Vous êtes sur la page 1sur 617

Pierre de Blois (archidiacre de Bath). Petri Blesensis,...

Opera omnia, juxta editionis melioris notae, Parisiensem scilicet et Oxonieusem, inter se collatas prelo iterum mandantur,
ad fidem manuscriptorum codicum emendata, notis et variis monumentis illustrata.... 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BlItLIOTHECA DNIVERSALIS, 1NTEGRA, DNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOBUM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


QCI
AB JEVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORCERCNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUiE EXSTITERE MONUMENTORUM CATHOLKLETRADITIOMSPER DUODECIMPRIORA
ECCLESLE SiECULA,
JUXTAEDITIONES ACCURATISSIMAS,INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSGRIPTIS
* COLLATAS,
PERQUAM DILIGENTER CASTIGATAJ
DISSERTATIONIBUS, COMMENTARIIS LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ",
OHNIBUS OPERIBUS POSTAMPLISSIHAS EDITIONES QUJ3TRIBUS NOVISSIHIS &XCULIS DEBENTUR ABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
INDICIBUS PABTICULARIDUSANALYTICIS, SINGULOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUS MOUENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
CAPITULISINTRAIPSUM TEXTUM RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUU PAGINARUM UARGINBM
SUPERIOREH DISTINGUENTIBUSSUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA ;
OPERIBUS CUMDUBIIS TUMAPOCRYPUIS, ALIQUA VEROAUCTOKITATE IN ORDINE ADTIUDITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
. DUOBUS INDICIBUS GENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM, QUOCONSULTO, QUIDQMD
UNUSQUISQUE PATRUM INQUODIIBET TIIEMA SCRIPSERIT UNOINTUITU CONSPICIATUR; ALTERO
SClUPTURiE SAC1LE, EX QUOLECTORI COMPERIRE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET IN QUIBUS OPERCM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LlBROnUM
SCRIPTURjE TEXTUS COMMENTATI SINT.
RDITIOACCURATISSIMA, C£TERISQCE OMNIRU5 FACILE ANTEPONENDA, Sl PERPENDANTUR : CHARACTEnUH MTIDITAS
CIIAItT.*QUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVAnlETAS
TUMNUHERUS, FORMA VOLUMINUH PERQUAM COUMODA SIBIQUE1NTOTOOPERIS DECUHSU CONSTANTER
SJMILIS,PRETIIEXIGUITAS,PR£;SERTIMQUE ISTACOLLECTIO, UNA,METIIODICA ET ClIRONOLBWlCfts.
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE UACTENUS IHC ILLIC SPARSOltUM.iWj^V
PRIMUM AUTEMIN NOSTRA BIBLIOTIIECA , EX OPERIBUS AD OMNES -ETATES.^ZNTV^X
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE J>ERT1NENT1BUS , COADUNATORUM. *
f r&.\Pn'*
__-.^ . "^rt Yi»\\
SEiiliiS SLULUMJA, \
IN QUA PRODEUNTPATRES, D0CT0RE3SCRIPTORESQUE ECCLESIiELAlHMft
X GREGOUIO MAGNOAD iNNOCENTIUM III. V^\
Slccuranle 3.s^>. 9JUgn«,
iBiioTHicc eiiin umviiiji,
SIVK
CUnSUUM COMPLETOnUM IN SINGULOS SOIEHTIJSECCLESIASTICJS RAMOSKDITOR»,

PATROI.OGIA
BINAEDITIONETYPISMANDATAEST, VENEUNT
ALIANEMPELATINA, ALIAGR.JECO-LATINA.—
MILLEETTRECENTISFRANCISSEIAGIIiTAET DUCENTAVOLUMINA EDITIONISLATINJE;OCTINGENTIS
ET MILLETRECENTAGH«CO-i.ATIN^;. MERELATINAUNIVERSOS AUCTORES TUMOCCIDENTALES,
TUMORIENTALBS EQUIDEMAMPLECTITUR ; Hl AUTEM,IN EA,SOLAVERSIONELATINADONANTUR,

PATROLOGLE TOMUS CCVII. U{.:.: W


PETRTJS BLESENSIS BATHONIENSIS IN ANGLIA ARGHIDIACON^^:rcC>

EXCDDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


m VIAPICTAPMBOISR,PROPEPORTAMLUTETI^PARISIORUM VULGODENFEii NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
1855 7
SJECULUM XII

PETRI BLESENSIS

BATHONIENSIS IN ANGLIA ARCHIDIACONI

OPERA OMNIA

SCILICETET QXONIENSEM,INTER SE COLLATA9


JUXTAEDITIONESMELIORISNOT.E, PARISIENSEM
PRELO ITERUMMANDANTUR , AD FIDEM MANUSCRIPTORUM CODICUMEMBNDATA, NOTIS ET
VARHSMONUMENTISILLUSTRATA

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BIBLIOTHECJE CLEBI UNIVEHSJB
SIVB
IN SINGULOSSCIENT1J3ECCLESIASTICJB
CCR8UUMCOMPLETORUM BAM08 EDlTOBIt

TOMUS UNICUS

VBNIT8 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIATJICTAITAMBOiSE, PROPEPORTAM LUTETLE PARISIORUMVULGOD'£JVF£iJ NOMINATAM
SEU PETIT MONTROUGE

1855
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CCVII CONTINENTUR

PETRUS BLESENSIS.

Epistolffl. Coh 1
Sermones. 559
De transfiguratione Domini. 777
De conversione S. Pauli. 791
CdmpeHdium in Job. .---..... „ 795
De amicitia Christiaria et de cbaritate Del et proximi. • 871
Passio Reginaldi prihcipis Antiocheni. 957
Dialogus mter regem Henricum II et abbatem Boneevallensem. 975
De duodecim utilitatibus tribulationis. 989
Tractatus Quales sunt, 1005'
De Hierosolymitana peregrinatione. 1057
Instructio fidei catholieffl. 1069
De confessione sacramentali. 1077
De pcenitentia a sacerdote injungenda. 1091
De institutione episcopi. 1097
Invectiva in Depravatorem. 1113
Fragmentum de silentio servando. 1125
Libellus de arte dictandi. , 1127
Poemata. 1127
Appendix Actorum veterum. 1157

Ex typis L. MIGNE,au Pellt-Montrouge.


PROLEGOMENA

EDITIOJSIS PARISIENSIS

CURANTE

PETilO DE GUSSANVILLA

PRESBYTERO CARNOTENSI

(PF.TRIBLESENSIS Bathonieiisis in'Anglia archidiaconi Opera omnia ad fidem manusdripiorum coaicum


emendata, eic. Parisiis, sumptibus Simeonis Piget, via Jacobana, sub signo Prudenliae, 1667, in fol.,
cum privilegio regis.)

EPISTOLA DEDICATORIA

llluitritsimo ttc reverendissimoD. D. LudovicoBASSUMPETR£0, Sanlomimepiscopo, Petrus DEGUSSANVILLA,


presbijler Carnolensis, S.

Quod j<tmdiuardentibus volis exoplabam, Prwsul illustrissiine, ul publicumaltquod' mea: erga te gralltu-
flinis el observantiwmonumeniumexslarct, id summoac singulari Dei bcneficio-tandemaliqnando suni con-
tecuius. Fecil clariisimus Petrus Blesensis, ut hujusce rei feliciter exsequendw opponuna oriretur occasio.
Ejus enim opera lertium ediluro quwrendus mihi fuit palronu», cujus sub prceclaro nomine eamdem, quum
a quadringentisei amplius annis sibi apud erudiios homines feceruni, auctoritatem fumamque retinerem.
Ecquem vero Pelri operum pairounm quwrere vel polui, vel debiti alium a te, vir prwstantissime, cui lol ac
tantis ncminibusdevinetus sum, ul licel quidqui.1in me esi (quod seniio quam sil exiguum)in res tuas alque
commoda conferrem, vel minimam tnorum in me benepciorum pariem non videar assecuturus. Enimvero
singularemliumanitalem ac benenolentiam,quam mihi olim apud te commoranli exhibuisli, el nnnc quoqm
quantunwis indigno exhibes, alienta animi cogitationedum perpendo, solam mihi vocem, solnmque calamum
tuperesse egnosco, quibus naiuram tuam beneftcam, av.imumque ad demeiwidos homines propensissimum
nnedicem.
Patereigitur publicamfierigratitudinem meam,dum suh gloriosisauspiciisluis, mecuranle, publicijuris jiuni
Peiri Blesensis Opera, qum lali ac tanlo patrocinio, quale el quantum est tuum, in hac lertia ediiione opus
habebanl. Cttm enim qv.iea primo edidil Jacobus Merlinus, MicliaelisLingonensisepiscopi; et qui secundo,
Joannes Busw.usWolfgangi archiepiscopi MogiinliacensisS. II. V. elecloris el cancellurii patrocinium am-
biverinl, ad eadem lerlium publicanda non udvocandusfuit palronus, qui generis nobilitule, rehui prwclure
geslis, virtulibus ac dignilale Michaele ali/ite Wolfgango foret inferior: utsno splendori sitwqueiutegritali
omnino resliluta in hominum eruditorum manus devenirent; qui eu non nisi mtttila et imperfecta sitis in
biblicthecisasservabant. Prwlerquam enim quod ea qttwjam semel et iterum prodieranl i:t lucem, mullis in
tocis accuratius emendavi,melioremquein ordinem digessi, alia qttoque mulla adjunxi, cum ex ipsius Petri
Btesensis operibus nondum publicaiis, lum ex aliis aliorum auctorum scriptionibits, quw ad>plenamalque
perfectam horumce operunielucidationemaliquopacloperlinebanl. g
Sed alia quoquerntio esl curin Peiri Operumnuncupalione aucloritalis turn auxitium implorenu Nimirum
effulgere in le animadverio viriules qua%Bathoniensisnosier archidiaconus episcopis necessarias esse, in
epistolisac prwseriim in libro De insiiiulione episcopi profiletur: sicque nemo est qui cum in capiie libri
Petri Opera tibi inscripta esse inteltexeril, expressamad vivum eorum quw Pclrus Ulesensisdocuit imagi-
nem staiim ab ipso limine non videat. Non enim indiguis genetoso. homine assentaiionibus, non assiduis
salutaiionibus, nouimpoitttnis prccibus, non vana meriiorum aut doclrince ostentalione, sed unis virlulibjis,^^
tanquam gradibus ad pontificios apices ascendisti. Episcopatum igilur nonambitum, non pelilum, ac ne apiSiffih:
tum quidemadeptus, fidein Deo primum, deinde ei regi sinceram semper sanctamqiteprwstitisti. ln episcjoprr^-t
reparalionem, inmajoris ecclesiwluw jamdudum a Calvinianis dirutai reslilulioiiem, in egenliumalhioiiiam,
curam ei operam ac pecuniam impendis. Prwcipue memor Domini noslri pacem se suain dure apfctqlis ac
discipulissuis, pacem se eis relinquere paulo anle morlem affirmanlis,dissidentibus ad concordiam fe&candts
incumbis. Nec clerici modo, sed etiam sceculares, eliam polenles tuasdiwceseosviri, hwrelici, quoqu^fpyipro-
bilati tuw confisi, mansueludine ac htimanitale inmlali, ad le decurrunl : le luiitm suaritnt itiiticcuifytqiie '
arbiirum faciunl; de controversiis suis apiul le disceplanl, el decrelis luis libenliuc quam senatuscoiisiiiis
acquiescunl, Iltvc sunt vere episcopalia officia, quibus lu swpissimehwrelicos ad fulem Calholicam cun-
verlisti.
Possem,vellem etianide le alia niulla hic referre, ei qttidem maxima,quw ipsevidi, et quorum testis fui,
nisi pro ea, qua in me vaies auctorilate,perpeluum mihi silenliiimimposuisses.Salis eril modo, si serena atq.te
explicata \ronie Peiri BlesensisOperum mtncnpaiionemexcipias, ipsamque ut immortale mei erga le cultits
argumenlum et observanliwleslimonium iniuearis. Quod de humanitale lua illu milii facile pollicenr. Vale,
anlistes illustrissiine.
Daia Luleiiwi\ Kal. Aprilis, anno Domini 1667.
PATROL. CCVJI. a
XI PETRUS BLESENSIS. XII

PETRI BLESENSIS

VITA

Ex ipsius polissimum epistolis et scriptoribus coeetaneis concinnata.

Peirus nosler, cujns nomen lolojamdudum orbe ,\ ttim brevi tempore in hac divina scientia progres-
rlarissimum est, naiione Galhis, palria Blesensis sum fecit, til eam devorasse polius quam didicisse
fuil, Quamvis enitn episl. 20et 46 Angliim se ipse creditus sil: atqne inter praeslanlissimos aevi sui
prwdicel, Gallum lainen et Blesis urbe Galliaeno- theologos, maxime ob recondilam Scriptnrae sacrae
bilissima orlum esse, vel ex ipsis epislolarum ejus scientiam, quam.ipsius scripla demonstrant, nie-
ac traclatuun) inscriplionibus nianifesluin est, in riio annumeranilns.
(|tiibus ubique se Petriim Blesensem dicit: neque Et sane ceriissimnm ipsitis ingenii praestanliae
:ilia omnino de causa Anglum vocari, quam quod argumentum vel iliud unicum esse potest quod in
annos viginli scx in Anglia transegeril.Hinc episl. epist. 92 ail se dum unam scriberel epistolam, tres
93 Gulltim se diserlis verbis profhetur. Sumus, fra- alias maxime diversas inter sese totidem viris di-
itr,in dulci Francia, clc. Milii sufficil si itlic vivam classe : Ad verilaiem, inquii, non ad jactantiam ili-
ei moriar, ubi natns sum et nutriius. Hinc frairem co : vidil' quandoquedomtnus Canluariensis, el-vos
siiuui Giiillelmum Blesenscmnominal in episi 00 et ipsi cum eo, multiqtte alii, me de diversis maleriis
95.H'mc Pelrum quemdam e conterraneis suis vocal iribus diciare scriptoribus, et unitiscujusque calamo
Blesensem, episl. 7Get 77. Ilinc denique Anglicani festinanli satisfacere, meqtteqttod de solo Jutio Cw-
exsilii (se enim dicit exsuleni) pertaestis,epis». lb'0 sare scribitur, qttarlam epistolam dictare et scribere.
Odoni de Soliaco, Parisiensi episcopo, scrihcns ex Qtiod si alicui res isla in dubium venil, facli quaso
Anglia, ardeniissimo palriae desideri» leneri se ita experienliafaciat dic i fidem.
confitelur : Heu mihi ! quia incolalus ineus prolon- Eximiam Blesensis nosiri erga Deum cliaritatem
gatus ait lanto lempore,el non esl qui compatialur ',8 quid opus est hic allingere ? Hanc pltiriuiae ipsius
exsuti, non esl qui commovealttrsuper contiitioneJo- epistolaead monachos, sanciimoniales, aliosque vir-
teph. Nunquid semper ero vagus el profugus super tulis laude praeeellenies viros scripiae eontesiantur ;
terram ? Nemo finem imponel peregrinaiionimew, ut in qnibus suavissinius qLidam Clnislianse piefaiis
sallem semel anle snpremi spiritus exltalationem in odor ita legenlium animos afficit, ui nescio quibus
aere nativo mihi liceal respirare. igniculis se tolos peneirari alque inflammari sen-
Parentes liabtiil deoptimatibus Minoris Britanniae liant. Neque vero ipsi soli pieias illa uiilis eral at-
virtute conspicuos, saiis diviles, quilms eliani ad que proficua, sed et in alios, occasione data, sese
paiiperuni usus facultales abundanter siiflicerent diffundebat, maxime ctim de ecclesiastica discipli-
(epist. 41). Quod fralres liabuerit alios a Guillelmo na saiictoriiinqiie canonum observatione agebatur.
Bleseusi, qiiem abbaicm in Sicilia fuisse aii (epht. Timc enim neque laboribus parcebat neque vigihis.
93), quique ejtis hortatu dimissa abbalia ultiini or- Tunc sui ipsins commodi suaruinque rerum olililus,
dinis monacbis accenseri voluii, non possiiiu asse- Dei causam, vel adversus principes viros et sacro-
\erare. lllud scio, ex episl. 36, sororem habuisse rum aniistites acriler deiendehat. Sic enim Hi-
sanclimonialem, Chrislianain iiomine, el ex episl. * cliardtim Canluariensem arcbiepiscopum, ctijus fa-
131 et 132, nepotcm timiin atit forsiian duos, sed miliaris eral atque domesticus, severe corripnii
an ex fratre atit ex sorore non declarat. (epist. 5) : necnon et palalinos quosdam episcopos,
Aiiolescensingenuis artibus et politioribus litteris qui, neglectis gregibus fidei suae commissis, in Si-
Luleliae, ad qtiatn tanquam ad celeberrimum scien- culi regis aula diutius demorabantur, ut observat
liaititn emporium undiquc cohcurrebalur, strenuam i] Rocchus Pyrrhus abbas Siculus in Noiitia Siciliae,
navavil operani; poeticaeamem imprimis et oraio- his verbis : Pelrus Blesehsisscripsit comnteniarium
riae maxiine incobuit. Poelicae quidem, ulepisl. 76 De inslitulione episcopi advei-ius Siculos anihiiies,
sic iiinuil : Eyo siquidem nugis el cantibus venereis qui ad obsequiumregis, negleclosuo grege, versaren-
quandoque operam deili: sed per graliam illius qui tur in palalio. Nam ii, si vera narrat liicliardus
me segregavil ab ulero matris mew, rejeci hwcomnia Cuntuariensis archiepiscopus in lilteris ad Alexau-
aprimo lumine juventulis. Oraloriiievero, quemad- drum III per Petrum lilesensentscriplh, per septen-
inoilum aperle probant h%c verba episl. 26 : Lex niumveleliam per decenniwna curia non recedebanl.
swcularis gloriosasupellecliliverborum, leporeqtteet Quam addiclus Roinanacsedi fuerii Pelrus nosier
orationis urbanilale lascivicns,me vehemenlerallexe- salis superque indicavil, ctim ab Alexamlri III p;r-
ral, el inebriaverul menlem meam. Alque iiiciico in tibtts iuvicto animo stetit adversus Oclavianiim
cpisl. 8 scribil se, cum Bononiaeapud Jtalos agerci, anlipapam, a cujus satelliiibtis Roiiiam pergens
condiscipulorum sunrum prccibus fiequenles ora- comprehensus esl ei spoliatus, ut ait ipse (ephtiS),
liunculas habuisse ad sludiosos jurisprudenliae au- post emensum scilicet Luteliae siiidioruin suorum
ditores. Quod eum eiiam indicat jus uirusnqtie, pon- curriculum, cuin forle Bononiain iret, et anleqtiam
liiicium videlicel aiqne Cuesareiiin, non ignorasse: in Siciliam projicisceieiur, scilicel anno Doiuini
ln medicina quanitim profecerit demonsirai epi- lit>3 , siquidem obiit Ociavianus anno 1164. Tum
stola 43. Quanium in mallieniaiicis, prajfala epist. eliam cum denarium S. Petri, ul appellabant, elce-
ftmaiiifeste etiam dedaial. mosynam scilicet a regibus Angliaepro Anglorum
Veriun relicta Bononia, Luietiam Parisiorum re- 0 sciiola in urbe Roma ab antiquo iusliluiam solvi
versus, omnibtis hisce disciplinis nunlium remisit, curavil; idque Henrico U admoduin repugnaiiii,
ul unius Iheoiogiae siudio lomni se traderet (epist. denium persuasit, ne pius princeps pauperes che-
26). Et queuiadinodum eiat praesiaiiliingenio, tan- mosyua ipsis a majoiibus suis legala fraudasse vi-
PROLEGOMENA.
derctur. Ea de re aiiiliendus Pelrus ipseininveeliva A i vel martyrii occasio se offerat? Quid aliud stimma
contra depravalorem operum suortim 'his verbis : illa quam exhibuit in morbis el serumnis paticnlia ,
Bonw memorimrex Henricus pro deimrio S. Petri de qua loqiHlur in ep. 31. Qiiid aliud cum Ilen-
quandoque adversus duos priores ordinis ttii inexora- rici IIAnglorum regis aulae valedixil, til securius
bitiler el irreconcitiabiliier excanduerat. Nemo prw- salnti suae consulerel? Duclits .equidem (inquit ille
snmebat se opponere ex adverso : ego steli in confra- initio episl. 147) quodam spiritu ambitioitis, me to-
ciione pro cis, et in lempore iracundiw faclus sutn tum cisilibus undis immerseram, cl eoruin qttw relro
recouciliaiio. sunt obltlus, me ad anleriora, sed non more Apostoli
Unum porro praeceptorem ac magistrum agnoscil porrigebam. Verumtamen castigans casligavil tne Do-
Joannem.Saresberietisem, postea Carnolensem epi- minus, et morli non tradidit me. Quem leclo dolorh
scoptim, virum omni scienliarum genere exculiissi- affigens,in corpus parvum, abjeclum el miserum spi-
miim : cujus laudes cedro dignas et obelisco Poly- riium suae indignationis effttdit. Anxiabar ad mor-
craticus, quenl de nugis curialium ediiiit, ad sein- lem; jamque animw el corporis clivortium cerlissime
piJernam.homimim memoriam transmitlit. imminebal; sed intelligens Pater misericordiarum
Hoc igiltir doclore tnm illusiri usus Blesensis quia dalura essel milti vexalio inletleclum, iratus mi-
noster, ad sublimem scientiarum apicetn conscen- fericordiw recordaitis esi, simulque spiritum irw suw
dil. Quo faclum esl ul plerisque piincipibus viris ac- cohibuii, et a me ambitionis spirilum exsufjlavit. Sic
replissirmis fuerit, atquc ab iisdem summis affecius pallium cum Joseplt, cum Matlhwo lelonium, sindo-
honoribus. At enim a Rolrodoe comilum Perticen- nem cum Joanne, cupiditatis liydriam cuni Samari-
sium famiiia Rothomagensi arcbiepiscopo et Sicnlo- ]} I lana reiinquere el abjicere decrevi. Adjuvil me Domi-
riim reginae avunculo circa an. Domini 1167 in Si- nus, el ambitiqnis ardorem, quem prius in me lor-
ciliam missus, Guillelmo II regi Siculo praeceptor rentes auri et argenli lemnerare non poleranl, ros di-
dalus est, ipsiusque litteris ac diplomatibus obsi- vinw miseraiionis exstinxil. Deniqtie quid aliud indi-
gnandis praepnsitus, el maxima valuil apud Siculos cat Chrisliaiia illa humilitas, qua moius ad sacrum
auclorilale, veluii leslaiur in ep. 131, ad nepotem presbyleratus ordinem nisi aDiaieadmodum provecla
suum monasterioli priorem his verbis : Tu frequen- promoveri se non esl passus (episl. 127 et 139)?.
ter ex ore ipsius papce qui nunc sedet, ac plerisque Neapolilanum arcbiepiscopaiiun,. episcopatum,
cardinalibus ejus, qui in diebus meis legatione fuucti quoque his in partibus alium seinel aique ilerum
sunt, fralris eliam mei, el abbalis S. Dionysii, alio- sibi oblatum recusavil, el Itonorem, ut ipse ait
rumque magnaium qui in terra sunt, relatione cognos- epist. 131, ex onere meliens , molus ambitiosos ad
cere potuisii, qnod cum in Sicilia essem sigillarius el sobrios mediocriiatis lerminos limitavit.
doclor regis Guillelmi II, lunc pueri, alque post regi- Quanquam auiein ex nonnullis ipsius epislolarum
nam el Panormiianum elecium dispositio regni salis locis divitias ambiisse suisque commodis plus a:quo
ad meum penderel arbilrium , etc. serviisse videalur, nihiloiuihus lamen qtianlo studio
Reversum in Franr.iam paulo post Henricus II ad pau|ierlaiem colueril ex ejus epist. 58 saiis intel-
se evocavit iu Angliam, atqtte ad regem Francfirtim ligilnr. Et revera quomodoiiain divitias amljiisse
magnis de rebus iuisil. In anla Henrici la.ndiiiversa- suisque commodis slmliiisse puiaiidus est, qui de-
lus tssl Pelms, donec qtiielioris vitae cupiditaie suc- caiialu quodam cessil in Cisterciensiuin monacho-
census, ad Bichardttm Cantuariensem archiepisco- Q rum gratiain (episi. 152), propterea quod eorruplos
£ canoiiicornm
ptim concessit, cujus cancellarium se in epist. 58 et suoriim inores non possel in nieiius
130 limine appellat. Hujns etiam archiepiscopi no- emeiidare ? Qui in episl. 5 Riehardum archiepisco-
inine legatus ad Heriricum II missus esl, de gravis- pum Caniuariensem, cujtis erat cancellaritis , acrio-
simis Ecelesiae vcbus cum eo aclurus. Deniqne, ribus verbis insectatur, quud commissuin sibi gre-
mortuo Ilenrico II, in aula Eleonor* Anglortim re- gem ea qua par erat, solliciiudine non regcret. Qui
ginaecommoraius, multas pro ea epislolas dcdit ad unica Caruoiensis Ecclesiae pra;benda contentus, in
diversos. piincipis Guillelmi Sehoiiiun archiepiscopi domici-
Praeter illam vero quam anctore Richardo Can- lium recipi exoptabat. Qtii denique scnio coiifeelus,
luariensium archiepiscopo atl Heiiricum II suscepit ad eam egestateui venit, ut quaulumvis plunbus ab
legationem, duabus aliis maxime insignibus fuiicius Ileniico II beneliciis atiecitts, qiianluiiivis duoiuin
cst. Allera anno 1170, ad Alexandrum III Rom. ol.m Ganluariensiuin archiepiscoporum cancellarius,
ponl., ut coram eo Richardi ejusdem catisam age- Balhoiiiensi archidiacoiiaiii inviJorum quoruindain
rei adversum ROgerum S. Anguslini Cauliiariensis ac inalivolorum hominum lactione pulsus est, et
abbatem desigiiaium, qui ab archiepiscopo Caiitua- posLiiiodumLuiidineiisi arcliidiacoualu doualus, cui
riensi in inouasierii sui ecclesia conseciandum se revera bonoris plurimum , emolumenti parum an-
contendebat, conir.i qiiam fieri debere in maire ec~ nexum erat, ad lnnoceniium 111 Rom. poiu. scri-
clesia. Canluariensi afHrmabal Kichardus. Verum psil (epist. 131), ut aliquem sibi redituin provide-
Rogero abbati res ex voto cessit, uii narral Wdlel- rel, quo archidiaconi Londiiiensis niunus digne
niasTUorninChronicisAngliae, adaiin.Chrisii 1176. P- rj possel suslinere.
Allera vero anno 1187, ex occasione liiis quam Bai- Tandem ejus virltis (quod plerumque summis et
duinus, itidem Cantiiariensis archieplscoptis, caihe- opliiuis viiis accidit) invidiae telis paiuit, adeo ut in
dralis ecciesiae suae monacbis intentaverat: voleuat lnveciiva contra oblrecliUoreui necesse babueritfa-
niniimm Balduinus cOllegialam cauonicoruin saecti- mam suam adyersns cujusdaui hominis nmlivoli ca-
larium ecclesiam excitare in monachorum, qtii liu- liimnias tulariyet epist. 149 archidiaconi dignita-
jus ecclesiae canonici erant, detrimentum. He ad lein imposluris quibusdam sibi jam seui ereplam
Urbanum lllperPetrum nostrum delata Cantuar. fuisse conqueratur. Verum ad cumulum malorum
aichiep. causa cecidit, ut videre esl apud Gerva- omnium accessil quod, omni calaniitaium aerumua-
siuin Dorobernensem in Henrico ll.ad an. 1178. rumque genere coullictaius, iu aiienosolo, quod
Neque iminerito sane Blesensi uosirO gravissi ma exsiltum in epist. 160 appellat, extrenium vilaediem
negoiia commissa sutit, magnique honprum ac di- clauseril, non in patria sua, quod inaxime in votis
gnitatura tituli ab auiplissimis yiris delati. Ea enim habebat. Cum cniin iu suiiima seuectuie ad Odonem
erat vilae inlegfilale morumque sanciimonia , ut ad Parisiensein episcopum scriberet, euinqiie rogaret
unius Dei gloriamet EcclesiaeCatliolicse coiiimodiim ut se ab exsilio liberaret, episioiatn ila concludit.:
se suaque oinnia refcrre videretur. Nam"qnid agil Cuinon licet in palria vivere, saltem liceat sepeliri.
aliud , cum in epist. 130 Guillelmum Siciiiae regcm Obiil in Anglia, si historicis lidas, anno reparaiae
Ecclesi;e jura invadeniem, et episcopos pro nutu ct vsalutis humanne 1^00. Natn licet de ipsius inorlis
arbitrio suo deligenlem severe corripit? Quid aliud anno nibil certi alque explorati habeainiis, quo ta-
cum iu ep. 123 exspectct ut vel opportuna exsilii men dbierit lemDOieex epist. 151, ad Inuoceni. 111
PETRUS BLESENSIS.
dala circa annum 1199, licet aliqualenus conjicere. A pum, venationum et aucupii plusjusto studiosos: sed
Qttanti non a popularibus suis modo, sed eliam et Richardum [al. Richardos] Bathoniensemet Can-
ab exleris, praeserlimAnglis habitus sit, docet NH ttiariensem episcoposofficiisni admoneat, atque apud
coIaus;Harpfeldins,Anglicus aticlor, qui in Historiae ipsumregein queriiur de injuriis quibus populum vi-
Anglicanaecapile 20 de eo sic loquittir : Petri Bte- cecomiles, el ii quibus regiarum silvarum cuslodia
sensis amplw dolesnon paliuntur ut nitda et simplici credila erat, afficerent.Regemde neceD. Thomwac-
eum nemcnclalura dimiuam. Fuit enim vir omni ge- curate purgal, ostenditquequantum prwsidii in om-
nere doctrinwpro illis temporibusexcultissimus, non nibus suis dngusliis in demortui precibusel palrocinio
Anglusille quidem, sed homo Gallus , quem propler poneret. Videtur fuisse ab epistolisRichardo Cantua-
eruditionemel prudentiam plurimi lecit Henricus II. riensi, et inter prwcipuosamicosJoannem Carnolen-
Ejus opera ustts esl swpei« legalionibus apud exle- sem coluisse, ad qttem variw epislolwvisunlur. Qua-
ros obeundis. El Balduini ille causam Ilomwa rege rum lectionemlanti fecil Henricus rex, itt admonue-
ei Balduino missus conlra monachos strenne lutalus rit omnesenm suas epistolas colligere, quas magno
est. Qua in re amarius eum Gervashtsexagitat quasi legendi desiderioleneri se dicebal. Fuit Batlioniensis
architeclumet principem omnium illarum lurbarum. arcltidiaconus,ei deinde Londinensis,postremo Can-
Videtnr fuisse vir ingenui el liberalioris animi in luaricnsis. Sacerdotio ornatum iraduni. Et quanium
vitiis non solum amicorum el mediocrium, sed et egoliactenus legi, reperio quod se diaconum appellel,
principum virornm repreltendendis.Nec sibi lemperat non sacerdotem. lnter alia mnlla quw lucubravit,
quominus amicum quemdam, qui Carlhttsianornm, scripsil Vilam Wilfridi archiephcopi, el confessorh
cui se dederat, disciplinani reliqueral; liicliardum -j Gutltlaci, el pervenil usque lemporaRicltardi regis.
Saresberiensem archidiaconum, et Roffensemepisco-

PR^EFATIO AD LEGTOREM.

De Petro Blesensi salis superque in ejus Vita riantes lectiones cum notis, elenchos, indices et
diximus, nunc de operibtis ipsius paucis te moniltim marginales nolas, ut et breves indices duos prover-
volo, benevole Lector. Anie annos 150, id est biorum et vocum barbararum quales edidil, reli-
anno 1519, Pelri Blesensis opera in unum corpus a nuimiis. Sermones autem Pelri Blcsensis genuinos
se redacta publici juris feceral Jacobus Merlinus, jam a Merlino edilos resiiluimus; quos quidem
doclor iheologus Parisiensis, vir singularis docirinse emendaiiores dare non licuil, cum nulla eoruni
el pietatis, qui et majoris ecclesisepceniieniiarins , exemplaria mss. qnanlacunque adbibila diligeniia
el ecclesiae S. MariaeMagdalenaein civilate arcbi- et inqtiisiiione reperire polucrimus; nolas soltim
presbyier fuit, qui eliam Conr.ilia generalia in marginales, et Scripturae loca, qtiaedeerant, appo-
uniim voluineii collegit, et mulia alia opera edidil. suitnus. His addidimus sermonem eximium, scili-
Hic printus (n) ciiin Peirnm Blesensem, qni olim cet 75, in duos Psahni xcin versiculos opera R. P.
tanlopere in Ecclesia refulserat, in lenehris fere I). Simonis Guillemoti monaslerii Sancli Ghisseni
deliiescere a?gre ferret, enm summo labore erien- in Hannonia subprioris, qui eum ex coriice manu-
dum curavit, licet edilionem hanc minus correctain scripio Camberonensis ccenobii non sine labore de-
ct in plttrihiis mancam ol) cxemplarium inopiam scriplum benigne ad nos transmisil. Pluraeiiam de
reliqtierit. Hunc secutus ocloginta posl annos, sei- novo adjecimus; scilicet cum mulia adhuc Blesensis
licet auno 1600, Joannes Busams , vir acque doctns opera in biblioihecis delitescere didicissemus, nulli
ar. pius, scriptisqtie suis satis noius , eodem studio labori, nullis etiaui impensis pepercimus, ut ca re-
inflammaius, Peirum Blesensem in lucem ilertim C [1cuperare possemus.
produxil. Qiiia lameii Meiiini ediiionem non vide- Tandem posl diiuurnam et anxiam propler hel-
rai, quaedainquaein ea ediia fueranlpraetermisil, lortim calamilates exspectaiionetn duos insignes
nempe Sermones, traclaium De perfidia Judmorum, iractalus accepimus ex hiblioiheca Oxoniensi, .sci-
el maximam parlem tractatus De amicilia Cliri- licet Deulililate tribulationis, el Qttales sunt. Hoc
stiana; quos tamcn Iraclalus duos qtiinque posl auiem beneficiuin acceptum referimus clarissimi
annis, inventis novis mss. codicibus edidit in vo- viri llenrici Justelli Chrisiophori lilii singulari hu-
lumine quodParalipomena Peiri Blesensh inscripsit. manilali, ad quem hi duo tractaius ab erudilissimo
Ambobus, uipole de republica Chrisliana liltcraria viro D. Vallis, professore Savilliano geometriae in
bene meritis, magnam habemus graliam; verum Academia Oxoniensi, non sine magno labore emen-
cum utriusque editionis exemplaria jamdtidum dnti missi sunt.
deessenl, el a viris doctis summo studio efflagiia- De uiililate operum Petri Blcsensis nihil dicam :
renlur, ac neino huic operi manum admoverei, ego, jtidicium eniin meum proferre post lot ac tanios
siudiosoruin licel minimus, libeniissime liunc labo- viros, qui a 500 prope anriis cum laudibus extule-
reni amicornm consilio stiscepi, qttein in uiilitatem runt, magnae temeritaiis essel : cum vix ullus au-
Ecclesiae,pro qtia sola laborare instiiiii, redtindaiu- ctor celebi is reperialur qui honorilicam de eo nien-
runi videbam. Quid in hac ediiione praestiterim, tionem non fecerii, quanlnm ad historiam el ad
paucis accipe, amice Leclor. Ex duobus prioribus mores, atque eliam ad sanain Ecclesiaedoctrinam
edilionibus unam fecimus, ila ulquae in una deeiant perliuei, uliion iinineriio inler postremos Ecclesiae
ex allera siipplercmus". ln nostra porro edilione D>Patres annumerandus iionnullis videatur.
exemplar Busaei utpote sincerius seculi suuuis, Hasc sunt quae in universum de operibus Petri
quod lamen in mullis ope mss. codd. undeqiiaque Blesensis dicenda habuimus, amice Lector. Nunc
conqtiisiiortiin qiiam accuratissime lieri potuil per paries singula examinanda sunt. Sed prius ope-
«meudavimus.Verum episiolarum arguiiienla , va- iiim omnium Caialogus texendus.

(a) Prodierant lamen anlea Petri Blesensis Epi- las septem supra centum complcclilur h»3Ceditio,
slolw absqtie loci et temporis nola (sed Bruxellw, quani ignoravit Peirus de Gussanvilla.
np. frairesviliv communis, iirca 1480)in-fol. Epislo- EDIT.1'AT».
'
xv»i PROLEGOMSNA. xviii

CATALOGI OPERUM PETRI BLESENSIS.

I. A Exhoriationes ad abbalem . lib. i.


De officioepiscopi lib. i.
EX IPSOMET DESDMPTUS. De praestigiis fortunae lib. i.
PETBIISBlesensis in opusculo, quod Inveclivam De periculo prcelalorttm lib. i.
contra depravatorem onerum suorum inscripsit, de De vila clerfoorum cinialium lib. i.
quibusilam a se jam in lnceni edilis ila scribit : Me Episloiarum numero 194 lib. i.
non solere mtignates palpare in vitiis suis, aul lau- De synodis celebrandis )ib. i.
dare peccatoremin desideriis animw suw, apparei: Canon episcopalis lib. i.
In Compendiomeo super Job. Vita patientis Job lib. i.
Jn Epistolis meh. Vila Wilfridi archiepiscopi lib. i.
Jn libro Exhortationum mearum. Vita Guiblaci confessoris, lib. i.
In Dialogo meo ad regem Henricum. lib. i.
In Tractalu vteo de Jerosolymilana peregri- Dialogns regis et abbatis
De peregrinalione Hierusalem lib. i.
nalione. Sermones in festis diebus lib. i.
ln libro meo de prwstigiis fortunm. De Conversione D. Pauli lib. i.
Et in opere meo novetlode asserlione fidei. hb. i.
In libro contra perfidiam Jndworum. De Transfiguralione Domini
De assertione fidei lib. i.
In libro de confessioneet poenitenlia. Testimonis fidei Catholicas lib. i.
In eo qui Canon episcopalis inscribilur. lih. i.
Et in quamplurimh alih scriplis meis, elc. De Judaeorumperlidia
Manipulus florum" lib. i.
Haclenus ille. Quse aulem sint illa quamplurima B lib. i.
Acta Henricl II
scripla, nusquam indicavit. Tantum inilio Compen- Piarum exhorlalionum lih. i.
dii super Job duplex citalur tractaius :
Tractalus de transfiguralione Domini. Gerardus Joannes Vossius Iib. 111De historicis
facil cujusdam opttsculi Pcu t
Tractatus de conversionesancli Pauli aposloli. Lalinis menlionem bis verbis : ldem ( Petrus Blesensis ) ro-
Et in fine epistolae 14, quae est ad sacellanos Heii- Blesensis
rici II regis Anglorum, citalur gatu abbatis el convemus Croilantliensis, Ingtilpitm
hhloriam illam ad
Liber de rebus geslis Henrici II regh Anglo- Hisloriw appendicemadjecii, qtta
rum. sua usque iempora perduxit, u! adnolctvitBrianus
II. Tuvinus lib. i De air.iqttilate Oxouieusis academiae,
ubi el ex appendice ea illuslre.m nspnOprtv addu-
EXJOANNE TRITUEMIO, DESCRIPTOfOUS ECCLESIASTICIS. cit. Locus is iisdem verbis legilur in appendice quw
Petrus Blesensis , archidiaconus Bathoniensis , lum in Anglicana, lum in Gern\anica editione jttngi-
Joannis Carnotensis prwsulh amicus familiarh, ad tur Ingutpho. Sed imcriplio uirobique esl: Appen-
nonnullas diclavit vir in divinis dix incerti auctoris ad lngulphum. Qtiare quod au-
quem epistolas , cioris ejus nomen scimus, id Briano debemus,quem
Scripluris studiosus et erudilus, utque in smculari- in
bus liiteris sgregie doctus, ingenio cicutus et vehe- manuscriptis itlud invenisse [acile mifii persuadej.
mens, qui vitia principum et prwlatorum non palpare, IV-
ted argnere noverat, propler erudilionem el vitm ho- EX EDITIONE NOSTUA.
nestatem apud reges, principes et episcoposin pretio G Episiolaenumero 183.
liabiius, multa e
scripsit opuscula, quibus ista ferun- Sermones .65.
lur. Opuscula, scilicel:
De amicitia Cbrisliana lib.i. Quoniam diminulm Tractatus de transfiguratione Domini,
sunt. Tractatus de couversione Sancli Pauli,
De pcenitentia salulari lib. i. Rogasti me, ut tibi. ConTpendiumin Job,
De acceleraudo passagio iib. i. Quis dabit capiii Traclaius de percgrinalione Jerosolymilana,
meo. Instruclio fidei ad Soldanu.inlconii,
De quaiitate poenitentiselib. i. Nimia tui rigoris. Liber de confessione sacramentali,
De studio sapienliaelib. i. Divisus es, el eor luum. Liber de poenilenlia, vel salisfactione,
Contra depi avaiorein lib. 1. Exhortatiunculam Canon episcopalis, vcl tractatus de insiituiione
tuam. episcopi,'
Exhortatio ad abbatem lib. 1. Elecli estis a vestris. Invecliva c.ontra depravatorem,
De offlcio episcopi lib. i. Petis instantius. Liber contra perlidiam Judasoruin,
De periculo praelalorum lib. i. Quoiies recolo Tractatus duplex de amiciiia Chrisliana,
verba.: Traclalus de ulilitale tribulaiionum,
Devita clericoruni curialium lib. i. Gratias ago Tractatus Quales sunl,
'-
gratiat. Fragmentum epislolaede silenlip servando,
Epistolarum nurfi. 194 lib. i. Rogaius a vobis. Fragmentum libri de preestigiis fortuna;,
De praesligiis forlunae lib. i. E Tractatus de divisione et scriptoribus sacrorum
Scripsit et alia plttra. Claruitsub Frederico I im- librorum,
peratore anno Domini;1160.. Tractalus de SS. Eucharislia melrice.
III. De quibus omnibus pauca dicenda siint.
Epistolm. — Primo loco sunt Epislolae, ulpote
EXCENTORIA XIIISCRIPTORUM BRlTANNIiE, CAP.1, inter opera Blesensis luculentissimae: dc qtiarum
ETBIBLIOTHECA C. GESNERI POSTREMO ACCTA. praestantia satis erit, si dixerimus, eas a viris do-
De arhiciiia Christiana lib. i. ctis qui qualuor postremis saeculis floruerunl, esse
De poeniientia salutari . lib. i. latidatas, maximcque a Barouio, qui postremos
De accelerando passagio lib. i. suos Annales niulUs ex ipsius epislolis desumplis
De qualiiate poenilentise lib. i. lestimoniis illuslravit, et multa bbservalione scitu-
Sermones de jejunio lib. i. que dignissiina ex ipsaruiu (oniibtis hansil. Quo
De sapientiae studio lilj. i. niiniis mirum esl lot ipsarum manuscripla cxempla-i
Contra depravatorem lib. i. ria ubique lcrrarum disseminala esse, ul in sola
PETRUS BLESENSIS.
urbe Lutetia viginli elamplius reperiaittur. De ea- iA mestoris exscripius sil, nt apparet ex his verhis
rnm numero non constat, cum inter codices mss. quae ad calcem codicis habeiiiur, eariem prorsus
alii plures, alii pattciores epislolaseompleclaniiir. manu qna reliquum opus : Liber hte est S. Mar-
De cenium el sexaginta convenit inler omnes : cae- tini,elc. Faclus esl liber in tempore Guillelmi Arma-
lerae dubiae suiii fidei, nlpole quae in plerisque mss. rii, anno oclavo Hervei abbalh. Hervens aulein iste
non reperianliir, et a Blesensis slylo plurimum di- [ul patel ex Elencbo abhaiiim Majoris Monasterii
oordenl. Plnres certe alias a Pelro Blesensi scri- qui bahelur i'n nolis ad Guibertum de Novigento) ab
ptas vel ex ipsarum exemplarium Iectione constal, amio Chrisii 1178 ad 1186 pastorale muntis pro-
in quibus mullarum qnaenon exstanl, ipsemet Ble- traxil. lnilium coriieis tale esl : Incipiunt capiiula
sensis menlionem facit. Caelerum epislolnrum ordo Sermomtm magislri Pelri Mandticaioris, qui conli-
omnino prseposterus est, qiie.mfacile eral Busaeoin nentur in Iwc volumine, etc. Tertius esl Corbeiensis
melins relormare, nec reformavit lamen. Verum coriex ms., non infimae nolse, in quo nullus babettir
quia*iamriuilum a viris doctis, prspserlim a Baronio liliiitis. Sunt atitem iiriem sermones qni in priori.
et aliis ecclesiasticae historjse scriptoribus ubique Quarliis est Carlbusiauus, ex cosiiobio Vallis Dei in
receptus esl, enm imrnulare religioni duximus. In Perticensi agro; qui quidem codex, a 500 fere
nolis lamen qiiantuni conjicere licnii, qnolo qtiae- annis exaralns, sic habel in fronie : Ordo Senno-
que anno epistola scripia sit significavimus. Neqtie num magisiri Petri Mandncaioris per anni circulum
vero est omitlenrinm nos exemplo Busaei p.lures e in synodo, ete. Tandem vidimus ires insignes codi- .
jiumero episiolarum detraxisse, et inter opuscula ces Sermonum islorum in bibliolheca monaslerii
rejecisse, licet in omnibus fere mss. inler epislolas [n Sancti Vicioris Paris., cujus in eeclesia sepulltis est
haheaiiiur : ut snnt Tractalus de Transfiguralione, Peirtis Comesior. In quibtis et idem titulus habetur,
et de Conversione sancii Pauli; lnsiructio fidei ad scillcet : Sermones magistri Peiri Manducatorh ; et
Soldanurn lconii : Libri de Confessione, et de Poe- praeler illos quos Btisqeusediriit, reperiuntur plures
niteniia, Inslructio episcopi, et alia, quae verius alii ejusdem Peiri Manducatoris sermones, qui non-
stintopusciila — qtiam epistolse. duni iu lucem venerunt.
Sermones. Seqiiunliir Sermoiies, quos ex edi- Traclalus De transfigurulione. -- Traclalum de
lione Merlini desumpsimns; eosque genui.nos el ie- traosliguralione Domini, uui iii qiiampluriinis mss.
gilimos Blesensis sermones csse indtiMlata fide cre- erat inler Epistolas, methodum Bnsaei secuti inter
dendum est, lum quia jamdudnm ab ipso Merlino, Opuscula reposuimus, sicul et tractatitm de convef-
qui autograpliuiu penes se habebal, ediii siint , lum sioue sancli P;iiili, et quosdam alios. Hunc aulem
eiiainqiiia Balaeus, vir antiquilatis sludiosus, in tie transfiguraiione emendavimtis opeediliexeuipla-
recensendis operibus Petri Blesensis r.eniur. xm, ris Meiiini et ms. Henrici Valesii.
cap. 51 priinum sennonem eoriem modo quo Meriij De conversions S. Pauli. — Tractalnm ilem do
nus reutlerit. Praeierea Busaeus ipse, qui jam anie conversione sancli Pauli coiilulimus cum edito Mer-
qiiinqiiennium Sermpnes Petri Comestoris sub no- lino et mss. Maz. et Vales.
mine Peiri Blesensis eriideral in fine prarfationisad Conwendium in Job. — Compendium in Job con-
Paralipomena Petri Blesensis sic aii: Inventi ad linei vitam, aerumuas et excessum S. prophetse Job;
hmc suit nuper ab lngolstadiensibus alii quidam Ble- siculi a Petro Bleseusi pelierat Henricus II rex
sensis sermones, discrepantes a meis. Sed eos ad Q] Angliae, ut ipsemet Petrus signilicat in praefatione
proximas nundinas cum aliis nonnutlis velerum au- istius operis. Illud atitem emendatum esl ad exem-
ctorum opuscutis, vel Mogumiw, vet alibi excuden- plaria Merl., Maz. el Vales..
dos curabil clarissimtis academim Ingolstadiensis De peregrinatione Jerosolymitana. — Tractatus de
professor Henricus Canisius. HaecBusaeusde Cani- peregrinatione Jerosolyniilana qua occasione scri-
sio, quem credihile est sermones isios, nostris pro- ptus sil, vide iu nolis, Ad eum corrigendum usi
cul dubio similes, morie pravenunn inedilos reli- sumus codd. mss. Hard., Soriv. 2, Ful., Yall.
quisse. Denique sermones isti styluin Pelri noslri lnstructio fidei. — Traclalusde instructione fidei
omnino redolent, ul cuivis in ipsins Ieciione ver- emendaius est ope mss. Forv Hard.. Laun., Ful.,
salo clarius paiebit. Milto plurimas loquendi for- Sorb. i el 2. Habelur etiam ille Tractatus apud
niulns I*i epislolis, qtiae in ipsis sermonihus repe- Malthaeum Parisiensem ad annum 1169. Videlur
riunlur, ad quas brevitatis causa Leeiorem remit- esse iriein qui ab ipso Blesensi in Invecliva appellalur
limiis. Mitio etiam frequenles et pene conlinuas Assertio fidei, el alibi Liberde fide. Missa est auteiu
Scripluroe sacraeallegaliones, quibus respersasunt haec Inslructio ad .potenti.ssimuih principem sokla-
opera Peiri Blesensis, cnm hoc non ipsi soli, sed iium Icoiiii i.omineAlexandri PP. III. Deea videndi
cuivis ejus saeculi scripiori convenial, ttt palet ex scripiores huj.us sieculi, iiovissime Baronius t. Sll
scriptis D. Bemardi, Petri Canloris, Lombardi, Annal. (
Mauritii, Petri Comestoris, et alioruni. De confessione. — Liber de confessione sacra-
Quod autem Sermones a Busaeosub nomine Petri menlali casiigaius est opeinss. Vall., Gamus., Vici.
Blesensis edili, sint Peiri Comesloris aut Manduca- jj» 5, ei Meii. ediii. Agit autem hic Blesensis de con-
toris, hice chirius est.'Sed venia danda Busaeo,viro iessione, ut de terlia parte sacraiiienli poeiiiteiitiae,
aJioi|tiiii doctissimo, qui cum sciret senuones qtios- ostendilque siugula peccala lethalia etjam occullis-
dam a Pelro Blesensi fuisse conscriplos, nuiluniqtie sima et foedissima esse in confessione aperienda.
ipsi illorum suppeieret exemplar, landem uniciim De saiisfactione, sive pwnilentia. -—Liber de satis-
nactus sibi Lovanio niissum, in qno lilulus erat factione et poeiiiieiiiia eliam correCliis est ope su-
Sermones M. Pelri, suspicaius est Sertnones esse prariictorum codicum. In eo aatem invehilur Petrus
Pelri Blesensis. Vertim non esse ipsius, sed Petri nosier in abbaieiii quemdam, qui duiiores niona-
M.mducaioris quampltiriiiii tnss. qui in variis bi- ciiis suis posi coiifessionem, qiium sibi lieri volebat,
bliothecis reperti aunt.clarissime indicant. Quinque pceniteiuias injungere soiiius erat.
autem aut sex mss. coriices, quos vidimus et con- Canon episcopalis.— Canon episcopalis, sive In-
tuliinus, proferemus. Primus est Menielianus, seili- struclio episcopi, qui a Trithemio appellalur, Liber
cet Jacobi Mentelii, docloris nieriiei Paris. : qui de Officioepiscopi, iiabetur inVal., Sorb.i, Maz. l,
antiquus coriex sermones isios legiiimo auclori Pe- Vict. 5, et.Meri. qttibus ad eum emehdanduin usi
iio Manducalori resiiluii, ac sic iuscribiiur : Ordo stiinns. Est auiem dociissimuS liic tractaius et
Sermonum magistri Petri Manducatorh per anni episcopis pernecessarius.
ctrcutum. ln iine autem codicis haec habentiir : litvectiva conlra Depravalorem. — Invectiva con-
Expliciunl Sermones magistri Pelri Manducaioris. tra Depravatorem scripta est adversus canonicmii
Secundus codex est Majoris Monasterii, opiimae et queindam regularem, qui contra Petrum nosiruiii
atliiquae noiae, uipole qui ciica leinpora ipsius Co- seripserat, ipsiusque scripia carpseral. Hunc tracta-
xxi PROLEGOMENA. xxn
tnm correximus beneficio^ Sorb. i, Vall., Boer., A ofierimu>, ut si quid legentem possil impedire, aut
Maz., i Vict. 3, et Merl. —
nliqnantiiliim demorari, procul amoveatur, viaque
Conlra perMiam Jndwortim. Liber conlra per- plana et cxpedila ad totins operis intelligeniiam ape -
fidiam Jiidaerirumscripius esi ad convincendos Ju- rialur. Nolas porro illas non in ipsa opitscula, nisi
daens, mnxime de advenlu Messiai, id ex variis obiter el rarius, sed potissimum in epistolas confe-
Scriptnrae loeis eleganter probal. Eum coululimtis cimus; uim qtiod epislolae praeciptium inier opera
cum mannscripio Cainus. et Merl. edito. Blesensis loeiim oblineanl; lum quod jamriiu exo-
De amicitia Christiana. — •
Traclalus de amicitia ptatum ab eruditissimis viris opus nimium urge-
Chrisliana, jam a Meiiino editus, a Bnsaeo,qui edi- renl festinanles lypographi.
lionem Merlini non viderat, imperfeclus primum, Post editas a Busaeonolas plures in Gallia nnstrn
deinde quinque post annis inieger riaius esl; et eo manuscriptos coriices reperimus, quos ipsi Busseo
exemplari usi snmus : ad quod emendandiim nos videre non contigil. Adde quod hominemexlernuiii,
adjuverunt maniiscriptiis Camus. el Merl. ediitis. uipole Germanuin, et noslra; histnriap satis rudem
Divisns esl antem in duos libros, et libri in plora plurima sane laiueruht, quoe nostro saeculo e lene-
rapila. Apparet atilem hoc esse novissimnm opus- hris fSliciter ernla sunt et publici juris facla. Unile
ctilum Pelri Blesensis, curn ipsemei initio hujiis quania lux Petri Blesensis historiae Iocisque ejus
operis illud a se jam sene, viribus fraclo et morti dilficilioribus conciliari possii, iiullus est, opinor,
proximo scripnim fuisse faieatnr. qui non clarissiine videat. Quod ad manuscrjpios
De ulilitale iribulationum, et Qualessunt. — Quod codices atlinel, quibususi stimtis, eos nobissubur-
attinet ad opiiscula duo illa nova, scilicel Tractatuin IB nistrarunt viri omni eruriiiione clarissimi, quorum
de utilitate iribiilationis, et Traclatum Quales sunt, Jaudi splendorique licet nihilex mea possiloratione
lil anie diclum est, accepimus ab eruditissimo viro accedere; singulorum tamen hicnomina exponere
D. Wallis, qui cum amanueiisibus parum confide- jnvat, ut norint posteri quorumnam opc et auxilio
ret, ea non sine ingenti sludio et indefesso labore Pelrus Blesensis, quasi deterso siiu et antiquiiatis
emendare voluit, maxime ctim exemplaria quibus squalore, comptiorjamornatiorque in lucein pro-
usus esl leclu dijficillimaessent, et abbrevialnris re- deat.
ferlissima; ul qtti antiquw scriptioni el abbrevialuris Primum quidem coriicem nis., qni et antiquissi-
anliquis non bene ftterit assnetns, in singutis prope nius esl et optimoenolae, benigne nobis largiius est
vocabulis hwsurus sit, licel scriplio autographi sit Joamies Launoius, Theologus Parisiensis. Aliiisnon
valde anliqua, el satis' pulchre pro eo lehipore de- inferioris merili in manus noslras venil opera Rai-
scripia. Haee sunt verba erudili viri, quse mihi mundi Fonneniini , Aurelianensis Ecclesiae cano-
futura sunt admonilionis ad Leclorem loco. nici. Siibminislrali sunt et alii dtio cx insignibi-
Ail idem se praeter Oxoniensem cod., quo tisus blioiheca eminenlissimi cardinalis Mazarini. Acces-
esl, mtilia correxisse ope duorum aliorum manu- serunl exantiquissima et crudilis notissiuia bibl o-
scriplorum codicnm ex bihliotbeca Merthonensi theca Paris. monaslerii Sancti Germani a Praiis
AcademiaeOxoniensis, et ope allerius etiam codicis tres alii codices mss., unus cx eadem Bibl. aiierex
Bodieyani, ex qtiibus niulla supplevit quae vel Beccensi, tertius ex Majori Monasleiio, quos niiiii
decrani vei corrupta eranl in suo exemplari. pro aniiqua necessitiidine pra:buit domuus Lucas
*• De sitentioservando. — Fragnienuim cpisloltc de C; Daclierius, ejusdem bibliolhecae dignissiniiis ]ira?'e-
sileniio servando habuimus ex mss. bibliothecae clus, vir pro sua singulati liuiiiaiiiiate nemini uon
rollegii Merlhonensis Oxoniae beneficio ejusdem notus, nemini non charus; qui duin vult videri ex
D. Wallis, qnod ciini duobus superioribus traciati- anliquis manuscriptis, quasi aliud agens, leviores
bus henigne ad nos misil, donec epistola inlegra solummodo spicas colligere, ubertimain aniiquita-
invenialiir. lis sludiosis messem comparai. Tres insuper ex bi-
. De prwsligiis foiiuna.— Fragmenliim Iibri.de blioiheca S. Victoris, toto orbe iiominalissima.mihi
praestigiis fortunae(a) ex biblioihecaSancliVicloris liberaliter suluninistravil vigilaiilissimus bibliotlie-
Paris. deprompsimus, quod in volumitie quodani carius Carolus le Tonnelier, cui qiiiriein dignaspro
epistolarum Petri Blesensis latebat. Illud primum a sua erga me litimaniiate graies rependere elsi ma-
se delectum benii-nissinie, til mtilta alia, niilii xime velim, non possutn tamen, i.isuper enimalio-
cominiinicavil vir jiumanissimus miliiqae amicissi- rtiin etiam mss. codicum, mihi copiam fecil, ex
mus Franciscns le Tonnelier ejusdem biblioihecae qtiibus multa deprompsi haclenus inedila, ttt suo
praefecliis. Ciun aniem liber iste de praesligiis for- loco nolabilur. Accesserunt et alii ex variis biblio-
tunae sit insignis, el siiepeab auciore in epislolis lliecis, scilicet D. Boyer, senaioris Divioneusis ; D.
pracsenim in 19 ciielur, magnam habebimus gra- llardi in praefeclura Parisiensi scnaioris; D. llauiin,
liam lilieratis Anglis, quibus jam ob sttpradictos in eadem praefectura Parisiensi eiiani senatoris ;
Peiri Blesensis traciatus nobis conimunieatos maxi- Frairum Pracdicatorum conventtis S. Jacobi Pari-
me ohslricti sumus, quibusque quantas possumus siensis ; Patrum Fuliensiuin Paris., D. Vallin cano-
grates ob id referimus, si iracialum illum ciiin aliis n nici Naniieiensis;duoitem ex bibliotheca Sorbonica.
quibusdam opusciilis ejusdem aucloris, in locupletis- Plurimuin etiam nos adjiiverunlmcmbraiiseillustris-
siinis suis bibliplhecis quairere et ad nos iransmit- simi acccleherrinii D. Pelri de Marca, quondam
lere dignemur. - archiepiscopi Paristensis, nobis a viro docto Sie-
Divisioet scriplores sacrorum librorum. — Tracta- pliano Baluzio commodaue, in quibus varias lecwo-
lum exjguum de divisiouc ct scriptoribiis sacrorum nes exduohusmss. episiolarum Petri Blesensis a se
libroruiii arijunximus ex editione Merlini, Jicet etun collcctas yir doctissimus adnolaverat. Ad einen-
iu nullo alio exemplari invencrimus._ oauda opnscula nobis inagno eiiam usiii fuit codex
De Eucltarisiia. — Tracialum dcnique de Eucha- ins. Henrici Valesii, hisioriographi regii, in quo
ristia , melro compositum, dcdimus ex ~editionc coiiliiienttir Traciatus in Job, de Traiis/iguraiione
Busaei, licet ab ipso Biescnsi atit ab alio auctore Domini, el de Conversionesancli Pauli. Inciriit prae-
uulla de comcnlio habcalur. lcrea in inanus noslras codex ms. Nicolai Cainu-
Nunc de nolis Lecioreni nioncre opcne preiiu.n saiii, quondani Eeclesiae Trecensis canonici, qttt
est. Noniongos lihi coinnieiiiarios, bencvoleLector, nuiic asservatur in Bibliotheca Colleyii Claromon-
sed breves quanium lieri potuil, nolas, easquc vel laui Societatis Jcsu Paris. Cujus ope eniciidavinius
ad criticeu pertiiienies,"vel ex historia depromptas opuscula de Confcssione, de Pwnilentia vel Salisfu*
(a)_Eslcap. 12 libri l Polycralici Joannis Saresbciicnsis, Putrologiw tom. CXCIX.
xxiii PETRUS BLESENSIS. ix,v
ciione, Canonemepiscopalem,Contra perfidiam Ju- j L Ful., codicemms. Fuliemium Paris.
itworum, el de amicitia Cltrisliana.Omhlo exempla- Vall., codicemms. D.Valtin.
ria anlca edila, quae etiam ubi opus Jiiit consului: Sorb,, 1, 2, codd. mss. Sorbonw, primum et
allermn scilicel Jacohi Merlini doclor.is Parisiensis: secundum.
alterum, Mogiiniiuiim, in quo sol.e Epistolae editae Marc, membranas D. de Marca.
fuerunt. Vales., codicemms. Henrici Valesii.
Ut aulem codicttm , quibus usi sumus, cbara- Cam., codicemms. Nicolai Camtisalii.
cteres facilius possit Leclor dignoscere, en varia Meii., codicemedilum opera Jacobi Merlini.
signa quae apponenda esse duximus. Mog., codicemephtolarum edilum Mogunliw.
Laun. designai codicemms. Joannis Launoii. Te qnoque monittimetiam veliin, opiime Lector,
For., codicemms. Raimundi Formenlini. riolas nostras lnultis insignibus chartis fuisse lpcu-
Maz. 1, 2, primum el secundumcodicestnss. card. pleias (a), qttarum maximam pariem vel ex penu
Mazarini. suo depromptain , vel ex amicis suis indefesso siu-
a
Sang., codicemmss. S. Germani Pralis. dio ac labore conquisilam benigne uobis submini-
Bec, codicemms. monaslerii Beccensis. • stravit clarissimus vir D- de Vion d'Herouval, de
Major., codicemms. Majoris Monasterii. lilteratis omnibiis optime meritus, el quem pro sua
Vict. 1,2, 5, primum, secundum et letiium humanitatc ac eiTitsain erudiios omues liberaliiate,
codices inss. S. Viclorh Parisiensh. quandiu ilorebunl, iitterae Joquentur. Nonuullas
Bo.er., codicemms. D. Botjer. etiam alii viri illustrissimi el bumanissimi liberali-
Hard., codicemms. D. Hardtj. jj: ler nobis pracbtierunt, quorum nomina ad fronlem
llaiil., codir.emms. D. Hautin. chariarum honoris gratia praeiigemus.
Dom., codicemms. DominicanorumParh.
(a) Vide Appendicem.

EXCERPTA

EX

PRJEFATIONIBUS EDITIONIS OXONIENSIS


CURANTE

D. J.-A. GILES Iili. D.

Ecclesi» Anglicanae preshytero et collegii Corporis Christi Oxoniensis olimsocio.

(Oxonii et Londini 1846.)

Scripla Petri Blesensis ediinus ordine sequenti :


I. — EPISTOLJS:.

!• Epistolaecentum ocloginla tres qtias publici juris feceral Petrus de Gussanvilla ;


2- Epistoiaeab eodem, qnasi nullius essenl auctoritatis, rejectae; '
3« EpislolaequiBdam ineditac. '. ... ,
Prodierunt primum Epislolae Petri Blesensis, absqne lemporis vel loci nota, in-fol.: cnjus edittonis
principis, nunc perrarae, praeter illud quod in bibliolheca Bodleiana Oxoniensi asservatur, an aliud
exemplar exstet, nobis incomperlum.
J^raecipuum mibi subsidium in edendis Petri Blesensis epistolis fuerunl libri tres mss. quorumuntts
in Novo,Collegio, Oxoniensi, alii in bibliolheca CollegiiSidnaeo-SussexianiCantabrigiensis servantur. Hi
dtio in Catalogo Msloruin AngliaeetHiberniae signanlur A, 5, 7, et A,S, 13. Horum priorem toinmperlegi;
nec lamen adeo antiquus est, nam ex quo exscriptus fuit e codice Dunelniensi, qui jam, qtiod vereor,
deperiit, vix ducenli anni prajterierunt. Aller, qui siglum habet A, Z, 13, saeeuli decimi quarii yel quinti
ineunlis esl, et eo magis seslimandus est quia epislolas illas fere omnes coiilinei, quas Goussainville
rejecit. Isli codices, in hoc Calalogo 33 et 34 numerati sunt.
1. Editio princeps sine anno et loco.
. 2. Edit. Merlini, 1519.
3. Edit. Bus. 4°. Mog.1600.
4. Edil. Goussainville, Paris, fol. 1667.
5. MS. Bibl. publ. Cantab. 1 i, 6, 27.
6. MS. aulaeGraiause Lond.
7. MS. Lambelh.
8. MS. Bibl. reg. Parjs, 2(i0i.
xxv PROLEGOMENA. xxvi
9. MS. Mus. Bril. Reg. 15 B iv.
10. MS. Mns. Bril. Reg. 14Civ.
11. MS. Mus. Bril. Reg, 8 F xvu.
12. MS. Mus. Bril. Harl. 5709.
13. MS. Mus. Brit- Harl. 3672.
14. MS. Mus. Bril. Narl. 3684.
15. MS. Mns. Bril. Coll. Vesp. E xi.
16. MS. Mus. Brit. Biim. 303.
17. MS. Mus. Bril. Arun. 227
18. MS. Coll. Oriel. Oxon.
19.-MS. Coll. Exon. Oxon.
20 el 21. MS. Coll. Novi Oxon. 127, et Mus. Brit. Reg. 10 A xviil, nam ordo illorurn coJi-
rum idem esl, nisi quod codex Regius post epist. 139 impetfeclus esi.
22. MS. Bibl. Boril. 426 [2327 in CataJ. Om. MSS. Ang.].
23. MS. Bibl. Bodl. 759 2671].
24. MS. Bibl. Bodl. 570 [2017].
25. MS. Bibl. Bodl. 303 [2089].
26. MS. Bibl. Bodl. Lauti. 650 [645].
27. MS. Bibl. Municip. Alrebalensis.
28. MS. C. C. C. Canlab. 425.
29. MS. C. C. C. Caniab. 566. .
30. MS. Coll. S. Trin. Canlab. B. 1.18.
51. MS. Bibl. publ. Canlab. Ff. 5,46.
52. MS. C. C. C. Caniab. 266.
33. MS. Coli. Sidneo-Suss. Cantab. 4, 5, 7.!
34. MS. Coll. Sidneo-Suss. Canlab. A, 5, 13.
Prapler hos codices alii numero fere triginta in Bibliolheca Regia Parisiensi servantur, quorum ma-
jorem parlem inspexi. At in his, ut pulo, insunt tria aut qualuor epislolarum fragmenia, quae in hac
rditione fruslra requiras. Quod si postea pro certo comperero, ea in Appendice una cum epistola Bedie
inedita, necnon cum aliis paucisquae in niantis meas scro devcnerunl, inlticem dare uon omittam.
Epistolae1-183 eaedemsunt quae in eriitione Goussainville insunl : caeterae aliunde sunt adriilae, vidc-
licet 183 usque ad 208, in antiquis edilionibus repertae, in edit. Gouss. omissae : nunc inter epistolas
genuinas tesiimonio codicis Sidn.-Suss. locum vindicanl. Omnes quae poslea sequunlur, 209 usque
ad 243 [excepta 219 quaca Bouqiiet edita est, vol. XVII, p. 473], ex codd. Mstis niinc primum simt ediiae.
lnter has novas epislolas, muliae sunt adeo mala scriptura deformalacet ciiain corruptae ul vix legt
possint. Quaruin unam No. 239, quae in codice Collegii Novi Oxoniensis inesl, mihi prorsus obscuram,
aliis emaculandam invitus reliiiquo.

II.—OPUSCULA.

Opuscula duo, huc usque anecdota, nunc primum in hac cditione lypis mandantur; et certe Iuce
dignissima. Primum, cui tilulus : Passio Reginaldi, principis olini Antiocheni, stippeditavit codex ms. in
Coliegio Novo Oxoniensi asservaius collatusque cum duobus aliis mss. Musei Bniannici. Codex Collegii
Novi, imperiti scriploris vitio, vix Jegi potesi; cseterimulili snnt; et non nisi magno et improbo labore
iranscriptum optisculum lypis mandamus. — Aliud hoc litulo dislinguilur : Dialogus inier Henricum II
el abbatem Bohwvallensem.Hoc opusculum untts lanitim Lamhethaniis codex hahei; multa conlinei nolalii
digna de praeslanlissimo rege qui Anglo-Saxonuin Normannorumque geniem in unam coegit. — Fra-
gmenlum libri De prwsiigiis [orlunw, in edilione Gussanvilloevulgaltim, quod verbotenus lcgilur cap. 12
libri i Polycralici Joannis Saresberiensis (a), recudere operoepretitiin non duximus.

III. — SERMONES.

Codicesduomss., in Britannico Museo asservati, pariem sermonum Pelri Blcsensis cominent. Horum
ope homiliarum trium huc illuc disjecta fragmenla in unum collegimus. el textum editionis Gussanvillae
non semel emendavimus. Praeter supra memoraios codices, alios in quibus coniineauiur sermones Pctri
Blesensis, neque in Anglia, nequeiii transmarinis quas invisi jbiblioihecis invenire poiui.
IV. — POEMATA.
Ilomilias excipiunt poemala, inlerquiE scquenlia nunc primum vulgaiilur:
1. Carmen de pmnitentia. lnvenilur in codice Lambetbano n. 36, fo). 95, et in Bruxellensi n. 1968.
2. Versusde commendalionevini.
3. Responsio ad quemdam conira cerevisiam.— Ambo suppcdilavil codex Canlabrigiensis (Mori 131,
Cant. G.g.6,42,,art. 3).
4. Carmen qcephalum. Ex Bodleiano ms. excipiiur (Laud. 650), in quo absque litulo invenitur ad
caleeni epistolae111.
Metrica opuscula De lucta carnis ct spiritus el De vila clencorum reprobala, consonanlibus syllabis
desinentia, in edilione Parisiensi ul carmen untim ei idem sine dislinciione leguniur ad calcem epi-
stolaB57. Conseniientibus aulem mss. Fidneiensi Sussex (A 5, 18) et Bruxellensi (9608), in quibtis pars
sccunda seu carmen alterum vario litulo dislinguittir, cx uno duplex feciiuus.ln bis carminibus sensus
non semel diilicillime elicitur, ul plerumque filin ejusinodi scnpiis, propier consonanliae leges arclas,
(n) Vide Patrologim t. CLXXIX.
XXVII PETRUS BLESENSIS PROLEGOMENA. xxvm
quibus aucior impediius, dum in improbo consonaniiarum deiectus etapparalus labore versalur, verba
saepe saepiusa gennino sensu distrahil.
Traclaium De sancta Eucharislia primus pnblici juris fecil Busaeus c ex vetustissimo codice biblio-
thecae Tabemensis serenissimi el ilhtslrissimi principis Caroli cardinalis Lotharingiae, ac Metensis
Argeniiiiensisque episcopi descriplum, i in quo Anselmo Canttiariensi arcliiepiscopo ascribitur. Ex
versibus Invocalionh aU Palrem.
w. . . Pelrum
Prwsignd, forma, elc.
et qtiibusdam non semel repetitis quae Petri Blesensis dicendi modum sapiunt, hoc illi earmen ascri-
beiidiiin censuit Busaeus, nou Anseimo. Deest in manuscriptis quos vidimus.
Librum quod sub tilulo : Remediarium peccatorum, Petrus ex opere Gregorii compilavit, cum niliil
h.ibcal quod novi sit, in hanc editionem non admitlo. Exstat apud Atrebatas in Gallia,sed mutilaiione
nefanda imperfectus; exstai eiiam Cantabrigiie, necnon Oxoniae 1n bibliolheca Merlonensi. Opusculum
De arte dictandi, ex Bernardo compilatum , asservalur ms. in bibliolheca Canlabrigiensi
In qnibtisdam caialogis manttscriptorum Petro Blesensi ascribilur libercui titulus : Basiligerunticon,
non alitis esl quam Compendiumsuper Job.
In biblioiheca Grai's Inn Londoniensi exstat ms. opuscnltim Breviloquii liltilo- distinctum, quod Petro
Blesensi calalogi descriptores ascribunl; sed qua'auctoriiale freti, dcclarare omiserunt. Libellus iste,
theolbgicae, ul videtur, farraginis male digestae fragmenlum, ad archidiaconum Baihoniensem certe non
speciat.
Goniinuaiionem Ingtilfi Petro Blesensi falso ascriplam fuisse hodie apud eruditos consiat.
PETRl BLESENSIS EP.-STOLJE. — EPIST. 1.

PETRIBLESENSIS

EPISTOL.E.

(Petri Blesensh, Bathoniensh archidiaconi, Opera omnia; nunc primum in Anglia ope codicum manit-
scriplorum editionumqiie oplimartim eriidit I. A. GII.ES,LLD., Ecclesi.e Anglicanae presbyler el coll.
Corporis Christi Oxon. olim socius. — Vol. I-Il Epistolae. Oxonii et Londini 1847, in 8».)

EPISTOLA PRIMA. A indiilgenliam mereanlur. Scitis equidem quod non


PROLOGUS, ADHENWCUM II. semper ingenii vena respondet ad voluiitalem : et
[Script. ante A. D. 1200.] -/ qtiandoque dicla laudabiliora casualiter scribcnli
ARGUJTENTUM. — Hwc ephtola vicem prwfatiottis ob- se pfferunl, quaeper studii vebemejiliam, el inda-
linet, ut auclor in calce epistolm adnolavil; in ea ginem laboriosae meditationis inveniri non possuni.
enim regi Anglorum Henrico 11 exponit, cur hoc illud eliam vestra, sicut reor, eminentia
epislolarum opus, quanlumvis stijlo parum excnl- diligemer
tum et elaboratum , in lucem venire permiserit. altendit, qtiod fere oinnes epis.lolaemeae de.alie:o
HENRICO (I), Dei gratia illuslrissimo Anglortim pendebant arbilrio, el nunc propter ingruenliiini
regi, dnci Normanniae et Aquitaniae, et comiti An- necessiiatum urgenliam inculiius, nunc pro;iier
dcgavensi, suus PETRUS Blcsensis, Bathoniensis materiae lenuilalem rec.isius, nunc propter insulli-
archidiaconus , salutem in eo per qtiem reges re- cientiam personarum, quibus scribebantur, aut quae
gnant. scribebani, inurbanius aut diffusius aul .simpliciiis
Rogalus a vobis epislolas , quas passim et variis me scribere oporlebat. Imperfcctum itnqiie meuui
direxi personis, colligere, et quasi diversas species videant et indulgeant oculi vestri, e.t in libro me-
in unum fascictilum comportare, rapior ad incerlos moriae conscribanlur, si qua inveiieritis ajdificaniia
"
affectus. Nam inter occupationes varias, el lem- ad saltttem. Nam et quandoque revelat Dominus
a
pestuosos curiac fluctus, el mibi durum est aliqtiid parvulis quae sapiontibus absconduniur *. Leprosi
scribere , et longe durius vestrae majestaiis imperio iiiinliavcrunt snluiem Samariae, cl subjttgalis Ba-
conlraire; preces siquidem veslras imperium voco; lham dominum suum a via illiciia revocavii!. Quod
quia, sicut salis urbane scribit quidam magister si causa publicae emlilionis aliqua de libris Genti-
meus (2), lium (3) fuerint inlerserla, vobis in fastidium non
Esl orare duciim, species violenla jubendi, vertaniur. Nam et David de diadeuiale Melcliom
Et quasi nudaio supplical ense potens. idoli Ainmoniiarum sibi diadema coniposiiil', el 4
lllud pro cerlo noveritis, quod si olim praescivis- Paulus aposlolus ad improperium Creiensium quan-
sein epistolas meas lanlae dignitatis audientiam ha- doque versus poeticos eleganler aptavit. Nec illud
biluras, quidquid in eis erat quod aures delicatas inagnificenliae veslrae, qnaeso, sit oneri, si usque
offendere possel, lima diligentior et exqnisilior vi- ad personam veslram in aliqua epistolarum mearuni
gilanlia correxisset. Ntinc autem in ea rudilate na- slylus devotae correptionis evaserii. Nam lotum il-
tiva, qua coiiriitsc sunt, vestris, incliculose lamen, . lud diciavil affeclio : /Emulor enim vos Dei wmuta-
eculis se praesentanl.censuram potius exspectantes, tione"; zelansel sitiens saluiem vestram in Chrisli
quam graliam e^petenles; et in hOc summani pr:«- C visceribus, el in chariiale non (icla. Nibil equidem
mii sni constiiuunt, si noii rejiciantur, si non ex- vobis adulatorium scripsisse me recolo, nec sutn •
spuanlur; sed tandeiu . quod eis maximum est olei vendilor. Et scio qnod, cuni sal correetionis in

PETRI DE GUSSANVILLANOTJS.

(1) Qnis et qualis isle Henricus ad epislolam 66 manus noslras non pervenernnt, sed in qnibusdam
fuse declarahimiis» et maxime in Angliae bibliotliecis adhuc deli-
(2) Arbitrantur nonnnlli hunc esse Joannem Sa- lescuni.
mberienseih, quia eiun magistrum suuin passim (3) Quod multa de libris geniilium iililiier ab
appelial: ubi tairicn reperianlur versus isli (qnos ecclesiaslicis viris usurpari possihi, ftisius probat
liic citat Petrus Biesensis) non sane consiat, nisi epist. 8, ad quam et ad ea qua^ ibi nolavimus lecio-
dicaiiius euin plnriina opusctila edidisse, quae in rem remiltimus.

'LIIC. 10. MVReg. 7. aIIPar. 20. Miier. ep. 84 "d Magnum. "II Cor. H.
PATBOL,CCVH.
3 PETRI BLESENSIS 4
omni sacriiicio acceptelur a- Domino, mel in omni ji Normanniae et Aquilaniae, comiii Andegavensi, suus
sacrificio reprobatur. Tesie eliam Salomone : Qui PETRUSBlesensis, Balhoniensis arcliidiacbnus, sa-
dicil injuslo, Juslus es , maledUent ei popnli; et, lulem el spiritum foriiludinis in adveisis.
snper eos qui arguunl , veniet benedictio6. Primam Audivi, et conlurbaius est venler mcus; a VOM
claudo epislolam; nam, cum sit quasi praefaiio conlremuerunt labia mea1. Nam ex familiarimn
nliartim , vitio ascribeltir, si abeat in immensum. yeslrorum relatione
cognovi, quod ilJa vesira iua-
Valele. gnanimitas celebri bactenus opiiione conspicua, iu
EPISTOLA II. morie filii veslri (4) morlificala est, et quadam
ADEUMBEM HENMCUM REGEH. moliiiie muliebri degenerans, gemitibus indulget
£A. D. 1182.] aciacrymis, atque revereniia majeslatis abecia,
ARGCMENTUM. *—Solainr regem llenricnm palrem , supervacuis doloribus puerililer intabcscil. Doloris
wqno gravius in filii Henrici III obiiu mmrentem: affectuni in vobis non arguo, sed dolendi excessum.
probalqtte morem quidem lugendi vita defunctos Scio quod piura esl flcre mortuum, et hujusmodi
pitnn esse, si moderalus sit; al nullam cctusitm mcesluosos affeclus Iex naiurse indicil. Nam el Job,
esse lam acerbe deplorandi morlem filii, cum tan-
4as ipse ctse de anteactw vitw tapsibus pmnas ex- audiia filiorum stiorum morie, vesiimeniorum scis-
egerit, ui minimeilnbium sil eum hanc vitam cum sione el aspersione pulveris vim doloris expressit 8.
wierna commulasse. Abraham, morlua Sara, venit ut fleret eam el
HENRICO, Dei gralia illuslri Anglorum regi,duci plangerel 9. Jacob exisiimans filium suum Joseph

PETRl DE GUSSANVILLA NOT.E.

(4) Fttil hic Henrieus primogenitus filiorttm Hen- B neretur, rex junior snbita febre correptns esf. Et,
rici regis Angioriim etAlienoras uxoris ejus, licet jam ingravescenle morbo, cum desperarelur a me-
ante liiiiic ftieril alius nomine Guillehntts, qui pene dieis, ad patrein misil, excessiim suum hiimiliier
pucr obiit, et palre nondum rege, sed lanlum duce cohlitens, exlremamque graliam a patema benigni-
Norilimaiiniae, el comile Andegaviae.Porro Henricns lale deposcens, ut ipsum in exlremis iangueiilem
isle, volenie palre, in regem inunclus esl anno aeta- visiiare dignaretur. Quibus atidilis, paterna viscera
tis xv, ducia jam in uxorem Margareta filia Ludo- super filiiim comnioia sunl; sed alleganiibus amicis
vici Jiinioris, Francorum Tegjs. Sane infausta fuit non esse luliim nequissimis conspiraloribus, qui
haec consecralio, et nuillorum cansa malorum. Si- circa lilium eraiit, se credere, ad filium non perre-
qtiiilem in primis vera fuit occasio necis S. Thomae xit, sed pro signo clemenliae et indullae veniae no-
Cuntiiariensis archiepiscopi. Posiquam enim, pro- lum annttlum miilens, ei omnia condonavit. Qui
ciiraniibtis Alexandro III snmmo poniifice et Ludo- acceptum annulum deosculans, extremiiin illico
vico Jtmiore, pax inita essel inier Heiiricum regem clausil diem. Haec fere ad verhum.ex Bromptono,
Angloruin et Tliomam archiepiscopum, idem Tlio- ex Guillelnio Neubrigensi et aliis.
lnas regressus in Angiiam archiepiscopum Ebora- Caiisain tamen aliam extremi hujus belli referunt
censeni cum caeleris episcopis, qui juniorem Henri- Rariulfus de Dicelo, MatthasusParisiensis et Tho-
cuin sacraverani, et omnes magnates aliosque qui mas Walsingliamus. Aitint enim Henricum Junio-
consecrationi interfuerant, publice excommunicavit. retn non conlra pairem, sed polius jussu aut horlaiii
Unrie rex pater accensus ira, verba patiio dtiriora palris bellum illud fralribus indixisse, quod nollenl
in S. Thomam protulit, ex quibus nequissimi par- iC ipsi Henrico fratri Richardus de Aquiiania et Gau-
ricidse occidendi praesulem sancltim occasioneiu fridus de Britannia obsequium, vel,. ul vocant,
leniere arripueront. Deinde, quia junior ille Hen- homagium praestare. Paulo post tamen Gaufridtim,
ricus, rex fuit sine regno, aul saliem sine regia inlellecta palris voluntate, paruisse, Kichardum
potestatc. Recte Gervasius in Cltronko: t Moriuus vero renuisse: qnod indignum ipsi viderelur, ut
esl anno XIII regni.sui, cujus nec dimidia bora re- fralres frairi paire vivo sese subjicerent. Eam con-
xit hahenas. > Et licei, dum viverel, appellatus sit tumaciain displicuisse pairi, aC prdinde impulsum
Henricus III, quia tamen Henrico 11patri non su- ab eo Henricuin tit arma contra Ricliardum liaireiu
pervixit, non esl computatus inler reges Angliae, sumeret.
Unde et postea regis Joannis filius Henricus III ap- Verumiamen id verisimile non videtur, cum et
pellattis est. Tertio quia coronaiio illa materia fuit filius in exlremis agens ad patretn perfidiae yeniam
inagiiae inler reges pairem el filium dissensionis, deprecalum miserit, el paier, coiijiiralorum insi-
cum enim novus rex se regem esse sine regno et dias limens, ad filium ire noluerit. Adde quod
regia aucioritaie doleret, pravorum etiam consiliis Guillelmus Brito,scriplor coaetaneus, rem paucis ila
'impulsus, bellum semel ei iicrum in patrem movit. compleclilur: Phitipp., lib. u.
Primo quidem ab Alienora maire et a fralribus sol-
licitatus, nec non et copiis Ludovici Junioris soceri Rex vero Juvenis Henricus, clara propago
sui arijulus. Poslmodttm vero propriO nrotu ei indi- Anglorum regis, dumpalri bella moveret,
gnaiione, ex eo quod paier Richardum Aquilaniae, Germanisquesuis, sub eodem lempore solvil
Gaufredum Britanniae ducem constituerat, sibi vero p. Debila nqlurw.
solain posl ipsum regnandi spem reliquerat, junclo Quidquid sil, vere pcenitens obiit apud Castrum
sibi fratre suo Gaufrido, el quibusdam procerihus Marlellum non longe a Lemovicis, et eo Jinteo q«o
Aquitanicis patrem moiibus bellicis "lacessivit. Qtii in consecratione ehrismate unctus fui;ral involuiusi
quidem, cum rebelleSjlilios blandis ad se revocare Roihomagum deiatus, ut ipsemet staiueral, in ec-
niandatis rion pOsset, improbis eorum ausibus ob- clesia caihedrali juxia aJtare S. Mari* sepultus
yiaturus, fines Aquitanicos ctun exercilu ingressus esl. Rem aulem sic enarral Gervasius iirC/irtfiiico:
; est; cumqtie in obsidione Lemovicarum urbis deli- i Audiens rex paier filium suum vitam liuiisse,

«Prov. 24. 'Hab.5. "Job.f. 9Gen. 53.


S EPISTOLJE.— EPIST. II. 6
devoratnm a bcslia, mullos dies conlinuavit in A apud vos erga# defunclum filium dolcn i occasin,
planclu 10.Joseph eliam cum fratribus suis, et cun- quia cliristianissiine abiit, ne dicam, obiit; et do-
ctis senioribus domus Pharaonis, palrem suum rie- lendo pcenilens dolores aelernos evasii. Nobis eniin
ferens morluum, venil ad aream Adab trans Jor- fleiitibiisjam securissime dicil: Notite super meflere,
dancm, ubi septem dies snper morle Jacoli in Jlelu sed supervosmellpsosflele ,9. Planxil David filitim pa-
etgemitu coinpieveruntM. Sed et Josia rege mor- tricidam : Absalon, fili mi,jili mi Absalon^l Planxit
tuo, scriptiim esl", quod universus Jnda el Jeru- super Saul el Jonalhan linem eorum dep'orans, quos
salem luxerunl eum, el prae omnibus rcx Adadrem- rioininiiim morlis involveral sin) fine". Verumta-
nion : ita quod in proverbium versum est, el po- men si circa filium veslrum pitim est flerc, pium
pnlariter dicebalur : Plancius ejus , sicul planctus est et gaudere. Si euiin Petrus apostolus", si Mag-
Adadremmon". In Ecclesiaslico etiam legimus1*, dalena suos defleverunl excessus"; isie, licet ado-
quod luctus mortui seplem diebus legilime celcbra- lescens, et inter miliiix incentores, ei, ul ita io-
lur, et ibidem haec verba legunlur : F»7«'-,jji mor- quar, lanquam lilium inter spinus **, in omnem se
tuum produc lacrymas". Chrislus iacrymas pro- se dejecil poenileniiae humiliialem (4*), munrii.
duxit in Lazarum 16. Ideoque non miror, si lam de- gaudia convcrtens in planciuni ei delicias in dolo-
plorando funeri pielatis Jacrymas exbibetis. Nec rem. Coiiversus csl plaiiclus ejtts in gatidium";
enim de numero iliorum estis, de quibus Dominus convertalur et vesler. Ceriat vobis ad plcnitudincm.
dixii perprophelam : Percussit eos, el non dolue- gaudiorum, lalem filiutn de lumbis vestris proces-
runl". El ut vcrbis Job ,s ular : Nec fortitudo sisse, in quein nalurae doies universae conflu-
veslra ferliludo lapidis esl, nee caro veslra wnea xerant (5); quem limebant remotissimae naliones;
esl. qtiem vereri el diligerc eliam inimicus el invidus
*
Sedsit, quaeso, liic dolenrii modus, ne vos dolor lenebalur.
rapiat ullra modum. Tempcrantior dehet esse Qui, cum nrae universis mortalibus obtinuisset
PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
proditionem suspicatus, praecepil corpus Rolbonia- (5; Egregiam Imjiis principis indolem et praecla-
Riim deferri, necipse volebal adesse. Cum igilur in ras virlnles describunt istius temporis hisiorici.
lnclu et lacrymis omnium versus Rotbomagum ef- Praeciptievero Gervasius Dorobernensis el Roberlus
ferretur, et obiier in ecclesia Ccnomancnsi de nocie de Monte, quorum prior de eo sic loquilur : t Ama-
pausandi gratia poneretur, violenlia episcopi Ceno- bilis erat omnibiis, el. pulcher aspectu, et praecipue
mancnsis et civium ibidem in ecclesia sepulium gloriae militaris insignis; adeo ul niilli videretur
est. Disperso aulem exercitn, de morte filii rex C esse sccundus; humilis, dor.ilisernt et affabilis:
cerlior effecius, una cum Richardo, Canluariensi unde eum et prope posifi, et longe reinoti affectuose
arcliiepiscopo, Cenomanensem venil ad ecclesiam, diligebanl.» Posterior vero, in Append. ad sigil.,
filiique sui, regis videliceljunioris, corporesnlilalo, ad ann. 1182 : i Anno 1182 obiit Henricus III cha-
Rotbomagum pervenit, ibidemqne sepeliri praecepit.> rissimus dominus noster juvenis rcx, uiius Hen-
(4*) Mira sunt et incredibilia quae rie:'Junioiis rici II, excellenlisisiini et illuslrissimi regis Anglo-
Ilenrici poenitenlia narrant hislorici. Aiunt enim rtim, aptul Castrtim Marlel; vir per omnia plangen-
eum, ctim nulla amplius vitae spes stiperesset, co- dus, quia erat •piilclierrimiis facie, honeslus iu
ram praclalis primum, ium publice de peccaiis con- moribus, dapsilis in mtineribus super omncs, quos
fessum el absolulum fttisse; poslea cilicio indultiin, in nosira aetale vidimus, qui terram nondum ha-
el fune collo alligalo coram episcopis et religiosis, beret assignalam, quamvis pater ejus quindecim
qui aderant, in haec verba prornpisse: « Trado me millia librarum Anriegavensis inonette, et eo am-
peccaiorem jndignum, et culpabilem, et obnoxium plius, quotnnnis daret. Sed boc parum erat ad
per fuiiem islum vobis, minislri Dei, posiulans, ul explendam laliltidiuem cordis ejus. ln olficio miii-
Dominiis noster Jesus Christus, qui lalroni confi- tari lanius erat, ul non haberct pirem; sed prin-
tenti in cruce peccata dimisit, per preces vesiras cipes et comites et eliam reges eum limerent. Ve-
el per stiam ineffabilem misericordiam miserealur niens ad extrema, quia consilio pravorum hominuiii
infclicissimae animae meae.» El responderunt om- per bellum, fere per annum, Deum et sanctam ejus
nes : < Amen. » El ipseail illis: < Traliile me a leclo Ecclesiam ac pairem ejus offenderai, pceniteiiliam
isto per funeni hunc, et imponite illi lcclo > (cine- D recepit a quodam sanclissimo episcopo, et muliis
rco sciiicet, quem sibi praeparaverat). Quod illi, ul aliis el patri suo in extrcmis per liiteras mandavit
praeccpit, feeeruht: el apposuerunt capili el pedi- ut quod offenderat in Deum et sanctam Ecclesiam '
ims cjus ingentes duos lapides quadratos. Postmo- pro eo emendarel. Disposueral ante mortein suam,
dum sacrosancio corporis el sanguinis Domiiii ut corpus ejus in ecclesia B. MariaeRothomagensis
viatico munitus, in limore Domiui emisit spirilum. sepeliretur, ubi jacent prinii anlecessores sui Ro'llo''
llaec ad verbum fere ex Rogero de Hoveden, et et Willelmus Longa Spata,» etc. Tum narrat qitiaj;
Roberio de Monle,ejusdem saeculiscriploribus. Qua3 in fitnere gesta sunt eodem fere modo, quo stipi.a
quidcm concnrdant cum iis quaescribit Blesensis iii Gervasius. ?:A
(ine hnjus epistolae: •. Nemo, inquit, fuit in confes- Anonymus eliarn quidam ejtisdem aclalis pocta•'•..
sione huinilior, in sui accusatione contritior, in elogium Henrici Junioris sic nielrice cecinil apud
emeiidatione devolior, in propriae carnis affliclione B>-umptonem:
crudelior, in oiiilii satisfacliohe ferventior. > Et Omnis honoris honos, decor el deciisurbis el orbis,
paulo post: f Judicavit eniin seipsum, ne in posle- Militim splendor, gloria, lumen, apex.
rum judicarelur.

"Gen. 37. "Gen. 50. "UPar. 51. "Zach. 12." "Cap. 22. " Eccli. 58. ,6Joan. 11. " " Jer. 5.
S6Luc. 7. !V Canl. 2. Psal. 29.
"Cap. 6. ,9Luc. 23. .."HReg. 19. "II Reg. 1. "Mallh. 26,
PETRl BLESENSIS 8
gloriam cl supereniinenliam miliiioessecularis, lan- A . sicut asserit, nimis ii.civiliter affecisli. Scio quod
dem in abjectionc lemporalium et Iimnilitate poeni- superbus esl Moab 3l, et quod liaec ipsa correptio
lcntiae factus el defunctiis esl Christi miles. Exem- mea, quaeex amiciliae sincerilate procedit, le mihi
plum dedit vobis, ut et vos sequamini vestigia- poe- faciel inimictim. Meminiine legisse : Corripe sapicn-
nitentis a?.Neino enim fuii in confessione liumilior, lem, et diliget le; corripe faitium, et pestilciitior
iii sui acCusalione contritior, in emendatione devo- eril **. Ideo etpraesenii epislolae tilulum non prae-
lior, in propriae carnis aflliclione crudelior, in omni scribo; volcns experiri qnid in te valeat secreta ci
salisfaciione ferventior. Consilio siquidem et sug- privalacorreclio ; ferrum ahscissionis appositurus,
gestione prodiloriae factionis (6) minus consulte si fomenta nOn scnseris. Qttidgloriae libi,qiiaesO,ac-
rontra vos crexeral el direxeral arcum snutn, sed crevil in eo,quodipsi honeslo et coinmendabili viro
Dominus adversus eum lelendil urcnm suum : et in sui vilitalem generis exprobrasti? ,Quiri jaciitas
eo paravit vasa morlis ", volens vobis et aliis dare genus luum? Quem le ipsum facis *'*? Vagaei inceria
ih eo sigitificalionem, ul fugiaiis a facie arcus, et est homiilum gencralio, et quandoque putatur fiiiits
liberentur ditecti ejtts *". Cum igitur de salule ejtts principis, qui Jiliusesl culinarii hislrionis, tcslimo-
spem cerlissimam babeamus : Beati enim qui inDo- nio poelae:
tnino moriuniur «, ut voce Aposloli utar : Noliie B Cum tua mulliplices exornent undiqtte cerm
contristari de dormienle, sicut et illi qui spemnon Atria, noMlilassola esl atque unicavirtus(l).
habent*". Omnejudicium jam evasil;juilicavil•eiiim Mendaces sunt filii hominum in stateris, ut rieci-
se ipsum, ne iiiposlerumjudiceiur. Ulinam, aman- pianl in vanii.ate in id ipsum. Magnos se repiilani,
lissime prihccps, duni boc saeculum manei, imo qui aul parvi, atit omnino nulli sunt. Quare te apud
poiius, dtim hoc saeculum manai, judicemus nos- ie majorem ruptilas, quam hnminum lepuiel com-
mciipsos; fallax cnim est bic mundus, vita brevis, muuis opinio ? Pondera le ipsum secretius; nec le
linis dubiiis, exitus horribilis, judex terribilis, pcena majorem vendas, qtiarn te libra verilalis appendil.
infinibilis. Plaiiclus ilaquc, quos impenditis mortuo, Verbum Domini esl : Pondus et pondus abominatio
*'
in arma poenilcnliae converialis; ut sicul lurbato esi mihi . Est in ccelo, qui corda scrulatur et re-
laialitatis ordine filitts vospraecessitad mortein, sic nes 3i. Vide quod nihil doli admisceas, sed temet-
ordinato hujus morlaliialis cxcursu cseieros praece- ipsum apud Deuin el homin.es rationabilileraequi-
riatis ad viiam. libres. Dolose, inquit, egit, ut inveniatur iniquiias
EPISTOLA III. ejus ad odium 8B.Quid profuit tibi, miser, ficlitiae
AD 6. VIRUMNODILEM. nobiiilaiis magnificare jaclantiam, et pauperi amico
ARGUMENTUM. — Graviter increpat virum genere no- C iioiamqiiasi criminosae paupertalis objicere? Cerie
bilem, qui sacellano suo viliialem famtliw expro- apud pauperem Christum pretiosus esl litulus pau -
traral : oslendilqtteplurispatipertatem quain nala-
lititn splendorem virlute destilulum faciendam : perialis. Cbrislus pauper, elpauperis Virginisfilius,
liumilitaiem sectandam, superbiam vcfo fugien- pauperes elegii in aposlolos **. Nec domum reguli
dam. inlroire dignalus esl,ne honorare diviiias vidcrelur ".
Cbarissimo domino et amicosno G. PETRUS Ble- Nabuzardan, solis pauperibus tn lerra promissiouis
eensis Bathon. archid., saltifem, elseipsum cogno- remanentibus, omnes diviies captivavit M. ln super-
scere. bia siquidem el in abusione progenitonim luomm
Flelu singtiituoso et anxio tuus mihi retulit ca- viriutem libi ascribis ad gloriam, sed eorum famam
pellantis graves et enormes probrorum injurias, • lnrpi opinione coiitaihihas,eia: lui generis digniiale
quibus cum citra meritorum suorum exigentiam, vcl bonilate degenerans, turpi conversalione cele-

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
Julius ingenio, virlutibus Hector, Achilles ]D lnnc Anglorum regis gratiam iniret, quia nempe
Virifcus,Augustus moribus, ore Paris. Henricus'fraler in illum arma moverat; cum ab
Neque vero audiendus esl Guillelmus Neubrigensis, omnibus fere hisloricis, el maxime aPetro Blcsensi,
)ib. in Rerum Anglic, cap. 7, ubi de eo iia sitiislre qui uusquam regum aui magiiatiim aduialor fuil, ut
muliarum virlutuih princcps laudelur.
loquiiur : < Iltiiic Jinem Jiabuil inquietiis ille puer,
ad mullorum quidem nalus exitium, sed tamen (6) Impiam illairi intelligit uxoris el filiortim in
liominibus adeo favorabilis et graliosus, quia scri- Henricuin patrem, junctis copiis regis Francoruni
ptiim est: i Siullorum infiniius esi numerus (Eccle. el magnalum Northmanniae, conspiralioneni, cnjus
iufaustum fuisse exittim, omnes hujus lein-
i), > ut eiiam de inorluo praeclara dicerentur. De- quidein
liique posl morlem ejus qnidam menliendi libidine poris narranl vero hislorici.
atque inipudentissiina vauilale famam late sparse-' Scriptam hanc epistolam arbilror anno
nint,' quod ad sepulcruin ejus curationes fierent 1182, quo sciiicel Henricus rex Junior mortutis
infirmorum : scilicet ut vel causam contra palre/n est.
jiistam habuisse, vel finali poenilentia Deo egregie codex (7) Haecsunt germana verba Juvenalis, sat. 5, sed
placuisse credereitir. > lniquo enim in illum animo Marc. hahet, •
haec scripsisse Guillclinuni apparet, ut Ricbardi Nobitilas sola esl, aninutm quw moribus ornai.
" 1 Pelr. 2. " Psal. 7. «»Psal 59. »«Apoc. 16. 301 Thess. 4. al Isa. 14. 3SProv. 9. , 3S*Joan.
3. " Prov. 20. 3iPsal7. 3=Psal. 3N. •« Jac, 2. " Joan. 4. 2SIV Reg. 2u.
3 EPIST0L.E. — EPISTIII. 10
orem tuorum memoriam dehoneslas. Quidjam abo- A : j.uslis, de magnis el litimilibus carnem traxit. Nam
(ila? generosilatis siipiteni laudas? solet equidem etagnus Paschalis ", juxta Septiiaginia Iiilerpre-
ramus radicem, et frucius stipitem commendarc. los (10), de ovibus el capris assumebalur; in qtio
Eiquae ulililas in veleri trnnco, si jam emarcuit; riianifeslissime videsquod apud Chrisium omnis for-
si abeo frucluscommendabilisnon processii?audi, tuna, omnisque condilio acceptalur. Ulquid ergo le
miser (S), audi, successor veteris Adae, testa fragi- in aliorum virinle commendas, et adversus paupe-
lis, lutum solubilc, pellis morlicina, vas putredinis, remde lui generis exlollentia gloriaris? Qui glorialur,
foines tineae, cibus vermis. Quid iibi, ef progenito- in Domino glorielur^; non enim qui se ipsum com-
libns tuis? Sicut non porlabit filius innocens iniqui- mendat, ille probalus esl, sed quem Deus commen-
iatem palris J*, sic nec filium reprobum decet de dal^ : disperdel Dominusomnia labia dolosa, el lin-
patris aclibus gloriari. Et quae nobis argumenta guam magniloquam "". Meiitis ageres, si bumilitis
praelendis, utejus le filium probes, cujus pomposam saperes. Dei Filius in heata Virgine, licet ipsa de
memoriam magnificaset exloIIis?Sane ideo Domi- sacerriolali el rcgali schemaie duxisset brigiriem,
nus Abraliam ex Sara et Agar 4°, ex duabus etiam lion nobililalem scd luuiiiiiialem elegil. Respexit,
uxoi ibtiset duabus ancillis voluit Jacob prolem susci- inquit, humilitaiein ancitla; sttw "l. Scriplum esi,
pere "-, ul universitatis bumanae successio, de pa- " quia Deus humilibus dat gratiam ", el cum iiumili-
renium condiiione incerla el ignara utrum a libera bus sermocinalio ejus "'. Super quem, inquit, re-
vel anciila desrenderil.se de generositalis ambiguse quiescet spirilus metts " , nisi super humilem et
gioria Bon extollal. Titulos enim Sarae, aut Rache- mansuelum? Qtiiri libi el panperi capellano, superbe
lis, quos sibi qtiandoque ascribit vaga ct vulgarjs et falue? Tu eminentiani generis tui lua pravilate
opinio, proscribii el abolet nequilia in moribus, ser- dcpriinis et ronculcas; ille in medio suorum sancta
Viiiisin peccatis, ut se filios ancillartim conversa- et honesta conversalionepraeradiat. Scio.quia aegre
lione lestentur, qui de aliorum virlule, quam apud fers quod le instruo, qnod
se non noverunt, inflanlur. Praelerea in domo Jacob ... veieresavias libi depulmone revello"* ,
spurii pariler cuin legilimis funiculum hacrcdilalis sed me salus tua sollicilal. Vereor eiiim, ne super-
sortiii stint **,el commiiniler inter se familiaeher- bia in ruinam el praecipilitim le devolvat. Nam
cisenndae (9) judicium dictavertint. scriplum est: Ante ruinaut-exailabiliir cor 88. llle,
Quid inler parenlelas hominum variando distin- qui in aliis habital, el humilta respicil ", superbiam
guis?Ab uno patre descendimus universi et singuli. super omnia deiestalur. Haec esi enim illa sangtti-
Cerle speciosusforma prw filiis Jtominum *3 Chrisius (C naria merefrix, quaede calice Babyioriis aureopro-
Jeius, de qtio scriptum cst, quia vir npbilis est in pinal liominibus spirilum vertiginis "8. Haecesl illa
poiiis suis ", ciijus nobilitatem et generalionem Aihalia, qiiaefereonme genus regium exsiirpuvit '*'.-
propltet.i non sulficit enarrare **, et qui uniciis Haecest lepra cicalricis in ulcere M. Ilaecest bestia
nosirae generosiluiis est auctor 46, de juslis el in- sailus, quae devorat exercitum Absalon ". llaccest
PETRl DE GUSSANVILLAWVE.

(8) Prsedara viliiaiis liiimanae descriplio, Sic u/ntv knh TWV upvav zat TWViptcotuv Pe-
1-n^/terOipiiv:
apud liiunceiitiuinIII libris De contempiu miindi pas- cns, id esl agints, perfeciitm, masculum, annicu-
sim. tumeril vobis. Ab agnis et htvdis accipietis. In qui-
(9) Herchco rerbum aiiliqiium signilicat divido P btisdani exemplaribus posl «pasv addilur apoo/iov,
luRiediialem. Dcduciiur a Graecospxitv quod sepium immacitlalttm, quod S. Cyprianus interpretalus esl;
sigriilicai. El sic hcrciscere esl proprie de ea divi- sine vitio. Cbaldaeus vero paraphrasles vertil, ex
sione, qna iniersepiuntur domus el arva, ut cuique agnis et fitiis caprarnm accipieth. Pagninus, < ex
sit riislinctiiin doiiiiniuin. Ila Marlihius in Lexico. ovilius et capris tolletis.» Eodem modo S. Ambro-
Eodem modo Calvinus in Lexico jurh : i Herclum, sius : «Agnus sine macula, muiidiis, maliiriis,
inquit, est divisio; >unde Cicero, lib. i De oraiore : masculus, anniculus. > Praeclare Theorioreius in
i Qui quibus verbis iieictum fieri oporteat nescit, lillllClocum : KsXeustou p.mq-j,sxTWV jrf OSKTWV apvac
ideiu herciscundae fainiliac causam agere nou pos- tviauaiouf, «XXa xat sx TWV aiywvepitpoi;,oJ^ TvazaTa
sit, > Et libro x Dig., littilus secundtis esl: De fa- TauTovTOOTOV xuxtivov 6uauo"tv,cdXtvu o p.h 7rfoSa-
milia herciscunda. Jiidicinm ergo herciscundae fa- TOV TOUTO,
l'^o)V'Sucr)j oSso-^avt^wviTrpoSaTOu ziv Epiyov;.
inili;e, est judicium civile de haereditale inier cohae- Hoc esl : M'andat.Deusut accipianl non luntwn ex
redes dividenda, jnquit Busaeus ad ep. 8. Et sic ovibus agnos anniculos, sed etiam ex capris hcedos;
vox «familiae»licet saepe in jure ad res et personas non ut simul utrumque iinmotenl,sedul is qui ovem
referaiur, hoc tamen Joco significal res ad substau- liubel, agnuin immolel; qui ove care'., hwdum. Qua;-
tiain patrimonii periinentes. dani in lninc locuui adJidit Busaeus, ad quaj lecio-
(10) llic locus Expd. apud LXX inlerpretes iia rein reniillinius.
lcgimr : JI^oSaTov.T&SIOV,uposv, i'vt«uo-iovEOTKI

a« Ezecb. 18. M Gen. 16. »' Gen. 29. ^ Gon. 49. « PsaJ. U. " Prov. 51. 4SIsa. b'6. H Malib. I.
"Exod. 12. »8 I Cor. 1. « II Cor. 10. ,0 Psal.il. S1Luc. 1. 6a 1 Peir. S. "3Prov. .7>, ''Isu.ll.
" Pers. sat. 5. »BProv. 16. «Psal. 112. m Jer. 51. B?IV Reg. 11. 6"Lev. 15.•;c) 11Ueg. 18. -l;;
11 PETUI BLESENSIS 12
scrugo et tinea, quae omnem menlis ornatum depra- A . scam?"" ln omnibus requiem quwsivist,~el in omnihus
vandoconstimil6'. Haecesl turris in Siloe, quae suos dolorem el laborem inveni. Non esl requies, nisi.in
aedificalores inlerimii "3. Haec est elepbas in iibro haereditale sanc-lorum, de qua scriplum esl: Hmc
Machahaeoruin qui Eleazarum sua mole occidit 6V. requies mea in swculumswculi8*. Ego autem carna-
llaec est sicariailla[(1l) inPsychomqchia Prudentii, lis homo et venundatus sub peccalo 83, infixus sum
qitae unam de viriiitibusinlerfecit. Descendas igittir in limo profundis,t, el in liberlatem filiorum Dei re-
ad conscientiam luam, el vide, si qua esl ibi mate- spirare non possum. Adjuva me oralionibus tuis,
ria gioriandi. Gloria enim nostrahwc est, leslimonium amice charissime, dies enim mei transierunt 8", el
conscienliw nostrw ~". Ne credas adulatoribus , qui jtixla verbum Job per viam qua ingredior, non re-
le lactant. Cerle populus, qui le beatifical, in erro- verlar. Non longe sum ab iila communi meta, quae
rem le inducil 66. Ferant aulem confestim confusio- praclixa esl omni carni. Rugm mecv testimonium di-
nem suam, qui tibi dicunt : Euge, euge '. w Inimici cunt conlra me 86,jam caiios induimus, lioraefuialis
enim hominis domesliciejtis 68.lsti sunl, de qttibus praenuntios. Tesle autem Aposlblo, omne quod an-
ad Sedechiam loquiiur Jeremias 69 : Seduxerunt, tiqualur et senescil, propeinleritumesl8'. Oraigilur,
Miquit, te viri tui pacifici : — Moliti sunl sermones . frater, ne me supremae necessitaiis articulus anti-
ejtts super oleum, et ipsi sunt jacula 70.Sic Joas, cipet imparalum. Inter secretiores lacrymas tuas
Ahner, 71et Amasam r~ gladio leniier fabrefacto, id ibi mei offeras lnenioriam, ubiPalri Filius immola-
esl verbo proditoriae aduiationis, inlerimit. Excole tur. Scio, quod mttltum valei depreealio jusli assidua
igitur conscientiam lu-im. Hic est enim ager, 'cui 38; et quod propiia quandoque voia non oblineni,
benedixit Dominus n; de quo scriptum est : Pul- facit intercessio aliena. Litteras domini abbalis, et
chritudo agri mecum esl n. Planla igiltir etsemina tuas devole suscepi et legi. Miror autem te in ad-
ibi semen virlulum fructus vitae, et odor sanciae rniraiionem ducere et stuporem, quare in libro,qnem
opinionis erumpaf. Namjuxla proeceptum divinae De prwstigiis fortunae composui, hac frequenter ex-
Jegis: Si dederis de semine fuo idolo Motoch, id est positione usus sum : «Coniigii, id est contingere
regi superbiae, morleris 7". Nec luum geiitts elegan- poiuit: quandoque eveniet, id est quandoque eve-
tius extollere poies, quam si abjecto fastu elationis nire ccntinget. > Verumtamen in liis, qnae de for-
humilibus le conformes. Vale. tunae insidiis pendent, et ad utrumiibet se babenlia
EPISTOLA IV ambiguos sorliuntur evenlus, secnre hoc genus ex-
ADB. PBIOREM ClSTEnClENSEffe positionis induxi; cum etin his, quaecerloselqiiasi
[Circ. A..-D. 1195.] ' necessarios habent exitus, liaec locuiio frequenter
C
AitGUMENTUM. — Graiulalur monuclto de progrexsu in soieal inveniri. Nam et in Levitico lcgiiur "s: Siijuis
religiosa viia, snamque sortem in swculo degentis de victimis pacificorum comederii die leriio, oblatio ei
deplorat, ejusque precibus et sacrificiis se coni- non proderit. Comederit, inqtiil, id est eomedere
mendat. Deinde dubitationem auamdam clhsolvit. voltieril. Et sic
inlelligi.necesse esl; nam, cum pcr
Charissimo socio et prsecordiali. amico sno B. diem lertium vila fulura stgnetur, in quo operari
priori Cislerciensi, P. Blesensis, Balh. archid. salti- non licet, per hanc coriiesiionerri significari opor-
tem et conlinuos in Clirislo profecius. lel non opus, sed operis volnntaiein. Simile babes
Lwlalus sum in his quw dicia sunt milti ' 6. Nam in Job "°: Quis reslilil Deo, el pacemhabuil?i\<isl\lil,
ex fideli commeantium relalione cognoyi, quia de id esl resistere voluit. De niagis er.im Pharaonis
die in diem, de virtute in virluteni proficiens 77, recolis le legisse : Feceruni el magi sicut et Moyses,
clauslralisiniliiiae bravium meruisli. Ascendisti in ut educereitl cinipltes.,cl nbn potueruni?}. Feceriuit,
monlem sacrittcii ;ego atilcm adhuc in valle coe- dicit, id est facere voluerunt. Si ergo in liis, quae
nosa moror, et exspeclo cmn asino ' 8. Tu pennas de contingenti sunl, quandoque quasi positive :ts\
contemplalionis assumens bcecmundana transcen- causa exempli, hoc genus locuiiouis admisi, r.on le
<lis : me gltitiimm lerrenae habilaiionis adeo inyis- " moveat. Nam et in his,. ijuce qnamdam neccssita-
cavil, quod volare non possum. Heumihi! quia iii- lcm verilatis imporlanl, liicloquendi modus poterit
eolatus meus a Deo prolongatus esl 'V Et quis dabit frequenler inveriiri. Adhuc precor, ul preceris [;ro
miltipennas sicut columbw, el volabo, ei requie- nie; oneratus enim peccatis, mole corpOris aggrava-

PETRI DE GlISSANVILLANOT/E.

(II) Contrariosensu.haec sic csse fegenda, «qttam chomachia , sect. 5 , De superbiw el hiimililalis
nna de viriuiibus:; interfecit, « recle adnoiavit Bu- pugna.
sauis. LocUsaulem ille Prudenlii babelur in Psy-

"Jac. 5. 63 Lnc. 15. ~'>Mach. 5. «IICor.1. 65Isa.a. 67Psaf. ot: ~~Mich. 7. 69


Cap. 58.
*>-Psal.54. "llReg. 5. " 15Keg. 20. "Gen.27. n Psal. 49. 7BLev. 20 V6Psal. 121. " Psal. 88.
-'.',-Geii. 12. 79Psal. 119. 80 ~l
Psai. 54. ~~ Eccli. 24.~~ 8* Psai. 151. 83Rom,7. »''Psal. G8. 85Joh
,e ss
i7.\ Job 10 "Hcbr. 8. Jac. 5. Cap, 7. Cap. -9. 9! E.vod. 8.
13 EPISTOLJE.— EPIST. V. 14
lus, curis involulus, desideriis immunriis infectus, .A parie, nec videmus,. quando restauret quodamisit;
infirmus, anxius, aerumnosus, non levabo me super qnando redimai quod commisit. Vobis igittir impu-
me •', nisi per eum, qui erigit elisos et sanat con- lanl, quodab allophylisarca Dotniriicapilur s*,qtiod
trilos corde 93. Vaie. a laicis Ecclesia Dei conGiilcaiur,quod gladiumPe-
iri rubigo consumit 98,quod Christi sacramenla vi-
EPISTOLA V.
ADIUCARDUM CANTUAMENSEM ARCHIEPISCOPUM lescunt, quod terribiie nomen D.ei ih vajium assu-
(12).
mitur, quod sub praetexlu perjurii legitiina. conju-
[Circ. A. D. 1176.]
S. Tlto~ gia dissolvunlur. Vobisimputant, quod M.alchusin
ARGUHENTUM.—Ricardum,qiii proxime posi
mam marlyrem, e monasterio ad archiepiscopatum Cbristum , quod Phassur i» Jeremiam ~~., quod
Canluariensem pervenerat, cumulandisque opibus, Ballhasar in vasa Poinini manus extendit sacriler
et swcularibus potius rebtts, quam spirilitalibus et bu-
cttrandh invigilubal, liberrime arguil, ac quw ittm gns 10l>.Quolies auiem graliam innocenliae
poptili, tttm regis Henrici II de eo sint querimo- militatis exlollo in vobis : Non sufficit, inquiunt,
niw, exponit. tantae praelalionis homini, non facere malum , nisi
Beverendo Pairi et domino B:CARDO, Dei graiia adjiciat facere bonum. Non solum enim arbor quae
Cantuariensi archiepiscopo, lolius Angliae primali, fructus malos facit, sed arbor quae fructus bonos
ct apostolicae sedis legato, PETRUS Blesensis archi- B 1 non facil, excidelur el in ignem miltctur *.
diac, salulem, et in meiius expergisci. Reperil, inquiunt, archiepiscopus luus Ecclesiam.
llabebam in desideriis ad vos cum festinalione in oplimo slatu, ipse vero eam destiluil, ct. dejecit,
reverti, sed aucioriias regia non permitiit. Millies Cantuariensis Ecclesiae dignitales , quas. gloribsus
posiulavilicenliam recessurus, sed nec repulsam marlyr rubricaverat sanguine suo, el qtiasi lesla-
passus, nec iicentiam suni adeplus. Quoties causor metilum aelernum morie et cercbri effusione firma-
nioram, quam facio, et allego vesirae revocalionis verai, pusillanimilas ejusevaciiavil, eamque reduxit
inslantiam, unica et quolidiana est ejus responsio: in anliquaeservilutisopprobrium, quaese iiigraliam
Cras recedes. lnoinnibus diebus-anni cras islud in- plenae liberlaiis erexerat, Ulqtiid, inquiitnt, terrani
venii-eiioi) potui; dum qiiaeritur, lalel : ct forlasse, occupal? quando morielui: et peribit nomen ejus 3 ?
qaando nonquaerettir, occnrret. ln eo aulcmturbaia cur saltem non expergiscilur? Nunquid qui dormil,
esl auima mea valrie, ct sicut aranea labescere me non adjiciel ul resurgal' .' In his omnibus verecuttdia
fecislis, quia exprobraverunt qui me tribulanl ini- mca'iola die conlra me esl, el confusip cooperuit Ju~
mici mei dum dicttnt milii per singulos dies : Ubi est ciemmeam a'voce exprobranlh el obloquentisi. Stuit
dominus luusn? ubi lalitat? ubi dormil? usquequo _ ilaquc lacrymw mempanes die ,ac.nocte ", ci ubi sub .
' umbra veslri noniinis
piger dormit? exsurgal qui dormit, et exsurgat a iiiagnificari et exlolli spera-
mortuis 95.Et jam hora essel a sommo stirgere ~~,et veram, ibi improperiumexspecluvti cor.meumei mi-
vigilare super commissum sibi gregem, et alien- seriam 6. Estis enim fabula in ore homiimm, sm-
dere, qualem habuit decessorem. Ntinquid Dei gra- diuinqiie omiiium fere conimune esl linguas pro-
liam accepil in vacmim, ui graliam sibi dalam, cl caces laxare conlra vos in deleslanduni susurriuiii.
gloriam sui decessoris eracuet ? jam cvacuavit ex Quod si veslram velim pracdicare induslriain circa
PETUl DE GL-SSANVILLANOT^.

(12) Cum post mortem S. Tbomae series Cantua- anlecessorum suorum, Iionorificc in suam sedeni
riciisis vacasset annis duobus et mensibus quin- Caniuariensem recepitis esl. Haec siinl Gervasi
q.'ia, elecius fnerai Rogeriits Beccensis ahbas. V.c- verba, qui et de ejus moribiis Iiaecaridii: < Bonis
rum nec.-a provinciae episcopis, nec a monacbis moribus et aflabiiilate, qua praeditus erai, adeo
Canluariensibiis, quorum eligendi archiepiscopum gratiosus effeclus esl, ul oninium praelerquam invi-
jus erat, nec a legatis apostolicis, qui lunc eraut dorum oculis placerei.» Ctti conveniuiil quae de eo
in Norihmannia, nec ab ipsomel Henrico rcge, D scribil Godwiiius : < Insigni vir prudenlia, egregie
qui eleetionem gaudens ralam habuerat, induci liberalis, benignus, comis et alfabilis. »
potuit ut electioni de se facise consentirel. ln ejtis Rcxit Ecclesiam Cant, undecim fere annis. Reni
ilaque lociim siibstilultis est Uicbaniiis, de North- ' vero niirahilem ante ejn.smorlem, se.dparum coi)-
manuia oriundiis, qui abineunte aetalc in ecclcsia vehiehlein «bonis rnoribus ,» quos ipsi iribuit,
Cantuar. nionachicum gesseral habitum ; deinde narral Gervasitis his verbis : < Dttm Uichardus ar-
Theobaldi Cantuarieiisis archiepiscopi capellanus chiepiscopus Caniuariensis nocle sobrius in slralii
ellccius una cum B. Thoma, eidem sedulo uiini- sua membra sopori dedisset, in visu iioctis appnruit
straverai. Tandcm vero cum esset prior inonaslerii ei persona lerribilis et majestativa, semel et se-
Dovcrensis ordinis S. Benedicli, ad archiepiscopa- ciiiido dicens ei : Tti quis es ? Cui cuin archiepi-
tum Caiiiuariensem evecius est. Eleciione de more scopus verbum non responderei liinore compres-
facia, cum ejus consecraiio invidia et factione fa- sus, persona illa subjnngil : Tti es qui dissipasti
miliarium Junioris regis Ilenrici impedirelur, ad bona Ecclesiae libi comniissae, et ego dissipabo le
Alexaudrum III profectus, posl varias atlversaiio- de terra. Quo dicto, pcrsona dispariiil,» etc. Ar-
runi nblrectaliones lanriem ab eo consecraius est. chiepiscopus vero paulo posl obiil, lit idcm narral.
Heversus ilaque Richardus archiepiscopus, loiius Eadem habel el Willelmus Thornus, et Kiiyglituii
Angliaeprimas, el apostolicae «edis legatus more canoiiicus Leicestrensis.

"Thren. 3. ~3 Psal. 146. 94Psal. ~26, 14. ~»Ephcs. 5. »6 Uom. 13. " I Ueg. 4. 98Joaii 1§,
^^Cap.20. I<10Dan. 5. ' Luc. 5. Psal. 40. 3)i>id. ''I'sal.45. «Psal.41. fi,Psa).08.
15 PETRI BLESENSIS • 16
oedifirioriim melioralionem, circa praedibrum cullu* A Pater, et forle Iioc aliquis lemeritati ascribet, qnod
rarii, et circa lnijusmodi exleriorem administratio- non blandior, quod iion palpo, quod reverendum
iieih, quae inccssanler exigit huinana necessitas, pracsulis caput peccatoris oleo non impingiio ".
ipsi liniversa depravant. Quae gloria est, Inquiiint, Quidquid iinmundissimae sues grunniani, ego in
quod vivaria corislruit, quod clauriit feras indaginc, Cbrisli visceribus, el jugi beneficiorum veslrorum
si clerici iniprecanlur, si in omnem dissolulionem memoria vos moneo et monebo, quaienus cum ca
religiosbrum clauslrorum ostia reiaxahtur ? diiigenlia implealis pontificium, ul non vilupcretur
Qtiaenlilitas esl quod fliiio et crela (13) ager sa- .niinislcriiim vestruro. Legislis enim : Maledicius
iioriarius impirignanir, si in Domiriicae messis cul- homo, qui facit opus Domini negligenler (15). A
ttira iiec spina evelliiur, nec exslirpatur liibiilus, claustrali et spiriluali militia elegit vos Deus in
nec verbiim Domini seminatur',? Nunquid Deo cura saccrdotem sibi. Videte, ne cum spiritu caperitis,
rst de bobus el asinis, ut cirea boves et asinos iia carne consummemini "; et ne de vobis intclligaiiir
sollicilus occupemr? cur ihjuhctae sibi lcgalionis illtid : Non permanebit spiriltts metts in homine in
officitim non exercet? ligaitis est potius quam Ie- aternum, quia caro est ". Putaiis quod de com-
galus. Prophetae, inqtiiunl, cui Dominus legalio- B missis vobis animabus, vos in disiricio examiiie
nem iiijunxeral, pnccepit ut evellnl ac deslrtiat, non oporteat reddere raiionem? Propler hoc irrits-
nt dissipet et perdat, acdificei et plantel 8. Do- vil impius Deum; dixil enim in corde suo: Non re-
iiliuus liius (14) officii spirilualis inlelligetiliam quirei ". Sed cerle requiret exaciissime usque ad
cohvertit in liiteiam, aut, ut verius dicatur, in li- novissimum quadranlein; et rereor ne tcmpesiirius
l-.iram. Illuil mihi ad cumulum doloris accedit, aul durius, quam credere aul timere velimus. Uii-
quod dominus rex, qtii ex loto corde vos diligil, nani velilis recolere couitninaiiones Altissimi, qui-
cujus erga ros dileciionem lego assidue in Jibro bus apertissima visione nobis terribilem suae indi-
expericntiae, qui turbaloribus veslris in Romaria gnaliouis sentenliam revelavit. Uorrendttm anleni
curia iiittriim iricxpugnabileiri se opponii, ipse esl incidere in manus Dei viventisl6. lguh enim sttc-
freqiientcr incuriam et desidiairi veslram, secreia census est ih fitrore ejus ", quem quandoquc spiri-
tanieii ei moilesla correclione redarguit: ipse cre- tualiter viilislis, ipsum auiein nunqliam seusibilitcr
bro vos exciiat scripiis et minliis, gravissime fe- sensislis (16).
rcns, qtiod lerr.c suacmalelicos ad excessus enor- EPISTOLA VI.
mes per impunilalis liceniiam provocalis. Quam ADRADULFUM BELLOVACENSEM.
«micabiiia nuperrinie vobis scripserit c't manda- jG fCirc. A. D. 1155.]
veril, memoriae, sicul credo, lenaciler affixistis. ARGUMENTUM. — Respondei iiiveclivmcujusdam ma-
lnier quaeego, qui conscius secreiorun) fui, verbum gisiri vitam clericornm in aulis episcoporum de-
illud confidenler in communem deduco notitiam; genlium acerbe insectanlis ; el contra graviter
ipsum coarguit, quod omnem wlatem in profdnis
verbuin cnim memorabiie cst. Scial, inquil, do- lillerh consttmat: horlalurque ut exlremam sallem
miiius arcliiepiscopus, quod si filius meus electus, seneclam in medilatione novissivioram suorum
aat aliquis cpiscopn» lerraj, Vel coines, vel aiiqua peragat.
persona illustris suae volunlati , aut dispositioni Magislro Rad. Bellovacensi, PETRUS.Blesensis,
contraire praesumpserit, aul impedieril, quo minus Baihoniensis archidiacouus, salutem el sallein in
sibi coinniissaelegalionis miums adimpieat, inveniet scnio senem esse.
in me sui Contemplus perseculorem el vindiceni, Lilteras vestras, licet plurimum invectivas, cum
sic si in coronam meam proriilorie commisisset. omni aequanimitaie et graiiaruni aciiohe snscepi.
Scio quidem.Pater, dominum regem diu habtiisse Qnod me corripitis affectio est; ideoque mihi ac-
el adhue baberc in volis, ul consilio et auxilio ccptiora suiil vesira verbera, quam eorum ubera,
veslro fianl increpaliones in popuiiss, ut arripial qui me lactant. Uiinam semper corripial mejustus
irianus veslra judicium 10, ef argiial pro mansuelis, D 1 in mhericordia, el iocrepet me ; oleum aulem pec-
tena) '*. Dura quidem reiuli vobis, amaiiiissime catoris non impinguct capul meum ". Clericorum

PETRI DE GUSSANVILLA NOTJE.

(13) Est iiiodus quidam coleiirii et stercorandi (15) Vcrsio Uebraica lcgit « franue ;» Syriaca
agros, qitem nos Galli dicimus «fiimer el mamer.» t ciim fraudC;» parapbrasis Cbaldaica, < in dolo: >
(14) Appellat Richardtim Caiituarienscm a.rchi- vcrsio vero LXX. lnierpreium : 'EmxaTupuTo:o
cpiscopum dpminum suum, quia luucdomesticus et Trotwv)ru spya Kvpia-JKpilu;. Malediclus, qui facit
C-.iiicellaritisejus erat Pclrus Bles. Apparet hulem opera Dei negligemer.
quod, cuni baecscribebat, essel in curia rcgis An- (10) In ms. Mare. sic habetur : < Et quem spiri-
gloruin,, apud quein pro Bichardo legatione fun- lualiler vidistis, ipsiini, quaeso, nuhquam sensibi-
gebalur. Jiler senliatis.» Ita Maz. i, el Vall.j

.. MCor. 9. 8Jer. I. 9 Psal. 149. i0 Deut. 32. " Isa. II. " Tsal. 140. " Gal. 3. li Gcn. 6.,
Psal. 9. I5 Psal 9. u Helu-. iO. " Jer. 15. 18Psal. 140.
EPISTOLiE. — EPIST. VI. 18
curi;ilium vitarri damnatissimam repulatis.et in' ejus A sentenliae sinc omni tnvidia el depravatione uni-
exsecralionem fere lolam illam satyram Juvenalis versilas acqniescit. Vos aiilem tiimiiliiiososlrepilii,
expenditis : el clamore naulico de nugis assidue dispuiantes,
Si le propositi nondum pudel (17). inuiiliier aera verberatis; vos circa liiteram et
Magislerbone! si puerilium derivalionum naenias, syllabam, etcirca hujusmorii elementares doctrinae
quibus inseniiisiis, nieirioi-iler relinelis, ctim curia primitias, vestrum adhuc ingenium exercctis; ei,
a cruore dicatur, clerici, qui cum praclatis ecclesiaa si dicere fas est, vos, puer cenlum annorum, el
conversantur, curiales non sunl; nec enim apud elemenlarius senex, docetis sapienliam (20). Vere-
eos jndicitim sanguinis exercelur (18). Cumque cuiidtim siquidem et onerosuiii salis est mihi, quod
institulio canonica clericos curiales (19) prohibeat omnes coaetanei veslri in montem eminenlioris
promoveri, clericos pontificum frequenlitis elegit scienliae ascenderunt, et vos in cceno crassioris
Dominus in sacerdotes sibi. Improperatis nobis, inielligentiae cum asino remansistis. Priscianus et
quod semper qnadra vivimus aliena. Si ponlifices Tuilius, Lucanus et Persius; isti sunt dii vestri".
nos vocanl in partem sollicitudinis, ul in agricui- Vereor ne in exlremae necessitalis arliculo vohis
tura divinae messis, et in trifura Dominicae areae improperando dicalur: Ubi sunt dii ttii, in quibus
pariler Iaboremus, quae injuria est, si et nos bonis habebas fiduciam ? Surganl el opilulentur libi, et
eortim pariler couiamiir ? juxta diviuae iegis sen- in necessitaiele prolegant'1*.Semper circuilis jnon-
lcnliam : Nemo os bovis trituranlis obturat 19; tem Seir", nec ad terram promissionis venirepo-
lestePauIo: Nemo miliiat stipendiis suis 10. Cumque tesiis.
debeat de allari vivere, qui servil allari, non est Magister, vobis, et imitatoribus vestris convertit
absurdum, si ego, aul alius.qui in mcnsa Dominica Dominus fiumina in saiigiiinem *6, ne bibaiit. Dat
uonlifici niinistrat, fiat ejusdem commensalis in eliam ccelum aeneum et terramferream, dum vobis
cibo. Causamini, qttod inamier expendam dies convertit Dominus carnalem scieniiam, in quaob-
rtieos, qui in caslrisscliolaribuspotcram fruclificare duruistis pertinaciler, in peccalum ". Magister,
quam plurimis. Magisier bone! castra Dei sunt nolite loqui sublimia glorianles; recedant vclera
hwc ", in quibus babilamus, el sciatis, qtiia non deore veslro, quia Deus scienliarum Dominns ab-
esl hic aliud, nisi domus Dei, el porla cwli ~~. In horret philosophiae genlilis errorem; cujus adhuc
domoDoniini mei Cantuariensis archiepiscopi, viri idololatra estis; et acceptat in quolibet Christiano
lilleratissimi sunt, apud quos invenilur omnis couscienliae purilalem. Damnat enim Apostolus ea,
rectitudo jusiiliae, omnis cautela providentiae, om- C quw sunt raliohem quidem habenlia sapientim " se-
nis forma doctrinae. Isii post oraiionem, et ante cundum mandaia el doctrinas iiominum, si non
comesiionem, in leciione, in disptilaiionc, in cau- sedificar.tad salulem.
sanim decisione jugiter se exercent. Omnes quae- IJtriam, magister, saperes, ct irilelligeres, ac
sliones rcgni difficiles el nodosae releruntur adnos; novissima provideres *9. Hacc philosophia tibi jairi
quae, cum inlcr socios nostros in coiimiune audi- decrepito pernecessaria esset, quae frequenter in
toriuin deducunlur, unusquisque secundiim ordinem scbolis describilur, sed frequentius praescribitur,
suiiiiisiue lile et obireciatione ad bene dicendum cogiiatio morlis scilicet assidua. Prophela dicit:
inentem suam acuit, et quod ei consultiiis videlur Domine, nolum fac milii finem meum '.». Et Saio-
el sanius, de vena snbliliore proilucii. Quod si mon : Fili mi, recordare novissima tua, et non pec-
Deus minori, quae poliora SUMI,revelaveril, ejus cabis in mternum". Lamentalor illc Jeremias pro-

PETRI DE GUSSANVILLANOTiE.

(17) Esl 5, quaeincipil: «Si te proposili, etc. de D Sorb. 1 et2, Vict. 1 et 3, et ao editisMog. etMerl.,
<pia desumplum est bemislichium illud, «aliena sicut et a mss. Bnsaei, exceplo unico Carlh.; at iu
vivere quadra, » qtiod refertur in epislola. Lauii. Maz. 1 et Vall. sic iegitur : « Vos puer cen-
(18) Qiioniam Ecclesia abhorret a sanguine, ab 1iiiii annortim, et eleinenlaris senex, ut verbo Job
nnliquo clcricis judicio sanguinis et causis crimi- (cap. xxxn) utar, sperabam quod aelas prolixior
n.ilibns inieresse intcrdictum fuit, et praecipue in priidentiam et imiitituclo annoriiin docerct sapien-
concilio Toleiano xi, c. 6 : < llis a quibus Domini tiam. Sed.utvideo, spiritus est in homiiiibus, et
sacramenta tractanda sunl, judicium sangtiinis agi- inspiratio oinnipoieiiiis dal inieliigenliam. » lile-
tare non licei, » elc. De bac maieria referuiiiur mentarius auieni senex dicilur, qui inier pueros
lntilti canoties apud Aiilonium AuguslinTimDe actio- elcinenia discit, inqtiit Lipsius ad baec verba Se-
nibus el judiciis, lil. 20, cap. 7. necae, cpist. 36 : « Turpis et ridic.ula res cst ele-
(19) Sic in omnibusimpressis. In omiiilius vero menlarius senex.»
rnss. deesl vox « Clericos » ei recte. Scriplam hanc epislolam censeo : circa an. 1177,
(20) Haec duo verba , <docetis sapieuliam ,» cuni essel apud Caiiluariensem arcbiepiscopum.
absunl a For., Ful., Boer., Bee. Dotn., Hard ,

>»Deul.25,1 Tiin. 5, 1 Cor. 9. " I Cor. 9.~~ u Gen. 52. " Gen. 28. " Gen. 21. "Exod. 32. «»DeuU
2. " Psal. 104. ." II Ueg. 2. 28Col. 2. Deni. 52. 30 Psal. 38. " Eccie. 7.
1» PETBi BLESENSIS 20
deplorat ariimam peccatricem, et sui finis A sequebar, et trahfibar mvitus. Cum vero servienlcs.
phela
jmmemorem. Sordes, inquil, in pedibus ejtis, nec niei, qui ejus lemerilati parcebanl, mantis ejus a
recordataest finh sui ~~.El subjungit: Deposita est freno meo, cum mtilla lamen inslanlia, separasseul
vehemenier, noh habens consolalorem3'. Sil, magi- el nos ipse vidissel in viam, a qua nos abduxerat,
nos diu persequens la-
ster, cogitatio veslra dies mortis. Mors enim, quae equorum capiia reflexisse,
me inaudita verborum lurpiludine
junioribus est in insiriiis, vobis senioribus cst in pidibus el glebis,
lacessivii.
januis, veslrum observal calcaneiiri), nec cessabii,
donec fodiatur fovea peccaiori sl. Bogo ilaqtte, et in Sanereptiiaveram eum semper virum induslrium
vcra consulo charilate, ul qui haclenus varietaiibus et discrelum et modestum; sed vobiscum ea vjce
sicul publice dicitur, in bi-
lmjus saeculi militastis, Dco mililelis salieiii ari mo- biberat; apud quem,
dicum lemptis, alqiie faecesveslrae senectuiis immo- bendo non «st ratio neque modtis. Et qttaevobis,
letis Allissiino, quijuventntis et adolescentiaevesirae amice, gioria est, ila polu afficere hominem, ul ho-
fiorem in rebus nugatoriis expenriislis. minem dediscal, et in desipientiam omnino trans-
eat bestialem? Non est tibi occasio magnae lauriis,
EPISTOLA Vll.
ADMAGISTRUM A. qttod sic vino fundis el infundis amicos, et infun-
dendoconfundis. esl in Habacuc 3' : Vm
— Macjislrumqnemdam cx acuiissimo Scriptum
AiuiUMENTUM. dat amico, inebrians eum, ul videit nu-
disputalore egreginm polaiorem faclum, divinai qui potum
Scripliirw lesiimonih ab ebrietalh studio revocare ciiiatem ejus! Teslimonio sacri eloquii multiplicem
cOnaiur. sentenliam nialediclionis incu.rrunl, qui ad calices
Magislro A. PETRUSBlesensis, Balhou. arcliidia- sedenl epotandos, el ebrietati eoriiinnae se impen-
conus, saltttem et contimiam memoriam honesiatis. dunt. Dicii Dotninus per Isaiam prophelam sfl : Vm,
A domo el mensa vestra nuper egredieus nia- qui polentes estis ad bibendum vinum, el tiri fories
gisler P. milfrvia pubiica incedenli, laeiiis, ei longe ad mhcendam ehielalem! Subsecutiva ebriet.itis
laetior quam expedirel, occurril. Vesania siqnidem incommoria Salomon eleganli compendio eiiitmerat
ferebatur; hauserat enim apud vos spiritum verti- dicens : 6iti vm? cujiispatri vm (21)? cui vulnera?
giriis el furoris, vinoqtie aut cerevisia totum ejas cui rixw ? cui suffossio oculorum (22) ? nonne his
cerebrum sestuabal. Equum meum freno rapuit, et qui moranlur in vino, et studenl (25) caticibus epo-
tam equum quam equilem supinum fere in lerram landis ? Sane juxla verbum Sapientis : Polus hte
dejiciens, in devium me relorsit. Avertebam ma- in „omitum, el Itmcvoluptas in nauseam converlctur
nus ejus ei ipsttm servienies nostri graviler incre- 2 T. Expergiscimini, ebrii, dicit prophela, el fleie, el
pabanl; ilieauiem lingua praecipiii, et confusa, at- ululate omnes qui bibilh vimtm in dnlcedine 3S.
que clamore daemoniaco inlonabat : Veniel certe, Aposloias S9eliam ebrietales muliipliciler inierdi-
veniel; veniet, velit nolil, el bibel de Filio Dei ma- cil. Censura vero canonica •senleniiam deposilionis
gisler meus charissimus, Ego auiem dolens eum dictal in clericos, qui ebrietalibus assuescunl. Uhi
PETBl DE GUSSANVILLANOT^E.

(21) Versio Hebraica sic legit: Cni va>?Cui clo- mala el cruciatits generaiit, abstinere.
lor ? Cui liles sive rixct?? Cui locnlio ? Cui viilnera Quod aulem ait : Cni rixw? Cui vulnera? in
sine causa ? Cui rubedo octtlorum ? Nonne moran- Vulg. Cui sine cattsa vulnera? inlelligit qtiori inler
tibtts in vino, eunlibtts ad qiiwrenitummisittm. Eoriein pocul.i orianlur liies, inverecundi sermones, et
plane inoilo LXX ari Hebraicam verilatem propins iiocenles ohj.urgalioues.,ex quibus seq.uunlur pugme
occerienles :'Tivt oual? Ttvt BbpvSog;tivi y.pi-sic, -Lvi et vulnera aliquaudo inler ainicos et: ob rein
Si «/jStat xai \iayju; zivi auVTpiu.p.uTu hi.uy.svnc; nihili.
Tivoc'jr£).iSvotoi b^fju\p.oi; o\>T5V ijy^povita-JTWV (22) Sic legilur in anliquis editionibns anie
iv otvotf; ou TWVlyrysMOVTwv 7rou TroVotyivovTat. Biblia Sixlina , licel in omnibus niss. haheaiur
ld est : Cui vw? Cui lumultus? Cui judicia? Cui suffusio, ut el.in vulgala hodierna, et sic Iegil Beda,
aulem molestim et tricm ? Citi conlriliones snper- j) cui consenlit Lucas Briigensis, in Romanis corre-
vacuw ? Cui iividi octtli? Nonne immoranlium in ctionibus, qui legendum ait su/fusio a sttffundo, non
vinis ? Nonne vesiiganiium ubi compolationesfiani? suffossioAsuffodio.Parapbrasis Cbaldaica confonnis
Sensus est: Nonsunl mise.rabiliores hoiniues, quam Hebraicae. mb^n vertit, rttbedovel rubor;
qtii diu noctuque versanlur jnxta vinum. His eiiiin lividioculi; Arabica, decolores oculi, quod idem Syriaca
modo dolelcaput, inorio lorquetiir venler, niorio ac lividi. esl
paralytiea siiiitineiiibra ; nuiic in rixas prortnn- (25) Mss. Vict. legunt : « Qui ad caliccs sedenl,
piinl, nuiic absqiie causa iufliguiilui- eis vulnera,
iitinc ex assiduilale.poiandi in caligiiiem et eaeci- el ebrictati sg impendunt. » Clarius Hebraica versio
moraniibus in vino, eic., id-est, his qui po-
talem oculorum-incidunt, quae cx immodico vino supra, lando lempus consumunl, et qui eunl ad invesii-
non r;iro accijit. Men5 iSaqne sapieulis in bac
exclamaliorie est, filium stiuns abducerc a vitiis, gandum mistiim, vel potius tcmperaliim vimiin;
vel qui quaerunt locum, uhi vina miscentiir, hoc est
qiiibus juventus est maxime obnoxia, el ad sauain convivia celebrantur; ct secundum LXX, his qui
nieiilem el sapienliam reducere.. Quod si qui vir- non solum plurimum vini bibere, sed
tulis amore facere noliierint, saltem limore poenae quaerunt
et criminum lurpiiudine discani a turpibus viiiis, qiiam plurimiim lempus inier bibendum consu-
mere.
carnis iiempe luxu, o.rapula, libidine, quae iiifinita

81 Thren. 1. 3a Ibid . . . s»Cap. 2. ~~ 3e Joel, 1. 3" Rom. 13.


8''Tsal. 93. Cap. 5. 37kEccli.31.
21 EPISTOL.E. — EPIST. Vlll. 22
eniin regnat ebrietas, ralio exsulat, intellectus ob- A capiiulo fralribus luis loqtiens de vario amiciu
inndiiur, consilia deviant, judicia subverinntiir 40. sponsae 48, qiiaedam interserui, qna? polius pliiloso-
Si jtixla Aposlolnm bonum est non bibere vinuni ", pbum genlilein el ethnicum, sicul asseris, sapie-
non video qualiter possil bonum esse conlrarium. banl, quam Chrislianae fidei professorem. Teneo
Ideo prudens illa mulier filium suum inslruens, in firmiter, quid dixerim, el hoc ipsuin a Itta memo-
visione dicebal: Noli regibus, o Lamuel, darevi- ria non evasit, in quo nikil nisi Calholicum inve-
nttm, ne forte obliviscantur judiciorum Dei, et sub- nies ; nisi simpliciler dicla sinistra inlerpretalione,
vertant popnli wquiiatem. Sed nec ullum secrelum a.ul perversa recordalione depraves. Beferens cqui-
est, ubi regnat ebrietas 4". Lblli, qttem Sodoma non dem varios mililanlis Ecclesiae slatus, qnia fre-
viceral, vina vicerunl *'. Vinea quoque, quam Noe quenler in sacro cloquio per Innam solet Ecclesia
planlaverat 44,suonon pepercil auciori, el exdelicio praesens intelligi, quasriam proprietates lunaris ex-
patris usque hodie derivatur ad posteros inacula cnrsus Ecclesiae coaptavi. Sicul enim in aslrologia
servitutis. Titulis quoque beati Joannis Baplislae Marliani luna in sua novilate menoides dicilur; in
pJurimum commendalionis adjecit, quod vinum et augmenlo, cum jam ad nicdium crevit diatomos;
siceram, el omne quod inebriare polerat, non bi- ctim accedit ad circultim.dicitur amphicyrtos ; cum
bil ". Aaron el filiisejus praecepit Dominus, ut in- vero inpleniluJine sua lota est seretia, panselenos :
traluri labernaculum, a vino, el omni quod in- sic Dei Ecclesia, quae lunari exemplo iumen sutim
ebriare poierat, abslinerent 46. Rechabitae, quia -mendicat a sole justiliae, in Abel el palriarchis,
juxla mandatum Jonadab filii Rechab abslinuerant menoides ; in lempore propbelarum, diatomos; in
ab omni polu ", qui possel esse ebrielalis occasio, advenlu Chrisli, amplticyrtos; in ejus resurrectione
rum omnes tribuscaptivaiaeessenl, liberi remanse- et fidei confirmalione salis" lolerabiliter poterat
runl. Tu qui discipliuali niililiae, el libris quondam panselenos nnncupari. Quod enim Ecclesia perfecla
omnia posthabebas, nunc, sicut audio, codicesad el perfecle ordinata tunc demum fuerit, quando
calices translulisli. Scribere in bibere convertisti; Chrisliis ccelos ascendit, propheta satis expresse
et, quod anxie doleo, nunc praedicaris cgregius exemplo consimili manifeslal : Elevalus est, inqnit,
polalor, qui fueras prius nominatissimus dispuia- sol, et luna stetil in ordine suo 49; id est ascendit
tor. Unum praediclis adjicio; ani emendabilioreni Cliristus, el Ecclesiatn in ordine sanclitalis per
te exhibeas in hac parte, aut a corde meo le apostolos slabilivit. Sane si ScripUiras sanctas (25) •
evomo : et amiciliae socialis vinculum rumpens, gra- diligenter allendis, non censebis absiirdum, quod
liam anliquae familiarilatis evacuo. Vaieas. Q verba philosophiae vel scientiae civilis, quandoque
EPISTOLA VIII. in doctrina Chrisiiana, niaxime ubi ralio posliilat,
Al» QUEMDAM PRIOREM admitlahltir. Audi quid dicat Job de Domino : Prm-
(24).
cepil, inquit, soti, et non oritur, el stellas claudil,
ARGUMENTUM.— Declarat Ecclesiam Dei, inslar Ittnw,
varios habuhse slatus : el dicla philosophorum qttasi sub signaculo. Qui facit Arcinrum, et Oriona,
gentilium, alqne eiiam jnrhccnsuttorum recte usur- el Hyadas, el interiora Anstri "". Jercmias pro-
pari in tradenda docirina sacra. pheta quasi in jure civili fuerit erudiltis, einplio-
Causaris et arguis vebemenler, quod nuper in nem praedii patruelis, quam conlraxeral, quorum-

PETRI BE GUSSANVILLA NOTJE.

(24) In editis Mogunt. et Merl. et in omnibus fere TMVTOIOVTMV 5lOywV StWXOUO-tV, SOTlTtVKXUtUtpilsiUV
mss. habetur hic litiilus : « Respdnsio Pelri Ble- «7r'«UTOOV ilc TVIVi|/u^vjv,a7ro0Ea9«t.
scnsis cuidami priori, qui verba non admiltebal alie- Tanriem i 1» conciiiriil : K«i iizsiSnnsp 81 apSTyc
nae factiltalis in sacro eloquio. » riuuc E7riTOV(3iovxuOscvuSst T6VriuSTSpov,sit TKU-
(25) Libros genlilium ab ecclesiasticis viris uli- [) TVJV Ss naXlu ftsv 7rotij-«tf, 7TO/O.K Ss avyypufSvo-i,
liler legi posse ronlendiint SS. Patres. Unde et 7roA).« Ss STI 7r).EtMftkoabfoic«vSpatrtvvp.vr,Tui,TOtj
Basilius Magiuis de Jegendis geiitilium libris tracta- TOtouTotfTSV~\bfuv\LU\IOTU lloc esl :
lum satis prolixum composiiit, ubi el fuse probat i tpoasr.Tsov.
< Quanrio perviriutem ad viiainiianc veram asccn-
ex Scripturis rpsis magnain ex lectione geniiiium ditiir, virtus auiem ipsa plurimum a poeiis, hisio-
ulilitalem provenire, exemplo Mosis, qui jEgyplio- ribgrhphis, niulto magis et philosophis commenria-
rum disciplinis instructus, ad veri Dei contempla- tiir, lalibus eortim sermonibus maxime vacanriuin.»
tionem pervenil; Danielis ilem, qui, posiquain Eoriem inodo el Gregorius Nazianz., oratione qiiam
Chaldacorum doelrina imhutus fuisset, posimodum habuit in funere Ba.silii' inagni. Verba sunl paulo
riiviiiiis atligit doctrinas. Tum docel qua raiione prolixa, sed quia mirum in modiim ad rem nostram
sint Iegendi ant polius eligendi, exemplo apum, quae facinnt, ea referre non pigebit : v
ex conquisilis uiideqiiaque floribus dulcissiina riielia Otfiat Ss wao-tvav wf*o}o7£to-6at TOVvouv IXOVTWV,
coiificiuiit: « Sici inquit, etqui diligentes in legendo izuiSsvsiv T&VT.up'rip.lvay«6wv stv«t TO 7rf5Tov,iu
cxislunt, non solum qnod dulce jucundumque fuerit TKUTVJV ^IOVMV Tiiv svyevsiTTspuv xut r\p.STipuv.rj 7t«vTO
in eorum libris prosequuulur, sed quamriam ab eis iv ~\byoic uTtuuWovau, ubvv; sysTUi
uiililalem animo referre conlendiint, » elc. /.bu-fyavxui tfd.OTiii.ov
TficGioTnpiuc,xui TOO xidlovc T5>V voovuivasv,ui\~\uxai
OUTM 5jJZKVTaOUK TOtfffilj TO>5SuJ!Kt£7r/.^«ClftoVOV Tr]vi%t,)6sv -r)v Ot 7ro)v).ot^pt(7Ttav&)V St«7:TU0U0-tv,wj
*> lCor. 5, 6. " Rom. l^ "2 Prov. 31. -' Gcn.I9. « Gcn. 9. '~ 45 Lcv. 10. " Jer.
Luc, 1.
55. "Carit. 6. 49Josuc 10 ° Job a.
23 PETRI BLESENSIS 24
dam verhornm IegaJium nrbanilate commemorat: A suorum exigentiam ad liaereoitatem vccabit aeter-
Emi, inqtiil, agrum. ab Hanameel filio palrui mei, nam.diclaiurus erat familiae herciscundaejudicium.
qui est in Anaihoth, et appendi ei argentuni seplem Diceliam, quod conlritione duplici' puiiirentur illi,
slateres, el decem argenleos;- el scripsi in libro,et qui peccalorum suorum confessionem differebant
signavi, el adhibui testes, el uppendi argentum in per erubescenliam, ant conlemptum ' 6; nam et in
slutera. El accepi librum possessionis signalum, el jure civili lis per inficialionem (26) crescebat in
slipulaliones, et rata, et signa forinsecus "'. Sane dupltim. Uimni noveris, quod nunquam super ver-
sicul in Deuleronomio 8alegis, aliena mulier capla bis faciam quaeslionem, do qua facultale sumanttir,
in praelio, si deeor ejus~ libi placueril, rasis ejus dtimmodo aedificenl ad «311116111. Nam nec deherbis
iinguibns. el capillis; alque vesle capiivitatis depo- quaerilur, in qua terra, vel ctijtis horlulani cura
sita, licite ducilur in uxorcm. Si qua enim scri- vel cultura adoleverint, dummodo vim habeanl sa-
piura genlilium est, quie in eonflictu studioriim naiivain.
mihi placet, sublata superJIttitaie verborum pos- EPISTOLA IX.
sum illam mihi assumere, ul ex illa fiiii spirituales ADOUEMDAM LUDILlTTERARII DESERTOREM.
generentur in iide. ln lege enim praecipitur quod si ARGCMENTUM. — lnveltilur in quemdam dhcipultim
iii agro vel in arbore inveneris avem incubanlein B suum , qni cursn liberalittm artiutn confeclo , non
anle cogiiabat llteoiogimoperam dare; quam bien-
pvis suis, aul pullis ,. ova aui pullos debes acci- niiim in olio consumpshsei: prolixeque probut
pere, matremque dimittere "3. Non etiam curan- perniciosnm esse ^mne otium.
dtim esl de liiiera, ubi frucluosae inveniunlur seu- Missione usus minus legiiima et bonesta, tan-
teniiae. quain transfuga et deserlor castra scholaris militiae
lncrepas me, quia in exhorlalionibus meis, quas dimisisli, et de labore quielissimo te in laboiiosis-
rogatu conscholaritim noslforum quandoqtie Bono- simum otium conlulisti. Praeceperam libi ul riisci-
niae feci, verba posui, quae jus civile redoleb.ini. pulo, consulueram ul amico, qualenus coniinuaia
Porro jus civile sancltim est el honesliim, atqtie instantja studiprum imperfeclum luum perduceres
sacris otihodoxorum Palruni conslilulioiiibus ap- in pleniludinem, et de discipttlo ascenderes in ma-
probatum. Loqnebar equidem legisperitis in illis gislrum. Respondes te in disciplinis liberalibus
praediciis exhortalionibtis de lerribili sententia dis- diutius Iaborasse , luumque proposiium esse, ante-
tricli et extrcmi judicii, et dicebam, quod nec ap-. quam theologicas diflicullales expugnes, bienuio
pellalionisremedio, nec supplicalionis suffragio, nec respirare. Ulinam huic desiderio, ant polius desi-
actione in factum subsidiaria, nec aliqtto reslitu- diae, el defeclui luo vicennium aut tricennium prae-
tionis beneficio poierat- ailenlari. Dicebain quod scripsisses! Defeclui dico ; nam defecil in satutare
illeAntiquus dierum inter filios regni "4 quos quasi tnum anima tjia •*, mihique salius videreiur, bo-
»n funiculo dhlribuiionh w secundum merilorum minetn qtti per semilam damnatae opiiiioiiisiiicedii.
PETRI DE GIJSSANVILLANOT.E.
(7:if«tu^ovx«i oyuktpuv,stat ©tou •Kappta/3aXloutrav, h.iiic magistri sui doctrinam luculenler proseculus
*«xS? SISOTSJ. ld es.t: « lllud aulem inter eos sanae est D. Hieronymus passim; sed praecipue, episl. 84
menlis hoinines coiisiare arhiiror, erudiiioriein inter ad Magmiin. Ubi ostendit in Moyse, in prophetis, iu
liumana bona principem locum obtinere : non de Salomonis Jibris, ab aposlolo eliam Paulo quaedam
hac noslra solum ac nobiliore loquor, quae con- de gentiliiim librjs fuisse assumpta, sed et D. Augu-
templo omni scrmonis lepbre alqiie ornalii, sahiii sliiius, libro secundo De docl. Christ., cap. 18, asse-
uni, atque eavutn reiuni, quae ratione atque anima. ril nibil no-sex gentibus fugere debere, si quid inrie
inlelliguiilur, pulchriliidini arctissime haeret, sed uiile ad inlelligendas sacras Scripiuras rapere polu-
ctiam de exierna, quam pleTique Chrisliani pravo eiimiis; sed ab eis lanquam abinjusiis possessoribus
quodani judicio ut insidiosam et periculosam ac D ouinia in usum noslrum vindicanda. Tandeinque
pioctil a Deo avertenieni aspernaiiltir. i Poslea com- condudil : « Quisquis boniis verusque Christiauus
parationem insiituil reruin omnium creatarum , est, Domiiiistii esse intelligat, uliicunque invenerii,
quarum unaquaeque sua naiura aut utilis atit noxi.a yeriialem. » Elegan.ier etiam Theodoreius, tract.
est, proiil iis qiiisque bcnc vel inale uliltir, cum ex De Grwc. affect., ad queni breyilalis gratia lectoreni
ipsis aiiimalibus yenenosis salularia medicamenla, i-emillimiis. Veruin ulaliquid addamtis de homini-
veluti Ihefiaca, ulililei' cOnficianiiir. Tuin demum bus noslri lemporis, ad obsiruendiiin os sciolorum
Iianc conclusioiiem infeii: et scrupulosorum quorumdam suhiciet teslimonium
OuzouvUTIUUO-TZQV TrsvKuiSivaiv, OTITOUTO SozetTto-iv, S. Caroli Barrhomaei apud Lipsium de eo sic loquen-
UJO.U. o-xaiov;y.ui UKUISSVTOVC u7ro).>i7rTSOvTOVCOVTU>;lem : « Hieronyini senlenlia est, sloici nostro do-
syjivTucdi j5ou)otvT'«v UITUVTU: slvui y.uB'SKVTOVC, lv gmali in plerisqne concordanl, >etc. «Audio magnum
iv TM xotvwTO XUTUVTOVC xpvimiTui, xui TOUJTQC illum Carbluni Bcrrhomaeum stirpe, sacra purpura,
UTTuiSsvoiuc s}.iyy_ov;StaStSfao-zwo-tv,ld est: < Quaiil- virlule, adrierem ego saiictiiate niaxinie cla.rum,
obrein nori . idcirco crudilio cbiiteiiiiienda esi, saepefassum Epicteti se libris motum et inoiiitiimad
quod ila quihusdani videalur; quin potius slulii coiileinpiiim rerum humanaruni et ainorem divina-
aique iinpeiiti habenrii suiil, qui lioc exisiimant, ruin venisse. > v
qui oimics stii similes csse cupiaiit, ut privala (-20) lnficiari apud legistas est, crediium depo
eorum inscilia sub commuiii delileal, nec qiiisquain siiumve abuegaie. Yide Biissoniuui, lib. De verb.
ipsorum iinperitiam prodal el coaiguat. > Diviuam s':gnif.

"' Jcr.52. 83 Dcut. 22. «4Dan. 7. »* Psal. 77. »6 Jer. 17. " Psai. 118.
6'Cap. 21.
25 EPISTOL,E, — EPIST. IX. H
negoliiim honestatis prorsus bmitlere , qitam dif- A fil; die aulem Sabbati aperitur; Qtii enim a lerreuis
ferre. Sancli quidem et houesti proposili dilatio, vacant, spirilualium nolitiam facilius asscqiiuniui'.
magna rtiina csl. Nunc docibilis, in provecliori Vacale, ihquil, et videle, quoniam ego sum Detts,G.
aeiate capax doctrinae non eris : ideoque in [praesenti Ideo Marlha lurbaiur erga plurima ". Liae ociilus
ariiculo, quod diflerlur, auferliir.Yerbum propheiae lippitudine imperiiiur;' Maria vero citm Bachele
est: Popultts isie dicit : Nondum lempus esl mdifi- optimam parlem clegil7S. Ei Jacob cum requiescit
candi domum Domini "s. Miserrime , cur opus com- in Beihel, ccelesiiuin mysieria cornprehendil "•.
inendabile in biennium diffets ? forsilan cras non Hoc est oliuni sancium , otiiini studiosum. Vcrum-
eris. Sapiens dicil : Qniilquid polesl manus lua, tamen otium vocas, non vigilare, non lcgere, va-
cunt inslanlia operare °9: care coinessalionibus, resolvi ad carnis illecebras,
Qtti non esl hodie, cras minus apttts erit ~*. torpere somno et potibus indulgere. Timere debue-
In Jitteiis tuis legi : < Vacabo mihi, et libris ras voccm Domini super lali olio irasccniis : Neo-
meis, et in camera mea ero milii discipulus et ma- menias vestras , inquit, Sabbatum non feram. Otia
gister: nunquam quievi , semper laboravi; nunc el sala et festivilates vestras odivit. anima mea '".
Jaliorem converlam in otium elquietem. > Frater, Luget cliam super aiiimam otiosam prophela di-
uitnam saperes el inlelligeres, et inter olitim et cens : Vidervml eam hostes, et deriserunl Sabbala
quietem discerneres! Audisli quielem Doinini : ejus 81. Verbum sancli Hieronymi est 8": « Oliuin
quievit enim ab omni opere, quod patrarat ", ve- sine litteris inors est, et vivi hominis sepullura.i
rnnitamen cjus oliiim non legisti. Legitur ", quod Miser , quidquid longo traclu temporis didicisli,
oiiosilas inimica est nniiiue, animus namque qui biennale olium exsulflabit, el illa logices ventosa
ad oiia resoivilur, rodilur inanibus curis; ac lesti- lOquacilas, qua lumescis , sicuf visio noctuina, et
monioSalomonis desideria rodunt pigrum 63.Eodem sicui somniiim avolabitss. Putas , quod in pace et
docenie 6\ slercoribus boum, id est lurpi increpa- quiele corporis sil pax meniis ? habebis forsilau
lione lapidandus esl piger. pacem, sed. amarissimam. Paceni , scio , rcpuias le
Cernis ul ignavum corrumpunl otia corpus, habere, in loci habilaiione solitudinem, in caruis
Et capiuni vitium, ni moveantur aqum '*. exhibilione sollicitudinem : ct.ecce in pctce tua cimci-
Flaccus dicil : ritudo amarissima 8i. Qtii enim curain carnis in
Si non deliciis agit ss, tormenta conscieniiae accusantis
Anle diem poscas librum cum lumine, «t non paliuir, et semper hostein domcsticum secum gerit,
Inlendes animutn sludiis ei rebus honestis, C sicut sapiens dicil : Solitiidq, quam desideras ,
Invidia velamore vigillorquebere6B. subversio esl virlulum. Vsesoli, qui.a, si ceciderit,
An quaeris experiinenlum hujus rei 1 non habet sublevantem86.Soliludo Amnon fratrem
Quwrilur, JHgislltus quare sit faclus adulter. Thaniar ad incestuosum sororis suae concubiuim
In promptu causa est: desidiosuserat 67. provocavil 87. Soliludd esl, qtiae virum forlem for-
Teste Hieronymo 6S, peccatuin Soriomorum fuit lissime praecipiial in reatum ; ea enim medianle,
salielas et abundanlia panis '". Lex " eiiam de honestas impudiciliac arma stta reddit, degcnerat
sacrificiis praecipil ul bos otTeratur in ostio laber- sanclioris viiae proposilutn, et odoriferae opinionis
nncnli; quia qui Jaborant in agro Dominicae cul- gloria damnabiiiter evauescit. Dmii Parisiis operam
iurae,liberepossimi coeleste fabernaculum iiiiroire. studiis dabas, publice dicebalur , quod in hac iui-
Cur causaris sludiortim lahorem , et ad olium tolo mana conversatione te angelum exhibebas: vereor,
corde suspiras ? Labor scholasticus oiium est, sed ne qui de homine in angelum transicras, de angelh
olium negotiosum, el quod animum reridil ad ho- in hqminem revertaris. Nam jtixta sententiam Ve-
nesta soUiciium. Unde et scriptum est " : Sapien- vitatis 8S, spirilus immundus amhulans per loca
liam scribe in otio, et qui mihoraniur, aclu inve- dcserla el arida, et non inveniens requiem (apud
nienleam. Ideo riiscipuli esurientes fricabanl spicas D quicscentein in olio quielem invenil) assumensque
in die Sabbali "; in quo nolatur ulilium sentenlia- sepiem spirilus nequiores se, domum vatantem,ei
rtim discussio, quae menie qtiieia diligenlius pro-, scopis disciplinalibus mundaiam invcnit, vacanlem
curaiur. Sic ingredilur homo sepulcrum in abun- occupat, ac novissima bomjnis illius in pejora con-
dantia ", [quia absconditns a conturbatione homi- vertil. Diu le invitavi ad scbolarem miliiiam , diu
num'">,forisquidem miiiuittir, sed interius frucius clamavi, et laboravi clamans, ne abliorcas hiinc
spiritualis studii inaestimabiliter reficituret diiaiur. laborcm vere laboravj. Suadcre eiiim ot non per-
Sic in Ezechiele 7S: Porla atrii inierioris, quwrespi- s.uadere , hoc labor csl ante me. Sane luborein et
cil orienlem, clausa esl sex diebus, in quibus opns duriliem iheologka? faculiaiis non debebas abhor-

,s Agg. 1. " Eccl. 9. eo Ovid. De rem. amor, lib- i. •' Gen. 2. 6a Eccli. 35. 6SProv. 21.
"Eccli. 22.~~6"0vid. I De Pont. el. 5 6CHorai. lib. i, ep. 2. G7Oviri.iib. i. De rem. amor. 6SLib. u
hi Jovin. Ezech. 10. 70 Lev. 1. " Eccli. 38. " Luc. 6. 7S J.ob. 3. 7i Psal. 30. 7S Ciip.-46.
"Psal. -45. >- Luc. 10. 7SGen. 29. 79Gen. 18. 8I>Jsa. 1. 81. Tlrreii. 1. 8J Sencc. ep. 83. es Job.
20. "Jsa. 58. 8t Rom. 15. 86 Eccle. 4. "7 II Reg. 15. 8SMailb. 12.
27 PETBI BLESENSiS 28
rcrc : scholaslici namque homiuis labor non csl in ^ adverso, et le pro donto lsrael non opponis ".
operibus,scd in verbis : et ut verbo Salomonis ular: lnfelix ego liomo, cur non habeo copiam illius co-
Omnislabor hujusmodi hominh in ore ipsius89.Cerle milis, ul aliquid persuadeam homini inhumano?
praecepta sua, et sciri et custodiri vult Dominus AtUinntiarem impio impielatem suam, ei, si non
ciim labore: nam et ipse est, qui fingil laborem in lucrifacerem eum Deo, perfecle saliem pariesevan-
prmccpto ".. Unde et juslus scire alque cuslodire gelizantis implcrem. Zelus domus tuw, Deus, co-
desiderans verba et praecepla, quae de Iabiis [Altis- medil me •*. Tabescereme fccii zelus luus, quia obliii
simi processerunl, dicit Prophela : Propler verba sunt verba tua inimici lui 9S.Vere oblili; verbum
labiorum tuorum ego custodivivias duras B1. Adhuc enim tuum est, Domine : Domus mea, domus ora-
rogo le, ne timeas aul differas bunc laborem. Effe- lionh, non inlrusionis, vocabilur ~~.Domum luam,
minari quidem olio, et torpere pigrilia, niliii aliud Domine, decetsancliludo ,7, non inlrusio. Bespice,
cst quam suffocare viiHutem, nutrire snpcrbiam Dominc, in faciem teslamenti tui 98. Zelare hono-
viamque construere ad gehcnnam. De his dicilur : rem el decorem domus luw, et locum liabilaiionis
711labore hominum non sunt et cum hominibus non gloriw luw S9: non irruat in eam immuiidusei incir-
flcicjellabantur;ideo tenuit eos superbia , elc. M. Pro- cumchus ''". Consoleris Ecelesiam, quac in concnl-
cul diibio.', qui non Jlagellanlur lemporaliler cum U cationem dala est, et dicas ei : Nofi limere, fiiia
liominibus , in perpetuum ilagellabunlur cinn dae- Sion '. civiias Hierusalem, noli flere '. Gloriosa
monibus; ct qui cum hominibttsnon laborant, cum dicla sunt de te, civilas Deis. Gloriam illorum bumi-
daeiiioiiibusiaborabuni. Vale. liabo, qui le humiliantet confundunt; ponam le in
EPISTOLA X. superbiam swcutorum*. Q deleslanda operatio ! o
ADG.CAPELLANUH REGISSICILUE. adolescentia deploranda! Filius Ecclesiae quare se
ARGUMENTUM. — Graviter queritur a rege Sicitim erigil conlra matrem? cur abjecil consilium pie-
udolescenlnload EcclesimAgrigenlinwepiscopatttm laiis, el abiit in concilio impiorum? " in una die
eveclttm hominem prorsus inidoneitm: simttlque
ostendii capellani, ad qiiem scribii, officio incum- peribunt cogitaiiones eorum 6; consilium aulem Do-
bere, de hoc lapsu regem non semel tanlum, sed mini manei in wlernum7.
eliam secundoet lerlio serio comnionefacere. - Vwlerrw, cujus rex puer est 8. Doleo, quod inter
Diu csl qiiod rumor insoiiuit et publice jam primitias dominalionis snae, et in recentia tinclio-
crebrescit, quod dominus luus rex Siciliae(27)sahuis nis regiaehoc praesumil. Virtus equidem consecra-
suae, el paternae tradiiioms oblilus, cum comile lionis ab bujusmodi violenliis eum utinam tempe-
Lorocelli (28) in ruinam et desolaiionem Agrigen- rasset! magna enim esi hujus efficacia sacramenii.
linae Ecclesiaeconjuravil. Inlendil episcopare fra- C Nam de David, postquam a Samuele unclus est,
irem comiiis, el ipstim reclamanle capilulo violenler Scriptura teslalur 9, quod direclus est Spiritus
iniruriii. Tu vcro cum scias eum siaiuam esse, et Domini in David a die illa, et in reliquum. Saul
iruncum inuiilem, miror quod non ascendis ex quoque die illa, qua olei leniicula a Samuele per-

PETBI DE GUSSANVILLANOT^l.

(27) Malocerte animo in regem tfrancornm epi- mitanuni quem ipse ambiebat, rnultos sollicitasset
siolain hanc detorsit audaculus aliquis, ul docte curiales, StephanoPerticensi,regis coiisangiiineo, in
adnoiavit Btisacus. Elenim ediii omnes el maxima arcliiepiscopumelecto.ipsum Geniilem cum pluribus
pars mss. codicmn leguiil rex Siciliae, vel rex Sicu- aulicis in vincula conjeclum. EoiemporeGtiillelimim
lus, ut Sorb. 1 el 2; Vict. 1 et 2,; For., Fu'1., regein in Ecclcsiam Agrigentinam intruriendiim
Vali.j Hard., etc, sicut et Vaticanum exeniplar fratrem comilis Loricelli regis consobrini inaxime
ms. et alia apud eiimdem Biisa-nni. Sane quidam, curavisse. Verum paulo post cum Slephanus digni-
ut Laun. ei Maz. 1 habenl: « Rex Francorum, > etc. lali reniintiassel Siciliaequevaledixisset, rebns coiu-
< cuIII coiuiie Ciaromonlensi in ruinam Bituricensis positis Gentilem e carcere educium, prisiiiKequc
Ecciesiaeconjuravil. >Sed inepte et ignoranter primi dignilali resiiiutuin, cuin pluribns aliis inler regios
islius amanuensis errorem secutos esse manifcstis- familiares el cuii.e consulares instilulum fuisse.
simum est. Quomodo cnim regt Francorum haec Porro nolandum est eumdem Rocchum Pyrrhum
conyenirenl, ubi ait, regcm ariblesceniem ignobi- " errasse, ubi ail epislolam hanc scriplam Richardo
lium consilia prodiloria praelulisse DomiiioSalerni- Syracusano eleclo, cum in omnibus tam ediiis quani
lano et comiti Avellini avunculis suis?An LUdp- mss. exemplaribus hujus episiolae lilulus sil G. ca-
vico VII, regi Francorum, qui jam senex, nec Saler- pellano.
riilanum archiepiscopum riec coinilem Avellini no- (28) Roberlum regis Guillelmi II coiisanguineum,
vcral?Haecauiem omniadeGuillelmoll, Siciliaerege, de quo sic Fazellus : < Erant eo lempore inler pro-
dici hujtis leinporis hisiorici loqiiuntur. Sed rem ceres Roberius,comes Loricelli, regis consobiinus,»
clarius exponil auctor Siculus ahbas Rocchus Pyr- etc. Hunc opinor esse qUem inier comestabulos
rhus, qui -res patriae suae accurate descripsit. Ait Siciliaeiiominal Rocclius Pyrrhus hoc iuotlo: < Comes
cnim in notit. EcclesiaeAgrigentinaeGcntilem Agri- Loricelli nepos regis Uogerii aul Guillelmi II ex
gentinum episcopum, cuiii adverstis Richardum Beluano. >
elecluin Syracusanuu), qui archiepiscopaluni Panor-

86 Eccle.6. 90Psal. 95. 91Psal. 16. 9a Psal. 72. 93 Ezech. 13. 91Psal.
' 68. 9SPsal. 118. se Isa.
~
6, Matih. 21. 97"Psal. 92. 9S Psal. 73. 7~%Psal. 25. ' 100lsa. 25. 9 Joan. 12. L c. 7. 3 Psai.
6. * Isa. 60. Psa-1.1. "Psal. 145. Psal. 32. Eccle. 10. I Reg. 16.
EPIST0L,E. —EPIST. X. 50
fusiis est ls, miiialusesl in virum alitim, et insi- A . Ecclesiae consiiio malignorum maiius rapaces irijc-
liente in eum Spirilu Domini, cum accessisset ad cit, vereor nc in eum Doniiiuis cxcandescat.ei eve-
ctinetim propiielarum, cum eis prophelareineepit. nial quod dicit Job: Thesauros, inquil,' qttos devo-
Cuiphas, qui iu illo consislorio, ubi de morte Do- ravil impius, evomet, et de venlre e us exiraltet iltos
mini agebatur, senteiitiam protulil, dicens : Ex- Deus. Luel quw fecit o!ttnia,neetamen consumelur'".
pedit quod ttnus moriatur pro popttlo, sicul ait Non decebal eum manus laicas ad sacra porrigere.
Evangciisla ", hoc a semelipso non dixit, sed cum Frequenter debneras ei suggessisse qualiler Oza fuit
essel poniifex anni illius propheiavii. Verum nec percussus a Domino, eo qttod in arcam Domini ina-
virtiis unciionis, nec religiosorum crebra exhor- iius, devole quiriem, sed indigne porrexeril 16. Qua-
lalio, nec Dei limor, nec Ecclesiae reverenlia, nec liier lemporibus Jasonis, ille perpeluus ignis, qui a
suap famae dispcndium , nec exemplum palernae lempore Jereiniaeusquead Neheiniam duraverat, ex-
mansueliidinis (29) a sna perlinacia hunc refle- siinclus est, co quod Aniiocbus occ;isione Jasonis
lunt. Duorum milii nomina expressisli, qui fami- ad sacerdolalia manuih misit 17. Qualiter regnuni
liarcs et donicslici ejus sunl, quorum amicitias, Balihazar a Persis occupalum esl, ct vastalum in-
licel ignobiles sinl menle ei genere, graianlissime dicio manus ullricis el scribentis, Mane, Thecel,
ncceptavit; hi ipsum in hanc temeritalem cxcilant " Pltares ls, eo quod vasa Domini in convivio profa-
cl inceiidunt. Sed cerle inimici hominis domestici nassel. His et similibtis eum delerrere debueras,
ejnx '*. Prodiloria istortim consilia praettilit incon- sed alligaium est verbum Domini in ore tuo (52),
sullissimus adolescens domino Saleniifano (50), et nec moveris super contriiione Josepli. Times homi-
coinili Ayelini (31) avunculis suis, quoriiin liriem nem, nec te zeius Domini aul Eccicsiae langitalffi-
et prudenliam necessitas regis frequenier experla clio. Porro lesiimonio Job : Qui limel pruinam, ve-
est, qui dedecus pueri sua morle redimerenl; niet super eum nix '~. Gloriosum est cuilibet Chri-
nec regni humilialioni usque ad eifusionem san- stiano, si afHigaittr, dummodo uoii sil lurpis, sed
guinis el perpeiniialem exsilii conscnlirenl. Sed inChrislo coinmendabilis afflietioiiisoccasio. Nemo,
poptili peccalis exigenlibus, elongavit a se amicos inquil Pelrus aposiolus, patiaiur ul fur~~ sed si be-
et proximos, incedensque per viam Roboam nefacienies et benedicenlcs susiineiis, haccesl gralia
consiiiiim yenerandae malurilalis abjecil 13.Porro apttd Deum.Ideo ibani aposloli gaudcnles a conspeciu
hoiiorem sponsaesuaezelabit Dominus, el maiosmale concilii,quia digmhabebaiilurpro Christinomine con-
perdens relribuet abundanler facicntibus super- lumeliam pati ". Si exhortalioncm luam coiileniptui
biam •*. (r, habel, ipse conteniptus libi ceriet ad gloriam. Lam-
. Et qtiia ille miserabilis adoiescens in ihesatiros pas, ail Job, contempla apud cogilalionesprincipum,,

PETBI DE GUSSANVILLANOT^E

(29) Qnid per paternam iilam mnnsiieiudinem sub Alexandro III anno 1180. Ad euin eliam phires
inlelligai Petrns nosler noh video. Eleniin niillus epislolas scripsii Alexander III, qtiae habentur in
csl hisloricorum hujus lemporis, qni pravos mores decrelalibus. Obiil anno 1182, posiquam Ecclesiae
Gtiillelmi I regis Siciliae pairis istius Guillelmi non Salernilanae annis 27 praefuissel.
deiesleltir; et cttm idcirco Malum appeilatum fuisse, (31)Erat hic RoKerius, GttillelmiI consanguineus,
filium vero Bontim asserat. Sic enini posl Falcan- ait Fazellus Dec. 2, I. vn, c. 4, post Faleamlom,
diiin scriptofem coaetaneun)Fazellus de eo loquiiur: qui liarrans conjiiralionem a proceribns in Guillel-
< Gtiillelmus I fuit ingenio solerti, el militia sire- mum 1 regem faciam, ex quihus eral idem Bogerins,
ntius; cupiditate vero el avariiia simul et creriuli- de iis quaepost deteclam conjuraiionein acla siint,
Isiic iiulli secundus. t Boechiis Pyrrhus in Clirono- ila loqiiiiur : < Alii fere omnes ad galeas producli,
logia regttm Siciliw, ubi deeo agit: < Cui cognonien regni teriniiios exieruni. Pepercil auiem rex con-
Muli derieruiit niores. > Nisi forte dicamus rebus in sanguineo suo Bogerio coinili Avellini, quod in aliis
regup -pos'1morteni ipsius lurbntis euin a sttbditis crimen alrocissiintim judicabal, in co piilans ob
suis, qui viiiorum ejus, ni saepe solet, obliti liicrant, '" aetatis lubricuii) errorein debere non facinus appeK
dcsirieratum esse, ut testaiur ipsemet Fazellus. lari; simulqtie prece moius et lacryniis Adel cia?
(50) Hic est Roniualdus arcliiepiscopus Salerni- consobrinae stiae ejusdem romilis aviae, quae, cum
Inims, sunnno loco nalus, vir docius, et prudenlia aliiim haeredem supersiitem non baheret, nepolem
ctarus : qui inter primos Guillelmi II consiliarios stitim tenerriine diligebat. > Post inoriem vero
et regni adminislros reccnseiur ab historicis. De Guillelmi I inter primores regni consiliarios a Mar-
co sic Bocchus Pyrrhus, dum regu.m Sicili* vices gaiita regina maire Guillelmi II infanlis assumpius
gerenies emimerai: « Bomualdus Guarna archiepi- esl.
scopus Salernitaniis una cnm regina Margarita ob (52) Clericis cnrinlibus, qui principum el magna-
Guillelini 11 infanliam. > Habetur el inler erudilos tiiin peccala dissimulaiit, aptari poiesl proverbium':
sui saeculi scriptores. El Romualdi ah ipsis mundi Canis anieojfam. De qiiibus Scriptura : Canes mttli
primordiis ad sua usque leinpora Chron. saepe cital non vaienles lairare (/sniLvi), quia diligunt munera,
Baron. in Ann. sequuiitur relribiiiiones.
Stibscripsit concilio generali Lateranensi ' rimo

10 Reg. 10. " Joan. 11. " Mich. 7. ls III Reg. 12. •»PsaI.50. ls Job 20. lcHBeg. 6. "II
~~
Macb. 1. ,8I)an. 5. « Job 6. I Pctr. 4. " Acl. 5. "^.
51 PETBI BLF.SENSIS 52
purcttaeril acl lempus slalulum ". El quod est tem- A tionpm debueras lerliasse (55): forle aiiqtiid cJuca-
pus illud, nisi tempus,de quo dicitur:Cum accepero ciacconlulisset numerus irinitalis. Goliatli in tcriio
lempus, egojuslilias judicabo*3"! Unum noveris, si lapide prosiralus eslSG. Moyses magos Pharaonis in
non. aiinuniiaveris inipio impieiafem suam, ipse in . signo teriio siipcravit 37.Doleo, quod ad excusanrias
impielale sua morieiur, et ejo* anima de tuis manibtis exctisationes in peccatis culpam suam transfuiiriit '
reqniretur **.Ovis Ina esl, el in periculnm luuin in alium, quum enm humiliter confiteri el devole
ipsius custodiam stiscepisti. Vide ne alios imiteris, corrigere oportebat. Graviter offendilur Deus, ciiin
qui lac ct lanam qiiacrunl iu ovibus, non saluiem. quis propria-n maliiiaiii dissimulando, eam ministe-
Periculosuin esl libi, si in lOnsoris oflicium conver- rio prosequiiiir alieno, scriplum esl enim, mantts
las miiiisterium paslorale. Tondet Absalon oves suas in mann non erit innffcensmalus 8S(54V.Sic dicebat
et fratrem suum interficit " ;_sic aniinain proximi Saul de David : Non sii maniis mea in eum, sed sil
sni piaelaliis mortificat, dum eo enormiier delin- super eum manus Pltilistinorum. 3~Sic Judaci linguis
quente, atit lacet, aut dissimulat, :utl coiiseniil, ut criicifigentes Dominum , dicentes tameu: iVon licei
iiiric emoiunientiim lemporalc pcrcipiat. Indubilan- iiobis interficere quemquam*°, tradebant euni ocei-
tcr quidem scio, quod si orasses insianlius, pcr- dendum militibus, ul ab eis.culpa in alios iransfer-
orasscs, ct ab hac inhumana lyrannide boiuinem retur. Quod insanum te reputat, non mirare;
aveiiisses. Diffusa est enim graiia in labiis inis S6, non est mirum, si insanus alifts existimel insantre.
iivusqne esl efficnx sermo tuus, iino Domini, el pe- Certe cum quidam filins prophetarum veuisset ct
nelrabilior omni gladio ancipili". Hicest voiner ille inunxissel Jehn in regem, quacsicrunl alii dicentes_:
aralorius, quo Samgar sexcenlos Philislteos occi- Ad quid renit insanus hie ad te ? " sie apud e«s,
dit,s; niandibula asini, qua Samsoii mille de suis quoriim interiores oculi ambilione, vel invidia cr-
liostibus interfccii 29 ; clavtis Jahcl 30; pugio Phi- caecanlur, vilescit sermb Doniiniciis,et verba viias
nees 31; gladius Gedeonis". Quod si ex corde age- acdificaiivavcsaniaeascribuiitur. Scio quid Domintis
res catisam Chrisii, darct voci tuae vocem virlutis, ttius somniet, quid affectet in hac ereclione sni
atque voluntaria ori.s tui bencplaciia faciens, cor Dagon, in hac intrnsione tyrannioa. Ulinam malu-
regis ad luum vertcret arbilrium ille.in cujiis inanu rius saperel el inteliigerel, utinam pnidenlius inler
corda sunl regum 3S.Non enim, sicttl dicit Domi- spirittialia el mundana riiscernerei; pereriipiorium
iius, vos eslis, qui loquimini, sed Spiritus Patris ve- enim esl in principe, vel auram odoraremunerum,
slri, qui loqitiiur in vobis s» ; ipse esl, qui dal ver- vel favorem quaerere personannii! Teste siquidem
bum evangclizantibus virluie mtilia. Ipse e»l, qui C prophela : In quorum manibus iniquitates sunt, dex-
libi opporluiie aslaret, si imporluue et frequenter lera eorum repleia est muneribus *8; transibunt vero
inslares. iiiiqiiilaies in poenam, et munera in dolorem; quia
Habct tuarura conlinenlia lilterartim, quod ipsum lcstimonio Job : Ignis devorabil labernaculnm eo-
*s
primo blande et amicabiliter convenisti: ipse autem runi, qui munera libenler accipiunl. Benedictiis
respondit, se 11011 esse in cttlpa, sed comiiem Loro- autem Dominus, qui r.egem Anglurum Henriciini
celli; ciim vero eumdem iterum convenisses, le, a talibus baclenns conservavil iimoxium. Manus
sicut asseris, reputavil insanum : ideo ori tuo im- enim suas exeussil ab omni munere; nec in prscla-
posttisli silenlitiin, proprioque ipsum arbilrio dimi- lis Ecclesiae promovendis ipsum unquam refleciere
sisli. QuOdpi imo usus es blaiidiliis, prudenliae ascri- poluil, vel muneris oblalio, vcl graiia p.ersonalis :
bo; non eiiim liiibtis cxaspcrandi sunt principes, ideo magnificavit eum Dominus in conspectu re-
sed lemperalius corrigendi, sicui Paulus aposloltis; gum **,et juxla nomen magnorum,qui sunt in lerra,
ad Tiniolheum scribens : Servum, inquil, Domini thezaurisavil super eum gloriam el honoreui*'. Beiie
non oportel liligare, sed ad omnes mansueium esse, valeas, amice charissime, et inceptas corrcptioni
et patientem, cprripienlem cum modesiia eos, quii diligenter insistas,donec ilominus tuus ab invio er-
resisittnl verilati3". Sed qui semcl, et secundo ver- roris sui iu viam justiiiac reveiialur.
biim cxhorlaiionis proposueras, canidem exborta-

PETBI DE GUSSANVILLANOT.E.

(35) Id est tcriio arimonere. Vid. Columella. eril innoxius a mulo. Sic el Syiiaca : LXX vero
(54) Sic restitiii boc lillimum verbum : nam «Sixtn; ou-xu.Tip.i>^rtTOs
yjipi yfipu; sp.$u').£>v eo-T«tt,
aniea habebaiur intinus, sed librarioium, opinor, hoi: est", Munuimanus injiciens injnste non erit intpti-
vitio. Ita cnim legiinlexeniplaria omiiia et coiisenlit niius. Cui coiiforinis esl S. Hieroiiyinus, lib. iu,
vulgala leciio. Ilebraica eliam versio : Manus ad coiitra Buflin.: i Manus inferens injiisie non erii iin-
itaiwm non cril impunis malns. Clarius Cbairiaica : puuiius.
(lui extendit miinuin suamcontra socium suum nvn

»aJolil2. "Psal. 74. 8VEzecb. 5. "UBeg.13. a6Psal. 44. " Hehr. 4. !e Jud. 5. " Jud.
lo. 30 Jtid 4. 31 Nuni. 25. MJud. 7. 33 Prov.21. 3i Maith. 10. 3SH Tim. 2. s6 1 Beg. 17. s1
l.xod 8. ssProv. II. 39lBeg. 18. 40Joan. 18. "iVReg. 9. "Psal. 25. *3Job. 15. "' liccli.
45. »»' Eccli. 15..
35 EPiSTOLjE.— EPlST. Xi. 31
EPISTOLA XI. A frater, aggredere el ingredere viam vilae, qui per
A» R. CLF.RICUM JAMJJTATEPROVECTUM. viam mortis haclenus ambulasti. Vides qtiod non
ARGCMENTCM. — Horlatur cle.ricumqttemdam, r/ui Deo csi nisi contrilio et infelicitas in viisnosTis; elqnid-
yromiseral se ingressurumreligionem, ut votostto quid sub sole esl labor esl et affliclio spiriitts. Vilae
faciat salis ; nec sinal sc vel disciplinw reltgiosw praesentis excurstts fumus esl,"et vapor ad modicum
asperiiale, vel parenlum el amicorum querelis, nisi parens *'. Scio qtiia parenles lui te retraliunl a pro-
te perdilum ire velit, a proposilo revocari,
prosilo meliori. Non differal, qtiaeso, non evacuet
Charissimo socio et amico B. PETRUSBlesensis, proposilum luaeconversionis prodiloria elseiucirix
Saibon. arcbid. salutem, et rectum iter teuere. affeclioparcntelae. Noli eos diligere contra Chrisium,
Proposueras omnes saecnli pompas et illecebras qttos leneris odio haberepro Chrislo. Mulli pro pa-
niundanaeconvcrsalionisabrumpere.ul panper pau- renlibus suis re animas perdiderunl, quorum occa-
perem sequens Chrisium divilias aelernilalis acqui- sione miiudiis, qui in eis aruerat, denuo revirescil;
reres. Verumlamen inconsuita camis affeclio, pro- atque diviiias, et caelera impedimcnta salulis, qui-
dilorie blandiens el amicabililer fallens, in devium bus se exoneraverant, affectant aliis, lanqnam eis
te relorquet, dum a pusillanimiiale spiritus con- prodesse credanl eam quae sibi esse nociva pro
lurbalusprimiiias religionis et introilum sanclilatis certo cognoverant. Nunquid quod damnahiie est
abliorres.Quia le mundi voluplatibus toltim hactenus uni, alii est salubre? nunquiri gauriia viventium, so-
immersisli, imporlabilia libi omnino videniur ci- lalia sunt mortuorum ? Impius est, qtti animae suae
borum iiuitatio, vestimenlorum asperiias, jiigtim pro suis pareniibus esl cruJelis; majoremque teme-
obedienliae, censura silentii, regul.nitas moriim, et riiaiem hac neino habct, quam ul aiiimam suam
ausleriias disciplinae. Veritas, quae meniiri non po- ponat ita periculose quis pro ainicis stiis "6. Tn qui
lest, clamat : Jugummeum suave esl, el onus meuin elegisti habilare humilis et ahjecius csse in domo
/etie*6.Si Clirisio credis aut credis in Chrislum, ctir Domini, quomodo iterum in his, quae in aeiernae
grave reputas, quod ipse judical leve ? Si Clirislo confusionis vcrgunt pracjttdiciuin, ilernm gloriaris?
contrarius es, te ipsum enormiler gravas : Posuhli Gloria mundi failax et seductoria decipil amalores
me, inqiiit, conlrarium tibi, et facius sttm mihimet- sttos. Quidquid enim vel in fulurum promitiii, vel
ipsi gravis ". E.fiinicus dicit : in praesenti praetendjt, louiin ad nihilum deveniet,
Quod male fers, assttesce, feres **, tanquam aqua decurrens. Non corisemias carnifa-
Ettu, sijtigo Doinini assuesceie velis, factus lan- luae, qttae se el te pariter trahit in lacum gehenna-
*9 ' lem ; sicut legitur de Zamri, qui se et domum rc-
C
quam vilula Ephraim rtocta diligere triluram, dedit in combustionem el cibum ignis.
affectabis quod limes, cupies quori v^reris. Qni rie giam pariter
Circumferimus hosfem nostrum, el jttxla verbum
obscuris egreditur, connivenli palpebra et infir-
Salomonis : Ab ea quw dormil in sinu tuo, cuslodi
miori oculo luci publice secxponil; qui si aliquan-
clausira oris lui ". Nulla peslis eflicacioresl ad no-
luluin lumini assuescal, quod prius eral oculi lor-
ccndumquam familiaris et domeslicusininftcus;liic
menltim, in delicias converlelur. Velle quidem tibi
est ignis in gremio, serpens in sinu, haec est uxor
adjacet, sicut dicis, sed perficere non invenis "". Si hominis
cnim velis ontis inolilue vcluslatis abjicere, liocla- liiigiosa, pessima caro nosira. Quacliceisit
boresl ante te. Sequereeum, quem voveras seqni, vexata doloribus, repleta illusionibus, infecta sor-
volis tuis dibus, afllicia inJirinitatibus, obncxia passionibus,
etipse misericordiler el efflcaciter aspi- Jlagellis irita, plagis caesa, morti denique depuiala,
rabil. Venite, inquil, omnes qui laboratis, et onerali
taiuen adbuc aculeis conlradicliontim hispida, re-
el
estis, ego reficiam vos, dicit ".
Dominns Incipias,
tuum beliis, superba, murmurosa, qtierulosa, coniumax,
quacso, et Dominus prosperabit incepliim :
inquiela in suum el animae conjurat exititim ; ncc
Dimidium facli, qui bene cwpil, Itabel "~. possc salisfierisibi ptiiat, dpnec se el animam prac-
Si te lentaverii liinor Hleiiocturnus, qui solet inter cipilel in aeternae daiiiiialioiiis abyssum. Cur non
primilias sanclae coiiyersalionis pbrepere, faciet tibi atlendit infeiicissima ca.ro, quam nobilem, et qnam
Dominus etiamcum ieiitatione pr.oveniumS3. Tenta- necessaritim sibi liabeat bospitem, cujus beneliciis
tioestvila hominis super lerram*'-; ideoque si servire sustentalur, regilur el honestaiur? Quod audil,
proponis ei, cui servire regnare esl, non eris a ten- quod videt, quodsenlii, qnod intelligii, quod Joqui-
latione omnino iniinimis. Sapientia enimdicit: Fili, lur, quodmoveiur, toluni hospiti suo debet : cujus
accedens ad serviiuietnDei,siq in jusiitia et timoreel auxilio desliluta fieret quasi lerra sine aqna, im-
prapctra animam tuam ud leniationem. Vernmlanien nmnriuin, morlicininm, yermium cibtis, aeris cor-
Kt ignis aurum, tcnlalio virum prohat. Tenlaiio, ruplela. Tnventaesl iniqmias ejus ad odittm ??, dum
praevenienle Dei graiia, le forliorem faciet in ad- inique odit quod lotis visceribus debueral dilexisse.
iersis, et in periculis circiurispecium. Rogo ergo te, OJil dico; qtti enitn diligit iniqttitalem, odit animam

~~
"M;itih.-H. *7Job. 7. 4S Ovid. lib. n, Deart. am. 49Osee 10. Bom. 7. •' Matth. 11; "Ho*
RATI Episi. n, 40. " 1 Ccr. 10. «* Job. 7 jttxt. LXX. »" Jac. 4 s6 Joan. 15 »7Miclie.7 S8Psal>35
PATROL. CCVII. 2
55 PETBI BLIiSElNSIS 5«
snam ". Becieas, quaoso, ad cor, amicc charissime,, A cidere in maniis Dei viveniis 6S, viiamque, quae non
ct quo te. traxeril caro faltia, non sequaris. Caeca! deiic.il, perdere, et se scienler involvere doloribus
cst, et si tibi ducaltim prsesliterit, secum in niortis; senipilernis.
foveam le devolvet. Nosti quid feceris; nam, ut1 EPISTOLA XII.
Terbo Salomonis tilar , Defixisii apud exlraneumi
manum tuam, illaqtteatus es verbis oris lui, et caplusi ADQUEMDAM NEPOTEM SUUll.
— Consolatur nepotem plus nimio de
propriis sennonibns eo. Irasceris mibi, quia te ad AKGUMENTUM.
viam vilae arctioris tani iiislanler invilo, qnam la- avunculi sui obilu, incencliodomus, et pedis sui
twsione dolenlem ; probaique hujus vitw afflietiones
mcn, sicut asseris, pertinaciler fugio et evilo. Sane divini in nos amorh esse signa,. el mundi lantam
aiia cst condiiio me.i, qui niinquam alicnjns votii esse vanilalem vt minime lugendus sit, qui niundo
vincnlo me asirinxi; et aliam judico iuam, qui per mortem defttncius sil.
sanclioris proposiii votuni solemniier einisis- Infoiiunium, quod deploras, quodam compassio-
li. Seriplum est eniiii : Vevete et \reddite tl. Con- siouis affeclu sustineo: jiistum est enim, ot qui
veriisli in necessilatem luae iibeiialis arbitriiim,. amicus eram in prosperis, profiiear amiciiias in
nec jam sine animae periculo, et fairiae dispendio arivcrsis. Nobis avunculum ttium mors inopiii.-r
conveisionem luair. detreetare poteris, attt diffcrre 15praeripiiii : qui si lacrymis redimi possil, lota fere
Nani obialum cxigil, qui non exegerat offerendum. iii lacryinas Aurelianis efflueret. Veruniiamen,
Non est aliud votum proirahere quam Juxuriari in quia niortis jacttira reslituiionis beneficium nou
Chrisio. Nee enim promissionem Dominus accepiat, adiuiitit, illud saltem adhibeas solatium, quod et
nisi | ropler promissionis effecliim. Feslinantius lioiicstas exigii, et diefat affectio. Faniiiiarissiina
dilexi aviinculum lunm ; ego te familiaritalis illius
igiiur age, ne voli lui cxsecnlionem riiors inopinala
sueccssorem constiluo, et diJeciioiiis haeredem,
pr.-evcni.-ii.Relinquas saeculum, antequam a saeculo
Mors avunculiim luum libi abstuht; sed forlis etl
rcliuqiiiiris. Egredere rie lerra dissimiJiludinis, de
rucdio pravse ac pcrversae naiionis, dc lenebris ad ttl mors dileclio ~~,quae in me libi avunculum
Jnc iii, rie miseria ad jticiiiiditalem, de iabore ad resiauravii. Si materiam luae promotionis mihi
obiulerii opporiuriiias, erit apud me diieclio for-
rcquiem, dc exsilio in patriam, de iiiorlc ad vikun.
Miiiuriiis, quaeso, itiic saluti prospicere velis* ne tior quam mors, et gratia quam natura. Yerum-
lunc limere velle incipias, eum non possis. Qui tamen seqttanimiter tolerarc non possum, quod
opportiiniialem deserit opportunitas eum ftig.il. inconsolabiliier doJes; el quod super dolorem vul-
nertim luorurii addidisse 67 eausaiis Dominum,.
Rugae luae jam lestiinonium dicunl conlra le forte.
Insiat tibi bora iuidecima, el ad operandum Do- C casualem pedis cxtorsionem, el incendium domus
miiius le iiivitat. Si non vis operari, dum poles, tnae. In his tibi divina miseralio fidem certissimas
justo Dci judicio non poleris, quando voles. Vide riileclionis exhibiiit. Quem enim diligil, cvrripil
ipiomodo in bac valle pJorationis nos fere omncs Detis : fiogellat autem otnnem filium quem reci, il ~'.
liubcs cfrl ginosa involvil : ubi Deo el angelis ejus Dtilciora sunl justi et misericorriis Dei vcrhcra,.
spectaciilum trisie et lacrymabile facti snnius 63. quam verba adnlanlis. 'Ulinam, inqail Piopheia,
Alii spirilu verliginis ducli iilubando incedurii, et corripial me juslvs in mhericordia, el increpel ine,-
in alios oberranles oleum aulem peccatorisnon impingnel eitpul meume~.
Si clisit, et conlrivit Dominus periem tiitim , ipse:
...offendunl. Alii nttbcs el inania eapianl. esi qui erigil elisos 70, qui sanal onvriescoiiirilioncs
Quidani in locis ccenosis el fetidis se volupltiose eorum ". Cum simus omnes filii
volutaiit. Alii iu desideriis aniniac siue moricm ir.-c73,,cur cansa-
ris in Chrisio flagellum misericordiae? Cum exar-
sibi arisciscunt, Alii veiiluni liauiiitiil. Alii in sac-
seril in brevi ira e/ws's, quis scit, si convertatiir,.
cinn perlusum congregaul. Alii qiiiriquid appre-
el ignoscat Deus, el relinquat post se benedictionem?
hendiinl avidissinie devoranl. Alii prunas ardentes 74noii obliviscitur misereri Deus 76, sed et iraius
iu sinu suo colligunt. Alii in profunrio submersi D misericordiae recordaiur 76. Si cuni
Alii cxetintes de nc- flagellum ejus
suiil, quorum finis intcritus. suslineas, ira transibit in gratiam,
bnla rcspiranl in libcrioris aurae gratiam, cum aequaninMtale
non dedit atque secundum multiludiiiem doiortim in corrie
jubilatione dicenles, Bcuedictus Deus, qni luo consolationes ejus laelificabuntanimani tuam ".
nos in puleum iulcriius 63, qui nos eduxil de Iacu ldeo fbrsilan le punit, ut aeternae
rie lemporaliter
miseriae, el de luLo faeeis6*.Egredere, quaeso, morlis ardores poena redimai leinporalis. In aedi-
tenebris ad lucem, de labore ad requiem, de per- ficio
lempti onines lapjdes prius hialleis lunric-
dilione ad salutem. Anipe arma sanctimoniae,
hantur, ne in iriortim posrlione sonus mallei aiuii-
cxcrciiiuin divinae miiitiae, stttdiuin disciplinae, pa- relur7*:sic cl vivi lapides, qui ponendi sunt in
caiissimiim fructiim jusiiiiae, et primilias felicilatis
illa coelesli.Hierusalcin, quw wdificaiur ttt chilcts'' 6,
aelernae. Dies lui iraiisierunl, Itonrendumqite esl in-

~~
" Psal 10 60 Prov. 6. 61 Psa-l. "5.. 6! I Cor. 4. Psal. 54. 64 Psal. 59. 65 Hebr.
Irt 66 Cant 8 6? Ps.-.l. 68. C8Hebr. 12. CBPsal. UO. 70 Psal. 144. 71Psal. 146. 7'Epiies. 2«
» Psal. 2. "'* Joel. 2. 75Psal. 95. 75 ilabac. 5. 77 Pstil. <J5. 78,lli Keg. 6. ,s Psal. 121,
55 EPISTOLJE. — EPIST. XII.
variis iiiforluniorum lunsionibus pritis poliun- 4 semper sunl vegeti. Quidam a regulis Hippocratis
iur (55), quam in aedificiocoelestis habiiactili collo- non dcviani, ei assidue sunt infirmi. Quidam iusi-
cenliir. Sed nec in horreo Domini reponilur gra- pieriliam simulando sapiuril. Qtiiriamnimis sapienrio
nnm, donec flagellis, attl iriluranliuni pedibus sit desipiunt. Quidam .i pbilosopliiaesinu ad arma pro-
excussum. Circa liii atitem avunculi morlem, siliuril. Quidam a clauslrali atit scholari quieie mi-
magna libi debet esse consolalionis occasio, quod granles quotidiana membrorum fatigalione se fran-
innoccnlissime vixit, quod in saecuiOnihil saecttia- gunt. Quidam in litigiis et contradiclionibus glo-
riier egit, et pro diebus aeternis dies transitorios riantur. Qiiidahi si eos oportuerit litigare, torqucn-
commulavil. Ille inlroivit in polentias Domiiii80, tur. Quidam in rebus nugatoriis sunl piurimum
ei in lliesaiiros gloriae, quae non trahsit, in pace circumspecii, in arrinis aiitem alque seriis, elquae
faclus esi locus ejus s~. Nos in labore et aerhmna matiiro indigerenl consilio, petiittis inconsulti. Qui-
viiam miseram prolrahenles dali sumus in oppro- dam amicis et domeslicis stiis graves, inimicos
briiim el deristtm bis, qui habitanl in c-iviialeDo- humiliier venei-aniiir. Qttidam verissiiriae amiciiim
miiii virtutum 8S. Nonne speciaculum facli sunitis professores iniriiicosseverissime persequuntur. Qui-
civibus illis Jerusalem, cujus participatio in id- dam se superbe hunuiiant. Quidain huiniliter seex-
ipsutn' 3, cujus communiCatio esl in vinculo chari- aliant. Quidamiii suismendaciis gratiosi sunt. Qui-
latis, et uiianimiiaie virlutum, cum loia conver- darii seiiiper laboranl esse verissimi, et mendacis-
saiio uosira in id, et aliiid lcndal, cl in universis simi
reputiinliiri Quidain ea semper differunl, quae
aciibus suis, non solum a proximis, sed etiam a differre non
expedit : ibique sunt praecipiles, uui
seipsa toia disscnliai. Considera singulorum judl- res saniore cbnsilio indigerel. Quidam in perni-
Cia, siudia, vota, consilia, oflicia, dicla et merila, ciem animae conjuranies, curam corporis in deliciis
et videbis omuia qiiadam discolhri, et repugnanti
agunt. Quidam zelantes saltilcm animae, corpori
Varielate confusa. riiisero et alflieto nori parciint. Quidam de crasiino
Quirinm, qui sine omni periCulO ei labore viverc nunquam cogilanl. Qnidam in universis oculos
pro-
poleranl, certa moriis pericula el laborcs impor- videnliae dirigunl in futiirum. Quidam dc proprio
labiles aiiiplecliiiUiir, ut vivanl. Quidani more Tan-
palrimonium Chrisii augeni. .Qnidam Christum se-
iaiico ih aqiiis sitiunt, rium-inler opnlcntias ineriia
qiiunttir pauperem, ul rie Christi patrimonio suis
Se affligunl. Quidam se voto conlineniiiic aslrinse-
riepotibus thesaurizeni. Quidain inicrius sinipliccs,
i-unl, el, juxia prophetam, lanqiiam equi emissarii exteritis sunl ausleri, ui sic iriter fralres vinculiim
ad iixores binniunt aiienas '*. Qtiidam Cum m~i-
C sociale concilienl. Quidam exterins mansueli mur-
hiia congregaverinl, se nihil reptit.ini, congregasse.
murant interius, ul fraternae socieiatis uniiatem
Quidam sludiose iriquirunl, nec invehire sufficiuiil, dissuanl.
Quidam irasccnles ad horam iiisaniiint.
qualiter modicula, quam habent, substanlia consu- dissimnlalorio vullu pallianl ari lcmpns in-
itiattir. Quidam bonores appelunt, el eos assequi Quidam
et absconduni. Qhidam snb risu ficlitio plo-
non possum. Quidam honores fugiunt, p.tad eos jurias
silb hypocrisi lamcnlutioniscxsnltnnl.
irahulilur invili. Quidam Iaudes hominum vilipen- ranl.Quidam
el in hoc sunt laudabiles. omrii Qnosdari) ad damnosos honores inducit ambitio.
diint, Qtiidam
venantur famain cl onmi Quidam uihil bonorcs rcpulant sine lucro. QuiJam
tempOre sseculi, tempore libenlitts donant
sunt infamcs. Quidam per laborcs requicm quac- semper ingralis. Qujdaiii libeiilius
riint. Quidam in requierequiem invenire non pos- mulnanl debiloribus nunquam muiiium soitiliiris.
suni. Quidam apud alios venerabiles, sibi apud se Quidam omnes libros revolvunl, et niliil addiscuni;
vilescunt. Quidam plus de se linguae adiilalrici, sed el quidam omnia proniiitenles, promissa non
quam conscienliac sUae credunt. Quidam se lyran- solvunt. Quidam omnia impruricnicr aguni, et ipsis
nica usurpaiione magnificant. Quidam sc sua beni- pro volo succedil. Quidam oninia consiliose riispo-
gnilate vilificaul. Quidam ibi trepirianl, ttbi non est jj nunt, et semper in contrnritim eis ccdil. Quosdaui
timor 8\ Quidam in periculo moriis cerlissimse stint nobiiilas sua magnificat, quosdam humilinl, ct
securi. Quidam non quiescunl, donec rcm babeant qiiandoqtte apud principes acccptior cst falmis,-
concupilam, quam cum babiierint, vilem repulant quia ignobilis, qitam nobilis, qtiia prndens. Qnidam
et abjectam. Quidam rem, quam uon conctipierunl, omnem sollicilndinem a se prorsus cxcutiunt. Qui-
adepli, inaesiimabilcm in ipsa concipiiinl volupta- dam, non solum snis; sed etiam alienis negolijs se
tem. Qniriani sinipliciter vivunl, el in omnibtis pro- miniis suflicienler involvunt. Quiriam oninia consi-
speranltir. Quiriam versaiilttr in riolis, et eis quae- lio alieno dispoiuint. Qtiidam iri omnibus sequitn-
libet adversanlur; Quidam pro libilu suo vivnni, et lur proprise voluniatis'arbitrinm> Quosdam negoiias

PETRl DE GUSSANVILLANOT^.
(55) Apiisstma aliegoria. Sic m hymno fessi Dedicationis Ecclesiae : Tunsionibus, pressnris expoliii
lapules etc.

80Psal. 70. S1Psal. 75. S3Psal. 47. 83 Psal. 121. ." Jer. 5. 88Psal. 15.
PKTKI BLESEffSIS 40
licet ardua nunquam sollicilanl. Quidam in rebus A tener ei pnerulus egressus est ad messores, rever-
etiam nugaloriis curiose se torqiient. Quidam, ut tens ad malrem, et clamans : Caput riteumdoteo 9S,
aiienisparcaiit expensis, se ipsosevacuanl.Quidam exstinclus est. Dina filia Jacob, nisi iri publicum
de alieno prodigi, de proprio stint avari. Quidam exisset, Sichem raploris sni violenliam rieclinas-
saiis tenues, multa veslimenta faoiunt el consuuni. sei9\ Inier Jacob mansoeiiidinescompuiaiur, quod
Qnidam, quod delerius est, mullaaedificia incipiunl, domi sedebat, quanrio Esau durus et hispidus esie-
nee consummant. Qtiidam comedunt, ut jejunent. rius venabatur* 8. Utinam desiderium tuum esset
Quidam jejunanl, ut comedanl. El quid per uni- jugo Domini assuCscere ei sedere in clausiro,
versa excurram? Si (ingiiis hominuth loquar, aut maxime dum adolescehiia esl in ctirsu ! Nain teste
angetoruin *', drssbnaiitias liabitahliuin iri liac lerra Sap:eiilia : Ronum est viro, cum portaveril jugum
riissiiriililudiriis, recensere «on potero, cufn uniis- Domini ab ailolescentia sua; sedebit solilarius et ta-
quisque hon lantum a pioximis dissentiai, sed dis- cebil: levabil enim se supra se ". Proni aulem sunt
sideai a se ipso. Gaiide igitur, si rapius est avtin- scnsus hominis, sicut dicil Scriplnra 97, ab adole-
ciiliis luiis de hoc saeculo riequam, ne maliiia mtt- sceniiainmalum. Atnplectere igiiur jugum Domini,
taret intellecium ipsius 87. De inundo educius est, et deleclare in vinculis ejus : Jugum enim Domini
qtid miindiis rioft erat dignus 8S. Assumpius esl de suave est, el onus ejus levem. De Sapientia, scri-
inedio pravse ac perversae naiionis, nl haliitet in piuni est: lnjice pedem tuvm in compedesejus, el ne
spleridoribiis sanclorum, ubi ad pacem et conso- acedieris ijiculis ejus ~~.Clauslrum semel ingressus
liantiiini iiniversa componil harmonra virlutum, clausisli le,"et Cbristi vinculis alligasti. Clausisli
ubi vivendi est invariabilis slalns et aelernus gau- sane et aliigasli te pcr obedicntiae jugum, per clau-
diorum. De incendio autem domus, aut periis ex- suram ordinis, per riisciplinaeobservantiam, per ti-
ibrsione ne mnrmures. Nam si aniini dotes, quibus moris el reverenliae ligaturam. Clausuram hanc ab-
praeecileb.it avinicuius tiius, iiniieris, pes luus sia- jecerat ille , de quo Salomon improperando decan-
bit in direcio ~~,ax erit Dominus lucerna pedibus tat, dicens : Per agrum pigri hominis transivi, et pef
tuis ~';el sic siiper semitas justiliae le deducel ",ut vineam slulli, lolumque repleverant urlicw el spinw,
pro ilomo fraglli domum habeas in ccelis non ma- et mactria lapidum ejus deslructa erat ;o°. Scio equi-
liufaclam, saluhreiii, jucunriam, decoris incompa- dem quod scholaris es,.ct tccum aliquid de scholari
rabiJis, el anlernam. Mitle mihi .versus el ludicra, scienlia aiiulisli iu clausirum. Vcriimiamen non
qnae feci Turonis : ei scias cum apud me transcri- exislimes le habcre Spirilum Dei, donec draco
pla fiierint, eadem sine dilatione aliqua rehabebis. C Moysi devoiet draconcs Pharaoiiis '; donec scienlia
EPISTOLA 'XIII. chariiaiis evacucl scientiam vanilatis. Adhuc novi-
ADMONACHUM NOVITIUM. tius es et igtioras qualitcr ic in agricullura Domini
ARGUME.NTUM.—Monachum novilitim reprehendii, anle oporieat laborare. Scriptum quippe esl in lege Do-
iempus prioratitm, hoc est liberam e ntonaslerio mini : Non arabis in.primogeniio bovh '. In Leyitico
egrediendi, el verbum Dei prwdicandi poleslalem s : S~ obluleris miinus primiliarum frugum iua-
affecianlem; moneique monachi novitii potius esse legis
doceri quam docere; subesse, quam prwesse; la- rum Domino cie spicis adhiic virenlibus, torrebh eas
tere, qiiam inpublicumprodire. igni, et confringes eas in modum farris; in quo vila
Clausirum el cuslodiatn posueram ori meo; sed novitioruni patcnter exprimitur, quorum menles
illtid in aniariluriinis verba relaxare compeilor, adhuc desideriorum camalium humoribus gravidae
cum lu novilius et claustralis appetas prioratum. et uimentes, non accepianlur in sacrificio Domini,
Dicis, quod in parocbia prioratus, qnem posiulas, nisi prius igne tribulaiionis torreanlur; nec. paleas
uiulios lucrifaceres Deo; de luo siquidem Jucro priorum deponunt affecluum, nisi per Jaborem et
dubius, de tua proditione sum cerlus. Wam quid absliiienliam confringanlur. Verbum Ecclesiastici
est clauslralem redire ad saecultim, nisi coali habi- est * : Non le immillas in populum, nec alliges tibi
lalorem cadere in infernum ? Vis praeesse, anle- D peccala duplicia; quod quidnm faciunt, qui cilra
quam subesse aul coesse didiceris, ei disciplinatum meniorum sufficienliam oflicium doceniis assu-
pracvenis magistralu. inunt. Sicut asseris, charilas ad nuigisterium te
Ordo hic praeposterus est, priusquam doceas ex- compeliil; cui putas illudere? AposloJns ad Coriu-
pedit le doceri, Apostolus Timolheum mslruens, lliios loquens dicil: Charilas non esl ambiliosa, non
qiialem deberel eligere in minislenum verbieDei : agil perperam *; nos autem scimus, quia perperam
Non neaphytum, inqiiit, ne forle subilo claius m su- facis , et ad hoc cleea ambilio te inducit. Si perciis-
perbtam incidai el in tenlaiionem dtaboli ". Peric.u- sus fuerit incaniator a serpente, qu's nieJelilnr ei 6?
losuin est neophylis, et nondum m sancla religionc Non ftierunl Principi aposiolorum comiuissai claves
firinalis, exiro in ptiblkuin et iisurpaie olficia pcr- regni ccelorum ', donec ierna confessione lidei pro-
Jccioiuin. Nnm iilius Siiiiamiiides, I]IIOIII.HII ailliuc haietur. Utinam suscilaret Dominus spiritum tuum,

",'-|.C.ir. 13. <" S:>p.J. ««Phil.2. »'Psal. 25. »-»Psal. 118. 91II Cor. 5. " I Tim. 5. »3IVReg.4.
"G<:n;54. ^" Gcn. 25. " Thron. 5. " Gcn. 8. 9S Maltli. 11. 99Eccli. 6. 100Prov.24. ' Exod.
-. '. Dcul. 15. sCap. 2. » Cap. i. » I Cor. 15. cEccli. 12. ' Malth. 16.
41 EPlSTOLiE—EPIST. XiV. 42
qui suseilavil ad liberalipnem Susannae spirilum A et pompis ejus, ^l spirilualem in le Jerteho snliver-
puer-i junioris'! Ipse suscitasse legitur spiriium listi. Scis, quonjam adhuc dnrai iniprecalip Josuae:
Oihoniel *, spiritum Debbor* '", spiritum Gerieo- Maledicius, qui remdifical Jerichq s*. Non (Jecet ad
nis ", ei aiiorum omuium, quorum minislerio ad saeculuni redire monasti.ci ordinis professorem. Si
liberaliouem populi sui utebalur. Nescio, si forte praedicare et docere alfe.clas;,prius docearis, quod
cum Apostolo dicis, quod non ab liomine, sed a Deo docere te oporteal. Adhuc plaiigeiitis babes, non
duniaxai Evangelium didicisli. Utiiiam noveris,'quia docenlis offlcium. Porro quidam de dpmo ma exi-
qui gladium accipil, gladio peribil M! se namque erunt, occasione alios iiistrueiidi, et ad sanclioris
inierimii, qui verbuni praedicaiionis indigne praesu- vitae propositum convertendi, et p.er eos scandali-
niit. Lex imperialis minorem viginti quinque annis zata est dpmus lua. Nemineni palpat Doniinus. Vce
ad lulelae officium npn admiitit. Sed nec Ezecliielu, homini, per qnem scandalum venit ". Vw, inquit
rionec tricesimum anntim compleat, aperiunlur C.brislus, vobis, qui circuilis mare el aridam, ut
cceli, ul visiones Dei intelligat, nec Mnyses1* ad ii- unum prosetytum faciatis''. Hi sunt, dicit Aposlo-i
beraiionem populi de JEgypio mitliitir, donec annos lus, qui pene.irant domos, et capiivqs ducunt muticr-
septuaginla iranscehdal. Doleo, quia prioraiun) de- culas onerqlas peccalis V. Sane in claustro potes ler
sideras; prioralum lamen leviter obliiieres, si de- gere, scribere et docere. Sapicnlia dicit: Sapienr
sideraj-es esse posterior, Hle, qui solus de pulvere tiam scribe in otio, et qui minorqntur qclu percipient
erigit pauperem, in scbola evangericae diiciplinae eam ". Nam el Paulus in.vinculia scribebal, et aetli-
nos erudit nun appetere praelaiuram. Ardes deside^ ficabat alios ad salutem s9, Je.remias.claiisiis ip car-
rio lucendi aliis: ulinani arderes ardenli desiderio cere, scribit et praecipil Bartich ut legat co.mni}«
rion lucenrii! Erat, inquilChrislus, Joannes lucerna naiiones Domini 30. Ama ,
quaes.o;,claqslrum , et
ardens et lucens '". Siifficial tibi, si in claustro ar- abscinde ab animo luo desideriiin-i exeundi; nam
deas. Si enim velis lucere corain hominibus, limeo
juxla sententiam cordis mei, si paradisus in hac
ne lumen quod in te est, lenebrw sini 16.Nam qui ho- yita prsesenti est, yel in cjatisirp. est, vel ip scbolis.-
minibus placent, confttsi sunl, quoniam Deus sprevit Quidquid enim cxfra haec duo.est, pieniim cst anxieT
eos". Bohum est ardere, sed igne charilatjs, non lale, inqiiieludin.e, amariiudine, fprrnirii.ne, sojlici-
vanilalis. hjnem, dicit Domintis, reiit miliere in ter- tudine et dolqre, Tu vero nescip quam saeculi dul-
ram, et quid volo, nisi nl ardeat '~? Ardebat siqui- cedinem sonmiasii in clausiro, qiiam si forte per
dem"et lucebat ille, quo major inter natos mulierum, insipienliain apprehenderis, avolabil ut somnium,
Verilatis teslimonio, nemq surrexit '*. Tu vero,
Q ei inter nugatorias beaiiludiiies, quas suspiras, in-
quandiu sub modio es, ardere tibi potes el lucere, vepies te d.elusuni. Fallax e.l seductoria illa cva-
sed paucis; lucere aufeai publice non esl libi da- gandi volnptas consuniel clauslralis innocenliae frti-
lnm, donecsuper candelabrum collpceris, Stistineas ctus; c( quod nunc repulas honorabi!e et lucrosuin,
igitur interim, et ardeassapienler. Ardel eiiim re- in tuae famae dispendium ei peri.culiiin aniipa? coii-
probus, sed sicul ignh in spinis ~~. Exarserunl el vertetur
iniqui, sicul lcgftur, in concupiscentiis suis ". Si vis EPISTOLA XIV (56),
exire declaustro, ut obtineas lihertalem, devias et ADSACELLANOS AULICOS BECIS.ASGLORUM.
aberras : recedens enim a clauslro, elongaris a Deo, ABGUMENTUM — Faletur se tnorbi gr/tvis beneficio
Nec possum le videre liberiorem, quam si pro Chri- r.ognovissevitw aitlicw pericuta. Ejtisdem mulli-
sio clausiralcm subeas el iinpleas serviluiem, Li. plices vanilaies el moieslias prolixe describit. CU-
berrimum te facis, si ei servis ex corde, cui servire ricof dociiores ait apud Deum inexciisabiles esse ,
si aulas seclenlur, el saccilanos, acl gups scribit,
regnare esl. Dicis, qttod si baheres prioratum, aul hortatur, ttl stto exempto eas dzseraiii.
saltem liberain egrediendi el praedicandi liceiitiam , Dileclis dominis, et amicis oiniiibus clericis de
frucium in Ecclesia Dei faceres lempestivum. Fa- capella domini regis, sutis PETRUS,Blesensis BATII,
ceres quidem, nisi, quia jam m.uiidusosculo Judse r> archidiac, saltitem in vero salutari.
proditorio le vendiriit; et cuiu le fallaci osculo alli- Gratias ago graliae vestrae quantas pqssum, quia,
cere!, angclis Salanae dicebat: Quemcunqtte oscn- quandiu conversatiis sum ioler vos, me fraterno
latus fuero, ipse esl, tenete eum *». Nani le jam prae- coluislis affecttt; nec miiius mihi apud vos effecit
sentialiter lenenl : et le desiderare compellunt, gralia, quain apud alios diuiurua niilriturae condi-
quod spontaneus abjurasli. Vereor, ne cum spiriiu lio, aut nalura. Si quando equilabamus, eratis
cceperis, carne consummeris,s. Renunliasii sacculo lucerna pedibus nieis, eralis mihi pro vehiculo iu

PEfRI DE GUSSANVILLANOTJE.
(50) Hxc epislola, iicel efegins, deesl in quibusdam codicibus mss.

• Dan. 15. ' Jud. 5. 10Jud. i. n Jiiri. 6. '" MalUi. 2(5. !S Cap. 1. lv Exori. 7. ,s Jnan. 5,
16 Ltic. 11. " Psal. 52. ,sLiic. 12. '' L.ic 7. '» Psal. 117. " Dan. 15. " Mattli. 2B. ~l Gal. 5,
~~ ~~ ~~ 38 Jer. 5.S.
JiJos. 6. "Mallli. 18. M:aih. "25. » |l Ti.n. 3. Ec.-li 58. Epln-s. 0.
i~~ PETRI BLESENSIS U
via. Si fliilem noslris indulgebatur jumentis Sab- A quotidie uno modico pane contenltis esl : derierat-
baiiim (liomines eiiim in curia sabbalizare nonvidi, que mihi Dominus, unde singnlis diebus cum liibi-
uhde et in ea parte melior est conditio jumento- ritate animi, et quiele corporis, possem pascere
rum) toediumillud, quod frequenier aflicil curiales, mullos venires. Nunquid infeiix debui venari et
vestra riiihi duicissima colloquia furabantur : era- jejunare in casiris in animae el corporis rnei exi-
tisque solatium et exsultalio mea in via, in camera, liuin, ut pascerem muliiludinem jumentorum et
in capella. Dticlus equidem quodam spiriiu ambi- liomii)uni?nunquid gioria hominis est, el homines
tionis , me iotum civilibus undis immerseram : el jumenia pasccre, et a verbo Dei el a cibo animae
Deumque el Ecclesiam ejus, alqtie ordinem meiim jejunare? Esca venlri, el venler escis, dicit Aposlo-
post lerga rejiciens, non quanta fecisset mihi Do- lus : Deus aulem Imnc el has destruet 4S.Porro pa-
minus, sed quanias possem mihi aggreg.ire divilias, nis vilae duraturtis esi in aeternuni *4. Sane servieiir
anxius adendebam. Eorum ergo, quae relro sunl, tes, de quorum nurnerosa mullitudine magnales
oblilus, me ad anleriora, sed non more Apostoli, plurimum gloriauiur, suorum venalores sunl ct au-
porrigebam ", veruintamen casiigans casiigavil me cupes dominormn; praeriam enim seqtiuntur non
Dominus, et morli non tradidil tne'* : quem leclo liomines. Quod ex eo nianifestissime Iiquel, quia
doloris afffigens, in corpus parvuin, abjeclum, ei ^ ilios, quos. iii divitias el honorcs extulit forluna
niiserum, spiritiim stiacindignalionis infiiriit. Anxia- clemenlior, nee numero.silas illa clientelae secuta
bar ad morlem, jamque corporis et aniinae divor- est dum adliuc pauperes essent, nec bodie seque-
liuin certissime imminebat; sed intelligens Paler reiur, si in consimiiem reciderent paiiperiaiem.
Hiiserieordiariim, quia datura essel mihi vexalio Pro hac vauissima vanilale niililant Iioriie nosiri
inlelieclum, iralus misericordiae recordaius est '*, cui-iales in labore el mrumna, in vigilih muliis, in
simulqne spiritum irae suae cohibuit, et a me ainbi- pericuiis magiiis, periculis maris , perictdh flumi-
tionis spiriJam exsufllavil. Sane frequenter legeram num, periculis. pontium, periculis monlium , peri-
verbum ilfud Salomonis : lre de hospilio in hospi- culisin fatsis frqtribus 4t; in morlibus frequeuter,
tium vilapessima esi "'s, sciebamque quOd vila cu- in confraciiooe et Iassiludiue corporis, atque in
rialis, mors esl animse : recolebam, damnabile esse aliis viiae discrimiiiibus, in quibus gloriain marty-
in clerico, se curialibus aut saecularibus negoliis rii mererenlur, si haec pro Chrisii, npniine susiin&!.
immiscere. Nec a memoria. mga excideral iilud renl. Nunc aulem smit mariyres saeculi, munrii pro-
Ecclesiaslici verbum, quod me el consimiies a cu- fessores, discipuli curiaj, miliies Herlewiri.i. Pec
rialtbiiscuris debueral abstraxisse. Noli, inquit, ab C mullas siquideintribulalipnesiiitraiiljustiin regnuin
liomine quwrere ducatum, neque a rege catltedram coelorum *6; hi aulem per mullas tribulationes pro-
honorh : penes regem noli videri sapiens. Noli qum- merenlur iufernum. Vm qui irakilis jugum iniquita-
rere fieri,judex, nisi vqleas virtule irrumpere iniqui- lis, sicut propheta 47coramemorat, in funiculo va-
tates populi. Non te immittas in muliiiudinem civi- nilulis. Quid prodesl homitti, si lolum mundum lu-
talis, nec alliges. tibi peccala djiplieia 3S.Porro sic cretur, animm vero suw. deirimenlum palialur.".?
me inebriaverat ambiiio, sic me. hlarida principis Lsnge nielius foret esse jusluni qtiam diviiem, quia
promissa subverlerant, utscienset prudens viderer testiniouio Salomonis 49: Non proderunt diviiiw in
in oiune (liscfimen animae, corporisque dispendium lempore uliionh; dives enim cum inierierit, nen
pertinaciier conjurasse. Veru.miamen in llagello suinel omnia, el non descendet cum eo gloria domus
Domini gratiam, paiernae correctionis inlelligens, ejus "°, Justiiia vero liberubit a morte "'. Miserriini,
meditatus sum npcte. cum corde nteo, et exereilabar, quando fruemur cum quiele ei gaudio, bonis, quae
et scopebatmspirilum meum ~~.Sic pallium cum Jo- supra omiiem noslrorum exigentiam meritorum
seph 87, cum Mallhaeo leluiiium 3S, sindonem cum nobis gratia diviuae miseralioiiis ind.ulsil ? Libenlev
Joanne S9, cupidi.tali.s hydriam cum Sa.maritaiia 40. siquidem 1'rueremur; sed domina ambitio non per-
relinquere e.t abjurare decreyi. Audiyit nie Doini- miitit, quaead majorem diviliarum acquisilionein
nus, et am.biiionis ardo.rein, quem prius in me tor-r nos excilat, et semperhialus aperit ampliores. Ye-
rentes auri et argeiili. temperare non polerant, ros. rumta:;.en juxta Salomonem : Avarus non implebilur
divinae miserationis exslinxil. Confirma Itoc, Deus pecunia; et qui amal divilias, fructum non capiel ex
quod operaius.es in me:~--~ : nec nie redire ad yomi- eis '.'. Apud homines quidem vilis, sed apud Deum
luni, uec me iinquam, qnod dcsiruxi, Jcricho re- el angelos ejus gloriosus esl iitulus paupertalis,
aedifieara perniitle 4s. Ego putridissimus pulyis, et Scio, quia eos qni in curia domini regis moranlur,
modico flalu dispergendus in veiilos, ut quid ad aui poiius moriunlur, spes regiae libsralilatis fre-
ampliores diviiias arihelaba.mt Modicus venter meus qucnter exhilaral, quae qtiandoqiic in inultos nia-

31Philipp. 3. ~~Psal. 117. 8SHabac. 3. a4 Eccli. 20. 35 Eccli. 7. 3SPsal. 76. « Gen.
'~ 59. 3" Matih- 9.
'~
89 Marc. U. 40Joan. i. 4i Psal. C7. Jos. G. 4S1Cor.fi. 44Joan. (i. 46 Il.Cor. 11, Act. 14. "? Isa, 5.-
<" "~
«MaiH>- *6. 40Prov. II.«° Psal. 48. Prov. 11. Ecclc, 5.
i~~ EPISTOL.E. — EPIST. XIV. id
gtiifice et mtinifice se cffundit. Fpcral atiiein uims- jV quanivis obsequiuiirct rev.ercnliam debeamiis prin-
qnisque sibi evcnltiriim, (|tiori viriel pluribus aiiis cipibus, el max-ime regi; jtixla aposlolum, tan-
•«veiiisse. Subislius exspectaiionis dultfis cl inccrlae quam prwcellenli"~ : tamen noslrae professioiiis lio-
«oliiio taediosa delectant, gravia lcviganlur.amara liiiiies efficacius possenl in Ecclesiis descrvire prin-
ilulcesciint, noslriqtie inariyres labores, quamvis cipibus, quam in castris. Simpliciores eqiiidem, ct
infirnii, expensas eliam, quamvis avari, non sen.- qui miutis in divina pagina sunt crudiii, si in ohse-
t'.unl. quio regiae inajestaiis militare propontint,iion ar-
Sic, ul non perdat, non cessal perdere hisor.\ biiror hoc absurdum.
Et revocat cupidas alea blanda manus "s. Verum, in sacris orriinibus conslilutus, et sacro
Videfltttr mihi iii verbis el dcsideriis illum Persii cloquio ppllens, qui jam leiielur fontes suos deri-
ei vcrsare vcrsicuJmn. vare foras, laiciitumque sibi a Domino crediluni
Jcimdabilur, jam,jam : donec deceptus et exspes, ciiin liicro ad Dominum reportare, omninn inexcii-
N.ecquidquam fnndo suspirat nummtis in imo. sabliis esl, si saecularibus negotiis se immiscet et
s*
Porro juxia sapientem : < Sera est in fundo par- vinculis curialibus ihnectit. Auriite quid de talibus
cimonia. i IllurJ in cttria delestabile cst quod qtii dical Dominus
per prophelam : Dedi ek, inquil,
loagis diligunt, ininus diligtinlur. Imperiti etiam, j3 argenlum et aurum meuin: ipsi verode auro ei ar-
ct oinnino inutiles elegantioribus bcneficii.s am-
gento meo operati sttnl Baal "'. Ndrine fabricaiit
rriiantur, diviliae accumulanlur diviiibus; nec est Baal de auro et argento Domini, quibus sapienliaiii
xjiii respiciat ad inopem el mendicum. Eitsaeus et eloquenliam deriil Deus ad dandarii scientiam su-
jmplebal vasa vacua, el deficientibus vasis vacuis lutis plebi ejus"~: ipsi vero lalenlum Doinini lcrrae
olciiiii steiil" 8. ln curia autem vasa vacua conlcm-
infoditinl, aique Baal coiistruuiil, duni pro lenipo-
«unlur, ei plena implentur, ligna in silvas, et aquse ralium rerum quaestu, quasi sub jaclu aleae vitam
in maria deferunlur. Ego sane dispendia enormium cl animam
ponunl? Isii conslituunt arcam Doniini
expensarum, et super omnia jacturam perriiti tem- in Azolp 60, qiiDCintcrpretalur,' ignis concupiscentiw,
poris, deplorar.em; nisi,quia maximnm laboris mei quia per anibitiosam conciipisceiiiia.il) gloriam no-
repulo frutium, quod noslrum principem per gra- slrac professionis evacuani. Converl'ii Doiniiius flu-
liain Dei ei suam semper habui propitium, miiem, mina eorum in sanguinem, ne bibaiit: lerramqtie
affabilem et benignum. Nunquam porrexi ei preees,
Jerream, et coelum aenenm dat eis, ut pluvise ccele-
quasnoiiadmiserilliberaliier; praeparalionem eiiam siis experies fruclum vilae non faciant 61. Scienter-
cordis mei inpluribus ejus honitalis beneficiis quan- -
equidem et prudenter pereuni, quia immisctiit eis
doque pracveuit. Diligebam ipsum, et diligo, el Dominus spirilum verligiuis '', eisque rotam nia-
semper diligam ex affeciu; nec me diligal Deiss lortiin rex sapiens impiorum ventilalor immitiii,
cum ab ipsius diieclione desistam; gralia namque Perriitae vilae homines se laboribus lorquent, cru-
ejus me perpetuo vindicavit in suum; suumque cianl curis, expcnsis evisccrahl; nonne liguram
semper erit, si quid cogito, si quid scribo, si quid araneae gerunl, qtiaede suis visceribus tclam lcxil,
suiii, si quid valeo, si quid possum. Hinc esl quod, ul capial muscam vilissimani ? Quid est inanis glo-
quanriiu veslra usus stttn comiiiva, quaelibet riies, in ria, quam venanlur, nisi mtisca vilissima, murniii-
(jna domini regis alloquio non fruebar, mihi Irisiis rosa, sordida, pungitiva? Quidam allcgantes excu-
ei nubila videbatur dies ; in qua vero suq me digna- sationem in pcccatis, et veteris Adae perizonia^a
balur alloquio, mibi tola lanquam dies nuplialis in praefeientes 63, interrogaiuibus quare ctiriani se-
giiiidio ducebatur. Confideniissime tlico, majorem- quantur, quam Deo et saluti suae non ambigiint
que pariem mtindj lestem liabeo, in hac parte a esse contrariam , ad colorem et iuiiionem sna;
icmpore Caro.Ji, nullum fuisse p.rincipein, adeo be? ambitionis excmpla anliqtii temporis introducuni.
nigiium.prudentem, largum et sireiutum. llaec pattca Ad correclionem et erudiiioiietn regum, inqiiiunt,
iu ejus commendalioiie perslrinxi, quia in hjs D missi stinl, Moyses ad Pbaraonem ~', Jereniias ad
quatuor omnia bona principum efueaciler concliir Sedecbiam6S, Elias ad Aehab, 66Joiarias ad Josia •.
dunlur. 0 clerice curialis, iiuiiquid Dominus niisit le ad
Illud autein noverilis, quod ad gloriam el inagiii- regem ? in. obsequium ejus le misit, aut potius in-
Jiceiiiiam domb.ii regis jam de aclibus ejus librum, trusil. ambitio. Certe posl signa in-rubo, in ser-
ex magna parie composui, qui vestrae fralerniiali pente, in manu leprosa", ab injuncta legaiione
cotnmuiiicaiiriiis esl: sed adhuc opus ilitid manus Moyses.sc excusat68'. Si tibi legutio eliam imiiossi-
artificis corrigit el eliniat, ut cum in publJcam bilis a rege injungitur, sponte le offers, inagna
audientiain veneril,iiec oblreciaioruin linguas, uec dicis el majora promillis. Cupicnli enini aiiiino nil
Venenosos morsus invi«|isc pertimescat, Porrp, grave yideiur, niiiil. ambilioso diBicilo : ideoque

"Ovid, I. i De art. cnn. " Sal. 2. « ~~


Sonec. ep. I. "~ IV Ucg. i.t 7 1Pelr. 2. "" Ose. 2. e~ Luc. 1.
e' Exod. 5. 6» Jcr. 53. ~~
. »al'U.-g. 5. '•Dcui. 28. «Jsa. 19. Gcn. 5. ill Ueg.E18. 6'Exori. 5.
l« Jwod. 4.
47 PETRI BLESENSIS 48
ambitio est quacdamsimia chariiatis. Charilas enim ,i. lor imminuit. Servientes eniin de infelicium convi-
patiens 6* est pro aeiernis; ambitio p.itiiiir omnja varum morle aut languore non ctirant; dummodo
pro.caducis. Chariias benigna est patiperibus ; am- dominorum suorum mensis plenioribus ferculisser-
bilio divilibus. Charitas omnia suffert pro verilale; viatttr. Implenliir moriiciniis, fiunique multorum
amhilio pro vaniiate. Utraque omnia credil, omnia sepulcra niortuorum discumbentium ventres. Multi
sperat; sed longe dissimili modo : haec ad gloriam eliam ex ciborum hujusmodi corrtiplela frequentius
hu]us vitae, illa ad gloriain sine fine. Nam in igne morerenlur, sed famelica venlris ingluvies, el \U
aliter se habet aurum rutilans; et aliter palca fu- lius exiiialis abyssi Scyllaeavorago ope iaboriosse
nians. Charitas nunqiiam excidit; ambilio nunquairi exercitalionls omnia consumit. Hinc csl qnori, si in
surgil. Ambilio cnim ipsa est iniquitas supcr ta- aliquo municipio spatium morae protluctioris inriui-
lentiim plumbi. Haecesl oculus omniiim cnriaiium, geant, aliqui eOrum semper mancnl moribundi. Ul
sicut Zacliarias dicit 70.Hasc est oeulus eorum in caeteras taceam, -molesiias mareschallorurii (37)
iiniversa terra, non dcxter ocnlus, sed sinisier. sustinere non possum. Hi siquidem blandissimi
Omncs enim, qui mililaiil in casiris ambitionis, sunt adulalores, detractores pessimi, improbissimi
capii suut a Naas Ammonite, dextrosque oculos emunciores. lmporlunissimi stinl, donec accipianl;
amiserunt' 1. Perspicaccs enim sunj. in acqtiisilione ciim acceporinl, sunt ingrali; et nisi manum suam
temporalium; jacluram yero vitae, quae praelerii, donalor conli.nuet, inimici. Vidi pliirimos, qui ma-
el immiiieniia mortis aeternae supplicia non aiicn- rescliallis manum porrexerant liberalem ; qui, dum
dun.t : carculienies aulem sunt ad bonum, sed pcr- hospiiium posl Jongifaligaliotiem itineris ctiui plu-
spicac.es in malum. Sapienies suni, dicit propbeta, rimo labore quaesissenl, cum adhuc essent eorum
tt! faciant m,ala: bona aulem facere nesciunl" ipsi epulae semiorudae, aut cumjam forte sederenl in
aiilcm tanqnam iapides sanctuarii dhpersi sunt in mensa, quandoque eliam, cum jam dormirenl iu
tapite omnium plaieqrum ,s. Rerum temporaliiim stratis, mareschalli superveiiienles in superbia et
acqiiisitioni impendtint, quidquid sciunt, quidquid abusione, abscissis equorum capistris, ejectisque
loquiiiitur, quidquid faciunl. De uno polissimum foras sine delecln, et non sine jaclura, sarcinulis,
niiror : qualiier curialis sustinere potest moles- eos ab hospitiis turpiier expellebant, amissisque
lias, qu.idiu s.cholari mijiliae, cl castris disciplina- omnibus ad quietis. liocmrnae solatium comporia-
libus assuevit. Ad curialesredeo; apud quos in ac- tis, non babebanl niiseri, divites lamen, ubi nocte
cipiendo cibo, in cquitalu, in vigiliis non esl ordo, illa capiia reclinarent. Curiali.bus.miseriis ijl.udad^
no,n est rali-o, non 'est modus. Apponitur derico, i2 jicio ; quod si rex alicubi perendinare promiserit,
aut miliii curiali panis non, elaboratus, non fermen- maxime si regiam vox praeconia publicaverit vo-
talus, co.nroclus.ex cerevisiaefoccibus: panis plum- luntalem, certissime scias, quod rex summo mane
beus, lolintns et crudus ; vinum vero aut acore, iter arripiet, et proposilum singulorum inopiua su-
aui mucore corruplum, turbidurn, unctuosum, ran- bitatione deludel. ldeo frequenler evenil, quod hi
cidum, piceainm et vap.idum. Vidi aliquando vi- qui sibi in curia sanguinem niinuunl (38), vel ac-
liiim adeo facculenlum.magnalibiis appoui, quod non cipiunt medicinam, omissa corporis cura, princi-
nisi clausis oculis, el cpnseriis denlibus, cum hor- cipem sequuntur ; et ponentes vitara suam quasi
rore. el riclu, cribrari oportebat potius quam po- sub jactu aleae, ne perdant quod nec habent, nec
tari. Cerevisia, quae in curia bibitur, horrenda habiiuri sunt, se ipsos perdere non verentur. Yi-
gustu, abominabilis esl aspeclu. In. curia, propter- deas homines quasi furiosos exciirrerc, inslare
irequ.eiiliampopulorum animalia vendunjur indifftt- summariis (39), et quadrigas occursare quadrigis :
renter, sana et morbida ; pisces etiam jam qtiairi- omnes tumulluari ad invicem,utex ipsa rerujn tur-
duan.i : neptamen aliquid.de preiip putredo.aui fe- r. batione tibi apertissime describatur facies iiiferni.

PETRI DE GUSSANYILLANOT^
(37) Marescballus esl vox iisii:itisi.iii.a praccipue Vict. ii et 3, nec male : nam et sola vox minnere
aptid scriptores rerum Anglicarum : rie qua sic significat aperire ve.nam et ^.sSoTouEiv,nt linhetur
Guillelmus Somnerus in Glossario : Maresehallus in'aniiqnis coasiieiiidinibus.Cluniacensisnioiiasierii,
deduciiiir ex veteri yocabulo mare, quod idem est colleclore S. Udalrico, lib. 2, cap. 21, ubi el ali-
acequiis el schal, id esl servns. Oli.meniin, aiiiiil, quando solo.verbo min<t<)ont«uiitur. Florebat anno
vilis fuil muiieris noiiien equoriim, custoriem sive 1080; habeiitur hae cpn.siieiudines tonio Spicitegii
servtim significans. Posiea vero praeclaraedignilaiis. Da.clieriani. Eodem eiiam modo loquilnr Lanfrau-
liomenevasit. Sjc enim vocaverunt eum, qui La- cus Cantiiarieiisis archiepiscopus in Decreiis pro
linis aliier comes sia.buli, magister sive pra;feclu,s ordine S. Benedicii, cap. 12. Idem frequenier iegcre
equitum, Graece ^OWTOITT/JKTH/». Legendi Cassiodo- est in statiilis Cariliusieiisibiis.
rus, lib. vi. Varioruin; P. Gregorius, lib. vi. Syn- (39) Sic' in Sorb. \. Dom. el-Victorinis irilms
lag., c. 8; Iloloinanus iu coniin. De verb. feud., et le«itur, ui in llerbipolensi ms. apud Bnsaeiim, vel
Qerardus Vossius. 5autii«rio«, uiin quibusdam,et in ms. ConOuenlino
(38) Vox sqnguinem. non babetur in Sorh. i, ejusdeiii Bussei; nec ntale, licetBusaeus posl Gerar-

es|Cor. 15. -o C-ip.S, " i Rcg 1 ,! Jer. i, " Thren. i.


49 EPISTOL.E — EPIST. XIV. 50
Quod si princeps praedixerit, se ad cerlum locum A duuni potui congregare dispersos. Summe Dcus
summo iuane in crasiino profecturum, scnleniia omnipoiens, tu qui es Rex regum et Dominus domi-
procul dubio mutabilur : i.Ieoque scias eum usque nanlium ", qui es lerribilis apud reges lerrw,
ad meridiem dormiturum. Videbis summarios, snb qui aufers spinium principum ", qui das saluiem
oneribus exspeclanies, silere quadrigas, donniiare regibus ", tn cujtis manu cor regis esl, el qttoCitnqne
praeambulos, mercalores curiae anxiari, omncsque volueris, verti» illiid " , verle el converie corliu-
invicem mussilantes. Curritur ad meretriceset la- jus regis ab hac pesi>lenti.consuetndine, ui sciatse
bernacufarios curiales, ut inquiratur- ab eis, qno esse unum liominein, alque hominibus, quos post
princeps profecturussit. Hoc enim genus curialium eum, non ambiiiOfScd necessilas trahit, discai et
arcana palaiii frequenler novil. Begis enim curiam assuescal exhibere gratiam legiaeiiberalilalis ethn-
sequimtiir assiduc histriones, candidalrices, aleaio- manae cpnipassioiiis affecium. Dimitte, quaeso, nie
res, dulcorarii, cauponcs, nebulatores, iiiimi, bar- ul arihuc ptangam paululum dolorem menm, ne re-
batores, vertar in curiam laboriosam, et operiam mortis culi-
Balalrones(iO), hoc genus omne, gine, ubi umbra morlis esl, el nullus ordo ". Niini,
Saepevidinms, rege dormiente, dum medium silen- B ut ad minisieriaies ciirhe redeam : apud r foriusecos
tium ter.erent omnia, quod sermo a i-egalibusse- janilores biduanam forte graiiam ali.quis multiplici
dibus veniebat .**,non omnipotens, sed omnes ex- obsequio me.rebitur, sed usque in diemjterliiim iion
citans, et civiiatem, ad quam eundum erat, yel op- durabit; nisi coniinualis inuneiibus et obseqiiiis
pidinn nominabat. Posl longa tacdia exspeclaiionis reiimalnr. Regem dorniire, aul pegrolare, aut esse
incerlae, ceriebat nobis ad solaiij.ti, ibi hospilari, in consiliis meiiiienlnr; te, si honeslus aui reli-
ubi sperabatur iiospitioruin ei vicluaiium copiam giosus es, ul qui eis heri non dederis, riiulissime
inveniri. Tanta itaque et lam confusa, alque lu- foris.in luio et in' pluvia slare cogent; el, ui ini-
multtiosa eral equitum, pedilumque discursio, ut quiiis jecur luum ira.ulcerent et cnit.lelius anxient,
crederes, abysso eversa, cruplioncm fieri ab in- ciniflones et furciferos ad primum verbtiin graiis
ferno. Porrp cuni jam diaetam illam, aut tolam, aul inlrare permittent. Ostiarios cimcrae confiunlat
fere lolaip npslri praeambuli peregissent, mutaia Altissimus; faciem enim ctijuslibet boni viri confu-
volunlale rex alio diveriebat, ubi forle unicam do- sione muitiplici el rubore pcrfundere non vererilur.
mum, et sufficienliam viclualiuin, quae iiLili com- Evasisli. lerribiles virgas; si niliil dederis osiiario,
inunicabanlur, habebat; et crerio, si iioc dicere nihil aciuiii est :
nudeam, quod volupiates suas de noslris angustiis ir Si nihil altuleris, ibis, Hqmere, foras *'.
ampliabat. Posl priintim Cerberum, libi superesi alius horri-
Tribus crgo aut quaiupr niilliaribus per silvas in- bilior Cerbero, Briareo lerribilior, nequior Pygma-
cognitas el freqnenter in tenebris oberrantes, cre- lione, crudelior Minoianro. Quantaciinque libi
debamus nobis successisse ad votum, si nos sordi- moriis necessitas, aui discriinen cxhaeredatioiiis
dum el vile conlingeret invenire lugurium. Erat inctimbat, non inlrabis.ari regein ; imo quod saepius
aulein saepissimeinter curiales Je mapalibus gravis accidil, ut gravius anxieris, et, ui ita loquar,
et dura conteniio : seque pro bospilio gladiis appc- ,..r«»ipan/Mr tii ilig Codro '',
lebanl, pro quo indignum essel ligiliuin inier por- itiuS introducetur adversarius, le exduso. Domnid
cos, Qnaliter ea nocle nobis, aut eveclionibus no- Jesu Christe, si sic vivilur, el in taKbus viu u(
stris fuerit, aliquem veslrum haesitare non credo; spirilus eornm qui caslra seqiiiintiir, iiiiii.|'iam,
ego autem et mei diyisi eramus, vixque per tri- quocso, in castra regredjar; ^actura siquidem a»-.

PETRI DE GUSSANVILLANOT.E,
dum Vossium vocabiilum islud rejccerit, apponendo D apud Mallhacum Paris., Raiiulfum deDiccto, Jonn'
Sagmarios. Nec: video cur idem Vossius, appro- Bromton, Gervasium Dorob. et alios. Nec co iuJU
bante Busaeo,voluerit emendare vocein illain apud cias vocabulum hoc dediictuin csse a Graeco a-uyuny
S. Bernardum, lib. 111 Deconsid., cap. 3, ubi dici- unile dictum esl Laiine sauma, el posiinoriuni SUIIH
tur : < Summarii non levati sarcinis, onusti nihiio- ma, Gallice uitesomme : unde saiimariiis Cl suiii-:
minns repatriant vel inviti,.» el monuerit legendum marius Gallice somntier, Anglice sumpter.
esse Sagmarii, cum in omnibus mss. S. Bernardi (40) Sic se r.cstiiiiisse ajt Busaeus, quia vox isia.
legatur Suinmarii, ut mihi ass.eruil doctissimus, Laiina est, et a bonis aucioribus usurpata prb bo-
domnus Joamies Mabillon Benediciiniis, quiiii no- minibus nullius prelii. Nulluin tameii exeinplaiiiiin
vissima sua operum S. Bernardi editione vocem nostrorum legit balatrones sed harati-oiies : quai
Summarii apposile resiiluit. Certe eiiim iiovimiis yox etiani atlniiltiliir a novissimis aiicipribus, ul
cum Vossio aayjxa signilicare onus, vel slralum , a Spel,ina,i).na,qui sic ajl : < Balalro yej barairo,,
cui onera aptaniur : unde sur/fj,upioi quasi sarei- ncqualii, inqiiii, Lyditis ex M. Golriasto. i Et Lau-.
narii etoncrum bajuli. Yeruinrnovlmiis eiiam s.iiin- reniius Lucen^is in Ongmaslico ex feslo : t Bala-r
marii vocem esse anliquarii Iicet barbaram., sed iroues, inquit, ilicti olini baralroncs, qiuisi digni
asiaie Bernardi usitalissimarii apud auclores prsBci- bsirairo. >
pue, qui de rebus Gullicis et Anglicis scripsernnl,
'» Sap. 18. '« ITim. 6. '• Psal. 73. " Psal. 143, " Piov.
am. " Vira. Ecl. 7. 21. " Job. 10, »»Ovid. 1. n Dc «rj,
51 PETBI BLESENSIS f,2
iiorum, quos circa curiani in nngis consiimpsi, A convertere a convcrsatione tua antiqua, ut novuin
;esiinialio; em noo. recipit. Salulo vos, el militiam induens hominem, omneiri vitae prjoris exuas vetu-
veslram, ne dicam maliliam eurialem. Alia militia statem. Cum eras parvulns, sapiebas et loquebaris
est, ad quani Timotheo scribens Apostolus me invi- ul parvulus ; niinc atitem quia in virills selaiis ple-
jtat : Miliia, iriquil, militiam bonam habens fidem et riiiudinem evasisli, evacuanda sunt quae erant
conscienliam puram ". Ubi dicil, miiiliam bonam, parvuli" 9S, til nihil puerile aut teiieriim sapiant
patenter excludit miiiiiain curialern, languam male opera lua, sed le per omnia exhibeas virum in
sibi cbnsciam, inhoneslam, reprpbam, perilitam et Chrislaperfeeltim. Super omnia humiliiaieni am-
ilamnatam. Vos etiam, amici charissiirii, qtiando- pleclere, ut apud le nihil supcrciliosum appareal,
que recogileiis in amariludine animae veitrae dies,,... in-verbo, vel in f;cie, vel in gesiu. Principem le
quos in curia perdidistis. Hora est jam: nos de! conslitiierunt fralres lui, dicit Sapientia **, eslo in
somno surgere". Surgiie postquam sederilis*'*, nei illis quasi tinus ex itlis; nihil singulariiaiis praelcn-
obdormiaiis in moiie'". Yiia rios fugil* 'ihorsi das, nibil dominaiioiiis exerceas. Esioie, inquit
instiil, hoslis insidjatur ut rapiat, et rion est qnii beatus Petrus aposlolus, non dominanles in clero,
eripiat. JEmulor quidem vos Dei wmiilatione'', sedforma facii gregh in populo ". Ule, qui vocal ea
zelans et si iens salniem vesfram in visceribus Jesui qum non sant, tanqudm ea qum suni 96, vocavii le,.
Christi: videiis, quia cnria plena est Jaqueis mor- iit sacerdolio fiingnris ei, ut.in domo matris suacsis
lis : inors autem inevilabilis et iiiccrta, judexque; firielis el prudens riispensalor, servus non dominus,
tcrribilis nos exspectat. Horrendum est auiem in sis possessionum sttarura cuslos, et populi advoca-
cidere in mantts Dei viventis 8', illosque cruciaiusj tus. Posuil te Dominus, ut sis principibus ad cor-
incurrere, quorum non esl intermissio, neque finis. «ctionem, plebibus ad eruditionem, affliclis ad so-
Scib me spiriiualem Jericho subveViisse, Jos.ueque; lalium, nocenlibus ad limorem, clericis ad libcra-
Moysi successorem dixisse recordor : Maledicius,, lioiiem, superbis ad humilialioneni, humilibus ad
qui remdificai Jericho ". EgO- siquidemprocessi ini iuielam. Agnosce, quaeso, vocaiionero luam B7; noa
diebus mcis; et, ul sermonibus Job utar : Rugm; eriim vocavit le iterum Dominus in
immunditkim,
mem dant teslinioniumi contra me 8S.Et item : Bre- ut deducas in bonis dies luos, et agas curam car-
VC5aitni transeunl, et per semitam, qua ambulo, nonj nis in desideriis 9S; haec omnia a mente fuluri
Tevertar *'; iecogilabo ergo dieS perditos in ama- episcopi convenii exsulare; scriplum estenim":
ritudine aniinae nieae, residuumque annorum meo- Necesse esl, nl nmnda sii manns, quae sordes di-
rum studiis imrifolabo el paci. Q luii alienas. Sane in Exorio legilur 10°, qnod cum
Bene valeanl socii el amici nostri, et sciant mei Moyses de manialo Doniini proposuissel Aaron in
siitim esse universi et singuli. poniificem consecrare, enm prius diligenter ablu-
EPISTOLA XV. fum vestivit snbucula, el balteo cinxit; in q:io
JVDC0M1TEM BAIKALDCM (M) ELBCTUM IN EPISCOPUMt ostenditur quod in episcopum consecrandtis prius
CARNOTENSEM. abluitur, nt.rio aiiiiqua conversatiorie in novam iii-
[A. D. 1178.] uoceniiam refonoatus suscipial incremenia yirlii*'
ARGUJIENTUM. —lnslruil filiurn comith R. inepisco-"" lum- In subucula
ptim Carnoiensem electum , quibus viriutibus quidem vitaemunditia designatur;
episcQpusornalus esse, el a quibus vitiisabhorrere, quae balteo constringilur, ut sub arctiore lutela
debeat, ptidicitia nutrialnr. Apponiiur etiam tunica hyaciii»
Vocavit te nobiifs Fcciesia Carnolerisis de subdiio) lhina, ul sil convcrsaiio ejus calesiis •, ut jam
jn praelaium, rie filio in pareniem, de discipulo ini non loquatur verba hominum, aut sapiat nisi
piagislrum. Si vis esse, quod riiceris, ut interr Chrisliim. Superhumeraii aulem rationale arijici-
electos Domini censearis, qui in electis snis millitl lur ~, in quo eral doctrina et yeritas; ut sit scriha
radices ", qui quos elegit, hps et praedestinavit " ; 0 doctus (ii regno Dei, et cnm opporlunum fucrii,

PETBI DE GUSSANVILLA N.OT^E,


(41) RaynaldtiSj aut, ut alii, Beginaldus de Mon- ininit Joannis. et Peiri praedecessonmi ejus. Con-
con,' lilius erat Bcginaldi comilis de Moncon alias seiiliunt omnes hisiorici, elNecroIogiiiin. Carno-
de Bar, el Agnelis, Theobaldi magiii Campaniae co- lense, quocl de viriutibus ejus ita Joquitiir : i Oc^.
niiiis filiae. llic cum esset thesaurarius ecclesiae lavo Kal. Aiigtisti obiit Beginaldus ill-nstris comes,
S^ Marlini Turonensis, el pncposiius EcclesiaeCar- Moncionis, procujus anima Reginaldtis cjus. filius,
notensis, cx Souchelo in Hisioria ms. ejiisdem Ec- Carnoliim Ecclesiae venerandus antisies, capcllani
«iesiic, aiino cifcitcr 1187, siiccessit in episcopatu SS. Sergii ei Racch i in cuiia domo.rumepiscopnliiim,
CarnOtensi Petio Celleiisi abbati, non auleni Joaririi sitam, iii ea libertate ei imnnrnitale, qua e.-uiipos-
Sarisberiensi, ut scripsil Busaeus. Constat enim Sidebat, cOncessit capitulo Carnotensi jure pleiiario.
apud omnes Joannis Sarisberiensis successorem perpetuopossidendaiiivPro cujus benelicii largiiione
fuisse Petrum Cellensem. Sic enim ad Bainaldiim slattiltim estanniversarium pairisejus eltiiairis, et
noslruin scribens Stephnnus Tornacensis, el pro- comifis Henrici, el ipsius episcopi, cum decesserit,
piolioni ipsius.ad episcopatuni coiigraiiilajis, jpc- celebrari, ac provenlum diclae capellae caiionicis

."' i iini. l. — noni.


~~ lo. "' rs:u. 120. -• r*;u.-ia. -- n i.nr. u. - neui. iu.
~~ *"•-•••
so ~'
.Jiit). 16. Ibid. Eccli.; 24. Rom. 8. 8S'l Cor. '7,.
' Eccli. 52. »" I Tclr. 5. '6 Ropi..
4. '.'«Cor-J. " Rpm. 13, " Eccli. 43. ' 00 Exori, 28, ,' Ibid,
Cap. 29.
53 EPISTOL.E. — EPIST. XV. 54
producat de thesauro suo nova el veterai s. Haeca .A spensatione iiidiislrius, in agendo slrenuus, In.an-
ttiaeadministraiionis ofScio exaciissime requirun- xiliando solliciius, in consiliis fidns, in responsio-
lur, ul per omnia sit in te mtmiliias non viiescens, nibus circumspecliis.Exhibe temajoribus devotum,
digniias non praesumens. minoribus blantlum , aequalibus mansuelum, rigi-
lloriie in promolione quorumdam prima quaeslio dum superhis, beiiignum humilibus, misericordem
csi, quaesil summa redituum, non quae sil eonver- pcenitenlibus, inficxibilcm obslinalis. Exhibe le
saiio subjectorum; verumtamen Deus non irride- Joannem incesluosis .'.*,Jehu et Matialbiam aposta-
ls
tur. Ad hoiiorem vocavil le propler onera, non ad lis1S, iornicaiitibus Phineem u, Eliarii idolola.iris
mulliplicanriuiri iiiimeiuiii familiae, aul equorum ; mcrilieritibusPeirum 1S, blasphcmanlibus Paulum
iioii ad danrias parentibus dignitales, sed ad dan- ", liegotiantlbus Chrislum 18.
dam sciemiam salutis plebi ejus. Majus gaudium Brcvissimus est hujus vilaeicmporalis excursus;
Deo et angeiis ejus, si converlatur peccator a via finis autem horribilis ct incertus. Quanlo est ccle-
sua mala 4, praelali oflicio, quam si per ejus indu- brior tilulus luac iiobililalis, tanto gloriosius tibi
slriam pompa episcopalis emineiiliae in eveciionibus ce.dii ad cuinulum laudis, si alios in Christi-inini-
et Jamiliis augealur. Non esi ih hoc gaiidium ange- sterio superas sanciitate, qtiori generosilate trans-
lorum, in qno est pauperum riomorum subversio, a cendis. In episcopali condilione nihil est nicdium;
quibus procurationes ex'gis imporiunas. Conque- vel sa-cuiaris erit itia,conversatio et probrosa, vel
runlur et dictuil, quia mulliplicasli geniem, el non sancla, el tam apud Deum quam homines gloriosa.
cito oblene-
magnificasliIwiitiam ". Si le illius discipulum pro- Nihil esl, quod adeo vilam hominis
fneris, qui venil minislrare, non ministrari *, sic bret, ant illustrel, sicul pontificalis auctoritas. Ciio
minislrabis pauperibus, ul non viiiiperelur minisle- iit vel bonus odor Deo, vel rumor in populo. Qtiae-
rium luum ' ut palrimonium Cbristi el pauperum daiu gennnaesplendidiores sunl in obscuro quam in
cjus, quod libi comiiiissum esl in egenlium ncces- luce. Quidam ante dignitaiis adeptionem satis com-
siiales, noiiin usus extraordinarios expendalur. nicndabilem exsliterunt; sed super candelabrum
Patrimcnii hujus zelalor esi Dominus, rationem Ecclesiacconsiinili, Iucenj in lenebras, el famam iii
tccuindislriclissimam posilurus s, ci usquead no- infamiain converlerunt.
vissimurn quadranlem exiget universa '. Sane pro- Viilgariter dicitur quod bonores nuitant mores;
pler hoc irritavil impius Deum. Dixil enim in corde sed raro in mcliores. Melius plerisque fuissel adhuc
suo : Non requiret '~. Sed certe requiret. Nec le latere sub modio, et sub umbra liOneslaeopinionis,
polCiunt excusabilem reddere ltiae gcnerosiiaiis C quam cuin infamia candelabriiin ascenriisse. Ariliuc
cniineniia, et numerositas clienlelae. Si quia hiius lurpiiudo corum sub paupertalis obscuro ialeret,
'
(.oitiiiis, aul consobrinus regis (42).es, manu effu- nisi eam digniias divulgassei. Crcvil bonor, el cuiu
siore leneris expendere; necessitas hacc Cliristi bonore infamia; iiain juxla salyficun):,
non Omne animi vilium tanto conspeclius in se
patrimonium contingit. Expensas, quas de re* Criinen liabel , quaitlo q\ti peccal major habe-
bus niniidaiiis fecisses, alias Jbrtassis enormes p«v \ittr ~~-
luagcuerosiiate, debei in rebus ecclesiasticis epi- Privalo pcccanli saepe parcilur; sed si praelatus de-
svopalis modeslia cohihere. Eleclus es in episco- liqucrit, in cjus infamiam linguacomnitim acuuntur.
piiiu a Christo, ut ei fungaris sacerdotio, ut redrias Mulii cx aliena persuasione crediint suum crimeu
pnpiiltitiiacceptabilemDomiiio, seclatorem hoiiorum prorsus esse ahsconditum, sed periculose falluntur.
opciiiiii, ipsum verbo inslruens el exemplo fl. Pro- Sciat cuim omnis prx-lalus, ex aliquo seinpcr se
pter quod omni anliqtia vanilale deposita, sludcas csse infamem, nisi veram operibus exbibeat san-
moribus implerepoiiti.icein, el, ulSanclo sancloriim ctilatem. Scriptum esl,quia voxpopuli, vox Dei".
ilevota?servilutis impendas oflicium, induas sancli- Nec leviter, juxia aeslimationem meam, opinio com-
J.ilein. Sis, quaeso, compositus ad niores, fervidus rj munis aliquem praelalum cxiolleret, nisi quem cf-
iji diJectione, maiisuetus in socieiale, slabilis in fectus operum, ei jugis experientia coninieudasset.
promisso, forlis ad paiienliam, pronus ad concor- Si le igilur puhlicae commendatiouis iilulos habere
riiain, rigidus ad ceiisuram. Sis injudiiiis reclus, in delecial, Clirislo el homiiiihus placere inlendas,
loqucndo mod.estus; in 'ubendo discreliis, in dis- non iii muhiiudine diviiiaruin, scd graiiarum , iion

PETRl DE GUSSANVILLA NOT.E.


qui iiiicrfiieriiil , distribui. > 11)dem postea : cognalione vir nols.ilissimus.;sed el animi liberali-
< Sextoldus Deceuib. obiil, anno 1217, yenerabilis late longe nobilior, el corde humilis acberiignus. >
Pater piae i)ieiiiuii;e Begiiialrii.s, hujiis sanciae sedis (i'i) ScilicelPhilippiAiigtisii, regis Franciae, cujiis
revfrenriiis aniisles, illusiris comilis Moncionis paiei- Ludovicus Junior duxeral Adclain sororem
lilius, clara siirpe Francornin' priiii-ipuiii-ci regali Agneiis malris ipsius Rainaldi.
3 .Miiith.15. 4 L'ic. 15. « Isa. 9. 6 Malih. 20. ' II Cor. 0. 8 Maltli. 18. 9 Matth. 5. "Psal,9,.
11 Tii. 2. " MatUi. 14. ls IV Bcg. 9. Macb. 2, » Num. 23. ls III Beg. 18. 18Acl. S. " I Tim.Jv
lsJ..iiiii.2. "Jttv. sii.8. 30Jsa. 'J(j.
55 PETBl BLESENSIS 56
in ornatti vestium, sed viriutum. Illorum episcopo- .A slt: Spirilum nolUeexslinguere *', atque adliuc im-
rum vham deleslabilem reputes, quorum habiius becilles sanclioris proposili conaius evacuant, et
in vestepompatili, quorum incessus erecla cervice, subverlunt. Si continentiam vovet, si adabstinen-
qiiorum farics torva, iruces oculi, minae lerribiles, tiam se conformal : Propitius, inquiunt, sis libi,
dominantes in clero, non forma facti gregis in po- domine; juvenis es, jejunia capiii sunt imporluna,
pitlo "; quorum deus venler est " ; qtiorurn vita in nimia carnis afflictio morbos parit; sic debes chor-
morte sepulta est, mendaces, vaniloqtii et super- dam lendere, ne rumpalur. Haec omnia in annos
bi, socii furum, non collegaePetri sed Simonis.hon maiuritatis diflerri opoiiet. Non sumns meliores
Clnisii discipuli, sed Neronis. .Isti dum pauperes quam palres nostri. Ad solatium viri creata est fe-
spoliaut, dum monasteria gravanl, dum exlorquent mina. Viro et feininae dictuin est : Criscite et mul-
a clero, riiun in quaesliim iraliiinl, et veiialeni ex- lipticamini, et replete lerram ". Nec virlus lua, vir-
ponunl justiiiam Dei, dum Gieziiicam negotiatio- tus est lapidis, nec caro tua anea esl *.*.Delicta ju-
nem excrcent ,s, thesaurum irae el morlis sibi ac-. venluiis el ignorantias Dominus non auendil ".
cuniiiiaut, cum ihesauro pecuniae Christum babiiuri Somnus, et ludus, et sollicitudinum depositio aiui-
viiidiccin, quein non tiinent judiccm. lllud cerlis- cissima sunt nalurae; bonum custodil castrum, qui
sinie teneas, quod si ad lios enormes actus manum B servat cuin diligeniia corpns suum ?°. Temerarium
semcl praelaius exieuderit, est se cilra necessilatem aflligere, Religio in juve-
Ut canis a corio non absterrebilur uncto,k:: [ nibus, raro commendabiles sorlilur evenius; aeias
sed glutino malitiae inviscalus de caetero respirare proveclior satis rediinet lubricum iuvenltilis, Satis
lion poleril, el, nisi cum multiplici ausieritate tempesiiva est pceniieiiiia, quae anticipat diem mor-
pceiiiienliae, ad innoceniiam non redibit. Praelalus lis; lalro in cruce pcenilet "; nemo sero pceiiiiuit,
siquidem rarissiine inveniltir, qui collaterales non quern mors invenil prjeniteniem.Tme proprium esl
halieal assenlatores sibi, qui eum lactanl el pal- parenlelae, nioius adolescemix sequi, aique ad
pant, qui oieo peccaioris caput impinguani. Lau- lempus Iaxioribus induigere desideriis, et tandem
daiur peccator in desiderih animm sum, el iniquus in lempore maturitatis odorem Jsuavitaiis emillere
benedicitur ~*.Isii sunt, qui ctiin videut domini sui s'. His et aliis modis superseminat zizania inimicus
animum iri tentalionibus vacillanlem, possentque homo ss : sed menlila est iniquilas sibi s4. Nam, ut
eum verbo exhortaiionis imbuere, et a peccato avel- novissimis ejus verbis prius respondeam , magnus
lere el erigere iii virliilem, mellitis sermonibus iile comes Tbeobaldus (43), el alii plerique pr.oge-
spirilum in eo virtutis exstinguunl, cum scriptum Q nitores lui, etiam anle iuventulis ingressum, ma^

PETIUDE GUSSANVILLANOTiE.

(43) Avus Rainaldi per Agnelem filiam suam, apud Laliniacum sepe.tlur. Quatuor nabuit filios
quae Bainalduii) peperit. Fuit auleni Theobaldus Henricum comiiem Trecensem Palatinuin, largilale
Ca.ipaniac comes, via nobilitale, sanctilale et re- et liberalilale famosum ; Tlieobaldiim, coiniiem
bus gestis viribusque claiissiiniis. De co sic Joannes Blesensem, qui lenuil Carnuium; Siephaninii, co-
a S. Viclore in Memoriali historiw, quod habetur iniiem de Sancerre , quod Sacrum Catsaris est
liiaiiiiscriptiim in bibliolbeca S. Victoris Parisien- dicium, eiC.uillchniiin arcbiepiscopom Senoiiensem,
sis, ad aiiiium 1137 : <Hoc lempore florebat Theo- postea Remensem, ad quem magisier Pstrus Co-
baldus coines CampaniiB, pater orphanorum, et meslorscripsii historiam scholasiicam. Habuitetiam
j.udex viduaruin, ociilus caecornm, pes claiidortim, filias sex. Prima ftiit Maria, Burgundiae ducis.sa;
siiigulariter munificus in pauperibps sustentandis, secunda Agnes, Barriducis comiiissa; lenia quaeriam
jn exslrueridis quoqtie monasieriis, ei erga religio- ducissa in partibus remotis. Hanc postea duxit
sos quosque largitale iiicomparabili. Hic. quatuor Guillielmus de Goel in riicecesiCarnoiensi. Quarta
haliuil filios coniites.lIenricumCampaniae, Theobal- comiiissa Periici Mathildis; Quinla inoiiialis Fonlis-
dum Blesensem et Cariiotensem Slepliantim, ct Ebrallli; sexla Adala, Francorum regina. > Qiiam
Cuillelinuin Remensem arcbiepiscopum ; filiasque vero pius et sanclus fuerit Theobalrius hinc apparel,
pliires habuil, quarum tinam Adelain nomine rex quod intima cum S. Bemardo amicilia conjuncius
prancorum L^xlovicus YU accepit uxorem, de qua fuerit, ab eoque in iis, quaead Deum periinerent,
piiilippus Augustus procreatus est. > Ubi notandum lolus dependerel, lndicaiit eiinm innumerabiles ec-
falso ilici Stephainini fuisse comjlem Carnotensem. I) clesiae, uionasieria, xeuodocbia ab ipso fundala et
Nullus eniin auctor esl, qui boc illi tribuerit, sed donis cumulaia, quibus maxiine Burgundia el Cam-
pmnes coiisenliiint eum fuisse comitem Sancerra- pania repleiae sunt. Plura de eo referreni, nisi
ntini, sive Sacro-Caesariensem, posiea utore mor- brevilati epnsulerem, et nisi spes quaedam mihi
lua Carthusianum elfectum. De Theobaldo inagno affulgerel fore ut aliqttis insigiiium noslri lemporis
Alberipus moiiacbusTritim fontium prd. Cisiercien- scripiorum huic operi niaiium admovcat, ei histo-
sis, in dioecesiLeodiensi, auclor ovyxpovo;in Chro- riam aul genealogiam iilustriuni Campaniae comi-
nico ms. Ita scribil: < Anno 1152 moriiur Cam- lum eruditi Pitboei morie iiiierrtipiani nobis rie-
paiiiae.conies Tbeobaldus sexto Jdus Januarii, et scribat.

" Peir.'5. " Philipp. 3, ~~IV


Beg. 4. 84Horal. Sat. H, sal. 5.) " Psal. 10. s6 Tliess. 5. " Gen. I.
"Job6. J9Psal. 24. S0Bernard. serm. 2, de assumpt. B.'"'*-
Virg. sl,Luc. 23, 3i Hieron. episi. 7 ad Licl.
' '
et 47adSabin. 3SMajili. 15, "Psal.26,.-.
57 EPISTOL.E — EPIST. XV. 58
gnarum virtulum lilulis effuiseruhi.sed etavuncu- A nore 4S. Sic le exhtimet homo, ut minislruin Christi,
lus tuus, archiepiscopus Remensis (44) senilem in- et dispensalorem mysteriorum Dei M.Bene quidem
duilab adolescentia gravilatem, ex tunc ascensio- dispensas (45), si vivas ordinabiliier, socialitcr,
nes in corde suo disposuit, atque per incrementa lnimiliicr; ordinabililer libi, sociabiliter proximo,
virinium in eminentiam vilae perfectioris ascendil. huniiliier Deo. Si onerosus libi videtur vitae me-
Cerle populus qui te Iactat, in errorem inducit. horis ingressus, eril libi progressus accepiior,
Crede, amice charissime, Paulo doctori gentiiim , ipsamque propositi sancti duriiiain cerlipr retribu-
non adulatori : Abstineie vos, inquit, a desiderih lionis exspeclatio levigabii, Prophela dicit: Pro*
earnh, quw militant adversus animam '", si enim se- pter verba labiorum tUorum ego cuslodivi vias duras
cundum carnem vixerilh, moriemini "; iila sciiicel, 4'. Quod leve esl, dicit Aposlolus, el momenianeum
morte, quae nec moriiur, nec fiiiilur. Sapiemia car- tribulationh nostrw, immensuin gloria'pondus opera-
nis, quae libi suadei illicila, inimica est Deo 3'. Al- tur in nobis 48.Transibit enim spes in rem, labor in
lenrie suggesliones adulantium tihi, el vide quem praemium, contineniia in gloriam, abstiiieiiiia in
fruclum ex eorum consilio assequaris. Sane in vo- coronam : quod breve est, in perpeluuin; quod
lupfatibiis carnis ciio praeieril quod deleclat, et mutabile est, in selernum. Inter caelera , lanquam
pcrmanel sine fine quod cruciat. Quem fructum ha- B (lominiim cl aniicum bumiliter et obnixe te precor,
buislis, dicit Aposlolus, in his, in quibus nunc eru- quatenus hanc exhoriationem meam, quae procedit
bescitis ss. Haec sunt, quae carnis opera comitan- ex corde, palienler admiltas : quodqiie pcr, tu et
lur, appetiius anxietatis el vecordiae, aclus abomi- tibi el te scribo motesie non feras ; piuralis enini
nationis et immunditiae, exilus poeniiudinis et ve- loculio, qua uni loquendo iiientimnr, sermo adu->
recundiae. De universis, in qnibusDeniii offendiimis, latorius est, longe a sacro eloquio alienus.
nibil residuum csl, nisi conscienlia immundiliae
[In codice Harlejano [3672] post epistolam inlerve-
testis, el se crucians recyrdalione peccati. Tesle niunt haec quae sequunlur.
Apostolo, fructus peccali mors; fruclus autem ju- Hwc epistola conlinuaiiir cum prwscripia el non
stiliae, spes el gaudium in Spirilu sancto 38. Faclus habet rubricam nec eliam numerum epislolarum. —
es discipulus, non Epicuri, sed Christi, ul crucem Non te lusisse pudeat, scd ludum non iucidere : et
Christi circumferas in corpore luo , non ut curain qui lusisti lemere ad vilae friigem regere niagislra
carnis in desideriis agas 40. Si Christi minisierium morum doce.it teralio, ut dignius poiilificio divini
suscepisti, in omnibus exhibe le sicut Dei mini- dono munere ad laudera Chrisli nominis fungaris
slruin, ul non blasphemelur in le nomen Dei *'. p sacerdotio. Sis pius, jiistus, sobrius , prudens, pu-
Ille, cui minislrareproponis, sanctus est, innocens, dicus, humilis, in lege Dei dociiis, el noii sis ai-bor
impollulus, excelsior cwlis faclus 4!. Sancii, inqiiil, sterilis. Tuo le regas aplius ofQcio, et pulso procul
esiole, quiaego sanctussuni 43. Hwcesl, inquilApo- viiio mnndiis a labe criminis, ul miindus inundae
stoJus, volunlas Dei, sanclificaiio vestra 44.Et sub- Virginis minislres in allario, Minislros immtinditiae
jiingil : Ut abstinealis a fornicalione, ut sciat unus- a le repellas longius, bonorum vilam forlius pravus
quisqite vas suum possidere in sanctificaiione et ho- dcpravat socius, el aflicit iufamiae dispendio : sic

PETBI DE GUSSANVILLANOT.E.

(44) Hic est Gnillelmus cognomcnto Albimanus, apud Philippuni Augiislum Franconnn regemsoro-
fllius Theohaldi Magni. < Qui quidem sub ferula ris suae Jilitim, hinc elucel quod siipreinus ab eo
Bernardi Clar.ivelleiisis educaius, religiosissimus regni adminisler faclus sil, perpelnoqiie prim-ip-ili
evasii, > inquit Tavellus in Vita arcltiep. Senon. laieri adhaerens. Unrie,cuin Lucitis III sumi. uspon-
i Undeet senih-m indiiiiab'ariolesceniiagravitatem,> lifex ejus virienrii desi.lerio fliigraiis, scripsissel
ait hic Blesensis. Ex canonico primum S. Quiriaci regi ut sibi cardinalem niitterel, Lucio sic rescri-
vel Cyriaci Pruvinensis in episcopum Carnoiensem psil Auguslus : i Aslitii super omnes amicos et li-
electus, non consecraius esl. Nani, post aliquud deles noslroscliaiissiiiiiisavtiticiiliis noster Giullicl-
tempus Senonensis, deinde Bemensis archiepisco- mus, in consiliis nosliis oculus vigilans, in nego-
pns consecratus, landem cardinalis lituli S. Subinac liis dexlra inanus. Eum vel ad lempus receriere a
ab.Alexandro III in concilio Lateranensi anno U70 nobis, succeriere est hosiibiis nostris. Reiiiininitis
creatiis est. Yir non illustribus niodo verum i-cgiis eum clavum in oculis Irostiuin nosirorum, ei in la-
naialibus; non ingenio laniuin el reriim gestarum teribus eorum Ja.ncearn, sine ipso lieri nibil exisii-
gloria, sed eximia in Deum pielaieclarissimus.Eum •j mantes, sive de pace, sive de bPJIoeum hoslibnsesset
Alexaurier 111jam archiepiscopuin Senonenseni, agendum. » Obiil anno 1202. Pltira de eo passiiu
legatum in Angliam misit, ul de morte S. Thomae hisiorici.
qtiaestionemhaberet; ihique tam prudeiitcr et ani- (45) Hanc sententiam riesumpsit Blesensts ex
mose se gessit, ut Henricum regein Angliae ad poe- S. Bernardo, sermone 1 de SS. Peiro ei Paulo.
liiieniiain induxeril. Qtiaulo autem in prelio esscl

BIPeir.2. 36Bom.«. s'Jac. 4. S8Bom.6. a9 Gal. 5. 40. Rom. 13 MI Tim. 63 " llebr. 7,
•3Lev.il. *41 Thess.4. "lbid. 461 Cor. 4. 47Psal. 10. 49HCor.4
' '
6<j PETRIBLESENSIS tO
irahil pransumplio a convictu similium. Praelaii A tionis inftindani. Sttni enim in candelabrO lacerna*
viia viiium vilescit cdnlubernio. Pius proteclor culi, infusoria, exsiincioria el emuncturia ". Ero
pauperum omni pelenli tribtie, malos polenter ar- atitem irangressor Dominicae legis, si siisiineaii),
gue, maniisque-sacras abltte a sordidorum muneris quod nemus juxta allare Domini crescal, qudd circa
contagio. Nullus te palpei prseniio, quacsiia gratis ecclesiae rectorem sollicitudinum muliiiudo silves-
gratia largirc beneficia sed dignis benefieio. Non cat. Majus est omtii thesauro, quod in discrimine
des minisiris sceleritm, noii lua sed ecclesiae, sub poiiilur cerio. Inipreliabileel super omnem aeslima-
pielatis specie, uoii abutaris injpie commisso libi tionem est, quotl quasi sub jactu aleae aeiernae per-
jaopcrum sttffragio. Nil a le ferat histrio, el tibi ditioni exponitiirj Abigendae omnino sunt scenicae
non ailicias infames amiciiias de Ciiristi palrimo- istx meretriciil;e, sirenes usque in exitiUm dulces,
nio. Caute dispone Doinini pauca, sed vera loquere; mtisciv cxti-riiiiiiaiites suavilalem unguenli "*, mures
verba confirmes opere, quia non decet ieniere os fibullieiiles de terra, ut corrodanl extales eoruiii
sacemloiis pollui nicndacio. Prudeniium consiiio le qiii-ponuiit afcam Donlini, id esl admiuislrationeiii
frui noii displiccat, ncc sinislrae moveat salubrisex- ecclcsiasticain, juxta Dagon ""; qui lemporaliii
horiaiio. Tencris ui abstineas ab omni mala specie ; noii miniis (jiiani spiriiualia, el fOrte diligeniius
Stib lieno temperanliae magislra pudiciiiae sobrie- admiiiisirant. Propbeia dicii de hujusmodi: Sicut
lale floreas. Non vario vagoque desiderio declines tiraneam labescere fecisti animam meam S6. Aranea
ad illecebras, sed caecaeinenlis lenebraspiirga vir- siquiiieni rie suis visccribus lelam lexil, et texenrio
tiilis ia:lio. tabescii, ut inuscam vilissimam capial. Quid alittd
EPiSTOLA XVI. fiicii boino, qui se eviscerat in expehsis, et in cu-
Al) EPIiCOHjJJQUEMDAM JAMGlUHD.EVtJH. ris, ut uiuscam, sive muslum odoriferae opinionis,
AHGUMENTUSI.— Episcopum mullis negoiiis el occu- et favorem linguae meretricanlis acquirat ? in hu-
pa.ionibus dislracium serio horlaittr, ul iranqtiil- jusmodi h.imines inillit Dominus spiriinm vcrligi-
iiorem vivendi ralionem causa sttwet aliormn salu-
lis procurandu: ineiil; el cogitet satis non esse, si uis, et errare facit eds in invio, cl non in via "'. Sic
culpw nutlius grnvioris conscitts sil, nisi bona tnui- filii Israel quadraginta annos expcnderunt iii itinero:
ta operu innoxitu vilw adjungat. irium dierum circa montem Seir , nec terram pro-
Vcniens et iiiveniens vos lot ricgoiiis inipiicituin, niissionis intraverunt S8. Isii sunt lunatici, qni offe-
lol circumvallatum lurbis hominum, tul occiipalio- ruiiiur Domiiio ad curandum 69, modo cadenles it(
nibus ad lam diversa disir.iciiim, condoltii Vobis, aquam solliciiudihum, modo in ignem cupi.Iitatis ,
et concussa stint viscera mea pio compassionis af- G aut odii, aut iracundiae, aul alicujus exlraordina-
fectn. Qnis enim susiiiieal palienter, ut tam nobilis riae voluplatis. Vix possum credere, ul in lanta'
anima spirilualibus doctrinis imbtita sub qiioriam lurbatione animae possil quis iiivcnireorarido roreiri
velaiiiirie.liberiaiis in opus servile degenerct? Ani- devoiionis, aui flnenta gratiae. Esi eniiri tenipeslas
muiii siquidem, qucc loi iabyrinlhis inlricata esi, valida, el inirabilcs sunl elaiiones maris in corde.
hecesse esl frequenlius ancillari; non enim soluni- 111sunt, quibiis promisil Dominus coetuin ferrenm,
inorio babitalio terrena hanc deprimit, scd et ipsa ut ccelestis pltiviae vel gratiae sint extorres; et ter-
ad lerrcnoriim inquieiiidinem sc difluuriil, ul ctim ram aeneam, ui circa lerrena inlcrius obdurati
Jcrcniia 40dicat: Effusa sttnl in lerram vhcera mea. fiuctum viiae non facianl 60.Absit, absit, amaniis-
Et ctini Ezechiele so: Terra eral usque ad [enesiras, sime Paler, nt adversus innoeenliam tuam aliqnid
el fenesirw clausm, sic cceluin mutatur in lerram, sinisire conjiciain vel praesiimam ! Charilas lamen,
auruin in scoriam, spiritiis in carnem. Carnalis qua niedianle gesto te in visceribus mcis, limere'
honio dcprimit spiritualem, el draconeiii Moysi me facil, uiinain et in linieas ! Beatus eniin homo
dracones Pharaonisabsoiiieni 61. Loqnar ergo, quia qui semper est pavidus 6*. Circumspecli bominis
si lacuero, os meum condemiiahil me. Rogabo ui esl, oinnc opus suum babere suspeclum. Verebar
domiiiuni, monebo ut pairemjet si animam ejus omnia opera mea, dicit Job *~.Cum omnia bene fc-
ad iioiitiaiii siiaecOiidiiionis alias revocarenou pos- cerimiiSi debemus dicere, quod servi inUtiles-.su-
sum, olar cantico amoris, et dicdm ; 0 pulchra, si mus ~3. Breves dies liominissuiti 64; nescio quid sla-
te ignoras, egredere posl gregem sodaliumluorum ". tueril super nos terribilis in consiliis super filios ho-
Nemo enini se novil, donec dics suos recogitel, mintime", nesciintis, quid ventura pariat dies ~~.
eundo reoordatione post gregem et multituriiiiem Verbtim Prophetae est ; Ecce mensurabiles posuisii
commissorum. Loquar itaque, et de solliciiudine dies meos : in imagine enim perlraiisit.homo °'. Dies
vestra importabili aliquid immiiiuam, aut eam om- mei iransierunl , dicit Job, el per viant, qua itigre-
nino exstinguam, et aliquid erudilionis, et aedilica- dior, non reverlar os

31. so Cap. 41. sl Exod. 7. sa C.int. 1. S3Num. 4. s4 Ecclc. 10. ss I Beg. 5. ss Psaf.
"Cap. ~~
38. "' Psal. 106. *s Deut. 2. " Mairb.
~~ 17. l.evit. 26. 61 Prov. 28 6S Cap. 9, os Ltic. 17/
'" Job. 14. 6SPsal. 65 66 Prov. 27. Psal. 38. 6S Job 16.
61 EP1ST0L.E. — EPISf. XVlI. 62
Singttla de nobis anni prwdanlur euntes. A ceptio regia, vel hornintnh leinporalis ulilitas pole-
Qui non est hodie, cras minus aptus erit ~". rit excusare. Sed eril, qui riicat: Quia quidquiri
Non dicam, vilae, sed jam tuae mortis pars magna deiiqtiimus, confessionis beneficio poleril aboleri;
prseieriit. Clepsydra (46) non lariltim tiliimnm siil- porro nemo de vilaediulurnilaie securus est; lesli-
licidium exhaurit, seri loium quod prius cflluxit: monio Scripiurae : Cum di.rerini: P,tx el securtlas,
nec mors est in ultimo vilae luae, sed in toto, quod lunc repenlinus superveniet inleritus ". Mors 8Senim
de viia praecessit. Noe, ul se suosque salvaret, cen- subita et incerla l-emeriium pcenitcnliae frequenler
Uiin annis in arcae fabrica laboravit '°; nos vero anticipat; morbi eiiam, qrii saepissime graves cl
quanlum laboravimus, qunriim singuli dics momen- invaiesceriles sunt, angusiia sensualispiritum devo-
lanei siiiit, Iransitorii ei finales? Plurimnm limcn- tionis exstinguunl. Cerlissimum est auiem, quod
diim esl, ne fuga nostra fiat in hieme vel in Sabbato, non ptmit honio ptiniet Deus. Horrendttm.vcro est
quando operari non licet' 1. Ideo sexta die colligen- incidere in manus Dei v{venlis8V.Quis enim habitare
dus est gomor ™, quia in hac sexla aeiate operan- poleril cum igne devoranle, aul quis stabit cttm ardo-
dum est, ut in illa seplima qiiiescamus, quando di- ribus sempilernis ? "
ccinr, ut'requiescanl a laboribus SKIS'3-Forle in ij;ee me movenl, ut te moncam, Pater, quatenus
corde luo cum Apostoio dicis : Nihil milti conscius B ex boc nniic qiianluincunque poteris a turbatione
sitm'''-; el cum bealo Job : Non reprehendit me cor saecularium sabbaiizes. Mherere animw lum placens
meumin vita mea,s. Sed, benignissime Paier, munda Deo*~. Si le ipsuni non habes, nihil habes. Sola pax
conscientia sine opere non suflicit adsaluiem. Pro- Dei,qum exsuperat omnem sensum", faciat, ut ab
phela dicil: Diverte a malo, el fac bonum ". Utrum- omni sensualitaie et saccularitale sis liber; haec oc-
que sine allero iinperfectum est. Dominus in Evan- cupaiionum lurba mors animae cst. Lleo dicil S.ilo-
gclio, servuni non solum male operantem, seri a mon : Fili, in paucis sinl aclus iui '". El ccce plus
bonb opere lorpe.ntem damnat". Noucnim soluin- qnam Salomon, non ad pauca, sed ad iintim dun-
niodo arbor, quae malos frucius facil, sed ei qua?, laxat docel esse sollicitum : Porro, inquil 8', unttm
bonos lrucliis non facit, excidetur, et in ignem mit- esl necessarium, Deum scilicet diligere: qnOd sine
lctur 78. Hujusmodi ignis liorrorem semper habeas auinii sinceritale haberi non potesl. Non est qui
in corde, dileclissime Pater, ut le premanl et mo- facial honiim, donec venial ad hoc uniim. Scriplnm
laut assidtu; metus aelern e mortis, et desiderium est: Vnam pelii a Domino, et lianc requiram '". In
inlerminabilis vilae. lslae sunt molae, quibus molilur iiiio siquidem cubilo consummata esl arca *'. Man-
anima Clirisiiana ; qtiarum una sine altera, jtixta r. daltim cniin charitatis consummalio est summae
pracceptumDomini, in obligaiionem piguoris trans- pacis. Ideo dicil Propliela : Omnis comummalionis
irenon debel: omnes siqnidem peccavimus' 9. Vide, vidi finem, latum mandaitim tuitm nimis ,%. Sane,
Paier , quantum pro leipso satisfeceris, ut scias quia ex abundanti cordis os loquitur'**; vereor ne
quid desit libi. Ul de tna taceam anima, vide quot filialis aifectio et zelus, quem de salule vestra con-
anitnas de ore Jeonis, et de faucibus inferni ejeceris: cepi, epislolam praesentem proirahat in immensum :
quanldm lucri de talenio libi commisso, opere, ideo, ne mulliloqiiio aures dclicalas offendam, epi-
verbo et exemplo retul.eris, qualiter sex opcra mi- stolam in verbo docloris geniium ciiiurio; Graiia
scricordiae, quae Dominus proponel in judicio *°, ju- sil vobis et pax a Domino Jesu Chrislo ".
(,'iter impleveris; quam sollicite carnem luam pur- - EPISTOLA XVII.
gaveris jejuniis et discipiinis; quam forliier pro ADCLERICUM NEGOTIATOKEM.
ilomo Dominiex advcrso asceiideris. Ad omnia h;ec — Oslendil elericum negotialioui one-
fiictus es ex lua professione obnoxiiis, ct haec oin- Ar.f.DMENTUM.
rctm aanletn, non differre ab Usurario; ac studitim
niii, Paler, a le exactissime reqiiirentur. Temeritaii omne cumulandarum opum vanum esse et pernicio-
et praesumptioni forsitan ascribclur, quod vos mo- sum.
lieo, sed chariias me compellit. Scio qttod in dic Q PETBUSBlesensis Balb. arcbid. dileclo socio et
ireiiiendi judicii reddiluri sumus rationem, eiiam ainico G , saluiem et aeternaesalutis menioriam.
de; serinonibus otiosis 81. Nnllos ibi excessus prae- Si tuae professionis ordinem et gratiam divinae
PETRI DE GUSSANYVLLANOTiE.
(46) Ex Philelpho, I. v, ep. 6 : < Clepsydra, eral ras dimetiens, Cleomedi esl vSpo).oyiiic : nirrie et quf
olim vas quoddam viireum, quod aequalibtis dimen- clrpsy.ii-33aiqiialiialem custodiebai ipvSoip dicob.i-
siouibus signalas horas oslendebat, ad cujus eliain ijii-. Ciini auicm Bomani vigiiiss lnililares in qna-
fundum erat foramen aperlum quod aquain eniiiie- luor lenipora aeqiialiier ilisiiiigtterent, eas primipi-
rei, e.tiia horseper aquaediminulionem quot essent ltis clcpsydris discernebal. Unde Vegelius : < ln
videri poterant. > Itaque clepsydranominaiur.quori quaiuor partes ad Clepsydrain sunt divisae'vigilia?.>
aqnam vclet atil furetnr. Dicitur aulem clcpsydra Ei Caesnr loquens dc insula Brilannia, sic ail:
a Coelio Bodigino, lib xvm Antiq. leciion., cnp. • Cerlis ex aqua mensuris hreviores csse noclcs
39, astronomicum sive horonomicum organum, ho- quam in Coniinente videbamus. >

69 Ovid. De rem amor. '° Gcn. 6 et 7. '•'Mallh. 24. '* Exod. 16. 's Apoc. 14. "' 1 Lor. »~4.
Job 27. " PsaL 53. " Luc. 12. '8 Mattli. 5. '' Bom. 5, so Maiih. 25. 81 Matlb. 12. l
Thess. 6 83 Aug. in Psal. 50. 8l Hebr. 10. 8S lsa. 55. »° Eccli 50. "' Phil. 4. 8S Eccli. 11*
"Luc. 10. s0 1-sal. 26. 91 Gen. 6. M Psal. 118, '** Matib. 12. 9S 1 Cor. 1, Gal. 6, Eplies. 6, ete.
63 PF.TRl BLESENSiS fo
vocalionis attenderes, le potius lcclione quam ne- A pil, sicut accepil, non praestal : qui, juxla sacrae
golialionc, ariibus qitam mercibus occnpares. Peri- Scriptura; consilium dati et accepti graliam non
culosiim siquidem esl in laico, sed pcrniciostim in observat 100.Porro lihi adscribis ad gloriam,
quod
clerico, negotiationibiis augere peculium, alque re- ad cumulum luae damnalionis accedit, quia in ne-
rtnn ambitiosa venalilaie se ipsnm diabolo venalem goliaiionibus publice jactilas te
circumspecHiiri;
exponere. Clericus, qui leviore comparat prelio, ut qui, ulinam damnabile libi non novisses oflicium!
vendai carius, filius esl avaritiae, idololalra pecu- Propheta dicil: Quia non cognovinegotiationem (47),
ni:e, servus mammonae,el venunilatussttb peccalo '*. inlroibo in potentias Domini '. Sciebat, quanlum
CIIIIIeniin species usurae sil, niinus proximo darc, esset in negotiatione peiculun). Nam et Job, qni in
cl plus ab eo accipere; non video (iericum ab usu- poienlias Domini certiun exspeclabat iiitroinim,
rarum crimine, el 1 a noiiiine criminoso immiinem, dicebai : Duw species difficiles el periculosw mihi
qui sibi cum alieno dispendio lucruin quaerit. Sane appariierunt; difficile exuiiur negotians a negligeniia
feiieraior, duin proximtiin manifeste spoliat, fure Dei, el cattpo non juslificabitur a peccalo labii (48).
deierior est el praedone. Das pro frumento vinum, Sane famam et animam perdis, ul perdeuda lucre-
pro viiio eqiiiim; el sic sub colore permutationis ris. Sentenlia Christi csl, lolum miiridum nemini
aut dilalionis obtcntu rccipis incrementiim in bnr^a, " esse lucranrium, ut quis suaepaliatur animae ilelri-
delriineiiitim in anima : longe deleiior Jttdaeis, dum menium '. Tu conlrarium seniis , qui de lu.i perdi-
illi tanlum alieno, l» vcro alieno et proximo fene- lione non curas, et saluli propriae perdilionis pec.u-
raris". Congregabis divitias, et in novissimo non niam anleponis. Suinmam rcpuias bealituriinem,
gaudebis ; et eveniel tibi, quod Domintis per Jere- imniensas cl supervacuas opes liabere : qiiarum
miam liguraliter dicit: Perdix fovii, quw non pepe- partem decimam toio vitaetiiacspaiio non expendes.
rii; fecil dicitias, ei non in judicio: in ntedio dierum Uiinam non fuisset haec pecutiia , quae libi non so-
derelinquenl eim, el in novhsimis suis reperielur in- luin Deum, sed el proxiiiium abstulit, et teipsum !
sipiens ''. Fenerator enini trislissimos habebit lnijus Sane si bcaliludo per diviiias conferretur; non
vitae exitus, cujus finis interitus ", ctljus mors de- compararet eas Dominus spinis *, nec praedicaret
lestabilis, cujtis damnatio sine fine. Porro negolia- Domiiiusbealituriinem paupertalis 4. Si diviliaeapu I
lionis crimen altenuas, el ad excusandas excusa- Deum cominendabilcs essent, juslis et limenlibus
tiones. in peccatis proponis lui btboris el providen- Deuiii frequeiitius obvcnireni.
tiae frtictuin esse, quotl pltts recipis, qui rem, duin Nmicanlem eccepeccatoresel nbundantesinswcnlo
vilius veiiilebalur, emisli. Dicis, omhino non esse obtiiiiieriint divilias ". Fcencralores et violenti Ec-
ahsiirriuni, si laborem i:i qunesium, si in lucrum clesiae persecutores, isii sunt qui ampliores hodie
periciilum convcrtisli. Quiriquid proponas, unum divitias ihesaurizant. Esau, quem Dominus repro-
denunlio tibi, quod negoiiationem in tuae saluiis baverat, incedebal cnm quariringenlis viris, Jacob
periculnm convertisli. Ncgotiatorcm clericum sacri in baculo suo Iranseunte Jord;iriem *. Nunquid
canones exsecraniur. Cn.n enim bettus sil homo, metuis, miser, quostibi non sufiiciantquaRparastiJ
qui misereiur et commodat ", el qtti pecuniam cerle prius libi deficiel viia, quam victus. Nedicam
snam non dedit ad usurctm " , eum possumus jndi- de le : Mtillos facil avarilia inter divitias indigere.
care ab aelerna bealilu.tine alieniim, qui quod accc- Judicium enim Dei cst, ui in eo, in quo quis del?-
PETRI DE GUSSANVILLANOTJE-
(47) E«t baec versio LXX Inlerpreliiin, nisi quod phoroih < numeres, > siimatur pro arie iNiineraria
liabent < negolialiones, > Graece Ttpuyu«.Ttixt.Et qua niitnerani mercalores, quaequecum negotiatio-
iia legit Psalleiium velus, et Bomaniini, quod ei nibus maxime coojuncta est, cum omnis negotia-
seqiiiinliir Arnobius, Chrysosionms, Augiisiinus, tio pene liat in numerando, et in ralionibus subdu-
siiniliier et versio ^Ethiopica , ilebraica n'~£D r. cendis, sensuserit : Quoniam non cognovi negoiia
f niimeros > Ciialdaica.versio < numeriini earum: > saeculi,accedam ad celebrandam jiistiiiain et inise-
Jnrle, bonilaiiim luartim ; Syi-iaca et Arabica le- ricordiarn tuam, atqu.e beneficia qttae a te niaxiina
guiit t scripinram. > Tbeorioricus ex Syininncho accepi. Secundum Vulgaiam versionem luc est sen-
sic liabel : ou yup oT§ui%apSur\tui~< Non enim sus: Quoiiiam non sum eruditus in scienliis, aut
novi dinumeiare. > Vulgala vero legit < lilier.-ilu- sacris aut etiain prolauis, uiihi salis erit ineditari
i"iin, > cui concordat vcrsio Hieronymi secundum in HiirnbiJibusDei, ejusque poteuliam rccolere et
Hebraicam veritaiem, ubi hiibeiur < litieraturas; > commemorare. lta Genebrardus ei alii.
ipiia in qttibiisdam exeniplari.biis Graecis legiiur (48) Sciendum primo banc senlenliam non reper-
itpuyiiuTslu;. llanc eliani aiibi seqtiilili' Augusliiiiis. iri iu iibro Job, sed esse destimpiam ex Ecclesia-
QuuJ aiitciii sequilur : < Inlroibp in potentias stici, cap. xxvi, vers. 37. Ueiurie in lexlti orJginaJi
Do.nini, >Hebraice habelur.m-Da3«i.iifor.iiindiiies > desiderantur baec duo verba < Dei et labii,» qn;c
bensus aiiiem isiius v.ersiculi secundum Hebrai- addil Blesensis ad iuajorein iiitelligentiam. Sic .m-
cani yersioiiein est : Quoiiiam non cognovi nu- tein habenl LXX: ubli; t%utpsiTuisp.nvp»; uicb7r^»p-
nieriim, aut riiiiiimerare non po.ssumtua erga me pi~\si«;, xul ou Sixj.iuBnotTut xv.nri>,a;KJ>'up.upTtu;,
benelicia, quotidie tuam poieiiiiain, id est lua for- id esi: < Diflicile exuelur negoiians a delicio, el
liafaclaet jusliliani praedicabo. Quod si vox Sc- non juslilicabitur caupo a peccalo. >

»4Rom. 7. 8S Eccli. 29. »6 Jer. 17. 9' Pbil. 3. "PsaLlli. "Psal.14. lo0Mallh.lO. * Psa..
• ' 4 • 6
70. Mallli. 16. Malih. 13. Mallb. 5. J^.sal. 72. Geu 52.
fiS EPISTOLiE. — EPIST. XVHL. 66
quil, punialur, ut sempcr indigeai, qui semper Ai ad rediius auferendos, sed ad corrigendos exccs-
indigeniiam limet. Sicut scriptum est: Qui meluit sus. In omnibus autem, quae cogilat, quae delibe-
prninam, veniel super eum nix '. Unum scio, quod ral, quae agit aut dici-l, procurai lucrum, inlendit
in saccum pertusum congrcgas universa, nec pro- ad quaeslum, temerario ausu omnia sua cxisliinans
derunt libi iu die uilionis. Cnm enim interierh, esse, quae a subdilis possidenlur. Sane tcstimonio
non sumes omnia, neque descendel, lecum gloria Apostoli 1S parenles filiis, et non filii pareniibus
domus ttim 8. Succedet libi forsilan inimicus, et thesaurizanl; si tamen iste pater est, el non polius
qui cogitat hodie diem mortis tna?, inlroibit in la- vitricus: suorum cnira gravis est persecutor, exactor
bores tuos, et in bonis lemporaiibus, qnibus more improbus,
Timlalico pepercisti, manu profusiore congregata torvusque Procrusles 18.
dispergens fructum capiet voluptatis : lu vero dor- Odil honeslos, prudentes opprimit, insidialur in-
inics, el utinam cum patribus iuis, eritque'sppol- caulis, diviles spoliat, pauperes gravat, nulli pro-
crum domus tua in aeternum. Suiliceret mihi, si licil, ofiicit uiiiversis. Ex omni causa per fas et
libi suflicerel, si a te viiium iiegoiiaiionis auferrcs: nefas pecunias congregat, congregatis applaudit;
Habenles aiimenla , dicit Apostoius, el quibus lcga- nec verelur suae aut allerius animae detrimenlum,
5
mur, liis contenti simtts. Nam qtti volunt diviles dummodo qualitercuiiqne possit assequi leniporale
fieri, incidunl in tenlaliones et laqueum diaboli'. compendium.Longeriissimilis esl Doctori genlium,
Porro, si opes congreges, nt pleiiius habeas suffi- qui frucium animae suae, non munera, sive relri-
cieniiam vilac hujtis, leipsum decipis : auget enim butioncs affectabat in siibditis : ideoque diccbat,
inopiam mulliplicaia rerum lcmporalium subslanlia. non requiro datum, sed fructum ". Quoties ad eum
Diviles, inquit Piophela, egtterttni et esurierunt: venilur, non faciem, sed manum advcntaniis at-
inquirenies aulem Dominum non miiitteniur omni lendil, quasi seniper munera stiscepturus. Atiriiae
bono '". Juxta poetum, fronlis est in pelendo : ingratus, ctim acceperit; si
Crescil amor nummi, qitanlum ipsa pecunia cres- non acceperil, inhumanus. Alieni sermonis impa-
[cii'~. liens, rei alienae improbissimus exactor, suaoava-
Rogo igittir, et in vera consulo charilate, ut le- rissimus dator, afflielis immisericors, sscvissimis
gilinia bonorum acquisitione contentus, ab enor- mansuelus, instabilis, inlraclabilis, incorrigibilis,
niibus lucris cesses, ne de caeiero tui ordinis reve- nulli tolerabilis, ctinctis odibilis, iniiiiicus pacis ,
reniiam negotialorio crimine dehonestes. Quod si contemptor fidei, adversarius unitatis, infidus in
non acquiescis amici concilio, scias, quod sccuris (Q consiliis, negligcns in agendis, furiosus in ira, rc-
libi posila est ad radicem 1S.Qui enim faciunl vindi- missus in misericordia, dissoluius in verbis, iu
ctam in r.slionibus, increpaliones in poputis 1S,ipsi conviviis gulosus, garrulus, temulenliis, luniidus in
jain in lecrimen negoliaiionis el fcenorisolfecerunt. prosperis, limirius in adversis. Dominus lutis niliil
Et-nisi pro le humiliter supplicassem, te tanquam prf) raiione, omnia vero pro libitti agit, et qtiasi in
damnaiissimi fruclus arborem succidissent. Quod bestialem degeneret sensum, a se omne consilium,
si le ad emendaiionem supplicia aelerna non mo- judiciumque discrelionis excuiiens, proprium se-
veni, ie saltcm ignominia hujus vitas, et lemporalia fiuiiur appelitum. Ilomo enim cum in honore esset,
damna sollicilent. non inteltexil, comparalus esl jumentis insipieniibus,
EPISTOLA XYTII. el similh factus est illis '*. Juxla verbum Nalliau
ADMAGISTRUM QUEMDAM AMICUM SCCM. prophetae 19, illius hominis imaginem gerit, qtii
- AF.GCMESTUM. — Gravissime perstringil mores, in- cum oves iiinumcras possirieret, unicam pauperis
genium et vilam delerrimam cujusdam episcopi, ad oviculam concupivit. Nec absimilis est Acbab ",
cttjtts aulam ab amico invitabalur. qui cum teneret summam rertiia abundauiiam, iu-
"MagisterP. Blesensis Balhon. arcliid.,churissiuio jectis oculis in horiulum Nabolh, vineam quam af-
socio et amico, magisiro N., salulem. , fectaverat morle possessoris oblinuil. Utinam sa-
JJ
Scioquodex sinceradilectione procedil, quod me peret, et intelligeretal! sed inielligere noluil, ui bev.e
nuniiis, ei lilleris crebrius mones, ut reverlar ad agerct~~; obduruit enim in mafitia sua, et assi-
dominum luum, qui me familiarem cbnsiliarium duitatepeccandi decidil in conlemplum. Absorbuit
habere desiderat, et doineslicum commcnsalem. enm vitiprum profundilas ; idcoque delicla non in-
Quaiidoque facla est niihi mensa ejns in laqueumj»' telligil, ncc viiliieraiae et periclitanlisanimae nior-
in retribuiionem, el in scandalian 14 : ideo non re- bum seiitit. Certtim est autem, menibrum,
quod
vertOr.Pro multiplicibusobsequiis.quibuseum loium stupuit, periciilosius Jaborare : et is, qui suos ex-
meruisseet emisse crediderain, non beneficium, sed cessus dissimulal, aut ignorat, longe cs*t a salute.
maleficium; nou graliam, sed injuriam reporlavi,ideo Cor doiiiini tui nunqiiam scindit compunclio, non
non reverlor. Claves rcgni ccelorum accepit; non movet affectio, pielas non emollit. Non mansuescit

'Job6. 8Psal. 48. MTim. 6. 10Psal. 55. " Juven. Sat. 14. " Mallh.3. la Psal. 149. 14P.sal.
68. " H Cnr. 12. 16 Ovid. Mel. 1. vn. » Pliil. 4. 18 Psal. 48. 18 U 12.
~~
111Reg.2i.
'" Deul. 32. "Psal. 53. Beg.

PATROL- CCVII. 3
67 PETBI BLESENSIS 6»
obsequiis; beireficiis esl ingralus, surdus ad preces, A mamque malilia? : cum e contrario Princeps aposto-
ad judicia saevus, infidus ad consilia, inverecundus lorum scribat, et dical: Non dominanles in clero,
ad lurpia, lemerarius in divina, in animae pericuio sed forma facli gregis in populo ss. Aspice loquenlem,
securns, in damno temporali pusillanimis, proinptus aspice el incedeulem :
ad dissensiones, ad odia inhumanus. Gratiam sibi Quas gerit ore minas, quanto premit oinnia faslu 31
exhibiiam non recolil, ad soiam injuriarum me- Semper incedit, oculos fastuose circumducendo ,
moriam el vindictam, omnes turbulenlae. mentis cervice erecta, bumerosque jaclando, -
versu.iias. circumducii. Scriptum csl: < Simia in Et multum referens de Mmcenate stipinoss.
teclo rex faluus in solio sedens ss. > Honor fa- Tolum ejus siutliura , lolus honor, lola gloria ,
lui, gladius in manus insani ;S9. Elqui insipienii tota el sola usurpalae dignitatis auctoriias in eo est,
dat bonorem, sicut qui miitil iapidem in acervura protensio pecloris, cervicis eiaiio , incessus pom-
Mercurii. Ascendit in eminenliam cnlhedrae pasio- paticus, oculorum distorlio, vttliuositas, lonitrtisque
ralis, noii vocatus a Domino tanquam Aaron 30. minarum et, ul mulla paucis includam , apud eum
Ascensus enirn ejus nec.Deo nec hominibusplacet. lotum dalur elationi, iiibil sanciilati , nihil ptidici-
Proplietae et apostoli (quorum.simulaerum gerit, " liae, nihil amiciliae, nihil laiidem reliquitur hone-
quorum potius simia est, tanquam degcner succes- staii. Antequam in hanc ruinosae potesiaiis exccl-
sor et haeres reprobus) forles fuerunt in bello '', non siam ascendisset, erai in eo quaedam Iiberaliiatis
niolles in sericis, non gulae de.liii, non superbi, npn speeies adumbrata , erat quaedam bypocriticae hu-
iuvidi, non rapaces, non libidine sub.neryati. .militalis osienlaiio colore simulaiorio suboriiata :
Ririiculiim est in praelalo proeminere populis et spd honores mutanl mores. Accidit circa eum, quod
viliis subjacere, esse lingua magniloquum, opere scriptttm est : Omnis homo primum bonttm viniim
vero esse pusillanimem, remissum et irifirinum, ponil: cttm auiem inebriaii fuerint, lunc id quod
pompatice el vultuose incedere, el iniegrae testi- deterius esl 39.Faclus poniifex statim convertil in
monium conscientiae non habere. apertum odium simultales , quas, dum fuerat pri-
JVou bene conveniunt, nec in una sede moranlur 8* vatus , fuco menriacis benevoleniiae pall.iabat. Nain
generis jaclanlia el populi communis infamia , ex- lestimoiiio Scripturae, Est qui se humiliat nequiter,
tollentia oculorum et fceditas rnorum , vitse vililas, el intetiora ejus plena suni dolo 40.Circa se habiiare
ct honoris auctoritas. Non altenditinfelix propriae non palilur, nisi eviralos el nioIIes,qui eum pal-
conscieniiae lcsliinonium , meniitur se majorem se, peot, qui eum post desiderii passiones abire per-
viiiuteni repulat dignitatem, et cum omni honore C miliant: Omne enim animal diligit simile sibi 41. Jsti
omnino sil indignus , credil se oblinuisse merilis, sunt qui miserum bealilicani, et oleo adulationis
quod eum permisil Dominus in locum praecipitii, caput peccaloris impinguanl 4J. Laudaiur peccaior
el in occasionem damnationis aeiernae, et in prae- in desideriis aninw sum, et iniquu$ benedicilur4S.
scntis vilae ignominiam sublimari. Periculosa est Si enim vir honesltis accedat, ut eum instruat et
celsitudo, qiue discrimen inlendit. Sera querela informet, ut ad frugem meiioris vitae ipstim faini-
est. Quoniam etevans allhhli me ". Melius erat illi liarius exhorteiur; irascilur, uritur, anxialur. Op-
iion ascendisse in eminentiae gradum, quam in time erit eum corripienii si illaesusevadat,-
proximo cum rubore tenere novissimum locum s4. Si liceat pauch cumdentibus inde reverii **.
Scio enim quod hoc eveniet, alque periculum pra> Inslanter me revocas ad domum episcopi lui, et
cipitii praesumptuosa elatio non evadet: securis ad exsecrabilem ejus mensam. Non tanii facio epi-
enim posita est ad radicem 3". Porro si haec perizo- scopum luum , ut pro eo me perdam. Scio, quod
niata nialedictionis antiquae, et fucati ac fugacis qui tangit pieem , iniquinabilur ab eo4»; suosque
honoris gloriam umbratilem, si infames primilias bospites niaie remuneranl serpens in sinu, ignis ip.
sui orlus aitendat, se niiserabiliorem cunctis inve- gremio, mus in pera. Domum episcopi deccl sancii-
niet, ulpote qui ab ineunle aelale non nisi lurpia ^ tudo; sed hac domo, utcum familia eiiam dominum
didicit, atque usu adoievil in viliis : ab adolescentiae comprehendam, nihil est damnabilius ad nveriiuni,
annisflagitiosa praesumpsit, et in cathedram pesti- nihil seditiosius ad consorliiim, nihil jnlionestius
lenliae sublimalus, ab oppressionibus subdilorum , ad mores, nihil sordidius ad conscienliam, nihil
ab injuriis el exactionibus non cessayii. Evoiata se, culpabilius ad famam, nihil perniciosius ad exem-
el se exlra se quaerens ambulat in rhagnis ei mira- «pluin. Leva, Domine, manus luas in superbias
bilibus supra se. Sic muliis praeeSf,;ut hulli prosit: ejus 46, et confriiige cornUa peccaioris. Atifer de
sic dominaiur, ut ei omnis injustiiia domiiietur. domo iua iriolum Molocb 4', adimpleas quod pro-
Dominatio ejus superbiae iriducil exemplum , for- pheiice promisisli: Non habitabii in medio domus

">Prov.usurpalum a S.Bern. Deconsid.].%. "Prov. 28. so Hebr. v. sl Hebr. U. " Ovid. Mel.
2. " Psal. 101. S4Luc. 14. 3S'Malll)-. 3. 86 1 Peir.S. s'*Slat. Theb. 1. 3aJuven. Sat. 5. • "
Joan. 2. *°EccI. 19. 41 Eccl. 13^ 4SPsal. 22. 4SPsal. 10. " Juv. S«//3. 4CEccii. 13. 46Psal.
13. *' I.ev. t8.
69 EPISTOL.E. — EPIST. XIX. 70
nte<p,qui fatil sUperbiama. Superbus est Moal), et }V et velata est, utrum yiro ejns redeunie, el eam non
major est arrogantia ejus , quain fortiiudo ejus 49; repetente, sua possit auctoritate exire, et viruni
ideo juravi , el stalui declinare el elongari ab eo. repelere?
• Quaeris eiiam
Fiiium eiiim superbiae, abominatioiiis idolum , ocn- , si, postquam professa est propo-
los sublimes "', labia dolosa , et linguam magnilo- silum sanclilatis, restiluenda sil viro ; ulrum, eo
quam " suslinere non possum. Fugio igilur, et postea mortuo, cogenda sit ad observantiam voii
elongorab eo, ul in me verbum Prophelae impleam: sui? sublata enim est causa.quaead lempus voluin
Superbo oculo, el insaiiabili corde, cmn hoc non ipsius suspendere videbatur.
edebam". Primsc quaestioni respondeo; quia volum conti-
EPISTOLA XIX. neniiae, quod emisit citra auctoriiatem etlicentiani
ADAMICUM B. JURISCANONICI STUDIOSUM. viri sui, eam obligare non polnit. Quod manifestis-
ABGCMENTUM.— Dnas quaistiones propositas diltiit. sime liqnet cx octava synodo, ex synodo Eugenii
Altera est, an mulier qtim exislimans virum suum paptCi ex epislola Gregorii ad Urbicum, ex episiola
obiisse , monasticen professa esl, eo reverso, sua Nicolai, et diclis Auguslini. Hieroiiymus etiam su-
atictorilale virumrepeiere possil. Altera, an eadem,
viro deinde morluo, tenealnr monaslicen repe- ." per Epislolam ad Titum id ipsum constautcr aflir-
tere. mat; Ambrosius etiam in libro Quws.ionum Novi
PETRUSBlesensis Bath. archidiac, dileclo socio et Veleris Teslamenii, mulieris votum reprobat.
el amico B., salutem, et si quid melius esl sa- nisi corisensus viri paritcr vovenlis assislat. Id
lute. ipsum autem Augustinus in Quwslionibus Nunieii
Nupcr in confliclu scbolaslico qtiaedam quacslio- nianifesie declaral. Licet autem ex concilio apud
nes, sicni asseris, deductae in medium , tiium ani- Gompendinm (49') habilo videalur, quod nisi ?ir
mum in dubio suspenderunt. Eas mihi proponis, eam revocaverit, exire non possil, intelligere de-
earumque solutionem cum instanlia peiis ; vcrum- bes eam exirenon posse, si vir coinineniiam vovere
tiimen cum sis in scholis, ego autem in caslrisjet voluerit; slioquin si virpariler converli renuit aut
cum jam biennium in lf gibus et decretis cxpeiide- uxorem revocare conlemnii, per ecclesiam cogeu-
ris , vcrcor ne tenlative hoc facias, ul sic me in dus esi, vel uxorem suam repetere vel se vincuJo
simplicitate mea callide comprchendas. Poieram castitalis astringere, lesiificante hoc Atiguslino
tibi dicere, quod prudens illa mulier Jacob qnae- super ceniesimuin quadragesimum nonum psal-
renti capul Sibae iegitur respondisse : Proverbium mum. Quod si objicias, quia iu sua poteslate erat,
est, inquit, ttl qui inlerroganl, interrogent in Abcla Qi nunquam a viro debitum carnis exigere, ci quod
(49). Qui inlerrogant, inlerrogenl Parisiis , ubi d.f- in hoc se poiuit obligare : respondeo , quod cum
ficilium quacslioiium nodi intricalissimi resolvun- Apostolus dical quia vir non habet poteslalem sui
ttir. Qiiicslionum, quas proponis , solutionem aptid corporis, sed mulier S4, el versa vice, illa corpori suo,
eos facilius invenire poteris, qui in talibus se exer- qtiod suae poiestatis non eral, non polnit cilra li-
cent. Ego qnidem, quod scio , non iuvidco tibi ; ccnliam viri legem casliiaiis inriicere. Quod babcs
utinam volunlaria oris mei beneplaciia libi faciat expressum cx epistola Alexandri secundi Landul-
Deiis ss, ul quaesliones quas proponis, ctsi non ad pbo. Caeterum, cum errore inducla votum castita-
ratonem , sattem ad hominem possinl solvi ! Mihi tis eniiserit, voluin hoc obligaiorium non vidciur;
autem suflicere credo , si solulionem qnam datu- cui eliam, ut verum falear, non consensit. Nani
rus sum , uiiius legis , aut canonis auclontale fir- jnris asseriione civilis, niliil est quod magis impe-
mavcro. dial consensuin , quam error qtii imperiiiam dele-
Quaeris de mtiiiere, qtiaevirum suum peregre pro- gii. Si ergo malcr esse desiderat, exeat in iioiiiiiie
fecttim ex verisimili bonorum virornm relalione Domini, ei repeutt conjugales amplexus, si vir aut
credens concessisse in Jala, inonasterium ingressa, pariier converii renuil, atit tixorem revocare co»-

PETlilDE GUSSANVILLANOT/E.

(49) ldest: Quando aliqui dubiiant, et volunl D (49*) Haec sunl verba concilii : < Mnlier si
inlerrogare de dtibio, vadant ad inlerrogandum in sine commeaiu viri sni vcltim in c.ipui miserit, si
Abela urbe Pala-stinae, et ibi responriebiltir eis: viro placueril, recipiat iterum eam adcoujugiuni. »
Quia scilicel isln esi civilas in qua sunt sapientes, Pro < commeatti, > in aliquibus exemplaribiis poni-
qui respnndent in Israel de omnibus dubiis. Sic lur < comiaio, > uliu <Capilularibus, >lib. v, c. 6 ;
Tosiatus in huiic locuni. Alium sensuin tradunt in< Decrelis > Bucbardi, lib. ix, c. 47. Apud Ivo-
Hebraei, sed maxime obscurura esse conveniunt nem. parl. vin, c. 185 habelur sine < conimealu.»
omnes imerpreies. lsie vero magis congruit linerae Pane vero ix, c. 124, < sine liceniia. >El sicapud
et historia;, euinque seculus esi Petrus Bles. com- < Graiianum33. qti.,5. c. « Mulier si siweJEx com-
paralione facta islius urbis Abelae cum Lutetia mealu coiniaiuin, ex coniialo < conge > noslri fe-
Parisiorum, qua ex loio orbe sapientes consulun- ceruiit.
tur.

48 Psal. 100. 40 Isa. 16. "Trov. 6. S1 Psal. 11. •• Psal. 100. " Psal.118. S4 I Cor. 7.
71 PETBI BLESENSIS 72
lemnil- Quod si vir postea vere mortis tributum A I naldi aula et consuetudihe; humanilalem ei libe-
cxsolverii, ipsa liberala a legc viri, nubal, cui ralitatem ejus collaudal el hortaiur, et ecciesia-
siicm libertaih patrocinium conira exacliones re-
vull, in Doiiiino (50) : nec volum,, quod ab inilio gias intrepide suscipial.
iion lentiit, observare cogalur.- Nam expressa si- Charissimis amicis suis domino CRISPINO el ma-
militnriinis forma, servus quem dominus a niona- M. PETRUSBlesensis. Balb. archi-
gislro PAGANO,
sterio extraxil, si postea consequatur libeiiaiis
diac, salulem in auctore salulis.
beneficium ,. et jam non sii, qttod impcdiat vottim Promiserat mihi Dominus vesler (51), quod im-
ejus, tamen ad vitae arclioris propositum non coge- poneret exsilio meo finem, meque in terram meae
tur. Hcec tuae inqtiisitioni; communico. sicut mini- nalivilaiis honorifice revocaret. Utinam non esset
siral in dulceriine sua panperi Deus s". Si qmcTele-
apud eum Est et Non 6S, neque riegeneraret in eo
gantius tibi datum fuerit desuper , non invideas gravilas pasioralis ! Scio quia delractores, sicut
niihi; nam sicut a magislro, sic a discipulo meo Aposlolus dicil : Deo odibiles "
magnificaverunt
paraius sum erudiri. Damnatissima enim esl illa super me supplantaiioncm "'. Habitaiil siqnidem in
erubescenlia , quae sic a minore, sicut a majore, domibus episcoporum et regum ranae pestilenies,
doclrinae beneficium non acceptal. et musca jEgypii gravissima
Librum meiun De prwsiigih forlunw, quem postu- j> ccenomyia, sciniphes,
•9, loqnaces adulaiores, garruli et mcndaces. De
las, adhuc habere non potes; prius eriim, quam talibus' scriplum esl: Edidit terra eortim ranas in
exeat in publictim, seniiei casligatioris limae judi-
penelralibus regum ipsoruin ~°, denles eorum arma
cium, ne illic aliquid informe, vel incivile rema- el sagiltw, el gladius in labiis eorum 61, Sic igilur
neat, qttod oculos aut aures legeniis offendal. mihi domini veslri graliam enormiter toxicavit lin-
Quod autem et per lilteras, et per clerieum luuni gnx mereiricanlis adulalio et iuvidia detractoris.
scire desideras, quare boc novum opusculum meum Hic est aer ille et aura corrumpens, quae
pestilens,
De foriunw prwsligiis inscribalur, cum nibil in eo hodie
generaliter palalinos inlicit, ut a inagnalum
legalur, quod non sil de Novo aut Veleri Tesia- laleribus viros approbalae honestalis avellil; peslis
menio assumpium, hoc in causa esse cognoscas. enim invidiae merita virlulum non
ponderai, sed
Primus liber suflicienter edisserit, nihil esse for- lormenta conscienliae sustinet, duni ipsain praeeps
tunam, eoriimque saiis probabiliter reprobatur opi- ambitio et elationis propriae appetilus excaocat.
nio, qui ex qnadam praestigiosa varietate fortunae, Benedictus aulem Deus, qui ad illius stalus mode-
rerum lemporalium meliuulur evenlus : cum hanc rantiam me
reduxil, ut mihi sufliciant ad voti ple-
ipsam mulabililaiem eventuum Dei providcntia in C ( niludinem propriae facultates. Nemo mihi de cae-
se imniutabililer operelur. Ideoqtte in capile libri tero
objiciel: Ego ditavi Abraham **. Jam non
scriplum est : De prwsiigiis foriunw, non ul for- bibam de puieo Samariae, de quo qui plus bibit,
tnna sit aliquid, vel ejus praostigia, sed ul in
amplius siiit. Malo pauca ctun puriiate conscicn-
magnificentia, vel humilialione hoiTiintim, quae a
liae, quam dignitates innumeras cum verme, qui
niuliis forluila et incerta creditur, cuncia procedere non
morilur, possidere. Jam per graliam Dei me
convincantur ex dispensaiione divina. El, ul hoc revocare non illa prodiloria et fallax pa-
poieril
oculala fide cognoscas, quinque hujus novi operis renlum
affectio, quae me quasi subjaciu aleae loties
quaternos tibi millo, ut translegas, non transcri-
mihi latorem cum posuii, lolies sub discriminn capilis iransftetare
bas, ipsosque per praeseniiurii mihi lalibultim, ut noii virieam mala
omni fesiinaiione transmittas. Bcne valeas, amice coegil. Elegi
in Chrislo charissime. gentis meae, quia ut verbo Job utar, lerra data est
in manus impii ~3.
EPISTOLA XX.
ADD0MINDM CRISP1NU5J ET MAGISTRUM PAGANUM. Crede milii, bene qui laluit, bene vixil: el inlra
Foriunam debel quisque manere snam 64.
|A. D. 1188.1
ARGUMENTUM. — Queriiur se malevolenlia aulico- 01 Abrahae diclum esl : Egredere de terra tua et de
rum arceri a promhsa ephcopi Carnolensh Rei- cognalione tua ~"; et ego quare non egrediar, aui
PETBI DE GUSSANVILLANOT.E.
(SO) < Ipsam nubere non posse duo pontifices hie a Blesensi allalam de servo, respondeo parem
summi, Ccelesiinus lertius, ut habelur in Decretal. omnino esse ralioiiein. Nam servns ille, niormo
c. Placet. , de convers. conjug., et ante eum Ale- domino suo, qui eum e monasierio exiraxeral, non
xander lertius cap. Quidam, eodem tiiulo.ipso Ble- quiriem cogi poterit raiione voli, vel professionis,
sensis saeculo, defiiiieriiiil, eo qiiod ingrediendo invito domino, faclaead repeleiiduui niouaslic* vil:e
monasierium, promiserit se non exacturam carnis propositum ; poteril tanien cogi ad servandaui pro-
debitum, quod erai in poiestate ipsius, quae pro- missionem de non exigendo debilo, ac proinde et
missio morie viri soiuia non esl. Adriunt consul- de noi) ineundis rtupliis.
tum eliam esse, ul redeal ad monasierium, non (51) Id est Bainaldus episcopus Garnoiensis, de
laniien ad id cogendam. Ad similiiudinem aulem qtto diximus ad epist. 15.

8s Psal. 40. "' Exod. 8. ~~


"Psal. 07. S6 11Cor. 1. •'Rom. 1. Psal. 104. -"Psal.56.
' 6-!Gen-
44. ss Job 9. •*•Ovid. De Trisl. eleg. 4. 6SGen. 12.
73 EPISTOL.E. — EPiST. XX. 71
qtiare ad porentes meos regrediar : apud quos non -£i. nus, sed imor est, ut miserealur et commodet ad
inveni nisi manu?.3iarpy'iaruin,consilia Acliitophel66, usus egentium, tanquam teslamenlarius dispensa-
vulpiiim dolos, acuieos scorpionum ? Licel paren- tor. Yidi eum quandoque sic exinaniluin liberali-
tibus debeam affeelionem naiuralem; illud tamen laiibus exlraordinariis, quod eum invitum et do-
non debeo, ul pro eis me perdani, aul pro eis ab leiilem adigebat necessitas exaciionibuset rapinis
lionestalis proposito me reflectam. Vacca? siqui- operam .dare. Utinam memoriter el eflicaciler ob-
dcm quae in Bethsames deferebant arcam Domini6', servassel verba Pauli in secunda Episiola ad Co-
Jicei eas traheret naturalis quaedam affectio vilulo- rinihios : Non dico, inqtiil, uigralia vearasil aliis
rum, ad eos tamen colla sua minirne reflectebant. remissio, vobis aulem iribulalio : sed tit abttndantia
Mulli pro parenlibus suis animas perdiderunt, dum veslra sil eis inopiw supplemenlum, ut fial mquatitas,
in eisplus amanles carnem quam spiritum, animas de qtta scriptum esl: Qui mullum habuit, non abun-
suas pro amicis suis lemere et crurieliter posueruni. davit, el qui modicum habuit non minoravil 70 ! Iu-
Levita , imo archilevita ego sum : scriplum est siaie, quaeso, opportune, ul gloriam nobilis Ecclc-
aulem in lege Domini, ut nemo in sacerdolalem siaeCarnolensis non obscuret, sed eam supporiet
ordinem, aut Leviticum assumaltir, nisi prius auxiliis, et consiliis erigat, meritisque sanctae con-
dicat pairi el matri : Vaie 6S1 id est, nisi in eo pc- versalionis iliuslret. Si vull salubriter ei servire,
nilus exslinguatur affeclio parentelae. Bevertor ad cui servire regnare esl, ethabere laudem in nomine
dominum vestrum, cujus famiiiaritatem, et suavis- ipsius, ascendat ex adverso, et opponal se muruin
simam comitivam perdidisse me doleo. Sperabam, pro domo Domini n. Non enim potest esse praecla-
quod essel ex mea conversaiione induslrior, eo rior famae tilultis in pralalo, quam si virililer
quod nobile illius ingenitim , divesque memoria luealur stalum ecclesiaslicae liberlalis. Si quid per-
nieis admonitionibus se in virtulum culmen erige- perarn Tecil, si quid vilam ejus aliquo lempore
ret, fructumque in EccJesia Dei faceret lempesti- ofluscavit, lolum refonnabit ei redimet zelus do-
viim. Absentiain meani nunc suppleatis, amici cha- mus ttrae, Deus, et jusiiliae amor. Haec dtio faciunt
lissimi, doniinunique veslrum adhorlari salulari- ut fama homitiis mortua reviviscal; el, qui prius
bus inonilis non cessetis, ut leviiate juvenili depo- obnoxius erat accusanlibus linguis, poslea iu liber-
sila poiuiiicalem induat gravitaleui; nie siquidem tatem publici favoris et gratiae odorcm suavilalis
illius nobilis animae zelus et cura sollicilat. Non effiiiidai.
eniin inveni pontificem adeo socialem, adeo mani- Sane, sicut audivinitis, exiil ediclum a Philippo
feslum, adeo in omnes munificenlias et liberalilales (C rege (52), ul describeretur Gallicus orbis, et oue-
effusum. Omni peleuti tribuit; muiiiliceniiam enim rarelur Ecclesia dccimationibus recidivis. Sic pati-
a lenera praenunliavil infantia : misericordia cum Jatim iransihit decimaiio in consttetudiiiem (53), et
ipso coaluit, ul cum beaio Job fiducialiier dicat': praesumpta seniel abusio ignominiosam Ecclesiae
Ab infantia mea crevit liberalis ajfeciio mecum, el servitalem infliget. Offertur Domino noslro ccelitus
deutero mcilris mew mecum egressa est ~~.Yellem gratiae triumphalis occasio. In oplione ipsius est,
tamcn quod munificenliis ejus ralio mensuram aut degenerem et dejecluni animum lurpiter ad
praescriberet, et donationes , quas militibus aut serviendum submittere, el importabile jugtim suis
bislrionibus facit, modestia Jimitaret. Benefisiorum successoribus imporlare, aui coronae immarcessi-
enim, qtiae pauperibus confernnlur, menstira debet hilis emineiiliain obiinere. Regiae, quaeso, indigna-
esse immensilas. Quantum vero per adulaiiones tionismolus non tiineat: cum-enim sit aequalis regi
niedianiibus donis ejus opinio ad inaneni jaclan- gencre (54), non esl eo inferior dignilate. Ad mi-
liam crescit, tantum aptid bonos et graves, quasi nistrum Dei dicilur per prophetam : Erunl re-ges
in vaporem et fumum suae beneficenliae litulus eva- nulritii tui et mammilla regum lactaberh '*. ln hac
nescil. Non miliiibus, sed pauperibus erogare tene- , autem causa Deus, qui major est omnibus, causa
tur palrimonium crucifixi: cujus ipse non domi- finalis est. Bonus aulem pontifex in perseculione

PETBI DE GUSSANVILLA NOTJE.


(52) Inlelligit Philippum Augusuun Erancorum bello ab exaclione cessatum est, ut innuit Choppi-
regem, qui adexpugnandum Saladiiium potenlissi- nus, libro lertio De Doman., tit. 23 : < Neglecto sa-
mun) Saracenorum principem, et ad subveniendum' craruin expeditionum consilio, nibilosecius decu-
terrae sanclae, deciniam omniuin boiiorum tam a mantiir sacerdotiorum reriilus, et decimaeinaniiuas
iaicis quam a clericis exigebat. Qnapdecima ideo fisci rationes patrimonii insiar reservanttir. >
Saladina dicta esl, quod ad expelleiiduin e terra Scripia anno-1188, quo scilicet reges Francue et
sancta Saladiuuincollecta fuerit. Angliaj, niultique magnates, et aliorum lnliniia
(53j iri recie atiguraius fuerat Blesensis. Nam muliiiu.do se cruce signarunt ad subveniendum
licetexpedilio illa irausniarina ctun lauli» apparaiu lerrae
' Hierosolvmilance.
tanloque zelo suscepta sil, bieuuio iameii dilata {54)Quia Bainaldus erat regis consanguineus.
csl, et deciuiae exaciae ac persolulie ; nec cessaute Vide noias ad epist. 15.

"HReg, 15. "IReg. 6. 6S Deut. 35. ~~.Job. 51. '• 11Cor. 8. 71 Ezecb. 13. ,s Isa. 49.
73 PETRl BLESENSIS 76
seminai, quod in gaudio melet,s. Potens in terra A . el abusione, sublimes el infrunitos oculos riislorquens
erit semen ejusn: pressura enim liberlatem, aifli- in faslum, quadam pomposa et superciliosa facie
ciiojucuiiditatem, amariludo dulcedinem germina- despiciens universa, el omnia., quasi pro imperio
l>il. Si se pro Chrisli Ecciesia erubescenliae el con- agens, amicnm, cui nunquani necessarius esse po-
fusioni opposuerit, scriplum esl : Quia pro coufu- les, et cujus auxilicTsemper eges, vix, el lamen in-
sione duplici et rubore in terra sua duplicia posside- dignanlissime respexisli, et despexisli. Ideo enim
bii'". Quid dubitel Clirisiianus, ctti vivere Chrisins respexisli, uldcspiceres; et, ut ab eo, qui le diliga-
est, et mori lucrttm ? ' 6. Quidquid ei accidat, si Chri- baf ex animo, faciem tuarn cum quadam fasiuosa
siuin diligat, vila ejus abscondita esl cum Christo in oculorum extollentia declinares. Causam luijus
Deo 11. Euni, quaeso, favor aurae hlandientis. non rei nescio, nisi quia magnus apparere desiderabas
moveat, nec turbo tempesluosiis inclmet. Turbo in octilis luis, qui in oculis aliorum forte abjeclissi-
(Iiiandoqne molus esjt, ut Eiias raperetur in ccelum musrepiilaris. Summamreputo insaniam, simente
' 8. Certns est, quod morielur, quando vero mori.e- captus prudentem se judicel: nec minorem vesa-
lur incertus. Debitor naiurae esl, ul ei mortis vecti- niamcenseo, si ignobiiis et imprudens arroganti
g-.ilexsolvat. Nescimus quid veniura pariat dies '9 elatione se inflet. Cerie in filio regis satis intolera-
etquisdedie praesenli securus esl?Qtiis scit, si B bile esset supercilium quod praetendis; pnblice ta--
mors ignominiosa., mors lurpis, mors snbita eum men scilur quod non es filius regis, licet is, qui le
r.ipiat, et non. sit qui erip.iat? Cum duicior et ju- genueril, fuerit coronalus. Miror unde tibi venerit
cuiidior est homini vita sua, lunc separat amara pes superbiac; unde conceperis superbiendi mate-
mors so. Testc S.criptura :.Cum dixerint; Pax etsecu- riani, nisi quia foreslariis es addictus, ul lyranni-
ritas, tune repenlinus supervenieleis iitteritus el dolor, cas ex.acliones, quibus. pauperes opprimuntur, redi-
sicul inulero. habewh, et non effugienl "'. Job eiiam gas in scripluram. Porro illi tescribunl et pro-
dicit: D.educunlin bonis dies suos, et in punclo Itorw scribunt apud Dominum in libro mortis, quos apu.d
ad inferna descendunl 8!.. Horrendum esl incidere foresiarios paginae damnationis ascribis. Cum esses
in manusDei viventis 8S. Sancla ergo et salubris est iilteraloriae arlis omnino ignarus, scis, qttia amici
cogitatio, se pro eo vilae aul famae periculo gra- lui epistolae, quas depravasti, le fecerunt canoni-
tanter exponere, qui esl auctor vitae et gloriae re- cum : ttique per easdem facile excanonicari pos-
tributpr. Tulius esl homini pro Christo animam ses, si significarent summo. pon.lifici cum aliis
suam perdcre, u,l:eani custodiat, quam custodire, enormitalibus luis damnatae^usurpa.lionis oirieiuqi
utperdat. Summa hnjus ex.hoiiaiionis esl, ut Do- quod exerces. Porro dictitm est Danieli : Danief,
iiiinus vester si.bi. circumsp.ecie prospiciat, ut non ^ claude sermonem, et sicjna librum usque ad letnpus
terrenae supelleclilis eum jaclura deleireat; non siatuium R4; sic el ego cum palienlia susii-
alliciat favor priiicipum , nop enervel ambilio, nec nebo, nec adversum le spirituni conceptac indigna-
ipsum spes vitae pro,ductioris failax. et prodiloria lionis effundam, donec experiar, quid in le possit
blan.dien.dosedu.cat. operari familiaris et amica correcti.o. Ego quidem
EPISTOLA XXI. fatuitaii ascribo, quod faluum doceo et superbum.;
AB n. CANONICUM, QUONDAM AM:CUM. cum Salomon dicat: Qui argtiii impium, ipse sibi
AitGUMF.NTUM. — Insignem II. canonici quondam mqculam generat'"; el qni docet faluum,quasi qui
amici, faslum ei arrqgaiviam describil el insectqr conglutinat leslam ". ln eo enim est correclio su-
lur. pervacua, quem incorrigibilem pertinacia sua facit
PETHUSBlesensis Baih. archidiae. quondam di- teslimonio Salomonis: Si coniuderh slullum in pilo
Jecto filio, et amico H., salutem el. spiriium hujni;- quasi plisanas ferienle desuper pilo, non aufereturab
liorern. eo siultilia ejtts 8'-. Descende, quaeso, in le ipsum,
Solerler inquirens, et diligenler examinans uni- ' et fode conscientiae tuae parielem., videbisque abo-
versa quae h.abes ex beneficio naturae vel gra- D minalionum genera, quibus le judicare poteris infe-
tiae, ad plenum admirari non sulficio : unrie tibi licem. Sic enim dicit Domiuus Ezechieli : FiK ho-
obrepere. possit elalionis occasipj qui ex pluribus minis, fode parieiem 88; et cum fodisset, ecce mul-
causis. in. unum concurrentihiis debueras in oculis titudo replilium et aboniinationum. Hunc*parie-
iuis esse humiUs et abjecius. Cum nuper te Bollio- tem foderai, suaeque miseriani coridiiionis atten-
magi iriveiiissein, alque ad verba mutuae societalis dens alius fjropheta dicehaUjEjo vir videns pan-
et amicitiaedes.cendissem; nec unum a te ver.bulum periaiem meam 8". Yerumtamen non potes. lunnili-
inansuetudinis aut dilcctionis. extorsi. Quidquid ter sapere, quia ambulans inmagnis et mirabilihus
lmmano cordi suggerere poiesl humjlilassive mo- super le, alquevenlum elaiionis magnai concipiens,
destia, prpppnebam, ul aliquod verbum mansuetu- adnubes et impossibiiia te extendis. Disperdel Do-
dinis el huntililatis eliceiem. Tu veio, in superbia minus labia dolosa, et linguam, magniloquam •*.
" Psal.125. '4Psal. 111. '• Isa. 61. « 1. " Cploss. 3.'s IV 2. » Prov. 27. 8'IReg.l5.
" I Thess 5. " Philip. Reg.
Job. 21. 8S Hebr. 10. 84 Cap. 12. 8! Prov. 9., 80 Eccli. 22. 87 Prov. 27. 8a Cap. 8,
**Tbrcn. 3. ,0 Ps,tl, 11.
77 - EP1ST0L.E. - EPiST. XXII. 7«
Exlotlenliam autem oculorum ne dederh mihi, Dcus A luaricnsis exsilmm diligenler altendo, pnifimum
". Cave quaeso, ne magnificentia cordis tui tibi niihi cedit ad solatitim, quod pro juslilia Dei, el
occasio sit ruinae. Scriptum est enim : Ante ruinam pro Ecclesiaelibertale se murum opponil, et ex ipsa
exaltabitur cor ": Vidi, inquil, impium stipercxalla- • persecutione hac finem merebilur gloriosum. Video,
tum et elevalum ". El subjnngil: Transivi, et ecce quod positi estis inlcr malletim el incudem; elassi-
non eral *4. Unum noveris, quod ctun hac snperbi.i diie supra dorsum vestrum fabricant peccatores'e-''\
tua nec Deo nec homini poles esse accepius. Nam Verumtamen, si in Cbrislo et pro Cbrislo pugnaiis,
nec avis acceplatur in sacrificio Domini, nisi plu- ipse iion permiliet vos teniari supra id quod polesiis
inae el pulmonis vesicula deponatur '". ferre, sed facietcumientalioneprovenlnm '- 31lolletque
EPISTOLA XXII. Dominus virgampeccatorttm desupersoriemjuslorum,
ad iniquilatem manus suas ~*.
ADMAGIST.RUM JOANNEM SARESBEItlENSEM. ut non exlendanl jusli
Si verilas non mentitur, vestrae persecutionis exilus
[A. D. 1170.]
ARGCMENTUM. — Joannem Saresberiensem , cum S. bealiludo inlerrniriabiliserit. Beati, inquii, quiper-
Thoma archiephcopo Cantuariensi in exsitio agen- seculionem patiuntur propter jiistiliam ", Pelrus
tem, spe fuiurec remuneralionh consolalur. Mo- apostoius dicil: Nemo exvobis paliatur, qttasi twmi-
nelque ttl forliler pro ecclesiaslicw libcrialis defen- B cida aut fur, aul maledkus, aut alienorum appeli-
sione, remolo lamen omni sludio vindiclm, cerlare
pergai, Non dubiiare se gloriosum landem fore hu- tor "'. < Martyrium enim facil non poena, sed cau-
jus cerlaminh in Thoma exiinnt. sa 40, sed et sicut apostoltts ait: Si quid patimini
Charissimo amico suo magisiro JOANNI de Sares- propter jttstiliam, beaii 41. Donum quidem Dei est
beria, PETRUSBlesensis Bath. archid. (S3), salutem in eum credere, sed et donum oplimum pro Chrislo
in anctore salulis. coninmelias sustinere. Vobis, inquit Apostolus, </o-
Quoiies communes Ecclesiae Anglicaiia?pressuras natum est pro Christo, non solum iti in illum cre-
(56), dominiqne veslri Thomac archiepiscopi Can- datis, sed ut eliam pro ipso paiiamini 42.Vobis itaque
PETRI DE GUSSANVILLA NOT^E.
(35) Sola exemplaria Merlini el Sorb. 1 ins. ha- C est anno Clirisli 1176, ex Rariulfo ei Gervasio, vel
lient ul hic in lilulo Baihoitiensis archidiaconits, 1177 ox monacho Auiissioriorensi et Roberto ile
quod non legiiur in omnibus aliis; et recle : non- monie, procurante.Willeliiio Tbeobaldi Magni lilio,
iliim enim in Anglia fnisse videtur, cnm haec scri- qui ex Carnotensi sede ad Senoiiensem archiepisco-
beret Pelrus Blesensis. Vide ipsius Yitam quam patum translalus fuerat, et poslulanie Ludovico
operihus praefiximus. —Joanni de Saresberiis. Ille Juniore Francorum rege, ipse Joannes a cnpitulo
est Joannes Sarcsberiensis imer lilieralos sui lem- Carnolensi in episcopum electus est. llaque deca-
poris oriiriiiissimus, ul leslantur varia ejus opera, niis et canlor pluresque cleri Carnotcnsis Ecclesiae
ex quibtis quaeriamexcusa, alia in bibliothecis pr;c- Cantiiariam cum liiteris capiluli, regis ct arcbi-
seriim Anglije recondita doctorum obstelricantem episcopis Senonensisadveneruiit: qui in capitulum
liianum exspeciant. Cantuariense iiiirodticli litteras lidem el auctorita-
Hic ex mediocribus parenlibus et forluna lenui lem suae poslulaiioui praeslaiues exhibueruni, ut
uattis, aliqiiandiu prinium apud Pelrum Cellensem esl apuri Gervasitim el Badtilfutn.
inansil, eiabeo benigrie el liberaliler eslsiisienla- Perlectis publice litieris, siimmo omnium gaudio
tus : Unde et sacpe clericuin suum Petrus appellat. cnm hyinnis et canlicis eleclus ad ecclesiani perilu-
<Juantum vero ipsi obstriciiis esset, lcstaiur iriein cttis esi. Tum a Cariiotensibus in Franciam dedu-
Joannes epist. 8. Debinc Parisios arcein scientiae ctus , Senoiiis consecraius est a Mauricio epi-
studiorum causa profeclus, cura Theobaldi Magni copo Parisiensi. Sex aul sepiein annis Ecclesiam
Campaniai coiniiis viri niiinificentissitni, iti scliolis . Carnolcnseni administravit. Nain obiil ann. 1182,
esl educatus. Poslea Bomam profeclus esi ad salu- p sepultusque esi iu abbatia de Josaphat, juxia Cur-
tandum Adrianuni IV suiniuum pontilicem, compa- IIOUIOI,
trioiam suum, qui enni tam amice liberaliterque Solcbal autem ille pronioiionem suam meriiis
excepit, ui in ulteriorem familiariialem admilierei, gloriosi martyris S.TIiomae magislri s.ui iribttere,
commensalem saepe haberet, et arcana conscienlian i.leoque in litteris suis atn cjiariis sicpissiiue- ita
secreliora ipsi revelaret, ui ipsemet Joannes lesia- scribebat : < Joaunes divina iniseraiione, et nieriiis
tiir in suo Meialogico, lib. iv, c. 42. Quania att- S. Thoinae martyris Carnotensis Ecclesiae ininister
tem apud eunidem Adrianuni liberiule loquendi, humilis. > Pietatein et sanciitatem ejus miriJice ex-
jpsosummo pontifiee jubenle, uieretur, diserie de- lollit Necrologitim Carnolense, el inier alia eum
claral i'n Potycraiico, lib. vi, c. 24. magistri sui exemplo cilicio a collo ad peries indiii
Beversus Parisios aliquanriiu doctoris mnnere consuevisse refert, ut habet Joan. Bapiista Souche-
ibi in academia perliincius est, ubi inter c;eteros lus in hisloria IDS.Ecclesiae Carnoteiisis , Jib. iv,
magni nominis discipuIoshabuilPelrum Blesensem, cap. 22. liiter iiiiilta auiem quae couiiJil Caiiioiensi
qni proplerea eum saepeinagislrum stiuni iiQininat. Ecclesiae benelicia, reperitur vas preliosuii), iu quo •
Tum in palriam regressus primuinTheobaldi Can- sanguis S. ThoDiae asservabalur : quem scilicet
tuariensis archiepiscopi, mox S. Thomae ejusdem effusum in paviineniuin Ecclesiae, posi uioriem viri
successoris fainiljaj-is et ad inortem usque comes sancti collegeral; de eo sic Gervasius : < Collecius
iudividuus fuii; ita ut a Pelro Cellensi, lib. vii, est ille sacrosanClus sangitis ciiin cerebro et tesiu-
cpisl. 8, dicalur: < Prelioso sanguine B. Thoime, lis, el diligenter reposiius esl, posl modicum toti
uiarlyris inliiiclus. > inunrio propinandus. >
Aiiiiis vero posl morlem S. Thomae 4 aul o, id (30) Hisioriam calamilalum Ecclesiae Anglicanae

"EcrV. 23. "Prov. 16. »s Psal. 58. >' Ibid. ss Lev. 1. "i-" 0 Psal 123. -" I Coi'. 10. M PsaJ,
1.21. 39Matib. ~i. "' I Petr. 4. i0 Aug. epist. 147. 41 1 Petr. 5. 4! Philipp. 1. ' '
70 PETRI BLESENSIS . 80
congralulor quia jiisliliain in judicitim converlislis, i i lanquam dii fortes terrw vehemenier elevali sunt "'
quia quorumdain rebellionem atqtie cpniumaciam sic el honor istitts, si in exhibiiione juslitiac perse-
suspensionis animadvcrsioue repriiiiiiis (S7) : si veraverit, eievabitur in immensuin.
lamen uoc faciiis rationis el justiliae molu, non zelo Quod enim nunc exsulat, quod mulla in cjtis con-.
nliionis, aut aliense injuriae appelilu. Nihil, quaeso, tumeliam allentanltir, ei loluin lioc in gloriatn be-
fucialis ex rancore vcl odio, sed omnia vesira in neficio palienliae convertelur. Quod leve esl, ct mo-
cltaritaie fiani; nec enim ex perseculione hac salu- ntenlaneum tribulalionis noslrm, dicil Apostolus, im-
lis lnaniptilos colligetis, nisi tota inlenlio veslra mensum gloriw pondns operatur in nobisSi. Exhi-
procedal ex iiilimo charitalis. Porro cum per cli- beatis vosmelipsos tanquam Dei minislros in mulla
baiuim iracuiidia, sive persecutio in sacra pagina palientia 8S;
•lesignelur, in Levitico docemur, sacrificium, quod Nam vidua est virtus, quam non patienlia firmat*'*.
jn clibano coqiiendum est4S, prius aspergere oleo Et qute a primilivis Ecclesiae cunabulis sinc patien-
cbarilatis, ne comburalur. lllius enim animus, qui lia triumphavii? Sane, licet plurimum habeai de
ad tolerautiam persecuiionis se praeparat, prius de- spirilu foriitudinis dominus vesler; dicilur lamen,
mulcendus csl oleo charilatis, ut nec in adversis a quod propler coronalionem novi regis Anglorum (58)
chariiale deliciat, nec adversus fratrem suum zelo !B ab Eboraceiisi faclam, atque ob qucedain privilegia,
ultionis, aul odio inardcscat. Meritorium igitur vo- sicut dicunt, coiitra ipsum subreplilie iinpelrata,
bis est, atque apud Deum et Jiomines commendabile, adeo turbatus esl, quod a pusilianimitaie spiriius
si inobedientiam subjectorum juslifia medianle et tempeslale pene moli sunt pedes ejus, peneeffusi
compescilis. Beali enim, qui cuslodiunt judicium, et suttt gressus stti s4*.Verumtanien vos.qui esiismanus
faciunl jusiiliam onmi tempore^. In exseculione qui- archiepiscopi el oculus ejus, sanciis exhortationibus
dem justitiae, non debel esse personarum acceplio, vesiris conforlate manus dissolutas, et genua de-
atit dclcc.us. Si sit fraler, aul filius: si sil praelatus, bilia roborale. Non est mirum, si lurbelur tribula-
aut subditus, semper quaeratur fruclus jusliliae, tionibus et pressuris; verumtamen, si totus iuni-
semper jusle judicent, qui judicant orbem lerrae. talur et inhaereal ei, qui iu eleclis suis millil ratli-
Nam cum leviiae, occidentes fratres el filios suos, ces, omnem venlum lentationis et lurbinis securus
ulii essenl peccaium idololalrise,' aii illis Moyses : excipiet ss. Certepatres antiqui, cum csscul quan-
Consecrastismanus vestras hodie unusquhque in fiiio doque iuler anguslias, frequenler taediosunl affecii.
suo, el in fratre suo, ul delur vobis benedictio1'".Sa- Liide ei forlis illa tolfiranlia passionum, qua fcrvc-
lonion quoque dicit : Qui arguunt, laudabunlur, el „ banl in Domino, iepere cl torpere videbatur ad
^"
super eos vcniet benediciio 4'. Plurimum quidem lemptts, donec virlule induti ex alio per graliam
commendabile esl in domino veslro, quod sic solus diviuaeconsolationis in spiriiu forliludinis resurge-
ascendit ex adverso, quod opponit se murum pro bant. Elias fugiens a facie Jezabel, ei affecius taeriio
<iomoIsrael, et argttit pro mansuelis terrae w. Islum liujns vitae, projecit se subler tiiiain jiiniperum,
babemus hodie, singularem et unicum inler fiiios petiiique aniinae suac, ul morerelur. Sufficil,inquit,
excussorum. Pro pairibus nostris naitts esl nobis mihi lolle animam ineam "~. Apostolus eiiam, siiiiili
filius 4S, qui exemplo apostolorum solus hodie facit taedio intahescens : Supra modtim, inquit, gravaii
vindiclam in nationibus, et increpaliones in populh *•-. sumus, ita ut twderet nos vivere 5'. Propheta baec
Et sicui illi principcs populorum, qui modo congre- laedia frequenier experius dicil: A forliluiline ma-
gaii sunt cum Deo Abraliam 50pro juslitia Chrisli, nus tttw ego defeci, et labescere fecisti, sicut ara-

PETRI DE GUSSANVILLANOT^.
ex dissidio inter Henricum regem el Thomam ar- I ) abolilis pravis decreiis, quae tam funesti inter re-
cliiepiscopum Caniuariensem ortarum, fuse narranl gem et archiepiscopiim dissiriii causa fueranl, ipse-
ejns aevi scripiores, el maxime Processus S. Tho- que archiepiscopus in Ecclosiae suae bojioriimqiie
mae, ex Historia quadripartila aut quaririlogio com- omnium possessionem redire periuissus.Verumcum
posilus. [Yide Patrolog.. t. CXC. EDIT.J juribus suis nihil detrahi paleretur, Eboracensem
(57) Videmr loqtii de excommunicatione, quam archiepiscopum, qui juniorem regem sacraverat,
S. Thomas fulininaveral in eos, qui bona Ecelesiae episcopos eliam pltires el magnates, aliosque om-
Caiiiuar. injusle'occiipata deliuebant,siinililerel in nes qtii coroiiationi imerfueranl, nomine summi
Eboracensein arcbiepiscop.uin, aliosque episcopos, pontificis excommunicavil, nempe ne propriae per-
ci magnates, qui coronationi regis ilenrici Junioris sonae injiiriam ulcisci videretur, prius excomniu-
interfuerant. Virie Proeessum, I, n, c. 29. Gerva- nicatiojiis seiitentiam a summo pontifice obtiuue-
sium el.Badulfum. rat. Qnas res in laniam iracundiam llenricuin
(58) Hxc fuitvera cl unica causa aul occasio conciiavit ut in duriora quaedam verba in archi-
necis S. Thojnae. Nam el medianiibus summo pon- episcopum proruperii, ex quibus trucidandi san-
tilice, rege Francorum et arcbiepiscopo Senoneiisi, cium v.irum nefarii homines. occasionem anipue-
Thomas Henrico regi, licel diuiissimaeel perlina- ruiil.
ciier reiineiui, reconciliatus fuerat, revocatis. et
43 Lev. 2. 44 Psal. 105. 4S Kxod. 52. 46 Prov. 24. w Isa. 1. *« Psal. 126. « Psal. 149.
•• Psal. 46. S1Ibid. " 11 Cor. 4. •' *11Cor. 6. "' Vide Neubrig. I. u. c. 25, ei Polyd. 1. Ui i/islor.
'' » « " '"
aug. Psal. 72. Ecdi. 24. III Reg. 19. II Cor. 1. .
81 EPISTOL^. - EPIST. XX111. S2
neam, itnimam tneam <•'.Porro charilns in eis inva- A slanliae casu- Qui enim legitime certaveril, corona^
lescebal ex laeriio, et ex ipsa inlirmitate fortiluJo hitur •' : cumque omnes virttiies curranl ad bra-
crescebat: qtiod alicui forte incredibile viderelur : vium, sola perseverantia coronalur. Rogo aiitem
Nisi Apouolus, qui frequenler haec in iibro expe- vos, lanquam dominiim et magislruin meum, ut me
rienliae legeral, tesiimonium super hoc ferrel : de vestro et ipsius stalu fiequenliusiiislrualis. Nam,
Quando enim, inqtiil, infirmor, tunc forlior sum; cum aliud non possim, oro jugiter pro vobis, ut
sed et ei dicluiii esl: qnia virius in infirmilale per- praevenienle Altissimi gralia regis Anglorum gra-
ficitur ". liam, vestrarum rerum liberam adminislrationem
Si ergo propier ingriieiitiam malorum, quae s.u- obtinere possilis.
slinet dominus vester, aul pro suorum desolaiione, Librura vestrum de nugis curialibus I.egi, et mi-
aut pro exsilii hujus diulurnitaie, videriiis ei tor- rabiliier me refecil; nam el ibi oplima forma eru-
porem meniis obrepere, sitis ipsi solalio, ne despe- dilionis est, el propter arlificiosam senlenliarum
ret, ne liiubel: in proximo est eniin lempus visi- varietatem inaeslimabiiis materia voluptalis. Bene
lationis sme. Nam si mirabiles sunl elationes maris, valeie.
mirabilis est cl in aliis Dominus 60: qui procellam EPISTOLA XXIII.
converiitiiiiiuram.eiindignntioiiemregisin graliam. ADOCTAVIANUM (60) KOMAH.E ECCLESI.E CARDlfiALEM.
Per legatos sedis aposlolicae (59), cnm quibus a
Romana curia usque ad Bononiam veni; vel Anglo- [A. D. 1187.]
AEGUMENTUM. — Dolenter querilur passim indignos,
rum regi in proximo firinissinie reconciliabiiur, vel sive scienliam, sive virlutem, sive mlaleln specles,
ad m.ijoris patriarchalus eminenliam transferetur. per sumtnam ambilionemin episcopatus, aliasque
Sane, qiialiiercunqiie volueril Doniiniis negolium diynilales irruere : oblestalurque Oclavianum ,
aposlolicwsedis legatum, ut sua auclorilale inler-
ejus disponere, si lalis perseverat, qualis esl hodie, posita ambiiiososei Simoniacos omnesub _Ecclesije
securtis exspuclet exilum hujns pugnae: ideoquo gubernaculis arceal.
•roees palpanliuni non allendat, sed sequaiur spiri- Cbarissimo domino el amico Oct. S. Romanae
itim Dei, qui in eo est, et quociinqtie ibit spiritus, Ecclesiaecardiuali presbylero, aposlolicae sedis le-
el rotae pariter gradiantur ". Scio enim, qttod glo- galo, magisier P. B. Bath. archid. saluiem ,
riosus erit sui ceriaminis cursus, si tantummodo 0 curas hominum, o quanium esl in rebus inane *
pcrseverel in eo, quem ccepit, fortitudinis el con- 0 inanis gloria! o auibiiio caeca! o terreni honoiis

PETRI DE GUSSANVILLANOT^E.
(59) Plures variis lemporibus missi snni ab C < Hic cst Ociavianus, cui Richardus Anglorum
Alex. 111ad pacem inter llenricum regem el S. Tlio- rex, ctim ad sacrum bellum pergeret, occurrente
main stabiliendam legaii : qui vero sini isii, qui sibi ad ostia Tiberina (eral enim Ostiensis episco-
post coroiialioiiem Henrici Junioris missi sinl, et pus) liirpia mtilla, dixii, iinproperanrio Boinaiiis Si-
de qtiibns hic loquiltu-Blesensis, prorsus iiiceriuin moiiiam, quodncc marcas habueiiiit pro consecra-
est. Cumdc illa legalione ne verbum qtiidem apud tione Cenomanensis episcopi, et MDmarcas pro le-
' auctores isiius lemporis reperire sii, nec apud ip- gaiioue Eliensis episcopi, et pecuninm magaam
summel Baronium, qui rem lolam accuralissinie ne deponereiur Bnrdegalensis, qui a ciericis snis
descripsit. Nisi forie dicamus eos esse Gratianuni accusabalur in crimiue. > Eadem Baronius ex Ro-
el Vivianum cardinales, quos anno superiore , id gero.
cst 1169, pro haccausa tiliimum a sumino ponlifice ille esl etiam, qnem, ail Baronius, missum a Cce-
niissos narrant hislorici. Yid. Process., lib. «, c. leslino III, anno 1192, Jordano cardinali a Fossa-
27. Gervasius, Radnlftis, el posl illos Baroiiius, l. nova in Nortliinanniam, ad dirimendain lilein, 'jtiss
XII, ad ann. 1169.— Yidetur bacc epistoia scripta erat inter Guillelmuin Eliensem episcopum regni
ann. 1170. Na;n in ea mentionem facit coronatiouis Angli;e cancellarium, et Waiteruro Rothoinagensem,
Henrici Juiiioris, qua; facia hocanno. Sequenii au- archiepiscopura, de qua suo loco infra dicemus.
tem, idesl 1171 ineuute, S. Thomas martvrio co- Veruin, re infecla, recesseruni.
ronatus esl. Quanio aulein apud Innocenlium 111 in preiio.
(60) Hle esl Oclavianus nobilis Romanus, qui pri- (uerit, hinc poiissimum apparei, quod stimmus
mum subriiaconus aposloliius ab Alc.xandro 111,D ponl. casirum nioniis S. Mariaedestrui. jusseril, i*i
diaconus cardinalis SS. Sergii et Bacchi, tuin a Lu- quo praedecessoris sui tempore Coiiradus Musca
cio 111postmoduii)episcopuscardinalis Osliensis, et Oclavianum episcopiim Ostiensem e Francia rede-
vicarius urbis a Cleir.enie III creaitis tfst, inqtiit untem detiiitierat, < ut essel hacc demolitio in litti-
Ciaconius in Vitis pontif. Quod ad legationeui al- lum memoriae sempiternae, >' ait Ciacon. ibid. Atl
tinei, qua fungebaiur, cuin ei < scripsii Blesensis, eum eiiara, quem vicariuin suum in urbe consli-
hanc episiolani querclis pleuam de his quaeperpe- lueral, in niandalis deriit, ut altaria quaedain ha-
ram agebanlur in Ecclcsia Dei , > ail Baronius ad silicae Vaticanae sole-.uniritu dedicaret. Instiper iiis
ann. 1187, < missus est ab Urbano Iil in Angjiam eum legatura a lalere suo destinavii, semel in Si~
cum Ilugone de Nunanl electo Cestrensi, alias ciliam, ad Conslaiiliam Atigusiain, ui suo el filii sui
Coveiurensi , quibus commisil legaliam in Hiber- Friderici H nojuine lidei sacranienliiiii exigeret,
iiiam ad coronanduin ibi Joannem Jilium regislieu- eique beneliciario jure, regni titulos moro majoruia
rici II. Sed rex coronalionem dislulit, et praediclos apostolicaesedis nomiiie coneederet. lieruiu in Gal-
legatos duxitsecum iii Noribuianiiiaii), teic. liam ad Phiiippum Augusiuin missus est, ut legi-

! Psal. 58. »e II Cor.. 12. •• Psal. 92. *' Excch. 10. ~~II Tim. 2, •' Pcrs. Sat. i.
fi<5 PETRJ BLESENSIS »*
inexplebilis fames! o lincae cordium, animarum sub- A Praelali cst crudire subjectos, reddere popnlum ac-
versio, cupiditas dignitatum! Unde obrepsit haec ceplabilem Deo, aperiendo mysteria Scripturarum.
pcsiis? Unde invaluii liaec exsecranda praesumplio, Petro enim et successoribus ejus prarcipitur ducere
ul indigni dignitates ambiant; et qiianlo minus me- in altum rcte's, id esi profunriam sacrae Scriptura)
ruerunt ascendere ad honores, lanto impormnius intelligenliam in caplitram hominum aperire. Ve-
honoribns se importent? Hodie per fas et nefas, ho- rumlamen bodie sicul poputus, sic sacerdos " : sicut
dic'in animaj corporisque discrimine.currunt infe- lenebrae ejtts, ita el Itimen ejus. ErubesceSidon,
lices ad cathedrani pasloralem ; nec altendiiiil, qnod ait mare "; erubescat, dolealque praelalus praeesse
sit eis calherira pestilenliae, ritim sibi ct aliis sit occa- populo, nec prodcsse : docenlis assumpisse ofliciurn,
sio ruime. In gregibus et armeniis, teste Hieroiiy- et in doctrina populi mutum etse. Verbuin laineii-
mo 64, aries et laurus corpore el animositale prae- laloris prophelae esl: Grex perdiius , facius est po-
stantior alios anlecedil ~"; homo vero hesliis om- pulus meus; paslores eorum seduxeruni eos '8 : canes
nibus bestialior, tanto indiscrelius et aiiriacins me- muli non valentes lalrare ". Lnpos a gregibus suis
lioribus anteesse praesumit, quanlo minus de virtu- arcere debuerant, sed ipsi lupi sunt in suos; nec de
lum lilulis, aut conscienliae sincerilate confidit. sua siiorumve salute curanles, se cum gregibus suis
Vlinam saperenl, el inlelligerenl, ac novissima provi- ^ in foveam morlis aelernaeprxcipilanl. Horiie in epi-
dereni ", nec populi iniquitales suis exeessibus ag- scopi dignilatem adolescentuli proinovenlur, et mol-
gregarenl! Yerba sunt Ecclesiaslici 6J: Noli quwrere les. Sic venditur Joseph Putiphari ennucho 80, dum
ab homine ducalum, neque a rege catltedram honoris. Christi niagislerium, dum dispensationem sacramen-
Noli quwrere fierijudex, nisi valeas virtute irrum- lorumDei sibi damnabililerusurparepraei-umitinfru-
pere iniquiiaies populi. Non te immiltas in popultim ctuosusetmoIIisepiscopus.Porrodum aderudilionem
liec alliges tibi peceala duplicia. Qu-inihil didicit, populimitlilDominus Jeremiam.quemsanclificaverat
aliorttm doctor efficitur, et quasi ws sonans aui cym- ex uleromalris suae,propheta suum considerans im-
balum linniens ~"usurpat praeriicanlis oflicium , cum perfeclum, tanquam adhuc elemeniarius el ruriis in
sit truncus iiiulilis et idolum mutum. Apud veteres formatione verborum, respondil: A , a, a Domine
erat condiiio sapientum inacstimabililer venerabilis, Deus, nescio loqui 81. Moyses etiam dum a Doinino
hodieque prudentia (anq:<am vilis et abjeeta calca- rlestinatur ad liberationem populi Israel «le^Lgypto :
tur; quadam vero abominabili mulatione stultilia Obsecro, inquit, Domine mitle, quem mhsurus es '•:
ponilur in sublimi. Hoc est, quod Ecclesiastes ~' de- ab heri et nudiusteniiis, ex quo ioctilus es ad sef-
ploranrio coiiqiierilur : Vidi, inqtiii, malum, quod r vum luum, impedilioris iinguae faclus sum. Et quis
sub sole esl, slultum positttm in digniiate sublimi, et hodie a poniificali onere se excusat? quis hodie al-
sapientes sedere deorsum. Sacrae Scripturoe prorsus legal insufficienliam suam? qttis hodie invilus tra-
expertes onus imporlabile dignitaiis usurpant; de lHtur, atil reclamat? Ubi hodie similis Ammonio
aliena potins, quam de sua scienlia praesumentes. invenilur 83? quem cum clerus el populus in epi-
Alia erat Aposloli senienlia discipulum inslrueniis : scopum elegissent, eleclioni nullii.lenus consenlire
Tibi, inquit, commendo,fili Timothee '" regere Eccle- volebat; praevaleniibus illis et invitum trahentibus,
siam Dei, secundum quod novi te scieniiam habere aurem sinislram cunclis videniibus sibi radieilus
sacrarum lilterarura T1. Scienlia siquidem spirilua- secuit, dicens: < Lex divina nullum praccisa aure
lis gladitts est in manu potentis. Haecest pera, in episcopari permittit. > Cumque Timotheus palri-
qua David tres limpidissimos lapides posuit, quibus archa censeret hunc episcopatu digniim, etiamsi
Goliath prostravit '*. Haec est asini mandibula, quae nare et auribus iruncatus esset, dummodo scientia
Samsoni mille hostium slragem fecil ' 3. Hic est vo- et virtutibtis praeemineret : illis rursum Ammoniura
iner ille araioriusj quo Samgar sexcenlos Philisiaeos rapieniibus, el inviium trahentibus, Ammonius
pccjdit' 4. Episcopus jiliiteraius, praeeo est mtitus. dixil: < Linguam meam, propter quam.vobis placeo,

PETRl DE GUSSANVILLA NOT.E.

limo matrimonio, quod cum uxore Isemberga vel I ) Qctavianus Card. presbyier in omnibus exemplari-
EngeJbei-g:i coniraxeral, el adulterino, quod cum iuis, cum lamen dicam Baronius eum laniiim fuisse
Agnete, alias Maria, Meraniae in Islria ducis filia, cardinalcin diaconum (a) qui in Angliam ab Urbano
coiitra jus fasqiie inierat, irrilum declararei. Ray- . missus esl. Unde et Ciaconius supra ait eum so-
uaJdiis ad ann. 1200. Jummodo a Clemente 111, cardinalgm episcopuni
Notandum porro hic occurritquod in lilulo dicatur creaium.

(a) Textus ex Rogerolegit subdiaconum,sed ad marginem recte"poniturdiaconum.

•» Episl. ad fabiolam el in c. xxxiv Isa. ~' Senec. ep. 90. 66Deut. 52. " Cap. 7. " I Cor. 13.
«cap.10. '° I Tim.l. ' IITim. 3 'sIBeg. 17. "Jud.15. '4Jnd.3.. " Luc. 5. ..i" Isa 24. '"Isa23.
«lsa- 50. "Isa. 56. 80Gen.59. 81Jer,l. 8SExoiL 4, 8SPallad.Hht. kus., c. 11, Socr. 1. jv, c. 18.
85 EPISTOLJE. - EPIST. XXIV. 86
riisi me citins dimitlatis, abscindam. Dignitalis A i mendel; qui subjectos ooceant, qui divites non pal-
equidem appeiitns natione cceleslis esl: in coelo peut, pauperes non gravenl, qui minas polenlum
concepit, et peperit iniquitalein S4. > Per hanc af- non limeant, qtii crimina corrigant et marsupia rion
fectabal sedere in lateribus aqtiilonis ss, qui non- emunganl; quorum sermo sil doclrina, quorum con-
dum Iaboraverat, ul sederet. Sed et isli nondum la- versalio sil jnslitia, quoruin auctoritas sit, non in
boraveriinl, ul sedeanl, ul emineniiam catbedrae habilti, non in faslu, sed in eruditione et defensione
pastoralis ascendant. Nondum propositum perfe- fidei; quoriim vita sit publice conimcndabilis, quo-
clionis aggressi sunt. Nondum cum Pelro rete, cum rum memoriajn benediclione. Ad luum, el collegae
Joanne sindonem, cum Malthaeo lelonium , cum tiii (61) ingressum, quaeso, laetetur Ecclesia Chrisii,
Josepb pallium, cum liomirie evangelico sepulliiram ul a Simoniacis et ambiliosis oppressa sub vestra
patris, cuiii muliere Samaritana hydriam, id est consol.tlionc respirel. Congatideant clerici, etexsul-
cupidilaiem saeculi reliquerunl. Peccato lalium, lent poptili, se hodie in vobis suscepisse cives apo-
quasi filiorum Hcli Iranslata est hodie arca, sive" slolorum, et domesticos Dei, portauies pacem , et
gioria Domini de Israel in Azotum 86 ignem, scili- illumiiianles patriam, nobis et aliis vila? selernae
eel.concupisceniiae. Ignis atilem isle non iiiflammal, poscenles praemia, ui de labore el solliciludine ve-
sed infumat, non illuminat, sed excaecal, sicui scri- ' strae legationis immarcessibiles jusliliae manipulos
ptum est: Supercecidit ignis et non vidcrunijiolem ". reportetis.
De Azolo transferlur in lemplum Dagon 8S, id est EPISTOLA XXIV.
tristitiae, vel desolationis. Nonne iriolum iristiiiae ADFAMILIARES THOMa:AnCIIIEPISCOPI CANTCARIEN-
et meeroris est praelatus illitcratus ei faluus, qui in sis (62). .
ira Dei, et populi desolalione tiigitur, et quasi ido- [A. D. 1169-70.]
lnm eri/ilur 8a, ut veniat quod legilur in Matlbaeo : AKGCMENTUM.—Reginaldtts archidiaconus Saresberi-
ensis in o/fensionemThomw archiephcopi exsulantis
Cuin videritis abominaiionem desolaiionis slantem in incideral : eum ad salisfactionem el reconcilialio-
loco sanclo, id est in Ecclesia Dei, lunc vw prwgnan- nem paralum 1'etrus cupiiin amiciiiam, el per eam,
tibus el nutrieiiiibus 90.111 i enim, qui spiriium sa- . in societatem persecuiionh restilui.
lulis conceperant, exemplo talium suffocantur. Qui Doletis, et causamini quod ad archidiaeonum
ves-o vitae coeleslis alimenta pelebanl, nullo verbi Saresbeciensem (63) me conluli: sed si culpa est,
divini pabulo susienlanltir. Parvuli, inquit prophe- accessisse ad eum, reddii me necessilas excusatum.
la, petierunl panem , et non eral, qui frangerel In verbo Domini dico vobis, quod nec novcram, nec
eh~~. < audieram, quod dominus vesler adversus eum ali-
Q
• Tu
igitur, amanlissime Pater, qui a laiere summi quid rancoris aul odii concepisset. Nunc etiani cer-
poniificis missus es, ut legatione fungaris pre Chri- lissirae novi quod veslro domino reconciliari toto
sto, surge in exstirpationem exsecralissimae pestis corde desiderat; et jam nisi inimicus homo impe-
iurjus. Ecce constiiuil te Dominus super gentes el disset, per omnia salisfaclurus se ipsius pedibus
regna, ut evetlas el destruas, ul disperdns el dissipes, bumililer advolvisset. *
ei mdifices,etplanies ". Accendalur et ignescat ze- Adhuc eliam correctionem, et conversionem ip-
lus tuae aucioritalis adversus ambilionis malum, sius exspeclo quolidie, et ad hoc operam adbibeo
dissipa tt evelle planlationes iniquas. vE.lifica, el diligentem. Sed suut aliqui cum eo, qui seminant
planla in Ecclesia Dei lales, quos humilitas, quos zizauia , et firmiier inlerriicunt, ne domino vestro
iiinocenlia, quos viia probatior el litleratura com- reeoncilielur, si patris sui, quem super omniadSi-
PETRl DE GUS5SANVILLA NOT^E.
(61) Hugonis electi Cestrensis, de quo supra. rietiirpal dicens nos prodiiores esse, et sibi fidem
Scripla est haec epislola anno 1187, quo juxla nostrain dedisse qnod patrem ejus non laederemus,
Baroniuin misstis esl Ociavianus in Hiberniain. in aliqtio, etc. < Dicil etiam quod si riominus papa
i62) Tiluliis hujtis epistolae varius esi. ln quibus- decederet, facerel nos deleri de libro vitae, jaetitans
dam hoc modo : Ltiierw excusatoria'; inaliis, ex- curiam ftomatiam ila venalem esse, ut intcryeiiieii-
horialoriw, ui R. bealo Thomm reconcilielur; in aliis libus minieribus, quidquid velit, possit iinpetrare.
aliter. Sed in nullo habeiur nomen Pelri Blesensis, D Suggessil eliam regi Anglorum hujusmodi petiliones
quod ei in aliis pbiribus reperire est. Ipsius lainen lacere doniino papae, ut alicui episcopo in Anglia
esse nenio est qui dubiiaveril. committere auctoriiatem coronandi filiuin ipsius
(65) llle est Beginaldus, qui poslea fuil episcopus regis, et consecrandi episcopos, ui vel sic dominum
Balhonieiisis, cui vehenienier offensus fuerat S. papam deciperel. Cni cum respondisset rex se, ut
Thomas, ut patet ex epistola , quam scripsit ad credebat, a domiiio papa petitiones illns non posse
iiunlios suos, quos Romam miserat, apttd Baron., impeirare, respondil Regiiialritts :'Dorninus papa
lom. II ad an. 1168, his verbis : < Conlra adver- . ut siolidus ei fauuis agit, si pelifionibiis -ttiis [Non
sarios noslros caulelam et coiiiiiiiiam vigilan- adriendum videturj saiisfecerit. > Qu;e quidem per-
tiam habealis, et praecipue adversus illum spurium, peram a malevobs quibiisriam suggesta videiilui*
itirnicarium, et Ecclesjae pacis inimicu.m, sacerdo- sancio Thomae, si vera sunl qii;e de eoriem Uegi-
tis filium Beginaidum de Saresberia, qui personam naldo scribuniiir a Petro Bleseiisi bac iu epistola.
jioslram, in quantum potesl, diJfamal ubique, et De eodem_Reginaldo plura ad epist, 50.

•4 Psal. 7. 8SIsa. 14. M 1 Reg. 3. 87 Psal. 57. 8S I Reg. 5„ 8S Isa, 57. ~~-Mutllh 24. - 81-Thrca.
4, ~~ler, U
87 PETRI BLESENSIS 88
gii, ac toiius generis sui salutem et quietem desi- j k coDimottoneHiignis, el non inigne Dominus : etpost
derat. Scilis equidem, quia homo circumspectus iynem sibilus aurm tenuis, ei in sibih Dominus »?,
eslei industrius, vobisque ac domino veslro frucmo- Naiu cum per praedicla terribilis incrcpaiio expriiria-
sissimus esse posset, si slaret vobiscura, si in se lur, persibiluni aurae lenuis blanda et amica exlior-
partem vesirae persecuiionis exciperet. Scio etiam, lalio designaiur. Haecfit cutn silentio, illa iil ctim
quod ad hoc eum tenuissima exhortatio domini iracundia e.lluniullu, sicul scriptum est: Quoniam
Carnuariensis eflicaciter inclinarel. Daie operam, aquae Siloes cum silenlio currunt; aqux vero Ra-
qiacso, ut ad eurn a domiiio vestro super hoc litterae sin transeunt cum lumuliu9S. Porro dominus Cim-
dirigantur.. Quod si non facitis vestrae ulilitalis in- tuariensis, qui, sictil mihi videtur, jam aggressns
tuiiu, facialis boc saltem suaeconversionis el salulis esl arctioris et altioris vitae propositum (64), non
obienlu. Certe Moyses, ul Hobab aberrore gentili- spiritum bujus mundi accepit, sed spirjtumqui ex
tmis averteret, volens ipsum lanquam necessarium Deo est. Charitas ergo Dei, qtiaediflusa esl in corrie
relinere riicebal: Proficiscimur ad locum, quem Do- Klius " usque ad proximum se extendat, sictit de-
ntiKvs dalurus esl nobis : veni nobiscum, et benefa- cei sanctum. Unde, si Saresberiensis arcliidiuconus
cietnus libi, quia Dominus bona promhiilsraeli, noli perseveral in ea satisfaciioue el oberiienlia, «uain
nos relinquere : tu enim nosli, in quibus locis caslra 'J promiltil, apenenda sunt ei viscera cbarilatis. Ego
ponere debeamus,-el eris duclor noster 9S Si Moyses autem magnum repulo, tanlum lticrifacere virnm :
geniilem postulabat sibi fieri ducem, non erubescai qui, si vesligiis domini Cantuariensis inbaserii,
quaeso, Moyse minor archidiacoiium sihi adjtingere friictum in Ecclesia Dei faciel leihpeslivuin. Si
dolorum el Ialjorum participem. Archidiaconus eiiim adhuc residet in animo ejus adversusarcliiriiaconuin
hoc praccipue desirierat, ut pro eo, et cum eo labo- aliqua suspicionis occasio, anlcqnam eumdein in
reiii et dolorein invenial. Nuper legebamus in libro sacrarium suae familjarilatis admittai, fidem ipsitis
Regum, el occurril nobis verbum illud Ethai Ge- experiatur operibus. Josue qtiidein non prius ange-
tbaei ad David egredienteni nuriis pedibus de Jeru- luin amicum i-ecepit, quarn aniicum esse cognove-
salem a facie Absalon, el dicenljm, quod ille rever- ril : sciscitans prius, suusne esset, an adversario-
teretur; illeque responriii : Vivil Dominus, quia rum 10°?lllud verbis assero confidenler, quoniam
non derelinquam te, neque in' vila, neque in morle. si conversionem ejus procurare voluerit, in eo quod
Suspiraiis ergo archidiaconus : Sic faciat mihi, Sauhim rcperit, Paulum inveniet. Super. conver-
inquil, Dominus, el hoc addal, anlequam moriar, 94 sione siquidein et saltile archidiacoui anxia sollici-
ui sic possim doniijio Cantuariensis, et ex corde ,->ludo me tangit; non enim possum eum non riili-
lioc dicere, et opere adimplere. Suggerite, quaeso, gere, qui frequenter in suis benediciioiiibus ine
doiiiino archiepiscopo, ne clericum suum verbis praevenil.
EPJSTOLA XXV.
provocei, aul niinis. exasperei, ne dum ligsia cum
AD OFFICIALEM EPISCOPI CAEN0TE8SI3.
proximo caedtinlur in silva, ferrum de manubrio
securis evadat 9S, proxiinumque interitnat. Ligna ABGDMENTUM. — Horlaiur officialem , ul officium
susceplum, ob graves el mullos abusus illi conjun-
enim, iesieGregorio 96,caedimus, cum per increpa- ctos deseral : unde el prolixe officialium {raudes
lioneiii proxiini peccala succidimtts; sed ferrum se- el lecltnas describil.
curis elabilur, proximumque occidil, dum contu- Magister P. Blesensis Baih.arehid.,G. officiali epi-
meliosa correciio conscieniiam proximi vulneratam scopi Carnotensis, salutem et salubre consilium.
a dilectionis spiriiu in mortaJe odium verlil. Sane Quia te afleciuosissime diligo in yisceribus Jesu
non esl admonilio accepta in oculis Aliissimi, quae Chrisii, proposui le salularibus monilis adhortari,
non lit ex cbaritaiis iniimo, etinspirilu lenilalis. ul de Ur Chaldaeorum1, et de medio Babylonis lempe-
(juod liquitlo paiet cx verbis Eliae dicenlis : Ecce stivus exeas, el minisleriumdamnalissimae villicatio-
spiritus Domini subverlens montes, ei conterens pe- nis omiitas. Scio quod muiieruin cupiditas subverlit
fras, el non in spirilu Dotninus; el post spirilum D cor tuum ut Deres oflicialis episcopi. Quandoque
fiominoiio, .el non in commotione Dominus : et posl legeras, sed forle negligebas verbuin iilud beali

ETRl DE GUSSANVILLANOTiE.
(64) Loquiiur de'S. Thoma qui Pontmiacura pro- Parisiis , anlequam Pelrus in Siciliam pergerel,
f.ctus, beiiedictuiii et sibi-missuin ab Alexandro III Yerum quia initio epistoJae ail se ad archiriiacontim
limc Senonis agenle monachicum habilum induit, Sarisberiensem venisse, probabilius videlur scripiam
ex Proc, 1. ii, c. 12; Baron., lom. XII a.d an. 1164, esse hanc epislolam lanlum circa annum 1170, cum
Ex supradictis collisi posset, lianc epislolain scri- jauidiu exsularel S. Tbomas. Conslat enim Blesen-
ptain esse circa annum 1164, quo ad Poniiniacenses sem e Siciiia reversum anno 1168, el Parisiis ali-
divertil S. Tbomas, posl reditum ab Alexanriro papa, quandiii moram fecisse, donec in Angliam ab Ileu-
qui tum Seuonis aderat. Sciipta auiem videiur rico 11. circa annum 1170, ew.ains fyit.

" Num. 10 942Bcff. 15 u Dcul. 19 '' Moral. 1. x c. S. s' 111heg. 19 " lsa. 8 •» liom. \S.
100Jos. 5. • Gen. 15.
89 EPISTOLJE. — EPIST. XXV. 80
ob' : Ignis devorabil corpora eorum, qui mttnera A { goiiis implicari*. Aposlolns ad Corinthios scribens
libenier aceipiunl. Ideo healus est, qui exculil ma- dicit : Swcularia negolia si habueritis , eos qui con-'
nus snas ab omni munere'. Credo hujusmorii offi- templibiliores sunt inler vos consliiuile in ecclesia ad
ciales non ab officii nornine , sed ab ofiicit, verbo, jiidicanclum'''. Officium officialium,
quorum le
muluasse vocabulum : numero aggregasti, hodieesl, jura confundere,
Nctm genus hoc hominum, quod dicilttr Officiperdi : suscitnre lites , iransactiones rescindere, inneciere
Officit esl verbum crudele nimh.el acerbum .'
Diclio plena malis, hinc dicilur officialis. dilaiiones, supprimere veriialem, fovere menda-
Tota officialium inienlio esl, ut ad opus episcopo- cium, qiiaestum sequi, oequitatem vendere, inhiare
rum suae jurisdictioni commissas miserrimas oves exactionibus, versulias concinnare. Isli sunt, qui
suos gravanl superflua evectione , et mul-
quasi vice iliorum londeant, emunganl, excorienl. hospiles
I=ti enim sunl episcoporum sanguisiigae, ievomentes litudine clienielae. Quaeriinl rielicatos et superfluos
alienum sangninem , quem biberunl. Quia testimo- cibos , cum soriplum sit : Comedentes et bibenles,
nio Scriplurae : Divilias, quas congregavil impius, quw apud illos suni1'. De alieno enim prodigi, de
evomet; el de faucibtis itlius exlrahet eas Deus\ lsli proprio sunt avari, verborttm insidialores , efau-
sunt quasi spongia in nianu prementis, et quasi r- cupes syllabartim , 'lendun t laqueos el pedicas in
^ capiuram pectiniae; jura inlcrprelantur ad libitum
quaedam colaioria, divitias suis dominis influentcs, et ea ,
et exsecrandis acquisilionibus nihilsibi praeter pec- pro volunlaie sua, nunc abdicnnl, nunc f.j-
cali sordem, el faeculenliam reiinenles. Quod eniin miitunt bene riicta depravani, prudeiiler allegata
perveiiunl, liulriunt simiiltales,
aggregant per oppressionem pauperum ; episcopis fornicaiiones rtinipunt foeder?.,
dissimulant, matrimonia disirahunt,
qiiidem ad delicias cedit, officialibus ad lonnen- adulteria fovent, peuelrant domos, et mulierciilas
luin.
Sic vos, non vobh, mellificalis apes ". oneralas peccatis captivas ducttiitls, diffaniant iit-
Sicvos, non vobis, accumululis opes. noxios, et nocenles absolvunt; et, ul inulia sub
Isti sunt secretiora iila ostiola , per quae ministri verborum paticitate concludam : dum omnia vena-
Belis sacrificia, quae super niensam ponebantur a liler agunt filii avariiite, servi mammonae , se dia-
rege , clanculum aspovtabaiil 6. Sic episcopus quasi bolo venales exponunl. Dominus in Evangelio di-
Jonga manu bona aiiena diripit, el nolam criminis cit : Gralis accephih, graiis dcae is : et Salomon in
a se removens, suis ofiicialibtis culpae el infamiae Parabolis : Veritalem eme , el noli vendere sapien-
discrimen impingit. Irieo qnasi sub umbra episcopi liam, et docirinam'". Vereor ne te rapiat spirilus
et oblentu justitiae palliatae subdilbs opprimunl,Cr elationis et tlominanrii libido ad vanilales ei insa-
ecclesias gravanl, reriitus alienos violenler inva- nias falsas". Ulinam alteiideres verba Sapiemiae
dunl : oculos habeni ad lnunera, pupillo el viduae talibus comminantis : 0 vos, qui placelis vobis in
noii inienriunt. Verba suni Jesu filii Siracb : Con- turbis , dala esl vobis pctestas a Deo , qui inlerroga-
cupiscenlia spudonis devirginal jttvencutam : ila et bil opera, el cogitationes veslras , quoniam cutn esse-
qui facil per vim judicium injuslum'. Spario virgi- tis minislri regni illius , non recle judicaslis. Hvr-
ncin opprimil, et proiem in oppressione non quae- rende autem apparebii Dominus, et judicium duris-
rens, sed suae iibidini tanitim serviens,,corrumpit, simum his quiprwsunl frel'~ : alquelorlioribus in-
non gignil ; sic praelalus iracundiae aul avaritiae slat fortior crucialus. Amice, in arena hujus sae-
suae salisfaciens, nec fructum jusliliae quaerens cor- culi periculosissime pugnas : mors te sequitur, vita
rumpil, rion corrigit; exasperat, non emendat. fugil, caro palpat, mundus allicii, Jeo rugiens et
Quod enim Jit praetexlu fucatae religionis, aul si- quaerens quem devorei, circuniciirrii1'. Omnis enhn
mulatae jusiitiae, non fruclificat ad viiam, non aedifi- quiin agone conlendil, ab omnibus se abslinel'' :
cal ad salulem. Parcil Saul oplimis gregibus Ama- uiinam ab hominibus hujiisniodi noxiis abstineres,
lec, quasi ea sacrificalurus Deo, el divinam incur- rviilj nil in te, quod suuni est, princeps bnjns mundi,
j-il oJTensam.Gedeon de praeda Madianilarum facil el in palaestra, qua currilur ad bravinm, nil ha-
Ephod 8; el hoc ei et domui sttae versum esl in rui- beret adversarius, quo te caperet, aut leneret,
nam. Hanc adminislraiionem, quam libi damnabi- aut a bravio retardarei I Si milii credis, imo si
liter usurpasii, patienlius ferrem; nisi sacrarura credis in Deum, relinque maltirius officialis offi-
iitlerarum scienlia praeemineres. Causae el judicia , cium, miiiislerium riamnaiionis, rolam nialoruni,
quibiis te imprudenier, ne dicam impudenter, im- et spirilum vertiginis, qui te ad in3nia circumvol-
misces , potius consueludinario et saeculari jure vit. liiiserere animw lum .ptacens Deo'~: cui placere
quain ecclesiaslico, deciduntur. Viruin lilleraliim iion potes sine perdilione officii.
et ecclesiasticum non sic decebat saccularibtis ne-

•Cap. 1S. slsa. 53. 4Jol). 20. sVirg. in Viia. • Dan. 14. ' Eccli. 10. d. 8. MlTiin 2-
"ICor. 6. yLtic. 10. ,9lITim. 5. 13Matth. 10. 14Prov. 23. lsPsal. 39. » Sap. 6. "1?*.. 5.
"Cor. 9. "Ec.cli. 50.
94 PETRI BLESENSIS 12
EPJSTOLA XXVI. A.ut mens per horulam a divinac legis meditatione
ADSOCJUM QDEMDAM SUUM. jejunel. Nemo simul pote=t precari et orare, pelere
AROUMENTUM. — Scribil se deserlo juris civilit slu- el poslulare, exercere Chrisli minisieriiim el ofli-
., ciio iheMogiw Parhih operam dctre; jurh civilis ciumadvocati, ne, dumin utroque festinai, neuiruui
sltuiium el usum non convenire clerich, propler bene
muximos advocalorum abusus. peragat.
Non inficioriiequedenego : nonumest scireleges,
Domino suo B. ei charissimo socio stio P. Blc-
sed nori ad quaistum, non ad iniquum juris com-
scn. archid. Bathoii. (65), salutem.
In epislolari salutatione fervenlior exslilissel pendium, sed ad ii quisitionem veritatis et juriieii
noslra devotio, nisi vel invida milii locorum distan- aequitalem : si forle me aut aiinm, aliquando opor-
leat esse jiidicem, aut jndicis assessorem. Hodie
tia.vel rarilas itiiieranliiim coiiirairet. Yicarias
soli avariliae miliiant palroni causarum : illudque
ergosaltitaiiones praesensel nunquam intercisa snp-
venerabile nornen, et gloriosa profcssio
pleal affeclio : cumque civilis possessio corporulem quondam
assisteniiam non mendicet, me, licet remclum, advocaii noiabili vertalitale vilescit, dum miser et
lites emit, malrimonia
propinquiorem habeiis, el foriius possidetis ubscu- perdilus linguam vendit,
. leni; ncc intersiitium locale, corporumye remotio , ; legisima dissoivit, amicilias rumpit, sopilarmn
litium cineres i'esusciial, paciiones violal, detreetat
ycl lemporuin intercursus robur dileclionis eva-
cuat. Quod si de verborum obligalionibus, Iegern transaciiones, privilegia fraugit, et in capturam
primam atiendiiis, pecuniae pedicas et reliacula lendens jura omnia
Jntervallum medii lemporh obligationem non vitiai *', intcrveriit. ldeo consliluiio imperialis ab oflicio
removel litium redemptores. Jtire auiem
Vesler, vobisque devolissiinus operam theologia? postulandi
Parisiis indulgeo, Bononiensis caslra mililiaecrebro praeiorio, atqtie inierpretum, in praevaricantes vel
alias rielinquenles prenaeexlrabrdinariae statuuniur.
suspirans, qnae vehementer nmala citius el prae- Debueral
inalure deserui. Legimus 51 lamen de usu et ustt- advocatus, qnod gratis acceperat, gratis
fructti iegato, quod fruciuario iieeat maiurilatem dare. 59, advocare pro pupillo el vidua, pro ulilitau
fructuum praevenire; solelque ex olivis ciira inatu- reipublicae, pro Ecclesiae libertate, nil exigens,
ritatis tempora uberior olei copia emanare. Currens sponte oblaia suscipiens, eripiens inopem de manu
forlioris, egenum et pauperem a diripieniibus eum3',
ergo ad oleum , quod Aaron cum laganis jubeiur
offerre ", leges saecuii salulo ad lempus, ne pec- Fructuosiusessel ei salarium modicumet honesiutn,
caloris olenm me impinguet". Lex eniin Domini, quam sinum incxplebilis avariliae per fas el nefas
lex immaculala , convertens animasS 4 : meque praa- r exlendere in immensum; nam melius est modicum
varicatorem legis divinae conslituerem, nisi cum justo super divilias peccatorum muitas ". Si talen-
nisi cum similaa tum sciemiae sibi a Domino commendatum sponlo
qualiquali theologiae nolitia, pugillo
lhus offerrem". Lex equidem saecularis gloriosa el gralis expenderit, non est abbreviata manus
siipeilectili verborum , lepidaque oralionis urbani- Domini, ut ei respondere ad nieiitum, et ampJiora
tate lascivieos me vehenienter allexeral el inebria- eliam conferre non possit. Hoc igilur secure com-
verat menlem meam.Sed abhorret prophela aureum mendel palri orphanorum el judici viduarur.iss;
calicem Babylonis 86; ubi designatus est lepor elo- ipse enim promissor est magnificus, et munificus
relribulor.
quenlisc aedificans nd geliennam. Adhuc lamen, qttia
nondum dilatavi gressus meos in lege Domini1', EPISTOLA XXVII.
lectioni Codicis cl Digeslorum plerumque ad sola- ADCAHONICOS DE BELLOVIDERE.
titiiii, non ad usum , teinpus vacalionis impendo. [A. D. 1171.]
Res plena discriminis est in clericis usus leguii): AKGIJMENTUM. — Docel obiium S. Thomw marlgrh
toluin enim Iiominem adeo sibi vindicat, ut eum Canluar. archiephcopi non esse deflendum, ui-
rei familiaris providenlia fraudet, suspendat a spi- D pole qui vitam lerrenam cum cwlesli, miseram cttm
gloriosa commularit. Virlules ejusdem accurale
ritualibus, a divinis avellat. Ideo Joannes Chry- describit : ac monachos ejus culhedrales arguil
soslomus, sicut triparlila refert. Historia ", licet quod clanculum, conlempla communi ephcoporum
el abbalum eleclione, successorem clegerinl : opiat
scieiiiiacivilielfacundia praeeminerel, noluil tamen denique ul summv.s pontifex lam ciericorum quam
ad insianliam ainicorum gerere ofliciuin advocati. monachorum ambiiionem coerceat. \
Periculosum est ita se Iegibus Iiumanis impedire, Cliarissimis fratribus et amicis suis canonicis de

PETRI DE GUSSANYILLANOT^i.

(65) Male in tilulo habelur Batlwniensis archidia- theologiae operam dabat, ut ipsemet falelur in cpi-
eontts. Nondum enim in Angliam profeclus erat stola. Tiiulus tamen ilfe ita habeiur, in Sorb. i;
-
Blesensis cum haec scribebat, sed Parjsiis adhuc Maz. 1, 2 el Merl.; non autem iu aiiis.

" Dig. 1.454,1.1 ex l. 1 I. 27. ssExod. "Psal. 22. ,4 Psal. 18. " Lev. 6. a6 ia\
vipian. ''DigA.vn
61. " Psal. 17. "Lib. x,c. 5. »'Matili. 10. S0Psal.54. sl Psal. 36. " Psal. 67.
93 EPISTOLJE. - EPIST. XXVII. 94
Bellovadere, magisler P. Blesensis Baih.arch., sa- A scienliam saltilis plebi ejus vl rcdderet populum
lulem el dilectionenu acceptabilem Domino, sectatcrnn 'j„nor>im ope-
- Dccessit pastor animarum noslranim (66), cujus rum 4% et pararel Domino pleLem pemcl&m 4S.
obitum Ilere decreveram; sed recessit, non deccs- Elegit cum Domiims in sacerdolem sibi, ul esset in
sii; abiit, non obiit. Mors enim per quam^mirilica- populo ejus ducior et doclor, viloe speculum, poe-
vit Domiims Sancttiin snnm, non esl mors, sed nitenliae forma, et sanclitalis exemplum. Deus
dormiiio;portus mprtis, ei poria vitae, introitus in scientiaruni Dominus dederat ei linguam erudilam,
delicias cceieslis patriae, in polenlias Domini, in ct infuderat ei abinidanler spiriiuin sapientiae et
abyssum clariiatis aelernae. Peregre'siquidem pro- inlcllectus, ut esset inter doclos docior, inter sa-
fecturus, sacculuin pecuniae sectim detulil, in plc- pienies sapienlior, inler optimos melior, intcr
nilunio reverstirus ; ejus enim anima, dives merilis, hiimiles socius, inler maximos major. Erat praeco
recedens a corpore, in resurreciione generali et verbi divini, tubaEvangelii, amicus spousi, columna
plenaad antiquum hospitium reverletur. Cum mul- cleri, oculus caeci, lingua muli, pes claudi, sal
tas virlutes quasi merces varias in unum fascictt- terrae, patriae lumen, minisler Altissinii, vicarius
lum comportaverit ad ccelestes nundinas profcc- Chrisli, christiis Domini. Tola conversaiio ejus crat
turus, plena dierum velula, mors sacculi scriicet, scbola Iioneslalis, morum aedificatio, et struclura
anus improba, Iiligiosa, querula, imporliina, inviria, salulis. Erai in judicio reclus, in dispensalione
iiiimicaetsubdola, ccepit revolvere sarcinulas ejtis, industrius, in praccipiendo discretus, in ioquendo
ei scrupulosius explorare, si quid esset in ilio nie- modcstus, in consilio circumspectus, parcissimtis
rilorum involucro, quod ad ipsius dominium per- in cibo lecipiendo, in donando Iargissimus, in ira
tineret. Ipse aulem ianqttam vir ciicumspecius et pacificus, in- carne angelus, inter injjjrias inaii-
pruriens noluil viue suaestislinere dispendium. Diu suclus, limidus in prospcris, secuiissimus in ad-
enim desidcraveral dissolvi, el esse cnm Chrislo ", versis, in eleemosynis eflusus, in misericorriiis
et tii.iic perinaxiine suspirahat exire de corpere loltts. Erat religiosornm: gloria, dcliciae plebis,
morlis bujus. Modicum ilaqtie pulveris projecit in liiiior principum, deus Pharaonis. De isto possu-
os vetukc, quasi v"ce tributi, ct noininc vectigalis. mus fiducialiler dicere, el canlare, quia post aurum
Inde ccepit falsus ille rumor populariter evagari et non abiit, nec speravil in ihesaurh pecunim 44,qui
passim plebescere, quia fera pessima devoravil nec acceplor munerum, nec acceptalor esse digna-
Joseph": Tunica siquidcm,qua spoliaius esl, fallax tus est personarum. Caeleriin eminenliae catbedra-
nuntia moriis erat. Joseph eniin vivil, el domina- Q lis apicem sublimali, stalim curara carnis propen-
tur in tola terra iEgypli. Beata ejus anima corrnp- sius aguni, circumspectius se diefanl, non miniis
li!>")libusexonerata exuviis de pulvere liujus con- timenl corporis acgritudinem, quam gchennam, ct
versalionis libera evolavii in ccelum. Assumpia est in omnibus spalium vila? productioris affectanl.
ab eo, qui dicit : Vado parare vobis locum : ilerum lsie vero a primo sueepromolionis ingressu, summo
aulem veniam, el assumain vos ad meipsum '". Con- dcsiderio appclebat Jinem vitae, imo ul verius lo-
summalus in brevi explevil tempora mulla; raplus quar, vivendi principitim. Nairi, sicnt Salomon aii :
est, ne malitia immutarel inlellectum ipsius 36. Vo- Cum consummaverit homo, lunc incipit'". Hnjus eniin
catus est in ccelum, quo mundus non erat dignus : vilae transeuntis egressus, ingressus est ad illam,
:iec c-stexslincla lucerna haec, sed flaiii Iransitorio quce non transil nec desinit, vilam. A lenerioribiis
psrcussa esl, ui lumihosius splcndeat, et jam sub aunis incipiens, singulis aelalibus, quasi singulis
modio non abscondita luceat oinnibiis qui in donio diei horis, tanquam diligens cullor cl sirenuus in
sunt. Yisns esl oculis insipiemium mori 31, sed viia vinea Domini Sabaolh laboravit : ci sic iu consuin-
ejus abscondiia esl cum Chrislo in Deo : Mors cum maiione sanctorum vilte transitoriae cursiiiii ciausii.
vicisse et absorbuisse visa est, sed absorpla est mors Sane jamdiu conversatione coeleslis, et a corpore
in vicioria 3'. Desiderium cordh ejtts Iribuhii ei, " peregrinans anhelabat ad illas coelestes delicias
Domine 3t; diu enim inililaverat libi propter verba lcmporalis vilae transire compendio.
labiorum luorum custoriiens vias duras 40.Sane a ldeo propositum et signum peregrinationis arri-
primitivis adolesceniiae moribus, coepii morum ma- piens de lorrenteiii via bibil; proplerea exaliatum
lurilaie senescere, alque prurienies carnalis inso- esl nomen ejus in palria 46.Sic domini el fralres
lentiac motus, vigiliis, jejuniis, disciplinis, cilicioi nosiri monaclii cailiedrales pupilli facli sunt absque
et jugis continentiae balleo cohibere. Vocatus est; patre. Deus aulem, qui eduxit de moriuis pastorem
itaque a Douiino lanqiiaiu Aaron ", ad dandam mugnum oiiiim tii sanguine leslamenti mlerni Doiiii-
PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
(66) Designat S. Thomam, de cujus nefaria et et mors S. Thomae inscribitur omnia accurate de-
airoci caerie fuse omnes hisiorici islius sae.culi,et .. scripsii.
niaxime Anglici, inier quos iiber qui Processiis, vita

33 Pbilipp. 1. 84Gen.36. ss Joan. 14. 3C 4. »' Sap. 5. •'»Cotoss. 5. S9 I Cor. 15.


Sap. ">Psal.
16. kl llebr. 5. " Til. 2. 43Luc. 44. 4l Eccli. 51. '•' Eccli. 18. 4ePsal, 109.
PETtU BLESENSlS , 95
1)5
num Jestim Cltrislum *', ipsc, ut verbo Moysi Ai mis arripiat jttdicinm manus cjus, ut cornu suo
utar 4S,provideat virum, qui sil super muliitudinem vemilet Syriam, intonel contra Eriom, fulminct
hanc. Porro plurimi conquerunlur, el impatieiilis- conlra vilulos Belhel ss, contra idola jEgypli, con-
sime fcriinrquod Chiisli iniiica inconsulilis 49inter . tra pingues vaccas Samariae s4, conlra sacerdotes
eos el episcopos icrrae scissa est (67): nec taninm Bual, contra paslores pascentes se ipsos, conlra
Vaceaei. aries, sed turtur et columba divisae suut, judices, qui conriiint iniquas leges, contra canes
cl allrinsecus separalae so. AuSa esl irrumpere mutos non valcnles lalrare ", conlra amphoram
contra
usque ad religionis professores magislra illa discor- Zachariae ss, contra vasa pastoris stulii,
SSP-
dioe,odii fotnes et occasio scandalorum praesum- ambitionem Simoiiis Magi, contra tyrannidem
plnosa, sciiicet, usurpatio seorsim ei singulariter culi, et ambilionem clauslri, conlra praevaricantes
tiigendi; ul conlempia et abjecia episcoporum el contra arroganies, contra oppressores paiiperiirn,
abbalum deliberatione communi fieret eleclio clan- coiilra lurbalores ecclesiasticae pacis et fidei sub-
deslina et furiiva, el consueludini. coniraria, ini- versores.
niica legibus, damnata decretis et moribus repro- EPISTOLA XXVIII.
bata. Omnes caeleri, qui r.unc injuriam el coniem- .n ROTROCJ EPIST.ADWILLELMUM SENONENJEM
ptum simin repulanl, eam quani monachi fccernnt AltCHIEPlSCOPUM (68).
cleclionem, in personam, quae nominata esi, stia [A. D. 1172.]
vota libenler el unaiiimiter sine omrii scissura et AJIGUMENTUM. •— Rothrodtts archicpiscoptts Rotlto-
scandalo coniulissenl. Nunc auieni vereor ne ha?.c magensis implorat opem arcltiepiscopi Senonensis,
eleclio, quod Deus averlat! sit ejus dejectio : et ul exiiium ccclcsiwRollwniagensi.ejusqite nobilis-
sima: villw Andeliw, ex belto inler reges Anglorttm
haec acquisilio umbraticae liberialis convcrialr.r et Francorum orlo impendens, sua induslria anw-
Ecclcsiae Chrisii in niateriam servilutis. Sane pe- lialur,
slis hacc, et aliar innumerahiles corpus Ecclcsiae W.I.LELMO Senonensi archiepiscopo, et apostolicae
generalis hodie inficiunt et corrumpunl. Irriiiiut seriis legato, B. (69) Roihomag., sahilem et spirilum
laici in Sancla sanctorum : sanctuarii vero iapidcs compassionis aflliciis impendere.
dispergtir.tur in capiie omnium plalearum S1.Conver- Si ad niemoriam leriticantur Ecelesiae nascentis
liinlur hodie clanslra in caslra et fora : religiosi in exordia : sicul inter credenies erat unilas in fide,
ethniccs, paslores in lnpos, lilium in spinam, aiinun in spiriiu, in baptismo; sic in unum faculialibus
\n scoriani.frniiieiilum in lolitim, vinum in acemm, conlrihiitis, uniim erat oninibus volum, relevare
oleum in amurcam. Bespicial Dominus in facieni Q pauperum indigcntias, el omnium necessilates lan-
tcstamenli sui •*, el non dei in conculcationein vi- quam proprias reputare. Una siquidera et indivisa
neam, qiiam planlavit dexlera ejus, Ecclesiam, est Domini lunica : nec unquain passa cst div?r-
quam r.cquisivit sanguine suo. Suscilct spiritum lium sponsa Christi, nec contumelias pellicis
Moysi, et erigal cornu illius unicornis, episcopi U- alienae sustinuil, cujus uniiatem sponsus in Caii-
lius unice summi et singularitcr gcneralis, qtiale- ticis 8' allestiilur, dicens : Una esl columba mea,

PETRI DE GUSSANVILLANOT^E.

16") Scilicet monachi Cantuarienses eligenrii ar- 1163. Hic cum episcopo Nivernensi misstis est le-
r.hicpiscopi jtts suum csse conteiiriebanl. Conlraepi- galus ad Heiiricniii II, pacis cum S. Thoma san-
scopi suffraganci ad se perlinere dicebant. Quae lis ciendae gratia, ann. 1170. Qtia», iiitervenieiiiibiis
sic dircmpla cst, ut propositis rcgi Angliae dnobiis iisdem legaiis, praesente Lmiovico Francorum rege,
monachis, untis ad ipsius beneplaciiuni a capilulo confirmata csU lriem postea Rotrodtis, scilicet an.
Cantiiarieusi electus sit, el ab episcopis rontirma- 1172, praefuil concilio Abrincensi, quod a Tlieoriino
lus. Rem totam apprime narrant Gervasins et Ba- et Alberto cardinalibus, aliisque plurimis episcopis
dtilfus. Caulerum jus eligcudi archiepiscopum Can- pro secunda absoluiione regis Angliae a morte H.
tiiariensem ad solos monachos cathedrales pertinere Thomae, celebraluin esl, in quo rex Angliaede tra-
solemni decrcto declaravit lnnocenlius 111,anno gica morte S. Tliomae absoluius esi. Sed et quan-
Cbristi 1206, ponlilieaitis nono, ut videre est apud lum erga regem siium effeclus essei oslendit ex epi-
Mailhaeuin Parisiensem in Hist. Angl. snb Joanne. stolis vehemenlioiihus 53 etlS4, apud Petr. Bles.,
Scnienlia autcm Inuoceulii sic incipil : < Majores quas Eleonorai reginae, et Ilenrico III regis filio
Ecelesiae causas, 1 elc. scripsit, ul a bello quod regi inferebant, illico ces-
(68) De Gnillchno Senonensi, poslmodura Be- sarenl. Nec frusira : nam et ab armis cessatum esi,
mensi archiepiscopo et cardiuuli, vide qtiae diximus et Jilii in regis patris gratiam redieriiul. llle esl
ari episl. 15. eiiaui qui aliquanlo post Hcnricuni Juiiiorem cuin
(69) Seu Boirocus vel Botro, Anglus, filins "War- uxore sua Margarela regis Francoi um lilia rientio in
vicensis comilis el Margaretje Perticensis : priinum D Anglia coronavit. Nec Iruslra, nam el ab arinis
Boihomagensis archidiacoims, cuin Ebroicensi cpi- ccssatuni est, et filii in regis palris graliain redi-
scopus, landem archiepiscopus Rothoniagensis anno erunt. Obiii Rotrodus anno Chrisii 1183.

47 Hebr. 13. 4» Num. 27. 4S Joan. 19. so Gen. 15. H Thren. 4. » Psal. 73. «'III Rcg. 12.
14111Reg. 22. " Isa. 56. 60Cap. 6. »' Cap. 6.
£7 EPISTOLJE. — EPIST. XXlX. 98
AileCa mca. Noluit eam numerosa pluraliiale cen- A 1 liis alieriis impendai, qualem se propiiis exhiberel.
seri. Licct enim plures sint Ecclesiae, sic lamcn in Recordelur dominus rex Francorum Rollioroagen-
unius compagem corporis uniunttir, ul sicul unitis sem Ecclesiain suain esse, quae pro illo assidtie,
membri laesione membra corporis omnia quodanr lanqtiam proiege suo unico specialiter interpellat,
compassionis parlicipio molestanlur, sic unius Ec- suasque faculiates omnino.de ejus jurisdiclione
clesiaedesolalio in communem gemitum converta- cognoscit. Regiaemajesiali noii congruit depopulari
lur. Cum itaque in vincuio charilalis singularilas quod stium esi, aut illas expugnare Ecciesias, qua-
locum non habeat, sed in dispendium commune runi tulor est el palronus. Si nos alius iufestaret,
redundet, quidquid toleraiur a singulis, quia ex ab ipso, non aliunde remediuni quaereremus. An-
praesenii regum discor.lia exiiialem EcclesiaeRotho- deliacum (71) ergo, et alias possessiones nostras
magensi videmns imminere ruinam, ad vestram ipsius el vestrse proteclioni committimus et lulelae.
graiiam devolamus : de cujus dileclione el pruden- Sane cum de discretione, et consilio vestro dispo-
lia pleniorem in Chrislo fiduciam reportamus. Yos silio rcgni Francorum loia pendeat, cum in manu
enim eslis, in cujus consilio, el auxilio polissimam vestra corda sint regum, el ad vestrae ordinalioiiis
suae salutis anchoram navicuia B. Petri conslituit; arbitrium populi inclinentur, vobis incumbit, quae
cum inter scbismaticae persecutionis fluclus pericu- ad pacem sunt, quaerere; vel, si baec dissens'o ad
losiusaestuarei, vohis conlulit Dens in puerilia su- pacem reformari non potest, saltem i*esecclesia-
per senes intelligere, et fnluram natnrae caniiiem slicas, quas vestrae tuilioni cOmmisimus, ab incnrsi-
maturiore morum senio praevenire. Fluxos adole- bus bellicis Jiberare. Cumque Andeliacum nobis et
scenliae mottis in vohis ralio magislra cohibuit, ut commensalibus nosiris unicum sit vivendi sub-
oniiii lasciviaelibertatepraecisa, nec forma, nec no- sidium, villaenoslrae parcile, si vnltis parcere vilae
hilitas, nec opum exuberanlia, nee poleslas, nec nostrae.
caeiera, quibus pudicilia expugnatur, propositum EPISTOLA XXIX.
inlerverlerenl caslilatis ; sed modesta in omnibus ADABBATEM, ET CONVESTUM S. ALBANI (72),

conversatio plus angeli quam hominis exhiberel. AKGUMENTUM.Queritur de inltdspitatilale prioris
Caeieras virtutes, quibus miraculose fulgeiis, sub de Wallingford, multaquein laudem hospilalitath
siJenlio praelerimus; nec enim nostra praeconia afferl, addens ad ea jam olim priscos monachoset
monasleria imprimis commendala fuisse.
usendicatis, cujus hoiieslatem et prudenliam faina Reverendis palribus et amicis, abbali et conven-
iaiissime promulgavii. lui S. Albani, magister P. Blesensis Balh. archi-
'
Ad nosiras et Ecclesiaenoslrae pressuras reverli- ^ diac, salutem in vero salulari.
mur, quibus nos hoslilitas circumvallat. Scitis enim, Nuper de archidiaconatus mei visilatione redi-
qualiier in Norlhmannorum perniciem Francia lota bam, praemittens servienles meos apud YVallirigfor-
conjuraverit (70); nec iinainenlis ruiriae dispen- diam, qui mihi hospitium praepararent; ipsi vero
dium Rolhomagensis Ecclesia declinabit, nisi ve- cum a priore Joci iilius domos ibrvacanles ad usum
strae celsiluriiiiis ope et consilio fulcialur. Si ergo unius noclis mihi commodari peierent, et jam illuc
ad praefalam Ecclesiae unilatem respicialis,vcstrum omnia, quae nobis et jumentis erant necess.iria,
est averiere quod timemus, vesirum est necessita- comporlassenl, prior eis in iruilta superbia et abu-
tes nostras omni praevenire cautela, quaienus cha- sione respondit, ei pene usque ad verberum conlu-
ritas lion ficla et amica compassio se talem uego- meliam prorumpens eos ignominiosa verborum

PETRI DE GUSSANVILLANOT.E.

(70) Inlelligit bei.um inter reges Ludovicum VII D illud appellat umcuut subsidium vilw suw. Et Wal-
Francorum, el Henricum 11Angliae. De. quo omnes terns ejus successor scribens ad amicuin siiinn Ba-
qui Francorum el Anglorum et Noiibmannorum dulfinn Lundoniensem decanum : < Rex, inquit,
liislorias scripserunl. patriinoniiim Roihomagensis Eeclesiae so.luinel tini-
(71) Aliter Andeleium et Andeleia. Est oppidum eum, Andeleiam scilicet occupavil, J elc. < Cerie
Norlhm.iiiniaein instila ejusdem iiominis, de quo si misereri veilet et parcere viioe nostrae, Andeleio
eleganierGuillelnnisArnioricua, lib. vn Phitippidos : pepercisset. 1 Quomodo autem in manus regis An-
Esl locus Andelii, qui nunc habel insula nomen, j giiae, atil potitts ducis Northmaimiae deveneril, di-
Quo secat in geminosse Sequana frugifer alveos : ceiur ad episl. 138.
' Nec longe refluens in se redil, el fttcil unum : (72) Monasierium S. Albani in agro Hertfordensi
Inque sui mocloterratn premil undique clausam. in Anglia fundatum est ab Offa rege Merciorum
Cujus planiiiem lanlus lumor unjet in allum, anno Christi 794, inslilulis ibi monachis, quibus
Qiiod circ-umfushoperiri non limel undh, niulla et insignia jprivilegia ab Adriano IV impe-
Aqua superficies, ex omni parte rolundo travit : in quibus maxime commendabile esi illud
Orbicutala sinu, se 11011obliqual in ullum quod abbas primus sil inier omnes Angliaeabbates,
IHvuricans cuneum, sed jinibus ipsa suis se ut accidii in coiicilio Turonensi, praesideule Alexan-
litnital, ul nutlus dhcirculct angulus illam. dro 111,in quo Roberius abbas S. Albani anie alios
Erat olim patrimonium Sanctae Mariaeet archiepi- abbates Angliae sedit, apud Matihajutn Parisiejisem
scopi Boihomagensis, ut loquilur Neubrigensis, in Vita Offw, regh Merciorum.
lib, v, c. 53. Uude idem Roirodtis infra, cpisl. 33,
PATROL.DUVU.
»9 PETRI BLESENSIS 100
l-urpitudine lacessivii. Domus eqttidem vestra nomi- A in monasleriis florebat hospilalitas, principes terraj
naiissima quondam in observanlia religionis ei or- loca reiigiosorum passim el cerlatim maguis facul-
dinis in hospitalitalis etiam exhibiiione longe tete- tatibus ampliabant. deficieniibiis autemvasis,oieum
que solelodorem suavilatis et fragrantiam gloriosae slelil. Ex quo enim lempore in monasteriis deficere
op:nionis effundere. Nunc aulem in injuriam ca- ccepit liberalitas hospiialis , stetit ac cessavit ma-
pilis membri inferioris putredo refunditur, et ex gnalum largiiio : vereorque ne pauperis viduaefilii,
particulari corrupiione tolius corporis yitium acsli- quos propheta liberaverat, ilerum a creditoribus
malur. Verbum Apostoli est ad Hebraeos: Hospiia- rapianlur in servos. Sancla enim religio, quae mo-
litaiem nolile oblivisci: propter hanc enim placuerunt nachorum maier est, dalurhodieiu conculcaiionem:
quidam angelis in hospitio recepiis "'. Ubi est, qtiaeso, possessionesillius irahunlur in direptioneni etprae-
illa hospitalitalis gralia, quam olim vestri anteces- dam : et quod olim devola principum muniiicentia
sores exercebant in Scilhim? Muiius, ApoIIonius, conlulit, modemorum avariiia, non sine magno
Paphnutius, Macarius, Anlonius, Paulus : inter fcenoris dispendio, revocare et auferre praesumil.
quos diutissime certalum est pia coiiienlione, quis Multos equidem a magnatum familiarilale etgralia
alteri panem frangeret, cum Dominus gratia hospi- separat defectus hospilalilalis. Sicbrachioconlrito,
lalilatis quolidianum annoitai slipendium dupli- humerus a junclura sua cadit: dum reverendaoiim
casset *'. Ediclum principis apostolorum est : religionis auclorilas principum oppressione calcata
Esioie hospitales invicemsine murmuratione 60.Prin- vilescit, et evenit imprecalio illa Job dicenlis : Si
<cepseliam principum in judicio tremendo qnibiis- comedi buccellammeam solus ", quia ab infanlia
dam dicturus est : Hospes fui, et non collegisth mea crevit miseratio mecum, el de utero malris mew
me 61.Hospilalitatis fuit meritum, quod duo disci" mecum egressa est. Si foris slelil peregrinus: si
puli euntes in Emmaus, acrisia „(10)) sublala, in osiinmmeum vialori non paluil; humerus meus a
fractione panis Dominum cognoverunl 6>. Plerique junctura sua cadal, el brachium cum ossibus conie-
etiam aulumant beatum Gregorium fuisse illum ratur '°. Sane praefalus prior, quandoque graviter
patremfamilias, qui in exposilione ejusdem Evan- occasione ejusdem delicli punitus esl, credebamque
gelii legitur in leproso Dominum suscepisse 63. quod ei vexaiio dedisset intellectum, sed.adhucma-
Prosapia regis Angliae, quia unus de anlecessori- nus ejus extensa esi, nec a vesirae domus dehone-
bus ejus, cuidam leproso, quem in hospitio recepe- slatione cessabit, donec humerus a junclura, mor-
rat, graiiam officiosaehumanilatis exhibuit, ab ofli- bidum pecus a grege, membrumque pulridum a
cio foreslarii in eminenliam regiae digtiilaiis ascen- C corpore praecidatur.
dit 64. Hospitalitatis gratia suscepil Abrahara de EPISTOLA XXX.
Sara sese et slerili filium, in quo Dominus bene- ADR. (74) BATHONIENSEM EPISC0PCM ELECTUM.
diclionem omnium genlium i'epromisit 6S. Angeli [A. D.H75.J
liospiles liberaveruni Loth de subversioneet incen- ABGCMENTUM. — Pelrus semel, iterum, tertioperquie-
dio Sodomorum 66.Raab ab hospitibus suis Caleb lem viderat amicutn suum, ad quem scribil, epi-
et Josue iu eversione Jericho salutem suae domus scopi ornari insignibus : eam vhionem eidem pale-
facil; optalque undecunquelandem oria sit, ut suum
obiiiuiil 6'. Hospiialitas Suuamiiidis dedit ei filium consequalur effecium.
precibus Elisaei, eumdemqueinortuum suscitavit 68. Charissimo domino et amico R. Balnon. electo,
Pauperi vlduae, quae Eliam hospilio suscepit et pa- P. Blesens. Balh. archidiac, salulem et prosperos
vit, ccelesti gratia influente, postea nec oleum, nec ad vota successus.
iarina defecit. Expressa simililudinis forma, dum Cum humame conditionis slatus molu muliiplici

PETRI DE GUSSANVILLA N0T.E.

(75) iixpio-LKsignificat confusionem, seu lumu- j) Romam profeclus est. Unde pauio post eidem Hen-
lentumrerum slalum; quasi dicat caliginem subla- rico II de sna et aliorum electorum confirmatione,
tam ab oculis discipulorum, quae antea impediebat nec non de Bicardi in arcbiepiscopum Canluarien-
iie Chrislum agnoscerent. . sem ab Alexandro III consecralione litteras misil,
(74) Ule est Regiiialdus. Jocelini Longobardi Sa- quae habentur apud Rogerium Hovedenum Atinal.,
risberiensis episcopi filius, quem paler archidiaco- part. n. Cuni autem redirent Roraa, Ricbardus ve-
natu illius Ecclesiae donaverat. Hic, cum ad in- rilus ne quid mali Henricus Junior adversus elecios
siamiam Alberli ei Theodini cardiiialium legaiorum iriolireiur, Reginaldum intra valles Maurianae in
llenricusll rex Anglorum liberas elecliones vacan- eccleSia S, Joannis in episcopum Balhoniensem
tium ecclesiarum fieri concessisset, ad Baihonien- consecravit, archiepiscopoTareutasiae niiuiumetiam
sem episcopatum electus est. Verum cum ipsius et ei apponente; accepta lamen prius purgaiione a
aliorurn eleciionibus coniradiceret Henricus rex Reginaldo, quod mortem B. Tbomse neque vcrbo,
Junior, ipse Reginaldus cum Richardo Canluariensi neque faclo, neque scripio scienler procurasset.
clecio, pro sua et aliorum electione coiiJirniaiida Alii etiam juraverunl quoJ, sicut opinabantur, con-

Hebr. 13. S9Hter. tn Vit. Paul erem. ~~1 Petr, 4. 61Malth. 25. e~ Luc. 24. 6SJoan. diac. Vit.
Ureg. 1. 2, '•c.22. 64Greg. hom. 23 in Evang. 6S
' Gen. 18. 06Gen. 22. 6' Jos. 6. 6SIV Bcc.
3 4. 6Sill
Reg. 17. Jobol.
101 EPISTOLJ;. — EPJST. XXX. 102
varietur, nihil in lemporaiihus invenio, praeier A Ebroicensem episcoptim, Roihomagensem vcro ar-
unum, quod vitae coeiestis imaginem repraesenlei. chiepiscopum referebat aetate. Cumque illi operi
•Sola dilectio est, quam non allerat casualis even- hilaris et devolus assislerem, videbam pedes luos
tus, quam separatio corporalis non dividil, quam iu caligis, et manum tuam nullo anntilo insignitam.
temporis longitudo non abolel, quae defeclui non Quaerebam lacitus, quid hoc esset. Respomlensque
succumbit. Sola dileclio est, per quam dominos et ille vir venerabilis : < Annulum, inquii, aureum non
amicos absenies videmus, alloquimur, amplexamur: habebit ad tempus, sed lapideum, > id est qucm
quae sic quadam angclica agiliiale ct imaginario gemma una circtilala continuet; pretiosiora vero
commeatu transvolat etrecurrit, itt nihil de damno sandalia, et majorem annulum sua mater ei landem
corporeae molis, aut distanliae localis injuria con- daiura esi, per.asiuiiam adolescentis, cui a sacer-
queratur. Vestram itaque pracseniiain mihi imagi- doie corona promilletur; sed ulerqiie sua exspe-
naiionibus dies, visionibus noctes offerunt inces- ctalione fraudabilur, Iste cito transibit ad patres,
santer. Sed nunc in vobis non prius aspectos litu- ille advcrsus et reversus donativis utelur. Uuum
los novaemajcslatis intueor; el foriasse mens mea scias, quia receplis argenteis ulraque sandalia ex-
anxia de vestra promolione, vel, quod facium esl, torqttebis. Dum hoc in somnis agerem et inanis
jam senlit; vel, quod in proximo futurum esi, volo " caperem delicias visionis, ad Matutinas pulsatum
ceriioripraesagit. Deo leste, et conscienlia mea lo- esl; cl abstulit campanarum improbiias, quodbeaia
quor. Dominica die illa, qua cantalur: Ego sum dormilio conferebat. Hanc visionem secundo et
Paslot bonus ", mihi videbalurin somno, quod le terlio, eadem rerum serie nox secunda replicuit.
ponlificalibus indumenlis ornabalquaedampraegran- Cumque curiosiiatis humanae sortibus (75), et re-
dis el admodum reverenda persona, quae statura volulione psallerii (76) hujus visionis eventum dili-

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
ceplus fuil priusquam Jocelinus paler ad gradum illo scriptum estt > Abiit inlocum suum (Act. xli), 1
sacerdotii promoveretur. Aclum esi hoc ann. U74. < ccepil quaeri quis in ejus locum ordinareiur. Ele-
Sedit vero in episcopalu annis 16 cum dimiriio, cti siint duo judicio humano, et eleclus de duobus
id esl usque ad annum 1192, quo a monachis Can- untts jtidicio divino. De duobtis conSuliiis est Deus
luariensibus in archiepiscopum eleclus csi. Verum quemnam ipsorum esse vellel, et ceciilil sors super
decursis 50 circiier a fiominatioiie sua diebus obiit, ' Mattbiam. > Ul aulem sorliliones bonae a ir<a-
et sepullus est Baibonia?. C lis distinguanlnr, tria specianria sunl. Priino quo
Eum porro hisloria quadripartita in Processu, ex fonle profluant; secundo quomodO; lerlio quo
1. v, calalogo familiarium S. Thomae ascribil his fine. Fons sorlilionuin bonus esl Detis, et quis-
verbis : < Reginaldus naiione Anglicus, sed sicut quisagiiur Dei testimonio. FonssorliiiOrtum maius
educatione el cognomento Lombardus, (a) pro est diabolus, et quisquis cilra lestimonium Dei sese
setate prudens et industrius, animosus et elficax in in sortilionibus occupat. Sub hac considaratione
agendis, qui etiam industria et probiiate ipsius pro- sortiiio rccle dividitur in divinam, diabolicam et
merente, in Bathoniensem episcopum promoius humanain. Modus sortilionis bonus est, qui secun^
est. i Cui et assenlilur Baronius, ubi ita scribit dum Detim adhibeiur sihe fraude pielaiis et justi-
tom. XII ad an. 1172 : < Numeratur inier farniliares liae. Malus, qui contra. Hinc sortitio religiosa esi,
•S. Thomae Reginaldus Anglus cognomento Lom- vel irreligiosa; eaque multiplex, vana, lemeraria,
bardus, assumpius in Baihoiiiensem cpiscopalum : superslitiosa, etc. Finis sortiiionuni est, aut ut
pro quo Petrus Blesensis scripsit apologiam, > quae quiripiam alicui adjudicelur, aui ul staiualur quid
est epist. 45. Miror tamen eumdem Reginaldum sit laciendum, aut denique ut futurum cognosca-
inter familiares S. Thomae numeratum, cum ab lur. Hinc sortes divisoriae sunt, consultoriae vel di-
HenricoregeBomam niissus sitcontra S. Tboniam ; vinatoriae. Recie S. Thoinas, 2-2, q. 93, art. 8 :
el ipse S. Thomas acriter in eum invehaiur in epi- < Sorles proprie dicuntur, ciiin aliquid fit ut, ejus
slola, quam ad familiares suos, qui lunc in curia cventu consideralo, aliquid occullum innotescat;
Romana pro causa sua eranl, conscripsit, ul est el quidem si qua;ratur judicio sorlium quid cui sit
apud Baronium ad an. 1168. Verum cum ntillus I$ exhibendum, sive illud sit res possessa, sive sit
alius Reginaldus uo;iiine inier episcopos Baiho- bonor, seu digniias, seu pcena autaclio aliqua, vo-
nienses ah ullo auclore recensealur, dicendum est catur sors divisoiia; si autem inquiratur quid
cuin ob aliquam causam iu offensaiu S. Thoinaein- agere oporiei vocaiur sors coiisulloria ; si vero quoe-
vilum ineuriisse. Quanto auteni studio et amore ralur quid sit fulurum, vocalur sors divinaiona. >
conleiiderii, ut S. Thoinae recoiiciluireltir, quibus Yide eumrium, opusc. 25.
lameniis, qua pceniteiilia in ejus gratiani redire dicas (76J Aperiri vel revolvi potesi Psalterium. (Idem
conalus sil, Jiquet ex 24 epistola Petr. Blesensis. de Evangelio, aut quolibei alio sacrae Scri-
(75; Soriilio esl aliquid de se indifferens, id est pturae libro) ad Jinem multiplieem; aliquanrio ad
ruae aut bona aut mala esse poiesl. Augusiinus in consolaiionem. Sic Gregorius Turonensis, lib. v,
Psal. xxx : < AudHo nomine .soriium, non debemus hhlor. Franc, c. 47 : < Haec cgo audiens dum in
soriilegos quaerere : sors eiiim non aliquid inaliesi, domo ecclcsiae residerem mcestus lurbatusque, in-
sed rcs esi iu dtibitatioiie humana divinaui indicans gressus oratoriuiu Davidici carminis sumo libruuv
voluiitaieni. Nain el sories luiseruiil apostoli, ut scilicet aperius aliquem consolationis versicu~
quando Judas, Uudilo Domiuo, periit. El sicut de lum daret. ln quo ila repertum est: > Eduxit eos

(a Nolapatrem ejus JoceliinumvocariLombarrium.

' Joan. 10.


103 PETBl BLESENSiS 104
genlitis explorarem("7), primum oculis meis versus A "". Ego quidem, quid revelatio noclurna portendat
ille se obtuiil: Moyses et Aaron in sacerdotibus ejjus ignoro. Verumtamen quia fidelitali et devolioni ve-
PETBI DE GUISSANVILLANOTJE.
in spe, etinimicos eorum operuitmare (Psal. LXXVII). liibus, ad beatum tuninliim iterum accedens revol-
Aliquando ad eruditionem et morum correciionem. vit librum, qni eral Regum ; versus autem primus
Sic August., I. vin Confess., c. ult. : < ltaquecon- pa^inae , quam reseravil, hic eral: Proeo quod de-
cilus redii ad eum locum, uhi sedebat Alipius. Ibi reliquislis Dominum Dettm veslrum, el ambulaslh
eniin posueram codicem Apostoli, cum inde sur- posl deos alienos, nec fechtis reclum anle conspectum
rexeram; arripui, aperui, et legi in silenlio capitu- ejtts, ideo tradidit vos Dominus Deus ve.sler in ma-
lum quo primnm conjecli snnt oculi mei : > Non nibtts inimicorum vesirorum (III Reg. lx.) Psalierii
in comessationibusel ebrielalibus. non in cubilibns aiilem versus bic est inventus : Verttmlamen
el impudiciliis, sed induislis Dominum jesum Chri- propler dolosilalem posuisli eis mala, dejecisli eos
Slum, el carnis prudenliam ne fecerilh in concupi- dum allevarenlnr. Quomodo facii sunl in desolalio-
scentih (Rom. xin). < Nec ullra volui legere, nec netn, snbito defecemnl, periernnl propler iniquitates
opus erai. Stalim quippe cum fine bujusce senien- suds (Psal. Lxxn). In Evangeliis auiem boc est re-
tiae, quasi luce securilaiis infusa cordi meo, omnis perlum : Scith quia posl biduum Pasclta fiet, el fi-
dubilationis lenebrae diffugerunt. > Aliquando ad lius hominis iradeiur ui crucifigaiur (Malth. xxvi). In
futtiri cognitionem, idque dupliciter, aul ex divina iis responsionibus ille confusus, > etc. Quae oimies
inspii-atione, quod pattcorum esl, aut ex humano sortitiones divinaloriae innoxiae suni.
sensu, eoque, vel qui stipponat cognitionem qtiam Yeiumalia est ratioapertionis Psall. autallerius
babiturus est, explicalione iibri esse ceriam, vel libri Scripturae facta ex humano sensu, si fides ipsi
qui incertam. B adhibeatur, quae sors sanctorum abusive nu.ncu-
Agebalur divina inspiralione B. Franciscus, rie patur, ei tanquam diabolica merilo damnaiur in
qiio S. Bonaventura in ejus Vita, c. 13 : < Immissum conciliis. Yenelico can. 16 : < Ac ne id fortasse
est igiitir menti ejus per divinum oraculum, quod virieatur omissum, quod maxime fidem caihulicae
in apertionelibri evangelici revelaretur- ei a Christo religionis infestat, quod aliquanliclericistudenl au-
quod Deo in ipso, etde ipso maximeforet acceptum. guriis, et sub nomiiie fictae religionis per eas quas
Oratione ilaque cttm mulla devotione praemissa, sa- sortes sanctorum vocant, divinationis scientiam
crum Evangeliorum librum de altari sumptum in profitentur, aut quarumcunqtie scriptui'arum in-
sanctae Triniiatis nomine aperiri fecit per sociuin, spectione fulura promiltunt: hoc quicunque cle-
*irum utique Deo devolum el sanctum. Sane cum ricus deteclus fuerit vel consulere vel docere, ab
jn trina libri aperlione semper Doniini passio oc- Ecclesia habeaturexiraneus. > Agalhensi, cap. 42,
currerel, iiiiellexit vir Deo plenus, quod, sicul iisdem verbis, nisi quod eliam ad laicos censuram
Christum lueral imilatus jn aclibus vitas, siccon- Venelici canonis exlendit. Aurelianensi i, can. 30 :
formis ei esse delieret in afllictionibus, etdoloribus < Si quis clericus, monachus, saecularis divinatio-
passionis, antequamex hoc mundo transiret. > Eo- nem vel auguria credideril observanda, vel sortes,
dem spiritn videtur acius fuisse Chramnus, de quo qttas mentiuniur esse sanclorum, quibuscunque pu-
Gregor. Turon, 1. iv, c. 16: « Cbramnus vero cum laverinl inlimandas, cum his qui eis creriiderinl,
cxercitu posl eos dirigens nsque civitatetn Cavillo- ab Ecclesiae communione pellanlur. > Aniissiodo-
nensem venit, eamque obsidcns acquisivit; exinde rensi, can. 4: < Non licet ad sortilegos vel ad au-
usque Divionense casirum perteiidit, ibique cum C guria respicere, non ad coragios, nec ad sortes quas
die Dominico advenissei, quid gestum fuerit dicam. sanctoiuni vocant, vel qtias de iiguo aut de pane
Erat ibi tum sanctus Tetricus episcopus, positiscle- faciunl, aspicere; sed quaecunque homo facere vult,
rici iribus libris super altarium, id est Proplieiiw, omnia in nomine Domini faciat. > In Capiitilaribus
Aposloli atque Evangelioruin, oraverunl ad Donii- Caroli Magni, apud Sirmoiidum, lomo II , conc.
num, ut Chramno quid eveniret, oslenderet: aut si Gall., pag. 157: < De codicibus vel labulis requi-
ei felicitas succederei, aui certe si regnare posset renduii), et ul nullus in Psalterio, vel in Evangelio,
divina polenlia declararet. Simulque unam haben- vel in aliis rebus soriiri praesuniai, nec diviuaiiones
fes conniveniiam, ut unusquisque' in libro, quod aliquas observare. > Ac deniqtte c. 11 operis
primum aperiebat, boc ad missas etiam lege- De remedih peccalorum quod noniine Bedae-circum-
ret. Aperto ergo primum omnium proplielarum ferlur apud Ant. August. in iine Epilomes juris
libro, inveniulit: Auferam maceriam ejus,el erit in poniificii veteris, elioni. I, conc. Angliae: < Au-
desotalionem; pro eo quod debuil facere uvam, fecil guria vel sortes quae dicuntur falso sauctorum, vel
autem labruscam (Isa. v.) Reseraloque Aposioli li- divinationes observare, vel quarumcunque scriplu-
bro inveniunt: lpsi enim diligenler sciiis, fraires, raritm inspeciione fuiura proiiiittum, > elc
quia dics Domini, sicut fur, in nocle ita veniel. Cum Qui denique aperit sacros libros inquisiturus in
dixerint pax et securiias, lunc repeniinus iltis sttper- eis fulurum, el judicat inceriam csse, quam ex his
reniel interilus : sicul dolores palurientis, el non ef- coiisecuiurus est, cognilioiiem, immunis nou est
fugiettl (1 Thess. v.) DomiiiusauletiiperEvaiigelium ab omni culpa. Haecesi sortilio diviiiatoria liuma-
ail: Qui non audit verba mea, assimilabilurvirv slul- ry na, ei de ea hic Joquilur Blesensis: unde perperatn
to, qui wdificavil doinum suam super arenam : de- exislimavil Busaeussermoncm hic esse de sortibtis
scendil pluvia, advenerunl fluminu, flaverunt venii, consultoriis, cum lamenagalur rie riivinatoriis.
el irruerunt in domum iltam, et cecidit, el facla esi Ad cousuilorias sortes spectat, c. 20, epist. 119
ruinti ejus magna (Matth. vn). > Hucque eiiam re- Aiigustiui, ut el quod apud Cerirenum legitur de lle-
vocari poiest quod idem Gregorius de Merovaeo raclio minore editionis regiae, pag. 412, et de An-
Chilperici Suessionum regis filio, iib. v, c. 14 : •. dronico seniore apud Nicephoruin Gregoram, lib.
« Merovaeusvero non credens pythonissae, tres li- viu. Quando aulem sint liciiae sories coiisulioriaj
bros super sancli (Mariini) sepulcrum posuil, id docet S. Thomas loco supra citalo.
est Psalierii, Begum , Evangeliorum. Et vigilans Ad divisorias denique pertinei quod legiiur ejus-
loia nocle petiit, ul sibi beatusconfessor qtiid eve- dem Aug. episl. 180. Hae non debent adhiberi, nisi
nirel oslenderet, et utrum possil reguuin caperean iii necessariis religiose et reverenter.
non, ut Domino indicauie, cognoscerel. Posthax (77) Non tamen ut fidem his miuime adhibuerii,
coiilinuato triduo in jcjuniis, vigiliis alque oratio- quoil verba ipsa episloiae nianifesie dcclarant.
'" Pal. 98.
105 EPISTOLJE. — EPIST. XXXI. 106
strae, quam regiae necessitalis experientia tol labo- A ; lacessila injuriis : nec eniin forlitudo hon.iiiis aenea
ribus, lol examinavil periculis, non videbam aequa est, ui suslineal, sed tolerantia ipsius juxta divinaj
lance responderi, jugiter longa voii exspectalione dispensationem gratice promovclur aut deficit, nii-
torquebar; et credo, quod de reliquiis cogitalio- nuilur aut grandescil. Quis miseriam et infirmila-
num, quas diutissime spes incerla prolraxerat, tem inler Dei dona non compntet, cum Chrislus
anima dormientis sibi praefalae visionis imagihes Aposlolo dicat: Su/ficit libi gratia mea; nam virius
figuravit. injnfirmiiale perficilur " .' Idcirco iriem Aposlolus
Facial libi Dominus secundum cor meum, et in eriocius in schola experientiae, quod
Magister quan-
le iuirificans voluntates meas, suo non fraudel effe- doque praedixerat : Quando, inquit, infirtnor, luttc
ciu diligentis affectum. foriior sum el polens 7S. Quod enim apud sapien-
EPISTOLA XXXI. iam hujus miindi, quae stultilia est apud Deum,
ADRADULPHCM (78) ABBATEM DEFOJSTANIS. videttir affliclio, consolatio esl (80) his qui reclo
ARGBMENTDM.—Gratias agil lum R. abbali, quod se sunt corde. Uude Aposlolus : Pro me, inquit, nihil
graviler ex morbo afflklum mheralus sit, tum in gloriabor, nisi in infirmitalibus meis 1~. Job aflli-
primh Deo, quod misericordiler flagellarit, fuseque clione corporis el substantiae temporalis amissione
ex mcris lilleris ostendil infirmiictles, atiasque hu- ]
jus vilm afjflictioncssalulares, uliles et ciulcesesse, multalus : 0«t" ajfliclusest, inquil, erit in gloria ",
ac inlet singularia Deidona numerandas. et quod impatienlia supplicium repulal, huniili-
Reverendo Patri, et domino R. Dei gratia abbati ter patienli ad solalium cedil. Cum enim palientise
dc Fontanis, suus P. Blesensis Balh. archid., salu- fructum consideraiius pensat, levigatur onus, et
lem ia eo sine qtio non est salus. dulcescit affliclio, dum in ipsorum pressura grava-
Audivi, quam pia benigniiale condoleiis meis do- minum fuluras consolalionis. priniiiias jam pragu-
loribus, el mala quae patior, communicatis vobis stat. Propterea idem Job dieit : Tollqi manum
quodam susiinenliae participio, et inlinias compas- suam, et succidal me ; et Itmc sit consolalio mea,
sionis affcctu. Gralias agograliae largilori, quia me ttl affligensme dolore nonparcat ''. Habacuc eliani
luisencordiler flageltavit; cum enim ambularem in in cantico suo cecinit, dicens : Ingrediatur pulredo .
niagnis et mirabilibns super me, el quasi stiperven- in ossibus meis, el subler me scateal, ul requiescam
tuiii me conlinua prosperitas elevasset, elevans aJ- in die iribulalionis, el ascendam ad poputum accin-
lisitme Dominus ", et humiliavitme, qui est ante ctutn noslrum 8J. Sciebat quod sequeretur vindemia
saecula. Secundtim duriliam meam, el cor impce- post triluram, postafllictionem laetitia , cederelquc
nitens ihesaurizabam mihi iram in die (remendi ju- ,Q contumelia corporis ad coronam. Aposlolus ad Co-
dicii'*. Chrislus iram mihi coiiverlilin gratiam, rinthios scribens dicil : Sicut abundant passiones
infirmari me volens, ne gravius inOrmarer. Eram Chrisii in nobis, iiaet per Chrhlum abundal consola-
salulis meae neglector et immemor; sed desidem, tio noslra S3. Et ad Hebraeos: Spectaculum facti op-
ei in via Domini lentescenlem infirmitatura mtilli- probrih el lurbationibus, rapinam bonorum nostro-
plicitas siimulavit ad cursum. Verbuni Prophela; rum recepimus cum gaudio, cognoscentes nos Itabere
est: Multiplicatw sunt infirmilales eorum; poslea meliorem et manenlem substanliam 8l. Jacobus eiiam
acceleraverunt ". Adbuc lamen gravissime aflligor. sciens quam magna sit mulliiudo dulcedinis Dei
Utinam quae palior, s"ustineam patienler; omnes in flagellis ipsius, dicil: Omn* gaudium existimale,
enim cordis aut corporis aflliciio citra meritum et fratres, cum in tentaliones varias incideriiis '". Fla-
fruclum salutis est sinc palientiae condimeuio. lpsae gellal enim Dominus omnem filium, quem recipiiSG.
virtutes, nisi patienliae habeant fundamentum, no- Visital eum diluculo, et subito probat illum : visi-
men virtutis et ofliciiim perdiderunt: tat et probat, ul sic spiritum ejus a spirilu mali-
Namvidua esivirlus, quam non patientia firmal (79). gno cuslodial •'. Et vhilatio tua, inquit quidam
Quidam in prosperis fortes sunt, confilenles Do- aegrotus, cuslodivit spiriium meum 88. Flagello Do-
mino, cum benefeceril eis, sed t"/imiserih non sub- " mini pulvis excutitur, queiu ad deformaiionem
sislent ". Sane paiientia saepissime periclilalur, animae iniquitas assiduala. congessit, et exleriori

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.

(78) Raduiphusille est, cujus elogium sic paucis nardi, scilicet ann. 1132, fundalum fuit a mona-
descrihii H. ejusdem ccenobii moiiachus sub ejus- chis de ccenobio Eboracensi ordinis Cisterciensis
dem regula educalus, torao II Monastici Angtic, iiliic ab archiepiseopo Turslino deductis.
fol. 733: < Vir omni laude digmis, religionis spe- (70) Versus isie desumplus est ex Psychomacliia
culum, flos ordinis, forma disciplinae. Meihoria il- Prudenlii De palieniiw et irw congressu, sect. 4,
lius in coniposiiione orioris, opus pigmenlarii, illiiis versu ult.
utique, qtii in vase fragili ut viiiutuin encomia con- (80) Virie de hac re tractalum Pelri Blesensis
gessit. > De ulililate iribulationum.
Porro Fonlanense monaslerium lempore S. Ber-
" Psai. 101. n Rom. 2. ,s Psai. 15. '6 Psal.48. " II Cor. 12. ,s Ibid. '• II Cor. II.. 80Job22.
"Jobe. "Habac. ?. sa II Cor. 1. "Hebr.lO. 8! Jac. 1. st Hebr. 12. «' Job 9. S8Job 10.
PETRI BLESENSIS iOS
107
vulnere sanatur plaga interior. Nam teslimonio A enim.qui perseculionempaliuntur propter justitiam
Salomonis livor vulneris absterget mala el plaga in 9'. Nemo, inquii Pelrus apostolus, palialur ul fur,
secrelioribus ventris (81). Sic irascilur Dominus, aul homicida, aul avctrus, aut alienorum appelilor ;
ul mansttescal, affligil ut parcat, proslernit ut eri- sed, si bene facienles suslinealh, hwc est gralia apud
gat. El quh, Domine, novil poteslalem irm tuw"? Deum. Saepe legimus iliustres viros, aulhenticos
Plenaest enim miserationibus ira Dei ; el indicia senes, eleganies pueros, virgines etiam delicatas,
tuae animadversionis, quam specialiter exerces in pro Christo flagella, ignes, gladios, beslias, el caeiera
tuos, cerla sunipietatis indicia. Justorum siquidem suppliciorum genera perlulisse. IIIi pro jusiilia
animw in manu Dei sunl *>. Irieo inler delicias et torquebanlur, ego pro iniquitaie mea affligor. Suf-
dolores, inler iram Doinini ei misericordiam sa- Dcitmihi ad suslineiHiamChristi gralia, ul habeam
pientes in flagellis agnoseunt specialiier : Exsulta- paiienliae illius documenta, nec deficiat a pusillani-
miiaie el 9Scaro debilis et toiies
verunl, inquit, filim Judw propter judicia iua, Do- spiriius tempestate
mine S1. Omnis disciplina in prwsenli amarissima flagellala.
EPISTOLA XXXII.
est; in futuro aulem reddel frucium pacalissimum AD PRlOREM CAHTEARIENSEM.
". Sane, qui in labore hominum non sunt, et cuift ARGUMENTCM. Priori Canluariensi, amiciiia et cha-
hominibus non flagellanlur, cum daemonibus fla- jj
rkale ejus fretus, negoliumquoddam ad conventum
gellabunlur. Justo ilaque melius est, hic ineidi, Canluariensem atlinens commendat.
hic uri, ut aeternos cruciatus absorbeat vexalio lem- Charissimo consanguineo suo YVILLELMO priori
poralis. Transivimus per ignem el aquctm, dicit Caniuar., P. Blesens. Bathon. archid., salutera et
quidam, et eduxhli nos in refrigerium ' 3. Juslus si qukl preliosius est salute.
enim teslimonio beati Job, miseriae suae oblivisce- Ea est lex amicilise, et condilio charilalis, ut
tur, et, quasi aquarum quse praeterierunt, non re- amici in mutuis necessilatibus suos inlcriores affe-
cordabitur ''*. Sicut meridianus fulgor consurget clus exteriori operum prosequanlur effeclu. Ami-
ad vesperam, el cum se consumplum putaverit, citias siquidem de recenti coniraximus, et gratiam,
orietur ut Lucifer 8S. Plane adhuc anxie aflligor, quam crebra non extorsissent obsequia , quam
adbtic sagitlae Domini in me sunt, quarum indi- longo temporum tractu non vindicassel familiaritas
gnatio ebibit spiritum meum. Scio tamen quod senex, spalio recisiore firmavit ad plenum exu-
minor est pcena, quam praecesserit ctilpa. Donum berans et fervens affeelio. Momenlanea itaque col-
Dei est, quod inlirmor ; Dei gratia, qtiod aJfligor. locuiio, el notiiia brevis, sic me vobisi in glutino
Medicus non semper dulcia minislrat aegrolo, sed G charilalis univii, ui vestrum omnino me censeam ;
frequenter amaras porrigit poliones. Cholera, cui imo vos me alterum reputarem, si lanta posset
cibus delicaiior causam dedit, saepepurgalur absyn- esse idenlitas corporum, quanta est singularitas
thio ; et aposlemata, quae ex olio et crapula suc- voluntaium. Forlassc decipior, nec meis.ex sequo
creverunt, ustio sanat et purgat incisio. Pro ptir- respondetis affeclibus ; sed inurbanum forel vos in
gatorio mihi est vicissiludo febrilis, caloris el fri- amicitia elaudicare, quem verba, quem opera, quem
goris (82). Spero aulem in eo, qui spes noslra est, facies, quem incessus, qttem quselibei alia, amicum
qtiori non consurgel duplex tribulalio : nec judiccibit efficacemet slabilem pollicenlur.
me Dominus Hs in idipsum 90. Si praesentes-carnis H. laiorem praesentium, et negotium, quod habet
Hiolesiias patienter, el cum aequanimitaie susiinoo, crga conventum Cantuariensem, vestrae dileciioni
morlem inierminabilent pcena redimet momen!a- milto, et commiito, rogans humiliter, ul in eo ex-
nea, et temporalis affliclio transiel cum aelerna. periar qualiler ad muluum amicitiae vinculum res-
Palior qttidem, pro iniqtiiiatibus meis : Uiinain pondere velilis. Quod enim veslra ei gralia obli-
mihi desuper daium essel pro jusiilia pali : Beali, p. nuerit, mihi reputabo impensum ; absentisque ac
PETRI DE GUSSANVILLA NOT^E.
(81) Aptiri LXX sic legilur: VTZW^IU v.ui avvTpip,- dttcta a corpore ad animam. Ac si dicat: Qtiod m
piuTU0-VVUVTU cti.nyui Se si; TUUISIU
y.xY.ol;, it.od.iu; plagis corporisvidemtts fieri, idem de plagis menlis
jd esl Livores el conlritiones occurrunt tnalis; placjm senliendum est. Ut vulnera quae sunt in exlrema
auiem in secrela venirh. Aquila et Theoriotion ha- cuie, el plagae quae altius infigtiniur, veluti ad in-
beiit,, ftw).o)7rsrrpuvuuTaiv, Livores vutnerum. He- lima et ad viscera, cum dolore el malo curantur;
braicas,versiosic : Livores vulneris detersio in tnnlo, sic malus horno nunquam nisi suo damno sapit, ne-
et plagw interioribus ventris. Clialdaiea : Pavores el que corrigiturnisi per dolorem eiangustias. Livores
plagw occtirrunl malo,el ictus in interioribus venlris. llebr. rrrbn sanguinem concretum proprie signi-
Syriaca : Conlrilio atque suppiidum occurrerunt Jicant.
flagiliosis, el plaga ad intima venlris eorum. Ara- (82) Et haec esl communis theologorum post
bica : Opprobria et fracturw occurrenl perversis, et coucilium Trideniinum, sess. 14, c. 9, opinio,
perturbctliones in cetlis vertlriseorum. Sensus ergo niorbos afllictioiies et flagella, quibus a Deo in hac
esl: Queiiiadmodum plagaeia summa et in ima cute vita punimur, si palienter a nobis tolerenttir, esse
cum riolore sanantur, ita et malus affJictionibus et saiisfactoria, cl purgalorii pcenas relaxare. lta Syl-
jHigustiis purgatur ei sanalur. El est melaphora de- viusin supplem. qu."l5, art. 2.

, ,9Psal.89. 90 Sap. 3. 91Psal. 96. *! Hebr. 12. 9SPsal. 85. BVJoblI. 5! Job S. ~~Nabum. 1.
••'Maiiij 5. ,SJ Peir. 4-
109 EP1ST0L;E. - EPiST. XXXIV. 110
novi amici obsequium me ad uberiores gratias obli- A vinci, aut vincere. Si pielas habitarel ln terris,
gabit. Valele. gioriosius assereres, pairi cedere, quam Iriumphare
EPISTOLA XXXIIL de palre. Patri cedere et subjici, Iioc lex Moysi,
ADHENRICUM TERTICM (83), REGEM ANGLI.E. hoc lex Evangelii, hoc censura canonum, hoc apo-
ABGUMENTUM.—R. (84) Roiliomagensh archiephco- stolorum inslituiio, hoc leges imperiales, hoc ipsa
pus Henricum teriium Anglorum regem Henrico hominum condiiio, et lex.naturalis.indicit. Dei et.
II palri bellum inoventem ab insiiiuto revocare le iransgres-
conatur, et Andeliacum (85) illius lutelw commen- jusiiliaj inimicum, omniumquelegum
dat. sorem conslituis, si palrL non obedis, cui loium
debes, quod ipse es : de cujus carne et sanguine
HENRJCO III, Dei gratia illuslri Anglorum regi, sementiiise
originis et naturae beneiicio carnem et
archiepisc. Rolhomag., salutem infeo qui dat salti-
tem regibus. sanguinem muiuasli. Quis tibi materiam existentiae
praebuit ? pater tuus. Quis te educavit? pater tuus.
Quoniam ex officio nobis injunctae adminisiralio-
armis mjlitaribus inslruxit? pater luus.
nis incumbit, animarum curam agere qtiarum ex- Quis ie in
ulte regein facerei? paler tuus.
actissimam ralionem dislricius jtidex in examine Quis se exinanivii,
ul quicle omnia possi-
terribili postulabit a nobis; exceilentiae luae, quae- B Quis in oinnibus laboravit,
non sit oneri. si te ut domi- deres? paler tuus. Nihil in patre luo invenis accu-
suinus, deprecamur
sandtim, nisi quod e^uberantem graliam, luamque
num, bortaiiiur ul regem, docemus ul fiiium; nee
me-
enim alligattun esl in ore nostro verbum Domini; devolionem, quam forie remissior munificentia
effusa liberalitale demeruit.
sed in spiritti libertalis loquimur, quod salulem ani- ruissei, solabenignaet
Francorum igitur genlibus successil ad volum ;
mabus, quod quieiem populis, quod Ecclesiaeliher-
Nonnanniani enim eoruni imminentem cervicibus,
latem, quod bonorein Deo, et palriae liberalionem
quam scmper munilain et inexpugnabilem invene-
conferai, alque ab erroris invio ad viam verilalis
le mediante diminuunl;
et jusiiliae te reducat. Non attendis, fili charissirne, ranl, nunc ex omni parie
nec ut uec de caetero caput contra eos erigere, nec in-
qujd inceperis; iucepli operis meliris exilum.
0 ievitas adole-
Volis odienlium te festinas satisfacere, el in pro- cursus hosiiles valeant sustinere.
inimicum. Non barbaras im- scenliae deploranda ? nec mirum. Si enim libi Deus
prium capul provocas
sed familiares et non cursuni viiso longioris indulserit, flebis aelate pro-
pugnas naiiones, domesticas;
extraneas regiones, non hostiles muniiiones invadis, vectior, quod commitiis impubes; nec erit lunc
sed tuas; suhjeclum tibi affligis popttlum, non re- Joctis peenilendi, cum res in eam desolalionem ve-
bellem; non bostem, sed patrem, imo non palrem r, iierii, ut reformari non possii. Tibi, dilectissime,
persequeris, sed le ipsuni. Pater siquidem luus, fili, Iicet amare, tamen ex amore sic loquor; ia-
tui motus sequanimiter tole-
poslhabila corporis ei animae suae cura, se onuii consulios enim animi
labori et discrimini exponebat, [ut tuum faceret, rare non possum. Et ulinam mors, quam me cogis
qnod nunc vis facere tuum; et, ut verius loquar, oplare, praevenisset hos dies, quibus te patris et
le amicum
quod inlendis facere ne sit luum. Magis iutim pu- patriae persecutorern conspicio; quibus
amicis hoslem intueor; qnibus.in
guando non facies, quod paterna tibi cessio, quod hosiibus luis, et
eo stalu te video, quasi gladium tuo gulliiri affixis-
generale volum populi, quod juramenla principum,
haereditaria successio deferebat. rex et ses. Ad haec scias Andeliacum unicum esse subsi-
quod Quod
dium vitae noslrae; ipsum luae commilio custodia:,
princepspacifice possidebas, hoc tyrannus el inva- si
sor, spolialione ecclesiarum.oppressione pauperum, praedonibus et incendiariis Audeliacum exposue-
iucendiis el homicidiis, et ad ullimum parricidio, ris, niihi vivendi maleriam adimes,qui das animiiin
uunc usurpas. Parricidae siquidem censenlur, qui in moriendi. Yalete.
EPISTOLA XXXIV.
parentes armati insurguni; quos et Jeges saeculi
dainnani et canones a beneficio successiouis exclu- -"ff\ \ ADP. PETRAGORICENSEM EPISCQPUM (86),.
dunt. Jus luum in injuriam convertisti, dum quod B | [c. A. D. 1172.
sequitas offerebal, per iniquilatem extorquereinieii- ARGCMENTUM.^ Purgat se apnd:Pelmgoricensem epi-
dis: quod sane puerile dicerem, nisi quia hoc ma- scopum, quieuminsuam aulam iitvilabal, se pro-
missis veierh domini ila deliniri, ul nunc exspecla-
liliam proveciae aetatis excedit. Si cum patre venias tioni iilius facere saih non possit.
ad confJictum, dubium est, utrum libi expediat, aut Beverendiss. domino el Pairi PETRO Petragori-

PETRI DE GUSSANVILLA NOT^.


(83) Ille erat primogenitus Henrici II, Anglorum conjicere Hcet ex eo quod consobrinus esset Peiri
regis, quem paler in regem. ungi volueral : post- Blcsensis. Hic cum Berirando melropoliiano Bur-
morinni cuni maire el fralribus conjuratione facta digalensi profeclus est ad Alfonsum regein Castelloe,
in patrem arma ccperat. De infausta ejus corona- an. 1170 cum aliis proceribus Aquitaniae, ut Eleo-
tione, deque hoc dissidio, et morle Henrici Junioris noram Henrici II Anglorum regis liliam eidem Al-
ftt.sedictum est ad epist. 3. fonso malrimonio jungendam deducereni. Inierfuit
(81) Rolrodus. De eo vide notas ad epist. 28. eiiain dedicaiioni ecelesiae S. Ainantii Buxiensis i'n
(85) Videibid. paao Engolisniensi. Obiil 1177,
(86) Ille est Pelrus Minetus patria Bleseusis, ui
M PETRI BLESENSIS 112
censi. episcopo, P. Blesens., suoriim consanguineo- A preces, mea etiam pro me nccessitas allegabal, iu
riim, imo servorum minimus, salulem ei coni-inuos nullo reperi munificain ejus manum. Adhuc beni-
ad vcla successus. gnioris evenlus vola concipio, el fortassc venturuin
Fertis esl ul mors dileciio " ; curn enim compa- cum Britonibus praestolor Arlurum (87), et Mes-
gem membrorum,animaeque et corporis fcedusami- siam cum Judaeis exspecto. Nobiles et magiiificos
cabile niors abrumpal, dilectio e conlrario diver- decel nil promiilere, sed quasi praesagire desideria
sas volunlaies eonflat in unam, el in glulino chari- Iiominum, et eorum petitiones largiiionibus praeve-
tatis diversarum animarum consolidat unionem. nire. Adhuc expedilniihi perdere modicum lempo-
Dilectio abseniiae damna non sentii; cumque diu- ris, ut volunias ejus exactissime exploreiur, cur
lurnitale lemporum pleraque soleanl infirmari, di- scilicei tanta promiserit, cur me voto longiore sus-
lectio etlemporis Iractu el locali dislanlia convale- pendii. Et utinam suae famae discrimen allendat,
scil. Hoc in vobis experientia medianle cognosco, nec de proriiolioiie'mea, sed sua opinione sollici-
qui me in vestraemagnificentiaeparentela minimum ttts verbum illud Salomouis frequenier atiendat:
et quasi inler caeteros aboriivum benigniore tan- Venlus et nttbes el pluviw non sequenles, vir glorio-
dem oculo respexislis. Mandaslis siquidem, si man- sus, et promhsa non complens '". Si infra paucis-
datum fideliter recolo, ut ad vos festinantius veni- " stmos dies munificeinia sua milii clemeniius non
rem, tanquam domesticus et commensalis vestcr arriserit, ponam in le, Domine, cogitatum nieum,
penes vos moraturus. In verbo benigiiilaiis vestrae et lu me enulries. Detua enim polissime misera-
spiritus meus votivo exsuliabal applausu ; et jam ad tione praesumens, aliunrie suffragium non exspecto.
vos feslinare dccreveram, jam ad procinctum ili- Memor eslo verbi iui servo tuo, in quo mihi spetnde-
neris ferventius anhelabam, cum dominus ille, disti '. Si illius piae liberaliiatis, et meae vocalionis
quem scitis, promissionibus immensis, et quibusdam affeclio perseverel in vobis; sil de beneplacito ve-
blandiiiarum praestigiis me minus circumspectuin slro mihi maturiore numio veslram exprimere vo-
conveniens et circumveniens, meum propositum luiitateni.Palrem siquidein meuni, etmatrem meam
revocavil. Exspeciavi suslineiis, et muliiplex in- de grege hominum alea faialiiatis exeniit, et quos
terim heneliciorum occasio se obtulit. Porrigebam mihi polissime necessarios aestimabam,mors amara
PETRI DE GUSSANVILLANOT^l
(87) Fuit Britonum in Anglia rex potentissimus: G Armoricorum, Arthuri ex sorore nepos, qui et pa-
qui, Iicet annos tanlum xv nalus regnum capessi- ler sanctaeHele.na;mairis Consiantini Magni.
verit, et pauco lempore regnaverii, plurima lamen CaelerumpostDcxLviu annosinventum est corpus
praelia gessii, qtiibus ferocissimas gentes devicii, Artburi, et in sepulcro opere magnilico reconriiium
Saxones praecipue infensissimos hosles, quibus ad majorem Ecclesiam translatum esl, ul videre
Mordredo Arlhuri nepoti iransfugaejunctis, et prae- esl apud Vfill. Maimesb., lib. l De gesiis Analorum.
lio caesis profligaiisque, ipse Arlhurus lelhaliier De eo sic Cltronicum Rodulfi Coggessali iiionachi
vulneraius, in jnsulain Avaioniae ad sananria vul- Cisterciensis in Anglia, qnod habetur maniiscrip-
nera evectus, et ibidem dcluncitis, in ccemelerio tnni in bibliotlieca S. Vicloris Parisiensis : < Anno
nionachorum sepulius est an. Christi 542. Mori- 11.91 (id esl sub Philippo Auguslo) inverila suiit
bunrius aiiiem sese praeliosubduxerat, ne tanio casui apud Gleslingeber ossa famosissiini Arlhuri quon-
jnsultarenl inimici, amicique iiiolesiareiiiiir, iuquil riam regis Biilannise, in qtiodam vetiislissimo sar-
Westmonasteriensis. Unde quia paucis obiius ejus copbago recondila. Circa quod duae antiquaepyra-
etfsepultura tunc innbluit, Biiioniim gens ipsuiii inides slabani ereclae, in quibus Jiiierae qtiaedaiii
adbuc superstiiem esseprae magiiitudine dileclionis cxarat;e eranl; sed ob nimiam barbariem et de--
conlendunl. Unde el parccmia. Ibrmalionem Icgi non polerant. lnventa sunl au-
Sepultus auiem est paucis consciis in modico.sa- tem hac occasione. Dum eniin ibideni lerrani ef-
tis loculo, in monasierio Glastoniensi vulgo Gla- fodereut, ut qnemdam nionachuui sepelirent, qui
Stingebury ordinis S. Beneriicti in agro Somerse- htiric locum sepuilurae veliemenii desiderio in vita
tensi, quod esi in insula Avalonia.iaeia el felicissi- D stia peroplaverat, reperitint quoddam sarcopha-
nia, quae sic dicla est ab Aval, quod Biilannis po- gum, cui crux plumbea superposila fuerat, in qna
inuin sonat, quia locus ille pomis et pomariis abun- ila exaraitim erat : Hic jacel inclyiiis rex Arthurns
dat. De ea sic quidam eleganter : in insula Avalonh sepulius. Locus auieni ille oliin
Insula pomorum,quw forlunala vocatur paludibus inclusus, insula Avalonis, id est insula
Ex re nomenItabel quia per se singula proferl. pomortim vociiatus esl. >
Earictn lere Joannes Broinlon, in Chronico., pag.
Non opus esl illi sulcanlibus arva cotonis. 1152, qui et mulla fabulosa, quseGalfridus Monu-
Omnisabest cullus nhi quem nalura ministral. metensis de Arthuro congessit, luculcnier refuial.
Ullro fecundassegetesprodncit et uvas; Similitp.r el ilenricus de Knygblon canonicus
Nalaque poma sttis preliosogermine silvis lib. n De eveniibus Angliai, apud
Omnia gignit hiimus, vicegraminh uliro redundans. Leycesirensis,
qttem videre licet non esse fabulam quod de Ar-
Annis cenlenis el ultra vivilur iliic. thuro ejusque geslis ei sepultura dicuniur, seri Jii-
Hwc nova Jerusalem fuit, hwc fidei quoqttelima. bulas esse Briiannicas Arlhuriim arihuc venturiiin
llwc lumulus sanctorum, Itwc sola poli celebralur. conlingentes. Jpsi habenria iides lanquam avToiny,
Vix luit inferni pwnas, hic qui lumulalur. el qui ejusmodi translationi interfuit, cadaverque
Dicta esl haec insula lumulus sanctorum, qnia in- Arthuri et omiiia superius comineiiioraia propriis
numerabilia sanctorum corpora ibi sepulta siini. maiiibus attrectavi'..
Ibi etiam requiescit lloel [At. Coel.] rex Briionuiu

s>Caut. 8. 100Piov. 25. ' Psal. 118.


Ii3 EPISTOL.E. —EPIST. XXXVI. K4
prima iacie depraedala "esl, extremae calamitalis k vantiam castitalis ihdicens, ibi gloriosius de libi-
exemplum me faciens, et forlunae liidibrium. Cum dine Iriumphasli, ubi gravior confliclus, el pugna
igilur fiduciam in vobis habeam singularem, facite suspectior imminebat. Jam
ut sub manu magnificenliae vestrae de longa inlbrt"- in poriu nctvigas~:
nii lempestaie respirem. Valete. ei adhuc lamen de lerra dissimililudinis ventiis
EPISTOLA XXXV. lentaiionis erumpens occulte libi subsibilat. Si
ADANSELMAM SANCTIMONIALEH. niniG esses in saeculo, le inler matronarum cuneos
AnGOMENTUM.—Anselmw nobilhsimw virginis moita- virorum illustrium brachia supporlarent. Si nuiie
slicem complexwinstilutum mirifice laudat, eam- esses in affluenlia opum, el varietate su-
horlatur ut omnibus carnis mundi- saeculo,
que expugnath
qtte tentaiionibus , casiilath thesaurum forliter pelleciilis conspicua incederes, parentum nume-
Ineatur. rositate et fecundiiaie sobolis gloribsa. Si ntinc
ANSELM^E dileclae in Christo, P. Biesens. Balh. ar- esses in sxculo, universa nunc tibi exuberarent ad
chid., salutem in eo cui servire regnare est. volum ; nunc clauslrali angustiae niancipala es, ttbi
Exsultal, et gratias rcferl graliae largilori com- omnis evagandi licenlia praeclusa est : unde oninis
muni voto sanctaEcclesia, quod te ancillara humi- risus, omnis laseivia, omnesque voluptales saeculi,
lem respexil Deus, quodinter voluptuosas palaiinae et mundi desideria releganiur; ubi funereae vesles,
dignitalis illecebi-as educalam ad religionis propo- ubi continualae vigiliae, ubi eslpotus aqtiaeviiiique
siium, el vilae panperis appeiitum, spirilu consilii confusio , cibus vero legumina et panis ausierior.
et forliludinis animavit. Audi crgo, filia, et vide, et Sic tibi dileciissima suggerit humani generis ini-
inclina auremluatn '*; el, ne inter initiatae sanctilatis micus, incommoda mundanae conversalionis pal-
primiiias te favor aurae popularis alliciat, oblivi- liando versuie. Taceo enim de volupiate liominum
scere populnm luum, ei domum patris tui. quam sit sterilis el incerta ; quae si plerumque
i Multi siquidem sunl, qui de calice Babylonis tibi
placeal, pcenitudinem inducil; etsi delectalad mo-
proditoriae adulationis venena propinanl; qui pul- dicum, producliore spalio displicebil. Divilias si-
chriludinem luam, el generosilalis luae lilultim re- quidem et honores solliciiudo inseparabiliter con-
censenies, quasi dolendo ei conquerendo submur- comitatur. Mundi poihpa et favor populi ftimus
mtirant, quod abjecta sis in domo Domini, el non cst, et aura subito evanescens. Adrie, quod mulier
babiles in laberaaculispeceatorum. Verum recolere in dolore et discrimine maximo parlurit; et quod
debes, quod ei generositaiem et pulchritudinem
frequenlissime gloriam filiorum, huncinvaletudine,
luamdedicasli,qui speciosus esl prmfiliisItominum*. C nunc captivitate, nunc morie casus amarior inier-
cujus pulchritudinem sol et Iuna mirantur; cnjus rumpit. Serva |laque cor luum omni cuslodia ', ut
nobilitalem propheta non sufliciei)s aperire : Gene- vas luum in sanclificalione. Thesaurus
s
rationem ejus, inquit, quis enarrabit ? Ei florem possideas
namque pudiciliae incomparabilis esl. Sola pudi-
adolescentiae illibalum inler castitalis lilia conse- cilia
Agnum, quocunque ierii, sequitur 8, sola yi-
crasli; qucm adolescentulae dilexerunt nimis, qui tam reformal angeiicam. Iu amissione pudicitiae-
de se ipso dicit : Ego flos campi, el tilium cpnvql- fatuae suspicantur; cum amitli;
voluplatem virgines
lium 4.s Cogitalus iiaque tuos, cl inchoatae conver- non
salionis eventum illius commitle arbitrio, qui te ad possil sine erubescentia el dolore, jaciura ejus,
non recipit aeslimationem. Ei, cnm omni peccato,
immaculali lori nuptias, el desiderabiles invitavit
per pcenitentiam medeamur, solus lapsus virginum.
amplexus ; cui, cum servieris, Iibera es; cum ama- restitulionis remediura non mereiur. Valeie.
veris, casta ; cum tetigeris, impolluta. Scio equidem
voio parentum tuorum ad hoc generaliter concur- EPISTOLAXXXVl.
risse, ut le nepoti ducis Burgundiae malrimoniaii ADCHRISTIANAM SANCTIMONIALEM.
coinmercio conjungerent, qualenus cum eo con- ARGUMENTCM. — Laudal sqnciimonialem quod casti-
iracta afTinitas, et muluae dileclionis occasio esset Ir. taiem Deoinreligione consecratam servaril : Itor- .
tatur ut virginitaii jungat charitatem, humiliiatem
et potentiae incremenlum. Sane adolescens ille, el perseverantiam.
quantum ad dOles corporis, universis piovinciae Charissimae sorori suae CHRISTIAN^E, SUUSP. Ble-
illius magnalibus praeeminebat; slrenuitate enim scnsis Balhoniensis archidiaconus, saltilem in eo
armorum,. et formaa elegantia, in oculis hominum sine quo non est salus.
in siuporem et miraculum verlebatur: et, quod Magnificat anima mea Dominum; et exsullavil
poterat ahiiuum virginis fascinare, nullus erat in spirilus meus in Deosalulart meo ', quia amhiilans
verbis urbanior, nullus uberior in muneribus, nul- in spiritu salulari cuslodias vas luiim in sanctifi-
lus ad omnes liberalitales effusior. Verum, et pru- caiione el odore siiaviiatis. Unde, et sicul unguen-
denlia consulliore, ei arcliore custodia libi obser- lum effusum esl nomen iuttm '". Publice dicittir,

•' Psal. 44. 5 lbid. sIsa. 53. 4 Cant.2. ~


T Prov. 4. ~ l~ Anibr. '" serm. 90 De S Aanele.
' - Tcrent. m Andr.
"Apoc. 14. Luc. 1. Psal. 47. .
115 PETRI BLESENSIS - 116
atque apud Deum et liomines laudem plurimam A . finis. Spes frucluum relevat agricolam a labore,
meruisti, quia ab eo tempore, quo vitam sancti- fortemque pngilem conlemnere facit niolestias
monialem professa es, ab observantia caslitatis et ictuum spes coronae. Tibi quoque fureturgravauiina
sanctimoniae non cessasti. Unde et secundum no- clauslri el gratae servilutis obsequium exspectali»
men luum, sic et laus tua in fines lerrw ~'. Cum esses jubiteei. Tunc columba seplimo die emissa ad ar-
nupiiis morlalium desiinata, te Filius Aliissimi cam, iterum non redibit ao, et, juxta verbum Jobst,
desponsare dignatus est, sicut ipse per propheiam filii cervarum euntes ad pastum nequaquam ad ma-
loquilur : Desponsabo te, inquil, in misericordia et tres ilerum revertenlur : quia lu et eoiisimiles
miserationibus, et sponsabo te mihi in fide '* Despon- lui eunles in gloriam (iliorum Dei eriiis in loco
sanlur siquidem virgines Christo, ut suam ei offe- pascuae, nec redibitis ad molcstias hujusviiae. Haec
rant castitatem. Despondi, inquit Aposlolus, vos uni te, diieclissima soror, breviter exhoriari et exorare
,viro virginem castam exhibere Chrislo. Eas enim decrevi, non ut admonitione mea indigeas, sed ut
sponsalitio amore sibi Iibentissime foederat Deus, ad palmam et bravium animosius curras,. quiajuxia.
quas sseculum non fcedavit. Amalor et zelator est geniilem,
virginitatis, qui nasci deVirgine praeelegit. Ideo Non nocet admisso subdere calcar equo ".
autem specialilcrdevirgine nasci voluit, ulmalrem B I EPISTOLA XXXVH.
suam virginem pudicitiae el bumilitalis exemplo ADALEXANDRUM PRIOREM GEMETICENSEM..
aliae sequerentur virgines, atque cohabitationis ARGUMENTUM. Purgal se, cur librttm, quem resljlu,-
aeternn; gloriae fierent participes el consortes. Ad- turum se promherat, constiluto lempore non re-
slitueril.
ducentur, inquit, virgines post eam : proximw ejus Charissimo socio et amico magislro ALEXANDRO,
ajferentur tibi. Affereniur in Iwlilia et exsullatione,
adducentur in templum regis ''. Vide ergo, soror, priori de Gemelico, suus P. Blesensis Balh. arcbid.,
saiuiem in vero salutari.
charissima, ne in vacuum graliam Dei acceperis '*. Promiseram vobis librum vestrum die Sabbaii,
Gratiam siquidem Christi accepisti in vacuum, et
lampadem defers vacuam, si non habes oleum cha- quae jam praeteriit, remittere; quod non feci. Sed
el Apostolus se in Hispaniam transilurum promise-
riiatis, id est, si Christum ex toto corde non dili-
rat, suamque promissionem, Domino disponenle
gis. Tunc enim pulchra est, et Chrkto placet casli-
si comes est illud : 0 aliter, non implevil ss. Credideram lotum librum
las, ejus charitas, juxta transcurrisse legendo infra diem praescriptum ; qui
quam pulchra est casta generatio cum charitate (88). licentiam non habui per momentum.
Charilatem ergo habeas, soror, ethumilitatem, quae posiea legendi
ilii acceptissima esl, qui in cmlis habilat, et humi- C De.vesira ilaque dilectione confisus, Jibrum adhue
retinere rnraesumo;cumque aiias' accusabilem prae-
lia respicit in cwlo el in terra '". Super quem, inquit,
hic excusabilem facit ipsa praesum-
.requiescel spiritusmeus,nhi super humilem, et man- sumplio faciat, in
**.Nam et jure civili, si quis equum sibi
stteium, et trementem verba mea ls? Mariam virgi- ptio
nem respexil Dominus, non quia pulchra, non quia accommodatum ullra tempus el locum sibi deslina-
tum duxerit, furti aclione tenelur: qui lamen, si
nobilis, non quia sapiens, sed quia humilis erat.
de confidentia difeclionis hoc fecit, a furlo et a
Respexil, inquit, humilitalem ancillw sum ". Sis mendacio excusatur. Bene et oret pro uie
Chrislo le et valeat,
ergo humilis, quae pro hmniliasti, amicus meus.
elegisti abjecta esse in domo Dei, magh quam ha-
biiare in tabernacuth peccatorum ,B. Non prodest EPISTOLA XXXVIII.
ADALRERTUM (89) ROMAN^E ECCLESLE CARDINALEM..
humilitas, nisi finaliter perseveret. Cum enim om-
nes virlutes curraut ad bravium, sola perseveran- [A. D. 1176.]
lia cnronalur. Omnis gloria-zjus filim regis ab inlus, ARGUMENTDM. Cantuariensh archiepiscopi laudes de-
scribit, et a criminibus objecth, ut quod igiiarus
inquit Propheta, in fimbrih aureis ". Fimbriaesunt sil juris, quod avarus, quod provehendwprogeniei
vestimenli exlremitates. Est ergo gloria sanctimo- , suw plus wquo deditus, ettm vindicat.
nialis in fimbriis : nihil enim prodest gloria bonae Dilectissimo dontino suo ALBERTODei gralia
conversationis in principio, nisi sit gloriosus et Rorn. Ecclesiae presbylero cardinali et cancellario,
PETRI DE GUSSANYILLANOTJE.
(88) Sic omnia exemplaria, licet versio vulgala ligenter examinala, Henricum regemconfeclo absolvit, im-
semper legerit cum claritate. Sedilalegit Blesensis, munemque ilJius caedis declaravit, super
ad
quia de cbaritaie agebal. Locus hic apud LXX sic ea re inslrumento publico, habentur scriptis et litteris
liabet: Kpsio-Tiav ursxviu PSTUuptTi;, id esl Melius Bavennalem episcopum, quae apud Baro-
esl esse sine filiis cum virlule. nium lomo XII Annalium ad an. 1172. Tandem
(89) Dictus est Alberius de Mora Beneventanus morluo Urbanolll, in summum ponlificem eleclus
qui ah Adriano IV ex diacono cardinali S. Adriani est appellaiusque Gregorius VIII et, licei breviisi-
postea presbyler cardinalis S. Laurentii in Lucina nins fuerit ipsius poniificatus, nempe duorum fere
crealus est, an. 1158. Tum ab Alexahdro 111S. R. niensiuin, magna tameii suae pielatis nionumenia
E. cancellarius factus, legatus in Angliam pro in- reliquil. Nam ubi primum Ferrar-iae iiunlium de
qnirenda nece S. Thomac directus cst, Ubi. re di- sua promotione acceoisset, aiiimuin illico ad pro-
11 Ose. 1 » H Cor. 12. ls Psal. 44. " II Cor. 12. ,8 Psal. 112. 16 Isai. 6fr\ " Luc. 1. Psal.
83. 19Psal. 41. B0Gen.8. '' Job. 39. " Ovid. II. De Pont. el. 6 " Uom. 15. !'* Dig. L xm, nt.
0, I. S
'
H7 EPISTOLiE.—EPIST. XXXVIIf. «3
suus P. Biesensis, modicus domini Canluariensis A sagiret necessitates viduae et pupilli, praeparatio-
cancellarius, salutem in vero salutari. nem cordis eorum beneficiis aniecurrens. Cnin de
Si Joquarad dominum meum, cum sim cinis el pul- Job legatur ss, quia erat simplex, et recius, ac ti-
vis ~", quasi edicti venia impetrala; rogo, ut ejus- mens Deum, domino meo justo el timorato sua sim-
dem oflicii participalio, sicut ad audaciam me com- plicilas impulalur* ad culpam. Sane Christus Jesus
pellit, sic ad indulgenliam vos infleclat. Gratias Petrum, et Andream, et alios, per quos operams
ago Deo et vobis, quia in spiritu mansueludinis est salulem in medio lerrae, non de foro Justiniani,
mihi more vestro blande, et quasi socialiler teti- sed de simplicilate piscatoria legitur asstimpsisse.
gistis ea, quae in domino meo notabilia videbantur. lnflat enim sapientia hujus mttndis 6, et legum yen-
Scio, quia spiriluatis homo omnia dijudicat; ipse tosa ioquacilas, nec plus sapere quam oportet sa-
auiem a nemine judicatur ". Undeet increpationem pere, sed sapere ad sobrietaiem. Si dominus meus
vestram, sive me, sive dominum meum tangal. cum humiliter sentit, si alia non sapit, si non ambulat
gratiarum actione recipio. Scriptum est enim : Ego, in magnis et mirabilibus supra se, si praesligia ver-
quqs amo, arguo el casligo ~~~.Et utinam corripiat suii juris ignorat, erudilus lamen in lege Domini,
me juslus in mhericordia, el increpet me; oleum au- et in ea, quse desursum esl sapientia, ambulat
tem peccaioris non impinguet caput meum **. Non " super semiias justiliae, nihil in causarum decisio-
dico dominum meum (90), talem esse, qui pccca- nibus siatuens, quod in commune audilorium, et
tum non fecerii, nec inventum sii in ore ejus men- publicam hominum noliliam non deducat. Educit
dacium; meatirer enim. Nam si dixerimus, quia enim quasi lumen jusiiiiam suani, et judicium suum
peccamm non habemus, nosmeiipsos seducimus, et tanquam meridiem ".
verilas in nobis non est !9. Neque vos ctim auste- Novi autem quosdain, quorum os maledictione et
ritate moveri oporiet, si quandoque ad veiiemenlem amariiudine plenum est, innocenliam domini mei
leniationis irapulsum cadit humana fragilitas. Ecce delraclionibus altenlasse; ei nolam avaritiae inu-
qui Deo serviunt, non sunt siabiles, el in angelis rentes, quia bona pauperum, et pairimonium cru-
suis reperit pravitalem ''. Verumtamen ex quo cifixi venaloribus non effundit. Talium gratiam non
placuil ei, qui vocat ea quw non sunl, tanquam ea vcnalur, quorum laiidem viluperium putal: ncqne
quw suni '', segregare dominum meum, ul in ec- gloriam mendicat ex alienae vocis otficio, cujus
clesia patriarchali sibi sacerdoiio fungeretur ; non gloria Itwc est, teslimonium conscienliw sttm ss.
enim sumpsit sibi honorem, sed vocalus esl a Do- Ipsum sanpe monui, ut esset propitius faniae suac, et
mino tanquam Aaron "; non exuit monachum, n donis obstrueret os loqucnlium iniqua, et erat
factus vilula Ephraim docta diligere triluram 3S, ejus responsio ; Si lalibus, dicebat, placerem, Cltri-
nec fuit dominator in clero, sed forma gregis in sti servus non essem ,89. Si expedit placere homini-
populo, vas suttm in sanciificalione custodiens, et bus, laus mea sit in Domino apud mansttelos et
labia consecrala ad vaniloquia non relaxans. Vic- jusios; ac si diceret ciim Proplieta : In Domino
lum vero et habitum, omnesque aclus suos suh ar- laudabitur anima mea, audiant mansueti et Imien-
clioris censurae nodo cohibuit; ut qui a primitivis tur 40. Non enim, qui se ipsiim commendat, vel qui
adolescenliae moiibus, in castris monasiicaj reli- ab hominibus comiiieiidalur, ille probaltts est, sed
gionis Deo miliiaverat, jam non monachum, sed quem Deus commendat **. Imponunt ei alii, quod
angelum in homine fateretur. Si ejus humilitatem circa suae parentelae promotionem riimis anxie ver-
attendilis, nemo est in oculis suis dejeclior, e!, selur, et quod non spirilus Patris, sed caro et san-
sicut*de Moyse legilurS 4, mitissiraus omnium, qui guis revelat hoc ei. Porro si suis parenlibus pieta-
morantnr super lerram, libenler inlelligens super tis affeclus impendit, non est lioc extra ordinem
egenum et pauperem, pressuras pauperum in vi- charilatis: cum Apostolus dical: Qui suorum et
sceribus misericordiae suas faciens.; et quasi prae- maxime domeslicorum curam non habel, fidem nega-

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.'

curandum terras sanctac snbsidium applicuil : com- D fit, Chrislianorum ipsorum peccaiis exigentibus,
perio enim qnod Saladinus jEgypli sullanus civi- tol taniaque mala conligerant, jejunium quinquen-
taiem Jerusalem cuin sepulcro et cruce Domini nale loti orbi Chrisliano, sibi vero et cardinalibtts
magna Chrislianoruni sirage edita occupasset, et asperius eiiam poenilentiaegenus indixit.
quod Urbanus 111praedecessor suus ex taritaecladis Scripiam puto hanc epislolain circa ann. 1175. •>
mcerore decessissei. ipse piissiinus ponlifex, ul se» (90) Bichardum successorem S. Thoinaj in ar-
riis sic et doloris successor, conliiiuo classicum chiepiscopaiu Cantpariensi, cujus sciliceieral coai-
inloniiit, litterasque per universum orbem riirexit mensalis et canceliarius.
ad conimoveiidos principum el Chiisiiaiiorum oni- Scripia circa.an. 1176, quo tempore Pclrus erat
ninm animos, quo vires omnes ad repellcndos domesticus Richardi.
Christi hostes impenderent. Etquia, ut plerutnque
ss Gen. 18. "ICor, 2. •' 5. " Psal. 140. " I Joaii 1. 80Job 4. s« Rom. 4. "Ilebr. 5.
Apoc.
830>e. 10. '' Nnni. 12. » Cap. 1. s6 1 Cor, 8. 37Psal. 5B. 3Sil Cor. 1. " Gal. 1. 40 Psa!. 53.
" II Coi 10.
119 PETBl BLESENSIS 120
vit et est infideli deterior *'. Verumlamen non adeo A impensior, eas impalienlius ferunt, et pjertimqiie
sanguini se indulget, quin etiam extraneis, si ho- animanliirin perniciem deiraclorum. Joannes apo-
nesti sunt, munifice et magnifice provideat, eosque slolus delractorem suum garrientem redarguens,
propinquioribus consanguineis anteponal. Proces- dicit : Is qui amat principalum gerere, Diolrephes,
serunt in sua maliiia deiraciores, sicul Apostoltis garriens in nos , non recipil nos : propler hoc, si ve-
dicii: Deo odibiles *', vestraeque sereniiatem gratiae nero, commonebo opera ejus ". Ex quo nolalur lin-
meo domino turbaverunt, elonganies ab eo amicum guam prurientem eiiam sanciis et perfectis in Do-
et proximum. Doleo, doleo : et ex quo posuislis eum mino displicere. Isliusmodi bomincs sciniphes sttnt
contrarium vobis, faclus sum mihimeiipsi gravis 44. mordenies et pungentes occtille, dumque bona alio-
Scio enim, quod extra suorum exigenliam meriio- rum detraclionibus seruginant el corrumpunl, com-
rum vcs'ram ei graliam subtraxistis. Appones ta- parantur aerugini et serpenli. Ideo Salomon dicit:
men, Domine, ul complacilior sisadhuc 4li,el iiatus Si serpens mordeat in silentio, nihil eo minus habel,
misericordiae recordaberis. Revelabil enim Dominus qui detrahil in occullo 48.Et idem : Susurro ei bi-
titulos virtutum, el gra iarum dotes, quas planlavit tiuguis maledictus : iurbat enim pacificos *'. Filii
in eo; confundelque labia dolosa, ei mendaces honiinum, denies eorumarmael sagiiim *~.Os eorum
" "'
ostendel, qui maculaverunt innoxium 4S.Vestraeau- repletum esl amariludine et doto : ipsorumque
tem inlererit sanelitatis, ut Domiiium iueum, qui detractiones apud Deum et bomines feient; quia
in omni veiilate et sinceritale vos diligil, foveaiis sepulcrum paiens el fetens est gullur eorum; vene-
in Christi visceribus, et meam supplendo .insufli- num aspidum sub labiis eorum "~. Ideo^Apostolus ad
cienliam, negolia ejus, quibus aequitas assislit et Coriiilhios scribens : His, inquit,<;»t hujusmodi
ratio, benigne et eflicaciler proponere et promovere sunt, denunliamus et obsecramus in Domino, ui sine
veliiis. Yaleie, querela et sine rumusculis operanles pacem invicem
EPISTOLA XXXIX. habeant "3. Verba siquidem, quibus vila principum
ADAMICUM QCEMDAM. depravatur, occultari non possunt, alque in publi-
PETRUS Bles. Balh. archid., E. amicoctsociosuo, euin deducla magnatum susciianl indignaliohem,
salutem et ad meliora processuih. et aucloribus suis convertuntur in malum. Salo-
Praefationibus eoloraiis, el picluralo fastu ver- mon dicit: Ne delraxeris principi in occulto : aves
borum, sincera non egel affeclio; unde et cerlissi- enim cceli portabunt verbum : el qui habel pennas
mus de mutua inter nos unione affecluum compeu- annunliabit senlenliam •*. Et de principuni indigna-
diosaeoralioni deservio, alque ab epislola praesenti, Q lione non tacens, Indignalio, inquit, regis, nuntius
et veuativas adulationum blandilias, et omne lae- est moriis "". Sed et in lege Domini, Filius est tnor-
dium prolixitatis abscindo. Refero vobis grates quia lis, qui principi maledicit". Cerle absurdum est ni-
servientes veslri nos non permiserunt ignorare mis. in praelato, scurrilitali operam dare, et labia
quid in vcslris prompluariis haberetur. IHudnove- Christi Evangelio consecrata, immunda et damna-
ritis, quod Bomana ciria more suo me mullipliciier bili verborum procacitale polluere. Quod si vobis
debitis obligavit: sed si Scyllam seiriel evasero, lanta, et tam effrenis detrahendi libido est, sallem
per Dei gratiam non reciriam in Charybdin. in bomiiiibus mediaemanus maliliam linguae pru-
EPISTOLA XL. rienlis exercere sufficiai. Non ponalis os vestrum
ADPR.ELATUM QUEMDAM AM1CUM SUUM. in ccelum, et in terram lingua vestra non trans-
ARGUMENTUM. — Invehitur in H. prmlalum delracio- eal"' : cum juxla aposlolura, Regi lanquam prw-
rem principum. cellenii reverentia debeaiur S8: cum et vos ei vin-
Charissimo amico suo II., suus P. Blesensis Ba- culo fidelilalis asiriuxeritis, cauiius, quacso, vobis
thon. archid., salulem et circumsiautiam lahio- prospicile, nec habealis spirilum in naribus, aut
rum. linguam in lubrico : sed sicut veslrae professionis
Gauderem plurimum, si esset modeslior et cor- D ordinem decel, sic apponalis linguae custodiam, ut
rectior sermo vesler, si iingua veslra in lubrico non se in liberiatem maliliae non relaxet. Nam, lesie
sederet. Muliorum si juidem conlra vos odiuiii pro- Jacobo : Si quis pulat se religiosumesse, non refre-
vocatis, dum non cohibclis spirilum, dum iabia in- nans iinguam suam, liujus vana esi reltgio "'. Vir
cucumcisa in susurrium et delractioiiem illicite linguosus non dirigetur in terra 60.Lingua siquidem
re|axatis. Ut autem de caeleris taceam, quae insania modicum membruin est, totiusque corporis graiiam
est doinino regi detrahere, famamque ipsius vene- pierumque contaminat ". Nec sperandum cst, quod
nosisserrnojiibuslacessere?Saiieoriine turpiloqumin ab ulla lurpitudine se cohibeat, qui immundiiiam
inboiiestuiu est in pra.iato, et plerumque damno- lingiiae non refrenat. Nam lestimonio Salomonis,
sum. Nam cumdetraclionum injurias nullus aequa- Sicwlurbs palens, et absque murorutn ambitu : sic
niiniler ferat; priucipes, quibus reverentia debetur vir, qui non potest coltibere spirilum \n loquendo~*.

*'ITItn. 5. 4SBom. 1. " Job 7 4S Psal. 76. 46S.p. 10. 4'1II Joan. 9. 10. 48Eccle. 10. «Eccli.
28. so Psal. 56."' Psal. 13. "Psal.5 S3I Cor. 7. 11Thess. 5. ,4 Eccle. 10' «« Prov. 16. "~Exod. 22.
87 Psal.72. 5S1 Peir. 2. "~ Jac. 1. ~" Psal, 139. 61Jae. 3. "" Prov. 25.
121 EPISTOLJE.—EPIST. XLH. 122
Sic et in lege Domini ", vas quod cooperculum non A praeterea in magno comilatti nunlii rcgnm Hispa-
habct, repulatur immundura. niae (92), deferentes ad vos illam aiitiqnam, et uti-
EPISTOLA XLI. nam antiquatam regnorum conlroversiam, quse lot
ANGLORUM. civilalum populos traxit in exlermininm et ruinam.
ADHENRJCUM II. REGEM
Benedicltis auiern Deus; nam sicut rcgina Auslri
[A. D. 1177.] venil a finihus lerrae audiresapientiam Salomonists;
ARGUMENTUM.— Queritnr regem Anglimincertis va- sic hodie remolissimi reges in hac querela gravi
gari sedibus : legalos ejus Romam mhsos rever-
lisse; adesse quoque legatos regum Hhpaniw com- el inexplicahili veslro judicio se siibmitlunl, poslu-
menioral. lanles instaniius ul quacsliolam noiosa sub vestrae
Domino regi Angliae, suus PETRUSBlesens. Bath. discretionis examine rcsolvalur. Bene valeat cba-
archid., salutera in eo qui daisaluiem regibus. rissiinus dominns meus, diuqne ac felicitervivat ct
Diu quaesivi, et non inveni quem desiderat ani- regnet.
ma mea; diu vos insecutus, sed non assecutus sum. EPISTOLA XLII.
Vanae namque vocespopuli, de viis vestris varie ADROBERTUM CAMERACENSEM ELECTUM (93).
sentienles, dtim pesmeus slarel in via recia, mein [A. D. 1173?]
inviuni relorserunl. Salomon equidem dicil: Tria ARGUMENTUM. — Arguit R, prwposilum Areensem,
invesiigabiliaesse, et quarlum , penitus inveniri non cjttod.eleclus in Canteracensem ephcopttm officio
: viam cmlo, viam navis in mari, viam episcopi notv fungaiur, negoliis smcularibus se
posse aquilwin implicet, cattsas sanguinh agal, lyrannice siibdilut
colubri super lerram, viam viri in adolescenlia stta6*. spoliel, nec moveri se a quoquam sinai.
Ego quinlum possu.m adjicere : Viam regis in An- Beverendo Pairi ac domino B. praeposito Areensi
glia. Cncurri, domine, hactenus in incertum; et et Cameracensi elecio, stitis P. Blesens. Baiih.
adhuc ignoro, quo veniam, aul quo vadam. Fali- archid., salulem ei salutis selernaemcmoriam.
gatus enim ab itinere, insuper et arrepius apud ln litieiis quas libi milto, antefertur electo prse-
Neuporlura (91) dysenteria gravi, cursores diversos positus, quoniam apud reges lerrae, et maxinie in
vestrorum exploratoresiliuerum anie faciem meam ore populi celebrius esi Arcensis praeposili nomeii,
circumqiiaque praemisi. Mandelis igiiur, ubi etqua quarn Camcracen.-is elecli : ncc niiruin. Nam et
die inveniri possitis, benignissime princeps, ut aptid te adeo viluit divina vocatio, quod el nomen
curram in via mandatorum veslrorum, et sit lucerna et oflicium abhorre.s episcopi, et ingralus Aliissinio
pedibus meis verbum tuum. Cum cnim reipiiblicse oblatam tibi gratiam erubescis. Elegil te sibi Ca-
inlersitinjuncla.milii per vos negotia tempeslivius C meracensis ecclesia in pastorem et episcopum ani-
expediri, non parcam corpori miseroet niilieio, marum; lu veroepiseopaiusemolumeniapercipiens,
donecdesideralissimam faciem vesiram conspiciam; adhuc praeposiliim eleclo pra'ponis, aique pastorala
tn verodirigeinconspeciu ttto,Domine, viammeam". minisieriuin dedignanter accipiens episcopales re-
Nuntii veslri a Romana curia redierunl, exonerali ditus. ad usus extraorriinarios usurpare contenriis.
quidem argento, onerati plumbo: non mulium in- Doleo quidem, quia luae consecralionis graliam di-
dumcntis aul eveclionibus honoraii. Appliciierunt latio lam longa ei lam periculosa suspendil. Episco-
PETIU DE GUSSANVILLANOT^.
(91) Est Neuportus in Flandria, lertio ad Osten- censis episcopus eleclus esl : cumqtie Cameracum
da nrbe lnuniiissima milliari, urhs maritima. pergeret, a Jacobo de Avesnis, quem olim graviter
(92) Beges isti eraut Adelfonsus Castellae, et offenderat, occisus est anno 1174. De eo sic.Aibe-
Sahcius Navarrae ejus avunculus : qui cum vche- ricus in Cltronicoms. : < Roberiiis praeposilus de
meiiier interse dissirierent, jainque a praeriiset ra- Area in Flandria episcopalus duos regebat, Alreba-
pinis ad arma proxime venluri essent, vix landein lensem etCamcraceiisem, (ilius fabri rustici Camo-
amicorum consilio negoiium ad llenrici Anglorum tensis, qui, ut aiunt, familiari daemone ulebatur,
regis arbitrium detulerunl. liaque missis uirinque per quem ad lanios honores venerat. » Annales
legalis Henricus, convocatis Lundoniae archicpi- anlem Flandriae rie eo sic loqiiuiitur, lib. vi, an.
scopis, episcopis, proceribusque regni sui, reqtte I) 1174 : < Apud Cameracenses in Pelri locum atlegi-
niature perperisa, solemne judicium proltilil, quod lur Robertus f autisies Ariensis («), plenus vir Si-
ct iilrique regi graiissimum fuil, populisque paceiii monia, et ambitione nimis infamis, Philippo Fian-
et iranquilliialeni opiatissimani aliuiii. Rem loiam driae comiti valde charus. Hic cum gravern exsr-
cum seiiientia ab Henrico pronmiliala fuse rcfe- ceret simuliaiem cum Jacobo Avesniensi polentis-
runt Badulfus, Bromton elGervasius in suis Chro- siino equile, non austts est proficisci Cameracuni.
nich. Quapropier a Pelro Biesensi liltcralissimo, ut tucc
Scripia est haecepistola anno Chrisii 1177, quo eranl lillerae, ^iro per epistoiain objurgatur quod
haec gesta sunl. landiu cpiscopi obire nuinia' distulerit. Tandena
(95) Hic esi Bpbertus, quem Philippus Flandrise fide publica, ducloreque iliueris Ludovico.Fraxineo
conies S. Donaiiani Brugis et S. Pelri Ariaeprappo- nobili equite a Balduino Haunor-.iaecomiie accepto,
silum , ac Flaudriae cancellarium, episcopatuiim Cameracum peliii: sed struxil illi insidias Aves-
Tornacciisis et Alrebalensis vacaniiuin administra- niensis, venieutemquc Condatum in ponle Scaldis
lorem fecit. Postea Pelro comilis fralre.Carnera- per satelliles quosdain suos iiilerfecil. >
censi episcopaiui reiiunliarne, Robertus Camera-

\(.j jci-ai.uuiiuinuraijiobiius.
Num. 19. " Prov. 50. cs Psal. 5. co 111Reg. 10,
425 PETRI BLESENSIS 124
palis sane promotio semper cum onere iuipartiiur , i sui ipsius factus est interfector; successit Neroni
Iionorem. Sed tu, impatiens oneris el laboris, in Galba : quem inlerfecit Glho : qui eliam postea in-
opere laborioso praecipuam appetis voluplaiem. leremplus est a seipso. Successit ei Yilellius, qui
Scriplum est, quia indignum Chrislo se facit, qui morle occistis turpissima, humana caruil sepulttira.
Cbristi ministeiium erubescil. Qui me, inquit Do- Domilianus ei proximus, qui B. Joannem evangeli-
minus, confessusfuerit coram hominibus, confiiebor stam. in Palhmos insulam relegavit, damnalus est a
el ego eum coram Patre meoB'. Utinam minus esses senaluet inpalatioinlerfectus. AureliusCommodus,
sollicitus circa prurieiiiiam bujus niundi, quw ini- Helvius Perlinax, Julianus quoque Hclvii interfe-
ntica est Deo '' : scientiam vero viarum Domini, et clor, Aurelius eliam Antoninus, Macer, Macrinus,
disciplinae ejus diligenler inquireres. Marcus Anioninus, Alexander Romanus, Maximinus
Vereor enim ne in proximo libi dicatur a Do- Julius, Gordianus, Philippus el Decius, Gallus prae-
miuo : Quia scienliam repulhii u le, ecce repello tr, lerea et filius ejus Volusianus, Quinlilius, Aurelia-
ne sacerdoiio fungaris inihi ". Tuae daimiaiionis nus, Probus, omnes bi el alii, quos lam de genlibus,
senteiuia jam in ore omnium plebescit. Noiuii, quara de Juriaeis alibi recensemus, quia praesum-
iiiqiiiiinl, benediciionem, et elongabitur ab eo'°. Tui pitiose el inique gladii exercueruiit ofliciuni, in ore
opinionem nominis enormiier gravat, quod causas ]$ gladii corrueruiit'9\Quia, sicutpoelacommemorat:
sanguinis agis, quod abjecia Ecclesiarum sollici- Ad generum Ccrerh sine cwde et vulnere pauci
tudine negotiis saccularibus te lolum occupas el in- Descendunl reges, et sicca morte lyranni 80.
volvis. Verttmlamen lui professio ordinis, nec de- Verbum enim Prophelae est: Viri sanguinum el do-
generes sseculi curas, nec saevitiam gladii maie- tosi non dimidiabuni dies snos ''. Sane inler eos,
rialis admitlit. Aposlolus dicit : Swcularia negolia quos modo nolavimus gladio animas exhalasse, fue-
si habuerilis, eos, qui canlempiibiliores sunt inler runt plerique, qui non ulebaniur gladio, nisiad fru-
vos, ad judicandum etigile'''. Non decel ordinem etum juslitiae, vel ad rebellionem geniis barbarse
professionis ttioe in alea lanli discriminis diutius expugnandam : et hi, completo debilo vilae cursu,
ludere, et salute animae spreia te adco damnabililer naturali res.oluiione corporis iributum condilionis
saecularibus involvcre, monlemque Seir vertiginoso Imiiianacsolverunt. Nerva enini 8S,qui beatum Joan-
spirilu circuire. Vidc, quid Prophela talibus im- nem ab exsiiio revocavit: jElitis Adrianus ss, qui
precetur : Deus meus, pone illos ul rotam, et sicut Jcrusalem reaedificavii, el eam suo nomine ^Eliam
8S* eiAntoninus
stipulam anie faciem venli'". Istos percussit Domi- designavit: Antoniiius eliam Pius
nus in posleriora, quorum Jinis interitus, qui fun- philosopbus gladiorum saeviliam evaserunt. Aurelius
dunt semen in terram, qtii manna el gomor in pu- J autem, et Julianus Apostata Cbrisiiani nominis per-
tredinem verlunl' 3, quorum flumina mulanlur in seculores pessimi ab ipso Chrislo ccelesii judicio
sanguinem'», scientia in errorem, quorum gloria sanipercuss/. Yereor, nevelis suqui vesligia Juliani,
transit in confusioiiem, et vita aelernaiur in mor- qui cum esset vocalus in Domini sorlem, ui fieret
tem. Salomon in Parabolis dicit: Ventilalor malo- imperator, fecil se Christianaj professionisexsorlem.
rum rex sapiens immiltet eis rolam malorum'". Haec* Quid commodi libi conferl magnae in geniibus
est rota, qua volveris incessanter, dum publicis et nominationis ambitio? Recole verba Chrisli, si le
laicis actionibus ambitiose le ingerens, Christi ejus discipulum profiieris : Principes gcnlium do-
sacramenla profanas. Eleclus in pontificem sangui- minanlur eorum,el qui poleslatem habenl supereos,
nolenia conscienlia exerces gladii poteslatem. benefici vo&xnlur: vos aulem non sic : sed qui vull
Gladium materialem exerceat, qui accepit gladii inler vos major fieri, sil minisier vesier 8l. Si acce-
potestaiem : potesiales equidem a Deo consliiuiae pias minisleriuiu Chrisli, si jngum Chrisii non de-
suut' 6, ui accipianl gladium ad vindiclam inate- irectas, permane in ea yocaiione, in qua vocatus es
factorum, laudem vero bonorum". De his aulem ", dimitlasque laicis populi principatum. Certe
qui sibi usurpanl usum glariii, scripliirn esi: Quia Philippus de Merlaico canoniciisCariiotensis jtiguni
omnis qui accipil gladium, gladio peribit'«. Nam et Doinini abjiciens, sicut scis, ad arma se iranslulit :
iili qui poleslatem gladii ex officio acceperunt, cumqtie magnis populis nuper praeesset, in praelio
quia tamen sibi commissa abusi suut poleslate, sagitia percussus interiii. Lex enim coelestis est, ct
gladio perierunl. Certe si Roniauoriim principum regula divini judicii, quod exitus hujus vitae infeli-
fata seriatim consideres, nulltnn eorum invenies ces habebil, qui mundanae dominalioiiis obieiitu
sanguinis effusorem, cujus sanguis effusus non fue- Chrisli mililiam derelinquit. Mors Philippi, et.alio-
ril. Julius Caesar " a Brulo et Cassio, Anlonius rum plurimum deterrere le polest. Dedit libi po-
iiiicremptus est a seipso, Claudius Caesar a Caio rniiius in eis significationem, ul fugias afacie arcus.
Caligula; Caius a prafaloiianis niilitibus esi oc.cisus; Scriptum quippe est: //Ht.j muldalo pestilenie, sa-
Nero, beatorum aposlolorum Pelri et Pauli occisor piens aslulior erit *~,justusquelavabil manussuasin

6'Malih. 10. e«Jac. i. " ~>Ose. i. '° Psal.108. " I Cor. 6, "Psal. 82. ,sExod.lO.
'* Exori. 7. '• Prov. 20. Rom. 13. " I Pelr. 2. " Mailh. 26. " Dion. " Tracl. de iiinere Hie-
rosol. " Juv. ta(. 10. s'Psal. 54. slDion. 83*Etiseb. 1. i'n Hisl. c. 15 el in chron. Victor. Thcod.
1. iii Uhi. c. 20. 84Matth. 20. "JCor. 7. 86Prov.21.
m EPISTOL^E.—EPIST. XLHl. m
sanguinepeccatoris ". Dicitur tamen, quod sic ra- 1 EPISTOLA XLIH.
peris ad vanilates, ct insanias falsas, et quod abjecla ADPETRUM AHICUM MEDICUM.
gralia divinae vocalionis, adeo ardenler affectas po« ARGUMENTCM.—- htdicat Petro medivinw perito seest
ilinere myrum nobiiem virum invishse, et mediii-
tenliam, ut sulijeclos spolies, ut per oppressionem nam illi fecisse; ralionem morbiel medicinw expo-
lyrannicam de spoliis pauperum tibi iram et Juro- nii, ac de cwiero wgrum illius curm commiltit.
reni Domini thes3urizes. Scriptum quippe esl: Po- Charissiiiio amico suo PETUO,magisler P. Bltj-
tenles polenlertormenla palienlur ". Plane, exactio- sensis, saiutem in vero salutari.
nes, quas sub practexlu comilis crebro facis, mul- Nuper ingrediebar Ambaziam (94), ubi vir nobilis
toi-um, quos amicos et domeslicos luos exislimas, Geldewinus graviier aegrotabal : occuritque mibi
tibi susciiaverunt invidiam, ut sinl, sictit scriptnm dominus castri, rogans humililer et obnixe, ut di-
esi, inimicihominh domeslici illitts ". Detcstabilis veiierem ad infirmum.
quidem rapina est in clerico : Rapinas, inquil Pro- Asserebal enim, quod et si manum curationis ei
phela '", nolite concuphcere. Cerle aclum rapiendi non apponerem, haberet lamen ex visiiatione mea
prohibuit ille, qui projecil avaritiam ex calumnia, qualecunque solatium. Ad iiistanliam itaque ma-
dum rapinse concupisceniiam interdixit. Gryplius, gnalum,qui pro infirmo devolissime suppiicabant,
milvus et R
haliaetus, accipiter, vultur, quia rapaces triduum ibi feci-Et quia propter occupationcs nicas,
aves sunt, reprobanlur in lege Domini, el a sacrifi- qnas ipse novislis, moram non poieram ibi facere
cio prohibenlur ". Si ergo vis leipsum offerre sa- longiorem, consilium meum fuil, ul vocareni vos:
crificium Deo acceplabile, nec rapinis inhies, nec pinguique relributione vestram circa infirmum dili-
affectes potentiam, nec munus acceples 9J. Nam, gentiam excitarent. Licet autem sitis circuinspe-
tcsle Prophela : In quorum manibus iniquitaiessunl, ctus in his, tanquam similia frequenter expertus;
dextera eorum replela esi muneribus ". Job eliain quia tamen teslimonio Hippocratis est experimen-
dicit, quia ignis devorabil corpora eorum, qui mu- lum fallax, eiquandoque uni revelaiDominus.quod
nera libenier accipiunt 94.Miror cquidem, nec ad abscondit ab aliis : non lacdeat vos audiie btijus
plenum mirari suflic.io,unde haec ambitio malcdicla segritudinis modum : symptomata eliain, quae ple-
adeo ardenter libi obrepserit. Tribus enim episca- niusvos instruent: elquibus auxiiiis in asgriiudine
pis abundanter suflicerel, quod libi soli usurpas de sti ulendum. Coinmune quiriem meriicorum vitium
palrimonio crucifixi. Vereor auteni ne te reproba- est, semper circa aegrituriincs variare : unde si trcs
veril-Dominus, et abjeceril a facie sua, quia cru- aut qualuor ad infirnium veniunt, nunquam in as-
buisti ministerium ejus, eijtiguin ejuscontumaciier C signatione causae, vel exbibilione curae conveniunt.
abjecisli. Resipiscas igitur, et iram Domini praeve- Porro, sicut nos duo sumus conformes in voiis,
nias lempestive. Nain, si acuerit ut fulgur gladitmn sic et decet, ut identitas sit in nostiis operibus et
suum ,s, si arripueril manus ejus judicium, vereor in verbis. Ego siquidem primitias curalionis adhi-
ne tunc poenitere desideres, cum non possis. Cum bui : cerlusqne sum, quod assequeiur de facili sa-
enim exarseril in brevi ira ejus ", succendentur nilalem, si sil, qui prudenter conlinuel nianuin
inexsiinguibiles flamraae, qu.as lamen cum matiira suam. Noveritis aulem cerlissime, quia medium
correctione, et paucis Jacrymis poenitenlialibus po- hemilritacum patitur : cum enim patiatur conlinue
teras exstinxisse. de lertio in tertium, magis affligilur. Scitis autem
Quod asperius solilo libi scribo; quod numevi quod si minor hemilrilaeus esset, cum habeat gene-
pluralis adulatione non blandior, periinacia lua (a- rari ex phlegmale puirefaclo in vasis, et extra,
cit. Nam et exhortaiorias, quas per abbalem Cla- suos nunqttam tertiaret asstillus. Quod si major
rimarisci nuper libi porrexeram, antequam easdem hemitritaeus esscl, propier putrefactionem melan-
perlegeres, combussisii, el hominemDei, qui verba choliae inius et exlra in molu malcrise intcrioris,
vitae altuleral, contumeliis affecisli : curaque tepro aeger eliam motnm et aptiludinem membrorum
posse suo a via mortis averleret, lu sanclissimam B amiiierel: denles etiam ipsius ad se inviceih clau-
cxhorlalionem ipsius canino latralui, sicut dicilur, dereniur. Quaeoinnia qttia in hac febre minime ac-
comparasli. Dominus auferat cor lapideum de me- cidunl, conslal medium esse hemitrilaeuin prove-
dio iui, et te in observantia mandalorum luorum nieniem ex cholcra in vasis et stoinacho putre-
stabiliat, ut ejus minisler esse desideres, qui venit facta. Nam si in hepale puirefaclio esset, quod
iniiisirare pro nobis. quandoque solet accidere, urina rubea el tenuis
PETRI DE GUSSANVILLANOT^E.
ut miriim non sit
(9.4) Sic resiilui ex omnibus mss. nostris. Esl bujus regni certare audeai; na ait
auiem Ambazia vel Ambasia Gregorio Turonensi reges ibi saepe degere solilos, Merula in Cos-
Aiiibocia, oppidum in provincia Turoniae ad Lige- mographia. Addam ct caslello inexpugnabili et in
rjm, loco lam amoeno silum, ut cum omnibus aliis praeexcelsa rupe siio csse munilum.
" Psal. 57. 88 Sap. 6. •' Maltb. 10. 91Levil. U. 9' Isa 53. » Psal. 28.
90~Psal.Ci.
"JoblS. 9SDeul. 32. 9SPsal 2.
127 PETRI BLESENSIS 123
minaretur aduslipncm et ad nigredinem pertine- A, lempora mulccnniur. Propler ingruenliam siiis
ret: quod , qnia non accidit, videtis materiam in lingua lavetur, sicul scitis, cum persilio, lignoque
vasis el stomacho residere. Ex quo igitur veni, quia radatur. Ad insomnitates, papaveris nigri, malvae,
ipsa die eum febris invaseral, feci ei venam bepa- violae, hyoscyami decoctio pedibus, herbaeque de-
licam aperiri. Et qtiia, dum morbus in augmento coclae capiii apponanlur. Conlra inobedientiam
esl (quod ex eo liquet, quia adhuc est urina rubea ventris fiai suppositorium , mit clystrae. naec ideo
el lenuis) nondum est purgaiione utendum, usus scribo vobis, non ul indigealis inslrui, sed ut vobis
sum repressivis, oleumque violaceum super cor et securior, et scgrolo accepiior sil medicina, qnaede
hepar, ac fronli ejtis apposui. Reslal igilur, ut nostra communi deliberalione procedil. Frequenter
cum urina spissior plenae digeslionis tempus nun- enim ex aptiiudine medici gratiosa, et ex quadam
tiaverit, detis ei frigidum cahonis, quod dare lulitis confidenlia, qtiara aegrotus inde concipit, nalura
est, quam oximel, vel aliud : nam in illo toia ma- jam deficiens convalescit. Oportet igiltir vos cirea
lilia scammoneae beneficio decoclionis evanuit. hunc circumspectuni esse ac strenuum , de ctijus
Opiima eiiam ei essel decoctio cassiae fislulaemy- convalescentia, el magni lilulus bonoris vobis ac-
robalanorum citrinorum cum capillis Veneris el i crescel, et uiilitasrespondebit ad votum.
seminibus citroli, el cucurbitae, et melonis: si ta- * EPISTOLA XLIV.
men infirmi vires haec viderilispossepali. Diaeiam, ADARNOLPIIUM LEXOVIENSEMEPISCOPUM (95).
'
sicut scitis, oporlet esse perlenuem: piisanam [c. A. D. U08.]
scilicel, et micam panis ter in aquis, aut qualer ARGUMENTUM. — Consulit A. Lexoviensi episcopo,ne
abliitauv, fomenlationcsque de malvis, el violis, et ob moleslias a principe vel capilulo, vel ab aliis
injusie illalas episcopalu cedat, sed tantitm, si per
papavere, non deficiant circa :
pedes nam ibi calor ambilionis humanw suffragia ad eum perve-
plurimum iuvalescit. Si vero vehemens calor arcem nerit.
capilis, sicul evenire solet, invaseiit, radatur ca- Beverendo Palri ac domino ARNULPHO Dei gratia
put, alque aqtia rosacea, et succosolalri, acsemper Lexoviensi episeopo, P. Blesensis, saliitem, spiri-
vivae, crassulae etiam, el vermicularis, alque plan- lumque consilli et fortitudinis
taginis, pannorum iminclione, caput, frons et Cum silis vir alli consilii et prudeuliae appro-
PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
(95) Ftni hic Arnulftis a primis pueriliae stiaean- (} tiilum dixerit; et lamen plures rie rebus Henrici II
nis liberaliler, sed Chrisliaiie educaius, nimirum ei satis libere iocnti suut, ut Mallhaetis Paris. Mal-
apud canonicos regulares, quos ex celeberrima do- mesburiensis, Polydortis Virgilius, Gervasius, Ba-
mo S. Yicloris Paris. in calhedralem suam Joannes dulfus, Bromton, canonicus Leyceslrensis, et alii.
Sagiensis episcopus ipsius fraier accersiveral. Ar- Apud quos omnes mirum de hoc odio silcntium,
chidiaconus illius Ecclesiaealiqnanriiu fuit, quous- ciim lameri aliqui de libera ipsius secessione et
que morliio Joanne Lexoviorum episcopo avunculo episcopalus dimissione locuti sint. Certe Bobertus
suo, communi omniirm suffragio ejusdem loci epi- de Monle horum lemporum scriptor Rogerio anti-
scopus electus esl. C.i eleciioni Jicel Andegaven- quior, aut saltem eequalis niillam aliam profert
sis comes obsisiere eonarelur, lameri, iiilerce.denie causam, imo absohite scribil Arnulfmn Lexovien-
Petro venerabili abhale Cltiniacensi, ab Iiinocenlio sem episcopum, cum XLaiinos eamdem rexisset
II S. P. confirmatus est, saneiae serii apostolicae Ecciesiam, rcnunliavisse episcopalui, et perrexisse
impense addicius fuii. Unde et contra scbismaiicos Parisius, suos dies dimidialurus apud S. Yiclorem,
ipse inter primos sians pro Alexanriro III summo in domibus pulcherriinis, quas ibi ad opus sttum
pontifice, Henrictim etiam II Anglorum regem ad erexeral. Adde el Necrologium ejusdem S. Victoris
fovendas Alexandri panes pertraxil. Qua de re quod sic habel: « Aniiiversariuin solemne Pairis
cum ad sunimum pontif. perscripsissel, quam ac- nosiri l>iaerecordationis Arniilfi Lexoviensis epi-
ceplae sibi essent Arnulfi litierae ui palam tesiare- scopi, qui niagnae devolionis.affeciu, quem a niul-
lur Alexander, eas in consessu cardinaliuin publice lis reiro annis erga noslram Ecclesiam habiierat,
recitari jussit, ut ipsemet ad Arnullum rescripsii. ]) de suo episcopalu ad nos veniens, canonicus noster
Porro quanto posl in prelio eum hahuerit Alexan- effectus, quietis sibi ac sepuliurac locum eaindem
der, hiiic palet, quod ssepissimead eum fainiliariler Ecciesiam inter omnes alias praeelegit, multis et
scriberet, ejusque opera in variis ecclesiasiicis niagnis beneficiis dignum, et perpeluum sui nomi-
negoiiis uleretur. Necmirum, cum et inter doe- nis el ainoris memoriale posieris derefiqnit, » eic.
tissimos et sapientissimos sui saeculi viros babere- Taceo quod de hac re in epistola Blesensis ne ver-
iur, ul lesiaiittir ipsius opera, quae doclorum om- biiiviquidem, smo et aliam lacile causam subolfa-
nitiii) niaiiibus lerunlur. Vixit aulem in episcopalu cii, non lamen asseveral. Deinde lanium abesl ut
XLannis : quem petito ab amicis consiJio, et maxi- in Ilenrici odium incurrcrii, quin poiitis apud scri-
uie a Peiro Blesensi (ul ex prajsenti epistola liquet) ptores omnes consiat Ariiulfuin summa apud Hen-
cum diiuisisset soliiudinis ergo, ad coenobium S. ricuui regem aucioritate et gratia seinper valuisse:
Vir.ioris Parisiensis, sanciitatis et innocentiae do- tum ubi Henricum ad partes Alexandri legitiiiii
micilium, se contuiil, ubi et posl annum obiil, id pontilicis inclinavil, ut palel ex his, quae ipsemet
esl an. 1181 sepultusqtte esi in veteri basilica a se Alexander ad Arnulfum leslilicandi aniini sui gra-
condita, lum ann. 1S50 iranslalus csl ad majorem, lia rescripsit : < Persolvimus gratias oiiuiitiin Con-
ubi quiescit. diiori, lauduin praeconia referentes, quod niagnili-
De causa aulem ipsius secessus salis sinistre lo- cum illum el sereiiissimum orbis priiicipeui Henri-
quitur posl Bogeriuin Baronius, iibi ail eum ob cum regem Anglorum audiviinus lirmuiii 6l stabi-
odiuin regis Anglia?, quod incurrerat, episco|ialum leiri in catholicae unitate Ecclesiae piiinjaiiere, et
suum reliquisse. Primo eniin quodnam iliud odiuin qtlod per luam praeserlim induclionein ideiri in
fuerit, el cur incurreril Arnulliis, nemo cst scriplo- sancto proposilo iininium solidavil. itogamus sane,
runt ejus aevi, cxcepto soio Rogerio, qui verbum ui iia vigii seniper circa eum ei sollicilus pcrse-
129 EPISTOLJE. — EPIST. XLV. 130
batae, miror, quod a me cl caeteris minoribus in re A honorcm, qui ntiuc onerosus esl vobis, olisequiis
periculosa et ardiia cohsilium postulatis, nisi qiiia atque intercessionibus et aliis ambitionis humanae
et hoc ipsum prudentiaesl, in arduis rebus miho- suffragiis aspirare. Currite ergo ad conscienliae
rum expiorare consilium. Frequenter enim minbri vestrae testimonium, et si invenerilis vos minus
revelat Dominus, quae a majoribus absconduntur. canbnicum iiabuisse ingressum, sitis sollicitus de
Ilabetis in desideriis episcopali administratione ce- egressu. Nam hic resigualio habet locum: beato
dere,et ad sanctum olium vos lransferre, si super enim Gregorio ' teste, qui in ovilc ovium, non per
hoc amicoriim vestrorum babeaiis consilium et osiium, sed aliunde ascendit, ad seternoe salutis
assensum. Temerarium esset mibi in re tam peri- bravium in vanum se fatigat, nisi honorem, in quo
culosa et arrfba praecipitare senleiiliam, nisi prius deliquit, peniliis derelinquat. Sancla ergo et salti-
omnes veslri slaius circiimslantias cognovissem. bris est cogiiaiib, facta episcopatus cessione, pri-
Scio, quia jam declinalis ih seneclam et senitim, valain eligere viiam, si recolitis conscienliam
cbrpusque confraclum laboribus ct selaie, suum vestramjam diclae promolionis obtenlu fuisse vel
pracnunlial imperfectum.Habet equidem sanclorum in modico vulheralam. Si meaeparvilalis acceptatis
Palrum inslitutio, ut episcopis iufirmis et senibus consilium, nihil omnino relinebitis penes vbs, quod
"
coadjutor adriatur. Nam el Valerio Hipponcnsi acquisieriiis per peccatum. Jam advesperascit vobis,
episcopo adjunctus est Auguslinus 97. Sic Arimi- et vitaeveslraeinclinali sunt dics: observat etiam
nensi episcopo, auctbrilaie Gregorii: sic Bonifacio inimicus calcaneum vestrum; et ad Iiictam vos ex-
Maguntinoarchiepiscopo attctoritate Zachariae papae speclal exlremam. Dissolvile colligationes iniquas,
cbrporis iiicommodiiaie laborantibus, dalus est eljugum exactoris abjicite. Deponite sarcinas am-
coadjutor. Quod si piincipis indignatioucm, aiit bitiosac supelleciilis, ne vos luclator occulttis inve-
capituli veslri vexaliones, aut alias hujus vilaemo- Biat oneraium. Nurius aihleta foriius diniiCal.Nata-
lestias formidatis, et ideo pacem eligitis el quie- tor exuitur, ut ffumen transeat. Yiaior exOneratur
lem, hominem degeneriset dejecti aniini decet haec a sarcinis, ut expedilius currat. In liac via torren-
facere, non vos; quem constat prae caeteris cor ma- tem morlis nalaturuS estis, in proximo, pngnalurus
gnificum et munificum habuisse. Sahe in hac requie cum eo, cum quo semper csl anceps cbngressusj
non inveniretis requiem, et ecce in pace vesira periculosus casus, diflicilis reparaiio, rara el nun-
esset amaritudo amarissima "; dum recolerelis, quam secura vicioria. Nihil, quaeso, in vobis repe-
cum anguslia spiriius gementes, vos ibi defecisse, riat suum : sed qui vos in annis fortioribus quan-
iibi fortius erat standum ; abjecloque Spiritu con- -, doque devicil, ipse vos victorem inveniai, licet de*
silii et fortiiudiiiis viaeretis vos a pusillanimitate crepitum el ihfirmum. Vale.
spiritus el modica lempestaie subversum. Ad resi- EPISTOLA XLV.
griaiionem episcopatus nulla, si mihi crediiis, vexa- ADANONVMCM QUEMDAlt.
tio vos induCef. Nam haec omnia forlasse operalur ARGUBENTUM. — [C.A.D. H74.J
Negai RegincdUumBallioiiienseni
Dominus, ul del vobis vexatio intellecluin. frilu- ephcopum fuisse aul persecutorem atil occisoreui
ralur granura, ut reponaiur iri hbrreo; quadralhr S. Thomw Canluar. archiepiscopi; si qiiid verd
vel verbo vel faclo in eum deliqueril, id ex igno-
Japis, ut sine sonitu mallei inleinpli aedificiocollo- ranlia accidisse, vel certe eleemosynisj lacrymis,
ceiur : movetur lurbo, ui Elias rapialur in ccelum "'*. pwnisquesponle suscepiisexpiaium esse.
Si vero vesiri principis graliam affectalis, eam Arguiiis el damnalis B. Bathoiiiensem eieciunt
potesiis obtinere levissime; dummodo vos ha- (96), lanquarn B. Thomae marlyris persecutor fue-
beatis circa eum humiliter et devote: Ipse homo rit el occisor. Scitis equiricm; quam peficulosturi
est, qui rebellionem et contumaciam in episcopis sit homini innocenli notam tanti criminis inurere,-
super omnia deieslatur. Ipse esl, qui sola humililate et adversus innoxium delestabilem suscitare infa-
vincil el vincitur. Porro aliunde subesse potest le- miam : quam cum abolere Volueritis, ipsius excur-
gitima rcsignationis occasio. Cum enim scriptum D sum non poteritis cohibere. Scio, quia martyrem
sil '"', quia proni sunt sensus hominis ab ado- dilexit ex corde, et inier desiderabilia hujiis mundi
lescenlia in malum; dicitur, quod ab adolescentia fuil in volis ejus quandOque praecipuum familiari-
coepistis ecclesiaslicos honores olfacere, et ad hunc lali et obsequio marlyris adhajrere. Beatus siqui-

PETRI DE GUSSANVILLA NOTJi.


veresj » elc. Tum etiam chm saspesaepius ab Hen- siola 15'S apud Pelr. Bles.* quam uterqiie legalus
rico missus est ad Thomam Cantuariensem ar- scribit ad Henricum.
chiepiscopum pro impedienda excommunicatione, Porfo scripia videtur circa annum 1108, quovel
quain Thonias in eum fulminafe proponebal. Tum patilo posi Arnulfus renunliavit episcopatui.
denique quod Henricus in angusliis posilus pro im- f- (96) Quia ReginalduS perseculioiiis et caedis Sy
hiani illa rebellioiie el conjuratione filiorum suo- ThOma?infamatus fuerat, coiisecrafionem ejiis ad
iuin adversum se, Arnulfum cum Roirodo, Rotho- episcopatum Batiioniensem quiriam imperiire moliO-
mageusi archiepiscopo, legatum miserit ad Fran- baiiiur. Unde eum in hac epistola Petrus a tanttf
corum regem pro reconciliatione, ut liquet ex epi- facinore purgare niiitun

*~Possid. in Vita August. c. 8. ss Isa. 58. ,'• IV Reg. 2. "° Gen. 5.- *'Lib ix, episl. 40;
PiTROt, C€V1I, 8
151 PETBl BLESENSiS . 132
dem marlyr suspenderat pairem suum episcopttm A me pcenitentiam qui agunl humilem el devoiani.
Sarisberiensem (97). Nec mirum eo lempore vide- Scio autem, qiianlum exterioribus signis perpcn-
batur, si filius afflicto patri compaliens, quandoqtte dere potest humana fragilitas, quod si"praefatus
durius, attt minus consulte de sancto marlyre lo- electus aliquid altentaveril in contumeliam marty-
quebalur..Nam et nos inscitsali vilam ipsius pula- ris, illud expiavit asperitate cilicii, largioiibtis elee-
bamus iiuaniam, el finem illius sine honore : sed mosynis, lacr.ymis profusioribus, et ausierioribus
computalus est inler filios Dei el sors illius inler diseiplinis. Res esl plena periculi, sinisira de ho-
eteclos s. Quidquid faeiebat, charilalis oblenlu et mine innoxio suspicari. ldeo Apostolus ad Romanos
zelo jusliiiae, iu crimen odii et invidiae vertebaiur. scfibens, ail: Infirmum aulem in fide assumite, non
Sed e conlra, quidquid machinabalur ad ejus infa- in suspicaiionibus cogitationum ls. Nulli aul pauci
miam liumanamaliiia, eidem converte.bat Dominus hodie sunl, qui conscienlias alienas inspicianl, qui
ad coronam. De ipso capile noslro Jesu Clirislo, ciim Elisaeodicani ad Giezi : Nonne cor meum in
dicit Isaias : Nos pulavimus ettm leprosum, et per- prwsenli erat, quando accephli argentum el vesles "
cussum a Deo, et liumilialum 3. El nos quidem pre- a.Naaman? Temerarium esl, si luum delictum
tiosissimum Chrisli membrum lepiosum reputavi- dissimulas et judicas alienum. Verhum Saiirici
mus et abjeclum. Haec est lepra, quae in sanctos Best:
Domini scdiffundit. De hac lepra in Levitico 4 me- Ut nemo in sese iental descendere, nemo ls :
mini me legisse : Si effloruerit lepra dhcurrens in Sed prwcedenli speciatur manlica lergo.
cute, sacerdos lepram mundhsimam judicabil. Cum Nolile ergo hominem criminose arguere, noliie
omnis lepra immunda sil, lepra infamiae, quae san- judicare servum Domini : suo enim domino slat
clorum afflcit iiinoceiitiam, munda esl; nam cum aut cadil. Ejus est judicium, qui scrutalur corda et
cxlerius excurrat sinistra opinio, cum exterius renes ie, qui scrutaiur Jerusalem in lucernis ", cui
menlialur iniquilas sibi, sanctorum animw in mann cogilalio liominh confitetur 18.Pro minimo mihi est,
Dei sunt ",_ justique verba exterioris contumeliae dicil Aposlolus, ul ab homine judicer, aut ab liumano
conlemnentes, de thesauro conscieniiaesuni securi. die 1S.Cui concordat, quod per Isaiam dicil Domi-
Nota in Cbristo hujus leprae vesiigia, quaea capite nus : Nolite, inquit, Itinere opprofcriumliominum, et
in membra, a palre in filios derivalur. Curabat blaspltemias eorum ne limeatis %~.Ei soli relinqua-
Dominus languenies et violalor Sabbati dicebalur. tur judicium, cni omne judicium dedil Paler ".
Non esl, dicebanl, hic ftomoa Deo, qui Sabbalum Ipse Jicet ntinc mulla sustineat patienler, judicaiu-
non cusiodit °. Ejiciebal damiones, elboc maleficiis r rus esl tamen tempore suo. Cum accepero, inquii,
ascribebant. In Beelzebub principe dwmoniorum, tempus, egojuslitias judicabo ". Tunc boni disccr-
inquiunt, ejicit dmmonia ', Nunc Samariianum, nenlur a malis as. Deus enim deerum Dominus lo-
nunc filium fabri eum vocabant 8. Ideo describit quetur, et vocabitlcrram "* : habensque venlilavtum
eum Zacharias sordidis vestibus indulum 9, quod in manu sua 2S,veniet ul discernal populutn suum *6.
ei, et imitatoribus ejus convenit, ut in vesle sordida Inlerim aulem cum Hierosolymilis habilal Jebu-
sit decor meulis, et in cute leprosa sit nuinditia saeus ". Inleriiij in horlo palrisfamiJias simul sunt
cordis, et inter conlumelias detractorum pura et saliunca ei ahies, uriica et myrtus 5S. In grcge Ja-
munda consciemia sit in sanctis. Proplerea sponsa cob animalia alba el nigra, agni el hcedi s9. ln reli
in Canticis 10dicit : Nigra sum, sed formosa. Si Petri pisces boni et maliso. In arca Noe animalia
ergo Balhoniensis eleclus, sictit et nos omnes, vi- munda et immunda sl. In agro Domini lilia inler
tam martyris quandoqtiebabuit in derisum, si pa- spinas ~~,cl zizania inler spicas 33. In arca Domini
tri suo beneficium relaxalionis obtinere curavit, granum cum palea. ln cella Chrisii vinum cum aci-
non esl quod ei debeat imputari ad crimen. Se.d,et nis 3*, oleum cum amurca. Non est noslrum ali-
si adversus eum deliquil.in aliquo, eum excusabi- quem judicare ss : novit enim Dominus, qtti sunt
lem ignoranlia facit. EcclesiamDei persecutiis sum, D ejus 36. Consulo igilur, frater, elexhqrior in Chri-
dicit Apostolus, sed misericordiam conseculus sum, sto, ul cessemus a verbis eliain ad rem non perti-
quia ignorans^ feci ''. Credo, quod si sanguis Abel nenlibus : cumque luluri siut primi novhsimi, et
clamat de terra ultionem ", sanguis miiissimi mar- novissimi primi 37,credo, quod vos praeccdel ad vi-
tyris ciamat remissionem peccalorum, in his maxi- tam, quem novissimum reputatis.

PETRI DE GUSSANYTLLANOTyE.
, (97) Jocelinum nempe, quem Thomas Canluar. loariensis faclae interfuerat.
archiepiscopus excommunicaverat, pro eo quod Ju- Scripta est haec epistola circa annum 1174, qui}
njpris regis coronationi contra jus Ecclesiae Can- elecius esl Reginaldus.

' Sap. 5. sIsa. 53. * 3. ' Sap. 5. GJoan. 9. » Matih. 19. s Maltb. 15. 9 Zach. 3.
Cap.
10 Cap. 1. .» 1 Tim. 1. " Gen. 4. 13Rom. 14. 141Y 1S ''
5.
Beg. ~' Pers. sat. i. Rom. 8. "iSo-
phon. 1. 1SPsal. 75. " I Cor. i. ." Isa. 51. 81 Joan. 5. Psal. 74. S3 Malth. 25. '> Psal.
49. » Matih. 5. 26 Psal. 49. " Josne 15. !S Isa. 55. " Gen. 50. so Maith. 13. 31Gen. 7.
" Cani. 2. « Mallh. 13. 3t Num. 6. 3S Maiih.7. se II Tim. 2. 3' Matth. 20.
_,
155 EPISTOL.E. — EPIST. XLVl. 134
EPISTOLA SLVI. A in forlitudine manus suae 38. Cumque vix aul iiuu-
ADRICARDUM SYRACCSASUM EPISCOPUM (08). quam permittatur egressus his, qui semel ingressi
sunt: nolo ingredi;
[A. D. 1173?] t
— Causam Rihcardo quia me vesligia lerrent
ARGOMESTDM, episcoporeddii, Omnia, le adversum speciantia, nulla reirorsum^.
ciir in Siciliam reverli nolit, videlicet prppler aeris Contraxit
inclemenliam: tum excurril in laudes B. marlyris ab acre suo Sicilia (1); coniraxit et a
Tltomm Canluariensis;' ac denique ephcopum, ad malitia inhabitantiuin in ea^ ut mihi odibilis, et
qnem scribtt, lioriatur ui in Anglia, patrio solo, quasi inhabitabiliscenseatur. Ipsam abominabilem
reliqunm vilw cohficiat. mihi i'eddunt aeris distemperaniia, ef venebi di-
Charissimo Palri ac domiho RICARDO, Dei graiia steinperatio frequens, cujus immanissima crudeli-
Syracusano episcopo, P. Blesens.; sahitbm in vero tate ibi periclitaiur assidue noslratum ihcauta sim-
salulari. plicitas. Quis, quaeso, ibi securus inhabitat, ubi
Quod me in Siciliam redire cupilis, et eslis de praeler caeleras passiones, monles ignem inferna-
ihea revocalione solliciti, gratiarum acliones vbbis lem semper evomuiit, el fetorem sulphureum eva-
refero, qriantas possum ; verumtamen non sum adeo . porant? Nani ibi procul dubio est poria inieri, de
prodigus vitae meae, ut velim requiem pro labore, B qua dictum est : A porta inferi erue, Domiiic, ani-
securitalem pro periculis, pro ae.griludinesahiia- mam riieam. Porlae, inqiiam, moriis et inferi sunt
tem, pro peregriuatione palriam, vitam pro morte, montes Trinacriae (2), ubi absorbentur a terra ho-
delicias pro angusliis permutare. Terra siqbidem niines, et descendunt in infernum viventes. Dulce-
veslra devorat liabilatores suos nec parcil aclati, diriem nativi aeris vestri Ahglici, bmhemqile escafn
riec sexui deferl, nec personam considerat, hec terrae nostrae abomiuala est anima veslra, et a*v-
favorem cbndilionis, nec graliam dignitalis acce- propinquavil usque ad poitas mbrlis. Omhis qiian-
piat. Triginta et septem animae cum domino Sie- tuscunque cibus fuerit, sive potiis apud ribs, salu-
phano (99) Siciiiam suht ingressae, Omriesque in laris est et acceplus. In ienuibiis diaetis peccant
nioiie conclusi sunt, praeter me et magistrum Ro- vestrates : cumque vivant apio taiilum et feniculo,
gerium Nortbmannum (100), virum litleratum, in quibus fere est tolus victus vesler; ex liis tamen
ihduslrium et modeslum. Nos solos eduxit Dbminus generalur bumor, qui semper in causahi morbi
per niisericordiam suani de medib umbraj mortis acutissimi, et mortia matefiam computrescii. Illud
PETRI DE GUSSANVILLANOTJi.
(98) Eral liic Richardus nalione Anglus, nobili- C concitata , dignitatibus cedere Siciiiamque cito de-
late generis, experientia, erudiiione, eloquemia, serere coactus, in Syriam transfrelavit, ubi paulo
caeterisque virlutibus insignis, propterea.ulriiisqiie posl obiit. Plura vide apud Fazellum.
Guillelmi palris et filii Sicilfce regum familiaris, (100) Hic Rogerius postquam e Siciiia cum Petro
imo et ex primoribus regni adminislris. Cum enim Blesensi reversus Juisset, Parisiis theologiae operani
Guillelmus I esset in exlremis, Margaritam uxorem dedil : qui cum post mortem S. ThomaeCanluarien-
suam regni ariministram, Ricliarduinque consiiio- sis archiepiscopi de| ipsius sanctitate a multis in
rum participem constiluii, doriec filius ejus adiiuc ulramque partem disputaretur, ipse acriler stctit
infaus per actaiem moderando regno aptus esset. cbnira magistrum Petrum cantbrem, inler theolo-
lnde Guillelmo II regnum adminislrante, ab iniiinis gos iiinc terjiporis celeberrimum, quiThomam san-
ejus consiliis fuil; alque magnus regni cancellarius. ctum appellandum esse conlendebat. Rem pluribus
Conlinha regis familiariias invidiam illi, ut mcris naiiat horum temporum ferme aequalis scriptor
esi, apud omiies concilavit, adeo ut Joannes carrii- Caesarius Heislerbakensis, lib. vm Dialogorum,
nalis cum in Sicilia legalione fungerettir, primo- c. 69. Fuit is BogeriusposteadecanusRothomagen-
rum regni stiggesiione, Richardum cogeret adcon- sis anno Chrisli 1198. Unde et anno 1199, de eo Jit
sccrationis munus suscipiendum. Tandem anuo rhenlio in chartulario capiiuli, et in veteri obituario
1169 consecyilus est. Ecclesiaj Bothomagensis: nominaltir etiam in cbar-
Juncius eiiam fuil amicilia ThoniseCanluariensi lulario prioraius Bellilbci an. 1200, el in donalione
archiepiscopo, qui multos ex consamguineis sui qiiadam Margarilae,uxoris Henrici Junioris, in char-
causa relegatos in Siciliatn transmisil, sub prote- j) tulario capiiuii Rothomagensis.
ctione Margariiae reginae, et Richardi episcopi, ut (1) Ferlilissimaiij, uberriinani et amcenissimani
palet ex liiteris S. Thomae, quibus grati animi si- esse Siciliam geographi el historici pfiiie omr.es le-
giiilicaiionem lestalur ipsi Richardo, apud Baron., stanlur, et maxiine Fazellus, illius regionis indigena;
tdin. Xll, ad an. 1164. propterea diceudurn esi Bleseiisem paulo durius liic
(99) Erat hic Perlicensis comitis filius , el Mar- in Siciliatn excandescerc; ni:i forle dicamuscum in
garitfe; Siciliaereginae,malrisGuillelmi infaiitis, con- mores polius Siculorunj quam in coelumet solum
sobrinus , quera iila e Francia accersilum, licet invehi, cnin scilicet e Siciiia j in qua per annum
aetale adhuc adolescentem, regni cancellariiini in- lionorificeniissime degeral, exire coactus fuisset, ob
slilueral;. Panormilani quoque canonici, habila a sedilionem, quae in Francos excitata iuerat, in qua
regina libera pasioris sibi deJigendi poteslate, in eorum maxiina ntultiludo inaudila crudelitale op-
«Hindem Sie|(bahum unanimes archiepiscopatus suf- pressa est. Rem hanc lusius vide apud Fazellum
fragia, populo el Guiilelmo eardinali Papiensi fa- Decad. 2, iib. vn.cap. 5.
ctum probantibus, contulerunt. Sicque duas regni (2) Cur Sicilia dicla sil Trinacria explical Fazel-
niaximas dignitales adepius lotius curiaepost^regi- lus Dec. I, lib. i, c. 2, ex scriptoribus Graecis, sci-
nam onus et honorem suscepit, inquit Falcandus. licet a tribus promontoiiis, quae fcrmam ejus eili-
Veruiii, anno vixelapso, ob innalura in Francos ciunt.
odium Siciliensium, seditione in eum a proceribus
38Psal. 106. 39Horat. lib. epist.l.
i,
155 PETill BLESENSIS 135
autem adjicio, quod assidue legiltir ih librb expe- A Domini, perculiens episcopum in furore Dqmirii,
rienliac; quia, cum scriplum sit *°, quod omnes cum populo ei universa civitate subverlit. Patet
insulares populi sint generaliter infideles, Siciliae itaque, quia beatissimse Agatlies offensam suis exi-
habitatores sopliislici amici sunl, et occulti alque geniibus peccatis incurrerant.
perdilissimi prodilores. Vobis isia non scriberem, Non sic, quaeso, irascnluf nobis be*nignissiimis
«isi vos haeceadem cerlo et frequenti experimenlo mariyr noster B. Thomas. Si exarserit in brevi ira
didicisse novissem. Inde est, quod cum alios fide- <?/Ms*3*,'paiieiitiam quani semper habuit non dediscat,
les sibi populos flagellel Dominus in spiriiu niise- el ifatus miseficordiaj recordelur. Spes equidem
ricordiae et mansuetudinis; plebem Sicili* JJagel- mea est, qood quoiies nobis Dominus flagellum suae
lat, nunc in judicio Sodomae et Gomorrhae41,nnnc indignationis inleiilat,- stal marlyf in confracli.ne
in plaga Daihan et Abiron w, nunc in spiritu judicii pro nobis atque gemilibus inenarrabilibus miscri-
el ardoris. cordiam judicis inlerpellei. Exsulla, Anglia, ex-
Scilis, quod jEtna mons (5) frequenler ignes suos sulia, occidens,-qtiia visilavil nos oriens ex alio **'.
in immensum circumquaque diffundit : et adhuc Thomam aposlolum India et Orienlalis regio jacti-
per spatium diaelaeunius uiidique combusta et de- iabal; sed occidentalem.respexil Ecclesiam, qui in
formala est lola facies regionis. SaevientisflammaeB cwlis habiiat et humilia respicit *l*. Dedit Dominus
procellosa vorago omnes incolas, aut expulit, aut Angliae Thomam noslrnm, non invidemus Indi;e
combussit. Haeredilas mise.rorum dala esl in eoiu- Thomam suum. Sil Thnmas apostolus in India ; sit
Lustionem et cibum ignis ; et, ut expressius ioquar, Thomas martyr noster in Anglia, ut per hos duos
jgnis et sulphur, cl spirittis procellarutn pars cali- lestes Christi ab orlu solis tisqtie ad occasum sit
cis eorum 43.In omnem lerram, el in fines orbis JauriabiJe nomen Domini. Eat, qui voluerit, in
lerrae jam exiit plaga ilia, qua nnper in Sicilia per- Indiam ad suffragia beali apostoli : tam Ionga
cussj sunt Catanenses in vigilia B. Agallies, cum peregrinalio nimis laboriosa est mihi; mihi sufficit
episcopus ille damnatissimtis (4), fraier Matlhaei Tliomas meus. Illepalpavii latus Domini, et fixuras
notarii (5), qui, sicut scilis, sibi sumpsit honorem clavorum; ilie, quia vidil,-creriiriit : bealns, qni
non vocatus a Domino tanquam Aaron, el qui ad non vidit, et creriidit, nec dubilavil; alque holo-
seriem illam non electione canonica, sed Giezitica causttiiii Christo, et pro Cbristo se obltilil. Non
Venalrtate intravit; cum, iiiqiiam, abominalionis laboro martyrcm aposiolo comparare, cum aposio-
offerret iiicensum, intonuil de ccelo Dotninus, et ltis sit major marlyre. Sed gloriosum est nos ha-
ccce tevraeniotus magnus factus est. Angelus enim bere niariyrem,- qui aposioli nonien' habeat, et
PETRl DE GUSSANVILLA NOM.
i (5) Ex Gervasio Tomacaeo. < ^Elna mons plenus P ses reperio, hisioriam liis versibus describi auclor
est sulphure uiilrimentis humidis gc-nerato, ex cu- est Bocclius Pyrrhus loco citato :
jiis bialu flammacvomuntur impelu venlorum exa- Unde superbil liomo, cinis est, caro vermibuscsca,
gitalae, nociu qnidem horrendo speclaculo.et inter- Flos feni genilor,genilus, genilrix, genilura, '
diu lumine caliginoso, quae ul nullofrigore leriipe- Cataniam doleo, dolor est miserabile dictu.
rari possunt, iia ncc frigus ullo mododissolvere.» Ctara,
PeyEtna, etejus ignibus fuseFazellusfJcc. I. n,c^4. Divitiis,\,olens,anliqua fuilplebe, milile, clero,
auro, specie, virluie, trimnphis.
(4) Joannes de Agello xxi Calanensis Ecclesiae Heu ! lerrwmolu ruit iilapolenlia rerum.
iii Sicilia antisies, fralcr Matihaei nolarii, Siciliae Morie rnit juvenis, morilur vir, sponsa, marilus
regis cancellarii, qui prius laica maiiu, scilicet a Unde sitperbil homo? Deusuna diruit horcl
Guilleimo Siciliaerege, contracanonesinirusus fue- Turres, ornalus, vestes, cunctosque paralus.
ral: posiea lamen ab Alexandro Hl consecratus,
el sacro pallio niorearchiepiscoporum coboiiesiaius, ln Quis gemilus, lctcryinas,suspiria eorde tenerel
liinto gemitu? Periii pars maxima geniis,-
anno 1168, ul est apud Rocchum Pyrrhum, toni.ll, dolorI et monachi quadrayinia quaiuor el plus ;<
Nolitiarum Siciiiw, noiil. i, Eeclesiae Caianensis. 1'roltEi periit pasior pairim, pater ipse Joannes :
Qtii cl referl cx anliquo apographo eeleberrinuinj
illud diploma, quo siimmus ille pontifex praedeces- Ponlificalis howor, lux regni sic periere.
Sil requies cunctis, luceat lux ipsa perennh
sortim suorum vesligiis iuba:reiido , slaluit tit idem Ponlifici, suis, et nunc el in wvum.
ei abbas Catancnsis a monachis canonice monacliisque
episcopus
elcclus, a Romano poniilice beneriiealtir et conse- " Fuithoc4, Febr. iiitlici. i.
creltir, ipsique soli snbjicialur. Pallii eiiam usuui ul (5) Erat hic notarius regius, in curia regum Si-
archiepiscopis ei concedit, etc. eiliae admoduin poiens. Fuit primum sub GniieJ-
De ingenti autem illa clade, et enormi terrsemolu, mo 11 vicecancellarius rcgni. Tum a Tancredo rege
quo subversam esse civilatem Calanensein ait Ble- magnus cancellarius coiisiiliilus, inquit Roccbus
.sensis, sic breviier Nangiacus ad annum Ghrisli Pyrrhus in ChronologiaRegum Siciliw. Qui Jnsuper
1169 : <ln Sicilia urbs Caianae terraDinotti subver- addii eum non modo in sua palria Salerni, sed ct
tilur, ubi episcopus, clerus, ct abbas de Milelo cum Panornii plurima suaepieialis nioninienta reliqijisse,
40 monachis et fere quindecim millia bominum pc- ecclesiasque el monasteria aediucasse. Plura dc eu
Tieruni. r Sed paulo fusius rem narrat scriptor Sicu- Falcandus etFazellus.
lus, el qui reni omnem, protit gesta, suis spectavit Scriptam opinor banc epislolam circaaiiniiiu 1173,
©culis, Htigo Falcandus, el post eum Tlioiuas Fazel- sciliccl paulo post morlem S. ThomaeCariluarieif-
Jiisetiam indig-ena,el ex utroqtie Baronius, toni. XII, sjs.
ad an. 1169. Sed et ex ms. quodam apudCalaiicn-
*° Lcge Faxellum lib. vii,2 decan. 5. »' Gen. 19. " *»Num. 16. "Isa.4. ' ***Psal. 2. " Luc. i.
«*' Psal 112» cap.
.
137 EPISTOL^E. — EPIST. XLVH, 138
apostoiuiB miraculis aut imitetuf, aut vincat. Non jS. Si quid durom libi loctituri sumus, illuslrissime
indignatur apostolus, quia nec indignatur Dominus princeps, susline patienter; nam ex abundanlia
aposiolorum et marlyrum, si quandoque Spirilus cordis, et vehementia doloris os loquilur. Non feras
sancliis in operatione virtutum plenius et celebrius moleste, si rogamus, quae ad pacem sunl, si operani
alicui se iufundit. Et haec, inquit Dominus, facietis, damus , ut convertanlur corda filiorum ad patrem.
el majora horiim facietis ts. Amor marlyris a pro- Dolenius, doloremque dissimulare non possumus,
posilo meo aliquantitlum me abduxit; rcvertor ad quia.palrem luunt persequeris, terramque ipsius,
propositum. Sed ad vos, amanlissime Pater, in Si- quam usque ad sanguinis effusionem lueri debue-
cjiiani non reverlar. Fovet Anglia me jam senem, ras, tu ipse das in direptionem et praedam. Et unde
fluae vos fovit infanlem. Utinani relinqueretis ler- hoc tibi, quod Brebaniioiium factus es duclor (6),
ram illam, Pater, monluosam el m.onstruosam, et gentique excommunicatie et perditissimae adhaesisii,
ad naiivi aeris dulcedinem redireiis. Ad hoc vos ut perderes devotissimam libi gei)tem?In quo le
movere debueranl diulurnilas et securitas vitse, ojTeiidjt,in quo graliam luam deirieruil patertuus?
amor palriae, naturae les, conditio nuirilurae, pra> Nunquam tibi exbibuil se dominum, sive regem, sed
cipue aulem, el prse omnibus amor domini regis quasi procuralorem regni lui, ct in rerum tuarum
Anglorum, qui vos bracbiis sincerae charilalis am- :•* administratione fidelissimum servienlem. Tibi.et
plecliiur. Et uisi graliam respuerilis obialam yobis non sibi vivit. Tuum esl, quidquid polesl, quidquid
in terra naliviiaiis vestrae, incomparabiiiler prae- scit, quidquid facil, quidquid congregat, qtiidquid
paravit gloriam et honorem. Veslrae, quaeso, nali- hahet. Ubi est filialis affeclio? ubi est reverentia
yitaii sepultnra respondeal : velilis apponi patribus patris? ubi est lex naluroe?ubi est iimor Dei? ubi
veslris, et Anglia cineres veslros, quos produxil, sunt sacramenla illa, qtiaj palrituo coram nobis
excipiat. Duice est in amicorum amplexibus mori, corporaliler praeslitisti? Ubi est intercessio illa, qua
charorurn lacrymis excipi, cum suis progenitoribtis nos et alios episcopos lerra palri luo pro te fide-
sepeliri. Iu cujus rei observanliam, sicut Icgitis, jussionis vinculo obligasti? puias ila Deo illudere?
sancii palriarchai plurimunj fuere sollicili. Fugile, Ipse esl rex regtim , terribilis apud reges terrae, et
Pater, a monlibus flammivomis, suspecla sit vobis qui aufert spiriluiii principum. Dilige el honora, fili
^Einae vicinilas, nec vos morienieiii videat regio charissime, patrcm tuum, «t, pro honore exhibito
iufernalis. patri, tibi sil longilttdo dierum. Ronora patrem
EPISTOLA XLVII. tuum el matrem tuam, dicit Dominus, ut sis longm-
ADHESMCCM III AKGLORCM REGEM. vus super terram is. Fiiius qui maledicit palri atit
fA. D. 1174.] matri, in lege Doinini Iapidalur". Cum ergo mala
ARCCMENTOM.— /licfcardiisCanluariensis archiepisco- agere sit longe gravius, quam maledicere, merito
pus Henficum, Henrici II regis Anglorumfilium, pcenae subjacet graviori, qui palreni aut matrem
horlaiur ut a bello , quod in parenlem suum move-
rat, absislal; el, ni faciat, excommunicationemmi- contumeliis aflicit; et moleslal injuriis. Teste Salo-
yalur. mone *8: Gloria palris est filius sapiens; Deo vero
HEKKICO iertio, Dei gralia regi Angliae, et domini abomiiisbilis esl qui contumeliam facit patri,
regis filio, RicuAnuusCanluar. EcclesiaeIiumrlis mU Quam grala, quam favorabilis, quajn suavis, quam
iiisler, spirilum consilii cum salute. amabilis, quam Deo accepta sit erga parenies af-
PETBI DE GUSSANYILLA NOT&
(6) Brebaniiones, Brebensones.Brabanti, ita dicti tienlur. > Pravos aulem eofum mores eiTeralamqiie
S,iint,quod ex Brabanlia ortum ducerenl. Eranl au- rabiem aple describil Guilielmus Britlo, iib. i Ptii-.
tem isii homines sceleralissimi, qui vel sua sponie, lipp., de iis subnomiiie Cotarellorum ila loqtiens :.
vel alioruni stipendiis. conducti omnia late depopu- Necmora, Biluricas exercilus ibalin oras,
labantur. Aiiter etiam dicebaiiiur Cotarelli et Bup- D Ui Coiarellorum vim smvitiamquerelundat,
larii, et boc noinine vocabatur liinc lemporis uni- Personhve sacris, rebusve, locisvesucralis,
versa praedonum et lalronum publicoruin colltivies. Nullus prwsiabalur honor, rcverenlia nulta,
Eos <geiileiu nefiriain» vocat Cbronicum Antissio- Nil juveni virtus, puero nil debilis wtas.
dorense; MatlhaeusParis. i Sp.urcissimos el igno- Henricus rex paier in angustiis positus, ad Alexan-
. biles; i Alexander HI epist. 45, < Genleni ini- drum poniilicem per lilleras confugerat, ut in re-
qtiam : » Petrus noster hic t gentein excommunica- belles lilios suos gladium Pelri exererei, quod ei fe-
lam, perdilamque, > scilicet quia et ipsi, et qui eos. cit,et Richarrio Caiiiuariensi archiepiscopo manda-
conducebaiit, in concil. Lateran. sub Alexandro III, vii, ut qiiictinque pacem Domiui regis iurbareiu,
ann. 1179, anaihemale percussi fuerant. Concilii appellalione omni renjota, excomniunicaiionis vin-.
yerba sunt, cap. 27 : < De Brabantionibus et Cota- culo asiringerenlur, inquit Bleseusis nosier episl.
rellis, el qui tantam in Chrislianos immanitatem ex- 69 ad episc. Andegavehsem. Qui el haec addit:
ercehi.ui nec ecclesiis, nec monasieriis deferant, < Hac auctorilale fretus dominus Cantuarieiisis
i.6n vjduis ei pupiliis, non senibus et pueris , nec omnes domini regis impugnalores apnd Gadomuni
cuilibe.l ajtaii parcant aut sexui, scd more pagano- nuper excomrniniicavit, nec regi Juniori, nec alii
runi omnia perdant ac vaslenl. Siinililer consiilui- exceptionis gratiam fecit. »
irius ut quj eos conduxerinl vel lenuerint, vel fove- Scripia est hacc epist. ann. Cbristi 1174, quo su-
rinl per regiones in quibus laliler debacchanlur, in perius relaia gesta suiil. Ex Rogerio in Aiiuaiibus
pominicisei aliis solemnibus diebus publice denun- Anglicis.

*«.Joaii, 14. «Deut. 5, Exod. 21. « Matili. 15. '*' Prov. 17.
'
159 PETRIBLESENSIS > W
feciio filialis; quam vero exsecrabilis el danmala, A Avelle a sole solis radium , et non lncet; rivuni a
atque poonalibus exterminanda suppliciis irreve- fonle, et arescit; ramum ab arbore, et siccatur;
rentia in parentes, multis docemur exemplis. Mulia membrum a corpore.et putrcscit. Separa filium a
legimus , quae le et alios ad paternae reverenlise ob- devotione paterna , el jam non esl filius, sed fratef
servanliam eflicaciter exhorlantur. Piiilippus intcr el collega eorum, quibus dicitur : Vos expalre dia~
Romanos principes primus fuit fidei Christianae pro- bolo estis st. In principio Isaiaelegilur"": Filios entt-
fessor. Philippum filiuin habuit; qui cum cssei, patre trivi el exaltavi: ipsi aulem spreverunl me. Ullimum
vivenle el consentiente, in imperialem apicem subli- autem verbum ejnsdem prophelae esl: Vermis eo-
malus, suminae sibi gloriae ascribebal, quodpalrem rum non morielur, el ignh eorum non exslinguelur".
liaberet supersliieiii, cujus imperio non minus hu- Probilalem tuam, pmdenliam , liberalitatem, con-
iniiilcr obediebat imperalor, quam iniles devoius, slanliam , pulchriludincm , alque alias gratiarum
vivens in omnibus, quae habebat, ad palrem, non doles, quibus le natura multipliciter ilhistravit,
ut iniperalor, sed ut filius. Hermes, Agaihoclsei re- mundus praedical universus. Veruniiamen , si erga
gis filius, cum pater ejus ageret in exlremis, el a palrem tuum humilitatem el dilectionem in verittiie
populo ppstularetur in regem, respondit, se regni noii exhibes, qiianlo celebrior est laus tua, tanlo iu
oflieium non debere praesumere, quandiu paler ejus niajus et cummunius opprobrium convertetur.
vivcre speraretur; eujus prudenlia erat in admini- Novisti quia pater luus, homo est, qui sola bumi-,
stratione rcipublicae approbala. Decius imperator litatesibi exhibita mansuescil. Sisergo ei subjeclus,
cum Decium filium suum imperiali diademate pro- et ipse suam tibi per omnia subjiciet voluntatem.
poneret insignire, renuit minor Decius, dicens : Exhibe te patri in vera humilitale filium, et ipse
Vereor, ne si fiam imperator. dediscam esse filius. libi se non solum palrem exhibebit, sed famulum.
Malo tamen non esse imperalor, et humilis filius, Eris rex regis, el dominus domini lui, qui ad hoc
qtiam esse imperalor, et filius indevotus. Imperet libi vivil, et sibi morilur, ut post mortem ipsius
pater meus : meum imperium sit parere huriiililer maguifice vivas, regnumque et solium tuum cum
jmperanii. Volusianus imperator, Galli imp. filius, mtiltis laboribus et expensis corroborat et confir-
licet cum paire suo imperarel, nihil tamen se com- mal, ut ipsum fuluris temporibus barbarae hosliii-
ujiine habere cum patre proposuit; nisi quod cum tatis persecutio non subvertat. Haeres lui patris es,
pater ejus oceideretur ab hosiibus, se pro eo et cunt et successor in regno; de haeredilaria successione
co perrnisil occidi. Valerianus imperator **',de cu- securus et certus, sustine, non fesiines ; quia, teste
jus tyrannidc bcati martyres Sixlus et Laui'eniius C Salomone : Hwredilas, ad quam in principio festina-
ielici triunjphavere maiiyrio, quia patrem suum lur, in novhsimh beiiediclionecqrebit ''. Nimis dam-
quadam die atrociler verberavii, a Sapore rege Per- nabiliter te seducit adulalorum suggestio, qui tibi
sartini caplus, apud eum adeo ignominiosa servitule submurmurant et suadent, ut cerlam in regno libi
consenuit, quod quoties rex erat ascensurus in vindices porlionent; porro isti non tanlum honorem
equum, Valerianus liumi acclinis eum in sellam libi, quanlum sibi honorum et bonorum distribu-
dorso,non manibus attollebat, vitamque in hac tionem desideranl, etut in populum miserum suum.
probrosa servitute finivit. De Absalon taceo ", quia exerceant dominatum. Nonne consultius tibi esset
historia nota est universis. Adramelech et Sarasar, per prudenliam fidelissimi patris in pace populuni
fllii Sennacherib"~, quia perseculi sunt patrcm conservare, quam per adulatores infidos quielem ct
1suum, a regno expulsi dali sunt in captivitatem, et pacem commissflibi populi^conturbare? Sane cum
in opprpbrium, et in morlem s~. Demetrius, filius multis violentiis et peccalis non posset de regno
Demetrii regis, patrem suuin crudelissime persecu- Francorum summa illa pecunise exlorqueri, quam
tus, vajjus et profugus super lerram vitam miseram nunc sine labore et crimine tuo tibi liberalilas pa->
exsilip et opprobrio terminavii. AristobulusS3, quia lerna largitur. Ulinam scires quam dulce, quam
malrem suam praegnaulem yinculis carceralibus D jucundum sit habere, et babitos venerari parenles.
mancipavit, in morte et sanguine fralris sui Anti- Hsec suavissima jucunditas et frequenter, dum pa-
goni, quem super omnia diligebal, miserabiliter ex- rentes vivunt, ignoratur, el ex sola parentum amis-,
spirayil. His et aliis innumerabilibus exemplis in- sione cognoscitur. Adhuc, amanlissime fili, devote
lelligere potes, fili charissime, quanlum sit apud elhumililer supplicamus, qualenus facias, elloqua-
Deum elhomines commendabilis exbibila palri re- ris pacem in plebem tuam ; et derelicta societate
vercnlia, quantum sit exsecrabilis, et infauslis dam- tillius excommunicatae et perditae gefttis, quae te in
nala evenlib.us injuria parentibus irrogata. Porro devium maliliae trahit, reverlaris ad patrem. Nos
mihi videtur degenerare filius, cujus yoluntas a pa- aulein ita honori et commodilati luae sludebimus
terna voluntaie dissentil. Nam ejus caro et sanguis providere, quod amplius obtinebis pacis bcneficio,
cst, et dc patris essentia suam essentiam muluavit. quam ppssis per ignem et gladium extor^uere. Quod

49Aur. Victor. in Valer. u II Reg. 18. "' IV Rcg. 19. ««Isa. 37. "3 Joseph. 1. xui, c, 18. **Joan„,
8. 6l,Cap. 1. ssIsa. 66. S7Prov. 20.
141 EPISTOLiE."—EPIST. XLVIII i 142
si nosiro et suffraganeorum nostrorum consilio, qui j^ cum errarent in invio el non invia, ille qui impe-
super hoc generaliter libi scribunt, acquiescere et rai venlis el mari, imperavit iraperatori; qui, cum
consentire detrectes, scias nos recepisse a summo nuper in Ecclesiam Dei efferala rabie desaeviret,
pontifice in mandalis, ut te et omnes, qui pacem bodie per gratiam Chrisli decrudescit in eo severi-
domini tui lurbanl, sublaio appellationis remedio , las, ct iracuiidia ejus mansuescit in gratiam. Hodie
excommunicationis vinculo innodemus, nosque per gratiam Beriemploris, qui vos ad hoc speciali-
mandatuni nobis injunctum, licel invili ct dolentes, ler fecerat gratiosura in verbis, persecutorEcclesiae
pgjmplo effeclu , cl debita reverenlia, nisi infra faclus est filius, de lupo faclus est agnus, de hoste
quindecim dies resipueris, plenissime proseque- amicus, de superbo devolus; hurailiavit eum, qul
mur. est anle saecttla, qui humilial omnem altiludinem
EPISTOLA XLVIII. exlolleniem se adversus scientiam Dei 5S. Nimis op-
et in conculcaiionem dederanl Chrisli
AD'VyiLLEI.MUM PAPIENSEM (") CARDINALEM. presseranl,
. (A. D. 1178] Ecclesiani saeculares; sed hodic erecla est in su-
ARCCMESTUM. — Gratttlatur diuiurnum sctiisma in perbiam saeculorum, et amodo superborum el su-
Alexandrum lertium excitatum, prttdentia et elo- biimitim colla calcabit, sicut dicit Dominus per
quentia Willelmi Papiensis cardin. apud imperalo- B propheiam : Ponam te in superbiam swculorum, non
rem Fridericum landem exslinctum. DeindeOcla-
vianttm scltismalis auclorem, ejusque eleclores, vocaberis ultra derelicta, sed civitas sancla "'. Octa-
acriler perstringit. vianus ille auctor schismalis (8) toto lempore vilae
Reverendo Palri ac domino WILLELMO Papiensi, suae congregaverat opes el divilias, ut quieteni
sacrosanctae Bomanae Ecclesiae presbytero cardinali, Ecclesias perturbaret. Suis igilur largitionibus ita
PETHCSBlesensis devolissimus ejus Jilius, salulem infascinaveral sapientes hujus saeculi, qttod magtia-
et sincerae dileclionis affectum. tuni sibi conciliaverai favorem et gratiam, ma-
| Benedictus Deus et Paler Domini nostri Jesu gnatiiqtie parlem curiae secum traxerat in errorem.
Christi, qui landem respicicns in faciem tesiamemi Sed juxia. verbunt Jeremiae °° prophetae : Perdix
sui vos clegil et pracelegil, ut per gratiam priiden- fovil, qum non peperil, fecii divilias, elnon injudicio,
liae et facundiae vobis divinitus dalac scissui'a in novhsimo lempore derelinqueiit eum, et in fine
jschismalis consuerelur ad unitalem, el Ecclesia suo apparebit slullus. Erectus fueral Octavianus in
,Dei de variis laboribus respiraret ad pacem. Petri contumeliam Ecclesiae Chrisli, et cecidil. Salanas
quippe navicula diuiissime tempestuosis fluctibus enim Salanam expuiit, el ahsiulit cum primogcnita
sestnavil; cumque mirabiles essenl elationes maris, mors, sicut dicit Job C1; superbia namque primitiva
inirabilior in altis Doniinus slaluil procellam in monis generaiio est. Post hunc exaltatus est Guido
:auram. Effusa enim coiilenlione super priucipcs, Cremanus (9), et corruit. Posl ipsum elevatus est
PETBI DE GUSSANVILLANOT^.
(7) Ita dictus est ab urbe Papia, unde ortus eral, stimmum Ecclesiae Catholicae pontificem reciperet.
ex ordine Cisterciensi assumplus, facius cst primo Ipse eiiam ab eodem Alexandro legaius missus est
archidiaconus Papiensis, luin ab Adriano lVcrealus ad Fridericum, quando lum primum pacis menlio
est.diacoints cardinalis, demum presbyter : a quo facia esi; lanlumque eloqiientia sua valuil, ut
etiam cuni aliis tribus cardinalibus missus esl ad Fridericus, abjectis antipapis , quos conlra legiii-
Fririericum imperatorem, ad diriinendum dissidium, mttin poiiiificeiiierexerat;, ad pedes Alexandri cor-
quod de juribus stimtni ponlificis inler eos exorlum rtiens ipsi sempilernam juraverit obedientiam. !
fuerai, de quo fuseBaionius ad annum Chrisli 1159. (8) Eral hic Bomanus ex nobili Tusculanorum
!Adriano mortuo, cutn pro eleclione summi ponlificis comiium progenie oriundus. Creaius est primo
grave ortum essel schisma , a partibus Alexandri diaconus cardinalis ab Innoceiitio II; lum ab Eu-
icontra Ociaviantim stetit, licet se paulo frigiditts genio 111 S. Caeciliaepresbyter cardinalis. Pcrver-
inilio gessisset, ex Baronio ad annum 1160. N.ini sam ejus indolem paucis ila describit Baronius fld
cum Fridericus imperator, qui Octaviano favebat, an. 1155:<Erat hic alter Judas, titpote qui in
Papiam, ubi lunc forie apud suos.erat Guillelmus, pontificem, ipsamque Romanam Ecclesiam, et
concilium aliquoi cardinaliura el episcoporum con- coliegium cardinalium semper, cum poluit, ali-
vocasset, ipse Guillelmus , qtii illi scbismaiicorum quid moliri conalus est.» Naiii primo pacem inler
conveniiculo aderai, imperalori non in faciem, ut Adrianum papametFridericumiinp. lurbare conatus
par ei-at, reslilit; nec episcopis, qui praesentcs eranl, est. Mortuo auiem Adriano, cum a cretu cardina-
adversatus cst, sed tacuit omnino. IJnde lacitae con- D lium consuelo rilu Alexander III legilime in sum-
niyentiae suspicione non caruii, qttae ipsi non miiii- mum pontificem fuisset electus, Octavianus a duo-
main-infamiaenolaiii innssit, ila ul ctim in causa S. bus lanlum cardinalibus, Joanne scilicel S. Mar-
Thomae ab Alexandro 111 missus esset in Angliam, tini, et Guidone S. Callisti presbyteris electus ct
ipse S. Tbomas euin ejusmodi notalum infamia ju- violenler inlrusus, Victor 1Y appellatus est. Ac-
djcem habere recusaverit, ut paiet ex ipsius lilleris, cidil lioc anno Clirisii 1159. Vixit autem lyran-
quae liabentiir apud Baronium loco supra ciiaio. Qui nice in aniipapaiu suo quinque circiler annis, obiil-
et addit: < Cum esset vir eloqueulissimus » Gui!- que anno Cbrisli 1164. Quo auteih morbi genere
lelmus < tunc laborasse creditus est angina Demo- perierit declaral Baronius ad praedictura annum bis
sthenis. Declamavit aulem postea ubi nullus metus verbis : < Octavianus quindecim diebus antequam
urgeret. » Nam anno 1167 missus ab Alexandro ad morereiui', phrcnelicus effectus esl conlinue, et in
reges Franciae ef Angliae, ila perspicuis ralionibus tantam verstis insaniam, ul nec Dei, nec sui me-
objecta legatorum antipapae Vicioris elisit, ut uter- mor essel. »
que princeps, repudialo Viciores, Alexandrum in (9) Ita dictus est, quod esset oriundus ex urbs
. *sII Cor. 10. 5SIsa. 60. 60Cap. 17. 6ICap. 18
143 PETBl BLESENS15 144
Joannes Slruma, et dejectus atque confractus eva- A exoravi Altissimum, ut ejus superbiam dejiceret,
nuit. Ecce idohim Dagon, qued juxta arcain Do- qui superbos humilial: el landem completum cst in
mini fuerat elevatum pri.us, cecidit proslralum ~'. eo verbum Job dicenlis de rege superbiae : Si ascen-
Ereciuni secundo corruit, ex magna parle confra- deril in cwlum superbia ejus, et si nubes eapul ejus
clum. Elevatum vero lertio, tandem totum confra- teligeril, quasi sterquilinittm in fine perdelnr, et qui
clum invenlum esl, et loto. corpore dissipatuin. Sic eum viderinl, dicenl : Ubi esl? velut spmnium avo-
Octavianus in superbia et abusione sibi summum lans non invenielur, transiet sicul visio nociurna s*.
usurpaverat sacerdptium, et propier hoc vehementi Ejus el omnium complipum suprum memoria
schismaie lurbaverat urbes, et regna concusserat, damnata esl in telernum'. Isli sunt AUophyli, qtii
sortem habilurus cunt Core, Daiban et Abiron, cum in arcam Domini irruere el eam capere
quorum se imilalorem fecerat. Ecce quod de ipso pracsumpsissenl, percussit eos Dominus in posie-
et consimjlibus praedixeral Isaias es. Nunquid non riora, opprobrium sempilernum dedil iltis 6S.Nonne
est isle yir, qui lurbavil lerram, qui concussit re- isli in posleriora pereussi sunt, quorum finis inie-?
gna, qui posuit orbem terrse desolatum, et urbes ritus, quorum posterilas damnata esl, ut suc-
ejus destruxil? delrahelur ad inferos superbia ejus, cessor eorum in Ecclesia Dei de caetero non re-
concidit cadaver ejus : siibler eum slernelur tinea, surgal? Semper redibit in memoriara iniquitas
el operimenlum ejus erit vermis. Adkvjc recolo, palrum, et peccatum Oclayiani non delehitur in
quam gloriosus eral in oculis suis, quam poroposus aiernume?.. Ipse enim erat, qui crudelius caeteris
in verbis. Fui praesens, ubi se faciebal tanquam clericos aflligebai, perseculus homines inopes
statuam adorari. Nam et ego cum aliis in via ad et mendicos, et compunclos corde morlilicans.
Romanam curiam a carnificibus ejus captus, et 0
quam cajcus et lurbidus est invidise oculus. Ubi,
spolialus, etcaesus sum : cumque socii mei conje- erant cardinalium corda, quando filium
cti in vincula in compedibus remansissent, ego, quaeso,
superbiae, et idolum abominationis in apostolatns
pracveniente Chrisli misericordia, nec flexi genua ne videar
mea' ante Baal, nec in compedibus pedem fixi, apicem erigebant ? Ut de vobis laceam,
domi-
sedrelicta sindone, et omnibus perditis per murum adulari, quomodo clavtsis oculis trausierunl
in sporia dimissus sum, et sic effugi manus suas. num Beri)ardum Portuensem (10), Henricum Pisa-
Scii Deus, quia non menlior, el ab ea die semper num (II), dominum Hyacinlhum (12), dominum

PETRl DE GUSSANVILLANOT/E.
Crema in Lpmbardia sila. Fuit aulem crealus (J slola, scripia anno Christi 1178, quo haec acta
cardinalis ab Adriano IV, in quem cum Frideiico suiit.
imp. secreta colloqiiia habtiil; tum Adriano morltio, Nolandns aulem esl hic Bussei error, ubi ait
primus fujt in eligendo pseudopontilice Octaviano, Gtiidonem Cremenserii appellatum fuisse Calli-
post ejus obilum ipseinet in sedem apostolicam in- slum 11, el Joannem Strumiensem Paschalem III,
trnsus, Paschalis 111appellatus est. Verum in psett- cum apud Oithonem de S. Blasio, Bromlonem', et
dopontificatu post anhos sex miserabili morte obiii, auctorem appendicls ad Badevicum, hujns aevi
scilicet morbo in renibus apparenle cpn- scriplorem ; item apnd Plaiinam, Ciaconium, Oriu-
• sumplus, cancri
anno Christi 1170. vitas
pliriuijj et caeteros, qni summorum ponlificiim
Post obilum Paschalis anlipapae, cum schisma- scripserunt, et apud ipsum Baronmm lidelissimum
tici nullum amplius cardinalem1 haberent, quem hac in re leslem, Guido nominalus sit Paschalis III;'
duobus postremis faclionis suae capitibus subsii- Joannes
' aiitem Struma Callislus III.
luerent, sibi praeficiendum elegerunt queradain (10) Hic ex Cauonico regulari el priore Latera-
Joannem abbatem' Sirunjensem. Strumiensem ex nensis nionaslerii, primum ab Eugenio III presbyler
Pannonia nominat Ciacbnius, virum aposlalam, cardinalis, tum a-b Adriano IV episcopus Porluen-r
lubricum, voracem. aique gyrovagum, iriquit Ba- sis creatus esl. Post morlem Adriani exorto teler-
j-onius- Hic Callistus 111appellalus esl, sed paucis rimq schismale, Alexandrum III summum ponlifi-
diebus falso et imagiriario illo praesulaiu potitus Cem creandum curavit, eique constantissinie ad-
est. Etenim cum pro suis meriiis sperneretur ab haesil, vir singularis prudeniiae, muliis el magnis
omnibus bonis, videreique se in conciiio Venetiis D legatioiiibus sub Eugenio 111, Adriapo 1Y elAle-
liabilo gradu suo dejectum, et a Friderico impe- '•; xandro
' 111perfunctus est.
ratore, qui ad partes Alexandri legiiimi ponlificis (11) Iia dicius est qnod ex nobiii familia Pisis
transierat, rcprobalum, tandem pceniieniia ducius, prlus esset.j Jam'subdiaconus Ecclesiae Romanae,
ad pedes Alexandri corfuit, reatum suuiit humiliter ad ordinem Cisterciensem transierat: iinde as^
agnoscens, et in conspectu cardinalium, et aliorum sumptus, cardinalis presbyter SS. Nerei e't Achil-
plurimorum se graviier peccasse publice confessus Jei ab Fiugenio III crcalus est. Legalus ab AdriariO.
est. Quem Alexander pro iiinala sibi hurailiiale et IV in Siciliam -pro causa inlej* ipsum et Guillel-
inansuetudine, non solum benigne recepil, sed mum Siciliae regem missus esl;iUniad FrideriCiim
postraodum in curia, et in mensa sua'iionorifice impei-alorem, posiea ab Alexapilro 111in Angliani
liabuil, inquit Romualdus Saiernilaiius, auclor adHenricum II regem, ui Thoinam regni cancel%
<ruy^j5Byofapud Baronium. Hunc tandem fincm larium induceret ad Caniuariensem archiepisco-
babuit tam diulurnum lamque moleslum schisma, patum suscipiendum. Magnae vir sahctitatis, obiit
et pax Ecclesiaeesl reddiia, de qua-Pelrus nosler sub Aiexaudro III circa ann. Domini 1178.
fmico. suo YVillehnoPapiensi gralulalur hac epi- (12) Eral hic Romanus cognomento Bobo, car-
,! J Reg. 5.^ 8SCap. 14. 6VJob 20. 6SPsal. 77. 6SPsal. 108.
145 EPISTOLiE. — EPIST. XLLX. 146
Humbaldtim episcfipiim Ostiensem ? (13) respuerunt A iniquilatis aliena: conturbaverunt me. Ulinam ape-
liomincs pacis, el hominem dissensionis ei scandali rianlur cataraclae miseri capilis mei, et totus in
crexerunt. Sane noiare hic possumus problema lacrymas fluam;multis enim solalio sunl lacrymae,
Joathan de filiis Gedeonis, de quibus sibi ducem el ex parle maxima magniludinem doloris immi-
eligere filii Israel volenies,, contemptis filiis Iegiti- nuunt. Doior siquidem speciem ignis geril, quia
mis, Abimelech spurium, et crudelem judicem ele- dum plus tegitur, plus ignescil. Si me Dominus in
gcrunt, juxla cujus verbum , ligna silvarum, non amissione reriim temporalium, aut amicorum mor-
olivam, no.n ficiim, non vilem, sed rhamnum ele- le, aul in afflictione proprii cprporis flagellassel,
gerunt sibi in regem, et egressus est ignis de rba- lolum ajquanimiter suslinerem; sed plagam senlio,
mrio, et devoravit cedros Libani6'. Egressa esl ab qnae ad iiileriora cprdis mei penelrat; nec minus
Oclaviano malilia, quae loium orbem lumulluose anguslior, quam si quis mea viscera a me violenter
concussit, sed landem marujs Domini per miuisle- avellat. Nonne viscera mea amici mei sunt, quos
rium linguae veslrae praeter spem, et super vota foveo el qui me fovent ip obsequioniin dulci com-
orniiium, omnia virtuie ineffabili iranquillavit.Vester mercio, in ideuiitate affecttium, sine quibus omnis
sum, et ulinam se offerat opporluniias, ut me pfo- cogitalio mihi esseti8cdium,.omnis ppci-alio labor,
helis per experientiam veslrum esse. Adhuc me- omnis terra peregrinaiio, oinnis vila lormentum.
moriier teneo quam pie, quam misericordiler me Qttibus vivo, nisi amicis? sine quorum solalio mihi
ab exsilio reverteniem vagum et profugum apud vos vivere essel mori.'
exceperiiis, nudum cooperuislis, pavistis fameli- Hse sunt cruces, amici mei charissimi, quibus
cum, et, ut multa paucis includam, in ine loltim amicus vester affligilur. H;e sunt angustiae, quas
misericordiae senarium complevistis 6S. Ille pro me deploral, quoniam amici ejus conversi sunl in ar-
vobis retribuat, qui honorum relribulor est ope- cum pravum , ut sint tiiimici hominis domesiici
rum, et pauperum fidejussor. ejus '". llli, de qnorum dilectione confideniitis prse-
EPISTQLA XLIX. sumebat, et ad quos diligendos lotaui efftiderat ani-
ET mam suam, facli sunt bosies ejus in capite. Domini
ADDECANCM CARNOTENSEM, ARCHID, BLESENSEM.
nosiri Carnolenses, quorum frater et concanonicus
ARGCMENTCM. — Mullis verbis deploral canonicorum eram, ex loto interiore homine diligebam,
quos
quorumdam Carnolensium amicorum el collegarum verbuin iniquum constituerunt adversum me. Po-
suorum nequiliam, quod, ul ipsum prmpositurm
Carnolensh dignitate spoliarent , patrem suum suentnt adversum me mala pro bonis, el odium pro
etiam infamare cbnali ftterinl; cujtts innoceniiam dileciwne mea ' 3. ln causa siqnidem, quam habe-
hic luelur. P
bam adversus B. Saresberiensem (14) super prai-
Charissimis amicis et spciis G. riecano Carnoten. posilura Carnotensi, quam adhuc mihi vindico lan-
elG. arcliidiacono Blesensi, P. Bles. Bath. archid., quaui meam, jnriicibus nostris infames lilleras por-
saiutem el viscera comp^ssioiiis indiiere. rexerunl, meique palris vilam neqiiissime depra-
Palior, patior veheuienler, et nou esl, qui compa- vanles, sic nomen meum denigrare conali sunl.
tiatur, qui misereatur afllicio. Mheremini mei, mi- Conlra morluum, et adversus innocenlem insur-
sercmini mei, sallem,vos amicimei, quia manus rexerunt in me testes iniqui, et menlila esl iniquitas
Domini letigii me ". Diu laboravi in gemilu meOj sibi n. Deum testor, et innocentiam Chrisli, pa-
seri nunc maleriam gemitus deduco in publicum : Irem meiiiii vixisse innocenter et.sancte; fuit enim
ideo et verba mea dolore sunt plena. Exitus aqua- homo simplex et rectus, ac timens Dettm ", sine
rum deducunl oculi tnei'?, et lorrenies etHiiunila- querela et dolo, et maiisnelus, el milis, el humilis.
crymarum. Sagittm enim Domini in me sunt, qua- Quod quiriem non adeo confidenler assererem, nisi
rum indignalio ebibit spiritum meutn \'; el torrenles quia id ipsum vo.s et lola provincia cognovisiis.
PETRI DE GUSSANVILLA NOT^S.
dinalis diaconus a Coeleslino H crealus. In schi- I) eveclus, diclusque est Lucius III. In quo sedit an-
smateQ.claviano prb legitimp ponlifice Alexau- nis IVcum dimidio.
drO 111fbrliier sietit. Yariis legalinnibus prudehler (14) Quis sil ille R. Sarisberiensis, incerlum
elstniima c.um laude geslis, lanrieni post obilum est ; Nam desigiiari Regirialdiim Sarisberiensem,
Clemenlis 111in siimmum poiilificenj electus est, ut augiiratur Busaeus, probabile nou est, cum illei
riictusque Coeiesiinus III seriit annis circiter sex, amicissimus fueril Petri Blesensis, ul patet ex epi-;
obiilque aii-113$. Ex Bafonio in iine lomi XII. stolis; alque ex eo eliam, quod ex arcliidiacono
(13) C.ogriomenipsi Allucingoltis, natione Tusctis Sarisheriensi ad episcopatum Baihoniensem pro-
fuil. Creatus est primuni presbyter cardinalisiS. vecips fuerit. Quod autem fuerit praepositus Car-
Praxedis ab; Iiirioceriiio II. Tum ab Adriano IV nbtensis, ne verbum quidem aptid historicos. Ne-
episcopus Pstiehsis, mtilias legationes egregie obiit, que etiam dici poiesl intelligi Boberlum nepotem
sed praecipue prudeniia ejus eniltiii, ubi Fridericum Joannis Sarisbei iensis, ciim quo summa necessitii-
iniperatorem schismaiis Octaviani fautorein, ad dine juncius eral, el qnem lantopere avunculo suo*
legiliini :p.dniilicis''--'bbedienl'iamrevocavit. Tandein lunc episcopo Carnotensi commeiidaverai, epi»
post Alexandrura III ad suramum ponlificaluni stol. 70,

"Jud, 9- 6sMalth. 25. t9Jobl9. " Psal, 118.' .." " Job. 6 7a Malth. 10. 's Psal. 108. '> PsaJ,
'
26. "Job, t
147 PETRIBLESENSIS 145
InduWlanier «citis, quod si paler meus fttisset lit- A t meam , et quia odio babuerunt me gratis. Ttt sch
teris imbtHus, prudenlia el sancta ejus conversaiio improperium meum el confusionem meam el reveren-
copiosissime suffecisset ad regimen eminentissimae tiam meam. Jn conspectu aulem tuo sunt omncs, qui
digniiaiis. Confidenter extollo et praedico palrem tribulant animam meam 80.Avertanlur, quaeso, re-
meum, ctijus me malo filium exslilisse, quam illius trorsum , et erubescant, qui persecuti sunt me,
nobilis proditoris, a quo noster aemulus, sicut scitis, hominem inopem, et mendicum, et animam aflli-
jaclilal se fuissc progenitum. Nihil equidem mihi ctam saturaverunt opprobriis. Proposueram cerie
conscius sum 76, nec vos apud vos aiiquid invenire in ecclesia el obsequio Bealae Virginis el morari et
possetis, unde posset esse notabilis paler meus, mori. Desiderium mihi erat ecclesiae necessitales
nisi quia non fuil de dilioribus regionis. Certe in rae suscipere, meisquepro ea militare stipendiis,
virtus in diviliis non consisiit; nam eccepeccaiores, vivere omnibus, alque labore el iiicommodiiaie
ct abundanles in swculo oblinuerunt divilias ". Eum proprii corporis commodilates onjnium procurare.
tanien salis judico divitein exslilisse, cui et suis et Nunquid reddilur pro bono malum? quia foderunt
paupcribus Chrisii, quoruni se minislrum devolis- roihi amici mei foveam in praecipitium atque in
simum semper exbibuil, suse facullales sufflcerenl necessilaie mea proximi mei adversum me stele-
abiindanier. Satis commendabiiiler dives fuii, qui B runl. Alienus faclus sum fralribus meis, el peregrinus
in aedificiis, in terris, in pratis et vineis ahundavit. filiis matris mem 81. Domus nalivitalis mem, juxla
Sane, etsi pauperrimus exsiitisset, nobiliialis ta- verbuiii alterius propheiae, facia esi mihi sicut ca-
men litulos panperlas non adimit. Sicut publice verna lemnm, el sicul habitalio strulhionum "'. Quia
noium est, pater mcus el maler mea' de optimatibus vero nemo acceplus est prophela in patria sua 8S,
lmiioris Briiannia? iraxerunt originem. Nec islud Dominus in exsilio mihi palriam faciat, et qui de-
ad jaciantiam dico, sed ul obslruatur os loqiiejuium duxit mc veJul ovem Josepli, ipse in loco peregri-
iniqua, qui de sua nobililate saiis degenere delra- naiionis meae, per semilss niisericordiae suae me
hendi sumunl audaciam. Yeram quidem et com- deducal. Bonus es, Domine, speraniibus in le, animm
mendabilem rcptito nobililalem, cum generis clari- qumrenii te u. Machinati sunl hostes mei domeslici
lale- virtuiem : cujus omnino exorles sunt, qui supplanlare me, et a praposilura Carnotensi om-
palri meoobjieiunt sui cxsilii pauperiatem. Nonne nino averlere. Sed ne averteretur humilis factus
exsulavit Brulus? Nonne exsulavil jEneas? in eo- confusus, repulsam et opprobrium meum majore
rum tamen exsilio non degeneravit Trojana nobi- et uberiore beneficio (15) redemisiL.Sic Jacob pro
Ijlas. lllud pro certo comperi: quod si quid lurpi- /_ Rachele dala est Lia fecundior 8S. Sic David pro
luriinis, vel in me, vel in patre meo cognovisset Merob, quae. data esl Hadrieli Malaihiiae, data est
acmulus, libeniissime illud in pubiicum deduxissel. Michol dilectior 86.Ego aulem donum Dei altissimi,
Ego autem bene conscius mihi, et nihil talium su- et quidquid circa me benigne disposuit, gratanter
spicalus, accepto, volis meis reptttans plcnissime satisfaclum,
Non exspectato vulnus ab hosle luli ' 8. si eos humiliel, quorum superbia semper ascendii,
et mendaces ostendai, qui macuiaverunl innoxiu.m.
ln domo Dei, in ecclesia Bealae Virgiuis Carnolen-
Vos autem, charissimi domini el amici, si nostras
sis, cujus canonicus eram, amicus illius esse cre- non
erant conlra me omnes poleslis injurias vindicare, paiienii saltem
debar, cujus cogitationes aninto affeclum compassionis impendite.
in maliim, qui sub lingua blandienli, venenum
EPISTOLA L.
aspidum nulricbal. Quod si inimicus homo maledi- ADH. BAlOCENSEM EP1SCOPUM (16).
xissei mihi, suslinuissem ulique : lu vero homo una- '
[A. D. 1170.]
nimis, dux meus el notus meus, qui mectim dulces ABGOMENTCM. — Ilenrico Bajoceiisi ephcopo persua-
capiebas cibos, ei in domo Dei ambulavimus cttm dere conalur ut G. Camerario abbalis, qui sui
consensu ' 9, dilexisii nie in ore tuo, et in Iirigua ~ defendendi causa cwdem fecerat, saihfaciionem
lua menliLus es mihi, magnificans super me sup- [) offerenfi, ignoscal; lum quia Chrhlus pwnilentes
recipit; iwn quia prwceptum diligendi proximum
planlaiionern , et proditoriis adinvenlionibus com- iia poslulet.
maculans innocenlem. Vide, Domine, et considera; . Reverendo Palri ac domino H. Dei graiia Baio-
audi voces adversariorum meorum, et judica cau- censi episcopo, suus P. Bles. Baih. archid., salulem
sam meam. Tu omnia] scis, tu nosii innoccnliam et visceribus pielaiis affluerc.
PETRl DE GUSSANVILLA NOT^E.
(15) Yidetur loqui de archidiaconatu Bathoniensi,: gaudeo, quod pro merito vobis universa succedunl:
Nullum enim uberius habuisse eum beneficium etqiii decaiioriiin iiomen et ordinem, durri licnit;
coristat. lionoraslis, nunc :veslrarmn splendore viriutum in
(16) Fuit hic primum decanus Sarisbericnsis. lerra aliena usquead miiliorum iiividiain poiilificis
Ex quo conjicio cum luisse Anglum; quin eiiam illustratis olficium, > elc: Ex.quibns appirel.qiian-
ex epistola 201 Joannis Sarisberiensis, qua ipsi lus vir a quauto viro laudetun Fuit certevir pru-
jlenrico promolionem suam ad episcopaluni Baio- dens, gregis sui ctistos vigilaiilissimus, et iri rerio-
censem gralulalur his vcibis : <Audio, Pater, et vandis augendisque Ecclesiae suae rebus sludiosis-

"ICor. iv. "Psal. 72. ,s Ovid. Ep. Hyps. » Psal.54. '" Psal. 63. 6! Tsal. 63. E2Job. 30. 8S•3er
BO. ~" Luc. 4. 65'Gen. 29. 8S1 Reg, 18.
149 "* EPISTOLJE. — EPIST. L. 150
Auditur hodie, quod non est auditum a saeculis, A acccptat Deus pceniieniiam peccatoris humilis et
quia desaevit in agno crudelilas, et in Iupo saevilia conlriti8', qtiam innocentiam justi tepidi et remissi.
mansuescit. Novil fere universitas orbis, quod praj Sed et majus gaudium est angelis Dei super uno
cunctis morlaiibus praecipue et singtilariter pieialis peccatore pwnilenliam agente, quam super nonaginta
gralia et spirilu mansueludinis abundalis; ideoque novem jttslis, qui non indigenl pmnilentia ". Cum in
ei omnibus vertihir iu sluporem, quare G. came- sacro eloquio per ovem innocentia simpiicis vilae,
rario abbatis Cadomensis, qui in mttlla cordis con- per capram vero peccaniis immunditia designetur;
tritione el humilitale pcetiitenliae omni satisfaclioni •ovis lamen in lege Domini longeab ostio labernaculi
se offert, ita vos durum el inexorabilem exhibe- jubelur offerriS 9. Capra vero, quae paciiica hoslia
lis. est, in ipso ostio, unde ovis elongata est, immola-
Quod bominem inlerfecerit, non. inficiatur; sed lur. Sacra enim Scriptura ubique invilat elrecipit
quia hoc fecit provbcattis ab boslibus, et ob lute- ad pceiiilcniiam peccalores. Elongantiir aulem a
Jam proprii corporis, mortisque paternae vindiclam, sancluario, qui vacuam et torpentem innocentiam
plurimum de quantitale criminis recedilur. Nam et ducunt; atque fainiliarius admiltuntur in sinum
domintis rex, qui hujusmodi excessus prae cunclis malris Ecclesiae, qui maliliam per pcenitenliam for-r
liominibus dislricle et terribiliter punit, eum ad titer absterserunt. Vides Dominum comedentem et
gratiam suani", el ad solum natale restiluit. Porro bibentem cum peccaloribus, et publice protestantem:
ubi malerialis gladius misericors es.t, gladius Ec- Non veni vocare justos, sed peccalores ad pwniten-
clesiae inhumanus esse non debet; sanclorumque tiam '". Habes David, habes Pelrum, habes publica-
clamat auctoriias, securius nobis esse, si propler num, habes Paulum, qui priraam meriiorum gra-
roisericordiae humanitalem, quam si propter dislri- tiam frucluosa pcenitentia transcenderunt. Christus
cliorem jusliliam judicemur. Recipe, quaeso, ad pce- exsurgens a mortuis, non suae malri virgini bene-
niienliam hominem humiliatiim, et corde compun- dictae, sed Marisepeccatrici, de qua septem ejecerat
cliim, ne, si forte claudatur ei sinus misericordiae, dwmonia' 1, prius dignalusest apparere (17). Capra
incidat in desperalionis abyssum. Gralitis siquidem igilur non abjicialui- ab oslio tabernaculi, sicut
PETBI DE GUSSANVILLA NOT^E.
simus, ut paiel ex multis donationibus, qtiartim (1 ciiltorihiis esse oslendens : Et (quod his adhnc
exempla habenlur in arcliivis capiluli Baiocensis, illustrius esl) in ea prima universum, ut semel di»
ex qiiibus aliquas ad calccm notarum apponemus. cam, feminarum genus dupiici honore coronatur,
Interfuit qnidem coronaiioni Junioris Henrici, sed ac veteribus morbis exsolviiur, Prima quippe ob
ex jusstt regis palris, qui « sub praclexlu ordinandi Cliristum in luclus effusa moerorem veriit in gau-r
regni, proceres Angliie et Northmanniaa Lundonias dium, ) elc. Gregorius, homil, 53 in Evangel.:
convocaverat, > inquil Processus, 1. n , cap. 29. < Amoris sui igne succensa, ejus quem ablatum
Obiit autem Henricus ex Chronico Cadomensi, credidit, arriebat desiderio : unde conligil ut eum
anno 1205, postquam XLferme annis Ecclesiam Ba- sola lunc virierel, quae remanserat ut quacreret,
iocensem sutnma cum laude gnbemaveral. quia nimirum virtus boni operis perseverantis esl<».
(17) Aucior id vere pronuniiat posl Scripluras Et infra : < Ecce humani generis culpa ibi abscon-
ct Patres. Marc. xvi : <"Surgens antem mane dilur, unde proccssil. Quia enim in paradiso niu-
prima Sabbati apparuit primo Mariae Magdalena».» lier viro propinavit mortem, a sepulcro rnulier vi-
Ambrosius, serm. 54 : t Maria veroMagrialena.quod lis annuntiat vitam, el dicta sui. vivificaloris nar-.
arclius diligebat Jesum, quia juxia sepulcrum per- rat, quae morliferi serpentis veiiia narraverat: Ac
severavil, Dominum prima omnium viriit, et apo- si hiimano generi non verbis Dominus, sed rebus
slolis nunliavit. » Auguslinus concione 2, de n dical: De qua manu vobis illalus cst polus mortis,
parte psalmi LXVIII: < Usque arieo conlrislati suiit de illa suscipite poculum vitai. i Si B. Virgo prima
(riiscipnli) tii illa Maria Magdalena, quae primo redivivum filiunj' suum inluita fuissel a sepulcro,
eum vidit, gaudens iiigenlihus liuntiarel quid vide- D tanquam secunda Eva viiain viris annuntiassci.
ril. > Cyrillus Alcxandr- lib. xii in Joann. cap. 1, Beda, in c. xvi Marci: < Quae ergo a septem dae-
ad haec verba : < Vadeautem ad ffalres meos, » elc. monibus curata, hoc est, ah universis eral liberala
Ovx iainai Biysiv Tn; iuVToiiaa.pxb;, -/.UITOI afbSpu sceleribus, prima resurgenlem a morluis Doiiiinum
St^nauauv TOVTOV TU^EWix fi).odsiu; TnvWLuptuu, uusi- vidit, ne quisquam digne pcenilens de admissorum
fisTui5i Trt; ^poasBpsiu;uvrnv, xui Tn; OVTO>; EXTOVOU ve)iia desperaret, videns eam qute lol ac lamis
TtiaTia;, r.ui uyuitngot7rlouv atrivstps TOV uMov, ovy. quondam eral subdila viliis, in lanium culminis
uxupizdvToi; iairiTnWsvavaivur.o\\siv.vv;Tnvsi; iuvTov subiio nierito fidei ac dileclionis esse promotam,
sOo-tSsiav;'-/.uiToysTOUTOOV iv KOTTJ ut ipsis evangelistis atque apostolis Christi prima
EGTI%up.i:pbTspov;
yup y.uiirpitTn, <j>*iuiSvi,Tn Mupiuu avp.nuv o>;hitsiv illa miraculum patralae resurreclionis evangeliza-;
To Briltiovysvo; S/TTIJccTSfuvouTui Tiuy, xui TO>Vup- ret. > Alcuinus lib. vn in Joan. c. U, el Anselinus,
Xuioiv uppcMTTnpLaTutv. sxvuiWsxoTnv $iu~\vatv.TrpwTj seu quis alius auctor Enarrationum in Mallhwum,
yup OUT« Bpnynauau,y.ui TWV SaxpOwvTJIVnpofuaiv idem iisriemque verbis habent quod Gregorius modo.
IUSOVGU XpiaTQV TOnsvQo;si; Bvpnriiuv.Hoc relalus. Suffraganlur nosirce senlentiae Marlyrolo-
p.s8itrTti.
est: <Non sinit Manam langere carnem suara, gia Bedae, Nolkeri, el Romanum. Cajetanus lauda-
quamvis pb singiilafem Dei amorem id illa percu- los Patres seqtiiuir ad c. xvi Marc, v. 9. < Magna
pefet. Sed perseverantiae mercedem ei reddil, ac Dei gratia erga peccatores significatur, quod primoi
tam fifmip fidei ac dilectionis duplex praemium re- voluit peccatrici, el lali peccalrici (scilicet quae
pehilii, pieiatem. erga se non infruciupsam ejus fuerat subjecia omnibus peccalis significatis ptfr

?'. Psal. 50. 8» Luc. 15." «' Ley. ~~. 90 Mallli.9. 91 Marc. 16.
151 PETRI BLESENSIS 132
.ovis, quia Dco £1 angelis ejus gralior est peccatoris .A Periculosa e.st ei oralio Dominica, tjui peccala pro-
conversio, quam lepida simplicitas innocenlis. Si ximo non dimiitit. Dimittile, inquil Domimis, et
poeniieiiti sinus misericordiae praecludalur, vereor dimilletur vobis ". Mensura, qua mensi fuerith, in-
ne novhsimq hominis fiaiil pejora prioribus ?2, et quil, remeiietur vobh 1. Id ipsum docet poeia theo-
.inima ipsius propt'r duritiam vestram a vobis du- logus Prosper, dicens:
rius requiratur. Tota die petimus nobis peccala di- Vet peccaiori veniam peccqtor, ul wqua
milii, sicui et nos rijinillinius debitoribus noslris. Conciliet Dominum condilione sibi.
PETRI DE GUSSANVILLA NOTJE.
septem daemonia) apparere. > Haccsi Busseus paulo non satis conveiiiunt cnm ea fide quam Deipara
atientius perpenriere etiravissel, intellexissel pror de restirreclione Domini habuit.
feclo, quo fundamenlo nixtts aucior nosler scri- Melaplirastes , ut recte Bellarminus 1. De Scrip.
pserit, Christuin prius apparuisse primo Mariae eccles. observal, scribendo historias Yitasvc san-
Magrialenaequam Marise matri suae benediclaj. Ve- ctoruni, multa arididil ex proprio ingenio, non
rtiin quo fiindamento nixus iriem Busaeus posl ali- ut res gestae fueriiiil, sed ut geri potuerunt. Tam
quot neotericos scribal, Chrislum prius appa- yerum esl atileii) quod scribil, Mariam virginem
ruisse Mariaematri suie quam Marine Magdalenae, priniam vidisse resiirgentem filiuin, quainverum est
non saiis inlelligo. Evangelista absolme asse- inimediate quod ante scripserateam perpeluo asse-
ril Christtim apparuisse primo Marine Magda- B disse sepulcro, ac inde coniigisse ut prima eum
lenaj, Quid ad lioc Busaeus? < Iiislituium , in- videret.
quit, evangelisiarum fuit non omnes apparitiones, Anselmi objicilur aucloritas petita e libro De
sed eas tanliim referre, qnae valuissent ad confir- excelleniia Vfrginis. Yerum liber isle, vel Beliar-
mandos incrediilos el riubitanles, inter quos non niino suhscribeiite, non esl Anselmi: < Opusculum,
erat annumeranria D. Virgo. i At ego qitaero quo inquil ille, de excellentia B. Yirginis, non videlur
fiinriajnento nixtis iri asseral ? Certe invalidq. Sed Anselmi, non solum quia ejus non meminit Edme-
esio evarigelislae-, non omnes appariliones Christi rus, sed eiiam quia non habet siyluin et gravitalem
rcliileriiii. Esio Christus Dominus apparuerit malri Anselmi. i
suae. Ah ex eo conseculurum esi apparuisse ci Biipertus dtibitanter, non a^serlive, ut aiuiit,
pjinjo,* rontra Scripluram quaj docet apparuisse loquiiur : < Cum redivivus hlius, inquit, illi anie
prinio Matiae Magdalenae? Age vero , Bitsaeum omnes forlasse niorlales, maiernp Vjrginem non
aiidiamus profereniem menta quibus opinionem defraudans honore, victoriam suam amiuntia-
suam stabilit. < Si vcro, inquil, tradilionem vele- vit, i eic. Conjicere possumus id accidisse, ne
fiim, ipsamque verilalem consulamus, dicendum filius iriairem suam inhonorare videretur, si ei
est, prius malri suae benediclae, quam Mariae pec- mox ut resurrexit non apparuisset; quaj pfofeclo,
.calrici Ciirislum apparuisse. lta enim docet Bn- ralio esl levissimn : Nam qui morluus esl propler
perlus Tui:iensis ahbas, lib. vm, (scribere debuii delicla nosira, et restirrexii propter jijsiilicaiionem
yn.) De div. offic, c, 25. B. Hilriefonsus serm. 5. noslram , debttil redivivus primo apparere iis,
De Assumpt. B. Virginis. Simeon Meiaphrastes, in r; qiiorum fides vacillabal, quiqtie tesies luiuri erant
oral. de viia et riormilione B. Yirginis. B. Ansel- irionei restirrcclionis. At Virgo rieipara firmissiina
inus, I. De excellentia Virginis, c, 6; B. Brigilia, el incojicussa firie pollehal, et propter riignilatenj
I. vi Revel. c. 9-i, et in sermone angelico de excell. maiefnain haud satis idonea tcstis e\s-itisse.t re-
B. Yirginis, c. 19. i 0 pracclaram aiiliqiiorum Pa- surrectionis filii sui apud iulideles. ln his qua> Pa-
trum tratiiiionem, verilalem bene funriatam, qnaj tris sui erant, oportebat Clirislum esse, niairis
verbo Dei, quae sahclprum Palrum Ambrosii, Au- poslposila consideralione. El si mulieres in inan-
guslini, Cyrilii Alexandrini, caileroruinque aucio- daiis ab angelo babuere, ut annuntiarenl nomina-
filali verhisque re.piignal; quae denique a nonp lim Peiro, quiaChrislus resurrexil a moiiuis, iion
riiiniaxat saeculo exordium diicerc fcrlur, sed te- est exislimandum honoris laiilum causa id esse
mere ac falso dicilur iiiiiium sumere ab eo saacnlo. faclum , eo qnod ille primalum esse conseeutti-
llildefonsiis, serm'. 5, de Assumpf." non ail Chri- rus, sed iiecessitaiis, eo quod ler Dominum nega-
filum apparuisse prius maifi suae quani Magrialenae. verat. Uride Greg. hqm. 21 iu Evangel., et post
Jlaec (aiiitim habet: < Circa sepulluram vero Domi- eum Beda in c. xyi Marci: < Quaerenduin nobis
jiicam iniilio magis quam mulieres illas' sancias est cur nominatis discipulis Petrus designatur ex
qtiiriam dicunl fuisse sollicitam: quorum opiuio- homine? Sed si hunc angelus nominaiim non ex-
iiem, nisi fallor, astruere videliir Sedulius poeta primerel, qui. inagistrum" ncgaverat, venire inler
pvangelictis, oralor facundus, scriplor Catholicus.»' discipulos noii auderel. Vocafttr ergo ex nomine,
jiefert Hilriefonsus seriienliam aliorum, non suam. lie desperaret ex negaiione. i Et Cajelanus : < Ne-
Neque hpec seiileniia cujus meminil, aslruit Chri- ^ gavefat Petrus Jesum : et propierea angelus nemi^
stum prius niatri suae, quam aliis muiieribus nera iioihinat, nisi Peifr.ra, luni ut niagnam Dei
Visum fuisse. Sic a Seriulio Carm. v libro expli- erga peccatores gratiam commendel, lum ul Pelrus
paiur; auriita ex ore'mulierum angelica voce animaeqiiior
Hoc luminis ortu fiat.i Absil ut reclamsntibus sjcriptura ei tradiiione
laetuni a Christo dicainus, quidquid' h.orioris causa
Virgo parens, aliwque simul cum munere malres sic ab illo decnisse lieri mens sibi hiiinahaleviOri-
Messis aromaiicw, nolum venere gemenies
Ad lumttlum. btis ducta raiiunculis persuadel. De fevelatione
aulem B. Brigiltae facla nihil "aptitis dici polesi
Quibus ex verbis hcc unum, vel ipso falente Bu- quam quod Cajelanus tractatu De conceptione B.
stco, inferri polest, quod maler sanclissinia filium Virginh, c. 5, ait: « Novae revelatiohes cqnlra tol
noii prius, sed simul cum caeteris mulieribus vi- sanclos et antiquos doctores angelum iucls iii afit
licrii. Adde quod Sedulius adjunxit Mariam caete- gelum Satanae iransformatum, aut piiahtasias,
ris mulieribus per errorem, quo existimavit eam vel etiam ligmenta sapiehlibus irigefere vitlen-
esse, quae Matth. xxvin diciiur altera Maria, Deni- ttir, » etc.
que hacc ejus verba: Caelerum nolandum est Busseuriiin sua e.dilibtae.
Venere gementes posl illa verba, < sed.Mariaepeccatrici, > adjecisse
4-d tumulum. haec duo, <ttl pulo, i"ad (irinandam, opi.tibr,-5uani
** Mattli. 12, »».Luc, 6._s» Maiai. 7.
153 EPISTOLiE. — EPIST. LI. 131
Qnod si adversus pracfaium G. Camerarium ali- A Vos qui viam perfeciionis et inceditis ct docetis,'
quid rancoris aul odii coneepislis, benigne, quaeso, lioii decet fovere odium, nisi qnod propheta com-
el chariiative remitlite. Cltarilasenim benignaesi". memorat : Pcrfecio, inquit, odio oderam illos'.
Neque ullus in vobis charitalis esl locus.si adversus Odium qiiidem perfeclum, sive perfectoruin est, sl
proximum rancor vel odium retinelur. Sed nec bene peccalum in homine. non honiinem in peccalo ha-
diligimus Deum, nisi diligalur proximus propler beaniiis exosunj. Publice dicitur, el vos lamen id-
jpsum. Dilectio quidein bipartito affeciu se dividil, ipstini forsiian ignoratis, quia quidnm ex vestris in
qttaea proximo incipiens.in Deum se porrigit itniens res ejus haereditarias octilos injecerunt, ideoque
in eo diversitales affecluum, qnem el in quo princi- conlra eum animum veslrum lurbant. Vulgo enim
paliler causam tolius dileclionis instituit. Cum au- dicitur 9S: Aqua iurbida piscosior esljipsique de
tem velit Dominus diligi propler proximum, non vestra lurbaiione fnicium successionis exspeciant.
propter se :bonorum enim nostrorum non eget; ah Verumtamen, cuin nec Dens nec Ecclcsia jiiriicet
ipsius lamen voluntale non recedinms, si diligimus bis in idipsum, muliis absurrium virielur, quod G.
proximum propler ipsum : imo divinae resislimus post salisfaciionein po3iiilenliaein bonis palrimonia-
volunlali,si proximum non diligimus propler Deum, libus punialur.
cum Dominus in eo diligi petal, el sit in negotio B EPISTOLA LI.
diligendi tanquam Chrisli vicarius. Ex dilcciione AD'jO. (18) SARISBERIENSEM EPISCOPCM.
proximi noslros Dcus metilur affectns. Quomodo [A. D. 1170?]
enim diligimus Detim, quem non videnius, si proxi- AEGCMENTCM. — Monet ephcopum, ul libcrel fidem
suam in persotvenda pecunia, si Itonori suo consul-
mum non diligimus, si proximo non compatimur lum velil. Deinde ne nepoles suos wqtto blandius
96
quem videmus ? Sic ergo Dens proximum in par- tractel.
ticipium et socielalem dileclionis admiiiii, ut nec Venerabili Palri, ac domino Jo. Dei gralia Sa-
eum sine se, nec se sine illo diligi velil. Nam dile- resberiensi episcopo, P. Blesensis Baili. archidiao.,-
clio nihil prodest nisi combinaia sit, omnemque salutem et veritatcm.
singuiarilalis calumniam evacuel. Hinc est, quod Certissime mihi prorhiserat vestra benignitas,
coccus, qui in veste sacerdoiali ponendus erat, bis quod nepotes vestros infra natalc Doniini proximiinr
tingi praecipitur9'. Hinc est, quod Elisaeus docloris erudiendos mihi mitieretis Parisios, et per cos de-
sui spiritum in se postulabal duplicari". Ilinc eiiam bilum, quod milii debetis, annuum solveretis. Ex-
pars similae, quae offerlur, concremalur Domino in spectans exspeclavi Dominum meum, nec inlendit
altari, pars auiem Aaron el filiorum ejus itsihus Q mihi ,0°. Adliuc ctia>n promissam exspecto graliam,
reservaiur; in quibus gemina nolalur dileciio, UL foriasse sicul Arturum Britannia (19), sicut Jtidaca-
nec proximus sine Deo, nec Deus sine proximo di- Messiam. Donatia quidem graluila ]irins fuit el ii-
ligatur. Si ergo diligilis, imo quia diligitis Deum, beralis; *ed quia in promissioiie Scriplurae vincuium
odium quod concepisiis erga prxfalum G. transfe- inlercessil, ut aiintuim fieret beiicficium, graliam
ratis in dileclionem et gratiam propler Deum. in necessilatem debiti convertislis. Ulinara inin-
PETRI DE GUSSANVTLLANOT^:
de Christi appariiione B. Virgini senlenliam, arre- rici Junioris coronalioni, conlra jns Ecclesiae Can-
pta scilicel occasione unius tanlum ms. codicis Her- tiiariensis faclae, interfuisset, proptereaqtie ab ipso
bipoleiisis vitiosi. Verum ea meriio expiiiiximus, Thoina exconimunicatus est. Post moriem tanieiv
cum desint in omnibus tam edilis quam mss. no- S. Thomae, intercerienie Henricorege, ab excom-
stris codicibus, quorum 16 saltem evolvimus, sicut municalione soltutis esi, daiis super hac re ab Ale-
et in sex aliis quibus ipse Btisaeusustts esl. , xand. III ari Biiuricensem et Nivernensem episcopos-
(18) Jocelinus, pairia Longobardus, ex archidia- litleris, quae icferuniur apud Bromtoneui el Baro-'
cono Winioiiiensi facius est episcopus Sarisbc- nium ex Bogerio ad ann. 1172. Scripseraleiiaui in
riensb anno Clirisii 1159, ex Simeone Dunelmensi ejus gratiain Arnulfus Lexoviensis episcopus ad
in Ilistoria Anglicana. Uic inilio perseciilionis con- D Alexand. III, eumque a caluuiuiis, quibus ob S. Tlio->
tra S. Thomam exoriae, pro eo forliier sletit : Unde mani impciebaiiir, purgaverat, asserens eiun virum
apud Harpfeldium in Hhloria Ecclesiw Anglic. et lioneslum, prurientem, ac pium, <in iniiio tempe-
apud Barouiiim ex Hhtoria quudripartita de eo ila statis inler coepiscopos scbpo illi, vi.lelicet S.
habelur : < Bariholoinaeus Exouiensis episcopus pro- Thomae/studiosiiis adhaereniem, inultas injurias pro
cidens ad pedes domini Caniuariensis, aii: Pater libertaie Ecclesiae, et ipsius gralia periulisse. >
mi ! riiiserere tui, miserere et nostri. Omnes enim Caeterum dissidium inter eos non lam ex corona--
ho.lie perimus odio capiiis iui. Exiit namque ecli- tione junioris regis processisse videlur, quam ex
ciitin a rege, ut qui ainplius cum Cantuariensi eo quod Reginaldiis archidiaconus, filius ipsius Jo-
slaret, puldicus hostis judicaretur , in capite pu- celini, ab Henrico paire ad siiiiimum poiiiificenr
iiiendus. Dic.tumest ctiam quod Jocelinus Sarisbe- conira S. Thomam missiis fueiai, undevir sancius-
riensis episcopus, et Wjllelmus Noivicensis episco- in Reginaldum vehemenler excandueral, ut patet
pus, quia adhtic restiterant, Iralierenliir statim ad ex ipsius Epistola apud Baronium toui. XII, ad aiu
supplicium in membris muliiandis; qui et ipsi pro 1168.
saiutesua Caniuariensem rogabant. > Verum poslea (19) De eo vide qtiaediximus ad Epislolam 34.
iaS. Thoinaeolleiisam graviter iiicurrit, quodllen-

M TGor.43. »• IJoan..4. _*' Exod27. 9MVReg,2. _89 \h\eMagia mami, p. 1139. ••• Psal. 5».
l&J PETBI BLESENSIS 156
quam fuissel haccpecunia, ciijus exspeclaiio landiu A Ditatto magna rumci est;
animuiii meuni torsit;. in cujus spe ego diffusiores Ei mora donandi non leve crimen httbel.
expensas faciens me debitis usurariis cneravi. Si Nedicas amico luo, dicil Salomon*- Vade et cras
simplex promissio praecessisset, circumspectius ex- reverlere, el dabo libi, cum slalim possis dare.
pendissem, et usus fuissem leviier levi verbo. Nunc Cras.cras, vox corvina esl; nec Deo, nec bomini-
in libro experieniiae lego, quam saiieta et efficax sit bus graia esl promissionis iteralio frequens. Et boe
erudiiio evangelicae vefitatis. Sii, inquit, sermo ve- ipsum credo Salomonem sensisse, cum dicil : Fili,
sler, Est, Est, Non, Non; nam quod amplius esl, a neiteres verbttm in ore luo 5. Dale igilur, reverende
tiialo est.'. Hoc maJum nunc seiilio, cui charta epi- Pater; voei vestrae vocem viriuiis, et affectus libe-
scopi, et vehemens ipsius assertio causam dedit. rales effectus adimpleat, ne labia Evangelio conse-
Verba tamen episcoporum, qui aposlolorum sunt crata possit arguere meudacii charla concepla jn
lilii et haeredes, vim juraloriam in se habent, ut in tesiimonium veritalis.
eis jusjurandum sil, quod est verbum simplex in Illud auteiu vehemenlissime reprehendo, quod
alns; et quod in aliis est simplex mendacium, per- nepoles vestros^ qui se in caslris scholaribus exer-
jurium aul sacrilegiuut sit in iilis. Altendile quid cere debuerant, foveiis in deliciis, palpalis blan-
dicat Doclor Ecclesias : Nunquid, iuquit, levilaie B diiiis; scialisque quod haec Omnia exinanitio sunt
usus suni, aul quw cotjilo, secundum carnem cogilo, viriulum, eisubversio honestaiis. Adhuc viiaeorum
vl sint apud me, Est et Non * ? Promitienlibus et in incerio esl, quia bivium Pylbagoricae litlerae
liofi solventibus convenit vox illa Isaiae propheise nondum transierunt (20); ideo magis expedire.l
diceiilis : Ecce vos ex nihilo, et opus veslrum ex eo eos corripi quam palpari.Scriplum est: Qui parcit
guod non esl'. Magna debet esse in proinissione virgm, odit filium 6.Heli eum filiis suis percussusest a
discrelio; inaiiis enim promissio mullolies de fa- Domino, eo quod filios suos miuimecorrexisset: Di-
niiliaribus amicis sibi comparat inimicos. Porro lexisti, dixilDomiiius, magis filios litos quam me '.
si cogitatis vestris promissiouibus slare, nec mihi Hodie pro filiis quosabslulitpraelatis Ecclesiae Deus,
accepta, nec vobis hohesla esl ista dilaiio, teslimo- habere ncpoles in dissipalionem palrimonii Ghrisli,
nio poeiae: el in suae saluiis dispendium pcrmiliantur (Sl).Per-
PETBI DE GUSSANYILLA NOTA.
(20) Pytbagoras vitam iiumanam litterae GrecaeV C Dei suni, consanguineis donent, sed si pauperes
similein esse aiebat, primamque aitalem incertam sint, iis ut pauperibus distribuant nec dissipent
esse, ul quac nondum seviiiis aut virtutibus dedat, ilJorum causa; imoquam maximepotest, eossaucia
et hoc significari per imaiu litlerae partem. Biviuin synodtts monel, ul omnem humanum huiic erga
aulem liuerae a juveniute incipere , quo lempore fraires, nepoies , propinquosque carnis affectum,
htimihes aut vilia, id est sinistram parlein, atil vir- unde muitorum malorum iri Ecclesia seminariuni
ttiles, id est, dexleram sequuriiur. De hoc recie exstat, penitus deponant. Anibrosius, 1. i Offic. c;
Virgilius aui quis alhis in opnsculo de litlera V. 30 : < Neque enim propterea ie Deo dicasli, ut tuos
JJltera Pylhagorw dhcrimine secla bicorni divites lacias sed ut vitam libi porpetuam fi.uclu
Humanm vilw speciem prwferre videlur : boni operis acquiras, et prelio miseraiionis peccata
NaiK via virlulh dexlrum pelil ar.dua callein, redimas lua. Putant se paruni poscere? Prelium
Difficilemqueadilum primum speclanlibus offert. luum quscrunt, vitae tuaefruclum adimere conten-
Secl requiem prwbel fessis in vertice summo. duni, ei se jnsie facere putant. Et accusat quod
Molle oslentat iter via tata, sed ultima meia euin divitem non feceris, cum le ille velit .•Eiernae
Prwcipilal caplos, volvilque per ardua saxa. vitae fraudare mercede; i Bernard. tract. De viia et
Unde et mythologi fiuxerunt Herculem, cum moribus ctericorunti c. 7 : < Nou extollat de facul-
exacla puerilia ad puberlatis annos pcrvenisset, el laiibus Ecclesiae cousanguineos suos,- aul neptcs
duas vias cemerel, unam voluplatis, alteram vir- (ue filias dixerim) nuplui tradat. Res paupernm
tuiis, diu muitumque dubiiasse, uiram ingredere- non pauperibus dare par sacrilegii crimen es'se di-
tur, tandem rejecta .voluplate arduam et asperam D giioscilu:'. Sane palrimonia pauperum faculiales
vtriuiis viam ingressum esse. Legendus Xenoplioii Ecciesiarum, et sacrilega crudelitaie eis subripilur
1. n 'JTtop.vnpu.Tav, ei ex eo Tullius, Hb. 5 De offi- quidquid silii ministri et dispensaiores, non uiique
ctis. Ad illud eliam alhidit Persius, Satir. 3. domiui vel possessores, ukra viclum accipiunt et
Ei tibi qnw Samios diduxii"lillera ramos, vesliluin. i Peirus Cantor Verbi abbrev.,c. 47 : < Da
Surgenlem dexiro monstrabil limiie caltein. nalurae, quia homo, si indiget seilicet. Natiirain
Ncc non el Saiir. 5. autem quandoqtte cariialitateni et sanguiuem voca-
Gumque iler ambiguum est, el vilw nescius error, mus : et consanguincis dabis rie proprio, de patri-
Diducil trepidas rctmosa incompitantenles, monio itiOj uoii Gliristi sanguine acquisiio, ciijus
Videndi Casaubonus et aJii commeniatores in illa dispensaiio credita esl viris ecclesiasticis, ut illud
loca Persii. pauperihus disiribuant. Ob hoc eniiu praeceijit Do-
(21) Caulutn esl sacris canonibus clericis et epi- miiius in lege, ul talis eligeretur sacerdos et Jevita,
scppis ditare de bonis Ecclesiae suos coiisanguineos. qui dicereni palri et matri, noii novi vos, Sed
can. apostolorum 40, Antiocheni concilii 25, Paris. iiunquid coiisanguineo meobono et probo npn dabo
6, c. 16 : Capiiul. 1. v c. 171. Ac denique in conc. de pairimoiiioCrucifixi? Non,ut erigas eum coluin-
TriUent. sess. 25, De reform. c. 1, omnino vero eis nam in Ecclesia, propterperniciem exenjpli.' Non
interdicil, ne ex reddiiibus Ecclesiae consanguineos eitini consideralur quodboiiodedefis,sedquod cori-
familiaresve suos augere studeant, cum et aposto- sanguineo, ul trahant in exemplum. Graiiae da et
lorurn canones prohibeaiH ne res ecclesiaslicas quaa praocipue de palrimonio Crucifixi: Gratis euini con-

• Matih. 5. » 11Cor. 1. 3 Isa. i\. » Eccli. 7. • Prov. 15. ' I


*J'rov. 3. Reg. 4.
157 EPISTOLJE. — EPIST. LH. 158
niciosa esl minoribus blanda majorum rcmissio. A in mari sit perpessus; indicat ob beiieficiqub eo
ldco dicit Sapiens 8 : Fitiw libi sunt, vultum hiia- accepta se nulltim defugere laborem. Denique petit
orari pro se, ul negoiia commhsa prospere apud
rem ne ostendas eis. Veslra benignitaseisad omnes regem transigat.
illecebras frenum cuslodise relaxavit. Ideoque ve-
Charissimo domino suo R. Dei gratia Canlua-
Teor, ne vita corum in primo flore degenerel, sicut
in Job legitur 9: Lwdetur quasivinea in primo flore riensi archiepiscopo, totius Angliae primali, et
botrus ejtis, el qnasi oliva projiciens florem sunm. aposlolicaesedis Jegalo, P. Biesens. Bathon. archi-<
Porro enormiter peccal, seque vitae -alienae reum diac, salutem in eo sine quo non est salus.
constituit, qui pueros in aelale leuera nimia fami- Menuperad obedienliam vestrae jussionis accin-
liariiale el suavibus verbis emollit. Cyrus Persicus, xeram, jamque liceniialus, el accepta vcslrae bene-
de quo ducenlis cl dccem annis prius praedixerat dietionis gralia recedebam, cum propter negotia
Isaias, Chrislo meo Cyro, cujus appreliendi dexle- quaedamcasualitertunc emergentia revocaslis me,
ac firmiler injunxisiis, ut vos frequenlioribus min-
ram, ul subjiciam anie faciem ejus gentes ~°et regna,
Croesum juxla Halym fluvium vicerat : cumque liis certiorarem de stalu meo, et de liis, qtiae mihi in
multae illum fecissent victoriae gloriosum, quia via contingerent. Descenderam ad mare, et navem
tamen gentem Lydorum prius bellicosissimam fecil B ascenderam, cumquejamexposuissemus vela ventis,-
vacare comessaliouibus, ludis alque amplexibus, ut el vitam'periculis; ecce nix, grando, imber ac spi~
rilus proeeliarum ccelos obduxerunt caligine, atque
sicgentem evirai-et acerrimam, a regina Massage-
taruih Tomyri viclus et occisus est : quae cum il- in terrihiles aquarum roonles maris deformavere
lius caput in utrem sanguine plenum misisset: planiliem. Mirabites erant elaiioTtestnaris ls, fluctus
< Bibe, inquil, sanguinem, quem silisii.» Appre- enim ascendebant in ccelos, et descclidebant in
hendile, inquil David propheia, disciplinam, ne- ahyssos, et aninta mea in ipsis labescebat. Omnes
quando irascalur Dominus ". Arguile et docele dili- qui in navi erant, moli sunl et lurbali sunt sicut
gentius nepoles veslros, ne causam insolentiae prae- ebrius, el omnis sapienlia eorum devorata est '".
stet nimis blanda elfamiiiaris affeclio. Informenlur, llle, qui gubernaculo praeerat, et sedebal in puppi,
quaeso.ad opera honestatis, ne sciant experienlia abjecla arte, et derelicla sede, navem fortuito
commisit evenlui. Universa paliebanlur spiritum
qnid sit peccalnm, omnisque turpitudinis occasio
praecidalur. Judas*el Simon, sicut in libro Judi- vertiginis, spirimm abominalionis et nauseae. Non
cum Jegiiur,-regi Bezec, sive Adonibezec, qui eos erat qui manus, aut oculos in ccelum erigeret; non
infeslabat, summitales manuum absciderunt' 2; sic crat qui porrigerel Deo preces, qui saiisfactioui
cl nos molus puherlatis prxvenire oportel, atque 'C aul pcenitentiae se offerret. Jacebant omnes desii-
iniquarum praseindere primitias aclionura. Isii tuli oflicio membrorum, aut animo consternaii, et
sunl parvuli Babylonis, quos ad pelram, quae Chri- facti sunt velui morlui. Licel autem lunc aestivale
slus est, oporlet allidi. Bealus enim, qui tenebil el solstitium ad incrementum diei plurimtim de noctis
allidet parvulos suos, scilicet Bahylonis, ad pelram spatio recidissel; nunquam tamen nox aliqua adeo
". Scriplum esl enim; quia proni sunl sensus ho- Jonga visa est niihi. Nam a meridie nox ista in-
minh ab adolescentia sua in malum ". Ampuleiis cepit, quae lempus alienum silii quadam tyrannide
igilur pruriehlem in lenera aelale maliliam : nam procellosa usurpans in suas tenebras lucem vertil.
el spinarum plantaria facilius evellunlur, anlequam 0 nox damnaiissima, nec in toto armi circulo com-
coalescant. ' pulauda, nox turbinis, nox irae, nox horroris ct
EPISTOLA LII. njortis. Tola, nocte hac pessima fuimus in corde
A» R. (22) CANTCAR. ARCHIEFISCOPCM.
D. maris, el quasi in ventre inferni: donec desidera-
[A. 1178.]
ARGCMENTCM.Exponit Caniuar. archiephcopo, a tissimus solis ortus nobis clementioris aurae gra-

quo erai ablegalus ad regem, quanlatn tempestaiem liam nunliavit, placavit mare, oui imperat venlis
PETBI DE GUSSANVILLANOTiE.
ferlur. Unde et polius graliae, imo soli gratiae debet I) non sanguini. i Legimus de Benediclo XII apudBer-
conferri, non nalurae, id est carnalitaii. Unde in nardum Guidonis, quod cum mercalor quidam To-
Vitis Palrttm : <Mi.abba, dabone eleemosynam pa- losanus profecius fuisset Avenionem cum uxore sua
< renli, filio, vel consanguineo ? Respondil abbas, nepte Benedicli, admissos ad collbquium ab illo au-
< Non. Cur, mi abba ? Quia modicum sanguinis te divisse, se quidem ut Jacobum Furnum illos agno-
t. trahit. i Et poslea: < Et nos dc his eisdem dando scere, at ponlificem reniintiatum consanguineoset
sive propinquo, sive extraneo vel cuicunque, iie- aflines non habere, nihilque. ab eo oblinuisse, prae-
cessiiatem respiciamus, ttt nihilsupra conferamus. ter sumplus in ilinere faclos, et qui domum rever-
Sed praeponamne propinquum exlraneo? Non, si suris essent necessarii.
ulerque seque indiget, propter perniciem exempii, Nota quod in Maz. i. post haec verba < in saiuiis
sicut iiec septem diaconi ad hoc consanguineos suos suae dispendium haberepermiiiuntur, > addunlurhi
aliis praeposiiissent. Si pbjicis quia modo aliud lem- duo versus:
pus esl, quidem est. Sednos tamen sicnt ilii eorura Cumque Sator rerum privasset semine clerum,
quae pfojiciuntur anle pedes apostolorum, dispen- Ad Satanw voluin successit lurba nepolum..
saiores sumus, non domini. Neccssilati ergo des, (22j Ricliardo. De eo yide ep. 5., .
8 Eccli. 17. 9 1. " Psal. 136. u Gen. 8. " '« Psal.
'- Cap. 15. 10 Isa. 45. •' Psal.2. " Judic. "''•"
92. PsaJ. 106.
159 PETRI BLESENSIS 160
et mari, gtaiuilquo procellaiii ejus in auram, et j { ordinationh sihant ephcopatia obire mtinera, ex-
Et lactali sumus, si~ commuiiicaiosque denunlieni, qui pontificis summi
silueruut fluctus ejus ". quia builutn, vel ephcoporum sigiila adullernnl.
luerniil, el quia deduxisset uos Dominus porlum in
RICUARDUS Dei gratia Caniuar. archiep: totins
voluniatis nosirae. Ego aulera quasi resurgens a
Angliae primas, venerabilibus fralribiis et coepi-
morluis die illa cibuni noh leligi; omnem escam scopis in Caniiiariensi provincia constitiitis, salulem
abominala est aniraa nieaj ideo perendinavi se- in verb salulari.
quenli die; lurbalus naiiique prae confusiohe sb- Licet fulura oihnino viiare seahdaia hoh possi-
nitus niaris et flucluum iioh pottti ad plenum de
mus .(nccesse esi enim, sicut legiiur '", ul veniant
facili respirare. Haec et his similia, quibus prb oJHciotamen nobis el vobis injunctae ad-
siandala);
vobis vehemenier affligimur, solliciia deberelis co- iiiinistialionis incumbit, qttanluin possuinus, scan-
gilaiionerevolvere, et pro qifiete vestra durissimos dalorum maleriam praseinriere,atque riJaluriorecon-
labores palieulibus affectiim cbmpassibnis impen- silio imuiinenlibus obviare. Diu est, quod
periculis
dere. Verumlaineii, sicut publice diciiur, illi, qui Satanae transfigurare se novil in ange-
vos et dies snbs in desi- angeltts
iii otioapud lorpent, qui luin lucis, et in vestimentis ovium, atque sub
Heiiis et voluptaiilms ducuiit, hi a'pud vos frucluiii i adumbiata
in labores eorum. simplicitale desaevit a'b antiquo lupina
graiiae uberioris iiiveiiiuut, atque
diei et aeslus veslris rapacitas.
irigfeiliuniur, qui pondus pro Sed et diebus istis quidam pseudoepiscopi Hd-
iiecessitatibus portaverunt, Porro ego absens et
vestram inveni bcruicnses, aul Scolicae linguae simulanies barba-
praesens, iiiunificenliaiii; semper riem, cum a nullo impositiohem manus acceperint,
magnificam vosque lanquam desirieria mea prae- episcopalia populis adminislranl. Teste
el quidem
sagiretis, citra omnem posiulationem, supra Apostolo : Nemo sumit sibi hoiiorem, sed qui vocalur
onine meritum meum me in vestris benedictio- a Deo tanquam Aaron 19; Hli vero fton per oslium,
nibus assidue praevenistis. Eapropter, quoiies sed aliuiide intranles Ecclesiam Christi co>nmacu-
meam inviiavcrit operam vestrae necessiiatis arti- lanl, el, ul vituperelur iiiiuisteriuin noslrum, prae-
culiis, non recuso laborem, pro vestro honore pa- sumptione
in carcerem et in moriein. Dominus sacrilega dehoneslant episcopalis emi-
raiissimus ire nemiae sacrameiiium. Crim enim graiiam sacrae
rex in Gasconiam tendit, ego auiemdiplomale utens
unctionis nunquam acceperint,celebrant ordines,
eum evesiigio sequor (23) : ulinam sic possim cur- ecclesias dedicant, aliar.ia consecranl, benedicunt
rere, ut comprehendam ! Yos vero, Pater, orelis
abbates, el sic victum ef vesnium misere mendi-
Allissimum, ul graliam in oculis ejus inveniens ne- r_ cantes, sacramenta riostrae redeniptionis miserabi-
goliis vestris prospere et propere consummalis, ad lem et lacrymabilem converlunt in quaestuni. Quo-
vos cum exsullatione regrediar. niam igilur ex lalium adraiiiistfatioiie in Eeclesia
Bene valeanl magni rustici nostri, magisler G.
Anglicaha muliiplex occasio scandali jam emefsit
(24) et archidiaconus Baiocensis : bene valeant et
so,eosque quorum ordinaiio dubia esl,- sacricanone»
alii socii nostri, quorum singulorum sum lotus, et
non admiilunl ",» universitali vestrae mandaiuiis
omniurn.
EPISTOLA LIIl. aique praecipimus, quatenus per vestras dioeceses
ADEPJSCOPOS ANGLI.* . generalifer prohibere curelis, ne lales minislrare
[A. D.H78?] permittaniur episcopalia , qui barbarae nationis
ARGCMENTUM. -—Richardns archiepisc. Cantuar* suis suni, alque ordinatioiiis inceriae (25). Sieut enim
coephcopis mandut ne exieros ephcopos incertw non inlelligilur praecessisse dedicalio vel baptismus,
PETRI DE GUSSANVILLA NOT.E.
(23) Similis est loqnendi ratio epist. 59: « Ad D quisque pervenerit. • Giossa, duplomaio r, vel in
vos in eadem tempestaiis insania diplotnaie uiens doplo vado qiiain alius, 2, vel, id esl duplicato ili-
remeavil, lege duplomale, i ex. omnibus mss, no- nere, 3, vel, iri est, celeritate.
slris. Quid vero ritiplonia liic? Diiplum iier, seu iii- Scripla videtur haecepist. circa ann. 1178-.
neris fesliuaiio, cuin per dies singiilos duo iiinp.ra (2i) Forle Gerardus PueJla , qui cum Petro Ble-
conficiiuitur. i Radulfus de Diceto in Imag. Hhior. scnsi erai domeslicus Cantiiarieusis archiepiscopi.
ad ann. 1172: < Tanquam dnploniale venit ad Sed deeo aJias opportunius locuturi suiuus.
Porcestre. i Ideni ad ann. 1179:« Rex Anglorum (25) Similis prohibitio Iegitur in conc. Vernensi^
paler llenricus subiittin jus sttbiio praenoscens ad- c. 13 :- «nec De episcopis vaganiibus, qui parochias iion'
veniiun progressurus cum incessissel duplomate, habent, scimus ordiiialionem eorum qualiier
regi Francoruni navem apud Doveram »Rex egredienti, fuit, placuit juxia instituta sanciorum Patruiii iiiTn
feslinanier occurrit. « El ad an. 1184 : in in- aherius parochia minisirare, itec ullam ordioatio-
siauiia lemporis incedens fere lanquai» duplomate iiein facere debeant, sine jussione episcopi, cujus
venit Canluariam. i Sic ea vox accipitur L. couii- parochia esl.-Et si. Iioc facere prajsuinpserint, ab
fiuus De verborum obligationibus. <Ut qui Epiiesi oflicio saspendantur, iuierim quod ad syuodum
daturum se spoponderil, neque duplomate diebus exiiide veuerint, et ibidem secundum canoiilcain
acnociibus, et oiniii tempestate conlenipia , iter instituiionem accipiant senlenliain, nisi lanitim
coniinuare cogatur. >.El postea : < Quod si duplo- itineris causa, etc. i Et in Vermeriensi, c. 14«: t Ut
iiiate usus, aul felici navigalione maturius quani ab episeopis ambulanlibus per palrias oidiualic

" Psid. iOU. '* Malih. 18. •' II Gor. 11. «»'Hebr. 5. ." Dist. 9» e. Si qui episeopu
161 EPISTOLiE. -EPIST. LIV. j/ja
uhi dc lalibus dubitatur (26); ita nec eos reputa- A P. Bles. Balhon.
salutem et inlimae di-
nius episcopos, quorura consecratio ignoraltir. Jeclionis affectum. archid.,
Praelerea, quoniara in his partibus publica falsa-
riorum pestis obrepsit, qui bullis adultcrinis, et Lamenlabililer conqueritur, et causatur Adelitia
Jitteris calumnias innocemibus movent, cl slattim nepiis vestra, quod eam in monasteriuni detrudere,
jusie possidenlium subvertere moliunlur, providen- et claustrali vuliis invitam et renitentem custodiae
liaevestrae districte praecipimus, quatenus solemni- mancipare. Cogitabat equidem conjugaliesamplexus,
ter denunliari faciatis excommunicatos singulis fruclumque posterilaiis de carnis operibus exspe-
fesiivis diebus eos, qui domini papae btillam, vel clabal; nunc atilem compellilur, sicul dicit, abju-
nostra et vestra sigilla falsare pncsumuni (27), rare malris oflicium, et a primo limirie salutatis
eisque conseiilienles, ul quos a sua maligniiate deliciis vitae et desiderabilibus hujus mundi, se de-
iioii cohibet propriae jndicium conscientiae, saltem ploral incurrere perpetu* sierilitaiis opprobrium.
frequens denuntiaiionis iteratio valeai deterrere. Sane miror plurimum de prudentia et modestia
Bene valealis in Chrisio. vestra. Nam cum praefata Adelitia jam setatem ha-
EPISTOLA LIV. beat, et ad annos discrelionis evaserit, non est,
AI)L. PICTAVIINSEM ARCHIDIACONUM. B sicut mihi videtur, ad religionis proposilum vio-
ARGCMENTCM. — Suadet archid. Piciaviensi ne Ade- lenler urgenda, maxime cum Scripiura leslelur
litiam neplem suam invitam compellat ad mo- Deo non esse coacta servitia.Sedet canonum
naslicen, ul ita monustices slalum grata
mairimonii,
liberam exposcere animi facultatetn. clamat auctoritas, quia monacbuin, sive monacham
Charissimo amico suo L. Piciaviensi arcbidiac, facit propria professio , vel paterna devotio (28).
PETBI DE GUSSANVILLA ~SO~tM.
presbyterorum non fiat. Si aiitem boni sunt ilii (27) De falsariis bullariim aposlolicarum habes
preshyieri, ilerum consecrentur. i El antea in can.30 concil. Tribtir.:< Si vero (quod non decet),
conc. Suession., cap. 5 : < Ut supervenienies epi- quilibet sive sil presbyter, sive diaconus,, aliquam
scopi vel presbyleri de aliis regionibus non susci- periurbalionem machinaiido, et nostro ministerio
piantur in ministerium Ecclesiae, nisi prius fueriut insidiando redarguaiur falsam ab Apostoiico detti-
probati ab episcopo, ciijus parochia est. i Et panlo lisse epistolam, vel aliud qniri quod inde non con-
anle in conc. Liplinensi, c. 4 : < Ul sccimiium ca- venerit salva fide, et inlegra circa Apostolicum hu-
nonicam cauielam omnes undecunqtie venientes militale, penes episcopum sit poiestas ntriiin eum
ignoii episcopi vel presbyleri ante probationen) in carcerem, aul in aliam detrudal cuslodiam,
synorialein in ecclesiasticum ministerium nou ad- usquequo per epistolam ant per idoneos suae pariis
-mitlantur. i Et in capitul. adriit. 3, c. 37 : < Sunt legaios apostolicam inierpellet sublimitaiem, ut
in quibusdam locis Scoli, qui se dictinl episcopos r. polissimum sua sancta legatioue digneiur decernere
esse, el mulios negligentcs, absque licenlia domi- quid de lalibus justo ordine lex Bomana slatuat
r.oruni suornni, sive niagisirorum, preshyteros et' definire, ut et is corrigatur, el eacleris modus im-
diaconos oiriinaiil, qiiorum orriiualionein, quia ple- ponalur. i El cap. Ad falsarios, De crimine falsi,
i'umqiie in Simoiiiacam incidit haeresim, et multis quori est Iiiiiocenlii III eoriem til, c. Licei, qiiotl est
erroribus subjacet, ino.Iis omnibus irrilam lieri ejusrieii) papae, referuntur novein modi quibus
debere omnes iino consensu decrevimus. i llluri falsari possinii. Videndus et Barouius, ioni. XII ad
ipsiim in Ec.clesia Anglicana nono saeculo celebra- aiiiiIIiii1195.
tnm conciliiim Celichyth slaiiierat contra Scotos, (28) Aurelian. i, c. 19. Tolct. iv, c. 49 ct 55 ;
.c. 5 : < Ut iiullus peimitlatur de genere Scotorum Tolel x, c. 6 ; Greg II, episl. 9. Erat in more po-
in alicujus dicecesi sacrum sihi iuiiiisleriuni ustir- siliiin, ut parentes offerreut Deo in monasterio fi-
pare, neque ei consentire liceat ex sacro ordinc lios suos conslitiitos in minori aeiate sub ritu certo
aliquid attingere, vel ab eisaccipere in bapiisrao et deierminato, de quo S. Benedictus iu Begtila sua,
aul in celebratione missarum vel etiam euchari- c. 59: < Siqnis fori.e de nobililius offert liliuni
sliam populo praebere, quia incertuni est nobis unde suum Deo in inonasterio, el ipse puer minoi- aelale
H an ab aliqno ordinenlur. » Neque vero salis fuil est, parenles ejus faciant peiitioneiti, quam supra
Richardo Cantiiarieiisi prohibere, qiioniinus epi- dixinius, elcum oblalione ipsam pelitionem , et ma-
scopi illi barbarae naiiouis atque orriinalionis in- nuin pueri involvaiit in palla aliaris, et sic eiim of-
ceriae, per uuiversani provinciam episcopalia iniinia ferant. De rehus atilem suis, aul in praesenli peti-
obire sinerenliir; prohibendum qiioque 1'uii, ne ad rj tioue promilianl sub jurejuraiido, quia ntinqiiam
eosdein ordinandi commeareiil. Can.ti conc. YVesl- per se, nuiiquain per siifleclam personam, nec quo-
iJion., sub eodem Richardo celebrali anno 1175 : Jibel niodo ei aliquando aliquid dent, aui iribtiaiit
< Quia quidam clerici desperaules ab episcopis oecasionem haberidi; vel cerie si hoc facere nolue-
suis ordinari, vel propter imperiliam, vel propier rint, el aliquid offerrc vcfueriiil in eleemosynam
vitae iiicontineniiam, vel naiivitalis coiiditionem, inonaslcrio pro mercede sna, faciaut ex rebusquas
aiit lituli defeclum, aut aetalem niinorem, exlra dare volunt nionaslerio rionalionem, reservato sibi,
proviiiciam suaiti, interduni eiiain a transmariuis si ita voltierint, usufruciuario. Atque ita oinnia ob-
cpiscopis ordiiiaiiiur, vellrdinatos se inentiuniiir, striianiur, ni nulla suspicio remaneat puero, per
ignola sigilla episcopis deferenles, statuinius ta- qnam decepius perire possil (quod absit!) quod ex-
lium ordinalionem irrilam esse habenriain, > etc. perimento didicimus. Similiter aulein et paupe-
Vid. conc. Tfid. sess. 0, De reformatione, c. 5, et riores. Qui vero ex loio nihil habeiii, simpliciler
sess. 14, c. 2. petilionein faciant, et cum oblatione offeraut liiium
(26) Ita conc. Carlhag. v, c. 6, Africanum c. 39; suum corain teslibus. i Apud Gralianum 20. q. 3,
Felix IV, ep. 2; c. 2. speciaiiinquc de haptismo c. _Prwsens qnod dicitur esse Nicolai 1, ubi agitur
Leo inagnus ep. 57, c. 1; ep. 92, c. 16; Gregor. 1, de Lamherlo de cujus statu monachaji controversia
lib. xn, ep. 31." Troiauus Sanlonensis episcopus niovebatiir : Neque ego paier palla atiaris indutum
ipislola ad Eiiineiium Naniielenseui. Greg. U, ep. obluti. Lanfraiicus Decretorum c. 17 : < Offereiidus
9, Gregor. III, ep. 1. pucr lacla sibi prius corona, inauibus portans hu-
PATBOI..CCVII. 6
163 PETBI BLESENSIS 164
Propriae vero profcssionis vinculo non ligatur (29), A quia huic professioni, quantnm potest, renililur et
PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
stiam el calicem cum vino, sicul mos est, posl aperlius? cap. Prwsens apud Graliannm supra
evangelinm sacerdoti, qui missain celebrat, a paren-" Laniheiiiis dicilur non esse iiionaclius, eo qnod
lihus offeratur. Qua oblatione a sacerdoiesuscepta, paierejus illuin pallio indulum non ohtulerit. Qnae
iiivolvanl praedicli parenles mannm pueii in palla ratio nulla essei, si oblatus infans a patre posset
qua aliare cooperium esl, et cnjus pars anicriiis descrere monasteritim. Bernarrius quoque nisi lioc
pendet, et tnnc suscipial eum abbas. Quo facto, siipposueiit, respoririere debuit objectioni Clunia-
praefaii parenles coram Deo cl sanctis ejus slaliin censium et moiiacboriim S. Berlini alio modo quam
prouiillaiit, quod per se aula se suppositaih perso- responriit, unoque verbo opponere Robeiium qui-
nain, susceptiun ordinenVpner iuinqtiam relinquai, dem impiiberem Cluniacensi moiiasierio , el Tho-
rieqiie se ei scienier aliquid daturos, unde puer, lnaii) Beiiinensi fuisse oblatos, sed ulrumque
(quod absil!) perire possil. Hanc promissionem iransivisse ad Claisevallenses, quia qui devolione
prius scriptani coram lesiibus verbis ihi prius erii- pateina monachi facti sunl, non ita sunt alligaii,
cani, el poslea super allare ponant. » Seri ei Ber- quin liimc vitte slatum adiilli valeant repttdiare,
nardiis epist. 1, loquens de Boberlo cotisaiigiiinco adeoque magis transire ad alium ordineni, in quo
suo, qui defectiunis suae a Cisierciensihus ad Clu- vigeai legularisobservantia. Caeleruii)si puerpubes
niacenses inter aiias rationes hanc afferebat, quori faclus liber sil ad reinanendiim vel egrediendum,
bblalus fueral de parenlibiis mouasterio Clunia- qnare paier secundum Regulam ct ilecreta Lan-
cpnsi : < Quanqiiam dubium non sit promissum frauci julieiur de rebus omnibiis disponere, ablaia
iHiiin fuisse, non donatum : nec eniin peiilio, quam B3 lilio suo omni omnino haeredilaiis pane? Quare id
Jlegula pracipil, pro eo facla fuiia parenlibus, ncc spondei ? Quare sponsiouem suam jiirainenio con-
niaiuis illius ciim ipsa pelilione invoJula pallio alla- lirinai? Quid ista ablatio haeretlitaiis palernae nisi
ris, iu sic offeneturcoram tcsiibus. i El epist. 324, oiiex, qui pouittir, et vis quaedamquae infertiir ho-
ubi docei non csse proliibcudiiniTlioinain deS. Au- niini lihero, ut siipponitur,' ne ingenita sibi, atque
riomaro ai GlaraevaileiisesaBeii.edictinis iransire-vo- per canones siabilita libertaie malurad desyren-
lejiteiii. < Voiiim, inqiiil, pareniuiniiitegruin manel, dinn monasterium? Quid autein esi eadem spoliaiio
ct oblalio eorum non estexinaniia, sed cumulata. ». ha:reriiialis, si Jilius iiequeal reverti ad saeculareni
Jure veieri iinpuberes qiti a parenlibus offere- habiiiim, nisi aclus eximiaj pieiaiis, quo pater nuiia
haniur Deo in monasierio, inde exire non poleranl in re filii sui Iiberlati nocel, vim nullani facit. Dico
neque ante neque post puberiaiem. ld colligilur ex aixiplius: Quare dicilur iii eadem Reguia et in de-
can. 49 conc. Tolel. IV: « Monaclmm aul palerna creiis eisdem, patri hoc facienduni, ut oninia o!>-
devolio aut propria professio facit. Quidquid lioruni struaniur, aique ul uulla suspicio remaiieat puero,
ftte-rit, alligatuin lenebil. Proinde his ad niunduni per qiiam deceplus perire possit? An periturus ille
jeverti intercludiinus, et omuem ad saeculum in- est, quia gentis vilae repudiavil ad quod sectanduni
terdicimus ingressuni. i Canou est de impuberibus, uuilo vinctilo obstriclus esl? Netiliqiiani. Periturus
quos paterna devolio non propria professio, et de vcro dubio procul est, si alligatus Jiierti perputuo
puberibus qnos sola propria professio inoiiachos per oblationem faclam a palre.
facil, proiiuntialque utrosqtie alligalos esse, nec Denique conlraria sentenlia nullo fulcilur ftinria-
iiabere facultaiem revertendi ad sseculuin. Can. C; meutq. Nititur capiie, lllud 20, q. 1, quod diciiur
55 : < Quicunqueex saeeularibus accipiemes poeni- esse Marcelli papae, scd falso. Setienie Marcello i.i-
tentiam tolondertini se, cl rursus pncvaiicaiiies fantes iioii oflerebanlur Deo iu iuouasieriis. Niii-
laici cffecti sunt, comprehensi ab episcopo suo, ad tur, c. Sicui ibidem, et c. Pueliw, ibidein. Sed iis
])03iiiteniiam,ex qua recesserunl, revoccntur. Quod iocis agiiur de puellis in pubertale, non agitnr de
si aliqui per peenitenliam irrevoeabiles sunt, nec impuberibusper parentesoblaiis Deo in mouasterio.
admoniti reverienlur, vere ul aposiatae coraiu Ec- Aiunt propugnatores ejus opiuionis dtuum videri
clesia atiathemaiis seiiieniia coiideiniientur. Non nioiiachuin lieri non voleiiiem. bed diiiiiin jion cen-
aliier, el hi qui detonsi a parenlibus fuerunl, aut suere paires puernm aliena vohinlaier Deo nianci-
sponie sua amissis parenlibus, se ipsosreligioni rie- pari, qui aliena voluulaie facms esl filitis Dei in
voverunl, et poslea habituiu saeeuiarein sumpse- tiaplismale. Si paler Jilium siiniii inipubereui do-
runt, » eie. Canon vult aiiaihemaii subdi deionsos i:are, si vendere poitiit, cur noii potuil Domiiio
a pareniibus, qui poslea habiliini saeculareiii suni- consecrare? At, itiquiunl, repugnat jus novum, ut
pseruul. Siaiuil iiaque perpeiuo asiringi inonacha- niotio riictnri suinus. Qtiid inde?
tui devolione paierna. Tolei. x, c.6:« Si inqualibet Jure novo possunt exire e nionasterio, cum ad
niinori aetate vel religionis loiisurain, vel religioni annos discretionis pervenerint, si nolint ratam ba-
debiiam vesiem, in utroque sexu Jiliis, aui uiuis, aut bere palernam oblaiionem. lia Clemens III, c. Gui»
amho parenies dederint, ccrle aut nolentibus vel tiiram, De regular. et Ccelesi. m, c. Cum simus,
iiescieiiiibtis se, suscepiam non mox visam in liliis eorieni til. his «verbis : « Si diclus puer ad annos
abdicaveriiit, sed vel coram se vel corani Ecclesia, D) discretionis perveucrii, ei liabituin relinere noiue-
palamque in convenlu eosdein Jilios talia habere esl rit inonaclialem, si ad hoc inriuci uequiverii, non
periniseiirii, ud saecularem rcverli habitiiin ipsis erit ullatenus conipelleiidiis, quia tunc- libeiuni siin
iiliis quandoque penilus non licebii, scd convicli eum diuiitlere, el bona paierna, quae iusi e.\
quod lonsurara aut religiosam vesicm aiiqiiaudo succes^iioneprovenium, poslulare. »
Jiabuefint, iriox ad religionis culium kabitumque (29) Leo magnus epist. 92, c. 15. Cohcil. Mogum.
reyoceniur, et sub aeiema dislriciione liujusceiiiodi sub Leone III, c. 35 ; < JJi nullus tondeatur sine
observantiae inservire cogantur. » Eo canone dici- legiiima aeiate et spouianea voluniaie. » Nicolaus I
ttir lilios in liiinoii a.iale oblalos liionaslerio a pa- ad consulia Buigarorum, c. 87 : < Moiiachicuin au-
remibus non posse ad saeculumreverli. Gregor. II lem habiium iudueie, ac vitam reiuoi-.im ducerc,
ad Boiiifaciuin : < Arididisli adhuc, quod si paler, uon nisi a spondenie diviuiius exigiiiiiur, Uiide
vel niater filiuii), vel fiiiain inira septa moiiaslerii quisqiiis vim intuleril ylicui, ul inoiiasiicuiiiiiabi-
in infaiuiae annis sub regulari irauiderint diaci- lum ci viiam reiaotiorem, quam uou opiavit, ucc
plina, ulrum liceal eis postquam puberialis imple- clegii, assuinai, hic lauquaii) violentiis peccatuni
veiiiil arinos, cgredi el iiiairimoiiio copitlari? Hoc evariere non valel. Et quoniain quoj agi.ur ex ac-
omnino dbvitanius, quia ncfas esi ut oblaiis a pa- cipieniis voto nou venii, nec accipiens reiigiosuni
reiilibus Deo filiis volupiatis frena laxemur. > Quid habituin iiule merceJCiii habet, uec iufcrcns crurie-
165 EPISTOL^E. — EPIST. LV. - 166
reclamat. Nec astringil ipsam paterna devotio (30), A filitim.
I Desisle itaque ab iucceptis, ei si ne)itis
quia non est in laribus palris, sed quasi enianci- veslra jngtim religionis abhorret, alque Deo im-
pala per palris mortem, et in alienam potestalem i
niorlali desponsari detreclat, moriali honiiiii de-
non recidens liberam animi sui adepta esi faculia- isponselur : et quae in monle salvari non potesl,
leni. Uiriusque juris beneficio matrimonia libera saliem in Segor s6 modica civilate salvelur. Quia
suni: ideoque si matrimonium carnale gaudel li- tamen plurimum lilterata est, ego ipsam adhuc et
bertate indulta, spirilnale matrimonium privilegia- litieris, ei viva voce aggrediar, volens in ea expe-
tuin est pleniore graiia libertalis; nam ubi spiritus, riri quid in talibus post gratiam Dei possil bumana .
ibi .liberlas ". Si nepieiu vestram lilio Aliissjmi facundia. Humana enira persuasio sine gralia Dei
dcsponsare disponitis, scitis quod sponsus sibi nihil aliud esi, quam aes sonans, aut cymbalum
exhiberl desideral menlera sanclam, spontaneam, tinniens ". llle solus donat os et sapientiain, qui
iioii coactam. Nam in Genesi 23 legiiis de despon-. dicit: Sine me niltil polesih facere ". Tu igilur,
saiione Reheecae, quia ejus voluntas diligenler in- Domine, benignus aspira, et qui de lapiditus susci-
quiri praecipilur. Sed et Josue 24 in optione populi las filios Abrahae, lu auferas ab ea cor lapideum,
lsrael ponit, servire diis Mesopotamiac, aut diis atque in spiriiu timoris Domini immiltasei conver-
Aniorrhaeorum, aut Domino Deo; iiisinuans servi- " sionis et sanctae.conversationis affectum.
liuin non esse nieriloriuni apud Deum, qtiod praeter
EPISTOLA LY.
liberam arbitrii benevolenliam est extortum. Porro
nepiis vesira publice protesl.ilur, quod eam inuti- AD ADELITIAM MONIALEM.
liter faligaiis, et ad ipsius conversionem laboratis
— Gratulalur Adelitim, quod aspirel
in vacuum. Esset enim, sicut asserit, ex ipsa con- ARGUMENTOM.
ad vitam moiiasticam, el occulte voto se ad ingres-
versione perversior, ct si. inillies clatiderelur ih sum monasterii obslrinxeril. Laitdat virginilatem.
clauslris, ipsa lamen in vestrinn dedecus el con- , Horiaiur ut perseverel , el perfecte smculo re-
nttnliel.
tempium lempeslivum sihi procurarel egressuni.
Tenent igilur vos, sicut milii videiur, labor inutilis, Dileclac-et praeriileclaein Christo ADELITIJ5,M.I-
et cura superflua : vereorque ne vobis adapiel ali- gister P. Blesen., salulent in Domino Deo saluiari
quis verbum illud Domini : Vm vobis, qui circuitis l)OSl)'0.
mare el aridam, ul unum proselylum facictlis, et Gaudent omnes qui le diligunl, sed et gaudium
ciim reperlus fuerii, facilis etim ~*duplo gehennae esl angeUs Dei, qtiia in desideriis habes sanctioris
PETRI DE GUSSANYILLANOT^E.
lilalis suae judicio carebit. i Apud Gralianum 20, C palris moriein, et in alienam potestatem non rec'-
q. 5, c. Prmsens, declaralur Lambertus qiiidant dens, » etc- Ex quo daiur intelligi non licere luto-
lioii esse motiachtis, adeoque nec haeredilale pa- ribus, affinibus, et consanguineis addicere mona"
terna el maierna privandus, quia cnm non fuisset sterio in perpetuum impnberes orhalos palre el
in lenera aetaie"oblatus a patre , invitiis inonacha- matre nolentes. Concil. Aurel. v, Tolet. ix et x >
Jem habiium induil. Yide Conc. Trid. sess, 25, De ipsique SS. Benedictus, Laufrancus, et Bernardus
regularibus, c. 17, 18 et 19. utuniur voce Parentes, quia proprie palrem et ma-
(50) Duae sunt raiiones, propter quas Adeliiia irem significai, uon allines, non consangui.iieos,
non poterai aslringi ad vilain inonachalem. Prior noii lutores. Ei quod Toletan. IV exprimit per hos
ab aetaie, posierior ab emancipaiione peliia. Prio- terminos, paierna devotio, Tolet. x explical per.
rcin aliingii Blesensis paulo anlea scribens : < Nam patreui el nialrein, aul unus attt ambo parentes de-
. ciuii praelaia Adeliiia jam aetatem habeat, et ad derini. Sed quid, si paier velii offerre filium aut
annos discretionis evaserit, nou est, sicul mihi vi- liliam, inalru l-eluclanie? Offcret solus. Qui.l si
deiur, ad religionis proposiium violenler iirgenda. i inater invilo paire? Non poieril : morttio autein
Qtiod si quaeras quo ;eiatis anno ceiisealur quis- patre lioc eril in ejus arbilrio posilum. Gregorius
piam csse per aetatem, quoad hoc, exlra paiernain aiitem II, saiisindicalparentum nomine hic intelligi
potestatem, respondebo ciini conc. Toiel. x, c. 6: palreni el inalrem, noii alios. « Si paler vel maiei-
< Paieniibus sane filios suos religioni couirariere lilium vel filiam, i eic. Al si inipubes inonachus
noii amplius quam usque ari riecimum aelaiis eoruni vel monacha fieret parenlibus aui nolentibus, aut
ainium licentia poteril esse. Poslea vero an ctim JJ nescieiitibus, adeoque iiiininie coiiseiilieiilibus? Ex-
vohiniate parenium, an suae devotionis sil solila- conc. Tolei. x revocanda . esset qiiamprimum a
lium votum, erit liiiis liciiuiu rtiigionis assuinere parentibus, aul cerle jure suo penitus exciderent,
i-ulium. > Hinccorrigas lvoneniCarnoi-,qui paii. vn ex conc. qtiod dicilur Triburiense. Sed ex c. Puel-
decreti, c. 27, pro decimum legit duodectmum; et la, 20, q. 2, parentes faclum irrilare polerant inlra
Gratianuiii, qui 20, q. 2, c. Si in qualibel, decirnuin aniiuni et diem; posl quod tempus, ut ipse sic ih-
quttriuni scripsii; forte quia uterque caitonetii gressiis egredi amplius uon poierat, ita nec illi
iiptaiij voluii praxi sni saoctili. Et cuin vu saeculo, cum repetere.
quo habiluii) esi concilium, ad usque aiiiium rieci- Qttid auiein juris lutorihus erga impuberes?
niuni duniaxai lilii possent offerri, saeculo duorie- llos quamvis olferre non possent offerri noleiiies,
ciuio, quo lvo Iloruil, ad aiiiiuni xn, el sequenli, poterant tamen e iiionasterio reducere eliam invi-
quo Gratianus, ad decimum quaiiuni, eranl sub tos intra annuni el biem, quo in illud propria
pairia polesiaie. sponte ingressi fuerant. Conc. Triburiense, c. 24,
Posteriorem-rationeni explicat Pelrus nosler hoc per^picue riocet nulla menlione facta parenluiii, ad
pacio : < Nec astringii illam paterna rievolio, qttia qtios lamen Graiianus visus est voluisse canonem
iioii est iu sacris palris, sed quasi einancipaia.per extendere, cap. cilal. Puella.
~~
"UCor. 5. !5Cap. 24. " Ibid. Malth. 23. a6Gen. 19. " 1 Cor. 13. !8 Joan. 15.
"
167 PETBI BLESENSIS m
viiac propositum. Nam, sicut dicilur, renunliasii, A 'condilio, qtii se caslraverunl propler regnum coelo-
occulte lamei), fallaci huic saeculo, mundumque irum, quorum Jaus esl in Evangelio, qnibus dulcior
relinquere decrevisti prudenler, antequam relin- est < amor Chrisli quam numerosilas filioruin 37 !
quaris ab eo. Beata es, quae spreiis filiis homi- iAudi qnid dical de talibns Isaias 3S: Non dicat, in-
num, Filium Aliissimi libi elegisti in spoiisum. Rex iquil, eunuckus: Ecce ego lignttm aridum, quia haec
regum, el Dominus dominamiiim, ipse esl, qui dicit i Dominus cunuchis : Dabo eis in domo mea, ei
concupivii decorem tuum, ad ctijus copulam Pro- in i muris meis locum el nomen melius a filiis et filia-
phela te invilat. Audi, inquil, filia el vide, ei inclina bus
i ". Eos vocat ennuchos lam prophelicus, quam
aurem luam, el oblivhcere populum tuum, et domum ievangeiicus sermo, qui se pro amore Ghristi voio
patris lui ". Decor luus, non in corpore est, sed caslimoniae
i aslrinxerunl. Olim diclum cst: Crescite
in mente : Onmts enim gloria filiw regis ab intus 30. el i multiplicamini, el replete terram 40. El : Maledi-
Tanlo eris accepiior sponso luo Christo, quanto .ctus, qtti non reliqueril semen super lerram 41. Ideo
fueris in vesle vilior , in cultu corporis lui ab- filia i Jcplitetanquam maledicio Iegis obnoxia,exsor-
jectior, in sermone raiior,»in vullu dejeciior, in lem posteritalis suse pudiciiiam deplorabal* 8. Ve-
aspectu verecnndior, in inccssu mainrior. Non est rumlamen ex quo venit Dominus legis legem adim-
sanctus, ul esl Dominus 31,quoniam ipse csl Sanclus g \plens, nonsolvens, ex quo vox lurttiris audita est 43,
sanctorum, qui a le nihil aliud posluiat, nisi pudsi- et praeco pudicitiae Paulus consilium de virgiuitate
citiae sanclitatem. Scriptum est enim : Gralia super dedit, impleverunt nnpliae terram, et pudicitia
qraliam mulier sancia et pudorata ". paradisum. Prudenler egisli, quia pro amore Chrisli
Utinam ei, qui le per propheiam filiam vocat, divilias hujus vilae fallaces, et opes prodilorias di-
dicas, sicul scriptum est : Paler virginitatis mem misisti. Ipse autem zelalor et custos casli cordis et
tu es ", el ipse tibi illud rcspondeat, quod alibi
: corporis te sanciam, impolluiam, et angelicae puri-
legilur Palrem vocabis me el
"*, post me ingredi tatis sociam conservabit 44. Optime iuccepisii : ve-
non cessabis : ingrediens post virginem matrem rumtamen non
principium, sed finem alteiidil, qtii
sponsi: ipsa esl eriim virgo virgiimm, quaepraecedil. jtidicat fines lerrae. Sic igiiur curre, ut comprehen-
Adducentur regi virgines posl eam, proximw ejus das. Gloria enim
et adducenlur virginum csl in fnnbriis aureis 4B,
afferentur libi, in lemplum regis ~". el se usque in oram vestimcnii unguenium bene-
Filiae hujus saeculi filiae Babylonis, quae de carnis
diclionis inliindii. Nihil, quaeso, saeculare in corde
iminundiiia sibi desiinant successores, in peccato
luo resideal, scd le tolam offeras, nl sis coram
concipiunt, in dolore pariunt, in timore nulriiinl, Ananias et Saphira
i!e vivenlibus semper sollicilae sunl, de inorienlibus . Doinino placabile holocaustum.
inconsolabililer aflliguntur. Si vis parere , vis pc- Q in interitiim daii sunl 46, quia quaedain de oblatis
rire; partus enim in modum viperae maternosartus Domino recidere voluerunl. Rcnunlia omnino sae-
oneral et disrumpit, mirumque esl quod fetus ille culo, et ingredcre clauslrum. Uiere habilu, quem
non laceratur et rumpiiur : prodiens aulem in vai- famiiiariler suscepisti, et cnjus susccptionem jam
lem ploraiionis et miseriDe hujus, a ploratione in- dissimulare non potes. Vota omnium jam libi prae-
cipit, et usqne in finem hujus brevis et miserae deslinantabbaliam (31), el aelemae felicitati diviliae
vitae continuaf in doloribus dies suos. temporales accrescunl. Maluriusigilur perfice quod
Sicul beatus Job 36commemorai dicens : Homo ccepisti : nam.si Cbrisio illusevis, et irritam feceris
nalus de muliere, brevi vivens tempore, repletur mul- primam fidem, cum filiabus Babylonis habilnra es
th mheriis. 0 quanlo beatior esl eorum earumve sorlem, el infamia tua non delebilur i" aeieriiiiin.

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.
(31) Forte quia plurimum liilerata erat, ut verbis D ut primimi saeculo valedixerunt (par est ratio vir-
Petri noslri utar epist. praec. Verum -longe alia et ginum) fitinl abbalissae : < Aliler, inquil, quam di-
sancliora posluial abbalissae muniis, quae non modo vina auctoritas et religio Chrisiiana docet, agiiur,
in aspiranle ad vilam monaslicam, sed eliam ,in quando feminae amissis viris, ealenus carnaliler
plurimis sanctimonialibus eruditis ct probis deside- viventes, repeute et sine probaiionis examine ad
ranlur, desiderabuiiiiirqiie. lmo quando spes fuisset regimen animarum peiirahimiur, praeficiiinlurque
abbalissam iis dotibus animi, et ea mofum san- Ranctiiiionialibus, uipole matres spiritales, quas
ciimonia aljquando exornandam fore, non esset ei nunquam contigil ejusdem propositi discipulas
spes abbaliae oslendenda, ut hoiiorum divitiarum- exstiiisse, fitque ut quae forle fcliciter incedebant,
que iiituiiu iucilareiiir ad capessendam religiosam earnni pravis exemplis miserabiliter ruant. i Dum
vilam, vel superbiendi el exiollendi se occasio voio liis igitur aul cerie mundanarum diviiiarnm causa
religionis astriclae praeberetur. Quare excidit hoc. liujusccmodi praelaiiouis honor conimiilitur, ve-
Blesensi incogitanli. El quidein (ilia prius sil opor- reiiriuiu esl ne animarum illarum fovea ruinae
tet quam maler, discipuia quam magisira. Audi piaepaietur.
.quid senserit conc. Paris. vi, c. "54, de viduis, quae
" Psal. 44.' ' 30 Ibid. 311 Beg. 2. 32 Eccli. 26. 33Jer. 3. 34lbid. 3S Psal. U. 3C'Cap. 14.
" Maiih. 19. 38 Cap. 56. '~ Ibid. 40 Gen. 1. 4l Exod. 23. 42 Jud. 10. "Canl. 2. 44lCor. 7.
'*• Psal. 44. 46Act. 5'.
1G9 EPISTOL^E. — EPIST. LIV. 170
EPISTOLA LVI. ALarchas, accedile ad duces, descendite ad judices,
ADWALTERUM (32) ROFFENSEM EHSCOPUM. vitam sanciorum regum et prophetarum alque sa-
ARGUMENTUM. — Dehorlatur Walierum episcopum cerdoiun: inspicile, nullumque eoruin invenieiis
oclogenarium a venandi sludio, mutlis ralionibus ; venaiioni studium impendisse. Piscalorem sanctum
ei incilat ad imilandam venalionem spiriluulem,
quam aposloti exercuere. legi, dicit Hieronymus, venatorem non iegi. Nam si
Reverendo Palri ac domino YVALTERO Dei graiia bealus Eustachius legitur quaiidoquefuisse venaior,
Roffcnsi episcopo, P. Blcsen., salutem et palicuiiam. sed et Mallhaeus quandoque teloneariiis fuil 48, el
lnier aiigusiias consiitutus, nescio quo mevertam. Paulus Ecclesiac perseculor* 9. Nemi'od robusliis
Si enim vobis dixero quoe dici oporiet, incurrere venator ipse est, qui in terra Sennaar aediGcavit
vcreor veslrae indignationis offensam; si autem ta- Babel, ubi linguarum scbisma factnm esl, et cou-
fusio lahiorum"'. Esau, dum oflicium venaiionis
cuero, ut verbis Job " nlar, os meum condemnabit
el paterna bene-
me, maxime cum taciturnitas mea sit vobis ciu- exsequitur, gratia priinogeniturae
bescentiae materia, et suhversionis occasio. Malo dictione fraudatusesl"'. Si ciirralur ad iiiventioneni
tamen vos offendere, vestraa opinioni consulendo, et initia venalicae artis,»<palebilex ipsa invemione
tacere damnabililer et sua damnabilis. Hujus enim arlificii, aut potius
quam vobis, ignominiam t maleficii
veslram dissiiuulare sileniio. Certissime noveriiis legilur fuisse invenlrix gens Thebana,
domino papae fuisse suggestum quod, neglecta com- faetla parricidiis, detesianda incestibus, insignis
missi -vobis populi cura, el abjecla omnino gravi- frande, nota perjuriis. Deriserunt eos Alhenienses,
sub quodam involiicro Dardanum vena-
latepomificis,viiamvesiramcauiiin venalioni lolam fingetites
torem rapium ad pocula, el a poculis ad illicilos et
impenditis ; nec lemperat in vobis senectus matu-
Ut de sanctis Pairibus laceam,
rior delicatae pruriginem levilalis. Jam in vos ipse infarnes auiplexus.
dominus papa et cardinales gravissimae animaiiver- vix in numero virorurn illuslrium poleril inveniri,
artem venalicam gratia voluptalis.
sionis sententiam promulgasse.nl, sed Iegato, qui in qui exercuerit
Fixerii wripedem cervam licet, aut Erymanthi
proximo venturus est, el rei inquisilionem, et exse- Pacarit nemora 6'
ciilionein senientiae commiseruni. Non decel, aman-
lissime Paler, virum octogenarium se lalibus ini- victor Alcides : si auctor Bomani generis cervorum
miscere, nedum episcopum : quem nec etiam ju- corpora fudit. si Meleager apruih slravil Calydoniae
venlus a ialibus excusaret (53). Legimus quia Ni- vastatorem; isli in hoc non privatae voluplali sed
colaus papa suspensionis et excoiiiinuiiicationis sen- uiilitati publicae serviebant. Quaeiamen comparaiio
tentiam in Lanfrerium episcopum ferri censuit, quia p, esl gentilium ad sacerdolem Christi, qui mortis cru-
venaticam ariem exercebat, licel ille excusabilior ciatus praeeligere debuisset, anlequam ad talia posset
csset beaeficio juveuiulis. Ab exordio mundi pcr- cogi ? Sane aliud venationis genus vobis ex oJDcio
currite sanctorum Patrum seriem. Venile ad patri- incumbebal, in qua subjectorum est salus el gloi-ia
PETBI DE GUSSANYILLA NOTJE.
(32) Gualterus, sive YValterus frater Theobaldi teri, vel diaconi, sive subdiaconi arma portare non
archiepiscopi Caiittiariensis, ex arehidiacono Can- praesuinant, ncqne venationes aliquas exercere. i
tuariensi Roffensisepiscopus eleclus est a monachis In conciliis Angliae, YVeslmonasieriensi, praeside
Ecciesiae Roffensis in capitulo Canluarieiisi, secun- Alberico Osiiensi legalo InnocenliiH, cap. 8 : « Ve-
(liim antiquam consuciudinem, idque ex concessione nalores clericos et lurpia hicra sectanles, acpublica
Theobalrii, qui monachis jns illud restituit quod Sicculariuin negolia procuranles, ab officio ctbene-
anlecessores sui archiepiscopi Canluarienses usur- fieioecclesiastico iiihilomimis removendos esse cen-
paverant. Yixit in pontificatu annis 35, scilicet semus. » Legitur de Bonifacio Mogunlino libro i
usque ad an. Chrisli 1182. Viiae ejus, quod ohjecerit Gervilioni episcopo suis
(33) Loquiiur auclor non de venatione oppressiva sc conspexisse oculis illum ciim avihus et cauibus
liominum, aut arenaria, se.i de saltuosa, de qua lurientem, quod episcopo fas non esset. Conc. La-
eliam Sarisber. Polycral. I. i, c. 4. Stini vero per- teran. snb lnnoc. III, c. 15 : « Yenationem el aucu-
sonae, quae non modo ab hoc, sed ab aliis qtiibus- " paiionem universis clericis intcrdicimus ; unde nec
dain ulpote levioribus et voluptuosisstudiis in per- canes, necavesadaiicupandum baberepraesumant.i
peluum suhmoveniur, ut qui in sacris ordinibus Ac denique conc. Trid. sess. 2i, De reform. cap.
constituii, et qui gerunt amplissimos magistratus. 12. Viderint erudiii quale juriicium sit ferendum
Episcopis et caeleris de clero ejusiiiodi venatio pro- de semeniia iioniiullorum, tgua contendtinl clamo-
hibila est in conciliis Germaniae Lipiinensi, cap. 2 : sani quideni venalioiiein proiiibilani esse clericis,
« Nec non in illas venaiiones el silvaiicas vagatio- sed non eam quaesine magiiisclamoribus iustitui-
nes cum canibus, omnibus servis Dei interdiximus, lur. Aut videriiil quid dealia opinione dicturi sinl,
el ut accipilres et falcoues nori habeant. > Mogun- quae asseril veiiiam esse eliam non clamosam, quae
liaco, cap. 14 : < Canes et aves sequi ad venatidum recrealionis, imo et volupiaiis causa, modo raris-
in omnibus quibuslibel sil, i etc. Regiaticino, c. 4 : sinie fiat, scilicel ne quid magis dicam, disliuguuut
« Et non canibus aut accipitribus, vcl capis, qttod ilii tibi lex minime riislinguit. De eodeui arguinenio
vulgus falcones vocat, perseipsum venationes exer- Peirus noster epist. 61.
ceat. i ln conciliis Gallise, Turonensi m, cap. 8 : Videiur scriptacirca ann. 1176, cum esselRoniffi
« Venaliones quoque ferarum vel avium miiiime Peirus Blesensis pro negoliis archiepiscopi Cantua-
sectentur. » Et Capitular. I. v c. 12 : « Ut presby- riensis, de quibus in ejus Vita.

*7Cap. 9. "Malth. 9. 49Acl. 9. " Gen. 10. 81Gen. 27 " Yirg., Mneid. vi.
171 FETBl BLESENSiS 172
"
pnesidenlis. Dicil enim Doniinus per prophelain : A conqtiestione deploras, te in ip-o religionis in-
Ecce ego miltqm venatores, et venabunlur in omni gressu longe miseriiis quam prins tenlaiioiiibus
monie. Praelali siquidem Ecclesiae venantur in omni circumseplum, tuamque carnem ex ipsa sui servi-
nionte, dum atiimas aberrantes qttasi in praeriam ad lule legi spirituali coiilumacius repugnare. Noone
obsequium Christi rapiunt in emineniia scientiae et legeras, quia vita Itominis tenialio esl, el mililia
doctrinse. Aposloli missi in orbem lerrarum incre- super terramsl ? Sapientia dicil : Fili, accedens ad
pabani feras arundinis"1*, dum ad instar magistri servilulem Dei, sla in juslilia el limore el prwpara
sui Pharisaeorum hypocrisin, et figuraiivam caere- animam tuam ad tenlaiionemm. Muridus adversus
monialium observanliam reprobanles, una die inulia desertores suos fortius pugnat, el egredienles vilae
niiilia honiiniim venabaniur ad fidem. Utinam liuic saecularis iilecebras gravior congressus exspectat;
venationi velilis operam riare, longique lemporis nam et in exitu Israel de ^Egypio Pharao vehemen-
jacluram, quod in vanitales evanuii, fructn vitae lius excaiidescit 69,ei Satanas egrediens ab homine,
melioris et erudilione populi compeusare ! Agite, qitem ab infantia lenueraf, ipsum gravius affligendo
quaeso, ut advenium legati casligalior in vobis viia discerpit~~. Turbo moveltir, ut Elias rapiatur in
praeveniat : veniel enim in spiritu. veheineiuiS 5, coslum"1; nec adversus Benjamin praevalet Israel,
Don. ut aedificet, aul planiet, sed ut deslrual et donec multoium niillium occisione purgetur. Com-
evellat 56. Noveritis autem quod in Ramis palma- muiiis cursus vilae praesentis esl lentationibus ap-
rum accepi licenliam a domiuo papa el frairibus prehendi. Nam ad virlutis exercitium Hierosolymitis
ejus, atqueseqtienti die iter arripui veniendi. Lega- reliclus est Jebusaeus ~'; ei Aposiolo spirilus Saia-
tus auiem ea, quae viae el legaiioni suaeerantneces- nae dalus esl.ne revelationibus extollaiur 63. Are-
saria cum onnii instamia proctirabat. Festino ad nam ptignae ancipilis ingressus es, in qua hon ap-
dominum regem post bujus viae pericula ei labores, prehendes bravium, nisi curras, non coronabeiis,
magnas apud ipsum fatigaliones exspectans. Bene nisi pugnes 64. Doiiiiiiiis autem forliiudo plebis suae,
valeaiis. Dominus viriuliim, Dominus fortis et potens in
EPISTOLA LVH. prmlio ~s, ipse doceat maiius luas ad praclium, et
ADAMICUM G. DE ALNETO(34). digiios tuos ad bellum. Ipse, si leiitari te permiltet,
ARGUMENTUM. —Amico suo; existimanli se posi mo- faciel cuin lentatione provenltira 66; pressune luae,
naslerii ittgressum a tentalionibus fore libervm , quasi aquarum, quw prwterierunl, non recordaberis :
oslendit monachos magis esse tentationibus vbnoxios cuinquete consumplum pulaverh, orieris ul Lucifer' 1,
qnam swctitares, sed forliler conlra eas cerlandum. ac de infirmiiale
Deinde canlilenam illi transtniliit graphice luclam C proficies ad coronam, de piisilla-
cai-nis et spirittis exprimentem, ut ea Imdium nimilale spirilus ad iriuinpbuiii. Quod aulem ama-
fallal. loria jiivenlulis, et adolescemiae vesirae ludicra po-
Charissimo socio et amico G, de Alneto , PETRUS stulas adsolatium lajdiorum, consiliorum non arbi-
Blesensis Batlion. arehiriiaconus, salulein et in Do- iror, cum lalia tenlaliones excilare soleant, et
rtiino conforlari. fovere. Oinissis ergo lascivioribus cantiienis, pauca
Ea inter nos ab adolescentia coaluit riileclionis quae maluriore siylo cecini tibi mitlo, si te forte
affectio, qtiam in cognaiioiiibus nec vinceret san- relevent a taedio, el aedificenlad salutem.
guis, nec nalura iranscenderet. Hoc in niagno reruin CANTILENA DE LUCTACARNIS ET SPJRJTUS.
discrimine frequenter expertus sum -,qui si corporis Olim militaveram, etc. [Vide inter carmina Petri
invaleludine, aul aliis hujiis vitae molesliis labora- Blesensis, infra.]
rem, aslilistis mihi arijutor fidelissiiiras, et oflicio- Qui habel aures audiai, etc. [Vide ibid.j
sissimus consolator. Ego eliam lua semper infor- EPISTOLA LVlII.
luiiia mea feci, alque inter casuales eventus sorlem BATHONIENSEM EP1SC0PUM.
ADREGINALDUM (55)
meam tuo slatui amica vicissitudine te communi- D. 1180.]
catione gratissima coaptavi. Dicis le sanclioris viiae D [A.
ARGUMENTCM.— Gratnter exposlulal cum Baihon.
propositum ideo specialiler elegisse, ut hujus sse- ephcopo, quod conlra ordinem.juris vicearchidia-
culi tentationes evaderes; nunc autem lameniabili conum suum ab officio suspenderh ; omnesque
PETRI DE GUSSANYILLANOTJE.
(34) Alnettim vtilgo Aulnay, est abbatia in Nor- randum : quem contra Petrus laie ostendit mona-
roannia ordinis Cisterciensis, in dioecesi Bajocensi chos magis esse lentaiionibus obnoxios, quam sae-
sila. Fnndaia est anno 1131 ab Aicharrio Francia* culares, sed nihilominus eis forlius resistere. »
comeslabulo, posica ejiisdem loci niouacho. H.-ec Scripta esl luec epistola anno Chrisii 1193, nem-
Jongelinus in nofitia Cisterciensi, ei Manriquez, pe paulo poslquain Bichardus Angliae rex captus
toino II Hislor. Cisierc. Qui et de hac epistola sic est ab Austriae duce.
loquilur : t Exslai epislola Petri Blesensis admo- (35) l)e boc Reginaldo vide quaj diximus ad
riachum de Alneto recensconversum, putanlemque epist. 30.
post ingressum inonaslerii a lentaiiotiibus fore libe-

"Jer.16. 54Psal.67. ""Act.2. 66Jer.l. 6'Job7. cs Eccli.S. 69Exod.l4. 60Mare.9. "IVReg.


1 63Jos. 15. 63IlCor. 12. "IITim. 2. 66Psal. 23. 661 Cor. 10. 67Jobll
173 EPISTOL^.—EPIST. LVIII. 174
occasiones quwrat sibi nocendi ob ms alienum Ai. si juste judicaslis, qui judicatis orbem terrae : re-
non dhsoluium. colentes, quia et judices judicaiurus est, qui judica*
Dilecto et praedileclo domino et Patri suo R. fines terraj. Non ita in Lateranerisi conciliodidi-
Dei graiia Balhon. episcopo, P. Bles. Balh. ar- cislis : ubi in omrii senl.eiitia cxconimunicationis,
chiri. suus, cttm saiute obedientiam devolissi- aut suspensionis ferenria, prima et secunda; et ter-
inam. lia erat admonilio prasniiuenda. llla cliam privilegia-
Veslrae inriignaiionis lilleras, imo lonitruum lis Ecclesiae Romanar protectio, qttam sub legtnirie
legi, in quibus anima mca lurbaia e&t valde, ct alarum veslrariim impetravi, ei quae tempore con-
cor meum dereliquit rae. Verumiainen, ut verbo cilii Lateranensis ™ longe plenius et solemnius
propbetae niar 68, invenit servus tuus cor suum, ut niihi roborala esl, a vcstrae beiiigniiatis menjoria
orarei te. Oro liaque, quod quasi impetraia edi- non dchueral exciriisse : in qua inihi specialiler est
cii venia dimittas me prius ut gluliam salivam -indullum, ui nec archiepiscopus, nec episcopns, nie
nieatn, ei plangam paululum dolorem meum, non aut meos excommunicei, aut suspendai, nisi publice
superhe arguens, sed devole respondens, inlerdum convicios, "aut in jttre confessos. Ut lanien verhis
tainei) ex vehemciitia doloris aliqiiiri durius inter- Job utar : st habuero quidpiam jnsliliw, non respon-

ponens. Si ergo ex abtindaniia eordis verba mea B debo, sed Dominum el judicem dcprecabor 74,etiamsi
qu.iudoque cursum devolae humilitalis excesserint, occiderit me, sperabo in eo ~s. Illud mihi ad ctunti-
inritilgeai inihi Iiberalitas veslra ; quia, sicul sa- Itim doloris accedit, quod pro viginti solidis, quos
piens dicit 69 , Fervor iiwundiae, et indignationis vobis debebam, suscitata est isla dissensio, qui
impetiis non esl in hominis poteslate. Ignoscite lamen solvendo eram per gratiam Dei, si diicenlas
misericorditer suum agnoscenli excessum, quia marcas vel amplius debuissem. Nunquid, qtiaeso,
inter primiiiva legum cunabula didicislis, qtiod fuisset isla pecunia, quae a me elongavii amicunj
f-anctitas episcopo derelinquit gloriam ignoscendi. et proxintum ? accuso atitem polius adulalorum
Scio quia quaerilis occasioues adversum me, alque iualiliam, quorum venenosa suggesiio gratiam do-
proriiloria stiggeslione induclus conlenlionis ma- neini mei pervertere inihi poluitin odiuin ei rau-
teriam sttscilatis. Amanlissinte Paler, ut verbo corem. lllud autem pro ccrlo noveritis, me dedisse
Job nlar, nolo mulla forliludine contendas inecinn, iu mandatis Arnoldo Bathoniensi, ei Azoni de Pa -
;sul magniiuriinis tuaj mole me premas '°. Pro- lerne, ctijus promoiioni toto corde congratulor, ut
pouas conlra me aequitaiem, et appendanlur in vobis vice mea de debito responderenl. Sane, si
stalera ihiquilas mea, et maluin quod patior. Si QI me vinciilo fidei aut obligatione chirographi super
aperires oculos luos ad jtistiiiain advefsus eum hoc debilo asirinxisseni, suffecissel quod fecer-im.
cujus delictum arguis, doleres te graviier deli- Nam ex auctorilaie Clialcedonensis concilii, et
qnisse juxia teslimonium Salomonis : Non est ia Geiasii papae, alque Augustini, fidei suae aut pro-
liligjo dehonesiandus amicus 71 : nam ejus deho- missionis non incurrit pcriculum, qui ab eo quod
nestatio facile resarciri non potest. Frequenler dehuit, ut Jiberaretur, effecii. Yerumlamen, ut
legisiis in Jibro experienli3>, quot pericula, qttot verbo regis SamariaJ ular, quwritis adversum me
labores pro vobis luleriin, quam sollicilam, et bccasiones ' 6. Occasiones auiem in promptu sunt.
quam efiicacem proiROlioiii vestrae operam dede- Ego qui reliqui, ne vos offenderem, quod preiio-
rim (36). Si consilia nosira secretiora recolilis, sius et gloriosius habebam imer omnia quae lnihi
scitis certissinie quod neque mors neque gladius, contuleral fortuna clememior, ameqiiam grayjter
neque ufla lurbaiionis occasio a vesira dileclione offendainini mihi, paratus sum Angliara, etoiniiia
separare me debuil. Veruiiilamen, cum fortis sil beneficia Anglicana relinquere, atque oinnes am-
dilectio ut mors '*, forlior dileciiorie adulaiio m.ihi bilionis nexus, qnaj ufinain nec in me, nec in
vos abslulil : si lamen eum mihi poiuil auferi'e, vobis regnarel, abruinpere. Non abhorreo pauper-
quem paiel, sicut ex praesenli eveniu constat, me ID tateni, in qua diiior fui et felicior, quam in divi-
millo lempore habuisse. ln absentia mea cilra liis malediclis. Si me perdideriiis semel, me per-
omnem solemnitatem juris prohibitiones vestras didisse forsilan dolebiiis, et gravius fereiis illius
conira me fecislis mintis synodales in synodo, quae absentiam, cujus nune praesenli obsequjo uli, vej
in eo dunlaxal mihi uioleslae fueriinl, quia vesirae de.iignamini, vel nescitis. Apud vos omnia iu con-
iracundiae impetum, el episcopalis eminenliae in- trarium mihi cedunt : dum enim honorificentiaeet
temperanliam monslraveruul. Vicearchiriiaconum promolioui vestrae loius insudo, totus immorior,
meum, cum omui satisfaclioni eljustiliae seofferret, vos super dolorem vulnerum meorum addere nou
in mei noininis coniumeliam susperidisiis. Videte eessalis. Ego autem oninia aequanimiter susiinebo,
PETBI DE GUSSANVILLA NOT^E.
ex epist. 24 el 30.
(56) Quid proReginaldo egeril noster Petrus manifesle patet
*8 I Par. 17. "Seneca., \. i, flc ira c. 7et 8. ." Job 23. "Prov. 25 " Cant. 8. « Conc. Laleu
sub Alexand. III, p. i, c. 6. r4 Job 9. '6Job 13. '6 IV Reg. 5.
175 PETBI BLESENSIS 176
nec ponam os meum tn coelum, nec loquar ad- A Si magislcr Henricus ex motu animi minus cir-^
versus Doininum meuin, nec adversus Chrislum cumspecte, aut durius Ibrle locutus est, scitis quod
ejus : sed, ut in humilitate Job " uuiversa con- motus animi non sunt in hominis poiesiaie : quori-
cluriam, qui flagellat, pccidat me semel; qni cce- que fit, vel dicitur ex calore iracundiae, non prius
pil, ipse me conterat: solvat manum suam, et suc- debelis revocare adanimum, quam conslileritvobis
cidat me, et haec sit consolalio mea, ut afiligens ex animi judicio processisse. Ponatur, virum appro-
.aie dolore non parcat." Vaie. balae opinionis aliquid dixisse intemperanlius, aut
EPISTOLA HX lubrico linguae, aut facilitale consilii, aut calore
ADn. BATHONIENSEM ELECTUM. iracundiaj, sive aiio quolibet moiu aniini, vestra
ARGUMENTUM. — Muttis rationibus et exemplh indu- intereratomniajaequaniihiter dissimulare et pati. Sic
cere conaiur R. Bathoniensemelectum, ui M. Hen- enim
ricum dese aiias oplimemerilum, ingratiam aqua juxla Aposloli doctrinam bis, quw~ptilamus
exciderat recipiat, el Simonem adulalorem et ca- ignobiliora membra corporh abundanliorem honorem
lumnialorem pessimuma sua socielale arceal. circumdamus *'. Sic mater infirmiorem liliuin lene-
Reverendo domino et amico Re. Balhoniensi ele- rius diligit. Sic patcrfamilias filium prodigum be-
cto, suus P. Blesensis, salulem et lemperanliam. nignius recepil 8i. Sic oleum cbaritalis, sic amor
Rogalus vos rogare compellor. Verumtamen, elsi Dei plenius et extiberantius in vasa misericordiaese
mille preccs meam instantiam prsevenissenl, teneor diffundil. Sacra imperalorum conslituiiu nihil du-
pro amico meo apud vos humiliter supplicare : cu- rum aut asperum in lalibus constiiuil: nam si hoc
jus merila si recoleretis, nec mea nec alienae in- ex Ievitale processit, conlemiiendujn ; si ex insania,
tercessionis debuerai suffragia menclicasse. Ipse miseralione est dignissimiim ; si ex injuria, remil-
est, qui se pro vestris necessiiaiibus loliespericulis tendum. Julius Caesar 8' primus el potenlissiinus
maris exposuii, qui quandoque, cum montes Cylle- imperalor, cum iniquissimc ferrel calvitium, ac de-
nii clausi esseni, pedesque noslros apud terminium ficientem capillum a cervice revocarei ad frontem,
acris iiitemperies defixisset, elslraia montium mor- ah iralo milile dicltim eslei : < Faciliusest, Caesar,
tuorum cadaveribus plena essenl, ipse quasi inier te calvum non esse, qiiam me in acie quidquain
morluos liber 'a in Italiam pro niandato nostro cgissevel acturumesselimidius: » quod cl impera-
transalpinare non horruit, expletisque negotiis ve- tor patienler admisil ". Cum Auguslo Cacsari
slris cum comite Maurianensi, ad vos in eadem tem- fuisset objectum quod adopiiouem avunculi sui
pestalis insarria diplomate utens remeavit. Tanti Julii Caesaris ignominiosa corporissui prosliiutioiie
obsequii memoriam, nec diulurnitas lemporis, nec fj meruerat, animi sui motum converiii in risum "*.
offensaegrandis enormitas exsufflasse debuerat, ne- Eidein cuin objpcium esset a quodam ob sui brevi-
dtim proriiioria suggesiio veslri Simonis, cujus prae- laiem corporis, quod nanuserat; ipse vero, gran-
cipua est intenlio, ut vos sibi lolum singulariler diusculis esse calceameniis uiendum, cum animi
~" Aristippus a quodani
vinriicel, et auferat universis. Miror qualiter ad tranquillitaie respondit.
verbum vilis adulatoris poluislis iia excandcscere sibi maledicenle recedens : < Ut tu, inquit, iingua?
adversus hominem gnatissimoe opiniouis, et fidei luae, sic ego aurium mearum sum dominiis. >An-
approbatae, nisi quia lingua adulaloris turbare om- tislhenes etiam cujusdam improperia vilipendens :
nia polesl, cujus contagio semper esl malum, verba < Audilus, inquit, debet esse lingua robustior, cuin
autem orh ejus*iniquiiaset dolus ". Ille olei vendi- singulis hominibus una sillingua, sed aures binae.t
tor, qui capul vestrum impingual adulationibus ac Si ergo fidelissiinus vesler ex confideiilia amiciiiae,
deinulcet, magislro Henrico non minus impudenler aul forte corrcctionisiniuitu vobis spiritu liberiore
quam imprudenter objecit, quod consilia veslra loculiisest, tolum, quaeso,aequanimiter supporteiis,
dolose publicaveral. Magisler.yero HenVicus men- recolenies quia tesiimonio sapienlis " : < Lubri-
dacii eum rcdnrgueiis, verbuin siuiiii pugno in ejus cum liiiguaenon eslfacile iralieudum in pcenam. »
denlibus conlirmassel, nisi veslrae, qui praesentia- " El quis, quajso, in Graecia fuit polenlior aul emi-
liier aderatis, reverentia? delulisset, zelo etiam jus- neiuiorAlexandroTEi lamen Antigonusfregilcitlia-
liliae polius qtiam iracundiaeprovocalus in vos quae- ram, abjecilque dicens :"« jEtali luae jam regnare
dam amaritudinis vorba protulil, qui horaiiiem re- convenii, pudealque in corpore regio volupiatem
probalae opinionis in ignominiam veslrae domus, el luxuriae dominari. i Scipio 8' Africanus in armis
communem omnium injuriam fovebaiis. Ideo abje- potenlissimus, cum quidam eum ininus pugnacem
cistis eum a facie vesira, longique nierila lempo- argueret: « Imperalorem, inquit, genuil rae mater
ris, et debitum retribuiionis fructtira momenlanea mea, non bellatorem. » Nonne magister Henricus
delevit offensa. Non sic decuit facere virum, quem juslissime adversus infamem illum motus esi, cum
elegit Deus in sacerdolein sibi, quem oporlel ex ei nolam proditionis inurerei ? vix crederem homi-
oflicii debito patientiam et misericordiam polliceri. nem tam integri sensus ad hanc inepiiam fuisse

." Cap. 9, "Psal. 87. " Psal. 35. 801 Cor. 12. 81Luc. 15. 8SLegeJoan. Sarisb: Polycral., I.m,
c. 14. " Cic. in ep. ad Odavium. "4Sueton. in Avgusto. " Diog. Laeii. 1. u. *'Joan. Sarisb., /; eil.
•'Sex. Jul. Fronlin.l.iiv, c. 7.
177 EPlSTOLiE. — EPJST. LX. 178
ul secrela sib| commissa detegerel, teste A suaj jam multos eliminavil a vbbis ; el sicut puhlice
delapsum,
Ovidio 8S: dicitur, quibusdam non solum exitum, sed exilium
procuravit. Cerie figmenta ipsius non debuerant
Eximia esi virtus prwslare silenlia rebus, vos movisse : sed nescio qua depravalione naturaj
Al conlra gravis est culpa lacenda loqui.
delicaue aures divitum gratius acceplanl mendacis
Verumlamen secrela divitum occultari non pos- el nieretricanlis linguae blandilias, quam aperluni
sunt. Avis euim cceli, sictil Salomon dicil 89, por- lestimonium veritatis. Namjuxla Salyricum nravus
labil ve.rbuin; el qtti habet pennas, annunliabil aduiator,
senieiiliam. Ideoqne res discriminis esi divilum Cum facilem stillavil in aurem
communicare consiliis, Si quid enim per incuriam Exiguum de naturm palriwque veneno,
evolaverit, secreti conseio iniponelur, et quod le Continuo cunclos adigil, qui vera loqunnlur ".
solum scirecredideras per mercaloria et labernas Fitii hominum, dentes eorum arma el sagiitm, el
circumquaque plebescet. Audi lestiinonium Aqui- linguw eorum gladius acutus a"; linguis suh dolose
hatis poeue: agebant; judica illos, Deus ". Isti sunl ranaein pene-
0 CorRdon,Corydon, secretum divilis ullum tralibus regum ipsorum "°, id est garruli el loqua-
Essepulas?serviul laceant, jumenla loquenlur, B ces in domibus magnalum. Isti sunl ccenomyiae,
Et canis, et posles, el marmora; claude feneslras. et sciniphes, qui occulte punguni. Video quod iin-
Vela legaiitrimas,jitiige osiia, lollilo lumen
E medio, ctamenl omnes, prope nemo recumbat. gua dolosa cor vestrum pessime dcpravavii. Sed
Quod icnnentad canium guili facil ille secundi, ulinam ad dolosam linguam apponanlur sagiitw
Proximus anle diem caupo sciet ~". polenih acutw ', id esl judicia Domini, ut linguas
Si tonsor Midaelerrae secretmn suum lateiiter in- veslrorum prohibealis a malo , ei labia eorum , ne
loquanlur dolutn '. Judicium siquidem juslissimum
fodiat, succreseet arundo ; quae cantando deducet Dei fuit, nl primus homo exsularel a paradiso, quia
i» publicuiii, quia
divina jussione conlempla inimico adulanli con-
Auriculds asini Mida rex habel ". sensit. Recolentes igilur, domine el amice charis-
lesiimonio Salomonis, Meliora sunt ainici
Pallas Ericliilionium " suum occultare non po- sime, quia
tuit, quin ipsum cornicis garrulitas publicarel. Cur seu dUigentis verbera, quam blanditiae adulanlis verba
verbera ', magislri Henrici referalis ad gra-
igilur suggeslione delracloris Deo odibilis praesumi- eruditionis evangelicae, sic
tis adversus hominem innocenlem, cujus fidem et liam; et juxla formam
iiiduslriam lolics in libro experientiae didicislis ? r in vestra palienlia possideaiis animam vestram *,
Probabilius esl illuin delalorenj .veslrum maiiliose ut ntillam in animo veslro de praeterilis foveatis
offensam.
divulgasse consilium, ul sic magistro Henrico, qui
arcarii conscius eral, crimen impingeret, el inler Nam vidua est virtus, quam non palienlia firmat.
vos zizania, atque scandalorum materiam semina- Promitto aulcm vobis quod in magistro Henrico
ret. Oinni igitur rancore deposilo, magislrum Hen- invenietis fideie obsequium , integram amiciiiam,
ricum in vesiram graliam revocelis. Scitis enim obedienliam promptam , et salubre consilium. Bene
valeat domintts meus,elomnes qui diligunt eiim
quod juciinda est ejus socielas, vitacommendabilis,
familiariias frucliiosa. Jam alii domino adhaesissei, ex affeeiu et in veritate !
el uberiore manu suis erat me- EPISTOLA LX.
qui lempestivius,
riiis rcsponsiirtis; sed eum blando sermone deiinui, ADMAGISTRUM It. AMICUM ET SOCIUM.
donec videam, ulrum reprobala illorum familiari- ARGUMENTUM. — Amico conquerenti ab episcopis eo-
rum nepoles ex palrimonio Chrisli dilari, el non
tale, qui dicunl bonum malum, et malum bonum virlulis sludiosos , declarat velerem hanc
pauperes
", eos socialius ve,Iitis admiltere, quorum Ddes in- esse querelam , pauperlatem auiem diviliis longe
tegra non vacillat. Scripttim quippe est: Qui tangit prmferendam.
picem, inquinabilur ab ea 94 : corrumpunlque prava D Charissimo socio et amico magistro R., P. Bles.,
consorlia bonos mores ". Josaphal, qui de transacta saluiem et spiriium fortiorem.
vita multis praeconiis commendatur, de societale Causaris et arguis episcoporum nequitiam , qui
Achab iniqui regis graviter a Domino iucrepatur : circaparentum prouioiioiiem sunt adeo singulariter
Impio, inquit Propbela '~, prmbes auxilium, et,ini- octupali, ut nihil aliud affectent, aul somnient,.
quo amiciiih conjungerh : ideoque iram Domini me- aique indigenliam scbolarinm vel in modiea visi-
rtbaris, sed bona opera invenla sunl in te, eo quod lalione hon relevenl. Purpurata incedit parenteU
lucos de terra Juda succideris. Id ipsum objicitur ponlificum et elala de.patrinionio crucifixi in su-
vobis; qui in veslraj familiaritatis sacrarium homi- perbia et in abusione * ad omnes vitae saecularis ille-
nem admisistis, cujus os maledictione el amaritu- cebras se effundil. Non aliendutit quid deceat, dum-
dine plenum est, ct qui veneno et malitia linguae inodo quid piaceat assequanlur; cumque eis ad

,9 Lib. i Deart. amor. " Eccle. 10. " Juv. sal. 9 9I Persius, sal.l "~ De Ericth. lege Nal. Comi-
leni I. ix. Mqihol. c. 6. 83Isa. 5. 9l Eccli. 13. ~" 1 Cor. 16. " II Par. 19. 8' Juv. sal. 3. ,s Psal. 56.
89 Psai. 5. >»Psal. 104. Psal. 119. » Psai. 33., ' Prov. 27. * Luc. 21. « Psa). 30.
179 PETBI BLESENSIS 180
voium omnia siiccedaht, et in contrarium succe- A David et Job mulliplicem divitum gloriam recen-
dani omnia his quisoli mililani boneslali, divinam senles , et momentaneae feiicitatis infelicissimum
in lcmporalibns providentiam desipere, aui dormi- finem. Unde et beatior in sua miseria reputandus
tare conqnereris. Amice, veius querela est: et haec esl pauper, quam dives in opibus sophislicis, et
regis ac prophelae Dayid animtim quandoque con- glor.ia seduclrice: cumulus enim deliciarum in
cussii. Gum enim pressuras justorum aspiceret, cumulum misefiarum transiturus est, quarum cru-
virieretque iniquos ad oinnes hiijtis vitae concupi- cialus ille impalieniius sustinebit, qtiitiiulius et
scenlias licenlius evagari, quaerebal si uiique esset delicatius hujus vitae desiderabilibus assuevit. llli
fructus justo, et si esset Deus dijudicans iniquos in evangelico diviii, qui ad refrigerium linguae arden-
lerra *; prius duhilat et vacillat, et recurrens ad lis digilum Lazari postulabat, dictuni est : Re-
occulla judicia Dei, landem nodum quacstionis im- cordare, fili, quia recepisli bqna in vita lua , et La-
plicitae diligenter evolvit. Mei-, inqtiil, pene moli zartis similiier mala ''. Nonne putas eum tunc
sunt pedes, pene effusi sunl gressus mei, quia zetavi habuisse in riesitleriis mulla sustinuisse aspera, ut
super iniquos pacem peccnlorum videns. ln labore vel in modico reinissius ei fieretgehennale incen-
hominttm non sunl, el cum hominibus non flagella- dinm ? veriiniianien post exiiiim hujus vitae doior
bunttir. Ideo t-enuiteos snperbia. Ecce eniiii pecca- aeternus cum pcena temporali non iransibit: nam
tores ipsi, ct abundanles in swcttlo oblinuerunt divi- in inferno nulla esl redempiio. Ctuiiqtie locus iile
tins. El dixi: Ergo sine causa jusiificavi cor mettm, viam praecludat ad meriium, compensationis etiam
el lavi inter innocenlesmanus meas ? Et fui flacjetla- beneficium non admitiil. Noii, qtiaeso, affeclarc
itts toia die , el casligalio mea in malutinis. Exhli- riivilias, qnae te fugiunl, et, ubi affJtiunt
mabam, ul cognosceremhoc, labor est anle me, do- pltis qloes, quam mellis habent ",
nec inirem in sanrlitarinm Dei, et intelligam in et in fine ad infinibilem moiiem diictiiu. Sit tibi
novissimis eorum. Verumtameit propler dolos posui- pattpertas ipsa solatio, quae el vivenlem liberrimum
sli eis, dejecisli eos dum atlevarenlur. Quoniam facii, el securissimum niorieniem. Pauci diviies
facli sunt in desolalionem, subito defecerunt , perie- n.oriuniur , qui in exilu htijus vilae non desiriercnt
ruitt propler iniquitalem stiam '. Singula possemus fuisse pauperrimi. Ideoque et pleriqtie provitlenlise
prosciiui diffusiore iractaiu , sed puiriicae exposi- oculum dirigunt in fuluium, spirilualem duccnies-
tioni liltera se exponii : insinuans qualiler divitiae in divitiis paupeiialem. David in regali solio sedens,
prodiloriae ei fallaces dccipiinii amalores suos, qaos inquil: Domine, inclina aurem luam et exaudi me,
dolose erigunt, ut cum dolore proslernani. lsli r quoniam inops et pauper sum ego 1!. Et alibi : Pau-
sunl, qui fines suos in iiifinitum producunl, quo- per sum ego, et in laboribus a juventule mea ''. Eie-
rum finis inleritus siiie line. Beatus Job eadem gans el praeclarum Dei donum est paupeiias , si
dubilalione niolus varios divitum successus eimnie- tamen hanc inter Dei dona compulare digneitir im
rai, et in his alti consilii judicium el justitiam di- paiiens ei ambiliosa lemerilas. Hiijus doui graliani
vinae dispensalionis assignans , omiiem scrupulum jntellexerat ille Senecae nepos Lucanus rcferens
diibitalionis elaqueat. Quare, inqtiit, impii vivunt, securitaleiij animae pauperis iiiter bella civilia :
sublcvali sunl, confortatique divitiis ? Semen eorum O viiw lula faculias,
permanel coram eis, propinquorttm lurba el nepotiim Pauperh angusiiqne lares, o mitnera nondtim
in conspeclu eorum domus securw sunt el pucatw , et Inletlecta Deum : quibus Itoc coniingeremurh,
non esl virga Dei super eos. Bos corum concepil, et Aul templispoluit, nullo trepidare lumultu
non abortivil: vacca peperil , et non est privata felu Cwsarea pulsanle manii.
suo. Egrediuntur quasi gregesparvuli eorum, et in- Nabuzardan in subversione Jerusalem cunctis
fanles eorum exsullant lusibus. Tenent lympanum el pauperibus in pace dimissis , solos divites capii-
ciiharam, et gaudent ad sonilum organi '. Ducunl in vavit "*. Ghrislus domiim reguli rogatus in-
bonis dies suos et in puncto ad inferna descen- D Irare noluit, ne viderelur divitias honorare !*. Tu
dunt. Ecce quomodo daii sunt in desolaiionem, el qui in episcopos IIUHCdesaevis, cito episcopaberis
•dejecileos consilinm Allissimi, dum allevareniu-r. danle Domino, erisque, si bene le novi, scholaribus
Datae sunt eis divitiae in laqtteum , et deliciae in illius lemporis publicae delractionis occasio. Nam
capltiram. Enormiier periculosum est transitoriae ei illi, qui duice lignitm jam adepti sunt, quando-
volupiaiis, et mortis aeterna; commercium, lesii- que dum scholariier niilitarent, iinguas procaces
iiionio ethnici: acuerunl in episcopos, et lelam , quam horiie ordi-
nocel empla dolore voluplas '. ris , longo lempore lexuerunl. Certissime autem
Verumlamen plus qtiam nocere esl, vitam ;'n scio quod ex quo rapieris ad calhedram, rapietur a
morie, et mortem in doloribus aeternare. Audis corde luo scholaris vilaj memoria ; subiio nepolum

* Psal. 57. ' Psal. 72. 8 Job 21. »Iloral. lib. i ad Lvll. » Luc. 16. " Juven. sat. 6. " Psal.
ep.
8S, )8PsaI. 87.- '* ier.SZ. '» Joan. 4.
EPISTOLJE. — EPIST. LXI. '
181 182
tuorum pulltilaiiii affectio (37), de niaritandis nep- A supplicatione vos moimi; deinde liileris, ut parcius
tibus anxie cogiiabis : nec in beiieficiis attendes indiilgerelis avium curialium vanilali. Scio quia,
iiierituin, nec in malrimoniis parilatem (38), aique lesle Aposlolo, omnis creatura subjecta esl vaniiati
in hac insania singulariier-aesntiiabis pleiiiiudinem non volens ". Unde el Prophela conquerendo, ex-
voli lui, si niulierctilartim riegenerum vililate titti- clamat: Filii hominum, usquequo gravi corde? nt
los alienaenobilitaiis inficias, et personis infamibus qttid diligitis vanitalem, el quwriiis mendacium li ?
conlamines domum Dei. Vaie. verumi.amen vos, qui jam induistis arma pceniten-
EPISTOLA LXI. tise, et arripuislis.proposilum sanctitalis, affectare
ADE. (39) SAUESBEMENS. AnCHlDJAC. non decet vanitales et insattias falsas ". Non bene
ARGUSIEIS-TUM. — Deliortatur R. archidiaconum a coijveiiiunl cilicium et accipiier, affliclio carnis et
vanitale ancupii; tum quia ralione officii non, exercitium voluplalis. Beges geniium, et qui do-
nvium, sed ovium curam susceperit; tum quia liiiiianiiir
brevi sil ad episcopalus dignitalem evehendus. eorum, quia liiieralis scientiae solalio uli,
Charissimo domino suo R. Saresber. arcliiri., P. aul nesciunt, aut non possunl, per avium solatium
Blesen., saluiem in Deo salutari nostro. de immanium solliciiudinuni mole sibi aliquid
Quia, leste Hierouymo '*, nescio quid latenlis g quandoque ftiranlur : nam lesiimonio Prophelae",
energise viva vox habel, prius viva voce, et devoia hi stint, qui in avibus caeli ludiinl. Juxla veteres

PETBI DE GUSSANYILLA NOTJE.

(57) Suggillal Pelrus noster carnalcm affe- 70 aureorum aniitii reditus contulisset, vacasselque
clurn praesiilum erga . prdpinquos, per quem post aliud, cujus provenlus panlo piiiguiores essent, vix
ponuni illis quanlumvis indignis viros bene me- adduci poluii dare illuri, soliius dicere cupere se
ritos et ulilissinios Ecclesiae futuros. De qua re homines beueliciis dare, non beueficia hominibus.
concil. Tolel. 10, c. 3 : < Agnovimus quosdam Laudat Baronitis ad aiinum 1187, ntim. 2G,Leoncm
poniifices praecepii pfincipis aposlolorum, qui XI, eo quori aegrotaus aririuci non poluerii. suasio-
aii : < Pascilequi in vobis eslgregem, » eic. (I Peir. nibus carriinalittm regiorumque iegatoruni, ut ne-
vj ila esse im.neniores, ul quibusdaui nionastcriis potem suum niodeslissimum adolesceiilem, quem
parocliialibusque ecclesiis, aut snae consaiiguinilatis penes se educaveral, ei unicc diiigebal, sacro car-
personas, aut stti favoris* parlicipes iniquum saepe dinaliiiin collegio ascriberet. Observat quoque emi-
siatuaiil in prailatum,elc. Proin.le decenler omnibiis iienlissimus annalisia coiifessariiiin suttm isia inge-
placet, etiii pracsenli tale rescindere factnm,et uon reiueii) expulisse, et ad beampliiis.accedere veiuisse,
esse de caelerofaciendum. Nam quisquis pontificum ul quem magis indulgere affeclui conjunctoruin
deinceps aut sanguine propinquis atu favore sibi quam aiiimaestue saluli constilere agnovtssel.
prins quibuscunque devinclis lalia commodata fa- (58) Non iia Cleniens IV, qui vix ponlifex reimn-
cere leulaverii, ausu nefaiidao praesuiiiplionis, el C iiatus in haec verba scripsit Peiro Grosso nepoii
quod visum fueril devoceiur in irriium, et qui OJ-- suo : < Scire le voluimus quod huniilior soliio
riinavii, annuae exeommunicaiionis ferat exciriiuiu. debes esse. Neque enim quod nos vcheinenlcr hu-
Bernardus iraet. De vita ei moribus clericorum, c. 3, iniliat, riebel nostros extollere, niaxiine cum liouor
recensens vias pravas, quibus intratur in clerum : hiijus sseculi inoinenlaueus sil, et sicul ros transea.l
< llle, inquii, dignus arcbidiaconatu, utpote filius inalulintis. Nec ad nos te, velfratrem iiiuni, vel ex
priucipis, magis auiem si sit episcopi consobrinus, aliis nosiris aliquem venire volumus siuo noslro
in quo niiriirum lola est episcopata progeuies. » speciali mandato, quia spe sua frustratus, si secus
Et tract. De moribus et officio episcop.: < Cum pri- venire pracsitnieret, oporteret redire confusum. Scd
inos honoruni grarius nierueiiiil in licclesia ; me- nec in sororis itiae nupliis gradum quaeras propter
ruerinl aulem vcl vitae merilo, vel peeuniae, stiaj nos aliiorem ; nec enini nos habeies propitios, nec
eiiam carnis el sanguinis, quaj regnum Dei non in aliquo adjulores. Si tamen eam (ilio iuilitis sim-
pussidebuni,, praerogativa, » elc. Peirus Canior, plicis desponsaveris, in ler cenitini libris Turonen-
Verbi abbreviuli c. 43 : < Cuin de inlraiitibus in sibns iibi proponinius subveiiire. El si altiora quae-
Ecclesiam per osiium dicatur: < Qtii non ex san- siveris, nec a nobis denarium speres unum. » De
< gtiinibus, ueque ex voluniaie caniis ; sed ex Deo duabus vero filiabus, quas.de lcgitiino matriinonio
< nati sunl (Joan. l) ; » de inlraniibiis per car- suseeperal, siibjtingil : < Illud eliam scias quod
nem et saiiguinein dici polest, qui ex sangtiiuibus nulliim nullamque de sanguine nostro sub nostrae
el ex voluntate carnis, non ex Deo nati siinl, in sublimaiiouis obientu insiare volumiis, scti tam
ordintim et beneficiorum ecclesiaslicoruin perce- Nobiliaiiiqii;)ii)Caj.ciliamiilosviros habere volumus,
piione. » ClemeiislV fratris Jiliuin clericuni Ires ca- quos habereiii si esseinus in simpiici ciericatu. >
iiouicatus ohtinentem jussit, riuobusdimissis, quem Eadem niens fuerat magisiri Anseinii de nepotibus
mallei, unicum reiinere, ralus dignum non esse suis, refereme Pelro Canlore Verbi abbr. c. 47.
Peiri successorem, qui plus cognalioni quani pie- Ctijus uepotes cuin veilet Siephanus scncschallus
tati el Chrislo iribuerei. Benedictuni Xll referl Al- Franciae promovere et mililes facere, nobilibusque
hertiis Argeiilinensis agnatos el consanguineos suos D puellis in iiiairimoiiium coliocare, aii: < Ahsit, do-
Jinxisse sibi ignolos esse, el asseruisse pontilicem inine, ut hanc rem facias : polius niaiicaui in ca-
Roiiianuiii consangiiineos non habere. Cum vcro detn conditione et vocaiione, in qua voc.-,viteos
multi urgerentut eos promoveret, subintulisse illud Dominus, iieexlolianlur in superbiam. De pauperi-
Davidicuin, qtiod Symboluii) ejus eral : < Si mei bus et rusticauis viris naii sunt, lalcs er»o, rogo,
non fueriru dominaii, tunc imniacuiatus ero (Psal. pcrmaueanl. Mallem cnim me nunquai» sacruui
xvm), » unicoque excepio nepote suo quein Arela- Scripturain legisse, quam eos sic promotos buiniii-
leiisem poiilificem insiilui voluit, cousanguineuu) laiem i-eliquisse. »
vel agiiaium neminem agnovisse. De Adriano VI ie- (o9) De hoc Beginaldo. qui fuil postea Barlho-
gitur quod cum cardinalis nepoli suo sacerdotiutn niensis episcopus, vide notas ad episloiam 50.

16 Jbpisi. 3 ad Paulin. '~ ''~


Rom. 8. !8 Psal. i. Psal. 59. " Baruc. 3.
183 PETBI BLESENSIS 184
hisiori.ts Ulysscs aves armalas inlulii Graeciaead A, ireinenda computandus in sinislra cum jhrcdis, et
eorum snlaiiuni, quorum parentes in acie Trojana exlra gregem Domini faciendus, si non oves avibns
ceciderant; noliiil lamen vir prudeiis hac vanilale anleferlis. Licet ad episcopalis eminentiae sedem
hiium sunm Telemachum occupari. Qua igilur au- nondum ascenderilis, qnod Domino danie in proxi-
dacia hoc in se praesumet Ghristi discipulus et mo fiel; aniraahus lamen, quartim in vos sttsce-
professor quod in filio suo geutilis abhorruit" ? A pislis pericultitn, officium pasloraie debetis, qna-
qtiibusdam dicilur Machabteus domeslicasse accipi- rum curam rcquirel a vobis exnctissimus judex,
tres in avitim capluram; sed hac vanitate omnino taleiitumque vobis crediium exiget, etiam cum
alijecta, se bellis ct morli exposuit, ul palernas usuris, vos supra multa constiluens, si fidelis supra
leges erigeret, caeremoniasque innovaret, et mun- pauca fueriiis. Abjecta itaqne aviuni vaniiate, ve-
daret sancta, debiliiin lemplo honorem redderet, et sirum ad lihros sludium convertatis, ne vos Domi-
decorem suae genti, et amissam restituerei liberta- niis ignanim suae legis invenial: ignorans enim
tem. Ilujus equidem aucupii genus Jaboriosissimum ignorobilar ~s. Paslorcs eranl, dicit Dominus, et
esl, siimpiusque quos exigit, suorum succcssum inielligenliain, ignorabant. Nemo scientiam Dei
commoditai.e non redimit". Cura Marcellus nepos peiiinacius a se poiesl repellere, quarn occupatione
1
Augusti soliicite versarelur in avibus capiendis, illiciii auioris vel aucupii volupiale. Unde, vel ab
quaesivit ab eo Virgilius utrum mallel avem armari hac leineritate cessabiiis, vel vereor, ne vobis a
ir. avium prscdstione, aul muscam in extermiua- Domino quandoque dicalur : Qtiia repulisli scien-
tionem miiscariim. Relata ad avunculum quacslione, tiam meam a te, ecce repello te, ne sacerdotio funga-
prsceiegit muscam, quae a Neapoli abigeret muscas ris mihi". Volucres cceli, sicut et pisces maris,
universas, cujus peiilionem effectus implevit. Mal- iion ad voluplalem concessac sunt liomini, sed ad
lem vos habere muscam Virgilii, quam has »nm- usuni. Si tainen hae volncres depraedatoriae el ra-
ptuosas aves, qtiae in lege Domini ab ejus sacrificio paces aves coeli merito censeantur, quarum exerci-
prohibeiitur " : et quae ex quadam degeneris ua- tio cajliini clauditur, aperilur infernus. Quia ergo
turae corruplela boc habcnl, ut fortior sit in eis juxia coinraunem cleri el populi aestimaticiiem in
sexus muiiebris, quain masculinus (40). Si igitur proximo est dies vesirac visilaiionis, praparaie vos
es Cliristi discipulus et professor, desinite, quaeso, ad suscipiendum et ferenrium juguin Domini,
currere et clamare post voluptuosas aves. Currite aviuinqtie temeritatem , et malitiara Iiujiis vitae
et clamate post eum qui bene curreiues dirigii, convertatis in Christi militiam, et exerciliura ho-
qui devote clamantes exaudit; sine cujus gratia c neslalis.
propositum religionis, quantiimcuiique gravis et EPISTOLA LXH.
asperac vilae, merilum non habebit. Video quosdam, ADMAGISTRUM R. BLONDUM.
qnorum mentes avinm deleciatio lolas occtipando ARGUMENTUM. — Gaufridus Lincolniensis eleclus
coiisumil. Nonne isti imaginem gerunt Titii, cujus clericum quemdam suum inobedieniiwargttit, qttod
"* se relicio cuidam abbaii adhwserit: moneique
jecur poelaj referunt jugiler ab avihus devorari? ne nomine abbalis se archiephcopo Cnnluariensi
Nam salis tlevoraniur ab avibus, qui hac avium opponat.
curiosilate lorquenlur. Sane cum bcneliciis eccle- G. (41) Dei gralia Lincolniensis electus, doiiiim
siasticis, quibus ampliavil vos Dorainus vehementer, regis Angliae filius, magistro R. BLONDO, saluiem et
curam non avium, sed ovium suscepistis, in die humiiius sapere.

PETRI DE GUSSANVILLANOTJE.

(40) Hoc notum esl' apud omnes qni naluram D laurieadministravit, id esl per oclo annos : palre vero
avium exploraverunt, feminam in accipilribus esse , morluo el fratre, in melropolitanara Eboracensem
inasculis fortiorem, quod non reperimr in aliis. evectus est a Richardo rege, queni lamen (postea
(41) Gaufridus, vel, ttt alii, Galfridus (quod idem pauiimit. \Terebalur forle, ne quid dissenlionis in-
cst) llenrici II regis Anglorum filius naturalis, pri- ter CIIIIJel Guillelmuin Eliensem cpiscopum regni
iiin archiriiacoiius Liucoliiiensis, tunc ejusdein Ec- canceilarium orirelur : Quod et accidii; nani CIIID
clcsiac posl septemdecim aiinorum vacatioriem epi- Richardtts ad expediiioueni Jerosolymitanam per-
scopus elecius esl, nempe ann. 1180, consecralio- reciurus vetuissel ne Gaufridus lum agens in Nor-
iiem lamen stiam per seplenniuin riislulil, amplis- thmannia, anie Irienuium ad setlem suam profici-
simis illius Ecclesiae redilibus conlenlus, ul vitiis scerelur, ipse niliiloiniiius, ex praescripio summi
Jibcrius vacarel, inquil.Neiibrigensis, 1. n, c. 22. pontificis a Turonensi archiepiscopo consecralionis
Qiioiis,qtiesummo ponliftcc Alexandro III ei per lil- niunere susceptb, in Angliam transfretare voluil;
teras signilicanle, ut aut eleclioni renuuliarel, aut veruni a cancellario, luiic regni jn absentia regis
sacros ordines susciperet, ipse episcopaiui renuu- ariiniiiisiro, per insidias captus, et ignominiose in
tiavit, conseiiiienie scilicei lienrico palre, qui ju- carcerem detrusus esl. Postea tamcn Joanne regis
venem delicaium, et lanli iionoris apici, aut poiius Richardi, et ipsitts Iralre mediaiiie, liberatus est,
oneri minus idoneum videbat; propterea ipsum et cancellarius expulsus. Thoinas Stubs in Actibus
caiicellariiiin suum insliiuit, quod niiinus nd palris archiepiscoporum Eboracensium laudat ettm ut nia-
usque obiliiin, uon sine ajquiiaiis et prudenliae gnae absiineuiiaj ei puritalis viruin ; Goduinus ut
" Joan. Sansb. m ~~ " Lev. 11. s* Tibu). I. i. el 13; Virg. ^ncta.
1. i, c. i. Ibid. vi
" Isai. 56. a6 Ose. i.Polycr.
EPISTOL^: -EPIST. LXIII. i86
m
Cum proponas in lilleris tuis quod meeum velis A e moneo, ul pro menriico et mendace abbaie,
>icut dicilur, le domino Caniiiariensi in suis ne-
dispiitare de pari, fines pacli transgrederis : el
uiinam mecum de pari iantum, non de superiori »otiis non opponas. Cum cnim meoruin numero
conlenderes! In eo enim superiorem me, aut mihi iscriplus sis, euni per te impugnare viderer;
conirarium le fecisti, quod mea vocalione postha- ideoque si ejus negotiis inleresse, eique ariesse, n<n
bita ad mandalum cujusdam abbalis remanere poles, aul forle non andes, ei tamen obesse in
in Anglia decrevisli. Forlior quidem esl disputalio aliqtio, sicut me diligis, non allenles. Scio quia
in coniradictione, et conlrarieiale operum, quam ex affeclu me diligit, alque in angustiis meis expe-
verborum. Cum ad me venire, el mecum esse de- rimento probavi sincerissimam ejus fidem: ideoque
dcsiderans el fovere, ipsius
beas, et non velis, contra me es, quia, teslimonio ejus amicitias amplecti
Veritalis, qui mecum non est, conlra me est; et, injurias sequanimiler suslinere, aut dissimulare non
<7titmecum non colligit, spargit ". Qnod aulem ad possem. EPISTOLA LXIII.
olii reprobationem quaedam de Tibullo, el.mona- ADPETRUM ATREBATENSEM EPISCOPUM (42).
sleriis iEgypii luis litleris adjecisli, otiosi hominis D. 1190.]
[A.
fuit. Ad laborem enim, non ad olium le vocabam; ARGUMENTUM. — Gralias agit Atrebalensi ephcopo
non esses otiosus, si meis insudares negoliis, qui- pro munere misso.
bus te citra omnem vocalionem spontaneum im- Reverendo Palri ac domino PETRO"Atrebatensi
pendere debuisli. Te lamen excusabilein facit, quia cpiscopo, PETRUSBlesen. Balhonr archiriiac., salu-
semper habuisii me socium, nunquara dominnm : tem, el eum, qiii in Chrislo ec* chariialis affe-
et ideo novisii qnaliier socio, nori qualiier do- cinm.
mino sil scribendum : si habuisses donjinuni assue- Liberaliiali veslrae gratias refero, qnantas pos-
vlsses obedienliae, quam delreclas. Verunitamen sum, super cuppa, quam niibi per fralrem vesiri
iiidomila cervice ferox post vocalionis meaelitieras ordinis transmisistis, in qua circumscriplis omni-
nunc agerecausas Parisiis, nunc reverti Bonoriiam, bus quae ad decorem et usum commiinem perli-
sunc Lincolniam proficisci, nunc raorari Oxene- nent, sincerae cbaritaiis imaginem ad ociiium dc-
sordiae prdinas el disponis. In hac lamen ordina- pinxistis. Duo ibi metalla video conflata in unum;
tione magna esl confusio, ubi mens lua conirariis duo ligna redacta in vasculum unum. Melalla per
aestuat desideriis, et totus dissides a teipso. Si se, ei ligna seorsim, vas unum faciunl, separata
bonum obedieriiiaeacceptasses, vagos et dissolutos singula sibi sufficerent; combiiiaia vero slaium
affectus, qui le in varia lliictuare compellunt, de- C verae charilalis inforinant. Charitas combinari de-
volus limor ad unius volunlalis arbritrium alligas- sideral, et proximum sibi uniens in amoris ample-
set. Nunc autem domina ambitio, quae novum lihi xum omncm calumniam singulariiaiis evacuat.
beneliciiim de prajdicli abbatis largilione promittit, Coiiibinaliirlincliira in cocco30; et Elisteus sui ma-
ad crimen ariolatus ei idololalriaeper inobedienliam gistri spiriliim in se postulabal duplicari ". Omnia
le compellil: quoniam,sacra?Scripiuraeiesiimoiiio, ergo ita sunl in hoc vase duplicia ui neinoin figura
peccatum ariolandi est repugnare, el quasi scelus ejus qnidqtiam duplicitalis invenial. Charitas enim,
idololatriw nolle acquiescere ". Ulinam erga me hu- cujus typum manifestissime gerii, iia in Deo una
roilius te haberes, et me ad benefacienduin libi est, ul secum paiialur et proximuin, el sicut Domi-
propensiore obsequio uberiore meriiorum gralia niis per se et pro se diligitnr, ila servns Dominicae
provocares! Mundttsenini tii malignopositus est" ; et chariialis vicarius exislal. De unione firielium ad
sicut optime nosli, beneficium, quod de miinifi- Deum el ad se loquitur per Ezechielem Dominus :
cenlia nosira obtines, facile posset occasione in- Faciam onines lignum nnum,£l erunt unum in mann
graliindinis et inobedienliae revocari. Ingraiilurio ejus". Hoc igilur mtinus in lypo cb; ritalis venc-
enim est ventus urens et siccans fonlem libprali- ror, et in niunere donatoris ainicitias devotus ani-
n
talis, rorem amiciiiaj, fluenia graiise. Illud obnixe plecior.

PETBI DE GUSSANVILLANOT^;
rectac indolis, et modestum. Fuit etiam in luendis fusius agiinl Neuhngensis, Radulfus, Mallhaiis Pa-
Ecclesiae rebus vindex( acerrimus. Unde et cum risiensis, et alii Auglici scriptorcs.
Joannes rex, ejus fraler. multis Ecclesiam exaciio- (42) Fuit hic Petrus Cisterciensis abbas, lum ob
iiibus infeslare molirelur, ipse forliler obstii.il, et insignem iiioruni probitatem el doctrinam lolius
clara ab Anglia recedens, voluniarium exsilium cleri Atrebalensis calculis in pomificem electus, el
subiit, universis prius rerum ecclesiasticarum in- a Guillelino Blesensi , cardinali et arrhiepiscopo
vasoribits anathemalis senlenlia innodalis. Post Rcraensi, Veronaoin lialia consecratus, anno 1184.
sepiem annorum exsilium in iransniariiiis lerris liilerfuil liupliis Iiigcburgis" uxoris Philippi Au-
obiil, scilicet anno Christi 1209, vel, ut aliis pla- gusti, anno 1195 ; obiilque anu. 1205,
cet, 1213; archiepiscopatus sui circiter xxi. De co Scrioia esl haec epistola circa an. Chrisli 1190.;

" Matth. 12. !8 I 25'. " I Reg. 2. 3~Ezech. 37.


Reg. 15'. » I Joati. 5 7. 3(,n,.v.od.
187 PETBI BLESENSIS 188
EPISTPLA LXIV. A tia sumnio ponlifici, G. ejusdem permissione Ro-
ADCOELESTINUM ROM,P0NTIF1CEM. thomag. Ecclesiae humilis minister, ipsiusque suf-
[A. D: 1193.] fraganei, Bajocensis, Ebroicensis, Sagiensis, ei
ARGIMENTUM. — liolliomagensis arehiepiscopiis una Abrincensis, episcopi, salutem, et dcvolissimaescr-
cum suffraganeh rogal ponlificem summum, ui vitutis affeclum.
Ricardum Anglorum regem ab archiduce Au-
siriw in redilu ex peregrinalione Hierosolymitana Vulgariler dicilur quod nova el insolila morDO-
in curcerem conjectum (45), curet liberari. riim genera nova indigenl medicina. Ab nsu siqui-
•Reverendo Pairi ac domiiio COELESTINO Dei gra- dem noslrorum lemporum prorsus credimus alie-

PETBI DE GUSSANVILLANOT^E.

(43) Richardus Henrici II Anglorum regis filius, lur, »etc. Auclor Vitae CcelestiuiIII: < Caplus est
vir streiuins, et miiiiiae gloria insignis, morino pa- ideo quod vexillum ejus loco signi in hospitio sus-
tii an. 1189 sticcessit in rcgnum. Ei quia jam ante pensum in cloaeam projici mandaverit. » Quod au-
palris moiiem se cruce signaverat, rebus in regno lem ihjusle delcnius sil Richardus convenit ctun
orriinalis, in Syriam cinn miiltis aliis principibus nosiro Biesensi Nicolaus Trevetus in Cliron. his
Clirisiianis profectus esl, ubi mira Dei prneliages- verbis : < ,D!e S. Dionysii Bichartlus rex naves
sii, quae apud nuclores hujus temporis legi possuni. B ascenriii, et circa festmn B. Mariini, ex diulurna
Vcriiiu negoliis regni sui lirgentibus cum redire liimultuanlis pel.igijaclaiione jam processus navi-
vellel, naufragium passtts captus est a LeopoL.o gaiionis npplicuii in tcrrain imperii Coiistanliiiopo-
duce Austriae, alque imperatori Henrico VI irarii- liiani. Ycrum quoninm siispectain habuii impera-
lus, iit.observaverunt Gervasius, Joannes Bromion, toris et Graecoiiiiii siiorum versutiam, noleus ibi
Henriciis Knyghioii, et Maiiliieus Paris. ad an. 1192 videri, cuni piratis foiie inventis paciscens, daio
et auctor Viiae Coelesliiii III, aii quem scripia e t qiiaiitum poslulaveram naulo, esregii ab eis ui cx-
episioia haecnomine episeoporum provinciae Hoiho- pedUius ipsum in terrani comiriodiorem iransve-
niagensis. Sed nn injnsie? Bes ita se liahuii, rele- lieroui. Relicla igiiur classe regia habitii mulaio se
rente Gervasio : < Ctiin civitaiem Accon irrumpe- regera dissiuiulniis, cuin qualuor ta-itini) sociis
reni Clirisliani, el riiveiM diversa civiiaiis hospiiia iransvecius Esclavoniain, inde perti aiisiens Aquile-
capereni, in iiobilissimo civilatis pala'.ro sigiium jam, cura intrasscl lerrain Leopoltli riucis Austriae,
ducis elevalum esi. Quod iniueiis rex, el invidens, capius est in civiialem Vieiinam xiu Kal. Janua-
liianu militiim valida vexillum dejecit, ducemque rii; qttein riux Limpolriiisexosum habens pro niorle
lam gralo spolinvii. hospitio : uiirie riux et Theu- liiarcliisi, de qua stispectum regeni habebat, car-
tonici oiniies inriigiiaiilcsaliierunt, regiqtie rediluro ceri inaiicipavit. » Marchisits autem ille erat Con-
niiiliis in locis posueruiii insiriias,. ei landem, ul rariiis marchio MonlisJerrati, qui cum Philippo Au-
dixi, captus est. » Jonnnes Bromion rem aliler nar- gusio in Syriani proiecius erat; el quia iionnihil
rai, aiiijue qttod ctini Ricbardtis incumberei in mu- (iiscordiaj-iiitei' euiii el Richnrdum iniercesseral,
roiiini Ascalonis insiauraiiouem, proposuisseique Q rie ejus alroci ctede Richardus accusabaiur, sed
iluci ul poiiionem quamdam a suis reparari cura- falso. Nain cuin principis Toronae uxorem rapuis-
ret, respondenle duce patrein suum nunquam la- set, ille conriueiis duobus Mouiani cujusriain ducis
loiiiuiii , vel carpeiiiarium ftiisse, iialum regem iuiiilibus marchisum iriierficienduni curavii, ut cx
responso riucem perie percussisse, atque prohi- liiler.s cjusriem ducis ad Leopoldum sciipiis, quas
buisse ue rie caetero vexilliim suum in sua comiliva posiea rulaturi suimis, iuiioiuit; de eo .vero mar-
erigeretur. < Qmipropier, inquii, Bramton, dictus cbiso sic Trevelus : < Murchisus quiriam Galtus
titix a rege, ei exercilu Clirisiiatio versus parles Auiali-iciJerosolymitani rcgis iiliam duxerai, ideo-
suas se divertens dixit: quod si uiiquam teinpus que regnuiu Guidoni regi eripere voi-iuai, quia
opporitinum captarel, se de rege pro iila ignoniinia uxor ejos unrie rcguuin ubiiuuerat, obierat. PJii-
viudicarei. » De Knyghton, eiiam in aliquo aliier : lippus Lianctts luarciiiso iavebal. Bichardus Angius
.< Nescio an casti, an regis volimiaie vexiiluiii uucis Guirioiii. R"e iuter opliniates coiupromissa, slatu-
Ausliiae cceno conculcaium esi; unde dux ipse Itiin esi, ut Guido regiani ohlineret riigiiiiaieni ad
coiiiuioius, doiniim reversus esi, gravissiuie posi- vitatn, marchisiiis vero, qi.i hurericm regui duxe-
inoilum de rege Richardo se vindicaturus. » Mai- ral, haberet couulalus Tyri, Sidonis ei Baruch, de-
th.iuusParis. sic : < Ciim prasvii ejus (Leopolrii Au- functoque Guidone regni uiiideinate insignire-
striaci) maresclialli aibi hospiliuni accepissenl, et lur, > eic.. Deinde quomodo inieiiectus sil iiaiial
necessaria prajpararenl, supervenil prascipilauter his verbis : < Cum lliciiardus nnie discessum suuiu
qui.lam niiles de faniilia regis Richarrii, naiioiie per legaios inarcliisuin vocarel, quem regeui Jero-
Neuster, ci more sttaegenlis ebulliens stultUia cuin r, solymoruin elegerant, aulequain veniret ad regem,
jaclnniia, asserebal se majus jus in illo hospiiio cuui coiiiedisset die quadani cuin episcopo Belva-
hnbere qtinin aliquis alius; cuin prius illuc auve- censi, a dttobus assassinis rediens est occisus. »
niens sibi suisque sociis'illud assignassei, mulii- Tum quod injusle de liac caerieaccusareiur Richar-
plicaiis conviciis utrobique, clamor ad aares regis dus, sic effatur : < Ab hac lamen niorle princeps
pervenil. Bex aiitcm ninns causaeNorlliinaniii favo- Hassasseiiorum, a qtiibus, ul supra patuii, inier-
rabilis el creduius, in irain excauduit conlra iaiui- ^.ieoius est marciiisus, regem Richarduni per littcras
liani riucis; ei rion perpendens civdiier nioticrauieii hiijiiscemodi excusavii:< LiinpolUoduciAtisiiiaeVe-
'Lioiiiiiiicuni, scilicei < descenduiii et videbo, t prae- < tus de monle saluleni. Cuui plurimi reges, » etc.
cepii praicipiiauter, et secus qtiam deceret, ut ve- Qu;e quia iisdem omniiio verbis habeulur aputl
xilliiin in codem hospiiio pro signo alUxumin cloa- YVnlsiiighamuin,breviiatis cattsa omiuiuius. Nihilo-
cniu dfijicereiur. Quod faciuiu cuin dux hospitio niiiius Leopoldus regeui Richardiiin ..aliquaudni
privatus, el lurpiier a Noiihiiiamiis garrulis laces- sub areta cusioriia deteuium, linperatori Henrico Yl
silus cognovissel, regem qucrulus ailiii; sed inhil reddidit, queni illc per duosierme an.ios in vinculis
nisi saiiiias"reporiavii, unde dux a rege spreius, ad ileLiniiii; et.licei summus poniifex cxcouiiniiiiica-
Bcgeui reguin se conveiiens,, DoiiiinuinDeuin invO- tionis lulniiiia sivpius niinitaretur, cum tameii nisi
cavii in uiiioiieiii cum lacrymis, ut quemqiie super- ningiia pecuniae sutnnia persoluia liberum abue
buiii frarigcns Inniam passum injurumi con-olarc- noii peniiisil.
lg9 EPISTOL^E. — EPIST. LXV. 190
vetera detestanlur? Exeral beati Petri gla-
iiuin, quod capialur, aul ad redemplionem aliqua- A quam
tenus compellattir, vel in eundo, vel in reditu, dium manus vestra, clemeiilissime pater; qui.l et
peregrinalionis prose- quantiim lanlo filio debealis, exhibeaiis in opcre,
quicunque Hierosolymiianae
ctilor exisiil. Becolimns, quod illius viae sanclique ut experientia medianle addiscant minores el infe-
riores filii, quaiiluin a vobis auxilium in suis n^ces-
signacuii professores Ecclesia Romana in sua
custodia et miiione suscepit. Nec dubium esl re- sitaiibus debeanl exspeclare. Valete.
EPISTOLA LXV.
dundare in totius Ecclesiae capui, qnidquid contra
ADSOCIUM ET AMJCUM.
ejusticm Ecclesiae aucloritalem in ejus filios allen- — Docel amicum, non esse licilum
tatiir. Clirisiianissiiiius princeps, rex Angliae iilu- ARGUMENTUM.
doniinus el devotissimus Eccle- auguriis, somnih, visionibus, foriuilh evenlibtis,
sirissimus nosler, . vel alih modis vetitis", fulurorum explorare noti-
siae Romanse filius, quem specialiter in sna pro- iiam.
leclione sttscepefat in sua peregriiiatione post Petro charissimo socio et amico, stius Petrus
suilores el pericula, posl anguslias et discrimina Blesensis, saiulera et si quid melius csl salute.
vitae, quac pro amore el honore Dei diu sustinue- Ciim ntiper de bospitio suo egredienli magislro
rat , reverlendo captus est, et injusle delenius. G. pulchro, magister Wilelmus Blesensis mona-
Plangimus dolores el anguslias noslras, quas uti- chus fraler meus occurrissel, egredientem moniiit
nain nobiscum communicare velletis palerno com- regredi, et instanlissiine, ne progrerierelur, inhi-
pnssionis aflecut, el ostenderelis per experietiliain buit, niagiium eadem diesibi reimntians imminere
in nosiris augtisiiis, quanlum vobis leueri debeat periculum, si praesumeret proficisci. Mngister vero
affeciio filialis ! Docet publictis experienliae liber G. in Christo perfectus, vaniloquium repuians
uberiorem esse chariiatis affcciuin pareiilibtis ad quidquid non esset in fidei radice fundalum, secu-
fiiios, quam filiis ad parenies : ideoqne pensala rus iter ingressus est, se comilivaedoinini Cnntua-
(lcvoiione quam hacleniis habiieruiit regcs Angiiaj riensis adjungens, de cujus famiiia censebaiur.
crga Bomanam Eeclesiam, speramus in eo, qui Profecius itaqne paululum in fossalam profun-
spes noslra esl, quod non deficiel in hac angiisiia dissimam, et aquis coiicurreiitibus exuberaiitein,
nostra illa exuberans el inexliausia graliae pleui- cum equo ininus cauie incidit : cumqtie e.quus
tudo, quae se impertilur afflictis, Iapsos erigii, el ascensor in profundo subniersi paipiiarcnt in
laesos reparat : et, ut quod mullum est claudatur aquis vehementibus, landem niagister VVillel-
in modico, se communical universis : qui univer- mus convenientibns et subvenienlibus mullis vix
soriim el singulorum lotus est, qui se servum ser- C evasil. Haec vidisli, el universi, qni luncj ar-
vorum publice profileiur (44). Qtiid faciai pro cliiepiscopi consorlio adhaerehant. Ccepisii ergo
lanlo filio, pro lanlo principe; cujus injuslissimam scrupiilose inquirere, et a me prae caeteris explo-
captionem provinciae lameniaiilur, dolent populi, rare, utrum his fidem adhiberem, et quid seniirem
ploranlEcclesiae , et oninia jura lam moiJerna, de ejusmodi ominosis occursibus (45), de soniniis,
PETBI DE GUSSANYILLANOTJE.
(441 Gregorius Magnus praenolavil aliquoi e suis presbyleris, ul eonslat ex epist. 55 abbalibus, cx
epislolis in hunc -modum : < Gregorius servus ser- ep. 85 ei 84, abbaiissis, epist. 38, regibus, cpist.
voruin Dei,» ut palefex -epist. 1 I. IX, quae esl In- 49, inter Bonifacinnas. < Sig*ebaldus rex indignus
nocenlio Africae praefecto; epist. 1 1. x Dominico cl ullinnis famiiloiiim Dei Jannilus. » Affinessuui
Cnrihag. cpiscopo; ep. 1, I. xn, Maiiniano Baven- et isiae formulae apud Au^ttst. '< Servus Clirisii et
iiaii; et 31 Felici episcopo Siciliae. Fornuilam hanc Ecclesiai » ejus cpist. 89:.« Plehis Dei famultis, »
caeleri ponlificesposlea servarunt, Bonifacio Y in- apttd Danielem episcopttin inter Bonifacianas episl.
chcanie, qui seriil an. 618. De lioc Joannes diaco- CGei 67. Apttri Hiiicmarun) cpisi. 15, 17, 23, 25,
nus, 1.II Yitas Gregorii, c. 12. Prinins omniuin se 29, 52, 38, 59, 40, 50, 52 et,53.
in principio suariim episiolarum servum scrvorum De niorte autein Rithardi, et mirabili ipsius poe-
Dei scribi salis humiliier definivii, cunciisqiie suis nileniia videurii Anylicarum reruin Scriplores.
siiccessoribus docuineiiiiim stiae humiliiaiis lain in Scripta esi haecepislola anno 1195, scilicel pau'o
hoc quam in mediocribus poiiliJicalibusindumentis, posl capiuni Richaidum ; nam an. 1192, 2 Deceni-
quod videlicel hacienusiii sancia Boinana Ecclesia bris captus est.
coiiscrvalur, hacreditarium reliquil. Eumdeni litu- (45} Vox omen, a qua ominosus, non esi eccle-
liim ad Gregorii exejijplum bene intilti episcopi siaslica, sed profana. Atigusi. J. i Reiraci. c. 1 :
usurpaverunt. Desiderius Cadurcensis epist. 4, 5, « Oinen quippe me legisse non recolo, sive in sa-
10 ct 12, Eligius Novioiiiensis epist. 6, inier di- cris lilieris nostris, sive in sermonc cujttsquani ec-
versas poniilicuni seriplas Desiderio. Bonifacius D clesinslici dispulntoris, quamvis abomiiiatio inrie
Moguiuinusepislolis 2, 5, 8, 9, eic. Daniel episiol. s'i dicla, quae in litteris divinis assiriue rcperiinr. »
53, inler Bonilacianas. Toithelmus episl. 43, Gu- De ejiisniodi occursibiis' Glirysostoiiuis lioniil. 52
ilibertinusep. 70,'etalier episcopiisinnominaiusep. ill Epist. ad Ephes. 'O Ssivu uoi npo>Ta;iviTV/Jv,
b7 ei94. Coena epist. 99, Bergonoinus episi. 105, fnaiv, i\\'ovTiTn; oh.iu;, ITUVTO; uvpiu 5sf xu/.u avu-
Lullusepisi. 109 et 111, Hiuciiiarus episi. 45, D,e- nsaslv,,i'd est : < Ilic ntit ille priuius uiilii occnr-
riericns Melensis apud Gerbeiium episl. 51, Augu- rii domo exeunti, oninino coiiiingere opoiiet u.aia
siimis eamdem loquendi fonnatn jaui ante usurpa- iiiiiumerabilia. > El liomil. 21 nd pop. Aulioch.
verai, epist. 107: < Servus Christi, et per ipstiiii UbuiznSi auTuvv/.niari QiuTpu,-/.ui iirizoSpouiui, xui
servus servoruin ipsius.» El episi. 121 : « Seryus nuau uuupTix, xui KupuTnpnai;nusp£>v,v.ui xi.nSovs;,
Christi, servorumque Chrisii.» Et initio libii De xui avutilu' v.ai T; itOTiiaTi avpAol.!/.foai. IIo),X«xt
bono viduilath : < Servns servoruni Christi. » Cae- s~\ClBo>v TI; TIJVoixiuvTrjviuvnv siSsv uvfjpontovSTS
isruui eadeiu loquendi formula usurpata csl a oofBu/.p.ovn yj^.svovTu, r.ui oioiviauTo; TOVTO rtounn
PETBI BLESENSIS 192
191
et lemuribus, (46), de volalilibus (47), de A Suggeslione siquidem diaboli quaedam mulieres
slemulainenlis (48). Ea siquidem vice pro ca- cereas sive lutcas formant imagines (49), ut sic
ei incendanl, juxta
pacitale mei ingenii respondissem : nisi, quia liostes vel amasios torqueanl
tunc, sicut ipse recolis, miitebar ad dominum illud Virgiliaiium :
regejn, atque de his quae erant ilineri meo ex- Limus ut hic durescil, et hwc ttl cera liquescit, " elc.
pedicntia solliciie cogitabam. Veruniiameii, quae
tunc viva voce non potui, nunc scriplis expe- Quaedam habent oculos fascinanles, juxta illud
diam, verbique defectum redimet diligentior expla- Virgilii :'
".
natio per scripinram. Cum in sacro eloquio legas, Nescio quis teneros oculus mihi fascinal agnos
hwc est victoria, quw vincit mundum, fides Quiriam in volaiu avium futura coujiciunt, unde
quod
nostta", ut firiem noslram humani generis inimi- illud :
cus expugnet, maliliam suam ad miiliiformes aslu- Quod nhi me quacunque novas incidere tiles
tias circiimdiicit : multae enim sunl astutiae ejus, Anle sinislra cava monitissel ab illice cornix,
: aslulias Nec luus hic Mwris, nec viverel ipse Mehalcas 'T.
tesle Aposlolo Non ignoramus, inquil,
Saianw'''. Meniihus ilaque hoihinum phanlasiicas Legiiur etiam 3"quod in clypeo Hieronis profi-
iilusiones iinmittens, nunc in avium volatu, -nunc " ciscenlis ad bellum aquila resedil, signilicans eum
occursu hominum, nunc ferarum, somniisque et esse viclorem fulurum et regem. Quidam gene-
aliis modis promiltil sciemiam fulurorum, et sic thliaeos, quidam'malhemaiicos, quidatn ariolos,
rerum evenius laetos infaustosve denunliat, ul quidain pylhonicos consulunl. El quia divinaiiuni
quielem cordium vana curiosilale sollicilel, atque eorum quandoque respondel evenlus, eis litles a
ul aliquid paulatim de fidei sinceritale incruslet lemerariis exhihelnr. Nainjnendaeii paler verilaleni
PATBI DE GUSSANVILLE NOT^.
auTKVixn'ov yua *n uiruvTntn; TOOuvBpi>tzov Tzovr/puv vel si aliqua vox reclamaniis fiat, aut qualis avis
iroisf TJJVnuipuv ysviaBui, uKl.a.TOiv uuapTiut; Jjjv. cantus garriat , vel quid eliam porlaiilem vi-
Hoc est : <' Pompa Satanica sinit thealra, Circen- deat, qnia qui hoc observai, ex parle paganus di-
ses et omne peccatum, et dierum observaiio, et gnoscitur. >
prajsagia, et omina. Et quid tanriem sunl omina? (46) Lemures proprie sunt larvae nocturnoe, et
Sajpe domiim quis sunm egressus hominem vidil lerriDcaliones imaginum et besliarum ex Nonio.
naoculum, vel cl.audicantem, ei ominaltts esi. Haec Horalins 1. n, epist. 2,
est pompa salanica. Non eniin hoiiiiiiis occursus ma- Nociurnos Lcmures porienlaque Thessala ridet.
Ium fncit esse diera, sed in peccntis vivere. > Et A Persio sal. 5, dicuntur Nigri Lemures. Aug. 1.
poslea : EVT™ xa\ sTSpovxuTuysl.uaTOTspov! ulax^voput IX De civii. Dei, c. 11 referens seiuenliam Plotini
[isvxxi ipvBptu, uvuyxu&uui§i bpo>; Siu TWV vusrspuv ila loquiiur : < Dicil quiriem el- aniinas hominum
ati»T7ipiuvsiirsiv.~EuvuiTUVTnan izupBsvo;,fnaiv,3.irpuxTo; daemones esse, et ex-l)0>ninibusfieri Lares, si me-
nnpspu yivsTut, i&vulruyTnannbpvn, Sc\iuxui XpnaTn, C rili boni sunt; Leinures seu Larvas, si mali; Manes
xui noDn; iuitopiu; yipovau. lioc est : < Dicamne aulein deos dici, cnm incertum esl bouorum eos
el aliud ridiculosius ? Confuiidor nempe el eru- seu malorum esse inerilorum. » Et poslea : < Lar-
besco, sed cogor propter saluiem vcstram riicere. vas quippe dicit esse noxios daemones ex bomiiii-
Si virgo, inquii, occurrerit, slerilis dies eril; si bus faclos. t
vero meretrix, dexlra el bona el niulia mercatione (47) Uoc esl de avibns, ex quoiitm volalu, can-
plena. > Augusliiius lib. u De docir. Cltrisl., c. 20 : lu, vel pasiu res futurae pracsignificanlur, quae au-
< His adjungunlur millia inanissimarum observa- guria scu auspicia dicuntur. In For. Ful. Dom. Bec.
lionum ; si membrum aliquod salierit, si junciim eiliaul. habetur, votatibus.
ambiilamibus amicis lapis aut canis, aut puer, me- (48) Ex quibus omen caplabant, unde siemuia-
dius iiiierveneril; atque illud quod lapidem cal- meiita felicia vel infelicia. Ambros. serin. 35: < Qui
cant, lanquam diremplorem amicitiae minus mole- coluul augures vel sacrilegos, vel aruspices, divinos
sltfm est, quam quod innocentem puerum colapbo ei praecantaiores, el qui eoiifiduni in phyiacteriis
percutiuni, si pariter ambulanlibus iniercurrerit. et.characteribus, aut slernuiaiionibiis, avibus can-
Sed bellttm esl, quod aliquando pueri vindicaniur larilibus, divinaiLoiiibus, aul maihemaiicis, aui.aliis
a canibus : nam plerumque lam superstitiosi suut quibuscuuque malis artibus, daninnbtinlur. > Cliry-
quidam, ui eiiam canem, qui medius iniervenerii, sost. bomil. 12 ad Ephes. K«V ovor uvav.pUWn, xuv
lerire audeanl, non impune, namque a vano reme- u).sxTp'oi>v, xuv KTupriTi;, id esl: < El si asiiuis ex-
dio cito inlerdum ille percussorem suum ad verum clnmavcrii, et si gnllus, ei si qui sieriiuiaverit; »
mediciiin miitit. Hinc sum eiiara illa : Limen cal- p etc. Aug. I. n De docir. Chrisi. c. 21 : < Si quis
care cum anle domum suam trausil ; redire ad le- cuiii se cnlcial slernulaveril. » Eligius Novioin.
cium, si quis dum se calcial, siemulaverii; redire orai. exhort. ad pop. < Ster)>uialia>«esiiolile obser-
domuin, si procedens offenderil; cuin veslis a so- vare. » Joan. Snrisb. 1. xix, Poljc. c. 1: < Quid
ricihus roriitur, plus limere suspicionem fuluri niali . cniui refeii ad consequemiam reruin, si quis seiuel
qunm praeseiisdaninuni dolere. Unde illnd elegan- aui amplius slernuiaverit ?.»
lcr riiciuni cst Caionis, qui, cum esset consulius a .49) Anifices bujus nugatpriae vel noxiae siipef-
qaodam, qui sibi a soricibuserosas caligas diceret, stitionis vtiltivoli liuncupaiiiur. Safisb. c. 12, 1.
rcspciidil iioii esse illud moiistrura, sed vere inon- I Polycral : t Vullivoli sunt, qui ad affecius honii-
siruin habendum fuisse, si soriccs s;\ caligis rode- nuin iinmuiaiidos, in molliori iiiateria, ccra forle
renlur. I Eligius Novioniensis cpiscopus exboiia- vel limo, eoruni, quos pejfy.ertere iiitiintuf, eillgles
tione ad populuin siiura : < Nttiius observei egre- expriniuiit. >
dieus, vei ingrediens doniuni quid Jiibi occurrat,

"iJoan. 5. "'HCor. 2. " Yirgil.'Eclog. 8. 36ld. ibid. 5. 3'Id. ibid. 9. ~*Jusl. lib. xxui
193 EP1ST0L.E. — EPIST. LXV. 194
exhibel freqiienler umbraiiiem (50), donec infule- A quio admirabiles reddidil eieganlia visionum. Jam
liiatis Glios secum praecipilet in gehennam. Sic vero. in visionibus sperare supersliliosum est et
Saul, duin Pythonissam consulit, cum filiis suis in saiuti contrarium : plerique lamen qui talibus as-
monlibus Gelboemeretur inlerfici 39.Sic Ochozias, sueverunt, ab iis avelli non possunt: Unde quidam
qui ceciderat per cancellos, dum de vilaj diultirni- ad negolia profecluri, si quo progreriiuntur inter-
tate scrulalur, vita ejus lanquam iela lexenda suc- roges, reverluntur, verbum Judilh forsiian adver-
ci.lilur *°. Oraculo Apollinis circumventus est Ale- tentes, quae cum egrederelur de Belhulia civitate,
xandcr *"'.Croesus Halym iransgressus in aequivo- quam obsederal Holofernes, sperans in manu Do-
catione, perdendi, evenlu deteriore percussus esl. mini liberationem patriae, ei vicloriam de lyraimo,
Sit igitur sentenlia Cbrisliani, nihil de fuluris in- ne quis eam quo proficisceretur inlerrogaret, in-
quirere, sed illius disposilioni humililer obedire, hibtiit 4S. Conjiciunl igiturinterrogalionem aliqttid
qui disponit omnia sunviler, cujus consiliarius ominis babuisse, quod itineris successum polerat
nemo fuit. Non enim possumus ei dicere, cur ila impedire. Bealus eiiam Marcus evangelista evange-
facis **?Domiiius est: quod bonum esl in oculis lizandi causa navigio Alexandriam petenies, cum
suis, faciat. Non laboremus nosse tempora vel mo- navem egrederelur, calceum rupil, atque Deo gia-
mcnta, quaePaicr posuit in sua polesiale 43. Fulu- lias agens iter suum expeditumesse perhibuil Quid-
rorum Cnim explorare noiiliam auguriis, vel aliis quid lamcn alii credant, ego indubitanler credo
Hlicitis modis diabolica lenlalio esl, el aelernae sanclum evangelistam hoc non ex superslitiosa cu-
damnniionis occasio. Os enini Domini loculum est riositale dixisse : cui etsi nunqtiam calceus riipltis
populum Isracl instruenlis. Cum ingressus fueris, esset, ei lamen sui expeditionem itineris el succcs-
inquit, lerram, qttam Dominus Deus tuus dalurus sum per Spiritum sanctum Dominus revelassei.
esl tibi, cavene imiterh abominaliones geniium; non Sane hiijusmodi praesligiosa prognostica, se ple-
inveniatur in te, qui luslret filium suum, aut fiiiam rumque in varios, aut forte contrarios evenius
suam, ducendo per ignem : non sit, qui ariolos sckci- effigiant. Unde et Julius Caesar, qui, iiunquam ulla
letur, el observelsomnia ei auguria: non sil malefi- supersiilione, aut augurio delerreri potuit ab ince-
cus vel incantalor : nemo per pythones aul dhinos plis, dum in Africam proficisceretur, in egressu
qumrat a morluh verilatem : omnia hwc abominalur navis prolapsus est: sed ad meliora omine commti-
Domimts**.Si surrexertt, inquit, in medio tui pro- tato : < Teneo te, inquit, Africa, eamque obtinuit
phela, aul qui dicil se somnium viclhse, el prwdixe- *9.»Rex eiiam Willelnius, Angiiaeacquisilor, piimo
ril signttmalque portenlunt, et evenent, quod tocu- C lerrae ingressu equum quem ascenderat excitavit
ttts esl, verba somniatorh, aul prophetw non uudias ad cursum, qui cum equo lapstis et proslralus in
". Et frequenter evenit, amice cbarissime, rerum lerram "° : < Terra, inquit, mea esl; quod evenlus
prodigia ccrtos exitus oblinere : eis lamen nulla implevit (51). » Dc visionibus ct somniis propheia
fides adhibcatur. Licel enira saepe vera pronuntient, lcstatur, ei dicit : Senes vestri somnia somniabunl,
sajpius lainen et periculosius meniiuntur: nec te et juvenes veslri visioncsvidebunl"'. Si recenseamvi-
niovcat, quod quandoque ex dispensalione divina siones et somnia antiquorum, episiolam oncrabo
talia personae commendabiles acceptasse legunlur. exemplis. Joseph enim sponsus beata? Virginis sac-
Nain el sanctus Dauiel regem Nabuchodonosor vi- pius in somniis ab angelo erudilur •*. Magis inter-
sioue iniaginis consternalum, peccata sua fecit diciiur, ne redeant ad llerodeiii". Doceiur Petrtis
elecmosynis redimere, et ad fempus divinaeenimad- in linteamine replilium plenitudi-nem genlium co!-
versionis senientiam dcclinare *6. Joseph iu jEgy- ligendam "'*.Coiisianlinus ab aposlolis visilalusesl,
plo magnificavii interprelatio somniorum 4T. Eze- orbisque majestas publice professa esl regnum ct
chieleni, aique Joannern Evangelislam in sacro elo- imperium Christi esseB11.Visio Africani "", Apoca-
PETKl DE GUSSANVILLA NOTJL
(50) lllud eslquod Aug. /. cil., c. 25, his verbis D roris. »
"exprcssit: < Ilinc enim fit, ut occullo quodnm ju- (51) De hac hisloria sic MaithajiisParis. adann.
dicio divino, cupidi malarum rerum homines tra- 1060 : < Dux Willelmtis in ingressu navis pcde lap-
(latitur illuriendiet decipiendi pro meriiis malarum sus est. Casum in melius commuinvii miles, qui
vblniitatiim suariim, illudentibus eos alque deci- prope siabal dicens : 0 dux, inquit, Angliam le-
pieiilibus praevaiicaloribus angelis, quibus ista pars nes, rex futurus. > Paulo fusius Knyghton lib. n,
munrii infimasecunrium pulclierrimum ordinem re- De eventibus Anglw, cap. 1 : t Post Jesluni S,
rum divinae provideniiaelegi subjecla est. Qtiihus Michaelis anno graliae 1066, dura Willelmus sai-
illusioiiibus et deceplionibiis evenit, ul islis super- tiiassei de navicula fesiinans in lerrain, cespilans
suiiosis et pernjciosis divinalioiitim generibusmulia uno pede cecidil in sabuhim, ita ul os ejus sa-
pracicrita etfulufa dicanlur, nec aliler accidam bulo implereuir. Deus, inquil Willelmus, ariju-
qiiam dicuniur, liiullaque observaniibus secun- tor meiis, terra esl mea. Acclamat slalira sibi
diirii observationes suas eveniat , quibiis impli- similiier quidam miles : Dothine comes, jam le-
caii.-.ciiripsiofes fianl, et sese inagis niagisque nes ierrain Angliac, in proximo rex futurus. >
iriseronl lnulliplicibus lnqueis perniciosissimi er-
•» IReg. 28. *» IV 1. *• Justin 1. xi : Cic. 1. n De Divin. "Rom. 11. *'»Act. 1.
Reg.
"Deut.T8. *«Deut. 13. *6Dan. 4. t7Gen. 41. *3Ju.iic. 8. 49S:ieton. in Caesarc. s~Poiyri. lib. viu,
Hhi. Anglic. " Joel. 2. "Malili. 1. "~ Matth. 2. "' Aci. 10. "" In Actis S. Silveslr. " Cicer. iii
Somnio Scip.
PATBOL. CCVII. 7
195 PETRI BLESENSIS m
lypsis aposloli, Danielis el Ezechielis oracula, som- A chiepiscopo, P. Biesen., saluttm et continuos ad voia
nia Pharaonis et Joseph legenlibus freqiienicr oc- successus.
currunt ". His et aliis modis aperit suis, prout Benediclus Dominus Deus Israel, qui visitavit et
vullsuam DomJnus revelare voluniatem. Yerurala- fecil miseiicordiam suam vobiscum, de pulvere
mcn, ut fidern habeam somniis, nulla somnia me egenum vos erigens, ut sedeatis cum principibus, et
iiiducenl. Non inficior, quin anima frequenter ex solium gloriaj tenealis. Terribilisesl Dominusin ju-
reliquiis cogilationis, aut ex innalasibi perspicacia riiciissiiis, el in suis miserationibus magnus esl, et
quasdam ftiturorum praefiguret irangines, sed cre- laudabilis nimis : nam miseraliones ejus super omnia
bro decipiiur. Nam, sicui per experiemiam didici, opera ejus "~.Miserationum ilaque, quas magnifica-
ex ea visione, quse rnihi gatidium quandoque nun- vil in vobis, jugem habealis firiiianjque memoriam,
ijaveral, poslea contfarium reportavi. Somnia igi- nec ilhid Judaicum opprobrium notelur in vobis :
tur ire cnres, amice charissime, nec le illorum er- Non fucrunt, inquil, memons beneficiorumejus et
rore iuvolvas, qui occursum leporis timenl, qui mirabilium qttm oslendii eis 60.Nihil est, quod adco
muliercm sparsis crinibus, qui hominem orbalum provoccl indignatioiieniAltissimi.sicut ingratitudo;
oculis, aul mulilatum pede, aul cucullatum habere ipsa est malorum provocatio, beneficiorum exina-
obvinm detestantur: qui de jucundo gloriantur B nitio, exterminatio meriiorum. Ob reverentiam
bospitio, si eis lupus -occursaverit, aul columba : illius, qui de contempiibili paupeiiate vosextuiii,
si a sinislra in dexleram avis sancii Mnrlini vola- plenioris exhibeatis hunianitalis officiumpauperibus
vc.ril: si -in egressu stio remotum audieriul toni- cisalpinis, illos enim qui eunt, aul redeunl a lerra,
iruum, si homineni gibbosum obviam habuerint, in qua stelerunt pedes Domini, polestis affligere
nut leprosum'68. Opinio aulem mea est magislrum mullipliciier, poteslis et, sicul decessores vestri,
G. siibmersionis illius incurrisse periculum, etsi necessiiates eorum humaniorisgraliae solatiorele-
iiullus ei monachus occurrissel. vare. Illud noveritis.quod paier orplianorum et pau-
EPISTOLA LXVI. perum ipse est, qui cxaltat humilcs, et potentes hu-
ADWAETERUM (52) AliCHJEPlSC PA2.0RMITAOTM. milial: ipse pro suis pauperibus peregrinantilius vos
(A. D. 1077.) exerit, utapud vos auxilium consueiaj beniguitatis
AKGUMENTUM. — Gralulalur Panorm. archiepiscopo, inveniam.ldeoque limcndumest vobis, ne clamor et
-tjiiodex huinili loco aci lanlam dignilalem sit eve- querela eorum ad aures illius ascendat, qui est ler-
citts. Henrici secundi reyis Anglorum staturam, ribilisapud reges terrac, qui judicat causam paupe-
-moresque breviter describit, et cwdis S. Thomm
Cantuariensis archiephcopi et niarlyris minime C rum, et arguit pro mansueiis lerra?. De zona aurea,
Buclorcmfatsse demonslrat. et lumbari serico, et samito, cl aliis"xeniis, quaeper
•Quondamsocio, nunc domino, el amico in Chrislo latorem.praesenlium dcvesira largilione suscepi uon
fciiarissimo WAiiTERioDei graiia Panormiiano ar- quanlas volo, sed quauta^ valeo refero vobis grates.
PETRI DE GUSSANVILLANOT^E.
(52) Eral liic Gualterius natione Anglus, ex Pit- clam aufugere, el dignilalibus lam ecclesiasticis
sa'0, vir insignis lUleraiura?, et maxinie in lilie- quam saccularibus cedere compulsus fueral. < Post
ris huirianioribus versatus. Quod autem ail idem paucos dies, iiiquil Falcandus, Gualterius Agri-
Piisaeus Guallerium abflenrico II, Anglorum rege, geiuinus, conducia plehis multiiudine, meiuque
praemissum esse in Siciliam, ad imbuenrium nic- compulsis canonicis, consemiente curia, n«n lairi:
iioribus disciplinis Willelmuui regem adliuc ju- elecius quam violenter inirusus, Panormitanaere-
niorem, cui Joannain Jiliam suam nuplum dare giinen suscepil Ecclesiae.i Quamvis aulem regina,
consliluerat; unde hoc sunipseril nescio, cum in et alii, qui pro Siepliano adhuc revocando labo-
nullo scriptorura hiijus teniporis legaiur, imo et rnbanl, hujusmodi eleclionein a suramo pontifice
Fazello genlili scriplori adversetur, qui Gualteriuin non fore confirmandam sperasseni, quod Siepha-
regiorum pueroruin prajceptorem facil, etiain vi- nus non lam dignilaiem deposuisse, quam spo-
vente Guillelino seniore islius Guillelmi paire. lialus esse vi ac niinis viderelur; urgenle lamen
Adrie quod Falcandus scribit reginam malrem D Guillelmo rege apud Alexandrum III, cujus gra-
Guiilelmi junioris ab avunculo suo Rolrorio Ro- liam plurimis Tjromeruerat beneficiis, pro Gual-
thomagensi archiepiscopo petiisse, ut aliquem de terio ponlifex diploma scripsil^ imo ut regis vo-
consanguineis sttis sibi iransiiiitteret, Slephanum- luiilati obsecundarel postulamis, ne Romani adire
que Peiiicensis comilis filiuin advenisse, cum quo ad consecrationem ilie compellerelur, id eliain in
triginla ticx alii e Gallia in Siciliam profecli stint, diplomale indulsit. Fuit quoque hic Gualterius
liiquil Baroniiis, inler quos erat Petrus BlesenSis, fegni Siciliaj cancellnrius; ei qttia unus ex pri-
•fuiurus pra;ceplor junioris regis, quem hactenus moribus adniinisiris, ad maxinia quacque reipu-
.liumanioribiis liileris imbuerat Gunlierius, ut i^es- blicae negotia adhibitus.
met Blesensis in praesenli epislola tcsiatur his Caeterum Panormitanam Ecclesiam 25 annis
•verbis : •< Seiiis quod Dominus rex Siciliae .per summa cum laude admiiiislravil, ipsiquc niulta
aiiiium discipulus meus fuit qui et a vobis versi- bona contulit, ut viriere est apud Rocchum Pyr-
ficatoriae aiqtie lilteratoriaj artis priniilias babue- rhutn in notilia prima EcclesiaePaiiorniitanae.
ral. >Fuil autem GuaJierius primuin vivente Guil- Opuscula quaeriam sciipsit, quas jid memoriam
lelmo seniore archidiaconus Cephalceriensis, lum nostram non perveiierunt, vei homine inter ex-
decanus Agrigenlinus, poslniorium sub GuiUelmo teros vivente, perieruni : ita ul nec-tiluli qiiideni
juniore afchiepiscopus Panorniitaiius, post Stepha- iiivcnianlur, praeier de Laiinae linguaj ludiuieiil.»
jium Peiiiceiisein, qui, conjurnlione in eum exoiia, libruin unum, iuquit PihaJus.
" Geu. 41. 6SJoau., Sarisb. iu Policrai. lib. i ct n. " Psal. 144. ~~Psal. 77.
197 EPISTOLiE. — EPIST. LXYI. 198
Ex hoc enim palel anliqua liberalitalis veslrae ime- A niens, aries eorum frequenler inopinata subila-
grilas, quam nec intervalla temporum, nec locorum tione deludil, Ocreis sine plica, pileis sino fastu,
spatia, nechonoris assumplio, nec caelera amicitiae el veslibus ulitur expedilis. Yehemens amalor ne-
deslrucliva subverlere poluerunl. morum ; dum cessat a praeliis, in avibus el canibus
Quod auteni a me cum omni instanlia poslula- se exercet. Caro siquidem ejus se mole pinguedinis
stis, ut formam et rnores domini regis Angliaevo- eiiorniiter onerasset, nisi quod venlris insolenliam
bis sub cerla descriptione transmitlam (55), meas ,jejuniis el exercitio domat: atque in ascendenrio
quidem facttltates excedit, ad hoc eniin salis in- equum, et in excurrerido leviiatem adolescentiae
sufiiciens videretur Manluahi vena ingenii. Ego servans poleiilissimos ad Iaborem singulis fero
lamen, quod scio, vobis sine invidia et delraelioue diebus iiinerando fatigat. Non enim, sicnt alii
communico. DeDavid|legitur61ad coinniendaiionem reges, in palalio suo jacel, sed per provincias cur-
decoris ejus, quoniain rufus eral; vos autem do- rens explorat facta omnitim illbs, polissime judi-
minum regem subrufum hactenus exstilisse nove- cans, quos constiluii judices aliorum. Nemo est
ritis, iiisi quod colorem luinc venerabilis seneclus, arguiior in consiliis, in eloquio lorrentior, securior
et superveniens canities aliqitantulum alteravit. in pericuiis, in prosperis timidior, constantior in
Siatura ejus mediocris esl, ul nec inter parvos adversis. Quem semel dilexil, vix dediligil; quem
iiiagnus appareat, nec inter majores minimus vi- vero semel exosum habuit, vix in gratiam familia-
rieatnr. Capufejussphacrieum est, lanquam sapientiae ritalis admiliit. Semper in manihus ejtts sunl, ar-
iMSgnaesedes , et alli consilii speciale sacrarium. cus, enses, venabula et sagiitae ; nisi sit in consi-
lia vero est capilis quanlilas, ul collo el loli cor- liis aut in iibris. Quoties enim polcst a curis et
pori propoiiionali moderatione respondeat. Oculi soliicitudinihus respirare, secreta se occupat le-
ejus orbicuiati suut, dum pacati es.l animi, colum- clione, aut in cuneo clericorum aiiquera nodura
bini et simplices; sed in ira et liirbaiione cordis quajsiionis laborat evolvere. Nam cum rex vesler
quasi scinlillnnies-ignem et in iriipelu fulminantes. behe litteras noverit, rex nosler longe litteralior
Caesaries ejus damna calviiii non verelur, super- est. Ego enim in litierali scienlia facullates utrius-
venienie tamen artifici capillorum tousura. Leo- quecognovi. Scilis, quod dominus rex Siciliaj per
nina facies quasi in quadrangulum se dilatat. Emi- aiinum discipulus meus fuit, et qui a yobis versifi-
nenlia naris ad tolius corporis venuslaiem nalurali catoriac alqtie liileratoriaj artis primitias habuerai,
est moderatione propensa, arcuali pedes, equesires per induslriam et sollicitudinem meam beneficium
libiae, ihorax exlensior, lacerii pugiles virum for-•„ scieniiae plenioris oblinuit. Quam cilo aulem egres-
lem, agilem et audacem deiiuntiant; in quoriam sus sttm regnum, ipse iibris abjeclis ad olitim se
lamen arliculo pedis ejus pars unguis innascitur conlulil palaiinum. Verunjlamen apud doininiim
carni, atque in coiitumeliam tolius pedis vehe- rcgem Anglonun quolidiana ejus schola est liltera-
nteiiter increscit. Manus ejus quadam grossilie sua lissiinorum conversalio jugis et discussio quaestio-
hominis incuriam prolesiantur ; earum enim cul- num. Nullus rege nostro est honeslior inioquendo,
lum prorsus negligit; nec unquam nisi aves defc- in comedendo urbanior, moderalior in bibendo;
rai, uiitur chirothecis. Singulis diebns in missis, in nuilus magnifieeniior in donis, nullus munificeiitior
cbnsiliis et aliis publicis actionibus regni semper in eleemosynis : ideoque quasi unguentum effusum
a mane usque ad vesperam stat in pedes. Et, licet est nomen ejus, et eleemosynas illins enarrat
libias habeat frequenti percussione calciirantium omnis ecclesia sanclorum (54). Rex nosler pacifi-
cquorum eiionniier vulneralas el lividas, nisi la- cus, vicloriosus in bellis, gloriosus in pace ; super
iiicii cquitel vel comeriat, nunqiinm sedel. llna omnia desiderabilia hujus mundi zelatur etprocurat
dic, si opus fuerit, quatuor atit quinque di;etas pacem populi sui (55). Ari pacem populi perlinet
cxcurril. el sic iiiimicornm machinamcnla praevc- quidqtiid cogitai (56), quhlquid loqniiur, quidquid
PETBI DE GUSSANVJLLA NOT^.
(ad) Descnptionem Henrici I! regis Anghae si- D leniporis parebant impeno, ex quibns nonnijII;e
niilen) huic hahes apttd Syiveslrum Girahlum au- vaiiis in libris maxime vero in monasiico Angl-
clorem Synchronum, lib. i Hiberniw expugnalm, cano excusae sunl, quasdam auteiu nbndum editas
cap. 45, et Guilleliniim Gemeticensem. in calce vliujnsoperis edidirius.
(54) De benignitale ei eleemosynis Henrici pau- (55) Neubrig. ibid : < Fuii in illo regni fnsligio
cis iia Neubrigensis 1. m, c. 26 : < Pnpilloriiin, tuendae et Jovendae pacis publicae siiidiosissimus.»
viduarum, pauperum, in snis piaeceptionibus miil- El paulo post: < Discriinen sanguiiiis, el mortes
lain curam habuit, el locis pluribus insignes elee- hoiiiinum exhorreseens, armis. qu.ideiii, ctim nii-
niosynas larga maiiti iuipenriil, » ler non poiuit, sed liheiitius pecuniis, cuin poiuit,
Quaiiiae auiem fuerint iliius eleemosynae le- pacem quaerere siuduit. >
siantiir innuinerabilia ipsius don.V, fundaliones, (56) Ilaec paulo aliler in' mss. nostris habenlur,
coiilirmaiiones, quibtis plenae sunt Anglia, North- El quidem in Ful. Bec. et Lnun. eodem modo
niannia, Andegavia, Cenomania, Aqiiilnnia, Pi- legilur : sed haec postea adduntur ; < Ad paeem |io«
ciavia, cajlerajque provincix, quae ipsius linic pttli sp,eciar, quod concilia vocat, quori linnat

"l.Reg. 16.
*4<j9 PETRI BLESENSIS 20ft
agii; ut quiescat populus stius, labores anxios et A quam congregat, quam dispergit. ln niuris,* i»
enormes incessamer assumil. Ad pacem populi sui propugnactilis, in iniinilioiiibiis, in fossatis, m
-spectal quod conciiia vocat, quod firmat fcedera, clausuris ferarum et piscium, et ia palaiiofunv
*quod amicilias jungh, quod superbos bumilial, aedificiis ntillus sublilior, nullusque magnificenlior
squod pfajlia niinauif, *quod principibus lerrores inveniiur.
•immiuii. Ad pacem quoque populi speciat immen- . Pater ejus polentissimus et nobilissirous comes
silas illa.pecuniarum,'quam donat, quam recipii, (57) fines suos amplissime dilalavil; sei iste

PETRl DE GUSSANYILLA NOT^E.


foedefa, qiiod aTritcilias jungit, quod superbos bu- sua t
tibus vis auferl, senibus maturitas. Iste ex uxore-
iriiiiat, quod praelia minatur, autem quod principibus s Mathilde tres filios genuerat, le dominnm-
ierrores immiltit. > In Dom. ila legilur : mettm
i regetn , Gaufridum : et WilleJmum, pueros
~<Ad pacfempopuli perlinel, quidquid cogitat, quid- sspeciosos, et ab avorum probitate non riegene-
<pjid loquilur, quidquid agil. Ut quiescat popu- rantes.
i
1us sims, labores anxios et enormes incessanter < Henricus. Tu quarlus deeimus in anleces-
--assumit. » Sic et Nicolaus Trevet in Chronico ins. B soribus s luis, comilibus videlicei Andegavoiiim,
ad ann. 1154, ubi hanc Blesensis episiolam re- <
quae morluis fratribus lenes, Deo opittilanle lilii»
ferl. 1
luis feliciier dimissurus. De te, qui te diligunt,
(5-7) Scilicet Gaufridus, cognomenlo Plantage- i
mecum dicere possunt: Hnbeas safulem et sani-
tiet, comes Andegavensis, ex illuslrissima el po- talem t
i
ab eo, qui dal salulem regibus. Tu soltis
teiflissima comitum, sive consulum Andegaven- consiliarios palris tui familiaritale et sodaliiale
-stuni stirpe progenilus. Qiioruiii hisloriam in gra- ]
perenniler servas. Vir namque es in adverso con-
tiam regis sui scripsit Joannes Majoiis Mona- isians, in dubiis fidus, el prospeiis modestus : in
sterii monachus, ex qua quia nondum in lucem habitu ] simplex, in sermoue conimunis, in consilio
prodiit,' quaJdain ad rem acnoslram pertinenlia ex praecellens.
] Amicitias probatas obnixe exples, con-
ms. codice illuslrissimi celebcrrimi domini de slanler
i retines, honeste exerces. Adukniiium di-
Marolles abbatis Villajliipensis hic apponemus: icta larde credis, celeriter deponis. Severis pa-
i Domino Henrico regi Anglorum, duci Norlb- tribus comparandus, qui Juvenum filiorum non
'mannorum , comiti Andegavorum, Turotuim, el ilam cogilas vilam quam commoda. Tuis mavis
'-Cceiiomaiiorum, principi Aquiiariornm, duci Joan- Gua- prodesse
j quam placere. Tu per omnia similis Ca-
sconiae, Arvernorum, duci eiiam Bituricum loni iniegrilate vitaj, pauca nisi boui largiendo
nes fraler Majoris Monaslerii humillimiis mona- gloriam adepluses. Tu es pernicies malorum. Con-
chortim et parvissinius clericoruiii, pacem cum slantia lua valde Jaudatur. Tu scis parcere sub-
•omni gaudio vitam, salulem, et sanilatein ab eo qui jeclhj et debellare rebelles. In te sludium mode-
dat salutem regibus. ]stiae*etdecoris, et maximac severilatis est. Non divi-
< Hisioriam, sive gesta Andegavorum consulumC.l.liis cum divite', neque factione cum faciioso, sed
anleccssorum luoruin, ex niullis doctorum scri- citm sireiiuo virlute, cum modesio pudore, cuni
(a). innocente abslinenlia certas. Esse auleqtiam vi-
excepi, et in uno corpore volui compilarescri-
Eiisicet quidant anle rne breve Chronicum deri bonus mavis. Vale, doniine mi rex , el cum
pseril, et in procemio ipsas prajcedenie htijus- filiis luis crescenlibus prosperis ad voia successi-
liiodi verba praemiserit, de consulibus Andegavo- bus polle.
rum,» elc. . Vive, precor, sed vive Deo , nam vivere muntio,
Postea brevem instiluit comiluin illorum hi- Mors esl, sed vera est vivere vita Deo. »
storiam, qiiae quia ad rem noslram non facit el Caeleiiim Gaufridus Planlagenel, vivente patre,
brevitali studemus, in praesenti omiitimus, et re- comes Aiidegavensis renuntiatus esl. Guni eiiim
ccnsilis lantummodo comitum priorum nomi- Fulco pater ejns a Balduino Jerosolymonim rege
nibus, quae de Gaufrido Henrici patie scripsit pro- ad filiam ipsius cum spe regni in uxorem duceiidaiii
-feremus. evocalus fuissel, antequain proficisceretur, dedit
Comiles Andegayenses incipiurit an. 855, Tor- comitatum filio suo. Tum Jerosolymam profeclus,
<juatus, sive Tortulu.s. TeiiuJlus Gastinensis pagi uxorem duxit filiam Balduini;sublimafus. post cujus obitum
.pracfeclus a Carolo Calvo constilulus. Ingelgerius in regem Jerosolymorum est HaecMat-
-a rege comes Andegavensis facius. Fulco Rufus. thajtts Paris. ad an. 1129. Qui ei adriil lienricum
Fsilco Pius. Gaufridus Grisae-Tunicae. Mauritius. l,|Augelorum regem eodem tempore iiliain sunm
•Goffridtis Martelli. Gaufridus Barbe. Fulco Rechiii. Matbildem Henrici V imperatoris viduani Gaufrido
Goffridus Martelli secundus. FuJco Neira. DD Andegavensi comiii maifimoiiio junxisse.
< Gaufritlus Plantageiiel. Fuii iste pictate ad- At vero post nioiicm Henrici I sine virili prole
-mirabilis, justilia insignis, niilitiae artibus dedi- defuncti, occupata ipsius haeredilale a Slephano
-lus, opiime iilleralus, inter clericos et laicos fa- Blesensi Henrici ex sorore «epote, recuperandae
'cunriissimus, in consilio provirius, staiura proce- uxori suae debilae hajreditaiis causa Gaufridus Sle-
rus, vultu decorus, ferc omnibus bonis moribus pliano bellum indicit, capiaqueNoiihraannia, jam
repletus, et quamvis niultas tribplaiiones a suis tiux Noiihmannorum appellatus,Yerum in Angliara trans-
sii perpessiis, aitamen ab omnibus est dilectus. frelans cura copiis lestinabal. liiorle prac-
Ipse morio calore urgente balneo cujusdam fluuti- vcnlus palmam hanc filio sno rcliqnit. Obiil ariiio
nis usus, febre acula occupatus apud Caslrum ChrislillSl, sepullusque esi Cenoinannis.cuinbieii-
Ledi {Chasleau du Loir) pervenil, ibi non sine nio ante Henrico lilio suo dttcatum Noiihmarihiae
V;.'::doloresuorum iiileriii. Quid iniruin ? Si mors reddidissel. De eo sic Joannes Ilagustaltleiisis con-
"qujilem adversante ei repuguaiue nnlura Gauffrido linualor Symeonis Duiielraensis ad ann. 1125:
adolesceuti comigii, cum tcste Tullio, adolescen- « Galfridus conies Andegavensis, princeps polens
tes sajpe niori-videaniur, ut cum aqtiae muliitu- et prudens valde in dijponenda republica sua ohiit,
dine vis flammae opprimiiur, et quasi poma ex lilium suum Heiiricum duceiu Noiilimanniaj haere-
arboribus, cruda si sinl, vi avellunlur, si ma- dem suae virtuiis el honoris dimittens. » Eadeia
iura et cocta, vi decitiunt, sic vilam adolesceii- leges apud Gervasium in Chronico ad au. 1151.

'a) Is esl Thomas Pacius.


201 EPISTOLJE. — EPIST. LXVI. 285:
paleraiis facultalibus superaddens in forlitudine A molenus, non describo ; meam enim profiteoF
»nanus suaj ducatum Norlhmanniae (58), ducatum insufficiehtiam crederemque sub lanta sudare-
Aqiiitauiae (59), ducalum Brilanniae (60), regnum maleria Tulrium, aut Maronem. Hlud sane tantiU-
Angliaj (61), regnum Scoliae (62), regnum Hiberniae lum, quodde forma et moribus ejus ad instaniiam
<63), regnum Walliae (64), paternae magnificenliae veslram brevilerdelibavi; jnibi temeritali a phiribus
iitulos inaeslimabiiiter"ampliavit. Nullus mansuetior adscribelur; videbor enim, ant onus imporlabile
<est affliclis, nullus affabilior pauperibus, nullus snscepisse, aut plurimum de magnificentia .tanti
importabilior eslsuperbis; quadam enim divinitatis viri per invidenliam rescidisse. Ego lamen vestrae.
imagine semper studuit opprimere fasluosos, serviens charilali, quod possum, facio, • el qiiod:"i
oppressos erigere, et adversus superbiae tumorem scio sine invidiaet deiraclione veslraj postulaiioiii
continuas persecutiones et exiliales molestias proinptissima voluntale communico,: alque inief'
suscitare. Cum aulem juxla regni consueludinem caeteros magnificos viros, qtii de laudibus doinini .
in eleciionibus faciendis potissimas et potenlissimas mei scribunt,. ego cum paupere vidua minuluin,
liabeat parles, habuit lamen semper manus ab devolionis in gazopbylaciuinmitlo.
omni venalitate innoxias el immunes. Has et alias Quod autcm de morte beaii maiiyris Thomaj-
ltm animi quam corporis sui dotes, quibus ipsura quaeriiis (65), in verho Domiai el in ordine diaconi
natura egregic prae cajteris insignivil, lango suin- vobis dico, me ntillo modo habere in conscienlia,

PETRl DE GUSSANYILLA NOTiE.

(58) Ex supradiclisapparel Henricum Norlhman- (62) Caplo rege ScoliaeWillelhJOel iiniversis fere
niam non omnino armis suis subegisse, cum jam a regni opiimatihus, nt infra dicetur, Henricus re-
patre Gaufrido, ut supra diximus, lota Norlhman- gnum ScoliaJ jure belli sibi vindicare polerat, pvo-
nia occupaia fuisset, ipseque Gatifridus dux Norlh- sua tanien singulari luimatiilate el forlittidine-
marmiaj appellaius esset. Nisi dicamtts Henricum, animi Willeliiium liberum dimisit, hac tantummodo
licet adhuc juvenem, hoc in bello palrem comita- conditione, ut de regno Scoiiae sibi suisque succes-
lum fuisse. Quomodo autem ducatum Northmanniaj soribus horaagiiim faceret. Unde regni Scotiae pos-
fortiter defenderit et ampliaverit, legitur in Cltro- sessor nunquam ftiit. De hac re- vide Citronica
nicis Northmanniw, ad an. 1151, 1155, 1157, 1159 Norlhmannim ad an. 1156,.1162; Radulfiim a<l au.
et 1166. Apud Badulfum de Diceto ad ann. 1151 et 1157; Bromton ad an. 1155, 1174, 1175, >176;
1175. Mattli. Paris. ad ann. 1151. Malth. Paris. ad ann. 1157, 1173.
(59) Quia Henricus Eleonoram sive Alienoram f (65) Quibus modis Hiberniam acqtiisiveril Hen-
Guillelmi Aquiianorum dttcis filiam uxoremduxerat, ricus narrant litijus aevi scriptores Gervasius,
Aquitaniam el Pictaviam ex parle uxorissuae pos- Bromlon , Neiibrigensis, MatthaeiisParis. Badiilfus,
sidebat. Vide Chronica Northmanniw ad ann. 1153, Knyhton, Hoveden, el maxime Giraldus indigena,
Badulphum 1159, Bromton 1160, Mallh. Paris. C „ qui et omnibus inlerfiiil.
1159. (64) Henricus anno primo regni sui Walliam
(60) Certe dux Brilanniae nunquam fuit Henricus, expugnavit. Wallenses auiem suni reliquiae JBritlo-
sed (filius ejus Gaufridus, juxla Neubrigensem lJiim, qui htijus insulae, qttae nunc Anglia,. olim
1. ii, Rerum Anglic,, c. 5 : < Henricus Briianniam Britannia appellabalur, incolie primi fuere; snnl-
non armis acquisivit, sed filiam hajredem Conani que ejusdem. nationis et linguae, cujus et Britiones
Britanniae ducis Gaufrido filio suo copulavit. > Lege cismarini. Cum atitern gens Briltonum a superve-
Chronica Northmannim, ad anu. 1157, 1163, 1165, nientibiis Anglorum -populis expellerelur, qui eva-
1166, 1167, et Bromlon ad an.1163. dere potueruiit, refugerunl in wallias contra ir-
(61) Slephanus Blesensis Henrici prirai Anglorum ruptionem hosliinn naturaebeneficio tutas, etc, in-
regis ex sorore nepos, quia Henricus prolem viri- quit Neubrigensis lib. n, c. 5. Hi genti Anglorum
lem iioii reliquerat, regnum ejus tanquam haeredi- - naluraliler infesti juguraque Henrici detreclanles
tario jure- sibi debiiura occupaverat, Mathilde filia aliquandiu restiierunl; verum exercitu maguo com-
Henrici legilimaque haerede ipsi resistere non va- parato, Henrictts eos tnndem ad dedilionem coegifc.
lenle, et impubere adhuc Henrico ejus lilio. Yerum Narranlur ista in Chronich Northman. ad an. 1156,
cuin adolevisset Henricus, jamque in Angliara cum 1162, apttd Joannem Bromlon ad ann. 1.158,1165,,
armala manu inlrasset, urbesque et castella quae- Malth. Paris ad an. 1157.
dam vi cepisset, interposiiis amicis pacem cura (65) Ab impia et scelerata nece-S:. Thomae Can-.
ipso iniit Stephanus, licet invito ac niultum repu- - tuariensis arcbiepiscopi immunem esse Henricum
gnante : < Dolebat enim, inquit Gervasius, tantos regenr non Blesensis solum,.el cum eo omnes hirjus
belli apparatus debere prorsus evanescere, el ne- D aevi scriplores, sed ipsa sedes apostolica cujus est,
quibal juvenilis pecloris in bella furenlis fervorem de hujusmodi rebus judicium ferre, palam' et so-
ciiius temperare. >Pac-is autem conditio haec fuit, Icmniter deelaravit. Rem autem. qiiae apud omnes
ul Stephanus dum viverei regno poliretur, post fusissime describilur, paucis, et in quanlum rei ne-
moiiem ipsius ad Henricum legiiimum. liaereriem ccssilas exiget, absolvemus. Guilielmus Neubri'
reversuro. Quod ila factum esl : nam defitncto geusis, qui universa aut suis aut alienis viditocu-
post annos circiter duos Siephano, Henricus regni lis, aul saltem a. viris firie- dignis accepit, lib. u
possessionem adeptus esl anno Chrisii 1155. Le- De rebus Anglich, cap. 25, ait Alberium el Theo-;:
genria Chronica Northmannim ad nn. 1150, 1152, ninum eardinales ab apostolica sede ad inquiren-
1153, 1154; Radulfus ad an. 1152, 1155, 1175; dum de nece S. Tlioniae legalos missos esse. < Qui
Bromlon ad an. 1153; Gervasius 1152, 1153,1154, faclo, inquit, in lerra regis Anglorum celebri con-
1155; Knyghton ad ann. 1154; Matlhaeus Paris. venlu ecclesiasiicorum virorum atque nobiliiii»,
ann. 1152,1154; Rogerius Hoveden ad ami. 1152, ejusdeni principis humililer ibidem appareniis, et
1153, 1155, 1156. conslanter assercniis, quod sua neque votuulate,.
203 PETR3 BLESENSIS 204
Jpsum hujus rei culpabilem exslilisse; hujusque A cancellarius], qni propler hoc in parlibus nostris
fidem plenissimn.ni vobis facienl dominus Theorii- > Jegatione fungeiites exploraverunt, ei innocentiam
nus Porluensis episcopus, et dominus Albertus viri cognoverunt: ataue sub umbra illius boc a
PETRI DE GUSSANYILLANOT^E.
neqtie jussione illud quo faiua ejus gravabatur, sajpius iierans, hcu! hcu! accidisse sic. » Et cap„
contigerit, et quori de nulla re unquam niagis do- 7, de solemni pceniientia regis post absohuionis
luerit, purgalionem solemniier snsceperunt. Sane sentenliam a legalis daiain, ita sciiplum est: < Rex
non negavil homicidas illos ex aliquibus foiie ver- aiuequam civiiatem intrarel, et ipsam metropoli-
bis ejus in cautius prolatis occasionem ausnmqtte ianain Ecclesiam, in qtia martyr requiescit, mox
lanti furoris suscepisse, cum suspensione episco- incredibiliter hinniliiatus et devolus se exinanivit;
porum acceplo ntiiitio, minus sobrie loqueretur; et potestas tanta pauperis servi formam induil,
et propter hoc, inquit, disciplinam non refugio niidis periibus, et lolo eliam nudato corpore, prae-
Chrisiiaiiain. Decernite quod placuerii, devole am- lerquam vili quadam itinica super nudo nmjctus,
plectar, exsequarque decretum. Qtiodicto, el veste sic palam in omiiium conspectu civiiatem intravll,
abjecla, juxta morem publice pcenilentium, nudum et pervivos et plateas civilalis luleas lanquam de
se ecclesiasticaesubmisit disciplinae.Hac lami prin- plebeis vilissimorum unus abjecte sic incessit. Ecce
cipis humilitate deleclati, el praj gaudio lacry- David alter, qui lam dileclo filio stio quasi Absa-
manles cardinales, collacrymanlibus el Deum lau- lone aliero ob peccalum ipsum perseqiiente, nudis
dantibus pluriniis, coriforiata ejusdem principis B planiis, sicut primus David civitalem exiyit, iste
conscientia, et fama minus laboranie, solverunt secundus ingredilur. Et iia in suspiriis et gemiiibus
conventum. » Radulfus de Dicelo in imaginibus lotgentibus et nationibus prius tremendus, ipse li-
Hisioriarum ad ann. 1172, pag. 560. < Poslquam, mens et tremens marlyris adiit septilluram, ubi
inquit, rex Anglorumappttlsus estin Northmamiiam, \filstilla arivenlus sui die ac nocte sequenle jejunus
siniim cuni fesiinalione accessil ad dominiim Al- ac pervigil anie marlyrem pernociavit. Ni fallor,
bertum el Theodinum, cardinales et apostolicae (nec enim dtibilo) sicut gemebunrias el pias anle
sedis legaios, ad partes illas a domino papa trans- marlyrem quem arieo riilexerat, et a quo lamum
missos. Post Jongos landem et immensos iracialus dileclus fuerat, orationes effundens, ejus, nec du-
primo hahilos apud Saviniacum, post apud Abrin- biuni merilis, oralionibus et palrociniis affecluose
cas in praesenlia legntoruni juravit dominus rex se coinmendaris, quori cilo post rerum exitns com-
jnoriem gloriosissimi mariyris Thomfcnec volun- probavil. Ibidem eiiam coram martyris sepultura,
tatesua, nec conscientia perpelralam fuisse, nec quasi coram ipso martyre, sancto illo et venerabili
suo ariilicio perquisitam. Sed quoniam malefactores, fralrum coetu convocaio, a singulis fratrum virg;«
ex verbis quae iracundiae calore succensus minus disciplinae percussiones singulas, velut quasdam
cnute protulerai, oicasionetn sumpseranl virum secundas quadragenas aposlolicas, imo regias anno-
sanctum interficiendi, cum omni humililale peiiil nas, et, sicut arbilror, usque lunc inauditas acce-
absolulioiiem ab eis : petiit el impelravil. In facie pit, > etc.
igilur EccJesiaesolemniter absoltiius, jtixta volttn- Incredibilem hanc Henrici regis pcenitentiam eo-
latem et mandaltim cardinalium promisit, » etc. Q dem modo narrant omnes luijus lemporis hislorici,
Dodem fere moiio rem enarranl Gervasius, Brom- Neubrigensis, Radulpbus, Gervnsius, Bromion,
lon el MailliaDiisParisiensis in Hht. Angt. ad eum- Eduardus in Yila S. Thomaeapud Surium, Chrcni-
dem ann. 1172.Plura qui volet adeal caeterosscri- cum nis. Rodulphi monachi Cogliessaiensis in-An-
ptores cosetaneos, apud quos eliam legei diploma glia, quod habelur apud S. Victorem Parisiensem,
siiinmi pontilicis, el litleras lcgatorum sedis aposlo- Chronicum etiam ms. Joannis Frasqueii ibidem,
licje pro Henrici regis absoliuione. et alii passim.
Sed qnamvis Henrictis innocens ab, Ecclesia ju- Aridam et in laudem piissimi isiius regis qnod
dicatus et solemnilcr absolutus fuissel, quia tamen de Theodosii iinperatoris pceniientia dixil S. Ani-
jngens de hac re scandalum loli orhi Chrisiiano brosius in oratione qunm habuii in obiiu Theodo-
oliortum fuerat, publicum .de hoc crimine non sii: < Slravit quo utebaiur omne insigne rcgium.
prorsus suo pceriitenliam agere conslituit. Noverat Deflevit in ecclesia publice peccatum suum, quotl
quippe Christianissimus princeps scriplum esse: ei aliorum fraude obrepseral. Gemiiu et lacrymis
i De propitiato peccaio noli esse sine meiu (Ec- oravit veniam. Quod privali erubescunl, non eru-
cli. ni). » Exemplo igitur David regis sanctissinii, buit imperalor publice agere pcenileniiam. » Di-
qui, licet cx ore prophctae a Deo missi audisset carn et ego cum eodem sanclo doclore in Apologia
rcniissuin sibi esse peccaluin, tameii per singulas pro David: < Peccavil Davicl, quod solenl reges ;
jioctes lacrymis slralum suum rigabat. Mira cerle pajniientiam gessit, flevii, ingemuit, quod non so-
sunl quae de Henrici pcenilentia ab historicis nar- Jenireges. Coiifessns csi culpam, obsecravii indul-
rantui-, imo ab iis qui ipsi infeiisissimi fuisse vi- ~ genliam, humi slratus deploravit aJrumnam; jeju-
denlur. Taceo eorum nomina; de iis leclor ipse. navii, oravit, confessionis suae lesiinioiiium in
juriicabit. Primus leslis de quo nemo polest ambi- perpeiua saecula vulgaio dolore iransmisit. Quod
gcre eril processtis S. Thomoe, sive Historia quu- erubesciint acere privati, rex nou erubuit con-
driparlita ex quatuor historicis non solum ejus ajvi, fileri. >
scd et sociis et famiiiaribus S. Thomaj composita. Quid ad Itajc respondcbunl, qui Henricum iniquis-
Sic ergo legilttr lib. iv, c. 5 : < Divulgnio lam le- siiuiim regem nppellarunt? Si enim serrao sit de
tbalifacio untlique, mox ul ad regein Angliaeperve- legibus iliis, quibns lam acriter obstiiit S. Tho-
iiil, alllictus est alfJiclione magna, et per XL dies mas, cerie ab Henrico condius non fuisse Constat^
seriil, moerensque lolo illo pceiiiienliali dierum nu- sed eraiu nvitaj consuetutiines, qu.is ipse-a majo-
inero, ncerbiorein mulio plus qiiam mortuorum ltt- ribus et antecessoribus regibus velul pef riianuni
ctuni fecil; higenlitim cibos comedil, equui» non acceperai, quasque universi prresules, et regni op
aseendit, nulla jurganlium causa, nulla agendortuii liniaies, toia denique Anglia, solo Thoma exce-
consulialio, nulla pulsamium qiianela ingrediebaliir pio, susceperal. Si de pietate erga Deum agitur,
ari eum, niilla tol terraruni regendarum sibi causa piissimum principem, divini numijiisobservaniissi-
proppnebaiur, oninia tunc quasi posipohenii prae liunn, blasplieinaiortini et impiorum severissimum
dolorc ; cedebai quippe solilarius, super hoc quod exaclorem el vindicem noruiiiomnes, qui hislorias
accirierat, iiigemisccns semper el dolens, et saepe hujiis teniporis evolveruiit. 3i de zelo et obsep-an-
205 EPISTOLJE.— EPIST. LXYL 206
quibusdam atlenlalum fuisse, tolamque hanc ,\ sum marlyrem in omnibus angusliis suis patronum
iniquitaiem a sanetuario processisse (66). Accepta babere pra>cipuum (68). Eadem siquidem die, qua
siquidem ab eis canonica purgalione illius, illi de primo tumuJum marlyris visitavil (69); regem
mandato summi poniificis publice sentenliaveruni Scotiaj persecutorem, el impugnatorem forlissimnm
(67), eum ab hoc crimine coram Deo el hominibus captum vinculis carceralibus mancipavit. Conli-
esse innoxium, el in quosdam magnates, quorum nualoquedcinceps favore successuum ope martyris
maliiiam in hac parte manifeste convicerant, nolani de universis hostibus gloriosissime triumphavil.
infamiae relorserunU Sciatis igilur cerlissime quod charilalem illam,
lllud quoque noverilis, dominum regem, glorio- aua se olim rex el ntarlyr muluo dilexerunt (70),

PETRI DE GUSSANVILLA NOTiE.

tia erga Eeclesiam : Quis eum Ecclesiae ftliufn de- dignum majestate dijndicans, a lyrannide semper
volissimum semper exstitisse ambigal, ulpote qui oculos deflcxit alque aninjum. » An denique ini-
primus post regem Franciae Alexandrum III, sum- quiis fuit erga S. Thomam, quem lanlopere in vila,
munipontificem agnovit, fovit, seque contra scbi- et post mortem fovit et dilexit, ut infra declaraluri.
smaticos prolegiiimo Ecclesiae pastore murum op- sumus?
posuit: ut ipsemet Alexander non semel palam et (66) Nolat Rogerum Eboracensem archiepisco-
publice lestatus esl, qui Henricum modo pium prin- B Jocelinum Sarisberiensein, et Gilberlum Lun-
pum,
cipem, modo Calholicum, modo Christianissimum doniensem episcopos, qui Henricuni adversus Tho-
appellat.Taceo ingens etopporlunumauxiliumquod mam exacerbaverunl. ikquidem pacem cum Thoma
Ilenricus prsebuil Lucio III summo ponlifici conlra fecerat Henricus, el viro sanclo quaecunque pelie-
rebellesBomanos, uthabel ex Bogerio Baronius ad concesserat, ut ad Ecclesiam suam rediret, ut,
an. 1183. Porro munificentiam et profundissimam rat, suisque ablata omnia resiiiuerentur, et ut ex-
JiberaJitaiem ipsius erga Ecclesiam, ecclesiaslicos, ipsi
communicationem in episcopos. ob coroiiatioiiern.
etpauperes, si laceam, Joquentur quae adhuc super- filii sui a summo poniifice lalam fulmiiiarel; ia
sunt el Jlorent infinita propemodum templa, mona- gratiam denique regis Thomas omniuo redierat :
sieria, xenodochia ab ipso fundala ; ila ut vix ul- unde Henricus. id filio suo regi, ipse Thomas sum-
lus alius reperialur, qui toi ac lanla in Ecelesiam, moponlifici per lilterfls declararant : verum cum.
bona conlulerit. Ad haec ccclesiasticos et religiosos episcopi a.bsolulionem a Thoma impetrare non pos-
ila semper coiuit, ut eos apud familiariler baberet, seni, denuo in sanclum virum commoyerunt,
ex iisque viros quosque ceJebres, et pietate insignes unde regem aspera verba protulit, exquibus morlis ejus
variis regni sui Ecclesiis praeficiendos curarel. Ut occasio processit. Legenda Quadripariita Ithtoria 1.
cacieros laceam, S. Hugonem de quo ita Nicolaus III, c. 8; Radulfus el alii.
Trevet in hisioria ms. quae esl apud V. C. Domi-
num Bigot : < Hugonis Carlhusierisis manachi reli- (67) Refeflur instrumenium hoc absolulionis re-
giosae sanctilaiis fama ad aures regis HBBrici II gis apud Rogerium Hoveden, in quo <proieslalio
allapsa, ipsum in amorem ejus vehementer accen- G Henrici in hajc verha inseiia legilur : Quia nia-
dit. Qui vix multis precibus, ul in domoquadam lefactores illos, >etc.
ejusdem ordihis in Anglia, quam idem rex in dice- (68) SicBadulfus ad an. 1174,, 1175, 1181rG.ee-
cesiBatlionieiisi mullis ditatam praediis, et privi- vasius, ad an. 1274; Kny.gblon et Paris. ad ann.
legiis fundaverat, curatoris admiileret offieium, 1174, 1176,1179; e! llovedeu, ad ann. 1174. •-
potuit obtinere. Quem dum saepius visilaret, ver-
bis et virlutibus ejus deleclalus, vacante sede Lin- feciibus (69) Mira sunl quaa de pcenitenliae Henrici 1! ef-
narranini' ab historicis, scilicel ea ipsamet
colniensi, suasit Ecclesiaj canonicis, ut priorem die qua rex S. Thomae tumulum adi|t, lamqne liu-
domus suae Hugonem in episcopum eligererit, ct milem et inaiiditam. hacientis pceniienliam publice
prajficerent in pastorem, » etc. Quid dicani de sin- egit, eadem hora, qua missam de Marlyre coram
gulari ipsius erga subdilos, humanitate pioque af-
fectu, cum omnes pene hislorici loquanlur. <,Nul- marly.re prostratus audivit, insignem de rebellibus
filiis aiiisque suis hostibus, quorum infensissimus
lum, inquit Neubrig. I. m, c. 26, grave regno An- Scotorum rex Guillelnms capius est, victoriam gio-
glorum, vel lerris snis ti-ansmarinis onus unquara riose et contra.spem onjnium divino favore et pre-
imposuit, usque ad illam novissimam decimaiionem cibus sanctissimi arcbiepiscopi reporlavit. Legendi
causa expediiionis Jerosoiymitanae, quaj nimirum
decimatio in aliis aeque fiebal regioriibus. » Sed omneshujus temporis scriptores, qui rem lotam fu-
maxime quam benignus el misericors erga paupe- solum sissime narranl, ad an. 1174 et 1175; proferam
res, infirmos el calamitosos exstiteril, lestis est in Chronico qtiaj paucis habet Rodulphiis Goghessalensis
idem Neubrigensis eod. loco : t Anliqttam inhu- J nonduni e.dito: < Bex Anglorura Ilen-
manafli circa naufragos consueiudinem in ipsis re- ricus 11, ut in Cliroiii.cis..AngliseIegiiur, de nese
S. Cantuariensis se per iuramenlum humir
gni sui initiis eximia pietate correx.it, atque hujus- lilerThoraae
modi hpminibus ab ajquoreo. discrimine liberatis excusav.it, ne lamen, si iii aliquo fuissei ejus
htimaiiiiaiis officium ex.hiberi prajcipiens, graves necis occasio, et auimse ejus posset nocere, devoie
iii eos pcenas sanxii, qui forte iilis in aliqtio mole- pojnilens. satisfacijonem, ut poiuit, adiiuplere stu-
sli esse, vcf de. relius eorum quippiam usurpare duit. Veniens. eteniiri ad Caniuarieoseiuiciu.s Ecclesiam,
disci-
» Cum filii ac a singnlis Ecclesiae.frairibus singulo^
prajsumereflt, etiam ipsius adjuti
freii regisFraiiciaj et comiiis Flandriae copiis eum de pliuae libenter accepit; postquam saiisfaciiooem,
bello irripeierent oraniaqne late depopularentur, filiis eum persequentibus el de aiiis triuinphum
< ipse, ut.ait Radulfus, a discursu per patriam, ab oblLnuil gloriosum. »
iiiceiidib populari,pauperum a rapinis, ab injuriis (70) Quod Henricus S. Thoinam in Vita el posl
viriuarum,; ab orphauorum pressuris, a vincttlis moriem plurimum dilexeril, hinc apparel quod
capiivoruni, a virginuin raptu, sed et a sanguinis eum ex satis humili loco ari tanias dignitales eve-
(.'Jliisiohequain maxime revocare subjecios regia- xit, cancellarium suum inslituii, opibus ctinmlavit,
207 PETBI BLESENSIS 208
neque mors, neque gladius abolevil : Fortis, enim A chariias nunquam excidil '*. Haecesl porla speciosa,
esl dileclib ut mors "; et cum onuiia transeant, quae in subversione Hierusalem inlegra et intacla
PETRI DE GUSSANVILLANOT^E.
majora et secretiora regni negotia ei couimisit., in miti prjesule tantae severilatis ratio solius est Dei
Franciani, ul ei reconciliareiur, pacemqiie cum judicium ferre, nos de ea quidquaiu lemere senlire
illo firmam iniret, profectus est, bis ei equtim nec possumus, nec debemus. Hac de re sic Guillel-
ascendenti stratoris oflieio funclus strepam tenuil, lJius Neubrigensis lib. n, cap. £5 : < Rege ergo in
eum ad Ecclesiam suam pacilice remisil, quidquid iransmarinis parlibus consistente, idem archiepi-
jpsi exsilii tempore fuerat ablaium benigne resli- scopus crim licenlia et graiia regia ad Ecclesiam
luit, ad filium regem de pace cura eo facta rescri- propriam remeabat. Habebal autem penes se, rege
psii. Audita voro nefaria illius nece vehemenler ingcio, lilteras domini papae, conira Eboracensem
indoluil, poenitens tmmilnm adiit, illtimque insi- et alios episcopos, qui illi infausiissimae coronationi
gnibus ornamentis plurimisque donariis exornavit, interfuerant, impelralas, faciae jam concordiaj irri-
parentibus ejus lacullates liberlalemque resti- latrices, et majoris irae provocalrices fuluras. Ilas
tuit, sororem denique sancti, nomine Mariam, mo- iii Angliam ad suspensionem episcoporum praemis-
nasierio Berkingensi abbalissarn praefecit. sas ipse sequebatur zelo justitiae lervidus , uirum
Quaijta aulem eharilale Henricuni proseculus sit autem plene secundum scientiam, novit Deus. No-
S. Thornas, manifesium est ex eo quod ei in vita slrae enim parviiati nequaquam concediturde lanli
fideliier adhaesii, saliitique ipsius sedulo invigila- viri actibus lemerejudicare. Pulo tamen quod bea-
vit. Post mortem vero gloriosum ei de hostibus lissimus papa Gregorius in molli adhuc leneraque
iTiumphum ohtinuit, eique in omiiibus angustiis regis concordia mitius egissei, el ea qttaesine fidei
conlinuus adjutor fuit, ut historici omnes una- B Chrisfiaiiae periculo tolerari potuissent, ralione
nimiter narranl, et ipse rex saepissime fassus esl. lemporis et composiiione pacis dissimulanda du-
Cur ergo, inquies, tam acris inler eos contentio xissel, juxla illud [propheticum; Prudens in lem-
exarsit? Cur lam animose inler se altercati sunt? pore illo laccbit (Prov. xi), quia tempus malum
nempe quia nlerque jura sua, Henricus regni, est. ltaque quod a venerabili ponlifice iunc facium
Thomas Ecclesiae suae tuebatur. Henricus avilas esi, nec Jaudandum esse judico, nec viiuperare
coiisuetudines , scilicet ab Henrico avo , et aliis praesiimo ; sed dico si vel moriice in hujusmodi u
antecessoiibus suis slatutas observari volebat, snncio viro per zeli laudabilis paulo immoderalio-
Tiiomas Deo et Ecclesiaa contrarias esse quereba- rein iiiipetuin esi excessura , hoc ipsum est sa-
tur. Verum, post longam inter eos disceplationem, crae , quaj consecuta noscitur, igne passionis ex-
et septenne archiepiscopi exsiliiiin , Henricus pro cociuijj. >
bono pacis, medianlibus Alexandro 111, summo Neque lamen idcirco immunem a peccato dixe-
ponlfice, et Ludovico Juniore Francorum rege, rim Henricum regem. Licet enim reipsa non occi-
archiepiscopo reconcilialus fueral, el de reconci- derit S. Thomam; gladio tamen linguae oceidere
liaiione Henricus ad filium regein juniorem , Tho- visus est, cum asperioribus verbis in sanciuin vi-
mas ad Alexanrirum III rescripserant, quaruin lit- ruin irae fervore prolalis, ejus occidendi occasio-
lerarum exempla sunt apud Radulfuin ad ann. 1170 nem dedit : unde et peccavit, el ipsemel se pec-
et 1172, Bromtori, ad an. 1171, 1172; Gerva- casse fassus est, et se a Deo ob peccata puniium
siumadan. 1172; Mailh.Paris. ad an. 1170,1171 fuisse 'scripta epistola ad Alex. 111,S. P. quas est
ctll74. C 156 inler epistolas Blesensis. Nec sine causa; nam
Seri ecce nova dissensionis occasio ex improviso eiiamsi peccalum ei remissum sil, quia irigeinuit,
oria. Querebatur Thomas de coronalione regis ju- et pcenitentiam egii, exemplo David , quia lainen
iiiotis ab Ehoracensi archiepiscopo contra jus Ec- blasphemare fecit inimicos Dei, non recessit gla-
clesiae Caniuariensis faeta , et oblenia a summo diusde domo ejus. Filius ejus priniogenilus lleuri-
poiuifice clam et inscio rege excommunicalionis cus, el jam rex coronaius , immaiura nfprle ere-
senleniia, Eboracensem et alios episcopos, qui ptus est. Richardus secundus, regriique non diu
coroiiatioui interfueranl, excommunicaios denun- haeres, infeliciler obiit. Tertius Joannes, et ipse
liaverat. At vero episcopi, cum a Thoma absolu- rex, Northmanniam, Aquitaniam, Pictaviam , An-
tionem non potuissent iinpetrare, confeslini ad degaviain, aliasque provincias, et pene loium An-
regem coiifugeiuiii, ejusque animum jam multoiies gliae regnum amisit. Ipse vero Henricus ab uxore,
exacerbaium, el ad irai» paulo natura procliviorem, liliis, el procerihus regni sui impeiitus, inrerore
iiovoboc el insperato nuntio usque adeo conciiave- conlabuil ei morluus est.
ruiit, ui in duriora verba proruperil, quae morlis Quomodo auiem obieril Henricus convenit inter
Thomae occasionem pi'aebueruiit. omnes hujus temporis historicos , ei prajseriim
Ceiie videtur vir sanclus, aliquanlo mitius po- inier eos qui de rebus Anglicis scripserunt. Sic
tuisseagere, et injuriam haiic Ecclesiaj suae illatain auiem habent. Cum Uenricus se a rege Frauco-
liissiiiiularc ad lempus, vel saltem obtinere ab rum bello peii, et a filiis Richardo et Joanne cum
Henrico , ul a se rursus rex junior coronaretur, • maxima exercitus sui parte derelictum videret,
sicut postea factum esl a Rotrodo archiepiscopo D inilio quidem resislere cooalus est; veruin cum
Rothomagensi, qui, petonte jjLudovico Francorum mullas urbes jam caplas, seque praelio iinpareui
rege, Heiiricum illum Juniorem cura Margareta agnoscerel, pacem cum Franco, iniquis tanien
uxore sua ejusdera Ludovici filia denuo coronavit, condilionibus inire compulsus est, atque paiilo post
iil est apud Bromlon. Poieral etiam in Iioc imiiari nimio dolore niaxime ob Jiliorum perfidiairi absor-
S. Anseliiuini suum iu illa sede praedecessorem, ptus, in febrem iucidil, et apud Chiiibnem pliiit-
qui licel exsilii sui lempore Henricus 1, jiibeme Testamentum auiem cpiulidii, quo jiissit corpus
Uuillelmo 11 rege ab episcopo Lundoiiiensi corona- suum in monasterio Foiuis-Ebraldi sepelifi. < Qtipd
ius fuissel, reversus lainen ab exsilio non reclama- quidem celeberrimaj rcligionis titulo incliiuin spe-
vii, sed coroiiaiionem faciam pro bono pacis coii- cialiter vivus coluerat, et laniis prajveherat bene-
lirniavil, ul habeiit Radulftts, Gervasius, el Rny- ficiis, ul in eo potissimum juxta ineritriiri votum-
gliton. que proprium corpori suo locum requielioijis sub
Verum qtiajnanj fuerit in Iam benigno ianique exspectalione futurae resurrectioiiis deberel acti^
*~Cam, S. 651Cor. 15.
209 EPISTOL^E. — EPIST. LXYII. 210
pcrmansit; cunique omnia'evacuenltir in morie, A judicio et lcge fatali sancitum cst, ul quicunque
dilectio in morte non morilur, cujus forlitudini de consanguinilale illius bellis ipsum impugnare
mors succumbil. . prajsumpserint, non dimidiet dies suos. Hoc au-
Regnum quidem Angliae, quod adversus regem lcm in libro experienliae jam de mullis legimus,
Stcphanum armrs sirenuissiinum sudoribus obli- et fide oeulata cognovimns.EPiSTOLA LXVII.
nuerat bellicis (71), licel adolescentulus el con- ADHENIUCUM REGEM ANGLI^.
tenipliis, filii ejus (72) consilio et auxilio reguin et [c. A. D. 1161.]
principum circuinjaceiitium gravi sedilione lurba- ARGUMENTUM.— ArcltiepiscopusRbtltomagensis Hen-
rico II Angtorum regi mullis ralionibtis , exem-
verant. Ipse auiem destilutus suis, et ab extraneis
in virtuie ,. plisqueregumtam profanis,quant sacris persuadere
impngnatus, illo succurrente, cujus I conatur Henricum filium regni hairedem liileris
unus (ugnt decem millia, praevaiuil universis, de- esse imbuendum.
ditque in manus ej.us liostes suos Dominus, ad al- Domiuo suo dileciissimo HEKRICO illustris. An-
tigandos reges eorum in compedibus, el nobiles eo- glorum regi, duci Norlliinaniiiaj et Aquiianiae, et
rum in manicis [erreis 64. llle ergo , qui conveiiit comitiAndegaviae, suusROTHRODUS (72*) divina per-
corda filiorum ad palrem, ipse in filris nostri regis missione Rothomagensis archiepiscopus, salutem iu
suscital ac miltat filiales et devolos affeclus;; ipse eo per quem reges regnanl.
seriem palris in lempora Ionga stabiliat, el faciat Licet prudenlia vcslra sibi sufliciat et erudilio-
pacem. Scio eniin qnod si bella iterum suscilave- nis alienae suffragia non mendicel, qttod tanien vo-
rinl in parentem, succidel eos Dominus. Nam Dei bis ad ulililalem ccdere credimus et honorein,

PETRI DE GUSSANVILLA NOTiE.

pere. > Haec Neubrigensis lestis awxpovo;, lib. m, suaeamoreDei et intervenlii matorterae suae Maibil-
De rebus Angticis, cap. 25. Similia legere habes dis felicis meinoriae venerabilis abbatiss;e nosirae
sipnd Rogerum Hovedenum, Mallhajtim Paris., Ra- ecclesiam nostram nimia pauperlnte depressam
dulfum , Westmonasteriensem, Walsinghamum, manulenendam el protegendam, confovendam, am-
Giraldum, Bromion, Nangiacum, et alios. Unde pliand.iin bene suscepit, et iste semper fuil provi-
apparet quam inepte Chronicum nescio quod Flan- sor linicus ac patronus; inenarrabilia siquidem et
dricum anonymum nullo leste aut auctore nixum, ineffabilia sunt ejus beneficia, ut nec mente coin-
retulerit, Henricum, cum ab exercitu Franco ve- C prehendi, nec lingua valeant explicari. Non hoc
hementius urgereiur, in cubiculum inlerius confu- utique silendum dnxiinus, quod non soluin circa
gisse, ubi et < mililes eiim insequentes habena nos pietatis suae viscera senlire consuevimus, imo
equi ulferunt, inquil, slrangulatum repererunt. > etiam conventus nosiros per caeteras naliones dis-
Quam fabulam miror scriptorem recentem, cele- persos suortim largitale beneficiorum et rauneruui
brem tamen, in historia Francica referre voluisse, ampliavit. Interea offlciuas nostras valde angusias
eique poliiis fideni adhibuisse, qiiam innumeris plurimum ampliare curavit, insuper sancli Lazari
pliis histoficis omni excepiione majoribus. siructuras renovavit, et bealae Mariae Magdalenaj
i inipbnet coronidem laudibus piissimi prineipis aediliciacasura reajdificavil. Nec noc eliam praeter-
elogiuin, qnod in Necrologio sanclimonialium Fon- niitiendum est, qualiier lempore praevalidae famis
te-Braldensium legitur, quodque nuper ad me pro nobis subvenit; ila ut vix aliquae apud Fontem-
siia summa benigniiate transmisit clarissimus ac Ebraudi remansissent, nisi Deus solila pietate per
siudiosissiirius Dominus Pavillon , qui hisloriam mauum ejus nobis auxilium praebuissct. Ad e\tre-
celeberfiirii istius monasterii propediem daturus mum itaque quod sine cordis dolofeet lacrymaruin
est : ex qua multa ad Henrici nostri miinificenliam inundaiiiiefliisibne dicendum nonesl, sicul Chrisius
ac pielatem manifestandam, perlinenlia praeler suos, sic in fine ipse maximedilexitnos; iin scilicet
ea quae superius adduxi, leclor depromere poterit. ut nobis sincerae veriialem dileciionis, quam circa
Est autem elogium ejusmodi. nos babebat, exhiberct, sic nobis coniuiil et eon-
HENBICUS SECUNDUS cessit, et reliclis propriis ecclesiis per diversa terraj
rex Anglorum. p suae spalia consliiuiis, licet majoris dignitalis sint
< Non. Julii 1189, migravit a saeculo feliciler et aucioritaiis, iri ecclesia noslra, inter pauperes
Henricus, vir bonae memoriae, illustris rex Anglo- Chrisli virgines et ancillas, sicut disposuerat, cor-
rum, el dux Northmannoruiii, et Aquitanorum, pus ipsius traditur sepnlturaj. Quapropter summi
conies Andegavoruin, pius pater, defensor sire- Dei immensam clemeiiliam multis singullibus exo-
iiiiiis, benefacior iriagniiicus EcclesiaeFontis-Ebrati- ramus, ut aniinara islius charissimi patris noslri,
di.Hunc itaquePalrem nostrum charissimuni sum- beaiissima virgine Maria dtilci et siuguiari media-
mus et aelernus rerum condilor prae caeteris prin- irice nostra, in cujus ecclesia ejus corpus requies-
-cipibus: et regibus terraj probitatis benelicio, et cil, imercedenle cum omnibus sanclis et eleciis
nobili thesauio dilavit scienliae, ut secundus suis, requiescere facial, > etc.
probitaie Alexander, alter Saloiuon scientia pu- (71) Ex supradictis constat, non armis Henrici,
iareiiir. Ipse quidem in subditorum regimine qui admodum juvenis et militiaj tiro erat, sed Gau-
proyidusyvpfaecipuus in injuriis defensor, juxia fridi patris malrisque Malhildis inriustria regnuin
diviiiam senlentiain, superborum conlumaciam Angliaj acquisilum.
confundebat el arroganliam; pauperes et humiles, (72) Ita Rariulfus ad ann. 1174 el 1175 ; Bromton
pupilioset viduas pielatis gremio confovebat. Erat ad an. 1174; Gervasius el Malih. Paris. ad euiiideiii
adeb iste nosler jpiissimus pater morum honestaie et sequenteii), et Hoverien, npud qtiem legiiur ih-
iit niillum duris sermoriibus exasperans siruineriliiiu
- prbvidus,
cunctis se amabilein exliiberet. A diebus juventuiis (72*) Dc boc mulla diximus ad epist. 28.

.'* Luc.^2.
211 PETBI BLESENSIS 212
disstmulare non possumus, nec debemus. Experi-A et plurima in hunc modum. Procedant aulem cura
mento siquidem didicimus, quanlum commoditaiis Daviri alii reges, Ezechias, Josias, et alii sanctis-
accesserit lerrae vestroe in eo, quori liberalibus di- simi regcs, qui cuslodiebant tesiamenttim Domini,
sciplinis vestrae primilias adolcscenliae inibuislis. et praecepiuni, quod dedit illis. De Josia rege legi-
Cum enim aliis regibus fit rude ei informe inge- lur'°, quori cum in ejus prsesentia Deuleronomium
nium, veslrum, quod exerciiatum est in lilleris, leclum esscl, Iiumiliavit se, et flevil coram Domi-
in magnarum rerum administratione estprovidum, no, eo qnod legem Dominiiion servasset; percus-
subiile in judiciis, cauluiii in praecepiis, in consilio sitque fcedus cum Doniino, quod ambularei in viis
circumspeclum. Ideoque omniura episcoporum ve- ejus de caclero : quod et fecit. Procedant eliam de
strorum uiianimiter in lioc vola concurrunl, ut schola Evangelii, Consianlinus , Theodosius, Ju-
Henricus filius vesler et liaereslitieris applicelur, slinianus et Lco, atque alii Chrislianissimi princi-
ul quem vestrun; exspectamus Iiaeredem, habeamus pes, qui poptilum rexerunl in lege Domini, in for-
tam regni qitam priidcntiae successorem. Scilis, liludine armorum , nec minus militia lilterarum.
qttod lolius prudenliaj cowpendium in liileris con- Non video qualiler princeps perseveret in regno,
lineitir, si respublica regenda est, si praelia com- „ aul jttdicet populos in ajquitale, nisi consilio litte-
miiteiida siim, si caslra metanria, si machiiise eri- ralis prudenliaj munialur; Sapientia eiiim dicit:
gendae, si reiiovandi aggeres, si propugnacula fa- Judex sapiens judicabil populum suum, el princi-
cienda :iii;nique, si quies Iibertalis, si justitiaj cul- palus sensali stabilis erit »'. El ibidem : Rex, qui
lns, si reverentia legum, si finitimarum gentium judicat in mquilate populos, el sapienlim pauperes,
nmiciti;e siint firmandac, libri baec omnia erudiunt ihronus ejus in mternnm manebit ". Quia David
ad perfeclum. poslulat a Domino, ul sapientiam cl scientiam do-
Rex equidem sine liileris, navis esl sine re- ccaiur, irieo se Dominus in eo virum secundum
niige, et volucris sine pennis. Recensenl historiae cor suum invenisse teslatur ' 3; cumque eum posl-
6B,quanlum Jttlio Caesari eonlulerit litteras didi- modum in regale solium sublimasset, conlinua
cisse. In littcrali sludio lanlus fuil, ut quaternas lemporum successione regnum ei perpetuum polli-
simtil diclaret epistolas. Quanlus in juris civilis celur. De fiuclu venlrh lui , dicil, ponam super
peritia fuerit, leges Romanorum indicanl. Viriutem sedem tuam ' 4. Ilteni : Ei ponam in swculum sm-
potentis ingenii, quam jugiter in philosophia exer- culi semen ejus,*et [ihromim ejus sicul dies cwti.
cuit, praedicat sublilitas bissexiilis. Doctrina ArN Si custodierinl filii lui mandala mea , el leslimo-
sloielis, et continuum sub eo viriulis exercilium C nia mea hwc quw docebo eos , ipsi el filii eorum
magnum magnificavit et exlulit Alexaiidrurn 6B. sedebunl super sedem tuam. Si auiem deretique-
Adde, quod ingenuas didichse fideliter artcs int filii ejus legem meam, elc, visiiabo in virga
Emollil mores, uec sinil esse feros (73). tniquilates eorum, el in verberibus peccala eorum '*-.
Tesle Salomone : Melior esi sapieniia cunctis Ex prajdictis manifeste conjicjo, quod per iiiipru-
opibus pretiosis et omne desiderabile non potesl ei deniiarn filiorum regna foriiuin transferuntur ad-
comparari ". Rex idera pncificus se illam super exleros. Nam, juxta Sapienliae verbum : Regniima
salutem et omnem pulchriiudinem dilexisse faie- genle in gentem iransferlur propler injustiiias ei
lur, et cum ca bona sibi pariter evenisse omuia injurias, et conlumelias, et diversos dolos '\ Pcr-
glorialur. Rex, cni omne judicium in pppulo da- curre a primo rege in Israel, et vide quomodo vila
luui est, quomodo judicabil populnm suum in lege Saul et Jonathae, el omnium succedeniium quasi
Domini, si legem Domini iion cognovit? de rege tela araneaj in brevi succisa est, et quanlo am~
scriplum est in lege Doniini in hunc modum : plius iniumuerunt adversus scieiitiam Dei, tanto
Postquam sederil rex in solio regni sui describet sibi gravius dejecit eos, dum allevarenlur. Non esl con-
Deuieronomium legis in volumine *'. In quo mani- silium adversus snpientiam Dei. Frtistra currilur
leslissime liqtiet quod in rege scientia Jiiterarum " ad munitioneset cuneos armalorum. Dominus esl,
exigitur, ut sil in lege Domiiii voluntas ejus , el qui judicat reges lerrae; qui aufert spiriium prin-
medilelur iu ea die ac nocle. Meditalio el exerci- cipum 11, et non est qui demanu sua possit eruere.
uuio tota erat in Icge Domini, in jiisiificalionibtts Loquitur Dominus per Prophelam : Erudimini,
el niaiidaiis. In lege, inquil, tita mediiatus sum, qui judicatis ierram "". Haec esi vox, ad cujus au-
el lex tua medilatio mea est. Exercebar in justi- diiuin beaius Job 79 comminando reges iiivitai. Si
ficationibus tuis, el in mandaiis luis exercebar ~', audierinl, inquil, reges vocem Domini, comple-
' PETRl DE GUSSAN.Y1LLAWi1&.
siiiimcntuiii pacis. Legeetiam quod scribil ad an. (75) Hi duo versus ex Ovidio deprompli. Scripta
1185. est hajc episiola circa ann. 1161, cum Henriais
Haecepistola scripla videlurcirca an. 1177, posi- lilius rpgis essei fere septennis.
quani filii Henrici regis in graiiampatris redieruni.
65 PIular. in Cwsar. ~~Plutnr. in Alexand. <" Sap. 7. ~*Deul. 17. ~~Psal. 118. '» II Rcg. 22.
" Eccli. 10. ~- Piov. 29. " I Rce. 13. '» Psal. 151. '» Psal. 88. " Eccli. 10. " Psal. 75. " Psal.
2. »»Cnp. 56.
2IS EPiSTOLjE. — EPIST. LXIX. 214
biint dies suos in bono, el annos sitos in gloria. Si A EPISTOLA LXIX.
auiem non audierinl, transibunl per gladium el con- ADRADULPHUM (74) ANDEGAVENSEM EPISCOPUM.
sumeniur in slultilia. [A. D. 1182 ?j
Ecce quam lcrribilis esl finis regum, qni erudi- ARGUMENTCM. — Deploral lapsum popnli Andcga-
tionem Domini non admillunl. Ecce qualiier siul- vensis, qui Henricnm II Anglorum regem belluni
gerenlem contra rebetleni filium Henricum lurpi
tilia, sive illillcralura regum cedit eis in perni- fuga deserueral ; hortalurque episcopum, til eum
ciein ; ipsortimqtie praesidenlium temeritas fre- vel in fidem sui principh revocet, vel spirituuti
quenler subjeclospraecipitat in ruinam. Temcraria gladio compescat.
David 80prajsnmptio in populi niimeratione, fuit Beverendo Patri ac domino RADULPHO Dei gratia
illius niagnaj peslis occasio, quae septnaginia mil- Andfigavensi episcopo, suus P. Bles. Balh. arch.,
lia de populo inlereihil. Pro peccalo Saul populus salulem nnimae, el corporis sanitaiem.
in rnoiite Gelboe ceciriil 81. Culpn Jeroboam in po- Sicul de invaleiudine veslra turbaia est anima
pulum redundavit *~. Religiosorum communis esl mea.sic de convalescenlia vestra veliemenlius cx-
opinio, quod de lumbis vestris super soliuai non sullal. Benedicius amem Domiiius, qui casiigans
sedebil fiiius, nisi primiiietur in Jitleris, et lege casiigavit vos, et morli non tradidit vos, miseri-
Domiiii diligentius insirualur. Potenlia Domini non " corditer reservans ad dandam seienliam salutis
miiior est in poieniissimo regno iransferendo, plebi ejus. Tempus equidem est accingi glatlio et
quam in lugurio pauperis everlendo. Quis in Gr;c- arripere judicium ad faciendam vindiclam -in naiio-
cia potenlior fuit Alexandro 83, et tamen ei suc- nibus, iiicrepatioites in populis. Eiiormiter peccnvit
cessisse legilur, non suus, sed saliatricis filius. populus vesier, cujus maliliam, nisi digna el lem-
Succpssorem Julio Caesari fecii adoplio, 11011na- pesliva animadversione contuderitis, verendum est
ttira '*. Caesareaedomus totum relege et rcvolve ne vobis et populo Dominus irascatur, el ne iu ca-
progressum, et invenies quia in brevi periit me- put veslrun) aliena transgressio refundatur. Ei unde
nioria eoruht, et ad inferos desceiiderunt, quoniam haec proditoriaj factionis iniquitas, ul Andegavensis
a se scientiam Dei repulurunt et ipsi repulsi sunl, exercitus, tanquam transfuga et desertof domi-
eisque aut hosles, aut ignoti viri ei exiranei sitc- num suum in acie hostilibtis cuneis fugiendo expo-
cesserunt: Date igitur opernm, ainantissime prin- neret ? Excusabilior esset fuga , si deessent vi-
ceps, ut lilius vesier pueriiiae cursitm liiieralibus ctualia, si arnia deficerent, si fprtiorhoslis insisieret,
disciplinis impendal, quatenus sic et nialitiam de- si princeps ducereiur caplus, aut in acie ceciriio--
discat innalam beneficio litterarum, ct laudabilium r set. Nunc autem sine timore, sine vulnere, sine.
exemplis operum assuescat. Bene valete. periculo, sine hoste fugit exercilus, ut hosliuvn
EPISTOLA LXVIH. gratiam ex sui principis desolalione captaret. Sane,
ADALEXANDKUM III PArAM.. quia benignilas regiaemajestaiis semper eos blando
rexerai et mansuele Iractaveral, prodiil quasi ex
[A.D. 1180?]
ARGUMENTUM. — R. archiepiscopus Caniuar. accusal adipe iniquitas eortim , alque beneficio induliae
abbalem Matmesburiensem, quod se ab obedieniia maiisueiuriinis abuienies se iu insolenliam coniii-
sui ephcopi sublraxeril. Deindeftisedeplorat qttanta maciter erexerunt. Scio quia dominatiouem filii
mala secula sinl ex exemplionibus ubbaltim per
ut poetae verbo
ponlifices Romanos ob episcoporum quorumdam malitiose desiderant, tanlumcjue,
lyrannidem indullis. ular '",
Sanctissimo Patri et doniino ALEXANDRO Dei gra- A principe vulgtts
lia summo pontifici, B. Ecclesiae Cantuariensis lui- Dhsidel, et qui mos populis venturus amalur:
milis minisler, devolissimum subjectionis ob- Et sicut habcl eorum communis opinio,
sequium. Regnorum sub rege novo mitissiina sors esl.
Sicnl eminentiam apostolicaj sedis, etc. Videinler Miliies quoque, qui contra prastitumpatrijuramen-
variorum ad Alexandrum ephiotas, posl ipsius Rege- ^ lum in pariem filii conjuraiione clandesiina trans-
sta, Palrologiw, t. CC. ierunt, non minus essent puiiiendi quam popu-
lus, quoniam
Facinus qtios inquinal wqual.
PETBI DE GUSSANVILLANOIJE.
(74) Fuithic Radulfus ex illustri familia comilum non convenit cum cbronologia episcoporum Andc-
de BeHomoriie progenitus, Richardi ex filia nalu- gavensium : cum ex anlediciis paieat eiiin hoc anno
rali Hcnricil Aiiglorum regis filius. Assumpltis est nondum fuisse episcopum, sed l.intiim an. 1178,
ad episcopaliiincirca anniiin 1178, et paulo post, aut secuiidum Sigibertum, an. 1179..Sed.qtioniam
scilicel anno 1179, imerfuit concilio Laieraneiisi, mulioties contra Ilenriciim lilii bella gesserunl,
prxsidenle Alexand. III. inlelligi potesl liaccepislola scriptalempore belli,
Quo aulem aunoscripla sit haec epislola incerlum quod iiuer Henricum ct filios gesium est paulo anle
esl. Nam quod ad an. 1173 eam refert Baronius, morlem Henrici Junioris, qui obiit au. 1183.

"HReg. 24. 8IReg. 31. 3SIUBeg. 14. 83 Quinl. Curt. lib. ull. e* Suet. in Auguslo. 85Lucan.
lib. vjti. •
215 PETBl BLESENSIS 216
Quia in filio vita diuturnior, et terribilior dominatio A, bius Rullus consul cx duabus legionibus, quae loco
exspectatur, cesserant, vicenos sorle duclos in conspectti om-
Degenerestrepidant animi, pejoraqne versant. nitim securi percussil ". Q. Fabitis Maximus trans-
Verumtamen sicul Moyses ob vilulum conflalilem liigarum dexleras praecidit*'. Marcns Cato com-
zelo sticcensus excanduil, atque viginli tria millia prehensis in furlo commiliionibus idem fecil. Nibil
honiinura occidendo muliorum culpam 8a, tesie detestabilius est nota proditoris in railile. Licet
Auguslino 8', vindicavit in paucis; sicut Julius Joab omnia forliier fecerit, non computalur tamen
Cajsar mililarem lumultum, quem adversus eum in calalogo forlium David, quia forliiudincm ejns
excitaverant mulii, paucorum aniniadversioiie co- prodilio in Abneret Amasa denigravit **.Non dico,
hibuil 88; sic expediret domino regi non dissimu- ut veslro consilio vel horiatii Dominus rex in popu-
lare, aut negligere hunc excessum, sed ila pauco- lum vestrum rigorem gladii materialis exerceal;
rum insolenliam ferro ultionis abscindere, nt, ter- scio enim quod in hac parte vices exacti judicis
rore deiivato ad posteros, facinus non redeat in cxsequelur, sed qtiod veslruni est agite. Manus
exemplum. Dominus loquitur per prophetam :" Si dissolulas, genua debilia, meutesque trcpidas robo-
Dominus, inquit, sum, ubi limor ? si paler sum, ubi rale, atque infideles animos, aul revocelis ad fidem
amor " ? Nobilissimus siquidem rex, qui rigorem B sui principis, aut spirituali eos gladio compescalis.
dominationis paterna temperaveral lenilale in po- Novum siquidem a domino papa noveritis emanasse
pulo infidcli nec amorem reperit, nec limorem. In mandalum, ut quicunque pacem domini regis tur-
slratcigemalibus Julii legitur Clearchurii Lacedae- hant, appellatione remota,excommunicalionis vin-
moniorura ducera dixisse, principem exerciiui ma- culo aslringanlur (75). Hac auctorilale fretus do-
gis esse limendum quam hoslem 90.Faciat, quaeso, minns Canluariensis omnes domini regis impugna-
limor humiles, quos fccil mansuetudo principis tu- tores apud Cadomum nuper excouimunicavil, nec
midos et rebelles. Leges equidem imperiales in Tegijuniori, nec alii exceptionisgratiam fecit (76).
eum qui deserlor est, vel transfuga, vel emnnsor, lllud auiem certissime tencaiis ipsum nunquam
poenam ordinariam, ad furcani, scilicet, vel ad aliquem excommunicasse, qtti aul non morerelur
heslias dictaverunt. Appius Claudius eorum, qui a in proximo, aut cujus non operiret faciem subila
miilari siatione cesserant, decimum quemque mi- el ignomihiosa confusio (77).
litem sorte ductum fusle legilur occidisse ". Fa- Exeratis itaque gladium Pelri, ut ad debiiaefide-
PETRI DE GUSSANVILLA NOT^E.
(75) Id esl quod Bles. scripseral episl. 47 ad fj'; sem, rege inscio, adverstis Willelnium Ainefordke
Heiiiicum regem filium Henrici II, nomine Richardi dominum : < Archiepiscopus eum excommunicavil.
Caniuar, his verbis : <Scias nos recepisse a S. pon- Quod quia, minus certioraio rege, fecisset, maxi-
lific.e in mandaiis, iut et omnes in pacem Domini mam regis indignalionem incurrit. Asseril namque
tiii lurhant , sublalo nppellationis reinedio, ex- rex.juxla regni dignitalem , quod nullus capita-
comiiiunicalioiiis vinculo innodemus. » neorum, nulhis rniliians regni, iiullus minisler re-
(76) Bog. de Hoverien ad an. 1183 : <Inlerim gis, nullus scilicet, ul vulgariter ioquar, de rege
Richardus Canluar. archiepiscoptis, et Henricus tenens in capiie castellum, villani, vel praediuiii,
Bajocensis, et Joannes Ehroiccnsis, et Radulphus citra conscienliam regis , est excommuhicandiis ab
Lexoviensis, et Frogerius Sagiensis, et Waieran uis aliquo, ne, si superhoc rex ccrtioraius non fuefit
Roffensis episcopus, una cum ahhatibus Norlhman- ignoranlia Iapsus communicet excommunicalo, ca-
niaj, el clero, et populo mullo venerunt Cadomuin, pilaneum snum venientem ad se vel invitans ad
et ibidem in monasierio D. Slephani solemniier in osculum, vel recipiens in concilium. » Idem habet
conimuni plebis audientia senienliam excommuni- Mallh. Paris. ei in concilio Clarendoniae celebrato
calionis lulerunl in omues qui pacem et concor- oiiiio sequenli, c. 7 : < Nullus qni de rege tenet
diam inter dominum regem et filios suos faciendam in capile, nec aliquis Dominicoruin ministeriorum
impedireni, excepta solius regis filii persona. > ejus excommuiiicetur, nec alicujus terraj eorum sub
Petrusnoster pronunliat regera Juniorem non fuisse inlerdiclo ponanlur, uisi prius dominus rex; si in
exceplum ab hac senlenlia excommunicationis; regno fuerit, convenialur ; vel justitia ejus, si fu-
Rogerus contra vult exceptum fuisse. Videntur pj erit extra regnnm, ut reclum de eo faciat; el ita,
hajc duo conirariictoria, nisi praestet ea conciliare, ul quod perlinebit ad regis curiam, ibi lerminelur;
dicendo Henricum juniorein non 1'uisse nominalim et de eo qttod spectat 'ad curiam ecelesiasticara, ad
exceplum in senlenlia cxcomniunicalioiiis, el hoc eamdem miilatur, el ibidem terminetur. » Exstant
volnisse Blesensem, lamen non fuisse in ea involu- definiliones synodi hujus apud Gervasitim, ad an-
tum, adeoque aliquo sensu exceplum fuisse; qua- num 1164. Exslant quoque apud Mallb. Paris., sed
lenus scilicei proceres Angliae, inconsulto rege, non depravatae. Et quidem hisloricorum nemo scripsit
excommunicantur. Nam, referenle Eadmero, Guil- Ilenriciim Juniorem analhemaie fuisse percussum,
lelmus I, nulii episcoporum suorum concessum iri neque ipse Peirus noster, epist. 2, in qua dum
permiiiebai, nt aliquem de baroni.bussuis, seu mi- solalur Henricum II de ejus mortemaxime mceren-
nistris, sive incesto, sive adulierio, sive aliquo tem, lapsum anteaclaj vitae,et poeiiitentiam finalem
capitali criinine denoialuiii, publice, nisi cjus prae- ejus memorat.
cepio, implicitarei, aul excommunicaret, aul ulla (77) Si Henricus Junior non fuit exceplus ab
ecclesiastici rigorispoena consiringerel. Et Radul- eori*m numero, qttos Richardus Canluariensis
fus de Diceto, ad ann. 1163, Jaquens rie excominu- anaihtmale percussit, est quod dicaiur quoque de
nicaiione quadam Jata per B. Thomam Caiituarien- eorum numero fuisse, qui post senleiitiara excoui-

86 Exod, 52. 87 In el N. Teslum. c. 102. 88 Jul. Frontin. lib. iv.c. 5. 8SNal. I. n i. .


qumsl.V ~~
Front. Strat. lib. IV, c, "1. sl J. Frou:. ib. c. 1. ibiri. »3 lbiri. n II Rcg. 5.
217 EPIST0L.4E — EPIST.LXX. 218
iiialis observantiam compellaiilur invili, qui spon- &Ldicuiit boiiitm malum, et malum bonnm, elongant
tanea volunlale pro salute principis se rnorti et a vobis amicum et proximum, et de linguae veheno
carceri debuerant objecisse. Sola fideliias est, quae confisi, eum a visceribus veslris nituniur avellere,
dilatat gloriam populi, quae pacem firmal, et ter- exlermiiianles adulalione seriucloria legem nalurse,
rorem inculit iniraicis. Adhuc in Aiinalibus re- necessitalem sanguinis, beneficium nutriturae. Ne-
censentur fideles populi et vivenl nomina corttm poti veslro, dum honeslus esl, el ecclesiasiicis
in ajternum. Refcrt Fronlinus " Casilinos, obsi- idoneus beneficiis, minus aplum aut deteriorcm,
dente eos Hannibale, tantam fidem servasse Ro- quaeso, non praeferalisextraneum, nec ab eo vcstrae
manis, ul eos ad deditionem, neque fames, ncque liberalilaiis gratiam averialis, in quo ista duo
gladius inclinaret : lanlaque illos afllictos fuisse concurrunt, natura et meiitiim. Sane in omni fa-
inedia , quod mus cenlum denariis venderelur; cullale forlius esl, quod ex nalura procedil, quam
venditorcmque muris periisse fame, el emplorem quod accedit exlrinsecus; semperque sincerior erga
niorlis periculum evasisse S6. Pclilini a Pcenis ob- vos erit nepolis affectio, quac naturaj obsequitur,
sessi parenles el liberos oh inopiam ejecerunt, ipsi quam quaj sequitur ex fortunae iuconstantia.
Aristolelem dixisse ' recolilis, quia omne
auiem, coriis madefaclis el igne siccalis, foliisque quod
arborum vilam trahentes , obsidionem undecim " nalura tale esl, magis laie est eo quod non nalura
merisibus contempserunt. Cyzicum in contumeliam tale. Quid eslquod in jure civili paclum slipulatio-
Romanorum obsederal Miibridates, urbisque ca- nem tollit, et a siipulalione noii lollilur? nisi quia
piivosproduxil, et oslendit obsessis, arbiiratus fu- est paclum vinculum naiurale esl, slipulatio vero civilis
turum, ul miseratione suorum ad dediiionem com- obligalio; jus aulem civile naturale eorrumpere
non potesl, cum jus civile a nalnrali aliquando
pelleret oppidanos »'. Al illi exhorlati eos ad mor-
tem forliler excipiendam, fidem servavere Romanis. tollaiur. Durum quidem, et nimis austerum est vos
eis non esse propilios, quos vobis natura conciliat.
Vestri aulem Andegavenses, quorum prae -caueris
tan- Nam el Aposlolo leste, qui suorum, el maxime do-
populis cral in aclis hcllicis fama celebrior,
mesticorum curam non habet, fidem negavit, et est
quam filii Ephrem inlendentes el mitlentes arcum , deterior '. Brula feius suos nutriunl, ei eos,
conversi sunl in die belli ">; el qttasi degeneres ct infideli
cum fuerinl grandiusculi, derelinquunl. Non decet
jnibelles, ubi fortius et fidelius principi suo adesse
hoc honiinem, qnem ralio, qtiem inteiligentia
dcbuerant, in fugani ignominiosissiniam stini con-
faciunt caeteris pr.xeminentem. Caveie, quaeso, ab
versi. Verumlamen speramus in eo qui spes nosira
mare in convertei iis, qui hominibus piaccnt, confusi sunt qui omnia
esl, qui converlil aridam, quod C riicuiii ari voliipiaiem, ad verilaiem nihil. Adulalio
in proximo corda filiorum ad palrein, elhanc dis-
sensioriis amariludinem dulcorabit. Ipse quoque, quidem pestis improbissima esi, qiiai cum statim
deprehendaiur a paupere, apud divites lalenler
trjiiiiudical lincs terrae, dabit vicloriam regi nostro,
ct sublimabit cornua Chrisli sui. Vale. obiepens etiam circumspecium circumveniet et
prudeiilein. Aut enim sub dilcdionis imagine, aut
EPISTOLA LXX.
devotionis obtenlu, aut alicnjus simulatione oflicii
• ADJO. CARNOTENSEM EPISCOPUM (78). se adulaiio prodigiosa pallial.ul gralius accepielur:
[A. D. 1175?] ;venena enim non danlur, nisi nielle circumlila.
ARGUMENTUM. — Conatur persuadere Carnotensi epi-
Gioriosum vobis csl, dit-it callidus adulalor, quod in
scopo, reciius eum faciurum, si nepoles poiius,
pauperes lamen ei honesws, quam exlernos ad beneficiorum i collaiione pauperes honestos veslris
ecclesiasiica beneficiapromoveat. nepotibus antefertis : opus Dei est hoc : caro et
Dilecto, el prae omnibus diligendo domino suo .sanguisnon reveiat hoc vobis. Et quis in hac ex-
Jo. Dei gralia Carnolensi episcopo, suus canonicus hortalione j maliliam non deprehendal? sic adversus
PETRUSBlesensis, salutem, et in ira misericordiae eiim, , in quo dolus non est, qunndoque dolosus
reminisci. p>.tentator Pharisxus et Ileroriianus accessit : Magi-
Eam speravimus in vobis el de vobis maiurilalis .
sler, scimtts quia verax es, el viam Dei in veritate
ct prudentiae gratiam, ul vos adulaiio fallax facile doces, , et non esl libi cura de aliquo, neque accipis
non seducat. Proverbialilei- enim dicilur, quod ipersonam hominum : licei censum dare Cwsari an
Stultum esl vas incrusture sincerum ". j
non'l Prajcedtiiit blanditiaj, sed venenum est in
Et leslimonio Saloraonis : Frusira jacilur rete < sermone. Verumtameii omnes laquei malitiaj dissol-
ante ocutos pennatorum "°. Scilis, qnod Robertus vuntur, dum produclo numismale census, Deo,
Salebere caro el sanguis vesler est : illi tamen ,quod eral Dci, ct Caesari, quod eral Caesaris, as»i-
quorum os amariludine cl dolo plenum est, qui < gnatur. Vestra etiam discreiio non ignorat quod
PETBI DE GUSSANVILLANOTJE
ninnicalioiiis lalam ab eo ponlifice, in proximo Diceio, Bromlon, Gervasius, Matth. Paris., etc.
iiioiiui siint, quia eodem nnno e vivis ahiil, vide- (78].]s est Joannes Sarisberiensis : de quo vide
licet 1183, ut bistorici observant, de Hoveden, dc ad episl. 22.

»»Lib. IVSlrat. c. 5. ,.»« lbid. " Front.lib. iv, c. 5. 89 Horat. Sal. i sat. 3.
100Prov. 1. ." Lib. H.Top. c. 1. »11 Tiin. 5. a Malth. 22. ' »8 Psal. 77.
2)9 PETRl BLESENSiS 220
exlranei elhonesli admiileiidi et beueficiandi sunt, A eo de prelio, et eos apud venditorem dimittcns, ei
sed nunquam honeslis nepoiibus praeferendi (79). prelium numeravi : superveniens vero C. Saxebur-
Surama naturae injuria est nepotem pauperum et gensis praeposilus, sicut audivi, plus oblulit, et
honesium abjicere, carnemque el sanguinem suum licitatiQn^ vincens libros de domo vendiloris per
opprobrio publicae mendicilaiis exponere. Ursa et violentiam asporiavii. Qnoniam jgitur ad cum, qui
leaena riiligunl felus snos, alienos quoque, si eis me misil, redire maturius me oporlel, vosque mo-
impenrierint beneficium ntitriturae. Sed ci lamim, ram faclurus eslis Parisiis, plenissimam babens in
juxla prophelarii, nudaverunl mammas, el lactave- veslra discrelione fiduciam vobis prailicti procura-
runt caiulos suos *. Homo' aulera adeo efferalae lionem negotii commitlo : aul, si moram Parisiis
inhunianilaiis erit, ut, quem docuit, negligat, el aliqua vobis necessilas interdicit, magislro Htigoni
abjiciai quem nutrivit? Qui hoc vobis, reverende Genttensi sub lilieraruin mearum lestimonio com-
Pater, suggerunt, parielem oedificant, et dealbant. mittatis. Cura eiiim ratione civili alienis negoiiis
Verumlamen Dominus dedil vobis cor et sapienliam, exactissima diligemia debeamr : scio quod si prae-
ut non seducanl vos spirilus mendacii specie el senli causae, cui plurimum assislit aequiias, solli-
adulaiionis, ul adulalores depreheiidalis in asimia cite impenderilis procuralionis oflicium, inlenlio
sua, debitumque nalurae in vobis non exstingual B veslra cum honore et fructu veniet ad effectum.
dolosilas aliena. Porro Joannes evangelista, licel Nam, licet rei vendilaj, aut donaiaj, aut ex causa
consaiigiiineus Domini, prae caeteris tamen esl di- relicti debilae non soleat sine tradiiione iransferri
Jeclus a Domino, alterumque filium Zebedaji, et domiiiiiim, hic tnmen habeo ulilem aclionem in
Jacobum miuorem, Joseph eiiam justuin, Judam et rem, per quam conlendo libros mihi exhiberi et
Simonem, linea consangtiinilatis a Christi consortio traili. Et ad hoc facit lex illa digestorum ad muni-
no» abscidit. Si nepos vcster honeslus est el pru- cipalem, dejure oninium incolarum, et lex terlia
dens, iu viro prudenie n3luram, in consanguineo digeslorum de liberis exhibendis. Sed et liberlum
diligite honeslatem. Si ei apud vos beneficium Hieum, cujus possessionem nunquam habui, sic
nalurae non sufficil, ei saliem honeslas el lillcrnlura peto : iicm cl filiuin meum adjecla causa ex jure
sufficiat, ui vos inveniat benignum et placabilem; quirilum. Item civis, ant civitas decurionem suum,
apud quem circumscripla omni linea parenielae ul in institutionibus, de aclionibus, praejudiciales,
de suoriim exigenlia lneriiorum gratiam viridical et digeslis, de rei vendicalione, lege prima, para-
et favorem. grapho, per hanc. Codice de agricolis et censilis,
EPISTOLA LXXl. et iege oinnes, Ex habel de colouis
r lege quisquis
AD M. ERNALDUM BLESENSEM. Palaestinis, et codice de colonis Thracensibus, co-
ABGUMENTUM. — Emerat Blesensis Parisiis libros dice de fugiiivis colonis, de agricolis etiam et man-
legum, pretio numerato, sed non abstulerat : quos cipiis lege secunda et lerlia. In his omnibus mihi
alius, majori numeralo pretio, abslulit. Conlendit vindico
ergo Blensensis lioros illos, licet sibi tradili non rem, cujus possessionem nunquam nactiis
sinl, ab alio emi non potuhse. sum. Sed nec in omnibus his iradiiionis aui pos-
Charissimo socio et amico magislro ERNALDOsessionis fit mentio. Nam et libertum petam non
Blesensi, PETRUSBlesens. Balhon. archidiac, sa- tradiium aut possessum. Alioquin, qtiid fiel, si
lulem. stalira posl manumissioncm se contendai ingenuuiu?
Cum dominus rex Anglorum me nuper ad domi- Aut si jus patronalus emerim a patrono, etsi non
num regem Francorum nunlium destinasset, libri possederim, lamen ago. Nam eisi paler mihi assi-
legum venales Parisius oblati sunt mihi ab illo B. gnaverit Jiberlutn, citra omnem tradilionem et
publico mangone libror.um : qui cum ad opus cu- possessionem patre mortuo ipsum peto. Ilem, si
jusdam mei nepoiis idonei viderentur, conveni cuin debitor paralus erat solvere, deinde convenit, ut
PETBI DE GUSSANVJLLANOT^E.
(79) Tria cerla sunt. Primo nepotem dignum D affeclus apud ajquos reruni aesiimatores suspicione
prajferendiim esse extraneo indigno. Unde recie commaculel. Apposite Pelrus Canlor., c. 43 : <Ne-
Blesensis ibi : < Nepoti vestro, dum honesliis est, polem ergo tuuiii incolumem Ecclesiaenon erigas,
el ecclesiasticis idoneus beneficiis, minus aplum tamen ecclesiasticum benelicium unde sustentelur,
aut deleriorem, quaeso, iion praeferatis exiraneum;» ei assignare poies. Setl quid, si aeque honesltis est
secundo, extraneum dignum prajferendum esse ne- et dignus ut extraneiis? Sed el hoc pericuiosum
poti indigno; lerlio, liepoiem digniorem minus esi, nisi probilas ejus exigat, el excludat oniiiem
digno extraneo, et cxlraneum digniorem minus infamiain, scaudaluin ei nialum exemplum, quod
digrii nepoti esse praeferendum. Sed quid in pari rie facili non fit. Non enim exeiiiphiin a benegestis
caiisa ? Prajferatur nepos, si in eo promovendo nostris sumiiur, sed a cortice, specie et supei Jicie
niliil carnali studio datum raanifesie appareat: illorum , non a verilate. Si enim dedi nepoii meo
Pr;eferatur extraneus, si proraolio nepotis apud propler gratinm, alii mco iiientur exemplo, ut de-it
viros probos cum quodam scandalo indivulse con- suis propler naluram magis quam propter graliaii ;
jmicta videaiur. Nihil enim episcopo magis caveu- dicentes: Nonne meis sicui et illesuis dabo? Eg&
dnm, quani ne fainam suam carnalis in nepotes Gratiae, illedalnaluraj. >
* Thrcii. 4
- '
221 EPISTOLJS. EPIST. LXXH. £22
reiineret pecuuiam in causam crediii, contrahitur A Pmna qttidem veltemens,ac multo smviorillis,
Quas etCxdilitts gravis invenil,aut Rhadamanth.us
muiuum, quia «redilor intelligitur recepisse, et illi Nocle dieque suum geslare in peclore teslem '.
dedisse, ulDigest. De rebus creditis, lege singularia.
Invidia est qua insligante Cain fratricidium com-
Expressa similitudinis forma videor iibros ab Joab Aniasam interfecit, Saul perseculus est
el in cnusam dimisisse. misil,
emptore recepisse, deposili Judaei Christum Pilato tradiderunl, lilii Ja-
Praelerea traditio alia est vera, quae fit inlerve- David,
cob Joseph Ismaelitis vendiderunl. Nunquam sane
nienie corporali 3cln : unde diciiur; tradilionibus
invidisses pauperi, si qna libi inessel generis men-
et usurpaiionibus quibus rerum dominia acquirun-
iraditionibus. Alia fit tisve nobililas, quia testimonio poetae,
lur, iit coriice De paciis, legc
per ficlionem juris, quae triplex esl; fit enim per Livor, iners viiium, mores non exit in altos,
consliiutionem, ul codice De donalionibus lege Ulque laiens ima vipera serpil humo '.
quisquis, et Dig. De rei vendiiione, lege mulier. Et Jam uoii repulabo me miserum, cui polest aiius in-
Digesl. De acguirenda possessione, lege inlerdum. videre. Yulgo enim dicilur, quia sola miseria caret
Alia fit per celebrilaiem unius actus, qui aliura invidia. Usque in diem moriis non judicabo me a
occuliat, ut Dig. De donationib. inler virum et morsu invidiae. liberum el immunem. Nam, juxta
vxorem, Iege hwc ration. § Sciendum, in medio pa- " Eihicuin, ill.e qui monstra domuil ei eyasii,
rngrapbi. Alia fil ex appositione cuslodis, ul Dig. Compeyilinvidiam supremo fine domarii 0.
De acquirend. pcsses. lege quarumdam. Hac brevi
Cerie, si inimicus meus maledixisset aul nocuisset
deliberalione usus sum, non ut vos inslruam, qui
mihi, sustinuissem utique : sed nnnc
estis in jure civili praeciputts, sed ul ad subiiliora
vos excilem. Informe principiuni vos iiiformabii ad Non exspeclalo vnlnus ab Itosteluli ".
optima : scriptum est enim : Da sapiemi occasio- Ideoque et ipsum impaiientius fero. Nam leste Na-
nem, et sapientior eril " : nam et rivulus ex cursu sone,
comiiiiio in magnum plerumqiie slagnuin exuberai, Leniler, ex merilo quidquidpaliare, ferendum est.
el sciniilla incenriii ventorum sufliagio se porrigit Qum venil indigne, pmna, dolenda venit ".
ia immensum. Yale. lllud plitrimum adauxil injuriam et iguem indigna-
EPISTOLA LXXH. lionis accendit, quia innocentiam meam tantae ma-
ADAMICUM ET SOCIUM. jeslaii reddidisii exosam, quae solo nutu meam
ARGUBENTUM. — Acriter invehiiur in quemdam olim potest damnare el
socium el amicttm, qui per invidiam attclor fueral, opprimere parviiatein. Legilur1*
ul Blesensis in familiam archiepiscopi Senonensis C qtiod Augusius in Poliioncm scripserat Fescenni-
«0)i asciscerelur, aliisque beneficih ecclesiaslicis nos : cumque respondere Augusto Pollio monere-
excideret. Ephlola erudila est abuhdans versibus lur : < At ego, inqtiit Pollio, taceo, non est leve in
poetarum. etim scribere, qui de ievi potest proscribere. >
M. PETRUSBleseusis, G. quondam amico el socio
Longe, quaeso faciat, a me dominus archiepiscopus
suo, salulem quam merttil. niaiium sunm, nec ejns foriitudo me lerreat.
Cum dominus Senoneiisis (80) me vocasset a
A Jove percussus non leve vulnus habet.
scholari mililia, el sub cerla Gxspectatioue (em- Ipse suas quamvis vires inhiberet Achilies,
pestivi heneficii suae familiae ascripsissel, frequenti Mhsa graves icius Pelias hasla dabai '*.
snggesiione Uia proposilura revocavit, et sicut pu- Mole,quaeso, magniiudinissuae nie nonpremat. Nam
hlice jnctilasli, nie illuso in spem meam alium in- satis
aequanimiler fero dispendium, quod mihi hoslis
iroduxit. Benediclus autem Deus, qui spem niilii
procuravit occulttts.
nbstiilit, el rem contulit, tuamque conscientiam
c.rucialu prenitudiuis aflligere poslea non cessavit. Flagranlior mquo,,
Non debel dolor esse viri; nec vulnere major ".
Nain juxla ethicum, Adliuc relineo spei magnaj solalitim :
Exemplo quodcunque malo commiltilur, ipsi D
Nec sic mea fata premuntur,
Displicel auctori : prima esl hwc uitio, quod se Vt neqiteam relevare capul: sors wqua merentes
Jttdice uemo nocens absolvitur '.
Respicit 16.
Ulud autem mihi ad votum gratanler accedit,
hoc non ex sed ex Super omnia desiderabilia mea erat praecipuum, ut
quod publice scitur, culpa mea,
tua invidia processisse, mihique solalio est luaj in lerra naiiviialis meae aliquod beneficium obtine-
conscieiitiaj cruciaius. rem : quia
Iniidia Siculi non invenere lyranni Nescio, qua natale solum dulcedine cunct^s
Majtis tormeiuuni'. Tangil, et immemoresnon sinit esse sui ".
PETBI DE GUSSANYILLANOTJE.
(80) Guillelmus esl, ad quem Blesensis scripsil epist. 128 de hoc argumenlo.
8 Prov. 9. 6 Juven. sat. 15. ' Horal. lib. i, ep. ad LolHum. ' Jnven. sat. 13. 9 Oviri. lib. m. De
''
pont. eh-g. 5. " Plauius in Truc. Horat. I. it.ep. I. '" Ovid. ex Hyps. " Mncrob. 1. n. Saitun.
c. 4. u Ovid. 1. i. De pont, cleg 8. 16Juv. sai.15. "' Lucan. I. vm. " Ovid. De pont. cieg. 4.
£25 PETUI BLESENSIS 22V
Nung aulem culpis meis exigenlibus, vagus el pro- A Mibi sufflcil ad vindiciam qnod processu temporiv
fugus super lerram, in me promovendo misericordia Abissimi
Quo me cunque rapil lempestas deferor hospes ,8 Videas, inlabescusque videndo.
Verum quia innocenlia inea per maliliam subversa Me quidem non procuranle in promptu esl subver-
est, liabeo consolalionem in Christo, ul sapienlia sio tua, quia lestimonio poeise,
vincal maliiiam, ei disponat omnia suaviler, quoe Omnia sunl hominum tenui pendentia filo,
graviter suslinere compellor sub exspectalione mise- El subilo casu, qua; valuere. ruunt.
ricordise suse. Ta quoque fac timeas, el qua; libi grata videntur,
Dum loqueris, fieri trislia posse pula **.
Omne solum forli palria est, ut piscibus mquor;
Vt volucri vacuo quidquid in orbe palel **. Plulas te milii exitialiter nocuisse, quia usus con-
Si me forluna dejecisset in angiporlum, ul ita lo- silio Jannes elMambres, atque.consilio Acbiiopbel,
adbuc l»a;redes onines fere curias obsede-
quar, arclioris angustiae, non timerem. Poelse nam- quorum a me dominum, amicum et proximum elon-
lestimonio, runt,
que
gasti. Recolo quanlas insidias aemulorum in palalio
Fortuna mherrima luta esi:
Nam timor evenlus deterioris abest ". B regis Siculi Willclmi sccundi (81) quandoque ex-
pertus sum : qui cum multipliciler me a regis
Nunc aulem de paupertale causari non possum : latere sluduissent, et non possent amovere, prius
Pauper enim non est, cui rerum suppelit usus. ad unum episcopatum et allerum, demum ad Nea-
Quod satis esl cui contingit,-nihil amplius oplel.
Si venlri bene, si laieri est, pedibusque tuis, nil politanam metropolim postulari el soleniniler eligi
Divitia: poterunl regales addere majus ". me fecerunl. Ego autem ad hoc nullo potui fraudis
arlificio inclinari : sciebam enim, quod ad boc et
Ecce, qui in domibus regum sunt mollibus vestiun-
tur. Ego lamen nec sanioribus cibis, nec indumen- c'irca boc lola eorum versulia versabaiur, ut ab
Us ornalioribus uterer, si in regum palaliis liabila- aulica conversatione remotum apena persecuiione
rem. obruerent. Tu e conlrario post unam et alteram
Sil mihi, quod nuncest,etiam minus, ulmihivivam, praebendam, quibus me fraudulenter emunxeras,
mibi in prseposiiura etiam supplantasti. Porro ter-
Quod superest wvi, si quid superest mihi vitte.
Nam neque divitibus conlingunt gaudia solis, ribilis in judiciis Deus inter me Siculos prodilores
Nec v ixit male, qui natus moriensque fefellit". terribiliter judicavit. Ipse parcat libi, ego enim
Nihil prorsus habeo prseler palrimonium meura, nullam de te cxspeclo ultionem.
illudque toluin largior el distribuo in parenles; C EPISTOLA LXXIII.
avarior forte futurus, aut largior, si forluna cle- ADTBESUPISCOFOS AKGLI.-E.
snentior arrideret. Arridebit equidem, Domin» ARGUMENTOM. — R. archiepiscopus Canluariensis
hortalur episcopos ad lollendum e medio abusum,
dante, et in caput tuum ignominiose refundclur, in Anglia invaluerat, ut scilicet inierfectores
curialis qui
quod scbolaram, versulus simplicein sup- swcularium capilali pama, clericorum vero et epi-
plantasli. Jamque tibi debita? ultionis vicissitudi- scoporum tamum excommunicationis pcenapltcle-
. nem rependissem, sed pro minimo mibi esi, licel rentur.
RICARDUS Dei gratia Canluar. arcbiepiscopus
magnus sis in oculis luis, adversus vilem el ab-
lotius Anglise primas, et apostolicse sedis legatus
jectum expelere ultionem.
venerabilibus et dileclis in Cbristo fratribus R.
Quippe minuti
Semper el infirmi est animi, exiguique voluplas Wintoniensi, G. Eliensi, Jo. Norwicensi episcopis
Ullio ".. (82), salulem et salubre consilium.

PETRI DE GLSSANVILLA NOTiE.


(81) Pelrns nosler prseceptor fuit Guillelmi II re- Wme in arcbiepiscopum eligerel, et per majores ca-
gis Sicilisepost Gualterum archiepiscopum Panor- piluli, ordinalionem meam communidecretoetvoto
inilanum, ul ipse testalur episl. 66 : < Scilis quod unanimi postularet. Vocatus autem non ivi, rogatus
dominus rex Siciliaeper annum discipulus meus el traclus mullipliciter non consensi. Episcopalus
fuii, etqui a vobis versilicatoriaj alque lilteraloriae quoque Roffensis bis mibi oblalus est, oblatumque
artis primitias habuerat, per industriam et sollici- renui.et bonorem ex onere meliens, molus ambi-
ludineir. mcam beneflcium scientise plenioris obli- tiosos ad sobrios mediocritatis terminos limitavi. >
iiuit. J lnde sigillifer regius, et omnium regni con- Tandem vero Siciliam deseruit.ui patet ex epist. 90.
siliorum pariiceps, icinulos babuil: qua de re ipse (82) Eranl isti tres episcopi plurimum polentes
ail, epistol. 131 : i Cum in Sicilia essem sigillarius apud regem llenricum 11 : unde Canluariensis ar-
ctdoctor regis Guillelini II, lunc pueri atque post chiepiscopus eos rogat ut a rege procurenl aboleri
regiiiam^ i etc. < Panormitanum electumdisposilio damnabilem illam consuetudinem qu;e in Anglia
regni satis ad meum penderet arbitrium, quidam invaluerat, et in enorme cleri dispendium excreve-
inei teniuli machinantes me a familiaritate regis rat, ut si quis sacerdolem, etc. t>uaefuse babcntur
excludcre, procuraverunl ut Ecclesia Neapolilaua in hac epislola.

" Horat. 1. i.
" Horal. i, ep. i. ,9 Ovid. 2 fast. " Ovid.l. H. De ponl. eleg. 2. " Horat. 1. l, ep. 12 et 2.
J., ep. li), et 18. " Juvcn. sat. 13. " Ovid. 1. iv. De pom. cleg. 5.
2J5 EPISTOL.E. — EPIST. LXXIII 22«
In Ecclesia Anglicana damnosa omnibus, el A omnino indebitam ambitione temeraria usurpamus.
omnino damnanda consueludo invaluit (83), quse Nam et in corpore decretorum, et in Epistola ad
nisi per industriam vestram fuerit omnino sublata Romanos " baec verba nos Iegisse meminimus.
de medio, in enorme totius cleri dispendium vehe- Sunl qusedam enormia flagitia, quoe polius per
menler excrescet. Si Judaeus aut laicorum vilissi- mundi judices, quam per reclores et judices Eccle-
mus occiditur, slatim supplicio morlis addicitur siarum judicantur. Sicut est, cum quis interflcit
interfeclor; si quis vero sacerdolem vel clericum pontificem apostolicum, presbylerum, sive diaco-
minoris aut majoris status occideril, ecclesia sola num, bujusmodi reos reges el principes mundi
excommunicatione contcnta, aut, ut verius loquar, damnanl. Omnis equidem justitia ideo exercetur, I
contempla, malerialisopemgladii non requiret(84). ut debita quiete gaudeat innocentia, et malignan-
Scilis quidem quod a Domino. diclum est Moysi: tium lemeritas refrenelur. Verumlamen in hac ju-
Maleficos non patieris vivere ". Et Apostolo leste : risdiclione maledicta, quam ambitiose et superbe
Princeps gladium habet ad vindiclam malefactorum, prsesuminius, Deum offendimus, et dominum regem,
laudem vero bonorum ". Sed et Dominus dicit : viamque in clericos malignandi tutissimam laicis
Qui vos tangil, me langit ". Et per propheliam : aperimus. Nuper apud Wintoniam sacerdos Iiltera-
Nolite, inquit, tangere christos meos ". Ubi igitur B lurae commendabilis el ccnversationis honestae ma-
posset malelicium immanius et exsecrabilius inve- litiose occisns est a Willelmo Frechel, et uxore
niri, quam grassari in cliristos Domini, et in popu- ejus (86), nec illi malelicium diffucnlur. Prompli
lum acquisitionis libera impuniialis audacia gladium sunt ergo curiam adire Romanam : nam confidit
exercere? Accepta mihi csset senlentia excommur in ca cor viri sui, alque in specie et pulchritudine
nicationis in talibus, si limorem homicidis inciite- sua intendit prospere procedere, et de lenocinio
ret. Sed culpis nostris cxigentibus gladius Petri uxoris in via praeter absolutionis beneficium fructus
rubigine obductus est, el quia non polest incidere, uberioris manipulos reportare. Vos ergo, dilectis-
dalus est in contemptum. Si capra, si ovicula furto simi fratres, Iiuic publicoepesti, dum in suo cursu
sublata sit vel occisa, in bujus rei auctorem, si est, maturiore consilio studealis occurrere : nam
lateat, sententia excommunicationis emitlitur; si liberius aliquantulum et licentius evaserit, peri-
convictus vero ant confessus furcarum patibulo culum quod inter pauperes nunc versalur nostris
depulatur. Porro clerici vel episcopi occisores in proximo cervicibus imminebit. Ecclesia juris-
Romam miltuntur (85), eunlesque in deliciis cum dictionem suam prius exerceat; et si jlla non suffi-
pleniludine aposlolicaegratiae, et majoredelinquendi cit, ejus imperfectum suppleat gladius saecularis.
audacia revertuntur. Talium vindictam exccssuum Hujus rei auctoriias e synodo Urbani papasj et de-
dominus rex sibi vindicat, sed nos eam nobis creto Gregorii, ex Epistola Nicolai ad episcopos
damnabiliter reseTvamus, alqueliberam proebenles Galliarum, ex concilio etiam Martini papae, et ex
impunitalis maleriam, in fauees nostras laicoruin concilio Carlhagin. 111, et ex muliis sanctoruni
gladios provocamus. Ignominiosum est quod pro Patrum institulionibus emanavit. Nec dicalur
capra vel ovicula gravior, pro sacerdote occiso quod aliquis puniatur propter lioc bis in idipsum;
pcena remissior irrogatur. Sed his et deterioribus necenim iteralum videtur, quod ab uno incipitur,
digni sumus, qui jurisdictionem alienam, et nobis et ab allero consummatur. Duo sunt gladii. qui

PETRI DE GUSSANVILLANOTM.
(83) Inlerfecloresclericorum clerici suntvellaici. ipsum; sic impune quodammodo clerici occideban-
Clericos episcopi exauctorabant, exaucloralos ob tur; quippe cum censurae ecclesiasticse ab iis con-
iHud crimen nolebanl sxculari jndici relinquere leinnerentur. UndeRicliardus ibi : <Sedculpis no-
puniendos; ne bis in idipsum. Qua de re R.de Di- D stris exigenlibus, gladius Petri rubigine obductus
celo, ad an. 1164 : < Rex Anglorum volens in sin- est. Et quia non potest incidere, dalus est in con-
gulis, ul dicebal, maleflcia debita cum severitale templum, i etc. Episcopi usurpabant jurisdiclionem
punire, el ordinis dignilatem ad iniquuin trahi regiam; unde idem Richardus : < Jurisdictionem
compendium incongruum esse considerans, clericos alienam et nobis omoino indebitam ambitione le-
a suis juslitiariis in publico flagitio depreliensos, meraria usui'|iainus. >
episcopo loci reddendos decreveial, ut quod epi- (84) Id est impedit ne exeratur, ut colligitur ex
scopus invenirel obnoxios, pra;seiiie justitiario sequentibus.
regis, exauciorarcr, et post curiae traderet pu- (85) Absolulionis causa, juxta c. Si quis, suadente
niendos. ln conirarium senliebant episcopi : quos diabolo, 17, q. 4, quod cst Innoc. II conciliuin
enim exauctorarent, a manu laicali contendebanl Luudon. celebratum aimo H43, pneside Rogero
prolegere, alioquin bis judicarelur in idipsum,> etc. Wintoniensi legato ejusdeni Rom. poiiiiflcis, ex
ldem Mallh. Paris. ad eumdem annum et Joannes R. de Hoveden et Joan. Bromton ad liunc ah-
Bromlon et Gervasius ad prsecedentem, quando num.
autein clericum laicus inlerfecerat, episcopi homi- (86) Hinc patet episcopos Anglicanos voluisse'
cidam excommunicabanlsecundum canones, etex- . bomicidas clericorum laicos el poslquam cxcom-
commiinicalionis istius vim eain esse volebant ul municati fuissent eadem immunilale gaudere, qua
komicidas immunes redderent a severitate legum clerici homicidae exauclorali.
civilium latarum adversus eosdem, ne bis in id

"Exod. 31. "Rom. 11. "Zach. 2. !S Psal. 104. " Cap. 13.
PATOCL. CCVII, 8
227 PETRI BLESENSIS 2-2-g
mutuiim a ge mendicant auxilium, atque ad invi- A. Qui post naufragium modo ttagna lacusque limebat,
cem sibi vires impartiunlur allernas, sacerdolium Mquoreas ilerum remige tenlat aquas ".
regibus, el sacerdotibus regnum. ldeoque si ab Penitus despero de correctione illins, qui forie
alterp supplelur alterius .insufiiciemia, non videtur emendabilior eril, si usque ad salietalera suo arbi-
duplex contrilio, aut punilio combinata. Nam et trio relinquatur.
illi, qni ad mprlis palibulum sunt damnandi, juxla Curando fieri qumdam majora videmus
ad tormenta Vulnera, qum melius non tetigisse fuil.
I Moguntinense concilium, antequam Vulneris hoc genus est, quod cum sanabile non sit,
^ducanlur, per cordis conlritionem et poenitenliam Non conlrectari tulius esse puto ".
spirilualiier puniuntur, nec duplicitatem contritio- Videlur aulem mihi pater ejus longe damnabilior
nis inducil, sed quaedam prseparalioesl ad mortem in hac parte : nam cum filiuin suum in pueritia
poeniienlia el satisfactio quaepracedit. Reddenles sua sanctis et honestis moribus informare debuerit,
igilur Deo quse Dei sunt, el Ca:sari quae sunt Cae- ingenium illius exercilavit in alea, variaque Ienoci-
saris, juxta petitionem domini regis, ei laniorum niorum lurpitudine depravavil (88). Tunc equidem
vihdictam excessuum r.elinquamus : reis aulem in erudiendus erat, el ad omnem forraam suscipien-
mortis arliculo constitul.is, quia sententiam lati dam idoneus, lanquam
canonis incurrerunt, si absolulionem postulaverint, B Udum et molle lutum nunc nunc properanaut, et
et in hoc, et in aliis, quanlum possumus, sine [acri
scandalo et periculo eeclesite, liumanitatis consi- Fingendus sine fine rota " :
lium misericorditer impendamus. Publice namqiia nam
interesl, ut materiali gladk) cohibeaniur, qui ncc equum lenera docilemcervicemagister,
Fingit
Deum liment, nec deferunt ecclcsise, «ecutensuram lre viam qua monslrat cques ".
canonum revereniur. Bene valeie. Qui si in aeiaieinvenaedurioris evaseril, ad molli-
EPISTOLA.LXXIV. tiem anibulatorii gressus non poterit erudiri. Mo-
ADG.ABCHLDlACONU.M. rum siquidem qualitas liahitur a convictu : Et qui

AnGUMENTDM.Archidiacono suadel, ut Guidonem
suum in crimen adullerii picem tangil, inquinabitur ab ea " corrumpunlque
hospitem relapsum, ac
proinde incorrigibilem, 71011 secundo puniat, sed prava consorlia bonos mores, teste satyrico,.
palrem ejus, qui enm «b ineunte mlale ad lusum Velociusel ciiius nos
alcw, omniutu malorum seminarium, assuefecerit. Corrumpunt vitiorum exempla domeslica, magnit
Dilecio amico suo G. ,arcbidiac. ;P. Blesen. Ba- Cnm subeunt animos aucloribus3S.
tbon. arcbid., salulem ct conlinuos ad vota suc- Q Quid faclel filius, nisi quod videril palrem facien-
cessus . tem (89) ?
Preces vpbis affectuosas poirigerem pro Guidone S'rdamnosa senem juvat alea, ludit elhaires
hospile meo, sed' nec precandi afiectum invenio, Bu.lalus , purvoque eadem movet arma fri-
nec preces oblalae merentur efleclum. Non excuso [lillo "..
aptid vos hominem, qui enormi dehoneslatione Juvenem vitiosum esse non miror, cnjus pueritiam
vilaepublicese accusat, nani ut verbo Nasonis utar, paleralea? dedicaviL Alea siquidem mendacii, per-
Non esl confessi causa luenda rei ". jurii, furti, sacrilegii maler esr. Ideo lilium instru-
dicit Calo. Ludnm tesserarum ei
Sperabam quod esset ex vestroe novissimoe ani- ens, fuge aleani., 88Attalus Asiaticus invenisse, queui
madversionis flagcllo correctior (87), et quod ci aleas legitur
vexatio dedissel iutclleclum" ; scd et nunc reversus louge melius esl ignorare, quam scire. Cbilon La-
est ad vomilum ; clpoenae, quam passus est, iinnie- cedoemoniuscausa ineunUaesocielatis ct amicitiai
mor, adulteram quam abjeceral ad extraordinarios niissus ad Corinlhum duces el seniores populi lu-
revocavit amplexus. dentes invonil in alea ". Infecto itaque negotio red-
Saucius evilal, dicit pnela, pugnas gladiator,elidem iit, dicens gloriam Sparianorum, quorum virtus
lmmemor aniiqui vulnens arma capit. noviter constructoByzantio clarescebat, 11011esse
PETRl DE GUSSANYILLANOf^E.
(87) Ex hoc loco inferlur adultcrii crimen lum D lubrica et tenebrosa (quos angelus Domini malus
temporis fuisse fori ecclesiaslici, quainvis perpe- prosequitur) Ponuntur cadunt ex facili. Utinam negligerc eos .
iratum fuissei a laico. solum esset. ante oculos stios talium Ppe:
iino
(88) Quasi verb solius aleae legibus subdi debe- rum, ductorumque ne/andorum exeinplaria,
ret, sicut Hunni de quibus Anibros. 1. De Tob., et picturarum ignoininiosarum et scripluraruin
c. 2 : < Et cum sine legibus vivaut, solent aleae lascivarum simulacra, ad quaeaspicientes quid non-
splius legibus obedire. > Adversns parentes tam nisi praviter operanlur? Audi Satyricum.»
perverse filios suos educantes Joann. Gerson in Velociuset citius nos
opere, De parvuiis trahendis ad Chrjslum, his verbis Corrumpunl exenipla domestica, magnis
insurgit : <Mullorum parenlum cl m-agislrorum Cum subeant animos aucioribus.
'iuia.-vel nulla, vel ultiina esl de parvulorum suo- (89) Ad quod retorquetur proverbialiier illud
111 m moribus, et eorum discipiinata custodia. Quod eglogici carminis :
cigo^Slupendum, absque duelore posili fone in via Palrem sequilur sua proles.
" Pers. Sat. 3.
"Ovid. I. 11,De.pont. eleg. % n Ovid. 1.1, Depont. " Ovid. 1. 11,Depont. elcg.2.
" Ilorai. 1. 1, ep. 2. 3BEccli. 13. " Juven.Ssl/li. "Ibid. " Joan. Sarisberg. I. 1. »»Policral. c. 6:
P. Gieg. 1.59, Syntag, c. i.
£29 EPISTOLA;. — EPIST. LXXV. «30
hac infamia maculandam, ut diccrenlur sociclalem A slatim suppressi labia.linguamquecohibui, veritus,
cum alealoribus contraxisse. Regi quoque Demelrio ne s\ lcquerer, ejus vehementius irritaretiir iracun-
a rege Parlhorum tali aurei dali sunt, ut nota- din, quam mihi fidelis interpres animi facies niin»
retur in eo levilas puerilis, qui in majestate regali tiabat. Negotium ilaque disluli, donec faveret hora
levibus intendebat. Quia igitur filius in palre cor- felicior, et vultus serenior arriderel. Offensumenim
ruplusest, corripiendus est et in palre, ut pcena principem super gerendis negotiis convenire, nihil
patris doceat filium a lurpibus abslinere. Scriptum aliud censeo, quam explicarc retia in capturam
esl, quia mullato peslilente sapiens sapientior erit aequore procelloso. Se quippe el retia sua perdere
*', lavabitque juslus manus suas in sanguine pecca- properat, qui tempestati se ingcrit, atque tranquil-
loris *'. Frequenlcr evenil ut uni membroperaliud liorem maris faciem non exspectat. Scio quia missus
medeamur. Dolenl aures, et scyphao liumeris ap- es, nt domino regi dura denunlies: unde el in hoc
ponuntur : deliclum cordis fletus oculi purgat. Pec- verbo te babere cautius oporlet.
cavit manus, el pectus contunditur. Dcliquerunt Nam el ea quse per se grata sunt, quandoqua
genilalia, et dorsum ponilur ad flagella. Sanepater ex inconsulta relalione displiccnl, et dura eo quan-
sententiam suspensionis, el cxcoinmunicationis vin- doque artificio referuntur, ut placeant. Illud ca-
culumnon verelur (90). Hsecomnia verbalia quae- " veas, ne accedas ad doininum regem negotium luum
dam sunl nec desislel a turpiludine inolita, nisi proposilurus, donec pcr me, vel pcr alium, qui
bursae dispendio compescatur (91). Cerlissimam il- morcs ejus noverit, introitus prselenletur. Agnus
lius emendalionem vobis promitto in ablatione pe- enim esl, dum placati esl animi : leo vero, aui
euniae. Sensibilis esl illa sententia, non verbalis, leone truculentior est, dum vehemcnlius excaudes-
ideoque plus doloris inculit et limoris. Nam juxta cil. Non csl ludus, illius indignationem incurrcre,
eihicum: in cujus mauu honor est el confusio, hoeredilas et
Ploralur lacrymis amissa pecuma veris. exsilium, vila et mors. Tesle Salomone, indignatio
Non cohibenlsacraverba manum , majore tumnllu regis, nunlius est mortis 4>. Arisloleles Callislhe-
Plangunlur mtmnii, quam funera M. nem auditorcm suum ad Alcxandrum millens, hor-
Duos igitiir in uno lucrilacite : alque dispendio
lalus est, ul cum eo aul nunquam, aul jucundis-
patris filium ad honeslalis compendium revocantes sime loquerelur, quo apud regias aures, vel silenlio
in dolore palris vagam et effrenem liiii pelulanliam
lutior vel sermone acceptior u. At ille, dttm
cohibete. Filium enim illius hac vice corrigere ni- essel
l*i1aliud esset, quam stimulare insanum, quani oleum Alexandrum Pcrsica salutalione exsultanlem objur-
adhibere camino, et venlis incendia excitare. " gat, dum vitam ejus corripil et componit, vitapri-
valus est k". Scio quid afferas, atque ex parte mar
EPISTOLA LXXV. xima injunctum libi jam explevi negotium : ideo
ADROGERIliJI DECANUM. circumspeclius libi cave, ne ex importuno accessu,
ABGUMENTOM.— Suadel Itogerio decano ut, quoniam aut ex inconsulto sermone res quae ex voto proce-
dura qumdam regi denuntianda haberet, tempus dil, in incidat, aul defectum. Totum si-
cum periculum
opportunum exspectet, placatioris.erit animi.
Dcinde addit consecralionemeleclionisLincolnien- quidem negotium brevibus verbis poleris interver-
sis a papa in triennium prorogalam. tere, quod inslanti vigilantia, et propensiore cau-
PETBUS Blesens. fiathon. arehidiac, ROGERR> de- tela studui promovere. Scis quia Lincolniensis epi-
cano, salutem el salubre consilium. scopatus, pro quo specialiter missi sumus, quinde-
Nullus magister fldelior, aut efBcacior est quam cim annis, aut amplius, jam vacavit (92) : domi-
qui probavit per experienliam, quod imperlitur aliis nusque Canluariensis recepit a summo ponlifice in
per doctrinam. Nuper ad doininurn regem missus, mandatis, ut compellal eleclum consecrationis mu-
ut Ganluariensisecclesiaenegoiiaprocurarem, more mis el oflicium episcopale suscipere, aut ibi alium
solito Iaetabundus accessi. Verumtamen legens et (95), omni occasione et appellalione remola, nou
inlelligeus in ipsius facie lurbationem animi sui, diffeiat ordinare. Res aulem in conlrarium vefsa
PETRI DE GU3SANV1LLANOTJE.
^90) lndecolligo patrem Guidonis fuisse cleri-D >qui, teste R. de Diceto, migravit ad Dominum anno
cnm. 1167. Liccl aulem GaufriJus Henrici filius spurius
(91) Consilium dat Blesensis archidiacono, ad electus fneiit anno 1173 in cpiscopum ejusdem ec-
qnem scribit, ut filii incorrigibilis adullerium pu- lesiae, cujus eral archidiaconus, atque hujus ele-
niat, patrem ejus muliando inulia pecuniaria. Inde ctionis praetextu per septem annos episcopii fruclus
consequens est : Primo, Ecciesiam posse punire perceperit; quia lameu consecrari noluit in episco-
parenles ob crimina filiorum, quando eos in pue- piim per totuin illud tempus, scripsit Petrus noster
ritia sanctis et honesiis moribus informare ne- calhedram Lincolniensem quindecim aul amplius J
glexerunt; secundo mullam pecuniariam infligi cle- annis vacasse.
ricis a judice ecclesiaStico; imo laicis olim iidem (93) ldem habel Rog. de Hoveden ad annum
judices imponebanl. 1181, bis verbis : <Dominus papa districtius in
(92) Abobitu Roberti, viri humililatis magn»3,

"Prov.19. *' Psal. 57. " Juvcn. Sdt. 13. 4S Prov. 16. 4t Valer. Max. lib. IV c. 2. v,Plut. in
Alcxand., Justin. lib. xv.
231 PETRI BLESENSIS 232
est; nunc eniin de novo consccralionem clecti dis- ALniam et Sapphiram iiileifecit". Zelus Domini de
tulit in irieiniium Romana Ecclesia. Ideoque te- templo vendentes et emenles ejecit. Zelus, inquit,
merarium esset vos rigore uti, quem evacuat di- domus lum comedil me es. Vaemihi, quia lacui, quia
spensatio aliena. Porro quidquid differat Romanus tanlo tempore obmutui, el silui a bonis. Vereor ne
poniifex, certissime teneo quod inlensum domini sanguis fralris clamet ad Doininum de lerra con-
regis desiderium est, flxumque propositum, quod tra me "'. Fratrem voco, quem mecum filium Chri- **
infra quatuor menses ecclesia Lincolniensis episco- sti fecit divinae regenerationis adoptio ". Verbum
pum habeat consecraium (94): jamque hoc ejus prophelae esl: Maledictus esl, qui proliibel gladium
desiderium desiderabilis consummasset effectus, ni- suum a sanguine *3, id esl verbuin exboriationis a
si illi commune populi commodum impetlissenl, de mortificatione peccati. Gladius eni.ni sub lingua
quorum manibus populi pcrdilio exactius requi- corripienlis; mel vero el lac sub lingua meretricia
reinr. Quoedam,quibus instructior eris, habeo tibi blandientis. Non parco libi, ut niihi et libi parcat
praiseniialUer apeiire, quae non commitlcrem nun- Deus. Rex Achab pepercerat regi Benadab, sictil
tio, vel seripturae. Vale. in tertio regum libro B9legis, el locutus est ei Do-
EPISTOLA LXXVI. minus per Michaeam, dicens : Quia dimisisti virum
B' dignum morte de manu lua, erit anima lua pro ani-
tB H. PETRUM BLESENSEM (95).
ARGUMENTUM.—Serio el erudile monet socimnsuum, ma illius. Quia Saul pepercit regi Amalecb, ab eo
qui tolam pene mlalem in juris civilis, poeiicarum- Iranslaluin esl regnuni ejus 60. Doleo, quia me lo-
que fabularum sludio consumpseral, el adhuc pan- qui oportel debilo et solito duriora ; unde et verba
gendis canendisque amatoriis versibus, vacabat, mea dolore s.unt
tandem se ad Theologim sludium npplicet, et cu- plena. Te quidem in summos emi-
randm animm saluti impensius incumbai. nentiae liltilos scienlia scholarisexlulerat, cumque
Charissimo socio suo magistro PETROBlesensi, debuisses aliis esse viitulum forma et speculum ho-
P. Blesensis Bathoniensisarcliidiac, salulem in au- nestatis, per scurriles nugas et fabulosa commenla
ctore salulis. gentilium faclus es mullis laqueus in ruinam (96).
Saepcscriplis, saepe viva voce te monui et rogavi, Quid libi ad vanilates et insanias falsas? quidlibi
qualenus a ludicris et scurrilibus abslineres, el, ad deorum gentilium fabulosos amores, qui debue-
ut verbo Apostoli uiar, non subterfugi, quoniinus ras esse organum verilalis? 0 bone Jesti, o vera
tibi annuntiarem consilium Domini4C.El quia loctim veritas, quomodo diminutae sunt veriiales a filiis
apud le praemissa correclio non invenil, juxla con- hominum? Domine, principium verborum luorum
silium Pauli, mihi eadem scribere non esl pigrum *'. „ veritas cl; in circuitu luo veritas; el omnia man-
Teslimonio sane cujusdaro sapienlis, nttnquam ni- data lua veritas6S. Et qnae insania esl de Hercule ct
mis dicitur qtiod iiunquam salisdisciliir48.Elsi variae Jove canere fabulosa; el a Deo, qui csl.via, veriias
oceupalioneslil.er.iminihi scribendi invide ant facul- et vita 63, recedere? Narraverunt, inquil, mihi ini-
tatem, telo tamen chariiatis accensus, paginam qui fabulaliones, sed non ul lexlua 64.Lex enim tua,
repentae correclionis anipiam. Zelus Phinees co- Domine, lex immaculata 65, converlens animas; ideo
euntes orcidil 49. Moyscs zelo ductus idoiolalras *°, animas converlens, quia eassupplantari non per-
Samucl rcgem Amalech ", Elias quinquagenarios miliii. Scriptum est enim de justo : Lex Dei in cor-
" Judaewn sacrificanlem Matathias
*3, Petrus Ana- de ipsius, et non supplanianlur gressus ejus ". Po-
PETRI DE GUSSANVILLA NOTJG.
mandalis dederat Richardo Canluariensi arcbi- te lego et tonantcm Jovem, et adulterantem? Et
episcopo, ut omni occasione et excusatione poslpo- utique non potesl hnec duo; sed aclum esl, ut Iia-
sila, Gaufridum Lincolniensis Ecclesioe eleclum bcret auctoriiateni ad imiiaiiduniverum aduJierjimi,
dpmini regis Angliae filinm, ecclesiastica censura lcnocinante falso tonitruo. > Et infra : <lta vero
compelleret eleciioni suaereuiiiiiiarc, vel sine dila- p non cognosccremiis verba haec, imbrem aureuin, et
talione ordinein sacerdolis, el pontificalis oflicii gremium, el fucuin, et templa coeli, et verba quae in
di