento Sanctusrqui cum Cu luliis esl. Cirumque anno sequenti consignat chro-
nigunda sanclissima uxore episcopalum Baniber- nographus Magdeburgensis cum Sigebeiio.
gensem fundavii anno 1007 : primus ibi inslilulus
PXTBOL.CCrV". 1
203 -REINEIU ,S. LAUREiSTil LEOD. MONACHl SsSi
plebem suam, benediciionem accepit a Domino; at- A rivalum sil prseconialc : Si negavi, quod volebani,
queut sacerdolio illofungeretur, vestitus secundum pauperibus; si oculos vidum exspectare feci; si co-
Aaron vestem sanctam in gloriam el decorem, ss- medi bdccellam meam\solus, et non comedit pupillus
cratus esl in episcopum a sancto Heriberlo Coto- ex ea (Job xxxi, 17). Potissimum lamen quos Deuin
niorum archiepiscopo. limere et mandata ejus obsorvare nosset, commen-
6. Quia igiluriiic pastor inlravit per ostium in dabat verbis, honorabat donis; quamlibet a nullo
ovile ovium, illi ostiaiio apeiienle, id esl Christo, miseraiionis sublraheret manum» dicens cum Apo-
ad inslar David paseebat Israel Chrislianuin; pasce- Slolo : Sapientibus et nsipieniibtts debitorsum (Rom.
bat, inquam, hseredilatem Cbrisli in innocenta i, 14). Kec forte insipidum prorsus sestimo, si rem
cordis sui, el in inlellectibus manuum suarum de- hic inseram Grsecosale conditam. Ilerodem Allicum
ducebateam. Et .quidem faciebat prius, quse postca consularem virum et amoeno civilem ingenio, adiit
doceret; ideoque ut monet Timolheum Apostolus, palliatus quispiam el crinitus, barbaque pubelenus
attendebat leclioni, exhoTtalioni, doctrinse, exercens porrecta, petiitque sibi ses donari. Tuni Herodes
sjuammaxitneseipsum adpietalem, quse, sicutidem interrogal quisnam essel? Illevullu vocisque sonitn
definit Magister gentium, ad omnia ulilis est, pro- " obj'urgaiorio philosophum sese profitetur; demirari
missionem habens vitte quse nunc esl el futurse. Erat autem cur qusorendum pulaveiit, quod videbal.« Yi-
itaque erga pauperes lam liberaiis-ima. pietalis, ut deo, inquil Herode*s,barbam, ei pallium ; jihiloso-
si deessel interdum quod largireiur, tapelia, urceu- phum necdura video. Sed cum bona le venia, qua-so*
los, pallia, seu alia qusevis episcopii ornamenta dicas mibi, quibus nos uir posse argumeniis exi-
clam sibi ipsi sublegeret, alque nocturnis maxime slimaji ul esse te philosophum experiamur? t Sto-
horis distribueret egentibus, quse scilicet a camera- machante ilki, lum vero qui aderant erraticum esse
riis ac minislerialibus eral redimi necessarium. Quid bominem el riullius rei dicere, quin imo incolam
nempe memorem illius in orationibus seu vigibis sordeiuium esse ganearnm, ac nisi accipiat cjtioil
inslanliam, dum plerumque nocles eiiam hihe.nas pelilj, convicio mrpi soliium iricessere. « Demus-,
iransegeritinsomnes, autsanelorumoralorioc>reum- inquit Herodes, huic aliqtiid seris, cujuscunquemodi
eundo, aut miseficordia. operam infirmis et paupe- csi; demus, tanqiian1!homines, tauquam non ho-
ribus impendendo, qui secieiius, ipsomet dictanies mini. J Jussilqued.tr prelium panisirigintadieruiu.
per nola eum divei licula viarum observabant ? Fi- 8. Euinuero utad noslrum redeam Wolbodoiiem,
Jitts quidem lucis ambulabat per nociem, quoniam maledici quidam averlerunt ab eo pristinam Augus i
ad verum tendebat diem; videlicet ambulabat in (->benevolentiam, deiraclionum sereutes zizania, de
tenebris, quoniam nilorem oderat vanse ostenia- quibus est diclum : S«5_r. o el bilinguis maledictus;
^
tionis, juxla Dominicum illud : Te faciente eleemo- mttllos enim turbavil pacem habenles (Eccli. xx\m,
synam, nesciat sinislra lua, quid facial dexlera 15). Verumtamen pacis sectator, qui fideliler Cse-
tua, ut sit eleemosyna tua in absconso; el Paler sari redderel quse essent Csesaris, et quse Dei Deo,
luus, qui videt in absconso, reddet libi (Malth. vi, 3). suorum consultu fidelium paravit xenium Csesaie
Attestari denkjue solebat quidam illi familiarior, digniim, qiio illius contra se tranquillaret aninium»
qupd, cum pedes ejus lavaret, fiigore et glaciali non ignorans illud de Proveibiis: Time Dominum ei
viarum deprehenderit asperitate adustos, sangui- regem : sicul enim tugilus leonis, iia el teiror regis
nemque ab interioribus eliciium in superficie cutis (Prov. xx, 2). Ilemque illud Petri apostoli: _-_K.IIli-
occalluisse. Adeo ut Christi luminosum fratrem mete, regem honoiificale : hwc est eitim graliu, si
Jacobum imitatus sit, qui orando ad Patrem lumi- propter conscientiam Dei sustinel quis disliliam, pa-
num, pro assidua genutlexione callos in modum ca- tiens injuste (l Pelr. u, 17). Prseterea relraclans et
jneli scribitur contraxisse in genibus. illud :Cor regis in manu Dei quocunque voluetit, in-
7. . <jfms,ait Dominus ad Moysen,in attari semper clinabit illud (Prov. xxi, 1), ccelesii rege placato,
ardebil, quem nulriet sacerdos subjiciens ligna mane ' ^ lerreni facilius regis posse indignationem sustinerij
peixsingulosdies, el impositoholocanstodesiiper, ado- ut exculeret manus jsuas sieut ab omni, sic Otiam
lebit adipes pacificonim (Levit. vi, J2).-Ignis est iste ab isto munere, quidquid congessisset pecunise, di-
perpeluus, qui nunquam defieiel in altari. Ardens spersit et dedit pauperibus, perinde ut ne unam
sane Wblbodo igne cirarilalisinDeumeiproximum, ittde quidem siliquam reiineret. Coloniam deinde
iiutriebal illum veiuli sacerdos officiosus in altari profeclus, ubi tunc idem imperator agebat Naiale
sanctse medilationis; operumque subjiciens ligna Dominicum, se illius prsesentise exhibuit, grandia
ionorurii , holocaustum desuper eleemosynarum, exspeclantis a Wolbodoneauri et argenli lalenta.
' q.iasi adipes adolebatpacificorum. Nec enimvacabat Inlerrogalus, supernpimperatori qusecunque attule.-
incssalis illius refectio, a ferculis dilalalse largitio- ratse permanus pauperum attribuisse, submisso et
nis, dum lavstlera quaaque et delicatiora sibi appo- gralanti ore respondit, quatenus illum summus im-
sita Chrislo dispertiret, hac vel illae infirmis et in- peralor illiusque luereiur semper iniperium. Ati-
digenlibus mittendo; se vero pane cibario alque guslse civilitalis Gsesar, quod sanclum Lauremium
escis c<»mmunibus,quanquam longe citra saturila- esset imilaius, cui erat et ipse devolissimus.sereno
.teni, re^ciendo. Jure igilur *.dHlum sancli Job de- accepil animo el vultu, dum terso protinus omnis
J " "
205 YlTA S. WOLBODONlSl 'fio'6
offenssevei scandali nubilo, sibi congralulans et A 10. Qui Dominicum Pascha dum Leodii postmo>-
amplexans fecil cqnsidere. MajOreigitur esl habilus dum celebraret, interpellaius est a fratribusBaidrici
gralia Wolbodo nihil dando, quamca-teri qui multa episcopi, de qtto prselibalum.esl, eidem Ahguslo
dederant episcopi, palaiinorum frivolos fa\ores, aut prosua nobilitate et induslria gratissimis, quatenus
inimoriim plaustts et facetias appelendo. pietate prospicerelimperiali coeuobio Sancti Jacobi,
9. Quoniam quidem scriplum esl: Quiconscienlim quod.idem fraler eorum fundaverat qnidem; sed
serval munditiam, propler graliam labiorum suorum prseventus morie reliquerat imperfeclum, ac sine
habebit amicum regem (Prov. xxu, II). Idem nihilo- providenlia lutoris alicujus desolalum. ftaque cum
minus iinperalor "archiepiseopb Henberto graviter magna nobilium plehisque frequentia imperator
erat diuqueinlensus, et dicere eausam opportunum veuit ad kieum; cryptam intravit ad nomen sancti
esl. Ollo hujiis nominis imperalor 111Crescentem Andrese apostoli exslructam elreliquiis consecra-
Romanorutn palricium contra se rebellanlem, belio lam : quas, ipse scilicet Auguslus, venerabili Bal-
Romse aggressum vicil;_ fugientem, sed letractum drico, lanquam mutuse affectionis preliosumpignus,
ex fuga, cepit; abjudicalum, et vili jumenlo averse dono dederal. Cujus 'et luniulum illic corporequie-
impositum, circumduci per Uibem fecit, paulalim- scentis adveneraius : «Tibi, o episcope, inquit,
quelruncalum menibris, anle muros ad ultimum Wolbodo (nam aderal prsesens) tibi, o dilecte nobis,
suspendi jussit. Hujus uxor, spe imperandi, impera- hunc pauperem locum, hanc vice"iioslra commitlo
torem 'ad suum illexerat amorem; sed, cum doleret ecclesiam. Tu pupillas pater ac sedttlus sis lutor, et
repatriaiitem, et nuptiis se fruslrari, misso clam de bonis, quibus eam luus subarrhavit antecessor,
vcneno illum infecil. Roboam Salomonis minutus opus perficias imperfectum. > Dehinc munificam
prudenlia Iegilur; sed non miniisimperalorem islum fecit super altare oblalionem. Episcopus ergo,quan-
dixerim minorattimsensu, qui mulierculse insolemi quam iriullis aliis curis detentus, loco tamen illipa-
ei lascivsecujus tam dedecorose iraclassetmaritum, lerne superintendebat ; cui et prsefecit Olberium,
ctijus parentes, Romanamque rempublicam damnis tlemblacensis Ecclesise abbalem, virum virtuti-
admodum profligasset ac mortibus, se crediderii, bus, religione, sapienlia summe speclabileni : qui
se acclinaverit. Fugit Otlonem, quod in libro Sa- etiam studio vlgilanti, episcopo cooperanle, ut idem
pientise scribilur : Non esl caput nequius supercaput coenobium perficerelur, inslitit; in quo et post fe-
colubri; et non esl ira super iram mulierh. Commo- licem a sseculo decessum, jam senex emeritus, ac-
rati leoni el draconi placebit, quam habitare cum cepit sepultnram.
mttliere nequam. Nequilia mulierh imtnulal faciem C 11. Caelerumad ideni tempus Fresones debellabat
ejus, et obcmcabit vullum suum quasi ursus (Eccli. Gandavensis comes Theodoricus (14), eo quod illius
xxv, 22). Perhancitaqueursam actus est Otlo in occiderinl palrem Arnulphum. Ad quem inhibftv-
niorlem, et agens in exlremis, Ileriberto Coloniensi dum imperalor Godefridum Lolhaiingise ducem<.ur__.
arcbiepiscopo, qui tum aderat, et cui polissimum exercitu misit: et cum succedere pa.\ non potui3St&..
confldebat, insignia imperii commendavit, ut easci- condicto die in pugnam pars utraque processit. Jam
licet illi assignaret, quem communis electio ei as- in sese acies concurrebant, dum novo repenle mon-
sensus principum in regnum substiluissel : nam slro pertonuit vox terrifica, nesciur unde enii-sa :
carebat filiis. Dum milites autem Transalpini cor- Fugile, fugite! Hinc aticinittiscum suis dux ac ter-
pus ejusdem defuncti transportarent ad Galliam, roris quadam .eriigine aclus, diffugium fecit. Per-
pluribus-Iialoruni insidiis alqueincursibus lacessiii siilere vero Fresones, paucique plurimos cecidere
sunt;sed*viam sibi haud segniter armis paravere. adversariorum, ipso insuper duce capto, quoniam
Yerumlamen cum in lulo jam esse res putarelur, reputarent doli ac proditionis causa prjelio illum
Henricus, de quo riunc mentio est^ imperator, dux excessisse. Permotus est imperator cum audisset,
Bajoariselunc exsislens, in arcbiepiscopum adquera atque Wolbodonem cum legatis Fresoniairi misit,"
spectabant, el cui parebant omnes, insurrexii, atque D quod genere el sanctitale clarus eo locorum habe-
ab illo insolentius injuriato, eadem insignia per reiur. Qui eliam, ut ait Salomon : Legatus ftdelis
vim extorsil, dicens: Hftreditario sibi jure illa saniias; et sicut frigus nivh m dh messis, ita legatut
coirpelere: suum etenim fuisseavum, fratrem primi fidelis ei qui mhil illum, animum ejus requiescete
Ottonis imperatoris Henricum. Hocseminarium si- facit (Prov. xui, 17), sua effecit indusiria, ut et
mullalis et discordise apud Csesarem contra archi- caplivilate dux solvereiur, et illata duci et regno
l episcopum fuit, quem ei moleslius sequo 'aliquoties injuria Fresonibus ab imperatore donaretur.
insectatus est. Porro, ad pcenitentiam divino tandem 12. Leodium inde regressus, Dominicum.Pascha
limore compunclus, medianteet elaboranle ad bo- devotione solila el spirituali gaudio celebravit, ut-
num concordiseaccepiissimo ambobus Wolbodone; pole cujus esset mos, paschalia quot diebus in san-
nunc, uli pramissum est, Colonisedegens, humillima cto allari celebrare mysleria, verique Agni carnes
satisfaciione arcbipraesuli est eidem reconciliatus. igne passionis assas edere, quas profeclo yeluti cura
(14) De hoc bello nonnulla iiabet Sigebertus in dreamChesniuni(inHistoriafamiliarumGisncnsiiirn,
Chronico ad annum 1018 et sequentem. De hnj'us Andrensium et Gandensium in prsefalione libri (>,
Theoderici el Gandavi comilum famiha vidcsis Aii-
wj REINERI S. LAUREI.TII LEOD. MONACHi 208
azymijspanibus et lactucis agrestibus, valde seilicel A siralus t"esiderio: fuil siquidem culpse, visionem
amaris, edebai, cui erant lacrymae suse panes die dignitaiis tantse indignis seque ut dignis innotuisse.
ae nocle : qui loquens Deo in amaritudine animae Quapropier admodum moestificalus, cor suum ipse
suss : Heu mild quia incoiatus meus prolongatus esl discussit, elculpam inlse deprehendens, Wielandum
(Psal cxix, 5), fermenlo careret nialitise et nequi- bonse cojiversationis clericum familiarem sibi obte-
tise- lgitur ad verum el perpeluura pascha evocandus stalus est, per tremendam Di\initalis majesiatem,
ab JEgypto^sseeulihuj'us; evocandus, inqtiam, a te- qualenus se aslrictum lorisr-\erberibus sulijiceret
nebris in admlrabile lnmen Dei, dolore stomachi ex districtis. Viuctum igilur suum Dominus non de-
nimia coiiiracloabsiinenlia, urgeri ad mortem coepit, spexil: quem velut sanclum Job dixisse adveilas:
snperjecloque vilibus slramentis cilicio, et cineribus Ipse tne reprehendo, el ago paniieniianfin veibere,
aspersis, decumbebat., precibus, psalmodise, leclioni in favilla et cinere (Job XLII,6). Uiule poeniteiitis
divinse, quam sibi faciebat legi, desideranler inlen- oratio Wolbodonis directa est sicut incensuiii in
tus, suspirabat quando venirel et appareret ante conspeclu Domini; elevalio, inquam, manuum illius
faciem Dei. Denique assidentes sibi, ut sua semper in mortem vesperascciuis, quasi sacrificium vesper-
memorarent novissima, el dum dies salutis assenl, tinura apud Palrem misericordiarum et Deum lo.ius
SUSD saluti providerent palerne admonens, prseci- consolalionis. Siquidem sensit per spirilum, carnis
piebal n'e quis ad se prohibereiur ingredi; \idelicet, se \inculis jamjam absolvendum,- et hunijllime cir-
nt in ipso mortis angustiam, mortis considerarent cumstanles adriionebat inslaniius orare; psalmis
in episcopo amaritudinem, quse compara.ta sit dul- antipbonas incipiendis ipse imponens, finiiis coflecias
cedine pomi illius, quod temeraverunt in horto ipse subjungens. Aique ut hoc efficacius posset,
deliciarum tam austeri, tam acidi suo in posterum hnguam, \icina j'.im morte siccatam, madidari aqtia
generi, parenles primi. Nec anliqui defuere ser- interdum fdciebat. Quinia ig"tur subsequentis hebdo-
peiitis insidi-3, explorantis, si quid in illo suum madse feria mox niigraturus, cruccm Dominicam
inveniret, quem signo crucis, et aqttse benedictae accepit in manibus, ei mira dulcedine, affecui inex-
repulil aspersione iiifirmus, assistentem propter p.ebili diu complectens, pedesque crucifixi, manus
illius vestigia. Nam,omms sermo Dei, secundum Scri- et latus exosculans, Cbrislo spirilum crucifixo red-
pturatn, ignitus clypeus esl speranlibus in se (Prov. didit. Cui ut suorum reddalur merces laborum, de-
xxx, 5). Quo scilicel Wolbodomunilus: « Absisie,* ductus esl in via mirabili; quia Laurcnlio duce
inquit, funeste tenebrarura accola; pars mibi nulla transivii in locum labernaculi admirabilis, usque ad
lecum, sed jvoriiomea Cbrisius in lerra viventium. i C domum Dei. Corpus autem venerabile ad bunc lo-
Beata spes, felix exspeclatio infirmi hujus, dolentis cum» ad hanc domum mariyris, quem sibi specialem
liujus, qui confidenier Deo dicere polueril: Secun- feceral patronum, magna cleri et popnli frequenlia
dum muliitudinem dolorum meorutn in corde meo, et honore delatum, operoso alque spectabili, quem-
consotationestumlwiificaverunt animam meam (Psul. admodurn spectari potesl, sepulcro est recondi-
xcm, 19). Bealus namque Laurenlius, cum inse- lum, circa quod auriilis hoc lilteris habelur exa-
siimabili suavitateet glorid, illi evestigio appatuit ratum: j
et consolans. « Quinta, inquil, feria mecum eris. t
Qua consolalione super mel et fdvum dulciore, qua Ingens carnis honor, \sed morum gratia major;
ut nectare divino refectus Prwsulis officiole locat el totio.
promissione seger, maj'o- Sensu dtvts, egens, ut eias ad bingula ptmsens,
ribus ecclesis?, clericoiumqtie nonnullis JJIUSjuslo Istis vnde salus;, his fluil ufldecibtts. ,
Isetabundus eam exposuil; el illis eongratulaniibus llinc eadetn cunclis adsunt, el vhceia nobis;
sibi, unclione sancta, viatico Christi sacramenlo- Hincqtte saluttferum excolunus tumulum.
rum sese communivit. Denique Popponi, Ecclesiss 14. Migravit anno jDomiiiicse Incarnauonis 1021
Stabulensis opinatissimo tunc abbati, hujus Ioci undecimo Kalendas Maias, pra.sidenie sedi
aposto"-
commisit providentiam, quia nulli adhuc fuerant ad D licse Benedicto, a bealo Petro
apostolo 144, gloriosi
serviendum Deo inslituti vel abbas vel monachi. veroHenrici tam regni quam imperii anno xx, sui
Coeperat quidem ecclesia hsec construi ab episcopo autem prsesulaius mensexxx. Qui procul dubio lerrse
gloriosse cOmmendationis Euraclo, qui jam in urlie vivenlium hseres, de 1sua re mancipi sanclum Lau-
ista sanctorum Pauli et Martini basilicas egregia reniium bseredilavit' munifice; irecentas
insuper
liberalitate construxerat^ sed paucis post diebus eo argenti marchasin opus perficiendsedimittens eccle-
decedente, relicla est imperfecla : ulramque dotata sise, mirabili affeclioine, o mariyr sancte, tibi the-
quidem, sed miserabili Tacie, quia nec saltem coo- saurizatas. Nam si acivixissel diu, quanlura erga ie
perta, nisi quod Nolhgerus, qui successerat episco- suam extendisset devotionem, cum Deo, qui meti-
pus, insigne t.uum diadema, o Leodium, perfeclis tur hominum corda p.enitts nosti. Seplem denique
tandem et _sequalis parietibus, superponi teclum matrices eeclesias contulit el in Flandria sibi a pro-
fecit. geniioribus dimissa multorum prsediarediiuiim, qui-
13. Itaque, ut venit dies qui promissus erat, qui bus nos violenti homines, alienorumque cupidi per-
«Sesiderabalur, vir ille desideriorum suo est fru- vasores, adversante Satan, exbasredavere, coiUia
2C9 YITA S. WOLBODONIS. 210
diei matiiiam, conlra sseculi huj*usiujuslitiam, no- A . imperatori Henrico clericum quserenti scienlem lit-
bis frustra reclamanlibus. terarum, assignaverat eum el summopere com-
15. Nec vero p.ratermiserim, quod diligens ipse mendaveral. Quam Augustus commendationem adeo _
decorem domus Domini, staliones inslituit seu pro- habtiil non irriiam ul, ipso decedenle, illuni ca-
cessiones, quse ab universo communiter clero civi- thedra sublimarel Leodiensi. Idem elenim Baben-
latis, ad maj'orem ecclesiam, certis per annum so- bergensem Ecclesiam, ab eodem destinatus Augusto,
lemnilalibus fiunt; quaienus per hujusmodi conven- doetrinarum jampridem el religionis claro sidere
lus, in cboro Leodiensi, jugiler chariiatis maneal, illuslrarat. Sed plerique acceploriim obliviscunlur
uiila dixerim,coucenius: hocest, ut majorieceiesise a -" heneficiorum, ei bonas>etiam menles.depravant ali-
minoribus, tanquara matri a filiabus, privilegium quando curse sseculares. Unde et Durandus, miseri-
servetur, competensque subj'ectio; ab eo modificata, cordis erga se Wolbodonis oblitus, misericordiam
qui habitare facit uiiius moris in domo; monente eleeraosynse defraudavil, ut prsemissum est, quam
"Aposiolo, sollicite servari uuilaiem spiritus iu paeis Laurentio in hoc ej'us loco delegaYeral, leve sesli-
vinculp. Labri denique illius senei, quod feeitMoyses, mans, si eam, nemine sibi conlradicente, tolleret.
ut lavarent in, eo Aaron_el filii ejus manus suas ac iB 17. Quapropter visione durissima semel.ac se-
pedcs, quando ingressuri eranl lestimonii taberna- cundo redargulus esl, eodem apparentesibi sancto,
culum el quando accessuri ad altare, ut offerrenl in et suam acriler
eleemosynam repeienle. Quod ille
eo ihymiama Domino, recordari nos facil Iiber ille cum suis non modice concussus denarraret,
aiebant,
Psalmorum conspicuus, quem propria manu scri- maxime hi,
quibus rapla fuisset elargitus, non de-
psil et in quo unicuique psalmo, compositam ex bere illum somniis altendere; multas sequi curas
eodem el a se diclatam subjecit orationem, de bono somnia; eum dormienlem videre, jquod
vigilans
thesauro cordissui proferens hona. Hie a nobis ba- versaret menle; sapientis esse, ul
quasi fumum re-
cienus diligenter asservalur; in quo videlicel ma- pulel somnioruin pbantasias. Canum hujusmodi, ut
nus ac pedes nosiros, id esl acluum sive intenlio- ita dictum sit, adulanlium linguse conceptum timo-
num motus, eompunctione lacrymosa^ velut senea ris slillicidium illius facile ex aiiimo elambuere_
ad Deura sonoritate psallendo, lavare possimus, in- Yenerat
quidem Wolbodo semel ac secundo iu spi-
tioituri ad Sancta sanclorum. Inter cselera enim ritu
Ienilatis; sedjam tenioin virgafuroris aderat,
etiam istud "piissimi ampleciimur Wolbodonis me-
comminaiisque terribililer, qudd auditusnon fuissei,
moriale;-cuidiebus singulis mos erat, antequam quod culpam ille non correxisset, ad radices aroo-
divina celebraret- mysteria, de integro perorare (C ris
jam securim essepositam dixit. Gravissime ergo
psalterium, thymianiu utique Christo acceptabile in iilum cecidil, eumque continuomortis prsevia cor-
odorem suavitalis. ripuit jegritudo. Cujus angore nimio et clamore lur-
16. In episeopalum est subrogalus ei Durandus, baia esl lamilia; evocali celerius suut archidiacoui,
iToslrse saiis Ecclesise durus; quoniam bona qute nec non civilatis maj'ores. Quse viderat, quse au-
plurima nobis dederat antecessor ejus, abslulit et ' dierat, innotuit. « Et ecce, inquit.jam morior; ad
parlim ad mensam episcopalem retinuit, partim misericordiam domini mei Wolbodonis me perfer
nuliiibus beneliciavit. Ipse ignobilis quidem genere, retis, attjue illius ex opposito, extra ecclesiam sci-
utpote ex familia Godescalci, majoris ecclesiseprse- licet sancli Laurenlii, secus parietem me sepelietis. >
posit;, fuit; sedingenii alque litferarum. clara vi- Tradit deinde sancto Laurenlio prsedium in Wa-
guit nobilitate. Qui, videlicet Godesealcus, sancli segga, quod nuper a Roberlo emerai archidiacono,
Barlholomsei conslruxit ecclesiam; ex. suis suDI- et qualuor aurimarchassibi tanlum residuas,-spon-
cienler alfodiis duodecim canonicos instituit, libe- dens viscerabiliier, quod si spalium sibi daretur,
ralissimo illum Woibodone consiliis 'et beneficiis cuncla quas abstiilerat ex integro reslitueret. Juxta
animante. Sed Durandus, quanquam nalusser\iliter, ,n Zacluei votum forsitan reddidisset ablata in qua-
lamen in hoc eiiara se commendavit nobiliter, quod druplum, sed non exspectatusobiit; atquehic, sicut
eumdem Godescalcum, nec fidelitatem sibi episcopo, petierat, exlra eeclesiam -sepulius est. Ibi sub dio
ut mos "esl, jurare, nec hominium facere passus tam diu jacuil, quousque nova sedificarelur eccle-
ftieril. Ingenue morigeratus, qui non attenderet sia, el lunc inclusus muro alque admissus sub le-
quid lunc es.ei, sed antea quid fuisset; nec jam clum esi, lapidemque sepulcralem, qui nunc usque
servus, tamen quasi servum sese obsequiis Gode- cernitur, abbas Siephaiins (I..) pro episcopii vene-
stalco exbiberet. Fuit ergo in theatro mundi quasi ralione, super illum eomponi, atqne hoc fecit epil.t-
fabula, quod suis ^dominarelur dominis homo ex pliium inscribi •
tam paupere el humili-faniilia, cum Dominus pau-
perem faciat et difet, humiliet et sublimel. Hunc, Durandus jacel hic, qui paulo plus tribus annis
piopter vilse modestiam el scieniise prserogaiivam, Tttngrensem texit nobiliter cathedram.
Pauperisin nido '/patrimonii natus elaltus,
W.lbodo benignus habebal gralissiinum, atque idco Inaenio sttmmos evolat ad proceres.

(15) Slepbauus buicmonasterio, prsefuit ab aimo 1026 ad 1059 quo mortuus esL
211 HENRICUS S. R. E. CARDINALIS. i 212
Quos tulerat dominos, isdem famulantibus usus, A excilaread devotionem,sibt maleriam iiid'sciplinati
In llteatro mundi fabula quattia fuii ? vindicent ad dissolufonem, prsesertim cum mona-
Septima tux urnam fundenlis in oibe fluebal, chico non expediam instituio vel quieti frequeiuije
Cum facerel rebus liiste vale senior. -f
sseculares. Quociica improbandum non fuerit quod,
18. Denique ad corpus dileoii Deo Wolbodonis ul! ferebaiil seniores nostri, primus loci hnjus,pi__
quicunque petierint ex fide, diversorum remediis recordationis abbas Slephanus , hune aliquando
languorum sospitantur, meritorumque illius effica- sanctum per diviuum nomen^ conteslalus sit, quo
ciam, lum ex nobis ipsis, qui ejus beneficiis frui- temperaret a miraculis (17); quibns lanise fratribus
lnur, mm ex aliis nonnunquani sumus experli. Ut fiebant' per occasionem infirmorum uociu et inter-
de innumerisv duo saltem perslringam breviler : diu moleslise. Yeium quamlibet rarescere exlunc
Adelardus (16) iu ecclesla sancti Trudonis, bujus nsiracula cceperint, tamen per prscsenliam meriio-
nominis abbas secundus, acerbi.sima pbrenesi a se rum Wolbodo semper nobiscum est, dum et aliquo-
alienalus, dum ad sepulcrutn noslri Wolbodonis ties a religiosis quibusdam visus fuerit ad tuum al-
perlractus fuisset, ibique jacuisset aliquandiu, suf- tare, o sancle Laurenti, pro stalu ecclesise islius,
fragio sancti plenam Tecepit sensus sobrielalem. prsesenie mirabililer sanctissima Trinilate, arcanis
Item alius e fratribus nosiris gravissime inflrmatus, B divinorura fungi mysleriorum, saeerdos exaudibilis
atquead sancti misericordiam deporiaius esl; quo secundum ordinem Melcbisedech, cujus hostias,
sibi dignanler apparenle, ac lertio super illum san- luarumqueodorifera precum libamcnta acceptave-
clse crucls signaculnm faciente, tanquam ab ipsis ril, ac sempilerne acceplei" idem trinus et unns
retractus morlis faucibus, sine mora convaluit. £>eus, cui gloria nunc el in diem selenuiatis.
19. Sed corporum saniiates pariunl nojinunquam Amcii.
animarum infiinri_aies_ dum miiacula quse debeaut

(16) Duo ejus nominis abbates Trutloniani fuere : ' (17),Egregium sludii observantise regularis exem.-
priinus monasterio prsefuit triginla quinque annis, pluin, eui utinam hodie allenderent nonnuili, quj.
obiitque annol059; alter vero ab anno 1055usque "lantopere ssecuiarium convetuibus inhianl, ut ce-.
ad annum 1082, ut habelur in Cbronico ejusdem lebre nomen suis ecclesiis, aut sanclis faciaiiL
monasteri edilo, tom..YII Spicilegii Acheriani.

ANNO DOTIINIMCLXXXVHt

OIR:» i wm SMSUCO

CLAR^EVALLENSIS ABBAS ...


'
POSTMODUM

S. R. E. CARDINALIS ET ALBANENSI.5 EPISCOPUS

JNOTITIA HISTORICA
llalia Sacra, I, 254, in Episcopis Alban.)
(UGHELI.1,
I
Henricus.de Caslro Marsiaco, Gallus, monathus Cisterciensis et Claravallensis-abbas, ab Alexan-
dro III invitus consecratus est episcop.us card. Albanensis , die 2, ex quo concilium Lateranense coeperat
Celebrari, an, 1179, Idibus Martii. Hic nobilissimis parentibus procreatus est, ac puer adbuc ad Claraval-
lense monaslerium convolavit sub B. Roberto abbaie, qui D. Bernardo fuerat suffectus, sub cujus disci-
plina cum mirabiliter fuisset progressus, Altacumham, celebre in Sabaudia coenobium suscepii regen-
Uum; inde posl B. (Jerardi marlyrium, ad Claravallensem curam ijanslatus est, ubi cum omni perfeciione
excullos viros exercuisset, seque apud aulam, alque Alexandrum III pontificem maxime inclaruit, dignus-
que habilus est qui inte_j|con-Hii Patres numerarAtur, purpuraque senaloria decoralus Albanensi digni-
tate fulgerel. Quseutique illum adeo desjdem non eflecit, ut uljtra mare nobilissimas prov>ncias ad sacrum
215 . 1.0T1TIA. - _"U
belliim aposiolicus legatus. exeitaverit, genlibusque , quas dira lues bsereseos iufecerat, salutarem adhi-
Iiuerit medicinam. ldem cunuilatissime prsestitft in Calliis, cum ibi eodem legalionis munere fungeretur.
Siquidem, cum, quse ad divinum cullum spectanl, omnia perluslrasset, reperissetque Lugdunensem ac
Narbonensem archiepiseopos circa gregem insigniter desidere, utrumque, nullis flexus precibus exuit
dignitate. Mox conversis in hrereiicos armis, Yaliem prsevaliduin caslrum , illorttm arcem , oppugnal, ae
demum divino magis quam humano expugnat consilio. Yeronse Lucio ponlifici decedenli adfuil, mox et
Ferrarise Urbano III cum morte Iuetanti poslremum pietatis officiura impendit. Cumqtte Henrico purptt-
Tatorum senalus aposlolicam sedem ultro volensque deferret,y non assentiit offerentibus, in Gregorium YHl '
honorem refundens, quera ideo virum incomparabilem suminiim ponlificem eligendum curavit; a quo cum
deinde ad omnes principes Christianos legatus cimi maxima auctoriiaie declaralus fuisset, ila munus illud
ex more suo cumulaie implevit, ut Fridericum ipsum tolies perfidiose relapsum cum Clemenle 111recon-
ciliaverit, cumque sexaginta novem prseclarisshnis principibus bellaloribus, suis ipsej * raanibus militari
cruce consignaverit. __.
Ctim vir doctissimus esset, adljuc abbas declamationem contra bserelicos Albigenses subpullulantes ia
Galliis scripsit, quam in suis Annal. refert Baronius tom. XII. Demum vir oplimus atque excellens ita
omnibus probalur, ui auctor Vilse S. Eetri Tarantasiensis inter Ecclesise Ghrisli columnas illum princi-
pem columnam'appelIet. Et merilo quidem, cum usque ad extremum spiritum pro Ecclesia Iaboraverit.'
Denique ul prseclaTissime gestis coronidem sstis .decentem apponerei, sub Clemente III in Belgio poslrema~
fungens legalione, Flandrensi comitrAirebatensique Ecclesise, qui inexplicabili-propemodum simultaie
pugnabant, sua prudentia consiliisque peperit pacem ; ac ineluctahili morbo ipse correptus, cum horse
laiali se propiorem fieri senljret, ante aliare S. Andreaj caibedralis ecclesise se deportari jussit, ibique
sacramenlis munitusinter sacerdolum manus animam exhalavit, die _ mensis Julii 1188 ; ejusque corpus
e\ lesiamento in Claranivallem relatum esl, lumulatumque a Lingoniensi episcopo inler D. Bernardum ae.
S. Malachiam cum foc epitaphio.
SvbjacetJiiific lapidi quondam nolhsimus orbi>
Abbas ETenricusRomano eardine digtvus;
Lubiica quivani contemitenb-guudianwidi,
Teirw membra dedit, cwlh aniniamque remisit,
Cldiissimi viri Yitam gestaque multi scripsere, in quibus Csesarius ejus contemporaneus in libro nltra-
culotum; Magnum Exordium Cistereiensis ordinis. 1. u, c."3 el21; Vincenlius Bellovac. lib. xxx, cap. 51.
In Kalerid. Cisierciensi in album beatorum refertur die 14 m. Julii. Ej"usprseter Baronium meminit Cran-
izius lib. vii, cap. 5, Saxoniw; Sirmundus-in nolis ad Petrum Cellensem, Chrysoslomus Henriquez in .
Fascieulo SS. otdin. Chterc. el in Menol. ad hanc diem; Monlalvus, multique alii. Scripsit Henricus ad-
veisus Albigenses hserelicos. Exstal ep. l. XII Ann. Baronii.

NOTITIA ALTERA

(D. Bertr. TISSIER,Biblioih. Palr. Chlerc, Bonafonle 1B60, fol., I. Illinilio,

^greghis hicprwsul, Caslro Marciaco prope Ctuniacum-parenlibus nobilibus orlus, in Claravalle adhuc
ptter reltgtotih vestem assumpsit : ac nondum elapso quadriennio Allwcumbw primum , et post aliqhol annos
Clarmvallis abbasest elecius. Corpus S. Bernatdi ab Alexandro 111 paulo anle in cmtilumnumerum idalt,
in marmoieo sepulcro, ubi etiam nunc quiescit, recondi curavit. Virlutum aulem ejus fama longe lateque
se diffundenle , ottuiibus charhsimus fuit, lam regibus et principibus , quam religiosh et prwlatis. In Tolo-
sanutn episcopumel paulo posl in Cislerciensem cmnobiarcham elecius , ulramque dignilatem tecusavit. A
Clemenle111 ad Lateranense concilium nominalim accitus, cardinahs ihvilus crealur, atque ephcopus Alba-
nensh consecratur; et mox legatu-s cum plenaria sanclm sedis potestaie ad provincias iransmonlanas milli-
tur; archiephcopos Lugdunensem et Narbonensem.deponii, abbates nigros, et multos EccJesiarumprwlalos,
quanium poluit, reformavif. Munilissimum limrelicorum Casirum , cui nomen Vallh eiat, non sine mttaculo
cepit : et eiroris Jiuces tenuit, convicit, el hmresim publice abjurare coegit. Dehinc dileclam suam Clarum-
vallem vhilavil el muneribus donavit. Romain reversus, non muiio posl Vrbqno IlPex -vivissublalo mullo-
rtim catdinalium voiis cuin'summus pontifex designarelur, adduci ngn potttit ut eleclioni suw consentirel,
sed ctucis prwdicandmofflciutnassumens uibe excessit,_elimperatorem cum sexagintanovem principibus et aliis
plurimis, reges guoque Galliw el Angltw ciuce signavit, id est, ad beltum sacrum, et ad succurrendmn,
Terrw Sanctw, lessera crucis collala obligavit. Cum venhset autem Leodium, ejus prwdieatione permoti
et compuncti clerici plut es sexaginla sex tiinore Simoniw sua ei beneficiaresignarunl : quw deinde ut omnh
, Simoniw labes abesset, plenariq palestale velut recens collaia, ehdem resliluil. Demum in paries Flandttw
profecttts, pacem inler comitem itlius ptovinciw et Atrebaiensem Ecclesiam reformavit. Morbo ibtinconeptus,
susceplh Ecclesimsacramenth ante allare S. Andrew Alrebatensh, guo deportari oplaveral, pie Domtno
obdormivit. Inde corpus ejus, ui-mandaverat, Claramvallem delatum esl, et inler SS. MalacJtimel Bernurdi
altaria et sepulcra reconditum. Bmc ex tabella ejtis sepulcro appensa, qum certum annum moriis ejus non
designat, sed ciica annum 1186 etim obihse referl. Verum cum ei scripserit amtcus ejus Gaudefridm
ephtolam insignem, quw exsfal apud Baron. ad ann. 1188, aliauot annis videtur supervixisse.
213 HENRICI S. R. E. CARDINALIS 218

NOTIT A LHTERARIA

(FABEIC, Bibliothecamed. el infim."Latinit., tom. III, pag. 211.)

Henricus de Castro Marsiaco, abbas an. 1161 Allsecombs. in Sabaudia, et an. 1177 Clarsewallensis,
ord. Cisterc, deinde annoI179 sub __lexandro III episcopus Alltanns sive'Albanensis in'jCampania Ro-
niana, et cardinalis legatusque apostolicns sub Gregorio VIII, diem obiil a'n. 1188. De eo Dghellus lom. I,
p. 25_ seq.; Sammarlhani t. IV, pag. 51 et 256; dudimis.lom. II, pag. |1559. Ejus scripta hsec exstant
in tomo leriio Biblioihecse Cisterciensis Berirandi Texioris sive Tis.ierijr : Commenlarius sive sermones
De peregrinanle civitaie Dei. Declaralio advetsus Albigenses, quss ex Baroiiio ad an. 1178, n. 29-57 exslal
etiam in Cbrysoslomi Henriquez ljbro n, Fascicult sanctorum.ord. Cistcrc, dist. 25. Ephtolm ad diver-
xsos, conferendse cum episiolis undecim qtias ex codice Clarsevallensi edidit Edmundus Martene tom. I
Anecdotor., pag. 576 seq. His nuper accessit Censum morum et corruptelw inter clericos el sacerdoles sui
lemporh, quam vulgavit Joannes Pelrus a Ludevrig >n reliquiis mss el diplomaturii inedilorum lom.il,
pag. 457. iM,el liilerm quibus convocat prwsules Germanim ad comitia delibeialuros de bello sacro adver-
sus Saracenos, id., j>. 449-452. Inter epistolas a Martenio lom. 1 Vet. Mon. vulgatas legiiur pariter ejus
edictum quod dein Joannes Petrus Ludewig in suis Reliqtiiis lom. I^vulgavit sub boc titiilo :_ Censura,
morum el corruplelw inler clericos et'sacerdoles sui temporis. In Ludewigb iamen integriores sunl Iitteise
isise quam apud Martene; vicissim autem Marlenii illse mullo .orrectiores suni Luriewigi.inis. Prsestal
insuper animadvertere nec lilteras illas Ludewigi ituegras esse, sed babere in fine assuiuin (ragmenlum
itlterum epistold. forte ab altero auctore , el diverso de argumenio sciiplJe. MANSI.}

DOHINE HEMREGI

CLAR,_EVALLENSIS QUONDAM ABBATIS


TOSTSIODUM

ALBANENSIS EPISCOPl

EPISTOL_E.

{D. TISSIER,Bibltalh. Palr. Chleic, i. III, p. 2.52.)

h __viriditas hilarcscit; ila ulsenlientesin eo fragran»"


tiam spei bonseexsullemus ellselemurin ipso, tan-
Ad papa-tn Alexandrum lerlium.— Mhsus ad prmdi-
candum bellum sacrum . nuntiat Ilenricttm Cam- quaminodore agri pleni, cui benedij.it Dominus.
paniw_cotnilemcrucem assumpshse, commendalque Nuper enim circa Dominici Natalis proxima sacra-
pontifici terram sett principalmn ipstus. menta de manulegati veslri .ivifiesecrucis signum
Ut in gaudio et exsiillalione melatis, quod pia pia devolione suscipiens, publicse solenuiiiatis gau-
so-iiciUidiiieseminaslis, ad notiliam vestram, Pater dium inopinalse Iseti.ise fesliviiale prse\enit; ut de
sancte, deferimus,' quod cura, quam nobis aposlo- _. ipso quoque merito resonaret : Gloria ih excelsis
lica delegavit auctoritas, suaves iu aliquibus et ac- Deo, elin lerra paxhominibus bonwvolunlaiis (Luc.
eeplabiles Dco fructus, lidei veslrae merito parturi- n). Ecce igiturpro eocoram vobis affeclutisissimse
vit, ita ut et nos deleclel exsecutio boni operis, et devolionis preces prona humilitate prosternimus,
vos certe poenilere-non debeatut'lis ct .aluberrimse rogantes ut lerram suam, quam patrocinio veslro
jussionis. llluslris namque comes Henricus, nosier ex fiducia multa commisit. memineritis, proul de-
-peeialissimus princeps ei dominus terrse peregri- cel, apostolici prasidii luilioiie vallandam; quale-
nalionis nostrse, compunctus et inspiratus a Do- nus .[uisquisiii eam aliquod fuerit in abseniiaprin-
mino, vexilla salutis primus' arripuit, et dlgnum B cipis machinalus incommodum, indignationem ve-
Domino spontaneaa oblationis offerens sacrificium, stram se non dubilet incursurum. Nulli etenimju-
ad semulalionem pii muneris ducem se eseleris prse- slius diligenlia sacriapostolalus impendilur, quam
stitil pietalls. Jam in horlulo cordis ejus germina ei.qui tollens crncem suam, per lot maris terrseque
lseta repullulanl, Jamfuturse fertilitaiis ipsiiisaprica dibcrimina crucis Dominum imitatur.
217 - - EPISTOLJE. 218
II. A domesticus uliqueproprise insufficientise perscruta-
Ad abbatemBuscalonem. —Oplul Buscatunemveniie tor; et nec mearum virium nescius, ncc debilis im-
Claramvallem, e't rogat ul occttrral ei Allamcum- becillilalis
bam, ubi Henricus abbas fuet at. ignarus. Scitote itaque, Pater, et credite
Ecce ego ad ostium cordis veslri peTtlnaxamalor qtiod, si quid in me gratise vel virlutis aui estali-
Invigilo, elamans liiteris, precibus inquieians, ut quatenus, aul esse conjieitur, illorum penitus me-
animas ille vester vel impoitunitateTiclus assurgat, litisesl aitributum, quibus in Iege Domini conservan-
ei pessulum nobis abditse voluntatis aperiat. Cre- dis indigna nie faleorpiselatione submissum. Eorttm
diraus enim quod illa prompla esl ex virtule , licet debetur commodis omne quod possum, eorura de-
retardeiur exobice; et gestil invenire qua prodeat, puiabilur uslbus quod accepf: quibus, si quid ex-
si renitentis obslaculi durities non obsistat. Quid inde qualibet subreplione fraudavero limeo ne quod
autem sibi velit, quod ssr-pescribens vohis, vesira. illis pro parte subripitur, mihi dignius ex asse tol-
ncc semel rescripla promerui, non adverlo;3 nisi ialur. Multo proinde melius mihi, multo securius,
quod admodum vereor, ne vobis memoria nostri apud illos jugitermuniaimposilseservilutis implere»
prorsusexciderit.dum affectui nostro quserenti.quem qliam cum eo quod illorum est, de gente in gentem
diligit, dileiti sallem liilera non recurrit. Ego au- „ vaga^ mulatione transcurrere. Quasdo vero idoneus
tem impatiens morse moras vestras silenliumque fierem regere gentes indomitas, et divinse legis
dissimulo, biandiens utique niihi, ne forte qui hsec ignaras, qui nec illis eiiam administrare sufficio,
interlm vota suspendilis, reconipensaiionis optimse qui plus mihi ex disciplina conferunt, quam a me
compendia procuretis. Qnidquid aulem illud sit, recipianlper_doetrinam?Etisli quidem per semilas
quod me, dum vos retardatis,- excruciat, noster in- justitise celeri currentes incessu, sponte feruntnr
terira nec dormitat animus, nec lepescit alfecins, :id vias vitse;illi vero paclum fecefe cum morie, ct
quserensquem diligit aniraa mea, ut tenens teneam manibus et verbis accersierunl illam. Yerumlamen
nec dimittam illum donec iniroducam vos in et propter illos mori, pro veslia mihi erit juss(ione
domum mal-ismea- elin cubieulum genitricis mese. promplissimum, paralo pro viribus mejs ad omne,
Tuncvidebit dileetus meus et aflluel, et mirabituir, quod contra hsereses illius regionis injungalur, dum
el dilatabiiur cor rllius ; cum egiedietur ad eum in modo ab ea mihi quain somnianl, ponlificis eleclione,
filiis suis gaudenset exsiliens ClaTavallis, el oimabit parcalur. Rogo igitur, ei per mansuetudinem noslri
illi quasi mater honorificala. Tunc et railii forsitan Redernplorisobteslor.utquidquidvobisaiiisuggerant,
ii.sultabit, ut dical: Jamnon propler tuam loquelam qui consuelsefoisitan correptionis aculeos removere
credimus (Joan. iv); quia, sicut audivimus, itd el C ldngius a sua conversatione feslinant, ab his lamen
vidimus. Yidimus et cogno\imus eam, de quaPatres quibus divina videorordinalioneconjunctus, pater-
nostri anniintiaverunt nobis. Resuscitate igiturnunc nitas" me Teslra non separel, nec cogat me amplius
landem gratiam quam habelis in vobis, ne sepelia- ad sseculi hujus alla respicere, qtti elegi ab olim in
luf in uno angulo^moniium, quod daium cst vobis domoDominibumilibusconseniire.Inveniarn.qusesOj
in acqnisiiroiie gentium ct muluiudinis populorum. misericordiam in oeulis veslris, ne ab accessu con-
Yeniet qui lalentorum suorum lucra requiral, ex- cilii hiijus J-inioris occasione retarder, ut possim
acturus nimirum exinde rationem, si sub defosso vobis tanquam vicario Chrisli Jesu el sumino spe-
cespite Bulcoldonis oliosam repererit pretiosi uune- culalori turris David qusedam singularitpr comperia
ris quantilalem. Si qua igitur in vobis viscera pie- suggerere, quse poieiunl, Deopropilio, in univeisi-
lalis, si qua societas spiritus, si qua lausdisciplina., lalis commodum reduiidare. Nunqnid tanli «st, ad
occuiriie mihi in Altacumba, cum venero, utvel islii tribus solummodo Tolosanas et fseeesYasconisecon-
p.indaiur secrelarium mentis, quse tantse obriguil verlendas inlendere, ut negliganiur aliajnulla, quas
lentiiudine larditalis. potestis, si credilis, etdebetis usque ad exlremum
III. terrse, in saluiem nmliaruin geniium providere?
Ad papam Alexandrum. — Orat papam ne Tolosanm ® IpSa quoque Tolosana Ecclesia, si non ei aliunde
Ecclesim poniifex constiluatur. consulitur, grave inlerim dispendium suslinebit, dum
uocloris gentium probal auclorilas, et nostra ju- ego, si me cogitis, fugiam quoad polero, elsi non
giter infirraitas experilur, quoil nemo scit Itominum, effugiam lnanus vestras.
qum sunl in homine, nisi spiritus hominis, qui in eo IV.
esi.I Cor. n). Yerum et bic ipse ad sua ipsius inlima i Ad eumdem. — Rogal papam, ut latorem prwsenlh
dignpscenda caligat, nisi bic ab allo spiritu adjulus ephiolw dignelur Miberith ponlificem concedere.-
intelligat, illo utique, de quo Aposloius ait : Spiri- Est in insula Hibernise vir vitse venerabilis fitle
lus adjuvai infirmilalem noslram (Rom. vm). Ille Chrislianus el nomine, qui in populo illo barbaro et
namque solus, com omnia scrutelur, etiam profunda genle novissima summo hactenus sacerdotio fungi-
Dei; ille, inquam, solus occulia humani cordis in- lur, et legalionis insuper littilis insignilur. Nunc-j
telligit, et vires ac polentias singulorum singulari et autem infirinilate confeclus el senio quietis elvaca-
propria Tiriute discernil, Quod Ideo diclum sit, tionis vota concepit, fdtiscenlem nimirum causalus
,amaniissiine Paler, ut nulli de me credatis, quod setatem; qujppe qui videt exilura vilse sibi pro fori-.
supra me_ egse, ineus ipse mihi spiritus atteslalui', bu&iiiuiiiiientem.'MaUii'us igilur miles, et post va-
219 HENRICI S. R. E. CARDINALIS 220,
rios trrumpnos legitimse concertalinnis emeritus, A , mittere, oranles impensius et cldmantes ad Dom"r
prseterilse operationis hebdomadam Sabbato quserit num, ut pro decore domus susequam amplificatis in.
requietionis conclud&re, etspiritualibus landem otiis terris, restiluat ipse vobis domum non manufactam
dedicare id quod est reliquum vitse suse. Facla igi- seternam in coelis.
tur cessione ponlificii quod gerebat, ne gentem in VI.
qua liac-enus laboraveralabsqtieconsolationedimii- Ad eumdem. — Ait in prima festivitate S. BeVnardi
tat, virum venerabilem, sciliceilalorem prsesenlium, itlius faclam memoiiam , el exoptalam fuisse prw-
ordinari sibi desideral successorem, celebrata ele- sent'tam,'miuilque eidigilum S, Bernardi.
clionein ipsum a clero et populo el magnalibus ferrse Celebraius est apud nos dies honorabilis et solem-
nos taies in nis, nova festivUale jucundus, et amplaj'ucundilate
ejus. Unde licet observaniiisordinis
utpole quem nobis relevalio sacratissimi
adjulores, nequaquam in ecclesiasticis functionrbus festivus, beaii
corporis Bernardi celeberrimum reddidit, et
fieri cupiamus antisliles; adducimur tamenasscn-
lumine cfariore perfudit. 0 quam voluimus gaudiis
sum nostrum prseseuii negotionon negare, timenies
illis plus utique cc_leslibus quam terrenis, vesti_e
ulique illi barbaras nalioni, ne facile in eis naturalis
feritas recrudescatj si in tepidioris segnitiem disci- majestatis interesse praesentiam : quaienus et nobis
'g de_gloria principali decor tantse festivilatis excre-
plinsea spiritualium virorum fervore refrigeat. Qtia-
si ita videtur el ut votis el sceret, et vobis de meritis illustrissimi confessoris
propter vobis, rogamus miro quodam irriguo uberioris benedictionis largi-
desideriis prsedicti pontificis lam iii absolutione ej'us
tas emanaret. Veruni, quia id nobis ampla distantia
quam in ordinalione islius efficaciler annuatts. remotissima; regionis invidit, ad spiriluale reme-
Quidquid aulem agendum fuerit, seitote quod ei et dium vota iransiulimus, fecimusque, Deo propitio,.
viarum prolixitas et brevilas expensarum moras
inbibel longiores. ' ,quod vestra ibi etsi|prseseiuia defuit, memoria non
vacavil. Solemniier ^lenim nomen veslrum cum suaa
Y.
pietatis insignibus, yestrorum, ut oporluit, el affec-
Ad regem Angloruin. — Extollil regem Angliw tum ctionibus fratrum, e. cordibus impressimus filiortim..
ob alia, lum quod plumbo statueral Clarwvallis
ecclesiam opetire, eamque ob causam mittilei tnen- qui ampla illud devojtione susceptum, aspectui quo-
suram ejusdem ecclesiw. dammodo sancti Patris offerrent, et cceleslis aubc
A die qua yobis Deo inspirante complacuil, ut ad secretario prsasentarent. Prseterea ne absentise eor-
occasio regias apolbecas invenli muneris
redemplionem familiaritatis noslrse sinus sese regise poralis
mitlimus vobis de lliesauro.
dignaiionis expanderet, et apex tanti cnlminis in- £' participatione fraudaret,
honorabilem portionem , iudignum
clinaret,j"ugiset ininterpolata memoria vestri sedem reliquiarum ejus
nostri pectoris occupavit, quse nos non patiiur vel penllus repulantes, si pielas lanti principis lanise
in amore veslro lepescefe, vel a glorise vestrse prsc- sanclitalis participio fraudarelur. Suscipite igitur
dicatione ,cessare. Testis est terra Yasconise, ei digilum sacrae illius|manusi'quam pro eo quod vir
nobilis urbs Tolosa, quam ex disposilione nuper juslus ab omni munere lerreni quaestus excussit,
vesirse magnanimitatis adivimus, qualiter per os Deus eam, utdignum fuii, affluentissima copia coe-.
nostrum in omni opportunitale colloquii tam publici lestis benedictionis implevit. HUus,inquam, manus,
taclus sanabat «egros, roborabatinvalidos, fir-.
quam privaii, magnificavirtus veslrae majestatis in- cujus
et inler erronese mabat homines, dsemones effugabat. lllius manus,
sonuit, oppansas qtiodammodo
turbse caligiues splendor Vestrse lam fidei quam pie- quse Clarsevalli nostrse, cuivos dareleciadisponilis,
fundamenlis. Fuit auleui
talis effulsit. Deinde cum jam rediissemus.ad pro- piimum injecil lapidem
sttidti iiostri'diligenter invasculo consignare quod
pria, ejusdeni veslrss pietatis gratiam domesli-is
nostris relalu familiari deprompsimus; et.abbatibus millitur, nevel thesaurus ibi reconditus per fre-
e diversismundipartibus congregatis, cumsolemni quenles apertiones injuriae paieat, vel, devotse-
subrcpiionis instinciu dolus aliqujs piai fraudis
quadam et fesliva lsetitia regalis beneficenlise nun- E
tiavimus largilatera. lnter csetera sane, quse de irrepat.
YU.
amplificalione et custodia ordinis servastis hactenus
est aomiju Ctsterciensis aa tienrtcum __ Moti-
et servatis, curse vobis fuit, non soluin exhibita, sed Qum mundi abbalem. — Benricus el abbas Morintuiuli
el prontissa referre, ul gratius accepla recolerenl, '
depuianlvr a D. Chlerciensj
'
ad vhitandum cmno-
cum poliora in reliquum ex gratuita pollicitatione bium de Columba,
sperarenl. Specialiler illud amplissimum donum Conieniiones et rixse quas in monasterio de Co-
piseconio excelleniiore prolulimus, quod Clarsevalli lumba furor mali desiderij suscilavil, ad nostram
noslfse in noslris manibus promisislis, ut videlicet nostrorumque pervenere noiiiiam, diro nos admo-
plumbi Iamina in operimeniiim oralorii nostri veslro dum vulnere percellenles; tam pro dispensalione
-munere contribula, devolio, quse vobis in peclorc domus ipsius, cui grave subinde periculum immi- "
flagrat, nobis super lecla resplendeat. Hsec igilur nel, quam violaia nosiri ordinis honeslale, qusein -
acceplaniibus universis el dignas Deo gralias per- omnibus professoribus suis pestem familiaris dissidii
solventibus, babita deliberalione decrevimus ora- el ilomeslica. simultalis abhorrel. Yolentes igilur
torii liosuiiiiensuramsiiieoralionummensurd trans- huic lanto jnalo compelens accelerari remedium,.
' v
221 JEPISTOL.E. _ 222
solIicitudinTvesirseiiijiingimusct mandamus, quate- A IX.
— Expostulat de Dolensibut
nus ambo pariler accedalis adiocum, et vices no- Ad Alexandrum papam.
stras in visilallone exaclissima diligenlia suppleatis, rponachis, qui armala manu decimas exlorserant a
monachis domusDei ord. Cisterc. el quosdam eliam
ita quidera, ut in prsesentta I. abbalis super rebellei vutneraverant.
et inobedienies domus ipsius suam cujusque primi- In lmmensum extollitur impunila .emeritas, et
tus maliliam visitetis, dignam pro modo culpse exer- lieenlia "quse juris ratione non cogilur, justis
centes in singulos ultionem, qua et vos jpsos zelus semper rationibus obluctalur. Probai hoc Dolen-
ordinis commendabiles faciat, et lemeraria perver- sium monachorum grandiler efferala prsestuiiptio ,
s"tas «uperborum conlra ordinis slimulum inuliliter qui in agrum fralijum de Domo Dei praeleriiis mes-
calcitrare dediscal. Specialiter autem in priorem sionibus irruenles, rapinam frugibus, injuriam fra-
domus ipsins, qui conlra Patris imperium relinere liibus intulerunt, nulla prorsns admoiiitione praj-
non esl-veriltis prioralum, deposilionis senientia missa, ut si quid eis decimationis jure competeret,
principaliler exeratur ; quia non est dignus prseesse pacifice ajl ipsos aul judiciaji ordjne pervenissei. Hi
cseleris, qui se contumaciter arbitrio subtraxil ab- vero armis polius confisi quam legibus, ad illos la-
batis. Quia vero etiam abbatem ipsum, considerata boriosos fralres, qui sub pondere diei et seslus
hominis qualiiate, debere j'udicamus absolvi, volu- Isetabanlur coram Domino, sicut qui in njesse, in
mus ut eum _imbopariler seorsum quidem el solli- armorura slrepilu violenter intraverunt, potiti ni-
cile moneatis, ut in capitulo suo coram vobis hu- miruin periculosa lsetitia, qua ex.sulfat raptores
militer petat ab oflicio quod bajulat missionem .capta pr_eda quando dividunt spolia. Quidam nam-
el quasi snavos imporiunilaledevincai,quo violentia que eorum violeiuas-marfus in conversos et mona-
quadam remedium absolulionis obtineat, chos injecerunl, et illas sacras dexlras, quas deci-
VIII. marum sacrilegio venefatu profanare, fuso paupe-
Ad convenium Saviniacensem. — Horlalur Savinia- rum sangnine polluerunt. Et vos quid ad hsec,
censesad fingalilaiem, ob prwsenlem, ut apparet, beatissime Pater, qttid ad hsec? Poterilne prsesiden-
domtts eoium inopiam. libus vohis manere incorrectnm in mona.his, quod
Benedicius Deus et Pater Iuminum, a quo _nona sacri canones acerrime in tyrannis? Pote-
Palri veslro domno abbati puniunt
cuacta proveniunl, qui rilne et illis in exigendis his decimis justiiia ulla
W.^plenam contulit et in oblemperando fidem, et
competere, qui justiliam et judicium cruento prse-
In operando virlutem, iia ut palerno siudio sollici-
j'udicio non suntveriti prsevenire? Yerum et antea
tus sil pro vobis, satagens omnimodis et laborans,
domus vestra consueto incommodo ; super his nullam habebaiuomninojusiitiam.quipptt
qualiler amplius
non laboret. Induit eum Dominus virtute ex alto, et tuinum qtii olim pro eis idonea commuialione recepia diu-
baberent pro liac deeiinalione' concamljiiiin
roboravii fortitudine raanum ejus, ita ut, dum prae- litteris
iraditum, et fundatoris domus subscripiione
lerila cura prsesentibus sesiimamus, aperte nobis clemenlise vestrse cele-
signatum. Boganius igiiur
delur inlelligi, humanse pusiilanimitatis fuisse, quod befrimam
pietatem, qualenuseam super hoc promat
timuit, sed superni esse muneris ; quod id opere in maleficos ultionem, quod fratres nostros nulla
convaleseit. Rogamus prolnde vos, et lanquam S-
ulterius decimse hujus exactione lacessant, et con-
lios charissimos admonemus, qualenus manum ejus tra
inermes anhnas arma denuo sumere non prsesu-
oralionis et obedienlise subsidio fulciatis, currentes mant.
el ipsi posl eum in odore virtulis suseet vesiigia ej'us X.
gressu pacifico prosequentes. Facite, ut complac_eat Ad ettmdem. — Querilur, decrela ejus pro quadam
sibi in vobis anima ejus, et delectelur in veslris domo ordinh sperni a Divionensi abbate, et rogat,
aciibus cor illius; quia tunc facile dilucescil nehu- ut aggravet manum buam in conlumacem.
lositas teporis, si aspiret in nobis serenilas chari- Ambiguilatis et difiidentise materia pandilur, si
taiis. Porro, si opus fuerit, ut aliquid vobis in quo- i Ecclesia, qusenialereslfidei.in suis instilutionibus
tidianis etiam stipendiis Teslringalur, noliie proti- contemnaiur. Desinal Roma vel promulgare quod
nus exacerbare spirilum viri Dei, pro dimiuutse staluit, si decretis ipsius impune contraire licuerit'.,
stipis impendio murmurantes, sed ipsi eum polius Meminimus aulem, piissime"Pater, et cum graiiarum
de
importuna oblatione frugalitatis monasticse prseve- actione recolimus qiiod negolium domus parvulse
nile: qusenunquam satis ad professioois su_eculmen Morans tam diligenter et efficaciter promovistis :
atlollilur, nisi cum universis superfluilalibus am- quodadsiiuui jam causa exitumdevenisset,si,Divio-
putatis,inlra necessilalis extremse limites coercetur. nensis abbalis nola protervltas vestrse jussionis
llla vero fraterniias profectibus spirilualibus mili- limites non exfrel. Sed ecce inventus-cst, qui pe-
tat, quse commodi communis iiituilu in iis eiiatn rire magis eligat quam "parcere, volens potius a
quse necessaria videbantur, noxios appetitus propi ise funclionibus sepaTari divinis,. quam in suis factio-
volunlatis abjnrat. Quod minc maxime vobis serau- nibus superari. Confidimus tamen in Domino, et in
fandtim est cl agendum, quando nihil aliud hac di- conslanlia virtutis vestrse quod menlielur tandetn
scretione quseritur, nisi ut domus yestra vobis post- iniquitas sibi; et cui aufert exsecrabills cupido con-
^ -
hae in usus uberes amplielur. stlium, j«ugisvexalio conferet intellecium. Is autem
223 HENRICI S. R.!E. CARDINALIS i S-24
jam terlio vestra? recepil litteras jussionis, in qui- __A vos tacebitis ? Tempus esl ul amicus sponsi sponsaj
bus ei omnis appellatio lollilur, ui pauperculse illi ulciscalur injuriasj etgladius Phinees sacerdotis iu
domui juris sui prosecuiio non lollalur. Jam per incestum Israelitse et Madianiiidjs exeratur. Ecce
Lingonensem episcopum sub interdicti seulejilia de in diebus veslris, auciore Domino, sedala sunt
justilia veslra lent lur, dum non vtilt dimitlere, quod schismata; enge paslor bone, facite ut et bsereses_
per injustiliam suam lenere convinciiur. Sed quid sopiantur. Habelisjenim in partibus Gailicanis vi-
facimus ? JS.oncredll verbo signi prioris, nisi adhuc rum, sicul expertijsumus, jusiitise et veritatis ami-*
, in manu vali 'a gravioris plagje verbere feriatur. cum, dominum P. liluli Sancti Chrysogoni cardina-
Dala igitur, pie Paler, voci veslrse vocem virlutis, lem, qui in una sola electione, me teste, quingentas
etfacite adhuc nobiscurn signum in bonum, ut eru- marcas argenti slrenue refutavit, ne .sub oblentu
bescanl rebelles, et increduli confnndantur;'et sciant muneris a tramite diverlerel veritalis. In eo igitur
pariter et intelligant quam periculose el ad insi- plurimse consolalionis hauslo remedio Deum glori=
pientiam sibi decreiis apostolicis reluctcntur. Si qui ficamns el Patrem ; in eo maguificamus et vos, vi-
autemex eis conspectui vestro se irreverenter inges- denles quod illuslrium digniiaiurn gralia, quse de
serint, memineritis excommunicalionis sententise ctti vesiroa plenitudinis fonte.procedil, in lales confhiit
suceumburii, ut non aliier, qtiam vos deceat, vel IB ex apostolica diser,eiioiie personas, quse .per vitae
admitlanlur a vobis vel dimillanmr. meiilura fastigia illuslrate comprobanlur bonoruna.
XI. Iliuc \obis materia gaudii, hinc Ecclesise Dei solatii
Ad eumdem. — Vitia quadam Galliw deploral fomes exoritur :
quw exslitpareadorsus sitcardinalis S. Cluysogoni, quod tales assumilis in partem
ob id lempus reverlendi ei prorogari piecatur. sollicitudinis, qui Iionoreul in vohis plenitudinem
Inter csetera mala, quibus in parlibus Gallicanis ""poteslatis. Prohal lste quod diximus, vestfum in se
..ntiquus Ecelesise decor ohsorduit, pudicitise lapsum non errasse judicium; dum eo seaptum exhibel ad
el fidei deploramus excidium, videnles quod diebus pondus oneris, quo minus deprehendilur ambitiosus
bis malis et easta simplicitas pise credtilitalis exclu- Iionoris. ls esl quen sualimat humilitas. ifugalitas
ditur, et candida simplicium castilas influ. niibus locupletat, qui cum sil neniini gravis, eharus etulilis.
undique ffagitiis inquinatur. Unum vero superest f.tcttis est universis. Pugiidi constater ad beslias
conira prodigia funesla reinedium, ut rigor aposlo- Ephesi, Simonera Petruni conlra Simones magos
licse discipbnse notrlorpeal, el abundame malitia iuduens et leprosis Syrise novum exhibens Eliseum,,
cseterorum Romanaj sedis cbaritas non frigescat. evellit et destruit.. sedifical ei pl.uuat; i.a de vinea
^ Hanc enim si spirilus ab austro veniens placidi fer- Domini Sabaotb vulpeculas demolientes exterminai,
( ul
voris sestu refove.it, lottim corpus Ecclesise coelesti de ipso quoque vestiario Sdlomonis lineas corro-
proiinus recalesrel incendio.etnoxii lorporisexcussa dentes excluddl. BenedicUis Deus, cui Jalem Eccle-
segnitie in sui vigoris Igloriam menibra languida sia sua filium vobis obsteiricantibus parturivil,
convalesceni. Attendalergo interim desublimi qua qui et patris honorj consonet, et a matris non de-
praQemineispecula, sanctitaiis veslr_econlemplalio- generel honestale. Illunc itaque vobis contra prsedi-
n's obtulus, et lunicam veri Joseph sedula cogita- clas pestes prolixiori lemporum spatio petimus in--
lione perspiciat, videatque uirumne illa sit, quam dulgeri, conseniienlibus plerisque de majoribus no-
ci Pater fecerat, lam inexperlam inaculse, quatn toiius stris in idipsom, ul cilra cxhibiiam pra.dictorum
conscissionis imnmnem. Mactilalur ha.e injiartibus vulnerum curam, nou sil iste vir noslris regionibus
iiO-lris et scindilur.eo quoJdtiplici stibjeeia Iud biio, sublrahendus, quilob hoc maximefuerat iu paites
el nsfevo tuipiludinis el ruga dehonesiatur erroris. etiam remotissimas destinandus ; proeserlim cum,
Ricipili qnotlam fi rvio et hsereses in eam et flagitia teligerit Dominus hoc ,lempore corda regtim, qui,
confluxeruiit, iia ul, cum sordeal in pliuiriais per pacis inter se fosdere confirmalo, in nullo melius
immundiliam vilae, scindatur in aliis laceratione sancliusqtie converiiunl, quam ul induti lorica fidei
petfidise. Surrexil enim de cineribus Sotlomorum D I IiEereticammultiludinem persequaiHur.Yerum, quia
antiqtiselibidinis vermis, qui posl ignis pluvias im- necesse esi, ul j'uxla Evangelii verbum sint gladit
bresque sulphtireos de lacu damnalionis emeigens, duo hic, dignuni credimuset honorificum vobis, ut
fetoris suifi.tt'bus occiduas inficit regiones. Revix't zelum sxcularium principum vestra qnoqtie semu-
et Arins in partibns Occidenlis, qui ab orientali ju- latiocomitelur, nepiaeoium intentlo sumal exocca-.
dicio in propiia persona damnatus, nunc in succes- sione defeetum, s'i opporltinum non acceperit ex
soribns suis fines ultimos occupavil. Foris occidit vestra cooperalione subsidium. Expedit igitur ut
glddius, et domi mors similis est. Nam et hseretici praedicto cardinali congruas prorogantes inducias,
. iu publico disptilanl contra fidem ; el quod mulii deiis ei speoialiter in mandalis, ut contra bostes
in occulto fatiunt, et scribentis verecundiam, et i:hariiatis ctfidei magnanimiter accingalur; maxime-
legenlis Isederet honestatem. Sed quid dicimus ini quia in pluribus regionibus usque adeo jam exunda-
orcullo? Peccalum suum sicut Sodonfa prredicanl,, vit iniquilas, quod factus est sicut populus sic sa-
et velut in suburbanis Gomorrhse convivas Iibidinumi cerdos, vel potius peslilentia gregum ex ipsa.serpit
provocant ad peccandum. Nunquid superhis nonin- contagione pastoruta. Moras proinde hominis Dei,
dignabilur zelus vester, aut impune peccabuiu, ct. et indicti sibi reditus tardilalem consideraiio lantii.
EPISTOL_E. , ^ "226
22S
- neeessiiatis excuset; quia licci prsaseiuia ejus \obis A dedinavi conspeclum, el evitavi colloquium, ne sni
esset uon immerilo grata; lalis tamen absenlia horlaius accessu prseproperuni aliquid et in posie-
cunctls Deum liinenlibus efficitur gratiosa. Redihit runucorrigendum, vel commiiterem improvisus. In
ad \os, Deopropilio, lemporispppoi'iunitalesuscepla, omnibus his quid ego peccaverim, ipsi decernile,
cl spiriluales afferet ex agro hujus mundi mandra nisi forle, qnod non slalim ad vestram perluli pri-
vestrofuisset cotir
goias, quae j'am et in porlis nostris odorem spar- .inordia causse notitiam, ut cnm
-gtml, e"tvobis suavilalem plurimam in ipsius Rar silio per meipsum provide consummandum, quod
' chelis iu.vidiamredolebunl. Persequalur inlerim, ut postmodum per ablatem G. pia noscitur lenierilale
el in hoc mihi leslis est Deusj
optime ccepii, peccalores Amalech, el de civilale pra_sumplum. Yerum,
Domini veteres externiinet Jebusseos, ul.cum venerit neque per me faclum esse, nequc pro me, quod
ad vos, etpulsaverit, confeslim aperiant ei, el intret ipse domum illam temerarius occupavil, quam mox
in gaudium Domini sui magni. exoccupavit exslinctus, ita ul si iiabeamus in eunij
- XII. quod movere possil ad iram, non desit tamen, quod
— com- hiflectat ad \eniam."Maxime, quia leniteT punienda
Ad nigros abbates Flandtiw. Animos eorum
moios ob secessum abbalis de Batn in aliquqd cm- " esl culpa, quse de zelo reljgionis opus potuitsuadeie
nobium oidinis Chlerc. placare conalur. discriminis. Ei ergo parcendum est et a vobis, qnia
Ad meipsum anima mea lurbala esi, insiii •mcero- ut spiritualihus loquor, quod fralribus illis prodesse
ris amaritudine coniabescens, quod veslros, ul di- voluit, vobis ohesse non credidit. Nunc igilur, Pa-
citur^animos turbo adversus nos gravis commoiio- tres oplimi et dilectissimi fralres," removete, obse-
nis exagitat, et in profundo piorum cordium grandis cro,-a cordibus veslfis iram,"a nostro tristitiam ; n_
infreniuit spiritus procellarura. In primis ijiiur qua inlef nos radix amariludinis sursum germinans
orandus esl auster, ut veniat, qui indignationis nuperinitse charitaiis jura corrumpat, vel fructus
ollam flante aquilone succensam milioris aurse uberes gratise utrinque-adolescenlis impediat.-Ego
temperanienio refiigerel, alque in ihalaino Salo- enim vester sum in visceribus Domini Jesu Christi,
nioius media cnbicnli charltale consternens, in nullam vobis daiurus offensani, prsesto semper et
quielis iranquillse planitiem sanctarum mentium paratus adgraliam.
redigst lempesiatem.Ego autem, si quidmodoest XIIL
vel opere vel sermone commissum, in quoveslra Ad Cabilonensem episcopum. — Congratttleiur ei
sit vel exasperata benignilas, vel utiltlas diminula, recens in pontificatUm Cabilonensem assumplo:
nulla tuebor impudenti excusalione reatum, qui r< et cmnobii Longivadi negotium quoddam com-
•yeslrum subeo sponlanea satisfaclione judicium. mendat,
llaxime quia, cum apud misericordes judices carasa Sermo bonus egressus a Ooinino non indigne qui-
decernilur, non lam perieulosum est solvere poena? dem de veslra nos electione Isetificat'; quos in ve-
debilum, quam nequiler inficiari deliclum. Proinde stra pariter dilectione sublimat. Gaudemns siqui-
ad vos pertinel, ul scqna discretionis lance pondus dem ad~aIliora conscendere quos amamus; el eos
liliretis examinis, per quod et confitenii sil venia, prseseriim de quorum daiur conversatione pra.su-
et innocenli non impulelur offensa. Yerum esl illtid, mere, quod eis in signum gratise, operaiioiiemque
nec oivnino clifliteorquod in vestris me olim parlibus virlutis, stiblimis advenianl culmina dignitatis. Spe-
«ommoranle, ubi, quod cum gratiarura aclione re- cialiter aulem ex vobis specialem siimimus in bac
censeo, impensius sese inihi copia vestrse cliaritatis promotione lsetiliam; ttbi ea maleria exsullaiionis
exposuil,'conligit ut pra^senliam noslram vir vene- offertnr, per quam iri arciioris amiciiise slatum
Tabilis G. abbas de Ham gralia contrabendse mecum prsecedenlis gratise merita foederenlur. llla enlin
familiaritalis inviseret, meque sibi, quod libenter Ecciesia TOS suscipit in pastorem, per quam vos
ariuui, mutuse dilectionis connexione \incirei. Cum- mater ordinis est habilura pontificem ; ita ul spiri-
que cirea spiritu.les profectus mediusinter utrum- D malis gratiae parentela in subdilam lineam descen-
que sermo discurreret, sui proposili reseravil aT- dente, habituri simus a modo viscera pii Patris, in
canum, dicens se animo eoncepisse, ut in ordinis quo habemus bactenus simplicis benevolentiam di-
noslri coloniam el ipse transiret, ct alios, qui eum lecloris. Cselerttm el prsediclse matri noSlrse, sicut
sequcrentur, addncerel. Dehinc domum quoque bene confidimus, eo amplius assistetis, ei sua in
«biulii quam regebal; T;UUSvidelicet, non pleno omnibus jura servabilis,-quo pise religionis aemulari
" -sibi
prospexisse consilio, nisi domum eatenus gu- propositum ab ipsa infanlia selatis veslrsp didicistis.
beinaiam in eminenliam ordinis ad quam ipse Devotis ergo -precibus coelestis^est \obis exoranda
migraret, pari religiosilate sustolleret. llsesi, fa'eor, poteniia, ut operis hujus initia slabili salubrilale
ei prse consideratione clifficullatis obslupui. Deinde promoveat; et ubi muliiplicavit pondus oneris,
- cunetis obslaculisnujniedecursiscuram prose.pien.Ii amplilicel ei dilatet incrementa virtutis. Ul autcm
operis dissuasi. Ad ultimum-vero instantia mollitus hsec ipsa incremenii vesiri primordia Isetis undique
abbatis rem totam dubia dilalione suspendi. Pr_e- fulciantur auspiciis, roganuis prudentiam veslram,
lerea F-landrensis Comilis quem abbas pro negol'o quatenus in negoiio L.nghadi et nosirse neeessitu-
tam aclilaudo quam non acticando vocaverai, et dinis, el vestrse memiiientis hoiiestatis, providentts
227 HENRICI S. R. E. CARDINALIS rs
iniercedenlibus nobis, quod ideni negotium ad do- j\. quia etsi tales sumus, quod inlerdum prse occupa-
mus illius pacem et commodum dirigalur. Si quas tionibus multis nonnulla negligimus; hanc tamen
ergo vel nostras vel aliorum liiteras habuistis, qusa lantamque anobisDeus avertat amenliam, ut ali-
prsedictse domui ..xceplioiiem soluti contractus op- quem de his qui nobis prailali sunt contemnamus.
ponant, eas nobis loco magni muneris redhibete, Inler cseteros aulem vos lanto humiliori reverentia
facturi rem gralam et accepiabilem corili nostro, si yeneramur, quanto excellentiam vesttam prsepol-
domum Longivadi ab -hujus Iitigii discrimine lere quamplurimis nullo. unquam scrupulo tlubise
liberetis. dissimulaliont ambiguimus. Ad pedes igilur glo-
XIV. - rise veslrse prseteriisenegligenlise veniam posttilan-
Ad dominutn Hyacinlhum cardinalein. — Excusat se les, aperiri nobis landem veslrse familiaiilalis adi-
quod ngndttm ethonorem (perephtolatn, utophtor), lum deprecamur, quse in hoc, si placet, primitias
exhibueril. _nobis suae dignationis indulgeat, ut gravamen et
Quserendse familiaritatis et gralise vestrse grandi- tsedium ejus quse de \obis facla est eleclionis a\er-
ter hactenus negligentes vestro nos omnimpdis hu- tat. Profeclo enim ex integro me vobis conslilueiis
miliamus honori, ut debeat venia prserogari negie- obnoxium, si ab ioc periculo reddideiiiis expedi-
ctui. Procul autem suspicio universa conlemptus; tum. Yaleal sublimiias vestra^

Epistolas sequentes edidit domnus Marlenius Thesauri Anecdot. 1.1, eol. 5"_3, ex _ns,
Claraevallensi l

XY. B episcopo, H. Clarev_IIis pauperum servus salutem,


Ad prwlalnm precatoria. — Commendat ei suum or- et quas.potest oraiiones.
dinem, ac prmcipue domum Al. ApuJ egregium etbenevolemerilis viruin, qualena
Yiro veneraliili et amico suo Ch.istiano R. Dei vos esse confidimus, non opus est longo piocemio,
gralia S.*R. E. subdiio, el Lausannensi electo, HEN- mullisque verborum blanditiis, ad impetranditai
IUCUSClarevallis pauperum servus, salulem el sin-
cerse dilectlonis affecmm. quod juste exposcitur, prsesertim ubi Deus in causa
esse agnoscilur. Proinde rioltimus vos mulliplici
cQudd exhibitse quondanrdomui noslrsa prsesentise suadela diutius detinere; sed quseavesira sauct.-
veslrse defuimus, grave exslilit nobis el moleslum, late
requiriinns, simplici et nuda prolatione sugge-
eo j'ampridem desiderio affectis, ul vestro ibi et rimus. In episcbpalu vestro conslat esse novelias
recrearemur affatu, et delectaremur aspectu. Det nffstri quamplurimas, quse
- nobis Dominus vicem fecompensalionis optaiae, ut plantaliones ordinls
continua rigatione tutamims atque solatii vesiri
quod tunc ex absentia noslra perdidimus, ditilurnse Has itaque omnes paternitati
plurimum indigent.
prsesenlise fenore compensemus. Salis eliam cupi- vestrse eommendat..s esse desideramus; prsficipue
mus locum dari nobis el lerapus, ubi et quanlum id _ vero
illas quse ad nosiram doinum specialius perti-
quod inlra nos afleclibus agitur, landem erga vos nere noseunlur. Sil ergo pielali ac provideniis-
affectibus comprobetur. De esetero meminerilis, veslrse cadem monasleria amore Dei, et nostroe
quscsumus, spei nostrse, quam in eo polissimum, et supplicalionis obleniu diligere, fovere ac manu
a vobis concepimus, et de vobis, quod ordinem
tencre; quia, si dignanler et pie stiperea inlenditis,
nosirum, quem dominuspapa, qui est paler vester, omnis
lanta pietale diligit et tuetur, vos quoque debeatis honorem uiique profeclus eorum ad. veslrum ipsius
ei gloriam redtindabit. Ut aulem circa
lisereditaria charitale diligere, nobisque in vobis laudabile studium vos magis officiosiim
hujusmodi
hujiis muneris successorem exemplo et imilatione magisque habeamus, oraiionum ac bene-
lanli pontificis exhibere. Specialiter aulem domum ficiorum devotumj
quse-in domo nostra usque in finem fieii
_deAI. ileratis vobis precibus commendamus, ro- habent, participem'vos esse "concediiuus.
gantes omnibus modis talem vos illi exhiberi pairo-'
niim, ut^eo felicius beatain sedixerit, quo singula- Ad | XVII..
Tius ipsa sub umbra illius quem desideraverat re- principem precakoria. — Commendal ei monasle-
rium de 1'erosa.
quiescit. Si qua vero inler vos el eam lilis materia Filia nostra patiper et modica domus de Perosa,
emersil, vel causa dissidii, eo quod vineas quasdam D
fruelus quos rigidior inler petras gleba non gernii-
quas possidet, ad manus vestras credideritis revo-
nat, ab uberioris fundi benignilale inendicat; et
candas,. compelentes fratribus inducias prorogaie, non habet quo suslenteiur ex proximo, vicius
douec loquamur pariter facturi lerminum absque quia
sui stipem quserere1cogitur ex longinquo. Hinc est
lermino charilatis.
I , ; XVI quod cum sub umbra alar-um vesirarum qualecun-
Ad episcopum precalotia. —Commenaal tpsi mona- que illud suse suslenlaiionis remedium invenissei,
steria ordinis sui in ephcopaiu Legtonensi exi- locum sibi ad lalus veslrum in plufima anxietate
stentia. constiiuit, non tam de soli fertilitate secura, quam
Domino el Pairi charissimo De. gratia Legioueiisi de propagandis vestrse dileclionis ubertate sollicita.
"--- T-PISTOL-E. S50
'
Odorata est enim in vobis odorem suavitalis el jL " XX.
'gralise, quasi odoreni agri pleni, cui henedixit Do- Ad papam piecatorta, — Vt religiosos alienos et
minus. Quocirca rogamiis et petimus, ut vos penu- moniales de Belta Comba coerceat, quaium vicini-
Tiam fiduciamque ipsius miseraiione debita con- - tas pascua animalium Benediclionh-Dei impedie-
balur.
lemplantes, eam a lalere veslro _iiinime repellalis; Sanctissimo Patri et domino Dei gralia sutnrao
quatenus misericordia superexallata judicio, eo modicum id quod est.
pontifici, II.,
securius coeleslia vindicetis, quo eliam indebile
Paupercula domus nostra, quse dicilurBenedicito-
terrena dimitiitis. Sciat cum Rulh Moabitide ad nis-Dei in arido loco lerrse slerilis lundata
est, sed an-
agrum se venisse potenlis Booz, .qui feminam alie- gusla facultatlbus et pauperlate depressa, ul si sola
nigenam el ignolam , non solum a colligendis frugi- ei pascua defecerint animalium, coniiriuo et ipsa pa-
hus non abegit, sed eliam maieriam sibi compendii bula deficiant animarum.Surrexeruntautem nuper
plenioris indulsit. . - quidain diversse religionis el ordinisalieni, qui cum
XVIII. habeanl oves et boves abundanles in egreSsibus
Ad... — Excusat se quod non possil -adesse assi- suis, in exlerminium paucularum ovium quibufe
gnaia die ad lerminandum Vallh-Lucenlh nego- ]j prsedicla domus nostra suam consolabatur, utcun-
lium. que pauperiem, lurmas varias et pecus mtil-
Ad diem quam Vallis-Lucentis negoiio prsefixistis, liplex induxerunt; non solum alieni, sed el nionia*
libenter juxta vestrum beneplacilum .venirereus, les de Bella-Comba pTEediclsedomus pascua etiaml.
maxime quia et ipsins domus affectio nos Irahebat, suis graviler turniis incursant, et in confinio gran-
et vobiscum loqui de pluribus babebamus. Est au- giarum ejus novas aedificantmansiones. Quaproptef
tem nobis eadem ipsa dies pro conlroversia Divio-, fratresnostri,'qui de domoillasunt, clemenliam ve-
nensium monachorum, quam et \os cupiiis idonea slram nobis intervenientibus deprecantur, ut per
celeritate decidi, apud Lingonas constituta, data apertas litteras veslras communiler ad omnes et
caulione paris compromissionis ifi arbitros, quos ad prsedictas moniales specialiter destinalas; hu-
ad terminandam causam decrevimus assumendos ;
jusmodi imporlunilalis coerceatur excursus, sintque
iia ut hoc Ipsom quod Quinciaciensium abbatenii, vobis pascua prsedictoruin fralruiri
patrocinanlibus
in quem fuerat cum caueris compromissum, sub- tam ab incursione libera, quam a mole novse illiug
trabilis nobis pro negotio supradiclo non modice sedificalionis
exempla.
doleamus. Quod igitur alios duos abbates noslros ad XXI.
diein causse necessaiio retinemus, palienler ferle ( I Ad prwialum. — Ejusdem argumenli.
deposcimus; niaxiine cum sine ipsis qui supit arbi- , Domirio et amico charissimo Patrique reve-
iri constiluti in causa nostra procedere non possi- rendo YV.Dei gralia Lugdunensi archiepiscopo,
(1)
mus. Si vero post diem illunf memorato negoiio H. Clarevallis
pater, salutem el modicum id quod est.
vestroaliqua nos velit opporlunitas inleresse, non Filii vestri fratres nostri de Benedictione-Dei
.subiraheiiius prseseiuiam corporis, quibus non ab- novi
gravaminis oppressione tristantur, eo quod per
siimus instantia volunlalis:
multiplices aliense religionis et ordinis pascua eo-
XIX. rum peregrini gregis inlrusione piseoccupantur, et
De negolio ad abbaiem Tiium-Fonlium. — Vices ad repellendas oviculas eorumdem fratrum lurmas
_.«__.ei commitlit ad negoiium Vallh-Lucenlh diri-
mendum. sibl inlolerabiles coacervant. Inler cseteros vero,
Dilecto el venerabili coabbali suo A de Tribus imo prse eseleris moniales de Bella Comba prsedictos
in confinio
Fonlibus HEKRICOS Clarevallensium pauperum suus fratres nova sedificatione molestant,"et
salutem el omne bonum. grangise suse recentis domicilii erigunl mansionem.
Vallis-Lucentis nostram nos Quocirca rogamus ei petimus, quatenus hujus im-
Negotio exhibere
instantiam vigor vestrse auctoritatis
prsesenliam et mandalura domini Cislerciensis in- f ' porluniiatis
dixerat et ipsa domus illius familiarilas requirebal; amoveat, et filiorum nostrorum iura perire ab ex-
quia vero dies eidem negolio pnesiiiula, nobis quo- ternis non permiltat. XXII.
que fueral pro Divionensium monachoftim pacifica- Ad — Vt pactum conlra ordinis inshluium
lione prsefixa, coacti sumus ex propria necessitate papam.
a Fontanensibus fiaitibus tnilum cum Flavinta-
dimiltere quod fraiernse charitaii cognoscimus nos censibus monachis commulel.
debere ; verum quia non usquequaque in solvendo Domino papse.
quod debet qui per vicarii solliciltiilinem idoneum Fralres nostri de Fontanelo a monachts Flavinia •
cxhibet solutorem, inlerveniente abbale Vallis- censibus assiduis contentionibus lacessiii, ad
Lucentis, fraternitatem vesirahi vices nostras im- quamdam paclionem pacis desiderio abducti sunl:
plere deposcimus : ctii tanio justius operis hujus vi- . quam nobis inconsultis in gravamen et prspjudiciuin
cissiludo comniillilur, quanlo diligentius omnem, nostii ordinis admiserunt. Non enim palilur nostri
Deo auxilianle, cautelam -redintegrandse pacis et ordinis inslitutum, ul medielarias prsestemus de no-
ordinis amplecfUur. slris laboribus functiones. Proinde rogamus obuixe
(1) YYiehardoqui ex Ponliniacensi abbate ad scdei;) Lugdunensem assumplus esi anno 1161
' "
251 IIENRICl S. R. E. CARDJNALIS 25?
clementiain vestram, ut iratrum simpliciiaii, prout A I XXIV.
dignum vobis videbitur, succurratis, scribenies mo- Ad — Commendatei domum M. in
nachis Flaviniensibus, qualenus illiciia pactio, regem precatoria.
' Hibernia.
quam nosiri ordinis inslitulio non patilur, oppor-
tunse convenlionis placilo commuielur. Piseserlim Licet veslrse maj'estalis aures multis et magnis
latorem vobis suppliciler commendamus, obsecran- non ambigamus occupari negotiis, emergeniibus
les ut euin in justis suis misericorditer exau- lamen fralium nostrorum angustiis multiplicibus,
diatis. vos crebr.us forsilan, quam in oculis vestiis bonum
XXIII. sit, pulsare compellimur. Considerantes lamen vos
de vexatio- minisirum et culiorem jnsiiii_e et aliquem nos ad
Adprincipem ptecatotia.— Conqueiitur
nibus domini Wangionis-Rtvi. serenitatem veslram adilum habere, confidentes
Dum me in terra aliena peregrinum et exstilem pro filiis el frairibus noslris sub manu protectioifs
videam, diVitiiset honoribus pristinis oriinique pro- vestrse degentibus secura fungimur Iegalioiie. Pro
pinquorum auxilio deslilulum me seiiliam, hoe domo ergo M. quse in parlibusHibernise siia \esti_e
unum mihi remedium ad consolalionem senectutis subjacei ditioni Iacrymabilem excellentise veslise
niese remauserat, quod omnipotens Dominus ad lo- B querimoniam proponere ' instigamur.
cum dominationis veslrse, in_ quo mihi pacem et XXV.
securilatem promiseram, venisse me ei mansionem
habere permiseral. Sicut enim ex corde \osdiligo, Ad socium amicabilh epislola.
ei sicui de pietale ac luiiione vestra plus quam de Consiat, charissime, quia Iongissimo terraruin
homine confido; ila etiam prsesumebam qnod me traclu'ab invicem separentur mortalia et corrupii-
lalitantem sub alis proteciionis veslrse nullus ma- bilia noslra, adeo ul ad invicem nulla possimus ra-
lefacior invaderet, quandiu vos Dominnssalvum et tione accedere, ut de invicein loquamur, et invicem
iiicolumem custodiret. Sed ecce, peccatis.meis exi- - consolemur, etpro invicem solliciiemur etoiemus.
genlibus.-expellere me de terra vestra salagit unus Sed profeclo, si fidcles in dilectione el veraees su-
de hominibus veslris, qui nec Deqm reveretlir, nec mus in sermone,. spiritus qui vivificant onuie ne-
vestram, prout oporterel, precem et prseceptionem golium peragunt, ipsi accedunt, ipsi de iuvicem
suam appretialur. Dominus Wangionis-Rivi contra loquunlur, ipgi^pro invicem orant el sollicitanlur.
folium quod vento rapilur ostendit potentiam suam Quando enim- mihi meus spiritus tui poteril obli-
el slipiilam siccam persequitur, qui niiserabilera C visci? quando vel ad momenlum recordalio tui et
canitiem meam absqtie miserationejugiter insecta- dileciionis luse ciica me, el lacrymarum piopler me
tur. Grangiolam illam quam ruihi paupeies veslri a visceribus meis poteril avelli ? Cliariss-nie, in-
de Claravalle ad usum necessilatis mesetradiderant, visceratus es, non iatn facile erueris; eliamsl as-
et cui construendseomnem sollicitudinem el operam sumpseris pennas tuas diluculo, ut longjus avoles
impendebam, ipse quotidie tam per se quam per et habites in extremis maris, illuc le sequar spi-
bomines suos modis omnibus destruil. Oves e't bo- rilu. Illuc te visitatione qua potero visitabo, ora-
ves omnemque substanliam qnse in ea esldeprse- lione duntaxat, el pia sollicitudine ad eum qui sal-
daiur alque consumii, fratres et famulos vel ma- vos nos fecit propter cerlissiinam spem quam h.tbe-
nentes convieiis el veibefibus aflicere non desistit. mus, et salvos faciel propier verissimam rem quam
Denique ires equos nuper ahsluht mihi, quos jam, speramus. Deniqiie,-elsi in hoc corpore le visitarc
sicuuaudio, vendidit. Magislrum grangiolseconver- non datur quemadtiiodum placeret, his lameu apicl-
surn, cum pridie irel ad forum Barri, in ipso iti- bus le visitare nori negligo, per quosjreraciler in-
uere publico non sine injuria veslra servi ej'us sinuo, quia talis in eis hodie, qualis e'ras cum a
vapulaverunt, et equum illius abstulerunt. Si bsec nobis discessisti, charus ulique lunc, el nunc non
vestra nobililati displicenl, imo quia displicent, " minus cbarus. Aceepliis iunc lemporis, nec minus
propter honorem veslrum compescite mahiiain ejus, gratus el-acceplus Iiac die, et rnaxime quia, sicut ex
et secunduin potenliam vobis a Dco collalam cogite ore domni abbalis1didici, te Domino acceptabilem
illum ut et damna restiiual, et pacem nobis de ce- el bomiiiibus comraeiidabilein facis. His, obsecro,
tero teneat. Alioquin oportel me fugam inaturatam mi.his, inquam, negotiis impliceris; liis sludiis oc-
arripere, et ah ista terra quam ex omni inundo ad cuperis; his curis exer6earis, qttia fruclus uon-eril
inoriendum et quiescendum in ea elegeram, deriuo inanis, nec merces corruptibilis sed incoriuptibilis,
quasi c.piivum et profugum ad aliam iransmi- si in bis persevcraveris.
grare. I
"
^53 . EPISTOL.E. 23*

Sequentes epistolas quatuor Chesnius evulgavit Script. rer. Franc. t. IV", p. 485. _
XXVI. A omnibus et intermissis ad tempus, vestrum ad nos
acceleretis advenlum^ jia utinfra Dominiei Natalis
Adepiscopum Cabilonensem. —Gralulatoria. o. iavas, veslris in hoc opere et consiliis et auxiliis
Convaluit in Dommo spirilus meus vestrsefelicis in _Dominoperfruamnr. Yidetur atilem nobis, nisi
promdlionis auspieio, quam utique accepiabiiem forte vobis aliler videatur, -ul Durandum hortari et
Deo, salubrem vobis, Ecclesiae utjlem, et utrique -inducere debeatis, quod ad conservandam pacem
nostrum arbilror esse communem. Nam in nobis si noslram pi'e ac prudenter iiwigilet, et assensum
ad charitalis respicitur unionem, ego ipse quodam- suum conlrariissuggestionibus non inclinet.
modo intelligoresse promolus, quivestr»; dileclionis
XXVIII.
gluiino medianle in corde uno et anima una veslrse
sum paternitati conj*unctus. Ideoque attributse vo- Ad ^Ludovicum
regem Fraticorum. — De liatretich
his coeliius dignitati felices processus, et successus 'Albigenbibns.
uberes, imprecamur, oplanles ut eam sibi non pri-
vatus aiobitus,.sed publicus debeat vindicare pro- Piissimo Domino sno LDDOVICO, Dei gratia Fran-
-Jeelus, delurque per illam nobis de jiistitise semine corum regi, HEMUCUS Clarsevallensiura pauperura
Isetilise manipulos porlar.e. Quod utique, divina * servus, immarcessibilem seterni regni coronam.
pra.euiitegratia,hac vobisratione continget, si pro- Inter csetera fidei et pietatis insignia, quibus _n-
desse magis assiieverilis quam prseesse, et quodam ter reliquos mundi principes veslrse sublimitalis
-emulalorise imilationis obtentu sollicilum vos apex singulari el fere unica devotione^resplendet,
praedecessoris vestri prsesliteritis successorem : cui illud in vobis Christiani fervoris pioposilum ani-
stc exuberaverii pietatis liberalitas in egenos, ut pleclimur, et laudamus quod de eliminanda haereli-
praesto semper essetjusliiise severilas in tyrannos. corum incertitndine concepistis, in tanium ul ani-
Confidoego, charissime, hoe ipsum vobis ex divina inum quoqtte regis Anglorum in eamdem, sicutau-*.
provisione collaliim, ut ei succederetis in opus sol- divimus, induxistis pietatem. GratiasDeo superine-
Ii_itu_inis, cujus lam vilse quam actionis exemplum narrabili dono ejiis, de cujus munere veiiit ut in~
vobis esset speculum sanctiiatis. Gerenda est ergo terrispositus de coRlestibuscogitelis. Unus inven-
vobis eeclesiarum tulela, cura pauperuni, deTen- lus diebus his noslris, in quo prseter consueludi-
satiopupillorum. Talibus enim hostiis promereiur nem principum memoria potissin.um vigilet seter-
Deus. Et quoniam quod plus-esl cordi magis instat norum. Non ergo cessamus pauperes \eslii de Cla-
affeclui, Allecumbse noslrsc memoriam f.tcimus spe- p,' ravalle, sedulo pro vobis or,antes ad Deum, ui ve-
' cialem, strse magnanimilalis \oia grala, rata et aceepla-
pro illa preces, sed pro illa intercessiones
uiiles effiindendOjul curam ejus, quam egoomnino bilia faciat, elomnes regise disposttionis adnisus ad
non possum deponere, vos, si placet vesiris affe- gloriant suam et salutem vestram promoveal, ordi-
clibus, imponatis;,- remota prorsus" ambiguilate .net et disponal; specialiter aulem • in hpc opere
scienies quod_,mihispeeialiier erii exhibilum quid- Cbrislianse rejigionis ct fidei copiam vobis giaiise
quid ei fuerit de gratia et veslri lavore paironalus cceleslis impendat, per quam dignus inveniamini
impensum. corona justitise, lam propagator fidei, quam victis.
XXVII. infidelibus triumphator. ,Et nos quidem nuper ire
' Ad eumdem. — Vt in eleclione Cislercieasi sibi ad parles illas pro visitandis nostris domibus dispo-
nenies, decreveramus faciem veslram etiam in hoe
adsil.
' ipsum prseeedere, ut possemus aliquosex infide-
Necessilas amicum probat, et intimse charilatis libus illis prius ab erroribus snis, deinde ab ore
ardorem splendor exhibila. suhventionis elucidat. imminentis gladii liberare. Habita tamen del.be-
'Si quando igitur, vel nunc maxime nobis vesira. ralione nobiscum, prscsensimus nielius essenobis
dilectionis experimenta prsebebilis, cum et nos ur- D) omnino desistere, ne ipsi forsilan ex moniiis nostris
get, et vestrse imminet Clarevalli, in quo et ei et in sua redderenlur perfidia cautiores. Vobis melius
«obis animi veslri benevolenliam clemonstretis. decernilur hujus pugnse vicioria," per quam favente
Angitenim nos vebementer, nec dubium omniiio de supernis Aliissimo, vel facialis eos ad Eccle^isc
quin angat, Cisterciensis eleclionis instantia, ne sinum reduces, vel a sinu regni .propulsabitis con-
dum a muliis magnisque pegsoriis matris digniiati lumaces. De csetero nosse vos cupimus quidquid
concurritur, in jacturani ei dispendium filise recur- forsitan alii dicanl vobis, quodad diem, qua comes
ratur, instantibus" utique frairibus jdomus ipsius, Henricus crucem assumpsii, inde licel vocati in-
- ul qui Tolosani turbinis Huctus integra rate nos teresse noluimus, quia dubiiamus secundum ea
enavigasse pulavimus, in porlus nostri finibus nau- quse pridie acta fuerant, ne in aliquodvelientinu-
fiagemur. Rogamus ergo vos, et lanla necessitate tile declinare consilium, quod nobis esset ahquate-
conclamanle deposcimus, quatenus, reliciis cyris nus inhotiestum.lbiuamen eadem die nec orationes
PATUOL.CCIV. S
S5> HENUICI S. R. E, CARDINALIS., 253
Fralrum noslrorum, nee nostra. lillerse defuerunl : A Pictavensem et Bdthoniensem episcopos, nosque
qtiibus per Dei gratiamet princeps animatus est ad in coniitalu eorum urbem adlre Tolosam, qua? sicut
susceptionem crucis, el copsiliarii ejus leclo _in- erat civilas maximae mullitudinis, iia eliam diceba-
cesserunl ilinere \eriialis. uir maler haresis et caput erroris. Perreximus er-
XXIX. go ad illam, ut sciremus si jiixta clamorem qui as-
___4d omnes Christi fideles. — De rebus a se el sociis Cenderat, esset dolor ej'us. Et ecce inventa est plaga
suts tempore legationis eoruin adversus Albigenses ejus lnagna^nimis, iia ut a planta pedis usque ad
geslis. verticem non esset, in ea sanitas. Yere enim tertia
Audite, cosli, quod plangimus, seutiat terra gemi- pars nobis nuntiata non fucrat de omnibus abomi-
tumcordis noslri. Doleant vices Christi calholici nalionibus suis malis, quas civilas illa nobilis,in
Cbrisiiani, et ad detrimentum fidei fidelis populus iiicredulitatis suse gremio confovebat. Locum in ea
ingemiscat. Quique lerrigena. et filii hominum hti- sibi abominatio deWaiionis inveneral, etpropheti-
manse salutis damna deplorent, el generalis \iia_ coium similitudo replilium in laiibulis ejusdomici-.
suse subversio ab omnibus viventibus generaliier lium obiinebdt. Ibi hseietici principabantur in po-
lugeatur. Stal contra phalangas Israel novusnostii pulo, donvnabanlur in clero; eo quod siculpopulus,
temporis Philislbseus, hsereticorum ordo, exercitus sic sacerdos; et inieriluin gregis ipsa conligurabat
perversorum, qui agmiuibus Dei viventis irreveren- vita pastoris. Loquebantur hceretici, et omnes ad-
ter exprohrat, et Doiuhium majeslatis fhipia prse- mirdbanlur. Loquebatnr Calhol.cus et dicebani:
sumptione blasphemal, Quid dubitas, o Da\id? ' Qtiis esi hic? In siuporem et miraculum deducentes
quid trepidas, vir fidelis ? Sume libi fundam et la- si esset aliquis inter eos qui de veibo fidei auderet
pidem, percnlialur prolinus in fronte blasphemus, aliquid vel mutirel Interim prsevalueral pestis in
et caput nequ..m, quod impudenier erigitur, suo lcrra, quod illi sibi non solum saceidotes et ponii-
tuis manihus mucrone tollatur. Si enim in hoc cer- fices fecerant, sed etiam evangelislas habebant :
tamine pars Cbristi vincitur, si \el ad modicum qui conupta et cdiicellata evangelica verildte, nova
cl in punclo maier Ecdesia conculcaiur, scimus illis Evaugelia cuderent, el de corde suo nequam
profecto causse nqstrse deesse nieritum, sed pa- rccenlia dogmata seducto populo prsedicarent.
tronum. Scimns quod non negabitur agonisise noslro Meniior, si non lerat intei eos homo quidam setata
tiiumphus, si in amore Christi miliiet pugnalurus. gi andse\ us, rebus locuples, ornatus fralribus et ami-
Yeruni quiajuxla Verilalis verbuni Domini messis cis, et magnus liomo inter max mos ciiilalis :
inulta es_,opeiarii auiem pauci subintroierunl, au- . quem ita, peccatis exigeulibus, d.abol.is exd-carat,
Uitcier luorum, bone Jesu, depopulatores agrorum ul seipsum Joannem evangehstani dicerel, et Ver-
parali sicut operarii subdoli acerba magis eradicare bum quod eral ip principio apud Deum, ab alio
quam malura demetere, el tuse messionis diem suis qupdam rerum prhieipiotanquaui a Deo altero se-
disreplionibus prsevenire. Ubi sunt ergo nunc agri- gregaret. Hic erat inurbe illa pereunlium capui, et
colse lui conslituii super ferlilem agrum et jucuii- ppnceps hsereiicorum; qui, licet tanquam laicus
dum, tuo cruoreiloridum, el aspersione pii sangui- _diola nil saperel, inler eos lamen velul quidam
nis irrigatum ? Surgant et opitulentur nobis, et in diabolicse sapientire fous pTdiiionis lalices ema-
necessitale nos proleganl, seque ad fruentas bc.tias iidbil. Conveniebanl ad eum .nocle noclu;e tene-
""
murum defensionis opponant. Surgite, inquam, sur- bro.se, et ille indunicnio ad instar lunicse dalmati-
gite, viri Palres, duces gentium, principes populo- csaque vestiius, cum sedeiet inler eos tanqtidiii rex
rum. Abigite fcras pessimas quas vidimus, quas circumslanle in excrcilu, eral et iii-ralde_ipientiiim
monslramus , vel saliem uilpes panulas effugale. prsedicator. Tolani penittts urbem discipulis suis et
Elcapere quidem melius ; sed ad bseccjuis idoneus? dibciplina replevcrat; quippe cui aliquis de urbe
Non habent certos adilos, semiias ambulanl cir-. pra. foflilti.ine sua lesisiere non auderet. In ipso
culares; el in quodam suaruin fraudium labyiin- ) eji.oqueinlroi>u nostro lanta erat hseieticoium "ubi-
Jho monslra novissima reconduniur. Tanquamda- que licentia, ut nos quoque per vicos et plateas
uiula deni.mu diffugiuiil, et itislar colubri lorluosi icclo itineie prooedenles verbo sulisanriarenl, di-
<|uo eos plus aslrinx"eris facilius elabunlur. Deo au- gito demonstrarent, uos apostalas, nos bypocritas,
tem gralias , quia eisi capi nequetuu, fugaii pos- no- hsereticos conclamantes. Yerum, procedente
-iinl; nt ctim prodideriul quod demoliebdiitur in tefnpore, el data nobis requie diebus paucis, nun-
nobis confundanlur el perealit in seipsis. Hoc au- tialum est uni de nobis verbum ei_horlaiionis assu-
tem quamsil f.icile, per ea quse vidimus et iracla- mere, et de 1egula verse fidei coram infideli multi-
vimus approbamus, nt jam amodo si factum non tudine dispulareJ Habito auiem sermone orthodoxse
fuerit,noii lam' illorum nequitiam quam defeclus prsedicalionis ad|plebem, contcrrili sunl in Sion
jiosiros nostrorumquenegligentiani deploremus. peccatores, possridit tremor hypocritas, ut qui prhis
ora foqueiuium, jam apparere eoram
Contigtl enim nuper ad imperiuni domini papse, obstruebant
el horlatu piissimorum piincipum Ludovici Fian- Ioquentibus non auderent. Audiies illico vel videres
in lalpas, ut quae prius in
corum, el Henrici Anglorum, regum, vcneiaLilem vulpes transfiguratas
Pcuum aposlolicsesedis legauim, vuosque discictos publico dlscuriebant, i jam terrarum lalebiis; jaur
"
23? EPISTOL^. - 238
sese cellulis immergerent cavernosis; et plantaria i A lus compungerctur ad latrymas; hsreiicos vero,
sacra," qusejam non audebant in aperto comman- qui con\enerant, laiebrsepolnis quam-lal a sp.c-
dere, infra -lerrse viseera^corroderenl et necarent. lacula delectarent. -isum veroPetrum iu canlu,
Ke aulem pardus ille discolor pellis sua. varietate . quem ad invocandam Spiiitus sancti graliam.pro-
se proderet_, sermonein sibi nequam callidis adin- fusis laerymis cantabamus, l:emor evidens elpallor
ventionibus firmaierunt, ulad noslrse conformiiatis operuil; ita ut ah co"color multus aufugerel, et
similitudinem simulandam, iracti ad discussionis virtus animi deperliel. Quomodo enini", advenienle
examen, quidquid nos credimus se credcre menti- Spiritu sancto, in adversariis cjus spiiitus remane-
rentur. '- rel? Cernere erai hominem quasi jnoibo paralysi
Ex illa ergo die dominus legatus , et nos alii, qul dissolulum, nec loquelam reiinuisse, ljec sensum,
cum feris hesliis congredi pulabamus, ad perscru- quamvis lanlse facundise fuisse diceretur ab omni-
tandos eos, quos limor et confusio lanquam igno- bus, quod omnes in dieendo solitus sil superare.
bile replile in. ima terrse detruseranl, siuSium Quidplura? Jnrat infelix astaniibus universis quod
loiuni converiimus et laborem, ut vel coacti pro- - de pmnibus fk'ei articulis, quosrequireremus ab eo,
dirent in publicum, el abjicerent in Iuce opera le- suse creduliialis exprimeret verilatem. Res mira, et
nebrarum. Factum esl exinde, prsecipienle legato, in tali speciaculo pia juctmdilate giatissima! Allatus
u.t juraret episcopus, et quidam declero, el consu- est Hber, in quo juraverat, et uno de circumstanti-
les civilatls aliique viri (ideles, quos nondum in bus religioso quodam loco occurrentisJitteise prse-,
aliquo perfidiasfama resperserat, ul quoscunque vel nosticum perquirenle, illius Scripturse lextus
hactenus noierant, vel nosse eos contingeret in occurrit : c Quijl tibi et nobis, Jesu, Fiii Dei ? Ve-
luluro, qui esseni hujus bseresis vel eomplices. vel nisii ante lempus perdere nos ? Yere, Domine Jesti,
aclores/eorum nobis nomina scripto deprornerenl, nibil tibi et illis, quos Paler luus ejeclos a te vite
nulli penitus \el aniore, vel prelio, vel cujtisptam vera, tanquam infrucluosos palmitcs ampuisrat, et
necesitudinis ratione parcenies. Gumque per dies foras miserat ut arescant. > At nobis instamibus,
singulos innumera multitudo in catalogum illius ut de sacramento altaris suam nobis ftJeni sine
conscriplionis incederel, nominalus esl inler alios fraude aliqua fdterelur, quod corde non credidit ad
iiiagtius ille Petrus Moranus, quem Joannem evan- jusiiliam, nec ore confessus fuit ad salulem;sed
gelislam, ul supra diximus, nominabant. Super quo contra id quod de omnibus mentiri decreverat, fal-
nos onines, communicato consllio, decrevimus ab silalis suse prodidit verilatem, et panem sanctuni
Hloinchbaie judicium, ul lurba in reliquis perfida Q ( vitse seternse sacerdotis niinisterio in verbo Domini
contremisceret, cum falsi evangelistse veTsutiam , conseeratum, non esse corpus Christi novo dogmate
feri evangelii simplicitas coiidemnassel. Missisigilur conlendebat. Tunc surrexerunt onities, eum qiio-
appaiitoribus suis, prsecepil eum-comes Sancli dammodo Iacrymis obruentes , quas et sacramenio-
_Egidii, qui fideIiter_nobis adeiat, accersiri. Sed rum conlemptus elicuit, ei habita erga miserum
ille in muilitudine iliviliarum suarum et parenium eompassio Cbrisliana profudii. Nec plura. Datur
numerositate confidens, primse citaiionis ediclum comiti reus, et hsereticus judicatus, st-lirnque sub
fastuosse dilationis colludio declinavit. Altera ergo diligenli pollicitaiione parenlum cuslodise public_e
die-praedicius comes blaiidiliismagis quam lerrori- manclpalur. "Yolat facti rnmor per vicos et plateas
bus uteus, eumdem Petrum per amicos et notos le- amplissimse civitalis, aperiunlur ora fidelium, et
niter advocavit, et eum nobis tandem post difficul- calholicse plebis labia in lua, Chrisle, prseconia re-'
lates plurimas, mistis cura lerrore bianditiis, ' solvunlur, velut tunc primum in eadem utbefidei
prspsentavit. Tunc tinus, qui loquebatur e nobis, splendor erumperet, et in spem salutis seternse de-
laliler eum exorsus est commonere: « Eia nunc, sperala dudum civilas respirarel. Ex lunc igitur et
Petre, tui je concives accusant, quod sanae fidei deinceps verbum fidei-cresceb.it, et multiplicabatur
regulis conrutatis, in Arianse hseresis ,deveneiisj D in dies; ila ut universa urbis facies isetior videre-
pravitalem; imo per multiplicluui errorum \ersu- lur, quse in candorem lucidse virtutis de tenebris
lias et ducas ipse -alios, et ab aliis deducaris. t Ad evadebal erroris.
lurc. ille de profundo suspirans : fii se oon esse Inleiea Petrus ad se reveisus, et, Domino respi-
hujusmodi, est prima fronle mentitus. Et requisi- cienie, compunctus, cum se dignum penitus tain
lus an hoe juramento probaret, simplici assertioni prsesenti morle ccrneiet quam futura, missis me-
suse tanquam viri nobilis et iilustris credi opbrlei e diatoribus multis salisfaclionis quserit aditus, et
coiitendii. conversionis pollicetur affectum, ut possit in fiu-
Cseterum, cum in exigendo j'urameiilo universi gem vilie melioris ab imminenlis morlis intenlu
pariier instaremus, promisit coniinuose juraturum, * liberari. Yenit, recipitur, et in conspectu sistitur
ne in boc ipso deprebendefetur hsereticus, _si juxia populi circumstantis, nudo quidem corpore, veiei.s
quod consuetudo erroris lllius oblinuit, vitandi ju- exuens perlidise pravitatem. Ibi se coram omnibus
ramenli exisieret obstinatus. Mox igitur sauctorum hserelicum*recognoscens, ibi dedif manus fidei,
reliquise bonqrabiliter efferuiiiur, cum tam solemni . ibi abrenuntiavii errori, prseslito coraro oninibiss
reverenlia et devotione susceptse, ut et fidclis popu- _. maiiu dexlera juraincnto, et dalis fidejussoribus
*
239 HENRICI S. R. E. CARDINALIS | 240
lam comite ipso quam multis prsecjpuia de conci- \. in vinculis lenebal, absolverel, et universam lerram
vibiis suis, quod ad omne manditum domini Iegati suam juxta domini Ipg.li praeceplum eliriiinalis
se subderei, et jiissionem ejus in omnihus adini- bserelicis emundarei. Ingrcdienfbus ergo nohis una
plercl. Tunc indictum estpopulo, ut omnes pariter cum supradiclo Bathoniensi episcopo il'am perdi-
ad ecclesiam saneli Salurnini die altera conveni- lissimam regionem, quse velul totius senlina mali-
rent, audituri el visuri solemniter quam poenl- tise tolam in se colluvionem haeie^is illuc defltientis
tenliae formam -Peirus ille susciperet observandam. excepit: praedictus Rogerus m uliimos el Inaceessi-
Omnes ergo sequenti die, ul fueranl prsemoniti, hiles terrse suse fines abscessit, tam mala conscien-
. convenefuul; tanta utique mullitudo, lam frequens, lia profugus, quam causse suse merilo desperatus.
ul \ix remaneret secus ipsa altaris cornua locus va- Oderal-enim lumen veritatis aclor malitise, nec su-
cutts, qui domino legalo niissse solemnia celebranti stinere poterat iioslrse__oI>ocu-ionisaccessum, qui
sine compressione nimia prseberetur. Et ecce, co- totus recesseral in opera tenebrarum. Pervenimus
ram illa multiludine mulia nimis, Peirus^ille jam lamen ad quoddarii munitissimum caslrum ejus,
^noster per ipsas ecclesise valvas nudus et discalcea- quoJ proprie ac singulariler castri nomine incolse
Uis adducilur,- csedentibus eum h'nc inde episcopo nuncupabant. Ibi lubilabat uxor ejus cum militia
8
Tolosano, ctabbate Sancli S.iturnini, donecad pedes magna, ei familia muha nimis. Omnes ferehabita-
legati in ipsis altaris grad.bus se prosterneret. Ibi tores illius caslrij vel hserelici, vel hsereiicorum
in facie Ecclesise ecclesiasiicis reconciliatus est sa- eoniplices erant, licet sola Doinini virluie repressi,
cramenlis; abjurala oinni bseresi, et bserelicis ana- nibil conlrafidem quam prsedicabanius prassuinercnt
ihematizaiis ab eo. Mox auiem possessionibus ejus vel mutire. Quamvis enim essemus et nos in ma-
publicalL univeisaliteret proscriptis, pcenilentia illi nibus ipsoruin positi, el velul intra quosdam poien-
lalis injungitiir, quod Infra quadraginia dies a pairia lise complices hserelica undique multilttdine circum-
sua exsulaliirus abscederel, in servitio pauperum venli, veibum tamen Domini non erat alligatum,
Hicrosolymis triennio moraturus. Interim veio sin- quin eos continuis iiivectiouibus et increpationibus
gulis diebus Dominicis ecclesiasToIosana? uibis nu- feriremus.
dus el .discaiceatus Ciim di.sciplinalibus virgis jussus Cumque videremus quod nihil omnino prsesume-
esl circuire, eeelesiarum bona quse abstuleral red- rent respondeie, ftidicavimus prsedictum Kogerum
dere, usuras omnes quas acceperal restituere, damua prodiiorem, hserelicum, e' de violala pace episcopi
pauperum quos afflixerat resarciie, el .castrum et securilale, peijurum, eum tanquam publica ex-
quoddam sutim, quoJ bserellcorum conveniiculis -. coDjmu>iicaiionedamnatum, ex paile doinini legati
profanaral. ab ipsis fundamenlis everlere. Deus et prsediciorum regum in prsesentia conjngis nnli-
Jjone, quol lacrymas Isetitia sancla profudil! quas lumque suorum confidenter in Christi nomine diffi-
pratiarum aciiones el laudes populus jubilans et dantes. Ecce antodo salis apparet quam grande el
.devolus ccelestibus choijs ingesslt I cum de caverna evidens oslium patet principibus Cbristianis ,- ut
jierfldise lalpa talis educitur, et in Israeliticain o\em Christl ulciscanlur injurias, ponanlque desertura
lnpus rspacissimus reformatur. illud quasi hortum Domini, et solitudinem ejus i _
Posl liscc illo dimisso, dominus legalus ad alios dehcias parauisi. Ne aalem vel parum, vel nihil
nianus niisil^. examinaiuiiis utique illos, quos in contra illos possejcausenlur, sciant omnes genera-
jnagno mimero vel suspicio publica, vel accusalio lem fuisse in urbb Tolosana sentehliam, quod si
privata nolaverat. Nos aulem vix tandem extorta visilatio ista fuissel adbuc triennio retardaia, vix
-cum lacrymis licentia reverlendi, pro eojtjuod in- inveniretur in ea qui nomen Christi amplius invo-
stantia capituli noslri jam reditus exigebat : petila caiet. Super luficj auiem omnia prsedictus comes
licenlia sub ea nobis esl exceptione concessa, ul sancii JSgidii coram populo civiialis prseslilo juia-
Atbiensem dicecesim intraremus, commoniiun prin- menlo firn.dvit, qjtiod amodo -nec prece nee pretio
cipem lerrse, "Rogerum scilicet Biterrensem, ut Al- D favebil bsereticis jiiec eos in lerra sua ulierius su^
bensem episcopum,"quem sub custodia hserciicorum slinebit (2).

(2) Hactenus ephtola seu Deelamalio llenrici, per saluliferam confessioneni verseiidei remo\erent.
Claiwvallis abbalis, Ithloiica; cui ad pleniorem Ipsi veio iitlet ab.t \erba, quifi hinc mde proces-
Jiislotiw noliliam, exhllerts Pelti cardinalis el legaii seruiit, charlam quamtiam, ni qua Ddei suse arii-
sanclw sedts, quas teferunt Baronius el alh, qum culos conscripseipnt, in mediuin piotulerunf, et
sequuniur addere visum fuil. <Nos ilaque indulgen- eam, sicut prolixius
1 sciipta fuerat, periegerunl.
liam eis concessam ( quamvis a prsefalo coniile in qua cum verba qusedam dpprehendissenms, quse
Tolosano, et alns r.obilibus viris, sicul diximus', et sttspecta videbanlur existere, el nisi plemus
j.im exierat edicluin, ut de terris eorum deberenl exponereniur, ha3iesim, quain pisedicaverant, pos-
expelli), raiam habenies; eodem Piclaviensi epi- seni vcldie ; qiisesjvimus ul latinis verbis respon-
scopo, eiprsediclo comiie Tolosano, elaliis clenc.s, denles, suam fidein defenderent, lum quia lingtia
laicis quasi trecentis, in ecclesia beati Stephani eoruni non erat nolus satis nota; tiim quia Evan-
nobiscum pariler congregatis, iliis injunximus, ut gelia et Epistolse quibus tanminmodo hdem su.un
fidem suam nobis exptiiieient, et ad catholicse fidei confirmare volebant, Latino eloquio noscunlur esse
verilalem redeuntes, nifamiam, quani el lota tena, scupla. Cumque id faceie non audeienl, utqtie
et lpsi per damnabilem prsedicalionem incurrerani, qin lingtiani Lalinam penilus iguor.>baut, sicui iu
241 _. EPISTOL.E. . 242.
XXX. A stolicse sedis legatus, dileolis in Glirislo filiis Au.-~
'Sententia Henrici Albanensh ephcopi, et aposlolicw NALPOabbati et fiatribus Sancise Crncis Burde-
sedh legali, lala anno 1188 adversus abbalem galehsis, salutem et sincerse dileclionis affeclum.
S. Severi in gratiam Burdigalensis monasterii S. Causam quse inter vos 61, abbaleni Sancti Severi,
in
Crucis, qua plurium fit tnenlio conciliorum.
Colleci. t. col. ex archivis ejusque monasterium, strper ecclesiam sancfse Ma-
(MXRTEN. Ampl, VII, 87,
S. Giucis Burdiga'ensis.) risedeSolaco vertebatur, dominus Alexander papa
HEKMCUS Dei gralia Albanensis eplscopus, apo- lertitis sub cerla forma nobis commisit, appellalione
verbis unius illornm apparuil, qui cum iatme vellel nialus : bonus, qui invisibilia tantum, et ea, quay
loqui, vix duo verba jungere poiuii, et omnino mtilari aut corrumpi non possunt, fecissPt; malus,
defecit; necesse fuit nos iliis condescendere, et de qui coelum, terram, liominem et alia visibilia con-
ecclesiasticis sacrameniis propier imppriiiam illo- didisset. Alii affirmavenint se- in illornm prsedica-
rum, quam\is saiis esset absurdum, vulgarem ha- tione aujisse corpus Christi non confici per mi-
bere sermonem. nislerium sacerdotis indigni, aut aliquibus crimi-
. Illi ergo duo esse principia deneganles, publice nibus irretiti. Multi siniililer lestalisunt eos prorsu*
coram nobis, et pr.ediclis viris confessi simt, cl neganles audisse virurii cum uxore salvari, siiilier
firm ter asseruerunl quod unus Deus altissimus alteri debitum reddal. Alii in faciem illis firmiler
omnia visibilia et invisibilia condidisset; quod B opponebant, quod ab ipsis audissent, baptismum
etiam Scripturis, sicut veruni est, evangelicis parvulis non prodesse, et alias quamplures conira
atque apostolicis comprobabant. Confessijfsunt Deum et sanctam Ecclesiam, et catholicam fidern
eiiam qtiod sacerdos nosier, bonus sive malus, hlasphemias protulisse qtias pro abominabili earum
jusius vel injustus, et talis eiiam, quem adultejrim enormiiate tacere maluimus quam referre.
vel ahas ciiniiiiosuni indubilanler esse scirent, t i^uidquid autem illi in sna superiori confes-
corpus et sanguinem Chrisli posset ronficere : et sione, quse <5aiisvidebatur sttfficere ad «aliitem, si
per ministeri.ini bujusmodi "sacerdotis , et vir- ita corde crederenl ad justitiam, et in rorde, et
ititem divinorttm veibornm, quse a Domino pro- corde dixerint, sicut bomines torlse mentis, et in-
Iata sunl, panis et vinum in corpus et sanguinem (entionis obliquse; tandem hseresim noluerunt re-
Chrisli vere1 transsubsi-riliaiitur. Asserunl quoque linquere,ubicras3um et sopilum intellectum eorutn
quod parvuli vel adulli, nostio baptismate bapli- alicujus auctoiitatis superficie videbalur j'uvare,
z.ili, salvantur; ei nullus -sine eodem baplismo occasione verbi JJIius, quod Dominus in evangelio
poteslsalvari: omnino inPciantes se a.iudbaptisma, dixisse Iegitur : Nolheoimiino jurafe; et esitsei-nw
aut mantis imposiiionem, sicut eis imponebatur, vesler, est, esl; non, non (Malth. v .'Jac. v), dicentes
habere. Affirma\erunt nihilominus quod et vir et se non debere jurare, cum ipse Dominus ssepe ju-
mulier malrimoniocopulali, si aliud peccatum non rasse legatur, sicnt scriptum est : Juravil, Dominus
impedial, lic-etcarnaliler aliei alteri debilum red- (Psal. cix), etc. Et alibi : Per memeiipwm jttravi,
dai, propier bonum maiiimonii excusati salvantur, dicit Dominus (Gettes. x\u); et Apostolus : Omnis
et propier boc nunquani damnantur. Archiepisco- Q conlroversim finh est jutamenium (Ilebr. vi). Et
pos prspterea, el episcopos, presbyteros, monachos, mulla in hunc modum in divinis Scripluris legen-
eanonicos et erCiinlas, Templarios et Hospilalanos tibus sese offerunl et occurrunt, quibtis propter illo-
affirmaveriint esse saivandos. Dignum quoque et Tum infirmitatem, quibus aliquid suademus, jurare
justum esse aicebani, ut ecclesias in bonoie Dei permiliimur. Cseterum ipsi, tanquam viri idioise,*
aique sanctorum fundalas, cum summa deiotione , non inlelligentes Scripturas, in laqueum quem abs-
visitanles adirent, et sacerdotibus, et aliis earum conderanl ceciderunt. Qua, cum prius juramentum,
niiiiisiris bonorem et re\erentiam exhibenles, pri- tanquam rem exsecrabilem et a Domino prohibi-
miiias, ei decimas eis deberent solyere, ei de om- lam, abborrerent, in ip"sa confessionis suse charta
jjiibiispaiochialibus devote el fideliter respondere. jurasse convieti sunt, cum dixerinl: Itrverilate,
"Eleetnosynas etiam, lam ecclesiis, quam paupefi- quse Deus esf, ita credimus, et dicimtis, quod hsee
bus, nec non ei omni pelenti esse tnbuendas, niter est fides nosira; nescienles quod veritatem et ver-
c.ttera laudabililer asseiebat. Hsecomnia licetprius btim Dei in lestimoiiium verse assertionisadducere,
dicerenturnegassejtixtanosiruiu sanum intelleclum procul dubio sit jurare, sicut de Apostolo legimus,
seinlelligere, ass^iebant. cum dixil : Hoc enim vobis dicimus in verbo Dei
c Postquam aulem ita a nobis examinati [fuerunl, (I Thessal. iv). Et alibi: Teslisest mthi Deus (Rom. I).
-et ea, qua; diximus, spontanea volunlaie confessi El alia similia comprobant, qu_3ab illis, qui divinas
sunt, ecclesiam beati Jacobi inlravimus, ubi uobi- Scripturas iutelligunl, et legerunl, possunt facilius
scom innumera populi multitudo, qna; se quasi ad inveniri.
spectandum pra.parabal, convenit : et confessionem Q « Cura autem a multis et suffieienlibus lestibus
fjdei eofum, quse.in prsedicla charlula conscripla fuisseni convicli, et adliuc multi se ad ferenduiu
fuerant, vulgari sennone audi\il. Porro, cuin a contra eos lestimonium prsepaiarent; quia Ecclesia
nobis, et omm popdlo, qui ibidem eonvenerat, in consuevit redeuntibus miserieordise .gremium liou
omni-palieniia, ct sine tumullu aliquo fuisseut au- negare, eos diligenlius mbnuimus, ui omui hseretica
diti, et ipsi sponte finem dicendi fecissent, quia praviiate, depostta, ad lidei iinitalem redirent: et
exposiiio su_efitlei satis Iaudabilis et caiholica vi- quid a Domino papa, et venerabilibns fratnbus
debatur; ilerum ab eis, audiente universo populo, nostiisBituricensi el Ndibonensi arcbiepiscopis, ot
qusesivtnius,sicorde crederent quod ore fuei ant con- a Tolosano episcopo, et a nobis ipsis- propter per-
fessi; el si altqiundo i~n contrarinm,. sicut cis versam pisedicalionem et sect^ni exconimunicati
sscpiusimpositum luerat, prsedicassent. lllis vero ftterdnt, ad nos juxta foimam Ecclesise reconci-
respondemibus se ua credere; et nihiloniinus ne- Iiandi veniient. Quod cuni illi in arctim pravunt
gaiuibus se tinquam aliter pisedieasse, nobilis^vir conversi, et menle perdila indurati facere recusa-
comes Tolosanus, et rnulli alii cleiici et laici, qui rent; nos in conspectu totjus populi, qui jugiler
eos audieranl abier piaedicautes, vehementi ailmi- acclamabat, et in eos mulla immanitate fremebat,
ratione commoii, ei Chrisiidnse fidei zelo succensi eos iteruni accensis candelis, una cunf prsedit t«
surrexerunt, et eos plane in caput suuin mentitos Piclaviensi episcopo, el aiiis religiosis viris, qui
fuisse manifestius convicerunt. Quidam enim con- nobisin omriibns astitermit, excommunicdtos an-
stanler proposuerunt se a quibusdam illorutn au- Tiuniiavinius, ei lpsos cum suo auctorf diabolo coi
disse quod duo dii exislerent, altcr boiius, et altei deimiaviuius--
«« HENRICI S. R. E. CARDINALIS | , 244
remota, terminandam. Nps itaque mandalum apo- A pa. e possiderel, a monachis Sanetse Crueis Bur-
stolicum exsequi polentes, parlem ulramquc anle degdlensis exindeper-violentiam fuenunt expulsi, et
nostram prsesenliam convocavimus diem in octavis super eadem e.pulsione coramRomanis pon.ifi.Ibus
Kalivitalis S. Joannis assignanles. Aci quam diem et in synodis multas lecerant proclamationes, et
cum tu, dilecle fili abbas Sancise Crucis, ad caslrum in jus lilterae fuerant coniestali. Quare possessio-
Descura, quod in Albigiensi episcopatu est, ad nem ejusdem eccle|sia3 sibi restilui posiulaverunt.
nostram pra.seniiam paralus et Instructus veneris, Arf quod per advocatos luos respondens, tam .vro-
abbas S. Severi nec venit, nec responsalis pro eo lenliam quam expulsionem, el proclamaiiones, et
aul pro monasterio suo comparuit, qui causam vellel liiis conteslationes constanler negasli; sed eccle-
subire, licet ipsius auctores essent, et causam siam de Solaco monasterio Sanctse Crucis per
eamdem coram Romano ponlifice suscitassent. Ta- Amatum quondam [Olorensem ei Hugonem Diensem
men abbas de Altoponle el duo clerit-i sine litteris episcopos, tune aposlolicse sedis legatos, in conci - /
abbalis vel capituli venerunt, qui dicentes se al: lio quod Burdegalse eclebraverunl, et postmodum
abbate S. Severi transmissos', allegaverunt eum per papam Paschalem libi adjudieatam fuisse, as-
gravi segritudine detenium, quare ad diein assigna- severasii. Quarnm sententiarum munimenla prse
lam non venisset. Yerum fidem super his nobb B manihus dixisli hahere. Addidisti eliam, qnod post
nullani fecerunl. Et licel tn, Sancue Crucis abbas. ipsassententias, non solum per quadraginta aimo_.
per advocatos luos expensas libi adj'udicari proptei ecclesia Sanctse Maiise de Solaco a monasteiio
defeclum adversa. partis, insianier poslulares ; Santse Crucis in pace-possessa fuerat el obtenla,
tamen lam qnsestionem expensarum, quam lolam sed ulira-qnam Ifominum memoria exstaret. Setl
catisam duximus protelandam ; diem ulrique parli anle omnia volebas tibi restitui expensas, quas tibr
pcremptoriam assignantes octavam Nalivitatis S. apud Aniciunt adjiidicavcramus.
Marise. Ad quam diem apud Anicium, ad nos ttl Cumque super his. hinc iude diu disputatum fuis-
iiihilominus paralus, et instructus lestibus et in- set, et propter mutuas inficiationes de facto -nobis
.••irumciiiiij, ctim nuilta difficuliate laborum ei minime conslaret; pra;cepimus utrique parli et
cxpensarum vcnisii, nec pars S. Severi venit, nec lestes suos productrel ad suam inieutionem, pro-
icsponsalis apparnit, qui pro eo vel sallun causam handam. Ubi abba_ Sancli Severi qualuor lesies
absentiiB allegarci: Sed cum le per plures dies de- produxil, et tu consetpienter quainplures. Quibus
tenuissemus, adversarios iuos ex&pectantes, ra- produclis, abbas Sancli Severi pro aliis lestibus
t.ones et allegationes luas, tam super causa priii- _ producendis inducias poslulavil, allegans per ira-
cipali quam super quscuione expensarum, pei chinationem et melum abbatis Sancise Crucis lesies
- advocatos luos proponens, 111difiTnitiVam de om- suos sibi fuisse subductos. Sed quamvis boc, lii,
nibus dar.mus semenliam, inslanter postulasli, abbas Sanctse Crucis, conslanter negares, allcgans
Nos vero cum venerabilibus frairibus nostris Picla- quod posl duos dies peremptorios sibi assignatos
A>ensi, Aniciensi, Magalonensi el Lodovensi epi- inducise ulterius non essent dandse; tamen alium,
__•opis, aliisque personis in ulroque jttre peritis, diem peremptorium assignavinms, terliam diem
quse nobis assislebant, consilio babito abbalem & post Epiphaniam, iia quod tunc ad sententiam ple--
ni.naslcrium Sancti Severi.tibi condemnavimusii narie hinc inde veniretis instructi. Ad eamdem
e\pensas quas fecisti pro causa ad eumdein ler- diem cum ambse parles ad noslram prsesentiam
niinum prosequenda. Ei licet major pars assesso- Sanlonas venissetib, pars abbatis S. Severi prtedi-
Fitm nosuorum in eo eonvenirei, quod lotam cau cta>n subduclionem lestitim a le, abbas Saacia.
sam diffiniremus, quia diem peremploriam assigna- Crucis, sihi factam .constanler ilerato allegavil;
veramus. Et quia pars Sancli Severi, quse monaste- super hoc monacbuni quemdam el duos servientes
,v Tium Sanclse Crncts iraxerat in causam, conluma- suos testes produxil, quibus prseslito juramento
citer absens -videba|ur, cum nec responsalis ejus D receptis el diligenier examinaiis, eum de facto
ahsenllam excusans, apparerel; tamen eamdsin minime convenirent, elviles el suspecti .essent,
partem mansuetius porlantes, aliam diem perem- iuillam nobisin hae parte fidem fecerunt. Verum,
ploriam assignavimus in oelavis Kalendarum Dc- ' lieet lu et advoeaii tui alteslaiiones publicari et
fembris, cretientes quod in eadem terra lunc esse- senlentiam dari ppstularelis, et consilium lioslro-
i_ms,.el ibi plenius de causa nobisposset liquere. rum esset assessorum, quod id agcremus; lamen'
Sane ad eam diem apud Yasatum, ubi venerabiles sacramenlo in cbaria monacbornm manu ab abbate
*" fialres nostri Auxitanus arcbiepiscopus el suffra- Sancii Severi ad ipsius oblationem susceplo, quod
ganei sui, el prselati ej'usdem provincise ad conci- dflationem, prout videbatur, malitiose non requi—
lium quod ibi celebravimus convenerant : ambse reret, atque ad diem quam sibi assignaremus, sine
partes eoram nobis prsesentes fuislis. Et abbas sublerfugio decausa ipsa sententiam nostram re-
SanctiSeveri pro se el monaslerio suo cansam pei ciperel, et quod eam^observaret ac faceietafra-
advocatos suos movens, asseruil, quod olim ruu trihus suis inviolabiliier ohservari; ad 'convincen-
nionasierium Sancti SeverFper priorem et niona- dam omnem malitiam, quartuni ^diem peremplo-
ebos suos ccclesiam Sanctse Mari<e de Solaco ir .rium-, rieiliam seqticniis Quadragesimse Poinini.
245 - EPISTOL.E. 246
cam ei assignavimus, et testes quos sibi subtractos A . se ipsam non amplimfinvasurum.El quod idempapa
asserebat, sub excommunicationis poena per litleras Alexander prsefalum Arnaldum abbatem Sanctsa'
n.stras districte commonuimus, ut super cansa eaJ Crucis, de eadem ecclesia sanctse Marise reinveslis-
dem perhiberenl lesiimonium verilali. set; ipsi-Arnaldo Saiicise Crucis abbali et successo-
""Et interim
personis ab ipsis parlibus electis, le- ribus suis, aposlolica etconcilii fultus auctoritale,
stiuni ipsorum commisimus recepiipnem. Termino eeclesiam sanctse Marise de Solaco cum omnibus ad
siquidem assignalo, ambse partes ad noslram prse- eam perlinenlibus perpeluo 'jure possidendam ad-_
sentiam EpudLemo\ieas, ubi concilium de prselatis judicavil, et eum exinde revestivit, et privilegitim
Bituricensis et Burdegalensis pro\inciarum celebra- sigillo suoimpressum exinde sibi fecit. Porrexisti
vimus, instructi accessisiis, et tres testes j'uratos eiiam nobis privilegium Urbani papae, in quo
abbas Sajicti Severi produxit. Quibus recepiis et eadem sentenlia expresse confirmatur. Prsesentasti
cxaminatis, de assensu uiriusque p.irlis publicavimus et aliud privilegium Pascbalis*papse, in quo manife-
..itestjtiones; cumquealtestaliones ipsaspartes con- sle declaratur-, quod cum inler Suavium Sancli
scripsissent,et supereis diu disputassent, pars Saneli Severi abbalem, et Fulcoiiem Sanctse Crucis abba-
Severi posiulavitaliasiterum inducias .sibi dari, ad lem super eadem ecclesia sanclse Marise de Solaco,
pro.iucendosteslesde inlerruplione quielae etlongis- " in Lateranensi palalio iterato querela fuisset adve-
sima. possessionis, quam de prsedicla ecclesia de cla, el coram eodem papa diu agitala, releclis in-
Solaco pars Sanctse Crucis per niultos testes se ha- strumenlis ulriusque ecclesise, ac diligentius inda-
buisse videbatur probasse. Ad quod advocali lui, gatis ab episcopis el presbyteris cardinalibtts, qui
abbas Sanctse Crucis, responderuni, quod nulla pe- prsesenies aderant, j"udicatum fuisse, prsefatam d>£S-
nittis dilaiio forel iude ulterius concedenda, cum nitionem, qusedn Burdegalensi concilio supra me-
jam quatuorperemptorias dilaliones, prseter omnem moralo facta fuisset, perpeluum debeie robur obii-
juris formam, prsesertim cum ahhas et fralres San- nere; alque idem Paschalis papa eamdem diffini-
cii Severi actores essent, eis concessissemus, et lioncm sua firmans assertione, scripto apostolice
\ioIenlani evpnlsionem, el seculani possessionis in- sancivit ssepe iatam ecclesiam bealse Marise c!e
terruptionem inler primos litis congressus fuissent Solaco, sicut diffinilum fuerat, a Sanclse Ciucis
contestaii, el super violenlia ei interruptioneiesles, monaslerio quiete in perpeluum possideri, el eodim
'quoru.m attestationes erant publicatse, producti es- scripto prohibuii, ne extunc clamor inde aliquis
- sent et examinali. Id etiam
-contra lesles abbatis audiretur. Audiiis itaqueutriusque partis rationibus,
Sancli Severi addiderunt, scilicet quia quidam eo- et aliegalionibus, el allesialionibus, atque inslru-
(
rum de auditu tantuin l&clk violeiitia..elinlerrupiio- menlis diligenlius inspectis el sufficienler iiitellectis, ~
nis teslificati erant, non quod ipsi fieii vidissenl. el habila plenaria deliberatione cum venej-dbilibus
1 Alii frattibus noslrisS. Lemovicensi episcopo, G. Auti-
quidam, qui se violenliara \idisse teslabanlur,
ct vacillabanl, et in allcslallonibus suis iia contraiii siodorensi electo, abbate Sancti Martialis, aliisque
a.l invicem erant, quod eorum testimonia omnino pluribus personis honestis, el in divino et humano
repellenda eraril et contemnenda, el propterea quia jure periiis, de communi eorum consilio, cum nobis
. in probatione violentise defecerant, non erant-ad- conslaret per multos tcstes jiiralos, contra quosnibil
- niittendi ad pr.balioneni inter-niptionis quam
pro- dicebatur, ccclesiam sanclse Marioe de Solaco a
leslabantur, \iolenliam quam probare non potue- monastrio Sanclse Crucis,v per prsedictam-Amali
" ~~
rant, fuisse subseculam. olim Olorensis et Hugonis olim Diensis episcoporum,
Kec non Amati qnondam Olorensis epistopi, lunc el apostolicas sedis legatorum, senlentiam et Urbani
apbstolicae sedis legati, privilegium ejusdem sigillo papse confiniialionem, et Paschalis papse decisionem,.
signalum nobis ttadidisii, in quo continebatur, quod non solum per qttadraginU annos, sed eliam per
coram se et Hugone Diensi episcopo, qui sjmiliier septuaginla etplures quiete possessam fuisse, neque
legatus eral, in concilio quod apud Burdegalam ce- D I de violenta ejectione, quam abbas Sancti Severi al-
Iebrarunt, in quo Burdegalensis, Auxitanus, Turo- legaverat, prseter testium suorum vacillationem, cpn-
nensis et Dolensis archiepiscopi cum suffraganeis irarietatem et suspicionem, fides nobis aliqua facta
suis residebanl, inter Arnaldam TrencarJi'olini ab-, fuisset, licet quatuor dies pereinpiorios ad teslium
batem Sanetse Crucis, et Arnaldum Sancti Severi, produclioncm ei assignavissemus, el nullam conce-
super jam dicta ecclesia sanctse Marise de Solaco dendam sibi amplius dilationem cognosceremus;
qua.slio venlilala fuil; et ad uliimum ila definila, considerata forma commissionis, quam de eadem
quodTcumin ipso Burdegalensi concilio muljiis lesti- causa dominus Alexander papa terlius nobis injun-
ficationibus canonicis probatum fuisset Gregorium xerat, abbatem et monasteriumSanctse Crucis ab
sbbafem prsedecessorem ipsius Arnaldi Sancti Se. impetilioneabbatiset monasterii Sancli Severi super
1 veri, Romse-coramAlexandro papa de injuria quam ecclesia sanctseMarisede
Solaco,per sentenliam absol -
fapiebat Arnaldo abbati sanctae Crucis, de Ecclesia .iiiuis diuinilivam, eteamdem ecclesiam ababbatibus
sanctseMarisede Solaco, adeo conviclum fuisse,quod -el nionaslerio Sanctse Crucis.sine iniquietalione ab-
ipse abbas Gregorius in manu ejusdem Romani pon- batum eUralrum Sancti Severi, adjudicavimus per-
_lificis ecclesiam ipsam.diniisil, fiimilerpiomittens petuo possidendam; abbatibus et monastcrio SanclL
2_? HENRICI S. R. E. CARDINALIS §i£
Severi super repetitione ipsius ecclesiseperpetuum A k debuil non audiri; audiatnr, ut appetere viros
silentium imponentes. pu-
deat, pbdeat clericos quod eorum primus ad ipso-
Datum aptid Pictavim per jnanum Raimundi de '*rum
gloriam, primus In eontumeliam lonsuratur,
Capella, sanctse Romanse E.clesia. subdiaconi, anuo etiam raulieribus interdixit. Non
Dominicse Incarnalionis 1182, Kalendis Aprilis. raanicse, non cal-
ceamenta eorum. Si vero eliam ministrantium eis
'
XXXI. quotidianis egeant| consuturis, ne subtiliias linese
Ephtola Hentici ephcopi Albanensh aa universos ligandis eorum manibus et pedibus in vincula de-
Ecclesimprmlatos. —Hoilalur ad modesliam, hu- beani
militatem et pmnilentiam. graviora conveni, vel ne videanlur funiculos
texere, unde ligalis pedibus suis et manibus in ex-
(Annoll87.) leriores tenebras demergantur. Manicatas eliam
[MARTEN.Ampl. Collect., I, 975,- ex nis. Hemero-
densi.] cappas non dissimuletis abjieere, quse ex cappis et
Yenerabilibus et in Domiiio sibi charissimis ar- tunicis habilu duplicaio duplicitatem redarguunt
animarum. ex lino el lana "
thiepiscopis, episcopis, cseterisque Ecclesise prselatis Qui corilextam vestem
.11. (3) Albanensis episcopu§ aposlolicse sedis legalus, prohibuii, si~vidisset suo tempore vestes ex cappa
per gloriam salutifera. crucis ad perpetuse lucis JJ _ el tunica fieri, non laudasset. P,rima fuit in coelo se-
1> 1
gaudia pervenire. net is humam iransgressio, primam et lernam ex
Publicairi et peccatores violenter prseripiunt re- adversario jejunans Chrislus vicloriam reporlavit.
giium Dei, quod ab ipsis vim perpeti gratulantur, Siquidem vicit mundiim in appetibilibus suis, in
et qui duces esse debuerant, nec sequunlur. Propter concupiscenlia carnis, in concuplscentia oculorum
quod personis potissimum ecclesiasticis altenden- el superbia viiae, de voluptate, de oliositaie, de
dum, ne, quod Deus avertat, ex clericorum damna- ambitione triuniphans. Modo sibi et numerum lalci
tione incipiant resareire principes tenebrarum, quse incibariis .posuerunt, ut duorum ferculorum sint
t?x laicorum conversione sustinenl detrimenla. Ca- eontenti, qfiod si Vcibisdiceretur uno fore conten-
vendum etiara ne inare dical ul Sidon erubescat. . tos, forsilan Germanicis aliquibusnon placeret. Ye-
Cavendum est ne subj'ugale mutum homiuis voce rumiamen si videtur suflicere quod ad numerum
loquens incipiat redarguere insipientiam prophela- periinet indicla frugalilas, vestrum erit imitatione
Ttnn. Lilleris iiaque, dileciissimi, non modo inscribi dignum aliquid addere super deliciarum ineptiis
fronlibus signum Thau, signum Dominicsepassionis, declinandis. Et quidera maler veslra sacrosancta
sed ei cordibus inprimi his prsesertim diebus oportel. Romana Ecclesia slatuit el decrevit (i) omnibus sex-
Atrum est atramenluin, atrox atramenlarium, quod C tis feriis, et in Advenlu Domini in cibo quadrage-
a renibus ej'us dcpendet, qu! in lineo habilu singu- simab clericis simbl et laicis jejunandum, feria
laris candoris, qualem fuIlo,stiper lerram fac_re quaria ct Sabbalo a carnibus et sagimine abstinen-
neqieat, omnimodse scilicet pietaiis quam impoani- dum, transgressores eonstitutionis hujus sacrorum
lsns -iiillus allingal signatum et insignitus advenit. reos canonura fore decernens. Sic ibi quoque et fa-
Cousideraverat atramentum boc, aliitudinem hanc, miliis suis a sunun. pontifice et fratribus suis fn
hanc nigredinem, qui dicehat: Vidimus eum et non secunda feria eadem absiinentia earttium est injun-
erat species ei neqne decor (Isai. LIH). Obsecro vos, cia, quotl in vobis prselatos sallem majores volunta-
ciileclissimi, ne vos huic deformiiati pigeai confor- rid devotione deceat semulari. J\o'n competunt vina
mari. -iGmuIamini ej'us humilitateni, qui pro vobis pigmentis delibuta, mcerori huie potissimum, cujus
annorum induit infantilium paupertatem, ignomi- . non expedit oblivisci. Nunqtiam negotiandum ut
i.iam crucis subire non renuit, reputari inter mor- clericis, nunquam vilius comparandum quod ve-
tiios non refugit. Deponiie velerem bominem cum nundari debeat prelio tcariori. Propterea quod sa-
.act.bus suis, el exuvias veteris exual Salvaioris ore crilegium seniper fuerat, nunc prseserlim gravius
prudenlia commendata serpentis. Non compeiil huic " exsecrandum, et negoliis lum ipsis deleriora viden-
tempori, non moerori. Non plus calcaria quam alia- lur jurgia clericorum, ut oporteat magis invicem
ria ftilgeaui, cum et illa forsilan opoiieat fcilieiis suppoitare et donare vobis, ul et ipsis si quis ad-
iiiterim cooperiri. Idem_quoque desellis, defienis, versus aliqnem habei querelam. Insatiabilis est ardor
de phaleris no'abi!ibus el inanem prselereniibus ambiiionis, nec hydropis avaritise ex divitiis Tefra-
fulgorem sentiendum. In vestibus suis deponanl gattir adeptis. Quid gibbnm gibbo camelus adjicit in
clerici, quse etiam reges abjiciunt, quae signatorum vaiils dignilaiibus ei multitudiue prsebendarum.
Christi universitas noscitur abdicare. Abjicianl va- Non sunt isla quse divinam erga hominem misert-
ria, grisea, zehelinos, el pelliculas ej'usmodi grandis; cordiam provocant, sed iram polius mereantur. Ad
prelii^sedeoram.Deo periculi grandioris,nec minoris; negandum coelestis regni per foramen acus introilum
in veritale dedecoris, dum ad imaginem Dei creatus; gibbus poterat abundare camelo. Itane sludia vobis
Iionio,peb.iculis murium eese credit ornari. Audia- bonesliora non suppeiunt, ut nec in avibus ludere,
tur' Petrus saltem diebus istis, qui nulio lempore: nec venalionibus pudeat oecupari? Dum vobis su-
(5) Hanc epislolam scripsisse videtur Henrictis oc- lalur cruce signatos ad humililatem et pcenitentiam.
casione victorisea Saladino in Chrislianos reportalse, (_) Deerelum illud edidil Baroning ad ar.num
alijueadeo ui diviin mri-inen placere valeant, hor- - 1187. I
"
2.9 EPISTOL-E. - _ m
perfluitas criniinum Tesecstur, ab hujusmodi vani- A nobis sit quod qui, peccatis exigentibus, popumir
talibus absiinendum polius mementole. Aleasfugerc Christianum, qtii j*am posl conciipiscentias siias
Calo inonuit, el genlibus, de quo vobis ad exeiuplum oculos suos statueral declinare in lerrain de j"udieic
sufficiat militia Dei signatorum, quos hujusmodi hi- flagellavit, redemplionem nobis de misericordia sua
dos cernitis abdicasse. Sufficiat eliam in ecclesiis reservavit. Quoraodo namque asportari permilleret "
simplex cantiis ad prsesens et quse minore....... lignum Crucis ab etbnicis, njsi iterum crucifigen-
• <*
gravitalem oigana conquiescant. ExhibeJiiius quod - dus ab eis?
legimus, ut in voceni flentium organa .ranseant, ei Ecce videimis iteratum Redemption s nostTse my-
in Jucium cithara ooiivertatur. Ignoscite mihi si sterium, dum pro nobis suo nunc nomiiii non pe-
dixero quod s..lubriiis debeat quam suavius reputari percit vel cruci, qui quondam proprio lilio non
• A populis exlerminala in ecclesiis Hcentia Janicaiis pepercil, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Non
resedil. Quid feslivilali el faiuilali, vel polius ut enim abbreviata est TnanusNDomini, nec. brachium
apostolicp vos sermone conveniam, quse conventio Dohiini infirmaium est, ut salvare non possil, sed
Clnisli ad Belial? nec voslatet in nonnullis ecclesiis operalur misericordiam suam inscruiabilis aliitudo
enormitales" aliquando corisueias aliquatenus rese- Dei ut torpeiilem mundi devolionem sic excitet,
caii, el in olosericis cappis quas offerunl qui bacu- atque per obseqiiium vestrum et aliorum quos ad
los ferunt complacere. Quasi vero non de moribu. hoceligere dignatus fueril, nobis salubriler el sibi
quam de vesiibus amplior sit causa Deo, quasi nor gloriose de barbarse nalionis bostiliiale triumphet.
serlis plus quam sericis deleclelur.""Yerumtameii Ecce nunc lempus acceplabile, ecce nunc dies salu-
jiec edictum super his et hujusmodi generale proce- lis, in quibus utiiiam milites Christi abjiciant opera
dil, necperenne proponitur edictum, sed quod nulli lenebrarum ," et ad vindieandani injuriara crucis
dehet esse molestum. indui non differant arma lucis, loricam fidei et sa-
XXXH. lutis galeam assumentes. Malilia fuit, non mililia,
Henrici Albani ephcopi, legali apostolici, litiera quod haetenns "Chrislianorum csedibus et rapinis
quibus convocat ad comiiia prwsules Geimaniwpei ei execrahilibus inlenti ignera inevsiinguibilem et
potlilorem ad deltberandum de bellts sacris adver- immorlalium crucialus vermium meruernnt. Felix
ms Saracenos, ad~ vindicandam crucem ei locc
Chrisli pedibus conseciala. eis abest militia, in qua el vincere gloria, sed ma-
motilucrum. Ad hanc invitat nos hodie, qui
(LUDEWIG,Reliquim mss., Francofurti et Lipsisc gis
1720, in-8°, l. II, p. 449.) ainat animas nec propriae pepercit injurise, ul neces-
Charissiniis in Christo fratribus et amicis, vene- f. silalem-fidelibus suis imponeret ad hanc militiam-
rabilibus Dei gralia arehiepiscopis, episcopis, ab- compellenlem. Adesl qui signaculum vitse gementi-
balibus, prsepositis et aliis Ecclesiarum prselatis, el . hus super laniis ma.is ad eVasionem imolerab lis
dileclisin Domino nobilibus \iiis, ducibus, comiii- percussionis imponat, et quamvis muliiplicia vasa
bus, marchionibus et aliisprincipibus universis pei interius exigenlibus peccalis jam egressi teneantur
regnum Teuionicum constiluiis, ad qiios litterse isia? percussiones, (S) solos nocebunt eos, qui divinitus
pervenerint, HENHICUS eadem gralia Albanus epi- - oblalum sibi vilse signaculum recusabuiit. lnde est
scopus, apostolica. sedis legalus, salulem iu Do- -t|uod.isereuissimo domino F. Romanoittm imperatore
mino." et semper Augusto,et nobis paiiter, qui de mandato
Ex quo vox illa turliiris, vox gemitus, vox -doloris sedis apostolicse, pro eodeln negolio, quanlum,
fiiies nosiros Iameniabilis nuper novitate rumoris Domino cooperante facultas suppeiit, laboramus,-
ad
aspeisit, quis ad laiilamstragem non ingemiscat po- solemnis est curia conslitula apud Moguntiam,
puli Chrisliani? {Juis (erram illam sanciam quacn quam Dommiea., qua canldlufLcBi-ire, Jerusalem,
redemplionis noslrse ipsi dechcaverunl petles Do- diem feslum agant et convenlum faciant omnes qui
niini, spurcitiis paganorum exponi non doleal? Quis diligunt eam.
Crucem salvflicam eapiam non dcploret, ct concnl- D Quoniani igitureadem cuiia ^ingularilcr est S.ii-
calam ab ethnicis et sancluarium Domini profana- vatori Domino deputaia, sicut impertalis" majestas
_tum? Heu, heu! ad auditum queindam similem, sua poleslale nos conyocat, nosque ex parle Dei et
cum fixuras clavorum crux ipsa susciperet, terra tre- ea qna3 fungimus legationis auctoritale iiuiveisita-
niuii, sol expavil, peirse scissse siint, el aperla credi- teiu veslram ad camdem ctiriam convocamus. Et
mus hionumenla. Cujusergo velsaxeum peclus audilu. ne quis veslrum legilima el certa necessitale prse-
isle non emolliat, cum spuiis afficilur conligiiur, ha- seniiam suam prsedicto concilio Chrislianiiatis ex-
helur conlumeliis crux admirabilis, nostrorum cu- lnbere dissimulet, injuiigimus firmiter et manda-
ratio vulnerum, resliluiio sanilalum, lignum dulcc, -mus. Vosautem veneiabiles-episeopos inconvocan-
signum vitse, vexillum miIiliseChrisliai)se?Fdie imtu, dis abbaiibus et aliis prselatis qui sub vobis sunt,
necesse est, quamvis quidem minora palimur, sed mia cum pva.senti'um porlitore, qui forte omnes
majora quam poluerimus vel timere. Verumlamen, adire non poierit, fore p>-a.cipinim sludiosos. lllud
q lia universae vise Dei misericordia el verilas, ea te- etidm univeisitati vestrse duximus nominandum, ul
nns nos dejicere non debemus, quin sperandum - ad cuifam Jesu Chrisli in ea gravitate ei raodesiia
(S) Locus corruptus.
'
231 HENRTCIS. R. E. CARDINALIS I 2S2
qua convcnil, evectionum ncoessilale el omni curio- A lalionem Chiisiiani nominis unanimfler mflammari»
s lile «l glnria lemporali potipo°i.'a , studealis ac- nl fldem quam lingua nostra loquitur, habitus, fa-
ce !ere, igne latnen ehaiiraiis et obedienli<£ad exal* miliaet conversatio,fatealur.

.-- DOMNI HENMGI

'
TRACTATUS •

DE PEREGRINANTE CIVITATE DEL

' (DomTissiER, Bibliolli. Patr. Cisterc, III, 1.)

*
PB^FATIO AUCTORIS . -
• '
AD CLARiEVALLENSES.

Cliarissimis ac spirituaiibus filiis stiis in CI.ua- B


. forlius animum obfirmarem, voeem subilo dicerlis
valle Domino senienlibus, Hcnricus peccator mo- andio : Cum esses junior, cingebas te, et ambulabas
naohtis , supereffltiPnlem Paracleti consolationem. ubi volebas. Cum aulem senucris, ahus 'le cinget, cl
Ex ea qua we senlio vobis chariialedevincltim, ducel quo non vis (Joan. xxi). Ad hanc vocem lolus
veslruui quem erga me geritis , metiri ac pensare conlremui, et dhiiiaj senteiuise ncxibus gr.-niicr
Jibel affectum. Inde est quod sicut de exteriori ve- me conslriclum tandem confusus agnovi; el qui
s'ro profectu quotidiana sollicitudine angor, sic fi- velul onagrum liberum me prius pulabam (Job
liali affectu vos palernis anxieialihus condolere, et xxxix), certo ceriius comperi, non esse in lioinine
pro weo slalu \ersa vice sollioitis non dubito co- viani ejus, ei quod nonnisi" a Domino gressus ho-
gitalionibus ajstnare. Videns igilur ad pnc^ens non niinis diriguntur (Prov. xx). Quis enim resiititei,
posse salisfieri volis , ut prsesentes vos babeam , ct el pacem habuil? Ipse.quasl peccaium ariolandi in-
oiRiiia quae circa vos suni, plenius pnesens agi>o- dicat ribn obedire, el quasPscelus idololatriaj non
scam , veslris -saltem desideriis satisfacere, li et aeqtiiescere (/ Reg. [xv). Hjec"ei alia mulla aiten-
absens, cupio : et qnse circa me acia sunl, ex quo dens, et menle diligenler perlracians, eum lalibus
a vobis evi\i, vel aganlur hodie , volo vobis , prout cogiiaiionibus perlurbarer, nec usquam jam exitus
possum nvlius, aperire. Poslquam igilnr summi '^ appareret; lotum landem ad Dominum me con-
Koe <!i<posilionede arca sum disciplinaj regularis verti, et ex iniimis cordis medullis exclamans ad
emissiis, cl imbrium ventoriimque procellis cxpo- eum aio : Nunquid maie sum ego, aul ceius, quia
situs, nullam, ul verum falear, requiem pes meus circumdedislime carcere ? (Job vn.) Abyssus valtavit
poti.il invenire : el qui inlra arcam consueverat me et pelugus coopeutil caput meum. Putas videbo
siabilis permanere, ctepit exlra positus inter Ia- templum sanclum tuum? (Jonas n.) Putas ad illam
bentia flucluare. Diu ergo multumque in omnibus meam, imo luam Glaramvallem, ab episcopalis
quajrendo lequiem fatigaius ipsisque vexaiionibus sarcinae vincnlis absoluius aliquando redibo? Putas
e uditus, tandcmque in nw reversus, talia mecum filiis meis dileclissimis, imo tuis redditus, eum eis
a o: Reverlavin domum meam, nnde exivi (Luc. xi). [ibi Iselabundus cantabo: Dirupisii, Domine,vin'
Qui I mihi el mundanis? Quid mihi et iransiioriis? cuta mea, libi sacrificabo hostiam laudis? (Psal.
Suos isia delineanl amatores, suos occiipenl secta- cx.) Heu mihi, quia incolalus meus piolongalus esl,
,lorcs. Ego qni mea me tunica exspoliavi, quomodo habitavi cum habitaniibus Cedoi (Psal. cx), elonga-
ilcru n in.luam ilIain?Qni lavi pedes meos, quo- lus ab eis , sine quibus vivere mori mihi est, cum
m ido inquinabo illos? (Cant. v.) Si spiriiu ducor, j> quibus mori vivere mibi est? Quis mihi del eoruni
utique nou sum snb lege. Ubienim, spirilus Do- Jrni el recrearij prseseniia, quorum me confortent
xnini, ibi liber:as. Non sum iibcr'! (11 Cor. ix.) Non nierita (repidanlem , exempla provocenl dormitan-
su'ii monachus? Si liberum esl aliquibtis a Deo lem; eorum bumiliitas reprimat pr.rsumenlem,
rccedere, mihi ad eum liberum jion erii redire? viitus roborel vacillaplem, ha?siianiem confirment
D im lalia laciius in corde volvercm.et ad hrce consilia, trislem spirituales lauificent consolalio-
?J,5 TIUCT. DEPEREGRINANTE CIVITATE DEI. — TRACT. T. 2§£
ws? Haec apud me frequenlius versans, aures' A proprios Judicanles , fruges vobis dicalas pia con«_
Dominimei Jesu lacrymis pulsare non cesso", illud sideratione pensetis, et si tanta uberlas non luerii,
proplieticum mecum saepins iterans : Sicnt ocuti ut falce digna videatur, saltem spicas quae occur.
anciila; in manibus domino? sua;, ila oculi mei ad rerint" colligere el mamifricare non conlemnatis.
DominnmDeum meum, donec miserealur mei (Psal. E\cusel slerililatem agelli mei apiid vos solis ar-
cxxn); et cum patriarcha Jacob constanler affir- dor, et IIt Salomonis verbis utar : Nolile me consi-
mans : Non dimitiam le, nisi benedixeiis mihi (Ge- derare, quod fuscus sim, quia decoloravil me sol
nes^ x\x'i). Ad La2c>"pse,qui nunquam ohlivisciiur (Canl. i). Indc est quod nec illum sapnrem, queii)
misereii, landem me servum suum audire dignalus aliquand_oapud voshabilil, reiinel sermo meus,
est clanianiem, flenlem respicere, pnlsanli voluit nec illum colorem, quem in me cernebatis, obti-
apeiiie, revelans oculos cordis tnei, ac gratiae suse net actus meus. Placeai soli juslitia1, qui non la"*>
luce peifundens, ad cognoscondum slalum illius ci- urere qtiam ungere consuevil, meriiis et OTalio-
\iiaiis,~quam Ezeclriel, qui et ip--eprius audierai: nibus vesiris, et veibis saporem, et operi prislinum
Ecce data sunt super le vehicula (Ezecli. n), vergen- reparare colorem. Tractavit bealus Augusliniis
tem vidit ad auslrum[; qnani Joannes descenden- (lil). De civil. Dei) mistim de ulraque chilalp,et
lein vidii de coelo (Apoc. xxi); quam propheta Da- B peregrinante in terris, et regnanle in coelis; i\ la-
^vidin montibus sanctis aedifieandam a«pe\il,/.Psa/. men duse dicenda? sinl, cum non sint nisi una iu
txxx^i). ln hac fiatres meos et lilios Clarsexalleiises, quam se Propheia gralulabatur iiurum.cumdiceret:
quorum absentiam doplorabam, prasenles reperi; Lwtalus sum in his quce dicta sunt mihi, in demum
in hac omnes bonos in hoc mundo peregrinanies Domini ibimus. Slantes eranl pedes nostii in alriis
ascriptos civcs inveni. Qtiid igiiur reslare aliud tuis,Jerusa(em. Jerusalem, qucewdificaiur utcivilas,
jam videtur, nisi ul post -miiltos et varios flucius cujus participaiio 'ejus in idipsum (Psal. cx\i). Ecee
supeTius descriplos, chilale tandem habilalionis et a:difieari Prophela dixit eam in terris , et id ip-
in\enta, seminare agros, plantare vineas, el fruelum sum participare in ccelis. In lerris habet inilinm et
naiiviialis facere sludeamus? (Psal. cvi.) Hoc a me profeclum , ubi est fuisse , esse el fore : ubi heri,
melius fieri posse non credidi; quam si ea , quaj de hodie el cras (Hebr. xm). In ccelis babel consum-
eivitale praedicta a Domino accepi, lilleris com~ mationem, ubi erit, et fuit vicissitudinis oluim-
niendando, agros studiorum meorum specialibus ac br.Ujonem non'faciunlj sed est semper idem esl; et
dileclissimisTiiiis meis Clarsevaliensibus demelendos qnidquid ibi est, in eo.quodipsuih est, immar-
dimiltam, vel si' sarculo opus essc cognoverinl, a cessibile est. De illa ergo parie civilaiis -Dei, qtise
superfluis purgandis cominittam. Non vereor ab jam in ccolis coronala triiimphat, perilioribus et
eis patris nudiialem ridendam^ted tompaliendo,' spiritualibus, quromnia judicanl disserendum re-
pallio illo quod ulrumque sufliceret operjre, velan- linquo. Ego qui imperfeclum meum non ighoro; et
dam confidopariieret ornandam. Sed nec nudum scire semper volo,quod nesciam ; ul si quid ignoro,
scib eos judicaturos sermonem minus ornalum,qui ignorantia mea meum sit; de miliianle in lerris
feeundum approbant poiius qnam fjcundum. Per- civiiate Dei tractare instimo, -si quid in eodem
suasum quidem eis esse ab Aposlolo, virtuiem ma- traclalu accepiione dignum sit leetoris judicio de-
gis quam sennonera eorum qui inflati sunt (1 Cor. relinqnens. Quem si repudiandum louim JHdicaverit,
iv) atlendendam, eUregnum Dei.in virtule con- rogo ut prius Iegat, postea despiciat ne secundum
sistere sensuum, non in lepore verborum. Ro&o beatum Hierouymum , ui lainen minus loqnar, vi-
ergo vos, fralres mei diiectissiini, ul cum ih pa- deatur niinus recte, anteqtiam Tegeril, igu.or.iia
lernos labores intraveritis , non alienos eos , sed damnare

DE PEREGRINANTE CiyiTATE DEI.

TRACTATUS PRfMUS. D in opus Domini imeniar conlulisse. ,Et quia labo-


EE riLEr-AHAT10!\E
BUTERLECIVITATIS DEI. boranlem agricolam oporlel primum de fruclibus suis
Cupienti mibi loio desiderio verbo Domini parere percipere (II Tim. n), expedire mihi visum est,
dicenlis :0,,eiamini non cibum qui peiil, sed qui primo in civllatisi ipsius consideratione, diut-itss
peunanel invitam ceteinam (Joan. \i), nibil ad boc immorari/ ut tali commoratione ejus landem civis
ifiprasei>liarum commodius occurrit, qiiam ut civi- per Dei misericordiam _merear inveniri. Dehinc
laii Domini virtutum, cujus pars peregrinalur in ipsius staium studiosus describendo eliam alios ad
terris, pais coronaia tritiiiipbat in ccelis, aliquid habitaiionem ejus inalanler provocare, ut nonnullos
obsequii riiei studeam iuiperliri. Kam etsi auruiii ei cives, si Dominusconcesscril, invenial collegisse.
eut lapides pretiosos ,non suffieiim exhibere, si sal- S -d ad liacc quis idoneus, nisi qtiem lu, Domiiie,
leni pilos capraium obtulerim (Exod. xxv)Lnonn'b 1 dignum effeceris pcr tuam giatiam ? Quia nuilus es{
£35 , HEMICI S. R. E. CAUDINALIS -256
dignus invenlus, qui non ab ea indignus fuerit prae- jK.et incurvati sunt; el fdoraventnt Deum prom «n ter-
veiuus. Fateor, Domine, faleor me indignum; scio lam. Porro levilcesilenlium faciebantjn populo ad
me insuflicientem ; nec aliunde quidem quamde lua audiendam legem; populus aulem slabat in gradu _
confisus graiia opus istud aggredior. De ipsa me suo. Et legerunl in Ifbro legis Dei distincle et apetts
confidere docet sola illa pietatis luae ineff.ibilis af- ad inlelligendum, et inlellexei unt cum legerelur (11
fltientia, qtia praeler meriia mea, ad bona si qua Esdr. vm). El in sejuenlibus : Vicesima quarla die
feci, me semper prseveniri, et in eig promoyeri in- mensis convenerunl fdii Israel in jejunio et saccis;.et
numeris experimenlis probavi. Ad te igitur nunc, liumus super eos. Et separalum est semen fdiorum
Pater luminum, solilo more confugio ; te invoco, Israel ab omni fdio mienigena; et slelerunt, et con-
Deus meus, Deus verilas, in quo, et a quo, et per fitebantur peccala sua, et iniquitates pali um suorum.
quem ver.i sunt, quai vera sunt omnia; Deus sapien- Et consurrexerunt ad slandum; et legerunl in volu-
tia, in quo, et a quo, et per qtiem sapiunt, quse di- mine legis Domini Dei sui, quater in die, et qualer
gne sapiunt omnia ; Deus vera ac sumina vita, in confilebanlur, et adorabaiu Dominum Deum suum
quo, et a quo, et per quem vivunt, qua; veie sum- (11 Esdr. IX). De conlirmalione ejusdem in seqtien-
nieque vivuui omnia ; fac me vera et recte sapiendo libus libris sic legitur : Super omnibushis percutimus
le vera et suninia frui vila; a quo cxire, est mori; fmdus (Ibtd.), eic. Ilem : Habitaverunl autem piin-
in quem redire, reviviscere; in quo babilare, est cipespopuli in Jerusalem; reliqua vera plebs misit
vivere. Manendo in,le, vivam ex le, et lu vila ma- sorlem, ut iollerenl unam partem de decem, qui kabi-
ne.is in me; ut fructum, "qui m:\neat, affeiam ex te, latw i essent in Jerusalem civilale sancta, novemvera
non e\ me. Ex le fuii, quod propheiaj tuo David de paitesm civiialibus (II Esdr. xi). Confirmationem
tua revelatum est civitale, 1 quodque inihi de eadeni aulem hic dicimus, non solum qua populus Domino
per euni revelaiur. Quod si et aliis revelaium fucrit suo, sed et Dominus populo suo quarumdam immu-
per me, non erit ex me, sed cx le. Jam ergo quid nitatum promissionibus obligatur, sicut sub Moyse
intus manens a le audierit, quid apud te viderit factum legimus, ubi dicitur : Audi Israel: Dominum
David, huid foris ad nos exiens eiuctaverit, audia- elegisti hodie, ul sil libi Deus, et ambulesin viis ejus,
mus. FunUamenta ejus, iiiquit, in moniibus sanctis et custodias cwremontas illius et ma,ndala alquejudi-
(PsaL IAVI). Ilunc psalmum in nostr' noeris poni- cia, et obedias ejus \impeiio. El Bominus elegit le
nius fundamento, ne a propbelica; et catholicse regu- hodie, ut sis ei populus peculiatis, sicul locutus est
IJCrectiludiue in aliquo deviemus. Hic igitur psal- tibi, et cuslodias omnia piwcepla illius; el faciat le
mus septem distinguitur veisibus, quibus septifor- ^] excetsioiem cunclis yenlibus quas cieavit (Deuter.
iws exprlmilur noslrae civitalis profectus. ID primo xvi). lieih: Omnis locus quem calcaveiit pes vester,
el secundo versu agitur deciviiatis ipsius fundatio- . jester eiit. A deseilo, et a Libano, et a flumine magno
ne, et gloriosa portarum seu murorum consamma- Euplirale usque ad mare occidentale eiunt termini
lione. ln terlio ^ie communis asyli in medio civitatis veslri (Deut. xm). Hfec Dominus non solum Israelis
collocalione. In quarto de chitatis populaiione; ii| populo per Moysen promisisse, sed el palribus ju-
quinlo de ejus iiiformatione; in se\lo de confitma- rasse pcrhibettir, siciit est illud : Per memetipsum
lione; in seplimo de consummaia; civitaiis Letabuiida "juravi, dicit Deminus (Isai. XLV;Jeiem. X-LIX). Tali
dedicatione: et hoecomnia in aediiicatione sine rea> privilegio se munilum quondam gloriabalur pppulus
dificatione Jerusalem in Veicri Testamento repe- Judjeorum. Sed longe digniori privilegio insignilus
riuntur dislincta. In sedilk-axionesub David, in rese- est poDuIus Chrislianus; de quo, qttod Dominus
diflcaiione sub Esdra el Neliemia, fundamenta posi- do laverii, suo IOCOdicemus. Dedicationem niuri ac
la, muri sedificati, porlse cum seiis et veclibus sta- lotius civiialis ab Esdra et Nehemia factam legimus
tuue legunlur. Asylum vero commune prseler civi- in hunc modum : ln dedicalione aulem muri Jerusa-
lates refugii, templum Jetosoh/milanum omnibus lem lequisieiunt levilas deomnibus lom suis, ulad-
credilur exslitisse; noii ad quod congregaret impios 1D duceienl eos in Jerusalem, cl faceienl dedicalionem
qiiorunilibelimpunilas delictorum, ob quam catisam (II Esdr. xn), etc. Hsec de histoiia Ycieris Tesla-
asylum Romuleum legitur institutum ; sed in quo menti ponenda duximus, ut solide fun'damenlo se-
pro deliclis universi salisfacienies impii a suis ini- cuie superaedificemus. Pro Jiac igilur sepliformi
qtiilalibus mundarenlur, juxta illud prophelae, Vci/e sancti Spiritus operatione Ecclesia septies laudem
impium, el non-erit (Prov. ix).-De populatione in Doniino dicil in die (PsnL cxvm). El sicut in aedi-
Esdra sic legitur : Poslquam wdificatus est murus, ficalione domus suaj sapienlia columnas septem le-
et posui valvas (11 Esdr. VII), eic. Deus dedil in gilur excidisse, sic cerlis et distinctis aiini tempo-
torde meo, et xongrcgavi oplimales et magishalus, el ribus Ecclesia septem praedicta soleinniler commen-
eutgus, ut recenserem eos (Ibid.). De informalione in dando Deum noscitur collaudare, ut his divinae
INehemiaebisloria ita legitur : Aperuil Esdras libium^ laudis prseconiis, velul septem suffulta inveniattir
corain omni populo-;super univeisum quippe populum cohrmnis. Hxc auiem plenius explicanda singula
emmebat, elcumaperuisset eum, stelil omnis populus. singulis proposili psalmi versibus reseFvamus. Sed
El benedixil Esdras Domino Deo magno, et respon- piiusquam ad psalmi principium accedamus, de
dtt omnis populus: Amen, amen, elevansmqnus suas ipsius psalmi titulo aliquid dicendum esse videlur.
£57 . TRACT. DE PEREGRINANTE CIYITATE DEI. — TRACT. I. 2B8
Tilulus hic est [psalmus canlici filiis Chore