Vous êtes sur la page 1sur 657

Innocent 03 (pape ; 1160?-1216). Innocentii III Romani pontificis opera omnia tomis quatuor distributa. 1855.

1/ Les contenus accessibles sur le site Gallica sont pour la plupart des reproductions numériques d'oeuvres tombées dans le domaine public provenant des collections de la
BnF.Leur réutilisation s'inscrit dans le cadre de la loi n°78-753 du 17 juillet 1978 :
*La réutilisation non commerciale de ces contenus est libre et gratuite dans le respect de la législation en vigueur et notamment du maintien de la mention de source.
*La réutilisation commerciale de ces contenus est payante et fait l'objet d'une licence. Est entendue par réutilisation commerciale la revente de contenus sous forme de produits
élaborés ou de fourniture de service.

Cliquer ici pour accéder aux tarifs et à la licence

2/ Les contenus de Gallica sont la propriété de la BnF au sens de l'article L.2112-1 du code général de la propriété des personnes publiques.

3/ Quelques contenus sont soumis à un régime de réutilisation particulier. Il s'agit :

*des reproductions de documents protégés par un droit d'auteur appartenant à un tiers. Ces documents ne peuvent être réutilisés, sauf dans le cadre de la copie privée, sans
l'autorisation préalable du titulaire des droits.
*des reproductions de documents conservés dans les bibliothèques ou autres institutions partenaires. Ceux-ci sont signalés par la mention Source gallica.BnF.fr / Bibliothèque
municipale de ... (ou autre partenaire). L'utilisateur est invité à s'informer auprès de ces bibliothèques de leurs conditions de réutilisation.

4/ Gallica constitue une base de données, dont la BnF est le producteur, protégée au sens des articles L341-1 et suivants du code de la propriété intellectuelle.

5/ Les présentes conditions d'utilisation des contenus de Gallica sont régies par la loi française. En cas de réutilisation prévue dans un autre pays, il appartient à chaque utilisateur
de vérifier la conformité de son projet avec le droit de ce pays.

6/ L'utilisateur s'engage à respecter les présentes conditions d'utilisation ainsi que la législation en vigueur, notamment en matière de propriété intellectuelle. En cas de non
respect de ces dispositions, il est notamment passible d'une amende prévue par la loi du 17 juillet 1978.

7/ Pour obtenir un document de Gallica en haute définition, contacter reutilisation@bnf.fr.


PATROLOGLE

CURSUS COMPLETUS
SIVE
BIBLIOTHEGA DNIVEHSALIS, INTEGRA, UNIFORMIS, COMMODA, OECONOMIGA,

OMNIUM SS. PATRUM, DOCTOM SCRIPTORUMQUE ECCLESIASTICORUM


QUI
AB JIVO APOSTOLICO AD INNOCENTII III TEMPORA
FLORUERUNT;
RECUSIO CHRONOLOGICA
OMNIUMQUJE EXSTITERE MONUMENTORUM CATIIOLKLETRADITIONISPER DUODECIMPRIOKA
ECCLESI^ESJiCULA,
JUXTA EDITIONESACCURATISSIMAS, INTERSE CUMQUE NONNULLIS CODICIBUS MANUSCRIPTISCOLLATAS,
PERQCAM DILIGENTER CASTIGATA;
COMMENTARIIS
DISSERTATIONIBUS, LECTIONIBUSQUE VARIANTIBUS CONTINENTER ILLUSTRATA ;
OMNIBUS
OPERIBUSPOSTAMPLISSIMAS EDITIONESQVJETRIBUS NOVISSIMIS SJ5CULIS DEBENTURABSOLUTAS
DETECTIS, AUCTA;
1NDICIBUS
PARTICULARIBUS ANALVTICIS,SINGCLOS SIVETOMOS, SIVEAUCTORES ALICUJUSMOMENTI
SUBSEQUENTIBUS, DONATA;
INTRAirSUMTEXTUM
CAPITULIS RITEDISPOSITIS, NECNON ET TITULISSINGULARUM PAGINARUM MAR.GINEM
SUPERIOREM DISTINGUENTIBUS SUBJECTAMQUE MATERUM SIGNIFICANTIBUS, ADORNATA;
OPERIBUSCUMLUBIISTUMAPOCRVPHIS, ALIQUA VEROAUCTORITATE IN ORDINE AD TRADITIONEM
ECCLESIASTICAM POLLENTIBUS, AMPLIFICATA;
DUOBUSINDICIBUSGENERALIBUS LOCUPLETATA : ALTERO SCILICET RERUM,<QUO CONSULTO,QUIDQUID ...
UNUSQUISQUE I N
PATRUM QUODIIBET THEMA SCRIPSERITUNO INTUITU CONSPICIATUR; ALTERO _.
SCRIPTUR^ESACRJE, EX QUOLECTORI COMPEIURE SIT OBVIUM QUINAM PATRES
ET 1NQUIBUS OPERUM SUORUM LOCISSINGULOS SINGULORUM LIBRORUM
SCRIPTURIETEXTUS COMMENTATI SINT.
EDITIOACCURATISSIMA,
C.ETERISQUE OMNIBUS FACILE ANTEPONENDA, SI PERPENDANTUR : CHAIUCTERUM NITIDITAS
> CHARM)QUALITAS, 1NTEGRITAS TEXTUS,PERFECTIO CORRECTIONIS, OPERUM RECUSORUM TUMVAIUBT*»->.
TUMNUMERUS, FORMA VOLUMINUM PERQUAM COMMODA SIBIQUE1NTOTO OPERIS DECUUSU CONSTAN^ER VFY\
ISTACOLLECTIO,
SIMILIS.PRETIIEXIGUITAS.PRIBSERTIMQUE UNA,METHODICA ETCIIRQINOLOGLC/^ /^"VFE\
SEXCENTORUM FRAGMENTORUM OPUSCULORUMQUE HACTENUS IIIC ILLIC SPARSOUUM,/ TCD \<>
PRIMUM AUTEM IN NOSTRA BIBLIOTIIECA, EXOPERIBUS AD OMNES A5TATF.S
, | Q> \C
LOCOS, LINGUAS FORMASQUE PERTINENTIBUS , COADUNATORUM. u j f \'
SERIES SECUNDA, ~1 3, \
1NQUA PRODICUNT PATRES,DOCTOUES SCRIPTORESQUIS ECCLESMi: LATINJE\ ~ ' S-
A GMJGOUIO MAGNO AD INNOCENTIUM III. \ -;T*\ r™'
Slccuranfc %^>. SRignc, Nf^V^
BIBIIOTDEGS GIEHI USITIIllJt. \ V j*."^/—/
SIVK ^^r
CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTIJL ECCLESIASTICiE BAMOSEDITORE. ^*-*-£

PATOOLOGIABINAEDITIONETYPISMANDATA VENEUNT
EST,ALIANEMPELATINA, ALIAGRJECO-LATINA.—
MILLEETTRECENTISFRANCISSEXAGINTA ETDUCENTAYOLUMINA EDITIONISLATINiE;OCTING.ENTIS
ET MILLETRECENTA — MERELATINAUNIVERSOS
GRiECO-LATINiE. AUCTORES TUMOCCIDENTALUS,
TUMORIENTALES EQUIDEMAMPLECTITUR ; HI AUTEM,IN EA,SOLAVERSIONE LATIRADONANTURi

PATROLOGIJl TOMUS CCXVI.

INNOOENTIDS III PONTIFEX ROMANUS.

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM,


IN VIADICTAFAMBOISE, PROPEPORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAM,
SEU PETIT-MONTROUGE.
18S5
SJECULUM XIII

INNOCENTII III

ROMANI POJNTIFICIS

OPERA OMNIA

TOMIS QUATUOR DISTRIBUTA

QUORUMPRIORESTRES REGESTORUM BALUZUNAM RECENSIONEM ACCHJDENTIBUS


COMPLECTUNTUR,
ANECDOTARUM EPISTOLAHUM LIBRIS, QUOSFRUSTRAOLIMA BALUZIOEXPETITOSEX BlBLIO-
THECAVATICANA IN LUCEMEMISERUNT LA PORTE DUTHEILET BREQUIGNYJ
QUARTOVOLUMINI
INSUNTEPISTOL2EEXTRAREGESTUM VAGANTES,PONTIFICISDENIQUESERMONESET OPUSCULA
VARIA,TUMJAMOLIM EDITA,TUM RECENTIUSAB EMINENTI3SIMO CARDINALlMAIO, D. LUIGI
TOSTI, ETC, ETC, TYPIS MANDATA

ACCURANTE J.-P. MIGNE


BIBLIOTHECA3 CLEBI UNIVEBSAS
SIVE
IN SINGULOSSCIENTIJJECCLESl
CURSUUMCOMPLETORUM ASTJCli ItAMOSCDITOBB

TOMUS TERTIUS

VENEUNTk VOLUMINA30 FRANCISGALLICIS

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM


IN VIADICTAD'AMB01SE, PROPE PORTAMLUTETLE PARISIORUMVULGOVENFER NOMINATAM
SEU PETIT MONTROUGE
1855
ELENCHUS

AUCTORUM ET OPERUM QUI IN HOC TOMO CCXVI CONTINENTUR.

INNOCKNTIUS III PONTIFEX ROMANUS.

Regestorum continuatio. Col.


Excerpta de rebus Gallicis. 992
' 995
Registrum super negolio Romani imperii.
APPENDIX AD REGESTA.— Prima Collectio Decretalium Innocentii III ex tribus
primis Regestorum ejus libris composita a Rainerio diacono et monacho Pom-
posiano. 1173

Ex ivpis L. MIGNE,au Pelit-Moiitrouge.


INNOCENTII III

ROMANI PONTIFICIS

REGESTORUM SIVE EPISTOLARUM

LIBER DUODEGIMUS
PONTIFICATUSAMJNOXII, CIIIUSTI 1209.

I. A stes proximo lunc fuluras appellationi suse lcrmuium


ABBATlSANCTITIIEODORICI RESlENStS DIOECESIS, ET praaligendo.Cseterum, cum per depositiones hujus-
DECANO ETCANTORI MAJOIUS ECCLESI/E HEMENSIS. modi videretj. oslensum quosdam canonicos SJCCII-
De conflatione ecclesimRibodimonlis. lares dudum in Ecclesia ipsa fuisse, ac demum eis
(Lalerani, iv Kal. Mariii.) defnnclis per abbatem et conventum prsedictosquos-
Cum olim nostris fuissct auribus inlimatum quod dam cxslilisse monacbos substituios, et nobis sug-
abbas et conventus Sancti Nicolai de Pratis Lau- gererelur quod rtdem abbas ct convenlus diutius
dunensis dioecesispnebendas quaa in ecclesia Sancli exspeclali appellationem suam prosequi non cura-
Germani de Ribodimonle fueranl instituiaead ipso- rant, nos depositiones.ipsas sub bulla noslra judi-
rum donalionem speelantes, canonicis insiiluiis cibus aliis deslinantes, per aposloliea eis scripia
ibidem sublatis de medio, pvopriis usibus applica- mandavimus ut nisi abbas ei convenlus prafati ali-
rant, propter quod eadem ecclesia consueto dcfrau- quid rationabile osienderent et probarent per quod
dabatur oflicio, et in populo fuerat scandalum non licuisset eisdem in pradicia ecclesia monachos ca-
modicum generalum, dilecto ClioII. de Cociacoca- nonicis substitucre, ipsam in slatum prislinum ap-
nonico Sancli Quinlini et conjudicibus ejus per lit- pellalione postposita reducentes, laccrent memora-
leras noslras dedimus in mandalis ui inquisila super B las prajbendas per eosdem abbatcm el convenluin
iis plenius veritale, quod canonicum essel appclla- personis idoneis assignari: qnod si forsan illi hoc
tioue remoia slaluerent et facerent quod decerne- efflcererecusarent, iidem judices auctoriiate noslra
rcnt per censuram ecclesiasiicam firmiter obser- suffulti, sublalo cujuslibel conlradictionis cl appel-
vari. Postmodumaulem abbas ei convenlus praedicli lationis obslaculo, id exsequi non differrcnl. Nuper
sua nobis conqueslionemonslrarunl quod cum super autem dilectus filiusB. monacbus, procuralor diclo-
ipsius ecclesise prioratu, quem per annos quadia- rum abbatis el conventus , cum liiteris praidicli ar-
ginta et amplius possederant sine lite, a prsediclis chiepiscopi et collegarum suorum processum conti-
jtsdicibusIraherenlur in causam, nemine coroparenie neniibus eorumdem ad prasentiam nostram acce-
qui vellet agere contra eos nisi duntaiat illis qui dens, per dileclum filium Pelrum, lituli Sancli Mar-
esse moliebantur et judices ct aclores, ipsi se vi- cdli presbyterum cardinalem, per quem fecimus
denles lam contra jus commune quam contra privi- eumdem examinari processum, reseriptum aulhen-
legia sedis aposlolicocaggravari, sedem aposlolicam lici inslrumenli Banholomcci quondam cpiscopi
appellarunt. Unde nos eausam super iis venerabili Laudunensis dioecesani loc: sub sigilio vcnerabilis
fralri noslro Remensi arcbiepiscopo el conjudicibus ^ fralris nostri successoris ejusdem, ac privilegium
ejns sub certa fonna commisimus lerminandam. ' felicis recordationis Innocenlii papae pradecessoris
Inlerim aulem prcememoratijudices per suas nobis noslri nobis protulil inluenda : pcr qua; comperi-
lilieras inlimarunl quod aucloritaie primae com- mus abbati et convenlui memoratis exstitisse con-
missionis vocalis quos noverant evocandos, testcs cessum , ut decenlibus clericis qui lunc in ecclesia
recepcrant et examinaverant diligenter. Quorum ipsa erant, non clerici, sed monachi de ipsorum
deposilionibus in scripiis fideliier jam redactis, coenobio subsliluerentur ibidcm. Cum igitur ex
abbas el prior ejusdem loci coinmissionis liiieras boc"pateal abbalemctconvenlum eosdem pradiclos
intuentes, asseruerunt seipsas propter lituram mo- instituere monachos in eadem ecclesia Iicite po-
dicam et rasuram qtioeapparebaiu in ipsis babere tuisse, discrelioni veslra per aposlolica scripta pra-
de falsiiale suspeclas, el ne ulterius illarum aucio- cipicndo mandamus qiiatenus cisdem judicibus au-
ritale procederent, pro se pariier et conventn ad cloritate apostolica inhibere curetis ne in negotio
nosiram amlientiam appellarunt, oclavas Peuleco- ipso proccilant littcrarum pratextu per quas cis
PATROL. CCXVJ. 1
ii INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 12
conditionaliler iiijunximus procedendum, videlicel A quoquc ac populo supradielis simili modo inbibere
nisi abbas et convcnlus rationabile aliquid ^bjice- eureiis ne contra inhibilionem prsescriptam aut
rent et probarent per quod eis monacbos canonicis culpabiliter ipsi venianl, aul percgriiios jam dictos
siibslituere licuissct. Qui, si forsitan occasione ipsa- damnabililer venire compellaut. Quod si non om-
rum aliquid imnuitarunl, sublato cujuslibet conlra- nesvelc, alter veslrum ei nihilominus exsequalur.
iliciionis el appellaiionis obstacnlo, illud in statum Dalum Lalerani m Kulend. Martii, pontificalus
prisiinum revocalis; conlradiclores, si qui fuerint, nostri ansio duodcciino.
vel rebelles per censurani ecclesiasticam appeila- III.,
lione postposila compescentes, ita quod eidem ec- CLERICIS ET LAICISPEREGRINIS IN CANDIDA CIVITATE
elesisefaciatis pcr monachos congrue deserviri. Quod CRET-E HORANTIRUS.
si omnes, etc. duo vestrmn, etc. De eodem argmnenlo.
Dalum Laierani iv Kal. Marlii, ponlificatus noslri (Laterani n Kal. Martii.)
anno duodccimo. Angil nos cura solliciludinis pastoralis, elc., ut
II. xnnlia tisque in contrarium spei noslrse, vos et non-
PATRIARCII;£ AQUILEGENSI ET EPISCOPO PADUANO. nullos alios peregrinos, etc, ut snpra usquepecea-
De iibera neregrinalione ad loca sancla. " tum rednndet illorum , venerabilibus fiatribus no-
(Lateraui III Kal. Marlii.) slris palriarcbse Aquilegensi et episcopo Paduano
(I) Angit nos cura sollicitudinis pasloralis ut di- dcdimus in praeceptis ut dictos diiccm et populum
lcclos filios ducein ac populnm Venetorum ab iis efficaciter moneant ct inducant ut de cscteroab hu-
qusefamam offuscant et salulem impedlunl sollicite jusmodi abstinentes, elc., ut in alia usqueyenire
revocemus. Quantum enim dudum offenderinl ab- coinpellanl. Quocirca universitatem veslram nm-
ducendo peregrinos damnabiliter el damnose a sub- ncmus altenlius et horlamur, suh eadem vobis in-
sidio lerra sancta?.,non esl, sicut credimus, vobis tcrminalionc mandantes quatenus et vos quse su-
in.cognitum,cum toli pcne sil Ecclesisemanifestum. perius suniexpressa quanlum in vobis fuerit cfficn-
Unde cum sperassemus quod praHeritsepceniienie.s citer observetis, el denuntietis aliis peregrinis in-
offensac,sic eam poenilendo diluerent qiiod nequa- violabilitei'observanda.
quam ulira similem allcnlarent, non possumus non Datum Laterani n Kalend. Marlii, pontificatJS
ilolere quod, sicul noslris est auribus inlimalum, noslri anno duodecimo.
quidam corum inconlrarium spei nostrse nonnullos IV.
pcregiinos ad lerram properantes eamdem in suis NOBILIVIROIIENRICO COMITlJIALT^.
navibus receplantes, eos apropria inientione fru- De negotioCretw, el de laudibus cjusdem Ilcnrici.
stratos deduxerunl, non solum in Grseciam,sed in (Laterani vi Kal. Martii.)
Cielam. Qui tandem corde sicul et ilinere deviantes, Lilleras quas nobis tua devotio deslinavit ea qua
)iropositum quod conlra crucis inimieos concepe- decuit benignilate recepimus; el earum tenore
vani, in servorum crucis oppressionem convertunt, perspicaciter inlellecto, prudentiam luam in Do-
Chrislianos parlium adjacentium ad ducum suorum mino commendamns, quod ei ad succursnm lerrae
ofiendendosuasum, qui eamdem indulgentiam men- sanctaeferventer aspiras, et ad honorem aposlolicae
liuntur a nohis laliter procedentibus esse conces- sedis diligenter intendis, devotum in utraqne re-
sam, quseconcessa csl illis qui ad defensionemlerrse speclum habens ad Deum, pro cujus reverenlia lm-
s;a:iclceprocedunl. Cum igitur boc in ejusdem lerra jusmodipropositum concepisli. A quo, si voluntatem
dispendium, opprobrium noslrum, el peccatum re- adaclum perduxeris, mercedem, non solum ttier-
dundel illorum, fralernilati vestra per apostolica nam, scd temporalem etiam conscqueris, cum se-
scripla prsecipiendo mandamus quatenus diclos cundum Apostolum piclas promissionem babeat
ducem et populum monealis prudenler et eflficaciter vilse qiia; nuncesi pariter et futurse. Sane pensalis
indueatis ut de cselero ab hujusmodi abslincntes, ) omnibus circumslaiHiis rerum et personarum, lem-
nec Deum provocantes ulterius, quem ex prateritis poTumel locorum, vix aiiquid aliud eliam secundum
provocasse graviter dignoscuntur, quin imo relro- sseculi slalum de negotio Crelx poluisti piudenlius '
aciam offensam per salisfactiouem expiantes se- medilari quam quod per dilectum fiiium magislrurn
i|uentem, pcrcgrinos qui lerram sanclam visilare Petrum Acconensem nuntium tuum, virum utique
ilisponunl a suo itinere nec in Crelam nec in alias providum el fidelem, nostro aposlolatui suggessisti.
parles distorquere prMSumanl, sub divini judicii Quia vero in lilteris per eumdem directis non cx-
nihilominus el excommunicalionis inierminalione presse vidimus conlineri ut ea quae super eodem
vetanles ne hujusmodi peregrini opus ilineris salu- negolio idem nunlius nobisex tua parte proponeret
laris mutanies, in vse datnnabile, quod ingredienli crederemus, quanlumcunque te in Domino diliga-
lerram duabus viis sapiens imprecaiur, Chrisiianos mus ct ad luum velimus intendere commodum et
qui sunl iu Creta seu eliam ubicunque locorum au- bonorem, habito super hoc consilio diligenli, ad
dcanl impugnare, sed votum suum conlra inimicos prsesciisnon vidimus aliud respondendum nisi quod
crucis cum purilale j debila prosequanl.ur. Duci intellcctis qusa idein nuntius a nobis audita UUE
(1) Vide gesla Innoc. III, cap. 85 et seqq.
m rONTIFICATUS ANNOXII, CIIRiSTI 1203. U
discretioni reiulerit, et dilectus filius noslerPetrus A mulla ct magna bona contulimus, inferioris eondi-
liluii Sancli Marcclli presbyler cardinaiis per suas tionis esse non debes quam illi fuerunt quibus di-
libi lilleras plenius intimabit, super iis omnibus per versis temporibus demandalo et assensu proedeces-
litteras el nuntios nobis tuam intimare sludeas ex- soruin nosirorum eadem Laleranensis Ecclesia ca-
pressius voluntatem, ut ila demum plenius et cer- sirum ipsum sub certa forma locavil, jussimus ei
lius procedere valeamus. Quid autem pro tuo jam tlatuimus ut cum finita fucrit illa localio, secundum
emolumento scribamus, lilterse nostroe, cum sinl eamdem formam libi el baeredibusluis Laieranensis
patenles, le poterunt edocere. In quo considcrare Ecclesia relocel casirum ipsum, nisi forsan in aliam
tevolumus noslri circa te cordis affectum.Ad hsec, formam super ipsa Iocatione concordare possiiis.
devotionem luam rogandam duximus et moncndam, Neigitur in tuum et haeredumtuorum dispendium
per aposlolica tibi scripta mandantcs, el in remis- valeat redundare quod non solum ad veslrum com-
sionem peccaminum injungentes, qualenus ad sub- modum, verum eliam tam aposlolicse sed:s quam
ventionem el defensionem terrac sanctse diligens Lateranensis Ecclesiaa ac lotius viciniae noscitur
sludium el operam efficaccm impendas, ut ille di- procuratum, nos el ea qusepraoscriptasunt aucto-
rigalvias tuas a quo gressus bominis diriguntur. " ritale apostolica confirmamus el prtcsenti slatuto
DatumLaterani vi Kal. Marlii, ponlificatus nostri decernimus ut contra ea nullo unquam lemporc
anno duodecimo. quisquam venire praesumat, iia ul sit irritum et
V. inane quidquid de ipso caslro contra prsescriptam
SOBILI VIRORICARDO GERMANO NOSTRO SORANO COMITI. formam foret a quoiibet attenlatum. Si ergo prior
Ei confirmalcaslrum Soranum. el canonici Laleranensis Ecclesiae conlra statutum
(Lalerani vi Kal. Marlii.) apostolicumvenienies localione finila nollenl praa-
Cum castrum Vallis Monlonispro mulla et magna falum caslrum libi vel luis hseredibusrelocare, vos
pecuniaequantitate sub gravibus esset pignoratum nibilominus illud ex bac concessione apostolic»
usuris, ita ut de alienatione ipsius mulliformiler teneatis, ne pretium multum quidem et magnum,
ageretur, nos prsccavere volenlesne ad illos forsitan quod propter utilitatem communem pro emptionc
perveniret per quos lam aposlolica.sedes quam La- ipsius castri parlim a nohis et partim a te daium
teranensis Ecclesia nec non et tota vicinia grandc est, amittatur. Ita tamcn ul parati sitis locationem
acgraveincurreret delrimenlum, cogitavimus eme- recipere secundum praecedenlium localionum te-
re idem caslrum. Sed cognoscenles quod Latera- norem, et facialis illi persolvi annuam pensionem.
nensi Ecclesiae dispendium generaretur si casfcrunaQ Prselibali vero inslrumenii lenorem ad majorem
ipsum immediate ad sedem apostolicam pervenirel, cautelam iiuic paginae fecimus adnotari. Quod qui-
sicut cliam prior el canonici ejusdem Ecclesise a dem est tale : i Innomine Domini. Anno Incarna-
nobis consultisunl multolies proteslati, nos habita tionis dominicaemillesimoduceiUesimooclavo, pon-
deliberalione prudenti, ex omni parle providere lificatus vero Domini Innocenlii lerlii papae anno
volenles, castrum ipsum de illornm fecimus emi undecimo,indiciioneundecima,mense Octob. die C.
consensu, partim de bonis luis, el parlim de noslris, Acta puhlica si lilterarum momonae Iradila fuerint.
ad opus utique luum, sub nomine noslro, ne ven- nube oblivionis remota, perpetua inspectione ela-
dilionem ipsam furle conlingeret ab semulisimpe- rescunt. Quapropler ege Joanncs de Sancto Lauren-
diri, qui de luis successibus lypo invidise conla- lio S. R.E. scriniarius mandato et praeceptoDomini
bescunt. Quia vero per Dei graliam omnia fuerunt Innocentii III, papaejuramentum prastitum eidem
sine lurbatione completa , nos castrum ipsum cum Domino papoe succcssoribusque suis et Ecclesiae
omnibus pertinenliis suis, salvo jure Laleranensis Romanoe in palatio episcopi Fcrenlini a comite
Ecclesise, libi ad opus el ulilitalem tuam et bacre- Ricardo, sicul vidi, audivi ct inlerfui, publicislit-
dum tuornm concessimus, assignavimus el tradi- teris scribere curavi. Comes Ricardus de Sora ju-
diinus, lali quidem tenore ut pro pecunia quam nos D ravil fidelitalem el fecit ligium homagium domino
ad emplionemipsius castri contulimus, lu et hocre- papaeInnocentio successoribusque suis et Ecclesia;
des lui de caslro ipso inlerposito juramento pacem Romansein pra;senlia dominorum Joannis Albancn-
et guerram ad mandalum JXomanipontificis conlra sis, Joannis Sabinensis, Nicolai Tusculanensis, IIn-
quoslibel homines faciatis. Tu yero in prsesentia golini Ostiensis episcoporum, Cynthii tituli Saucli
nostra et fratrum nostrorum superhoc juramenlum Laurenlii in Lucina , Cynthii tjmli Sanctorum
corporaliter praestiiisli. Et ui devolionem quam ad Joannis et Pauli, Benedicti tituli Sanctx- Susanna;,
Romanam habes Ecclesiam plenius demonstrares, Rogerii tituli Sanctae Anaslasiae, Peiri t;tuli Sancias
de aliis quoque lerris quaa ad te proprietario jure Pmienlianoepresbyterorum cartiinalium, et Joannis
pertinent exhibuisti simile juramentum, sicut per Sanctoe Mariae in Cosmidin S. R. E. canccllarii,
publicum insirumenlum apparel quod Joannes de Joannis Sancta; Marisein Via Lata, Pelagii Sanctae
Sancto Laurenlio sacrosanctae Romanae Ecclesise Lucioein seplem soliis diaconorum carJinalium,
scriniarius de nostroac fralrum nostrorum mandato Rainaldi domini papreacolythi, el hiicorum subscri-
conscripsit. Quia vero lu, qui germanus noster ptorum. Pro Polo ct alia tcrra quaeolim fuit Oddo-
eiisiis, apud Latcranensem Ecclesiam , cui nos niii dePolo, qnam ipse lener, eo salvo quod si ali-
15 1NN0CENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 16
qua persona pro dieta terra proefalocomiti movere A . feceranl consecrari, liect Iilemob reverentiam sa-
volueril quMStionem,ipse comestenealur ei in curia cramenti remanserit consecratum, officiumcelebra:i
Ecdosioe Romanaejuslilioeplenitudinem exhibere. divinum de caeteronon debere. Quocircadiscretioni
Cseterumdc caslro Vallis Montonis, de Sacco, de veslroeperapostolica scripla praecipiende{siandarous
Plumbiiiaiia, juravit facere guerram el pacem con- quaienus preefaias senlentias, exigentejustitia, pro-
tra omncs hominesad mandatum eorum, et ad boc mulgatas facialis per censuram ecclesiaslicam su-
bscredesel successoressuos in perpeluumobligavit. blato appellationis obstaculo firmiler observaii.
De comitaiu vero Sorano jtiravit similiter facere Nullis litteris veritali , ete. Quod si non omnes iis
guerram et pacem ad mandalnm ipsorum. Salva exsequendis, etc, lu ea, fraler archiepiscope,cum
fidelilale et salvo mandato regis Sicilioe.El idem corum akero, elc.
dominus papa investivil dictum comilem per cupam DatumLaterani n Kal. Martii, anno duodecimo.
argenleam deauratam, prsesenlibus el consentien- VII.
libus et approbanlibus omnibus proescriplis episco- FERRARIENSl EPISCOPO.
pis, presbyteiis, diaeonibus cardinalibus, et injun- Respondel ad ejus consulta.
geiuibus mibi scriniario ut hujusmodi juramenlum (Lalerani III Non. Martii.)
publicis litlcris exararem. Hi iiHerfuerunt in palalio B' (2) In quadam nostra epislola decretali asseris (e
Fereiuinicoram dominopapa, episcopis,presbyteris, legisse illud esse nefarium opinari quod quidam di-
diaconibuscardinalibus.DominusLotherius, dominus cere prsesumpserunt,in sacramento videlicet eucha-
SlephanusTheobaldi, dominusRomanus dedominus ristise aquam in flegma converti. Nam de lalcre
Guidode ColledcMedio, Baroncbo,nobiles civesRo- Christi, non aquam, sed humorem aquaticum rsen-
inani; dominusLandodeMontelongo,dominusLando liuntur exisse. Licet autem hoc magnos et autben-
de Colle de Medio,Benedictusde Aversa, et alii. Et lieos viros sensisse recenseas, quorum opinionem
ego Joanncs de SanctoLaurenlio S. R. E. scriniarius, diclis et scriptis haclenus es secntus , ex quo lamen
••siciitvidi, audivi el inlerfui, scripsi, compleviet ab- in contrariuin nos sentimus, nostra; compellerissen-
solvi.» Nulliergoomnino hominum liceal hancpagi- tentise consenlire. Sed verbum Joannis apostoli le
nam nostroeconfirmalionis,constilutionis,concessio- multum movere faleris dicentis : Tres sunt qui ie-.
nis, cl inhibilionis infringcre, vel ei ausu temerario stimoniumdanl in lerra , spirilus', aqua el\ sanguis,
contraire. Si quis aulem hoc attentare praesumpserit, et hi tres unum sunt (I Joan. v). Quamvis lioc ulti-
indignationemomnipolentis Dei et bealorum Petri mum in plerisque codicibusmiuiine habealur, quod
<elPauli apostolorum cjus se noverit incursurum. „. dicis ab omnibus sic exponi, illos viJelicel esso
Dalum Laterani vi Kal. Marlii, pontificatusnostri unum, id est, de una el eadem.re, scilicet de huma-
anno duodecimo. nilate Chrisli, lestari. Porro si vera fuit aqua quae
VI. iluxit de laiere Clirisli , el non humani corporishu-
JLRCHIEPISCOPO, ET ABBATI SANCTI STEPIIANI,ETPRIORI mor, qualiter per illam probclur quod Cbiislus sit
SANCTI THEODORI JANUENSIS. liomo (5), non vides. Glossa namque super illum
Scribilur eis pro ecclesiaS. Mariaide Caslello. Iocum sic habet: Spiritus, id est, liumana animn,
(Lalerani u Kal. Marlii.) quam emisit in passione, aqua et sanguis quai flitsce-
'Significarunl nobis dilecti filii G. praepositus et runt de lalere Chrisli; quod fieri non possetsi non
fratres Ecclesix Sanclse Maria;de Caslello Januensi haberel veramcarnis naturam. Sic ergo tam ex textu
quod cum olim inter ipsos ex parle una et clericos quam ex glosa proponis per illam aquam probari
Sancti Damianiel Sancli Nazarii ex altera super eo quod Cbristus sit verus homo.El ideo si dicalur
quod pradicti clerici contra decretum bona; men«- quod illa non exsiitil vera aqua, sed aqualicus hu-
riaj Cyri arehiepiscopiJanuensis in ecclesiis suis in mani corporis humor, tamcxposiloris quam apostoli
lionore bealocVirginis altaria conslruere prsesara- ,D verba inlelligibilia libi esse videntur. Sed dicto
pserunt , coram bona; memorioe Ilugone archi- quod fuerit vera aqua, sicut nos credinms el faie-
cpiscopoJanuensi et G. abbale civitalulaeauclorilale mur , nec ista nec illa sufficienter intelligis. Unde
pisc recordationis Alexandri papae prsedecessoris nobis humiliter supplicasti quatenus ad generalem
nostri quaestioverteretur, iidem cognilis causaeme- ulililatem legeiHiumei nebulam de tuo corde tollen-
rilis pro eis diulniiivamsentenliam proiulerunt, sic- dam sufficienteret evidenterhoc exponere dignare-
nt in autbentico exinde confecto evidenler apparel. mur. Nos igilur ad luae supplicalionis insiantiam
Pise quoque recordationis Urbanus papa proedeces- respondemusquodquidam dixcrunt; sed erraverunt
sor noster prsefalam confirmans scntentiam, cum Christum non fuisse verum Deum,Psedadoptivum,
inter praepositum et fratres ex parte una el clericos ul niiseri Ariani. Alii vero Chrislum non fuisse ve-
Sancti GeorgiiJanuensis ex altera super eodem co- runi bominem, sed plianlasticum, ul impii Mani-
ram ipso qusesiioverterelur, pro eis senientiam pro- choei. Adversus has hoeresesJoannes aposlolus in
mulgavil, decemens in altari quod iidem clerici in Epistola sua loquilur, diccns : Tres sunt qui lestima-
honore beataeVirginisper Bruniaceiisemepiseopum nium danl in ccelo, Pater, Verbum, el Spirilus san-
(2) Cap. In quadam, De celebr. miss.
(5) In tert. collecl. addilur, verus. Sed lamen vox illa.non
i exsiat in codice Andegavensi.
17 PONTIFICATUSANXO XII, CHRISTI 1209. 18
ctus; ethi tres unum sunl (I Joan. v), per hoc inten- A vcgetationem ejusdem corporis quatuor biimores
dens oslendere quod Cbrislus sit verus Deus. El tres similes illis couveuiant, videlicet sanguis et cholera,
sunt qui leslimoniumdanl in terra, spirilus, aqua et flegma et melancholia, ul veritalem humani cor-
sanguis (ibid.) , per hoc inlendens ostendere quod poiis expressius demonstraret, unum ex illis et
Cbristus sit verus homo. Nam ad esse hominis duo unum ex islis Joannes expressit, illaque potius ei
priucipaiiter exiguntur, videlicet corpus el anima, illis et isiis , quae magis mysterio congruebant,. ex
ex quorum conjunctione verus bomo subsislil. Per elemenlis aquam , el ex humoribus sanguincm, iu
hoc autem quod in arliculo morlis Christus incli- quibus duobus duo maxima sacramenta, redemplio-
nato capite tradidit spirilum, de quo voce magna nis videlicet el regeneralionis, elucent.
clamaveral : Pater, in tnanus luas commendospiri- Dalum Lalerani III Non. Marlii, anno duode-
lum meum (Luc. xxni), manifeste probalur quod ciino.
ipse spirilum habebal, non solum vitalem flatum, VIII.
scd animam quoque ralionalem, dequa pradixerat: PATRIARCU.E niEROSOLVMlTANO APOSTOLIC/E SEDIS
Trisiisest animu meauscue ad mortem(Matlh.xwi); LEGATO.
cl: Poleslatemliabeoponendianimam meamel iteruin „ De translatione
episcopi Yporiemis ad palriarcha-
sumendi eam (Joau. x). Per boc autem quod untis " tum Aniiochenum(1).
niililum lancea Ialus ejus aperuit, elcontinuo exivil (Laterani m Non. Martii.)
sanguis el aqua , probatur aperte quod Cluislus ve- Gratum gerimus et acceptum et luam prudeniiam
rum corpus habebat. Nam de phanlastico corpore dignis in Domino Iaudibus commendamus quod
nec sanguis nec aqua potuisset exire. Unde ille qui inter imminentia circumquaque discrimina, circa
vidil, lestimoniumquidem perhibuit, ct lesiimonium ea quaetuoesollicitudini sunl commissa ita le forli-
ejus est verum, quod tres sunt qui testimonium ter et prudenler exerces ut ex magna parte tuae
dant in lerra, spirilus, aqua , et sanguis, quod vide- possimus operse imputare si quid nnnc orientali
licel Christus sil verus homo ex anima ralionali provincioe vel de perseculione subtrahitur vel ad
subsistens: quod probalur ex eo quod talem (4) requiem procuratur. Attendentes igilur quod ad
spiritum emiserit ex vero corpore ; quod inde pre- utrumque polerit proficere postulalio quam dilecli
batur, quoniam ex eo sanguis exivit cl aqua. Ra- filii canonici Anliocheni de venerabili fratre nostro
lionalis quippe anima non posset vivilicare nisi cor- Yporiensi episcopo, luo (8) siudio mediante fece-
pus bumanum, ex quibus verus homo consislil. runt , de consilio fralrum nostrorum illam duximus'
Caeterum, sicul verus fuit spirilus et verus sanguis, r approbandam, sperantes quod cum ipse sil simpicx,
iia procul dubio vera aqua , cum Christus sil veri- rectus ac limens Deuni, elin ejus lege probalus ,
tas, et a veritate omnis failacia sit penitus aliena. non solum Ecclesiee quoeVocavit eumdem utiliter
Nam si non fuisset aqua sed flegmaquod de latere prsesidebit, verum etiam eo tibi teque illi admu-
Salvatoris exivit, ille qui vidit et teslimonium ve- tuum solatium assislente, per unanimem cbaiiiatem
rum (5) perhibuil, profecto non aquam sed flegma duorum generalis lerrae sanctoe profeclus polerit
dixisset. Nec in boc verum rcgenerationis sacra- efficaciuspromoveri. Quapropter ipsum per litleras
mcnlum fuissel ostensum, cum per sacramenlum apostolicas exhortati ut onus illud cum humilitate
baptismi non regeneremur inflegmate, sed in aqua. prompla suscipiat, per prasentem nuntium, in cujus
Neque per hoc vero (6) possel argumento probari recessu nondum poterat ad nos ejtisdem episcopi re-
quod in sacramento eucharistise admiscenda sit currisseresponsum,fraternilati luoesttperhocad prse-
aqua vino , si de latere Chrisli non aqua sed flegma sens aliud non duximusrespondendumnisi quodeum,
cum sanguine profluxissel. Sed nec vera fuisset quem firmiter credimus super hoc noslro mandalo et
iigura quse super hac re. prsecessit in veteri lesta- consilio pariturum, celerius quam poierimus ad te
niento , quando videlieet Moyses virga percussit simul et AntiochenamEcclesiam transmittemus, non
silicem, et ex ea quidem non flegma sed aqua Y)solum palriarchalia sibi conferentes insignia quss
manavit. Reslal igitur ut qualiscunque fueiit illa conferri deccbit a nobis, jverumeiiam in necessariis
aqua, sive naluralis, sive miraculosa , sive de novo hilariier providentes, in quibuspossitcommodeper-
divina virlule creata, sive de componenlibus ex transire. Tu ergo, sicut expedire cognoveris provi-
parte aliqua rcsoluta, procul dubio vera fueril, cum deas interim diligenter universa quse negotium hoc
naluraliter possit et composilum in componenliaet conlingunt (9). Cseterumsuper iis quaade discordia
elemenlatum in elementa resolvi; quemadmodum inier illustrem regem Armenise ac dilectos filios
verus exstitii sudor ipsius, sicut gtitloesanguinis fralres mililise Templi, nec non et inter comilem
decurrenits in terram. Cum autem ad composiiio- Tripolitanum ac regem eumdem pro nepole suo
nem luimani corporis quatuor elemenla concur- nostro aposlolalui suggessisli, hoc providimus ex-
ranl, videlicet terra et aqua, aer et ignis, et ad pedire, ul cum, donec fideliumcervicibus imminet
(i) In terl. Collecl. vilalem. (7) Videiniraepist. 58; 59.
(5) Haecvox deeslin lert. collect. (8) Vide supra lib. xi, epist. 110.
(6) Ha;c item vox deest in lerl. collect. Ilabclur (9) Vide gesta Innoc. III, cap. 111 elseqq.
lamen in cod. Andeg.
19 INNOCEiSTilIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 20
gladius paganorum, ii quos illis concordiler oporlel A super interdieti negolio in regnum Angiiaepromnl-
opponi sine periculogravi ncqueantad invicem di- gali nos induclura putastis, iiitelleximusea maxlnns
Bcordare, adhuc opporlune imporlune prudenler circa quatuor comprehendi.Primoquod privilegiurfl
studcas et diligenter insislas ad ireugas invicem speciale per antiquam, nec aliquando, sicut dicilis,
iueundas, si forte dissensionum causas nequiveris violalam, consuetudinem approbaluin, cum nihil
inter cos judiciali calculo terminare, excommunica- demerueritis circa ipsum, conservari vohis humili-
lionis senlenliam pro Templariis rationabiliter pro- ter flagilatis. Secundo, quod cum extra comnutnes
•nulgatamusque ad satisfactionem condignam fa- sitis positi mansiones, tanlo sine scandalo quanlo
ciens inviolabiliter observari. Regi quoque pradi- sine consortio celebrare poteritis aliorum. Tertio,
cio suadeas diligenter ut ea quseproefatisTempIariis quod ex dissuetudine celebrandi gravis in religione
abiala detinel minus juste restilual, et alia nec au- jaclura et in ordine dissolutio seculura Limetur.
ferre nec detinere prasumat injuste, ex parte tam Quarto, quia pcr inimolationem hostioe salutaris
nostra quam tua sibi forliter comminando el in- Deus, in cujus manu cor regis cst, el quocunque vo-
termiiiando prudenter quod cum abstuleiit illis ea luerit verlet illud, citius super hoc sperarelur esse
per qua? rcpugnare possent perfiditepaganorum, ve- placandus, ut ipsum a sua duritia revocarel. Habito
rcndtim proculdubio sibi erit ne, non obstante quod itaquc cum fratribus noslris diligenli tractalu, et
Christianos non impugnare noverunt, armenlur in iis qusepro pelitione prsedicla cum iliis quse contra
ipsum, qui sic eos debilitando videtur paganos con- ipsam facere videbantur mutua compensationecol-
tra ipsos armare, maxime dum propter boc est a Iatis , causas causis invenimus repugnare. Lieet
communione fidelitim segregatus. Cum aulem de enim nobis ab inilio placuisset ul circa vos juxla
lerrse sanclse necessilatibus, quantum in ea potest privilegii veslri tenorem ejusdem interdicti fuisset
ab honiine procurari, in luam specialiter inler lio- sententia temperala, quia lamen hi qui tulerant
mines fiduciam respiremus, rogamus el obsecramus eamdem aucloritalem apostolicam habuerunl, nihil
in DomiiioJesu Christo quatenus etsi peccala po- in ipsiusprivilegii prajudicium faclum esse videtur,
puli tanla sinl quod nedum vetus flagellum averlere quod salva semper aucloritaie praedicla noscitur
mereantur, verum etiam novum excipere digni es- esse concessum. Propler quod ipsi quoque consue-
senf, quia lamen Deus inuiiilocmisericordioeiniqui- tudini, quaenimirum et ex ipso et cum ipso proces-
lates singulas non ohservat, nec speranlium in se sit, non est prsejudicialiier derogalum, pro qua in
affliclionibus delectatur, tribulationem pauperum hoc proesertim articulo conservanda rogare sero
pronunties ante ipsum, el in conspcclu ejus tuam /• Q videmini recordati; quandoquidemsuper hoc post-
orationem effundas, ut et culpam diluat et pcenam quam inlerdiclum coepistis, nec privilegio nec con-
aveilat, cum ipsius adjulorio prsebens operam, sueliidine vos tuendo, servare, praposteris ad im
proul poleris, efllcacemad lerram ipsam inter cir- precibusrecurrislis, nonaltendentes forsitan quod
cumstantes anguslias conservandam. Nos enim, qui res ipsa multipliciler est ex mullis circumstamiis
prosuis doloribus moerore afficimur tota die, nee aggravata, propter quas difficilejam esl veslris pre-
cessavimus hacieuus, nec cessamus, in quanlum vi- cibus condescendi, quibus forie facile poluisscl in
rcs Dominusadminislral, opportunum sibi procura- principio provideri. Sane si rex, cum quo remisse
re sticcursum. Et cum jam Philippo quondam duee non est in bac pugua luctandum, cx quacunque
Sucvioeinlerempto, ac chamsiuio in Christo filio parte lcntescere nos scnliret, de nostra fortasse su-
nostro illuslri rege Ottone in Romanorum impera- meret debililate vigorem, el suspicatus ex pusilla-
torem eleclo totum imperiiim obtinente, ipsius di- niinitale nos facere quod ex providentia faceremus,
scordia sit sedata, quoe succursum ejusdem terroe pravalendi fulucia tanto contra manus arctantis
niultipliciler impedivil, insistimus incessanter 111ei eum perlinacius se opponeret quanlo lenlius eassuo
plenius et fortius succurralur. Praeterea non le la> conamini restitisse putaret. Proeterea visum est
teal quod in proximo quamdam pecuniam non mo- D 1 quod non solum clerici soeculares,sedet alii quoque
dicam disponimus deslinare, assignandam libi et religiosi, si petitio vestra consequerelur effecium,
Templariis ac frairibus Hospilalis, et iu utilitaies ad grave possent scandalum commoveri, cum isti
ejusdem lerroe,prout expedire videbitur, exponen- religionemvestram quodammodo, ex eo quod deci-
dam. ''»-'- mas ipsorum percipitis, oemulentur,ac solatium re-
Daium Laterani m Non. Martii, ponlificalus no- putanles socios habcre pcenarum, gravius lorque-
stri anno duodecimo, rentur ex eo, si tacenlibus ipsis vos intermissa vi-
IX. dereni officia resumpsisse, quam si nunquam ab
CISTERCIENSI, DEFIRMITATE, DEPONTINIACO, DECLA- initio cessassetis, quos polius suis vellent moribus
RAVALLE, DEMORIMUNDO, ETCNIVERSIS CISTERCIENSIS couformari, ut sicutgaudetis cum gaudentibus, ita
ORDINIS ABBATIBUS. eliam cum Iugenlibus lugeretis, et illi qui, quantum
De negotiointerdicli Anglican ad hoc, vobiscumgaudent quasi similibus privile-
(Laterani n Non. Martii.) giis, gratiam vobis faclam suain injuriam repuia'»
(10) Exposilis nobis iis quaeadpeliiionemveslram rent, nisi pernjilterelur eisdem sallem clausisjanuis
(10) Vide supra lib. xi, cpisl. 259, 250.
21 PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1200. 22
et non puisatis campanis, exclusis cxcommunicatis .i gia sua fuisset ab initio lemperaluni," circa illos
et interdiclis, ,secundum sua privilegia celebrare, lemperare curetis, quantum fieri poterii, sine gravi
quia quanquaro ista non sinl in privilegiis vestris scandalo aliorum, ila quod non rumpalur nervus
expressa, ulraque tamen privilegia, vestra videlicet ecclesiasticaedisciplinse: quaenervo propterea coni-
ei illorum, quanlum in hoc, ad eumdem lendere vi- paratur, ut dissolvinon deheat, sed possit inilecti
dentur effectum, eo quod illa queein iis exprimi i'a- cum necessitas postularit. In quo quanto benignitis
miliaris Iiominummonuii liabiiatio, taceri suasil in nos vobis deferimus, lanlo vos iliis benignius defe-
vestris remotior solitudo. Alioquin in hujusmodi ratis, quorum providenlisecuncla quoeadhunc spe-
casu lam accusabiliter excommunicatis vel inlerdi- ctant articulum ab initio commisimus moderanda.
etis accedentibus et praesentibus cantarelur a vobis Quod si non omnes iis exseqoendis potueritis in-
qnam cxcusabiliter ipsis recedenlibus et abseiUibus leresse, duo vestrum ea, etc.
eelehrarelur ab iliis. Aliud quoque petilioni vestrae Datum ul in aiia per tolum.
videbatur obslare, confusio scilicet exsecutorum XI.
nostrorum. Qui cum in hoc zelum secundum scien- ROFRIDO TITULlSANGTORUM MARCELLINI ET PETB!,
tiam procul dubio habuisse noscantur, imo cum pro PRESBYTERO CASMENSI ABBATI,ET MA-
CARDINALI,
causa praesenti nec iram principis nec exsiliura de- R
GISTRO ROBERTO DEALBETO.
clinarinl, sed usque ad morlem obedire parati, quod
Committilur eis causa quaidam Marsicana.
injuncium est eis laudabiiiler el conslanter sint ha-
ctenus exsecuti, profecto indignissimum reputamus (Laterani xv Kal. Aprilis.)
ut quasi quod ab eis bene aclum est reprobando, Cum causam quse inler monasterium Casemarii et
non solum confusioneminducamus in ipsos, verum Ecclesiam Marsicanam, supcreo quod qusedamper-
cliam lolum quod in eis ex magna parle consistit mulatio de ecclesiis de Pertuso et Sancti Nicoki de
negolium enervemus. Illud autem quod de dissolu- Capellis facta in ejusdem monasterii prajudicium
lione ordinis, quse limetur ex celebrandi dissuelu- dicebalur, dilectis filiis priori de Furca et viceds-
dine proventura, non cst visum se usquequaque cum raino Verulano duxerimus commillendam, ipsi testes
alio periculo compensare; quia cum in hac luc.a utrinque productos recipere curaverunl. Verum al-
pre universalis pugnetur Eeclesiaelibertate, pericu- testationibus publicalis, cceperunt proedicii lesles
Iosius universiquam partis pro universo commodi- constanter asserere se nequaquam, ut scriptum
las kcderetur, quanquamet aliter valeatis cum Do- fuerat, deposuisse : quod parali erant interposito
mini adjutorio a dissolutione TOShujusmodi proe- _ juramento firmare. Unus quoque judicum preedi-
servare. Caeterum iicet satis religiose credalur quod clorum per suas nobis lilteras inlimavil dicla ipso-
«alutaris hostioeimmolatio ilnem oplatum huic ne- rum leslium per scriptoris incuriam vel malitiam
gotio ciiius impetraret, speratur tamen quod si poe- aliter quam testes deposuerint conscripta ftiisse.
nam hanc.indebitam pertulerilis palienler, spiritus Propler quod ex parle monasterii fuitnobis humili-
qui pro vobis inenarrabilibus gemilibus inlerpellat, ter supplicatum ut eidem in lanto gravamine suc-
felicem exilum super hoc celeriter obtinebit ab illo currentes, inlerrogari prsediclos lestes iterum face-
quiper pcenseindehilae palientiam, quse non rapuil remus. Sed ad hoc fuit ex adverso proposilum quod
exsolvendo, redemit nos Dominus Jesus Chrislus. cum publiealis allestationibus dicta teslium partes
Quapropter rogamus el obsecramus vos, flliidileclis- didicerint, dicti tesles interrogari super veteri arli-
sinii, quatenus altendentes quodjam quasi negolium culo secundum juris ordinem non debebanl, eo
esl in fine, iilud interturbare nolitis, sed pensatis quod possent de faciii subornari; maxime cum eo-
omnibus quae superius sunl expressa propter Deum rum dictum super hujtismodi arliculo essel inutilc,
cl nos, qui ferventissima charitate zelamur vos et quod forent in singulis assertionibus singularcs. Sed
«rdinem veslrum, imo eliam veneramur, hoc in nec judici esset in hac parte crcdendum, cum id
patientia sustinentes, iusistatis orationibus apud D quod prsemissum esl absque collegae*suiconnivenlia
Deum ut actorem culpse sic mollial quod pcena: scripserit et suam videalur turpitudinem allegare.
latores absolvat, pro certo speranles quod propter Nos ergo in hoe sequitatem sequi voientes, discre-
indignam pomam, non solum a Deo, verum eiiam lioni vestra; per apostolica scripla mandamus qua-
et a nobis digna vobis retributio reservalur. tenus si personse lestium lales sunt de quibus ne
Datum Lalerani n Non. Marlii, anno duodecimo. pejerare velint merito prasumalur, el prsedictiju-
X. dices vel alter eorum, sallem reliquo nequaquam
10NDONIENSI,'ELIENSl ET WIGORNIENSI EPISCOPIS. conlradicente, de veriiate dicenda qualiter lestes
De eadem re. deposuerint supradicti prsestare voluerint juramen-
(Dalum ut aliae.) lum, vos corum juramento recepto, ea quoeipsi vel
Cum Cisterciensis ordinis fralres sincerissimo di- supradicti lesles super illo articulo dixerint fideliler
ligamus aflectu, fraternitalem vestram rogandam conscribalis, sub sigillis veslris eadem ad noslram
duximus el monendam, per apostolica vobis scripla prsesenliam remitlentes, ita videlicet ut nullum ex
mandantes attente quatenus inlerdicti rigorem, de Iioc alterutri parti prsejudicium generetur. Nos ei-
quo nobis exslilisset acceptum, si secunduni privile- enii» poslquam eorura dicla inspexerimus diligeDter^
25 I.NNOCENTUHI PP. REGESTORUM LIB. XII. 24
in eodem ncgolin, prout cxpedire viderimus, pro- Ai. Datum Laterani x Kal. Aprilis, pontificatus nosiri
cedemus. anno duodecimo.
Dalum Laterani xv Kal. Apiiiis, anno duodecimo. XIII.
XII. EPISCOPO PATAVIENSI, ET ABBATI DEB0V1NGARDENBER6
NICOLAO ALEXANDRINO PATRIARCILE. PATAVIENSIS DIOECESlS.
Liilera consolaloria scribilur. De eo qui monaclius factus esl consensuuxoris.
(Laterani x Kal. Aprilis.) (Lalerani in Non. Aprilis.)
Fraternitalem luam in Domino commendamus (11) Veniens ad prasentiam nostram dilecttis filius
quod in medio pravae ae perversoe posiius nationis, L. lalor prasenlium nobis humiiiler intimavit quod
quasi lilium iiiler spinas devolionis odorem emiitis, cum olim inlrandi monasterium proposilum conce»
et ab uberibus sanclse RomanoeEcclesioematris tuse pisset, pluribus sacerdolibus, militibus et aliis bo-
te ac eos qui pro Chrisli nomine captivi tenentur nis viris prasenlibus apud uxorem suam precibus
nihilominus servitute postulas consolari, quorum te inslitit ut super hoc suum imperLiretur assensum,
angit angusiia et scandalum sa;pe urit. Deus autem eisdem presbyteris primitus exoratis ne prafaloe
patienlioe ac solatii te ac iilos consolari dignetur, et mulieri exponerenl quod el ipsain oporleretj dere-
omni gaudio et pace repleal in credendo, ut in spe B3 linquere sseculum, si viro suo daret licenliam ad
ac virlute sancti Spirilus abundelis ad selernae sa- monasterium convolandi. Cumque ipsum muiier,ne
tieiatis gaudia perventuri. Licet igitur ipsi variis ab ea discederet vice mulua precaretur, ipse asse-r
Iribulationibus affiigantur, tu tamen, lanquam pius rens quod nisi ab ea posset super lioc oblinere li-
Pater et paslor, eosdem ad palienliam non desinas centiam, non solum ei se inulilem redderet, sed
exhorlari, ne in tribulationibus ipsis defieiaiil; quia ctiam toti mundo, illa deinde tam ipsius quam mul-
kl quod in prasenli est momentaneum el leve tri- lorum astantium precibusque devicia, caput ejus
bulalionis ipsorum, supra modum in sublimitata altari supposuit manu sua : qui, ea prasenle, lonso-
aHernum gloriae pondus operabilur in eisdem. Non ralus ibidem monasterium adiit, et, (inilo probatio-
cnim sunt condignse passiones htijus lemporis ad nis rempore, professionem fecit solemniler mona-
futuram gloriam quos revelabilur in nohis, juxta chalem[; illa vero in soeculoremahens, inhonestos
quod Apostolus protestalur. Hi sane qui tribuialio- amatores admisit. Unde idem L. meluens ne suse
nes pro Cbristi nomine paliunlur, procul dubio con- conlinenliae illius inconlineniia impuietur, an in
regnabunt, si lamen fidticiam el gloriam spei usque monaslerio perseverare debeat a nobis consiiium
ad finem contineant inconcussam. Virtulum enim poslulavit. Quocirca discrctioni vestra per aposlo-
Uibulalio est adjutrix, et auditui dat vexalio intel- liea scripta mandamus, quatenus si est ita, pradi-
lecltim. jElernilalis namque pramia prseslolanles, ctum L. in monasterio quod inlravit absque inquie-
ex adversilatibus sumuht vires; quia crescenle pu- talione cujusquam perseverare libere permittatis.
gna, sibi manere victoriam non ambigunt glorio- Licel enim videalur in hoe non modicum deliquisse
sam. Sic equidem desideria electorum ex adversitate quod captiose asseruit quia, nisi sibi eadem mulier
proficiunt, dum prsemuniur, sicut ignis flatu premi- consenliret, lam sibi quam loli mundo se inulilein
lur ul excrescal, el ex eo quod exstingui cernilur redderet, et cum presbyteros exoravit ne pradiclaj
roboralur. Tu ergo, venerabilis frater, omne gau- mulieri exponerent quod eamdem relinquere saecu-
dium sestimato cum in varias tentationes incideris, lum oporteret, si forte licentiam daret viro, ex qtip
scieus qttod tribulatio palientiam operalur, patientia tamen eadem mulier caput viri altari spontesuppo-
probalionem, probalio vero spem, spes autem non suit, ct poslmodum, sicut asseritur, vixit incontinen-
confundit. Fidelis autem Deus, qui te non palietur ter, super revocatione ipsius non esset aliqualenus
lenlari supra id quod potes, sed faciet eiiam cum audienda, cttm ejus intenlio, si eumdem forte repe-
teiualione provenlum, ul valeas sustinere. Itaque teret, exceptione possitcommissae fornicationis eiidi;
confortare in Domino et in poientia viriulis ipsitis, D ] maxime cum antequam fuerit fornicata, ipsum uon
qui etsi le ad modicum dereliquit, educet tamen duxerit repelendum.
quasi Iumen justitiam luam et judicium tuum tan- Datum Lalerani in Non. Aprilis, anno duodecimo.
quam meridiem, cum venerit cum senaloribus lerrse, XIV.
et impii lunc in lenebris conlicescent. Nos enim, HUGBALDO ARCUIfiPISCOPO RAVENNATI.
qui secundum Apostoium.cum infirmanlibus infir- De correclione monaslerii S. Adelberli.
mamur et cum scandaltaatis exurimur, libi et ipsis, (Laterani n Non. Aprilis.)
quanlum Paraclelus concesserit Spirilus, consola- Correctione monasterii Sancti Adelberli supra
tionis suffragia curabimus imperliri, sperantes in eo Padum in Ravennatensi dicecesi, sicut asseris, con-
qui diebus istis novissimis antiqua ccepit miracula sliluti tibi lunc Faventino episcopo et venerabili
innovare quod circa vos mirabiliter et misericordiler fratri nostro episcopo Lucensi et dileclo filio abbati
operabitur ad iaudem el gloriam nominis sui, quod Sancti Joannis evangelislae Ravennat. dudum au-
esl b^nediclum in ssecula saeculorum. ctoritaie nostra commissa, cum ad idem monaste-

•(II) Cap. Yeniens, De convers. conjugators.


S5 PONTiFICATUSANNO XII, CIIRISTI 1209. *28
rium venissclis, invenislis illud graviter coliapsum A. utraque sibi te vendicare volente, subtililer inlueire
in lemporalibus et in spirilualibus deformatum. qttod licet Rachel pulchrior esset facie, Lia lamejr
Unde cum non esset ibidem qui faceret bontim fecundior eral prole; quoniam elsiconlemplaliva si£
usque unum, pauCissimos monaclios in eodem in- vila suavior, lanquam magis quiela, vila lamen ac-
ventos et vivenles in multorum scandalum dissolule liva est frucluosior, tanquam amplius opporluna.
juxta mandati nostri tenorem exinde depulisiis, cui Nam ubi gravior est conflictus, gloriosior est Irium-
nequivistis postmodum in reclore idoneo providere, phus, Aposiolo attestante, quod non coronabitur
quolibet cnram ejusdem monasterii [recusante. Cum quis nisi legitime cerlaverit. Unde Christus Se-
autem miper ad sedem aposlolicam veniens propo- cundum carnem non de Rachele nalus est, sed de
sueris coram nobis Ravennatem Ecclesiamolim di- Lia; nec Maria, sed Marlha, ipsum in domum suatn
clum monasterium tenuisse, quod etiam per privi- legilur recepisse. Cum autem dona gratiae quibus
legium felicis recordationis Innocentii papse, prade- praemines rion pro le tantummodo sed pro aliis acce-
cessoris noslri ei exstitit confirmalum, illud libi pisse credaris, non te decet ita solius- contempla-
resiilui peiiisti. Qiria vero de jure ipsius Ecclesise lionis sludiis inardescere quo minus ubi necesse
nobis pleiie liquere non potuit, volentes tihi gratiam fuerit ulilitatibus proximorum studeas imminere ne,
facere specialem, de fratrum nostrorum consiiio ex si per speculalionis secessum quietem luam saiuti
benigna providenlia libi perSonaliter duximus su- praiuleris aliorum, reus judiceris ex lantis quantis
pradictum monasterium commitlendum, ut liherain potuisses ad publicum veniendo prodesse.
provisionem atque correclionem auctoriiate nostra Quapropter etsi proeleriiorum oblitus, et ad an-
obtineas in eodem. Tu ergo, sicut vir providus et teriora cum Aposlolo te extendens, retrocedere noii
discreius, graliam tihi factam attendens, per dili- disponas, attendere tamen dehes qtiod sanctis ani-
gentiam sollicitam et soliiciludinem diligentem illud roabus prsecurrere non valebis, de quibus cum pro-
studeas taliter in spiritualibus et lemporalibus re- pheta dixisset quod ibant el non revertebantur, quo-
formare ut circa idem faclum pleniorem apostolicse niam ad virtutes ibaiit et non reverlebantur ad
sedis graiiam merearis. vitia, prolinus quod ibantei revertebanluradjiinxit,
Daium Lalerani n Non. Apriiis, elc, ut supra. quoniam ad conlemplalionem ibanl et reveneban-
XV. lur ad actionem ; quemadmodum Moyses ibal in
ABBATI DE TILIETO. moniem ut loquerelur cum Doniino, et confestim
reverlebatur ad castra ut inlenderel necessitatibus
Eum horratur ut electioni de se factce consenliat.
C populorum. Chrislus quoque cum aseendisset in
(Lalerani anno duodecimo.) monlem solus orare, descendit illico fld "discipules
(12) Novariensis Ecclesisenova necessilas novum periclilantes in mari. Hsec autem, fili charissime,
onus et a nobis imponi et a te suscipi persuadet. libi proponimus, ut eleclionem EcciesisememorataB
Quse pastoris regimine destitula, cum in" quem- canonice de te faclam devote recipias, qui'lan>
quam de suisconcordare nequisset, in te demum quam Aaron vocaris a Domino, ne forsan juguifc
unanimi voto convenit, valde quidein et ad promo- Domini sublerfugiens illnd aileges quod nemo mii'.
vendum bonum sui regiminis necessarium, el ad lens manum el rescipiens retro, aptus esl regno Dei,
removendummalumschismalis opporlunum. Proinde ctim uxor Lol relro respiciens in salis staluam sit
licet sedeas ad pedes Domini cum Maria circa unum conversa; quodque sponsa dicit in Canticis : Lavi
necessarium meditante, Marlhaetamen erga plurima pcdes meos,quomodoinquinabo eos (Canl. v)? curtl
saiagentis non debes ministerium aspernari, quia ille qui lolus est non indiget nisi utpedes lavel, et
Dominuset Mariam diligebat etMartham; ncc illas rnundus esl totus. Quanlumlibet enim anima tua
duas lanium sorores amabat, sed et Luzarum fra- contemplandi dulcedine delectata inter amcena Do-
trem earum qualriduanum mortuum et felidum in mini suavi somno soporata quiescat et quies ejus
monumenlojacenlem. Qui nisi peccalores amasset, 1D suscitatore non debeat imporluno turbari, velle ta-
de coelisad lerras minime descendisset. Non enim men debet evigilare cum expedil; quoniam sponsus
venil vocare justos, sed peccatores, ut quaereret qui dicil : Adjuro vos, filiw Jerusdlem, per capreas
quod perierat et saivaret. Cujus utique si le verum cervosquecamporumne susciletis nec evigilare facia-
discipulum confileris, et sicut ille dilexitdiligeredi- lis dilectam donec ipsa velit (Cant. ii),'non ut peni-
dicisti, non refugies profralernse ulilitalis amore ad tus non excitetur adjural, sed cum adjunelo, vide-
exterius atrium de cubiculo interiori procedere, licet donec velit. Et utique velle debet cum paucis
quandoquidem illum nosti propler nimiam charila- interposilis idem addat : Surge, amica mea, sponsa
lem quia delexit nos de secreio Patris ad publicum mea, el veni (ibid.). El illa inquit: Surrexi utuperi-
humanaeconditionis exisse, cum subtrahere tibi de rem dilecto meo, manus mem dislillaverunt in myr-
charitate non modicum videreris, si monachum rham, digiti meiprobalissima myrrhapleni (Cant. v).
episcopare non vaieat quse Deum potuit humanare. Ad quod signandum cum Dominus dixisscl aposto-
Inler duarum ergo sororum consiitutus amplexus, lis : Dormitejam el requiesciie; in coiUineTUi,sur-

(12) Videlib. xi, epist. 187, etlib/xin.cpist. 134.


27 INNQCENTIl111PP. REGESTOIUJMLIB. Xii. 26
(jlie, inquil, eamus(Mallh. xxvi). Dicente itaque tibi j L tionem tuam rogandam duximus et inonendam, per
Doniino: Surge de soranointerraiitendoequielis,etea- apostolica libi scripta pracipiendo mandantes, ac
mus in exercitium necessariseactionis, qttidlibi, quid in remissionem peccaminum injungentes (15), qua-
est aliud faciendum nisi hoe quod animaa lua; dici- tenus cum communis utilitas sil praponenda priva-
lur : Surcje,propcra, amica mea, el veni.Nec taiitum ise, tuum jactans in Domino cogitatum, ad regimen
surge dicilttr, sed propera, ut sit obedictuia sine Ecclesioesupradiclsepromplus accedas, ut cum hea-
mora. Posl testiinonia quoque proponimus et exern- lus sit qui seminal super aquas, et maledictus qui
p!a, iil ail majoremfirmilatem basis sit sub columna. fiumenluin abscondit in populo, lalentum libi a
Beatus q.uippe Gregorius de monasterio fuil ad Deo credilum nec in sudario iiges nec in terra suf-
apostolatum assumplns, et sanclus Marlinus de mo- fodias, sed nummulariis tribuas ad usuram, pro
naebalu ad prasulalum vocalus, cujus verbum le temporalibus receplurus aelerna, diligenler allen-
volumus prudenter adverlere. Domine, inquit, si tlens quod nemo accendit lucernam el ponil eam
adhuc populo luo sum necessarius, non recuso la- sub modio, sed super candelabrum, ul luceat cun-
borem, fial volunlas lua, imitatus Aposlolum, qui ciis qui sunt in domo. Cum autem secundum leges
dicebal: Cupiodissolviei esse cum Christo. Necessa- humanas ad suscipienda publica muuera quidam
rium aulem esl propler vos in carne manere (Phi- I8 sini compellendi, cur non magis secundum leges
lip. i). divinas cogendi sint aliqui ad ecclesiaslica officia
Sed dices (15) : lmpar sum illis meritis. Mona- exsequenda, dicenle Scriptura : Compelle illos in-
chus enim, non pradicatoris officio me ingerere, irare(Lnc. xiv). Tu ergo coaclionem nequaquam
sed me ac mundum legendo advenlum Dominidebeo exspecies, sed sponte offeras voluntatem; quoniam
pavidusexspeclare. Sciensenim imbecillitalcmmeam el excusatio quam haclenus pratendisli approbari
el fragile vas quod porto, vereor oflendere, ne im- potest ejus exemplo qui dicil: A, a, a, Domine
pingens corruam et confringar. Casligalor mei sum, Deus, nescio loqui, quoniam puer ego sum (Jer. l),
ila ut eliam quse luta sunt perlimescam. Experlus etobedenlia commendari valebilad inslar ejus qui
naufragium ad pelagus redire paveseo. In eremi dixit: Ecce, Domine, milte me(ibid.). Illam enim
pace sedco, quia mundi bella formixlo.Secessum excusalionem non credimus admi ttendam quod ideo
appelo solitudinis, quia lumullum vereor civitalis. nolis de monachatu ad poiitificatum iransire quia
Odorem cceleslis patrise concupisco, quia fetorem non vis de quiete regredi adlaborem, prselendcndo
abominor bujus mundi. Quod si responderiaius tibi, forte verbum Psalmistaediceiuis : Quis dabit mihi
hoc non eslpugnare sed 1'ugere(14). Sta in acie, pennas sicul columbwel volabo el requiescam; ecce
adversariis armatus obsiste ut postquam viceris ' elongavifugiens, et mansi in solitudine, exspectavi
coroneris, fortasse subjunges : Faleor, inquiens, qui tne salvum facerel a pusillo animo el lempeslata
debilitatem meam. Nolo spe pugnare victorise, ne (Psal. LIV).Absit utilli te non solum praferre sed
victoriam aliquando pugnans pcrdam. Si fugero, de- conferre prasumas qui protinus posl baptismum
vitavi pcriculum; si stelero, aut vincendum mihi ducttis esl a spiritu in desertum, et cum quadra-
esl aut cadendum : qui pugnat, et superari polest ginla diebus et quadraginla noctibus jejunasset,
et vincere; sed ego cum fugero, non vincor in eo mox ad dispensaiionem sibi creditam cxsequendam
quod fugio, sed ideo fugio ul non vincar. Non est exivit, factusobediens Deo Patri usqne ad niortem
enim securum vicino serpenle dormire; quoniam crucis. Et tu cave prudenler ne circa bonum obe-
etsi possil conlingere ut non moriar, potesl lamen dieiitise,quoeviclimis anleferlur, inobedieus effer?
ulaliquando mordeal evenire. Caeterum si propler- ris, ariolis et idololatris comparandus; prasertim
ca puguam vitas quouiam ulrum superaiurus sis cumnon sic semper evoceris adpublicum ut deseras
vel superandus ignoras, quomodo speras quod in omnino seeretum, quin polius quod in oiio contem-
eremo vincere tantum valeas et non vinci, cum plaiionis didiceris in exercilio doceas aclionis. Nam
certum sit non leviora, licet occultiora, frequenler j) el unigenilum Palris Verbum non si.c a Patre de-
ibi bella moveri. Nam et Lucifer cecidit ab em- scendit ut non remanerel cum Palre, ipso leslaute :
pyreo ; Adam exsulavit a paradiso ; Lot etiam in Nemo ascendil in coilum nisi qui de coslo descendit
monle peccavit, et Christus lentatus est in deserto, Filius hominis qui est in ccelo(Joan. m). Flumina
non lamen viclus, sed vincens, ut post mulla perdi- quoque non sic egrediunlur de mari ut non rever-
tionis exempla ipse unicum nobis fieret liberationis taiuurad mare; quia, juxla sentenliam Salomonis,
exemplar. Unde cuin utrobiqtte magna sit pugna, ad locum unde flumina exeunt reverluntur; et lu
sed inceria vicioria, cur non potius illud eligis sic frequenter impendes le aliis quod te nonnun-
unde, si viceris, gloricsior est corona ? Sed et co- quam restitues ipse libi.
luber juxta foramen suum exislentembominem soepe DatusnLalerani anno duodecimo.
perlransivit intactum, qui lamen alium suo quan-
doque thalamo venenavil inclusum. Qttocirca discrc-

(15) Hieronym. in epist. ad Rustic (15) Vide supra lib. x, epist. 1.


(14) Ex eadem epistola.
23 PONTIFICATUSANNO XII, CHRiSTl 1209. 50
XVI. A rem lemporalem, sed propler oelernam mercedem,
F.PISCOPOET ARCHIDIACONOCUMANiS. reconciiiari debeant ecclesiasticaeunitati, cum nui-
De dissolvendo malrimonio cujusdam. lus salvari valeat extra arcam, petitionem hujus-
(Laterani 111Non. Aprilis.) modi non duximus approbandam, cum in reconci-
Preces dilecti filii nobilis viri A. Cumani civis lialione ipsorum conditio non debeal hujusmodi
j nobis accepimus supplicantis ut cum M. mulier Cu- adhiberi. Quocirca discrelioni vestroe per apostolica
mana, cum qua matrimonialiler per viginli annos scripta mandamus quatenus si propriau salutis in-
et ultra permansil, consanguinea sua sit, et non luitti Deo et Eccl.esise reconciliari voluerint, eos
solum ipsa Cathara sit effecla, verum etiam ad cor- jtixla formam qua reconcilialusin praesentia noslra
mmpendum eum et familiamsuam pariler et vici- Durandus exslitii supradiclus, et quam libi, fraler
nosdie nocluque laboraus, quamdam sororem snam archiepiscppe,peralias lilleras nostras expressimus,
ad haeresim provocarit, quiuimo ipsi viro suo car- ipsos in Ecclesioe gremium recipere mansueludine
nali debito denegalo recesserit ab eodem, ac venire debita satagatis, et si demum secundum datam vo-
ad judiciumcitala contemnat, eos judiciofaceremus bis a Deo prudentiam lam [ecclesiaslicaehonestati
Ecclesioeab inVicem separari. Qttocirca discretioni quam eorum saluti viderilis expedire, pratum prse-
vestrse per apostolica scripta mandamus qualenus dictum seu alium locum idoneum, in quo ad
8i est ita, et consanguinitas inler eos legilime coram exborlandum seipsos el amicos eorum ctim timore
vobis accusala fuerit el probata, sublalo cujuslibet Domini valeant convenire, concedatis eisdem sine
conlradictionis el appellationis obstaculo inter ipsos gravi scandalo aliorum, quoniam aliter est cmn
divorlii senlenliam promulgetis. Si vero prsefata conversis quamcum perversisagendum.
muliercitata legitime prsesenliam vestram adire vel Datum Laierani m.Non. Aprilis,annoduodccimo.
judicio vestro parere contempserit, cum excommu- XVIII.
nicationem non timere dicatur, vos nihilominus PETROCOMPOSTELLANO ARCHIEPISCOPO.
lestes adversus eam a prsedito viro productos reci- Conceditur ei ut pallio uli possit exlra provinciam.
pere procurelis. (Laterani iv Non. Apriiis.)
Datum Laterani m Non. Aprilis, anno duode- (17) Ex tuarum tenore lilterarum accepimus
cimo. quod cum fuerit in concessione pallei tibi diclum
XVII. ut ipso infra luam Ecclesiam utereris, el tibi lam
ARCHIEPISCOPO SANCTJE R. E. CARDINALI ETCAPITULOde mandato regio quam etiam pro Ecclesise tuse
~
HEDIOLANENSI. negotiisprocurandisfrequenier extra luamsuas pro-
De negotio Durandi de Osca et sociorum suorum. vinciam commoranli verecunddm sit absque palleo
(Laterani m Non. Aprilis.)' ministrare, cum consueludo sit, sicut asseris, in
(16) Ex tuarum , fraler archiepiscope, tenore Hispania generalis quod archiepiscopi exlra pro-
aceepimus litterarum quod cum diieclus filius Du- vincias pallco indifferenter ulanlur, ut exira luam
randus de Osca et quidam alii socii ejus, qui pau- provinciam uli palleo valeas indulgeri libi a sede
peres catholici nuncupantur, ad le cum nostris apostolica poslulasti. Licet autem usus hujusmodi
litteris accessissent, eos benignilate dehita susce- sit abusus, et consueludo lalis dicenda sil potius
pisti, et quod pro illis luaefralernitali mandavimus corruptela, et ii graviter offenderedignoScanlur qui
satagens pro viribus adimplere, quosdam de socie- ulunlur palleis exlra suas provincias absqtie licen-
late ipsorum in Italia cottimoranles, juxta formam lia sedis apostoiicsespeciali, nos lamen in hacparle
qua idem Durandus reconciliatus fuerat coram volentes fralernitati tuse facere gratiam specialem,
nobis, reconciliasli ecclesiasticseunitali. Ideai quo- auctoritale tibi prsesenlium indulgemusutsi quando
que Duraiidus et socii ejus suis nobis litteris inli- necessitate aliqua prapeditus ad Ecclesiam libi
marunt quod reconciliatis Ecclesise per te diclis subjectam accedere forle uequiveris pro consc-
fratribus eorumdetn, quidam alii fere centum re- D crandis suffraganeis luis vel clericis ordinandis, et
conciliari volebant, dummodo quoddam pralum ad Ecclesiam alienam propler hoc te contigerit de-
quodcommune Mediolanenseipsis olim concesserat, clinare, dummodo is ad quem eadem Ecclesia per-
in quo sua scbola conslrucla consueverant conve- tinet id permittai, ulendi palleo in jam dicliscasi-
nire acexhortari fratres adinvicemet amieos, quam bus liberam habeas facultalem.
bonse memorise pradecessor luus destrui fecerat Datum Lalerani iv Ndn. Aprilis, anno duode-
dum essent excommunicalionis vinculo innodati, cimo.
etnunc iterum est erecta, ipsi concedere velles, ut XIX.
ad exhortalionem mutuam faciendam fratribus et FRISIENSI EPISCOPO, ET PR<EPOSITO ETDECANO MOfr-
amicis libere valeant convenire. Unde nobis humi- EURGENSI FR1SIENSISDIOECESIS.
liter supplicaront ut pralum pradiclum eisdem De homicidio casuali.
faceremus concediad proponendum in scbola pra- (Laterani m Non. Aprilis.)
fata more solitoverbum Dei, Cumigilur non propter Veniens ad prasentiam nostram diiectus filius
(16) Vide lib. vi, epist. 196, et Iib. xin , (17) Cap. Ex lillerat, De auclor. et usu pall.
epist. 77, 78.
31 LNNOCENTIIIil PP. REGESTORUMLIB. XII. 52
A. humiliier proposuit coram nobis quod ctim apud A 1 vestris justis postulatiouibtis clemenler annuimus,
Bononiam causa sludii commorans, repeiendoe le- et praefatam ecclesiam beatoe Marioe,in qua divino
ctionis occasione ad bospilium II. quondam stii socii mancipali eslis obsequio, ad exemplar felicis recor-
accessisset, dum ambo fci solario domus starent, et dationis proedecessorumnostrorumEugenii, Adriani,
verbis jocosis pramissis idem II. manibns collum Alexandri ei Lucii Romanorum pontilicum sub beati
ejns complexus eum dejicere conaretur, etipse dicto Petri et nostra proleclione suseipimtis etprasenlis
II. rcsislendo caput suum de illius manibus ab- scripti privilegio communimus. in primis siquidem
straxisset, eodem H. in domus parielem corrueiite staiueiites ul Ecclesia vesira honore ac dignitale
ac ad terram cadcnle, cum ipso ejus libia fracta abbatioejuxla insiiliitionem bonoememoriseHerberti
fuit; qui poslmodum alia siipervenienleinfirmitale, quondam Giasguensis episeopi et concessionem suc»
per incuriam medicorum in die quarladecima cessorum ejus perpeluis lempoiibtis poliatur et ordo
exspiravit. Quocircadiscretioni vestra perapostolica canonicus, qui secundum Deum et beali Augustini
scripla manilamus quatenus, si esl ila, eiilem A. ad regiilain in eadem Ecclesia insiiiulus esse diguosci-
caulclam injuncia pcetiiteiuia compeienli, ipsum el tur, perpeiuo ibi inviolabiliter observetur. Proeterea
sua beueficia retinere et ad ordines superiores qtiascunque posscssioncs, quoccunque bona eadem
ascendere absque contradictione ctijuslibet permil- " Ecclesia in decimis, reddilibus, aquis, pascuis, sil-
tatis. Quoil si non omnes, c»c, lu, fraler episcope, vis, terris cultis et incullis, vel aliis rebus improesen-
cum eoruni altero, etc liarum juste el canonice possidel, aut in futuruin eon-
Datum Latorani III Non. Aprilis , ponlificatus cessione poiHi/icum, largilste regum vel principum,
nostri anno duodecimo. oblatione fidelium, seu aliis justis modis, praslanle
XX. Doniino, poteril adipisci, firma vobis veslrisquc
CLAROMONTENSl EPISCOPO. successoribiis elillibata permanea.nl, in quibushoec
Vtrum liceal bona sua dare Ecclesia;pro beneficio propriis duximus exprimenda vocabulis, Ecclesiam
obtinendo. ipsam cum dectmis uiriusque Geddewrdeet Lange-
(Lalerani m Non. Aprilis.) ton el Nesebilb, elc, usque sicul charlse eorum
Cum pro beneficiorum ad donationem luam spe- donatorum testantur. Sane novalium vesirorum
claniiumpaticilatepaticissimos possis clericos, velut qtise propriis manibus aut sumplibus colitis, sive
asseris, ordinare, a nobis sollicile requisisti ulrum de nulrimenlis animalium veslrorum, nullus a
aliqui possint de bonis suis in aliquibus Ecclesiis vobis decimas exigere vel exlorquere prasumal.
mitlere in comnmiii, ut ex hoc beneficiis inslilufeis,(C Liceal quoqtie vobis clericos et laicos, eic,
tam ipsi quam eorum perpelui successores ad eorum usque relinere. Cum autem generale inler-
limliim valeant canonice promoveri. Super quo libi diclum terrae fuerit, etc, usque celebrare. Prohi-
duximus respondendum qnod qiianquam si Inijus- beiniis insuper ut nulli fralrum vestrorum post
modi bona oblata fuerinl cum conditione vel pacto, factara in eodem loco professionem fas sil sine
ul videlicet is qui obluleiit ea, illa poslmodum pro abbatis sui liceniia , nisi ,arclioris religionis ob-
prabenda retincat, et ad sacros ordines ad lilulum tenlu , de, clausiro recedere. Discedenlem vero
promovealur eorum (18), lalis oblatio seu etiam absque communium iillerarum cautione nullus au-
ordinatio (ieri non possU absque vitio Simonioe, deal relinere. In parocbialibus quoque ecclesiis
cum in talibus omnis paclio ac convenlio cessare quas habelis liceat vobis sacerdoles eligcre et
debeat jtixta canonicas sanctiones, si lamen pure dicecesanc episcopo prasentare : quibus, si idonei
ac sine pacto et condilione qualibet quisquam offe- fueiiut, episcopus curam animarum commitlal, ut
rat aliqiia bona sua rogans humiliier utea relinere ei de spiritualibus, vobis vero de temporalibus de-
sibi lieeat pro prabenda cl ad litulum ordinelnr beal respondere. Pro cbrismate vero, oleo sancto,
ipsius, procul dubio id Deri polerit absque vilioi consecraiionibus ecclesiarum, ordinationibus cleri-
Simoniacaepravitatis. ^ corum
qui ad sacros ordines fuerint promovendi,
Datum Lateraui III Non. Aprilis, etc. ut su- sive pro benedicendo abbate aut deducendo ad
pra. sedem, vel quibuslibet aliis ecclesiasiicis sacra-
XXI. menlis, nullusa vobis sub obtentu consuetudinis
HUGONI ABBATI ECCLESI.* SANCTyE MARIJEDEGEDDER- aul alio quoiibet modo"quidquara audeat postulare.
WUDEEJUSQUE FKATRIBUS TAMPRjESENTIBUS QUAMi Sepulturam praterea ipsius loci, etc, usque nullus
FUTURIS CANONICAM VITAM PROFESSIS 1NPERPETUUM.obsistat, salva tamen jusiitia illarum ecclesiarum a
De confirmalioneprivilegiorum. quibus morluorum corpora assumunlur. Inlerdi-
(Lalerani n Idus. Apiilis.) cimus eliam ne quis in vos vel monaslerium ve-
Quoties a nobis pelitur quod religioni el hone-- strum excommunicalionis, suspensionis, aut inler-
slaii convenire dignoscilur, animo nos deeet lihentii Jieli senlenlias sine manifesta et ralionabili causa
concedere et pelentium desidcriis congrtinm suffra-- audeat promulgare. Novas quoque et indebilas
gium imperliii. Eapropler, diiecti in Doinino fiiii,, cxaciiones seu consueiudines ecclesiis aul capeiiis

(1S) Vide supra iih. x, rpist. 169.


53 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 34
vesiris nullu* imponal. Nulli omnino ccclesiaslica;1A de noslro 'mandalo testes reccperinl ab utraque
soecularive persouoe liceal infra lerminos pa- partc productos, deposiliones eorum demum ad no-
rocbiarum vestrarum monaslerium vel canoni- stram proesentiamIransmiserunt. Nosaulem easdem,
cam absqtie dioecesani episcopi et veslro consensu nondum coram parlibus publicalas, in secreio per-
qnomodolibetinstiluere , seu eremum inclusorum legi facienles, invenimus lestes ipsos de causis et
vobis reclamanlibus in vestris coemeteriis ordi- ciicumslaniiis ad negolium.facientibus nullatcnus
iiar*"..Obeunie vero le], nunc ejusdem Ioci abhale inlerrogalos fuisse, ciijus videlicel condilionis, opi-
vel luorum quolibet successorum, nullus ibi nionis alque forlunac denuntiatores existant, et an
qualibel subreptionis astulia seu violenlia prae- criminosi, vel cpiscopi inimici, ulrum etiam bono
ponatur nisi quem fralres communi consensu vel zelo vel odio, el an canonica commoiiilionepra-
fralrum pars consilii sanioris secundum Dei li- missa fueril ad hujusmodi denunlialionem pro-
morem el beali Auguslini regulam providerint eli- cessum. Ilein ulrum ante. denunliationcm laiis opi- 1
b'endum.Decernimusergo ul nuin omnino hominum nionis exstilcrit episcopus memoratus. Rursus de
liccat prsefaiam ecclesiam lemcre perlurbare, elc, personis, causis, Ioeo, lempore, audiiu , visu , fama
asque profutura , salva sedis apostolicseauctorilate et cerlitudine ; de qtiibus inlerrogari prudentcr cl
et dicecesaniepiscopi canonica jusiilia. Ad indicium " sollicile dcbuerunl juxla legitiinas ct canonicas san-
autetn Iiujtis a Romana Ecclesia perceptae protc- ciiones. Volciilcsigilttr ut quod semiplcnc facltim
ciionis, marbolinum unum el canivelum singulis est, pcr veslram "diligenliam supplealur, arresla-
annis nobis noslrisque successoribus, sicui consti- lioiics ipsas suh bulla noslra vobis Iransmilieiiies
tuium cst, persolvetis. Si qua igilur in futurum,etc, inclusas, prascnlium auclorilaie niandaintis ,
iJs^aedislrictsesubjacealuIiioni.Cunciisauteineidem qualcnus cosdcm tcstcs jampridcm ab ulraque
loco, etc, usque pramia aeternse pacis invenianl. parlc productos vestro faciatis conspcclui prasen-
Datum Lalerani per manum Joannis Sanctoe lari, ad hoc cos, si opus lueril, pcr censurain cccle-
Mariiein Cosmidindiaconi cardinalis S. R. E. can- siasticam conipcllcndo ; quibtts sub dcbiio prxsliii
cellarii n Idus Aprilis , indictione xn. Incarnalio- juramcnli ct cxcoinmunicaiionis poina firmiier in-
nis Dominieoeanno 1209, pontificatus vero domini jungatis ut plcnain ei iiicram dicani dc oiiinibus
Innoceniii papoeIII anno duodecimo. vcrilalem super quibus a vobis fiierini reqtiisili ;
XXII vosque lam super circumsiaiuiis pranoiatis quain
JOANNI DEDOM1NICO JUDICISABINZSSI. aliis negolium contingciilibiis inquirentes diligcn-
Vt lestesexaminelin quadem causa. ( lissimc veriialcm, tniiversa sludiose cotisciipia sub
Q
(Lalerani Idibus Aprilis.) sigillis veslris nobis fidclitcr transiiiiltatis, partibus
(19) Significavil nobis dileclus fllius B. presbyter injungendo ut ad prascntiain nosiram pcr se vel
Sancii Nicolai diflecesisSabinensis quod fundatores procuratorcs idoneos venianl sic insiructoc ul atlc-
ejusdem ecclesiaeliberam eam esse volentes, fun- slalionibus publicatis scniciuiani a nobis, Domiiio
dationis tempore se in ea nihil juris penilus re- auctore', rcporienl. Quod si non omucs, cic, duo
linere dixerunt. Unde limens ne processu lem- vcslrum, etc. '
poris probotionis copia valeat deperire, provi- Daliim Laterani xin Kai. Maii, pontificalus noslri
deri sibi super hoc idem presbyter poslulavit. anno duodecim-
Quocirca prasemium tibi aucloritate mandamus XXIV.
qtiaienus lesles idoneos, quos diclus presbyter RATISPONENSI EPISCOPO.
super hoc lihi duxerit prasenlandos, examines dili- De reformandis abusibttsin clero.
genler, el eorum dicui in puhlica reduci facias mti- (Laterani xiv Kal. Maii.)
aimenla , denunliando fundaloribus antediclis vcl Cura de pasloralis officii exliortalur ut circa com
eorum hseredibus ul receptioni tesiium , si velint, missum libi gregem Ita diligenler invigiles quod
iniersint, el super denuniialione sic facta confici D B non possis de negligeutia reprehendi. Sane ad
facias publicuin instrtimcntum. noslram noveris audienliam pervenisse qtiod Plebani
Datum Laterani Idibus Aprilis, anno duodecimo. de rure luse dicecesisel quidam eortim Decani, qui
XXIII. eos deberenl conigere et ad pcenifentiam revocaiv-,
ASCULANO, RAPOLLANO, ETLAVELLINO EPISCOPIS.; cobabitationibus manifcslis polluti, cum ad gene-
De uccusationeadversus episcopumDoteniinum. ralem synodum singulis annis aeceduilt, excesitis
(Laterani xm Kal. Maii.) stios nequiler occulianics, el se inviccih confo-
Cum P. el I. presbyleri super inlrusione, dilapi- venles , nihil inier sc deuunliant, el sic in detri-
daiione, Simonia et insuflicienlia detulisseni olim nienlum animarum suaruni el scandalum plcbis in
cpiscopum Poleniinum , et super iis venerabiles suo peccalo permanent pertinaces. Praterea milites
fratres noslri Acheronlinus archiepiscopus et epi- quidam, qui se asserunl de suis excessibus non de-
scopus Yenusinus primo de dilecii filii nostri Gre- bere sacerdolum judicio subjacere, adulleria , in-
sjorii Sancli Theodori cardinalis A. S L. et poslea cesius ct aJiapeccata commitlunt impune, ncc

(19) Cap. Significavit,De testib.


3S INNOCENTHIII PP, UEGESTGRUMLiB. XII. 50
eliam corrigimlur. Plurimi eiiam virorum , jnulie- 1i nobis supplicatione monstravil, mantlaluin aposto-
rum ac puerorum, qui pro sacramenio confirma- licum circa puerum memoratum juxta pium ejus
lionis percipiendo ad episcopalem sedem non con- desiderium non impletis. Nolentcs igitur hoc pietatis
sueverunl accederc, iudifferenler decedunl sine optis relinqucre iroperfecium , per iterata vobis
susceptione hujusmodi sacramenti. Cum igitur scripta mandamus et dislrictc pracipimus qualemis
cnrum diooccsanusexislas, et ex injunclo tibi offi- dictnm puerum apud monasterium vestrum in litle-
cio luam debeas parochiam visilarc, ac lanquam rali pariter et morali scienlia prompta facienies
proprius medicus unde illis infirinilales cveniant instrui cbaritaie , ac inlerim in victu et veslilu
cognosccre lenearis, fralernitati luse per aposlolica providentes eidem, cum ad quinlum decimum an-
scripta mandamus qtialenus per leipsum ad inqui- num perveneril, ipsum in fralrem et monachum
silionem infirniitalum hujusinodi el curationcm admittatis. Alioquin , ne vel ejus vel pradiclsa suse
ipsarum sollicitudine diligenii pibcedas; quia si matris anima in dubium stispendalur, quae gravis
putredinem vulueris aperlione non ejicis, sana caro infirmitaiis incommodofaligala, circa provisionem
nequaquam in loco putredinis coalescel. Cocterum, ejusdem pueri minus commode polest malernae se-
cum nemo leneaiur suis stipendiis militare, nec dulilalis officium exbibere , venerabili fralti nosiro
bovi os claudi debeal iriluranli, prasenlium libi ]- ^ archiepiscopo Remensi el dileclis 'filiis ahbali Lon-
aucloriiale concedimus quatenus, cum propter hoc gipontis Suessionensis dioacesisel canlori Remensi
luam duxeris dioecesiinvisitandam , liceat tibi me- dedimus in praceptis ut vos ad id monitione pra-
deralam procuralioncm percipere; ita quidcm quod missa per censiuam ecclesiasiicam appellatione rc-
cx lioc Ecclesise non gravcnlur, sed potius per mola compellaru.
advenlum luuin suscepissc se gaudeant lam in Daltim Laterani xi Kal. Maii, anno duodeciffiO.
spirilualibus quam in temporalibns incrementa. Scriplum esl illis super hoc.
Dalum LaTeran.xiv Kalcn.Maii, anno duodccimo. XXVH.
XXV. 1LLCSTRI REGlFRANCUE.
EIDEM. De succursu lervm sanctcc.
De clericis non resideiilibus. (Laterani ix Kal. Maii.)
(Dalum, ul alia.) Illud quod quidam ad injuriam tuam referunt et
Ex parte lua fuil proposilum coram nobis quod incommodum regni lui, ad ulriusqtte procul dubie
Ralisponensis Ecclesioc ac aliorum episcopaituim redundal gloriam et profcclum, cum videlicet ingens
canonici, qui noluiil in parocliiis stiis, quas habciit ,P laus et grandis honor tibi simul el rcgno ipsi prove-
in lua dioeccsi, resideiuiam facere, ut lenentur , neiii ex eo qtiod inter alios raundi reges et rcgna
vicarios insiiiuunt in eisdcm. Qui cum nec ad ar- pro communibus necessitaiibus et utilifalibus uni-
chidiaconum vel decamim respectum habeant, cor- versalis Ecclesioeseu eiiam poptili Chrisli.ini ct re-
reclionem nolunl aliquam pro suis excessibus su- cursum ad (e specialiter sit ac illud, el polenter cis
siiuerc. Quare nobis humililer supplicasti quod, ne sil ab ulroque succursum. Propter quod, ul recen-
ipsoeEcclcsiae debilo scrvitio defraudentur , libi U- lia ponamus exempla, gloriam itiam ei poleniiam
ceniiain concedere dignaremur ul aUclotilate noslra regni lui liiulis hoc illuslrat insignibus quod pcr
fraternilali iuaj lieerct perpeluos instiluere vicarios Conslanlinopolilani acquisitionem et dclentionem
in eisdem. Cum igitur honori sil onus annexum, et irnperii ac subsidia el prasidia lerra sanctse nec
exsequi debeal oflicium qui bcnelicium est sortitus, non adjumenla fidei orlbodoxoemagnanimiUle tno-
fraternilati iuoe per aposlolica scripta mandamus rum fortium procurante, ipsos quasi proecipuosvisa
quatenus canonicos ipsos ad debitam in eisdcm est iis temporibus Latiniias habuisse quos adversus
parochiis residenliam faciendam, vel sallem idoneos Graciam insolentem opponeret aul gentem ineredu-
vicarios iuslilueudos in iliis, per quos diclis paro- lam seu etiam baeresim soevicnlem; ut jam pcne de
chiis debita serviiia inipcndanlur, monitione pra- I) omni quoesub coelocst natione non desil qui viclri-
niissa per cciisura.n Gcclesiasticamappciiaiione re- cem manum luam fortiumque Itiorum vel non iau-
niola compellas. det in aliis, vel non formidei expertus. Scd et nune
Dalum ul in alia. coelesli consilio, sicut crediiur, est provisum quod
XXVI. caetero lerrartim orbe postposito, de tuo spccialiler
ABBATI ET CONVENTUI SANCTI MEDARDI SUESSIONENSIS. regno, quasi de publico virorum lliesauro, vir quoe-
Vi pueram quemdam ad monasleriumadmillani. riiur qui Hierosolyiiiitani regni gubern.aculoprsgfe-
(Laterani xi Kal. Maii.) ralur (20), dilecto filio nobili vir» Joanne Brenensi
Cum ad supplicis petiiionis inslantiam Marioe coniiie ad dileclK in Clnisto (ilise (Mariae) ipsius
pauperis mulieris duduiii vobis direxerimus scripia rcgui dominse conjugium evocato; qtiasi le simul et
nostra ui... pucro nalo ejus vicluin et veslitttm lihc- rpgnum luum specialiter in hoc vclil rex aliissimtts
raliler minislranles, erudiri faccrelis cumdem in honnrare, ul is qui subdilus tuus erat, rcgnum siuc
scieniia liiturali, vos, sicut prafala mulier iierala peculiaris hocredilalis accipial, cl oricntali provin-

(20) Vide Saniiluin, lib. m, parl. n, cap. 5, 4.


'
37 PONTIFICATUSANNO Xll. CIIRISTI 1209 -33
cise in urgenle neccssitaie succurrat. Quapropler A obolos el dimidium iuler novos, vcteres , atque
nos pro nihilo rcpulalo quod dicimur a quibusdam duplices, novem Skifatos, scptetn marabutinos, et
rrgnuni lutim pradictorum pratexlu viris ei viiibus praterea in Skifalis el auro ftacto adpondus Roma-
dcstiluere ac ope shnul el opibus vacuare, sereniia- nura uncias octoginta; quaevidelicet oninia summam
tem regiam ad proniolionem htijus negotii secure oclingcnlorum quinquaginla librarum. Provenien-
duximus exhorlandam, cum ex hoc potior lihi salus sium senatus atlinguiH (21) discretioni vestra per
et regno ipsi major speretur prosperilas provenlura. aposlolica scripta mandantes qualenus ea in necessiia-
Qttod profecto cum inler csetera regua mundi a libus lerroe sanclae, prout melius expedire videritis,
lemporibus quorum non exslal memoria pro calho- expendatis, babentes pradictum fralrem in Doinino
licissitnorumprogenilorum tuorum merilis multa sit commendatum, et eum ad domuni suam, cui saiis
rerum ac lemporum fecundiiale gravisum, sub tuo esse noscitur necessarius, quanlodiis polueritis
demum felici regimine direclus esl Dei munere remiltentes. TaiHumdem eliam assignari fecimus
mundi cursus prosperius circa ipsum, tit iuter csele- , magisiro et fratribus Aventini, qui per nunlium
ros mundi reges pro tuis magnificis gestis praful- suum debenl illud vobis similiier deslinare. Misimus
geas gloriosus, sola denique, quod liistcs referimus, quoqne vobis anno praleriio per Templarios sum-
causa conjugii maculam in gioria lua posuit; quam B main auri mille librarum Proveniensis moneU va-
uiinam satagas abolere, ut tolus omnino ab omni lentem, de qua nullum adhuc habuinms rcsponsum
macula sis immunis. Rogamus ergo regalem man- a vobis. Disponimus eiiam millcre vobis per Hospi-
sueiudinem el exhorlamur attenlius, in reaiissio- talarios et Templarios mille quadringentas marcas
nem lihi peccaniiuum injungentes, quatenu» urgen- argeiui, cum consilio vestro et nobilis viri Joannis
lissima lerra sancioe necessitaieprospecta, injurio- Brenen comilis, cuni ad vos, Deoduce, perveneril,
sum vel damnosum non reputans quod procul dubio expendendas. Sed et electo liiutociieno proposuimus
libi esl honorabile ac perutile regno luo, prafalo pro necessitalibus suis pecuniam muluare, quani
comili ad procedendum in hoc non solum impendas ipse demum reddet pro necessiiatibus terra sanctae.
auxilium per te ipsum, sed per ttios facias exbibeii. Dalum Laterani anno duodecimo.
Nos enim, ul quod super ipso negoiio maxime pro XXIX.
terrse s.anclaesubventione aliis suademus, ipsi quo- JOANNI ABBATI S. BERTINI, etC.
quc in aiieclu gerere comprobemur, praeler alia quoe (Hanc epistoiam ex nolis chronologicis. libro II
quanlum desuper nobis datur eidem terra multifarie resMuimus. Esl nunc inhoc libro ordine 58 bis.)
EDIT.
mullisque modis auxilia proeuramus, summam mille C
XXX.
quadringenlarum raarcharum, in quibus nobis co-
mes ipse lenelur, in utililatem pradictae lerra ita MILONISUBDIACONO.
providimus largiendam ul persoluta ea fralribus Dispensalur cum eo super defectu nalalium.
Templi el Hospitalis ab ipso, per eos deferalur ad (Laterani xm Kal. Maii.)
In iniquilalibus cum Propheia concepttts non
illam, ei landem in ulililalem pradiclam cum con-
silio venerabilis fralris nostri palriarchoe Jerosoly- erubuisii nobis exponere quomodo in delictis le pe-
niitani nec non magistrorumllospitalis elTempli et perit maler tua; gratiaque redimendo nattiram , ad
submovendum iinpedimentum [castialis originis,
ipsius comitis expendatur. Ad hoec, c.um, sicut pro
certo comperimus, litterse noslroe libi soepeminns aposlolicoeimplorasti beneficium pietalis. Nos igitur
fideliler exponanlur, in hoc esse te volumus de coe- attendenles ingenuos mores ingenuis natalibus an-
tero cauiiorem, cum vitiosus inlerpres aliquando tecelicre, nataeque condiiionis fortunoeviriutis facioe
anleire, inlellecio tam ex compalriotarum
iBinus, interdum plus, nonnunquam vero aliud et gloriam
aliier quam in ipsis continealtir exponal, culpabi- ttiorum laudabili leslimonio quam eortim qui apud
diulina le no-
liter te decipiens, ctijtis inlelligenliam fascinal, et sedem aposlolicam ex conversatione
indus-
dainnabilrter nos offendens, quorum iuteniionein ^ verequod forluilum nativitatis defectum per
Cacterum Iator G. de irimn bonilalis redimis supplemenlum, de miseri-
depravat. prascntiiim prior
cordia quse stiperexaltat judicio, auclorilate tibi
Gaia, virutique providus ei fidelis, quae super qui- aliud
busdam aliis a noiiis acccpit libi referel viva voce. prasenlium indulgemus quatenus, dummodo
Dalum Laterani ix Kal. M.tii, anno duodecimo. non obviel de canonicis iuslilulis, hoc quod Paier
luus in diaconalu de simplici te genuii concu!ii;:a
XXVHI. non officiat libi meriiis sic adjulo quo minus eccle-
PATRIARCH^E JEROSOLVMITANO ET MAGISTRIS HOSPITA- siasticumbeneficium, cui cura non sit animartim
LISACTEMPLI. anncxa, valeas ohiinere canonice ac obtenttim
Mittiiur eis pecunia. liberc retinere. Nulli ergo omnino hoiuinum liceat
(Laierani anno duodecimo.)] hanc paginam noslrse concessionis infringere, etc.
Ecce roiltimus vobis per dilecium filium Joannem Si quis aulem, elc.
de Sambuco fralrem Hospilalis Jerosolymitani, ho- D.iluui Lateraui xin Kal. Maii, poiHificatusnostri
spilaiis Sancti Basilii bis mille ac ducenlos el sex anno duodecinio.
(2i) Videstipra lib. i, episl. 109..
39 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 40
XXXI. i k.ardenliori oralionum affeciione pro salute nostra
nUGONI DESADLRANO RECTORl ECCLESIJE DEVOLOBRICA., cognovimus assurgere. Sane miseralionum Domini.
Suscipilur protectioneaposlolicmsedis. quibus posl Iribulaiiones muiias et malas in solic
(Laterani x Kal. Maii.) pairum nostrorum sedimus, recordanles, ecclesiaf
Sacrosancta Romana Ecclesia devolos et humiles bcali Adelherli marlyris (22) quam matrem regni
filios, etc, usque confovcre. Eapropler, dilecle in esse el melropolim quamque palribus et prade-
Dominofili, luis jnslis postnlationibus grato concur- cessoribus nostris cum insignibus fidei sacramenta
renles assensti, personam luam cum omnibns bonis regalibus administrasse conslat, in noslrse corona-
lam ecelesiasticis quam muudanis quse imprasen- lionis memoriam, quani desursum capiti noslro per
liarum raiionabiliter possides, aul in futurum jusiis inanumvenerabilis'patris Joannis archiepiscopiSiri-
modis, prasiante Domino, poteris adipisci sub beati goiiicnsis Oeus imponere est dignalus, has donorum
Pelri el nosira prolectione suscipimus, spccialilcr nosirorum ptimitias, licet exiguum munus, allri-
autem ecclcsiam de Volobrica cum appendiciis ejus buimus, ul annualsm in stipradicli mariyiis Chrisli
ecclesiis de Massciano el de Conlolenz, ac omnibus festiviialecanonicis Deo illic deservienlibus ceninm
aliis pertinentiis suis, sicutea ex collaiione sanctse mareaeargenti contradiciione confusa de regali of-
recordalionis Peiri de Caslronovo aposlolica\sedis * feranlur seraiio. Quod ut ralum et stabile pcrseve-
Icgaii ac assignatione bonaememoriae E. Uticensis ret in posteruin, praseniem paginam in argumen-
cpiscopijtisie possides et quiele auctorilate libi lum noslii muneris adnolaiam sigilii noslri robora-
aposlolica confirniamus el prsesenlis scripii patro- vimus impressione.
cinio communimus. Nulli ergo, etc, hanc paginam i Daltini pcrmanus Goihfridi Orodiensis praeposili
noslra proleclionis et confirmaiionis infringere, Aulseregiie cauccllarii anno DominicoeIncarnalio-
elc, usqtic incursurum. nis!206, venerabili Joanne Strigoniensi archiepi-
Daltim Laterani x Knl. Maii, anno duodecimo. scopo exislenlc, Calano Qtiinquecclesiensi,Boleslao,
XXXII. Vaciensi, Pelro Geuriensi episcopis, MochonePa-
ARCIHEPISCOPO ETCAPITULO STRIGONIENSI. laiino el comile Bichoriensi, Chepaiio filioMnia-
Confirmatur eis donatio fucta a rege Hungarim. bano, Benedicto Vayavoda.Chepanocomite Baciensi
(Laterani xn Kal. Maii.) Smaragdo Zodakiensi el comile Curise, Gula coniiie
In aulbenlico scripio charissimi in Chrislo filii Budrugiensi, MarcelloSupruniensi, Tiburcio Albensi,
nostriAndre:e,illuslrisregisHungaria>, nobisosienso Polh. Musuniensi comile. > Nulii ergo omnino
perspexiinus contineri quod ipse miseratiomim Do- | , bominum liceat linnc paginam noslra confirmalionis
mini recordatus, quibus posl tribulaliones mullas nifiingere vel ei ausu temerario conlraire. Siquisau-
et malas recognoscebat se in palruin suorum solio lem hoc alleiHareprasumpserit, elc.Msiyweincursui)!.
residere, in suoecoronalionis memoriam, quamper Dalum Lalcrani xn Kal. Maii, ponlificatus noslri
inannm luam, fraler archiepiscope, desursum se anno duodecimo.
recepisse faleiur, ecclesioe veslra beati Adeiberli XXXIH.
mariyris religiosa devotione concessil ul annuatim ABBATI ETCONVENTUI SANCTIEERTINI.
in feslo ipsius marlyris canonicis servienlibus in De eleclione Abbutis Alciacensis.
eadem centtim argcnii marcoe, conlradiclione sub- (Laterani n Kal. Maii.)
)ala, de rcgali acrario persolvantur. Nos igilur veslris (23) Abbale Sancti Silvini Alciacensis olim viam
precibus inclinati concessionem ipsam, sicul pie universsccarnis ingresso, cum ejusdem loei mona-
ac provide facla esi, el in pralibato anihentico chi elegisseni quemdam de ipsius gremio in abba-
coniinelur, quod de verbo ad verhum prasenti pa- lem, et cjusdem confirmaiionem eleclionis a bonoe
ginae duximus inferendum, auctorilale aposlolica inemoriaeMoiinensi episcopo nequivissent aliquaie-
confirmamus et prasentis sdipti pairocinio coin- nus oblinere, per procuralorem suum confirmalio-
muiiimus : cujus lenor esl lalis : t In notnine sancloe)) iiem ipsam a sede aposlolica pctierunt. Caeterum
Trinilalis el individuoeuniiaiis. ANDREAS Dei graiia procuraior vesler proposuit ex adverso quod cuin
Hungaiiae, Dalmaliae, Choroacise, Ramoe, Servise, secundum approbatam consuetudinem el privilegia
Galliciae,Lodomirioequerex, in perpeltuun. ..-ponlificumRomanorum abbales Alciacenses debe;nu
« Cum ex regise dignilalis oflicio quibuslibet Deo de monasterio vestro semper assumi, hujusmodi
dicalis domihus lcneamur manum pielaiis clemcu- eleciio er.U non imtnerilo reprobanda, ntpole con-
ler porrigere el earum tilililati modis omnibus in- tra consueiudinem diulurnam et privilegia sedis
lentlere, cupienlcs lamen aliquid in gazopbjiacium aposlolicoealientala, el Alciaeenses moiiachi debe-
cum pauperctila millcre, veleris inslar leslamenti, hant de jure compelli ut de monaslerio vestroper-
quo mellis, inler coclera, priinitite poni viilebaiuur sonam idoneam sibi eligerent in abbalem. Cunique
in sacrificio, benigniorcs regioe serenilalis oculos stiper hoc iis el aliis coram Jdileclofilio Guala San-
illis accommodavimus quas a prtmis crcdulitalis no- ctoeMariaain Porlicu diacono cardinali, quem pro-
slra cunabulis et ainplioii dignilate pracminere et curaloribus ipsis audilorem concessimus, allegatis

(22) Vide lib. xiv, cpist. 156. (25) Cap. Abbale, De verbor. signific.
jsi PONTIFICATUSAWfO XII, CiiRiSTI 12(19. 42
^<
nobis nequiverit fleri plena fides, dileclis fihis dc A cavealur, quae probabiiem in se continet raiionem,
BalaiHiis, de Longovillari, el Sancli Joannis abba- ul abbate defunclo non assumaiur extraneus in
tibus Ambianensiset Morinensisdkeccsum dedimus •abbatem, sed de congregalioricipsa, queiu propria
in mandalis" ul auditis quaeulraque pars duceret voluntate coiicors fralrum sccielas duxerit eligen-
proponenda, causam ipsam cum quibusdam de an- dtim; qtiod si aplum inler se invenire nequiverint,
tiquioribus privilegiis, a quibus alia originem ira- solerter sibi de aliis monasteriis eligant ordinan-
herent, ad examen noslrum remitlerent sufticienter dum, per usum htijusmodi nequil sacris canonibus
instructara, assignato partihus lerraino compelenti derogari. Sednecdici polerat quod ex eo coiisue-
quo nostro se conspectui praesentarent senientiam ^ludoaliqua
> quasi conlradielo judicio fuerit inlio-.
reeepiurae, Qui juxla mandati nostri conliuentiam ducta quod pradicio modo exsiiiit in memorati
in negoiio procedentes, receperunt testes ab utra- Guarini electione processum, cum illud pro bono
que parle producios, et altcsiationibus publicatis, pacis faclum exlra judiciutn dignoscatur. Sed ad
demtim eamdem eatisatn instructam ad nostram heec vestra pars replicavit ex hoc colligi evidenter
praseiitiam reriiiserunl. Nosvero depositionibus le- quod in eleclione ipsius Guarini, non pro bono pa-
siitim diligenler inspectis, invenimns sufficienter cis, sed ex debito potius fueralsic processum,
quia
esse probalum quod a sexaginta annis et infra mo- ^B plures alios postmodum devestro monaslerio Al-
nachi Alciacenses abbatem sibi de vestro monasierio ciacenses roonachi elegerunt, cumque filia malri
elegerunt, ita quod infra prsesciipti temporis spa- adeo sil conjuncla ut aliena vel extranea non in-
jium de vestro coenobio seplem fuerunt in Alcia- telligatur ab illa, el ecclesia vestra sit maler Alcia-
censes abbates assumpti. Unde cum juxta legitimas censis Ecclesioespiritalis, profecto Alciaceusis eon -
sanciiones leges ipsas consueludo antiquilus appro- venttis non intelligitur exlraneum vel alienuin eli-
baia lenaciier imiielur, et quod collegiis prastiium gere cum de vestro collcgio sibi assumii abbatem.
fuisse cognoscilur perpetuae Iegis vicem debeat ohli- Fuit insuperex parie Alciacensium allegatum, quod
nere, seeundum pracedenlem usum in Alciaeensi ctim Paschalis papa subrogalionem abbatis Sancti
C03nobioerat electio celebranda, maxime cum con- Siivini monasterio vestro jtixia morem pralerili
sueludo hujiismodi diuiurno lempore inlroducta lempoiis duxerit concedendam, nec de prspteriti
videalur qnodam modo contradiclo judicio appro- temporis more seu consuetudine liat fides, per ej.is
bata;quia cum quadam viceGuarinum Alciencen- privilegium el similia nullum super hoc Alciacensi
sem monachum elegissenl, ejus eleciio robur habere monaslerio poterat prajudieium generari. Contra
non poluil doncc apud monasterium vestrum pro- quos fuit ex parte vestra responsum quod lioee
f,
fessione facta posl aiiquanlum temporis, quando ^ determinatio secundum prceleritilemporismorem, et
seiiicel abbaii el convenlui monaslerii veslri pla- causalis et condilionalis polesl intelligi, el (am ad
cuil, in Alciaccnsem exstitit abhatem assunipius. personale quam impersonale verhum referri. Sienim
Ex privilegiis quoque Romanorum ponlifieuin mo- impersonalc verbum deierminet , condilionaliler
nasterio veslro concessis argui poterat evidenter inlelligitur, ei talis est sensus. Conccdimus subro-
Alciacensem abbatem fore de vestro collegio eli- galionem abbatis Sancti Silvini apud Alciaeum
gendtim. Nimirum privilegio felicis recordalionis in veslra seniper dispositione consislere secundum
Paschalis papoe pradecessoris nosiri. hujusmodi prateriti lemporis morem, id esi, si mos prateriti
-
capituluir. apparet inserlura : Subrogationem abbaiis temporis lalis fuit. Si vero verbum determinet
penes monaslerium Sancti Silvini apud Alciacum personale, causaliler debet inlelligi, ut sit sensns :
juxia prwlerili lemporis moremin vesira sempercon- Concedimus secundum prateriti lempoiis morem,
cedimus disposilione persistere. Cujus verhis bonae id est, quia mos praterili temporis obtinuil, subro-
niemoiise InnocciUiuspapa pradecessor uosierpror- gationem abbatis Sancti Silvini apud Alciacum in
sus inhaesil. In privilegio quoque Calixti secundi vestra semper disposilione consistere. Hic aulem
papaecapitulum linjusmodi inveiiitur : Porrojuxta nr>sensus reclior esse videlur : Quia, cum privilegium
Domini prcedecessorisnoslri sanclm memoriasPas- sil lex privala, et lex non debeai esse obseura vel
ckalis papa decretum abbatis subrogationem penes captiosa, sed certa et manifesla, nec esset privaia
Alciacumnon aliunde quam de veslro monasleriofieri nisi aliquid specialiter indulgere.l, profecto sic
apostolica aucloritale decernimus. Ad lisec aulem iiilelllgenda sunt illa verba u£ res de qua aghur
pars adversa respondil quod etsi evidenur per de- valere possit polius qu-jjji perire; maxime cum
positiones lestium probaretur quod infra .praedicii supradiclus Calixtus pafa, qui eidem Pascliiili e
lemporis spatium de monasterio vestro semper fue- . vicino succeSsit, verbis oequioribus usus, determi-
ril abbas Alciacensis assumptus, ex boc lamen naiionem illam pforsus amoverit ul ambiguitas lol-
nulltim Alciacensibus monachis prajudicium pro- lereiur; et quoddicebatur in concessionePaschalis,
babatur, cum hoc non ex necessilate aliqua factum ul videlicet subrogatio abhatis Sancii Silvini apud
fuetil, sed ex libera voluntaie. Pralerea licet con- Alciacuni in dispositione veslra semper existeret,
'suetudinis ususque longoevinon sil vilis aucloriias, ipse muiaverit, decernens subrogalionem illius
non est lamen usque adeo sui valilura momenlo ut abbatis non alitinde quam de veslro monasterio
rationem vincat aut legem. Unde cum lege canonica faciendam, ut eleclio ad jus commune posset ex
PATROL.CCXVI. 2
43 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 44
parlc reduci. Eadem quoqtte verba sie esse inler- A nem ipsius modis omnibus intendebat. Pralerea
prcienda subscquens consueludo declarai, quse per- fratrem ejusdem D. fuisse confessum in pleno capi-
hibelur esse optima legum inlerpres. His igilur et lulo se perjurum et in fratris sui odium falsum per-
aliis ad eamdem causam spectantibus diligenier au- hibuisse leslimonium adjecisli, et quod Iicel E. pri-
dilis el perspicaciler inlelleclis, deconsilio frairum mitus fuerit in jure confessa se adversus pradicium
noslrorum monaslerio vesiro adjudicavimushtijus- D. qusestionem maliiiose movisse, postea lainen
modi dignitalem, ul qtioliescunque in Alciacensi hujusmodi se dixisse proposuit pecunisepromissione
monasterio abbalis eleclio imininet facienda, Alcia- decepla, quodque sibi conslat Iegitime dictos lesics
censes monachi de ccenobiovestro personarn ido- tam denunliationis lempore quam cum eliam idem
neam sibi eligant in abbalem , ita videlicel quod D. malrimonium cum pradicta S. conlraxisse digno-
landiu monaslerium vestrum hac honoris debeat scilui' fuisse prasentes. Licet aulem confessio fra-
prarogaliva gaudere donec in eo vigueiit obser- tris pradicti D. qui post deposilionem suain pro-
vanlia regularis, ul idonese personoa inveniautur in priam turpiiudinem allegando asseruit se perjurum
ipso qusepossinl in abbates assunii. Nulli ergo om- cl falsum perhibuisse lestimonium in odium fr.atris
nino honiinum liceal hanc paginam noslrae diffini- sui, sil penilus respuenda, eum hoc modo quilibet
lioiiis infringere vel ei, elc, usque incursurum. posset suum tesliinonium infirmare, ac nmlier con-
Dattim Lalerani, ix Kal. Maii, ponlificatus noslri fessioneminjurefaclam eo pratexlu revocare non
anno duodeciino. possii quod se falelur corrupiam promissionepeeu-
Scriptum ekt episcopoel cantori Alrebalensibuset niaeboc disisse, quia tamen an supradicii testes
abbati de Moule Sancti Eligii Atrebalensisdiceccsis sint contra malrimonium admiltcndi, aposiolicse
in modumexsecuiionisusque assunii. Quocirca elcc- sedis oraculo poslulas edoceri , fraternilati luse
lionem a prafalis Alciacensibusmonacliis lemere insinualione prasenlium innolescal quod felicis
aileiUatam omuino cassanlcs , prasenlium vohis recordalionis Alexander papa proedecessor nosler
auctoritale mandamus qualenus quod a nobis esl cousullus ulrum si de propinquilate illorum qiti
senteniialiter diflinilumfaciatis appellalione remota sunl malrimonio copnlandi aliqua liat menlio , et
inviolabiliter observari, conlradiclores, si qui ftie- presbyteii per eeclesias publiee dicant ut qui novit
rint, vel rebellcs per censuram ecclesiasticam com- aliquid infra terminum qui prafigittir exeat et pro-
pescentes. Quod si non otnnes, elc, tu, liaterepi- ponat, an IIIi qui posterius veniunt, ad accusalio-
scope, cum eorum akeio, etc. neai debeant vel teslificalionem admitti, taliler
Datum ut in alia per totum. I legitur respondisse, quod si suspicionecarcntposte-
C
XXXiV. rius venienles, ab accusatione vel testiflcaiione
EPiSCOPO SANCTI ANDUE.33. repelli non debenl (24); cselerum si commonili a
De tcstibusadmitlendisin accusalionemaliimonii. preshyleris lacenl, el poslmodum accusare vel le-
siificari voluerinl, tanqtiam suspecli merito. repei-
(Laterani, ni Non. Maii.) leiituj-.
Per tuas nobis lilteras inlimasli quod cum D. Datum Lalerani, iu Non. Maii, poiitificatusnostri
laicus ttiaedioecesisS. mulierem uina denunliaiione anno duodecimo.
prxmissa juxla consucludineitiEcclesise Scoticanse XXXV.
duxeiit soleiiiniier in uxorcm, poJtmodumE, mulier
NOBILI VIROE. COMITiIRSUTO.
in lua coroparens prasentia coiislanlcr asseruit
quod pradictus D. piius dederai ei fidem de ipsa Suscipitttr sub proleclione apostoliccssedis.
ducenda , el poslea carnalilcr fucral comnustus (Datum ut in alia.)
cidem, suscepla cx ea prole quam sibi pradictam Ex sincero devotionis affectu quein ad benli Petri
S publicc copulasset, cl licei idcm D. fuerit de apostolorum principis sedem habere digno-,ceris,
plano confesstisse prius illam carnalitcrcognovisse D '. villam quae Sulcem mincupaiur Romanoe Ecclesioe
ac suscepisse sobolem ex eadem, nihilominus tamen iiberaliter conlulisti, unum aureum apostolicaesedi
quod fidem ei dederit ornnino negavit. Verum, cum annuatim ex ipsa solvcndo. Nos igitur donationem
ad hoc probandum pradicta E. tres lesles iuduxc- ipsam lam gralam quam ratam habentes, ul ejus-
ril, idem proposuil ex sdvcrso quod cum prasenles dem apostolicoe sedis prasidium tibi sentias non
exstilerint iidem testes qtiando dcnunliatio facta decsse, personam luam cum omnibus bonis quee
fuit ei matrimonium cum pradicta S. publice cele- imprasentiarum rationabiliter possides, aut in fuin-
bratum, cuin etiam conviviointcrfuerint nupiiarum, rum justis niodis, dante Domino, poleris adipisci,
nunc, laiiquam suspecti, utpoie qui mtilto lempore sub beati Petri et nostra protectione suscipimus et
tacuerunl, erant non immerilo repellendi. Unum praseniis seripli pairocinio conimtinimus. Nuili
quoqne ipsorum teslium, qui ejusdem D. germanus ergo omnino hominum liceat hanc paginani nosirae
exislit, idem D. repellere nitebatur lanquam adver- confirmationisinfringerevel ei, elc, usque in fmem.
sarium manifeslutn, pro eo quod ad exhxrcdalio- Datum tit iti alia per lolum.

i 1 Collect,
(24) Cap, Ad hcvc,Qut matrimon. accus. possinl, in
... rmvnirirATins ANNO XII. CHRISTI 1209. *G
XXXVI. i tradictores per censuram ecclesiaslicam appella-
A
MELDENSI EPISCOPO ET ARCUIDIACONO PARIS1ENSI. lione poslposila compescendo.
- ' ! Datum Laterani, iv Idus Maii, ponlificatus noslri
Eis commiltitur causa camerarii Carnolensis.
anno duodecimo.
(Lalerani, ivldus Maii.) XXXVII.
Cum olim venerabilis fraler noster episcopus Car- IGNIACENSIET VALLIS CLARiEABBATIBUS CISTERCIENSIS
notensis dileetum filium Radulphum quondam ca- ORDINIS, REMENSIS ET LAUDUNENSIS DIOECESUM, ET*
meraiium suum decano, canlori, subdecano, et; DECANO REMENSI.
suceentori Carnotensis Ecclesisead quamdam prse- Adversus iniquas excommunicationes.
bendam in ipsa vacantem prasentassel ex more, (Lalerani, n Idus Maii.)
idem decanus offerens se legilime probaturum quod[ Cum simus secundum Aposlolum el majoribus et
ptibliea quortimdam criminum Iaboraret infamia,, minoribus ex susceptoe servilulis officio debilores,
ipsum admillere recusavit. Cumque dilecti filii P. providere lenemur ne conira doclrinam ipsius cujus
j/rapositus, S. G. etl H. et quidam alii canonici. i. imitatores debemus exislere personas accipere vi-
Oarnotenses super hoc inquisitionem fieri peliissent, deamnr, et nimium deferendo pralatis, indebite
abbas de Sarnaio et conjtidices ejus, quibus idemi R ' gravare subjectos. Sane dilecti filii
presbyieri Sues-
negoiium delegavimus, qtiia dictum camerarium,, sionensis episcopalus noslris auribus inlimarunt
sicul ex Iitteris eorum accipimus, non solum pu- quod episcopus et archidiaconi eorumdem nonnun-
blica laborantem infamia , verum eiiam illis irreti- quam eis exacliones indebilas imponentes, subiio
tum eriminibus invenerunt, silenlium iniposuerniH\ contrajuris ordinem, non solummodo per seipsos,
eidem super memorala prabenda, ipsum ab ouinii verum etiam per suos officiales, eos el eoruin Ec-
oflicio et beneficio eeclesiastico suspendenles, et clesias irrationabili excommuuicationis el interdi-
retinenles in manibus noslris ecclesiastica beneficia cii promulgalione fatigarit. Unde suppliciier pe-
quse habebal ad restitutionem eorum quos variisi lierunt ul tam super iis quam aliis gravainiiiibus
rapinis , videlicel usuris , malrinioniorum vendi- paierna soiliciiudine consuleremus eisdem, auclo-
lione, ac ruplione testamentorum asserebalur ne- ritale aposlolica prohibendo ut nullus in aliquem
quiter spoliasse. Qui licet ad prasentiam nostram, eorum ahsque manifesta et rationabili causa senten-
accedens provideri sibi super senientia praefatorum liam excommunicationis vel interdicti proferre seu
judicum poslulasset, quia lamen nondum ad nos, quidquam pro restilulione officiia quolibet eorum-
pervenerat reiaiio judirum eorumdem, nihil a nobis .-, dem exigere, auteos procurationibus, lalliis, elaliis
ttmc poluit obiinere. Sed landem eoruni relatione exaclionibusxonlra justitiam iaggravare prasumat,
recepta, quod faetum per ipsos fuerat approhavi- vei invadere bona cujuslibet qui deccderet inteslalus
mtis, dantes vobis per nosiras litieras in praceplis quoeinluilu Ecclesioeacquisisset, aut lemere impe-
ut illud per censuram ecclesiaslicam facorelis, ap- dire quo minus ea in utililalem Ecclesioeconvertan-
pellalione remoln, lirmiter observari. Nuper aulem lur cui prafuisset defuncltis, per tres ex ipsis quos
liueras muliorum accepimus cum ipso supplican- ad hoc provide duxerint depulandos. Quoeirca dis-
tium ei pro ipso, ul cum occasione inquisilionis pra- cretioni vesira per aposlolica scripta pracipiendo
diclse, quani fieri non lani chariiatis zelo quam mandamus quaienus cum a presbyteris memoralis
invidise lypo aliqni procurasse dicunliir, graves vel eorum aliquo super quolibet pramissorum fueri-
incurreril in persona labores et difiiciles in rehus lis requisiii, vocaiis qtti fuerint evocandi, el inqui-
cspensas, sed quasi mulalus in viruin allerum, per sita et cognita veritale, quod canonicum fueiit
cor coniritum et Iiuniilialuin sese venia dignum slatualis, facientes quod statueriiis per ccnsuram
reddai, super beneficiis stiis eum respicere roiseri- ecclesiaslicam sublato appellalionis obstaculo in-
corditer dignaremur; maxiine cuin illis pro quorum vioiabililer ohservari, excommunicationis, suspen-
restitulione in nostris manibus sunt relenla el jara jj-sionis
D aul inlerdicli senteniiam, si quarn invenerilis
satisfecerit juxta posse, el adbuc sitcuilihel con- promulgalam injusle, canonice revoeando, conlra-
querenti paratus salisfaotionem dehitam exhibere. diclores, etc Tesles, elc. Nullis lilteris, elc. Quod
Nos igiiur de consuela sedis aposlolicse pietale mi- si non omnes, elc, duo veslrum, elc
sericor.diam in judicio facere cutn ipso volenles, Daium Laterani, n Idus Maii, anno duodecimo.
diserelioni vestra pej aposlolica scripta prsecipien- XXXVIII.
do mandamus qtiatenus consideralo per conlritio- DECANO ET MAGISTRIS 11. ET P. CAN0NICIS ANTIO-
nem et conversaiionem ipsius utrum ei vexatioi CHENIS, ET UNiVERSIS CLERICISIN CASTRO CURSARU
jam iribueiit intellecium, ut appareat emendatus, COMMORANTlBUS.
ad salisfaciendum illis pro quorum resiitutione sua Vt palriarcham suum suscipianl reverenter.
beneficia sunl reienla inducatis eumdem, et cum (Viterbii vn Kal. Junii.)
eis conipetenier fuerit satisfaclum, beneficia ipsa (25) Pioe malris offlcium,quse non potest proprise
pariter el oflieiumsibi reslituere non tardeiis, con- sobolis obiivisci, aposioliea sedes adimplens, sic

(25) Vide supra epist. 8, et lib. xi,epist. 106.


47 INNOCENTH111PP. REGESTORUMLIB. XII. 48
interdum suscconsolationis uberibus •inediamrele- j$ \ In eumdemmodumscriplum est mililibus,burgen-
val nioerenliumfiliorum ut, imminenle necessitalis sibus, servientibus,Sirianis, Armeniis, et aliis ligiis
articulo, eoium commoda propriis commoditatibus hominibus EcclcsimAntiochenniin caslro Cursarii
anieponat, in eo sibi aliqtiid accrescere repulans commoranlibus.
in quo sibi qiiidquam ex circunispeclione provida XXXIX.
sublrahendo profectus consideral suhditortim. Hinc NOBILI VIROCOMITI TRIPOLITANO.
cslsiquidem quod cum Antiochena Ecclesia proprio Vl palriarcham Antioclienumhabeat commendalum.
vidnala pastore venerabilem fralrem noslrum Pe- (Datum ul prinia.)
trum nunc palriarcham Aniiocbenum, lunc Ypo- (26) Caput EcclesicoJesus Christus, qui se hono-
riensem episcopum, postulavcril in paslorem, le, rari fatelur in menibiis et eliam molcstari, lunc
fili dccane, ciim quibusdam aliis lunc absentibus feliciler dirigel actus luos cum piis iocis el viris
per litteras luas venerabili fratri nostro Jerosoly- ecclesiaslicis,qui ejus sunt obsequio specialiter de-
mitano palriarcha A. S. L. direclas prabcnlibus ptitati, luiim exhibueris auxilium el favorem. Sic
eidem poslulaiiotii consensutn, quanquam a princi- iilique Regi regtim, qui domiiiatura mari usqne Ed
pio durum nobis uon immerilo vidcrelur lam frucii- mare et a flumine usquc ad terniinos orbis lerra,
feram planlani in parlihus Ualicis Iransplaniare ac B 1 gratuni le ac devotum ostendis, si ad nominis ejus
illum ad remoias transmiliere regiones qtii,ut vera gloriam et utilitatem Ecclesioesponssesusecommissa
religionis cullor, potens in opere el sermone, vila, tibi usus fueiis potestate, Si enini gloriam tuam
scieniia et fama praclarus, el in parlem nostra quoeris et fineni lui laboris ponis coiniuodtimlein-
solliciludinis specialiter evocatus, injunclum sibi porale, formidare non immerilo poteris ne, quod
visitalionis oflicium in lota provincia Lombardise absii! is le rcddal inglorium qui le fecit successibus
laudabililor adimplcbat, conlritioni lamcn el an- lemporalihus gloriosmn. Ttt ergo, fili, quanlo raa-
gusliis Eccicsite supradictse,quam inler coeleraspa- jori praemines dignitale, lanlo potius in conspeclu
triarchales sedes sincera charitatis brachiis am- Aliissimi le htiinilem exhibcas el devotum, Ecde-
plexamur, palerno condescendentes affeclti, nulan- siam calholicam malrem l-.iampotenlia; lusebrachio
lem quodanunodostatuinejussolidavolciitescolunma defensando. Porro inter caelerasEcclesias quas fo-
fulcire, poslulalionem pradiciam ex benigiiitalc vere le convenit, Antioehenam Ecclesiam lanto te
aposlolica diiximus adtniltcnJam; quin imo cum decet gratia specialiori diligere quanto eam, ulpote
Ecclesioe rocmoraice concessimus ex plenitudine devotissimam, inler alias parocbiales ecclesias apo-
apostolicsepoleslaliscujus operam diligciitem et di- stolicascdes sinceraecharitatis brachiis amplexatur.
"
ligenliain opcrosam, noti soltiin EcelesiocAnliocbe- Quocirca nobilitatem luam rogamus attentius et
noe,verum eliam univcrsoeoiienlali provincioe,Do- monemus, in remissionern libi peccaminum injuu-
ininodispoiicnte, speramus firmiter frucluosam, per genies qualenus larn Ecclesiam quain venerabiiem
qnain lam in spirilualibus qttam eliam lemporaliiius fralrem noslrum Pelrum patriarcliam Anliocheiium
grala utrique provenieiit incrementa. Cum igilur ad ipsam cum graliaenostra pleniludineaccedentem
patriarclia prafalus cuinpalleo, insigni videliccl liabeus propensius commendatum, eidem oh rcve-
plcnitudinis ponlificalis cflicii, debeaiiPelricorpore renliain aposlolicae sedis el noslram ad caslrum
suinplo ct gralia; noslra favore ad Ecclesiam An- Cursariiini, possessiones el jtirisdictiones Anlioclie-
liochcnani aecedal, dcvotionem veslram rogaimis nie Eeclesiaeobtiuendas, auxilium irihuas opportn-
altentius el moncinus, per aposlolica vobis sciipla num, ab ipsius el boniiiuim et rerum ejtisdem Ec-
dislricle pnecipieiido maiidanles quatenus ipsnin clesiaeperleaciuosomiiiinodamolestaiior.edesislens.
congrtio suscipienies honore, ac eidem, utpolc pa- Alioqiiin sententiam quam patriariiha prafalus in
IriarchocAnliocheno, debitam obedicniiam el reve- moleslalores hujusmodi vel ecclesiasiicaruin reruin
rcntiam exhibentes, ejus salubribus monitisel man- illicilosdelenlores ralionabililer duxerit proferen-
<iaiisintendalis liumilitcr et devole, caslro Cursarii rj datii ratam habenles, eamdem pracipimus inviiia
cum perlinenliis sttis el rebus mobiiibuset immobi- biliter observari.
libtis eumdem coniingentibuspalriarcham sine difli- Datum ut iu prima.
culiale qualibet reslilutis, juramento aliquo non XL.
olistante, si quod forsan alicui super hoc niimis DECANO ET CAPITULO BiTUSlCENSI.
providc praslilislis. Alioquin sententiam quani pa- De eleciione archiepiscopiBituricensis.
Iriarcba pradiclus propier hoc ralionabililer lulerit (Vilerbii, vu Kal. Junii.
inrehelies ratam habentes, earndem pracipimus iu- Audilo processu quem circa electionem venerabi-
violabiliier observari. lis fralris noslri Guillelmi arcbicpiseoiii veslri vos
Datum Viierbii, vn Kal. Junii, poiiiificatus noslri habuisse scripsislis, el inielleclo quod ipse pro re-
anno duodecimo. vereniia dilecti filii nostri GualoeSancta; Marise in
In eumdem modum scriplum est episcopis, abba- Porlicu diaconi cardinalis, apostolicse sedis legali,
tibus, prioribus et universoclero Antiochenai diw- qui volebat ut ab eo prius confirmalio pelereiur,
cesis. oblala sibi regalia rccipere noltiit ad nostram prse-
(26) Vide episl. superiorem.
49 PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. . Sfl
»eniiam accessurus, cum diiecli liin F. canceilanus A XLH.
ct M, fralres et concanonici vestri, quos pro ipso et JOANNI STRIGONIENSI ARatllEPISCOPOETSUCCESSORIBUS
cum ipso ad sedem apostolieamdirexislis, nobishu- EJUSCANONICE ^UBSTITUENDIS INPF.RPETUUM.
militer supplicassent ul ei munus consecralioniset De confirmationeprivilegiorum(27).
donum pallei concedere dignaremur, nos secundum (Lalerani, Idibus Maii.)
inorem canonieuniin Romana Ecclesia observalum Jusiis peienlium precib.usdignum est facilem nos
pcr quosdam ex fratribus noslris factum eleciionis prabere assensum, et vola quse arationis Iramito .
el meriium electi examinari fecimusdiligenler : qui non discordant effeclu prosequenie complere. Cuni
cum [electionis formam canonicam et.electi perso- crgo, venerabilis in Cbrislo fraler, posiulasses a
- nam idoneam reperissent, sicut nobis fideliterrelu- nobis ut jus coronandi Hungaricos reges, quod-ad
lcrunt, habito landem tam cum ipsis qttam cum le ac successoresluos asseris periinere, libi el illis
aliis fralribus nostris diligenti traclatu, electionem apostolico dignaremur privilegio confirmare, nos
ipsam aucloritale euravimus aposlolica confirmare, . inspectoregeslo felicisrecordationis Alexandri papoa
ac deinde celebrato scrutinio ipsum electum conse- pradecessoris noslri, in eo perspeximus conlineri
cravimus in ponlificcm, eique palleum de corpore quod cum principes el barones Hungarici regni ab
beati Petri sumptum, insigne videlicet pleniiudinis '3 eodem praedecessorenostro cum mulla precum in-
ponlificalis oiliiii, fecimus assignari. Ctim igitur stanlia poslularint ut si bonoe memoriaeLaurentius
eumdem archiepiscopum ad gerendam Ecclesiaesuse pradecessor tuus juxia mandatum ipsius inclylae
curam cum gratise nostra favore suique officii ple- recordalionis Belam lunc in regem Hungarorum
niludine remitlamus, devoiionemvestrara rogandam electum contradicerel coronare, ipsi per aliumim-
duximus el monendam, per aposlolica vobis scripla poni regni faceret diadema, ne regno el Ecclesia;
mandanles qualenus obedienliamel reverentiam ci Hungarieae gravia possenl pericula pruvenire si
debitani impendaiis, ipsius saiubribus monitis et diclus Bela celeriter unciionem non reciperet et co-
praceplis humiliter intendenles, ita quod per ejus ronam, idem pradecessor noster prafalo pradeces-
solliciludinem circumspeclam Biluricensis Eccle- sori tuo per aposlolica scripta mandavil et in obe-
sia, favenle Domino, et spiriiuaiibus proficiat dicntiae virlute pracepil ul supradiclum eleclum in
inslilulis et temporalibus amplificeturaugmenlis. regem omni dilaiione, contradiciione, et appella-
Dalum Viterbii, vn Kal. Junii, anno duodecimo. lione postpositis coronaret, aul si per seipsum etun
forte pro debililate corporis coronare non posset,
XLI iiuiniaretut
i„ bonsememoriaeColocensiarcbiepiscopo
ARCHIPRESBTTERO ET CAPITULO GARGANICE ECCLESLE.eum absque prajudicio bonoris el diguitatis ipsius
Vl Bariholomwumrecipianl in canonicum. ac Slrigoniensis Ecclesise, congregaiis episcopis re-
gni in loco ubi reges coronaii consueverunt, in re-
(Laterani, n Idus Maii.) gem inungeret, el sibi coronam imponere non difle?-
. Dilecuis filius D. basijicse principis aposlolorum ret, recepio prius ab eodem eleclo in regem scriplo
canonicusprabendam quani olim in Ecclesiavestra de consilio et assensu ipsorum et principum regni
temierat sponle in nostris manibus resignavit: quatu aperte suo sigillo bullalo, quod ex boc nulltim ei vel
nos dileclo lilio Barlholomoeoclerico et familiari Strigoniensi Ecclesise praejudicium fieret quominus
noslro, quem suse probilatis obienlu nos et fratres Hungarici reges ab archiepiscopisejusdem Ecclesioe
noslri charum liabemus admodiim ei acceplum, de semper debeanl coronari, prafato Colocensi dans
benignitale sedis apostolicaeduximus conferendam, nihilominusin praceplis ut si soepedictusprocdeces-
el eum-de ipsa cum pertinenliis suis, manibus pro- sor luus coronare nollet eumdem nec in hac parla
priis curaviuius investire. Quocirca universilali ve- ipsi committere vices suas, idem auclorilaie aposlo-
slra per aposlolica scripla inandanius alque praci- lica fretus,coiUradictioneac appellationeposlposilis,
pimus quatenus diclum Bartboiomaeumin fralrem D absque prajudicio illius el Sirigoniensis EcClesiae
vestrum et canonicum admitlenles, et ei stallum in non poslponeret coronare, ila quidem quod idem
choro el locum in capiiulo assignanles, proebendam eleclus in regem anle coronalionem suam Ecclesise
ipsamcum inlregritale omnimoda ipsius nunliosub- ssepefalsescriptum faceret supradictum : quod idem
lato cujuslibet conlradictionis el appellaiionis ob- ipsi [fecit postinodum in hsec verba. Ego Bela Dei
slaculo assigiielis, mandatum aposlolicum taliler gralia Uungarim, Dalmaliw, Croatiw, liamwque res,,
impleiuri quod idem Bartholomseus, qui vobis et divina disponenle cleinenlia, suscipio cpronam de
Eeclesioevesiroepoteril existere fructuosus, teneatur manu Colocensisarchiepiscopi,sed non in praijudi-
apud nos de cseleroveslra negolia promovere, ac nos cium Strigoniensis Ecclesiai quominus Bungarici
devolionemveslrara debeamus merilo commendare. reges ab ejusdemEcclesicearchiepiscopissemper de-
Daium Lateraui, n ldus Maii, ponlificatus noslri ^beantin poslerum coronari. Felicis quoque recorda-
anno duodecimo. lionis Clemens et CoelestinuSad insiar^fffsrlJfflBj«Ke-
decessoris noslri digiiitatem coronalionis- r»sw\
Hungarorum decessoribustuis et Ecclesia5.l8nJOT^|
(27) Vide lib. xiv, episl. 156.
B! INNOCENTHM PP. REGESTORUMLIB. XH. 52
niissseauctorilale apostolica confirmarunt. Nos igi-. \. bata servari, auetoritale prasentium districlius inhi-
tur eorumdem pradecessorum nostrorum vesligiis bemus nc vos vel ipsam Ecclesiam super eis prasu-
inhserenles, prafalum jus, ui videlicel Ilungarici mai quisquam lemere moleslare. Nulli ergo omnino
rcges ab .archiepiscopisSliigoniensibus sernper de- hominum liceat hanc paginam nostra confirmalionis
beanl coronari, libi el successoribus luisaticlorilate infringere vel ei attsu lemerario contraire. Si quis
apostolica confiiraanius et prasenlis scripti priviie- autemboc auentare praesumpserit,etc, usque incur-
gio comniuninius. Salva semper aposlolicse sedis surum,
auclorilaie, a qua Hungarici regni corona processit. Dalum Laterani, vn Idus Maii, ponlificatus noslri
Decernimus eigo ul uulii omnino hominum liceat anno duodccimo.
lianc paginam noslra confirniationis infringere vel XLIV.
ei ausu lenierario conlraire. Si quis aulem hoc at- EPISCOPO ETMAGISTRIS P. CIRCATORI MAJORIS ECCLESLE
lenlare prasumpseril, indignaiionem omnipolentis ETCANONICO SANCTl SALVATORIS METENSIS.
Dei et beaiorum Petri el Pauli aposloiortimejus se &l J. monachumcogant ad monasleriumsuum red\re.
lioveiit incursurum. Cunctis autem vobis jus idem (Vilerbii, vn Kai. Junii.)
i servanlibus sil pax Domininoslri Jesu Christi, qua- Constitulis in prasenlia nostra Hysemhardo mo-
lenus el hic fructum bonse aclionis percipiant, el " nacho et procuratore abbatis Sancti Vincentii Me-
apud dislrictum judicem pramia oelernoepacis iuve- lensis dileclum filium A. subdiaconum et capella-
iiiaiH. nu-m noslrum concessimus audilorem. Coram quo
Datum Laterani per manum Joannis SanclaeMa- monachus proposuil niemoralus qtiod cum olim in-
riae in Cosmidindiaconi cardinalis S. R. E. caucei- fra annos existens iti monaslerio Bellipraii Cisler-
larii, iudiclione xu, Idibus Maii,Incarnalionis Domi- ciensis ordinis monachalem habilum suscepissel, et
nicaeanno 1209, pontificalus vero domni Innocentii fuisset ibidem aliquandiu conversattts, landem per
papoelil anno duodecimo. abbatem loci ejttsdem ab observanlia ordinis abso-
XLHl. lutus, et a parentihus tradilus litleralibus disciplinis,
ARCUIEriSCOPO ET CAPITULO STR1G0NIENSI. posimodum fuit ad servitium Metensis cancellarii
De eadem re. evocatus. Tandem vero ad apostolicam sedem acce-
(Lalerani vu Idus Maii.) dens, de mandato nostro a prafato abbale receptus
Sollicitudinis nostra dcbitum cxigil ul cum ad exslitit in monachumel iu fratrem, et ipso et con-
univcrsalis Ecclesioeregimen simus, Doniinodispo- veiilu consentienlibus prseposituram el admiuistra-
nenle, vocati, sua jura scrvemus quibuslibei.illibata, p, tionem, duobus monachis amolis ex ea, fuii regu-
illos apostolico patrocinio munientes, ne super eis laiiler assecuius. Cujus promotioni dicti monachi
perpeti valcant ^calumnias malignorum. Inde est, plurimum invidenles, quadam nocte cum conipli-
venerabilis frater archiepiscope, quod olim luis Cihus suis irrucnles in eum, ipsum nequiter verbe-
precibus aiinuenles, jus qnod a bonoe memoiioe rarunl, el plagis imposilis abierunt semivivorcliclo.
Alexandro papa pradecessore noslro et inclytaere- Cumque super boc per abbalem pradictum suam
cordalionis Bela Huiigarorumrege ac Ecclesia Culo- nonposset assequi ralioncm, landem querela depo-
censi, videlicet ul Hungarici reges ab archiepiscopis sila coram venerabili fratre noslro archiepiscopo
Slrigoniensibus semper debeani coronari, Strigo- Treverensi, ab ipso et judicibus assigiialis ab eo ad
niensi mctropoli fuit manifesiale recognitum, sicul nostram ftiit audientiam appellatum. Quare a Me-
in eorum autheniicis continetur, et felicis recorda- tensi monasterio violenler cjeclus, ab ipsis fuit ne-
.tionis Clemens et CGelesiinuspradecessores nostri quiter verberalus, et arrepto itinere ad sedem apo-
suis litteris confirmarunl, jus quoque quod habes stolicam veniendi, diclus abbas de consiiiomonacho-
in conferehdis ecclesiaslicis sacrameniis regibus el rum ipsorum positis eidem insidiis ipsum capi fecit
reginis Hungaiiaeac haeredibuseorumdem, el juris- et rebus omnibus spolialum carceri mancipari: a
diclionem ccclesiaslicam quam in prapositos el ofli- D cujus manibus, prout Domino placuil, liberaius,
ciales regise domus habcs, quam idem pradecessor iler quod incoeperat consummavit, el in nosira pra-
noster CceleslinusEcclesiam Strigoniensem habere senlia conslilutus super pradictis et aliis multis
decrevil jurisdiclionem eliam quam ohlines in pra- excessibtts contra prafatum abbatem littcris ad
posiluris et abbaliis regalibus Ecclesise Sirigoniensi quosdam judices impelralis a nobis, ad propria est
per Hungariam ubicunque suhjeclis (28), decimas reversus. Cumque fecissel ciiari ahbatem, idem ira
insuper, primitias, et incensum qose de camera commolus intempeslivsenoctis silentio ad domumin
regis Ecclesiaememoraise debenlur, sicut omnia de qua manebal dcstinata mullitudine armatorum ostia
ratione vel consueiudine ad Ecclesiam luam perti- frangi fecit; nec morlis evasisset periculnm, nisi
iiere.noscuntur, tibi snisque successoribus auctoii- submissus per lectum clanculorecessissel. Cauerum
late curavimus apostoiica confirmare. Volenles igi- idem abbas per alias littcras ileralo ciialus ab eis,
tur ea quaeper nos et praedecessoresnostros vestra ipsas projecil in Iuluro. Propler quod ei alia multa
sunt Ecclesise confirmata eidem in perpetuum illi- dicli judices ipsum excommunicatiouis senlentia

(28) Yide Baron. ad an 1169, § 52.


55 PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. 54
iunodarunt. Cum ergo diclus monaehus vagus iret 2i emcere non cmaniibus, ldem abhas ad noslram au-
el profugusstiper terram, abbas Mediariiejus inen- dientiam appellavit. At ipsi; appellationeconiempia,
dicilali compaiiens, de consensu capiluli sui eum- senlentiam excommunicalionis in eum niliilominus
dem inmonashum recepil et fralrem, donec cum proltilerunl. Quare ipse, nunlio ad sedem aposloli-
abbalis prafali gralia possel ad stium monasterium cam deslinalo, ad abbatem Sancli Arnulpbi et con-
remeare. Quo manente ibidem, dictus ahbas sibi judices stios a nobis obtinuil demandari ut si con-
promisit quod si absolulionis litteras ab abbate Bel- starel eisdem prafattim abbalem posl appellationem
liprali oblentas ipsi ostenderer, prabendam cl lo- ad nos inierpositatn a prafalo episcoposuisque con-
cum sibi resliluerel sine mora. Quod, visis litieris, judicibus excomniunicalum fuisse et processisse iii
noluit adimplere, sumens contra ipsutn occasionem causa dictum episcopum post inbibitionem judicuni
ex eo quod nolebat eidem in hscreseoscrimine con- praediclorum,lalam sentenliam excommuuicationis
seniire. Tandem verodictus monachus a quibusdam in eum denunlianies penilus esse nullam, si pradi-
judicibus, quos pars adversa conlra eum obtinue- cluin monacbum invenirenl Cisterciensis ordinis
.°ai, evocatus, ad locum sibi prafixum accessit, habilum suscepisse et quod abbas eum recepisset
uno lantum ibidem invenlo recedens, el adversaiii ignarus, eumdem redire ad clauslrum censura ec-
ejus ad duosreliquos alibi accesserunl, et oblinue- clesiastica coercercnl, ab impetitione ipsius dictum
runl ab eis in absenlia sua iniquam proferri setilen- abbatem nihilomiiius absolvenles. Quod ipsi super
liam contra ipsum. Posimodum aulem per alias lil- iis inquisila et cognita veritaie lideliier exsequi,
leras ipsum iterum citari fecerunt: quas cum habe- procurarunt, nobis humiliier supplicanles ul pro-
ret de falsilate suspcctas, et judices utpote adversoe cessum illortim, (anquarn legilimum dignaremur
parii favorabiles el benigni, nollent ejus legitimas auctorilale aposlolica confirmare. Cum igittir ca-
exceptiones admittere nee ad probandas causas su- pellaniispradiclus hoecet aliaquoeproposita fuerant
spicionis arbitros sibi dare, idem ad noslram au- coram eo nobis plene ac fideliter relulissct, quia
dientiam appellavit, feslum Omniuin Sanclorum per confessionem ipsius J. fuisse receplum in alio
proximo prateritum terminum suaeappellalionipra- monaslerio consliiil evidenter, discretioni vcslra
figens : et sic lite minime conteslata, ncc super per aposlolica scripta mandamus qualenus ne di-
printipali habita meniione, recessii a prasentia eo- ctum ccenobium Sancli Vinccnlii ullerius gravettir
rumdem,nobishumililer supplicans ut parcentes ejus laboribus et expensis, ipsum ab impertitione ipsius
laboribus et expensis, ipsum recipi faceremus in J. sublato appellaiionis obstaculo abstdvatis, eum
pace, ad correclionemabbatis el monachorum ipso- (-. ecclesiastica censura cogentes ul ad monasterimn
rum manits noslras nihilominus apponentes. Coete- suum redeal et suum ibidem impendat donuno fa-
rum procuraior pradictus proposuit ex adverso quod mulattim. Quod si non omnes, elc,.luea, frater
cum idem monachus in duobus monastcriisCisler- episcope, cum eorum aliero, etc.
cieusis ordinis facta proressioue, in uno illorunn Dalum Vilerbii, vu Kal. Junii, ponlificalus nostri
inonachalemliabitum suseepissel, tandem apostalarc anno duodecimo,
non meluens, ad prafatum abbatem, hoc tacilo, su- XLV.
per receplione sua noslras liiteras iinpelravii; a ILLUSTRI REGIARMENLE.
quo fuit cum summa devoiione receptus. Sed cum Persuadelur ut treugas ineal cum comiteTripolileno.
posimodum compeiissel eumdem Cisierciensisor- (Vilerbii, 11Non. Junii.)
dinis habilum suscepisse, de consilio fratrum eidem Super discordia quse de ptincipatu Anliocheno
injunxil ut redirel ad clauslrum et ibidem viveret inler le occasione nepotis lui et comilem Tripoii-
juxla Cisterciensis ordinis instiluta. Liem ergoa lanum peccaiis exigeniibus est suborla vehemen-
inonasierio Metcnsi recedens, boves ejus subripuit lissime conlrislamur, verehles iie adbuc de ipsa
fraudulenler; quibus ab ejus manibus poslmodum provenial grave rerum dispendium, mulia corpo-
liberalis, cum idem nollet a prafali monaslerii ve- 0 rum slrages, et ingenspericulum animarum, quod-
xelione cessare, saepefatnsabbas ad dilectum filium que non leviler est limendum, a perfidis Saracenis
Vilariensemabbalem et conjudices suos conlra eum nobilis Antiochia occupetur in tuam non soluni et
oblinuil scripla noslra, ut videlic.el si constaret suam, verum eliam tolius Chrislianilalis injuriam.
eisdem dicittmJ. fuisse monachum ordinis supra- eijacluram. Quanlumlibet autem partem luam ju-
dicti, auctoritate nostra sibi sub anathematis poena stifieare nitaris, sicut per litleras luas el dllectos.
injungerent quod ad monasterium rediens dereli- filios Tarsensem electum et... fratrem hospilalis
clum, abbatem nonprasumeret ulterius infeslare. Teulonicorum nobis suggerere sluduisii, videtur
Qui cum vcllenl procederejuxla tradiiatn sibi for- tamen viris prudenlibus lara in divino quam in bu-
mam, dictus J.ad prasenliam npslram accedens, ad mano jure periiis tua in hoc petitio minus jusia quod
venerabilemfralrem noslrum Tuliensem episcoputn postulas antc litis ingressuin absqtie judieio.nepoli
et conjudicessttosnoslraslilteras impelravil,nuilam luoresiltui Aniiochiam vel apud alium sequeslrari,
fticieules de aliis meniionem.Quodabbas attendens, cum etsi alierulrum fucril faciendum, cognitione
ipsis feeil per suos judices inbiberi ne occasione habfta in judicio pcr sentenliain debeat diffmiri, eo
iilarum in causa proccdere allenlarenl. Quibus id quod cum praedicluscomes ipsius civilatis possessio»
53 LNNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 56
nem obtineai, absque judicio non debeal illa desti- i dani, in cujus penineniiis fion im;nnram ouiineiii'
lui secundtim leges ct consueludines approbatas. In portionem, cum longe aliud sit defendere quam of-
lioc etiam tua videlur intentio minus recla quod fendere, ac repttgnaresil quam impugnare diversum.
super eodcm negotio et justiliam tibi posttilasex- Falen(ur enim hoc quoque sibi ex indulgenlia bonaa
hibcri 01 violeuliam non desinis exercere, cum si- mcmorioeAlexandii papae prsedecessoris noslri li-
mul non siielarmisel legibus contendendum. Haec cere, poslulanles id ipsum a nobis in inslanti sibi
autem, ftli cbarissime, senienliando non dicimus, necessitatis articulo indulgeri, alioquin plures ex
sed mulioruni senieiilias refcrendo, ui intelligas ipsis (erram sanctam se asserunt relicturos. Quos
quam benigne curaverimtis te tractarc, cum te ha- tatnen blande sluduimus consolari, voleiiies ut, si
clentis ab impugnatione Anliochiae non cessante, super datum fueril, inter te et illos flrma concor-
ad itiam peliiioncm jam terlio causam istam diver- dia reformelur ; quia, cum sint viri slrenuielpo-
sis judicibus duxerimus commilteudam, qui semper lenles, mullurn libi el prodesse possunt et, qtiod
tibi secundiiin juris ordinem oblulcrunl juslitiam Deus averlal, obesse. Monemus ergo celsitudinem
cxbibere. Unde prafalus comes de nobis conqueri- luam, quain sincera dileclionis brachiis amplexa-
tur pro eo quod le per censuram ecclesiasticam non mur, et exhortainur in Dorainoquatetms ad ea quoe
compallinius ab ejus impugnatione cessare, cum pradiximus pium habeas cum devoiione respectuin.
ipse paralus sil secundum ordinem juris subire ju- Nec pules quod illa dixetimus in favorein prafali
dicium, ct tu nolis. MuHiplici tamen necessilale comiiis, qui per iiltid horribile facinus quod in pa-
pensala, ita duxinius providendum, ut dicluin co- trem el dominum suuminique commisit(50) favorem
niilem precibus, monilis el consiliis eificacil.erin- dcmeruit, nec ob graliam TcmpUriorum, quos ma-
ducamus qtialenus venerabili fratri noslro Peiro gis volumus in suse religionis puritale persislere
patriarchae AtUiochciio,viro ulique honcs(o, pro- quam adversum te hosliliier dimicare. Sed prudenii
vido, ei fideli, neutri parti de jure suspecso, casiel- consilio isla pensavimus propler necessiiatcs urgen-
lum Antiochioelenendum coinmiltat donec in judi- les, ut communisutilitas proeferatur. Quocirca mo-
cio de juslitia cognoscalur, ut ei landem illud assi- dis omnibus expedit et oporiel ut si eiiam diclus
gnasset pro qtto fueril justa senleniia promulgata, comcs ad sequestrationem castelli non posset induci,
provisis sibi expensis a partibus ad ipsius castelli ctmi ad eam non possit forsan de jure conipelli,
cuslodiam opporluiiis, et promissione sibi a magi- treugas niiiilliomintis fiantel Qrmiler observentur,
strisllospilalis el Templi solemniler facta quod eum donec hujusmodi controvcrsia medianle jnslitia ler-
ad custodiendtim ipsum casiellum pro posse juva- n minelur; ad qttam uliqtie sopiendam \irum pru-
buni. dciHem, sicul pradiximus, ctitn Dei auxilio curabi-
Nos enim, actorCDeo, virum a hlcre nostro dispo- iiiusdesiinare, perquem (esies qui fuerinl nominali,
suimus deslinare qui sine aecepiione peisonarum si se gratia; odio, vel limore sulHraxeriiH,compelli
et munertim de causa isla coguoscat, el eam sub- niandabimus perhibere lestimonium veritaii. Si qua
lalo cnjuslibel conlradictionis et appellaiionis ob- vero pariium tam necessario et.sano consilio no-
staculo pravia ratione decidal. Unde sereniiatem lueril aequiescere, per censuram ecclesiaslicamet
tuam rogandam duximus el monendam, in remis- taui per indigenas quam etiam peregrinos eam pra-
sionem libi peccaminum injungentes qualenus cum cipimus cocrceri.
prafalo comiie treugam iueas et observes, ut pra- Datum Viterhii, u Non. Junii, poiiliiicalus nostri
scripla possint discriminaeviiari. Sieque Tempiarii, anno duodecimo.
de qtiibus valde conquercris, a lua offensione ces- XLVI.
sabunl, dumroodo tu illos desisias offendere,ac de ABBATI ETCONVENTUI SANCTI BENED1CTI FLORIACENSIS.
caslro Gaston poslulatam saepejustitiam non dene- Vl bona alienata revocare possinl.
ges exbibere (29). Hsec est enim causa pracipua (Viterbii Nonis Junii.)
quam contra te hahere videnlur, quod videlicet ca- D Quoniam per adininistraiionem improvidam et
strum illud eis resiiitiere contradicis, nec eliam vis dissolulam incuriam prafatorum pro alienationibus
de illo eis exliibere justitiam ssepe monitus et ro- illicitis factis ab ipsis quamplures Ecclesios iu
galus a npbis. Unde ctim vim vi repellere ornnes lemporalibus non modicum suslinent delrimenlum,
legeset oninia jura pcrmillant, ab iismaximequi nobis, qtiibus esl Ecclesiarum omnium solliciludo
vim repellendoirregularilatem non conlrahunl,cum commissa, ex officiidehilo pastoralis incumbitpost
clerici non existant, videtur plerisque quod conlra causam taliier vulneratam remedium competens
lc offendeniem se possint defendere libique impu invenire, quod obducere possit et debeat bujusmodi
gnanti valcant repugnare; prasertim cum illa eis vulnerum cicalrices. Cum igitur a nobis duxeritis
sulUrahas violenler per quaeconsueverunt el deben postulandum ut revocandi ea qua; de nobis Eccle-
expugnare paganos; cumque lu casirum illud con sise per abbates ejusdem illiciie alienata fueriiil vel
tra eos detineas et defendas, mirabile non videiur s concessa in ejtts prajudicium et gravamen vobis
ipsi contra (e Antiochiam manuteneanl et defen. aucloriialem tribuere dignaremur, nos veslris

(29) Vide supra lib. n, epist. 259. (30) Vidc supra lib. x, episl. 211..
C7 PONTIFICATUS ANNO XII, CHRISTI 1209. . ES
precibus inclinaii, vobis duximus conCedendumA_ Dalnm Vilerhii, in Kal. Junii, pontificalus noslri
ui ea quse ab ipsis abbatibus invenerilis alienata anno duodecimo.
illicite vel concessa vobis iiceat ad jus ipsius appcl- XLIX.
latione remoia legiiime revocare. Nulli ergo, etc. EISDEM.
hanc paginam nostra concessionis infringere vel ei Vt burgensessuosnon deprimani onere servilulis.
ausu tenierario contraire. Si quis autem hoc allen- (Viterhii mKal. Junii.)
lare prasnmpserit, etc Usque incursurum. Nemini debet lilulus "servilis condilionis apponi
Dalum Vilerbii, Nonis Junii, pontificalus nostri qui privilegio debe( liberlaiis gaudere. Inde est
anno duodecimo. quod ad exemplar felicis recordationis Alexandri
XLVH. papae III pradecessoris nostri, auclorilate duximus
EISDESI. apostolica probibendum ne burgenses suos, qui
Confirmalur compositio facla cum arehiepiseupo infra tempus stal-ulumlegibus, super staiti susBCon-
Senonensi. ditionis nulla sunt questione pulsati, depritncro
(Vilerbii, ui Kal. Junii,) quisquam proesumat onere-servitulis.
Solel annuere sedes aposlolica piis volis et ho- Daium Viterbii 111Kal. Junii,elc.
neslis petenlum precibus favoreni benevolum im- B L.
periiri. Eapropler, dilecli in Domino filii, veslris ABBATI SANCTl BENEDICTI FLORIACENCtS.
justis posltilalionibus grato concurrentes assensu, De limilatione p~rochiai de Villari.
ccmpositionem iuter vos cx parte una ct bona; (Dalum ut in aliis.)
meniorise Willelmum archiepiscopum et cfepilulum Ea quae ralione praevia staiuuniur, firnia debent
Senonense exaltera super Ecclesia deLoriacoiniium ci illibata
persistere, el in recidivoe conleniionis
elscriptis authenlicisroboralam, sicutsinepravilale scrupulum relabantur aposlolico convenil prasidio
provide facla est et ab utraque parle sponte rece» communiri. Ea propier, diiecli in Domino filii
pta, el in eisdem aulheniicis plenius continetur, vestris jtistis postulationibiis inclinati, limiialionein
auetorilale aposloiica confirmamus et praseniis parocbialis ecclesiacvestraede Villari, sicut a bonae
scripli palrocinio eommunirous. Nulli ergo omnino memorisKHenrico Senonensi archiepiscopo raliona-
hoininumliceat hane paginam noslra confirmali- biliter facla esl, auclorilate aposlolica confirma-
onis infringerc vel ei, etc. Vsque incursurum. mus el prasenlis scripli patrocinio communimus.
Dalum Vilerbii, 111Kal. Junii anno duodecimo. Nulli ergo, elc, hanc paginam noslra confirma-
XLVIII. p lionis infringere vel ei, etc, usque incursurum.
ABBATI ET FRATRIBUS SANCTI BENEDICTI SUPER Datum ut in aliis.
LIGERIM. Ll.
onfirmalur eis quoddam privilegium Alexandri ABBATI CONVENTUl BEATlGERMANI AUTISSIODORENSIS.
Papw. Vt liceal illis revocare bona alienala.
(Viterbii 111Kal. Juiiii.) (Vilerhii, in Kal. Junii.)
In litteris felicis recordatibnis Alexandri papa» Quoniam per adminislrationem improvidam et
pradecessoris nostri haecde verbo ad verbum per- dissolulam incuriam pralaloruni pro alienationibus
speximus contineri, illicitis factis ab ipsis quamplures Ecclesiae in lems
i ALEXANDER episcopus, servus servorum Dei di- poralibus nou modictim suslinent detrimentum,
lectis filiis abbali et fralribus Sancti Benedkli su- nobis, quibus est Ecclesiarum omnium sollicitudo
per Ligerim salutem et apostolicam benedicltpnem. commissa, ex oflicio debiii pastoralis incumbil,
i Quod, aliqua necessilale instanle, nosciti.r in- posl catisam laliler vulneraiam, remedium compe-
siiiutum, postmodum necessiialeccssantedeLet, et lens invenire quod obducere possitel debeal luijus-
qtiod ejus gratia est inductum simili modo cessare. modi vulnerum cicatrices. Cum igitur a nobis dux-
Hac siquidem consideratione provocaii, el Eccle- D eritis posiulandum ut revocandi ea quoe de bonis
siae vesira, quaeproprie beati Peiri juris existil, Ecclesiseveslra perabbales ejusdem illicile aliena-
tranquillitati et paci in poslerum pracavere volen- la fuerant vel concessa in ejus prajudicium et gra-
tes, auclorilate aposlolica Sfduximus statuendura vanaen, vobis auclorilatem Iribuere dignaremur,
ut licet arcbiepiscopi aut episeopi propler prasen- lios veslris precibus inclinati vobis duximus con-
liam nostram aliquod onus ad prasens obedientiis cedendtim ul ea qtiae ab ipsis abbatihus inveneri-
vestris imponant, nulli eorum fas sit post hac tis alienala illicile vel concessa, vobis liceai adjus-
occasioneilla contra antiquam consueludinem ve- ipsius appellaiione remola iegilime revocare. Nulli
slram a fratribus veslris per obedicnliasconstilutis ergo, etc, hanc paginam nostra concessionis
aliquas exactiones imponere aut quidlibel ab eis infringere, elc,us;pe incursurum.
exigere. Dalum Viterbii, ui Kal. Junii,. poniifieatus noslri
« Datum Senonis, vildus Marlii. > Quod igilur ab anno duodecimo.
ipso pradecessore noslro provida fuit deliberalione
siatuium ratum et firmum babenies, ad exemplar
ejusdcm illud pracipimus inviolabiter obscrvari.
m INNOCENTIlIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 60
LII. 1 qnsestione.Pars vero altera sluduit replicaresea le,
A
ABBATl ETCONVENTUI SANGTI BENEDICTI FLORIACENSIS. fraler cpiscopc,poslulasse prafatum archipresby le-
J\e Ecclesiceillorum possinl inlerdici velexcom- rum, lunc simplicem canonicumsibi restitui utsutim
municari. oblatum, et (e prccihus quorumdam devicluin id
(Viterbii, vi Idus Juuii.) eflicere noluisse: sicque suam negligeniiam, si qua
Juslis pelcnlium desideriis dignum est nos faci- fuerat, excusabat. Nos igilur iis et aliisa patribns
lem prabere coiisensum, et vola quse a rationis propositiscoram attditoreprafaio inlelleciis, eum de
tramite non diseordunt effeclu prosequeme com- oblaiione ac pacifica translatione archipiesbyteri
plcre. Cum igilur monasterium vestruin, sicnt in ssepedictinobis facta fuerit plena fides.ca quseidetn .
aullientico bonsememoriae Alexandri papseprade- arcbipresbyler habuerat antequani ad secundam
cessoris noslri perspexinuis conlineri, ad jus el Ecclesiam a piima iranslalus ftiissei prinise, caeie-
proprictaiem bcaii Petri nullo mediante pertineal, ra omnia curavimus adjudicare secundae; ita tamen
nos vestris precibus inclinati, aucloritale prasen- quod si probatum fueiil de bonis prioribus vel eo-
liuin inliibemus ucquis archicpiscopus velepiscoptis rum proventibus ab c.odemaiiqua postcaconquisita
in Ecclesias monasleiio ipsi suhjcctas absquc inani- fuisse, illa ipsi ecclesiaeSancti Laurenlii applicen-
fesia et rationabili causa cxcoiumunicaiioiiisve! in- B1 ttir. Quocirca discrelioni vestra per apostolica
lerdicii seiilentias audeat pronnilgare, vel ab eodcm scripia mandamus quatenus id qttod a nobis est
monasleiio piocuraiioneniexigere, vcl correclionein seiUeiilialilerdiflinitunifaciatis per censuram appel-
u ipstim exercere prsesumainisi de mandato sedis lalione remota firmiier observari. Quod si non om-
iqiostolicaespeciali. Nulli ergo oinnino lioniinum nes, etc tu, fraler episcope, cum eorum altero,etc.
liceal lianc paginam nostra inhibitionis infringere Datum Vilerbii, xiu Kal. Julii, ponlificatus noslri
vel ei, etc, usque incursurum. anno duodecimo.
Dalum Vilerbii, vi ldus Junii, anno duodccimo. LIV.
Llll. ARCUIDIACONO ETVf,ETR.PRIMICERIIS CIVITATENSIBUS.
EPISCOPO, ET STEPHAN0 CANONICO, ET JOANNlARCIII- Confirmatur senteiilia qucvdam.
PRESEYTIOIIO SANCTI JOANNIS SUTRINENSIS. (Viicrbii, xn Kal. Julii.)
Confirmalursenlcnlia quaidamlala proipsis. Cum olim inler clericos Sancti Severini de castro
(Viterbii, XIIIK:\I.Julii.) Sancli Severi ex parte una, ei ecclesiarum Sancti
Cnm dileclis filiis OHovianoet arcbipresbyteris Nicolai,Sanctae.Mariae, ac Saneii Joannis castri ejus-
etcleris ecclesiarum Sancii Laurenlii.de Capraniea dem Civitalensisdiceeesisex allera,super processio-
ex parte uua , ei Sancii ChrislinoeSulrinensis dise- C nibus in diebus Rogalionumtam in eundo qttam re-
cesi.sex allera liiiganiibus super bonit Vilaequon- deundo ad Sancti Severiniecclesiamexhibendis,cele*
daui archipresbylcri ejusdcin ecclesise Sancloe brandosextam ibidem.elsermoiiem inDominicaPal-
Christinoe,dilecluin filiuin Aiairiiium subdiaconum marumad populumfaciendo,nec non etiam pulsatio-
el capelianum nostrum concessciiiiuis auditorem, nibus campanarum qusesliomola essel, abbas Terrao
ex parle clericoruui sancii Laurentii fuit pro- Majoris ordinarius judex eorum de meritis ipsius
posilum coram co eumdem V. annuni quarlum- causoesufficienler instructus, clericos pradictarum
decimum lunc agentcm se suaque oblulissc ecclesiarum superpramissis omnibus ecclesiseSancii
ipsi Ecclesioc niaterno inlervenienic consensu, ae Severini per difUnilivamsenleniiam condemnavit:
de bonis illius Ecclesise per qualuordccim annos qtiam profecto sententiam cum iidem clerici rece-
etamplius enuttiium, ct in ea omnesordines assc- pissent et aliquanto lempore sine contradictione
culum, nec non peritiam scribendi adeptum, lil- servassent, niteniibus demum eis venire temere
teras, cantum el alia officia ecclesiastica didicisse, ',u contra ipsam, clerici Sancii Severini ad bonoeme-
quoruni omirum exercitio hujusmodi acquisieral morioe Dragonariensem episcopum et roagistrum
facultatcs; et eo inltiiiu asserebanl ad se bona om- , P. Canonicuro Trojanum aposlolicas lilteras impe-
nia pcttinere ipsius, qui decesserat inleslatus. Di- irarunt, quarum auctoritate clerici prafatarum ec-
cti autem clerici Sancloe Chrislinaeproponere cura- clesiarum ah episcopoipsocitali, mandalo aposlolico
verunt econtra qtiod cum dicius V. ab Ecclesioesuse inlelleclo promiserunl se supradicla omnia firmitcr
cleiicis in eoruin concanonicum electus fueril, et servaluros, eaque inviolabiliter observare diclus epi-
per bonse mernoriscdiaeccsauum episcopum irans- scopus eis sub excommunicationispcena praecipit,ct
Iaius ad ipsam nullo penitus reclainatUe, nec non sic postmodum quod per anledictuii) abbalem et
pcr decem cl scptem annos pacifice commoratus onmdemepiscopumprovide factum fuit, per sedem
ibidem, ac per te, fratcr episcope, tiicli cpiscopi exstilit apostolicam confirnialum. Nuper autem cum
siiccessorum arcliipresbyter in sua Ecclesia insli- inter Nicolaum ecclesise Sancii Severini ex parie
lulus, archipresbytero Sancli Laureniii preces una, et Thomam Sancti Nicolaiac Mauritium Sanctae
specialitcr iiuerponetite pro ipso, ea quse postmo- Mariae ex altera procuraiores, super iis qusestio
dum et ptimiius per parcimoniam, ariificiolum, et verlerelur, dileclo filio Tullio subdiaconoel capel-
studium suum.etpuerorumdoclrinam naclus fuerai lano noslro eos cornmisimus audiendos : in cujus
adeamdcm Ecclesiam devolvidebebanl sinealiqua prasentia procuralores cleiicorum diclarum eccle-<
61 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 62
siarum, videlicet bancli Nicolai et Sanclse Mariae,i\ utraque jam civilas in deliciis bona; voluniatis el
recognoveruntomnia supradicla, eo quod de sexia requie opulenla sederet. Quapropter etsi reipsa per
canenda pramissum esl dunlaxal exceplo. Neigiiur astutias Satansein malignum reducta, ne novissima
lires qua?juslo judieio sunt decisse calumnianlium ejus fianl pcjora prioribtis formidetur, speranles
vilio reviviscani, discretioni veslra per apostolica lamen iu eo qui est aclor pacis ct charilatis arnaior
scripta pracipiendo mandamus qualenus diclos cle- qnod sicut incipere nos permisit, ita quoque nos
ricos Sancli Nicolai el Sanciae Marisead lisec om- faciet hujusmodi sanctum pacis negotium consum-
nia inviolahililer observandum, secundum qnod a mare, universiiatem veslram rogamus et obsecra-
pradiclis abbale nec non etiam et episcopo esi sla- nitis in Dornino, per aposiolica vobis scripla sub
Ititum, monilione pramissa per censuram ecclesia- divinijudicii obleslaiione mandantes, qualenus non
slicam sublalo appellationis obstaculo compellaiis. lam privalis veslris incommodis quam puhlicis uni-
Quodsi non omnes, elc duo veslrum, etc. versalis Ecclesisedispendiis occurrendo quaedepra-
Dalum Vilerbii, xu Kal. Julii, pontificalus nosiri dicla noscuntur discordia provenire, cum memora-
anno duodecimo. tis civibus saltem trengas interim inealis, quibus
LV- apostolica scripta direximus ut satisfacianl vobisde
c ... CONSULIBUS ET CIVIBUS JANUENSIBUS. I damnis quae noviter iniulisse diciinlur, vel in mani-
Vt treugas ineant cum Pisanis. hus venerabilis fralris nostri Pisani archiepiscopi
(Viterbii, xii Kal. Julii.) cauiionem praslent idoneam quod ad mandaium
Licet ubicunque locorum scissura discordiaefra- nostrum compelenler satisfaciant super ipsis, cl una
ternilatem divideret Christianam, nos, quisecundum cum eodem ac venerahili fratre nostro Januensi ar-
Aposlolumnon valemus, quocunque scandalizanie, chiepiscopo simul eliam et abbatibus anlediciis ac
non uri, ferventicompassionis sarlagine frigeremur, nuntiis Pisanorum, quos propter hoc ad nosiram
de discordia tamen inler vos et -cives Pisanos prasenliam evocamus, usque ad feslum Assuinptio-
exorla, tanlo ardenliori charitatis igne perurimur nis bealaeMarioeproximo venlurum, vel anle quam
qtianto graviora per eam et provenissejam et posse citius possel fieri, aliquos viros providos ad sedem
adhiic eliam provenire pericula inluemur. Per hanc apostolicam deslineiis, commissa sibi plenaria po-
enim non solum grandia damna rerum et gravia di- lesiate ul omnium vesirum vice circa singula con-
scrimina personarum cum immanibus animarum lingenlia proceasuri obscrvanda rccipiant quae cum
dispendiis utrique supereminent civilali, verum consilio nostro prasentibus archiepiscopis memora-
etiam Ecclesia pene ioia colliditur, et necessarium Q, tis prsedici: sbbaics super ipso providerinl negotio
lerra sancloesubsidium impedilur; quinimo veren- disponenda, de nttilo penitus hsesilantes; quia, curn
dum est plurimum ne qualuor illi angeli, quihus auclorilalem plenariam super eosdein habeamus
dalum est secundum Joannem nocere lerra ac abbates, eos sicut oporluerit ei decucril inducemus
mari, IsHhaliainstrumenla sibi de civilatibusveslris ul non declinantes ad dexieram vcl sinislraro, regia
facianl, per quse maris et aridse universiiatem affli- lanlum via, ulriusqtie pariis conimoditate prospecia
gant, dum vos ulriusque conlermini per muluse piocedanl, adhuc ciiam eis sub iiHermiinuionfc
sediiionis offensas, sic unius eliam iiltora suprema analhemalis injtincltui ul in eo quod concordiler
concutilis quod alterius quoque non modica spatia slaluerunl aut modo slalueiU, vel in alio, si quod
conturbalis.IIoc igitur quidam Patriim et prade- postmodum fuerit slatuendum, debitam providen-
cessorum noslrorum pro sui ofiicio allendentes, tiam el reciiludinis aequilaiem observcnl. Alioquin,
multifarie muliisque modis operain impenderunl ut ne lantum periculum animarum, rerum damnuin ,
inler vos pacis fcedera reformarent; et cum in ali- et personarum dispendium negligere videamur, ad-
qtiibus aliquiprofecissenl, novissime landem felicis versuseosqui lam sanctam exhortationem coniem-
recordalionis Ciemenspapa pradecessor nosler pa- pserint in enormem jacluram lolius populi Chri-
cem perfcciteamdem.Quse cum postmodum, super- D1sliani, officii noslri debilum exsequemur.
seminante zizania homine inimico, in malum fuerit Daltim Vitcrbii, xii Kal. Julii, anno duodecimo.
discordiaerecidivaerelapsa, nos demum, propiliante LVI.
Doniino, ad officium summi pontificatus assumpti STEPHANO CANTUARIENSI ARCHIEriSCOPO. S. R. E.
pacem inler vos, tum ex officiinostri debito, luin Civ!!DINALI.
ex sincero quem circa ulrarnque gerimus civilalem De eleclione cpkcopi Lincolniensis.
dileciionis affeclu, zelanles multiforruiler laboravi- (Vilerbii,xi Kal. Julii.)
mus pcr solliciludines utique mullirormes, sxpissi- Ad nosiram noveris audienliam pervcnisse quod
me dirigendolitteras, nuntios et legaios, ut ad uni- decanns el capilulum Lincolniensis Ecclesioerece-
talis concordiam et concordioe unilaiem reducere pto mandalo noslro super eleciione pontificis cano-
vos possemus: et nisi eo qui operibus pacis invidet nice celebranda, dileclumfiliumHugonemVellensein
facienleprocessus dilectorum filiorum de Tilieto;et archidiaconum sihi concorditer in Episcopum elege-
Sancti Gualganiabhatum, qui stiper hoc diu mul- runl (51); cujus eleetioni rex suum assensum dici-
lumque studiosissime laborarunt, impeditus fuisset, tur prtestiiisss, Utrum autcm in ipsa elcctione
(31) Vide Mallb. Paris ad an. 1209, ct infra epist. 91.
63 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. OM
canonice sit processttm, an illa prava consuetudo AL.nentiani vel excusare coiijugium vel pceniienliapo-
servala propier quain interregnum el sacerdolium luerit aboiere, salis eas poteris perlransire, si non
gravis csl snscilata discordia, ignoramus. Tenor appareat coram le qtii velit illas stifficienter oppo-
eniui liiterarum prafati regis ad utrumque se habet, nere ac probare. Illud auiem esl sequanimilet'tole-
cuin conlineatur in ipsis quod decanus el capiiultim randum, si forte Lincolniense capitulum praefatum
Lincolniense, requisiio assensti vegis ac praslito, archidiaconuin sponre ad preces regis elegit. Ne ve-
pradictum archidiacontim in episcopum elege- ro Ecclesiarum subsianliam occasione filiarum ip-
rmit. Licet autem assensus htijusmodi electioni non sius depeiire coniingal, astringi polerit ad indemni-
faclas sed faeiendce sil proeslitus, potest tamen talem earum per idoncam catttionem.1,
intelligi de assensu qui pro facienJa ponlificis Datum Viterbii, xi Kai. ..Julii, anno duodecimo.
clectione requirilur; el hoe non prajudicat ec- LVII.
tlesiasiicae liherlati, dummodo sine mora el difli- EPISCOPO [~~ ABBATI SANCTI VEDASTI ATREBATENSIS
cullale prasletur, ne provisio vacantis Ecclesiae De excommnnicaiionerccjisAnglice.
nimiiiin ditTeralur. Ei poiesl inlelligi de assensu qui (Dalum ul in alia.)
pracstaiur pro aliqua ceria persona in episcopum Cum aa nostrum exsequendum mandatum, maxi-
tiigenda. Et hoc ccclesiasticam iiberiatem impu- B3 me pro ecclesiastica libertaie, prompios vos et"para-
gnat; quoniam electionis perit judicium si eum los esse credamus , discretionem vestram rogandam
eligi lanliiin qporteal quem rex prius duxerat duximus et monendam, per apostolica vobis scri-
approbandtiin. Cum igilur a ie sit bujus electiouis pla pracipiendo mandantes qualenus cum requisili
confirniaiio postulanda,'fralerniiali (use peraposto- fueriiis a venerabili fratre noslro Stephano, Caniua-
lica scripia pracipiendo mandamus qualenus tres ad ricnsi archiepiscopo S. R. E. cardinali, excommuni-
niinus canonicos de iis qui prasentes interfuerunl calionis senteiUiani in Joannem regemAnglorum, as-
universo ipsius eleilionis traclalui tibi facias prasen- sislentibus vobis veneralibus fralribus nosirisLondo-
lati, el eos supcrelectionis processu diligcnler exa- niensi, Heliensiet Wigorniensi episcopis , vel saltem
mines, adjuraus illos disiricle in virtule Spiritus duobus exipsis, secundutn fortnam lilterarum quas
sancii sub obcdientiaedcbito quo nobis et tibi te- illis direximus, publice ac soiemniter proferatis.
nentur, ul onini gratia el limore postpositis plenam Quod si noii atnho, elc alier vesirum, etc
et meram dicanl per omnia veritalem, subhacipsa Datuin ut in alia per tolum.
disliiclione iujungeiis per lilleras luas decano aliis- LVIIL
que personis Ecclesiseuiemoratae, ut singuli libi sub <- „ (Vilerbii, ui Kal. Julii.)
tcslimonio linerarum suarum plene ac districle re- Requisisli de bis qusa lestalor pro anima sua ie-
feraitt hujtis eleciionis processum, ei si por exatui- gat in ultima volutitate, qualiter sinl interepisco-
nationes hujusmodi clectionem ipsam inveneris de pum et Ecclesiasdividenda. El quidem regularirer
persona idonea canoniee celebratan , metropolitica verum est, elc, ul supra lib. xi episl. GCLXII,usque
illam auctorilate confirmes; alioquin ea peniius ir- ad hwc verba, palrocinaii non debet.
rilaia, veiiiatem nobis non differas intimare. Circa Datuin Viierbii, ui Kal. Julii, anno duoeimo.
personam autem elecli qusedam prasumptiones vi- LIX.
denlur esse nolabiles, vitlelicct quod cum ipsc in ABBATI SANCT.E TRINITATIS DE MALOLEONE.
curia regis officium exercttc.ril cancel.larii, nuiltas Irregularem esse qui alium lethaliier percussit.
lilleras sigillaveril de spoliaiionibus clericorum, in- (Vilerbii, Kal. Julii.)
vasionibus ecclesiarum, mulilalione membrorum , (52) Significasti cobis per liueras tuas quodcum
el aliis abiisionibtts el injttriis tnullipliciter irroga- quidam maleficusingressus ecclesiamde Bleiseio, Dei
lis, quod eiiam communicavetil illis qui propter timore poslbabito, Eucharisliam cum ornameiuis
cxptiisionem monachonim Cantuariensium auclori- allarium et libtis ecclesiasiicis extra ipsam eccie-
taie nosira sunl excommunicationisvineulo publice D ' siam asportassel, dileclus filius Laurentius presby-
innodaii, qitodque de carnis incontinenlia sit suspe- icr lator prasenlium Ecclesiae luse regularis canoni-
clus, cum Clias habeat matritnonio copulalas. Quia cus, queni in prafata ecclesia de Bleiseioinstiiueras
.veroprasumpiiones lmjusmodi validsenon videntur, capellanum', prafalum iniquiialis filium fossorio
cum non solum minores clerici, verum eliatn plures arrepto percussii; sed si ad niorlem fuerit iclus hu-
episcopi sint quorumdam principum cancellarii, jusmodi, tu et ipse penilus ignoraiis. Cum atitem
quibus tamen non impingiHir lalis culpa, cum per parochiani ecclesise memoralae.videreut pradictum
alios ad lioc etiam deputaios possint hujuscemodi maleficum ornamenla ecclesiae asportaniem, arre-
liuera sigiliari, ne facile possel ostendi quod scieu- ptisgladiis el fustibus ipsum in eodem loco pcoti»
ler communicaverit excommunicatis in casibus non nus .occideruut. Prafatus vero Laurenliirs de sua
concessis, .quodque incontinenlia ejus sit recens, saiule pracogitans, evolulo anno sab lilulo confes-
niacime si parvulam prolem nou habeal rccenlis in- sionis libi rei ordiiiem revelavit. Pro quo nobis hu-
coniiiieniise suae leslem, cum pramissam inconli- iniliier supplicasli ul cum co misericordiler age-

(32) Cap. Significasti, Dc homicidio.


63 PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. Cfi
re dignaremur. Licet aulem contineatur in ca- j)i re, lum ratione pariis in qua fuil ille percussus,.in
none quod si qualuor (55) homines aui quinque qtia de modico ict.u quis solel Iethaliler loedi; maxi-
vel plures conlra unum hotninem rixati fuerint, et me cum secundum vulgare proverbium asserattir
ah iis mortuus fuerit vulneratus, quicunque illorum quod qtii ferit primo, ferit langendo; qui vero fe-
ei plagam imposuil homicida secundum statuta ca- rit secundo, feril dolendo. Unde, pensaiis omnibus,
nonum judicelur, qtiia tamen in alio canone dicitur ei creditur expedire ut cum htimililate abslineai a
depresbyiero qui diaconuin equitanlem percussit, sacerdolali officiocxsequendo.
el ipse cadens ex eqiio cervice fracta interiit; quod Datuin Viierbii Kal. Julii, poniificalus nostri anno
si iion ad mortem percussus est, incaule agehti duodecimo.
presbytero est pcenilenlia indicenda, ila quod ali- LX.
quanlo lempore a missarum suspensus solemniis, FRATRIASTORCiO MONACHO DEMANSO AD£)CISTERCI-
deniioad sacerdolale officiumreverialur; quod si ve- ENSISORDINIS.
raciier qualicunquepercussione presbyteri moriuus . De monarho qtii medicinam exercuit.
est diaconus, nulla hic ralione more sacerdolis per- (Viierbii,Kal. Julii.)
miliendus esr minlslrare, eiiamsi voluiualem nosi Oblata nobis lua petilio continebat quod cum
habuit occidendi, nos in pramisso casti credi- Ij adhuc in soeculomorareris el medendi officiumexer-
mus distinguendum utrum constare possit quodjpra- ceres, adhibuisti cuidam monacho medicinam, ve-
ialtis sacerdos non inflixil percussionem letiialem , rum cum le illicilis negoliis implicato el lardanle
de qua videlicel, si aliorum non fuisseat vtilnera regredi ad eumdem, ipse curn purgalus jam esset,
subsecuia , percussus minime interisset, quodque mandatuin quod ei dederas super sua cusiodia vili-
percussor voluntalem non habuit occidendi, nec ip- pemiens, sibi a prohiLitis non cavisset, uiorbum
sius sludio, consilio, vel mandalo processerunt alii paiiter el morlem incunit. Licel auiem de abbatis
conlraillum. El quidem si hoc ila se habet, quod lui consilio sacros ordines gradalim fueris assecu-
forsan ex eo posset osteudi si cerla apparuissel per- lus, quia lameu ex eo conscicnlia te remordei quod
cussio ab eodem inflicta lam inodica et lam levis in si adhibuisses exactiorem diligenliam circa euni,
ea corporisparie in qua quis leviier percuti non so- evenluin lalem forsitan evitasses,-nos consulerestu-
let ad moriem ul peritoruni judicio medicorum la- duisli an in susceplis debeas ordinibus ministrare.
lis percussio asserereiur non fuisse letbalis, cum tlc Quo circa discrelioni luoe per apostolica scripia
cseieris ipsi credendum sit sacerdoti, qui non accu- mandamus qualenus si est ita, et aliud canonicum
salus vel denunlialus ab aliquo, sed per seipsum de non obsistal, sub timore divino minislres in onli-
'
sua saltite soilicitus l consilium expeiit salutare', nibusjam susceplis, pro iis-et aliis ext.essibus ex-.
posi poeirileiUiamad caulelam injunctam in sacer- piandis monaslicam regulam diligenlitisobservando.
dolali possel officio ministrare, religionis accedenie Datum V-ilerbii, Kal. Julii, anno duoiiecimo.
favore, cutn sil canonicus regttlaris, el sine omni LXI.
' scandalo sacerdotale PR10RIS. HONORATI ARELATENSIS.
possit ofliciuQiexercere. Quod
si discerni non possil ex cujus ictu percussus inle- De cctusaquadammairiinoniali.
riil, in hoc dubio lanquam honiicida debel ipse sa- ([54] Viterbii, vi Kal. Julii.)
cerdos, elsj fdrsan homicida non sif s a sacerdeiali Ex lenore luarum litterarum accepimus quod
oificio absunere, cum in hoe casu cessare sit tuiins cum Petrtis ct M. mulier in aniiis majoribus con-
quam temere eelebrare, pro eo qttod in alicro nul- sliiuli per verba de prasenti malrimonium eonlra-
lum, in reliquo vero magnum periculum limealur. xissent, quidam dicens illos quinlo se consangui-
Ulrum auiem de illis sit simile seiuiendutn quorum niialis gradu coniingere, coram te ccepit moiii-
unus, sed quis omnino nesciiur, hoinicidium perpe- moninm accusare : qui denittm juxta formam
travit, si forsanad recipiendos sacros ordines nra- canonis praslito juramenlo ad fundandam inten-
sententur, ut omnes sint pariter repeilendi, cuin B> tionem suam dttos tesics inducens, consangui-
discerni non possit qui debeanl inculpabilesjudicari, nitatem ipsam laliter coTnputavi!. Malenulriia,
diligens invesligator advertat, fquamvis hic casus inquiens, ei vir ejus Cau.situmaiqtie Maiiam , Cau-
sit ab illo valde diversus. Si vero , quemadmodum silus vero Guiscardum, Guiscardus Mariam, Maria
perbibelur, sacerdos iste prius ab illo percussus sa- Gilium, Gilitis nuptam Pelro. ltem, Maria uxorein
criicgo , mox eum cum ligone in capite repercus- Bernardi Amalrisci, quse Bealricem uxorem Ber-
sit, quamvis vim vi repeliere oinnes leges et omnia nardi Aldeberti, qtise Bealricem uxorem Bernardi
jura permillant, quia lamen id debet Deri cum mo- de RegoTdano, qui Pelruin de quo agilur genue-
deramineinculpatwtutelw, non ad sumendam vindi- runt: quem alter lestium in omnibus est secutus;
clam.sedad injtitiam propulsandam, non videlur reliquus vero consanguiniiaiis gradus hoc modo
idem sacerdos a poenabomicidiPpeiiitusexcusandus, dislinxit. Malenulrila el vir ipsius Causilum atque
liim ralione insirumenti cum ^quo ipse percussit, Mariam, Causitus aulem Guiscardum, Guiscardus
quod cum sit grave, non solet levem plagam infer- matrem Gilii, Gilius sponsam Petri. Itero, Maria

(55) 25, q. 8, cap.-Signoiaor. (31) Cap. tix tenore, De consang., in 4 Coilect.


07 INNOCENTUIII PP. REGESTORuM LIB. XII. 63
iixorem Bernardi Amalrisci, uxor Bcrnardi Amal- A ^ peccaverititi te fraler luus, corripe eum inter te ct
risci uxorem Bernardi Aldeberii, uxor Bernardi ipsum solum. Si le non audieril, adliibe libi unum
Aldeberti Beairicem matrem Petri genuisse noscun- vel duos lesles (Luc. xvu), elc Et tunc eiiam hujus-
lur (55). Porro aceusatoris pars consangtiinitalem modi teslis adhibitus, non quidem commissi crimi-
suflicientcr probatam asseruit ex depositionibtis nis, sed fralernse commolionis polius lestis eiit.
pradiclorum. Cum enim consanguinilatis gradns Fuil quoque subsequenter adjunctum quod non
competenler distiiixerinl, nocere non polerar quod idco accusalor cum juramento recipilur (40) ul ei
nomina quarumdam non expresseriini personarum, credi debeal lanquam lesti, sed cum in causa ma-
cum dcnionslratio seu circuniloculio loco proprii tiimonii quoad qusedam laxius quam in aliis nego-
nominis babealur (56), adjiciens quod etsi diclttm liis procedalur, o*um ad leslimonium admiltuiilur
unius leslis. qui liium personanim nomina non lam domestici quam affines, et recipilur etiam
cxpressit, repularelur forsan invalidum asserlioni lesiimonium de audittt , cujusdam compensaiionis
lamenaccusatoris et lestis allerius in lioc articulo intuitus fuila-sacris canonibus inlroduclum ul ac-
slandum erat, cum in decrelo Paschalis invcnialur cusaior cum solemnitatelquadam, vitlelicel jura-
quod iu omni (57) negoiio principalis persona de re menlo, reciperelttr. Nec lamen idco ut lestis debet
sibi nota verilaieni dicens prO leste meriio est ha- recipi dic.tum ejus. Nam el in aliis conlroversiis,
licnda, cui qtiidem uno adbibiio, duo lestes effi- iiccl quis prastel calumnise sacramenltim, non la-
ciunlur. Pralerea supervacuo vidcretur esse stalu- men ei crediiur lanquam tesli. Pralerea dicium
ttitn ut cuni juranieiilo deberet rccipi accusator, unius testis, qui propinquitalem habere asserit per
nisi ei ciederetiirDinJhocarliculo lanquam tesli. Ad se nolam, ex eo invalidum videbalur quia, cum se-
liaec autem fuil advcrso proposilum quod cum cunduni communem loquendi usum, dum quis dici<
juxla canonicas sanctioncs non solum gradus distin- librum aliquem per se nosse, inielligalur illum suo
guendijsinl sed cliam personarum nomina designan- siudio didicisse, diclus lestis videbaiur impossibile
da, o.tprailicli accusalor et lestes in quarunidam fuisse leslaius : qui cum nondum quinquagcsimum
defeceiiiU nominibus personarum, profeelo exdepo- annum alligerit, illorum consanguinitalem suo slu-
silionibus eorumdem nihil penitus probahalur (58). dio se nosse proposuil qui jam ceiuum annis elapsis
Ncc obstal quod altera pars proposuil demonslra- decessisse noscuntur. Praterea cum alius testis ea
lionem vicem iiominis (59) oblinere; quia tunc quae super Consanguiuilate depbsuit a Maria Lam-
demum demoiislratio seu circumlocuiio proprii bcrii se didicisse lirmaverit, ac Maria jurala post-
nominis vicem supplet cuni potest de corpore seu fr. modum dixeril se' de illis nihil scisse peniius vel
persona constare. Unde cum personarum illarum eliatn audivisse, illorum dicta sic asseruil pars al-
quarum nomina niinime sunt expressa nulla prorsus lerabenigne inlerpretanda, ne alteruier <!epcrjurio
menioria habealur, utpote longis relroactis lempo- argtiatur, ur videlicet ille quaedixir didiceril a Ma-
ribus defunclarum, hujusmodi circumlocutio non ria, et Maria de illis nihil omnino novisset auLeiiam
esi pro nomine proprio admiltenda, niaxime cum audivisset, ei tamen ea quse nec scivit nec audivit
videatur ibi obscutitalem ingerere nianifesiam ubi ab aliquo, per se fingens dixerit ipsi lesti. Undc
dicilur: Maria genuii uxorem Bernardi Amalrisci, cum ipse de iis fuerit inslruclus ab ea quse illa
uxor Bernardi Amalrisci geiiuit uxorem Ber-uctrdi penitus ignorabat, hnjusmodi lesiimonium debet
Adelberii, cum isla compossibilia esse potuerinl, tit invalidum judicari. Cum igitur nos duxeris consu-
~i Majia uxorem BernardiJAnialrisci et alia uxor lendos quid libi sil in pramisso negotio faciendum,
Bernardi Amahisci uxoreai Bernardi AUelbeili nos lam supradiclis quam aliis intellecris, devolioni
genuerit quse Maria filiaoon fuissel, ul verblgralia, tuse taliter respondemus, quod cum lolerabilitis sit
si Bcrnardus Amalrisci diversas hahuisset uxores. aliquos contra statula iiomiuum copulalos dimittere
Ex cadem quoque ftiit parte proposilum regtilarilcr quam conjunclos lcgiiime conira siatuta Dominise-
esse verum ut nulli prorsus accusalori credi debeal D I parare, per deposiliones bujusniodi non est ad di-
tanqtiam testi, curn juxla sacrorum canonum insli- voriii senienliam procedenduni (41).
luta nulltis in eodem negotio siinul esse possil accu- Dalum Viterbii, vi Kal. Julii, anno duodecimo.
salor el teslis. Supradicltini vero Paschalis capitti- LXH.
lum dicehalur ad fraternse corrcclionis causain, in H. SCHOLASTICO BREMENSI.
qua non secundum judiciarium ordinem, scd potius Ei confirmalur sua scholastria.
juxta regnlam evangeJicain procedilur, resliingen- (Viterbii, vi Non. Julii.)
gendum quod ex ipsius lenore capiluli colligitur ,' Cum dileclus filius magister G. in nostra essct
evidentcr. Sic enim in Evangclio cominelui': si prasenlia conslitutus, coram nobis bumiliier est

(35) In lerl. Collecl. monslralur. Sed in cod. Col- (3s)) In terl. Collect. proprii nom. eiiam in cod.
berlino scriplum esi noscitur. Colberlino.
(56) Cap. Licet, De leslib. (40) In lerl. Collect. admillilur, etiam in: cod.
(57) Cap. In onmj, eod. lit. Colbert. •
(58) 35 q., cap. De parenlela. Vide Reginonem, (41) Vide Concil. Lateran. Innoc. III, c 52,
iib< ii, c. 251.
C9 PONTIFICATUSANNOXII, CURISTI 1209. 70
confessus quod stiper scbolaslria Bremensis Eccle- A nicare praesumerel vel favere, ila quod si qui ve-
sise ac prabenda quas aliquando possederat in ea- nire in contrarium alteniarent, laicos hujtistnodi
dem le nec molesiabat nec volebal in poslertim excommunicationi suhjectos el a Bremensi Ecclcsia
molenare, sed observare diligenler arbitriuin qtiod beneficium obtinenles, eo in pcrpeluuin spoliatos:
inler re ac ipsum stiper iis fuerat proroulgalitm. clericos atilem attclorilate hoslra nunliarenl omni
Unde super eisdem ipsi perpeluum silentium dtixi- ecclesiastico beneficioet oflicio desiiiulos, civilalem
mus iinponendum. vero seu castrum aut hominum quodcunqtie com-
Datum Yiterbii,vi Non. Julii, anno duodechno. mune, si conira inhibiiionem liujusmodi diclo
LXill. Waldemaro prasunierent adhoerere, supponerent
ILLUSTRI REGIOTTONI 1NROMANORUM IMPERATOREM . dislrictissime inlerdicio, ila quod prater pceniten-
ELECTO. tias morienlium cl parvulorum baptisma nnlluin ibi
AdversusWaldemarum episcopumSlewkensem. divinum offieium nullumque celebrelur ecclesiasti-
(Viterbii, vi Non. Julii.) eum sacramenlum : qtiod si quis elericus violaret,
Cmn vir iniquus et apostata Waldemarus quon- ab omni ecclcsiasiico beneficioel officio deponerent
dam episcopus Slewicensis ad sedem apostolicam violantem, si qui vero super re tam illicita jura-
accessissel, _per eam de durissimo carcere libera- B mentuni ei aliquod prasiilissent, denuntiarenrttr eo
lus in quo suis merilis diu fueral delentus inclusus, penitus non leneri. Sed Waldemarns pradictus ar-
et nos ei humanitalem omnimodam ostendere cu- cum sic tcnsum non meluens, nec fugiens a sagitta,
rasserous, exagilatus non divino Spiritu, sed 'mali- in sua damnabililer peninacia perseverat, cum l)a-
gno, a nobis clanculo illiceiuialus absccssit, collaioe llian el Abiron, quos lerra vivos absorbuil, porlio-
sibi graiisDse ostendens ingraium, et adniinistra- nem, nisi resipueril, habilurus. Cum igilur faclum
lioni Bremensis Ecclesioe ncquiler se ingcssit (42), sit adeo insipiens cor ipsius ut vitlens non videat
priori Ecclesia lemere derelicia, non curaiis adver- et auribus non percipiat, nee corde inlelligat ut
tere quod iecundum canoniea inslilula qui a caihe- conversus sanetur, scd iram in die ira ac revela-
dra priori deserla sinc Romani ponlificis conniven- lionis jusli judicii Dei sibi Ihesaurizare non ccssel,
lia praesumpsii ad aliam se lransferre, et prima ut ejus cervix iudoiuila et suorum sequacium for-
carere debct, quam per superhiam sprevil, et re- tius valeai cdomari, serenilatein regiam rogandani
pelli nihihvminusa secunda, quam per avatiiiara duxinms et-moiiendam qualenus sicut Deum liihes
concupivit,praserlim cuni in praseniianostra dilec- el Ecclesiam Romanam diligis et jusiiiiam ample-
lus filiuspraposilus Sancli Lucii Roskildensisei Isesae., xaris, lalirer in eum el complices stios luoevim
majesiatjs, aposlasiae, adulterii, perjurii, dilapida- exerceas poteslatis, eumdemWaldemarum a civiiaie/
Sionis, et conspiralionis crimina objecissel, quod- Bretnensi et ejus finibus potenter expellens, el ubi-
que irregularis exisierei, ulpote deduplici adullerio ctinque fucrit laiidiu persequens lanquam Dei et
procreaius, dispensalione ipsius olim ab aposiolica Ecclesioeinimicum donec sibi vexaiio tiibual in-
sede per subreptionein oblenla, suppresso quod telleeUmi, illosque quos suos constiierit esse fau-
osset fpurius et expresso quod existerei naluralis, lores ,. per poenas quas videris infligendas a .lam
cum clpaternse inconlinenliseimilator filiosliaheal temeraria prasumptione compescens.qiiod per effe-
post sacros ordines generaios: quoe omnia itleni cfum operis cogiioscalur Deo te velle placere, no-
prapositus contra eum se oblulit probaturum. siramque injnriam vindicare, ac juslilise sedulo
Quamvis ergo durissinie anitiindvertere poiuisse- deservire. Insuper dileclos filios A. elecium, II.
mus in eum, quia ta;ncn sedes aposlolica consuevit scholasticum, G. cellararium, et H. canonicum
laansucludine lemperare rigorem, pcenam ipsi de- Bremenses, qui propier bonum obedicnlia; suis red-
bitam diffcrentes ad lempus, vencrabilibus fratribus dilibus hactenus sunt privaii, non permiilas eisdem
noslrisMagdeburgensiarchiepiscoposuisque ac Bre- in poslerum defratidari.
mensis Ecclesioesufliaganeis, Osnaburgensi prate- r » Datum Viierbii vi Non. Julii, ponctificatus nostri
rea elMonasleriensi episcopis dislricte dedimus in anno duodecimo.
pracepiis ut prscfatoWaldemaro ex parte noslra di- In eumdemfere modumvenerabilibus[ralribus Mo-
stricte prac.iperenl qualeiuis omni excusalione ac nasleriensiet Osnaburgensi episeopis et suffraganeis
dilalionecessaulejnfra mensemposl commonilioneiii Bremensis Ecclesiw usque non teneri. Cum igitur
eorum iter arripcrei ad sedetn aposrolicamveniendi, Walderamus pradicius arcum sic tensttm non me-
veniam humiliier pelilurus, alioquin ex lunc sublato ttiens, nec fugiens a sagitta ad apo.Holicamsedem
cujuslibet coniradictionis et appcllationis obstaculo, non venerii itifra lerminurnprafinitum a nohis, sed
deposilum el degradalum ab omni ecclesiaslico in stia pertinacia damnabililer perseverei, per apos-
oflicio et beneficio auclorilaie nostra nuntiarent lolica vobis scripla inandamus ei districte pracipi-
eumdem , et facerent lanquam analhematizatum raus quatenus eumdem senlentiam, quam incurrisse
usque ad satisfactiorije.mCoiidignamarclius evitari; digiioscilur, per veslras et vicinas dioeceses;publi-
oninibus nihilominus inhibentes rie quis ei commu- canics, et conlra eum et suos coniplices ideminan-

(42) Vide supra, lib. x, ep. 209.


71 INNOCENTHIII PP. REGESTGRUMLIB. XII. 72
datum per omnia fideliter exsequentes, in locis in .V imo pro eo quod se fecisse proposuit, odiosus sibi
quibus fuerinl tam divinum officium quam alia ex lunc exsiilitei ingralus. Et licet idem episcopus
ecclesiastica sacramenla praier baptismala par- ab bujusmodi pravitaiis excessu alienum se repula-
vulorum et pceniteniias morienriutn ipsis pra- verit er immunem, ad dubieiatis lamen scrupulum
senlibus facialis ornnino cessare, coniradictores ampulandum rei seriem nostro censuit apostolaitii
appellatione remota per censuram ecclesiaslicam reserandam. El sive super pramisso faclo culpabilis
compescendo, el illoscanonicos qui juxla continen- esset, sive inculpabilis judicandus, per dilectos
liam ejusdem mandaii ad nos accedere cotitenipse- tamen filios magistrum Gallunfel J. Ecdesiae suae
runt, ac soepedicto Waldemaro favere prasumunt, canonicos, quibus stiper hoc mandatum dederat
deniintiando in electionis negorio parres aliqnas speciale, a nohis cedendi licenliam poslulavit, ut-
non habere, clericos seu monachos vel etiam laicos poie qtii pra mullis angtistiis pasioralis sollicitudi-
qui eideni impertiuntur favorem, excommunicaiio- nis fatigalus ad umbram quietis aspiral. Porro di-
nis vinculoinnodelis, nisi admonili resipiscatU, eos clus episcopus in mtillis se reddidit meriio commen-
qui abbarias vel alias pralaiuras aul beneficia re- dandum, lum quia lanqtiam fidelis et diligens
ceperunt ah ipso, auctorilate nosira digniiaiibuset dispensator injunctum sibi villicationis officium
beneficiis lalibus sine spe resiiruriouis in perpetu- B prudenler implevil, el tanquam arbor fructifeia in
um spolianles. vinea Dominisabaolb graios fructus uberesqtte pro-
Dalum Viterbii, vi Non. Julii, etc ul in alia. duxit, sub cujus jirovisiouis umbiaculo commissa
LXIV. sihi Ecclesia in spiriluaiibus et tcmporalibusdigno-
EPISCOPO CONCORDIENSI. scitur floruisse; lum quia sludiitm Simoniacaepra-
Vl admittot cessionemepiscopiTervisini. vitatis exacla diligentia investigans, quanlo polius
(Viterbii IVNon Julii.) erat innocens, tanio minus illud volnil palliari; sed
(45) Sicui venerabilis frater nosierTervisinus epi- cum bonarurn mcntium sil ihi culpam propriam
scopus per suas nobis liticras intimavil,cumbiennio fonnidare ubi culpa aon est, alienum excessum,
iani elapsoquidam Ecclesiscsuaecanonicus corpoiis quo laedi limuit, nobis quasi proprium indicavii, ul
jnfirmliate deleiiius inter coelera cuidam confessus conscienlise nubilum, quod peccatum alieuuiu in-
fuerit sacerdoii quod ipse ac quidam laicus, advo- duxerat, apostoiicaeresponsionis oraculum serena-
oatus videlicel EcclesioeTervisinae, a quodam con- ret; tum etiara quia sub pastoralis officiisarcina
saiiguineo ejusdem episcopi quasdam promissiones ingemiscens, exonerari humiliter peiiir ab eadem,
«t securiiates acceperant si eura episcopalum con- et qui laudabiliter injtmcti sibi ministerii curam
idein consilio sacerdotis inductus "
tingeiol oblincre, implebal, insufiicientem sejudicans, subesse appeiit
hoc in secreto cidem episcopo revelavir. El licet polius quam praesse, ac in huinili statu devotum
episcoptisapudconsanguitieumsupradictum precihtis, exhibere Domino famulalum quam in dignilatis
tcrrorihus atque rnlnis ssepius instilisset ul eidem apice gloriari. Licet autem cx ejusdem absenlia Ec-
cxponeret an sccuritalem aliquam seu promissionem clesise Tervisinae limeantur dispendia provenire,
pio sua eleciione fecisset, ipse tamen constanier uni- quoe sub provisione ipsius multa recepisse dignosci-
versa negavit. Nuper autem jamdicto episcopi con- rur incremenra, quia lamen se propriis meritis di-
sanguineo corporis infirmate gravalo, cum episco- gnum reddidit gratia speciali, nos ipsius supplica-
pi coiiscieniiainid quod a canonico audierai siimu- lionibus inclinati postulationi ejus ex benignitate
laret, omni siudio ac diligeniia coepit euuidem lai- apostolica duximus aniUiendum.Qttocirca fraierni-
cutn per euin qtii judicaiurus est vivos et n.orluos lali luoeprsesenlium aucloritare mandamus quale-
obieslari' ui si qua pro eleciione ipsius aliquando nus cessionem ipsius recipiens vice nostra, eum-
promisissut, nullaienus occultaret. Qui polsmodutn dem absolvas ab onere officiipastoralis, compelen-
eitlein episcopo sic respondil, quod bonaememoriae tem eidem de bonis cpiscopalibus provisionem
Conrado episcopo Tcrvisino defuncio, canonico et JJ assignans.
advocato pradiclis quanidam promissionem fecerai Dattim Viterbii, iv Non. Julii, poniificalus nosiri
si eumdem conlingerel ad episcopalum assumi, sed anno duodecimo.
lunc nulla de ipso eleciio facta fuil, quodam alio E. LXV.
videlicet nomine in cpiscopum Tervisinum elecio. CAPITULO TERVIS1K0.
Sed eodem E. posl iriennium carnis debilum exsol- De eadem xe,
venle: idem episcopi consanguineus pro eleciione (Dalum ut supra.)
ipsius quamdam pecunioe quanlitaiem advocaio Sicut venerabilis fraier nosier, elc, in eumdem
supradicto promisir, cujus parlem lempore proce- fere moduiiiut in alia usqueiii finem, Quocirca de-
dcute dicto advocalo persolvil. Quseomnia memo- - voiionem vestram rogandatn dtiximus et monen-
ralus episcopus, divinum lestimonium invocando dam, per aposlolica vobls scripta sub obtesialioue
asseruil se penilus ignorasse, nec solvisse aliquid divini judicii disiricie prsecipiendo,mandanies qua-
pro eadem pecunia consanguineo saepedicto, quiu- lenus post cessionem ipsius convenienles in unum,

(45) Vide lib. xvi, epist. 19, 160.


13 PONTIFICATUSANNOXII, CIIRISTI 1209. 74
sancii Spiiilus gralia invocaia, omni carnali graiia, A circurnamicia varietate regina, velut caslrorum
lmmano favorC, ac commodo prhalo posrhabiris, acies ordinala. Verum isla non dicimus quod semu-
Iiabentes prae oculis soltim Deum, personam ido- iationem hujusmodi approbemus, sed ut illius se-
neam, quse tanio congruat oneri et honori, et pro- quamur exempium qtii factus est infirmis infirmus,
desse debeat poiius quam praesse, canonice vobis imo qui omnibus omnia faclus est ui omnes iucrifa-
in episcopnmeligalis. ceret ei qui vult omnes homines salvos fieri ct ad
Daium, ut supra. agnilionem vciitalis venire. Nunquid, amanlissimi
LXVI. fralres, arguendus eslmedicus quialiqitid aliqtiando
TF.RRACONEKSI ARCHIEPISCOPO ETSUFFRAGANEIS EJUS. minus . sanum indulget aegroro nimiiun cupienli?
Dc negotioDurandi de Osca (44). Nequaquam, quoniam, eisi parum obsil atl aliquid,
(.Viterbii, in Non. Julii.) nonnunquam latnen ad aliud valde prodest, cum
cl criislula non abs re permiltatur ad lempus lene-'
Ejtis exemplo, eic, ul in calerno penultimoregesti ram
undecimi anni usque censuimus proponendttm fra- contegere cicairicem donec ipsa sub illa meiiiis
et renascenle novo, vc-lus unguis non
tribus er amicis , cum pralarorum conscienria et soiidetur,
nec ecclcsia- _ tolus pariler excludatur. Vos ergo, fralres, hujns-
assensu, ira quod ab eis propter hoc
modi supporieiis in spiritu Ienitatis, non abjicienles
rum frequenlalio, nec clericorum prsedicatid posl-
sed allicienres eosdem; quia plerique homines fa-
ponatur, elc, usque in finem. Ad majorein vero cau- cilius commoniiionibus
telam alias quasdam lirieras, quas vobis dirigimus quam comminationibus rc-
hoc modo ; Si et vocantur, et honuullos aflabiliras graria; magis cor-
incipienles quemadmodum(4S),
alias illis direximus hoc habenies rigil quam asperitas disciplinoe. Prius enim infun-
qtiasdam quas dendumesl oleum, et, si necesse fiterii, superinfun-
principium : Gravemconlra vos (46), ab eis volumus
denduro est vinum, quamvis circa conversos hujus-
prasentari.
Dalum Viterbii, ni Non. Julii, anno duodecimo. modi modo posl vinum infusumsit oleum infunden-
dum, cum dudum perversi excommunicationis fue-
LXVH. rint mucrone percussi, nunc vero conversi commu-
NARBONENSl ARCHIEPISCOPO ETSUFFRAGANEIS EJUS. nionis sint amplexu fovemli. Nam ct prudens chi-
De eadem re. rurgicus ad curalionem diri vulneris prius adliibei
(Viterbii, IIINon. Julii.) medicamenla mordacia; sed, cum sanari jam coepe-
Si, quemadmodum nobis per lilleras veslras et rir, curam ipsius snavi unguento consummai. Ve-
duos fratres Cisterciensisordinis inlimastis, Duran- , rum, si male sanaia cicarrix redit in vulnus, non-
dus de Osca cum complicihus suis infideliter agit, ' nunquam adhibet ferrum vel ignem, ne pars sincerk
vel ad fallendtim Romanam Ecclesiam, vel ad elu- contrabal corrupielam. Sic el vos, fralres, morel
dendum canonicam disciplinam, illud sibi profecto prudentis medici faciaiis, maxime si perrniserint
coniinget quod de talibus Scriplura lestatur : eliam cum murmure se curari, non calumniantes
/n insidiis suis capientur iniqui (Prov. xi), cum conversaiionis eorum proposiium, quod in iitleiis
asiurias Saranaenon penirus jgnoremus. Si vero de nosiris vobis ostendilur comprehensum, maxime
prisiina superslitione quidquam relineai ad caute- daiis eodem lempore cum prasenlibus ad eaulelam,,.
lam, ulfacilius capere possil vulpeculas quae mo- cum pensalis undiquecircumslanliis non sil temere
liunlur vineam Deniini demoliri , tolerandus est improbandum. Quod si veslram conlempserint me-
prudenler ad rempns, donec arbora fruclibus cogno- dicinam, relalione fideli noslris quanlocius auribus
scalur,dummodocircasubstanliamveriiatisdecorde intimeris, ul adhibeamus remediura quod videbimus
puro el conscienlia bona et fide non ficla procedar, expedire. Sic enim erroneos ab hseretica praviiale
quaudoquidem Paulus aposlolus dicar, cum essem iiHendimus revocare ut vclimus fideles in catholica
astutus, dolo vos cepi (II Cor. x»), dolttm appellans veritare fovere, cum rolerahilius sit perv«rsos i»
prudeniiam quam mulla dissimulando gerebal ut j) sua perversiiale perire quam juslos a sua juslilia
animas diabolica fraude decepras muliifariam mul- declinare.
iisque modis reduceret ad illum qui via, vcrilas est Datum Viterbii, nl Non. Julii, elc.
et viia, cum et ipse longius se finxerit ire quando
duobus discipulis se oslendil in efligie peregrina. LXVIH.
Quod si etiam a prisca consuetudinenon subilo re- TERRACONENSI ARCHIEFISCOPO ET SUFFRAGANEIS EJCS.
cedat ex toto, aliquid sibi de illa reservans ut ve- Super eodem.
recundise parcendo quasi veterem legem sepeliat (Sicut supra.)
cum honore, nec sic esl penilus confuiandus, dum- Si quemadmodum venerabilesfralres nosrri, Nar-
modo, sicut prsediximus, non aherret in substantia bonensis archiepiscopus et suffraganei ejus, et«.
veritatis. Consueludinumquippe diversilas, in habilu sicut supra.
praserlim exlrinseco, deformitalem in sancta Ec-
clesia non inducit, cum assistat a dextris Sponsi
(U) Vide supra lib. xi, cpist. 190. (46) Epist. 09.
(45) Episl. 67.
PATHOL.ccxvr. 3
7S ., INNOCENTHIII PP. BEGESTORUMLIB. XH. 76
LXIX. A terius professionis exislanl, el in qtiibusdam forsi-
DURASDO BEOSCA ET FRATRIBUS F.JUSRECONCILIATIS lan arciioris, si associaveiitis eos vohis, conrra di-
ECCLESIASTICE UNITATI (47). viiium praceplum in bove arelis ei asino, serenies
De eadem re. agrutn diverso semine, ac induentes vesiem de
(Viierbii, 111Non. Julii.) Iana linoque conlexram. Ctimqne non sir in exte-
Gravcni contra vos venerabilium frarrum nostro- riori babiiu sed in interiori potius resmum Dei,
rum Narbonensis archiepiscopi et Biterrensis, Uti- scandahim quod de pristino habitu adhtic a vobis
censis, Nematisensisel Carcassonensis episcoporum relento fortius ingravescil, sedare cureiis, ijisum
querelam recepimus quod vos plus debilo de gralix liabitum, proul nobis esiis polliciii, taliter variando
nosrra favore jactanies, adversus ipsos nimium in- ut sictil inleriori bahitu, sic eliam exteriori v.osab
solescilis, adeo ut in eorum aspectu quosdant Vai- hacreticisoslendalis esse divisos, ul secundum Apo-
denses heerelicosnondum reconciliaio ecclesiasiicoe slolum quae sunr pacis seclemini, et quse aedificario-
unitali duxeritis ad Ecclesiam ut vobiscum conse- nis suiu invicem observelis, iiolenlespropier calcea-
crationi Dominici corporis iniercsseni, pariicipan- menta deslruere opus Dei, memores ejus quod idem
les in omnibus ciiin eisdem. Quosdam quoque mo- Aposlolusait: Si propler cibum fraler tuus scandali-
naclios, qtii a stiis monasteriis exierunt, ci alios B zalur,jam non secundum charilalem ambulas. Noli
quosuam sui proposili desertores in veslro vos as- cibo luo illum perdere pro quo Chrislusmorluus esl
serunl consorlio relinere. liabitum etiam pristinae (Rom. xiv). Quapropter si esca, inquil, scandalizat
supersliiionis scandalum apud Catbolicos generan- fratrem meum, non manducabo carnem in wlernum,
lein in nuilo vos penitus immutasse lestanlur. Oc- ne fratrem «neumscandulizem (1 Cor. vin). Si ergo
casione praterea doctrinalis sermonis, quem in Aposlolusboc pracipir observandumde ciho, qtiaiua
schola vestra propouilis frairibus et amicis, ab Ec- magis decalceamento esiobservandum, ui scandalum
clesia nuilti recedunt, non ciiranies in ea divinum evilerur, inaxime de cordibus infirinoruin, propter
«tflicium aur S3cerdoralem pradicaiionem audire, quod Verilas ail: Si quis scandaiizaverit unum de
Sed el clerici qui sunt de vestro consoriio in sacris pusillis islis qui in me crcdunl, etc, (Matih. xvm.)
ordinihus consliluli, divinum officium secmidum Nam vae homini illi per quem scandalum vcnii.
instilutiones canonicas non frequentant. Adhuc in- Ideoquemonemus, consulimus el horlaniur ut ii q«t.
super aliqui vestrum affinnani qnod nulla saecuiaris de vobis nondum signum hujusmodi accepertuu,
polesias siue liiortali peccalo potest judicium san- vel qui vobis fuerinl associandi de csetero, non se
guinis exercere. astringanl proposilo ulendi sandaliis desuper perfo-
C
, Nos igittir, iis audilis, lacli sumus dolore cordis ratis, neque lalibus calceameniis utaniur, ut sic
rnirinsecus, vercnles non modicum ne lendat ad scandalum penitus evanescat. Veslros aulem amicos
itoxam quod providimus ad salulem. Ne igilur crror. et ftaires, qui ad audiendum sermonem vcstrum
novissimus Dar pejor priore, devolionem veslram convcniuni, monealis prudenter et efficaciler indu-
rogandam duximus et monendam, per aposlolica caiis nt freqneiiieiU ecclcsias ei in eis audianr vcr-
sciipia mandanles quaienus memores legis divinsc, bum Dei, maxime diebus staituis, ne sacrum tem-
secundum qtiam posiii exlra casira propler macu- plum aur sacerdorale oflieium conlemnatur, cttm
lam lepra sine judicio sacerdolis non reducebanlur ulruinqtie pia dcvotione sit-a fidelibus venerandui.i.
ad illa, vos quoque illos siudiose vitelis qui propier Domusenimmeadomus oralionis vocabilur (Mailh.
labem hserelicae pravitatis a gremio sunl Ecclesise xxi), cunctis genribus air Dominus: quae ranroecre-
separati, donec ad eam poiitificalis auctoriratis deuda esi efficacisead orandum in ipsa ut de tempio
judicio revocenitir, ne, si secus egerilis, el evan- eliam inanufaclo Saloiuon dicat ad Dominum: Si
gelicam et apostolicam senienliam contemnaris, ccclumel ccelicwlorum capere le non possunt, quanto
cum is, qui non audil Ecclesiam,sicut ethnicus sil ct magis domus hwc, quamego conslruxi! sed respicias
publicanus hahendus, et hoereiicushomo post pri- D ad oralionemservilui et cidprecesipsius,DomineDcus
mam et secundam admoniiioncm sit penitus devi- meus : audi liymnnmel oralionem quam orat servus
tandus. Nam, qui tangit immunduin, immundus effi- tuus coram te hodie, ul sint oculi lui aperii super
cilur; et qui picem conlingit, inquinalur ab ca. domumhanc nocle el die, super domum de qua di-
Modicumquippe fermenti loiam massara corrum- xisli: Erit nomen meum ibi (HPar.n), et cselera
pil. Licet aulem qni spiriiu Dei aguiiiur non sint quse magnificede ipsius templi commendalioneso-
sub lege, quoniam uhi spiriius Dei est, ibi libcrlas, quuntur. Unde David Prophetarum eximius de se
aposialas ramen, qui viri censentur iiiuiilcs, a suo dicil in psalmo : Jn conspeclu angelorum psallam
proposiio leviter recedenles in vestrum non admit- libi, adorabo ad templum sanclum luum (Psal.
taris consorlium, nec rerinealis admissos, sed eos cxxxvii); quoniam in sacris basilicis angeli sancii
ad suos remittaiis pralatos, ut in ea vocalione oranlibus fidclibus creduntur adesse. Ideoque idem
perinaneanl in qua vocati fueruni; quia tales non Psalmista consulit, dicens : Adoraie Dominum in
agit divinus Spiriius, sed malignus ne, cum ipsi al- aula sancla ejus (Psal. xxviu). Quapropter et clerici

(47) Yide lib. xi, episl. 196.


n PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 78
veslii horas diurnas atque nocluriias secundum tn- A , nostra prolectionis et confirmationis infringere,
siluuionem canonicam non abnuanl in ecclesiis etc, nsque incursurum.
celebrare, ne forte: sinl clericalis ordinis iransgres- Dalum Viierbii.iv Non. Jttlii, pontificaius nostti
sores. lllud vero* tanqiiam erroneuin, nullus ve- anno duodecimo.
siruin prasumat asserere, quod, sseeularis poleslas LXXI.
siue mortali peccalo non possit judiciuro sanguinis WILLELMO DEULTRAPORTU T-RESBVTERO.
exercere, cum lex poiius quam judex occidat, dum- Confirmalur sibi beneficium.
inodo ad inferendam vitidiciam, non odio, sed judi- iVilerbii, v Kal. Julii.)
cio, non incauie, sed consulle procedat, Aposiolo Cum auobis petilur, etc, Ms^Beeffectum.Eapro-
de saeculari poiestate dicenre : Nnn sine- causa glu- pter, diiecte iu Dominoflii, tuis jtisiis postulationi-
ditim porlai. Dei enim minisler esl, vindex in iram bus gralo concurreiHes assensu, beneficium quod iu
ei qni malum ajjjt (Rom. xiii). Ecce, inquit Aposto- Caligrant ierra nobiiis viri G. de Scornai te cano-
lus, gladii duo hic; de quibus respondil Dominus: nice proponis adeptum, sicurillud jttste possides et
Satisest (Luc. xxn); quia, sicul ab orthodoxis do- quiete aucloritate tibi aposlolica confirtiiamus et
cioribus ei catholicis exposiloribus perhibettir, prasentis scripti patrocinio communimus. Nulli
non solum spiriiualis gladius, quo ulitur saeerdota- ' ergo omnino hominum liceaf, hanc paginam nosira
lis aucroriias, sed eriam maierialis, quem exerit confirmationis infringere, etc, usque incursuruni.
soecularis poteslas, esl necessarius ad vindictam Dalum Viierbii, v Kal, Julii, poulificaius nostri
inalefaclorum,iaudem vero bonorum. Ut autem et anno duodecimo.
vos spiriuialem gladium, qui est verbum Dei, ad- LXXH.
versus bsereticos sine susplcione commodius exera- FR.EPOS1TO ET CAPITULO SANCT.E MARI.E DE BLAKERSA
tis, volumus«t mandamus ut in prsedicationis ofii- CONSTANTIXOPOLITAN.
cio adversus cujusmodi vulpcs rooiienfes vineara Suscipiuntur sub proteclione dposloiicwseclis.
Domini demoliri aliis catholicis pracdicaloribus vos (Viterbii, v Non. Julii.)
jtuigaiis, cjus exemplo qui jussil segregari sibi Bai> Cutna nobis peliiur, elc, usqueeffecium. Eapro-
nabam et Saulum in opus quo illos assumpsit, ul pier, dilecli in Domino filii, vestris justis precibtis
quemadmodum ex praceplo Spiiilus sancti anli- inclinati personas vestras er dictam Ecciesiam, cn-
quus pradiealor adjuiiclus esl novo de persecutore jtis esris obsequio mancipati, cum iis quae impra-
ad fidcm couvcrso, sic el voliis ab crrore nuper ad sentiarum rationabiliier possidet, aut in fuiurum
veriiatem conversis pradicalores jamdudum in Q jtistis modis, prasranie Domino, poterit adipisci,
sana probali docuina junganlur, ut ipsi vobiscum sub beari Pelri et nosira prolecrloiie suscipimus;t«iJ;:
et vos cum illis sine suspicione qualibet verhttm proesenris scripti patrocinio communimus. Nulii;
Domini seminetis, archiepistopis et episcopis aliis- ergo, eic, hanc paglnain nosiraeproieciionis, elc,
que proelatis ohedieniiam et revereniiam iiumiliter usque incursurtim.
impendenles, ut super lmmiliialis fundamentum Daium Vilerbii, v Non. Julii, ponliflcatus nosiri
ajdilicium boni operis conslruatis, illius imitantes anno duodecimo.
doctrinain qui de se dicit: Disciie a me quia mitis LXXHI.
sum el humilis corde (Mallh. xi). ARCHIEPISCOPO ET MAJORI PRJ5POSITO ET CAPITULO
Dattim Viterbii, m Non. Julii, anno duodecimo. MAGUNTINENSI.
LXX. Vl Pelrum Yiterb. inducant in possessicnem prm-
PRjEPOSITO ET CAPITULO SANCTl MICHAELISDE bendw Mogunt.
RUCCALEONIS CONSTANTINOPOLITAN. (Vilerhii, xm Kal. Jiilii.)
Suscipiunlur sub prolectione sedis aposlolicm. Dileclus filius magisterPelrus Vilerbiensis capel-
(Vilcrbii, iv Non. Julii.) lanus nosler in nostra proposuit prseseniia consti-
~
Cum a nobis peiitur quod juslum est ct hone- D lutus quod cum olim in, fraler archiepiscOpc, sin-
sium, etc, usque effectum.' Eapropler dilecti in Do- ceriiatem suaedevotionis erga le pcr exhibiiioncm
mino iilii, vesiris jusiis posrularionibus graio coii- operis cognovisses, et forsilan p.xisiimares qiiod pro
currenles assensu, personas vestras et locum in fitmiliari gralia in quam eum suis merilis evocavi-
qno divinoeslis obsequio mancipati, cum his quoe mus grattun nobis existcret beneficiuni quod ina
imprasentiarum raiionabiliter pbssideiis, aut in sibi duceret liberalilas impendendum, prabendani
futurum justis modis, praslante Domino, poteritis quae primo vaeaverat posl custodiara in Ecclesia
adipisci, stib heati Petri el nostra proleelione susci- Maguiuina ipsi liberaliler concessisli, eoque de
pimus. Specialiter atileiu casale Sancli Focardi cum ipsa per librum propriis manibus Jinvcsiiio, ad os-
pertihenliis suis, sicul illud ex largilione charissimi culum pacis recepisri eumdemin canonicum Magun-
in Chrislo fllii nostri Consianlinopolitani imperalo- linum stallum in cboro, vocem in capilulo, Iocuin in
ris illusrris jusle ac pacilice possidetis, vohiselEc- mensa, elinlegrum ei slipendium conferendo-, sicut
ciesiaeveslra per vos aiiclorilate apostolica confir- per pubiicum inslrumenlum ac litleras tuo sigillo
mamus et prasenlis scripii patrocinio comnuinimus. niunitas evidenler apparel. Cu.m igitur, sL vejiris
Nulli ergo omnino hominutn liceat lianc paginam artendere quanlum vobis ei Ecclesicc vestrse possit
~- 1NN0CENTH111PP. REGESTORUMLIB. XII. SO
idem capellanus exislere friic.iuosiis,qui nobis ac j . usque in finem. Quod si non omnes, etc. duo ve-
frairibus noslris suae probilatis oblentu charus et struin, etc.
acceplus exislit non soltim jam concessa servare Daiuni Viterhii, xiu Kal. Jtilii, ponlificalus noslri
sibi ulile putarelis, verum eiiam concedenda lar- anno diiodeciino.
giri, universitaiem veslram rogamtis alientius et Scriptum esl eidem archieptscoposuper hoc.
monemus, per aposrolica vohis scripta mandanies LXXV.
1N ROMANORUM UHPF.RATOREH
quatenus concessionem omnium praemissorumvobis ILLUSTRl REGIOTTONI
ELECTO.
[sibi] faclam ob reverenliam aposlolicsesedis el no-
tram illibalam servanles, ipsum per dilectum filium De peregrinh liberandis.
Roialdum cellararium Magunliiitim procuratorem (Viierbii, vn Idus Julii.)
suum in corporalem eorum possessionem inducere Sincerissima chariiatis affeelio quam erga luam
procureiis, provenlus memoraii slipendii medio rcgaleni personam gerimus no.s inducil quando pro-
tempore perceptos assignantes eidem , nonobslanle pensius regium zelamur honorem, lanio solliei-"
illo quod novi canonici praseiuialiler facere con- rius libi suadere cnremus ne quid unquam per le vel
suevisse dicunlur ibidem , preces aposlolicas er tuos improvide alienlelur per quodei valeal dero-
-
mandarum laliter adiinplendo quod et nos gerere gari. Sane.cum non solum a nobis, sed ab Ecclesia
sanciae
possimus accepium el idem capellanus ad devoiio- pene lola sperelur quod necessarius lerra
nem obsequium veslrum foriius, accendatur. Alio- succursus lanio siudiosius' et potenlius per luam
quin dilcclis filiis cuslodi Maguntino, praposito el debeal magnificentiam promoveti quanlo misericor-
•deeaiioPinguensi Magunlineusis dicecesis dedimus dius er miserabilius manus Dei specialiier le ob
in mandaiis uiquod stiper hoc duxerilis faciendum hoc crediiur exallasse, sine grandi el gravi mtillo-
nobis rcscribere non omitianl, ut per eorum rcla- ruin scandalo non est factuin quod dilecius filius
lioncm iiislrucii, prout procedendum vidcrimus in vicecomescastri Ayrardi elquidatn alii peregrini de
ipso negolio procedainus. Iransmarinis parlibus redeuntes de mandato, sicut
Dalum Viierbii, xni Kal. Julii, ponlificalus noslri dicilur, vcnerabilis frairis noslri palriarchse Aqtri-
anno duodecimo. legensis legati lui nuper apud Cremonam, qua de
Scripium est ipsis super lioc in eumdem fere mo- cansa nesciinus, delenli suni, nec permissi ad pro-
dum,usque forlius accendaiur. Quocirca discreiioni pria libere reitieare. Cttjus ulique deieslandi facino-
veslra per apostolica scripia inandainus qualenus ris pairiarcham eumdem exsecuiorem vix credimus
pradictos archicpiscopum, praposiium elcapiiulum _ exstitisse, le vero nunquam fuisse crediraus praece-
:;tdhoc indttcere diligenliits procurantes, quod su- piorem, cum ille non ignoraverit cruce signaips
\.e,vhoc duxerinl faciendiim nobis rescribere pro- hujusmodi eundo et redeundo sub speciali sedis apo-
curelis; urper vesiram relaiionem insirucli, prout slolicse proteclione consistere ac lam a se quain aD
procedenduin viderimus in ipso negotio proceda- aliis Ecclesiaruni praelalis non opprimi sed confoveri
mtis. Quod si non omues, etc, duo vestrum, etc. debere, luque dudum excessum similem sallem in
Dattini, ut in alia. illustris memotise Richardi regis Angii* avunculi
LXXIV. tui capiione didiceris deteslari, ul jani ipse eommii-
C5ST0DIMAGUNTINENSI, ET PRjEPOSITO ET DECANOtere perhorrescas quod prius in illo damnaveras cui
PiNGUENSI MAGUNT1NENS1S DIOECESIS. le gaudemus in folio, non in scelere, successisse.
De eadem re. Coeterum,cum in detentione peregrinorum ipsortun
(Vilerbii, xitiKal. Julii.) non ipsi lantum offendanrur, sed quivis alius, imo
Quanio dilecius filius magisier Petrus Viierbien- Chrislus, utdenostra et apostolicsesedis laceamus
sis capellanus nosier duduin sluduir venerabili fra- offensa, in cnjus conlumeliatn id noscilur redun-
tri noslro Magunlinensi archiepiscopo et adhuc dare, regali mansueludini esl summopere providen-
ciiam sese studeiexhibere devolum tanlo speramus D dum ne de hujus enormiialis iiiilio non soluni gra-
quod mandalum aposlolicum sibi faclum pro ipso vius scandalizetur Ecclesia, nisi per te, sicut spe-
debear adimplere, maxime cum igrrorare non de- ral, quam cilo fuerit emendatum vertini eliam el
beal qtiin exisiat nobis acceplitm quidquid honoris Dominus irascalur, cum in hoc jam ila giaviier sit
el graiise sibi duxeril conferendum. Cum igiiur, si- excessum ul quanlalibet peregrini jain dicli festi-
cnleodem capellano nobis innotuit exponenle, diclus nantia dimitlanlur, roinus plentuu remedium videa-
archiepiscopus liheraliter concesserii ei dtidum Ec- lur adhibilum dispendio lerra sancloa, nisi deten-
clesiam cujus provenlos annui valeanl decem.mar- lionem eorum lua regalis modestia ila sibi displi-
cas, sicul per liiieras suas 'et inslrumenla publics cnisse demonstret qtiod ii qui forsan audilo qualiter
evidonler apparel, eidem archiepiscopo per scripta isti fuerinl per insidias deprehensi lorpere ccepe-
noslra mandavimus ut dictani Ecclesiam dilectc runl in proposilo quod cpnceperant de pradicim
filio R. cellarario Magunlinensi procuratori suo nor terra succursu, audiro demum quanio zelo illos
differat assignare. Quocirca discrelioni veslra pei praceperis libcrari, fiduciam succurrendi sibi secu-
aposlolica sciipia mandamus qualenus pradictuu riori corde resumaiu. Quocirca serenitatem regiam
ai:chiei>iscopiimad hoc diligenter, cic, ut in alk rogandam duximus atteniius et monendam, per. no-
81 . FONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. 82
ntetiet poleiUiamJesu'Christi, cui flectilur omne A j de causa nescimus, detenti siin.t, nec permissi adr
gonu, cl cujiis causam in hoc prosequimur, obtestan- propria remeare, licet ah aliqtiibus asserainr quod
les quatenus peregiinos pradiclos, quacunque sint hoc atienlaium ftierit de niandaio venerabilis frarris
oecasione detenli, cum omnibus rebus suis protinus nostri Aquilegensfs parriarchse regalis auise legati,
facias liberari et in pace dimitli; ut zelus quem ad Quod uriqtte de.sua religione de facili credere non
terrara sanctam habere (e credimus clareal in effe- valemus, cum credamus eumdem erga terram san-
cto, et liiacuia lanli criminis in lua gloria pona- elam zelum hahere fervenlem ae nosse quod sine
Uir; sciturus pro eerlo quod, nisi hoc fuerit quanto- grandi ei gravi divina pariter et regali non sit hoc
cius emendarum, nequaquam iilud poterimus oequa- pcrperraium oflensaj. ui de nosrra el apostolicse
iiitiiiier susiinere quin ademendatioriem ipsius ad- sedis injtiria raceamus, in quam tanlum facinus di-
versus impios prasumplores oflicii nostri debilum gnoscitur redundare, cuni hujusmodi peregrini.
exsequamur. Quod uliqueluoe regalis prudenlise non eundo et redeundo sub ejus speciali protectione
solum non credimus fore moleslum, sed speramus consistant. Licel igilur patriarchse jam dicto pro
^ ' liheraiione ipsorum noslras lilteras dirigamus, quia
potius fore gratum.
Dattim Vilerbii, vn I !us Julii, anno duodecimo. lamen vix jam poteriint ita cito dimilti quin for-
LXXVl. J tasse nonnulli ex auditti capiionis eorum in propo-
B
PATRIARCII.E sito succurendi pradictse rerra lorpescanr, propier
AQUILEGENSI.
De eadem re. quod expedir ur iis quanlocitis liheratis de insecuri-
lale islorum qtiasi quaedamsecurilas eis fiai, frater-
(Dalum ui in alia.)
Sinccrissima charitatis affectio quam erga charis- niiali veslroeper aposiolica scripla niandamus alque
siinum in Cliristo filium nosirum illusirem regem pracipiinus quaienus caplores e^ delentores ipso-
Ononem in Romanorum imperatorem electum geri- rtim attclorilale nostra monealis prudeiHer cleffica-
imis nos inducit ul quanlo propensius regium zela- ciier induealis ul prafalos peregrinos, quacunque
nmr honorem, lanto sollicilius ea cupimus deviiari sinloccasione detenti, cum in omnihtis rebus suis
per quaederogari possit eidem. Sane, etc, de inan- sine mora deliberent el in pace diniiiiant. Quod si
dalo luo nuper, etc, facinoris le quidem exseculo- usque ad quindecim dies posl commoniiionem ve-
rem, etc, rediindare, prafaro regi et libi, si vera- slram efficere non curaverini, vos ex lunc in eos
ciiei-eum diligis, est summopere, etc, nisi deten- excommunicationis senleniiam proferalis, et cifi-
tionem eortim idem rex et lu eiiam in eo quod tares seu villas in quibus iidem peregrini seu ipso-
~ rum aliqui laliter delinenlnr supponalis ecclesia-
potes per ipsum libi displicuisse demonstres, quod €
ii, clc, audilo demum quanlo zelo jussi fuerint slico iiilerdiclo, facientes utramque senlentiani
liberari, etc, resumsnt. Quocirca fralernitatem usque ad saiisfaciionem condignam inviolabiliter
tuam rogandam duximus et monendam, per aposto- observari, singulis diebtis Dominicis ac festivis pul-
lica libi scripia mandanies qualeniis cum hoc ad di- salis campanis et candelis accensis eam solemniter
vitiam et nostram ac regiani redundel injuriam , innovanles. Quod si non omnes, elc, singuii ve-
dicios perfgrinos, qnacunque sint occasione detenii, sirutn, erc
Darum Vilerbii, vn ldus Julii, anno duodecimo.
etc, liberari facias 'ac in pace dimitli, etc, in roa-
guiftci regis gloriaiion ponatur, elc, usque infinem. LXXVHI.
DaUimul in alia. 1LLUSTR1 RECIOTTONIIN ROMANORBM IMPERATOREMi
In eumdem [ere modum scriplum esl nobili viro ELECTO.
canurario illusiris regis Ottonis in Romanorum im- Commendalcivitalem FJorenlinam,
peratorem elecii usque in ftnem sicut in illa quw (Vilerhii, v Idtts Jnlii.)
inittitur palriarclm. Speranles igirur quod in hoc Licel venerabilis fraler nosler Aquitegensis pa^
tnum sludium possit ulililer operari, prudenliam triarcha regalis auloelegalus honorem et profeclum
luam monemns attenritis et horlamur, per aposto- *- imperii sludiose procuret, ubi lamen cognoscimus
lica libi scripta niandanles quaienus et diciuni pa- quod illum possit prudenlius promovere, libenler
iriarcham ad id diligenter inducas, ei quantum in eum el monitis el eonsiliis in viam dirigimus me-
te fuerit, per te ipsum operam efficacem impeiidas. iiorem; quoniam,'etsi lam ipse quam etiam mulli
Datum ul iu alia. alii sincere te diligant, nullis tamen in hac parle
LXXVII. deferimus ut credamus quod eorum circa te chari-
CREMONENSI ET ALKSEPISCOPIS DIOECESI-tas sincerior sit quam nostra. Probatio quippe dile-.
II» QC0RU.U
DUSPEREGRINI REDEUNIES DETRANSMARINIS PARTI- ciionis csl operis exbibilio, et sicut arbor a iruclu
EUSDETINENTUR. cognoscilur, iia chariias ab effectu. Cum ergo di-
De eadem re. lccli filii Potestas et popuius Florenlinus prafalum
(Vilerbii, vn Idus Julii.) patriarcham pro reverenlia nominis lui honorifice
Grave geriimis et indignum quod, sicut nostris suscepissenl, -parati, sicut ab ipsis per publica
esl auribus, intimatum, dilectus filius vicecomes instrumenta nobis ostensa didicimus, ei nomine tpo
casiri Ayraudi el quidam alii peregrini iioviler re- fidelitatem plenam el integram exhibere, ac insuper
dcuuies de obsequioCrucifixi apud Crcmonam, qua iuramentum prastare quod in advenm tuo tam de
85 INNOCENTIIIII PP. RECESTORUMLIB. XII. sx
cnmilaru qnam de omnijure ad imperiimipertinenle A L Datum Viieibri vr Idtis Julif, anno duodecimo.
luo per omnia mandaio parerent, ipse lrocminus LXXX.
acceptans, nisi protinus reslituerent universa quoc POTESTATI ET POPULO URBEVETANO SALUTEM ET SPI-
ipse dicebai ad jus imperii periinere, namsine admi- RITU.M CONSILII SANIORIS.
raiione mullorum eos In coniincnti decem miliitim Redarguuntur de prwsumplione.
marcarum banno subjecil, nolens eis iudueias in- (Viierbii, v Idus Julii.)
dulgere saltem usqne ad reditum nunliorum suorum Dia muttumque suslinuimus exspectantes si forlc
quos ad luam praseniiam desrinarant. Quia vero benignilas noslra vos ad pcenitentiam revocaret.
civitas Florentina semper ad nostrum consilium Sed ecce, qttod dolenles referimus, ex patientia
devotam se ribr exhibuit et fidelem, pTsedictopa- . nostra gravius insolcscitis, ul sint novissima veslra
triarclise moncndo et consulendo maridavimus ul pejora prioribus et' error novissimus fiat pejor
agens modestius circa eam, obfata recipiai quosa priore; quoniani impius, cura vcneril in profundum
le ipso recipienda fiiissent, ctim ei arcus, ne vires viliorum, contemnil. Ad plagam quippe veslram
amittat, tion scmper debeat esse tensus : quod utt- curandam diversis soepe leniaviinus uti remediis,
qtie verhuni a le diligenri volumus meditatione quibus vos seinper eslis abusi, ul jam non supersit
pensari. Et. cerie, nisi lilteris noslris, quas idem B nisi apponere ferrum vel ignem. Non enim vestris
patriarciia positilavil el impetravit ad Lonibardoset suffecit offeusisnos in mullis haclenus provocasse,
Tuscos, necessario fuissel adjutus, forsan ejus lega- quoe longum esser per singula numerare, nisi et
tio noiTtam prospere pracessisset, sicut ipse per hoc adjicere prasumpseriiis ad cumtilumoffensarum,
suas litteras recognosceris,devotas propter hoc no- ur ntiper in oculis nosiris pradam abduxerilis ab
bis graliarum retulit aciiones. Quocirca', serenita- Aquapendenle, nulla nobis exposiia vel oblaia que-
tem regiam rogandam duximus et monendam, fide- rela. Nolentes igitttr vestram ulterius insolenliain
liier consulentes quatentis pradictam civiiarem in sequaniniiier suslinere , per apostolica vobis scripta
his et aliis tafirer habeas cominendaram quod et praecipiendomandamus quatentts et prsedam ex in-
devolionem suam er iniercessioncm nosrram apud legro resliluatis ablatam, et a moleslatioriepradicti
tc sibi seiHiar frucluosam. burgi oninino cesselis, de rerra insuper Vallts lacus
Daitim Viierbii, v Idus Julii, ponlifieaius noslri infra quiiidecim dies satisfacluri nobis ad plenuni.
anno diiodcciino. Alioquin noverilis nos venerabili fratri nosiro epi-
In evmdem [ere modum scriptum est super hoc scopo veslro noslris dare lilteris firmiler in pra-
patrictrcliwAquilegensi.Licet honorem et profectum r cepiis ui ex tunc te, fili Poieslas, consiliarios et
impcrii studiose procures, etc, usque recipienda principalcs faulorcs luos solemniter excommunicet
fuissenl, ct sic imposilumei banuum remittas,.cum ei lam civitatem quam caslra in quibtis (emporalem
et arcus, etc, usque propterea curavisli devolas jurisdictionem (juoinodolibel exercetis districio stib-
graiiarum acliones referre. jiciat inlerdiclo, vosque denunliet quatuor millitua.
Daiutn, ul in alia. marcarum banno suhjecios, ul de coelero serUiaris
LXXIX. pondus apostolicoegraviiatis: quaecontra vos eiiam
PATRIARCII.C CONSTANTINOPOLITANO. advocabil brachium soeculare,ul duplici conlrilioiie
Super injeclione tnanuum violenta. vos coiileral Diiniinusullionum.
(Viterbii, vi Idus Julii.) Daiuin Viterhii, v Idus Julii, anno duoilecimo.
Ex luaruin perpeiidimus serie litleraruni quod, Scriptum est super hoc episcopoVrbevelano.
ctitn lalor praseniium W. Polverel preshyter post Dalum, «I in alia.
ahsolutionem obtentam a diiccto filio Benedicio LXXXL
lituli Sanclae Susannae presbytero cardinali, qui ABBATl SANCTI FELtClS,ET G. DE BAGNOLO CANONIGO
iunc in parlibus illis legationis oflicio fungebatur, BONONIENSI.
snper injectione manuum violenla, in qttemdam cle- D I Respondelurad eorum consulta.
ricum violeutasmanus instigante diaholo injecisset, (Vilerbii, vn Idus Julii.)
a celebraiione non abstinuit divinorum : propler (48) Ohlalaenobis vesira littera coniinebant qttod
quod tu euni iibi realuni suum humiliter eonfiren- cum quidam judices, quibus causa qu3e inier de
rem ab oflicio beneficioque suspensum ad noslram Sambro et de Rivocornaclanario plebes super qtii-
duxisti prasenriam destinandum. Cum igiiur non busdam possessionibus vertebalur absque appella- /
sine multo labore ac dispendia ad noslram prasen- tior.is remedio fuerat ab apostolica sede commissa,
iiam propcrarit, volentes ei de misericordia, quoe pro plebe Sambri senlenliam piomtilgassent(49), et
superexallal judicio, graliam exhihere, per aposto- a procuratoreplebis de Rivocornaclarioad nos sine
lica sibi sciipla mandamus qualcnus si aliud cano- termino fucrit appellaium ab ipsa, nec delaiuni
iiicum non obsisrit, facias eum per triennium tan- appellalioni fuisset, nec ad prosecuiioneni ipsius
itim ab officio manere suspensum, et cum eo posl- . terminus a judicibus parlibus assignaius, plebanus
inodumpoteris misericordiler dispensare. de Sambro super observaiionediclsesenlenliae,sicut
(48) Cap. Oblatw, De appeliat.
(49) Ih quaria Collect. protulissent, eiium in cod. Coibert.
85 PONTIFICATUSANNOXII, CHP.iSTI 1209. 86
raiionabiliter Iata erat, nostras ad vos Hrreras, et A possiteum legilime"recusare. Quod si agere noluc-
alia pars (50) super infirmanda vel confirmanda ril appellans, appellatus niliiToniihuspolesi prosequi
eatlem postmodum ad allos judices impeiravit, causara ipsain, raaxime si ex dilaiione sibi sentiat
nulla in posterioribus lirteris de prioribus habita immiiiere gravamen. Superior quoque judex si
mentione. Unde in dubium revocato an posteriores videat ex dilatione periculum iniminere, potesl et
judices vel vos de illa cognoscere debealis, nos su- debet neulro prosequente appellalionem occurrere,
per hoc eonsulerestuduisiis (Sl), adjicienles nibilo- ut pericnlnm evilelur. Puta, si a senlenlia lata
minns a quibusdam sapientibus pro parle fuisse snper coiifirmaiioiie alicujus elecii fuerit provoca-
prnpositum appellanle quod cum in lali articulo de tum, ct ulraque pars velit usque (52) ad annum
legis beneficio annum haheat infra quem secundum prosecuiionem appellalioriis differre, potest, ulique,
se communilerve ipsam exsequi litem possif, raedio imo deber judex superior, ad quem fuerat appella-
tempore pro suo arbilrio, quando vellel, prosequi tum, lempus (55) provide moderari, ne gregi Do-
polerat appellalionem eamdem, nec ad id compelli minico diu desil cura pastoris. Ex iis igilur consul-
debebat antequam idem lemporis spatitim laberetur. lalioiii veslrse noveritis esse responsum, qtiia per
Quare nullius esse valoris primas iilteras assere- posteriores lilleras non derogatur prioribus Jegi-
hani, elsi de ipsis nulla sit habita menrio in secun- B time impelratis, per quas ad confirmandum vel in-
dis. Pro parte vero altera quosdam alios jurisperi- firniandum sentenliam pravia potest ratione pro-
tos dixisse quod cum interessel ejusdem ne tandiu cedi.
sententia manerel suspensa el ipshis confirmatio Dalum Viterbii, vu Idus Julii, anno duodecimo.
differrelur, et judices qui eam prolulerant appella- LXXXII.
lionem pradiclam non duxerint-admilieiidam, lura A-BBATIETMONACHIS SANCTI BENEDICTI SUPRA PADUMi
qitia fuerat a nobis inhibita, ium quia frivola vide- Snper eleetione, visilalione et correclione.
biUur,liciie pars poruit appellala hujiismodilitteras (Viterbii, HIldus Julii.)
iiUerimimpetrare; praserlim cuin, si aliler dicere- Venieniibus ad apostolicam sedem dilecris filiis
tur, gravem inlerdum Ecclesiae suslirierent jaclu- S. monacho Cluniacensi et -H. monasleiii veslri
ram, cum in causis ecclesiaslicissecundum canones procuratoribtis, idem S. proposuit coram nobis
appellare liceat. quolies gravamen occurrit vel alia quod cum monasterium veslrum a felicis recorda-
jtista causa. Unde conlingere possei si laliier annus lionis Gregorio papa praedecessore nostro Hugoni
cuilibel provocanli dareiur, quod causa usque ad Ciuniacensi abbali et successoiibus ej'us fuerit
sex vel oclo annos debiium non sorlirelur effectum. .-, dudumcommissum,ul inejusgubernaiione aiquecu^
Quosdam insuper alios opinatos quod primae vale- stodia potestatem haberent et sludiumjuocurationis.
bant littera, non secundse,sed pars quaeappellave- impenderenl, ac obeunte abbate ipsius loci,'eorum,
ral infra annum suam appeliationem prosequi mi- diligentia provideret ut-in loco regiminis jiixta beati.
nime tenebatur. Licet igilur appollanti legilime a Benedicti Regulam persona subrogarelur idonea, et
seiitenlia indulgeaiur annus a lege aut etiatn ex quidquid in monaslerio adaugmenium et observan-.
jusla causa biennium ad appellationem interposi- liam nionasticse religionis insiiluti vel emendari
lam prosequendam, quia lamen hujusmodi terminus etiam oporleret, eorum semper dispositione ac
potest resliingi, non soium a provocanie, verum magisierio (54) impleretur, proul in felicis me-
etiam a judice a cujus seuierUia provocatur, cum nioriae Lucii ct Clemenlis pradecessorum no-
id fuerit constitutum, non ut lerminus ipse prave- strorum auihenticis asseruit conlineri, vos abbali
niri non possit, sed ne valeal prorogari, credimus Cluniacensi el Ecciesioe suoe obedientiam et re-
dislinguendum in quo casu littera impelrentur. Et vereuliam subtrahenles, super pramissis el aliis
quidem quando cerlus lerminus ab appellanle vel graves eisinjurias irrogatis, a sua et Ecclesiaesuae
judice appellarioiii proefigirur prosequendae, si eo subjectione vos ac monasterium vestrum subira-
taciio appellatiis lirieras impetraverii, hujusmodi D here molientes; vos quoque, filii monachi, abbaiem
littera, lanquam tacita veritate subreplae, obrinere vobis eligere: nOn veremini absque abbatis Clunia-
non debent aliquam firmitalem. Si vero non sit ali- censis er frarrum suorum connivenria et concensu.
quis certus rerminus a judice vel appellante pra- Procuralor vero monasrerii veslri proposuit ex ad-
fixus, pars appellata polesl infra terminum a lege verso quod cum monasterium ipsum ad j'us et pro-
Slaiulutn, dummodo nimium non pracurrat ut ap- prietatem EcclesiaeRomanseperlineal, et per privi-
pellantem in impelranda commisstone supplanlet, lcgia pontificum Romanorum fuerit ab anliquo li-
lilieras impelrare quarura auclorilaie in appella- berrate donaluni, dielo Cluniacensiabbali vel Ec-
lionis causa legilime procedalur; ita quod si ap- clesioesuse respondere vel subesse in aliquo minime.
pellans in causa voluerit appellarionis procedere, lenebatur; quinimo ad fralres ejusdem ioci lam.
oporlebit eum agere sub judice sic oblento, nisi disposiiio quam abbalis eleclio perlinebat, adjiciens,
(80) In quarta Collect.additur, aliascommissionis (52) In quarlaCollect., efiam.
litteras a nobissup. Ita etiam codex Colberliuus. (55) In quarta Collect., lerminum.
(51) In quaria Collect., voiuistis, eliam in cod. (54) In BullarioCluniac, ministeriq.
Coibeiiino.
87 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 88
insuper quod, elsi j"usaliquod proedicloruinprivile- A , procedalur. Pralerea Cluniacensisabhas ad mona-
giorura iuiuiiu Cluniacensi Ecclesioe compeiierit, slerium veslrum accedens, viginli quinque equiia-
illud penitus est absorptum, cum hactenus neglexe- luris et triginia personis, fratres vero cum illtic
ril uli eis et monaslerium supradictum Iongissimo causa visitalionis accesserint, quatttor equilaluris
tsinpore plena fuerit libertaie gavisum. Proposuit el sex personis lantummodo sint conlenli. Ut igitur
insuper monaslerium vestrum super capimlis pra- in perpeluum composiliosuprascripta deprocuraio-
noiatis per bonsememorise Etigenii papseprsedeces- rum assensu facra inviolabiliier observetur, nos
soris nosiri sentenliam (55) absolulum. Cum ergo eam auctoriiale aposloiica confirmamus, slatuenies
super iis cl quibusdam aliis procuraiores ipsi non ul hulli otnnino honiinum liceai hanc paginam iio-
desincrent aliercari, et per venerabiles fratres no- stra confirmaiionis infringere, eic, usque incursu-
slros Joannem Sabinensem elNicolaum Tusculanum rtim.
episcopos de mandato noslro de amicabili fuerit Dalum Vilerbii, nildtis Jnlii, anno duodecimo.
eomposilioneiraclalum, nobis medianlibtts denuim LXXXIII.
inler procuralores ipsos hujusmodi compositio in- KOBILIVIRO PETRO DUCI ETTOPULO VENETORUM.
lcrvenit, tit cum in monaslerio vestro fuerit abbalis Monel eos ul redeant ad obsequium.
tiectio celebranda, fralres ej'usdem loci absque re- B (Vilerbii, ldibus Jttlii.)
quisitione abbatis el convenlus Cluniacensis perso- Qnoniam jttxla sentenliam Salomonis meliora
«am idoneam regularirer sibi eliganl in abbalem. sunl amici vcrhera quam oscula inimici, cuin isia
Qui si concordirer elecrus exsrirerir, munus bene- correctioneiii, illa vero deceplioneminducanl , non
dicrionis accipiar er Iibere administrel, nulla super debelis ferre molesie si quando nos, qtii de corde
iis ab abbare vel convenlu Cluniacensiliceniia ex- pttro et conscientia bona el fide non ficla vestraia
perila; ila videlicet quod is, qui fueril iti abbaletn diligimus civitalem , vos arguiinus el corripimus in
eleclus, infra sparium primi anni duos vcl unum spirilu lenilatis; quia non indignaiionis , sed dile-
fratres cum suis lilieris ad abbatem et conventum ciionis esl argumenliini, eo qttod pater filinm qttem
Cluniacensetransmiltat, in quibus eidem ahbati et diligit corripit , et Deus quos amal arguit el casii-
successoribussuis super observantia monastici ordi- gat; maxime cttm ad hoc ex aposlolicseserviluiis
nis obedientiatn repromitlat; et lunc Cluniacensis officio leneamur, jiixla quod docei Aposioius,
abhas per se vel alium ad monaslerium vestrum dicens : Argue, obsecra, increpa inomni patienlia et
accedat. ab abbare ipsius loci corporalem super doctrina (II Tim. u). Memores igitur obsequiorum
ordinis observantia obedieniiam recepturus, vel Q quse aposiolicsesedi civiias vestra reverenler iin-
transmissas sibi lilieras, si maluerit, in lcsiimoniuni penditei beneficioriim qua; aposiolica sedes civitaii
obedienliso sibi promissse reservct. Qttod si abbatis veslra gralanier indulsil, gemimus et dolemus illam
electio fueril in discordia celebrata, pro dirimendo iniervenisse materiam quse non sinil ad prasens
hujusmodi dissensionis arliculo ad sedem aposloli- ul preces quas nobis multoties porrexisiis pro
cam recurralur. Vos quoque de quadriennio in palleo destinando abbali Sancii Felicis, quem vos
quadriennium aliquem ex confratribus vestris ad Jaderlinum prasulem appellalis , cum nostra possi-
Cluniacense capitulum deslineiis, qui audiai et re- mus admirtere honestate, propler excessum qtiem
cipiat quse iliidem fuerint super ohservanlia ordinis in divinae majeslaiis offensam, aposlolicse sedis
consliluta. Praterea, quolibet quadriennio Clunia- iiijuriain, cl ierra sanclae jacluram iii Jaderlinse
censis abbas duos ex fralribus suis ad visitandtim civitatis excidio coinmisistis (56). Ki cerie, nisi
inonaslerium veslrum miilai. Quibus decenier ac correctionem veslram ex paiernse bfcnigniiaiis
henigne receptis, ab eodem monasterio moderata affeclu voluissemus haclenusexspectare, potuisse-
procuratio rribuarur, el ipsi abbatis ejusdetn loci mus quidem ex canonici juris rigore in eo vos
consilio requisito corrigant si quid in ipso mona- punire quo peeeastis, stihlrahendo palrjarchatui
sterio circa monachos et conversos aliasque per- U vestro meiropolimJadertinam , quam ei aposlolica
sonas corrigendum invenerint, et slatuant quod sedes propler veslrum subjecit honorem. Adhuc
circa eos fuerit slaiuendum; si vero aliquid corri- auicm experiri volenlcs si hujusmodi plagam medi-
gendum invenerinl in ahbale, ad Romanum ponli- cinali possimus arle curare, disposuimus ad vos
ficem illud referant, et sicnt ipse mandaverit, in nunlium dirigere specialem, sicut dileclus filius B.
ejus correctione procedant. Cum autein Cluniacensis nuntius vesler, vir uiique providus et fidelis , pio .
abbas ad monasterium vestrum accesserit, abbas nobis suggessit affeclu, per quem efficacius viva
ejusdem ei tanquam Palri abbati cedat in cnoro, voce noslrum vobis beneplacitum exponamus ;
capilulo et in mensa. Abbas vcro Cluniacensis in qtiatenus si cor vestrum gralia divina teligerit ul
raembris corriget quod fuerit corrigendum; si quid propriara non excuseiis sed accusclis offensam sa-
forte in abbalis persona corrcclione digntim inve- lisfactionem congruam exhibendo,eiin iis el in aliis
nerii, id ad aures Romani pontificisperferre pro- qusedigne duxerilis posiulanda merearaini exaudiri.
curet, ut 'juxta beneplacitum ejus in ipso negoiio Quocirca devotionem vestram rogandam duximus

(55) In Bullario Cluniac additur fuisse. (56) Vide gesla Innoc III, capp. 8G, 89, 90,
89 PONTIFICATUSANNO XH, CHRlSTi 1209. 90
el monendam, obsecraiHes in Domino qtiaieniis in A Dalttm Viterbii, xtn Kalentl. Augtisti, anno duoi»
ejus vos humilianles conspecru qui exalrar humiles deciino.
el deponil elaros, ad saiisfaciendum ei veslros ani-
LXXXV.
nios inclinetis, rccepruri ab ipso el graiiam in pra-
senii el gloriam in fuiuro. CEPIIALUDENSl EPISCOPO,
Dalum Viierbii, Idibus Julii, anno duodecimo. Danlur ei quwdammonita.
LXXXIV. ( Vilcrbii , ldibus Julii. )
GUIDONT SUBDIACONO ET CAPELLANO NOSTRO. Elsi secundum rigorern juris poluissemus in
Confirmalur ei ecclesiaS. Laurenlii. inquisilione de le facla procedere , quia lamen
(Viierbii, xm Kal. Augusii.) super eo quod libi prineipaliier esr objeclum , de
Audiris el intelleciis atieslaiionibus et allegatio- casiro videlicei Cephaludensi , juxla mandaium
nibus universis iri quaestione quam venerabilis nostrum asseriiur saiisfaclnm, nos ad preces maxi-
fraler nosier Joannes Albanensis episcopus conira me regias duximus subsistendum, de allesialionibus
le moverat de ecclesia Sancii Laureniii posiia in talirer provisuri quod per eas fama nominis tui
territorio civitaiis Novinoe, te ab ipsius impeiiliono non polerit denigrari, Quocirca fraternilatem tuam
de fratrum noslrorum consiliodecrevimus absolven- B rogandam duximus et monendam, per aposiolica
dum, ctim nobis per restes consiiterit quod idcm libi scripta mandanles quaienus lalem te studeas
episcopns iibi concessit ecclesiam memoralain. Ut exhibere quod aposiolicae sedi fias ex devoto devo-
autem haec noslra diffiuiiio perpetuam obtineat lior ei regise celsiiudini fidelior ex fideli, curam et
Jirnnialem, eam aucloriiate apostoiica confirinamus solliciludinem pasloraiem diligenter ac fideliier ex-
etprasenlis scriplipalrocinio communimus,slaluen- seqtiendo.
les ul nulli oinnino hominum liceat hanc paginam Daium Viterbii, ldibus Julii, potuificarus noslri
noslra diffinitionisel confirmationis infringere vel atuio dtiodecimo.
ei, elc, usque iiicursurum.

PROCESSUS NEGOTII RAYMDNDI COMITIS TOLOSANI.

CAP.I, Prima obligatiocomitis [acla apud (57) Va- mihi praceperit sttper universis capiltilis pro qui-
lenliam. hus excommnnicalus fui vel stiro , boua fide sine
Manifestum sir universis quod anno BonjinicaeC fraudeRacmalo ingenio adimplebo, super istis praci-
Incarnationis 1209, mense Junii, ego Raymundtis pue capilulis quse hicnomino, videlicet quod pacetn
i>ei gralia dnx Narbonae,Tolosse, niarchio Provin- aliis jtiraniibus tlicor noluisse jurare; item quod
ciae, milto corpus meum el septem castella, scilicel jiirainenla quae feei super expulsione haerelicorum
Opedam , casirum de Monieferrando, caslrnm de vel eis credeniium non servasse dicor; ilein quoi
Balmis , castrum de Monartio, casirum de Rocca- haerericos dicorsemper fovisse eisque favisse ; item
manra , castrum de Furcis, caslrum de Argeniaria, quod de fide suspecius habeor; item qnod rnpiarios
scilicet Famavum, in misericordia Dei et libera sive maiuadas lenui; ilem quod dies Qtiadragesiinsr>,
polcslale Ecclesise Romanoe, domiui papoe, et fesiorum, el Temporum, qui secnriiaie gamlere de-
veslra .doniini Milonis apostolicae sedis legaii ad btibaiu, dicor violasse ; ilem qttod adveisariistneis,
saiisfaciendum el cavendum vobis super illis capi- qtti se jiislitise offerebanl pacemque juraveranl.,
lulis pro quibtis smn excomniiinicatiis, et ex nunc dicor noluissejustiliam exhibere; iiem quod Judonis
confileor me prafala castra noniine RomanseEccle- publica conimisi officia ; ilem quod nronasterii
siae possidere, ei eadem qiiam ciio voluerilis et Sancli Wiilelmi et aliarum ecclesiarum possessio-
quibus volueritis corporaliter assignabo, et homiues nes et ecclesias injtisle deiineo ; iiem quod incasiel-.
corurndem caslrorum, quandiu ipsa castra in Eccle- lavi ecclesias el incasiellalas deiineo; item quod
siaeRomanse fuerint poteslale , cuslodibus caslro- indebira pedagia vel gtiidagia colligo vel colligi fa-.
rnm, sictit ordinaveriris, juramenia faciain securir cio; irem quod Carpentoraciensem episcopiiin a
talis exhihere, nonohslante lidelitate qua niihi propria sede depuli; item quod de interfecliona
tenenlur. Insuper memorata casrra meis cusrodiain j\ j sanctaememorisePelri de Castronovo suspecltis ha-
lur expensis. heor, pro eo maxime quotl interfectorem ipsius in
CAP.II. Forma juramenli comitis (58). niagnam familiariialem recepi; item quod Vasio-
In noniine Domini. Anno poiuificatiis domiui iiensein episcopum et ejus-clericos cepi vel capi
lnnoceniii papaelll duodecimo, xiv Kal. Judii. Ego feci, el palalimn cjusdem episcopi el donios cano-
R. dux Narbonae, cotnes Tolosa, et marchio Pro- nicorttin deslruxi el caslrum Vasionense per violen-
vincise, sacrosanciis reliquiis, eucharislia, et ligno liam abstuli; item quod in religiosas personas ma-
crucis Dominicaecoram posiiis, supra sancla Dei ntis violenlas injecisse dicor et mullas rapinas
Evangelia corporaliter nianu lacla juro quod snper commisisse. Super iis salnariis et aliis, si qua pote-
singulis et universis capilulispro quibus a domino rnnt inveniri, pradiclo modo juravi ei alios jurare
papa vel ejus legato seu aliis vel ipso jure ftti fcci, elseplem castroruiu tradidi cauiiones, qtiorum
exconununicalus vei sum, stabo omnibus mandalis nomina sunt hsec : Furcae, Opeda, Balmse, Rocca-
ipsius domini jiapoeac veslris, magister Milo domini maura , casirum Mornacii, Famatis in Argenieria ,
-papae notarie , apostolicoe sedis legaie, vel allerius Mons Ferrandi. Si auiem ea, quse eirca supradicla
legati seu nunlii sedis aposrolicae,ira videlicel ut capilula el alia injtincla mihi fucrint, in perpeiuuni
quidquidper se, litteras suas, nunlium vel legaturn bona Udenon servavero, volo et concedo ut sepiein
(57) Vide Historiam Albigensium,cap. 11. comite Tolosano apud sanclum jvqtdtum i» manu
(58)• ln codice quo Caiellus uiebaiur, hic erat ti- domiui Milonis.
^Jltis liwc est forma juramenii [acta a Ratjmundo '"^
91 INNOCENTH111PP. REGESTORUMLIB. XII. 02
stipradicta caslra cadaiil in conunissum RomanoeA tuos facias coram eis eonqtiereiHibiis jusiiiiam
Etitlesiae,et jus quocibabeo in comiiatu Melgoriensi exhiheri. Item ut ecclesiasincaslellatasad arbilriiim
ad 'RoniananiEcclesiam plenissime revertaiur. Volo dicecesanorum episcopornm dirtias, vel eliam re-
eiiam el concedo ul persona inca excoiiiinuiiiceiur serves, si quas dtixerini reservandas; quas dicece-
cljerra supponattir ecciesiasiico inlerdicio, ei con- saiiis episcopis vcl aliis Ecclesiarum pralalis ad
juralores mei lam consules qtiam alii et sncessores quos peiiincre noscmititr coniinuo iradas, ul ab cis
eorum ex hoc ipse absoluti a fideliiate , jure, ac perpeiuo possideanlur. Iiem pracipio ut ecclcsias et
servirio quibus inibi lenentur, Roinauoe Ecclcsise domos religiosas in libertate plenaria conserves,
pro fettdis el juribtis quse habeo in villis, civilali- videlicel quod in eis alberguarias, procuraiiones
bns, et caslris de quibus eranl lam consules quam vcl exaciiones quascunque nnllatenus exigas vel
alii qui jurarunl fidelitalem facere leiieantur pari- percipias, eldefunclis earum episcopis ve) aliis re-
ler et servare. llem sub eodeni jtiramenlo er eadem ctoiibus, ipsas nullo modo spolies, nec adminislra-
pcona slratas publicas securas servabo. Eisdem lioni eariim seu cusiodiaeoccasione alicujus consue-
pceuis snbjacere volo si pradicia onuiia nou serva- ludinis vel aliqtta alia le immisceas, sed omnia sine
vcro vel aliquod pradictorum, diiniiiulione aliqua eorum successoiibus reserven-
CAP.111.Mandaia ante absolniionem. tur. Eleclioni eiiam episcopi vel alieritts rectoris
In nomiiie Doniini. Amio poniificalus domini Ecclesiaefaciendse per te vel per qiiamcunqueper-
Iiinocenlii papae111duodecimo, xtv Kal.; Julii. Kgo soiiain nullalenusie admisceas, nec aliquam violen-
Milo doiniiii papaenolarius aposiolicoesedis legatus liain facias vel impeditnentumaliquod prasles quo
pioccipio ribi domino Raymundo cotniri Tolosano B ininus electio libere et canonice celcbretttr. Uem
sub debito prastiti jurameniiet snb poenaejusdem praeipio ulpedagioruni seu giiidagioruin exaeliones
jiiramenli adjecta ut dominum episcopum Carpen- tam in lerra quam in aquis penims dimillas, nisi
loraclensem ram in civiiale quam exira plenojtire quas regum vel iinperaloriim coueessioiieprobaveris
resiituas, et de damnis daiis ram de rebus quam le habere, ncc dimissa guidagia seu pedagia dein-
de fruclibus eidem episcopo resarciendis fidejusso- ceps resumas. Ilem pracipio ulsalnarias, uhictinqiie
res prasies idoneos, et iniiversos cives Carpenlora- liabeas, diiniitas; nec alicubi de coetcro insiiluas,
clenses a j'uramenlo quod cilra tricnnium libi vel nec impedias liberum iransiium viatorum lam in
alii iuo nomine praslilerunt absolvas omnino , et tciris quain in aquis.llem pracipio ut pacem seu
niunitionem quam ibi fecisii fieri niihi velcUi jus- Ircugam, secunditm qttod libi injiinclum fuerit, ob-
scro facias assignari. liem proecipiotibi sub eadem serves. Item pracipio ut de le coiiqiierentibus se-
poena ut doininum episcopum , prapositum et cano- cundum nieum vel allerius legali seu judicis ordi-
nicos Vasionenses lam in caslris qtiam aliis pleno narii vei delegaii arbilrium justiiiaiii facias. ltein
jure reslituas , ct de damnis dalis, sedificiisdeslru- pracipio ui siralas publicas securas serves, nec
rtis, el rehus aliis , et fructibus resarciendiseisdem iianseunles ab anliquis stralis deviare compeilas.
tidejussores prasies idoneos, castriimautetn Vasio- llem pracipio ut haeiclicos quos dioecesani episcopi
nense mihi vel cui jussero facias assignari. Item sub vclaliiEcclesiarnm reclores hsereticos,recepiaiores,
eailem poena libi pracipio ul Aragonenses, Rtipta- vel fautores eorum libi vel tuis bajulis nominabunl,
rios, Corarellos,Bratnenzones, Blascones,Mainadas, lanquam boereUcoshabeas. Ueni pracipio ut paccm
vcl quociinque alio nomine ceiiseanlur.de lota terra Q a legatis sraturarn vel deinceps statuendam j'ures et
iita er posse ruo prorsus expellas, nec in alienam serves inviolabililersecundttm ipsius pacis statula,
tciratn eos immitlas vel alii concedas , nec eorum et universos hoinines tuos eamdcm pacem jurare
aiixilio lempore ullo niaiis. Item suli eadem poena facias et secundum statula pacis servare. Ilem pra-
tihi pracipio ut universos Judoeosin tola leira rtia cipio ut sepiem castra qttseniihi nominc Rontanay
et posse ah oinni adniiuisrraiione publica vei pri- Ecclesioe tradidisti vel aliquod non auferas per te
vata prorsus amoveas , nec uiHiiiunieos ad ipsam vel per aliain quamcunqtte personam el si aliquod
vel aliam reslilttas, vel alios Judajos ad aliquam illorum ftterit per quacunque personam ablaium,
adminislralionem assumas , ncc corum consilioulio cum toro posse luo ad recuperandum illud viriliier
leinpore coiura Christianos utaris. lietn sub eodem laborabis, et staiitn iilud prislinae cusloilioe resli-
jiiraniento ei eadem pcena tibi pracipio ul slralas tuas. Hsecomnia libi pracipio perpeltio ohservanda,
publicas securas observes. Salvis iis quae dominus et si qua alia super pradiciis capitulis vel aliis pro
papa vel ego vel alius de mandaio ipsius eodem quibus excoinnuinicaius fuisli doiuinus papa vel
leinpore vel diversis libi duxerit in posierum injun- ejus legaius libi duxeril in poslerum injtingenda.
genda. CAP.V. Juramenlum consvlum.
CAP.IV. Mandala posl (fbsolulionem. In nomine Domini. Anno ponlilicatus domini In-
!n nomiiie Dnmiiii, pontificalus domini Innocenlii nocentii papae 111duodecimo , xu Kalend. Jtilii.
papoelllanno duodecimo, xiii Kal. Julii. Hwc sunt Nos consules Avinionensesde consensu et voluntate
prwcepla [acta domino comiti Tolosano postquam domini R. comitis Tolosani pracise juramus supra
fuil absolutus. Ego Milodomini papoenolarins, apo- sancta Dei Evangelia manu tacia ribi magistro Mi-
siolicae setlis legalus, pracipio tibi dotnino Ray- u loni domini papaenolario, apostolicae sedis iegaio,
niundo, cotniii Tolosano, sub debito prastili jura- qnod hona fide, sine omni uuilo ingenio, el sine
iiienli et suh pcena in forma ejusdem juranicnli atl- omni fraude consulemus el operam dabimus pro
j'ecla ut haereiicoset eorum inanifesle creilenies in posse noslro quod diclus dominus eomes tam perse
lola diiione tua relineas tradendos cum rebtts suis quani per successores suos super iis omnihus pro
ad arbilrium signatoriiiii (59); reliquos vero haere- quibus fuil excomiiiunicalus, quoevidelieet expo^
ticos e.reorum credenles cum crucesignatis et sine luintur in forma secundum quam ipse anlequani
illis fideiiler in perpetuum perseqttaris. Item praci- absolveretur juravit, parcat omnibus mandalis Ec-
pio tit hierelicos de coeleronullo lempore foveasvel clesiae,er quod ea in perpetuuin server; ita ul si
defcndas, nec eis unquain prasies consilium vcl quod illorum non feceril, vel cotHra veneril manife-
favorem. ltem pracipio ut dies Dominicales el sre, nos ei nullum consiliuin vel attxilitim se obse-
Qiiadragcsiinseei alios in Lateranensi conciliode- qtiium per nos vel per hoinines sivc atnicos nosiros
signaios uullo unquam lempore violes vel ab aliis aliqualenus impendemus , scienies ex hoc ipso dicti
pro posse luo violari pennilias. Iletn pracepio ttl comiiis dileclo absolulos nos esse a fideliiaic, si
adversariis luis et universis ecclesiis et domibus qua vel serviiio illi ullo modo lencbamur; imo
religiosis et miserabilibus personis justiriam facias quousque plene paruerit, faciemusconlra ipsttm pro
cuinfueris requisirus. Irem praciuio urper bajulos posse nuslio quidquid Rontana Ecclcsia ve! ejus
(59) Vide infia episl. 154.
83 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 91
nunrius sive legalus nobis mandaverit faciendiim, A vinciis lolis viribus prolegam el defendam. Si quis
non cbstante fidelirate vel jtire-aliqtto vel servilio, auiem conira prafaiam immuuilalem et lihcrtalem
si quo ipsi ullomodo lenebamur; a qtto tam lu qnam a me iiidultani' ecclesiis el aliis domibus religiosis
dieius comes nos ahsolvistis el absolviiis, si forte venire prasumpserit, ipstim pro posseineo viiililer
ipse, ut dictum esl, contra pracepla quoesibi facia coercebo. Ltam auiem concessionem et promissio-
sunl vel ftierint venerit manifesle. Tunc eiiam pro nein feci apud Sancuim yEgidium anno pontificatus
jnre sive serviiio, si quodiii villis ve! caslris nosiri domini Innoceniii 111dtioitecimo,xnr Kal. Julii, ad
cnnsulalusei ipsa civitatejiaberedignoscitiir, fide- niaiidaluiii el exlioriatioiieui magistri Milouisdomini
liiaiem Romanae Ecclcsiae faciemus, ipsam eidem papas nolarii, nposlolica? sedis legali, prasenlibus
(itleliier et perperuo servaturi. Iieni stralas publicas doiiiino Micbaele Arelatensi arcbiepiscopo ciim cpi-
seculas servabimus ei faciemus per totum nostrum scopis infrascripiis, videlicet Marsiliensi, Avenio-
dislriclitm inviolabililer . observati. Item pedagia nensi, Cavellicensi, Carpenloractensi, Vasionensi,
seu gititlagiavel exaciiones aliquas a transeuniilius Tricastrinensi, et Nemausensi, et Agalhcnsi, el
porslralas vel eiiam per fluniina nullatenusaccipie- Magalonensi , Lodovensi, Tolosano ,- Biterrensi,
imis, nisi qusevel quas anliqua regum vel impera- et domino archiepiscopo Aqitensi, et episcopo Fo-
tortim concessione corisiiterit nos habere. item rojuiiensi, et Niciensi, el Apiensi, et Sisiericensi, et
ccclcsias omnes et dOmosrcligiosas in noslro di- archiepiscopo Auxiinno, et episcopo Aurasicensi, et
siiictti lam in civitale quam exlra in plenaria ser- YivarienSi,el Uiicensi.
vabimus libertate, videlicel quod ah eis exactiones CAP.VII. Forma pacis.
nliquas seu lallias nullatenus exigemus,et defunclis B In nomine Domini. Anno duodeciino pontificatus
cariim episco|io vel aliis recloribus, ipsas vel domos domini lnnocentii papae II!, x Kaierrd. Julii. Ego
eartim ntillo inodo spoliabiintis, nec a.dniinistraiioni Milo, doniini papse noiarius, aposlolicse setiis le-
e.Trumseu cuslodioeoccasionealicujus consueiudinis gaiiis, pracipio vobis domino R. comiti Tolo-
vel aliqua alia, nisi forle rogati ab episcopo vel ca- sano ei vobis haronihus, scilicet Villelmo et Hu-
piiulo, nos imiiiiscebimus, scd omnia sine diminii- goni et Raiinundo de Baucio, P. Bernlundi, Rasca-
tione aliqua defuuciorum successorihus reservenlur. lio, er aliis baronibtis el coadjuioribus vesrris, stib
Ei elcciioni episcopi vel alierius rccioris Ecdesiae debilo prasliii jurainenii et poenain eodem jura-
faciendoeper nos vel per quamcuuque aliarn perso- mento adjecla, quatemis secundum staluia pacis
nam nos .-nullaienus'immiscebimus, nec aliquain oliiti a legalis Ronian;e Ecclesise promulgala, inter
violenliam faciemus vel inipedimenlmn prastabi- vos pacem perpetuam observetis, et earadem pacem
iiius quotninus elecrio iibere ac canonice celebre- a veslris homiuibus el coadjutoribus faciaiis jurari
lur. Iiempacem seu iretigam, sicut nobis iiijuuclum parilerel servati. Si vero orlaestint inter vos ali-
fuerit, bona fide ohservahiuius. Item, si episcoptis qtne qiuesliones vel in posterum forsitan orieniur,
vel capituluin vel alia persona ecclesiastica nobis per veuerahiles patres Hugonein Regensem episco-
aliquos iisereiicosnominaverir vel creileutes, vel per pum, apostolicie sedis legiUum,ad hoc de voluniaie
nosineripsoscognoscere poteriiiius aliquos haeresim ipsius assumpium et Arciatensem, archiepiscopum,
liradicare vel faccre convenricula aliqua , ipsos ei episcoptiin Uticensem, et Avinionensem prapo-
persequemur secundum legirimas sanciiones, el eo- siium, vcl per alios qui pro tempore per Ro-
rtim bona omnia inliscabiinus. Hoccomnia singulis £ manam Ecclcsiam ftieriiit substiluli, eas staiuo
amiis per mantis episcopi noslri successores nosiros concordia vcl jiidicio lerminari. Salvo iu omnibus
facicmus jurare. Si quis autem hoecjurare nolueril, apostolicae sedis mandato.
ipsum tanqtiaiii haereiicuniiiabcbimus manifesium, CAP.VIII. Juramenlum quod prwstilerunl cuslodes
ncc ejusjudicium sive auctoritas vigorem iu aliquo caslrorum.
soiiiatiir. In nomine Domini. Poiilificaius domini Innocen-
In eumdemmodumjuraverunl alii consules,scili- tii papae 111arino duodecimo, xu Kal. Juiii. Ego
cel Nemausensesel Sancli JEgidii (60), el multi alii Micbael Arelalensis arcliicpiscopusjuro libi Miloni
quos exegi domini papae nolario, aposiolicoesedis legato, qnod
CAP.VI. Hwc ett indulgentia. castra de Mornaset deFurcis sine oroni malo in-
EgoR. Dei gratia dux Narbonse, comes Tolosae,et genio el sine oinni fraude pro posse meo faciatn fi-
marchio Provmciae,pro animoemeaeremedio el prc- delilcr cnsloditi, nec eadein caslra vei eoruin ali-
getiilorum meorum omnibus ecclesiis et domihus quod comili Tolosoevel alii personae rcslititam vel
religiosis proviiiciarum Vlennensis , Arelaiensis , rcslitui scienter permiitam sine maiidato domini
Narbonensis, Auxiianensis, Burdegalensis, el Biiu- papse hullatis lilteris ejusinserio, vel sine mtindaio
ricensis immunilalein sectindtim slaluta canonum et luo vel alierius Romani pontificis nun.liisive iegati
plenissimam liberlaiem concedo (61) ; ita videlicel ad hoc specialiter cura lilteris btillalis deputaii.
quod alberguarias, procuraiiones, vel exacliones Sane illi vel illis cui vel qiiibus dominus [papa, vel
quascunque seu lallias nullo tinquam letnporo per Ui, vel alius nuutius sive legatus domini papse cum
jne vel per alios requiram in eis, el requirentes sive supradicia forma ad hoc specialiler deslinaius jus-
poslulantes pro posse meo fideliler coercebo. De- D seril, pradicla castra restiluatn, nonobslanle co
funclis etiam earuin episcopis vel reclortbus aliis, quod eadain castra diciiniur ad nieutn Ecclesiam
ipsas vel domos earum per me vel per alium nullo pertinere, lempore legilimo milii lunc assignato;
modo spoliabo, nec adminislralioni earum custodiae restiluris lamen prius mihi universis expcnsis et
occasione aliciijus consuelutTinisvel aliqua alia me tisttrarum gravatninibus pro castrorum cusiodia tunc
ullatentis iiiiniiscebo; sed omnia sine diniinuiione factisjuranienlo bajulorum meoruin, quos in proe-
aliqua defunctorum siiccessoribus reservenlur. Ele- dictis caslris posuero, ahsque alia probatione de-
ciioni eiiani cpiscopi vel allerius recloris Ecclesiae clarandis. Expensas autem de concessione iua in-
faciendseper me vel per quamcunque' personam me telligo faciendas de reddiiibus et oinnibus provenii-
nullalenus immiscebo, nec aliquam violentiam fa- bus castrorum illorum et mandanieiuorum quos de
ciain vel impedimenium prasrabo quo ininus electio voltinlale comilis, et concessione, et mandaio tno
canonice ac libere celebrelur. Praterea possessio- bajuli mei ibidem percipere debeiu, jurisdiciionem
nes omnes er jura ecclesiatum, si qua injusre deli- plenariam dunlaxalpro caslrornm custodia el suf-
neo, eisresriruo plenojure. Promitlo insuper qtiod licieiilibus ad expensas reddiiibus colligendis per
oiiiniajura ecclesiaruin el domorum religiosarum, onmia exercentes. Porro, si pradicti provenlus ad
sicut decet catholicum ptiiicipem, in prafalis pro- pradicla complenda nou sufficienl, uec comes nec
(60) In Hist. Albig. eap. 15 legilur. S. Georgii. (61) Haacclausula deesl in ediiione Catelli.
Maie. At in codice Colberiino recte Sancti Mgidii.
93 INNOCENTHII! PP. REGESTORUMLIB. XII. 96
aiiuuis pro eo expensas jtixla voltiniaiis nie..ieraode- A nos ad.iuvei el ha?.csancta omnia. Similiier stib eo-
ramina minisliaverit, ego ex muitia pecunia expen- dem jiiramento stratas ptihlicas secnras servabimus,
sas faciam, nec pradicta casu-a ienebor restiluere ei eos, quos episcopi nostri haerelicos uoiiiiiiabuiil,
donec pradiclafiexpensaeeum omnibus snis gr-ava- er receptalores et faulores co.rum anitriadversaiioue
minibus mihi ftierinl plenius restitulse. Ha;comnia debiia puniemus.
sicul supra scripla sunibona firieservabo. Sic me In eumdemmodumjuraverunl alii barones.
Deus atljuvct et haecsancla Dei Evangeiia. CAP.XI. Prcecepta baronum.
Et ego Miio ilomini papae nolarius, apostolicaese- In nomine Domini.Anno poniifieaius domini In-
dis lcgaius, hanc fidelilatem auctoriraie domini noeeniii papae111duodecimo,xiv Kal. Julii. Ego Milo,
papae el RomanaeEcclesia; accipiens, concedo libi, "dominipap.mnotarius, aposiolicaesedis legauts, vo-
Michae! Arelaiensis archiepiscope, eadem auctori- bis baronibns, videiicet Willehno de Bancio.Hugoni
lale ul omnia suprascripla poss:s exigere et perci- de Battcio, R. de Baucio, Draconeto, Willelmoar-
pere el pro ttioevolunlalis arbiirio bona iide dispo- naudi, R. Dagotit, Ricavo de Cariumpo, B. de Lau-
nere, volens.er siatuens le er Ecclesiam mam in- dnno, Willelmo de Laudtino, Bernardo de Andusia,
demneni super expensis et omnibus gravaminibus Petro Rerimmdi, R. de Usecia, el Decano filio ve-
occasione custodise memoraiorum caslrorum qtto- slro, R. de Posqiieriis, R. Gauceiini, ei Ponlio Gau-
cunque tempore factis conscrvari. Atl perpeiuam zelini, sttb debilo proestiti jurametui pracipio nt
atilem omnittm hornm finnitalein hanc cbartain si- mainadas nullo iinquam lempore habeaiis, iiem nt
gilli mei niunimine facio roborari. Judaeosah orrmi adininistrationc publica vel privala
In eunulem nwdum juravit VivariensisepiscopusB3 removeatis oninino, et nullo unqiiam tenvpore eos
pro caslro de Faniau sibi commisso.In eumile.mmo- ad eamdem vel ad aliam restituaiis, nec alios Ju-
dum abbas Monlis Majoris pro caslro de Opeda. hi doeos ad adniiuistialionem aliqnam assumalis, nec
etimdetn modum juraverunl episcopusel prwposilus eorum consilio conira Christianos ulamiui. liem ul
Aveiiioneinespro caslris de lioccamaura el de Bal- ecciesias incasleliatas ad arbilritim dioecesanonun
mis sibi commissis.ln eumdem ntodttm juravit Ma- episcoporumdiruatis, veleliatn reserveiis si quas du-
galoneiisisepiscopuspro caslro de-Monleferrando. xetint reservandas : quse dioecesanis episcopis vel
CAP.IX. Juramenlum pro principibus crucesignalis aliis Ecclesiarum pralalis, ad quos pertinere uo-
el exercilu. scuntur, rradaniur, er ab eis perperuo possitleanitir.
In noniine Doniini. Anno duodecimo pontificaius Uem pracipio ul ecclesias et domos religiosas in
domini Innoceiuii papse III, x Iinl. Jtinii. Ego R. libenate plenaria conserveiis, videiicei qtioii in eis
Dei gratia dux Narbonae,comes Tolosse,et marchio albergaiias, procuraiiones, vel exaciiones quascun-
Proviucia: juro snper sancla Dei Evangelia corpora- que nuilalenus exigalis vel percipiaiis, de defunciis
liler niiiniilacta quod quando principes crucesignaii eariini episcopis vel aliis recloribus ipsas nullo
ad partiJs meas accedent, inandaiis eoruni pvirebo modo spolietis, nee adiniiiistralioni earum seu c~-
per omnia lam super securitali; quam aliis quae mihi slodiae occasione alicujus consueliidii-.isvei aliqua
pro uiililaie ipsorum el loiius exercitus duxerint alia vos [immisceaiis, sed otnnia sine dimiiiulione
iiijungeiiila. aliqtta eorum successoribus reserveniur, et electioni
lioc juramenlum exegi a comite cum sibi conlra episcopi vel aiierius rectoris Ecclesiaefaciendse per
Imrelicos crucemimposui. ~ vos vel per quamcunque aliani personatn vos uul-
^ lalenus
CAP.X. Juramenlum baronum. admiscealis, nec aliqtiam violeiuiam facia-
In nomine Doroiiii.Poniificaius tlomini Innocen- lis vel impedimenium aliqnod prastetis quo minus
lii III papae anno duodecimo, xtv Kal. Jtilii. N<is eleciio libere el canonice celebretur. Iiem pracipio
Wiliehtius de Baucio et Hugo frater ejus, el Rai- ulpedagiorum seu guidagioruin exactiones penittis
inundtis nepos nosler, Draconclus, Guillelmus Ar- diiniltaiis, nisi quas regum vel iuiperaiorum con-
iwtiili, Raiinundns Dagoul, Ricavus deCariunpo, cessione probaveriris vos habere, nec dimissa pe-
Bertrandus de Laiiduno, et Willelmus fraler meus, dagta seu guidagia deinceps resnmatis. Ilem praci-
Bernardus de Andusia (62), el P. Berniundi filius pio ul pacem seu treugam , secundum quod vobis
uicus.el Rosiagnus de Posqtteriis, el Raimundus injuncium fuerit, observelis. Iiem pracipio ut de
de Useeia, er filius meus Decamis, el Raimundtts vobis conqiierentibus seciinrium meiim vel alierius
G;aucelinide Lunello, et Ponlius Gaucelini, jurainus Iegari vel judicisdelegari arbitritimjuslitiam faciatis.
libi magisiro Milonidomini papaenolario aposlolicoe llem pracipio ut siratas publicas securas servelis.
gedis legalo, coram sancra Eucharisiia el cruce Do- Iletn pracipio ut eos, quos episcopi boereiicos no-
niinica et sancioruin reliquiis supra sancta Dei Evan- minabuni, receplatores vel fautores eoruin, tanquam
gdia corporaliler manu lacta quod slabimus omni- haerelicos habeaiis.
bus niandaiis Eccleshfiseti tuis vel allerius nuulii CAP.XII. Obtigatio caslrorum baronum.
scu legati domini papse super islis capirulis quse in- Noscant praseiues ct fuluri quod anno •Dominiea;
fcrius expiimiiiiiur, videiicet stiper abjuratioiie mai- Incariialionis 1209, inense Junio, apud Sancltun
Niuiaroin perpetua ; irem stiper Jutlseis aboinni ad- ». jEgiditiin, Willelmusde Baucio princeps Aurasic»,
Hiiuislratioue seu oflicio perpetuo amovendis et el llugo de Baucio, et Raimundus de/Baucio reddi-
nulio unquam lerapore resiiiuendis, vel aliis Judieis deruiu pro pignorifaiispro se ei pro procerihus qui
ad aliquara adrainislrarionemnullateiuis assumendis; moraniur ulira Rhodanum, et pro filiis Rostagni de
item super pedagiis et gttidagiis diroiliendis et Fabrano, el pro Berlrando de Lauduuo, el pro Wil-
nullo tinquam lempore resuuiendis ; itcm super lelmo fraire ej.us, castrum de Vitrola, ei caslrum
pacevel tretiga juxla mandaium uiiiin vel alrerius MoiuisiniriUi, ei, castiuin de Clarenzaens in manu
iegati doroini papoe instituenda pariier scrvanda ; magistri Milonis apostolicsesedis legaii, promiiten-
iiera super plena ecciesiarum libertaie servanda ; tes se stare ejusdem maiidato ei coaiiirioni.de capi-
ilem stiper ecclesiis incasicllaiis demoUendiset ~~- lulis infrascripiis, scilicet de jiedagiis.et guidagiis
niiits dimillendis et nullo unqttam lempore inca- ei de Judeeiset de mainadiset de ecclesiis.incastel-
siellandis ; item super daranis per nos datis eccle- laris el earum liberralibus, er quod de quereljs, co^-
siis el aliis personis, sive laicis sive clericis resar- mitis jusiiiiam exhibebuni.
ciendis; iteni quoddenohis querelanlibus justiliamt CAP.XHI. Eadem obligaiio pro aliis baronibus.
exhibehimus. Hsec omnia sicul supra scripia suni,, NoscaiU prasenies et fururi quod P. Bermundi
ci iii omnibus supra scriplis articuiis et aliis, si quii de Salve, el R. Peleii, et Rascaiius de Ucecia, et
forsitan emerserint, et in cauiionibus libi dandis5 H. de Posqueriis, et R. Gaucelini reddiderunt pro
pro posse nostro fideliter adimplebimus. Sic Deus5 pignoribus pro se casiruni de Gr'efoila,etcastrutn dfl
(62) Vide lib. xv, epist. 220.
D7 PONTIFICATUSANNOXII, CllRlSTl 1209. 98
Roccaforcada,etcastrum deSaiioin manit magisiri A magnwpersoncefuerinl, hwcforma servetur, ilt cttm
Milonisapostoliciesedis legali,proiiiillenies se siare lilleris diwcesani veritatem rei continenlibiisabsoi-
mandalo suo ct cogniijonide pedagiiseiJudieisel de vendi ad aliquem legalorum accedant. De minotibu*
iiiiiinadiscldeecclcsiisincasielhuisci earuin libeiia- mililibuset popularibuspersonis Itwcfoima servelur.
ribus,erquoildeqiierelisconiitisjiisiiliaiiiexhiberenl. ut dicecesanusper se vel per interposilam personalti
CAP.XIV. Mandalum episcopisfaclum. idoncanCadloca inlerdicla accedat, el receplisab oin-
Arelalensi archiepiscopo. nibits jurameniis quod pareanl mandtilis Ecclesiw,
Prasentitimvobisauclorilale mantlamus sub obe- piius extumuleniur illi per eorum lumulatoresqni,
dieulise virlule districle pracipimus quaienus ea inlerdictci duranle, fuerant lumuiali, el poslmodum
qureapud Sanclum /Egidiuni his diebusstaiula sunt retaxato inlerdiclo solemniter lumulenlur, nisi nomi-
clericis el laicis veslrarum dioecesumsolemniler et nalim excommunicalifuissenl, qui perpeluo careant
fideliler publiceris, el ea facialis per excommutii- ecclesiaslica sepullura, el stalim pacem jurare el
caiionis el inlcrtlicii sententias lam iu locis quam ipsius stttlitla servare tub debilojuramen.i coinpel-
in pcrsonis inviolabiliterobservari. Relaxelis eiiam laniur. Hoecdicimus observari in locis iu qnibus
intcrdicti senienliam secundum formam in eotlem noii sunt hacretici manifesii.
colloquiovobis dalam, quselalis esl : De absentibus In eumdem modum scripium est archiepiscopisel
eomiiiaiiin excommunicalisvel etiam inlerdiclis, si eoiscopisaliis.

LXXXVI. D docliinam iiupugnent, ecclesiasticara aucioritalem


ARCniEPISCOPIS ET EPISCOPIS ETABBATIDUS ET ALHS evacuetit, et viris ecclesiasiicis astruant non esse
ECCLESIARUM PltaJLATIS ET UNIVERSIS TERSONIS EC- aliquaieiius intendendum , dominis leinporalibus
CLESIASTICIS QUIBUS IIOCSCRIPTU.MABAPOSTOLIC^E magnificeservientes. Unde, cum videaiur consenla-
SEDIS LEGATIS FUERITEXIIIBITUM. .netiniraiioni ui Chrisli milites, qui pro vestris uli-
De sttbsidioprwslando crucesignaiis. lilalibus mililaiil, veslris munificenliis recreentur,
~ tiniversitarcm vestram rogandam duximus er mo-
(Yilerbii, Kal. Augusli.)
ls qui dal omnibusaffiuenlerel non improperat, nendam, per aposrolicavobis scripla in remissionem
qui non soluin spirilualia dona concedil, sed etiani peccauiinum injiingenles qiialenus illain veslroruiii
temporalia bona largirur, ira terrense nobis substan- unius anni proventuum porlionem quam venerabilis
tise adtniralioriem indulsil ur bona nohis ad viioe fraier nosler episcopus Regensiset dilecti filii abbas
susienlalioiiem commissa in necessilalis arliculo Cislerciensiset mngisler Milo iiolaritis nosler, apo-
nostro minisierio proxitnis dispenseniur, et de iis slolicsesedis legaii, quibus super lioc vices nosiras
eis quasi de propriis gratiam faciamus quoecom- commitliinus, deliberatione provida duxerint desi-
nmnia omnibusfeeerarj'us naturse. Licel autem ad gnandam, ad crucesignalorum stibsidium assignelis.
succurendum in necessitaiibus proximis fideles qui- C Alioquin, cum sustinere nolimus ut propter neces-
liber leiieantur, personoe lamen ecclesiasticse, qui- sariorum defectum pradictorum signaiorum exer-
hiis coinmissuiiiest palrimonium Crucifixi, obligare citus dissolvatur, noveritis nos eisdem legalisinjun-
atl boc specialiter dignoscunlttr, et eo se potius in gere ut vos ad id ecclesiaslica censura compellanl.
adiiiinisiralioneipsius exliibeautliherales quo prin- Ne vefo gravia vobis onera imponere videamur quse
cipalius esl ad optts iiidigeiuium depuialum. Iliuc digito nostro movere nolimus, qtianiamcunque vos
eslsiqiiidemqiiod cum fideiispopulimtiltitudoad im- gratis de vestris provenlibus coiisuleriiisportionem
pugnandumorlhodoxaefidei stibversores viriliier se nos profeclo majorem de nostris offerimus largien-
accinganlassumplocbaraclereCrucifixi, ei abstirduni dam.
sil procul dubio ul qui pro commutii utililate labo- Dalum Viterbii, v Kal. Augusti, pontificatusnostri
ranl.propriislanlum debeanl siipendiis iniliiare ali- anno duodecimo.
quam vestrorurareddituuin poiiionem deputare vos LXXXVII.
convenilin subsidiumeorumdem.Cumenimsacris sit REGENSI EPlSCOrO , ETABBATI CISTERCIENSI, ET MAGI-
canonibus insliUUumur ihesauri et alia bona eccle- STROMILONI NOTARIO NOSTRO, APOSTOLIC^E SEDIS
siarurn ingruenle necessilaiis arliculoin redemptio- n LEGATIS.
nemexpon; debeant r.aptivorum(65,) lunc proculdu- De eodemargtanento.
bio debenl plenius dispensari cum pei-iculisoccurri- [(Vilerbii, vi Kal. Augusti.)
lur animarum quoe faisis dogmalibus captivatoein Ut hi qui orihodoxoefideizelo succensi ad expu-
crroris carcerihus derinenrur, cum pretiosior sit ani- gnandam hoereticam pravitatem vivificse crucis
n>a corpore, ac perdilioni unius animae miiltoriim characlerem assumpserunt eo fervcniius publicam
interiius corporum nequeal comparari. Illud etiam causam gerant quo se viderint proximorum subsi-
iu hccvobis esi subriliusadverrendum,quod, quam- diis adjuvari eflicacius,a vobis, fraier episcopeac
vis illi qui ad capiendasvulpeculasquoedemoliunlur fili abbas, et a nonnullis aliis nobis fuit ssepe sug-
vineamDominise accingtini, universorum fideiium gesttim quod lam clericos quam laicos constiluios
causamagnril, uriliiatibus pracipue virorum eccle- in lerris nobilium qui conlra provincialeshoereticos
siaslicoruin insistunt, diitn illi quorum intendunt stint crucesignali cogi per censttram ecclesiasticam
duriliani inter clades beliicas edomare, aposlolicam faceremusul deprovenlibus suis salletn uiiius anui

(65) S. Greg. lib. vi, episl. 15; q. 2, 12, cap. 70, Aiuum.
-9 LNNOCENTIIIII IP. REGESTORUMLIB. XII. 100
ad lam sanelum el sumpluosuin opus implendum •^ miliendas, habiluri ralum et gratum qitidquiu. pie
dictis crucesignaiis poiiionem dccimam largirenlur. acprovide super eo duxerinl staiuendum.
Et quidem commonilorias liiteras super hoc nos Datutn Viierbii, vu Kal. Augusli, anno duoric-
meminiimiS deslinasse; sed, ul ad id aliqui coge- cimo.
renltir ad quod erant monitis el exhorlalionibus in- LXXXIX.
ducendi, nobis et fralribus nostris durum admodum MAGISTRO MILONI JSOTARiO N0STRO APOSTOLiCE SEDIS'
videbatiir. Caelerum, ad niultam vesrra suggeslionis LEGATO.
inslantiam, quam ex devotionis credimus fervore Mandalur ci ul cwptum negolium persequalar.
procedere quem habetis ad explendum ohsequinin (Vilerbii, vi Kal. Augiisti.)
Jesu Cbristi, super hoc commillendas vobis duxi- Sollicittidinistuoe studiutn, quod per operis cvi-
nius viccs noslras, ita videlicei quod eosdem non dentiain declaratur, tanlo nobis prudenliam luani
pracise lantum ad decitnam, sed quanlanilibet vo- reddil amplius coinmendatara quanlo ccelesiisalil-
bis expedire videbiiur, sollicitis - exhortaiionibus lutloconsihi circa commissumtibi negolium majora
inducalis, ad coactionem, si aliter unquam poteritis dignosciitir per tuum ministerium operata. IUiergo
minime processuri. Quod si forsan incceptumnego- qui pertingita fineusque ad finem fortirer et dispo-
lium neqtiiveril aliter expediti, ne, quod absil! B nit suaviler universa, quique, cumimperel venlis ct
occasione lali dissolvalur exercitus etopus lam mari, facii in lurbatione iranquillum, quas valemus
ulile deseiatur, volumus et mandamus quaienus graiias referenies, discrctionem tpani dignis sttper
universas personas ecclesiaslicas lam regulares hoc laudibus commendamus. Licet autem reditus
qna:ii alias, qiiibus iransiui.ssum ad eos mandaium luus ulilis nobis esset et prasenlia lua graia, quia
aposlolicum fueril a vobis exhibilum, ad prasian- lainen in minislerii lui cttra mullis te fore credimus
darn illam suorum reddiluum porlionem quam non solumnecessarium sed etiam fruciuosum, devo-
eisdem duxerilis designandam quaconvenit censura lioni tuse praseniium aucloritate mandamus qua-
cogatis, allenlius provisuri ut ad compulsionem renus prudcnrer considerans quod non qui cceperit
Iiuj'usmodinullalenus proccdatur a vohis sisuscitari sed qui perseveraveril, salvus erit, et finisnon pttgna
grave scandalum limealur. Laicos vero, si forre ad coronat, his quse ad inj'unclum rihi speclani ofli-
coacrionem fuerit procedendum, coropelli nullate- cium sollicile ac solerter inlendas, ad illum princi-
nus volumus absque consensu princ.ipalium domi- paliter habens ahsque inlermissione respeclum qni
nortim. Quod si omnes, eic, duo vesrrum, etc. pro sua causa, quam agis, dirigcl gressus tttos, reri-
Daium Viterbii, vi Kalend. Augusli, etc, uHn n detqtte libi mercedis aelernsedenarium pro labore,
alia. a nobis eliam, qui non sumus luse devotionis im-
LXXXVHI. memores, consolationis solatia perceplurtis.
tNIVERSIS FIDELIBUSCONSTITUTIS IN TERRISNOBILIUM Datum Vilcrbii, vi Kal. Augusii, anno duodecimo.
QUI ADVERSUS PROVINCIALES ILERETICOS SUNTCRU- XC.
CESIGNATI. NOBILl VIROR. COMITI TOLOSANO,
Hortalur eum ut perseverelin bono.
Super eadem maleria.
{Yirerbii, vi Kal. Augusli.)
(Yirerbii, vu Kal. Augusli.) Gaudemusin Dominoet in potentia virtuiis ipsins
Cum domini veslri pro defensione fideiortodoxse quod licet conlra tedudum fuerint muha suggesia
personas^el res exposuerint ad obsequium Jesu quoe famam tuam videbanlur multiformiier deni-
Christi, universorum fidehiim coinnmneni causam grare, lu lamen, ut eam omnino purgares, lolum le
agentes, jiistnm esi ul a vobis el aliis recipianl nosrris exposuisti mandatis , exhibens cauiiones
suhsidia oppoiiuna, qttibus adjtui lam sanclum et quanlas et qualesdilectus filius magisier Milo nota-
frucluosum proposilum valearii adimplere. Qnocirca rius nostcr, apostolicae sedis legarus , exegii; et
universitatem veslram rogandam duximus et mo- D sic qui mulrisfueras in scandalum, factus es pluri-
nendam, in remissionemvobis peccaminuin injun- husin exemplum, ul circa le manus Dominivideaitir
gentes quatenus pro ejus amore, qui vobis animam mirabiliier operata. Ctim ergo pro cerlo credamus
donavil et corpus el bona omnia quoe babetis, iino quod hoc libi, non solum spirilualiter ad saluleui,
eiiam qui seipsum vobisdonavit in prelium ul suo verum eiiam lemporaliter ad profeclum debeat re-
sanguine prelioso rediraeret vos a diaboli poieslaie, dundare, ut amoiioinler fidelesfructifices et abtin-
aiiquam portionem de proventibus veslris , sallem des in pace calholicn qui haclenus inler perfidos
uuiiis anni, juxta disposirionem venerabilis fralris dispcrgebas et consumebas in bellica clade, nobiii-
nostii Regensis episcopi cl dilccioruin filiorum latcm luam rogandam duximus et monendam, per
Cisierciensis abbaiis et inagistri Milonis notarii aposlolica libi scripra mandantes quatenus lalem in
nostri, sedis apostolicoe legaiorum, lam bilariter omnibus le studeas exhibere quod nos, qui luum
quamliberaliler conferalis, ul per haecci aliabona desideramus in Domino commodum et honorein,
quae, Domino inspiranle, fecerilis, ad aelernsebea- ad exhibendiimlibi gratiam et favorem roeriro de-
lit.udinis pvocmiamereamini pervenire. Nos enim beamus indnci, pro cerlo confidensquod indebituia
eisdem legatis vices noslras in lioc duximus com- libi nolumus inferri gravamen.
|0i PONTIFICATUS ANNO XII, CHRISTl 1209. 102
Dalum Viterhii, vi Kal. Augusti, poiuificatus no- t lum assensu pradiclam ecclesiam Sancli Viii pro-
siri anno duodecimo. quibusdam ecclesiis er rebus aliis in concanibium
XCI. vestro duxerai monasterio concedendam. Ad hsec
STErnANO CANTUARIENSI S. R.E.
ARCIIIEPISCOPO, autem episcopus proposuit memoratus inleniionem
CARDINALI. suam per responsionem hujusmodi esse fundaiam.
De elertione episcopi Lincolniensis. Cum enim pars vestra responderir se dicram eccle-
(Yiierhii, IVKal. Augusli.) siam ex pcrmularione facra jier Sahinensem episco-
(64) Super negolio Lincolniensis eiecii non solum pum ohiinere quam eiiam publico nitebalur instrii-
discrclionis spiritum, veruni eiiam discrelionem menlo probare, confiteriper consequentiam videba-
spiritus le oporlet habere, ne facile credas omni lur se credere quod ecclesia ssepedicrarempore per-
spiriiui, sed zelum habeas secundum scienliam, di- mulalionis perlinuit adEcclesiam Sabinensem, cttm
ligenter attendens quod qui nimium emungil, elicit permiHaiio inrer coniractus bonsefidei computetur,
sanguinem, CUIQlempus el tempus sil omni rei quse neccuinalio quam cum domino vel ctim eo qui
sub ccelo consisiil. Unde : Omnia bona in lempore habelur loco doniini Iegitime valeal celebrari,
suo. Tuis ergo consullaiionibus breviier responde- adjiciens quod, etsi confessioni hujusmodi, slare
mtis quod si Lincolniense capilulum alias lilleras '. vellei in quantum conlra vos facere videbatur,
de assensu regio vel noluerit vel nequiverii impe- iiistrumenium lamen hujusmodi contra se minime
Irare, sufliciunt impetraloe, ne forlesuhspecie con- admittebai, quod nec labellionis auciorilaie, nec
sueltulinis approbaise quserere videaris utililalem subscripiione iestium dignoscitur esse fulcilum. Sed
magis propriam quam comnuinem. Si auiem eleclus ad hoc pars vesira respondit quod, cum procttrator
canouicam purgationem obtulerit stiper iis deqnilius id in modum exceptionis objecerit, non videbatur
probabiliter esl suspectus vel publice infamatus, ex adversae parlis iiitenlione fuisse coufessus; quia
purgarionem ejus accusaiore deficienre recipias, juxla legirimas sanctiones, qui exceplione ulilur,
moderando ipsam cum quinta proliabiliumpersona- non sesiimalur de inleniione adversarii, cum quo
rum ordinis stti manu. Quod si nec inquisilionem agilur, confileri, adjungens quori; etsi permutationis
subire nec piirgalionem exhibere voluerit superiis lempore coanobiumFarfense crediderit diclam eccle-
deqtiibus, ut diximtis, prohabililer est suspectus siain Sancli Yiii ad Sabinensem Ecclesiam perii-
vel pnblice infamatus impedienribus promolionetn nere, procurator lamen pradictus ex cerlis cattsis
ipsius secundum canonicas sanctiones, eleclionem scu verisimilibus' conjecluris credulitalem suam
ejus polerisde jure cassare. Ad hsec, si Lincolnien- ,' postnioriumpoiuit taliter informare ut nunc crederet
ses canouici praceplo luo juxta formam mandaii eaindeni ecclesiam ad Sabinensem Ecclesiam tunc
nostri parere noluerint, in eos tanquam inobedien- teuipoiis iion speciasse. Porro memoratus episcopus,
les el conluroaces canonicam poleris proferre ceu- ad probandum quod jamdicta ecclesia ad se in tem-
siiram. Caeterum, baecomnia lihi noveris non lan- poralibus periinebai, quosdam iesies induxit, pcr
quam delegato, sed quasi ordinario, esse rcscripla. quos nirebamr oslendere quod lam dictam ecclesiam
Datum Virerbii, IV Kai. Augusii, atmo duode- qtiam molendina, terras eialia bona ejiis Sahinenses
cimo. episcopi tliutius possederuni, de illis pro suoevolun-
XCII. talis arbilrio Iihcre disponendo. Quidam quoque
ABBATl ETCONVENTUI FAllSENSI. lesies ad probandam prsescripiionem ex vcstra fue-
Absolvttnturab impelitione episcopi Sabinensis. runl parle producli; per quorum aliquos vesier
(Vilerbii, II Non. Augusti.) procuralor asseruil suflicieiHer osiensum quod a
(65) Cutn venerabilis fraler nosler Sabinensis nonagitUa annis eamdem ecclesiam cum molendinis
episcopus coram dilectis filiis nostris Rogerio lituli et aliis bonis cjtts vestrum monaslerium possederat
Sanclsc Anaslasioe preshylcro et Pelagio Saiicl-e in quicle. Sed ad hoc pars episcopi respondebat
Lueioe ad septa solis diacono cardinalibus, qtios ) quod etsi quidam lcsles de noiiaginla annis depo-
sibi el R. procuratori vestro concessimus atiditores, ncre videantur, quia lamen tle j'un's ordine lem-
ecclesiani Sancri Viri de Granica cum suis posses- pora (C6)scbismalum quoelemporihus honx mcmo-
sionibus el suis pertinentiis petiissel, asserens eatn- rix Innocenlii et Alexandri Romanorutn pouiiiicu.n
dem ad se tam in spiriiualibus quam temporalibus intcrcessisse nosctinlur, et de nostra indulgentia
periinere, idem procurator, nondum ejusdem epi- speciali episcopo memoraEo concessa tempus Con-
scopi inieiuione fundata, prapropere sic respondit, radi quondam Sabinensis episcopi, cuni proplcr
qtiod, ersi dicra ecclesia dudutn fuerir EcclesiseSabi- ejus ahsenliam, qui pasioraiem euram gessit in
nensis, eam lamen episcopus non porerar vindicare, Ecclesia Magiiutinensi, et illorum incuriam quibus
quam ex permulationiscaiisa Farfense monasierium Sabinensis episcopatus diversis remporibus fuitcura
obrinebal, ad hoc probandum quoddam exhibens commissa, ejusdem episcopalus jura neglecia fue-
iiistniinenitiin, in quo conlineri prima facie vide- rinl, debeant de compuralione stibduci, cum eum-
balur qtiod Tbeodo episcoptis cum suorum saccrdo- dem episcopum in eo slatu quoad defendenda Sabi-
(04.)Vide supra epist. 56. (66) Vide supra, lib. xi, cpisl. 8i, 167.
(85) Videepist. seq.
103 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 104
nensis episcopalus jura dtixetimtis reponendum A ea perirorium inlenlando, atlegaVit ailie omnia
quein habuit qtiando idem Conradus Sabinensis jus commiine, quia, cum eadem ecclesia sii con-
Ecclesisc prasulalnm accepit, residuttm lemporis slrucla in Sabinensi dicecesi, ut dicebal, sub ipsius
procul duhio ad legiiimse pracscripiionis limitem dehebal consisiere juxta canonicas sanctiones. Ve-
miniine periingebat. Stiper iis igiiur et aliis propo- runi, cura ex vestra fuissel parte negatum eamdem
silis coram cardinalibtis supradiclis dciiheratione ecclesiam in pradicia dicecesi constitutam, idem
cum fraiiihus nosiris habila, intelleximus supra- episcopus ad hoc probandum privilegium bonse me-
dicrtim episcopum iiHenlisnem suam niiiiime funda- rnoriseAnastasii papae pradecessoris noslri coram
visse per deposilioncs lesiium vel procur;Horis su- ipsis exbibtui, in quo monsTancia pro Sabinensis
pradicli responsionem, qtii, sicul prainissum esl, episcopatus termind ponitur, et inter aljas ecclesias
cxceprionem objiciens, de inlenlione adversaepar- Sabinensis episcopaius eadem ecclesia Sancli Aii-
tis non iiUclligitur fttisse confessus, vel eriam per geli nuineratur, ac in proediciomonle dicirur esse
insrrumentum ex adverso exhibirum, cuin in co consrrucla, hocidem per publicuniinslrumeniumqiio
Theodo episcopus, a quo permuialio facla propo- proctiraior vesier uiebalur ostendens, in quo dichur
nitur, non dicalur episcopus Sabinensis, quanqiiam quoddictaecclesiasilaesiin ierriiorioSabinensi,cum
in iranscripio quo procuralor ulehalur appositum " Sabinensis dicecesis longeamplius quam Sabinense
fuerit Sabinen. per viiium falsilaiis. Licet autem lerriiorium extendatur. in temporalibus quoque ad
nimis exccsserit qui transcripttim illiusinslrumenli se diclam eeclesiam pertinere idem episcopus niie-
falsavil, quia tamen delictum personoenon dehet in battir oslendere per publicum inslrumentum, in quo
damiium Ecclesioe redundare, ac non solum anle coniinelur expresse Joannem episcopum Sabinen-
senieniiam,vemm etiam posi, objici potesr exceptio sem (69) Hugoni Farfensi abbati etduobus personis
falsilatis, cum falsorum instrumeniortim pratexlu posi ipsum Gualdum Pontianellum, in quo est dicta
lata senlenlia tisqtte ad vigimi annorum spatium ecclesia, cum sttis pertitieiitiis locavisse pro anritta
valeat reiractari, veriiate eompeiia noluimtts ui id quaiuor solidorum Papiensium pensione' in Assum-
vestro monaslerio prajudicium generaret. Quia ptione beatoeVirginis persolvenda. Sed pars vcslra
vero nobis conslilil supradictam ccclesiam Sancii proposuit inslrumento pradicto nullam fidem peni-
Viti consiiiuiam esse in dioecesiSabinensi, cpisco- lus adhihendam propter superlinearem scripturam
paic jus in oninibus spiritualibus eidem cpiscopo et rasuram in loco suspecto facram, ubi vidciiccl
adjudicavimus in eadem, illis dunlaxal cxcepiis adnolalio lemporis receijsetur. Fuii insuper ex epi-
quoe per auiheiitica scripla ei dignoscunttir esse -, scopiparle propositumquod cuni (70) ecclesioeSancii
subsiracta, cuin per piivilegiuin vel prascriplionem Angeli noniine multo lempore fueril cerla pensio
legilimam iiullalenus prohareturcxempta. Verum ecclesiae Sabinensi solula , manifeste Jiquebat ad
quia dictus episcopus, qui eamdem ecdesiam sibi eanidem ecclesiam, a qua iocatio facla fueral,
quoad lemporalia vendicabal, mtinitum se stiper supradictam ecclesiam jure proprielario pertinere.
lioc prascriplione legitima non oslendil, quanquam Pratcrea, cum bonae memoriseLticius papa prade-
prohaveril episcopos Sabinenses bona ejusdem cessor nosler injunxeril Sabinensibus ulad recupe-
ecclesise aliqttando lcmpore possedisse, vos ab ralionem Tancioe,quam eo tempore tenebalis, inlen-
iuipetitione ipsitis quoad lemporalia ejusdcm eccie- derent, el per eosdem Pclro de Bono tunc Sahi-
sise senieiHialilcr diiximus absolventlos. Nulli ergo, nensis episcoparus procuralori lam Tancia quam
ctc, hanc paginnm nostra diffiiiiiionis infriugere ecclesia Sancti Angeli fuerit restituia, el vos eam-
vel ei, eic, usque incursuruin. dem ecclesiam postea duxetiris occupandam, ejus-
Datum Vilcrbii, u Non. Augnsli, nnno duode- dem erat episcopo restilutio facienda, sicui ideni
cimo. episcopus ea oiniiiaper idoneos lestes asserebat esse
XCIII. probala. Ad haec aulein procurator respondebal
EISDEM. I) pradiclus quod, etsi quidam lestes se vidisse depo-
De eadem re. nant ecclesiam Sancli Angeli pensionem quatuor
(Yiierbiijii Non. Augusii.) solidorum Sabinensi ejiiscopo persolvisse, nullum
(67) Cuin venerabilis frater nosler Joannes Sa- iamen ex boc vestro monaslerio poterat prajudi-
binensis episcoptts coram dilectis filiis nosiiis Ro- cium generari, cum non appareat pensionem
geiio liluli Sanclse Anastasise presbytero eiPelagio ipsam ex parle monasterii fuisse solulam. Qtiari-
SanctoeLnciicad sepra solis diacono cardinalibus, quam eiiam lesles asserant se vidisse nitil-
quos sibi cr Ricardo procurarori vestro concessimus loties prataxalam pcnsionem exsoivi, non ramen
audiiores, ecclesiam Sancli Angeli de Tancia (68) oslendiiur lanro lempore prastira quod usqtie-aii
cum suis posscssionibus el peiiinenliis petiissei, prascriplionem iegiriinam porrigatur. Item, sicut
asserens eamdem ad se lam in spiriluaiibus quam ad rei proprioeprobalionem locaiio facra non suffi-
lemporalibus perlinere, primopossessorium et posr- eir, ira nec sohuio nec perceptio pensionis. Licei
(67) Cap. Cum venerabilis, De relig. domib. (70) In quarla Collect. ab ecclesiaS. A. nomine
lik
(08) quarla Collecl. Canlia. monasterii veslri mttlto lcmpore.
(69) Vitlelom. 1llal. tac, pag. 182.
,ns PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. 106
eiiani idem Lucius pradecessor nosler suprascri- At lihere possidere, sed iidem non solum prcces npn
ptum mandarumSabinensibusdederitcircumvenius, admiserunt ipsius, verum eiiam noluerunt aliqiiate-
credens, prout ei suggestum fuerat, ad Sabinensem nus sustmere quod ipsum quisquam archiepiscopum
episcopatum prsedicluinlocum et ecclesiam perli- nominaret, asserentes neminem in suo distnciu nisi
nere, ac Farfenses monachipropulsandoinj'uriamab Venetum debere vel posseperfrui ecclesiastica di-
eisdem Sabinensibnsirrogatam retinere curaverint gniiaie, nisi forsan de ipsorum consensu exstiterit
ecclesianimemoratam,propler hoc non eratepiscopo ordinaius. Cum igilur hsec,si vera suni, in prajudi-
resiiltiliofacienda; maxime cum e vicino contra- cium sinl liberlatis ecclesiasiicoeattenlaia, discre-
riara esseisenieiiliam super petilorio excepturus,ct lioni veslra per aposroiicascripla mandamus qtta-
qui peiil quod redtlilurus est, dolum facere digno- lonus pradicros dticem el populum Yenetoruin ut
scatur, sictit in civilibus legibus conlinelur. Medic- ipsuni in archiepiscopaitipradicio, prout ad ejus
latem qttoque oblationum specialium quorumdam ofriciumperiinet, permiltant lihere ministrare, pra-
dierum idem episcopus in eadem sibi ecclesia vcn- cipientes reclori ei Vcneiis apud Duracium coinmo-
dicabat, quain eidem de plano procuralor vesiri raniibus ul resiitulis bonis Duraciensis Ecclesiae
nionasierii recognovit.His igitur et aliis intelleclis univcrsis, eidem super arcliiepiscojialu prafato et
quaecoram cardinalibus supradictis pars utraque pertinenriis ej'us nullam inferant moiesriamvel gra-
proponereprocuravit, quia nobis consiilil supradi- vanien, moneaiis prudcnler et eflicaciler inducaiis,
ciam ecclesiamSancli Angeli conslilulam esse in ipios ad hoc, nisi itliquid raiionabile quare id fieii
dioecesiSabinensi, de consilio fratrum noslrorum non debeal objectum fueiil et oslensum, per censu-
episcopalejus in oninihus spirirualihus eidem epi- ram ecclesiaslicam sublato cujuslibet conlradiciio-
scopoadjudicaviinus in eadem, iiiis tlunlaxat ex- nis et appellationis obslaculo corapellenles. Quod
ceplis quae per authenlica scripra ei dignoscunrur si non omnes, etc duo vesirum, eic
esse suluracra, hoc ad caurelani expresso, ut mc- DaluitiYiteibii, xv Kai. Septembris, poniificatus
dietatem oblationuinpradictorum dierum, quae,sicut nostri anno duodecimo.
diclum est, ipsi procurator rccognovitjamdiclus, in XCV.
eadem ecclesiapcrcipil [petcipial] amiualim. Quia ALBANIENSlEPISCOPO.
vfS'oinstriimeiittinipradicltim, per quod episcopii3 De eademre.
supradiclam ecclesiam inlendebat sibi quoad lem- (Viierbii, xv Kal. Seplembris.)
poralia (71) vendicare, ad facicndam super hoc fi- Ex litleris venerabiiis frarris nostri Duraciensis
dem invalidum esse coguoviuius, ulpote propier ^i archiepiscopinosiiis cst auribus inlimatum quod
pradicla de jure suspectuni, vos ab iinpetitione cum EcclesiaeDuraciensiscanonici eumdem in ar-
ipsius quoad lemporalia ejusdem ecclesiae senlen- chiepiscopumelegissent,et venerabilis fraterrioster
lialiier duximus ahsoivendos, eidem super hoc si- Conslanlinopolilanusparriarcha electionem, elc. ut
leniium iinponeules. Nulli ergo, elc hanc paginana in aliausque recrorYenerorum apudDuracium com-
noslra difiiuitionis,ele. usque inctirsurum. moranlium, etc ut in alia usquerecedere coegilab
Daium Viierbii xi Non. Augusli, anno duodecimo. illa. Cutn igiiurhsec, si vera sunt, iu prajudicium
XCiV. sint liherlalis ecclesiasticse attenlala, fralernitati
PADUANO ETCENETENSI EPISCOPIS, ET ABBATI SANCTI tuaeper apostolica scripra mandamus quatenusme-
MARTINI DECOLLE CENETENSIS DIOECESIS. moratum rectoiem et Venerosapud Duraciumcom-
Scribitur proarcltiepiscopoDuraciensi. morantes, ur resiituiis bonis Duraciensis Ecelesise
(Viterbii-,xv Kal. Sepiembris.) universis, eidera super archiepiscopatuprafaio et
Ex litteris venerabilis frauis noslri Duraciensis peiiincniiis ejus nullam inferant molesliamvel gra-
archiepiscopi nosiris est auribus iiHiniaium quod vamen, prudenler moneaset inducas, ipsos ab hoc,
cuin Ecclesiae Dttraciensis canonici eumdem in etc. ul in alia usquecompellens.
archiepiscopumelegissent, et venerabilis frater no- ID Datum Vilerhii, xv Kal. Septerabris, anno duo
sler Consianlinopolitaiius patriarcha electionein decimo.
confirniassei ipsitts et in episcopum consecrassei, XCVT.
eunique direxissel ad regimen ecclesirememoraioe,.. NOBILI VIROMICHALICIO CUMINIANO ROMANIJE.
recror Yenetonim, qui domos, possessiones, ihe- Super eadem maleria.
saurum el alia bona dictaeEcclesiseoccuparat, non (Vilerbii, xvi Kal. Septeinbris.)
perniisir eiiiudeni Duraciensem ingredi civirarem Si te servum recognoscis illius qui servos stios
nec in ejusdem lerriiorio commorari, et cum qua- adoplal in filioset coronalin r.eges, ipsius sponsam,
dam vice tanquam exiraneus eamdem civiiatem in- qusea dexlris cjiis in veslilu deauralo consisiit, non
trassei, .ipsnmpersuos saieilites recedere coegit ab solum te convenit non offendere, verum eiiam ho-
illa : propter quod accedens Venelias, a nobili viro noribus pravenire. Inde est quod nohililaiem tuam
duce YeiieioiTinier consiliariisejus humililer periit rogamus alientitiselmoneinus, per aposlolica libi
ul archiepiscopaiumpradictum ipsum permitlerent scripta niandanles quatenus venerabilem frairem

(71) In quarta Collect. spiriiuafifl. Male. Codex Colberi. habct lemporali


PArnoL. CCXVI. k
1C7 INNOCENTH111PP. REGESTORUMLIB. XII. 108
nostrum Duraciensem archiepiscopum-possessiones A , quod procuralor episcopi sicrespondil, quod dicta
qtias ejus Ecclesia in lerra tua obtinere dignosciiur vendiiio non in monasierii detrimentum sed utili-
permirias pacificepossidere, fruclus quos e\ iilis a taiem potius facta ftiit, cum deccntum libris dena-
morre pradecessoris ipsius diceris percepisse sihi riorum velerum soluiorum pro ipsa, qui longe cha-
restiluensuniversos, ejus iniuilu qui bonum irre- riores erani usualibus denariis qui nunc currunl,
niuneraium aliquod non relinquitet malum nonpra- utiliores possessiones ad opus monasierii emptoe
leril impunitum. fuerint, et residivi in ejusdem loci ulilitatem con-
Daium Viterbii, xviKal. Septembris, pontificatus versi. Proelerea deconsilio fratrum el firielium mo-
noslri anno duodecirao. nasterii dictus proedecessor- luus ad hujiismodi
XCVII. alienalionem processit, sicnl evidenler arguilur ex
ABDATI SANCTI PETRIDE LINGRARIGA, ETARCHIDIACONO instrumenti tenore super ipsa confecto. Sed hoc ul-
DURACIENSI. timum lu prorsus inficians, ad id" quod pramissum
De eadem re. esi respondebas quod licet ahhas in instrumenio
(Viterbii, xvu Kal. Septembris., profiteatur vendiiionem huj'usmodi se fec'sse defra*
Querelam venerabilis fralris nostri Dtiraciensts irum suorum er fidelium voluniate, de illorum la-
arcbiepiscopi recepimus conlinenlem quod nohilis B rocn assensu non constat, quem inlercessisse tabel-
vir Dametrius judex Albanorum quasdam possessio- lio non teslalur. Adjecit insnper procurator quotl
nes Ecclesisesuaeac alia bona contra jtistiriam deti- cum Rieoverus olim abbas cjusdein loci movisset
net occupata. Unde ipsi nostris dedimus lilteris in super hoc Lucano episcopo q»a;siionem, el bonafi
mandaiis ut possessiones ipsas el alia cum frucii- memorioe C. papa pradecessor nosier YVileriHiio
btts perceptis ex eis archiepiscopo memoralo resii- episcopoelprioiiSancri FiidianiLucaneiisiset magi-
luat, tit tencluc. Quocirca discreiioni veslra per slro J. Pisano canonico, quiblis causam ipsam com-
nposiolica scripia mandamus qualenus si diclus misera!, injunxisser ur anle omriia laborarent ad
Damelrius quod mandavimus'neglexerit aditnplcre, composilionem amicabilemfaciendam, per quosdam
vos eitm ad reslitutionem ipsorum per censuram prudenles viros fuil compositum inter eos , ita quod
nposlolicam appellatione remola, justitia mediante, dictus abhas ireceniis et duabiis libris ah episcopo
cogatis. de novo receplis , de consilio et assensu G. presby-
Dalum Viterbii, xvnKal. Soptembris, anno duo- ieri ecclesioeSancti Blasii de Bibon , til dicebatur ,
-flecimo. ad monasleritim perlinenlis, el Rusiicellis Casiai-
Scriptum est eidem nobili suoer lioc. dionis, Hugoliiii Guidonis, el quorumdam aiiorum
Daluin, «I in alia. fideliumejusdem monasrerii, ur dicebant, finem ,
XCYIII. refulationem, transaclionem ct paclum de non
IIARTINO ABBATI ET FRATRIBUS MONASTERII SANCWEpetendo fecit de omnibus stipradiclis. Processu
MARIJL DESERENA. qtioque temporis inter Lticanttm episcopum et nio-
De revocatione alienalionum. nasierium tuum super pramissis quaeslionesuboria,
(Lalerani, iv Idns Marlii.) coram abbale Sanctae Mariae de Masio ei Mercato
I:i nosira prasenria coiistitulis ribi, filiabbas, et judice arhilris eleclis a partibus Aimericus abbas
dilecio filio F. venerabilis fratris noslri episcopi pradicli loci, sexaginla octo lihris ab episcopo Lu-
Lticani procuralori de raro litteras cxhibenti nu- cano receptis, cum consilio et assensu II. monachi,
dientia benigna concessa, (u alienarionem iniegra A. conservi, ei laicorum quorumqtie fideliummo-
mediclaiis Podii castelli, curiis de Monte caslello, nasterii, ut dicebanl, eo modo quo Ricoverus abbas
cum omnibus casis, casa-linis, terris et rebus ad feccrat omnia refuiavil. Unde cum compositionefn
pradictum caslellum elejus curiem peiiineulibus, pradictam idem pradecessor nosier postmodttm
et cum omnibtts casis, casalinis, ierris et rebus coufirniarit, suam ad id iutelligitur praslilisse
qtias dicltim monaslerium ullo modohabet vel re- D atictorilaiem ; praserlim cum ttsque adeo conven-
quirere potesl a Cecina usque ad Arnum et usque lioneni illam duxeril approbandam ul confirmationis
adElsam : scilicet in curle de colle Carelli, et in stiaeliltcris lenorem ejus de vcrho ad verbum fe-
.oco et curle de Taverle, ac in-cuiiibus de Paduh;, ceril adnoiari.
de Capanule, de Sancto Peiro de Caroiriiano, de Pralerea coram magislris B. el C. Pisanis cano-
Ceuie, de Perignano, de Lticagnano, de Lavaiano, nicis jiidicibus delegatis a nobis ad observationeni
de Miliano,deAqtii, deMorrono, de Scupeluro ei eomposilionis ipsius pcena inlerposila le astrinxisse
de Ctnnulo, a Guidone pradecessore luo Lucano1 dicebat, Unde firmiler asserebal te contra vcndi-
cpiscopo dudum faclam peiiisli bumililer revocari; rionem el composiiiones pradieias nullatenus au-
nllcgans vendilionem ipsam in enormem monasterii diendum , sed poiius condemnandum ad peenam
loesionem,ctim ulira quintuplum fuerit tunc dece- iam in alienationis contraclu quam in coinposilio-
piutn, ei contra formam canonicam, urpoiecui nec' nibtis comprehensam. Verum ex parie lua fuit ad
superioris aucloritas, idestRomani pontificis, cuii proemissa responsum quod per composiliones hn-
inillo medio subcrat, nec consensus seu subscriptioi jusmodi locdi monasterium non debebar, uim quia
nionachorumaccessisse dignoscilur, atienialnm. AdI ipsis quoespeciem alienationis pralendunl nec su-
109 P0NT1F1CATUSANNO XII, CHRISTI 1209. UO
perioris auelorilas nec capiuili consensus accessit,, .'A lempore venditionis elapsi sinl, quia lamen cura
tum eiiam eisi pradicii abbates pecuniam compo- quarto anno pontificatus ejusdem C. praderessoris
nendo receperint, nihilominus tamen monasleriumi nostri coram judicibus a sede apostolica delegatis
lam in printa composilione quain etiani in seeundai super pradictis possessionibus lis ftteril conteslaia,
olira quadrtipltini laedebatur: quod facile probarii tani quattiordecim anni a lempore motse iitis elapsi
posse dicebas. Setl nec obslare polerai confirnialio» quam eiiam tempus viiss iiiieite alienantis dehent
pralibata, uipote per nimiam cjusdem pradecessorisi jiixia sancliones canonicas de compuialione stib-
noslri occujiationem obienla : qui licel lenoremi duci, residuum lemporis ad
qtiatiraginla annorum
compositionisjusserit adnoiari, cum larnen depre- limitem non accedit. ilis igilur el aliis iiUellectis
liendere nequiveril ex eodem quam graviier mo- quse lam tu quam pars altera
proponere curavisiis,
nasrerium lsedebatur, absque alterutrius parlis in- de fratrura nostrorum consilio tain alienalionem
jttria vel jaclura confirmaiionem illam iutelligilur quam composirioneseliam supradictas duxiinusire-
coucessisse. Sic etenim in jure civili repetiiur ex- vocandas, procuralorein pradictttm super iis sen-
pressum, quod si quis a piincipe simpiiciler im- lenlialiter condemnantes, ita videlicel ut taro ad
petraverit ul in publico loco auiificet, non est intel- recuperaiionein supradiclse pecunise quam etiam
ligendutn iH cum iucoitunodo alicujus id fiat, nisi " expensarum quaepro melioratione rerum monasierii
forsan el lioc ftierit impelratiim. Et ideo cum forsilan factae sunr idem episcopus, cum voltterit,
rescriptum conlra jus elicituni, nisi tale sit suam j'usliriam proseqnarur. Nulli ergo omnino
quod ji«lenli prosit nec lsedal alium, ab omnibus honnnum liceat hanc paginam noslra diffiniriouis
debeat refutari, ex confirmalione hnjusmodi dicius inrtingere vel ei, elc usqtte incursurum.
episcopus coinmodini consequi non debebal. Daium Laierani, rv Idiis Martii, pontificalus riostr
Praterea irrefragabtli argumenlo videbaris anno duodecimo.
«siendere quod intentionis pradecessoris noslri
non exstilil coniposilionem pradiclam, in dispen- XCIX
dium monasterii confirmare. Cum enim post mo- EPISCOrO ETF. ET V. ARCDIDrACONIS SALAMANTINiS.
dicum lempoiis dicitis pradecessor tuus , qui pra- Confirmalur senlenlia lala pro monaslerto Colim-
dicla distraxcral, super diversis fuissel excessibus briensi.
incusalus, et Suanensis episcopns de mandalo (Vilerbii, ui Non. Augusli.)
ejnsdem pradecessoris nosiri inquisissel super Inier dilcclos filios, priorem er convenlum ms-
illis plenius veritalem, ac pro eo pracipue quod nQ naslerii Sanci3eCrucis Colimbriensis ex parle una
confessus est coram eo se medietalem Monlis Ca- et M. el I. presbyteros, G. I. P. et M. diaconos et
sielli el trium villarum pro trecenlis diiodeciin iihris P. I. el M. ac quosdam alios clericos capellse mo-
el una citltra Lucano episeopo vendidisse, ipsum nasterii memoraii ex altera, quos ad prasentatio-
ab adminislralione removerti, ablialite diclus pra- nein eorumdem prioris et fratrum ad tilulum ipsius
decessor noster quod a Suanensi episcopo factum nionasterii dic.ebalut'venerahilis fraler nosler Co-
fuerat approbando mandavit ul qitamvis vendiiio- limbriensis.episcopns ordinasse, super ordinatione
nem faclam Lucano episcopo confirmasset, nihilo- ipsorum el restiiulionis senlentia a dilecto filio ma-
niinus tamenidein episcopussupcr possessionibusab gisiro P. priore Sanctse Marise Montis majoris et
abbate pradicto emptis laliler cum substiluto com- conjudicibus suis auctoriiate nostra lara pro eis
poneretne ad eum propter id querimonia perfer- e.vorta maleria qtwslionis, posl aliercationes mul-
relur. Fuit insuper ex lita patie proposirum quod tiplices ei varias allegationes propositas coram ve-,
monasterio hocere non poterat quod tu nuper com- nerabili fralre nostro episcopo et dilectis filiis
positionem ipsam promisisti coram sttpradiclis de- decano et caniore Zamorensibus, quibus uliimo
legaiis a nobis judicibus bbservare , cuni lioc niniis comniisimus causam ipsam, quasdam ejusdem C6-
incaute in nionasterii laesionemabsque nostra el D " limbriensis episcopi liileras exhibuerunt dtio ex
tui capiiuli connivenlia promisisses. Sed ad hoc clericis memoraiis , videlicel P. Banholomsei et J,
pars altera respondebat quod etsi a principio con- Nunonis, in quibus canlinebatur expresse quod
sensum capiluli non babiierii, postea ramen lit- P. Colimbriensis episcopus ad lilulum monaslerii
lerassuperhoc obiinnit ab eodein, licelnon fuerint Sancise Crucis et prasentaiionem prioris et con-
jiidicibus prasentatae. Verum tu iioc prorsus in- ventus ejttsdeinpromoverat qnosdam clericos, unum
iiciaus allegasli qtigd cum nobis de promissione in Presbyterum, elalios in diaconos et subdiaconos
liujusmedi postea consiitisset, nos nolentes quod er Osriarios, quortim nomjna in suis lilleris expri-
incuria vel delictum personae in daninum Ecclesioe roebar, inier quse videbantur prascriptorum cleri-
redundarel, diclis dedimus j'udicibus in praceplis corum nomina conlineri, qiiibu^ in ejus prasenlia
ui iuxla mandali nostri lenorem in negotio proce- coinpetens fuerar benelicium repromissum. Cumque
dere non lardarenl. Sed nec quadragenaria pra- fuissel a priore et fratribus allegatum easdem hlleras
scrjprio, de qua, licet perftinciorie, menlio fncia nunquam de conscienlia episcopi emanasse, ac
fuerat, iocum sibi polerat contra monastcrium ven- super hoc fuisset aliquandiu liiigalum, in hoc tfe-
dicare; quia iicei quinquaginla cl unus aui.ii a mum paiies pariler conveneruni, abrenuniiaiis om-'
111 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 112
nibus quae gesta erant in causa ut si Colim- A episcopus super eodem faclo iransmisil liueris
briehsis episcopus tenorem recognosccret lillera- quibus pars monaslerii usa fuerat, sicul idem
rum, ipsi judices juxla suum arbilrium facerent episcopus asserit, omnino concordet, a quibus cle-
ciericis ipsis, pro quibus pradicla senlenlia lata ricorum lirreras non est dubium discordasse.
fueral, in monaslerio provideri; si vero non reco- Cselerum proeurator clericorum easdem litieras
gnoscerel lenorem earum , ex lolo absolverenl fuisse falsaias prorsus inficians, proponebalalterius
prioretn el convenlum ab impelitionibus clericorum. tenoris fuisse lilleras quibtis monasierium usum
Cum autem judices cerliorari per diclum episcopum fueral quam sinl illoequas ad nos Episcopus desti-
petiissent, licet episcopus nimis obscure primitus navil, adjiciens quod etsi ejusdem lenoris forsilan
rcscripsisset, posimodum tamen minus intricate exstitissent, coiilra senrenriain ramen aucioriiaie
respondit Iioc modo : Recordamur quosdam clericos aposlolica promulgatam in prajudicium clericorum
ecclesiwSanclieCrucisad tilulum monasleriiet prw- credendum non eral, episcopo in hac paiie, cum
senialionem duorum vel trium canonicorumejusdem non jiiialus extra judicium reslimoniutn dederit, et
loci promovisse ad ordincs ac eisdem super ordina- sit in assenione propria singularis, et ideo sibi soli
tione sua noslras litteras concessisse;sed qui fuerinl, credendumnon erar, quanracunque fulgear dignirate.
el an litlerarum lenor de noslra conscienlia emana- ~ B Allegavil pralerea compromissi verha non capiio-
verit, non recolitnus. se, sed sane poiius esse intelligenda, ut scilicei
Super hujusmodi vero responsione conscrihi verba negalive concepla in allirmationein resol-
fecit idem episcopus iria paria liUerarum ; qua- vantur hoc modo : Si episcopus lenorem recogno-
rttm unum soepediciorumclericorum paiii er aliud scerel lillerarum, secundum arbitriuin judicumpro-
prioris el fratruni nuntio assignavit, apud se ad viderelur clericis memoraiis ; si vero non reco-
cautelam leiiio reservato. Verum cum ulraque pars gnosceret, id est, si recognosceret, non fuisse illam
iradilas sibi ab episcopo litteras judicibus prasen- continentiam Iitterarum, prior et fratres ab impe-
lasset, pars prioris el fratrum asseruit litieras Co- litione absolverenlur ipsorum. Et haec iiiterprela-
limbriensis episcopi clericis iraditas per eosdem tio videbalur merito adinillenda, tum quia neganiis
fuisse falsalas , cum in eo loco in quo scriptum factum per rerum naluram nulla est probalio j'uxta
fueral, nlrum lilterarum lenor de noslra conscientia legiiimas sancriones, tum quia niulti potuissenl ca-
emanaverit, non recolimus, loco negativsc particulse sus occurrere in quibus episcopus non recognovisset
videlicel eliam , iitleris quibus utebantur clerici conlineniiam lillerarum, ut, si forsilan inieriui
ponerciur. Porro cum lam super hoc arliculo quam " fuissetmorluus, vel liiutus seu nienle capius effe-
eiiam super alio, an videlicel ex iis qute rescripsil clus, atit in remotis parlibus agens, veleliam pra-
episcopus rccognovisset conlinentiam lillerarum, sens, et requisiius nollelaliqualenus respondere, el
fuissei ulrinque diulius allegalum, j'udices de con- sic clerici debita fuissenl provisione frusirali, quod
silio peritorum sentenliando dixerurH episcopum inieniioni lam parlis quam judicum ohviassel. Ad-
soepedictumlilleraruni recognovissetenore-m, priori j'ecil eiiam quod illa verba : Si episcopus lenorem
ei frairihus injungentes ut pradictis duohus clericis recognoscerellilterarum, non ad verborum seriem
provideriiu juxta formam in auihentico eorumdem sed ad factuni de quo in litteris agebaiur erant po-
expressam, pro cseieris senteniiam confirmaiionis tius referenda. Unde cum episcopus dixerit se re-
quam ruleraiH super pradicla restirulionis sen- colere quosdam clericos capella; Sancrse Crucis ad
tentia, sed ad tempus se suspendisse fatebanlur prasentationem quorumdarn fralrum ejusdem Ioci
eamdem , in stalum pristinum reducendo, et praci- ad tiluium monasierii ordinasse ac dedisse lilteras
piendo eam firmiter observari. Quorum,senienliam ordinalis, oblaias sibi liiteras super quibus erat
magister J. inonaslerii procuralor nuper apud sedem conlenlio recognoscens proprio sigillo munilas, licet
aposlolicam conslilulus coram dileclo filio nosiro dixeril se nou recolere an litierarum tenor de sua
Pelagio Sanclse Lucisead sepla solis diacono car- rv j conscienlia emanassel, tenorem recognovisse inlel-
dinali, quem ipsi etpradiclo Joanni Nunonis pro- ligitur lilierarum qnas veras et autbenticas reputa-
curalori clericorum ipsorum auditorem concessi- bal; sicul si aliquaenobis lillera offerrenlur noslra
mus, peliil revocari, allegans eos conlra conven- bulla muniUe, quaenec rasae, nec cancellatae, nec
lionis sett compromissi tenorem sentenliam pro- aboliloeviderenliir in aliqua sui parie, nequevilium
tnlisse ; quia cum Colimbriensis episcopus scripserit appareret in filo, stylo, cbarta, vel bulla, nec inho-
se non recolere an lilterarum tenor de sua cori- nesium coniinerent aliquid vel iniquum, elsi non e's-
; scienlia emanasset, ergo an is lenor litlerarum semus memores sicfuisse in facio proeessum qtiem-
fuerit dubiiavir : ergo renorem ipsum minime re- adtnodum litterarum series conlineret quia om-
^cognovii; et ideo mandare jiidices nequiverunt su- nium habere memoriam divinum esl poiius quam
pradictis clericis provideri, ulpore condirione in humanum, procul dubio liiieras approbaremus eas-
compromisso apposira non exsiante. Proposuii in- dem el per conseqiientiam earumdem inlelligere-
super manifesre consrare liiieras quas judicibus mur conrinenliam apjirobare.
clerici supradicti obtulerant fuisse falsatas, cum Ilis igilur er aliis coram prsedicto cardinale pro-
lillerarum tenor quas nobis nuper Colimbriensis posilis plenius intellectis, de liatrum noslrorum
115 PONTIFICATUSANNO Xl(, CIIRISTi 1209. !U
consilio senleniiam pradictorum j'udicum Zamoren-1A honestatis et anliquie devotionis qua Pistoriensrs
sitim approbantes illam aucioriiale aposlolica con- Ecclesia semper in aposloliae sedis reverentia
firmamus.Quocirca discrelioni vestra per apostolica et veneratione permansit consideratione inducll,
scripta pracipiendo niandamus quatenus eamdem ad exemplar felicis recordalionis; Urbani Pas-
sentenliam faciaiis appellatione remola inviolabiii- chalis, Innoceiitii, A.nastasii, Alexandi-iet Urhani
ter observari, conlradictores, si quosinvenerilis, vel leriii pradecessorum nostrorum Romanorum pon-
rebelles per censuram ecclesiaslicam compescendo. lificum eamdem Ecclesiam sub beati Pelri et 110-
Quod si non omnes, etc, lu, fraler episcope, cum stra proleciione suseipimus et prasentis scripli pa-
eorum altero, elc. Irocinio communimus, staruenres ut quaseunque
Datum Viterbii 111 Non. Augusti, anno duoae- possessiones, qusecunque bona eadem Ecciesia im-
cimo. prasentiarum juste et canonice possidel, aut in
, C. futurum concessioneponlificum, largitaieregum vel
CANOMCIS REGULARIBUS ECCLESI,£BEATl PETRIDE piincipuni, oblaiione fidelium, seu aliisjuslismodis
TORGATONA. praslante Domino poterit adipisci, Drma libiluis-
Decanonicisinslituendis in ecclesiisparrochialibus. que successoribus el illibata permaneant. Sancimus
(Vilerbii, m Non. Septembris.) eliam ul dicecesisPisloriensis episcopalus (72), sic>-
Cum a sede apostolica poslulatur quod sequilaii ut ejns termini pradiclorum praedecessorum no-
sir consonum ei convenial ralioni, ad concedendum sirorumprivilegiis disrincli sunl, sic in jure el con-
debeinus prompti el faciles inveniri et jusla poscen- dirione Pisloriensis episcopi sine alicujus molesiia
lium voia propensiori -cura er solliciludine promo- vel inquieiudine perseverent; per quos nimirum
vere, ut lanio in amorem erdevolionem sacrosanetoe lerminos subscriplse capellaeel ecclesise conslilutae
RomanseEcclesiseferventius exardescanl quanlo se esse noscunlur, capella videiicet de Capraria, ca-
cognoverinl majorem apud eam affeclionem et gra- pella hospiialis de Rosaria, plels de Massa, capelia
liam invenisse. Eapropler, dilecli in Domino (ilii, de Vineio, capella de Bucuniano, capella de Casrel-
vestris justis poslulationibus grato concurrentes as- lonovo, capella Sancri Martini in Monleculli, ,ca-,
sensu, ad exemplar felicis recordationis Alexandri pellaesancraeMariseMagdalenaein Colle, capella de
papse pradecessoris noslri auclorilale vobis apo- Valazano, capella de Verruca, super quam praefali
siolica indulgemus ut in ecclesiisvestris, cum vaca- pradecessoris noslri Urbani posl leiiiam el quar-
verint, liberum sit vobis quaiuor vel ires adminus lam discussionem est prolata senrenlia, capella
de canonicis veslris insiituere, ex quibus unum rQ hospilalis deFanano, capella LPrali episcopi, ca-
diceeesano Episcopo prasentelis ut ab eo curam pella de Rotie, capella de Cerbaria, capella Monlis-
suscipiat animarum, ei vohis de temporalibus, illi aculi, capella de Insula, capella Sancti Salvaloris
verode spirirualibus, deheat respondere. Decernimus sita prope Pratum j'uxta flumen Bisenlium, capella
ergo ut nulli omniuo hominuin liueal hanc {pnginarn Sancii Marlini iu Coj'ano, curtem eliam quse voca-
nosiise concessionis infringere vel ei, etc usque se tuiTavana infra Pisloriensemcomitarum cum casrello
noveril incursurum. l Sambucaeinfra curris confinia consrruclo, sanctie
Datum Vilerbii, m Non. Seplembris, ponlificatus PistoriensiEcclesiaeconfirmamus, sicuia venerabilis
noslri anno duodecimo. memorisecomilissa Maihilde beali Pelri filia post
Cl. diu examinatam a compluribus judicihus ac juris-
SOFFRIDO PISTORIENSI, EPISCOPO,EJUSQUE SUCCES- peritis acrionem per judicium BernardiS. R. E. pre-
SORIBCS CANONICE SUBSTITUENDISINPERPETUUM. sbyleri cardinaiis el jam dicii Paschalis paponvicarii
De confirmalione privilegiorum. in manus dignoerecordationis Ildebrandi pradeces^
(Lalerani, xiv Kal. Novemhris.)] soris lui et fralrum ejus reslilula esse cognoscitur.
Quoniam universalis Ecclesiae curam, Deo, prout Porro decimaliones de Monte murlo, de Pralo, de
ipsi placuit, disponente suscepiraus, oportel nos D 0 Sancto Paulo, de Coloniia, de Monremagno,de Ca-
fratres nostros episcopos ampliori charitate diligere sale, de Lamporecho, de Creli, de Spanareclio,
et Ecclesias eorum gubernationi commissas prole- quas de laicorum manibus solerlia pradicli prade-
ciione sedis aposiolicaecominunire, quatenuslameis cessoris lui eripuii, nullus unquam ab Ecclcsisejure
qtiam Ecclesiis quse ipsorum rcgimini sunt com- ei clericorum usibus alienare prasumat. ldipsuin
iuisssesub apostolica tuitione manenlibus et apo- de cseleris curlibus pradiisve pracipimus quse ho-
stolorum principis patrocinium conlra pravorum in- die in Ecclesise Pistoriensis possessione persistunl,
cursus adepiis, el ipsi officii sui prosecutioni va- videiicel de Lizano, de Mammiano, de Caumana,
leant propensius imminere, ei commissse ipsorum de Batoni, de Satornana, Brandellio, Piscia, Grop-
paslioni oves Dominicseviioe pabulum apud eos, puie, Vinaciano, Tobiano, publica silva morlua, Vi-
cessanlibus pravorum molestiis, uberius et quielius zule, Plaihaneze, Celleri, et de terra sita infra
possinl jugiter invenirc Eapropier, venerabiiis in episcopaium Bononiensem,quam lenuerunl liomiues.
Chrislo fraler SoffridePistoriensis episcope, el luae de Valle Bideria, cuiie de Spalliolo.

(72) Vide tom. 111Ilal. sac, yag. 359.


115 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. llfi
: Insuper confirmamus vobis plehem Sancli Hip- A tionis Dominicaeanno 1209 ,"pontificatusvero do-
polyli in Alpe, plebern Sancti Laurentii, plebem in mini Innocenlii papoeIHanno duodecimo.
Moiitemurlo,plebem de Villiano, plebera Sancli Cll
Quirici, plebein in Monle Cucuili, plebem in Sa- LUNDENS! ARCHIEPISCOPO.
tornana, plebem de Brandellio, plehem de Cauma- De conversioneFialandw.
rta, plebem Sancli Marcelli,plebem de Lizano, ple- (Lalerani, III Kal. Novembris.)
betn de Popillio,plebem de Pitellio, plebem de Fur- Ex tuarum perpendimus serie litterarum quod
fiilo, plebem de Celle, plebem de Calloria, plebem dc cum quoedamlerra quae Finlanda diciltir, operanle
Vinaziano, plebem de Massa, plebem de Creli, ple- Patre luminum, a quo omne dalum opiitnum et
bem de Lamjioreceio, plebem de Litnite, plebem de omne donum perfectttm descendit, ntiper quorum-
Aiiimino, plebem de Seiano, plebem de Quarraia, dam nobiliummedianie solliciludine ad lidem con-
plebem de Monlemagno, plebem de Tobiano, ple- versa sii Cbristianam, in qua niodo puer Jesus pro-
bem Sancii Hippolyti,plebem Sancti Pauli, plebem ficit sapieniia et setaie, episcopoejusdem tcrra posl-
de Aiolo, jilebem Sancti Justi, plebem de Colonica, quam in propagatione caiholicae fidei cursum suum
in Pralo plcbem Sancli Stephani. Ad hsecadjicientes ibidem legilimc consunimavil, ad ccelcstis remtine-
sancimus ui occasione privilegii quod Pralenscs a B 1 rationis braviuin evocato, nullus est ei hacienus sub-
RomanaEcclesia se haberecongaudeiit,nulIa injuria slilulus. Nam cum propler novellam planiationeni
vel diniinulioaul inobedientia malri suse Pisloriensi et ejusdem regionis hominum peiiinaciam ac loci
Ecclesiseseu cuilibel supradiclarum plebium, vide- etiam inlempcriem eleclus ibidem non ad hoitorem
licet Sancli Pauli, Sancii Hippolyli, Saneti Petri de assttmplus sed exposilus martyrio repuleiur, nulhis
Aiolo, Sancli justi, el de Colonica, vel alieui in ali- fere ad illius regimen sedis aspiral nisi 'qui divini
quo inferalur, iiec Pratensis Ecclesia vel clerici verbi zelo succensus pali exopiai pro Chrisli nomine
ipsius loci eodem sciiptocontra jusliliam vel digni- crticiaius. Verum cum virquidam moribus, ut asse-
lalem aur obedienliani Ecclesiaeseu episeopi Pisto- ris, el setare malurus el scientia el virluiibus redi-
riensis utanlttr, sed quemadmodum prsedecessorum niitus, qui propler verbum Dei, quod populo illi ali-
iioslrortitn Uibaui, Paschalis, lnnocenlii et Alexan- quandiupradicavil, ah eis plura jam suslinu.ilpia-
dri aique aliorum, seu etiam bonaemeinorisePelii^el cula passiontim, ad illius Ecclesise regimen sit vo-
Ildebrandi Pistoriensium episcojiorum ternpore ex- catus, ui sic prasit aspirans ad iilud quod magis
siilil, ila jam dicla Pnuensis Ecclesia absque aliqua conseqtialur marlyrium quam honorem, ipsi, ex eo.
diininutioiie polestatis aut dignilalis Pisioriensis quod nou est de Iegilimo mairimonio natus, sine
Ecclesisevei episcopi, eis in omnibus ei per omnia licenlia nostra munus consecrationis impentlere no-
obediens el snbjecla permaneal.Prohibemusinsuper luisii. Cum igiiur urgens exposcal necessiras et evi-
ne infra episcopatum tuuin ullus ecclesiam vel ora- dens ulilitas id requirat, nobis humiliter supplicasti.
lorium siiic assensu luo vcl successorum tuornm de ut cum eo dispensare niisericordirer dignaremur.
novo construere audeat : salvis lamen privilegiis Nos igilur luis poslulationibusinclinali, per aposlo-
Rotnanse Ecclesioe.Liceal quoqne tibi ei successo- lica scripla niandanms quatenus si est ita, cuin eo.
ribus luis baptismales ecclesias in eadem dicecesi vice nostra dispenses, injungens eidem ut, sicur in-
consiiluere, si necessiias visa fuerit imroinere. De- ccepii,eaimlemnovellamplaniaiioneminformetverbo.
cernimus ergo ut nulli omnino hominum liceal pra- pariier ei exemplo er insisrere studenl diligenter
falam Pisloriensem Ecclesiam temere peiiurbare, ad exstirpaniliim paganitalis errorem et lerminos.
aut ejus possessiones auferre, vel ahlatas retinere, Chrislianse fidei dilaiandos; quia Iicer oinnes virlu-
rcinuerc, seu quibuslibel vexationibus faiigare; sed ies ad braviiini, sola tainen perseverautia corcna-
omnia iniegra et illihala serventur tam tuis quam lur.
tuoruin fralrum el pauperuin usihtis profuiura, sal- Daium Laierani, iu Kal. Novemb., pontiftcalus
va sedis aposlolicaeaucloritale. Si qua igiiur in fu- fi
| nosiri anno duodecimo.
lurum ecclesiasiica ssecularisvepersona hanc nostra CIII.
coristilutionis paginani sciens conira eam temere ILLUSTIU REGIDACI.9S.
venire tenraverit, secundo tertiove commonita nisi Suadetur ul puqnei adversus paganos.
realum suum congrua saiisfaciione correxerit, po- (Lalerani, u Kal. Noveinbiis.)
lestaiis honoiisque sui dignitalc careal, reatnque se Suggestof scelerum setnper anliqutis, qni semper
divinojuriicio exislere de peipetrala iniquilale co- qttaerens qtiem devorel, lanquam leo absorbei flii-
guoscai, et a sacraiissimo corpore ac sanguine Dei vium nec miraiur, liabeus fiduciain quod Jordanis
et Domini Redempioris noslri Jesu Chrisli aliena influat in osejus, quosdam junieniis insipieiitibus ,
fiat, atque in extremo examinedislriclse ullioni sub- quibus vere stinl similes, coiuparandos adeo exca-
jaceat. Cunciis aulem eidein loco sua jura servan- cavil quod faclorem suuni, qui pelle ac carnibus il-
tibus, eic. usquein finem. Amen, amen, amen. los vcstit, nervisque compaciis ci ossibttsviiain et
Datum Laterani per manum Joannis SancioeMa- niisericordiani eis dedil, penilus ignoranies , reve-
riae jii Cosuiidin.diaconi cardinalis S. R. E. cancel- rentiam exhibenlcreaiuraqiiamdeberentimpendere
laiii xiv Kal. Novembiis, indiclione xm, Incarna- Crealori, et damnabililer idoloium cultibus inhas-
117 PONTIFICATUSANNO Xll, CHRISTI 1209. *i8
renies Christiani nominis professores abhorrent,'AA procuraverii incrementum modis qtiibuS pottiii.et
eosque qui sibi pradicaui verbum Dei tanquam ma- honorem, decel imperialem evcellenliain, tuin es
leficos persequuntur. Licet auiem adversus hujus- hoe, lum eriam quia pergit in servirium Jesu Chri-
modi barbaras nationes regno tuo conterminas pra- sli, ruum favoretn impendere ae ipsius pcririoni
liam Domini praliando mulios saepe lahores susti- praslare consensum. Monemus igiiur celsiiudiuom
nueris et expensas, nuper lamen imber divinaegra- tuaui aiieniius el hortamur quatenus universos lihi
liaelerram cordis tui sanctse pradicaiionis vomere subditos ab ejusdeni regni molesrarione iia cohiheas
diligenter excUllara adeo fecundavii, quod divinoe et refrenes quod pium ipsius regis proposilutn pro-
zelo legis accensus apprehendere arma et scutum pter infestaiionein ipsorum non possit vel non de-
iterato proponis, ut j'uxla paraholam evangelicani beal impediri, sed inierim regnuin ejus laliier asse-
dehiles er itifirraos, csecos et claudos ad nuprias cures quod htijus peregrinaiionis particeps eflici
suinmi Regis intrare cotnpellas, tractisque barbaris merearis, et tam regern ipsum quam alios qui au-
nalionibus in sagenam fidei orlhodoxae, iiluc viror dierini le ipsi vices debitas impendisse per hoc de-
junci et calami valeat suboriri uhi habiiaveranl hac- volius ad servitium imperalorise sublimitalis incli-
leuiis siruihiones. Nos igilur luum proposilum in nes. Quodautem super hoc duxeris faciendum, iui-
Domino coinmendanies, devolionem regiam mone- B E perialis nobis ceisiludo rescrihai.
inus allentius et liortamur, et in remissionem libi Daium Lalerani, n Kal. Novembris, etc ut
peccaminum injuiigimusquatenus amore illius qui supra.
caplivilaiem noslrani sua duxir virtute captivain, ad ln eumdem modum scriplum esl universis Christi
exslirpandum paganilaris errorem et lerminos Chri- fidelibusin regno Daciceconsiitulis, usque siruthio-
siianse fldei dilatandos viriliter te accingas, neque nes. Nos ergo pium ipsius regis propositum in Do-
liineas passiones hujus saeculi, quse condignoenon mino commendanles, universilatem vestram inone-
smit ad fuluraiu gloriam quse revelabilur iu nobis, miis atientius et hortamur, vohis iu remissionem
sed in forti brachio el exiento confundas cum suis peccaminum .injungentes quateous amore illius qui
iiiolis spurciiiam paganorum, ac lanquam slrenuus captivitaiem noslrani, elc. usque dilalandos, cum
miles Chrisli fortiler et potenler in hujus cerlami- ipso rege vos vir-i-lileraccingaiis, neque limeatis
nis agone contendas, gloria sempilerna, quac in passiones hujus sseculi, quse condignae non surit ad
cor hominis non ascettdit, si legiiime ceriaveris, fuiuram gloriam quse in nohis revelabilur, sed, in
coronandus. forli brachio et exieulo confundenles cum idolis
Daium Laleraiii, u Kal. NovemSr., eic", ut in „ suis spurciiiam paganorurn, regi veslro laliter assi-
alia. slaris quod rauquam srrenuus miles Chrisli fortiter
CIV. et poteriter in liujus ceiiaminis agone conlendit,
OTTONlILLUSTRI ROMANORUM 1MPERATORI SEMPER pro tam sanclse peregriuaiionis lahore retrihuiioiiis
AUGUSTO. aHernsepramiuni recepluri.
De eodem argumento. Daium Laterani, u Kal. Novembris, an-no duo.-,
(Laterani, u Kal. Novembris.) deciiuo.
Suggesior scelerum serpens antiquusj, eic ul in CV.
alia usque persequuniur. Licet auiem charissimus L1TTER4J MISS^E DOMINO PAP/fi.
iu Chrislo fiiius nosier Waldemarus , rex Danorum De negotio tcrrw sanclw.
illuslris, adversus bujusmodi barbaras naliones re- Reverenlissimo iu Christo Patri ac doniino INNO-
gno suo conlerminas praliuni Domini praliando CF-NTIO Dei gratia sancla; sedis aposlolicoesunimo
iiiultosssepe labores suslinuerir et expensas, iiuper ponlifici J. Salembriensis, P. Panedocensis, J. Ga-
lainen imher divinaegraiise rerram cordisejus san- liopolensis episcopi, Iicer indigui, tam proinptuiu..-
clse pradicaiionis vomere diiigenler excullam adeo qtiam devolum lamulatus obsequium. Sanctilateiu-;
fecundavit quod idetn zelo divinoe legis accensus D E vestram scienles iiullis in sua veile deesse jusiitia^
appreheudere arma et sctUum ilerato'proposuit, etc. cunclisque qui veslra protectionis imploranl subsi-
ut in alia usque haclenus slruthiones. Sed quoniani dium pro quaiitate suse pelilionis libenler vellesem-
rege ipso in tam saticla peregrinaiione profeclo per adesse, quanio magis obedienlise filium vestra
quidam Teuionici regnum ejus crudeliler devasla- propitialionis graliluditie credimus confovendura,
rtiiil, ex eo forsan sumenies audaciam delinquendi latiio miuus j'udicainus alicui fore ttttum si vel
qttod rex ahsens eorum non Jpolerat incursihus ob- rernissus pro viribus adimplete non curaveril quod
viare, idetn nobis devoiissimosupplicavit excelleu- pro jusiiria vcsrra paierniias ei jusseril faciendum.
iiatii luam noslris lilleris adinoneri ul ex lua fiat Proinde cuni deiracloribus, Paler sanclissime, sit
permissione securus quod quandiu fuerit in exsecu- a quolihel qui Deum recte colit er sancrorum Pa-
lione peregriiialioiiis ej'usdeni, ipsuni ab semulis er iruin regulas ctisiodire dignoscitur studiosius et
perseculoribus regtti stii sub imperiali potcslate de- vivaciieroccurrenduin, doniiuo palriarchse Conslan-
genlibus non oporteal formidare. Cum auloni ideiti liuopolilano qualiier quod in vesrris super institu-
r~~ nostris exlioriaiioiiibus invuatus HiagiiiliceiuiaB lioue Sanctse Sopiiioerecepit iu niandaiis fuerit efli-
luje semper in uecessiiaiibus luis astiterii, luuiuque cacii.er prosccuius, ne iiiisucndofaisa veria pesiifera
119 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 120
nialedicorum pernicies vitam maculei innocenliset A rans opporlunitaiem, curiclum eierum civilalis con-
juslus existimetur injuslus, teslimonium perliiben- vocavii, coramque nobis ei illis prasenlibus vestra
dum duximus veritatis. Litteras igilur ad eumdem disposilionis liileras, quas prima die Jovis inlranre
super eausa qttae vertebatur inier ipsum et clericos mense Novembris se recepisse dicebat, clericispere-
peregrinos qui Constanlinopolim conveneranl mo- grinis hsec eliam confiienlibus in omnium audien-
raturi cum vesira paterniias deslinassel, eas, sicut tiam decimooclavo Kalend. Januarii fecit a quodam
in veritate recognovimus, ea qua debuit devoiione suo capellano publice reciiari : quoeplures conii-
suscepil, nosque licel indignos episcopos et alios nenies excessus quibus ab a^ersariis suis coram
fesliiiaiiler ad se, secundum quod earumdem liite- veslra palernilale dictus erar l^isse transgressus,
rarum lenor compreheudebat, convocavil. Verum ipsum jurasse Venelis memorabant quod in ecclesia
quia lemporis asperilas alios qui de longinquo vo- Snnclse Sophise nullus nisi forel Venettts vel Ve-
cali fueranr ad ej'us vocationem venire prohibuit, netiis per decennium eommoralus inslilueretur
nohis el aliis quibusdam, quos sibi fideliler consul- canonicus(74), et canonicos omnes quos in eadem
luros sperabar, in sua prasentia constitutis, litteras reciperet ecclesia ad consimile faciendum cogeret
quas ex parle vestra susceperat, ut ex omni parle, juramenlum, firmiter eiiam promittens eisdem quod
licet ejus sufiicientiasuper hoe interpreie non indi- ^* per totam Romaniam pro posse suo nemo nisi Ve-
gerel, ccnius per vestrum posset irreprehensibili- nelus episcopus crearetur vel archiepiscopus. Di-
ter adimplere mandalum, prasenlavil et fecir per- cebalur eiiara quod noii solum cardinalium, verum
legi diligenler, a nobis consilium jiosiulans insran- eliam j'ussioni veslra sieierat inobediens, imo j
tissinae super eo quod prater eos quos dominus Ue- quod delerius esl, ut non possel obedire de cselero
nedictus insliiutos a se canonicos et a domino prastiterat sacramenlum. Suam quoque centum
Petro cardinale nominalim recipi praceperai (73), millibus marcarum argenli el eo amplius exspolians
conrra quos er nullos alios qui Sanctse Sophiaeca- ecclesiam, non solum;dilapidasse,sed et alias, pere-
nonicos a pradiclis cardinalibus se dicerent insli- grinorum videlicel ecclesias, bonis suis exspo-
lulos , ad veslram per appellaiionem confugeral liasse ferebatur. Super quibus omnibus qualiier ab
audientiam, de quibus tanium vestra praccpiio quse ipso forel procedendttm vestrse moderationis pro-
facla fuerat a partibus per ordinem memorando visio cum slaluissel, in eisdem liileris eidem super
salis aperle , secundum quod arbitramur, faciebat sacramenlo pramemorato specialilerduxislis distri-
tneniionem, nullis aiiis eliam ad examen veslra ctius praeipiendtim quatenus si spontaneus hujus-
sanclilalis, qui contra dominum patriarcbam super P f modi jtirameiuum se fecisse recognosceret, ipsiun
canonicatumSanclaeSophisemoverenl queriinoniam deberet publice cunclis prasentibus abjurare.el
per se vel per suos nuniios accedentibus compare- quod illud de csetero non servarel, similiter jura-
bani el alii, qui cum liileras concessioniscanonica- mento firmaret. Ad qusedominus patriarcha sub hac
tus Sanctae Sophioedemonslrareni quas a domino verborum serie, secundum quod lam fideliier quam
Benediclo lempore sui recessus, sicut credilur, memoriler poluimus recolligere, vel sub aliis verbis
receperant et hactenus occulraveranr, veslrum pro eamdem senienliam conlinenlibus respondil, di-
se recipiendis, sicut pro aliis qui per se vel per cens: i Fratres, lanquam filius obetlienlioe,uipole
nuiitios suos veslro conspecrui prasenlarunl, ad qui praceplis sedis apostolicacdominoquemeo papse
dominum palriarcham firmiler aslruebant emanasse liuioceiiiio cupio semper esse fideliset devotus exi-
rescriplum , cujus tenore dicebant se velle canoni- stere el ab ejus obedienlia pro nulla causa quando-
catum repelere nominalum. Quocirca licel in j'am qne diverlere, coram Deoet vobis vere protesior
diclo rescriplo nullius dubirationis scrupulus esse quod hujusmodi sacramcnlum qtiod dominus papa
videreiur, ejus tamen lenore vigilantius examinato, narrando vohis audieinibus me fecisse commemo-
prout ingenii nostri capacitas poluil compreben- ral, in suis litteris non debeo nec possum sponta-
dere, nos pradictas rationes consideranles, et quia D i neus salva conscienlia per singulas sui partes reco-
generalis est et jtni conveniens haac apostolicse gnoscere me fecisse, cum plura contineat quse lanto
sedis consuetudo quod de iis tantura quse sunt in inagis distanr a vcritate quanio magis ab adversariis
quaeslionem deducta difliniat ordine j'udiciario, do- meis ipsa non dubilo domino papae mendaciier
mino palriarchse consilium quod nobis rectius vide- fttisse suggesta. Nihil enim de promovendis vel noti
baiur dedimus hiijusmodi, veslra non fuisse scilicet promovendis episcopis nisi Yeneli forent a me fuit
iuleiilionis quod alios dominus palriarcha per litte- per Veneios vel alios aliquando reqtiisiluia, nec
ras vesira sanciilalis recipere lenerelur quam quos aliquam feci super hoc eis aliquando sponsionem,
dominus Benediclus a se canonicos instiiutos et a ncc ulltim Venelis prastili sacramentum per quod
domino Petro cardinalibus noroinalim praceperat aliquo tempore domino papoereverentiam non exhi»
recipiendos : qui poslquam nosiro ftiil et aliorum berem vel exhibere non possem lam debitam quam
prudentum virortim consilio confirmatus, prose- devolam, vel quod in aliquo suorum mandalorum
quendi mandaluni vesirum feslitianter sibi prapa- mihi liceniiam demere videretur ei semper et ubi-

(75) Vide lib. xi, epist. 76, 77. (74) Vide lib. xi, epist. 76, 77, lib. xm, ep. 18.
121 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 122
que perfectius famuiandi. Nihilominus tamen ea A videretur, ct meus Conslantinopoliin acceleralus
quoede his qme per adversarios meos conlra me accessus eflicerel ut quod ipsi se facluros in ahseniia
fuerunt proposita, ne super haecaliqua dubietas in mea nequiier cogitaveranl eteliam pradicebaifl, me
cordibus vesiris, quse me vobis suspecium reddcre prasenle cohibiti facere non attentarent. Quod iri
possir, ullerius remanear, cum omnimodaesimplici- veritate, praseniiam meam poslmoilumreverenles,
laiis pariiale vobis per ordinem declarabo. Meigirur cum effeclu facere nullaienus prasumpserunt; per
Roma redeiinie, priusquam Venelias pervcnissem, quod eliam sacramenlum sedis aposlolicse vigor
jam deduclis tis ad nolitiam Veiietortira qtisesuper in aliquo perdere ininime videretur aucloriialem.
ecclesiaSancta; Sophise communiler ei indifferenler Juravi siqnidem quod nullus in ecclesia SanclaeSo-
omnibus parlicipanda dominus papa mihi pracepe- pliioeper me reciperelur canonicus nisi forel Ve-
ral, ducis filius cum suis consiliariis et popularium nelus nalione vel in ecclesiis Venelorum decennium
niimerosilas adversum me, quam cilo Veneriis cominoratus, el quod neiuinein canonicarem qui
applicui, tumuluiosius exclamando surrexerunt, similenon faceret sacranienlura (75); non iia ramen
niihi quidquid faclum fueral impulanles. Dolentes pracise sicul a principio Vencii poslulabant, sed
eienim mulrum limere videbantur ne si de nalione cum lali adjeclione, salva scilicel obedienlia sedis
"
qualibet in ecclesiaj'ara dicia canonici fierenl indif- apostolicseer juramenlo quod exhibui domino papae
ferenier, eadem quse medianle paclione quam do- Innoceniio; salvoquespeciali mandaio quod ipse vel
inintts imperalor et ipsi lempore divisionis imperii ejus successores tnihi super hoc aliquando deman-
concorditer celebrarunt cesserar in parlem suam, darent; et operam me dalurum bona fide promisi
tandem mulliplicalontimero peregiinorum, processu quod per tolam Romaniam nullus promoverelur in
lemporis ad alios deveniret. Quocirca remedia labo- archicpiscopum nisi forei Veneius- Iloec igilur et
rarues sludiosius invenire quibtis evacuare vel im- nulla alia quoe speclanl ad prasens negolium.me
pedire possent qttod dominus papa recte faciendura fecisse salva conscieniia sponianeus recognosco :
slatuerai, quoddam postularunt a me sibi fieri quae, sicul Doroinus papa mihi mandavit, abjurare
sacramenlum: quod quia saepius et instaiHissime vobis prasenlibus non recuso. »
requisiius eis facere non consensi, mihi passagium Quibusdiclis, nianibusque libro superpositis, prae-
denegabant et civilalis egressum. Credilores qtio- diclum sacrameiuum , et quod in posterum illud
que mei, quibus sacramento lenebal Veneiiis pecu- non servaret libenterj'uramento firmavit, canonicos
niani reddere mutualam, cum lanta duriiia requi- eiiam cogens abjurare quod in sua recepiione se
rebanl eamdem ut inducias ad solutionem pecunise^ £ juravcrant servaluros. Quo faclo, clericos omnes
vel modicas indulgere mihi nullaienus consenii- supcr quibtis eum vestrtim conslabat recepisse
renl; pracipue cum recessum meum, quem Veneti mandatum, recepil in canonicos, praler illos qtios
prapedierant, timerenl plurimuui retardari; et ita interiin gratlus sublimior ad episcopalem vocaverat
creditorum me coarclabat imporlunitas ut non so- dignitaiem, laliler quod illos quos habere poluit
luta pecunia,quam solius adjulus palrimonii facul- prasentcs, oranes in osculo pacis recepir, locum-
late restiluen non poleram, nec aliquis qui me que singulis assignans in clioro, consraiiier eisdem
vellet ab eorum manibus absolvere creditor com- contra quosliber qui mandaro vesrro conlradicenlcs
parebat, roihi, eliacisi copia recedendi cum pas- eis nocere molirenlur usque ad moiiem suam pro
sagio concederetur, sine perjiirio recedere non viribus se daturum proleclionem promisit. Absentes
licerel. Ex ana parte pralerea vebementissime per- vero, quos animo j'am receperal, se promisit quan-
urgebar, pro eo quod si quamlibet moram me do Constantinopolimredietinl, corporaliter admis-
Yeneiiis ullerius derinere conringerel, imminere surum, dicens eliam qtiod a principio, si volttissent
mihi pariler et Ecclesiae pravidebam periculum. ejus consiliis acquievisse, longo jam retro tempore
Nam Veneti properanter Coiislaniinopolim profi- peraclum fuisset quod videbatur lunc ullimo con-
cisci jam parali, de hasilica Sanclsc Sophise the- D summatum. Consequenier, ut pcr experienliam
sauri residuum quod ibi remanserat, de quo mihi snper Ecclesiae coinmunilale manifeste nioiislraret
debebal et serviloribus Ecclesiaein posteriim pro- semper observare se velle quod, medianle sacra-
videri, violenter recipere proposueranl, et hoc se mento, de veslra jussione proniiseral, quenidam
facturos manifeslius minabanlur. Quod jam dicii clericum naiione Placenliniiin, qui dicitur magister
creditoresevenire posseperlimescenies, pradiciuin Blasius, cunclis prasenlibus inslitnil ibidem cnno-
debilum, cum sublato per Venelos meinoraio ihe- nicum. Ad ea vero quae conlra ipsura super eccle-
sauro non sperarenr aliunde fore solvendtim, foiiius siarura qtiarumdam exspoliniione dicebanlur sic
el instanlius repetebant. Inter haec igitur niilii diu- resnondit, suum dirigens ad omnes sermonem :
lius flucluanti de consilio prudenlum virorum, quo- i vWis universis el singulis ex parle Dei omni-
rum salis eral celebris auclorilas, occurtil nihill poteiuis ei sub obleniu fideliralis et obedieniiae
aliud consuliius faciendurn qtiain Verrelis facerei quatn jam mihi fecisiis, dislricle pracipio qiiatenus
sacrarnenium, per quod eis quoquo modo satisfieri super exspoliaiioneecclesiaruin, de qua nuiilii pere-

(75) Yide gesla Iiinnoc, III, cap. 99, et infra epist. 140.
123 1NN0CENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XII. 124
grinorum apud doniinum papam me diffamaruiil, A bitenlur, tamen in eis integre manoalum veslrum
veritalem non taceatis, sed si quis vestrum scil prosequi libenlissime non otnisissel.
quod res ecclcsioesuse vel alterius furiive vel alias In eutndemfere modum scripsit universilas cleri-
iiijusie vel quoquo modo receperim, palam dicat corum apud Constanlinopolimcommoranlium.
coram omnibiis, in inslanli dujilicia recepturtis. > CVI.
Nemine vero profitenle quod de suis vel ecclesia- LITTERjE MAGISTRI MILONIS MISS^E ADDOM1NUM PAPAM.
rum quidquam recepisset, adjunxit, dicens : « Sum- De negolio ftdei in Provincia.
niam thesauri quem de basilica Sanclse Sophioedi- Sanclissimo Patri et dominoInnocenlio Dei gralia
cor usque ad cenlum millia marcarum susluiisse, summo pontifici Milohumilis servosejus voluntarium
decem et ocio millia marcarum cunctis qtii lunc deliilseserviluiis obsequiutn. Postquatnciiin exercilii
erant canonicis prasenlibus et scientibus vix fuisse signaiorum a Lugdiino per Provinciam usque ad
proiestor. Moiiteinpessul.inuniprocessi, revercntlo Pairi Cisler-
Super eo autem qtiod ab imperatore sexcenla hy- eiensi abbali el principibus vistim fuit pltirimura
perpcra dicehatur injtisle recepisse, quorum resli- expedireqttod ad lerrani nobilium virorum coniitum
tuiionern, sicut in vestris Iitreris contineharur, cle- ProviiiciaeelFurcalcaiiensis, paiiitn pro reformanda
rici requirehanr instanier, respondit, nullius repre- B I! concordia inter eos, partim pro collecla facienda
hensionis noloe de hoc lali ralione se demonslrans per ecciesias ad optts el sttusidium exercitus Jesti
obnpxium, el ab eorum petiiione sese peniius absol- Christi, celeriler remearem.Cumque ad Arelalensem
vendum (76). Dicebat enim quod illa Irecenta hy- civilalem venissem, oculata fide perspexi quod alias
perpera quaa ratione quarioe spectabant ad ipsum, fama inlellexeram nunriare fnunlianle]; videlicel
cnm nondum lamen per vos quola sii ejus pars fu- quod vir nobilis YVillelmusPorcelleti niunilionem
lura fueiil lerminarum, rccepit ideo, nec in procu quamdam forlissimam super duabus eeclesiis et in
rationem domini cardinalis ejusdem, sicut clerici csemeteria ipsarum construclam in insula qttadam
posrulabatH,erogaverir, quia compuraris iis quae non jnxta ripam Rhodani non longe ah eadem civiiaie
adjuius a conununilaie de suis bonis in procuralione in pemiciem transeunrium possidebal, domosque
dicli cardinnlis expeitdit, et colhuis cum iis qitse Dominiconverlerai inspeluncas Iaironum. Innumera
«Sominusimperator, qui communitati clericorum enim maleficia, rapinoe scilicet, exacliones inde-
leneijalurinejusdemsusteiilalionein, deboniseoruni- bilae, furta et csetera abominationes comraitieban-
dem dislraxil, non eis ipse debilor apparercl, sed tur in ea, ei limjbantur nihilominus in fuitirun;
jpsos ei mulia reslituere potius oporteret: de quo ^ eommitii. Propler qttod me cum circurr.siantibus
ne licereleis aliqualenus dubilare, paralus erat per civilalibus continuo ad ipsam desiruendrm aceinxi.
illos quorum ministerio dominus cardinalis ex parte El quia timuil dictus nobiiis ne terra ipsius tota in
sua fuerar procuralus, eos maiiifestiiis cerlificare. exierminium eldireptionem veniret, nonexspecraia
Alia vero trecenta hyperpera, quse non sibi sed cle- manii militari, quamvis invitus, prafalam muni-
ricis a debitoribus coinmunitalis curiiinsianlia magna lionem mihi tradidil subveriendam. Ea igitur fun-
rccepcraf, cuidam clerico noininc Theodorico, qui diius demolila, continuo Massiliam properavi, ci
tunc lemporis clericorum fuerat procuraror, se faie- vesque Massiliensesdiligenler adinoriuitit pacem et
batur assignasse : qui prasens ibi confessus fuil alia quae circumadjacentia loca juraveranl jurarent,
eamdem pceuniam se nomine clericorum j'am longo et ipsi, et pracipue de faclo Ronctiini, in quo
relro tempore suscepisse. Silcniium vero cunclis roulluin Ecclesiam Dei scandalisaverani, satisface-
tenentibus, cum adversusea quse dominus patriarcha rent competeriter. In qtiorum nullo preces meas seu
lam rationabiliier proposuerat rcspoiidere nrinime niandatum exaudire curarunt, excusationes in pec-
pravalerenl, surrexerunt illi de quibus supra me- calis suis frivolas, sciiicet Roncelitii ahseiuiam,
moraium esl, qui litleras quas dorainus Benedic.lus nllcgantes; et, qttod non sine verecundia mulia et
cardinalis eis super ecclesia Sanctse Sophise con- JJ j ruhore sustinui, mihi publice, licet faiso, in faciem
cesseral demonslrabant, supplicantes domino pa- objecerunt qttod cum Rornana Ecclesia ei conuntt-
Iriarchoe qualenus mandatum veslrum, quod in alijs nicasset in mullis, non lanquam apostatam seu
fuerat prosecuius, in eis, ipsos in canonicos reci- excoinniunicaiutn ipsum viiare debebanl (77). Exinde
picndo, similiier observaret. Quibus dominus pa- per AquensemcivilalemAvenionemreverlens, prafa-
iriarcha ralioiies opponens pradiclas, rescripttim tiim comitem Fulcaicarieiisemvocavi,eiHndiligenier
vcsirum super eorum recepiione se recepisse petii- iuducens ut sicut comes Tolosanus, caneri barones
lus denegabal, dicens, quod vestra sanctitas de iisi eicivilaies, se ad observantiam pacis er eorum quae
nullatentis difliniret, de quibus ei per auetores cau-. statuta fuerunt apud Sancliun Jilgidium ohligarer.
sarum vel eorum nunlios nihil penitus innotuisset,, Ad quod, Iiceta principio diflicilis mulmm exsiiie-
muliipliciier eiiatn aslruens qtiod si de illis ei sicutt ril, poslmodum lamen secunduro voluiHatemmeam
de cseteris conslilissel, licet lanto nuniero clerico-- er consilium archiepiscoporum et episeoporum qui
rum facullates Ecclesioeminime suppelere non du- apud Avenionem ad concilium fncrant congregaii,

(76) Vidclib. xi, episi. 78. (77) Vidc lih. xtv, episL 95.
115 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 126
ad observandum quoecunque volui pracipere lam A J\ vil. Ad hoec,in eo quod Romana Eeclesia tenet
suam quam mullorum commilitum stiorum jtiraio- castra ullalenus ipse non lsciiitur; iuio per hoc et
riam mihi el insuper trium castrortim pignoraiivam hisdiebus extremum evasi.tsiippiicium,et illaesa-re-
exhibuii caulionem : quoe caslra quibttsdam discre- mansil alia lerra sua.Comes quoqtie Fiilcalcariensis
lis personis ecclesiasticisuoniine vestro ctistodienda multique alii barones et nobiles, qui mihi nuiita
commisi. Circa vero eomilem Provincise ac lerram castra muniiissima reddiderunt, non soluni ea nou
ip=ius, proeoquod in Sicitiamcum sorore profecius repeluiU, sed offerunt alia incessanter, quonitim id
fiierai, quoesiabilienda fueranl siabilire nequivi. Ad Iranquillilaii Provincioeadmodtimexpedire cog.no-
comnuinem lamen uiitiiatem el quielem totius scunl. Siauiem, qttod Detis averlat, iileinTolosniuis
Provinclaernultoiii prafalo concilio statuia fuerunl; comes sine alia satisfacione rociiperaverit sua cns-
et pradictus Roncelinus pracipue lanquam aposlala tra, quidquid facluui esl conlra hoerelicos et pro
et perjurus cum omnibus fauloribus suis et com- pace ac qtiiete Piovincia; stabiliium, prorsus ad
plicibus fuit iiominaiim anathematis vinculo inno- nihilum redigelur, et melius essel nihil iiichnaiuiii
datus, lotaque civilas Massiliensis et terra ipsius fuisse qtiam rclinquere laliler inchoaia. Parcai mihi
ecclesiasiicodislriciissiine interdiclo subjecla. Pra- vestra benigniias, sancie Paier, si prolixius vel aliier
fati quoqtte domini Cislerciensis ahbalis fuit con- quani debtterim forsan scripsi. Nam ex abundautia
silium et voluntas ut fortnam jiirameiui barontim, cordis os.loquitur; et zelum boniim haheo, qtii uli-:
civitalum, aliofumqiielocorum, sicui in authenlicis nam scienlia sit condiius! Licel etiitn tam comes ijise
qtise penes me haheo coniiueiur, vobis setialim qiiaro prafatus nobiiis, cujus arieo miinitioneni vde-
transmilterem, ponendam, si vesira sanclilaii vide- sirttxi quod pro ceniiun millibtissoliilnruiu ili siaiiim
bitur, inRegesiis.Quseforma ab originalibussumpla pristiiium reparari non possei, octulle niihi exitiuin
et diligenler correcia in quaierno meosigillosignato, machinetur, sicul multorum cerla relalione cognovi,
quem altulit. lalor praseniium, plenius conlinelur. nihil me lanien ab eo qtiod coepi poicril revocare,
Quia igilur, sancle Pater.ad hoe res per Dei graliam . quamvis uierqtte nionera fiierii niachinaltis legati.
jam devenii ul in ioia Provincia sil summa pax et Narn et conies seniper postea inlerfeciorem ipsius
iranquillitas reformala, dummodo facile non sol- familiarem habuil el amicuin, cum esset aniea
vanltir qttse multa sunl deliberalione stalttta, beali- inimiciis, et YVillelmusPorcelleii geriiiaiitiin inter-
tudinem veslram humili sttpplicalioiiedeposco qua- fecloris ejusdemposieasemper hahuil conimensalem.
tenus si forsilan, sicut a mulliscrediiur, Tolosantis CVII. DQM1N0 PAP.«.
coines, pacis et justiliae ininiicus, ad prasentiam „~ Super faclo comiiis Tolosani.
veslram accesserit pro recuperandis castris qusemihi SanclissimoPairi ae dominoInnoceiitio Dei gralia
veslro nomine assignavit, quod se jacial posse facile sumnio pouiifici Hugo Regensis episcopus, et Milo,
oblinere, non vos moveal ejiis iingua solis mentia- hutnilis servus ejus, volunlariura debiloe servitutis
ciis et contumeliis erudila; sed, sicui meruit, de die obsequium. Ctim nuper npud civitaieni Avenionen-
in diem manus Ecclesisesenliat graviores. Cumenim sem pro slalti Provinciaecuin nuilris arcbicpiscopis
stiper quindecim ad minus capilulis praieralias ju- et episcopis et aliis Ecclesiarum praiatis essonius in
raioriam ab eo receperim caulionem, fere in omni- concilio congregali, de conciiio et assensu reverendi
hus manifeslissiine dejeravit, in his pracipue quoe Palris abbaiis Cisrerciensis er sacri approbaiione
in aiiis lilteris conrineniurfaciis (78) noniine domini concilii comilem Tolosanmn anaiheinaiis viuculo
Regensis et meo. Untiea jure quod habct in civilate imiodavinitis et loiam ipsius lerrain ecclcsinstico
Melgorii ceciriit inanifeste, et scpiem muniiissiina suppostiimus iulerdiclo pro eo quod idein coines
caslra quse de suis habeo in coinmissum Romanoe vetierahiles PalresCai't>eiiloralciisemelVasioiiciiseiu
Ecclesisececiderunt. Avenionenses qttoque, Nemati- episcopos cum suis clericis non rcsliluil pleno jure,
senses er honiines Sancti ^Egidii, sicut in fonna sicut ego Miloei praeeperam sub reiigione prasiiii
jtiramenti quod roihi veslro nomine praslitertint D p j'uratuenii el posna in ipso jiirainenio adjecla, pro
plcnius conlinetur, de omni jure quod in civilalibiis eo eiiarn quod hacrelicos el credentes rie lerra sua
illis habet hominiuin RomanoeEcclesise parati sunl iioii expulii, nec eos ad arbitrium tradidil signnio-
exhibere. Verutn, sictil in prafaiis habetur liiieris, rum, Ecclesiis qtioque et religiosis domibus »c pei-
adlittc usque ad proximum festum Omnium Saticlo- sonis iiiiserabilibus jiistiiiaiu, sicni ei pracepitnn
rtim exspetlahilur; in quosi non venerit saiisfaclu- fueral, non exhibuil, nec ad-respondeiidiiin t!e si'
IIIS de omnihiis, conlra ipsum lam spirilualilcr coiiquerentilius aliquos cotisliluit respons: les, si-
qttani lemporaliler procedeiui'. Castra siquidem quse militer incaslellalas ecclesias ad dioecesaiioruinepi-
de suis habeo adeo stini ariificio et natura loci scoporum arbitiium non dcsiruxit, el peringia seit
niiiniia ui cum auxilio civiiatuin, locorum etiam er exactioues indebilas non dimisil. Hanc aiitein sen-
baroniiin, qui Ecclesiae niulta sunt devolione ac lenliam ila duximus moderandani, qttod si co;nes
jurainento asuicti, facillimuni sitipsum externiittare ipse usque ad proximum fesiunt Oinnium Sanciorum
de lerra quam sua vita turpissima diulius macula- ad praseiuiam noslram accesserii et super pradictis

(78) Videepisl.
12-7 INNOCENTHIII PP. REGESTORIM LIB. XII. 128
saiisfecerii compelenler, non sit hac excommunica-.,\ nes qtii ei sicul ipsius gaslaido vel bajulo de caetero
tionc Iigattts; aiioqtiin lam ipse qnam lerra ipsius, responderent. Mulros alios quoqne nobiles el bur-
ut supra tliximus, et excommunicalionis et inler- genses Massiiiensessenlentia eadem ligavimus, qui
dicii seulenlia tenealur. Quia igiiur, sancle Paler, diclum Roncelinum in sua iniquilare defendunl.
veridica multorum relatione didicimus quod comes Civiialem Massiliensem simililer ac totam aliam
ipse ail sedem csi aposrolicamaccessurus, ul inler- terram Roncelinipradicli ecclesiastico supposuinuis
ccssione illusiris regis Oltonis, regis quoque Fran- inlerdiclo pro eo quod eunidein Roncelinumde mo-
ciae, ac pluriiim afiorum, de qnorum dileclione se naslcrio per violentiam extraxerunt, el ipsum in sua
jaclat, rerra sttae,quacrola pene in manibus vestris malitia et peiiinacia manu lenuerunl, hucusque ejus
consistit, restitulionem obtinear er sic esser no- dominium lanlo lempore suslinentes. Item pro eo
vissimus error lotige priore deierior, totius negotii quod violenliamquam hominihus Moniispessulaniet
veritatem veslra; sancliiatis auribus dtiximusdecla- peregrinis tam in rehus quatn in personis idem fece-
randam;ut si forsan idem comes ad vos, sicut rar Roncelinus non prohibuerunt, cum possenl. Pro
speralur, accesserit, in successore Pelri pelra, qiue eo eliam quod ea quaestaltua fuerant apud Sanclum
Chrisius cst, invenial firniitatem, induhitanier scien- jEgidium pro quiele ac slatti tolius Provinciaeno-
les quod per Dei ac vcstram graliam laliter est B lueriml sicut alise civilales el casira jurare. Prafa-
ligalus quod deinccps recalcilrare non polerit ncc lus eliam dominus abbas de consilio omnium prala-
vesiris sanctis jussionilms obviare, nisi forsan, qttod torum Ecclesioequi fuerant in exercitu congregari,
Deus averlat, quod circa ipsum factum est aliquo- consules ei consiliariosTolosanosexcomniunicaiionis
ruminslantindissolvatur. Roncelinuniquoque Sancli senlenlia innodavit tolam civiialem ecclesiaslico
Vicloris Massiliensis nionachumaposlaiamel perjii- supposuir inlerdicto, pro eo quod hoerelicoser crc-
nim ineotlemconcilioanaihemalizavimusei maledixi- denres, quorum ibi esr maxima multitudo, nolueritnt
nitts, non solum propier quamdam nobilem quam ctim rebus sttis ad arbilrium iradere signalorum.
iraduxil, sed propter nlias causas mulliplices qttas, Hnecideo, Paler sancle, vesiris auribus duxiinusin-
r.tim sint noloriae, supervacuurn credimus enarrare. timanda, ui si forsan aliqtti pradictorum atl prasen-
Hiigonem eliam ferum caslalduni ipsius Roncelini tiam veslram miserint vel accesserint, de his quse
seu bajulum excommunicavimusnominalim, et oni- acia sunlcirca eos sciaiis plenius verilalem.

FORMA JURAMENTI BARONUM, CIVrTATUM, ALIORUMQUE LOCORUM, DOMINO


PAPiE DANDA.

CAP.I. In nomine Domini. Anno pontificalus do-CC nosirum dislricium inviolabililer observari. Ilem
ntini Innocentii papae III duolecimo, xiv Kal. Jtilii. pedagia seu guidagia vel exacliones aliquas a trans-
Nos consules villae Sancti jEgidii de consensu et euntibus per slratas vel eliam per fltintinanullatenus
voluulale domini Raymunrii comitis Tolosani pra- accipiemus, nisi quae vel quas antiqua regum vel
cise jiiramus super sancta Dei Evangelia manu lacta imperalorum concessione conslilerii nos habere.
tibi magislro Milonidomini pnpoeiiotario, apostolicoe ltem ecclesias omnes ei domos religiosas in nosiro
setiis Icgato, quod hona fide, sine omni malo inge- districlu lam in villa quam exlra in plenaria serva-
nio, el sine onini fraude consulemusel operam tla- bimus Iibertate; videlicet quoil ab eis exactiones
himtis pro posse nostro quod diclus domiiius comes aliquas seu rallias nullaienus exigemus, el deftinctis
tam por se f|uam pcr successores suos super iis oni- earuni abhate vel aliis rectoribus, ipsas vel doinos
niliits pro quibus fuit excomniunicalus, qttoevidelicel earttin nullo modo spoliabimus, nec atlministrationi
expoiiuniur in fortna secundum qtiam ipseaiHequam earum seu cusiodioeoccasione alicujus consuetudinis
ahsolvereiur juravil, pareat omnibus inandalis Ec- vel aliqtia alia; nisi forte rogali ab abhale vel capi-
clesiae, et quori ea in perpeiuum servct, ila ul si lulo, nos immiscehimus; sed omnia sine diininutione
qtiod illorum non fecerilvpl conlraveneril manifesle, aliqua defunclorum successoribus reservenliir, et
nos ci niilluinconsiliumvel atmlium seti obsequitim cleciioni abhiiiis vel alierius recioris Ecclesisefa-
per nos vel per homines sive amicos noslros aliqua- ciendse per nos vel per quamcunque aliam personam
lentis iinpenileiniis, scienies ex hoc ipso riicii comi- nos nullaienus immiscebinius, nec aliquam violen-
tis dclicio nbsoliiios nos esse a fidelilare, si qua vel liam faciemus vel impediinenlum praslabimus quo-
serviiio illi ullo modo tenebamur. Imo quotisque D j minus eleclio canonice ac lihere celebreittr. Iiein
jilcne partterit, faciemus contra ipsuin pro posse pacem seu ireugain, sicul nobis injuncium fueiii,
nostro quidqtiitl Rotnana Ecclesia vel ejus nuiiiius bona (ide observabimus.llem si ahbas vel capitultim
sivc Iegaius nobis manilaverit facieiiduin, uonob- vel alia pcrsona ecclesiasiica nohis aliquos boerelicos
6tante fideliiaie vel jure aliquo vel servitio, si qno nominaveril vel credenles, vel per nosmetipsos co-
ipsi ullo modo tenebamur; a quo lam lu quam gnoscCre polerimus aliquos hseresim pradicare vel
dicius comes nos absolvislis el absolviiis, si fone facere conveniicula aliqua, ipsos persequeinur se-
ipse, til dicium est, contra pracepta quoesibi facta cunduin legiiiinas satictiones, el eorum bona infisca-
stini vcl fuerinl venerit mauifesie. Tuuc eliam pro biniiis. Hatc auiem oiiinia singulis annis per inanus
jure sive serviiio, si quod in villis noslri coiisulatus ahbaiis noslri successores noslros jiirare faciemus.
et EcclesiseSancii ^Egidii, scilicet in vil:a de Seura Si quis auiein hrec jurare noluerit, ipsnni tauquam
ci de Siagello ei de Sancia Columba el de Speirauo ha'ieiicuni hahehiinusinanifeslum,necejiisjudiciuni
ct de toto lerriiorio Cainarinnani, et iu aliis, si qua sive auctorilas vigorem in aliquo sortialur.
siiiit, qua; ipsa villa Sancii jEgidii hnhere diguosci-
lur, lidolitaiem RoitianaeEcclesise facieinus, ipsain CAP.II. Ego Willehnus de Balcio princeps Aura-
eidein fideliter ei perpetuo servaiuri. ltetn straias sicensis pro animic ineie rcinedio el progeniloroni
ptiblicas sccuias servnbinuis, el facieuius per totuiii nieorum oinnibusecclesiisei doniibus religiosis siiis
129 PONTIFICATUSANNOXII, CHRlSTi 1209. 130
in meo dislnctn linmtiintalem secuntium slaiuia A j lione aliqua defiinctortlmsuccessoribus reserventnr,
canonuin ei pleiiissinian: libertalem coucedo, ita et eleciioni episcopi vel allerius recioris Ecclesiae
videlicet quotl albergarias, procuraiiones, vel exa- facieiidaeper nos vel per quaincunque aliam perso-
clionesquascunque seu lallias nullo unquamtempore nam nos iiullaleiius iininiseebiinus,nec aliquam vio-
per nie vel per alios requiram in eis, et reqtiirenies lenliain faciemus vel impedimeniuiii praslabimus
sive posliilanles pro posse meo fideliier coercebo. quo minus eleciiocanonice ac libere cclcbreiur. Item
Defuiictiseiiatn earum episcopis vel recioribus aliis, si episcopus vel capitulum vel alia persona eccle-
ipsas vel donios earuro per me vel per alium nullo siasiica nobis aliquos hserelicosnominaveril vel cre-
inotlo spoliabo, nec atlminisiraiioni earutn seu cus- denies, vel per nosmetipsos coguoscere puteriinus
lodise occasione alictijus consueludinis vel aliqua aliquos hoeresiin pratlicare vel facere convenlicula
alia me ullalentis iminisceho, sed sine diminulione aliqua, ipsos purseqiicinur secundum legiiimas san-
aliqua defunctorum successoribus reserventur. Elec- cliones, et eoruin hona infiscabiinus. Hsec oninia
lioni eliam episcopi vel allerius recloris Ecclesia singulis annis per inanus episcopi nostri sttccessores
faciendaeper me vel per quamcunque aliam perso- noslros faciemus jurare. Si quis auieni haicjurare
nani me nullalenus immiscebo, nec aliquam violen- noluerit, ipsum lanquam hseieiicum habebimus ma-
liam faciam vel impediinenluin prastabo quominus nifestum, nec ejtts judicium sive auctoriras vigorein
electio canonice ac libere celebrelur. Prateiea pos- in aliquo soiiialur.
sessiones omnes et jura ecclesiarum, si qua injusle CAP.IV. In nomine Domini. Anno poiUificalus
detineo, eis resliltio pleno jure. lnsuper promitio domini IiinoceniiipapseIII dnodeciino, xi Kal. Julii.
qtiod omnia jura ecclesiarum et domorum religiosa- B Ego Milo doinini papse iiotarius A. S. L. libi Wil-
rum, sicut decet calholicuni principem, in praefato lelnio Porcellet sub debilo prastiti jurainenli praci-
nieo dislriclu lotis virihus proiegam eldcfendatn. Si pio ul mainadas iitillo tinquatn lenipore habeas. llem
quis aiilern coiitra prafatara inuiiunitnlein er liberla- ut Judseosah oinni adniiuistratione publica vel pri-
lero a me induliam ecclesiiselaliisdomibus religiosis vata removeas omnino, et nullo unquam tempore
venire prasuinpseril, ipsum pro posse meo viriliier eos ad eauidem vel ad aliam restituas, nec alios Ju-
coercebo. Istani autem concessionemet promissio- daeos ad adininislralionem aliquam assumas, nec
nem feci apud Sanctum /Egidium anno poiilificalns eorum consilio conira Christianos ularis. Ilem ut
domini Innocentii papselll duodecinio, xiu Kal. Julii, ecclesias incastellatas ad arbilrium diceccsanorum
ad mandalum clexhoiiationem magistri Milonisdo- episcoportun dirtias, vel reserves si quas duxerint
inini papa?notarii, apostolicoesedis legati. reservandas; quse et dicecesanis episcopis vel aliis
CAP.111.In nomine Domini. Anno poniificaius do- Ecclesiarum praiaiis, ad quos perlinere noscunlur,
mini innocenlii papse111duodecimo, xm Kal. Julii. iradantur et ab eis perpeluo possideaulur. Ilem pra-
cipio ur ccclesias et domos religiosas in plenaria
Nos consules Neinauseiisestle consensu et voluntaie IsJierlate
dotuiiii Rityroundi conniis Tolosani pracise juramus vel conserves, videlicet quod in eis alhergarias,
procuraliones, aut cxactiones quascunque nulla-
super sancia Dei Evangelia nianu tacla libi magislro tentis exigas vel percipias, et defunciis eartim epi-
Ililoni domini papaeiioiario A. S. L. quod bona fide,
sine omni malo iugenio elsineonini fraude consule- nec scopis vel aliis recioribus, ipsas ntillo modo spolies,
adminisiralioni earum seu cusiodiseoccasiotte
mus ei operam dubimus pro posse nostro quod dictus .-,
doroinus coines lam per se qitam per successores i sed alicujus consueludinis vel aliqua alia te inimisceas,
sine diminuiione aliqua eorum successo-
suos super iis oninibus pro qitihus fuil excommuni- ribusomnia reservenlur, ei eleclioni vel alterius
calus, quse videlicetexponuniur in forma secunduni recloris Ecelesia; faciendie per episcopi re vel per quamcun-
quam ipse aniequam ahsolverelur juravil, pareat que niiam personam le nullalenus admisceas, nec
omnibus mandalis Ecclesioe, ei quod ea in perjie- aliquani violeniiam faciasvcl inipedimenlunialiquod
luum servet, ila ul si quod illorum non feceiilvei prasles qtioininus eleclio libere ac canonice cele-
conrra veneril manifesle, nos ei nulltim consiliutn, bretur. Item
vel auxiiium, seu ohsequitimper nos vel per hoinines runi exacriones pracipio iH pedagiorum seu guidagio-
seu amicos noslros aliqiiaienus inipenduimis, scien- vel imperaioruinpeuiius dimitlas, nisi quas reguin
concessione probaveris te habere,
ies ex lioc ipso dicli coiniiis dclicto absolutos nos nec dimissa
csse a fidelilate si qua vel servilio illi uliomodote- Item pedagia seti guidagia deinceps resumas.
seu treugam secundum quod libi injun-
nebamur. Imo quousque plene paruerii faciemus ctttni pacem fuerit observes. Ilein ut de le conquerentibus
oonira ipsum pro posse noslro quidquid Romana secundum meuin vel alierius legali vel judicis deie-
Ecclesia vel ejus nuniius sive legalus nobis nianria- arbilrium jusiiliam facias. Ilem pracipio ut
verit faciendum, nonobsranre (idelirate vel jure nli- gaii straias puhlicas securas serves.
quo vel servilio, si quo ipsi ullomodotetiebaintir, a
quo lam lu quani diclus coraes nos absolvisiiset ab- CAP. V. In nomine Domini. Anno duodecimo
solviiis, si forte ipse, ur dicrum esi, contra praccpta pontificatus doniini Innocenlii papse III, vn Kal.
qtiae sibi facia stini vel luerinl venerit inanifesre. Julii. Nos consules ei consiliarii Aurasicenses dfe
Tuuc eriam pro jure sive servirio, si quod in villis D consensu et volunlale doinini Willelmi de BauciO
er castiis nosrri consularus ei ipsa civitaie liabeie piinc.ipis noslri pracise juramus super sancla Dei
dignosciiur, fidelilalem RomaiiaeEcclesioefaciemus, Evaugelia manu tacla lihi magisiro Miioni domini
ipsam eideni fideliier el perpetuo servaiuri. ltein papse nolario, apostolicaesedis iegato, quod bona
siraias publicas securas servabimus el facietnusper fide, sine omni inalo ingenio, el sine omni fraude
loluni noslruro dislriciiiin inviolahililer observari. consttlemus et operam dabimus pro posse noslro
Jtem pedagia seu guidagia vel exactiones aliquas a quod Raymundus comes Tolosanus tam per se quam
traiiseuntibus per stratas vel etiam per fluinina nul- per successores suos super iis omnibus pro quibus
latenus accipiemus, nisi quseVelquas anliqua regutn excommunicaius fuit, quaevidelicet exponuntur in
vel iinperatorum concessioneconslilerit nos habere. forma secunduin quam ipse anlequam absolverelur
llem ecclesias omnes et domos religiosas in nostro juravit, pareaiomnibus mandatis Ecclesiae,el quod
disirictu tara in civiiale quam exrra in plenaria ser- ea in perpeiuum servei, ila ulsi quod -illorum non
vabinuis libertaie , videlicet quod ab eis exacliones fecerii vel conlra venerii manifesle, nos ei nullum
aliquas sen lallias nullalenus exigemus, el defunciis consilium vel auxilium seu obsequium per nos vel
eaniin episcopovel.aliis recloribus, ipsas vel doraos per homiues vei amicos nostros aliqualenus irapen-
earuin nullo modo spoliabinius, nec admiuislraiioni deraus ; imo quousqueparueriiplene, faciemus con-
earum seu custodia?.occasione alicujus consueuidinis ira ipsum pro posse noslro quidquid Romana Ec-
vel aliqua alia, nisi forle rogali ab episcopo vel ca- clesia vel ejus nuniius vel legaltis nohis mandaverit
piiulo, nos irainiscebimus, sed omnia sine diniinu- faciendtun. Itetn siralas publicas securas servabi-
131 1NNQCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XII. m
musel faciemiis per lolum disirictum inviolnhiliicr A { servavorit, vel conlra ipsa vel aliquod illorum vene-
observari. iiein peilagia sou guiilagia vel exaciiones rit raanifeste, ei nulltiiu consilium vel auxilium seu
aliquas a irausemtlihus per siralas vcl eiiam flumina ohseqiiium per nos vel per amicos seti homines no-
imlliiieiiiis iiccipicinus, nisi quoevel quas aniiqua siros aliqtiaientis inipenriemus, itno quousque plene
reituiii vel iniperaliiniin concessione conslileril nos partierit, facieinus conira ipstim pro posse nosiro
hnhe-re. Itcin ecclesias onines et donios reiigiosas in quidqitid Romana Ecclesia vel ejus lumrius sive
uoslro iiisiiiclu tain iu oivilaie qtiani exira in ple- legarus nohis niandaveril facientlum. Itcni sirntns
naria servabimiis libcrlalo, vidtriicel quotl ab eis ptihlicas securas servnbimtis el faciemus per tniuni
exo(ii'ines aliquns seti lallias nuilalenus exigemus, noslrum dislriclum inviolabiliter observari. llem
ei.ilofimriis eantiii episrnpo vel aliis rectoribus, pefingia seu guidagia vel exaciionesaliquas a Irnns-
ipsas vt'l ilouiosearuiii iiullo modo spoliabimus, nec eunlibus per slratas vel eiiam per flumina niilla-.
.athiiiiii-iiMtioui eariim sou euslotlia! occnsione ali- tenus accipietmis, nisi qu.e vel qtias aniiipia rogtim
(•tijns (-(iiisiioltitliuisvol iiliqiia alia, nisi forte rogati vel imperatorttm concessioneconstilerit nos hahere.
ali opisiopo vcl ciipimlo, nos iiiiiniscehiitius, sed Iteni pacem sett treugain, sicui nobis a legato vel
oiiu.ia siuo diniiiiiiiitiiiealiqua defuiicioruin succes- nutilio Romanse EcclesitB injtinctum fucrit, houa
S(iii'iiisrcservcutur, et elec.lioni episcopi vel alle- fide observabinnis, er facienius nosfros honiines
rius retioris Eeeieshu faciemliepcruosvel perquam- ohservare pariter e! jurare. Itein hsereticosei cre-
ciiti*»«io iiliiimpeisonaiu nos millaleniis iiniiiiscebi- denles seu recepiores er fautores eortim proul pole-
miis ; nec aliqiiani violontiain fncietniis vel iropedi- rimus persequemur, eoiuni bona omnin, ubi poie-
nioiitiiin prasiabimus quo niintis eleciio canouice JJ ] staletn habebimtts, infiscanles. El hscc omnia faci-
ao lihere celehreiur. Iietn pacein seu treugain, sicut mus universos cives noslros el alios hominesjurare,
nobis iiijuiiclum fuerii, bona fide observabimus. ei faciemus lam eos quam successores eorum in
iioiit si opiscopus vel capiiuluin vel alia persona poslerum, prout melius poterimus, observare.
ettiosiastica nobis aliquos hseielicos noininaverit
vel creilenles, vel per uos ipsos cognoscere poleri- CAP.VIII. Innomine Domini.Annoablncarnatione
nitts aliqiios hacresinipradicare vel facere conven- Dominil209, iv IdusJulii, EgoMilodomini'papaeno-
licttla, ipsos perseqtieiuur secuiiduni legiliinas san- tarius A. S. L. vobisG. Aidemari el Lamberio Domi-
ciioncs, ei eorum bona oiiinia infiscabiiniis. Haec nis deMoiniliosubdebitopraslilijtiramenir pracipio
oinnia singiilis anuis per manus piincipis nostii ut pedagia seu guidagia, in lolo veslro districtu lam
prailicii siiccessorcs nosiros faciemus jurare. Si in lerra qnani in aqttis nullo unquam tempore ac-
quis aiHeni liocc jurare noluerii, ipstitn lanquam cipiatis, nisi qtioe anliqua regutn vei imperatoruin
haerelicuiii habebitiuis manifestiiin, nec ejus judi- concessione probaveritis v.os habere. Ilern pracipio
ciura siveauctorilas vigorem inaliquo ejtis soiiietur. ut pacero seu rreugam, secunduin quod voliis iu-
junclum fueril, observetis, et facialis a veslris lio-
CAP.VI. In nomine Dotnini. Annoponlificatus do- niinihus observari pariter eijurari. Item pracipio
niini Imioceiiiiipapselllriiiodecinio.viINoii.Juiii. Ego ui de vobis conquereniibus securidum meum vel
Aiiaudus de Rosilojuro libi magislro Milonidoinini alleritts legaii vel judicis delegali seu ordinarii ar-
papre nolario, aposiolicsesedis legaio, quod quitl- bitrittm jusiitiam facialis. liem pracipio ui stralas
quid dtiniinus papa vel tti seu nuniius alitis vcl lega- £( publicas securas servelis, el crucesignaios lam in
tus ejus milii de pedagiis seu guidagiis tam iu leira ettndo qtiam in redeundo pro posse vestro ab om-
qiiaiu in &,juisdiiiiitlendis pracepeiil, bona litleob- nilms defendatis. iteni pracipio ul eos quos episcopi
servabo. Ijiiuiliier slraias pulilicas securas serVabo. vel alii clerici vobis haereiicos nominahunl et re-
llcm paceni suu ireugain, secundtim quoil mihi in- ceplalores vel fautores aut credenies eortim lan-
junctum fiierit, jurabo el lcneiio. Ilein haereiicos qtiam hserelicos eipmiialis pcr bonorum infiscario-
vcl cterieiiies pro posse meo persequar, et eorum nem et aiias sectmdum legilimas saiicriones. uem
bona nbi poiero occupabo. Judseos ab admiiiislra- pracipio ul ecclesias et doinos religiosas in libeiiaie
tione publica vel privala penilus in meo removeho plenaria conservetis, videlicet quod in eis alberga-
disiriciu, nec illos vel alios unqtinm ad aliquam ad- rias, procnraliones, vel exacliones qtiascunque seu
iiiinisliiitioneiii assuinani; ecclesias incasiellalas tallias niillatenus exigatis vel percipiaiis, ei defun-
socuiidttm maiidatuiu dicecesaniepiscopi desirtiam, ciis earum recioribtts, ipsas nullo modo spolielis,
vol ci resiiuinin, nec aliquas de cseiero incaslellabo nec adiuinisiraiioni earum seu .cuslotliicoccasione
vel iiicitstellalas retinoho. Ecclosias in plena libcr- alicujus consiieUidinisvel alia vos immiscealis, sed
late servabo. El conliieor quod pro his omnibus omnia sine diniinulione aliqua defiinctorum succes-
observaudis et aliis, si qua mihi pracepia fue- soribus reserventur, el eleetioni recroris Ecclesios
rinl, til diclum esl; caslrttm nieitm de Rosilon faciendaeper vos vel per quamcunque aliam perso-
vohis noniine RomanseEcclesiaeiradidi, quod neque nam vos nullnlenus iininiscealis, nec aliquam vio-
vobis neqiic cuslodibus ejusdem casiri per me vel lenliam faciaris vel impedimentuin prasteris quo
per itlianiquamcunque personam auferam vel au- n" rninus electio canonice ac libere celebreiur. lrem
ferri faciam, inio si ah aliqno fueril ablatum, pro praecipioui Judseosab adruinistralione publica vel
posse ineo ad rcciiperanriuai iilud et restiluendum privata removealis omnino, et ntillo unquain lem-
vobis vel cusiodibus qui pro lempore fueiiiH dabo poreeos ad eamdem vel ad aliam resiituaiis, nec
operam bona lide. Volo eliam iH idem caslruui rneis alios Judaeos ad adminislrationem aliqunm assiiina-
suinptibiis cusiodialur. iloec omnia, sictu supra lis, nec eorum consiiio conira Chrisiianos ulainini.
scripta suui, bona lirie observaho. Sic Deus me ad- liem pracipio utecclesias incaslellalas ad arbiiriutn
juvel el bxc sancla Dei Evangelia. dioecesaiiorutnepiscoporutn diruaiis, vel eiiam re-
servciis si qttas duxeiiiil reservandas; quas ipsis
CAP.Vli.InnomineDomiiii.Aiinoduodecimoponli- diosccsattis episcopis tradalis, vei nliis Ecclesiarum
licalus DoininiIiuioceiiliipapaeIII, vi.Non. Julii. Nos: pralatis ari quos pertitiere nosciinlur, ui perpeluo
episcopus.decanus, vicariusetcselericanoniciValen- possitieanlttr ab eis. iiem pracipio ut si coir.es To-
tini pracise juranius super sancta Dei Evangeiia losanus ram per se quani per haeretlessuos conira
libi mngisira Milonidoniiui papaenolario, apostoli- praccpia qtue silii facta sunt vel fienl in posieriun
coesedis Icgiilo,quod si Raymundus coraesTolosa- super iis oiiinibus pro quibus fuil excoiiimuiiicaitis,
nus laui per se quatn per successores suos super qnaevidelicei expoiiuiilur in forma seciindum qiiam
iis oinnibiis pro qtiihus fuir excommunicarus, qusei ipse anlequam absolveretur juravil, venerit ninui-
videlicer exponuntur in forma seeuudum quam ipsei fesle, vos nullumconsilium vel auxilium seu obse-
aniequnm absolverelur juravit, non paruerir oriini- qtiium per vos vel per vestros homines seu amicos
bus mandatis Ecclesiae, vel ea iu perpeiuum non ei aliqualenus itnpendatis, imo qiionsquc plene pa-
135 PONTJFICATUSANNO XII, CflRISTI 1209. 151
rueril, facialiscontra ipsum pro posse vcstro qtiid- A Ecclosiam Romanam vel ejtis legalum seti nuruium
qtiid Romana Eeclesia vel ej.is nuniius sive legaltis injunciuin fuerit, bona fide observahimiis, ei faeie-
mnndaverit faciendum. Item pracipio ut per vos, mus per nostrum episcnpatnin pro posse noslro in
vel vestros homines, vel aliam quanicunqiift perso- perpeiuiiin observari. Itein si cpiscopus vel capitu-
nam, consilium vel opem non tleiis ut muniiiones lum Magaloiiensevel alia persona eeclesi.-isticanll-
vesira, quas modo fncio per Vivariensemepiscopiun quoshsereticos nohis in opiscopatii nostro nominnve-
nomine Romanse Ecclesise cttstodiri , eiriem vel rint vel credonies, vel pt:r nos ipsos cognoscere
custodibus ejus vel aliis qui pro lempore fueriiH, polerimus aliquos haeresim prariicnre vel fnoere
auferaniur; et si forie aliquo casu eis nhla- convenlicula illicila, ipsos pprsequeimir seciindiim
tse fuerint, modis omnibus quibus poicriiis laho- logitimas sancliosies, et eornui bona omnia :prb
rabilis ifl recuperentur et reslituaiHur eisdein. posse iioslro iiifiscahimus. liem Jmineosah onVrii>:
Ilem pracipio tit homines de Moniiliofacialis Viva- ariministralione ptiblica vel privaia omnino''?&y
Tiensi episcopofidelilalem pro cuslodia miinilionnm movehimus, el nnllo tinqunm tenipore oosdeinvel
secundiini voluntalem ipsius jiirare, elpro expensis alios ad camriem admiiisiimionein vel nliaui assu-
quas in muniiioiiibus veslris Monlilii ctisiodiendis menius, nec eoruin consilio icontra Cluisiianos :ue-
feceril, cum eas a vobis peiieril, secnnriiim suum mnr, nec in doinihus stu's Clirislinnos vel Christia-
arbilrium ei eiiam autoquam faclse fuerini, si vo- nas ad servirium suum eos permiltenius habere; el
luerit, saiisfaciatis. Iiem pracipio ut si foiie por si conlra hanc proliibiiioiiein hiibiierinl vel tenue-
vos vel haeredes vesiros conira supradicra vel nli- rint, lam Judseorum quam Chrisiianortini inoran-
quod pradiciorum aliqtiando venerilis . manifesto, " tium cum eis bona oiniiia infiscabimus. Ilem eccle-
-jus omnequod haliet Ecclosia liotnana in Monliiio eins incasiellatas nostri episcopaius nd arhilritim
et ejus perlinenliis in ipsius poieslale sine contia- dicecesaninosiri episcopi vel alioruin pralaiorum atl
tiictione alitjna peniius diiiuilaiis, ila quod donii- quos peiiinere noscuntiir peniliis diruemiis, vei
nus papa per se vei legatuni suuni disponatet faehu eiiam reservabimiis si quas duxeiini reservandas;
de casrro ilio sicut decreverit faciendiini. Similiicr qnas ipsi cpiscopo vel aliis pralaiis irariemus, ul
libi G. Aidetnaripracipio til si forte, ut dicturn est, perpeluo possideanlur nb eis. llem de nobis conque-
per le vci hseredes iuos conlra supradicta veneris renrihtts sectinduni luum vel alierius legnii seu judi-
manifesle, jtts omne quod habes in castro de Ro- cis delegaii scu ordinarii arbitriiini jiisliliain facie-
chainaura Vivariensiepiseopo qui pro lempore fue- nuis. Item si quis de noslro episcopaiu propler suos
ril penitus sine aliqua questione ditniiias, sicut lu excessus excoinmtinicatus fueril, et coinmonims ab
ipse, qtiando mihi jurasii, te ad hoc obligasii spon- ecclesiaslico jtidice non salisfecerii infra menseni,
tanea volunlate. ei centum solidos Mulgorienses[Melgor]auferemus;
itno quolibel mense in quo excoinmiinicalus pcr-
CAP.IX. In nomineDomininostrijesuChnsti.Anno manseril, ei summani auferemus prafalam; si vero
ejusdem Incarnalionis 1209, ix. Kal. Augusli, anno solvendo non fuerit, etim sub banno ponemus Hoc
ponlificatiis domini Innocentii papaa 111duoriecimo. aulcm nos dicimus facturos, si ab ecclesiastico jii-
Nos consules Montispessulanijuramus supor sancta dice certioraii fueiimus. Haec omnia successores
Dei Evangelia manu lacta libi magislro Miloni do- noslros singulis annis faciemus jurare. Si quis
mini papte nolario 4. S. L. de mandato et auctori- autem hoecjurare nolueril, ipsum tanquam hsereii-
laie lua quod bona fide, sine omni malo ingenio et *- cum habebimus manifesium, nec ej'us jtiriicium sive
sine fratide consulemus et operam dabinms pro auctorilas vigorem in aiiquo soriiatur, Ei ego supra
posse noslro quod dominus Raymundus comes To- menioralus Mifo domini papae noiarius aposlolicse
losanus lam per se quam per haeredes suos super sedis leg.iius, aucloriinlc legationis qua fungor ad
iis omnibus pro quibus fuit excommunicalus, quae pradicia exsequenda vobis pradictis consulihus et
videlieet exponuntur in forma secundum quam ipse sitccessorihus veslris polesiaiein et auciorilalem
anleqtiam absolverelur juraviifpareal omnibusman- concedo. Hsecomnia pro posse stto bona fide et sine
datis Ecclesioe,el quod ea in perpeluum servet; ita aliquo malo ingeniocorporaliter juraverunise obser-
ul si quod Hloruin non fecerit, vel conlravenerit vaiuros B. Cnptit de bove, Deodalus de Roceiinaco,
manifesie, nos ei nullum consilium vel auxilium seu P. de Bisanchis, Regordus, P. Bolliani, et G. tle
obsequium per nos vel per homines sive amicos Planierio consules. Et hoc idem siuipliciler jiiravit
nosiros aliqnaienus impendeinus, imo quousqtie se lenere pro posse stto, pro seipso, J. Luciani Mon-
plene paruerit, faciemus conlra ipstim pro posse tispessulani Bajulus. Acluin esl hoc in ecclesin San-
noslro quidquid Romana Eeelesia vel ej'us nuniius cise Crucis in prasentia domini Willehni Magaio-
sive legaius nobis mandaverit faciendum. Itetn nensis episcopi, B. Praposiii, B. deMesca Siicrisise,
siratas publicas per lolum nostrum episcopatum P. de Agrifolio, P. de Lunello, J. tle Motitelaiitoar-
secnras servahimus el faciemusinviolabiliier obser- cliidiacoiii, B. de Maurino sacerdotis, Michaelis de
vari. Iiem pedagia seu guidagia vel exaciiones ali- Sauzelo diaconi, Berengarii Lainberli, J. de Laiis,
qtias a iranseuniibus per slratas episcopatus nostri B P. de MoiitelnuroCausidicorum, et Vigenis Lauien-
veletiam per aquas iutllaienus accipietuus vel accipi tii notarii pubiici, qui rogatus haecscripsii.
permitremus, nisi qusevel quas antiqna reguni vel
imperalorum concessione consliterit nos vel alios CAP.X. In nomine Dornini noslri Jesu Chrisli.
hahere. Item ecclesias omnes et domos roligiosas in Anno ejusdem Incarnaiionis. 1209, m Kal. Augusii,
noslro episcopalulam in villa Moniispessulaniquain anno poiitificalus doiuiiii Iniiocenlii papie IH duorie-
exlra in plenaria servabimus libertate, videlicet cimo. Nos consuies civitaiis Arelaiensis jiiramus
quod ab eis exactiones aliquas seu laliias nuUalenus super sancia Dei Evangelia mauu lacta libi ma-
exigenius, et defunciis earum rectoribus, ipsas ve! gislro Miloni domini pajiaenolario, aposlohcoesedis
domos earum nullo modo spoliabimus, nec admi- legalo, de mandalo ei aucloruaie lua qiiod bona
nislralioni earum seu custodiaeoccasione alicnjus fide, sineomni malo ingcnio, er sine fraude, consu-
consuetudinis vei aliqua alia, nisi foiie rogati ab letiius el. operam dabimus pro posse nosiro qtiod
episcopovel capiiulo, nos inimiscebimus, sed omnia dominus R. comes Tolosanus lam per se quain per
sine diminutione aliqua defunctortim successoribus liaeredessuos super iis pro quibus fuil escoiiunuui-
reservenlur, et eleclioni episcopi vel allerius reclo- catus, quse videlicet expriiuunlur in forina secun-
ris Ecclesiae facienriaeper nos vel per qitamcunque dum quam ipse anlequam absolveretur juravii,
aliam personam nullaienus uos imiiiiscebimus,nec pareat, oinnlhus mandatis Ecclesiae, et quod ea in
aliqtiam violeniiam facietnus vel iinpedimenium perpeiuttmservet, ila ut si quod illonim non fecerii
praestahimusqtto minus eleciio canonice ac libere vel conirnvenerit manifesle, nos ei nullum consiliiiin
celebreuti'. Iteiii pacem scu Ireugatn, sicui nobis per vel auxilium seu obsequium per nos vel per boiniiies
155 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLiB. XU. 150
sive amicos nosiros nliqnaienus iinpendemus; imo A \ pro posse suo cives Arelalen. infiascripii, scilicet
quotisqiieplane paruerii, fncieinuscoutra ipsum pro Ugo de Arenis Cepo, P. de Leone, R. Boreiinus,
posse nosti'0 quidqniri Roniana Ecciesia vci ejus B. Scopha, P. Bonus, D. de Neniauso, M. Gerva-
niinliiis sive legatus nobis mandaverit faciendum. sius, P. de Thoro, P. Raymundi, V. de Tlioro.
Item stratas publicas per roliiui noslrum episcopa- Aclum est hoc in palalio doinini archiepiscopi
luin securas servnhimus et faciemus inviolabiljter super porlam Sancti Slephani, in praseiitia S. Pra-
observnri. Iiem pedagia seu guitlagia vel exaciioues positi Arelalensis Ecelesise, Ber. sacrislse, Theriisii
aliquns a transeuniibus per siralas episcopalus no- canonici Januensis, et P. Foriis norarii Arelatensis,
siri vel ctiam per aquas iiullalenus accipiemus vel qni rogaius hsec seripsit.
accipi permitiemus, nisi quae vel quas anliqua re- CAP.XI. In nomine Domini noslri Jesu Chrisii.
gum vol iniperatoiiim concessione nos vel alios Anno ejusdeni lncarnaiionis 1209, iv Non. Augusli
habcre consliioril. Item ccclesias omnes et domos anno poniificalus Domiui Innocentii papseIII duode-
religiosas in nostro episcopaiu lam in civilate Are- cimo. Nos consules el omnes hoinines Argeuiariae
Iatensi quam exlra in plenaria servabimus liberlale, juramtts super sancta Dei Evangelia matiu lacla
virielicel quod ab eis exactiones aliquas seu lnllias vobis Burno Yivariensi episcopo ei G. Bodi ad boc
nullaleniis exigemus, et defunciis eartim recloribtis, specialirer delegaris a doinino Milone domini papse
ipsas vel domos earum ntillo moriospoliabimus, nec noiario A. S. L. de mandato et aucloritaie ipsius
aihninisiralioiii earum seu cusiodiae occasione ali- legati quod bona fide, sine oinni malo ingenio, el
ciijiis consuetudinis vel aliqua alia, nisi forte rogaii sine fraude, consulemus et operam dabimus pro
ab archiepiscopo vel capitttlo, nos iiiiniiscebimus, B E posse nostro quod dominus R. comes Tolosaims lam
setl otniiia sine diminutione aliqua defunctorum per se quam per bseredes suos stiper iis omnibtis
successoribtis reservenlur, el eleclioni archiepiscopi pro quibtis fuil excoinmunicalus , qnso videliccl ex-
vel alterius rectotis Ecclesise faciendseper nos vei poiiuniur in forina secundum quatn ipsc aiUequain
per quamcunque aliam personam iiiillalenus nos absolveretur juravit, pareal omuibus mandatis Ec-
immiscebimus, nec aliquam violeniiam faciemus vel clesioe,et quod ea in perpetuum servel, ita ut si
impedimenltimpraslabimus quominus eleciio cano- quotl illorum non focerii vel coniravenerii manifesie,
nice ac libere celebrelur. Item pacem seu Ireugam, nos ei uulluin consilimn vel auxiliuniseu obsequium
sictit nohis pcr Ecclesiam Romanam vel ejus lega- per nos vcl aroicos nostros aliquatenus impende-
tuin seu nuntinm injunctum fuerit, bona fide obser- mus, imo quousque plene parueril, facieniuscnntra
vabinms et faciemus per nostrum e/iscopaium pro ipsum pro posst; tiosiro quidquid Rotnana Ecclesia
posse nostro in perpeiunm ohservari. Item si archi- vel ejus ntinlius sive legaius nobis mandaveiii fa-
episcopus-vel capilulum Arelaiense vel alia persona cienduin. Item slralas publicas por loium Vivarieii-
ecelesiasiica iiobis aliquos hoerelicosin episcopnlu setn episcopaiuin securas servabimus et facieinus
nostro noininaverint vel credentes, vel per nos inviolahiliter observari. Item eeclesias omncs el
ipsos cognoscere polerimus aiiqtios haeresim praili- domos religiosas in Vivariensi episcopalu tain iu
care vel faceie convent.ciila illicila, ipsos perseque- civiiate Yivariensi qtiam extra in plenaria con-
niur secundum legitimas sanctiones, et eorum bona servabimus libertale, vitlelicei quod ab eis exac-
omnia pro posse nosiro infiscahimus. llem iiudseos liones aliquas seu lallias nullalenus exvgemus, ei
ab omni atlininislralione publica vel privala omuino C ( defunclis earum recioribus, ipsas vel domos eartim
removehiinus, ei nullo unqtiam lempore eosdem vel nttllo modo spoliabimus, nec adminisiraiioni earuni
alios ad eamdem adminislraiionem vel aliam asstt- seu cuslodise occasione alicuj'us consueludinis vel
mernus, nec eorum consilio conira Chrisiianos aliqua alia, nisi forle rogali ab episcopo vel capitulo,
uleninr, nec in domibus suis Christianos vel Chri- nos iinniiscebiinus, sed omnia siue diininulione
stianas ad servilium suum eos permitremus habere; aliqaa dcfimcloi-um successoribus reservenlur, et
el si coiUra hanc prohihirionetn habuerinl vel lenue- electioni episcopi vol alteiius recloris Ecclesioefa-
rint, lam Judaeorum quam Chrislianorum moran- ciendaeper nos vel per quamcunque aliam personam
liuin cum eisdem bona omnia infiscabiinus. Ilein nullatentis immiscebiinus, nec aliquam violenliam
ecclesias incaslellalas nostri episcopatus ad arbi- faciemusvel inipetjimenlumprasialiirnus quo minus
trium dioecesani noslri archiepiscopi vel aliorum eleciio canoiiice ac iibere celebrelur. Ilem pacem
pralalorum ad quos pertinere iioscunlur penilus seu treugam, sicut nobis per Ecclesiam Rontauam
diruemus, vel etiam reservabimus si jquas ftuxerint vel ejus legalum seu nunlium iiijuncluin fuerii,
reservandas, quas ipsi arcbiepiscopo vel aliis prse- bona fide observabiinus, el faciemus per episcopa-
laiis trademus, ut perpeluo possideaiUiir ab eis. tum Vivariensem pro posse nosiro in perpeiuum
liem de nobis conquereniibus secundum luutn vel obscrvari. Ilem si episcopos vel capirulutn Viva-
alierius legaii vel judicis delegali seu orriinarii arbi- riense vel alia persona ecclesinsrica nobis aliquos
iritim juslitiam faciemus. ltein si quis de noslro lisereticos in episcoparu Vivariensi nominaverir vel
episcopalu propter suos excessus excommunicalus credenles, vel per nosroetipsos cognoscere poteri-
fuerii, ei comiiionilus ab ecclesiastico juriice non „," mus aliquos hseresim pradicare, vel facere conven-
salisfeceril iufra mensem, ei centnm solidos Mul- licula illicita, ipsos persequenrur secundum legiiimas
gor. auferemus; inio quolibet inense, ex quo ex- sanctiones, el eorum bona pro posse nostro infisca-
coinmunicatus permanserit, ei suinmam auferemus biiniis. Ilein Judieos ab oinni aditiiuislralione pu-
prafaiam; si vero solvendo non fuerit, eum sub blica vel privaia omnino removebimus, el nullo
banno poneinus. lloc autem nos discimus faciuros unquain lempore eosdem vel alios ad eamdem ad-
si ah ecclesiaslico judicc cerliorali fuerinius. Hsec niinislralionem vel aliarn assumemus, nee eoiuin
oinnia singulis annis successores noslros facierous consilio conlra Chrislianos utemur, nec in domibus
jurare. Si quis aulem hsec jurare noluerit, ipsum suis Chrislianos vel Chrisrianas ad servirium eorum
lanquam haerelicum hahebimus manifestum , nec permiiiemus habere;ei si conira hanc prohihilio-
ejus judiciutn sive auclorUas vigorero in aliquo sor- nem habuerinl vel lenuerint, lam Judacorumquarn
liarur. Et ego supra memoraius Milo doinini papae Chrislianorum moraniium cum eis bona omnia inft-
notarius A. S. L. auclorilaie legalionis qua fungor seabitnus. ltem ecclesias incastellaias Vivarieusis
ad pradicia exsequenda vobis pradictis consulibus episcopatus ad arbitrium dicecesaninoslri episcopi
et successoribus veslris poiestatem ei auctorilalem vel aiiorum pralatorum ad quos pertinere noscun-
concedo. Haecoinnia pro posse suo bona fide et sine lur penilus diruemus, vel eiiain reservabimus si
aliquo rnaloingeniocorporaliier juraverunt se obser- quas duxerint reservandas; quas ipsi episcopo yel
vaturos B. Roniarda, R. Pelrus de super Rhodano, aliis pralatis trademus, ut perpetuo possideantur ab
Cabriius, B. Ferreoli, R. de Farnaria, R. Garmerus, eis. ltein de nobis conquerentibus secundum arbi-
consules.Ei hoc idem >uraverunt simpliciier se lenere trium magislri Milouisdoniini papoenolarii A. S. L.
137 rONTIFICATUS ANNOXII, CHRISTl 1209. ISS
vel luum, doinine Vivariensis episcnpe, vel allerius A vel impedimeiuum praslabo quo minus electio ca-
iegati seu judicis orriinarii ve! deiegati juslilimn nonicc ac lihere eelebreiur. Item paccin seu treu-
faciemus. licni, si .quis de Yivariensi cpiscopalu gam, sicut mibi per Ecclesiam Roiiianam vel ejiis
propler sttos excessus excominunicatus fuerit, et legaliun seu nuiuium injunctum fuerit, bona fidc
commoniius ah ecclesiaslico judice non satisfccerit servnbo et faciam per meum dislrictum pro posss
iufra niehsetn,-ei ccntum solidos Podienses aufere- meoinviolabiltler obseivari. Ilem, si aliqua persona
inus; imo quolibet mense, in quo exconnminicnliis eeciesiaslica in iueo dislriclu aliquos hoereticos
permanseril, ei siitmiinm atiferemus prafalam; si notninaveril vel credenles, vel per mcipsum cogno-
vero solvendonon fueril, eum sub banno ponemiis. scere polero nliquos liaaiesim praiiieare vel facCre
Hocaiiiem nos dicimus facluios si ab ecclesiasiico conveniicula illicila, ipsos persequar secundiim le-
jiidiceteiiiorati fuerimus. Haecomnia singulis annis gitimas sniictiones, et eorum bona otnnia infiseabo,
succe.^sores noslros constiies faciemus jurare. Si Itein Jedseos ab omui adiviinisiratione publica vel
quis atiiem hoccjurare nolueril, euin lanquatn hsere- privaia penitus retnovebo, et imllo unquam rcmpoic
licum habehimus manifosttini, nec ejus judicium eosrienivel alios ad eamdem adininisiraiionem assu-
sive aucioritas vigoren? in aliquo sorlialur. Et nos mam vel aliam, nec eorum consilio utar coiilrn
B. Yivariensis episcopus et G. Todi vohis ex paiie Christianos, nec in domibus suis Chrisiianos vel
domini lcgati supiadicti ad prariicla omnia exse- Christianas ad servilium suum cos periuillani ha-
quenda auctorilalem et polestalem CGncedinius bere;et si conlra Iianc prohibilioriem habueriiu
vohis pradictis consiilibus ei toii populo Argenia- vel tenuerint, tam Judsaorum quam Chrisiianoruiii
rise. Hsecoinnia pro posse nostro nos observalurns jj moruniiuin cum eisdem hona oniiiia iniiscabo. lteiu
juramus in aniuiam noslram et in aniinaiti lolius ecclesias incaslellaias mei districtus ad arbiirinm
populi egoW. Garns, R. Besceda, ISer. Roquerius, dieecesani episcopi vel aliorttm pralalorum ad quos
ArgeiUaiiseconsules, P. Mnzel,S. Mascals, R. Chai- peiiinere noscuntur peuitus dirtiam, vel eliam resor-
rictis, Beru, Dalbiges, Ennengaiis, R. de Rihoira, vabo"si quas duxerinl reservandas; quas ipsis pra-
ft. Saigues, Ber. de Fijac, W. Esteves, P. Fabcr, latis iradam, ut perpeiuopossideantur ah eis. Ilem
el toius populus Argcntariae. de me conquerenlibtis seeuuduin tiiuin vel aJlerius
legali, vel judicis delegnti seu ordinarii arbiiriiuu
CAPXII. Nos Ugo et R. nepos ejits de Baucio jiisliliani faciam. Item, si quis de meo disiriciti
proinilliintts vohis domino Milonidouiini papse nola- propler suos excessus excomntunicaius fueril, et
rio A. S. L. sub debito jiiraivienii quod vobis apud couiinonitus ab ecclesiaslico jiidice non satisiecerit
Sanctum ,/Egidium prasiilimtis quod quam cito per infra inensem, ei cenlum solidos monetse cursil. au-
vos vel iiHiitittni veslrum fucrimus reqttisiti, ca- feram, imo quolibet niense in quo excommunicatus
sirum de Alansone vobis vet cui mandaveritis pernianserit, ci sununam auferam prataxalam; si
assiguari oiniii occasione postposita faciemus, et vero soivendo non fuerit, eum ponam sttb banno.
cx nunc idetn castruin profiieniur nos vestro iiomine HaecatUeni rne dico faciurum si ab ecclesiaslico ju-
possidere. Voltimttsetiam ul idem castrum nostris diee fuero cenioraius. Ut auiem hoecomnia per nie
custodialur expensis. ac successores meosfiriniusobserventur, heeccaslra,
~ vidclicet caslrum de Lursmarin, et Perostim, et
CAP.XIII. In nomine Domininoslri Jesu Christi. Cesarislam, tibi duxi obliganda nomine Romanai
Anno ejusdem Incaniatiouis 1209, u Non. Sepicm- Ecclesiae, er cuicunque er quandocunque voluetis
bris, an:io pontificalus domini Innocentii papae 111 assignabo corporaliier possitienda, meis cusiodienda
riiiodecitno. Ego G. de Fabrano Dei grntia comes expensis, nec ea per me vel alios auferam, et si
Forncalcarionsis juro super sancla Dei Evangeiia ablata fuerinr, bona fide recuperabo ea, ei resti-
niiinu iacta iibi niagistro Milonidomini papoe nuta- tuain cusiodibus qui por te, vei Roinanatn Eccesiani,
rio A. S- L. quod stralas publicas pct' lolum metim fuerinl depulali. Curaconiite juraverunl Berlranrius
disirictuin securas servabo et faciam inviolabiliier de Vilantauri, Ricavus de Jnsuiarmajor,Raimbaldus
observaii. Iiem pedagia seu gtiidagia vel-exaciiones Dallini, W. de Sabrano, W. Gaufridus de Avenione,
aliquas a iranseuniibus perstratas mei disirictus vel W. Cucuron, Berlraiiuus de Sancio Maxiuio, Guigo
etinin per nquas uiiJlaienusaccipiatn vel permiitaui Roza, R. de Subrano, W. Raimundi de yacberiis,
accipi, nisi quaevel quas antiqua regttm vel iinpe- Beiirandus de Periuso.
raturuin coucessione ine haberts consliterit. Itcm
«cciesias omues el dotnos religiosas in tolo meo di- CAP. XIV. In nomine Dmnini nostri Jesu Chrisii.
sirictu iit plenaria iibertate servabo, videlicet quod Anuo ejusdem Incaruationis 1209, iv ldus Sepieui-
ab eis exactiones aliquas seu tallias nuliatenus eni- hris, aiuto poulificaius doiniiii liinoceniii papae III
gam vel exigi faciain, et defunctis eariini rcclori- duodecimo. Nos consules et cives Caveilicenses j'ti-
hus, ipsas vel doroosearutn minimo spoliabo vel fa- ranuis super sancta Dei Evangelia manu lacia libi
ciam spoliari, ncc adiniiiistrationi earum seu eu- magistro Miioni domini papoe notaiio A. S. L. de
slodioeoccasione alicujus consuetudinis vel aliqua j) inaudalo et aucioritate lua qtiod bona iide, sine
alia, nisi forle rogatuS ab episcopo vel capiiulo, inc omni malo ingenio, el sine frautle, consulemus ei
immiscerc prasuniain, sed omnia sine diniinulione operam dahitnus pro posse nosiro quod domiitus R.
aliqua defuiiclorimisuccessoribus reservenlur, nec conies Tolosanus, etc., sicul in [orma juramenii
eleciioni episcopi vel aiterius recloris Ecclesias fa-' quod prwstiterunlhominesde Monlepessulanoplenius
cientla; per me vel per qiiamcunque aliam perso- continelur.
iiatti me iinmiscebo, uec aliquam violentiam faciam

CVIII. gnus in magnis, mirabilia gloriosius operatus in


DOMINO PkPM. minirais, prospcrum fecit verbum quod egressum
De victoria habila contra hwrelicos. est dc ore veslro conlra litlei subversores, qui pec-
Sanclissimo Patri et domino INNOCENTIO Dei gra- catis exigenlibus niniium piillularant in provincia
tia summo pontifici, fraler AHNALDUS dictus abbas Narbonensi. Ipso siquidem facienle dissipati sunt
Cislercii, et MILO humilis servus ejus, lam debitum inimici ej'us, et mox a facie ipsius iugerunt qui euni
quatn devotuin volunfarise servituiis obsequium. oderant et dissipaverant legera ejus. Advenientibua
Benedictus omnipolens Dominus qui cura sil ma- sane illustri duce Burgundiie aliisque nuignaiibus
PAT&OL.CCXVI.
»39 JNNOCENTIIIII PP. RECESTORUMLIB. XII. «0
cnni lanta nuilliiudine signaiorum quaiila inler A . daniia glorianlem. Obsessa igilur civiiate in cras-
Cbrislianos non creditur aliquando convenisse, in linum nostri fecerunl iusiiltum in primum snb-
eorum advenlu usque adeo invasit iremor hypocri- urbium : quod ulique licet vallo, muro el propu-
las ulquasi miraculose fugerenl anle faciem subse- gnaculis valde munitum esset, nostri lamen inter
quenlium, maxime posl civiiatis Bilerrensis exci- imbres lapidum, inter lela balistaruni, inierianceas
dium et ruinam. Licet enim cives civitaiis ejusdem el gladios defendentium, quasi sub duarum horarum
pcr nos el suum episcopum diligenier commonili spalio omnia iranscendenles, tam potenler qtinm
fucrint, eisdemque sub excommunicalionis poena mirabiliter intravere suburbium, ipsumque incen-
duxerimus injttngendumul vel hicreiicos quos ha- dio vnslaverunt. Inde vero ereclis machinis, octavo
bebant cum rebus suis crucesignatis iraderent, vel, die captum est majiis suburbiuin, el ab ipsis civibus
si boc non possenl, cxirenl de medio eorttmdem, incendiodevastatum.
nlioquinsanguis eorum super capila sua essel, ipsi Conclusisigitur hosiibus inrra civitaiis angustins,
lamen nostris non acquieverunt moniiis et manda- ciitn supra quam credereiur a nosliis mulia inre-
lis, imo super defendenda civilaie cotitra signalos rius cives ipsius lnborarent inedia, se ac sua omnia
cum ipsis hserclicisjurainento interposilo convcne- et civiialcm ipsam obrttlere signalis, dummodoeis
runl. Appropinquanteigilurexercilu civiiaii, domini B vila ex inisericordia servarelur, el deducereiilur
quoruindam caslroruni adjacentium malc sibi con- securi lanlummqdo una die. Kabiio iiaque com-
scii, a facie^signaiorumfugerunt; sed militeset fide- niuni consilio, qnasi nccessario principes sunt in-
les reliqui castrorum ipsorum ad exercitum fidu- ducli ad hanc misericordiam faciendam; tum quo-
cialiter accedentes, se sua, ct ipsa caslra in manus niam apud liomines non videbalur civiias facile
signatorum dcderunl, fidelitatem eis et hominium posse capi, utpote loci positione et humana indu-
facienles; et in vigilia bealaeMariseMagdalenaercd- siria munilissima, licei hoc facile Deo esset, qui
diltim fuilnobis nobile quoddam c&strumqtiod dici- omnia faciebal; liun quia plurimum limebamus ne
Uir Servianitm, cui alia plttra caslra, el jpsa bona si vi civiras caperetur, sicut de aliis locisjam con-
fldmodutn, appcndebanl. In crastino vero, in feslo ligerat, eliam invitis principibus, sive ab his qui
sanciae Magdalense,in cujus ecclesia cives Biitcr- nobiseum crant corpore sed non menle, sive ab ipsis
renscs domiiium stittm (79) dudum proditionalilcr hoslibus omnia incendio vastareniur; er sic htijiis-
interfeceiant, mane obsessa est civitas : quae qui- modi necessitale inducti, suh pradicla forma recipi
tlem natura lot i, viris et victualibus adeo videha- permisinius civilalem, ut ea per calholicos viros
tur muniia qttod per longtim temporis putaretiir „ munila, reliquee civitales et castra qttse occnpavit
posse quanitinilibci excrcituin susiinerc. Veniin, cxercitus ah hsaresi per Catholicorum prudeniinm
qttia non esl fotiiludo, non cst consilium contra expieniur, qua per incolarum nequitiam ftierant
Deum, dum tractareiur cum baronibus de libera- haclenus lurpiler maculata. Ut igitur lerra, qtiam
lione illorum qui in civiiate ipsa catholici censc- in servorum suorutn manibus Dcus dedit, ad liono-'
bantur, ribaldi el alii viles et inermes personse, non rem ipsius sanctseque R.omanoeEcclesise ac loiius
cxspeclalo ntandalo principuin, in civiialem fece- Christiaiiitatis servetur, nohilis vir Simon deMou-
runl insullum, et miranlibus noslris, cum clama- lcforii, sanclilati vestra, sicul credimus, bcne no-
retur : Ad arma, ad arma, qtiasi suh duarum vcl lus, virarmis strenuissimus, fide devotissfmus, ac
Iritini hor.irtim spatio, transcensis fossatis ae mtiro, lotis viribus persequi desiderans ha;reiicam pravi-
capla est civitas Biterrensis, noslrique non par- latem, in principem et dominum lcrra ipsius de
cenles orilini, sextii, vel Eetali, fere viginii niillia communi consilio estelectus; cujtis quanlttm sir
lioniinum in ore gladii peremerunt; factaque bo- desiderium circa reparandtnii in partibus illis Ec-
slium strage permnximn, spoliala esr tola civilas et clesise Dei slatum ex hoc evidenier apparet, qno-
succensa, uliione divina in eam mirabililer sae- niam jam ipse disposuit ut de lota leira quam ihi-
vienie. Disseminaloergo rumore lanti miraculi us- jQ dem dederit ei Deus decimse el primilisc Ecelesis
que adeo lerriii suniuniversi,'ul monlana pelenles cum inicgritale solvaniur (81), ac si quis hitic stio
et invia, inlcr Bilterrensem et Carcassonamrelique- proposilocontrairel, ipsum lanquam suum ei Eccie-
rmil casira nobilia plusquam cenlum, referla lamen sise inimicum totis viribus impugnarei, ac de sin-
cibariis et reliqua supelleclili quam fugientes se- gulis laribus terra sua; vuli amiuatim Romanae Ec-..
cum nequiveranl asporlare : inler quaecasira erant clesisedenariosires persolvi; et, ne possit in dUone
qtiampltiriniaadeo naiura loci, viris diviliisque niu- sua censura ecclesiastiacavilipendi, constituit ul si
nila ut viderentur insulsum nostri exercilus posse • caslellanus per quadraginra dies in excommunica-
facile iongissimo temporc suslinere. Inde, duce Do- lione permanserit aniequam reconcilieiur Ecclesise,
tniiio, ctijus ducebatur amore, in festo sanclij.Petri centum solidos, si miles fuerit, vel burgensis quin-
nd vincnla tolus Cbrisii exercilus Carcassonamper- quaginta, si plebeius quilibel, viginii solidos com-
ver.it (80), civilalcm utique populosam cl in sua ponat; et in recogniiionemdominii RomanseEcclc-
perfidia lam loci foiiiludiiie quam divitiarum abun- si;e aiiorum dominortimin omnibiis salvo jure, dis
(79) Trincavellum. Virie Hist. Albig. c, lo et (80) VideHist. Albig.cap. 16.
Guill. tlo Potlio Latir. c. 13. (81) Vide Hisl. Alhig. cap. 17. ,,!>..
Hl PONTIFiCATUS ANNO XII, CHRISTI 1209.' 142
posuil antiis singulis cerlam vobis solvere pensio- A resisientes, donec ipsoruin spurcitia victrice Des
neni (82). Pro ipso igilur el cum ipso bealitudini dexlera comprimatur. Oporlel siquidem me con-
vesira preces ofletimus humiles et devotas quatenus; ducere soldarios qui mecum remanserunt grandiori
in snis petilioiiibus, quas faciel per soiemnes nun- prelio quam in aliis guerris. Vix enim possuni ali-
tios qui suntpro eo ad setlem aposiolicam accessuri, quos relinere nisi dtiplici remunerentur rcmunera-
eum solita pielale dignemini cxaudire; ut per fa- lione. Slalutum est vero quod Eeclesia Romana,-quas
vorem Romanoe Ecclesiae terram illam prorsus; capul noslrum et fidei eaiholicaoesse dignoscilur
cmundet ab hserelica praYilalc. Licet eniin mnj'or fundanientum, soluiione Uium denariorum ab uuo-
pars exerciius.ad parics suas redieril, expedilo per quoque hospitio annuaiim per illani lerram peren-
Dei graliam duorutn mensium spalio quod vix spe- niter congaudebit; el hoc pelo a veslra sanctitaio
rabilur posse per biennfum vel triennium expediri, firmiler confirmari. Decimas siquidem, qtias liuc-
cdhuc tamcii tot mililcs aliique probi homines cumi usque baerelici dctinucruni, dignutn duxi ecclesiis
dicto nobili remansertint quod, dummodo ab Eccle- lerra el ecclesiarum miuislris siue aliqtia dimitut-
sia, cujtis ncgolium ipse geril, in expensis juveiur, lione perlolam terram iideliler dispensare.Cseterum,
facile sibi erir non solum acquisilam. lerram defen- his ita jani pro posse meo ad honorem Dei dispositis,
dere, sed expulsis prorsus hserelicis, praler Tolo-. B
" vesirani mea parviuis deposcit sancrirarem ur di-
sam, loiam aliam occupare. Gtim enim, prater ci- ciam lerram quoemihi ex parte Dei ct vesira, et per
vilalcs, plusquam ducenla oplitna caslra possideat, legatura veslrum abbatem Cislercii, communicato
ac viceconiilem Biierrensem haereiicorum pessi- super hoc tenus exercitus consilio, miiii el haeretii-
morum defensorem leneal vincuiis compeditum, bus meis, illis etiam qui laboris participes ejusdem
evidenler appareteum ad muniendam terram hujus- terra secundum merita acceperini portionem, heui-
modi el aliam acquircndam multis viris ac viribus gne dignemini confirinarc. Venerabilem siquideiu
iridigere. Mulla quse desunt pwdicti nunlii, sancti- virtim abhatem Cislercii pra cseieris negotio Dei
taii vestra referent viva voce, sicut qui semper fideliorcm el proniorcm in omnibus inveni, ser-
prasentes ftierunl. mone, operc, consilio, fide iniegra constaniiorein.
CIX. Et, quia non nocct admisso subdere calcar cqtio,
DOMINO PAP.B. veslra supplico paternilali ul de me ei de lerra sit
De expugnaiionehwreticorum. ipse sollicilus, sicui consuevir, per aposlolicam mo-
(85) Sanclissimo Patn et domino JN.NOCENTIO Dei nilionem dignemini commoncrc. Verum, quia qtue
gralia npostolicoesedis summo ponlifici SIMON CO-~ expediunt non valeo penilus prauotare, sanciiiaii
mes Leicesliioe, dominus Montisfortis, Biterrensis. veslra dilecium et Jidelcm mcutn nobiiem vinmi
et Carcassonensis vicceomes, salulem et tam debi- R. latorem prasenliiim iransmiilere decrevi, cujtts
abseniiam graviter me expedir stisiinere, cum ipse
tje subjeclionis quam reverenlise plenitudinem.
Noverit sanclilas vestra quod audilo man- mihi fueril pars consilii et auxilii supplcmcntuin,
dalo vcstro niihi speciahier destinalo , omnii ul quse vestra sauciitali ex parie mea dixcrii fir-
mora postposita ad paries Albicnses iter meum su- niiter rala liabeatts.
per baereiicospraparavi; ubi Dci vocatione et as- CX.
sensu procerum crucesignaiorum, quamvis indi- ADULPIIO QUONDAM COLONIENSI ARCUIEPISCOPO.
gnus, ad lerra illius regimen et dominaliim advoca- Cottfirtttalurei pensio 250, marcarum.
ttis et unanimiler elecius, ibi ad honorcm Dei etl (Laierani, vn Idus Novembris.)
lidei caiholicse sujiplemeiiium, si valeam, proposuii Solct annuere sedcs apostolica piis volis, et ho-
rcmanere, spem habens in Dominopracipuam quodI nestis pelentium precibus favorem benevoium im-
pravilas haeretica in illis partibus fundilus deslruc-- perliri. Eapropter luis juslis poslulationibus graio
lur, si veslro frtiar attxilio, praveniente gratia Doi, concurrenles asscnsu, provisionem ducentarum et
quse duo mihi conferunl spem iolius consifii post. D quinquaginla marcarum qtiam tibi venerabilis fra-
laborem. Verumlamen, quia Jabor-est sumptuostts; ler noster Coloniensis archiepiscopus de consilio et.
duplici de causa, oporlet ut cura pervigili, sicttti assensu priorum er conniventia nobilium rerra ac
bono inchoaslis principio, fine peroptimo iermir.elis. ministerialium et civium Coloniensiumad manda-
Aterra enim illa proceres lerrarum qui ibi in ex- ttim nostrum percipienriam annis singulis assigna-
pcditionem super hsereticos confluxeranl, me fere vit, sicul in ejus authenlico conlinelur, auctorilate
solum inter inimicos Christi per montes et scopulos libi apostolica confirmamusel prasentis scripti pa-
vagantes cum non mtilio milile reliquerunt; el ter- trocinio commuiiimus. Ntilli ergo.etc, hanc pagi-
ram pra niroia pauperlaie, cujtis bona desiructa nam noslra confirmationis infringere, vel ei, etc.
sunt, sine veslro et fidelium auxilio non polero diu- Si quis autem hoc atrenrare prasumpscrit, etc.
tius gnhernare. Jpsi enim haereiici partim caslella usque incursurum.
reliquerunt vacua et subversa fugieiues, partim i, Dalum Laterani, vu ldus Novembr., ponlificatus
vero cx iilis fortioribus adhuc lenent, Dei cxercilui noslri anno duodecimo.

(82) Vide infra episl. 123. (S3) Yide infia, episl. 123.
1« INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLtB. XII. U{
CXI. A slituo possidere, lanlum dum yixero, ut cxiude
pnlOIUET rRATIUBUS JEr.OSOLVotlTANl UOSPITALIS fralres Hospitalis sua aucioriiale, nullius requistio
SANCTl ^GIDll. consilio, nec alicujus voluntate exspeclaia, omnium
Conftrinalnreisdonalio [acla a comiteForcctlcariensi. suprascriptorumpossessionemabsque conlradiclione
(Lalerani, u Kal. Novembris.) valeant occupare et ut proprium hahere ad omncs
Cum a nobis peiilur quod justum esl el hone- voluiilatcs suas inde faciendas. Praterea corpus
siuin, raro vigor sequitalisquam Ordo exigit rationis meum vovens el offerens pro scpultura ccenieterio
ut iri per soliicitudinem officii nostri ad debitum domus Ilospitiilis, profiicor et in veriiate rccognosco
. perducalur eireclum. Eapropler, dilecli in Domino Guigonem avunculum meiim bonaememorioe pra-
filii, veslris jusiis posiulalionihus gralo concuireiues diclorum locorum omnium domui Hospitalis ei fra-
nssensti, cnstrmn, burguin el palaiium de Manua- Iribus praseniibtis scilicet el fuluris fecisse donatio-
sclia et alia ouinia cura suis pertincnliis a Guillelmo nem, quam specialiter bona fide el sine doio lautlo
quondam comite Forcalcariensi domui vestra pie el in perpeiuum confirmo. Omnia itaque et singuia
concessa, sictil ea jttsie ac pacificepossidetis, er in sicul superius scripla sunt me perpeitio hona firie
, inslrumcnlo ipsius comitis coiilinetttr, vobis et per servalurutii per nie successoresque meos ticc aiiquo
vos domui veslra aucloriiale aposlolica confirma- jure sciipio vel non scripto, vel ratione coniravcn-.
mus, et prasenlis scripii palrocinio communimus. lurum per slipulalionem promitlo, el me ct meos
Ad majorem atiiem catilelam insirumentuin pradi- inde deveslio, et domum sive domos Hospitaliset
cliim de verbo ad verbum huic nostra paginoeduxi- fratros scilicet prasentes el fttturos inde investio.
mus inscrendum; cujus tenor esl lalis : « Ego Guil- El, ut pradicta donatio el onmia suprasciipta post
lelmtis, Dei graiia coines Forcalcariensis, filius do- obilum meum majori et perpetua gaudeaiii firmi-
inini comiiis Berlrandi el dominoecomiiissaeJauce- laie, barones et proceres meos et homiues de Mn-
randoe,pietaiis iniuitu et in redemplionepeccaiorum nuascha, qttorum nomiiia infra scripta sunl, pcr
lncoruin ei parentum meorum, el in competisaiione sacrameiHumfidelilalis el liotninii qtto mihi leuen-
damni Hospiiali cl frairibus a me illati, dono eljure lur asiricii commoneo,eosqtte denovojurare praci-
perfecise donationis intei' vivos trado in perpeluum, pio ulpradictam donaiionemtam devole factam pro
siue omni relineinento, Domino Deo ci frairibus posse suoservenlel servari procurenr; ei, si quis in
llospilalis Jerosolyniitani prasenlibus et fuluris in posierum conlra pradiclam niunificeuliam aliipio
manus de le fraire Pelro de Falcone ejusdemHospi- modo venire lentaret, conlra illum vel illos pro
talis priore propriam domum meam, scilicet pala- Q posse suo domui el fraltibus Hospitalis auxilium et
tium de Manuascha, cum omnihus pertineiHiisstiis, corisilium' inipendanl, ab omni violenlia defendant,
quod meis suinpiihus sedificavi, et pralerea qtiid- ci ipsis Hospilalariishomines do Manuasehain om-
qtiid quocunqtiejure ad me peiiinel vel quandociMi- nibus et per omnia tanquam veris dominisobedicnlcs
que pertinuit in burgo ei caslro de Manuaseha el in existtuii, et de pradieiis, si necessitas exigerct,
coruni peiiiiientiis et in lotas auras intus el extrai iesiimonium feranl. Pradiclse quoque donaiioni
cum lerris cullis et incullis, pralis, nemoribus, specialiter adjicio, scilicer ul jttre perfecloedouaiio-
aquis, aquarum decursihus, et ctim hominibtis etfe- nis hnbeant in perpetuum omnes hoereditates, seu
minabus, et cum jusiiiiis.finnanliis, et jtirisdictione, possessiones, vel honores qui fuerunt miliium vel
et cxpleciis, sieut melitis generaiiier vel speciaiiier hoininum casiri de Manuascha, quas pro maliiia
posset nominari, sicut ego vel aliquis de genere meo sett perfiriia vel proditione quam conlra me coin-
per nos vel per alium uitquam melius vel plenitis miserunt jure confiscalionisoccupavi, ita ut ntillus
iiabuinuis vel possedinmsvel hsbcre vel possidere eorum aliquo iempore suas valeat possessiones rc-
visi sumus ubicunque in omnibus suprascriptis lor- ctiperare, nisi ad cognitionem domini prioris pro
riloriis, seu in quolibcl eorum, hoc esi, tisqne ad lempore in prioralu Hospiialis residenlis a crimine
lerrilorium Sanclae Tulise, et usqtte ad terriiorium D lantoe perfidiaeac prodiliouis sese purgavetint. Ad
Pclraviridis, et usque ad territorium Moniisfuro- majorem omnium suprascriptorum firmitatem atque
nis, ct usque ad lcrrilorium Sancti Maiiini, et cautelam hanc chartam prasenlari volo domino
usque ad lcrrilorium Daifini, ei usque ad terrilo- papae et domino imperaloii, et in eorum noliiia
rium de Vols, cl usque ad flnmen DureiHisa: qtise quidquid in ea continetur deduci; et ad perpetuam
ulique omnia in sadem donatione in formam supra- rei memoriamel indubilabilem fidem eortim sigillis
scriplam concludo, el profiieor et in veritaie reco- proesenlem paginam precor communiri. Ad hscc,
gnosco me eamdem dudum domui Hospiialis cele- nos barones et proceres et homines infra scripli pisa
brasse donalionem, et a lemporc pradiclse donalio- domini comitis donalioni gratum prabentes assen-
nis omnia pradicta pro domo Hospilalis possedisse. suin, bona Jide promiltimus et laclis sacrosanclis
El modo in prasetui totuin pradiclum palatium, et Evangeliis juramus quod omnk et singuia el pra-
htirgum,elcaslrum de Manuascha,et lolas auras, et dicta pro posse nostro domui et fralrihus Hospitaiis
si quid meo nomine in pradiclis vel infra pradicta prseseniibuscl futuris defendemus,et conira oniiies
Joca poseirieo,nomine Hospitalis et frairum ibidem ad itiiiionem pradiclae donaiionis auxilium el con-
Beo servientium prasenlium et fulurorum nie con- silium ipsis praslabimus, et nos hoaiines de Ma-
irj PONTlFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. ii^
ntiaschn ipsis posi. obiitun doiniiii comitis lanquam A Petrus Robatidus, Ugo Bernardus , Joannes Gnri-
dominis fideliler ohediemus. llli ifaque-qui jura- nus, Joannes Frenerius, Joannes Mercerius, W.
verunl sunt ii: Wr. de Sabrano, Raimhaudus Osa- Bos, Bornardtisdc Recluso, Columbus-Pipeli, Ugo
sica, et Raimundus fralcr ej'us, Beiiratulus de Mariini, Poncius Gebclini, W. Robaudus, Roma
Villamnro, Guigo IVoze,Isnardus de Dalfino, Lau- Senoreti, Geraudus Furgoni, Bertrandus de Sallo,
gerius de Sancro Maximo, et Berlrandus fraler W. Gase, W. Furgoin, Gernianus Audebeiius de
ejus, Pelrus Ferulfus, Durandus Basili, Tilia- Valenliola, W. Bibensaquam muratoi', Joannes
nus, Guigo Barbalotia, Ugo de Manuascha, Ar- Faber, Jacobus Borgarelli, W. Iiiibeiii, Ramundtts
beleltis Mimus,W. de Cucurone,Guibertus de-Rel- Rainaudi, Imberlus Faber, Petrtts Barbaroli, W,
lania, Lamberius de Rellania fraier ejus, Ugo de FelioitisJoannes Niger, Pelrus Gonlardus, W. Bi-
Moniejusiio, Petrus Nigrellus, Bertrandus Savi- bensaquam berbegerius, Poncitis Mexoneri, Ayimts
ni, Laugerius Savini, W, Cornuti, W. de Forcalle, Gapuci, Guigo Capttci, Petrtts Olive, W. Garcra-
Ramtindus Riperii, Rostagntts Roze, W. de Villa- berge, Pelrus de Curello, Pelrus Squeire, Raimun-
muro, Berlrandus Corntui, Berlrannctus dc Villa- dus Moleius, Petrus Remusaii, Bernardus Faber,
muro, W. Petri de Manunscba,Garneiiiis, Rnmun- Simon Raniundus Bexonitts, Maiiinus Garini, Ra-
dus Bonuslosius, Berirandus Felicius, W. Velula ^ inundus Buerius, Roslagnus Hospitalarius, Ber-
Beiirandtts de Sannone, W. Garnerii, Joannes tiaitrius Tesia, W. Recobreirc, Pctrus Bernaidus,
Petri, W. Rainaurii, Isnardus Rainaudi, Peirus Ro- W. Raniundiis.Geraudus Faidili, W. Gaufredi, W.
stitgni, Geraudus Ebraudi, W. Simon, Bcrnardus Guido, Isnardus Cosini, Marlintis Corderii, Joannes
Ricolus, Petrtts Niger, YV.de Terralo, Siephantis Furnerius, Maiiinus Florenlii, Ratnundus Arnau-
Mercerii, W. de Croso, Paganus, Poncius Rainaudi, dtis, Ramundus Sauneri, Isnardtis Rostagni, Petrus
Pelrus Gaudi, Joannes Capuci, Mailhseus, Pelrus Revclli, Joannes Fretun, Pclrtis Robaudi, Gerau-
Bona et ftlius cjus Pelrus,'Raiiiaudus de Bariolo, dus Gerini, Is. Joannes Merceii, W. Bos, Bernar-
Roslagnus de Sanclo Petro, Bernardus Cassarius, dus W. Robaudi, Bernardus Jacobus, Ramundus
Stephanus Bochiardi, W. Vetus, Imbertus Mazel- Guavaudani, Joanncs Burseri, Pclrus Aivemaci,
liiri, Guerrinus, Pelrus Raxenni, Bernardonus, Poucius Cabreri, Joannes berbegeri, W. Braidun,
Odo, W. Marquisius, Petrtis Scoferiits , Joannes Gaufredus Ranulfi, Petrus Berui, Raniundus As-
Unctor, Jsnardus Cusenderius, Peirus Blancbube- lorgo, Peirus de Mura. Pelrus notarius domini su-
ritis, Rufftis Veridiz, Cor de Roure, Ramundus pradicti comitis W. mandato lianc hujus pioedona-
Seslaronus, W. Bergononus, W. Faber, Bernardus r tionis charlam dictavit, el propriis manibus con-
Bannialor, Pelrtts Niger,Croginus,JoannesRucme, scripsit, ei cum boe prasenli plmnheosigillo ipsius
Berlrandus Furneritis, Geraudus Maurelli, Jncobus comitis corroborando pubiice sigillavil. i Nulli ergo
Malpel, Petrus Rueme, W..de Sancro Marrino, omninohominum liceat hanc paginam nostra coiir
Berlrandusde Arelalo, W.Micolavi, Re.donnus,Ge- firinaiionis inlringere, vel ei; etc, usque incur-
raudus Buerius, Berlrr.ndus Mazellarius,Gtiigo Ar- surum.
queriuSj W. Aurici, Petrus Breti, Pelrus Gallina, Daium Lalerani, n Kal. NovenUins,pontificalus
Petnis Radeire, Fulquerius, Pelrus Andreas, W. nostri anno duodeciroo.
Benedictus, W. Marlelii, Arnaudus Agrcna, Joan- CXII.
nes Descalcitis, Petnis Rascalius, Arbeiius de Vil-
laniur, Adam, W. Joannes, W. Yiuccnci, Tedanus,. KOBILI VIROPONCIO LUGDDNENSI.
W. de Leuno, Jacobus dePruneriis, W. Feulrerius, Datur ei facultas conferendi decimas.
Pelrtis Barreli, Maiiinus Croterii, MiehaelGinardi, (Laterani, iv Non. Noveuihris.)
Joannes de Opere, Joannes de Nonai, Stephanus Ctun a nobis pelilur quod juslurn. est et lione-
Recobreire, Joannes Saza, Jacobus Breti, Siepha- slum, lam vigor sequitatis quam ordo exigit ralio-
nus Rossalpaix, Pelrus Slephanus, Bariholomaeus^ nis, ut id
per sblliciludinemofficiinoslri ad dehiruiu
iiionachus, Bonetus Aifre, W. Garemberga, Tolas perducarur effecrum. Eaproprer, dilecre in Doinino
auras, Rogerius, W. Blanc, Pelrus Bernardus, fili, ruis jusris posiulationibus grato concurreiues
Bertrandiis Vetus, Rofre, Andreas Paneri, Poncius assensu, ul decimas possessionum castri de Keris-
Sartor, Giraudus Saiior, Pelrus Sartor, Raimundus cotli et Calavalh Ecclesiae ipsius castri cum cpi-
Durandi, Joannes Ricardus, Maiirannetus, Sie- scopi diceccsani assensusine juris prajudicio alieni.
phanus Serralor, W. Rainaudi, Joannes Ruilus, jjossis conferre, auctoritate tibi prasenlium indul-
Joannes Raxenni, Peirtts Aulricus, Petrus Adam,
gemus. Nulli ergo omnino hominura liceat hanc pa-
Geraudus de Yalanciola, Perrus Monachus, Pelrus
ginara nostra concessionis infringere vel ei, eic,
Bramancionus, Maurannus Rosiagnus herbegeriiis, usque incursurum.
Petrus Rona, MicbaelArnulfi, Berlrandus Gali, Vin- Datum Lalerani, iv Non. Novembr., anno dua-
centius Sagnaior, Joannes Brunelli, Radutfus de
decimo.
Volvei, Ramundus Barreii, Ramundus Barbaroti,
Bertrandus Corcosson, Buerius, Bertrandus du
Malafogacia,Petrus Botclterius, MichaelColalonga,
i 17 1NN0CENTHIII PP.~REGESTORUML!B. XII. US
CXIH. A eum ac itnperatorem ipsum, quod absil! non pos-
CONSTANTI.XOPOL1TANO PATRIAKCUjE. sil scandahim exoriri. Quocirca discreiioni vesira
Vt quemtlam canonicum recipi facial per aposlolica scripia mandamus qualenus diclum
(Laterani, ut in alia.) palriarcham ad id monealis allenlius ei indu-
Si preces aposiolicas pro iis libi dirigimus el cere procurelis. Quod si non omn.es,erc, duo ve-
iiinndnium quorum habes noliliam pleniorem , slrum, etc.
lanlo nos convenil laeilius exaudiri quanlo eis pro Datum Lalerani, ui in alia
fiiribus scribimus, prater nostra moniia, propria CXVI.
merita suffragantur. Inde estquod pro dilecto filio PATRIARCII/E CONSTASTINOPOLITANO
G. clcrico charissimi iu Christo filii nostri Henrici De eademrc.
Constaiuinopolilani imperatoris illustris fraterni- (Lalerani, n Non. Novembris.)
laicm luam rogandam duximus et moneiidam, per Gravem ad nos, elc, in eumdem fere modunt
npos:olica libi scripia mandanles quateiuts eumdem usque gravamen. Cttm igilur illius jtira debeas ser-
pro reverenlia beati Pctri er nosrra, inluilu quo- vare illaesaqui te super tuis justiiiis non moleslat,
<l'ieimperaloris ejusdem, qui nobis pro eo humi- fraiernilaii luoe per apostolica scripla mandamus
liier snpplicavit, in eeclesia Sanctae Sopliioerecipi ' qualenus ab ipsius super pramissis moleslatione
facias in canonicum el in irairem, mandaium apo- indehita conquiescens, prapositos inslittiios in eis
slolictim taliler impleturusquod tua fraternilas pos- laliter in pace dimirtas quod inter re ac imperaro-
sil exiude inerito comniendari. rem ipsum, quod absir! non possil scandalum
Datuin Lalerani, ctc, ul itt alia. exoriri.
CXIV. Datum Lalerani, n Non. Novembris, anno duo-
ViliiSSIENSI TIIEBANO, ET LARISSENSl ARCHlEPISCOrlS.decimo.
De fidclitaleprwstandaimperatori. CXVH.
(Dattim, ul in alia.) EIDESI.
Charissiiuus in Ghrislo filius noster Henricus Non licere palriarchceunire sedes cpiscopales
Coiistaniiiiopolitanus iniperator illustris sua nohis (Lalerani, 11Non. Novembris.)
conqiiestiouc monslravil quod qtiidam, tam Latini Oblala nobis charissiuii in Christo filii nostri
quam Graci archiepiscopi et episcopi, et impeiia- Heniici Conslanlinopolitani imperaroris illusrris
lium monasteriorum abbates, tle loio iniperio Ro- conquesrioparelecit quod episcopaltis Dan. et Eu-
mania; fidelitalemei dehilam facere conlradiciinl. ,C llilochi existenles in paiie Venelorum unisii, co
Nolenles igitur quod idem sua justitia defraudelur, penilus inconsulio, in ipsius prajudiciurn et grava-
fraternitati vestra per apostolica scripta mandamus roen. Cum igitur, eic, ut in alia, usque mandamus
qualenus, si dictus iinperalor de aliquo pralatorurn qualenus si esl ila, unionem ipsam laliter smdeas
ipsorutn, qui ei recusant fidelilatem debilam cxhi- revocare quod inier le, etc, ustyuesuboriri. Alioquin
bere, suam coram vobis deposueril quoesliQiiem, venerabilibus fralribus nostris arcbiepiscopo Va-
vos eos ad id monitione prsemissa per censuram rissiensi el episcopo Salimbriensi et dilecio ftlio
ccclesiasiicamsuhlalo appellalionis obstaculo pra- decano SanclseMariaede Blakerna Conslanlinopo-
via raiione cogaiis. Quod si non oinnes iis exse- litano dedimus noslris iilteris in mandalis ut quod
quendis, etc, duo vestrutn, etc, ut in alia in prajudicium ipsius imperaioris super prsemissis
CXV. prasumplum invenerint, sublato appellaiionis obs-
i.RCIIIEPISCOPO VARISSIENSI, ETEPISCOPO SALIMBIUEKSI, laculo non differanl legilime revocare, significaluri
ETDECANO SANCT-E MAItliE DEBLAKERKA CONSTAN-nobis si ad uniendas episcopales sedes, quod sine
TiNOrOLITANOi speciali mandato nostro tibi non licet, procedere
De prwpositis ab imperatore conslitulis. altenlasii (84).
(Laterani, ul in alia.) I Dalum Lalerani, u Non. Novembris, poniificatus
D
Gravem ad nos cbarissimus in Chrislo fiiius Bostri anno duodecinio.
noslcr Henricus Consianiinopolilanus imperator Scriptutn esl ipsis in eumdemmodum usque quod.
illusltis qtierimoniam desiinavit, quod venerabilis venerabilis frater noster pairiarclia Constaniinopoli-
fiater nosler pairiarcba Constanlinopolitanus in lanus, elc, usque univit, elc, MII»alict, usquegrava-
-
praposiluris ad eum spectaiuibus pro suae volun- men. Unde eidem dedimus in mandatis, ut si est ila,
talis arhilrio volens prapositos ordinare ipso pe- unionem ipsam taliler siudeat revocare quod inler ,
niius inconsullo, prapositos instiiutos in eis et ea- cum, erc, usque suboriri. Quo circa discretionive-
runidem clericos lanquam excomtnunicatos evilat stra per aposiolica scripla mandamus quatenus si
in ipsius prajudicium et gravamen. Unde eidem dicius patriarcha mandalum nostrum neglexerit
dcdinitts in mandaiis ui ab ipsius super pramissis adimjilere , vos quod in prajudicium ipsius impera-
molestaiiotie indebila conquiescens, praposiios in- roris super pramissis prasumptum inveneriris, sub-
stilutos in eis laliter in pace dimillar, quod inter Jaro appellalionis obslaculo non differatis legiiime

(Si) Vidc episiolam 130 Iibri noni.


149 PONTIFICATUS ANNO XII, CHRISTI U.09. 150
revocare, significatuii nobis si ad uniendas ejiisco- A fuerinl, vel rebelles per excomniunicalionissenleH-
jiales sedes, quod sine speciali mandalo noslro sibi liam in personas el iuierdicti, si necesse fuerii,. in-
non licet, idem palriarcha procedere atieniavit. lerras eorum, appellalione postposita coercendo,
Qiiod si non omnes, etc, duo veslrum, etc. nonobslanlc senlcnlia quoe contra ipsum dicitur
DatumLaterani, n Non. Novembris, anno duode- promulgata ctim ipso j'ure nulla penitus sit censen-
ciino. da. Deiiunliaiione vero pttblice facla, si super nece
CXVHI. prafali ducis , accusalore Iegilimo infra tres men-
OTTONI 1LLUSTRI ROMANORUM IMPERATORI SEMPER ses conlra dicltim cpiscopum compareiue, culpabi-
AUGUSTO, lis corain eis ftierir comprobatus, ah onlni eum of-
De negolio episcopiBambergensis. Gcioel beneficioecclesiastico sublato cujusliiiet con-
(Lalerani, Idibus Novembris.) iradictionis et appellationis obsfactito deponere non
Quanlumcunque sil deteslabile illud horribile fa- postponant. Alioquin ex tunc omni conlradiclione,
cinus quod in nece clara memoriaePhilippi quon- appellatione, ac excusatione cessanie, purgationem
dam ducis Suevioe commissum fuil a filiis Belial, canonicam eidem indicant : in qua si forle defece-
(80) detesiandum est lamen et illud iniquum j'udi- rit, eum simili censura condemnent. QuOd si Iegi-
cium qttod contra venerabilcm fralrem nostrumPa- B tinie se purgaverit, denuntient cum super objecio
bembergcnsem episcopum occasione necis illius ni- crimine penilus innoceiitem , moleslalores ipsius
niis exstilit inordinale prasutnpltim ; quoniam, elsi per censuram canonicam appellatione postposita
foiie culpabilis super hoc idem episcopus poiuissel eompescendo. Quocirca serenitatem luam rogan-
oslendi ordinalo tainen et oequodebuerat exauiine dam duximus et monendam qtiatenus diligenler
juriicari. Unde nos ipsum negoliuin volenies redu- efficias ttl quod a nobis ralionabiliter est provisum,
cere ad iramilem raiionis , dudum venerabili fralri elfieaciter impleatur, non perniitlens.ut quisqnam
nosLro Hugolino Osliensi episcopo, et dileclo ftlio difiicullalem ingerat vel impeditnenium opponat,
Leoni tituli SanctaeCrucis presbytero cardinali ttiitc universis rebus dicris episcopi et Ecclesisesuaequas,
apostolicoe sedis lcgalis, illud commisimus sub hac proui asseritur, delines, eidem sine diflicultala
forma, ut si supcr nece proedicti ducis, accusaiore qualibel reslitulis.
conira pradicluni episcopum legiiimo comparenle, Dnium Lalerani, ldibus Novembris, ponlificatus
fuisset coram ipsis culpabilis comprobatus, ab omni noslri anno duodecimo.
eum offieiocl heneficio ecclesiaslico sublalo cujus- CXIX.
Iijet coiUiadiclionis el appellationis obstaculo depo- MAGUNTINO ARCIIIEPISCOPO, ETEPISCOPO HERDIPOLENSI,
p
nere procurarenl; alioquin indicerenl ei purgatio- ET ABBATI FULDENSl IIERBIPOLENS1SDIOECESIS.
nem canonicam; in qua si forle deficeret, censura De eademre.
. eum simili condemnareiu; quod si legirime se pur- '
(Dalum,ul in alia.)
garet denuiuiarent eum subjecto crimine peniius Quanluincunque sii deleslabile iilud horribils
innocenlem; anie omnia providenles.ut si quid con- facinus quod, elc, «<i» alia per tolum usque quan-
tra etun vel ejus Ecclcsiamesset perperam attenta- quam in comilalu fuerint charissimi in Chrislo filii
lum, in slatum debiium revocarent. Cumque po^l- noslri Ollonis iHusiris Romanorum imperatoris
inodum ab eisdem legatis memoralus episcopus cuni ad nos coronandus accessit, in nostra lamen
evocalus se gravibus exponens periculis, ad ipso- prasenlia conira dicuim episcopum comparere per
rtiin praseniiam accessissel, ejusdem impedienlibus se vel responsales idoneos, elc, ul in alia usque
adversariis el ad scdem aposlolicam appellauiibus, cauielam, discreiioni veslra prasenlium aucloritale
in negolio non exslilit memorato processum. Verum pracipiendo niandamus qualenus in stalum prisli-
licet prafixo ab illis lermino propter hoc idem epi- nutn revoceiis quidquid conlra ssepefalum episco-
scopus ad apostolicam sedem accesserit, hi tanien pum, etc, in eumdem fere modumul in alia usque
qui duxerant appellandum , quanquam in comiiatu D ] culpabilis coram vobis fuerit comprobatus, ab
luo ftierinl cum coronandus ad noslram prsesenliam omni eum oflicio et beneficio ecciesiaslico sublato
accessisii, corarn nobis lamen conlra dictura episco- cujuslibel contradictionis et appellationis obstaculo
piun coroparere per se vel responsales idoneos mi- deponalis, etc, in eumdem fere modum ul in- alia,
nime curaverunt. Licet ergo juxia juris rigorem usque compescendo. Quod si non omnes, elc
aliler potuerimus in negoiio ipso procedere, ad Dalum, ut in alia.
abundantiorem lamcn caulelam venerabilibus fra- cxx.
itibus noslris archiepiscopo Magunliuo et Herbipo- SALZEBURGENSI ARCBIEPISCOPO.
lensi episcopoet dileclo filio abbali Fuldensi Herbi- De eadem re.
polensis dioecesis nostris damus lilleris in praceptis (Lalerani, ut in alia.)
ut in slaiuni prislinura revocent quidquid coulra i Quantumcunque sit delestabile illud, etc, ut in
ssepefarum episcopum vcl ipsius Ecclesiam perpe- alia usque judicari. Cum igilur dilectus filius no-
ram invenerint ailentaium , conlradictores, si qui bilis vir dux Austriae qusedam bona ipsius et Eccie-

(85) Yidc supra lib. xi epist. 220.


m JNNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XIT. m
sire siioeoccasione liujusntodi delineat, sicul dicilur, A i
\ noslrorum Carcassonensem et B.ilerrensem civi-
occupata, cumdeiii nohilem rogamus atlenluis ei lales l ac alias haereiicorum terras mirabililer Al-
inonemus per nposlolica sibi scripta mandanles ul Ilissimus tradidisset, principes cjusdem exerciius
Lona ipsn cum fructibus medio lempore perceplis cuiii i prafatorum legalorum consilio tuo ipsas regi-
ex eis diclo episcopo vel ejus nuntio sine qtialibct mini i eommiseninl, sperantes in Doniino quod per
diflicullate reslituere non poslponat. Quocirca fia- provideniiam
] lunm omnis ab ea debeat hsereiicss
lcrnirari rnse per aposlolica scripta prsecipiendo praviiatis eliminari spurcitia et ibidem salubrile.r
niandumus qtialenus si diclus dux tpiod maiidamus reforniari ptuitatis calholicaediscipiina. Nos igiiur
iieglexeiil adiroplere, lu cum ad id per excotnmu- quod ab ipsis pie ac provide facitiin esl ralum et
liicalionis sententiam in personam et inlerdicli, si gratum habeiiies, civirates et rerras ipsas, sicut
opus fiioril, in lerram suam appellatione remola rihi sunl ad divinsomajesiatis honorem pro ttitela
compellas. pacis et lidei dcfensione concessse, libi el bueredihus
DiUuniLalerani, etc, ut in alia. luis in fide catholica el devolione sedis apostolicse
CXXI. pcrmanenlibus aticloritnie apostolica confirmaiiuis
R8BILIVIRODUCIAUSTRI.E. ct prasenlis scripti palrocinio communinuis , prin-
De eadem re. cipnlium doniinorum ei aliorum eiiam , si qtiihus
(Laicrani, Itlibus Novembris.) fotie compelit, jure salvo , exceptis prorsus hacre-
Qiianiunicunque sil delesiabile illud facinus, elc. licis, fatttoiibns, credenlibus, defensoribus et rc-
tu ii; aka usque judicari. Cum igittii' qtioedambona ccplaloribus corumdehi : in quos etiam secttndum
ipsius el Ecclesiae susa occasione hujusmodi dcii- sncra legis censuram nucloriialis esr aculeus diri-
ncas, sicut dicitttr, oecupata , nobilitalem ttiam ro- gendus , cnm faeienles et consenlienles pari pcena
ganius atteulins et monemus , pcr aposlolica tihi canonica provisio persequalur. Ad indicium autem
scripla pracipiendo mandanles qnaicnus bona ipsa qttod lerras ipsas in devoiione aposlolicse sedis et
cuitt fruciibus medio tempore perceptis ex eis dicio sancta religione conservare disponas (87), ires de-
episcopo vel ejus nunlio sine difficuliale qualibet narios slaluisti per singulas domos ejus annualiler
rcsliluere non jioslponas. Alioquin vencrabili fralri Ecclesiae Romanse solvendos, el illorum pravam
nostro Salzeburgeusi archicpiscopo noslris damus consuetudinem, qui secundum parliuin fiiiiiiiuariiin
lineris in praceptis ut ie ad id per excommunica- ahustim dccimas cl primilias ecclesiasricas lirererii-
lionis sentenliam in personam el inierdicli, si opus rariojure, imo injuriasihi vendicanl, abolere, ipsas
fucrii, in ierrain ttiam appellatioite rcniota com- Q juxin legilimas sanciiones ad Ecclcsias revocanrio.
pellat. Decernimus ergo tit nulli omnino hofninum liceat
Datum Lalerani, Idibus Novemb., pontificalus hanc paginam nostra confirmalionis, Hc..,usqtte in-
iiostri anno duodecimo. cursurum.
CXXII. Dalum Laierani, n Idus Novembris, ponlificalus
ROBILI VtROSIMOM DEMONTEFORTI, COMITI LECESTUIiE,nostri anno duodecimo.
VICECOMITI BITERRENSI. CXXIII.
Confirmantur ei omnia facta per legalos sedis apo- N0BIL1VIROSIMONI DE MONTEFORTI.
stolicw. Respondelcpistolw 109.
(Laterani, n Idus^Novembris.) (Laterani, ui IdttsNoveiiibris.)
Ilabuisse bajulos Dominici veibi fidem ad sinapis Nuntlos et apiccs luos palerna benigniiale rece-
evangelicoe quaniiialem felix inae translalio pro- pimus, el suggesia perjpsos iiUelleximusdi.ligciiler,
molionis oslendil, dum noniinalionis tuoenon^solumt omnijjoienli Deo Iaudes el gratias referetHes de iis
sed et denominaiionisvocabuia bonis inierpretaius. quae cotUra pestileniissiinos hosies suos per te si-
operibus, in audilu auris obetlisti secundum nomen! mul el alios ad hoc opus oribodoxa; fideizeio suc-
tuum in locum percgrinaiionis exire (8G), ac sicult D I censos misericordilcr esr ei mirabililer operalus.
mons infirmas parles Ecclesiaemunilurus, ad ver- Jllud autein audittii nosiro dedil gaitdium et Iseii-
httm pradicaiorum fidciium es iranslatus, ut luse; tiam qttod terris hsereiicorum conlagione purgniis
denoniinationis dciudendo vocabulis in bello Do- consilium Allissimi te prafecii, quod speremus in
mini forlis esses, pugriandoque ctiin minislris an- Domino quod per prudcnliam luain in his quoegesta
liqui serpeniis , atrum haereticorum atrium a forti; sunt et gerenria Ecclesia sua sil muliipliciier.pro-
dudum ciisiodiium arnialo foitior superveiiiens de. feclura. Quapropier pelitiones tuas nobis oblatas,
ipsius erucres polcstate , et non solum cjus spoliax in quantttm honeslas poluil gralioe prastnre favo-
distribueres, verum eliam arma in quihus confirie- rem, graranter admisimns, lerras ips.is tibi ac hse-
bat auferres. Htijus itaque consideralionis oblenlii,, redihus luis, prout cxpcdire cognovimus, confir-
ciuii in maiiibtis luis et aliornm forlium quos iui mantes, el litleras ad nonnullas provincias el tvo-
sancittm cxercilum.congregatoszelus Dominiconlras tenies viros ac nobilesmulieres pro luo sncc»rsu,
ii.iei subversores armavil nec uon eiiara Icgatorum [i cum aiiis qttoquc liiteris ad idem ncgotium facicu-

(80) Yide lib. xm, episi. 86. (87) Vidc supra episi. 108-109.
loo PONTIFICATUSANNO XII, CilRISTI 1209. . 134
libus (88), concedentes, charissimos in Christo filios A pravitate- tnandain dileclo fifro nohili viro Sinioni
nosfros Ouonein Romanorum imperaiorem, Arago- de Monleforli superno consilio sit commissa, et non
num ac Caslella; rcges iiluslres ad hoc saiis affe- solnni ad cam in saneln religione servandam, ve-
cttiose per speciales Iitteras exhorlando. El fortassis ruin etiam ad exsiirpamlas reliquias hujus pcsiis,
iimpfius fecisseinus, nisi propter neeessitalem tir- Chrislianse fraterniltuis ei necessaiius sil succursns,
geuiissiinam terra sanclse per magnos et speciales paruinqne prosil lolitim de una parte messis aveili
niiiilios atl nos inde transmissos pro succursu ejtts si radicaiurum in alia transplaiitetur, iniperialetn
paulo anle destinassemus litieras gencrales, quaruin niagnificeniiiim rogatnus alientius el monemus, iu
|)roci;I dubio iinperiiiemus effecttim, si et alias pro reniissionem lihi peccaniinum iujungenles qiiaieiuis
re hac e vesiigio niilicremus*,ciin: j'am ii, quoium otihodoxse fidei zelo succensus, per vires el viros
animse inler ejtisdem lerra pene peniius deficienies imperii liti subdiios necessarium opis el opum cou-
seiuninas, in soia posl Deiniiauxilii quod hinc vadal silium ei auxiliuin illuc jiro laniae opere pietalis
exspecraiione respirant, nobis grnviier sunl con- promovendo iransmiiias, et si quos ha;reiicoruin
quesli qtiod ex iiuiulgentiaquam coiicessimushocre- cxinde depulsorum confugere cotiiigeril in impe-
licorum exptignaloribtts, succursus prariiclae lerra rium, non solum recipi non permitias eosdem, ve-
* rura eiiam
periculose fueiii itnperiiltis. Moncmiis ergo slreiui- piissimam Augusioruni in eos facias
talcm liiain et exhoriamur attenlius, in remissio- exerceri censitram, ui per lioec et alia bona quse
iiem lihi peccaminiim injungenles qualentis atten- Domino feceris inspiranle atigeal libi Deuset gra-
dentlo prtidenter quod non niinor esi virtus quain liain in prasenii ei gloriam in fiituro.
qiisercreparta ltteri, hoc quod Ecclesias Dei tuis ct DatUiii,ut inalia, anno duodecimo.
aliorum est labnribus acquisituin, a ctinctis expia- CXXY.
lum perversiiaiibus expediium, in sanela religione 1LLUSTR! REGIARAGONUM.
siurieas conservare , ac laliter juxla mandalum le- De eadem re.
gaiorum noslrorum ad exslirpandas reiiquias hacre- (Daltim, ttt supra.)
ticse pravitatis inlendere qnod graliam divinara et Licel ad proniovendiim qnselibel opera pielatis
nosiram inde possis ttberius promereri, scilurus proinpta debeal regalis ceisiludo consislere, eic, ut
pro cetio quod haec agens, in quibus illud dtt.veris in aliu, usqueiratispliuiiciur, regalem magnificen-
requirendum, consilium a uobis recipies et auxilium liain, etc, usque per vires et viros polenliae ttise
oppoiiiinuin. suhilitos,elc.,utinalia, usqnexerum eiiam piissimam
~
Daium Lalerani, iu Idus Novemhris, ponlificatus C sacra Icgis in eos facias excrceri censui'am,elc, ul
nostri anno duoJecimo. in alia, usque in fultiro. Illudaulem te ab hujusniodi
CXXIV. non revocet pieiate quod pro suspcclo paganoruiu
OTTONI 1LLUSTRI R0MAN0RUM 1MPERATORI SEMPER inciirsu a,l exlcrniinaiidum peslilciites j'am dictos
AUGUSTO. lihi sil opera iiiinor daitda; cum, elsi repulandi
Vl opem.ftrai Sinwni de Mmtleforli. utiique sinl bostes, quaiHo cx his exonerare libi
(Dattiin, ut in alia.) curaveris iinum latus, lanlo aiiud possis adversns
Licel ad proinovendum quselibet opera pietatis aliorum machinamcnla firmare; illo insuper atl
prompla debeat imperialis celsiludo consistere, in ttiam fortitudinem accedenle, quod in ioco vicino-
liis lamen qnse firiei causam coniinent speramus rum haereticorumcaihoiicos amodo vicinos hahebis,
eam,proul eliani exopiamus, voliintariain invenire. et lales quorutn obsequia doroi tnilitioequegratio-
Sane cum in provincia Narbonensi hseretica dudum siora libi esse polerunt quam illoruni.
peslis usque adeo pullulassel ul veltili cancer ser- Daitiin, ul supra.
pens paiies eiiaro limeretur finiiiinas infeclura, ln eumdem modum scripium cst illuslri regi Ca-
quinimo in aliqttihus infecissel, muliifarie multisque sleilw
niodis eam secunduin tradiiam nobis a Dominosan- D CXXVf.
cti Spiiilns discipliuam laboraverimus abolere, iia ABBATiBUS ET ALIISECCLESIARUM IN PAR-
TR.ELATIS
quod post multorum pradiciuonuii et exhoiiatorura TIBUSNARBONENSIBUS, BITERRENMEUS, T0LOSANIS
ET
instaniiam (89), posl occisionein deniqtie viri jusli, ALBIGENSIBUS CONSTITUTIS.
qui a nobismissusad ipsosgloriosiusdeniutncreditur De bonis hwrelicorum confiscalis.
occisus profecisse quam vivus, novissime fide ttia- (Dalum, ul in aiiis.)
gnus el niimero calholicorum exercilus per inspira- Optaveramus ut orthodoxu; lidei subversores, qui
tioneiu divinam et solliciludinem aposlolicam con- se in parlibus vestris a coininunioiie Ddeliumpraci-
gregatus, de ipsis mirahiliter iriiiinphavil, captisqtte deruni, non solum eaquae sua dicebant, lisereticam
fere qtiiiigunlis tum civitatibus, ttmi castellis, qum pravilatem imilando, non perderenl, sed atl puri-
per possessossttos diabolus babilabat, Spiritui pa- latem catholicam redeundo, nobiscum jn cliaritate
racleio in repleiis suis sanctum esi ibi bahiiaculum ac pace qusenoslra sunr eriam possiderenl. Verum
repaiiiiuin. Cum igitur lerra ipsa laliicr ab bscrelica quia, propier inipceniiens cor eorum, super iniqui-

(88) Vide cpist. 121, 123, (89) Vidde supra lib. n, c.pisl. 29.
155 INNOCENTIlIII PP. REGESTORUMLIB. XII. I5S
lates suas Dominus de coclo prospexii, ad extermi- A CXXYHI
liaiionem suam rerumque ptiblicaiionem suarum EISDEM. -i-*l'.
secttndum consiituliones civiles ei canonicas esl >)esimili argumeitlo.
processum, ut, quemadmodum scriplum est, impio- (Daltitn, ut in alia.)
rum spolia jusii lollanl, el diviiias thesaurizent Aileiidenies devolionem dilccti filii nobilis viri
ijisorum. Licet igitur ea, quaeapud vos quidam lioe- Bucliardi, qui oiihodoxae lidei, elc, ttl in alia
retici deposuisse dicuntur, sicul et aliae res eorum, usqne recusarint, seu eliam alias imlebite nobilem
pro conftscaiis sini merilo computanda, quia lamen offenderil memoralttm, elc, ulinalia, itsqueprocure- -
Chiisiianoe religionis non esl ex occasione legalium lis, tnatrem et ejusdem nobilis viduam, cujus ipse
pracepiorum oblentu cupidilatis lioc fieri qnod po- solus quasi, jelc, usque injusle moleslanlemeam-
lius causa debei correciionis impleri, universitati dem appellalione remota disiriclione simili facienles
veslra per aposiolica scripla pracipiendo nianila- ab ejiis.indebila molestalione cessare. QuQtJsi non
mus qnalenus ea quae penes vos ab lifcrciicis smit omnes, elc, dtio veslrum, etc
deposita, nisi forsan ad hoc pramonili sine dila- Dalum, ul in alla.
lione curaverinl ad Ecclesiaeunilaiem redire, utsic
CXXIX.
de miseralionum Domini muliitudine sil cum eis I
ETMILITIBUS QUl CUMNO-
inisericordia facienda, dilcclo filionobili viro Simoni KOBIL1BUS VIRISBARONIBUS
BILIVIROSIJIONE DE MONTEFORTI DE SIGNATORUM
de Moiitefoiii, cui lerra de bujttsmodi |)estilentium
EXERCITU REMANSERUNT.
sordibus expiaia novileresl cornrnissa, ciim consilio
cl inandalo legalorum nostrorum assignare ct tra- (Inducuntur ut assislanl Simoni de Monle[orli.)
dere procuretis, in pios tisus pro publicis ejusde.m (Laterani, ldibus Novembris).
Devotionem vestram dignis in Doniino latidibus
terra uiililalibus expendenda.
ul in atiis. commendamus quod oiibodoxae fidei zelo succeiisi,
Dalum, eonlra nostra fidei subversores lam pie quam stre-
CXXVII.
ABBATI SANCTIVICTORIS, ET SANCT.E CENOVEF.U ET nue cerlavistis, ac recepto mirabili de ipsorum con-
tritione triumpbo, lerraque dudum a praambulis
SANCTl VICTORIS PRIORIBUS PARISIENSIBUS.
Anticbrisli possessa ad fidem Jesu Chrisri redacla,
Vt tueanlur Roberlum Malivicini.
in defensionem ipsius cum dilecto filio nohili vlro
(Lalerani, u Idtis Novenibris.) Simone de Monleforli, cuj'usest commissa regimini,
(90) Attendcntes devotioneindilecti filii uobilisviri atiendendo prudenter quodnon minor
Roheiii Malivicini, qui oiihodoxac fidei zelo suc- remansislis,
esl virtus quam quaerereparta tueri. Quia igiiur fi-
census contra peslilenles hserelicos non solum lau- Q
non pttgna coronat, nobiliialem vestram roga-
dahiliter jam piignavit, verurii eiiam conslanier nis, mtts attenlius et moneirius, in remissionent vohis
disponil amodo ad ipsorum exierminationein inlen-
peccaminum injungentes quatenus laudabiiepropo-
dore, rerram de qua per manum Domiuisunl depulsi sirum vestrum laudabiliori srudenre persevernniia
cuin aliis caiholicis habilando , dignum duximus
eum pro ecclesiaslica libcrrale pugnantem Ecclesiae coronare, ad protegendum eamdem lerram prafalo
nobili viriliter assislaiis, expensis conlenli a proxi-
palrocinio confovere. Qtiocirca discretioni vestra
mo Pascha deinceps, donec novum auxilium, quod
per apostolica scripta mandamiis atque pracipimus vobis el ei, danie Domino,
si
quatenus quis eum ac socios suos in his quse pa- mullipliciter procuramus
cifice possidebanl cum. iter arripuerunt ad bujus- iransmiltatur,
Dalum Lalerani, Idibus Novembris, pontificalus
inodi Dei serviiium exsequendum moleslare pra-
nosiri aimq duodecimo.
sumpseril, atil ea quae sibi tenentur reddere solvere
recusarint, seu etiam uiiicam ejus filiam auferendo cxxx.
nobilein offenderit memoralum, vos eum ul ab eo- ABBATI ET PRIORI SANCTI VLCTORIS, ETRRIORL SANCTJ3
rum omnino vexatione desistal, et de damnis ac: TV GENOVEFJ: PARISIENSIS.
injuriis irrogatis salisfacial comperenter, eisdem De eleemosynisconcessis piis locis,
per censuram ecclesiaslicam sublalo appellalionis . (Laterani, IVIdus Novembris.)
obslaculo, sicut j'uslum fuerit, compellere procnre- (91) Prasenlium vobis auctoritaie mandanms
lis, matrem el sororem ejusdem nobilis viduas, qua- quatenus eleemosynas piis locis a nobili viro Ro-
rum ipse solus quasi posl Deum lulor el cuslosi berlo Moiavicinoei matre sua provida pieiate coti-
exisiit, in jure proprio defendenles, et quemlibet cessas faciaiis a locis ipsis aucroritaie nostra
injusie moleslanles easdem apjiellatione remota di- qtiam jusle lam pacifice possideri, conlradiciores
striciione simili facientes ab earum indebita mole- per censuram ecclesiaslicam appellatione postpo-
stiHione cessare. Quod si non omnes, elc, duo ve- sita compescendo. Quod si non omnes, etc, duo
slrtim, etc veslrum, efc
Daium Laterani, n Idus Novembris, ponlificatusi Datum Lalerani, iv ldus Novemb. anno duode-
nosiri anno duodecimo. cimo.
(90) Vide infra episi. 150, 131, 133.
(91) Vide snpra episl. 127 et infra cpist, 153, 154,^155,
157 PONTIFJCATUSANNO XII, CHRiSTI 1239. m
CXXXI. A Eaproter, dileclaein Chrislo filioe,veslris juslis pe-
A
ABBATI CISTERCIENSl APOSTOLICE SEDISLEGATO. lilionibus anniieiHes, eleemosynas quas nobiiis vir
De quodamprivilegioconcessoR. Malovicino. Robeiius de Malovicinoel maler ipsius vobis pieia-
(Dalum, ut in alia.) lis itituitu cotuulerunl, el alia bona Ecclesioe ve-
(92) Profeclurus ad habitandum dileclus filius tra, sicul ea jusie ac pacifice possideiis, vohis et
nubilis vir Rob.eiiusMalusvicinus lerram ab hoere- per vos eidem Ecclesioeauciorilale aposlolica con-
licis nnper incolis expialam, nobis humiliicr sup- firmamus et prasemis scripli patrocinio communi-
plicavil ul aliquem clericum religiosum vel soecula- mus. Ntilli ergo, elc, hanc paginam noslra conces-
reni per luani faceremussibi solliciludinein depulari sionis infringere, etc, usque incursurum.
eujiis consilio, quandiu in lerra ipsa morabitttr, ad Dalum, ul in alia.
salutcm animarum suarum in eonfessionibuset hu- cxxxv.
jusmodi tam ipse quam cjiis uxor utatur. Nos igilur GALTERO PRESBVTERO ECCLESIjE DECORBERON.
annuentes hujtisinodiproposito picratis, discreiioui De eodem argumento.
lutc pcr aposiolica scripta pracipiendo mandamus (Datum, ut in alia.)
(Uiaienuspelilionemsuam in hoc, proul expedire Cum n nobis peliiur quod juslum esl el honeslum,
coguovcris, ciim consensu dicecesani episcopi au- B P. tam vigoroequitatis qtiaui ordo exigit ralionis ui id
cioritaie nostra non differas adimpfere. per sollicitudincmoflicii nostri addebilum perdu-
Dalum, ut in alia. catur effectum. Eapropter, dilecle in Doniiuo fili,
CXXXII, luisjusiis pelitiouibus annuenles, cleeinosynas a
ABBATI DEVALLIBDS CISTERCIENSIS ORDINIS. ' nobili viro Roberto de Malovicino tihi pictatis oh-
Vl accedal ad Simonemde Monieforti. leniu collaias ei alia bona Ecelesia; liioe, sicul ea
(Lalerani, v Idus Novembris.) juste possides et quietc, aucloriiate apostolica con-
Cuin dilecms filius abbas Cislerciensis A. S. L. firinamuset praseniis scripti pairocinio eorotnuni-
libi dare providerit in mandalis ulad lerram nupcr mus. Nulli ergo, etc, lianc paginam nostra, elc,
ab hserciica pravitate mundalam accedas, dilecio nsque incursurum.
lilio Simoni de Monleforti, cttjus est commissa re- Datum, ut in alia.
gitnini, aliis ibidem ad Dei serviiium residenlibus CXXXVL
sahitare consilium prahiturus, discrelioncm luam ARELATENSI ARr.HIEPISCOPO ET SUFFRAGANEIS EJUS.
monemus allentius el lioria.mur, per apostolica libi De negotiohcerelicorum.
sciipia mandantes qualenus ad exsequendtim opus (Laterani, ni Itfus Novembris.)
htijusmodipielalis secnnduinabbatis pradicli moiu- Gloriantes hacienus iu malitia el in stta iniqtii-
lioiiemaccedere non posiponas. tale poienles deslruere tandein incipiens manus
Dalum Laterani, v Idus Novemb., anno duode- Dei, miraculose jam fecit eos de suis labernacuiis
cimo. emigrare, duin eo lerram populi sui miseiicortliter
CXXXIII. emundante, peslis haereticoepravitatis, quoeserpens
N0B1LI VIBO ROBERTO DEMALOVICINO, MATRl ET UXORI ul cancer Provinciam pene totam infecerat, mortifi-
EJUS. cala depellitur, caplisque in potentissima nianu sua
Ejttsdemargumenti cum epislola 130 numerosis castris er civilaiibus quas per possessos
(Lalerani, v Idus Novembris.) a se diabolus habitabal, in locis expulsorum haere-
Solet annuere sedes aposlolica piis votis el Iione- ticorum Spirilui paraclcio per replelos ah ipso san-
siis peientium precibus favorem benevolum imper- cium hahiiacuium praparalur. Super quo laudes et
tiii. Eapropler, dilecli in Domino lilii, vesliisjuslis gratias Oinuipotenli referimus qttod in tina eadem-
i;clitionibusaniiuentes,eleeniosynas piislocis avobis que misericordix. suaecausa duo (lignaius est jtisli-
chariiativecollalas, sicut cas locaeadenijustepossi- liae opera exercere, ira periidis faciendo dignani
denl etquiele, ipsis auctoritate aposiolica confirma- D i supervenire perniciem ul quam multi fideles meri-
niiis el prasenlis scripli patrocinio communimus. tain assequerentur ex ipsortim exterminalionc mer-
Nulii ergo omnino hominum liceal hanc paginam cedem, cuni etsi eos in solo spiriiu oris sui potuis-
nostra confirnialionis,etc., usque incursurum. set quandocunque conierere, suorum lamen exer-
Datum Lalerani, v Idus Novembris, pontificalus citui signatoruin in iliorum contrilione dignatus sit
fiostri aimo duodecimo. salulis causam imo salvalionisoccasionempraberc:
CXXXIV. quo nuper sub nostrorum magisterio legalorum de
HONIALIBCS PARRASII ClSTERCIENSIS ORDINIS. ijisis mirabililer triumphanlc, diiecius filius nobilis
Ejusdemargumenli. vir Simoii de Monleforti, vir utique] slrenuus el ca-
(Datum, ul in alia.) tbolicus, lerris a quibus illi depulsi sunl provida
Juslis pelenlium desideriis dignum est facilem esl deliberaiione prafeclus, ul per prudentiani ej'us
nos prabere assensum, el vota quoe a ralionis ira- in his quaegesia sunl vel gerenda negolium pacis
mite non discordant effectu proscquenle complere. cl fidci possit ihidem efficacius promoveri. Quia

(92) Vide supra episi. 127,


159 INNOCENTHiil PP. REGESTORUMLIB. XII. 1(J0
igitur, elsi tantocpielalis initia prospere hucusquc A ii. In eumdem modant*VtiunUno arcliiepiscopo ct
processerint, fine lamen non suut adiiuc necessario sttffraganeis ejtts. In eumdetn modum scriptum est
solid.ua, fralerniialem veslram rogaudam duximus Vicnnensi archiepiscopo el snffraguneis ejits. lh
altcnlius el monendam, per apostolica vobis scripta eumdem modum Aquensiarchiepiscopoel suffraganeis
pracipiendo mandantes quatcnus apud subdilos ve- ejus. Jii eumdem modum Narbonensi archiepiscopo
siros sttidio seduk'. pradlcationis et exhortalionis et suffraganeis ejus. In eumdem modum Lugdunensi
iiistelis ut ad reliquias hujtis pestis penilus exsiir- archiepiscopo el snffraganeis ejns. ln eumdem tno-
pandas, cum ad simililudinem hydra, quse locu- dum archiepiscopoEbredunensi el suffraganeis ejus.
plciior feiiur fieri damno capitum gravius possent, In eumdein ntodum Auxilano archiepiscopo cl ittf-
si negleclae fuerinl, reviviscere, lam per se quam fragancis ejus.' In cttmdem fere modum Albiensi
per sua ohseijiiiuniDeo devotum el auxilium Eccle- episcopo. In enmdem moduin Rulhenensi episcnpo.
siooopportunum impendanl, scienlcs reinissionem In eumciemmodumepiscopo Agennensi. In eumdem
pcccaminum a Deo ejusque vicario univcrsis indtil- modiiMCatitrcensi episcopo.
lam qtii oiihodoxse fidei zelo succensi se ad opus CXXXYII.
accinxeriiu huj'usinodi pielaiis, ul eis labor tam CONSBLIBUS ARELATENSHIUS.
sanctus ad operis saiisfactionem sufliciat snper illis Sitper cxstirpalione hwrelicorum.
oflensis pro quibtts cordis conlrilionein el oris cou- (Lntcrani, m Jdtts Novembris.)
fessionemverainobtulerinl vero Deo.Cuinantem pro Glorianles hactenus in malilia, etc, ul in prima
fratcina dcfcnsionepugnanlesa fralcrnis dcceat inju- ttsque solidata, iiniversitatem veslram rogandam
riis expediri,voIumuselmandainus ulsi qtiinobilium, (ittxiinus el monendam, in remissionem vohis pec-
cloricoriim, seu cliam laicorum conlra pesrilenies bu- caminum injungentes quatenus ad reliquias hujiis
jusmodiprocedenriumadprastandasusiirasjuramenlo peslis penilus exslirpandas, etc, ut in alia usque
icneniur aslricli, credilorcs eorum in vestris dicece- rcviviscere, lam per vos quain per vesira obse-
sibus consliiutos, cum ah ipsis fueriiis requisiii, per quiutn Deo devoUimclauxilium opporlunum Eccle-
cciisuram ecclesiasticam appelialione poslposita siae iinpendalis, scienres, etc, usque vero Deo.
conipcilatis ul eos a juramenlo penirus ahsolvenles, Qtiiipropterexpergiscimini, boni filii, el ad palmani
iil) ustirarum penitus exaciione desislant. Quod si bujus gloriosi cerlaminis fcstinaie, piaqtte posniten-
qttis ]tiam credilorum ad solulionem ipsos coegerit tia ducti quod ram secundis ejus principiis neglexe-
nsurarum , eum ad resuiuendas ipsas, postquam ritis iiilercsse , felicissimo fini vestram studeaiis et
fucrint persolutse, simili censura sublalo appella- Q „ operam ei praseniiam exhibere; quia, cum evange-
tiouis ohstactilo coarctetis, credilores lalium quam Iicus.relribulor iilis oequaliter relrihueril qui novis-
diligoniius poleritis inducenles ul icrminos ad solu- sirne -venerunlin vineam el qui primo, licet hi qui
lionem dchilorum prafixos, donec illi Iabori vaca- cerpcruiH forsan amjilius laborarint, pracedenlibus
verint bujiismoiii pietalis, elongenl; quo sic de- lamen aique sequenlibus par merces pro pari devo-
inum rclribuiionis eorum gaudeanl participio quo- lione reddelur.
rumccrtamen.lali proinoverini adjumento.Praterea, Dattiro Lalerani, ui Idus Novemhr., anno duode-
cuin non absonum videalur ut qui publicam eausam cimo
gerunl, publicis stipendiis siislenteniur , universos In cumdemmoium Avenionensibus consulibus.In
clcricos per veslras diceceses consiituios eflicaciier ettmdemmodum consulibus Sancti jEgidii. In eum-
moneaiis, in reinissionem sihi peccaminum sua- dem modum cotisutibtisNemausensibus.In eumdem
dcnles , quatenus cum pradictse lerra deseriae sinl modumconsulibus Montispessulani.In eun\dem mo-
ct vastatsc, niquead defensionem ipsarum sumptus dum nobili viro Amalrico ct civibns Narbonensibus.
sint non modici nccessarii, aliquoiam de suis.pro- In ettmdemmodttm consulibus Terasconensibus.'ln
ventibus partem ad ej'us susienlationer!) transmil- eumdem[ere modutn scriplum est nobili viro Folcal-
tant, depitttitis aliquibus viris providis el fidelibus ~
rj cariensi comili. In eumdemmodum nobili viro co-
ad eleeinosynam hujusmodi colligendair, qui colle- miti Saiicio. In eumdemtnodum nobili viro comiii
ctam assigneiu sicut pradicii legali duxorinl dispo- Sctvoyw.In eumdem modum nobili viro comiii Ge-
ncndum. Quia igiiur apud eos districlio forsan pro- bennensi. In eumdem modumnobili viro comiii Sle-
ficicl leniporalis a quibus super hoc spirilualis phano. fn eutndem modum nobili viro. comiti' W.
inductio non admiltilur, iljos qui supcr Judreos in Maliscov.ensi.
vestris dicecesibus permanenles habere noscunlur CXXXVIII
dominium temporale diiigenter iuducere procuretisI EFISCOPO SEGUNTINO.
ul eos inducant et tradila sibi potestale compellanl Indicilur ei purgalio super quodam facinore:
quod suis debiloribus in bujusmodi Dei obsequium (Laierani, vni Kai. Decemhr.)
piofociuiis omnitio rclaxent usuras et lerminos ad| Olim nobis per luas lilteras iuliinasli quod cuni
exsolvendum sorlem prafixos, si fieri poiest, prore- te prasenre archipresbyter quidam missam in-sua-
giiil coiiipetenter. ccclesia celebrarel, el populi multitudo in choruni
' Daiuin Laterani, 111Idus Noveiub., ponlificaluss canonicorum el usque ad altarc se ingcrerel impor-
noslri anno duodccimo lunc, lu diligenicr monuisli ministros ut lurbaiii
1G1 PORTlFiCATUSANNO XII, CIIRISTI 1209. 162
irruciHcm arcerenl, qualenus sic diviua possent A ^ ipsam cxaminari cuin diiigeiuia fncicntihus, exnmi-
liberius officia celebrari. Quibus id efficere non nalores ipsius nobis fidelirer retuleruni quod untis
valentihus, existimans quod super hoc libi maj'orem lanlum de visu deposuit, alii de audilu. Duo vero
revereniiam exhiberent, popttluni arcere acceptoi cbirurgici el unus physicusjuraiidixerunl quori nnn
haculo incoepisli,quosdam itnpellens, quosdamper- ex percussione, sed indiscrela incisione obieriU
cutiens leviier , quosdam terrens, ut sic saliem op- juvenis menioratus. Nos igitur inler culpatn et ii;fa-
portunilas praberetur sacris officiispcragcndis. Alii miam disiiuguentes , quia cuipa probata non cst,
siquidem tecum perculiebant ctini baculis populum luoe te conscieiitise relinquimus quoad Deum , <;t
repellendo : inter quos juvenis quidam in capile super infainia quoad homines ita libi duximus pro-
dicitur fuisse percussus, qui poslea per menscm videndum ut ciero et populoconvocalis chirurgico-
santis nppnrens, et indiHerenlerurcns cihis et pori- rum er physici lestimonia publicenlui', qtii ttiain
hus universis, ad lapiries ferendos er calcem in die- videntur iniiocenliam expurgare; ul cum infatnia
bus Maii, protH sibi expediebal, locavil operas suas conquicvcril,ponlificaleofiiciutnliberius essequaris,
ad vincas fodiendas, intraris nihilomiiius halnca et danles vcnerabili frairi noslro episcopo Segobiensi
tabernas. Posl iricesimum vero dietn ad sugaeslio- et dileciis filiis Palenlino eleclo et archidiacono
nein quoiutndam, te quidem inscio et ignaro , qui- "B Septempublicenst Segobiensis dioecesisin mantlaiis
dam medicusimperitus et senex carnetn capitis (.'jiis. . ut si quis super Iioc le prasumpserit lemcre mole-
et testam secuit indiscrele, licel niilluni percussio- slare, ulab htijusinodiprasumpiione desistat moni-
nis signum in capite appareret. Quern in setiione lione prsemissa per censtiram ecclesiaslicam appel-
illa quatuor supervenientcs medici erravisse dixe- lalioue remola coinpescant.
runt, asserentes hujusniodi seclionem iiidiicere cau- Daluin Lalerani, vin Kal. Dcccmb., poniificalus
sam mortis. Juvenis autein quarla deciina die post noslri anno duodecimo
sectionem eamdem dieni clausit exlremum : post CXXXIX.
cujus obitum in populo rumor insonuit quod ex EPISCOPO SEG0BIENSI, ETPALENTINO ELECTO , ET AR-
percussione lua mortuus fueral homo ille. Quaequi- CUIDIACONO SEPTESlrUBI.ICEN-Sil-EGOBIENSI DIOECESIS.
deni infamia, sicut firtniter pcr easriein lilteras in- De eadem re.
limasti, a personis vilibus , seniulis atque malevolis (Dalum, ut in alia )
dignoscilul• initium habuisse. Unde humiliiaiis Olim per litieras suas significavil nobis vencrnbi-
causa.licet lua le conscieiUianiinime reprehende- lis fraier nosier episcopus Segiiniinus qtiod ciun,
rel, abslinendum duxisti a celebralione niissarttm Q co prasente, archiprcsbyier quidani missam iu sua
donec super hoc nostra reciperes beneplacitum vo- ecclesia celebrarei, el populi muliiiudo in choruiii
Iuniaiis. Nos aulem dilecto filio Toletano clccto canonicoruinei usque ad altare se ingereret impor-
nosiris dedimus litteris in maiitfatisut inquircret liine, ijise minisiros monttii diligenler, elc, in eitm-
stipci hoc diligenlissime veriialem, et si ei de pra- dem [ere niodum ut in alia usque suborlus , oblorii-
missis conslaret, libi daret liceniiam cum limore tores, elc. fere in eumdcm modum ttsqttedifferret.
Jiei divina ofQciacelehrandi, injttngens eiiam tit de Prafalus vcro electus, sictu ex liltcris ejus accejii-
cneiero studiosius vacarcs operibus pietalis, pro eo iiuis, eic, usque pttblicentur. Quocirca discreiioui
quiilem quod verbuni Apostoli niinus provide ob- vesira per aposlolica scripla mandanius qualeiius
servasli dicenlis: Oporielcpiscopitmesse non perctts- in eotleni ncgoiio juxta prascriptam forinam procc-
sorem(I Tim.iu), cum etsi non illum, alios lamen dere procurciis. Si quis auiein super ltoc eiim
leviter percussisse dicaris, ex quo riimor hujusmodi temere molestare prasumpseril, ul ab liujusmorii
csl stihorlus; obloculores insupcr el iiifainaiores prscsumptione desislat moniiione pramissa per
luos, ul ab bujusmorii prasumplione desislc-renl, censuram ccclesiasiicam appellatione postposita
monitione pramissa per censurani ecclesiaslicam compescatis. Quod si non omues, clc., tu, fraicr
nppelhtlione remota compellere non differrei. Proe- D cpiscope, cuni eorum nliero, eic.
falus vcro electus, sicut ex litieris ejiis accepimus, Dalum ut in alia.
nostris volens obedire mandaris, accessil ac Eccie- CXL.
siam Seguniinam, cl ab omnihus cattonicis quos CONSTANTINOP0LITANO PATIIIARCH.E.
ibidem invenil amicis ct inimicis luis jiiramenla Cassatur promissio facta Venelis.
exigciis, ab unoquoque super, pradicro facro rei (Lalerani, IXKal. Decembris.)
verilalem diligenlissime inqttisivii: et quse dixerat (95) Sicutea qusecirca Ecclesiasvcl ecclesiaslicos
in scriplis redigens, licel jurisperiti et quidam cpi- viros «ircumspectioneprovida disponuniiir, aposio-
scopi ci consulerent ut tihi liceniiani concetleret iica dignumest aticlorilale fulciri, sic illa qtise pra;-
celebrandi, quia tamen ei consultius visum fuit ttt sutnptuosa lemeritale neqtiiler atlenlaiilur , ejus
negoiium ipsum ad nos inslruclum rcmilteret, tli- magislerio convenil in slalum reciiludinis revocari.
cla canoniconini el aliorum suo sigillosignata nobis Cum ergo, sicutaccepimus, dum per Veneliastrans-
destinare curavit. Cseterum nobis inquisilionem iium faciens ati ConsiaiUinopolilanani Ecclesiain

(93) Vide sttpra episl. 10S, ei lib. n, episl. 77


1153 INNOCENTH111PP. REGESTORUMLIB. XIL 104
properarcs, cl Ycncli tibi passagium deneganles, .S. CXLIV,
ad perjurium le conseqticntcr urgendo, qiti nisi atl ARCHIEPISCOPO ERACLIENSI ET SALIHBRIENSI EPI9C.0P0,
Ecclesiain Constaulinopolilanam accederes, crc-di- ETDEC.ANO DE BLAKERNA CONSTANTINOPOLITAXO
loribus salisfaccre non poteras de pecunia muluala Eis coiiimiltiturexseculiocujusdam sentenlioi.
super coufirinalione quaruimiam Ecclesiarum quas (Datum, ul in aliis.)
Constantinopoli delinenl coaclione mtilliplici quori-
dam exiorserint pnblicum inslrumenlUin, nos ho- fYenerabilis fraier noster Conslanlinopolilanus
jieslali ecclesiaslicoeprovidere volenles, praserttiinn palriarcha nostro apostolatui reseravit qttod ctun
aticioritate decernimus instrumentum ipsum per lioniiiics.de Spigant, ubi iuinquam episcopus exsii-
lnijiisinodicoaciioneinextoiium virihus onnilno ca- lit, dari sibi episcopum poslularent, idem boc fa-
rere. Nulli ergo, etc, hane paginam noslra difli.ii- ce.re meruens absque nosrra licentia speeiali, ad
tionis iiifringeie, eic, usque incursurum. eonim insianliam episcopalui de. Pario commisit
Dalum Laterani, ix Kal. Decemhris, anno duode- eosdem. Ctimque poslmodum episcopum de Pario
cimo. accedenlem ad ipsos admitrere recusassent, in
CXLI. ipsos post admonitionem ssepiusiteratam patriar-
EIDEM. B cba prafalus excoinmunicaiionis senlenliam pro-
De decimis solvendis. mulgavir, quam auctorilaie peiiil apostolica con-
(Daluin, ul in alia.) firmati. Quocirca discrerioni vestra per aposlolica
Sacrosancta Romana Ecclesia devoios ei humiles scripla mandamus quarenus diclam excoinniuiii-
filiosex assuetoepielalis oflicio propensius diligcre cationissenlenliam, siculralionabiliter esl prolala,
consttevii, el ne pravorum liominum molesliis agi- faciaiis aucioriiaie nostra tisque ad salisfaclionem
tentur, eos lanquum pia mater suoe proXcclionis condignam appellalione posiposila firmiler obser-
munimine confovere. Eapropter , venerabilis iri vari. Quod si non omnes, eic, duo vcslrum, eic
Chrislo fratcr, luis juslis poslulalionibus inclinali, Daluni, «I in aliis.
praseniiuin libi aucloriiate concedimus ulabeccie- GXLV.
siis-tuoe dicecesiscatheriralicum exigere valeas, et EISDE51.
per censuram ecclesiasiicatn appellalione poslposiia De monasteriis palriarchalibus.
Gra.cos cogere ad decimas lihidehitas persolvendas. (Laterani, ix Kal. Decembris.)
Nulli ergo, elc, hanc paginam nostra concessionis Ex conquestione venerabilis fralris nostri pa-
iiifriiigere, elc, usque incursuriim. lriarchse Conslanlinopolitani ad nostram noveriris
Datuin, ul in alia. ~ audientiam pervenisse quod quidam lam cleiici
CXLH.
EIDEM qtiam laici in patiihus Romaniae qua;dam pairiar-
chalia monasteria contra justiliam delinent in ejtis .
Arma non esse tribuenda iitfidelibus. el Ecclesisesusepraiudicium et gravamen. Quocirca
(Dalutn, ul in alia.) discrelioni vestra per aposiolica scripia mandamus
Cum avariiiiCfervor in lanlum animos quoruni- inm clericos qtiam laicos memoratos ul
quaienus
dain aceenderit ut, sicut noslris esl auribus inlima- monasleria
patriarchaiia , videliccl quse ad patriar-
tum, ligna cr arma prohibila in Alexaudriam dc.fe- choc jurisdiciionem de jiire speciant, eidera sine
raiU, per qttsein injuiiam nominis Christiani subsi- difftciiltatequalibel reslituaiil, ul tenentur, nioni-
dia iufidelibus stihministrant, fralernitaii tttse pra- lione pramissa per censurnm ccclesiaslicam appel-
scnlium auctorilale conccdimus qualenus hujustnorii latione
postposita compellaiis. Tesies autera qui
lihi suhjccios ut a sua super hoc remerilaie desi- fuerint nominaii, eic
Quod si non omnes, elc, iluo
stant moniiione praniissa per censuram ecclesiasii- vcslrum ea nihiioniinus
exsequaiiiur.
cam appcllalione remola compellas. Nuliiergo, etc,
DalumLaterani, ixKalend. Decemhris, ponlifica-
lianc pnginam noslra concessionis, etc, usque iu- tus nosiri anno duodecimo.
c.ursuruni. y.
CXLVI.
Daiuin, ul in alia. ARCU1EP1SC0P0 ETDECANO ETP. DELAGERIO CANOMICO
CXLIlI.
EIDEM. REHENSI.
De exemplionearchiepiscopiPatracensis. Exsecuiortu super quadam Ecclesia.
(Lalerani, ul 5n prima.) (Laterani, m Kal. Decembris.)
Requisivil a nobis lua fraternilas an vcnerahili Cum dilecli filii magisier D. el H. procuraior
frairi nostro Pairacensi arcbiepiscopo sil a nobis pri- G. presbyteri ad sedem apostolicam accessisseit,
vilegium exeniptionis iiidultum. Super quo fralcr- dileclum filium nosirum Guidonem Sancti Nicolu
nilali rure insinunrione prasenlium innotescal nos in carcere Tulliano diaconum cardinalem ipsis con-
cidem archiepiscopo nullum exemplionis privile- cessimus auditorem. Coram qtio inagister proposuit
gium conccssisse. Ipse tamen constanrer. asseruit mcmoralus quod cum olim in forma communi pro
coram nobis Palracensem archiepiscopum imme- eo bonoemenioiise Stiessionensiepiscopo, qui emn-
diale ad sedem apostolicamperiinere. dem ordinaral in subdiaconum , scripsissenius, et
Datuni Lalcrani, elc, ut in prhnct. poslinodum dicio episcopo nosiris nolcnlc obler.i-
18S PONTIFICATUSANNO XII, ClIulSTl 1209. 160
pcrare mandatis, idem contra ipsutn exseculorcs. :s A non probaril, nostras liiteras impelravil : qtii cau-
obiinuissela nobis, landein illis *qUodmandavinuis is sam sufficienler inslructam, prout superius est ex-
nolenlibus adimplere, dictus magisierad prasenliam in pressum, sub sigiilis suis nohis fideliterrcniiscruut.
nosiram iterato accedens, ad judices Caroeracenses ;s Undedictus G. a nobis humiliterposltilavit ut super
nosiras iiiteras impetravit, ut videlicci prafalumn jam dicla Ecclesia sihia praefaioepiscopo lunc le.n-
episcopum vel offlciales ejusdcm ad providendum n poris non suspenso canonice assignaia, prsesenini
ipsi juxia mandati nostri lenorem censura eccle- ;- ctim judices supradicli illum stispenriere non va-
siaslica coercerent. Qui allendenles rehellionem n lueriut fines maudati apostoiiciexceriendo,jamdido
ipsorum, a collalione beneficiorum lain cos quam n inagistro sileniium iinponenies, ipsum faceieuuis
dicttun episcopum tandiu decrevere stispensos do- ejusdcm pacifica possessione gaudere. Cum iginir
nec cssel supradiclo magislro in beneficio cotnpe- cartlinafis pradictus hsec et alia quae proposita
letiii provisum. Yeruni, cum illi poslmodum sibi li fuerant coram eo nobis plene ac fideliler retulisset,
vellent insttfliciens heneficium assignare, dicli jurii- nos altendenles prariictam suspensionis senleiuiani
ces super hoc veritate compeiia prafalam suspen- i- in etimriemepiscpputn ialam nullani penitus exsli-
sionis serUenliaminnovarunl. Unde prafaii officiales s tisse, prafato D. clerico super ipsa Ecclesia silen-
qttadragitita solidoset unuin modiunibladi assigna- - ^ lium duxinitis iniponendum, per aposiolica vobis
runt eidem nomine pensionis sub exspeciaiione he- scripia mandaiilcs quaienus quod a nobis est ralione
neficii competeniis; dicra tamcn senleiitia in suiss pravia diflinitum facialis auctorilale nosira firmi-
virihus permanetue, donec inanJatiim nosirum stt- ter ohservari, conlradiclores, si qui fuerinl, vcl re-
per provisione ipsius foret eflectui mancipnlum. belles per censuram ecclesiasticam nppellalione
Demtitnvcro, cummemoralits cpiscopus a Constan- posiposiia conipcscenrio.Quod si non omnes, clc,
tinopolitanis paiiibus ad propria rcmeassct, ei pcr[ lu, frnier nrchicpiscope, cuin eoruiii aitero, eic.
biennium morani fecisset ibidem, ipse dicta stispen- Dalutn Lalcrani, in Kal. Decembris, anno dtiode-
sionis senleiUia vilipensa', Ecclesiam quamdani va- tiuio,
caniem supradicio G. assignare prasumpsit. Quod ! CXLVII.
ctim innottiissei judicibus memoraiis, ipsi conces- FLLCONI PRIORI F.TCONVENTUI SANCTIMARTIX! ~~
sionem bujusmoriipenitus irrilanies, discrelis nian- CAMPIS PARISIENSIS.
davere personis ut diciain Ecclesiam, ulpoie dejurc; Adjudicctlureis medietasproveuluumEcclesiwS. Ja-
vacanlem, prafalo magislro auctorilate aposiolica, cobi de Cttrnificeria.
facerent assignari. Quorum rriandalumfideliler ex-r (Laterani, xm Kal. Januarii.)
*- Olim corarn dilecio filio nostro Benetiicto tiluli
sequeiHcs, ipsi eanidem Ecciesiain conlulerunt, elI,
luiic ahbas de Carlovoro pro soepefalo G. nepote. Sanctae Siisannoe presbytero cardinale, qiietn di-
suo in eoruindem nppnrens prasentia responsalis, leelis filiisarchipreshytero Saucli Jacobi Parisiensis
illorum factuin per quasdani cxcepiiones frivolasi et magislro II. proctiralori vestro concessiinusaurii-
nisus esi muliipliciier impedire. Sed idem magister lorem, idein proposuit procuralor quod cum vos,
uiiiiloiniiius ad j'uris sui liniionem conlra euindem, ad quos jus patronaius ecclesiaeSancii Jacobi per-
G. nosiras poslmoduni liilerns ad decanum et can- iinel, coram abhate Sancti Joannis de Vallcia,
torem Sancii Fiambaudi el R. de Sanclo Medardo i archidiacono el cantore Carnotensibus, judicihus
Silvanecrensem canoiiicuin impeiravii. In quorum delegalis a nobis, ineriieiatem proventuuin ejusden»
prasenlia cum essel hinc inde diulius dispulalum, cccle&iseSancli Jacobi peiisselis, [ad vestram fun-
parte altera proponente diclam Ecclesiam fuisse a dandain inientionem iiislrumenlum bonoememorise
suspensocollatam, et alia irinegante, randemlicsres Stepbani Parisiensis episcopi osienriistis, in quo
snper boe reciperc curaveruni, deposiliones eorum videbatur idem cpiscoptis inter caetera piofileti
suh sigiliis suis noslro aposlolalui transmittentcs. quod concessione aniccessorum stiorum et stta
Quare diclus magister nohis liumililer supplicavit j) JJ monasterittm vcstrum cum prascntalione presbyteri
ut pralalam Ecclesiam, concessione a sttspenso lnedielaiem omnium beneficiorum, quoepro preshy-
facia'nequaquam obslanie, facereious ab ipso, qui terio ecclesireSancli Jacohi ad presbyterum vclcjus
pro beiieficiuinobiinendo loiies atl sedem apostoli- ulililatein quoquomodoperveniutu, in eadem eccle-
cam laboravil, pacificepossideri. Ad hoc vero pro- siaobtinehat. Quod arcliipresbyler prorsus inficians
curalor pradicti G. proposuit ex adverso quod cum allegavit se vel ecclesiam suam nonnisi laiitum in
ssepefalus episcopus diclam sibi Ecciesiam cano- decem lihris annuatim solvendis ecclesiae vestra
nice contulisset, supradiclus magister per subdelc- pensionis ralione leneri. Cumqtie super hoc coram
gaios ab exsecutoribus quos obiinuerat conlra epi- pramissis fuisset j'udicibus liligatum, super eo
scopuin memoraium post appellalionem ad nos ra- utraque pars testes induxit. Verum, cum iuierim
tionabiliier intcrposiiam postmorium iri ejusdem se pars vestra proponerer se per diciiun archipresby-
fecii possessionemin ipsius gravamen indttci, ei, ut lerum cenlum solidis pentlente judicio spoliitiam,et
possct cuindem amplius faligare, atl pramissos j'ii- pars allcra nullam peniltis ralioiiem quare hoc fe-
dices conlra ipsnm super prafaia Ecclesia, quam ccrai allegaret, judiees archipresbytcro pracepe-
se meniicbattii'canonice assccutum, cttm itl posiea rtiiit ut usque ad cetium terminum solidos restilue-
1G7 INNOCENTHIII PP. RECESTORUMLIB. XII. 1C8
rel prataxaios : qui matuiiiio judicuin parere con- A . ei fitlcni peniius iKlhihciiilnm.Primo, quia in si-
lcmnens, excommunicaliis cxsiitit ab cisdem. Sed gillo eidem iipposilo-novaccra commista videbalur
archipresbytcro se poslinodum per conluniaciam anliqusc. Secunrio, quia logi cj'usdem sigilli lillerae
abseiHanie, cum jmiices de scnlenlia fercnria tra- non valebant, quanqiiam contra jinis auctoritatem,
clareni, prior Sancli Yieloris, archipresbyter Sancii sccnndiiinquori nihil debuit pendente judicio inno-
Severini, ei magisrcr P. Pulverel canonicus Paii- vari, dicium sigillum inier moras j'udicii fmtaium
s-icnsisquastlnm eis iitteras Irarisniisertinl, pcr ftierit el politum. Teitio , qtiia Parisiensis capiiuli
qnas injiingebanl eisdem ne in prajudicium jiiris- sigillum non crat cidem iristrumenlo appositutn,
diciioms ipsorum, qtiibus appellntioniscatisa super cujus consensus dejiirefuerat in concessionehujiis-
prariiclis cenluin solidis coininillebaliii' a nobis, in niorii requirentius. Quarlp, quia paucorum cano-
cattsa procederent vel aliquid slntiicrnnt in gravn- nicorum suhscripliones adnolatse videbantur in
tncn arcliipresliyleri meroorati. Seri judiccs aiten- ipso. Quinlo, qttia concessiones pradccessorum
denlcs nppellationis cansam a prariicla inleiiocu- Stephani Pnrisiensis episcopi, de quibus in eoricrn
loria inieiposiloe,quoelanlummodocominissa viric- iiistrutnento fil menlio, nullaleims apparcbanr.
liatur eisdem, negotiumnon contingere princlpale, Prascriptionem insuper ad reprobandum instru-
liiaxiinecum eo tempore quo archiprcsbyler procu- meiilum praedictum archipresbytcr memoratus ob-
rniorem miseral ad senientiain audientlam partes jccit. Sed, Iicet super iis omnibus fuisscl hinc inrie
non fiierinl secundarum lilterarum auctorilate ci- coram dictis jiidicibtts litigiUum, et archipresbyier
liilrc, iiislriinieiilo Parisiensis cpiscopi diligenter qiifp objetemt se nssererel probalurum, nihif tameu
inspecio, el ulriusqne parlis ralioiiibus inlellectis, ex ipsis probare curavil infra semestre lempus in
liabiio prudentum consilio , ssepediclum archipre- noslris litteris comprehcnsuiti.Quo iransacio, posl
sbylerum ad reddentluro annualim ecclesioe vestra duos menses prasenliam pratliciortim judicuir,
niedteialem omriium proventuum ecclcsioe Sancii adiens ailegavil pradicti episcopi concessioneiti
Jacobi conriemnaruut: qtiam scnlentiam prociiralor ipso jure viribus caruisse, cum non consiarct ml
vester petiit confirmari. Cum igittir hoec et illa hoc inlervenisse consensttm prcsbyteri eeclesi»
qtioearehiprcsbylcr ad iniptignandamlam interlo- aemoratse, qui requirendus non inimcriio ftierni,
culoriam qtiam diffiniiivam sentenliam judicnm cum ex boc ei prajudicium pararetur. Unde, cum
pradieloriim proposuil corain eo idein cardiualis super his et aliis partos non desinerent nllcrcari,
nobis fideliier relulisset, nos inleiiocutoriam stipra- jutliccs dc consilio pcrilorum vos el partem aiteram
diiinm, pro co quod juris ordine non servalo a ,P cum negolio sufficienlerinstructo ad sedem aposro-
diiobus lanluin judicihtts, ierlio se nullaiennsex- licam reniiserunt. Partibus iiaque propter hoe nu-
cusanlr, prolala fiterat, irrilam decrevimus el ina- pcr in nostra praesenliaconslitiuis , ciun archipre-
nem. Vcrum, qttoniamarchipresbyter aridifuiiilivam sbyler supradicla, qnseconlra inslrumeiilitm objece-
sciuentiam rcprobandam banc viam a nobis requi- ral, coram nobis eiiam iterasscl, arijiciens nihiio-
silus clegir ut inslrumcnltim Parisiensis episcopi, minus quod pradicla concessio per cpiscoputnahs-
quod seculi judices sentciuiam tulerant, non fuisse que presbyleri parochialis assensu erat invalida
jure sulinixum oslenrieret, dileclis filiis abbali judicantia, pnrs veslrn inter coelcra sie respondil,
SnnciaeGenovefae,el W. archidiaconoParisiensi ct qtiod super iis quse arcliipreshyter conrra instru-
tlecano Meldensi dedimus in mandalis ul audirenl rneiHumobjecerat noneral ulterius atidienrius,cum
qiicecunquearehipresbyiefi' memoralus conira instrn- illa nequaqttamprobaveril infra iempus prafinitum
iucnlum, infrasex inenscsposlquam forel cxhibiium a nobis. Sed et iliud pars veslra frivolum reputahal
corani eis ducercl proponenda, el si taie quid con- quod de consensu presbyteri, qui non interveneiat,
ira ipsum olij'eciuin csser forsiran er osrenstun arcliipresbyler ultimo inlroduxit, ciim nonprnbaudi
propier qttod merito reprohari deberel, ipsisenten- opiscopi concessioneminvalidain sed reprobandi
liam juriictitnprariiclortim, qtii fideni inslrumenli D ] solummodo iiislrtimeiUtimfacullas ei dudtimfueiit
scqiienles eamdem tuleraiil, snblalo appellationis reservaia ; maxime cum infm prataxali lemporis
olistactilo relrnctarent, ccelesia; veslra super me- spalium lioc proponere non curarii. IJis igilur ct
dietale provcnliium ecclesia; Sancti Jacobi perpe- nliis quffiutr.iqtie pars proposuii inlelleclis, tie fra-
luiim silentiuin imponentes, cuin per dcpositiones trtim noslrorum consilio sentenliam pradiclorum
tesliutn, qttas inspici fccimus diligenler, vel alio judicmn approbanlcs, arcliipreshylertim soepediclum
lcgiiimo modo niliil suificieiitcr conslarel esse pro- super niedielale omnitim. proveiHuum ecclesise
batum. Alioquin, cum archipresbyter nihil propo- Sancli Jacohi annualim monaslerio veslro reddenda
suisset aliud quod valeret conlra senleniiam supra- sentenlialiier diiximus condeinnandiim.Nulli ergo,
diclam, ipsieamdem auctoriiale noslra appellatione ctc, hancpaginamnostra diffinitioiiisinfringere, eic.
poslposila confirmanles, ipsam per censuram eccle- Si quis aulcm, etc, usque incursurum.
siasiicam facerenl inviolabililer observari. In quo- Dalum Laterani, xm Kal. Januarii, pontifieatus
riini poslmodum prasenlia parribus consritulis , nostri anno dKodecimo.
arcliipresbyter qusedam conlra prariiclum propo-
stiit inslrumentum , propter quoc asseruit nullam
(Q- PONTlFICAtOS ANNOXII, CHRISTI 1209. i'70.
CXLVHl. A fides fiebat non nuniniacontra ipsum, petiiioiiiejus-
DECANO ATREBATENSI. dem procuraioris nonduxitnus anriuenritini.Aliesta-
Consutta. tionibus ergo diligeuter inspeciis, inlellexinuis su-
Respondelur ad cjus
(Laterani, NonusJanuarii.) pradicla, supcr quibtis (ieminliatusfuernl episcopus
ecclesise meiiipratus, suflicieiilissiincfuisse probala, Unrie
Cum qnidam preshyleri Arrebatensis venerabilis fraler nosler Hugolinus, Osliensis epi-
aiiario miiiislranles, orarium utriqtte humero impo-
in modum crucis Ecopus,juxiaRomanoanioretn Ecclesieenohis et fra-
iieurio, iilud supra peclus dispo- tribus nostris in audiiorio rcsidentihus, euiiidcm
ttanl, publice proponenies quod qui aliter portant
excommunicalionis sunt vinculoinnodali, et episcopuni per sentenliam ab EcclesiaTtillensipror-
illud, sus ainovii, dantlo vobis liheram facultalcm aliuin
laiii ihidem qtiam in nonnullis ecclesiis in modum
vobis attclorilate
crucis orariuni a prcsbyleris minime praparelur , eligendi. Quocirca prasentium
a nohis lua de- inarulainusquatenus convcnientes in iiniini, saneti
quid' iu hac divcrsiiate lenendum sil
votio reqtiisivit. Snper quo devolioni tuaetaliler Spiritus gratia invocata, personam idoneam, quos
riuximtts respondenduni quod, licet invenialur in prodesse velit poiius quam praesse, ae lanto con-
concilioBracarensi ut sacerdos de uno eodetnque JJ grualoneri el honori.eiigatis vobis canonice in pa-
orario cervicem pariier et ulrumque humerum pre- storem. Alioquin venerahili frairi nostro Caialau-
el
niens, signum crucis in suo peclore praparet, si nensi episcopo dileciis liliis de Insula Cislercien-
sis et Flabonimontis Pramonslralensi ordinum
quis auiem aliler egerit, excommunicationi debiioe
sit subjectus, qttia lamen jttxla Ecclesise Romanse abbatibus Tullensi dioecesisnoslris damus litieris in
eonsueiudinemaliter observalur, lam Iioc qtiam iilo mandatis ul nisi infraqnindecim dies post eommo-
modo potest orarium a preshyteris absaue omni niiionem vobis ab eis faclam mandalum nosirum
exseeuli fucriiis pcr vos ipsos, ipsi vobis aucloritaie
culpa disponi(94).
Datum Laterani, Non. Januarii, anno duode- nostra sublaio cujuslibet appellalionis obslactilo
cimo. personam idoneaminepiscopum praferreprocurent,
CXLIX. contradictores, si quos invenerint, vel rebelles per
censuram ecclesiasiicapj conipcscemio.
CAPITULO TULLENSI.
Dalum Laterani, Non. Januarii, pontificalus no-;
De electioneepiscopu stri anno duodecitno.
(Latcrani, Nonas Januarii.) CL.
(95)lmpetirodudiim(Mahero)quondamvestro epi- C ^ ET DE INSULA
scopo super dilapidatiouealque perjurio el super co CATALAUNENSI EPISCOPO, CISTEBCIENSIS
etiain quod suspensus proponebatur divina ofiicia ET FLABONIMONTIS PR^JiONSTRATEN^IS ORDINUM AB-
ceiebrassea Gaufrido Tullensi archidiacono corain BATIBUS TLXLENSIS DIOECESIS.
nobis, venerabilibus fratribus nostris Cabilonensiet Ejusdem argumenii cum sttpertore.
Catalaunensi episcopisel diieclofilio priori Clareval- (Laierani, Nonas Januaiii.)
lensisubceiia formacommisimuscausam ipsam(90) Impelilo dudum... quondam Tuilensi episcopo,'
atiestaiiones quasdam post litem in nostra prasen elc, ul in alia, usque coram nobis, lihi, frater Cala-
lia super pradiclis ariieuiis legitime contestaiam launensis, et venerabili fralrl nostro Cabiioncnsi
receplas eisdetn iransmittciHes inclusas. Corani episcopis ac diiecto filio priori Clarevallensi sub
quibus postmodum parlibus • constituiis, iidem ju- ceria forma commisimus eausam ipsam, atiesta-
dices demuin lara atleslaliones ipsas quam liones quasdam.elc.wsijKeprorsusamovit, dandodi-
alias ab urraque parle receplas ab eis solemni- leciisfiliiscapitulo Tuliensi liberam facullaiemalium
ler publicarunl; et licet ambae partes a judicibtis eiigendi. Quare per nostras litteras eisdem dediinus
requisiise se velle in leslium personas objicere re- inpraceplisutco:!veiiieiuesinunum,etc, ulinalia,
spondisseni, lesres lamen.aliquos conira testes pro- j) j- usque honori, eliganl sibi canonice in pastorem.
ductos inducere neglexerunl, aliercatione inter Qnocirca discreiioni vestra per aposlolica scripta
ipsosexorta utra illarum prius tesles producere te- raandamus qualenus nisi ipsi infra quindecim dies
nerelur. Undeoum super hocinlerlocutoriamposlu- poslcommoiiilionem eis faclam a vobis niandatum
lareni, j'udices eidein supersedeiites negoiio, illud nostrum exsccuti fuerint per seipsos, vos eis aucto-
ad nos inslructum cum utriusque parlis atleslatio- ritate noslra sublato cujuslibet appellationis obsta-
nibus remiseruiH. Cuinque propter hoc nuper lami culo personam idoneam praferre in cpiscopum pro-
magister Poncius procuraior episcopi quam pradi- curelis, conlradictores, si quos invenerilis, vel re-
clus arcbidiaconus ad nostram prasenliam accessiVf belles per censuram ecclesiasticam compescentlo.
sent, quanquam procttrator ipse dilatibnem ad re- Quod si non omnes, etc, lu, fralcr episcope, ctiiu
probandos lestes ctun inslanlia postulasset, qtiiai eornm aliero ea nilnlominus exseqtiaris.
tamen episcopus coram j'udicibus memoraiis id fa- Datum Laterani, Non. Januarii, anno dtiode-
cere «egiexerai saepinsrequisiius, el per testcs ipsiusi cimo.

(84) Concil. Bracar. m, c. 4. (9G)Vide supra lib. v, episl. 13.


(85) Vide Richer. tih. m«chron. Senon. cap. 1.
PATROL. CCXVI. Q
171 I.NNOCENTHIU PP. REGESTOR-UM LIB. XlL 172
CLI. A oe frarrum nosrrorum consilio ita duxiiinis provf-
JUDICIBUS, CONSULIBUS, ET UN1VF.RSO POPULO BENE- dendum, ut propter hoc a prariictomm caslrorum
VENTANO. jure comes ipse non decidat, nec ei. obstei quod
Eis confirmalurrcmissiofidantiarum. quosdam subditorum suoruma j"ure ac serviiio et
(Laterani, ii Idus Januarii.) debilo fidelitatisabsoivil si ea quse iiijuncta fuerant
Solelaniiucre sedes apostolica piis votis etlione- ivonimplerel, dum tameri adhuc devolus adimpleat
sris petcnlitini precibus favorem benevolum imper- quaeinjuncla sibi esse noscuntur : cui ex eoquoque
liri. Cum igilttr imperalor Henricus, dum raiione cttravimus ulililer providere quod tcrram siiam il-
riara niemoriseConslaniioereginse Siciliae conjugis kesam fecimusconservari ab exercilu Cbrislianoipii
suse regnum Siciliseohlineret, tam vobis quam Ec- aa' expugnandum liaerelicosde mandalo noslro pro-
clesiis et personis ecclesiasiicis civitalis prastario- ccssii, etper eumdem adversarii ejus pene peniltis
nes quasdam, qutc fidantiae(97) vulgariter appellan- sutil desirucii. Quia vero inter caeierascausas quop.
tur, remiseril, slatuendo ul possessionibusoninibus ad aposlolicaesedis magisterium referuntur, in ill.i
quse propter cessationem earum occupatse fuerani esl cum subtiliori exaniine ac matiiriori providenlia
resrilutis, pascua vobis hahere ac csedua incirfere procedendum in qua de aiiiculis agitur fidei Chri-
ligna Iiceret fn stto demanio per dietam dimidiam "~ slianoe,legatis nostrisduxirous injungeitdumui infra
in eireuitu Bcnevenii, el charissiniusinChrisiofilius tres menses, poslqunm liileras nostras receperinl,
nosier Frederieus Sicilise rex illustris, pradicli pa- iu compeienli loco archiepiscoporum, episcoporum,
irissui vcsiigiis iniiaerendo,eadem vobis nuper du- alibalum, priorum, baronum, mililum et aliormn
xcrit concedenda, prout in auiheiuicis exinde con- eliamquorum prasenliamiioveriniopporlunain (99),
fectis plenius conlineiur, nos vesrris precibus concilio convocalo, si anie comjiletum concilium
jiclinati concessionem ijisam, siculpie ac provide conlra prafalum comiiem, quem interim ea quae
fncla esl, auclorilale aposlolica confirmamus et injuncia sibi snnl pracipimus adimplcre, super de-
praseniis scripii palrocinio communimus. Nulli yialione fideioiihodoxaeac nece sanclae memoriae
ergo, etc, hancpaginam noslra confirmalionis in- Pelri de Caslronovotuiic aposlolicsesedis legati le-
fringere vel ei, elc, usque incursurum. gilimus apparuerit accusaior (100), ipsi, audilis
Dalntn Lalerani, u Idus Januarii, ponlificalus no- ulrinque proposilis, usqnead senteniisediflhiitionem
stri anno duodecimo. procedant, el remillcnles ad nos causam suflicien-
CLII. lerinslruclam, prafiganl panibus tenninum coni-
NARBONESSI ET ARELATENSI ARCUIEPISCOPIS.Q / pelentem quo nosiro se conspeclui reprasenrent
De negotiocomilis Tolosani. senreiuiam receprura : quod si accusaror non ap-
(Lalerani.) paruerit contra eumsiiper articulis anledictis(lOl),
Veniens ad praesentinm nostram nobilis vir R. ipsi consilio prudenli deliherent cum qualibus et
Tolosanus comes sua nobis exposuit questione se qualileridem comes legitinte debealse purgare, ut
super processu iegalorum noslrorum multipliciier ubi otia esi ejus infamia moriatur; el si purgalionis
aggravatum, et licet honsememorise magister Milo formam ab fpsis cum concilii approbalioneprovisam
nolarius noster gravia mandala eidem injunxerit dicius comes duxeril acceplandam, ipsi eam indi-
(98), illa lamen pro magna parte se asserii imple- caul eidem : in qua si forie defecerit, iidem, prafa-
visse, ad hoc quarumdain Ecclesiartiintesliinoniales tis casirisin sua potesiale reieniis, nobis rei seriem
liiieras exbibendo in quibus contiiiebalur expresse intiroare procurenl, idipsuni facluri si forsan ex
quod eisdem salisfeeeral competenier, adjiciens se hujusmodi forma indicendsesibi purgalionis quern-
pararuni ad ea qusenondum impleveral suflicienler lur injttsle sibi inimineregravanien, et in ulroquo
implenda. Unde a nobis suppliciler poslulavit ul casu aposiolicseresponsionis oraculum exspeeietur;
super fide calbolica, de qua dtidum , licer injuste, quod si iegiliine se purgaveril, sicut ab ipsis rece-
liabilus est suspeclus, indicla sibi purgalione legi- D1 peril in mandaiis, ipsi eum virum caibolicum pu-
linia, in noslra prasentia ipsum purgari ac demum blice nuntienl, el super dicli legaii nece penilus in-
sua sibi caslra resliiui faceremus, ne sub praslilse nocenlem, supradicla caslra plenarie restiiuenies
cauiionis obtenlu in perpetuum illa deiineri conlin- eidem cum ca quse sibi mandaia fuerunt ab ipso
gai in ejusprajudicium et gravamen. Qttamvis au- fiicrint adiinpleta; recepla lamen superohservaiione
lem juxla obligalionis abco prastilae formamcasira pacis, ad qtinm se in perpetuum ohligavil, alia ido-
cadem asserantur ad jus et poieslalem Romanoe nea catuione; proviso prudenier ne propier mali-
Ecclesisedevolula, cum multa ex iis quae sibi fue- liosas et frivolas quaesiionesmandnti nostri valeat
ranl injuncta non curaveril adimplere, quia tamen exseculio impediri.
non decel Ecclesiam cutn aliena jactura dilari, nos Datum Lalerani, (102) ponlificalus noslri anno
eumdemconiilem aposlolica benignitate iractanles, duodecimo.

(97) Vide glossnr. Dnfresnii. 1 (101) Yide liisl, Albig. cap. 59.
(98) Vide suprn png. 546. (102) Deesl in hoc loco adnotatio diei quo data
(99) Virit».
lib. xvi, epist. 59. esl hsecepistola. Verum ex epislola CLXVHI videlttr
(100) Yidelib. xi, epist. 26 el scqq. posse colligi islam dalam fuisse vm Kal. Febiuarii.
m PONTIFICATUSANNOXII, CHRISTI 1209. 174
CLIII. A pro pace servanda perjamdiclum legatum siaiula
A
EPISCOPO REGF.NSI, ET MAGISTRO TUEDISIO MNUKNSIsutit, vel aticiorilate apostolica staluenda, item vi-
CANONICO. duis, pnpillis, orphanis et personis miserabilibus
Super eodem. lonearis in ecclesiaslieojttdicioiespondere. Yolumus
Veniensad praseiiliam noslram nobilis vir R. To- insitper ut ab ecclesiis et domihus religiosis alber-
iosanus comes sua nobis exposuir quesrionese supei- garias vel procurationes nuliaienus exigas, sicut in
processu vesrro et aliorum legatorum noslrornm mandalis diguoscerisrecepisse : quas tu eliam libe-
mullipliciler aggravatum, el licet honse memorise ralitare propria remisisli. Ilem cum incaslellatas
magislerMilonolarius noster, elc, usqueCidelChri- ccclesias ad arbitrium dicecesanorum episcoporum
stianrc, volumus et inandamus ul inTraires menses diruere ac servare, si quas ipsi servandas duxerini,
posi susceplionemprasentium, elc, usque quorum lenearis, volumus ut circa barones et niililes alios
prasentiam noveritis opporiunam, cencilid convo- qui aliquas incastellalas ecclesias deiinent censura
cato, elc, «I in alia tisqueaccusator, vos audilis similis observetur. Praterea ciim Iegatis nostris per
urrinque proposiris, elc, usque ad senlenlioecalcu- alias Iitleras duxeritnus inj'ungendumul, posiqtiam
lum procedalis, el remitlenles ad nos causarn suffi- universa compieveris quae in eisdem iitieris sunt
cienler insrrucram , prafigatis partibus lerminum B " expressa,.sttper observalione pacis, ad quam in per-
competenlem, elc, usque arliculis aiuetliclis, vos peluum ohservandam dignoscerisobligatus, idoneam
prudenli deiiherelis consiliocuin quaiibus et quali- recipiant caulionem, eisdem etiam inj'ungemus ut
ter idem comcs, eic, usque accepiandam, vos ipsam secundum modum et sialum luum lalem a le cau-
indicaiis eidem : in qua si forle defecerit, vos, tionem recipiant qualem ab aliis magnatibus el ba-
prafaiis castris in veslra poteslate reienlis, nobis ronibus juxla modumet siaium suum duxerint exi-
rei seriem inlimelis, eic, ul in alia in eumdemfere gendara.
modum usque mattdali nosiri valeat, exseculio im- Dalum Lalerani (104).
pediri. Quod si non omnes , elc, duo veslrnm suli CLV.
lato cujuslibet contradiclionis cl appellalionis ob- Cum nobilis vir R. Tolosanus comes adversus
slaculo ea, elc quosdam injurialores suos, qui lunc temporis cum
CLIV. excommunicaiioniseral vinculo innodalus ei damna
NOBILI VIROR. COMITITOLOSANO. gravia inlulerunt, suam disponat prosequi ralionem,
Declaranlur quidam ariiculi mandalorum Milonis. prasenlium vobis aucloriiale mandamus quaienus
(105) Super quibusdam mandalorum aiiiculis libi P Q eumdein agenlcm vel reconvenientem eiiam per
a bonse memorisemagisiro Milone notario nosiro seipsum vel procuratorem suum Iibere admiilaris in
lunc apostolicoesedis legato factorum apud quosdam causis quarum ad vos speclat examen.
diibitarioiiesuboria, lua devolio postulavit a nohis Dalum Lalerani, eic
qtii sinl dicendi hserelici manifesii. Super quo libi CLVI.
duximus respondenduinilios in hoc casu iiitelligen- ClSTERCIENSl ABBATI APOSTOLlCjE SEDISLEGATO.
dos manifestos hserelicosqui contra fidem catho- Vt absotvat cives Tolosanosa censuris.
licam publice prariicanl, aui profilentttr seu defen- (Laicrani.)
dunt errorem, vel qui coram pralalis suis convicli Lilteras luas paterna benignitate recepimus, et
suni vel confessi aut ab eis sentenlialiler condem- quaeconiinebaniur in eis inlelleximus diligenier.
naii super haeretica pravirare, qtiorum bona propria Cum autenrfomnia Dei opera ipsum bcnedicere nos
confiscenlur, et ipsi juxta sanctiones legitimas pu- adnioneanl, ex his qttse ad honorem nominis sui
nianlttr. Praterea cnm pedagia, guidagia el salna- noviler est per luam sollicitudinem operatus, bene-
rias tibi legatus inlerdixerit memoraius, aucrorilate diccre, laudare, ac superexallare debemus cum-
prascntium duximus declaranduni illa esse peria- dem, insianiix luae Iaborem cl laboris iiiStanliam
gia, salnarias, et guidagia inlerdicta quse non ap- D E quam in exslirpailone pravilalis hsereiicseac re-
parcnr imperatorum vel regum anle Lateranense formalione fralernse pacis haclenus habuisli dignis
coiicilium largilione concessa, vel ex aniiqua c«n- in eo laudibus commendanles, qui per magnam mi-
sueiudine a lempore cttjus non exslal menioria in- sericordiam suam fecir ut tanlus lahor nequaquam
iroducla. Rursum cum ab eodem-in mandalis acce- infrucluosus existerel, quinimo fruclum, non solum
peris ut de le conquerentibus secundum suum vel trieesimum aul sexagesimum, verum etiam cente-
allerius legaii seu judicis ordinarii vel eliam dele- simum reporlarel,reposita'tihi corona justilise.quam
gaii arbitrium juslitiam exhiberes, hoc lalitcr in- reddet in illa die Dominus juslus judex. Scimus
lelligeiulum esse censemus, ut in omni causa quse equidem el veraciler confucmur quod ea quae iu
ralione personarum vel rerum ad ccclesiasticum bnjtis pielatisopere lu fecisli, lua specialiier hOna
forum periinei, ac supcr universis cnpilulis qttoe suiil;quoe vero collegaiorum rcligio seu devoiio

(103) Cnp. Super quibusdmn, .e verbor. signific. cmn e.pistola CLXIX,illa vero nata sil x KaL Fe-
Vitle Processus negoiii Raymundi, cnp. 1, supra. hruarii, probabileestisiam quoque eodem tlie fuisse
(10lj ln hoc loco deesi adnoiaiio diei quo rititaesl scriptam.
li;ce epistola. Sed cum ea cjusdein ferme tenorissit
f.K INNOCF.NTliIII PP. RF.GESTORIIMT.IR.\*il. t~P.
signaiorura peregit, bona lua sunt communiter et. A gaiionisoIEcium commitiamus (105), cuni, fisi l.-iu-
ipsorum, eo quod per graliaepraevenientisel subse- dala sit salis ipsius bonitas, nobis lamen perexpe-
quenlis ausilium iniliormn tuorum rcmulaloribus rientiam non sit noia, sed ul lanquam delegnlus
ipse qui cceperas tri-buislisanctseconseculionis effe- quod eidem injungimus exsequalur; anie oninia
clum. Specialiler auiem eo quserecolendsememorioe ei in omnihus observalo ul ptorsus in verbo vcl
magister Milonotarius noster egit, manifestissimum opere non procedat nisi quemadmolum ei tti dicta-
luaeperhibent testimonium sanctirali: qui cum iia verisprocedendum,sedin proponendis gerat se velui
in Ecclesioecausa el proficiendoprocesserit et pro- organum, ei iti disponendis se tibi exhibeat inslru-?
cedendo profecerilutper hoc nullalenus ambigamus nientum, in hamo sngacitatis tuse posilus quasi
plaettisse Domino vias ej'us, luatn non diffiieniur esca, ut per eam piscem capias fluctuanlem, etii taa-
ipsius opera sapienliam, uipoie qtti ad ea viam sibi quam saiuberrimam luse piscalionis abhotrenti do-
apernisli el subniinistrasti doctrinam. Quapropler ctrinam quodam prudenli mansuerudinis artificio
exemplo boni navigaloris, qui cuin stibilo guber- severilaiis ferrutn necessaiium est abscondi, quale-
naculis desliluilur quibus navicula regebalur, ad nus exemplo dicentis Aposioli : Cum essem astutus,
omnia quoe poiest regiminis argumenta confugii, dolo vos cepi (II Cor. xn), per htijusmodi sancli
tibi est sollicite providendum ul subilo quasi casu B doli capiaiur aslutiam, et more Ianguidi, cui mili-
boni rcginiiiiis adminiculo destiiulus, navim inter gat amor medici poiionis horrorem, per alterius
iinmineniia ciroumquaque naufragia sub luo regi- manum paiieniitis tuam aecipiat medicinsm. Pra-
mine flucluaiUemila satagas per anchoram provi- terea nolumus te Ialere qtiod nuntii Tolqsanoium
denlise luse regere, ne Dominicas merces in ipsa po- civium ad noslram praseniiam accedenlcs, super
silas pelagi possil fremilus absorbere, considerando iispro quibus censuram ecclesinsiicamincurreruin
prodenler quod cum aliquem de ferentibus simul satisfactionem nobis onmimednm obtulere, quam-
pondtts deficere snb ipso contigerit, socius bonus plurium magnorum viroium lilieias exbibendo pro
siaiim, ne fascis corrual, humerum sutiin foiiius ipsis rogaiuram et ctwnipsis ut absolutionis bencfi-
ipsi suffigit, et lota plerumque fabrica, quse diver- cium eis impendere dignaiemur. Unde volumusei
sis columnis regilur, una cadente, per aliam suslen- mandanius ul, secundtiin quod in aliis liileris con-
latur. Cuni ergo j'am tolum sedificiisancti pondus, tinetur expressum, necessaria cautione recepla, laia
qttod super incceplionis tuae fundameniis excrevit, in eos seiileiuia relaxetur, et iujuncte eis quod
tibi quasi columnss unicoe iiinilalur, eoque per secundum Deum videbitur expedirc, si forsaii illud
alterius subiraclionem nuianle rttirisetimor immi- _, neglexerint observare, non solum in priorem sen-
ncai, nisi humerus tuus ei fortiter se suffigal, dis- lentiam reducanlur, verum etinni vehenieiiiitisonus
cretionem ruam rogamus aiientius et monemus, per lemporalis oppressionis inducattir in ipsos.
aposlolica tibi scripta in remissionem pcccaminum Daium Laterani, poniificaius nosiii anno duode-
injungcntes quarenus caute proviso quod res esl in cimo.
arliculo lali sila ut, si necessaria cautela non adsii, CLVIL
parta meluamus amitiere, ne dum quocrere alia ILLUSTRIEUS REGIBUS ETPRINCIPIBUS ET UNIVERSIS DEI
confidamus, poslposilis aliis luis occuparionibus FIDELIBUS REGNO DACI4SClUCUMrOSITIS CATUOLICAJI
universis quibus per alios intciulere poteris oppor- SERVANTIBUS UNITATEM.
tune, ad ioca legalionis luoesine dilatione qualiber
RexDaniw suscipilursub prolectionesedis apostolicw.
personalirer revertaris, et negoiium pacis ac fidei
libi commissum una cum venerabiii fratre noslro (Laterani, 111Kal. Februarii.)
Regeusi episcopo apostolicae sedis iegalo studeas, (106) Quanto specialiusregnum Daci* ad Romanse
sicul Dominus libi dederit, efficaciter proraovere. Ecclesise nosciiur jurisdiclionem speclare, lanlo ad
Cseierum, licel nobilem virum R. comilem Tolosa- conservationera ejus propensiori studio debemus
num ad sedem aposiolicam accedeutein ac onnii- D 1 intendere; quia non immerito mulia rejirehensione
moda satisfaciionepromissa veniam humiliier posiu- digni exislere videremur, si quod esl juris Romanoe
ianiem curavcrimus honorare, illud laroen quod Ecclcsiae paleremur imminui vel iurbari. Inde esi
impeiravit a nohis dalae sttper hoc ei liltera te po- quod ad exemplar felicis recordalionis Alexaitdrt
terunt edocere. Qnia vcro catuelam quam dudum in papoepradecessoris nostri sub interminatione ana-
reconcilialione ipsius per prafatum nolarium adhi- ihcmalis districtius inhihemus, ne quis prascriptum
buimus, ei nunc eiiam necessariam esse putamus, regnum invadere vel lurbare prasumat, aut j'ura
diieclo filio magislro Thedisio clerico ei faniiliari charissitni in Cbrislo filii noslri illusiris Danorum
quondam aniedicli roagistri, co quod instrucius est regis vel hreredum suorum nvinuere audeai, vel sibi
de negotio, ci a multis ac honis ei laudabile lesli- qudmodolibelusurpare. Si qui atitem hujus noslra
moitium perbibeiur quod ferventi zelo Tct ardenti prohibitionis iransgressores exsiiterinl, indignatio-
animo idem negotiumsemulalur.solliciiudiiicmsuper nem nostram el RomanseEcclesise se noveriiit in-
hoc duximiis injungendam; non ulique quod ei le- cursuros et anathemalis jaeulo feriendos.
(105) Hinc patet erralum esse in postrema edi- sius vocaiur legalus aposlolicus.
lioiie Conciliyr.ulii l. XI, pag. 41, 51, 99, 98 Tiiedi- (106) Yide lib. xiu, epist. 65.
177 1'ONTlFiCATUSANNO XII, CHRISTI 1209." H8
Dalum Lalerani, m Kal. Februarii, ponlificalus» A i lacu de \Terrano, medietaiem de lacu et paltide de
nostri anno duodecimo. Vaiano, qttintam pariem de Aquatico , quariam par-
CLVIII. tem deciniarnni ei oblarionum in ecclesiis ad jiis
EONO SENENSI EPISCOPO EJUSQUE SUCCESSOR1BUSCANO- Senensis Ecclcsiae petiinenribus, quintam paiiem
NICESUBSTITUENDIS IN PERPETIUSL de Monie Acutulo, qui esr super fluvium de Rtisia,
De con/irmationeprhilegiorum. lerriam paiiem de caslello el curte de Radi in epi-
(Laterani, iu Nonas Fehruarii.) scopaiu Vuiterrano, quarlam partem de castello ct
In eininenti sedis aposlolicoespecula, licel im- cuiie de Vallc aspera iu episeopatu Massanensi.cum
nieriti, disponente Domiuo, consiituii fraires no- omnibus periineniiis partium supradiclaritm. Ca-
slros lam propinquos quani longo positos fraterna( stella quoque et possessiones quoe a Tradulo ftlio
lenemur chaniate diligere el Ecclcsiis quihtis Do- Bernardi comitis lam in coinilatu Senensi qtiam
iiiino miliiare noscuniur suam dignitatem et jiisti- Vullerrano, Floreniino, el Fesulnno, Seneusi ec-
tiam conservare. Eapropier, venerabilis in Chrisio> ciesiaeconcessaesutu. Hlud quod dedii Adalasia do
fiater Bone episcope, luis juslis postuiationibtisi Bibiano, quod Rigellus filius Reinaldi dedit in Pa-
liemenler annuimus el prafaiam Ecclesiam, in qua, terno pulido, quod habes de hoereditateRolandini
Deo auctore, praesse dignosceris, pradecessorumi B I Longobardi, possessiones quas babes, in coiuitaiu
nostioiuin felicis inemoriseCoelestini, Eugenii, Ana- castelli Felicitatis, quod habes in casleilo de Sirove •
slasii, Adriani, Alexandri ei Clemeniis Romanorumi et in Castellione, caslella cl possessiones omncs
jiontificum vesligiis iiihssrentes, sub beaii Pelri et quas tu vel alius per le lenet in comitalu Senensi,
noslra proieciione suseipiinus, el prasentis scriptii Vulterrano, Floreniino, Festtlano el Aretino. Or-
priviiegio communimus , slaluenles ul ecclesioe, dinaliones etiam ecclesiarum quse sunl in lua ju-
xenodochia ei casiella cum onmibus bonis et pos- risdietione conslitulse, sicut pradecessores tui eas -
sessionibus quoe inprasentiartim jiiste Ecclesia libi habuernnt, et tu ipsas hacteniis habuisli, devolioni
commissa et legitime possidet, aul in fulurum con- itise aucioritale apostolica confirmamtis. Decerni-
cessione, elc, usque permaneant; in quibus hoec; mus ergo ut nulli oninino, eic, usque profulura.
propriis duxitnus exprimenda vocabulis : Baplisma- Salva nimirum per omnia aposlolicse sedis auctofi-
les siquidein ccclesias ctim prioratibus earum at- late. Si qua igitur in fulurum ecclesiaslica soecu-
que cnpellis quoe ad jurisdictionem Ecclesiaelibi larisve persona hane nostrae conslilutionis, erc,
comiiiissae periinere noscuntur, plebem videlicet usque suhjEceat.Cunciis auicm eidem loco sua j'ura,
Sanctae Agnelis cum omnibus aniiquis pertinentiis r elc, usque inveniant. Amen.
suis, plebc-mde Liliauo, plebern de Lornano, ple- Datum Lalerani per manum Joannis Sanctse Ma-
bem rie Sciaia, plebem Sancli Andreoede Bozone, riae in Costnidin diaconi cardinalis S. R. E. can-
plehem Sancii Martini in Graina cum onini jiire cellarii m Non. Februarii, indictione leiiia decima,
quod habes iu eod«mcastello ei in ViIlaiiova,p!ebem Incarnatioiiis Dominicseannomillesimoduceniesimo
SanciaeChrisliiua de Liciano, plebem de Sparena, nono, poniificatus vero domini lnnoceolii papie III
plebeni Sancti Nazarii, plebem de Saturniano cum anno duodecimo.
oinni jure quod hahes in eeclesia SanctaeMarioeqitse CLSX.
est in burgo Sancii Quirici in Ozetina et in circum- RANERIO PLEBANO PLEBIS DELOnNANO.
arijacenlibus locis, plebcm de Oppiano, plebeni de Suscipitur sub proteciione sedis aposlolicce.
Ancaiano, plebem de Moitle Codano, plebeni San- (Lalerani, xm Kal. Februarii.) i
cti Georgii in Valona, plebem Sancti Yalenlini, Cuma nobis petitur quodjusium est et boneslum,
plebem de Coppiano, piebem Sanctse Iiinocentise, lam vigor sequitatis qtiam ordo exigit ralionis ut
plebein d,eKnrli ei Murln,plehein de Creola, plehetn id per sollicitudinem ofiicii nostri ad debiluin per-
SaiiciiC Chrisiime in Caio, plcbein de MonteAlcirro, ducatur effectum. Eapropier, dilecle in Doniino
ecclesiam Sanclae Mariaede bttrgo Sancii Quirici, jj C fili, luis justis postulaiionibus gralo concurrentes
Casciantitneliain, quod specialiler ad tuam guber- assensu, personam luam cum omnibus bonis quse
• naiionem el
provideiiiiain petiinel, liiulum Saucti inprasentiarum raiionahiliter possides, aul in fu-
Angeli de Tressa, plebem de Coatiiano, plebem de lurum justis modis, praslante Domino , poteris
Ricensa, jilebem de Ruscia, plebem de Pentulina, adipisci, sub beali Petri el nosira proiectione sus-
plebem de Suvicelle, plebem de Folliano, plebem cipimus. Specialiler auiem concessionem parochise
Sancii Justi in Casciano, plebem de Marmoraria, ac deciniarum lihi pia Iiberalilale a venerabili fra-
cuni omnibus rebus el peiiinentiis earum. Caslel- tre noslro Bono Senensi episcopo factam, sicul pie
luni de Porclano, caslelluui de Pognia, casielluin nc provide facia est, et in ipsius autheniico plenius
de Mt.niiclo, caslelium de Furcule, castellum de coiuinerur, ac lu ea j'usre possides et quiete, ribi
Suvieelte,.casielliimde Muiio, castellum de Creole el per le plcbi tuae auclorilate aposiolica coufir-
cttm arce nominis cjusdem, castel.lumde Monle- inamus el praseniis scripti pairocinio coniniunimus.
ciano cum curte sua et omnibus eorurn pertinenliis. Nulli ergo, etc, hanc paginam noslrse proiectionis
Quod habes in caslcllo Silvulse. Qttotl habes in et coufirmalioiiis infringere vel ei, elc, usque in-
Miiiitepisciuoct in Valcrano. Meuielalem de silva et ctirsurtim.
179 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XH. 180
Datum Lalerani, xiu Kalend. Fehruarii, poniifi- CLXllI.
catus nostri anno duodecimo. EIDEM.
CLX. Ejusdemargumenti.
Laierani, lii Non. Februarii.
EIDEM. Cum a nohispeliiur, elc, usqttettiisjiistis poslu-
Sttper codem. Jalionibus gratuin impertientes assensum, diffinili-
(Lalerani, iv Kal. Februarii.) vam senlenliain quam Yenerabilis fraler nosier
Ciun a nobis petilur, etc, usque effectum. Ea- Bonus Senensis episcopuspro ecclesiaSancti Geor-
propler, dilecte in Domino fili, luis precibus iiicli- gii 'Senensis conlra ecclesiam Sancii Angeli de
iiati, personamruam, elc, usque Speeialiler autem Monlon super quibusdam domibus, sepulluris, et
ccclesiamSanciseMariaede Porghian cum perlinen- rebus aliis exigente juslilia promulgavit, sicut esl
tiis suis, sicut eam jusie possides et quieie, aucio- jusla nec Iegilima provocalione suspensa, et m in-
rilate tibi aposlolica confirmamusei prasenlis scri- slruinenlo confeclo exinde plenius conlinelur, au-
pli palrocinio communimus.Nulli ergo omnino lio- cioritaie aposiolicaconfirmainuset prasenlisscripli
nununi liheal hanc paginain nostra proteclionis et patrocinio communimus.Nulli ergo, elc, hanc pa-
confirmaiionis infringere vel ei, etc, uscjue incar- B ginam noslra confirmalionis, eic, usque incuna-
suruin. rum.
Daluni Lalerani, iv Kalend. Februarii. anno duo- E Dntiim Lalerani, iu Non. Februarii, •ponlificalus
decimo. noslri anno duodecimo.
CLXIV.
CLXI.
CUID0NI RECTORI ECCLESI^ SANCTI MATTH.EI
PRESBVTERO DIETAJUVJS, RECTORl ECCLESIJK SANCTI SENENSIS
PAULI De confirmatione privitegiorum.
De confirmalioneprivilegiorum. (Lalerani, ivKal. Februarii.)
(Dalum ut in alia.) Solel annuere sedes aposlolica piis voris cl bo-
Cum a nobis pelitur, etc.,us7tte effectum. Ea- nestis petenlium precibus favorem benevolumim-
propler, dilecte in Doniino fili, luisjusiis postula- peniri. Eapropler, dilecte iu Domino fili, tui3
lionibus grato concurrentes assensu, personam tuam juslis precibus inclinali, personam ttinin et eccle-
cum omnibus bonis quse inprasentiarum, eic, us- siam Saucii Matrhsei Senensis, in qua divinc es
que suscipiinus. Specialiter aulem concessionewi, ohsequio mancipalus, cum Qinnibushonis tam ec-
ccclesioeSancii Pauli libi pia liberalitale a venerabili clesiaslicis quam nuindanis quse inpraseiuiarum
fralre nostro BonoSenensi episcopo factam, sicut eadem ecclesia raiionabililcr possidel, aul in fuiu-
pie ac provide facla cst, cl in ipsius auiheniico rum jtisiis modis prastante Doniino, jiolerit adipi-
plenius continetur, ac lu eam jttste obtineset quiele, sci, sub beali Petri et nosira proteciione suscipi-
libi attcioritale apostolica conUrmamusei prasem- inus. Specialiier atilem libeiiatem quam venernbi-
lis scripii pairocinio communiinus.Nulli ergo, etc, lis frater noster Bonus Senensis episcopus eidem
ltanc paginam noslra protcclionis el confirmatioiiis ecclesise provida dcliberatione concessit, sicut in
iufringere vel ei, eic, usque incursurum. aiilheiilicoconfecio exinde plenius eontiueiur, lihi
Datumul in alia. cl per te ipsi Ecclesiaeaucloritale apostolica confir-
inanius elprasenlisscripli patrocinio communimus,
CLXII.
Nulli crgo, etc, hanc pagiuam noslra confiimalio-
SPINELLO UECT0RI ECCLESLE SANCTI GE0RGI1SENENSIS.
nis infringere vel ci, elc, usque incursurum.
Cottfirmalur senlenlia episcopi Senensis. Dalum Larerani, iv Kalend. Februarii, aiiuo duo-
(Laterani, iu Non. Februarii.) deciino.
Cuma nobis petitur, etc, usqtte effeclum. Eapro- D CLXV.
pter dilecte in Domino fili, luis juslis postulalioni- JOANNI RECTORI ECCLESL43 SANCTI ANDREJE SENENSIS.
busgralum imperiienresassensum, diffinilivamsen- Ei confirmaturcollalioipsius Ecclesiw.
leiHiainquim venerabilis frater noster Bonus epi- (Laierani, iv Kal. Februari.)
scopus Senensis pro ecclesia Sancli Nicolai de Jusris perentium desideriis dignum esi nos faci-
Maiauo contra populum ipsius Ecclesisesuper pa- lcin prsebere consensuin, el vota quae a raiionis
rochiali jure ac aliis conlroversiis exigeulejustiiia traroitc non disco.rdanleffccluproseqtteiUeconiple-
promulgavit, sicut esi justa nec legitiina provoca- re, Eapropter, riileerein Doininofili, tuis justis pre-
lione suspensa, ei in inslruinento publico confecio cihus inclinati, conccssioneinparochisetibieteccle-
cxiiidc pleiiitts coiilinctur, aucloritaie apostolica sise Saucti Andrea; Senensis pia liberalitale a vene-
ciinfirinamus et prasenlis scripti palrocinio coin- rabili fralre noslro BonoSenensi episcopo faclam,
iiiuiiimus. Nulli ergo, etc, hanc paginam nosira sicut pie acprovide facla esi, er in ipsius autheii-
(•.tiiilirinaiionis
inliingere vel ei, elc, usaue incursu- lico pleuius conlinettir, ac eadem ecclesia eani
riiiii. jtiste oblinei et quiele, iibi et per te ipsi Ecclesioe
Daiiim Lalerani, in Non. Februari, elc. aucloritalc aposiolica confirmainus et prasenlis
181 PONTIFICATUSAN-NOXII, CHRISTI 1209. -1S2
scripli palrociuio commununus. Nulli ergo, etc, lV in roonaslerio vesrro professionem fas sir sine prio-
banc paginam noslroe corifirmationis infringere vel ris sui iicentia de eodem loco discedere.. Disceden-
ei, elc.itsgue incursurum. lem vero absque communiuin lilierarum veslra-
Datum Lalerani, iv Kal. Februaiii, ponliiicaius rum cautione nulJus audeat reiinere. Cum autem
nostri anno duodecimo. generale interdiclum terra fuerit, liceat vobis clau-
CLXVI. sis j'anuis, exclusis excommunicatis er interdictis,
PRIORI MONASTERII DE HIKELINGE, EJUSQUE FRATRIBUSnon pulsaiis campanissuppressa voce divina ofBcia
TASIPRJISENTIBUS QUAH FUTURIS REGULAREM VlTAM celebrare. Auclorirate qtioque aposrolica prohibe-
PROFESSIS IN PERPETUUM. mus ut ntillus in vos vel monaslerium vestrum ex-
De confirmalione privilegiorum comiiHinicalionisve! inlerdicii seiHenlias sine ma-
(Laterani,iu Non. Februarii.) nifesra er rarionahiiicausa promulgare, seu novis
Religiosam viiam eligeniibus aposlolicura conve- er indebitis exactionibus vos aggravare prasuuiat.
nit adesse prasidium, ne fotie cujuslibei tenierilaiis Chrisma vero, oleum sanclum, consecrationes alra-
incursus aul eos a proposito revocet, aut robur, rarium seu bnsilicarum, ordinaiiones clericoriini
quorl absii! sacra religionis infringal. Eapropter, qui adsacros ordines fuerint proraovendi, a dioece-
dilecii in Domino filii, veslris jiislisposlulalionibus B sano suscipietis episcopo; siquidcm Catholicus
clemenler ahriuimus, et monasterium sanrtoe Dei fuerit el graiiam er cominunionem sacrosancloe
genilricis el Virginis Mariae SanctiqiieAugusiini <le Romansesedis habueril, el ea vobis voluerit sine
Hilfelinge,in quo divino mancipali esiis obsequio, pravitate aliqua cxhibere. In parochialibus vero
stib beaii Pelri et nostra proteciione suscipimus et ecclesiis, qtias liabeiis, liceat vohis sacerdoles eli-
prasenlis scripii privilcgio communimus, In printis gere el dicecesanoepiscopo prasentare ; quibus, si
siquidem slalueiiles ut ortio canonicus, qui secun- idonei fuerinl episcopus curam animarum com-
dum Deum et Beali Auguslini regulam in eodem tniriat, ut ei despiritualibus, vobis vero de lempo-
monasierio insliiutus esse dignoscilur, perpeluis ralibus debeant respondere. Sepuliurani quoque
ibidein lemporibusinviolabiliierobserveiur. Prater- ipsius loci liberam esse decerniiiitis, uicorum devo-
ea quascunque pnssessiones,qusecunque hona iriem lioni el exireniae volunlaii qui illic sepeliri dclibe-
monasterium inprasenliaruin jusle ac canonicc raverint, nisi foiie excoinrounicaii vcl inlcrdicii
possidet, aut in fulurum concessione ponlifiiiim, sinl, niillus obsistal. Salva tanien justitia illarum
largitioneregum vel principum, oblatione flilelium, ecelcsiarum a quibus moiiuortim corpora assuniiiii-
seu aliis jusiis ntodis, prastanle Doniino, poleriiis , , lur. Obeunte vero te niiiic ejtistiein loci priore vel
adipisci, firma vobis vesuisque successoribus ei ttioruin quolihet successoruni, nullus ibi qualibet
illibata permarieani: in quibus hsec propriis duxi- suhrepiionis aslulia seu violenlia prapoiiatur nisi
iniis cxprimenda vocuhulis: Locum ipsum in quo quem fralres conimuni cousensu vei fratrtiin mnjor
prafalum monaslerium silum est cum omnibus pars consiiiisanioris secuuduin Deum el beali Au-
peiiinentiis suis, parodtialem ecclesiam Onuiium gtisiini icgiilaiii pioviderint cligendum. Libenates
Sanclorum de Hikelinge, cum capella beatse Mariae prarerea cl iinmiuiilal.es aiiiiquits et raiiouabiles
er oinnibus periineniiis suis, ecclesiam Sanctae consueiudines Ecclesioeveslra concessas el hacle-
Mariseet capellam Sancti Andreaede Perhani cum • iius observaias ratas habeinus, ci eas perpeiuis te-in-
perlinentiis snis, ecclesiam et capellam Omnium poribiis illibatas permaneresancimus.Paci quoque ct
Sanclorum de Ilaclielun cujn peiiinentiis suis, ec- iranquillilali veslra pateina in posterum sollicimdi-
clesiam de Hannewirche cura perlinenliis suis et ne provitlere volenles, auclorilai.e aposlolica prohi-
deciiuis de Rttcton, jus quod haheiis in ecclesia hemus ut infra clausuras locoruni seu grangiarum
Sancti Joannis Baptistoede Wasionesham,jus quod vesirarum nulhis rapinam seu fuiium facere, igueni
hahetis in ecclesia Sancloe Margaritse Norwicensis apponere, sanguinem fundere, hominem lemcre
sita in Weslwic, jus patronaius ecclesioeSancroeD capere vel inierficere, seu violeniiain audeat exer-
Margarilse de Palinge, totam lerram quam habelis cere. Decernimus ergo ul nulli oinnino lioininuin
de feudo de Palinge er de Wasronesbam, rerras et liceat prafalum inonasterium leniere perlurbare,
reddiius quos habeiis in civilale Norwicensi, terras aut ejus possessiones auferre, vel ablatas relinere,
etreddirus quos haberis in villa de Gememue, et minuere, seu quibuslibet vexalionibus faligare, sed
annuum reddilum quaiuordecim niarcarum quas ex oiunia inlegra conserventur eorum, pro quorura gu-
dono quoiidam Hamonis de Valenis debent vobis bernalione ac sustenlaiione concessa sunt, usibtis
moiiacbide Gerwalle nomine villoede Rocwic Sane omnimodisprofulura , salva sedis aposiolieoeauclo-
novaliumvestrorum quoepropriis manibus vel stiin- rirate et dioecesaniepiscopicanonica justiria. Si qua
piibus colitis, sive de vestrorum aninialium nuiri- igiiur in fururum ecclesiasrica saecularisvepersopa,
ineniis, nullus a vobis decitnas exigere vel extorque- etc, usquesttbjaceat uliioni. Cunciis aulem eidcni
re prasumai, Liceal quoque vobisclericos vel laicos locosua jura servaniibus, elc, usque prainia seiernse.
el absolulos e soeculo ftigienies ad conversionein pacis inveniant.
rccipere et eos absque conlradiclione aliqua reline- DiitumLalernni,per manuinJoannis SanclacMaFisn
re. Prohibeuius insuper ui nulli Iriuruiii posl faclam inCosmidin diaconi cardinalis S.R.E.cancclliirii l.u
ts:> INNOCENTIlII! PP. REGESTORUMLiB. XII. 184
ftoii. Fehruarii, indictionexiii, incitrnniionisDomi- A Jiier iiuelligendumesse sensiiiius,elc, usquepcrsonis
iiicseanno 1209, ponlificalus vero domini Jnnocen- miserabilihus lenealur in ecclesiastico juriicio rc-
tii paposIII anno duodecimo. tponriere. Yolumus iusuper, etc, in eumdem [ere
CLXVII modumul in alia, usque in finem.
PR10RISS43 ACMONIALIBUS DECAMPESSEIA Dalum Laternni, x Kal, Februarii, jioniificattis
Ejusdem argumenli. nostri anno duodecimo.
(Lalerani, n Non.Februaiii.) CLXX.
Justis pelentium desideriis dignum esl nos facilem
ET SANCTl ANDRE.E ET SANCTI SEVE-
prabere consensiim,ei vola quoea raiionis irainite ARCHIEPISCOPO,
iion discoidanl effcclu prosequente complere. Ea- RiNIDECANJS CURDEGALENSIBUS.
propier, dileclacin Christo filia;, vestris juslis poslti- Scribilur ei pro episcopoAgennensi.
laiionibus gralo concurrentes assensti, personas (Laterani, iv Non. Februarii.)
vcslras el locum in quo divinoesiis obsequio inan- (109) Cum essel dilectus filiusnobilisvirR.comes
cipnloe, cum omnibus bonis quos inprascntiarum Talosanus in noslra praseniia consiituliis, venera-
raiionabiliter possidcl, aut in futurum jusiis modis bilis fraier noster Agenuensis episcopus atlversus
praslaiilc Doinino, poieril adipisci, stib beali Peiri " eum proposuit qtifeslionemquod ab ipso ac suis
Clnoslra proleclione stiscipitnus. Specialiier aulem ecclesiis albergatins et procuratioites indebitas exi-
terras, possessiones, et alia boua veslra, sicut ea gebat, Quia igitur idetn comes iilas, sicut a hotise
omnia jusle aepacifice possideiis, vobiseiper vos uiemorisemagistroMiloiie notario nostro apostolica;
cidem loco aucloriiate njiostolica cciifirinamus ct sedis legaio in mamlatis diguosciitir recepisse,
jiraseniis scripli p.Urocinio communinius. Nttili propria liberalitale remisit, nos remissionein liujus-
ergo, clc, lianc paginaitt noslra proteciionis ei con- inodi approbanles, auclorilale iitierarum uoslrarum
firinatioiiis infriugcre vcl ei, etc, usque incuisurum. diixinius inhibendum ne quis eunidem episcopum
Diiiuin Lalerani, ii Non, Februarii, ponlificalus ant suas ecclesias stiper aibergariis el proeuraiioni-
nosiii aiuio duodccimo. btis hujuscemodi molestare prasumal, sed ip-e pa-
CLXVIH. riter ei successoressui perpelno earum iinmunitate
AGENXE.NSI EPISCOPO. liuienlur. Quocirca discreiioni vestra per apostolita
Snper[uclo comilis Tolosani. scripla mandamus qualenus si prafnlus comes
(Lalcrani, "vui Kal. Fehruarii.) rontra prohibiiionem nosiram super hoc eumdeni
~ cpiscopuinaut suas ecclesias molcslaverit, prastim-
Vcnicns ad prasetitinni nosiram- nobilis vir R. C
comcs Tolosanus stia nobis exposuit qusesiionese piioiieii) ejus per censuram ecV.Iesiaslieaniappella-
siiper |)i'oeessu legaloruni nostroruro multipliciler lionc jioslpositacompescatis.Quorisinouomnes,elc,
cortun altero, etc.
Rggravalum,et liccl bonoenieinorix magister Miio tti, fratcr archiepiscope, cum
liolaiiits noslcr giv.via inandata eidem injunxerit, Daluin Lnierani, iv Non. Februarii, anno duode*
ctc, sicu! in alict,per lolittn,qttw scriplaesl in terlio Ciii',0.
lumo (107)/Vio supra usquein finem. CLXXJ.
DiilimiLaterani, vm Kal. Febiuaiii, potuificalus EISDEH.
nostri ininoduodecirao. De eadem re.
CLXiX. (Laterani, n Non. Fehruarii.)
EIDEM. Ctim essel dilectus-filius nobilis vir R. comes
Qui sinl dicendi kwretici. Tolosanus in nostra praseniia consliiutus, venera-
(Lnieraui, x Kal. Februarii.) bilis frater nosler Agennensis episcopus est con-
Super quibusdam inandalorum aiiiculis dileclo qucstus qnod lam ipse quam nobilis mulier tixor
filio ntibili vird R. comili Tolosauo a bonoeuicmo- j) ~ ejus iu villa Marmanda et in Yiilafranca nec non
ria; magisiro Miionenoiario noslro tunc aposlolicoc eiiam aiiis locis dicecesisAgeniieusis nova passagia
sedis legnto faclorum apttd quosriam dubilaiione extorqttebal. Quia igilur kiern comes ab hujusmodi
Giihoiia,ipsius comiiis devotio postulavit a nobis passagiorum exlorsione tiesisiere se promisir, di-
qui sint diccndi lnerctici nianifesli; super quo screiioni vesira per nposiolica scripta mandamus
cidcm dtixiinus respondendum, elc, sicui conlinelur quatenus si forte, quod non credinius, idem cotnes
in alia snpra in eodemtcriio [olio usque punianlui', in memoratis locis conira Laieraiiens.isstaiuta con-
(iOS) Praiorea cum pedngia, guidagia, ct salnarias cilii passagia prasumpscrit extorquere, prasum-
ipsi comiti legatus inierdixerir memoraius, auctoii- ptionenr hujusmodi per censurain ecciesiasticntii
tale litlcrarum nostrarum duximus declarandum, appellatione poslposila compescalis. Quod si no»
cic, ul in ipsa usqueintroducia. Rursum cuni pra- omiies, elc, tu ea, fraier nrchicpiscope,eic
fnius coines ab eodeui noiaiio receperit in nianda- Daium Laierani, n Non. Februarii, anno dttode-
lis, elc.iu in afiir,«sijaejusiiliam exhihcrel, hocla- ciuio.
(507) id est, epist. 13? inijtis lihri. (109) Vide iufra epist. 175.
Jd
(108) csi, episr. tg.fcjiujtis libri.
185 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. (33
CLXXII. A CLXXV.
EPISCOPO VASATENSl, ET PRKIRISANCTIMACHAnil ET APtTULO ECCLESI/E DE MANSO.
ARCHIDIACONO VESALHENSI BURDEGALENSIS ET AGEN- Super eodem.
NENSIS DIOECESUII. (Lalerani, n Non. Febrttarii.)
Vl hcvreliciprivenlur ierris quas lenent ub Ecclesia. Cum essel dilecltis filius nobilis vir R. eomcs
(Laterani, v Kal. Februarii.) Toiosanus in nosira prasenlia conslilutus, adversus
Ctun nianifeslis hserelicis a dioecesi Agennensi eum venerabilis fraler nosler Agennensis episcopus
divina providenlia depulsis, quiriam credentes et procurator vester proposuil quaestionemquod a vo-
fdulores eorum latitenl in eadem ecclesiarum et bis albergarias et procuraiiones indebiias exlgebat.
ccclesiasiicorum virorum niolesintionibus insisien- Quia igitur ipse illns, sicur a bonse memorise ma-
Milone noiario nosiro, aposioiicse sedis le-
tes, sictit veuerabilis ftater noster Agennensis gislro
episcopusproposuit coram nobis, prasenlium vohis beralitategalo, in iiiandaiis dignosciiur recepisse, propria li-
nuctoritale tnandamus qtiatenus eis qtti legilinie remisit, nos reniissionem Iiujiismodi ap-
convicii ftieriiit super hujusmodi pravilate feodis, probantes, aucloritaie prasentium inhibemus ne
vos super albergariis el proeuralionibus hu-
possessionihus, el honis aliis qure ab ecclesiis deii- "JJ qttis
neiit spoliaiis, eariemad jus et poieslalem ecclesia- juscemodi uioleslare prasumat, sed vos pariier et
rum ad quas peiiinent devolvanltir, poenain consi- successores veslii earum immunitale perpeluo gau-
milein ecclesiarum agricolis et hoininihtts infligen- dealis. Nulii ergo omnino hominum liceai hanc pa-
tes qtii convicii fuerint super hoeretica pravilale. ginam nostra inhihitionis infringere vel ei, elc, us-
Quod si non omnes, elc, itt, fralsr cpiscope, cuia que incursurum.
coiuin altero, etc. Daluni Laieraui, xt Non. Februarii, anno duode-
DaiuinLaierani, v Kal. Fehruarii, ponlifioatus no- cimo.
stti anno duodecimo. CLXXVL
PRIORIMEDICIM CLUNIACENSIS ORDINIS.
CLXXIII.
AGENNENSI Super eodem.
EPISCOPO.
(Laterani, Non. Februarii.)
Eiusdem argumenli cum epislola 170. Cum esset dilectns filius nobilis vir R. eoiii&s
(Laterani, iv Non. Februarii,) Tolosanusin nostra praseniia consritultis, adversus
Cum essel dilecius filius. nobilis vir R. conaes eum P. monachus procurator tutis proposuit quoa-
Tolosauus in nostra praseniia constiluius, advcEsus .-, stionem quod a le alhergarias et procurationes in-
eiun proposuisti quereiam quod a te ac luis ecclesiis debitasexigebal. Quia igiiur ipse ilias, etc, inemv-
albergarins er" ptocuraliones indebitas exigebai. dem [ere modum ul in alia, usque incursurutn.
Qtiia igitur ipse iHas, sicur a bonse memorise magi- Dalum Laterani,Non. Februarii, aunodtiodecimo.
stro Milonenorario noslro, aposlolicae sedis Iegato, CLXXYII.
in niandaiis dignosciturrecepisse, propria liheralitale EPISCOPO ET S. DEAUNESARCIIIDIACONO OSCENSIBU5,
reinisil, nos remissionem huj'usmodi approbanres, ET DECANO TlRASONENSl.
suciorilale praseiuium inhibeinus ne quis te aut De eleclioneepiscopiPampilonensis.
ecclesias iuas super albergariis et procuraiionSbus (Laterani, ui IdusFebrtiarii.)
hujuscemodi roolestare prasumat, sed lu pariter Cnm olim tam contra illegitimum proccssum cle-
ei successores tui earum immunitate perpetno gau- ciionis venerabilis fralris nosiri Pampilouensis epi-
deatis. Nulli ergo omnino hominum liceal hanc scopi quam etiam contra personatu ipsius, qui de
paginam noslra inhibitionis infringere, elc, usque Simoniaca pravilate, dilapidatione, lapsu carnis,
iucursurum. et quibusdatn aliis excessibus culpabilis dicebaliir,
Daium Laterani, iv Non. Februarii, pontificaUis niulta fuissent nosiris auribus inliinala, venerabili
nostri ainto duodecimo. D fratri nostro Aquensi episcopo cr dileclis filiis ab-
j.
bati de Oliva Pampilonensis diiccesis et R. de Luco
CLXXIV. arcbidiacono Bajonensi dedimus in praceplis ur atl
CAPITULO ECCLESI/E SANCTi CAPRASIIAGENNENSIS.
Pampilonenseni Ecclesiam accedenles, tam super
Sttper eodem. praiiiissis quam aliis proponendis sive conlra epi-
(Lalerani, iv Non. Fehruarii.) scopum sive pro defetisione ipsius inquirerenl dili-
Ciim esset dileclus fiiius nobilis vir R. comes geniius verilatem, et qttae inveniretn fideiiter redi-
Tolosanus in noslra prasenlia consiituttts, Stepha- genies in scriplis, ad nos sub sigillls propriis de-
nus canonicus e.l procurator vester adversus eum siinarenl, Qui jiixta roandatum noslrurn verilaleiu
proposuit quaesiiotieinquod ab ecclesia veslra al- stiper. proposilis inquirentcs, depositiones ipsorutn
hcrgarias et procurationes indebilas exigt-bal. Quia per quos inquisilio facla fuit ad noslram iransnii-
igitur, elc, in eumdemfere ntodum ul in alia, usque seruiit prasentiain consignatas. Nuper auleiu Hel.
incurstirum. procuralore dicli episcopi et S. Pampilonensi cano-
Daltitn Lalerani, iv Non. Februarii, pontificalus nico propter hoc apud sedem aposlolicam coiistitu-
iioslri anno duodecimo, lis, procurator ipse duodecim ex testibus iulrodu-
187 1NN0CENTH111PP. REGESTORUMLIB. XII. 188
J! episcopo memoraio vel eorum aliquod quod suili-
ctis, scilicet G. de Leotz el.. Roscideevallis priores, A
L. de Tafalia el S. de Lios archidiaconos, P. de ciat ad condemnaiionem ijisius probaia legilime fue-
Navas canlorem, et A. de Ponle, P. de Leoz, P. de rint, vos eumdem sublaio appeilalionis ohstaculo a
Andrcquiam, J. Lupi, J. Marlini, S. Pelri, el Gar- Pampilonensi Ecclesia removere cttretis, facientes
siam canonicos Panipilonenses, proposuil repellen- eidem de persona idonea per electionem xanoiiicam
dos, utpoie conspiratores ei criniinosos ac inimicos provideri, conlradictores per censtiram ecclesiasii-
episcopi capilales : quod se tempore opporluno cam coinpellendo-. Quod si nihil probalum ftierit
asseruit probaliirum, adjungeiis episcopttin ipsuin quod sufliciat ad condemnatioiiem episcopi meriio-
super prainissis oiiinihus pramonilum non fuisse. rati, vos ab irnpetitione prafali eanonici absolvatis
Yeruiii parie allera respondetue quod per lestes eiimtlem. Quia vero nobis est aiiquaienus de dila-
alios, in quos procurator ipse nihil objeceral, quoe pidatione suspeetus, volumus el mandamus ut circa
conira episcopuin proposila fuerant probabaiilur, lemporalium adniinistralionem dilecios filios maj'o-
deposiliones easdem publicari fecimus et inspici retn priorem, R. archidiaconum de Longuida, et
diiigenler. Setl idem S. posiniodum requisitus a no- A. de Ponie canonicum Painjuionensem coadjulores
bis an illorum deposilionibus quibtis nihil oppone- inleiim assignelis eidem, sine quibus de bonis epi-
baiur vellei esse conienius, respondit male decisio- B scopalibus disponere nihil possii, el ipsi sibi circa
ncm negoiii prorogari qnam deposilionibus illorum disiraciionem eorum nullum prasuinant adhibere
non uii in quos pradicta objecerat procurator, per consensura. Quod si alterulra pa-rlium maluerit per
quas ulique quoefuerant objecla,episcopo evideutius noslram sententiam negotium diffiniri, vos ipsum
nsserebat esse probaia. Nos igiitir de ulriusque sufficienrerinstruetum ad noslram prasentiam re-
partis assensu idem negotium suh hac forma vobis mitlatis, prafigentes panibus lerminum competen-
dtiximus commiiiendum, allesialioues easdem sub lem quo nosiro se conspeclui repraesenrenr recepru-
bulla nostra vobis iransmitientes inclusas, ut ra a nobis, danle Domino,judicium requiraris. Quod
nisi pradicli duodecim testes ab episcopo fuerinl si non omnes, etc, lu ea, fraier episcopei cum eo-
legilime reprobati, vos depositionihus omnium, vel rum altero, eic.
si aliqui forsilan reprobati fuerint, residuorum di- Darum Larerani, in ldus Februarii, pontificatus
clis diligenter inspectis, si ea quse obj'ecta fueruni iiostri anno duodecimo.

APPENDIX LIBRI DUODECIMI.

CLXXVIH. C dehilores ex apostolicsesedis auetoritate exislamus,


EPISCOPO REGENSi, CISTERCIENSI ABBATI, ET MAGISTROillis lamen attentius providere non convenit, et eas
MILONI,APOSTOLICE SEDISLEGATIS. a pravorum incursibus hominum riefensandoarciiori
Eis committiltir lulela civium Montispessulani. debeinus cbaritate diligere quas beaio Petro etsan-
(Laterani, Kalendis Martii.) clae Romanae Ecclesiae non esl dubium spcciaiius
QuanroMonrispessulanihomines nuuc et hactenus adhserere et tanquamj'ure proprio subjectas esse.
sese niundos conservasse noscuniur et nohis et apo- Eapropler, dilecii in Domino filii, veslris justis
siolicse sedi se semper exhibuere devolos, lanio nos poslulalionibus clemeiHei'annuimus, er bealse Mariae
decel sollicitius providere ne per alicujus pravae semper virginis ac sancti Michaelis monaslerium,
suggesiionis asttiliam ab his qui oiihodoxse fidei in quo divino mancipati esiis dbsequio, ad exemplar
zelo succensi ad expugnandos hoeretieosse accin- pradecessorum nostrorum felicis recordaiionis Pas-
gunt quidquam injuriaepatiantur. Quapropter discre- chalis, Innocenlii, Eugenii, Adriani, Urbani eiCIe-
tioiii vesira pcr aposiolica scripla inandarous qua- nierilis Romanorum poniificum sub beaii Pelri et
leniis homines inemoralos el lerram eorurn, lan- noslra prolectione stiscipimus ei prasetuis scripii
quam viros Calholicos el Ecclesise Romanoetlevo- privilegio coiiimunimus, siatuenles nt idem eosno-
los, in qtiihiis expedit confovendo, non permitiatis D bium et monachi ad ipsum perlinenles ab omni sse-
eos a fideli exercilu signalorum '.'m aliquo contra cularis servilii sint infeslatione securi, omnique
jusliiiaiii moleslari. mundanse oppressionis gravamine liberi in sanctae
D.tliiin Laleiani, Kalendis Marlii, ponlilicatus reIigioiiisobsei'vantia,Doniinocooperante,persislant,
nosiri nnno duodeciino. nec ulli alii nisi Romanae atque apostolicoesedi, cu-
CLXIX. jus juris esl locus ipse, aliqua leneantur occasione
MiCHAELI ABBATI SANCTI MiCIIAELISDEVERRUCA, EJUS- subjeeii. Pralerea qusecunque bOna, quoecunque
OUEFRATRIBUi TAMPR^ESENTlBUS RE- possessiones a bonae memoriae Hugone duce alqtte
QUASI.FUTURIS
GUI.AREM VITAJI PROFESSIS IN PERPETUUM. marchione ipsius ccenobiifundalore seu ab aliis Dei
De confirmalioneprivilegiorum. Jidelibuseidem loco pro animarum suarum remedio
(Viierhii, vu ldus Junii.) sunt collatse, universa etiam quse inprasentiarum
Cum oninibus ecriesiis et personis ecciesiasiicis idem ccenobium jusle et canonke possidet, aui in
189 PONTIFICATUSANNO XII, CHRISTI 1209. 130
'ulurum concessione poniiflcum, largitione j-egtim A . et conversosseu familiam regulari professioni obno-
vel priiicipiim , ohlaiione fidelium, seu aliis juslis xiam, quoeintra ipsam Yerrucaearcero ad monasie-
modis, praslante Domino,polerit adipisci, cum om> rii cuslodiam commoraulur, inlerdicto vel excom-
nibus decimistain dominicaluum quam earum rerum inunicaiioni stihjacere; siquidem in debila sanctse
quas coloni possideiil,dunla\at cxpropriojure, sic- Roinanae Ecclesiae(idelilate persistant. Prohibemus
ut eas a quadraginta relro annis prafaluin mona- etiam ne ullus in dicta ecclesia Saneti Michaeliset
steriuni quiete et inconcusse hahuisse dignoscilur, SanciaeMariseaul ejus officinis aliquam violentiam
Tinna vobis veslrisque successoribus et illibata per- audcat exercere. Sepulturam quoque ipsitts loci li-
maneant. In quibtis hsec propriis duximus exprimen- beraiti esse decernimus, ul eorum devoiioni ei ex-
da .voeabulis: Locutu ipsutn in quo prafaium mo- trema; voluntali qtti se illic sepeliri voluerint, nisi
liasierium silum est cnm onuiibus periineniiis suis, forte excommunicati vel inlerdicli sint aul etiam
ecclesiam Sancii Nicolai secus muros Pisansecivi- publici usurarii, nullus obsisfat, salva lanien jiisli-
tatis, cum coemeterio, pnrochia et oblalionibus, lia iliarutn ecciesiarum a quibus mortuortim cor-
cseierisque ad eam pertinentibus, ecclesiam Sancli pora assumuntur. Obeunie vero le, etc, usque vel
Leonardi posilam in Praluscello, salvo jure Pisanse fratrum major pars consilii sanioris secundum Dei
Ecclesise, hospilale ,Sancii .Nicolai juxia eamdeni B '. limorem el beati Benedicti Regtilam, sive rie suo,
ecclesiam Sancii Leonardi posilum, ecclesiam San- aut de alieno, si opporlunum fuerii, collegio provi-
ctse Viviansej'uxta fluvium Serchi, ecciesiam San- derinl eligendum. Eleclus aulem ad sedem aposlo-
ciot Marisein Monticulo, ecclesiam Sanclse Marise licam benedicendus accedal. Decernimus ergo ttt
de Ponticulo super fluvium Arni, ecclesiam Sancli nulli omnino hominuni liceat proefatam ecclesinm
Chrislophori in pede monlis, ecclesiam Sancli Lau- seu monasleriuni teinere peiiurbare, etc, usque
renlii in siiva Ionga montis, ecclesiam Sancti Hiia- profutura, saiva sedis aposlolicoeaucrorilate et in
rii in silva longa, capellam sancli Petri in valle, supradictis ecclesiis dioecesanorumepiscoporum ca-
capellam Sancii Barlholomaeide Gucciano, patro- iionica jusliiia. Ad indicium atiiem hiijns a sede
nalura ecclesiae Saucti Pelri a Farneti, quidquid aposlolica perceptoe liberlalis, et quod idem cceno-
juris bahetis in ecclesia Sancli Marlini de Crespi- bium beari Pelri juris exislir, nobis noslrisque suc-
guano, villatn de Monlemagno, Callare de slagno cessoribus duos aureos annis singulis persolvetis. Si
quod dicitur Bordone, et quidquid inprasentiaruin qua igiiur in fulurum ecclesiaslica, etc, usque sub-
loco veslro pertinere cognoscitur in Vico, in Be- jaceal. Cunclis auiem eidem loco, elc, usque inve-
viti, in Selcia, in Cinioiia, in Bleniina, in Monii- _ niaiit. Amen.
culo, in terrilorio, in varia, in collinis, in aqua viva, Daium Viteihii per nianum Joannis SancioeMa-
in Caprona, in Ciispignano, in Macagio, in Sam- riae in Cosniidin diaconi cardinaiis S. R. E. cancel-
hra, in Grecciauo. Placilum quoque de villa de Inrii, vn ldus Jtinii, indiclione xu,lncarnalioni.s Do-
Monlemagnoei de Beihano, et toium placitum quod minicaeanno 1209, poiitificaius vero domini lnno-
hahetis a Calci, it Caprona usqtte ad Ceule, libi tuis- cenlii papae111anno duodecimo.
que successoribus regularibus regendum, disponen-
CLXXX.
dum, possidendumque lirmnmus. Prnlum quoque
Vicalierii, et id quod bonoe memoriae Baldus quon- DILECTIS FILIISDOCTORIBUS ETUNIVERSIS SCBOLAIUBUS
dain Pisanus archiepiscopus veslro monaslerio in PARISIENSIBUS.
concambiumnoscilur tradidisse, nos vobis auclori- Confirmal eorum slalula.
tate aposlolica confirmainus, ita quod liullus archi-
(Anagnise, IV Non. Julii.)
vel
episcopus aliqua persona sttper his deinceps vos
moleslare prasumat, salvo super decimis modera- Quolies pro communi uiilitate aliqua staliiunttir
roineconcilii generalis. Liceai quoque vohisclericos per qusepaci ac iranquillilaii constillum ac pubiicoe
vellaicosliberos et absolutos a sreculofugientes reci- j) j lioneslatis et honoris procuratur aiigmenliun, con-
pere et eos sine contradictione aliqtta in vestro col- veniens estel decens ut eadem ab omnibus irrefra-
legio reiinere. Prohibemus ne ulli fratrum veslrorum gabiliier ohserveniur. Cum igilur, sicut accepimus,
post faclam in eodem locoprofessionein, nisi arctio- qttidam ex vobis ad Iraclanda negolia universiialis
ris religionis obtentu, sil fas sine abbaiis sui licen- vestra conununiter depttlati stalula et ordinatio-
tia deeodem loco discederc Discedentemvero abs- nes ei-alia qute uiilitali et honori vestro congruere
que communiuin lilterarum cauiione nulltis audeat noscunttir ceria pcena et juramenlis interpositis
retinere. Cum auieni generale inierdictum terra decreverint observanda , universiiaieni vestram
fueril, liceat vobis janttis clausis, non pulsalis cam- i-ogamus, monenius et horlamur attente, per apo-
panis, exclusis excommunioatiset inrerdicris, sup- stolica scripta mandanles quatcnus si esl ila,
pressa voce, dummodocausam non dedetiris inlcr- statula et ordinationes pradictas et alia perinde
dicto, divina ofliciacelebrare. Chrisma vero, oleum ortlinala sludealis inviolabiliter observare.
sanclum, etc, usque Catholico suscipietis episcopo. DatuinAiiagnia;, lvNonas Julii, ponlilicalus noslri
Ad lisecadjicimus ul ntilli episcoporum facultas sit aiiiio duodecimo.
pradicti coenobiiet ejusdera ccclesiarum monachos
131 INNOCENTi)III PP. REGESTORUMLIB. XIII. IH
CLXXXI. A\. SanciiAngeli in Comaculicum omnibus pertinentiis
EARTHOLOM.EO EPISCOPO THEATINO , EJUSQUE SLCCES- suis. In monte Oderisiiecclesiam Sancii Nicolai, et
SORIBUS CANONICE SUBSTITUENDIS IN PF.RPETUUM. tnedieiatemecclesioeSanctaeMarioe,ecclesiamSnncti
De confirmationeprivilecjiornm. Salvatoris , et ecclesiam Sancti Petri cum pertinen-
(Laierani, xiv Kal. Novenibiis). liis earum , monasterium Sancli Mauri eum bene-
In cminenli sedis aposiolicse specula, disponente ficio suo, monasierium Sancli Salvi, ecclesiam
Dotnino, cotisliiiiti, cx injiincio nobis a Deo apo- Sancti Nicolai de Ereniitorio. In Otituia ecclesiam
stolaius officiofrnires noslros episcopossinceracha- Sanclse Mariaeer Sancli Georgii cum earum perii-
lilate riiligcreet Ecclesiis sibi commissis suam de- neniiis , monasieriiim SanctscMariaein bnsilica. ln
beinus jusliliatn conservare, pro ipsorum quoqne civiiate Luparelli plehein SaneiiPctri cum pertinen-
statu nos oportet saiagere, atque eorum quieti sa- liis suis, monaslerium Sancli Mandi in Palario, ec-
lubiiter, auxiliiinle Doinino, providere. Eapropler, clesiam Sancli Jacohi rie Turcclla cum perlinenliis
vcncrabilis in Chrislo episcope, luis juslis postula- suis, monasteriiim Sancti Pancratii, monasleriutn
tionihiis cleineiiter aiumiinus, el ad exemplar felicis SanciseMariaede Leclo cum casali aliisque ad ipsura
memorifcNicolai, Paschalis , Eugenii, Alexandii et " pertiiieniibus, monasterium Sancti Marlini in Valle,
Clenicniis pradecessorum nostrorum Romanortim mouasterium Sancli Justi in Decosule. In castra
poniifictun beali ThomoeThealinain Ecclesiam, ctii, Gessi plebem Sanclae Mariae cum perlineutiis suis,
Doininoauctore.praesse dignosceris, sub beali Pelri plebem Sancli Martini filiorum Tresidii, ecclesiam
e' nostra proteciioue suscipimus et prasenlis scripii SanctaeMariaede Casa Candidilla, ecclesiam Sancii
privilegio connnuiiiiinis, slaluenles ul quascurique Petri ia caslro Lori, ccclesiam Sanclte Mariseiu
possessiones, qurecunque bona , eic, usque perma- Biario, ecclesiam Sancli BSasii,monasierium Sancii
iieani; in quibus haecpropriis duximus exprimeuda Peiri in campo, ecciesiam Sancii Nicolai deSuanno
vocubulis : Parochiam Theaiinoeecclesioe,sicut an- viculo , ecclesiam SanciaeMnrisede Lncenlo in Ab-
liquis el justts limiiibus terminaiur, scilicet a Sraf- bateio, plebem Sancli Martini cutn peitinentiis suis,
filo inler inoiiies., et ipso monte de Ursa , et quo- ecelesiam Sancli Joannis de plehe, plebem de Ju-
mo.riopergil in Cola, et ponii lerinimim in aqua liano , plebem Sancli Cecolidi, plebem de Pizzo
Biibitislcna nsque ad aquam Sonutam, et quomodo Corbario , ecclesiam Sanctse Luciaede Argelii, ec-
pergit in Cola , et ponir terniinum in aqua subrus clesiam Sancti Lini, plebern de Orcula, plebtjm
lcrra usque ad aquam Souulam , et quomodopergir Sanctse Marioein Valle, plebem SanctaeMarioetio
usque iu nionlem de Tesle , et cadit per Crinis (_ Q Caramanico, plebem Sancti Joannis de Abbaieio,
moniem, el qualiier pergit usque montem Sciavi, et ecclesiam Sancli Cesitlii et ecclesiam Saneii Ponii
quomodopergit in ipsum flitmen quod dicilur Tri- de Sancto Valentino. In.castello de Tocco ecclesjam
giium usqtse ad litiora maris , el per lirtora niaris Saucti Eustachii, ecclesiam Sancti Martini de Fara
usque in Piscariain , el redit in priorom linem , vi- iiiter monles , eeclesiam Sancti Joannis de Pcdnia,
dclicetin priori Staffello.-Praterea ipsam Thealinam ecclesiam Sancti Nicolai de Canialupo, ecclesinm
civilalem, casrelltira Ttivilianum , Yillam Magnain, S:\ncii Salvatoris deLinari, ecclesiam Sanctie Mari»
MotilcniFilardi, castellum Orvi, castellutn Mucela, deSparpalia, ecclesiam Sanctae Marieede liice, ec-
casiellum SancliPauii.casiellumquod dicitur Furca,. clesiam Sancti Salvaloris dc Yalle Surda, ecclesiam
casleUuiiiGenistcale, cislellum Sancti Cesidii, ctim Sanclse Maricede Vnlle Coruvelli, ecclesiam Sanc-
coium pciiinentiis. Uitra Piscariam vero caslelluin lissimoeTrinitatis de Fragne, ecclesiam Sancii Jo-
raonlis Silvani, ecclesiam SancioeMarise in Rigoli, annis de Vicaldo, cum omnibus peiiinentiis eo.rum,
caslellum Sculciiloe, castellum Lasliniam, ecclcsiam ecclesiainSancli Petri de Troia, et ecclesiatnSaticue
Sancitc Marioede Palatio, ecclesiam Sancii Jusii Marieede Tasso. Decei'iiinu;sergo tit nulii oiuuiiio
cuin pertineiuiis suis. ln Aierno plebemSancti Le- homiiium liceal pradiclam Ecclesiaro.lemcre per-
guntiani el Doinitiani, ecclesiam Sancli Tliomse,D I turbare, etc, usque profurura, salvo beati Peui
Sancri Salvalons, ecclesiam SanclaeJerusalem et jure proprieiaii? et apostolicse sedis nucioritaie. Si
ecclesiam Sancii Nicolai, cum omnihus earum peiii- qua igitur in fuluruin ecclesiaslica saecuiarisvepet-
nentiis. Decimain pontis et portus Nicinu In Buce- sona, etc, usque subjnceat. Cunciis atuem cidein
lania ecclesias Sancli Salvaioris el Sancti Angeli, loco sua jura servantibus, etc, usque invenianu
cum decimis comilis. Plebem Sancti Silveslri. De- Amen.
cimas coroilis in caslello Sancli Angeli , in casiello DatumLaterani permanum Joannis SancloeMaiioe
Triuni-Foiitiuin, et decimas castellorum qurc in in Cosmitiindiaconi cardinalis S. R. E. caiic.ellarii,
Theatino episcopalu sub doininio comitis Robeiii xtv Kal. Novemb., indiclione xu, Incarnaiionis
de Rolello fuerunt, cl qtiori Thcniina ecclesia in Dominicoeanno 1209, poniificalusvero doiniuilnuo-
castello Sepii lenel, ecclesiam Saiictrc Mariaein ceiitii papoe111anno duodecimo.
Baii, ecclesiamSancti Blasii in Lanciano , monnsie-
riura Sancli Marfini de Paleclu , ecclesiamSancti
leiiri in Alissa cum oninibus pertineuliis snis, mo-
nasierium Sancli Joanuis in Aoclano , moiiasterium
1S3 PONTIFlCATUS ANNO XSSI,OHRISTl 1210. 194
CXXXII. A atlenlius el per aposlolica scripla pracipier.do man-
ROFFRIDO TITULlSANCTOIWH MARCELLINI ET PETRI damus qtiatenus hospitale pradicluin juxla mona-
PRESBVTERO CARDINALI ABBATI CASINENSI. sterii fncuitiUes ad soliias eleemosynas reformara
Danlur ei quwdam monila. procurans, quae dc possessionibus et lenimciiiis
Dilecii filii, Joannes cl Thomas , monachi Casi- ipsius iiiicite sunt riislracla legitime ari ipstiiu stn-
nenses in noslra proposuerunl prasentia consiituii deas revocare. Notarium vero, qttero ah exseciuione
qnod cum oiim inler cselefa opera pietatis quihus comniissisibi officii removisse tliceris in pra-judiciuin
monasteriumCasinense pollebat, hospilale fuerit ihi inonaslerii, vel rcsumas ad ipsum, vel illnm qiieni
ad erognndas eleemosynas depulaiuin, nunc ad ian- poslmodumassttmpsisii-pralibaliini jiiramentiim mo-
tam tenuiialem esi idem Iiospirale redacrum qtiod naslerio facias exhihere, inslriimenta illa qusa per
possessiouibuset tenimeniis ejus alienaiis ei illiciie eum in deirinieiUum ipsius confecta diciintiir, sicut
tiislraclis , vix aliquid in eo reperilur solitaepielatis. justum est, infringi faccre non poslponens , el tr.e-
Cnm aulem apostolica dtiduni fueril aucloritaie morata castra, sicut ler jam lihi dicimur iujiinxisse,
siaiuttiin ul notarius qui de conlraclibus monasterii remotis Iaicis ab eisdcin, redticasari cusiodiam rao-
publie» conficeret instrumenta , juramento deberei nachorum , homines abbalire tiaiiaruni vel lallianim
asiringi ne de possessionibus ejus ullum fieret in- ' inriebiianon prasunias exnctione gravare; praseiiini
strumenlum praler consensum capiluli aul sanioris en tjuoein utilitaieni non fiicrinl inonaslerii convcc-
partis ejusdem , lu, relicto nolario, qui monasterio lenda , monachos vero, in qnortnn aliquos inierdii;»
fuerat astrictus hujusinodi , alittm sacramcnto as- diceris ulira qtiam deceai effcrvesccrCjncc capi fa-
siimpsisii, per quein in deirimentuni monasierii su- cias enormiler nec expelli; sed si quos in aliqtic
prariieti nonntilla stint inslrumenta confccla. Mura- constilerii execssisse, ineorutn correptioue regulnris
tiones el castra insuper , qua' semper consuevcriiiit discipliuse modesiiam non excerias, ut erga subdito-
per monaclios cuslodiri , de quo grave , quod absii! riiin languores videaris mcdici vices agcre , non in
possei monaslerio incoinmodum evenire, laicoruni ejus pcenis ipsis languoribus desrcvire, sciiiirus pro
cuslodire commisisti. Firieles eliam uionnsleiii non- cciio quod nisi atlmonilioncm nostram curavcris
ntuiquam daiiis et ialliis 3ggravasli, cum nec lihi ndiriiplcrc, ueq.uaqunm ea dissimulare polenmtis
nec eitletn inonasterio expediret. Quia igitur hsec, C ( q;iin ad ipsa te per oflieii noslri debilum cotnpella-
sic vera sunt, conniventibus nec volnmusnccdebe- mus.
inus oculis praterire, discretionem luani inonemiis

'
INNOCENTII III

ROMANI PONTIFICIS

REGESTORUM SIVE EPISTOLARUM

LIBER DECIMUS TERTIUS.

PONTIFICATUSANNO XJII, CHRISTI 1210.


I. D ad qiiorom conlumaciam repiimendam soeculars
SILVANECTENSI EPISCOPO , ET ABBATILATINIACENSI iiiiendebant bracliiutn invocare. Yeriim diicclus
PARISIENSISDIOECESIS, ET DECANO SILVANKCTENSI.fiiiiis noster Guala, Sanciae Marisein Ponicu diaco-
Commillitur cis causa abbalis Corbeiensis. ntis cardinnlis, lunc npostolicreseriis legaiuS, inlerins
(Lalerani, vu Kal. Marlii.) nt! idem veniens monaslerium, supradicio Waltero
(I) Ad petiiionem Walleri quoudam monaslerii jvrasente nec reelamante, super statti monasieiil
Corbeiensisabbatis dileclis filiis magislro schoiarum nieinorali ccepit inquirere diligenier, cl Gtiminqui-
et magislris Robeiio de Corzon et P. canonicis No- siiione finiia pradictum Walterum Parisins evo-
viomensibusej'usdem Iocia nobis dudum correctione cassct proposilurum couira inquisitioiiem eamdeni
cotnmissa , ipsi bis ad iriem inonasterinm acce- si quid rationabililer ducerct proponendum , itleui
denles, quibusdam correctis ibidem, nonnulla qtioe W. prasentiam ejus ariicns nllegavit quori in niona-
sialuenda fuerant slatuerunl, inquisilioiiis instan- sterii correctione procedere non valehal, quae pra-
tiam quorumdam impediente mahiia reiardando , tlictis jiidieibus prius fueral aucioriiate noslra

(I) C»p. Ad pelilion, De accusnl.


luS LNNOCENTilIII PP. RECESTORUMLIB. XIIL ISS
commissa, ct cardinaicm ipsum ex justis catisis se A A.iilis eiiam casibus in quibus solemnis ordo judicla-
assercns habere suspeclum , vocem atl nos appelia- rius observattir, in criminali causa ultra biennitnn
tionis emisit. Porro cardinalis inspectis his qtire a contesialione lilis non sit ejits inslanlia prolra-
prcbata ftiernnl conlraeum, de consilio peritorum henda, el nos quoque consulli quandiu delegaius a
ipsuni amovit a regimine.iihbalise, dando frairibus nohis, qui senlenliam luleral, jurisdiclioncm suain
ojusdcm loci libernm faculialem alium eligendi. inlerponere valeal ut senlenliae pareaiur, rcspon-
Qui dilecium filiuroJoannein abbaiein Corbeiensem, disse noscamur quod usque ad annuin inlegrum
ttttic priorem de Argentolio , virum providum et jurisdiclioneni sihi comniissam ad exsequendum
lioncstum , elegcrunl concordiler in abbaiem. Cum senlentiam valeal exercere, riictis judicibus dilfc-
atiiero dictus W. posimoduin ad sedem aposlolicam rciHibus in correclione piocedere, cuni jam deccm
nccessisscl, nsserens se per cardinalem ipsum quo- ei seplem cssenl menses elapsi ex quo noscuniur
luniriam falsis stiggeslionibus circuiiivenltim ab mandaluni aposlolicum recepisse, ac de criminibus,
ahbaiia siue ralitmabili cnusn remolum, nos ejusdem licer non criminaliter ngereiur , correclioni non
coenobiitranquilliinli paierna sollicitudine providerc iinmcrilo cardinalis insistcre potnit memoralse (2).
volenles , venerabilibus fralribus noslris archiepi- Sed ad hoc aliera pars respondit quod hoc colorem
scopo Remensi et Atrehalensi episcopo dcdinius iu B I excusalionis habercl si pradicli juriices a legalo
niandalis ut atl coinposiiionem inler eumdem AV.el conunoniii ad correclionem procedere neglexissent.
subsliuilum ei darent sludium el operarn efficacem, In quo casu eorum forle defecrus per diligeniiam
alioqtiin tam per jain diclum legaltim quam per alios potiiissct legali suppleri, sictit de melropolitano in
inquirarent j diligcniitis veriiatcm , el eain nobis canoiiibus legiuir quod tunc demtimea polest facere
usque ad fcslum sancri Rcmigii proximo tunc ven- qiirc ad suffraganeos periinent cum.ilJa stiffraganei
liirtiin fideliler inriroarenl, ui per eorum relaiionem iiegligunt adimplere.
cerliores effecli', procedereinus in eodem negoiio His igiiur el aliis qurc uiraque pars proponcre
prout procedendum uiilius videreinus. Qtii cum cttravit auditis, inquisitione utraque, cardinalis
super reformalione pacis proficere nequivissenl, videlicet el nrcbiepiscopi, elepiscopi prariicioruin,
sicut ex lilicris eoruni accepimus, processeruni ad
diligcnier inspecla, inlelleximus ex deposiiionibii*
iiiquirendum super pramissis omnibus verilalem , jiiralorum quod cum
leslibus ab utraque parie receplis ; et ea quae lam W. octo millium librarum tempore promotionis ipslus
debito inonaslerium gra-
per se quain per cardinalis inquisilionem invene-
varctur, et non rnulio tempore post idem debilum
rani nobis sub sigiilis propriis rransmiserunr.
auiem W. J. in nosira Q nsque ad duo roiilia librarum -fucril diininulum ,
Ntiper prafaiis atque propler nunc tamen
hoc praseniia conslilulis , idem W. quod a iegalo usque ad sex roillium librarum sum-
mam excrevit, cum, sicut prius couligerat, de pro-
posr appelliUionem ad nos inierjiosiram factum
venlibus monasterii debitum potius diniinui debueri!
ftterat j;eliil revocari, allegans quod, cttm correctio
nisi recloris incuria obsiiiissel. Et
monasierii fnerit judicihus menioralis injuncia , et quam augeri ,
siatulis ibi- quamvis ad excusalionem suam proposuerit idem
ipsi quibusdam correclis, cl nonnullis
W. quod propler expensas fncias in causa qitam
dent, alioruni correclionem ex causa duxerinl ra- coulra Cluniacense inonasleiiiiin liabuil, in qua
lionabili differendaro, cardinalis inlerim de jurc non
ad eaindein, cum roanda- quemdara prioralum evicit, irieni fuerat debilum
poiuil pioccderc generale
iiim non dcrogcl specinli. Ad quod fuil ex ndverso augmentaltim, fuil lamen ei ex adverso responsum
quod propter expensas ilias debiltim inleiim atig-
icspoiisuniquod, cum, W. prasenic nec reclamanie, meiilari non debu.l, cum propler hoc possessinnes
nd inqiiisilioncm prccesserilcardinalis, idem W. vi-
ilelur in lioc lacite cousensisse ut inquisilione facla quasdam ejusdem obligaveril prioraius , mnxime
cttm in ejusdem proscculione negoiii vix expensoe
corrigeret cardinalis qusecorrigenda viderel. Conlra fuerint niille
idem W. lalitcr licet statim ! libra. Adjecit.elinm diclus W. quod
quod proponebat, quod " occasione
iti coepit inquiiere cardinalis, non duxeril recia- . cujusdani donius qttam in villa Corbeire
de novo construxerat, debituin snpradicluin ex-
manduni, crcdcns euni nolle procedere contraj
ipsiun , scd absque sui gravamine aliquid in Eccle- crevil. Ad quod pars adversa respondit quod
sia tiiiliier ordinare, poslquarii tamen evocaius ab) cx proventibus monasicrii expensas htijusmodi fa-
ipso cognovii quod adversus eum procederc inien- cere poruit absque onere debitoiuni, praserlim
debut, ejus declinavit examen, ad nostram audien- ctiin propier hoc non modicum auxiliuin a burgeri-
liam uppellnndo. Proposuil insuper pars adversai sibus fuerit eidem iiiipensum. Pralerea cura cx
quod cum pradicii judices omisissent iu monaslenii confessioiie ipsius consliteril quod in capittilo pra-
correctione procedere, ac periculutn traheret ad seu siiteral juraineiitum ne debiium de novo conlrahc-
mora, cardinalis ipse, ad quein speclabat ex in- ret, ac postea contraxeril debilum contra juranien-
jtihcio sibi legaiionis oflicio cura ejus, ad reforma- Itini proprium venicndo, sicul lestes deponuni, argui
iioiiem ipsius loci inierponere potuil parles suas. de perjurio videbatur. Ad quod idem W. lioc modo
Cuni eniin secundum juris civilis auclorilalem , inii resjiondil, quod eisi primo hujusmodi prasliierit
(2) Cap, Quwrenti, De off. jud. dclcg.
187 PONTIFICATUS ANNO XIII, CHRISTI 1210. iflf
juramentum, poslea lamen quoddnm facium fuil in A t lione poslposiia compescendo. Qtiod si non omnes.
eapitulo consliiuluin, per quod juramenlum exsiiiil etc, duo vesrrtim ea nibilominus exsequanliir.
rclaxatum. Sed conlra hoc pars allera replicavil Dalum Laterani, vu Kalend. Marlii, ponlificains
quia, cum non constiierir tptod per lale slalulum itostri aniio terlio decimo.
revocalum fuerit j'uraiiieiilum,el appareret eunidem II.
W. non soliinimodojiirametilum de debiio non con- S.ANCTI PETRILATINIACENSIS ET CAROLI-LOCIABBATi-
irahendo praslasse, sed venisse postea contra illud, BUSPARISIENSIS ET SII.VANECTENSIS DIOGCESUM, ET
manifesle liquehal ipsuni renlum perjurii incui-risse. DECANO SILVANECTENSI.
Sed ei ipsius insuflicienlin et negligenlin dissolutn De eodemargutnenlo.
videbnntur mnnifesle probari. El quanqtiam aliqni (Latcrani, v Knl. Martii.)
tesiium etim, quantum in se.dixeriiil esse bonum, Cum sicul dileclus (iliusabbas Corbeiensis noslris
nulli lamen deposuertint expresse quod ulilis essel aurihtis intimavii monaslerium sibi comiiiissiim in
cjus provisio monasterio sscpedicto. Ctimergo nobis spirilualibus ei lemporalibus non modicatn incuire-
de lalibus fueril stiflicieiisin tali negolio faeia fides rii Iaesionem, discretioni veslra per aposiohca scri-
pioplerquae prafalus W. erat merito amovendus, pta nianriainusqualenusad ipsum pcrsonaliier accc-
etsi restiluendtis foret propter judiciarium ordinem " denles, ad levamen ipsius uionaslerii acprioraiuuin
non servalum, ob causas ramon pradictas ipsum ejus monachos quos et quo Iransferenrios videritis,
providimus manere privatum reginiiue abbaiise; polestaie sreculari ad hoc, si opus fuerit, invoenia,
Joannein nihiloniinus stipradictum, qtiem pro eo donec monaslcrium respirare valeal inter aogusiias
quod, prafalo W. propter jiiris ordinetn non serva- inimineiucs, in aliis roonasleriis ordinis cousimilis
lum quodammodo inordinate remoro, inrelleximus colloceiis, duos anl ires religiosos monachos, quos
ob eamdem causam per consequenriam miuus legi- dc nlienis monasleriis duxerilis evocandos, ad re-
time substiturum, per senrenriam amovenres : qttein Jormaiionem ordinis induccnles ibidem, et abbales
quia non propter personse viiium vel defectum, sed liihilominiis ad quorum ecclesins ipscs duxerilis
propter juris solemnitalem, sicut pramissum est, iransiiutlendos ad reccptionein eoriim, si necessc
praiermissam amovimus, ipsum posimodum resti- fuerii, censura canonica, stihlato ajipeilationisobsra-
tuimtis in abbatem, et meraorato W. in loco qui culo, compellentes. Quod si IIOIIomiu-s, eic, duo
dicilur Guidoc cum petiinenliis sttis in imperio vesirum, etc.
consliluiis jussimus provideri , ita videlicet quotl Daittm Laterani, v Kalend. Marlii, anno lerlio
ibi cum uno Corbeiensi monacho cornrooreiur, el „, decimo.
censum quinque marcarura ad pondus Coloniense in III.
festo Purificationis beatae Virginis abbati et succes- EPISCOPO ET DECANO ET R. DESANCTO MEDARDO CANO-
soribus suis anniialim persolvai, et personaribus ac NICOSUVANECTENSIBUS.
ccclesise ejusdtun balivoejamdicti abbatis ei succes- De eotlemttecjotio.
sorum suorum donalioni libera reservaiis, eisdem (Lalerani, vn Kai. Mariii.)
lidelilaies ei horaagia liberorum hominuin etiruin- Ctitn dileclus filius ahbas Corbeiensis nd nostram
dem locoruin debeanl exhiberi, ac in juramenlo prasenliam, ul Ecclesise suse procurarel negotia,
fidelitatisquod eisdem fiierit prastitum exprimelur duxcrit accedendum, pali aliqiialenus non debemtis
qttod iidem hominessupradictum W. super suse pro- ul si quid, postquam iter arripuil ad noslram pra-
visionis provenlibus nullatenus damnificare prasu- seiUiam veniendi, a quoqiiam est in ipsius Ecclesisa
mant ; iia videlicet quod el ipse W. super indemni- gravamen el sui prajiidicium aiienintiim, obiineat
laie pradiclse balivse, ne ipsam dilapitlet, corporale firmitatem. Ideoque discretioni veslra, per aposlo-
prabeal juranientum. Si qtiitl autem posl seiileuliam lica scripta, mandamus qualenussi quid, poslquam
noslram super ulriusque amolione prolalam circa idem abbas iter ad nos veniendi arripuit, aitenla-
eleciionem abbatis, quam in prolaiione ipsius sen- D I rum inveneriiis in sui prsejudieium et Corbeiensis
lenlise nostra duximus providentiaereservandam, a Ecclesioe delrimeiUum, illud in irrilum sublalo
Corbeiensihusmonachis vel quolibet alio in ejusdem appellnfionis obstaculo revocelis, conlrndictores pcr
abhatis prajudicium fuerit altcntatiim, id decerni- censuram ecclesiaslicam appellatione posiposiia
mus non valere. Quocirca discretioni vestra per compescenles. Qtiod si non otnnes, elc, lu, fralur
apostolica scripla mandanius quatenus quod a nohis cpiscope, cum eorum alleroea, elc
esl pro ipsius monasterii utililaie provisum facintis Datum Laterani, vu Kal. Maiiii, poniificaliis no-
appellatione remoia inviolabiliter observari, corri- siri anno lertio decinio.
genlcs circa priorem cl monachos et priorattis nio- IV.
nasterii rnemorati ciun consilio abbatis ipsius qtise R. ABBATI SANCTI MARTINI LAUDUNENSIS PR^MONSTRi-
secundumDeum et beaii Benedicli Regulam fuerinl TENSIS ORDINIS.
eorrigenda, et slalueiues ibidem quod regulnre Vt monaslerii stti sollicitam curam gerat.
ftierit et honeslum, coniradiclores, si qui (ueriiit, (Laierani, vti Kal, Martii.)
vel rebelles per censuram ecclesiasticam appella- (3) Intclleximus quod cum antequam esses assum-
(3) Cap. Iiitelleximus, De selatc, qual. ei ordine praficiend.
199 INNOCEIffH III PP. REGESTORUMLiB. XIll. 200
pins atl regimen abhaiisein monaslcrio Luo fueris A ^ exoiium fuerit qusestioue, saiva iamen in onuiibus
'lnudahililer conversatus, ad monasierium Sancii aposloliccesetlis auctoriiate. Verum personani luam
Vinceniii Lautlunensis nigri ordinis accessisii ; ubi in manii noslra propensiori gralia relineiHes, cense-
cnm iiliquaiiiiitiin ipso hnbiln permonsisses, demum mus ul solius Romani poiHifitisjitdicio ejus causa,
nd cor revcrsus, de meiropolilani ei aliorum religio- si qtta fuerit, decirialttr. Snne Toietnnnm Ecclesinm
sortim consilioad primam domumcuravisli rcdire; prasenlis "privilegii slabilitale munienies, Complu-
in qua laiitlcm in regularis observninire disciplina tensem parochiam ei Concham ei tanquam metro-
laliier Dt:oci liominibus placuisli quori pro luoruin poli subdiras esse decernimus cum terminis suis,
exigcniia nieiilormn fralres lui le sibi prafeceruni nec non et ccclesias oinnes quas jure proprio ab
uniiniiiiitcr in pnslorcm. Quia igitur in suscepro re- anliquo possedisse cognosc-ilurconfirmantes. Episco-
giminc liuiriabiliter diccris profecisse, ne occasione pales pralerea sedes quas inprseseuliarum jusle et
inora quam in prailiclo monasterio protraxisii, canonice possides, scilicet Palentiam, Segobiam,
qunsi de ipsa leneram conscienliam relinendo, in Oxomam, Seguntiam, reliquas vero quseab anliqtiis
susceplre adniinistraiionis exsecutione lejiescas (4), ei lemporibtissubjacebant, cum Dominus omnipotens
ailenrienies quod in canone (5) cauium esl ne quis Clnistianorum resliltierit polesiati suoe dignationo
canoiiicus regttlnris, nisi, quod absil! publice lapsus " misericordise,ad capui proprium refcrendas decreii
fuerii, eliiciiitur monnchus, et si fncltis fuerii, atl htijus auctorilale sancirous. Porro illarum diceceses
orilinem eanonicum reveiiatur, uliimus in choro civitatum qusc Saracenis iiivadenlibus rnelropoiiia-
mancnrio,cucullam in memoriam delaiurus, discre- nos [iroprios arniserunt eo lenore veslra sulijicimus
tionem luam rnonemus allenlius el hoiiamtir, per dilioni ulquaiidiu sine propriis melropolitanis exui-
nposiolica lihi scripln lunndiinles quntenus circa terinl, tihi tit proprio deheani subjacere, ita quidem
curtun gregis libi commissi solliciludinein gerere ui in sedibus episcopalihus liberam auctoritate no-
slndens indefessam, er laliler seqtienlin hona conti- slra habeas poteslatem episcopos, in castellis vero
iiuare prioribus quod tlignum exinde possis a Deo el villis presbyteros instituere, el prottl libi Domi-
Hierilumexspeclare. liiis adminislraverit ordinare tam in his episcopati-
DnlitinLaterani,vii Kal. Martii, ponlificalus noslri bus qui de aniiquis Eeclesise luse lerminis esse
anno lerlio decimo. noscunlur qtiam in illis qui proprium non hnbiieriru
V. metropoiitantitn. Si quseautem meiropoles in stalum
EODERICO T0LETANO ARCHIEPISCOPO IHSPANIARUM PRi- ftterint proprium restituun, suo qtiaeqtie dioeccsis
UATI,EJUSQUE SUCCESSORIBUS CANONICE SUBSTITUEN- Q metropoliiano restituatur, ul sub proprii regimine
DISINPERPETUUM. pasloris super divini collatione beneficii glorieliir.
De confirmattoneprivilegiorum. Pralerea quascunquepossessiones, qtisecunqiiebona
(Laterani, iv Non. Martii.) pradicta Ecclesia Tolelana iiiprasentiarum jusie
Sacrosniicta Romana Ecclesia in bearo Pcrro apo- et canonice possidet, aui in fulurum coricessione
stolormn piincipe ab ipso Salvatore oinnium Domino ponli.icum , largitione regum vcl piincipum , obln-
Jesn Christo, capuiesl Ecclesiarum omniumconsli- lione fidelium, seu aliis jusiis modis, prasianie
iuta. Unde meiubra non decel a capite dissidere, Domino, poteri,t adipisci, firma libi luisque sncecs-
sedemineiui raiioniclsupernseprovisionicapitisobe- soribus et illibala permaneanr, in quibus hsec pro-
i!ire. Morieralrixaulem discrelio capitis, singtilorum priis duximtis exprimenda vocabulis : Ecclesiam
membrorum ofliciosasactiones considerans, unicui- Sanciorum Jusli et Pastoris, abbatiam Sanctre Leo-
quejus elordinem a ualura constilnlura conservat, cariioe,ecclesiam SanctseMaria;de Tocha, ecclesiam
er qtiibuscunque nobilibus venustaris sure dignira- Sancise Mariscde Balres, ecclesiam Sancii Vinceniii
lem sine invidia sociali cbariiare cusrodir. llac igi- de Monte, ecclesiam Sanetse Marirede Valie eccle-
lurratione prudenlerinducii, juranobilis el fainosoe siaruni, ccclesiam Sanclse Mariae de Valadelmecb,
ToletanaeEcclesioeaposiolicsesedis proprise ac spe- Decclesiam
I de Calatrava, castrum quoque Alcala ,
cialis filise conservare] volenles, luis, venerabilis castrum de Brioga, casirum de Cnnales, castrum
IVa;erRoderice, quein vera in Christo charitaledi- Alfamin, ctim perlineniiis eorum. Domumreginaein
ligimus, rationabilibus postulalionibus paternsepie- Toieto , cum hsereditate sibi peiiinente. Donuwn
lalis affectu dtixiniiis annuendum. Ideoque per pra- Sancioe sorbris illustris memoriaa regis Aldefonsi,
seniem privilegii paginam, ad exemplar feiicisrecor- cum bseredilate palris sui Raymundi comitts, quam
dniionis Urbani, Gelasii, Calixii, Honorii, Eugenii,, ijisa consensu fralris sui Ecclesise tuse donavit et
Adriani, Alexandri I, Alexandri H, Alexandri 111, , scriplo confirmavir. Casrrum quoque Bencarenlise,
Urbani ci Coelesliniprariecessorum noslroruin, pri- et Aldeam quae voealur Azttcuch, cum peiiinentiis
mattis digniiaiem per Hispaniarum regna libi elt suis, el Alcobrogain. Decimas quoque omiiiumre-
EcclcsiseTolelanoeauclorilaie apostolica confirma- galium reddiluum de Sancta Eulalia , de Maqueda,
iiius, leque primalem prasules Hispaniarum respi- de Ascalona, Siaruimus etiam ul universi parochire
cienl, ei ad le referent si quid inlcr eos dignumI luae fines qui jam Deo auciore a Chrisiicolis habi-
(4) In quarta Collcct. quasi ipia te conscientiti (5) 19. q. 5, cap. Mandamus.
remordtat, in susc.
201 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRJSTl 1209. 202
lanlur, vel qui in futiirum a Saracenorum potestaie, A archiepiscopus esi in ea, prudenler el eflicacilcr in
auxilianle Domino, eripienlur, omnino inlegii lam ducatis euindem ul ad obedieniiam el rcvcrentiam
tibi quam tuis successoribus in perpetuum conser- aposloiicaesedis ac noslram huiniliier conveiiatur,
venlur. Nomina vero oppidnrum quse in tua dioecesi juranieiUum exhibens super hoc quod exhiberi a
a Dei fidelibusincoluntur, in prasenli pagina dttxi- talibtts consuevit. Qui si forsan id perficere recusa-
mus adnolanda : Talavera, Alfaniin, Makeda, San- verit, vos eo ab adniinistratione ponlificnli prorsus
cia Eulalia, Hulraus, Canales , Maieriium , Aleala, amoto, cum pro rei novitale non possit ex more
Wadalfaiara , Fita , Pennafora , Belegna , Uzeda , aliarum Ecclesiarum ad usiiatum eleclionis modum
Talamanca, Bulracum, Calalalifa, Ascalona, Zuritn, procedi, dilecium filium H. decamim Caialaunen-
Calatrava, Almogiiera, et Alcslea. Deceriiimtisergo sein, viriim titiqtie vita, fama ei scieutia coinmen-
ui ntilli omnino homiimin liceat prafatam Ecclesiam dabilem, Eeclesiaecivilatis ej'usdernauctorilaie no-
temere perturbare, aut ej'us possessiones auferre , sira suhlato cujuslibet coiilradiclionis et appellaiio-
ablalas retinere, minuere, seu quibuslibet vexalio- nis obslaculo in aichiepiscopum assignelis, idipsum
nibus fatigare ; sed omnia iniegra conserventur facluri si forsan , ut accepimus, eanidem Ecclesiam
eorum pro quorum gubernatione ac sustenlarione invenerilis defunclo archiepiscopo destilutam , mo-
concessa sunl usibus omnimodis prorulura , salva B nendo clericos, si qui fuerini, ut ei reverentiam et
sedis aposlolicse auctorilaie. Si qua igilur in fulu- obedieniiam debilam ac devotam imjiendant. Alio-
rttm ecclesiastica.soecularisvepersona, hanc nostra quin eidem decano polestalem auctoritale apostolica
conslituiionis paginam sciens, conira earn lemere conferatis, amotis illis, insiitueudi tales in Iocis
venire tenlaverit, secundo lerliove comiiioiiita nisi ipsorum qui sibi studeanl sicul membra capiii pei-
reatum suum digna saiisfaclione correxerit, pore- devolam obedieniiam cohserere. Conlradictores, si
sralis honorisque. sui careal dignitale , reamque se qui fuerint, vel rebelles per censuram ecclesiasti-
divino judicio exislere de perpeirala iniqnitate co- cam appeilatione postposila compescendo. Quod si
gnoscal, er a sacratissimo corpore ac sanguine Dei non omnes, etc, duo veslrum ea, etc
el Domini Redemptoris nosiii Jesu Chrisli aliena Dalum Laterani, iv Non. Martii, pontificalus nosiri
fiai, aique in extremo exainine districloe subjaceat anno leiiio decimo.
itltioni. Cunciis auieni eidein loco sua jura servan- VII.
libus sil pax Domininosiri Jesu Chrisii, qtiatenus EPISCOPO VENETENSI.
et hic fruclum bonse actionis percipinul, et apuri De exemplionemonaslerii
disiriclum jttdicem pramia seteniae pacis inveniant. (Laierani , III Non. Marlii.)
Amen. (6) Cutn movisses olim adversus Rotonense
Datum Laterani, per manuraJoannis SanciseMariae nionasteiium qnseslionem, asserens lnonasieriiini
in Cosmidin diaconi cardinalis sanctse RomanreEc- ipsum ac parocbiales ecciesias ejus ad te de com-
clesiae cancellarii, IV Nonas Maiiii, indictione xm, iimni jttre spectare, uipoie iu lua dioacesi consli-
Incarnatioiiis Dominicse anno millesinio ducenle- lula, in cisdem jura libi episcopalia viudicando ,
sinio uono , ponlificalus vero domini Innocculii et ex parlt; monaslerii dicerelur idem monaslerium
papae111anno lertio decimo. ctim parochialibus ecclesiis suis Romanorum ponii-
VI. ficum privilegiis ab antiquo liheriaie ilonaluni, su-
ARCHIEPISCOPO ATDENIENSI , ET THERM0P1LENSI ET Sl- per eadern causa frequenter fuerunl littera aposto-
DONIENSI EPISCOPIS. licae impetralae. Denique autem utraque pnrs in
Vl Ecclesia Corinlhiensis reducatur ad rilum Lali- venerabiles frarres nostros Nannetenseni etBriocen-
norum. sem episcopos sub ceria pcena et j'uramento inter-
(Lalerani, iv Non. Marlii.) posilo compromisil : qui raiionibus utriusque parlis
Cum et alias oves quas habel Domitius nos opor- auditis, et monasterii privilegiis diligenler inspeciis,
leat in oviii nobis comniisso suis ovibus aggregare, D de consilio perilorum illud in capiie liberum senten-
de cura Corinthiorum soiliciludinem decet nos ge- tiaruerdecreverunt. Verura quia eeciesiseparocbialcs
rere pastoralem, ui cum eorum civitas ad dominium ipsius exemplaenullalenus probabanlur, pronuntia-
Laiinorum credaiur in proximo perveiiiura vel jam veruiit easdem ad jurisdictionem luam sicul alias
forsilan pervenisse, oves Domini quse suni ihi, posi luac dicecesis ecclesias perlinere, jiihilomiiius sta-
greges sodaiium non vagentur, sed ad unuin re- luenies ui qualuor procurationes duntaxat libi a
deuntes pasiorem, et cognoscant eum secundum sex ecclesiis monaslerii prastarentur, quarum unain
evangelicam veriiatem, et cognoscantur ab ipso. perciperes in parocbiali ecclesia de Roton, aliam
Qtiocirca fraternilati veslra per aposiolica scripta in ecclesia de Sanclo Godoalo, aliam in ecclesia rie
pracipiendo mandamus quateuussi civitalem ipsam, Biiiii, ac aliam in ecclesia de Langon ; ila videlicct
velul ex reialis rumoribus spem concepimus, riilecio quod ahhas el priores ecelesiarum ipsarum tres
filioriobih viro G. Romaniae seneschalco reddere se pnrtes, et capeilani qtiariam parlem in procuratio-
cotitiiigal aut jam reddidil semeiijisam, el aliquis nibus ipsis ponant, et a duabus ecclesiis, scilicet de

VC)Vide cap. Cum venissent, De in inlegr. reslil., el quintatn compilal. lib. i, lil. 16, c. i.
pArKOL. CCXVI. 7
203 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XIII SOA
firim. et Sancii Pelri de Roton, quatuor solidos sA VJH.
pro singulis procuralionibus ad sublevalionemsuamI ABBATl ETHONACHIS ROTONENSIBUS.
recipiant capellani. Porro cum monasterium ipsuml Super eodem.
mper iniquitaie arbilrii ad audienliam dilecti filiii (Dalum, ut in alia.)
nostri GtialseSanclaeMarisein porticu diaconi car- Cum verierabilisfrater nosier Venetensis episco»
dinalis, lunc apostolicsesedis legati, delulissel posteai pus movisseioliiu adversus Rolonense monasterium
quoeslionem, asserens illud in Romanse Ecclesiae ; qiiaeslionem,asserens monaslerium ipsttm ac paro-
prajudicium , ad quam dictum monasteiium nulloi chiales ecclesias ejtis ad se de communijure specla-
medio peiiinet, inique prolatum, diclus cardinalisi re, uipolein sua dioecesi conslitula, in eisdem jura
illud uiraque parie prasenle cassavit, frairibus 1110- sibi episcopalia vindicando, et ex parle vestra pro-
liaslerii inemorali pracipiens ut jurejitrando super ponerelur idem monasteriuni etc, ut in alia. usque
observaiione ipsitis hinc inde prasliio noiiohsrante, pronuiitiaverunt easdem ad jurisdiciioneni episcopi
illud nullaienus observarenl. Cum autem super hoc sicut alias suaedioecesis ecclesias peiiinere, nihilo-
nuper dilecius filius magisler Rollandus luus et niintis siatueiiles ul a sex parochialibus ecclesiis
P. monachus ssepedicli monasierii procuratores ad monaslerii qualuor procurationes duntaxat eidem
Bedemaposlolicam accessissent, et super pramissis B ' episcopopraslarenlur.quarumiinamperciperet.elc,
liiigasseni aliquanditi coram nobis, demum in pri- usque recipianl capellani. Porro curn vos super, etc,
vilegio monasierii nobis exhibito perspeximus con- usqueaposlolicsesedis legari detulissetispostea qua;-
tineri nionasleriuni ssepefarum, quod heari Perri stionem, asserentes illud in RomanseEcclesiseprae-
|uris exislil, sedis apostolicre privilegio commuiii- judicium, ad quam idem monaslerium, eic, usque
lum, in quo subseqiienler atljungilui' ul in paro- iionobslaiueillud nullatenus servareiis. Cum aulem
chialibiis ecclesiis monaslerii liceat abbaii.et mona- propler hoc nuper dilectusfilius magister Rollandus
cliis ejusdem loci, cnm eas vacare contigerii, cjusdein episcopi et P. monachus monasteiii vestri
idoneos eligere sacerdotes et dioecesanoepiscopo procuralores, elc, ul in alia, usque pronunliavimus
praseniare, qui ei de spirirualibus , illis vero de monaslerium veslrum in capite liberum el ab epi-
lemporalibus debeanl respondere. Ex qnibus verbis scopij'uridiclioneprorsus exeinpiumetc, utque anie-
arguilur quod cisi diciura monaslerium sil exem- dicro episcppo dicecesana lege subjeclas, venerabiii
pium in capiie, ipsius tamen parochiales ecclesise fralri noslro Turonensi archiepiscopo et dileclo filio
nullalenus sunt exemptse. ahhati Sahnuriensi, elc, ut in alia usqueonerosmn,
llis igimrei aliis qtiseutraque pars proposuil iu- Q , nisi prafatus episcopus Venelensisab ipsis comino-
lelleciis, de consilio fralrum noslrorum pronunlia- nitus ad sequumvoiueriicondescenderemoderamen,
vinius inonasierium soepediclum in capite Iiberuin elc, ul in alia usque in finem
ei a tua jurisdictione prorsus exempium, decernen- Dalum, ut in alia.
tes parochiales ecclesias ejus, quoeminime prohanlur Scriplum esl ipsis super hocin eumdemfere modum
exeinptae, libi dioecesanaiege subjecias, venerahili usque moderaroen. Nullislilteris obstanlibus, si quse
fratri noslro atchiepiscopo Turonensi et dilecto filio apparueriiit a sede aposlolica praler assensum par-
iihbaii Salmiiricnsi Andegavensis diceeesis et magi- tium impetraioe.Qttodsi non omnes.etc, duovestrum
-slro schnlarum Andegavensinoslris danies litteris iu ea nihilominusexsequaniur
niandaiis ut quod a nohis esl- senlentialirer diflini- Daium, ul in alia.
lum faciani appellalione remota flrmiler observari, IX.
conlradiciores per censuram ecclesiaslicam com- CArlTULO TOLETANO.
pescendo. Qtiia vero ipsae parochiales ecclesiae in Vl procuratoremsui subdiaconimittant in posscssio-
procuralione ab anlediciis episcopis pralaxata ni- nem canonicatus.
uiis, sicut asseriiur, aggravantur, ipsis injunximus (Laieraui, Ka). Mariii.)
ul si consiaret eisdem procuraiioneni ipsam pradi- D I Examiitala fidesei probaia devolio qua se nobis
ctis ecclesiis exisiere onerosam, nisi lu ab ipsis dilcclus filiusAndreas de Gabiniano subdiaconuset
commonitus ad sequumvolueris condescenderemo- capellanus noster charum exhibuil haclenus et jugi-
ieramen, ipsi pensalis facullaiibus earumdem pro- ler exhibere non desinil iiosinducit ut ad sua com-
turenl eam, sublalo appcllaiionis obsiaculo, mode- moda promovenda lanlo sibi specialius assisranius
rari. Nulli ergo omnino liominum liceat banc pa- qtianio manifesrius hoc exigere sua merila digno-
ginam noslrae difliniiionis infringere ~c\ ei ausu scuntur. Ilinc esl quod cum placucrit dudumvenera-
temerario contraire. Si quis aulem hoc, etc, usque bili fratri nostro Roderico archiepiscopo,dileeto filio
iucursurum. Hispanodecano, et concanonicisvestris qui cum ipso
Dalum Laterani, ni Nonas Marlii, poniificalus eranl apud sedem apostolicam constiruli, ipstiin atl
nostri anno teriio decimo. preces nosiras in frairem ei canonicum recipere co-
ram nobis, nos id lanlo graium habuimus el habe-
mus quanlo subdiaconus ipse pro susemerilo boni-
talis nobis er fianibus nosiris charus et acceplus
existit. Ciim igilur ei hoc non lninus Eccle«ii in
205 PONTIFICATUS ANNO Xlll, CHRISTI 1209. SOB
persona quam personsein Ecclesia credamus esses A . occasum in firmamenlo sequunttir, ita in ecclesia-
provisum universalem vestram rogamus atlentius elt siicis gradibus generaiiones justorum , aniequam
nionemus per aposlolica vobis scripla pracipiendo) veniat dies Domini magnus et horribilis et lenebras
mandanles quaienus quod per ipsos liberaliter lactumi nostras veri solis splendor illuminet, per lempora
est hilari prosequenies favore, dictum subdiaconumi sibi succedant, et sicut muiti ssepe per caudam
per procuraiorem suum in corporalem possessionem draconis dejiciunlur in lerram, ila et per adoplio-
concessi sibi canonicaius inducere procurelis, etL nem spiritus quoiidiana fial reparalio perdilorum,
cum ad Iocum residentium sit receplus, vesiiariumi et de profundo inferni ad quserenda multi cosleslia
et alia quse percipiunt residenles, pereumdem pro- erigantur, et ila corpore teneanlur in lerra ut lan-
curalorem sibi cum inlegritale debira conferalis ju- quam cives sanclorum el domestici Dei cognatiotie
ramenio quod fecisse dicimini non obslanle, cumi ac desiderio conversentur in ccelis. Hoc sane lem-
illud mandato nostro nec debeat nec possit obstare. poribus(7) felieis reeordationis Alexandri paprc prae-
Taliter aulem preces et praceplum nostrum super decessoris noslri in partihus Hispaniarum de divino
hoc sludealis implere quod et idemsubdiaconus, qui factum munere gralulamur ; ubi nobiles quidam
vobis et Ecclesisevestra in muliis esse polerit fru- viri peccatorum vinculis irretiii, ex miseralione
ctuosus, ad dileclionem vestram ferventius possil B j illius qui vocat ea quse non sunt tanquam ea quse
aslringi, et nos devotionem vestram exinde valea- sunt, superna gratia sunt afflati, et lacli super mul-
mus non immerito commendare. lis transgressionibus s»is dolore cordis inlrinsecus,
Datum Laierani, Kal. Marlii, pontificaius nosiri ei praterilorum agenles poeniteniiam peccatorum,
amio terlio decimo. non solum possessiones terrenas, sed et corpora
X. sua in extrema qnaeque dare pericula pro Domino
HISPANO ECCLESI./ETOLETANiE DECANO. decreverunt, et ad exemplum Domini noslri Jesu
Christi, qui ait: Non veni facere volunldtem meam,
Super eodem. sed ejus qui misit me Pairis (Joan. v), in habilu ei
(Dalum, ul in alia,) conversatione religionis sub unius magislri statue-
Placuit venerabili frairi nostro Roderico archi-
runt obedientia commorari, eo ulique moderaminc
episcopo ac libi, fili decane, et canonicis Toletanis suum et ordinem temperantes ut quia
qui cum ipso eranl apud sedem aposlolicam consli- proposilumuniversa turba fldelium in conj'ugatos continenles-
luii, dilecium filium Andream de Gabiniano subdia-
conum et capellanum nostrum ad preces nostras in que distinguilur, et Dominus Jesus Chrislus nou
solum pro viris, sed el pro feminis quoque de fe-
fratrem et canonicuni recipere coram nobis. Qued .
nos tanio gratum, erc, ut in alia, usque provisutn, C mina nasci voluit et cum hominibus conversari,
haheaiuur in ipso ordine qui cselibem, si voluerini,
dilecros Jilios Toletanum capitulum per scripta no
ducanl vitam, et consilium beali Pauli sequanlur
sira rogavirous atlenlius el monuimus, nihilominus
dicit : De virginibus autem prmceplum Domini
eis pracipiendo mandantes ut quod per diclos ar- qui
non habeo, consilium autem do (ICor. vri), (8) sinl
chiepiscopum el canonicos liberaliter, etc, usque etiam
sibi canonicalus inducanl, etc,us</!«debila conferre creandam qui juxla insiiiutionem Dominicam ad pro-
sobolem el incontinenlise pracipitium
procurenl, juramenio quod fecisse dicunlur nequa- evitandum conjugibus suis
utantur, et una cum eis
quara obslanle, erc, usqueobslare. Cum igilur sub- ad incolatum
diaconus anlediclus de lua sincerilate confidens, supernaepatriae de convalle lacryma-
rum et terrena transire peregrinalione nilanlur,
vices suas super his ribi duxeril commirtendas, de-
et lacrymis diluant et operibus pietaiis si eos supra
votionem luam rogamus atlenlius et monemus qua-
fundamenlum suum.quod Christus est.pro cura car-
lenus ea laliter studeas procurare quod et sibi utiie
nis et affeclibusiiberorum ligna, fenum, stipulam
el nobis esse possil accepium,
sedificareconlingal, cum alii expediliores et conii-
Dalum, ut in alia per lolum.
XI. n nentes sedificent aurum, argeniutn et lapides pre-
E
liosos, el isii lamen et illi miliieni uni regi, et
FERNANDO GONDISALVI MAGISTRO MILITLE BEATIJACOBI, supra fundamenlum cceleslem unam oedificeinman-
EJUSQUE FRATRIBUS CLERICIS ET LAICISTAHPR*- sionem, promissione Psalmislse in Domiuo robora-
SENTIBUS QUAM FUTURIS COMMUNEM VITAMPROFESSISli, qui minora quoque membra Ecclesioe confortai,
IHPERPETUUM. et dicit: lmperfeclum meum viderunt oculi tui, et in
De confirmalione privilegiorum. libro tuo omnes scribeniur (Psal. cxxxvm). In ho-
(Lalerani, vni Jdus Mariii.) rum aulem lidelium Chrisii collegio cum bonse me-
Benedicrus Deus in donis suis, et sanctus in om- niorise P. Fernandi per voluntateni Dei magiste-
nibus operibus suis, qui ecclesiam suam nova sem- rium super alios et providentiani suscepisset, cuin
per prole fecundat, et sic pro patribus filios in ea quibusdam fralrum suorum ad prasentiam ejusdem
facit exsurgere, sic a generatione in generalionem nosiri pradeeessoris accedens, cum hunuiiiate qua
nolitiam nomini sui et lucem fidei Christianae dif- debuil a sede apostolica requisivit ul eos, lanquam
fundit ut Sicut anle orrum solis slellrc sese ad pcculiares filios, in defensionem suam, el locum in
(7) Vide AnronNebriss. decari. 1, lib. n, c. 9. (8) YideJacob.deViii'iaco,cap. 26IIisl.occidenlai.
207 1NNOCENTH111PP. REGESTORUMLIB. XIII. 208
quo caput ordinis factum fuerit, in jus et proprieln- A i. sederat qititlquam suum esse dicehal, sed erant eis
icm sncrosanclaeRomanaeEcclesioerecipere digna- oninia coniniunia. Ad suscipiendam qnoque prolem
relur. Cuin igitur ipse devolionem suain el honum qttaein liiuore Domini nulriaiur, et infirinilalis hu*
atiendens in Doinino desiderium , de coinmuni fra- manrc remedium juxia insiiiulionem Domini ei in-
irum stioruni consilio pise peliiioni eorum duxerii dulgenliam Apostoli, qui ait: Bottum esl homini
annuendum, nos huinilihus veslris precihus inclinaii, muiieremnon langere, propler fornicationem autcm
ad exemplar prafnli prsedeccssorisnoslri,in specia- unusqttisqueuxorem suam habeal, et similiter virum
les ac proprios sacrosanctseRomanacEcclesiacfilios mulier stium (I Cor.yn), qui coiuinere nequiverit
vos recipirous, el ordinem veslrum aucloritale apo- conjiigiumsoiiialur, ct setvet inviolalam fitlemuxo-
slolica confirmanles , prasenlis scripti privilegio ri, el uxor viro, nec lori conjngalis coniineiuia vio-
communimus,slalueiilesul quascunqtiepossessiones, lelur. Si aitlein viri pramoiiui fuerinl, cl relicloe
qnsecunque bona in prasentiaruni jusie el legitime ipsorum, quaeordinem susceperunl, niihere volne-
possidclis, aui in fuiurum concessione ponlificuin, rint, denunlielur hoc magisiro sive coinmendalori,
largilione regum vel principum, oblaiione fideliiim, ut ctiin illius conscieniia cui mttlier ipsa vult nuhat,
seu aliis juslis modis, prasianle Domino, poterilis secutiduin verbum apostoli Patili diceniis : Mortuo
adipisci, firma vobis vestrisque successoribus et illi- B
» liro, solula esl mulier a lege viri; cu-ivutt nubal, lan-
hala pernianeani; in quibus bsec propriis duxiinus tum in Domino(ibid.);qtiod eiiain de viris iiiieiligilur
exprimcnda vocahulis: Lodiutn el monasierium cuin observanduin. Una eienim ulrique lege teneiilur.
eauio elperlinentiis suis, burguin de ponteMiniicon- Slatuimus quoque ut nullus frntruin sive sororum
ira Loditim cum suis peiiineiuiis, Crescenie cuni posl susceplioneni ordinis vesui el promissam obe-
catito el peiiinenliis suis, Quinlanclla duPelro Heres dicnliam vel redire ad srcculumvel ad aiiuin ordi-
cnm cauto el perlinentiis suis, Baria curii catilo el nemsine magisiri licenlia audeal se iransferre, ctim
peiiineiHiissuis, Linlanio cum suis perlineniiis, San- sint in ordine vesiro loca slatuta ubi quisque dis-
clum Salvalorem de Lislriana cum cauto ct peiiincn- liieiius valeai conversari. Discedenteni vero nulhis
liis suis, Mosolcum cauto et suis peiiinentiis, Pe- audeal reiinere, sed ad ordinem snum per ccnsuram
nagosen cum pertineiuiis suis, Sanctam Marinmde ccclesiasiicam qui discesserii redire cogaiur. Utau-
Pinel cum suis perrineiiliis, Ucles cum suis peiii- lem in ordine veslro cum majori omnia deiibera-
nentiis, Alfarclla c.umsuis pertinentiis, Orella cuni lione iraclenlur, statiitum eslinler vos utlocus ali-
suis peiiinentiis, Mora cum suis peiiinentiis, Mora- quis ordineitir in qno per singulos annos in solem-
vega cum peiiinentiis, decimaede Yalera el de Por- Q nitaie Omnium Sanctorum generale capitulum le-
lalgo cum stiis pertineniiis, Alcazar cum stiis perli- neattir, el sit ibi clericorum convenlus et prior, qui
nenliis, Alinadana cuin suis perlinentiis, Laruda cum eorum el aliorum clericoruni qui de ordine vestro
suis peiiiuenliis, Lazarza cutn suis peiiinenliis. fuerint curam possil habere, ac frairum, cum ne-
Sancimus pralerea ne occasione anliqua; deienlio- cesse fuerit, pravideat aiiiniabus; sini atiteni et tre-
nis sive scripiura quisquam vobis possit anferre decim in orditte fralres, qui niagistro, cum opus
quse ullra memoriaro hominuin sub Saracenorum fueril, in consilio el disposilione domus assistant,
detenla sunt potesiaie, el de munificeniia principum el eiigendi magistri curam habeanl coinpelcnleni.
seu veslro siudio et labore aul jam oblenia suiil aut Prior siquidem clericorum, cuin roagister de lmc
in futurura, auxilianie Domino, poletitis obiinere. luce migraveril, de domo et ordine solliciludinern
Cum eniin unica sit vobis iiucntio et singufaris gcrat; cui sicui niagistio oinnes obedieiuesexisieni,
cura semper immineat pro defensione Cbrisiiani donec per provideniiani tredeciro pradiclorum fra-
nominis deceriare, nec soluin res sed et personas irum roagisiri eleclio celebrelur. Is, cum transilus
ipsas pro luilione fralruin iiicunctanlei' exponeie, magisiri fuerinl audilus et coguiius, iredecim illos
plurimum possct hoc piumopus et laudnbile sluriium fralres sine dilaiione aliqua eouvocahil; et si quis-
impediri, si lahores el stipendia vestrn, qua; in com- j)
£ quam eorum infirmitate vel alia ex causa infra quin-
iiiinie proficiunt, prariperentur ab aliis, ct oliosi ac quaginta dies adesse neqiiiverit, cnm aliorura consi-
dcsides, atque in labbribus suis non qua; Jesu Clirisii lio qui prasenles fuerint alium absentis loco consti-
sed quse sua sunl requirentes, emolumciHailla per- tuet, ui magistri electio ex aliquorum absenlia
ciperent qua?,pro tantis laboribusvobis er pauperum minime dilTeratur.Illi vero trerieciin fraires, si ma-
Chrisli usibus sunt provisa, dicente Apostolo : Qui gister qui pro lempore fueril jierniciosus aul inutilis
non laborat, twn manducel (11 Thess. iu). Inler ea apparuerit, cum consilio prioris clericorum el sanio-
sane qusein professionis veslrseordine slarutum est ris patiis capituli maj'orisdomtis corrigendi aui eiiam
observari primtim esl ut sub unius magislri obe- admonendi eum babeanl poteslalem. Er si inlereuin
dienlia in omni humilitale atque concordia sine pro- et capitulum aliquid emerserit quseslionis, debituiu
prio vivere debealis, illorum fideliumexempltiinha- ei finem imponaui; ne per aliena judicia vel dilaba
bentes qttt ad fidem Chrisiianara apostolorum pra- lur ordo, vel teroporalis subslantia dissipetur. In
dicatione conversi, vcndebanl omnia, ei ponebaiu nullain aurem ex hoc frarres illi superbiam eleven-
pieiium nJ pedes illoruni, dividebaiurque singulis rur, sed magislro suo devori ei ohedienies exisiant.
proui ctiique optts crat, nec aiiquis eortiiu qusepos- Quod si quis eorum ex hac vita trausieril, vel pr0
200 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTI 1209. 210
cnlpa seu alia quacimque fueril occasione muiandus, A clero suo designatos sibi reddilus el possessiones et
magister cum consilio reliquorum aut majoris pariis episcopalia jura percipiat; reliqua vero cedant in
alium loco ejiis stihstilual. In capilulo auiem, quoil usus vestros, ei in vestra disposilione sine cujus-
annis singtilis dixiiuus celebrandum, tredccim isli qtiam conlradiclione persisiant. Profeclo in
paro-
fralres ei commendalores doinorum, nisi evidens el chialibus ecclesiis quas habetis nolumus
episcopos
niagna eos necessitas detinuerii, ad stalutum locuiii suo jure fraudari. Si autem in locis deseiiis aut
incunclanler occurrani, el communiier iraclentqua; ipsis terris Saracenorum de novo ecclesias conslruxe-
ad profcclum ordinis, animarum salutem, et susten- ritis, ecclesioeilloeplena gaudeant Iibertate, necali-
taiionem corporum fuerint sialuenda; ubi pracipue qua per episcopos dccimarum aut alte.rius rei exa-
itd dcfcnsionem Christianorum iniendere monean- ciione graveniur. Liceatquevobisper clericosvestros
tur; et dislricle pracipiatur ui in Saracenos, iion irioneos easdem ecclesias cum suis plebihus guber-
mundaiisc laudis amore, non desiderio sanguinis ef- nare; nec inierdicto per episcopos vel excommuui-
fiintlendi, non lerrenarum rcrutn cupidilate crassen- caiioni subdanlur, sed fas sit vobis latn in majori
ttir, scd id lanium in pugna sua intendaiH ut vel ecclesia, quoe capul fuerit ordinis, quam in illis
Cluisiianos ab eorum tueanttir incursu, vel ipsos ad etiam, excommunicaiis et inierdiciis exclusis, divina
ciiliuram possinl CliristianoeJidei provocare. Eligan- B semper officiacelebrare. Pralerea ne humanis vexa-
lur ci iunc visiiaiorcs itlonei, qui domos Iratrum tionibus et calumniis a defensione Clirisiianoruin
jioraniiicirctilum iidcliler visilenl, etquseibi digna reirahi valeaiis, aposlolica aucloritale decernimus
correciionc inveiierinl, aut ipsi corrigant, aut ad ge- ne persotias veslras, prater legaium aposlolicsesedis
netalc c.ipiiulum deferant corrigenda. Clerici prater- a lalere Romani pontificis desiinatum, inlerdiccre
ca vestri ordinis per vilias et oppida simul marieant, quisquam aut excommunicare prasumat. Quod eriani
ct priori qui super eos fuerit ordinatus obedientes de familiis er servientibus vestris statuimus, qui sii-
cxislani, ci filiosfratrum qui eis a magislro com- pendia veslra percipiunt, donec justiliam parati fue-
missi fucrinl instruanl scienlia Jillerarum, et fra- rini exhibere, nisi forte raiis fuerit culjia ex qua ipso
iribus rain in viia quam in morie spiritualia suhmi- faclo ecclesiaslicam ceusuram incurranl. Chrisma Ve-
nisireiii. Iiiduciuur auteiti superpelliciis, er convcn- ro, olcum sanclum, consecrationes alrarium seu basi-
iiini ei clauslrum sub priore suo tenebuni, et hiiini- licarum, ordinationes clericorum vestrorum qui ad
liicr facieni quod ab ipso illis^sectindumDeum fuerit sacrosordines fuerinl promovendi,a dicecesanosusci-
inipernliiin; nhi fratres quoqtie de quibus magistroi pitilisepiscopo; siquidem Calholicus fuerit, el graliam
visiiin ftieril conversentiir, et non sint otiosi, sedI alque communionem aposlolicae sedis habuerii, et
r
vaceiit orationi et aliis operibus pieiatis. Clericis: ca gralis el absque ulla pravitale vobis voluerit
vero de laboribus ei aiiis bonis a Dco praslilis dc- cxhibere. Alioquin liceat vohis quenicuiique malite-
ciinaereddantur a fralribus, unde libros el congrua[ rilis adire anlistilem, qui noslra ftillus aucloiitaie
ecclcsiaruin fncianl ornamenia, etin neccssitatibusj quod postulatur indulgeat. Liceat pralerea vobis in
corporis convenicnlcr sihi provideani, et si aliquid| locis veslris ubi qualuor vel plurcs fralres fueriut
superftierii.secundtiin providentiain magistri in ususi oraloria construere, in quibus fratres et familise
paiiperuni crogciur. Ut aincin couconlia inier vosj vesira tanlum et divinurn atidire oflicitimet sepul-
chariiasque servctur, ci a pcccnio dciraciionis ett luram Christianam possinthabere. Ira enim volumus
iiiiinniiris cuncii dcbeanl abbiinore, qui commenda- necessilati vestra consulere ut non debeant ex hoc
lor in quolihet loco ftierit insiiriitus, pro facullate> adjacentes ecclesise injuriam suslinere. Cum aulem
domus in sanitnie cl rcgriiudiiie quotl cuique opusi generale inierdicrum rerra fuerit, liceal vobis clausis
ftierit cum ca solliciliidiuc ac bcncvoluntia submi- januis, exciusis excommunicalis et interdictis, non
nistrel, ul neque in substantia parciiatem nec ini pulsaiis campanis, suppressa voce divina oflicia
vcrbo amariiudincm gercre videatur. Sii vobis pra- celebrare. Prasenli nibiiominus decreio sancimus
cipua cura hospitum el indigeniium, et necessariai D I i' 1 si quis in aliquem vestrum, fratrum videlicet vel
illis pro facullaie domus liberalirer conferantur. sororuin , violentas manus injecerit, excommtinica-
Exbibcarur pralatis Ecclesiarum honor et reveren- lionis senteniia sil astricius, ei illud idem pro lutela
tia; subminislrelur cunctis Chrisli Ddelibus, cano- veslra lain in seiilenlia quam in poena servelur
nicis, monachis, Templariis, Hospitaiariis, aliisquei quod sub felicis raemorise pupa IunoceiHlo prade-
in sanctse religionis obscrvaniia posilis consiiiumell cessore nostro de tuillone clericorum in getterali
auxilium; quortinilibet etiam indigentia, si facultas3 concilio noscilur inslitutuni (9).
fuerit, sublevetur, ut ei Deus in vestris glorificelurr Decernimus ergo ul nulli oinnino hoininum liccit
operibus, et alii qtti viderint, huinililaiis ei charila- jura vel possessiones vesirns lemere perlurharf;,
lis vestra provocenitir odore. aui vesrra bonaatiferre, vel ablara rerinere, niinuere,
Ad hsecadjicienduni decrevimus ut si locus aliquis5 seu quibuslibel vexarionibus faligaie; sed iUibala
in qno episcopus esse debeat in vestram venerit po- omnia er inlegi-a conserveiilur eorum pro quciruin
tesialem, sit ibi episcopus, qui cum ecclesiis ett gubernaiione ac sustentaiione concessa sunt usibus

(9) 17, q, 4, cap. Si quis snMmte..


*U INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 212
omnimodis profuttira, salva sedis aposlolicseaucto- A j C. Quinquecclesiensis episcoptis adeo se maturum
ritate. Ad indicium aulem hujus a sede apostolica honestum et providum exhibueril ut propter suavem
pcrceplte liberiatis decem malachinos nobis noslris- suse probilalis odorem ab Ecclesia Roinana meruc-
que successoribus annis singulis persolvetis. Si qua rit ornamento pallei decorari, nen est de Ievi cre-
igitur in futurum ecclesiasiica saecularisve persona dendum quod postquam ad senilem pervenit sela-
hanc noslrse consiiltilionis paginam sciens, contra tem, elc Require supra in Regeslo noni anni ejus-
eam lemere venire tentaveril, secundo terliove dem domini lnnocenlii tertii papw.
commonita, nisigprasumptionem suam digna satis- Datum Ferenlini Nonis Julii, in eumdem modum
factione corrcxerit, polestalis lionorisque sui digni- per tolum usque non duximus ilerandum, cum et
laie careai, reamque se divino judicio existere de charissimus in Chrislo filius nosler A. rex Ungaro-
jierpeiraia iniquilate cognoscat, et a sacralissimo rum illuslris eum per suas lilteras valde nobis red-
corpore ac sanguine Dei et Domini redemploris diderit commendalum, asserens, etc, usque prseci-
nostri Jesu Chrisli aliena fial, alque in exlremo piendo mandamus qualenus cum per episcopum
cxamine districtae ultioni subj'aceat. Cunctis autem ipsum non steterit quo minus purgaverit semet-
vobis vesrra jura servanlibus sit pax Domininostri ipsum, quando purgationem curavit offerre, non ut
Jesu Christi; quatenus et hic fruclum bonaeaciionis "1 ralum haberet quod a nunlio suo fueralprocuratum,
percipiant, et apud districlum judicem prssmia sed ne mandalum apostolicum contemnere videre-
aeternsepacis inveniant. Amen. tur, non sinatis ipsum ulierius oceasione pradicli
Dalum Laterani per manum Joannis Sanctse Ma- mandari ab aliquo moleslari, sed si videritis conlra
riae in Cosmidin diaconi cardinalis, S. R. E. can- eum sludia concinnari maligna, non permiltalis
cellarii, vm Idus Marlii, indiclione tertia decima, ipsum iniquis machinalionibus conculcari; quia
Jncarnaiionis Domiiiicaeanno millesimoducentesinio vehementer prasumimus ex verisimilibus conjeclu-
nono, ponlificatus vero domini lnnocenlii papse III ris quod aliqui contra eum invidia torqueanlur,
anno lerlio decimo. dejeclionem ipsius exaltationem propriam aestimaa-
XII. les; significaluri nobis, cum expedire videritis, de
CEKADIENSI EPISCOPO , ET ABBATI DE CIKEDOR QUIN- singulis circumstanliis veritatem.
QUECCLESIENSIS DIOECESIS. Datum Laterani vn Idus Martii, pontificatus no-
Scribilur pro episcopoQuinquecclesiensi. stri anno lertio decimo (10).
(Lateraui, vn Idus Marlii.)
Cum in juveiHuie sua venerabilis fraier noster

(10) Verba qusa hic desunl, repelenda sunt ex iC ipso suspicio non possil haberi. Sed inimicus homo
cap. Cum in juventute. De prasumptionib. et ex rescriptum lilterarum illarum subripiens, apud
cap. eod. De purgat. canon. in tertia collectione, praedicium regem ei magnates regni ipsum neqtiiier
ubi sic legitur : c Poslquam ad senilem pervenit publicavit, ul sic idem episcopus deberet amplius
retaiem, lurpiler abjecerit jugum Domini, fetores el infamari, cum viderelur nobis incredibilis et suspe-
fcedilales libidinis aniplexando, cum iabes hujus- ctus. Uude nos lantam aemulorum nequiliam atten-
modi, quse nonnunquam in juvenlule conlrahitur, in denies, licet pulsati fuerimus mullolies conrra
senecluie frequeniius expieitir. Qttis prarerea de eum, nunqiiam tamen adversus eum potuimus com-
facili crederel quod vir pradilus scienlia Jitlerarum, moveri, scienles quod facile dominium sequiutr
proprise salulis obliius, ad eam passionis ignomi- muliitudo. Ubi vero idem episcopus ad Slrigonien-
niam se converteret ut cum propria neple abomina- sem metropolim exstilit posrularus, quidam qui
bilem perpetraret inceslum , cum eiiam secundum stiper ipsa poslulatione adversabaniur eidem, ut
senlentias ethnicorum nalurale fcedus inrer rales promolionem ipsius facilius impedirenl, illius criroi-
personas nihil pennittat scsevi criminis suspicari ? naiionis carbones reaccendere sunl moliti. Uiide
Licel igitur illuslris rex Ungarise eumdem episco- quidam procuralor ipsius in nostra prasenlia con-
puni nobis inierdictum per nuntios et liiteras de lali stituius, de consilio quorumdam amicorum suortim,
crimine deiulissei suppliciier postulans et insianter qni super hoc quidem bonum zelum habebant, sed
ut mnlum huj'usmodiperniciosum exemplo de Unga- non secnndum scieniiam, ccepil a nobis in prasenlia
rica Ecclesia lolleremus, quia lamen ejus suggesiio fialrtim nosrrorunl cutn insrantia poslulare quare-
non tle charitalis radice sed ex odii fomile procedere D nus eidem episcopo purgationem canonicam facere-
videbatur, cum ipsum tanquam inimicum persequi mtis indici, ut suam innocenliam demonstraret.
non cessaret, sicut esi in tota provincia manifeslum, Nos autem hujusmodi posiulaiionem minus provi-
noluimus aures nostras quasi malignis delalionibus dam, imo nimis improvidam reputanles, prOcuralo-
inclinare; sed ut probaremus spiriius si esset ex rem ipsum ab ea ssepe voluimus revocare; tum
Deo, bonrc memoriaeJauriensi (a) episcopo dediraus quia ssepefalusepiscopus non videbaiur apud bonos
nosiris liiteris in mandatis ui prudenier ac caule a ct graves de illo crimine infamalus, cu.mcoepiscopi
coepiscopis indagarel utrum prafalum episcopum super hoc ex mandato aposlolico requisiliexhiberelaudahile
crederent lali labe respersum. Qtii nobis posimo- lostimonium de ipso nohis curaverint ;
dum rescripseruni quotl eum virum honestae con- tum quia lalis infatnatio videbatur ab inimicis et
versaiionis esse credebant, personam illius mulli- remulis processisse, sicul superius est expressum,
pliciier coinmendanies, Quia vero pater filitim qtieni Unde cuni anieacia ejus viia commendabilis exsii-
diligit corripil, nos eumdem episcopum per liileras lisset et hujusmodi facinus incredibile videretur,
nostras corripuimus, injungenlcs eidem atl majorem non credebamus ei purgalionem aliquam indicen-
caulelam ut ab illius familiariiate cessando, aptid dam. Csererum qtiia procuraror insrabal, compulsi
Peiim ei homines laliter se haberel quod sinislra de fuimus, non juris necessiiaie, sed imporlunitate
(a.) Qod,Colb.,Georieusj
S!5 - PONTIFICATUSANNOXIII, CHRISTI 1209. 2U
XIII. A postulatum instructi, Alheiius videlicet Thessaloni-
ARCniEPlSCOPO REOPATRENSI , ET CERMOPILENSI EPl- censis canonicus, qui eum canonicare, postulaveral,
SCOPO, ET ELECTO AVELELENSI. piout idem ThehafTusse a pluribus asseril didicisse,
De electionearchiepiscopi Thessalonicensis. ac etiam imperalor illum hoc in sua prasenlia reco-
flialerani, v Idus Martii.) gnovisse teslatur, el 11. qni dicti comiiis exslilerat
Oiimdilecti liiii canonici Sanctre SophiaeThessa- cancellarius, eorum se conspectui prasenlaruiil,
lonicensis stias nobis litteras direxerunt, per quas quos vilare minime poluerunl quin atieslaiioncs
una cum dilecla filiain Christo filionobili muliere re- eorum apud conscientiain ipsius Thehani archi-
Jicla marcbionis Monlisferraii necnon et dilectis episcopi, prout quidem asseril, minus veras lan-
flliis nobilihus viiis comire de Blnndraco Baj"uIoet quam inquisilores negotii diligenier auriireru ,
aliis Thessalonicensis regni baronibus, qui super easque noslro examini reservantes, eidem poslttlaio
hoc ipso sua nobis scripla misere, nostro humililer. adminisiralionem lemporaliura commisere, consi-
aposiolatui supplicaruul ut poslubuionem quam deranres desolationem Ecclesise, regni anxietalem,
iidem canonici, pradictorUtn accetlenle fnvore, Je et favorem imperaloris ac eliam otnnium Lati-
venerabili fratre nostro Verisiensi archiepiscopo se norum.
fecisse dtcebant admitlere dignaremur, cum per B Idem autem Verisiensis archiepiscopus in nostra
ipsius circumspeetam prudeniiam et circumspeclio- praseniia recognovit quod statim post poslulatio-
nem prudenlem singulariler quasi sperarent non nem suam requisitus a comile ut sibi unam et cui-
solum Ecciesise sed et regni posse necessiiaribus dam nobili laico aiiam darel prabendam, respondit
provideri. Unde nos venerabilibus fralribus nostris quod ad seminime perlinebat; el suiijungenle comile
Larissensi et Thebano archiepiscopis dediinus in pra- quod raiione sedis vacanris ipsemet sibi er illi no-
ceplis ut inquisita diligenleret cognila verilate(ll), bili hujusmodi prabendas conferret , adjecil quod
si postulaiionem ipsam ab his qui eam celehrare hocipse nec concedebat nec eliani denegabat, eiim
pottierant et debuerant invenirenl canonice celebra- ad se lalis concessio vel negatio non speclaret. Re-
lam, el prafalum archiepiscopum, sicut a quibus- cognovil insuper quod in ingressu Thessalonicensis
dam nobis 1'uerat inlimalum, adminisirationi Thes- Ecciesise canonici el clerici civitalis Te Deum lau-
salonicensis Ecclesise se minime ingessisse, propter damus, ipso diceitle : Non mihi, sed vobis canlatis,
multara necessiiatem admiilerent vice noslra poslu- niotu proprio cecinerunt, ei illis etiin inthronizare
laiionem enmdem. Nuper aulem idem archiepisco- volenlibus, non est passus. Temporalia qtioquc
pus ad prasentiatn noslram accedens, litleras nobis Q ipsius Ecclesiaede prafalao nohilisel bajuli volunlalo,
non solttm charissimi in Christo filii nostri Consran- clericis Ecclesioeprasenlihus el non conlradicenti-
linopolilani imperatoris illustris et prafali Thebani bus, ad susieiitandum se ac suos pro civiiaiis de-
archiepiscopi, verum eliam aliorum nutllorum pra- fensione percepit, exigens et recipiens adjutorium
suliim el magnatum caus3m ejus muliipliciler com- nibilominus a Gracis lam clericis quam laicis pro-
mendanlium prasenlavii; inter quos specialiter me- pler suslenlationem eamdem. Et propter neeessiia-
moralus Thebanus archiepiscopus se scire veraciter lem terrse, ad nimiara commoranlium ibidem in-
fatebatur quod ab illis quos cominunis cJerus et slanliaro, ad litulum Verisiensis Ecclesise, sicut
populus habebani in Ecclesia Thessalonicensi cano- viator, duos presbyieros et tolidem diaconos ac
nicos unanimiler fiieral poslulatus, assentienlepise- 6ubdiaconosunumque acolylhum ordinavit; nec non
fala nobili, er pradicro comile lunc Bajitlo cum aliis praiiominatse nobili, non uiique pro regalibus, sctl
regni baronihus hoc ipsum propfer necessitalis pro suspicione tollenda, soluinmodo tuium et hone-
instantiam expetente. Qui landem Iicet ab eodem slura, quandiu esset cuni ipsa, proinisit. Quia igi-
imperatore compulsus ad civitatis custodiam re- tur archiepiscopo ipso apud sedem aposlolicam ex-
mansisset, tion tamen in archiepiscopalibus domi- speclaiile, non comparuit pars adversa, nec prali-
bus, sed in quadam turri ejusdem civilatis se cum D baiae ailesiationes nobis prasenlatsefueruni, nolen-
suis militihus el familia recoliegil, in qua laudabi- tes ex tali dilalione Thessalonicensem Ecclesiam
liler opus inj'unclsesibi cuslodise procuravii implere. susiinere jacluram, discretioni vestroeper aposlolica
Quoeomnia quanquam idem Thehanusplene novisset, scripta niandainus atque pracipimus qualenus cum
noslro tamen mandalo receplo, una cum collega memorata nohilis nuper etiam per speciales nobis
suo Larissensi archiepiscopo ad pradiciam civila- lilleras inlimaveril quod et sibi placeat quidquitl
lem accessil: ubi familiares pradicti comiiis conlra nobis de negotio ipso placet, atlestaliones ipsas vel

peienlis, ul ei per vos purgaiionem canonicam ctim niensi meiropoli eonlenlio verlebalur. Unde cnm
duobus abbaiibus mandaremus indici ; quanivis non sini alii pontifices in Hungaria, mcrito vitie-
eidern procuraiori fuerimus protestali quoil ex alia bnlur quod per episcopos regni sui non possel in
quoque causa lalis pelilio minus provirie lunc fiehai, iilo arliculo se purgnre. > Desuntnonnulla. Cwlerum
quia vitlelicel Suigoiiiensis Ecclesiaesuffraganei vix quw hic descripla sunt ex lertia collectione, enten-
eo tempore piirgarent eumdem, quia iu facio posiu- dala sunt ope duortim velerum exemplarium manu-
lationis coiitrariicebant eirieni, ei suffraganei Colo- scriplorum : quontm unum ad nos pervenil ex url>-
censis Ecelesiaeipstim miniine tuiic purgareni, quia Andegctvensi,ctliud exstal in bibliotheca Colbertina,
iuler eura et Colocenseinarchicpiscopum de Sirifto- (11) Vide lib. xi, coisl. 171.
215 1NN0CENTIIIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 216
earum otiginalia, quse apud inquisilores credimtis A 1 lil memoratis liberaliter : qui landem lmmiliier po-
reinausisse, si forsan inlerim vobis fuerini desii- siulnrunl n nobis ttl concessioneni lmjnsmodi digna-
naloe, facialis vobis absque dilalione qtialihet exhi- remur aucloritale apostolica roborare. Quocirca di-
iieri, cl facienles inlerim etimdem archiepiscopum screlioni vestrae per aposlolica scripla niaiidamus
adiiiiriistiatione gaudere quae sibi commissa fuit, quaienus concessionem ipsam, sicut provide facla
sicul superiiis est expressum, attestationibus ipsis est, faciatis firmiler observari, contradictores per
diligenter inspeciis, nisi aliquod grave stiflicieiiler censuram ecclesiaslicam appellalione postposila
inveneritis esse probatum qtiod postulationem me- compescendo. Quod si non omnes, elc, duo ve-
rito imperiire debuerit, vice nostra, sublalo ciijusli- slrum, e.tc.
bet conirariiclionis el appellalionis ohslaculo, nri- Daium Laierani, vn Idus Martii, pontificalus nosiri
miitaliseamdem, elahsolvenles eum a vinculo quo anno terliodecimo.'
Verisiensi Ecclesirc lenebalur, prafigatis ei lermi- XV.
num cotnpetcniem infra quem palleum quod sub no- TUEBANO ARCUIEPISCOPO.
mine ipsius Ecclesise Verisiensis accepir nobis re- Mandatur ei ne vexel canonicos
miilcre non postponai., aliud, danle Domiiio,piout (Laterani.)
" Dilecti filii Thebani canonici nobis graviier sunt
convenit, ad nomen f hessaloiiicensisEcclesisarece-
pturus; facientes eidem a subtlitis obedienliain et conquesti qttod lu pro qualibet levi causa , juris
revereiiliatn debiram exhiberi. Si auiom casu aliquo ordine pratermisso, senlentiam excommuriica-
alieslaliones-pradiclas vel earum liahere originalia tionis in ipsos ssepius j'aculari prasumis, cumque
iiequiveriiis, ni.biIominus ad finem negotii per propler varia maris el terrse pericula, pro beneficio
Jnqnisilionem debiiam procedere non tardetis. absolutionis habendo ad nos accedere neqtteani,
Quod si forsan grave aliquid inveneriiis essepro- Ecclesia sua soepissimehaecde causa ullerius quam
balum propier quod eadem poslulatio sit merilo dcceret debiio servitio defraudalur. Ne igiiur ni-
resptienda, cassata ipsa, illos ad quos perlinel ele- miutn deferendo praelalis, subjeclos opprimere vi-
clio Thessalonicensis Ecclesiaemogealis ut personam deanutr, frarerniraii luseper aposrolicascripra man-
idoneam, si qtiidem in parlibus illis reperta fueril, damus quarenus in canonicos ipsos pracipilare sen-
absque mora per electionem s.eu posiulaiionem cn- leniiam conira juris ordinem non prasumas, sed
nonicam concordiler sibi praficianr in paslorem. Si iut satisfacias.de injuriis super hoc irrogatis eisdem
vero propler personarum defeclum, quo non solum quod justam de le maleriam non habeanl conque-
ipsam Ecclesiam, sed et lotam proviuciam credimus renrii. Alioquin pro cerlo cognoscas quod si nobis
Jaborare, personam idoneam non poluerint ad ejus super hoc fuerii iterala qtierela, oflicii noslri debi-
rcgimen iiiveriire, vos in nobis per vestras Jiileras lum conquereiUibusreddeinus.
iiitim.eiis. Qui, si canonici meinorali cum favore Dalum, ul in alia per totum.
nobilis srepediclsepcr liitenas quas a vobis ad lioc XVI.
diligeiiler commoniia nobis duxeiit desiinandasex- ATHENIENSI ARCIUEPlSCOPO ET SUFFRAGANEIS EJUS.
j-resso poposcerint, eis, auctore Domino, dignum Vl Lalinis del proprios sacerdoles.
poniilicein de noslris manibus coiisecratum et de- (Laierani.)
coralum palleo, insigui vidclicet pleniltidinis ponli- Dileclus filius nobilis vir 0. de Roca dominus
ticalis oificii, curabimus destinare, qui et sciel et Atlieniensis per litleras nosiras vesiram peti.ilpro-
pnterii cum sapienlise divinae polentia comniissam videnliam admoneri ut in castris suis et villis,
sibi Eeclesiam spiiilualiler et tcmporaliier gnber- in quibus duodecim Lalini abundanles ceiias ha-
nare. Quod si non omnes, eic, duo vestrum, etc buerint mansiones, proprios sacerdoles, quibus in-
Dalum Lalerani, v Jdus Martii, pontificatus nosiri legre a Lalinis laicis decima! persoJvanlur, insri-
anno lerlio decimo. lucre curareiis; prasenim cutn iidem laici sinl pa-
XIV, D rali lmjusmodipresbyleris, quibus decimse non suf-
R. ETA. ATIIENIENSIBUS ET MAGISTRO G.DI5HCENSIficerent, providere. Quocirca fraternilaii veslroeper
CANONICIS. aposiolica scripla pracipieiido mandainus qualentis
De congrua porlione canonicorumThebanorum. petilioni ejttsdeni nobilis super hoc, proul videritis
(Laierani, vu Jdus Maiiii.) expedire, benevolum prabeatis assensnni. Alioqttin
Ctim filim ad petilionem dileciorum filiorum cano- dilecro filio raagislro R. decano Davaliensi et B.
nicorum Ecclesise Thehanaedilecto filio Nazorescen canlori ct Terrico canonico Thebanis dedimus in
electo er suis conjudicibus deriissemusnostris iiue- mandatis ul veritate super hoc diligenlius inquisiia,
ris in mandalis ut veneiabilem fratrem noslrum illam nohis srudeanl fideliler intitnare.
Thcbaniim archiejiiscopum ailinonerent eisdem ca- Datum Lalerani, cic, ut in alia per lotum.
nonicis poiiionem de rebus Ecclesisesuaecongruam Scriptum est ipsis super hoc in eumdem fere mo-
assignare, idem archiepiscopus, prottl noslris auri- dum usque in finem. Quod si non omnes, etc. DaUim
bus est relaiuni, monitiouibus illorum induclus, ul in oiiit per tolum.
eoiisideralis rcddilibus ejusdem Ecclesiseac faculla-
libus uuivcrsis, medielalem earum canonicis contu-
217 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRtSTI 1209. 218
XVII. A uno patre descenderimus universi, el quod non sit
PRjBCEPTORI ET FRATRIBUS HOSPITALIS SANCTI SAM- personarum acceptio apud Deum, sed ei de omni
SONIS.CONSTANTINOPOLITANI. gente qui timet Deum el operatur justiliam est ac-
Confirmal dona facta ab imperalore. ceptus, in dispensando talenla tibi credila non per-
(Lalerani, XVIIIKal. Aprilis.) sonas sed merita potius attenderet personarum.
Annuere constievit sedes aposlolica piisvolis, et Verum quia, sicul charissimus in Chrislo filius
honesiis pelenlium precibus favorem benevolum noster imperalor Conslaiitinopolitanus (14) illusiris
impertiri. Eapropler, dilecti in Domino filii, vestris sua nubis insinualione monsiravil, hoc minus at-
juslis postulationibns gralo concurrentcs assensu, tenle considerans quam decerel, proul caro et san-
castcllum quod Garelis vulgariler appellalum vobis guis revelavil tihi, solos Venelos (15) vel subjacenles
cum periinenliis suis charissimus in Chrisio filius eisdem in ecclesia lua promoves, Francos el alios
nosier Henricus Constanlinopoliianus imperalor pia probos viros allerius nalionis quam ture promovere
liberaliiale donavit, domos quoque, casalia, terras, contemnens, volentes ul ab hujusmodi revoceris
vineas et possessiones alias, sicui ea omnia jusie ac abusu, per auem divinam el noslram incurrerc
pacifice possidelis, vobis et per vos domui veslra r>uosses
r offensam, fraternilalem luam monemus at-
aucioritaie aposlolica confirmamus et prasentis " tenlius ei horlamur, per aposlolica libi scripia
scripti patrocinio communiraus. Nulli ergo omnino mandantes qualenus de personis idoneis et hone-
hominum liceat hanc [paginam noslra confirmalio- stis undecunque acceplis ecclesiam luain laliter
nis infringeje vel ei, etc, usque incursurutn. ordinare procures quod in ordinalione ipsarum ma-
Ditlum Lalerani, XVIIIKal. Aprilis, pontificalus gis meriia quam personas allendere videaris. Spe-
nostri anno (erlio deeimo. cialiler aurem ipsius preeibus imperaioris inducli,
XVIII. pro dileciis flliis H. presbytero, Jacobo subdiacono,
PATRIARCH* C0NSTANTINOPOLITANO (12), elPeiro deChrisio, apostolicas preces libi dttximus
De ordinandis clericis ex omni nalione. deslinandas, monentes allenlius er hoiianles qua-
(Lalerani, Idibus Marlii.) lenus eis ob reverentiam (16) apostolicae sedis et
(13) SJ lua fralernilas consideraret alientequod ab nostram in ecclesia lua conferas beneficium prae-
(12) Putriarchw Conslanlinop.MaurocenoVeneto, (13) Vide lib. XII, episl. 105, et Gcsta'Iimoc.
qut praerat Ecclesioe Conslantinopolitanae anno III, cap. 99.
Domini 1211, ponlificalus domini Innocenlii papae (14) Imperalor Conslantinopolilanus. Henricus
~
leriii XIII, qui rescripsit hanc epistolam, et Gra- Q frater Baltltiini comilis Flantlrise primi ex Lalinis,
cos diebus suis in obedieniiam sedis aposiolicae re- (sed melius ex Gallis) Bysanlio dominali, Nicelas
verientes fovere voluil, c Licet, De bapiismo et c 4 ChoniatesAnnal. lib. ull. KKISIS- ^a~ilia y^pioz-i-bv
concilii Laieranensis. Ideo videmus Consrantinopo- Eprivjv,off«V"v~o"~~"~~"-0~ BKASOUIVOU TOUTrpMTO? i~
lirauum patriarcham dicto audieniem in eodem cal- AKTIVOIV. Tnf Rovo-TavTivou ~u~ap\~VTO~-. Patilus Lan-
eultmi ferre, qui praeerat Innocentius nosler, quippe gitrs in Chronico Ciiizensi anuo Domini 1200, quo
Colonia ti-tSda- ~~-pb-coliex Sozotneno lib. m, defunclo in carceris cnslodia, imperium novaeRo-
c. 7, scilicet nova Roma seniori cedere debuit aple nise nacliis esl Henricus fraler a Marlino Polono
ad novellam 131, c. 2. Alcinoe, a Genebrardo S. Pauli coriies dicius.
Ilinc synodi Nicsenaeprimse decrelo frelus Julius (15) Solos Venelos. Qnoiiiam ipsemel patriarcha
papa priihus in Orieniis partibus illibalum spirituale Vcneltis. Decrelum siqttidem fuerat, nt si Gallus
imperium relinet. Si quidem ad sedem apostolicam imperio poiireiur, Venelus EcclesioeConstantinopo-
Athanasius Alexandriseepiscopus appellavit. Socra- liiana; primnttim obtineret, qnod evenit ex marl.
les, lib. i, c 2; Sozoraen. ibidem, el Damasus papa Polono et Niceta ibidem et Pliiiina in Innoc. III.
primus Nectario palriarchae Conslaniinopoliiano Cseierumad inierprelalionem Imjus epislolae vide c.
prafuil. Deiude, aiinuenlibus episcopis, Ephesini Scriptum, c Ad decoremDe inslilulion., nec ohslal
concilii legati a Coelesiino,eumdem tolius Ecclesise 1. in Ecclesiis c De episc el cleri, el c Bonw §
curam hahere, Patresque «yioV«Tov ~«xsp~ dixerunt nec caeieri versic inlelleximus de poslul. pralalo-
apud Evagrium lib. i, c, 4, eodemque elogio dona- rum, ex qttibus clerici unitis provinciae, clericis al-
lur Leo papa primus a Luceniio aposiolicaesedis le- j)j leritis pra-polenl; sed ralio decidendi exslat in eo-
garo nemine prorsus discrepante in Chalcedoiiensii dem coiuexiu ex quo desumpius § 4. Ordinalionis
conciiio, Palresque provincise proconsttlaris in co- rcgiae, quse in comiliis Blesensibus sancita fuir, Jo,
dice canonum Ecclesise Africanae cap. S6, vocantI Ferraulus privil. 9 Liliorum; alienigena non polest
Anaslasiuin papam primum 7T/JOO-XVV>JTOV ayiov rvj- in regno beneficiari, sine regis permissione, quoede-
a~o-rol~-/.i)-.K«6E8/3«J'E7rur;;67rov.Secunduin quse! stimpla stinl ex prooemio Pragmalicae Sanclionis
eleganter Jusiinianus imperaior ejusdem novellae ! § 4, in vcrbo exlerorttm; ideo coinilalns Burgun-
conlexltl decrevil, v.a-a TOVJsxxAwiao-Ttxwv xavovwv> tlise incoloeex S. C. 17. Novemb. 1599. Beuelicio-
opou-, T6Vaytbra-ov TWJizpz-H-oripa-'Pwfwj?HK7r7r«v i iiiiit ailniinislralioni, quorum lilulo in dticalu gau-
jrcwTovshat TWV kpit-v. Quem seculi Theodosiiis ctt tlent, superesse non possunt, doneca rege tanli he-
ValeiUinianusnovella de episcop. ordinal., el Caro- nefitii gratiam meruerint, ejusdemque rescriplum
lus Calvus imperalor rex Chrislianissiinus Joannii senalus Divioiiensis annolaril; pari ratione cautio-
universali papae VIII rescribit apud Hiiicmarumi nem judicaluni solvi praslare lenenlur, priusquam
ep. 9, c. 5. in jiidicio experianlui', licet inler ulrnmque provin-
Recte ilaque Innoceiilius S. R. E anliquse digni- cinro fiateriiilalis, (qiiam vulgo Netitfalilalem voca-
lalis asserlor, patiiarchae voium animi suggeril, utt mus) fcedus S. C. (certo aiiiioruni dectirsu pera-
ointiia ordine servaio in Ecclesia Conslaniinopoli- clo) feriaiur, ul faciliori via oinn.ia inuluo peragan-
lana ex ocquoel bono procedant, quoe alias fueratt tur.
inobediens el rebellis c Inler, De majorit. et obe- (16) Ob revereniiam, quae trebelur raalri a filia; I,
dieniia. congruenlius c De pat. polest.
219 INNOCENTIlHl PP. REGESTORUMLIB. XII. 220
bendale; preces nosiras laliier impleiurus quod de- A i XXI.
volionero luam inde possimits merilo commendare. ABBATI DESICIIEM HALBELSTATENSIS DIOECESISET MAJORI
Dalum Lalerani, Idibus Martii, ponlificalus nosiri DECANO HALBELSTATENSI.
anno leriio decimo. Commiltitureis postulalio marchionis Brandeburg.
XIX. (Dalum Laterani, vu Kai. April.)
DECANO DEBLAKERNA, ETMAGISTRIS P. DE MONTINIACOEx parie dilecli filii nohilisviri Marchionis Bran-
CANTOR.I ET G. CANONICO SANCTI PAULICONSTANTI-deburgensis noslris est auribus intiinatum qttod
NOPOLITANIS. cum non modica terra pars ad marcbiam suam per-
Sttper eodem. linens per suos et frairis ac patris avique sui labo-
(Datum, ut in alia.) res de manibus eruta paganornm sterilis j'aceal et
Si venerabilis fraier nosler Conslantinopolilanus inculla, ipsain ad culluin redigere ac de colonis
patriarcha consideraret atiente qtiod ab uno patre fidelibus disposuil slabilire. Unde nobis humilitcr
descenderimus universi et quod nou sitpersonarum supplicavit ut cum pro ampliaiione divini culttis
accepiio apud Detim,sedei, elc, in eumdemfere mo- convenlualem ecclesiam desideret in lerra ipsa
dum ut in alia, usque in ecclesia sua conferat bene- . conslruere, licenliam super hoc ei concedere di-
ficium prabendale. Ideoque discrelioni veslrse per gnaremur, ei ipsam ab omni onere poniificalisjuris-
aposlolica scripta mandamus quarenus eum ad id diciionis exemplam in j'us et proprieiaiem sedis
inonere diligeiUius et eflicaciler inducere procu- apostolicse retinere, ita profeclo quod duse partes
retis. Quod si non onines .. . duo vestrum, eic decimarum ejusdem lerra ad marchionem ipsuin et
D&imn,ul in atiapcr lotum. hacredes ipsius pro ecclesire fabrica, quatn ipsi de-
XX. benl propriis stiniplibus reparare, necnon eliam pro
JOANNI TURONENSl ARCHIEPI8C0P0. stipendiis inililum devolvantur, sine quibus terra
ineinoraia non possel conlra Sclavorum impeium
Conftrmatur composiiio facla inler archiepiscopum
Turon. el ctbbatemCormaria. gnbernari firiem calholicam impugnaniium vel ec-
clcsiasticam uniiaiem, aut lerram ipsam occupare
(Dattiin Laterani, iv Knl. Mnrtii.) voleniium, pro eo quod patres eorum, cum essent
Mota jampridem quscslione inler bonoe memorioe pagani, per eumdem marchionem vel progeniiores
pradecessorem luum et canonicos Beali Maiiini ipsius ab ea fuerunt potenter ejecti, lertia vero pars
Turonensis et Rogerium abhalem Cormariacen- integra persolvalur ecclesiae construendae, quam
sera super subjectione ac obetlieniia quain idempra-
Q idem marcliio compelenter doiabit, ul in ea duode-
decessor ttuisa pradicio abbare sibi conquerebatur cim canonici commode possini cum suo praposiio
injusle subtractam, partes ad felicis memoriseAle- deservire, qui pro lempore canonice debeal prasen-
xandri papre pradecessoris nosiri prasenliam ac- lari per eurn ac successores ipsius, el per soluin
cesserunt. Qui cum non posset causae debiium Romanum ponlificem auiejus mandalo per alium'
finem imponere, eam bonoe memorioe Trecensi el cohfirmari, ac denique confirmalus geral admini-
Claromonlensi episcopis terniinaiidain commisii. siralionem lemporalium, qusepoieruntiadminislrari
Cum auiem coram Claromontensi de assensu Tre- per ipsum in ecclesiis constrttendis in terra prae-
censis episcopi partes propier hoc consiiiuloe fuis- dicla;alia vero spirilualia, qure oflicium episcopale
senl, eodem Claromonrensi el viris aliis honestis requirunl, idem praposilus exigat et oblineat a
el discrelis qui sibi assidebanl mediaiilibus inter quocunque malueril episcopo aposlolieoesedis gra-
prariictum pratlccessorem luiim etSulpicium suc- liam oblinenle. In recompensalione autem decima-
cessorem pradicli abbaiis et decanum el canonicos rum illarum, quse, sicut superius est expressum,
Sancli Marlini de Iibero et sponianeo assensu par- ad prafalum marcbionem el hseredes ipsius pro
litim amicabilisfacta est composilio et in authentico ecclesise fabrica et stipendiis miliiaribus devolven-
scripto redacta, sicut ex eodem scripto manifeste D lur, de singulis quinquaginla mansis unam marcam
comparet. Nos aulein qusesiionem sopitam nolenles puri argenli nobis et successoribus nostris facient
indebite suscitari, qtti tenemur lilibus linem impo- itlemmarchio et successores ejus annuatim exsolvi.
nere, ad exemjilar pradicti pradecessoris noslri Licet igiiur pelitionem suam providerimus admit-
composilionem ipsam, sicul de assensu pariium in lendam, volentes tainen absque gravi alieno prsej'u-
prasentia pradicii Ciaromonlensis provide facla esl, dicio pium ejus proposilum promovere, cum et boc
et hinc inde sponle recepia el haclenus observaia, dilecius filius procuralor venerabilis frairis nostri
et in scriplo autheniico ipsius episcopi conlinelur, Brandebttrgensis episcopi acceptaverit in nosira
raram habeintts et firmam, eamque auctorilaie apo- prasenlia conslilulus, discrelioni veslrse per apo-
stolica coufirmanles, prasenlis scripli pnlrocinioi siolica scripla pracipiendo mandamus qnaienus
communimus, sialuenies quod nulli omnino liomi- inquisiia diligenler et cognita verilale, si terram
tuun liceal hanc paginam noslra confirmationisin- illam esse conslileril solirariam aut deserlam, ma-
fringere vel ei, etc, usque incuisurum. xime quod nonsit in memoria hominum illam fuisse
Daium Lnierani, iv Kal. Marlii, pontificauis.no- per christicolas habitalam, sed paganos habitaiores
slri anuo lcrtio decimo. inde fuisse depulsos in memoria hominiira tenealur,
82i TONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTI 1209. 222
recipiatis appellalione remota fundum in jus et A i pietale provida vobis faclam auclorilate aposlolica
proprietalem RomanseEcclesisevice noslra, in quo confirmamus er prasenris scripri parrocinio coin-
hujusmodi ecclesia conslruatur, ac super solemni munimus. Nulli ergo omnino hominum liceat hauc
ejus concessione publico inslrumenio confeclo, et paginam nosira confirmalionis, elc, usque incursu-
3d opus ejus dotibus competenlibtts assignalis, tri- rum.
buatis aticioritaie nostra suffulii liberam facullalem Dattim Lalerani, xi Kal. Aprilis, ponlificatus
prafalam eeclesiam conslruendi ab omni prorsus nosrri anno retiio decimo.
onere jurisdictionis episcopalis exemplam, et in jus XXIV.
ei prnprielatem apostolicaesedis perpeluo remansu- PATRACENSI ARCIIIEPISCOPO, ETEPISCOP0 M0T0NENSI,ET
ram; ila quod in reeonrpensationem duarttm par- CORONENSI ELECTO.
lium decimarum quae causa prascriptse necessiiatis
Scribilur adversus quosdamprwsumptores.
dimillenlur marchioni jam dicto, pralibali census
concessionern recipere procurelis, ui de ipso per (Dalum, ut in alia.)
noslram providenliam disponalur sicut fuerii dispo- Ad audienliam nostram nohili viro Gaufrido de
nenduin. Quod si non ambo his exsequendis volue- Villa-Ardtiini principe Achaiaesignificanle pervenit
lilis vel valueriiis interesse, allerveslrum ea nihilo- B ' quod quidam clcrici, mililcs , ,et alii ad partes
miuus exsequaiur. Achaise accedenles, recepiis in feudum lerris ab
Datum Laierani, vn Kal. April., pontificaius noslri ipso er aliis , homines suos ad redempiionem intie-
anno terlio decimo. hilam cogere non formidant; sicque maxima pecu-
XXH. nise quanlitaie collecla recedunt, deserenles lerram
MISSIMO FUNDATORI ET FRATRIBUS LEPROSORUM DE penilus desolaiam. Pralerea qtiidani ex Latinis
MISSINO. ibidem moranlibus, ut alios Latinos impugneiu,
sub sedis Gracis tentcre adhaerere prasumunt. Quocirca di-
Recipiuntur protectione apostolicw. scretioni veslra per apostolica scripia mandamus
(Dalum, ul in alia.)
quaienus prasumplores hujiisroodi, ut a sua pra-
Solet annuere sedes apostolica piis voiis el hone-
suniptione desisianl, monereac inducere procuretis,
stis petenlium precibus favorem bencvolum im- eos ad hoc, si necesse fuerit,
pcr censuram eccle-
perliri. Eapropler, dilecli in Domino filii, vesiris siasiicain appellatione remoia cogcnics. Quod si
justis precibus inclinati, domum hospitalis de Missi- non omnes... duo vesirum, eic.
no ad exemplar felicis recordalionis Coelestinipapse
P
*• Daltim, «I in alia per lolum.
pradecessoris noslri in j"us et proprietatem beati
Petri cura omnibus bonis quse in praseniiarum ra- XXV.
tionabiliter possidet, aut in futurum juslis modis TIKSAURARIO THEBANO , ET R. ATHEN1ENSI ETT. TIIE-
BANO CANONICIS.
prastanle Domino polerit adipisci, sub beali Pelri
el nostra proteclione suscipimus. Specialiier aureni Dearchidiaconalu Aiidrevillensi.
terras, doraos, silvas et quidquid in Favenlino, Fo- (Dalum Lalerani, IX Kal. Apr.)
roliviensi, et Imolensi episcopaiibus idem hospilale Preces dilecli lilii nnbilis viri Gaufridi principis
habere dignoscilur, sicui ea omnia j'usteac pacifice Achaise
recepimus supplicanlis ul archidiaconaiutn
possidet, vobis per et vos eidem hospilali aucrori- vacaniem in Andrevillensi ecciesia dileclo filio ma-
late aposlolica confirmamus et praesentis scripti Joiinni capellano suo, viro scicnria cl morihus
gislro
patrocinio coinmunirous. Ad indicium auieni hujus commendahili, et in ej'us obsequio pericula mulia
perceptaea sede aposlolica libertatis sex denarios passo , concedere dignaremur , maxinie cum ipse
ohlulisli tu, fili Missine, prafalo prsedecessorino- illum concedere dubilaverit,
quanquam pradecessor
slro ejusque successoribus anuualiler persolvendos, suus eum conluiisse dicalur, et dilecttis filius noster
quos pielalis inluitu nos misericordiier relaxamus. D j Benedicius lituli SanciseSusannse presbyler cardi-
Decernimus ergo ut nulli omnino hominum liceat nalis, oflicio fungens ibi, collaiionem ejus
legaiionis
hancpaginam noslra proteclionis et confirmationis postmodumapprobasset. Quocirca discreiioni vesira
infringere vel ei, elc, usque incursurum. per apostolica scripta maiidamus quod si pradicium
Dalum, ut in alia per lotum. archidiaconalum vacare constiterit, amoio ab eo
XXUI. quolibet illicito detenlore, sublalo cujuslibet appei-
\ ELECTO ETCAPITULO CORONENSI. lationis obslaculo, prafato magislro cum inlegrilaie
Confirmal remissionem cruslicm. debila conferatis eumdem, et faciaiis euin ipsius
(Dalum Lalcrani, xi Kal. April.) pacifica possessione gaudere, conlradictores, si qui
Justis petentium desideriis dignum est nos faci- fuerint, per censuram ecclesiaslicam appellatione
lem prabere consensum, el voia quaa a ralionis postposita compescentes. Tesies autem qui ftierint
Iramile non discordnnt effectu prosequenle com- nominaii, etc Qnod si non omnes,elc, duo ve-
plere. Eapropler, dilecti in Domino fllii, vestris strum, elc.
precibus inclinati, remissionem crusiicse a nobili Datum Laterani, ix Kal. Apniis, elc, ttl in
viro Gaufrido de Yilla Aiiluini principe Achaiae alia.
»23 LNNOCENTIIIII PP. REGESTORUMLJB. XHL 224
XXVI. A siasiiea compescenles. Quod si non onities... duo
UNIVERSIS LATINIS EPISCOPISINACIlAlA CONSTITUTIS.veslrnin, etc
Vt contenli siitl suis termiitis. Dnliiin Lnlerani, viu Kal. Apriiis, aiiuo leiiio
(Dalum Laierani, vin Kal. April.) deciino.
Quanlo novella planiatio Laiinorum, quam ad XXIX.
paiies Achaisetranslulit inanus Dei, minus firmns ODDONI PATRACENSI , ET TERRICO ET W. DEMIRABELLO
huhere videiur ex reccnli muiaiione radices, tatuo CANONICIS THEBANIS.
nohis esi mngis sollicile pracavcndum ne inler vos DeconsecralioneepiscopiAmiclensts.
dissensionis scrupulus orialur, per quem planialio- (Daltira Laterani, elc)
nis liujtismodinovtis slalus valeal iinpediri. Nolentes Dilecii filii canonici Amiclenses gravem nobis
igilur qtiod exorlre super episcopaiuum vestrorum exposuere querelam quod venerabilis fraier nosier
finibus, sicul itccepimus,"qurcsiionesveslrum valeant archiepiscopus Patracensis Gilihertum (17) quon-
impedire profecrtim, praseiuiuin vobis auciorilaie dam abbatem de Flaviniaco propter suos enorines
iiiiind.imunquoil in episcopaiibus vesiris illis con- excessus apud sedein aposlolicara coiidemnaiumin
tenii lerminis exislalis quos Gracos pradecessores episcopumAmiclensem, Imberto ejusdem loci electo
veslros couslileril habusse. ' vivenle, posl inhibilionem canonicorum ipsoruiu
B
Datuin Laterani, vin Kalend. Aprilis, anno lcr- iilicite consecrare prasumpsit. Quocirca discretioui
tio dccimo. vestrse per apostolica scripta maudamus qualenus
XXVII. inquisila et eogniia super hoc ililigenlius veritate,
PRJII.ATIS ECCLESIARUM INACHAIA CONSTITUTIS. quod canonicum fueril appellatione postposila sta-
Ne quis excomniunicelurex levi causa. lualis, facienles qttod decreveritis auctorilate noslra
(Dalum Laicrnni, x Knl. April.) firmiter ohservari. Quod si non omnes... duo ve-
Gravem nobis dilecti filii clerici Achaisequer.mo- strtim, etc
niam destittarunt qtiotl quidam vestrum pro quali- Daluiu Lalerani, etc, ut in alia.
bct levi cattsa, juris ordine pratermisso, sentenliam XXX.
excoinmunicationis in ipsos srepius jaculari prsesu- EI SDEM.
nniiil, ei quitlain eliam nullam in eos jurisdiclionem Supcr eodem.
habenles, de facto, cum de jure non possint, gra- (Datum Lalerani, ix Kal. April.)
vare ipsos modo siraili nou verentur. Ne igiiur Dilecli liiii canonici Amiclenses gravem nohis
nimium deferendo pralatis, subjectos opprimere r exposuere querelam quod G. quondam abbas rie
videamur, discreiioni vestra per aposloiica scripla Flaviniaco, qui apud sedem aposiolicam propter
inandamtis quaienus in clericos ipsos de cscieroi suos enormes excessus senlentialiler condemnari
nullus vesiruni absque manifesla et ralionahilii meruit et deponi, post iiihibilionem ipsorum in
causa senlenliam prsecipilare prasumat. Qui vcro) episcopumAmiclensem,Imberlo ejusdem loci elecro
in eos jurisdiciionem non babenl, ab htijusniodii vivenre, se fecit per venerabilem fralrem nostrum
cortirn injurin oinnino desistant, ila quod eos juslanii Palracensem archiepiscopum minus canonice con-
nobis ulierius querimoniaro non oporleal replicare.. secrari. Quia igitur nobis non conslitil de praemis-
Alioquin pro cerlo scialis quod si nobis super hocK sis, discretioni vestrse per aposiolica scripra man-
fuerit iieraia quercla, ofliciinoslri dehilum conque- damus quatenus partibus convocalis, et audiiis hinc
icniibus reddemus. inde propositis, quod canonicum fuerit appellalione
Dalum Lalerani, x Kal. Aprilis , anno ttertio de- poslposita slatuatis, facienles quod decreverilis per
cimo. censuram ecclesiasticam firtniler observari. Quod
XXVHL si non omnes... dtto vestruin, etc
THESAURARIO , ETTERRICO ET W. DEMIRABELL0 CANO- Dalum Laierani, ix Kal. Aprilis , ponlificatus
NICISTHEBANIS. D noslri anno leiiio decimo.
Confirmalur statutum de instiluiione personatuum. XXXI.
(Dalum Lalerani, viu Kal. April.) ASTIPOHTANO EriSGOPO.
Dilecii lilii canoniciJMorlhonienses nobis liumili- Coiifirmalurconcordiainila inler ipsum et abbatem
ler supplicarunt ul ordinationem quam provide su- i. Lirinensem.
per inslilulionem personaiuuni pro ecclesiae suse % (Dalum Lalerani, Kal. Apr.)
ulilitale fecerunt aposlolico dignaremur munimine ie His nos convenit robur apostolicum specialius
roborare. Qtiocirca discrctioni vestra per aposlolica:a imperliri quse aliquando in contenrionein deducta ,
scripra mandamus quatenus inquisila et cognila la noslra inlerveiiientc aucloritate amicabili concordia
i- soptuniur. Sane cum inler le ac dileclum iilium
veriiale, ortlinalionem ipsam, sictii provide ad ulili-
laiem ejusdem ecclesiae facla fueril, auclorilaif lo nbbnlem Lirinensem super ecclesia Sancri Honorari
aposlolica facialis firmilalein debitam oblinerei, de Grassa et quibusdam aiiis fuisset apud sedem
coniradiclores appeilalioue remola censura eccle- e- auosrolicam aliqiiaiH!iiiiiligalum. demum de tui ct

(17) Vide lib. i, cpisl. 188, el lib. x, epist. 90.


225 PONTIFJCATUSANNOXIII, CHRISTI 1209. 22«
ipsius abbatis assensu, nobis medianlibus, hujus-- A 1- niuius, slattienles ut nulli omnino hominuin liceai
modi composiiio iniervenil, ui abbali el monachis5 hanc paginam noslra confirmalionis infringere vel
Lirinensibiis liceal in ecclesia rnemorata celehrnre; ci, eic, usque inctirsurum.
divina ei exercere coeieraecclesiasiica sacramenla;; Datum Laierani, Kal. Aprilis, ponlificatus nostri
iia videlicel ul circuiriones cum aqua benedicta,, anno leiiio decimo.
jirocessiones, el elinm liianins nou faciaut absque> XXXII.
Antipolilani episcopi licentia vel assensn, nec in1 ABBATI ET MONACIIIS LIRINENSIBUS.
desponsalionevirgiuum vel purificalionepaWenlium i Super eodem.
missas canlent vel oraiiones seu benedicliones ex- (DatumLalcrani, ul in alia.)
solvanl, nec aliquem eliam, nisi forsan in casui His non convenil, elc, ut in alia, usqtte sopiunlur.
necessilalis , recipianl ad hapiismiim , campanas; Sane cum inier le, fili abhas, el venerabiem fra-
quoque ad divina ofliciacelehrandanon prius puisenll irem noslrum Anlipolitanum episcopum super ec-
quam in ecclesia parochiali ptilseniur; dummorioi clesia Sancri Honorali de Grassa, eic, usque liliga-
clerici cjusdem eeclesioelioras Dei Jaudibiis depuia- tum, denium de lui el episcopi ipsius assensu nobis
las non negligant vel excedant, eisdcm abbati ei. niedianiibus hujusmodi composilio intervenil, ut
inonachis pulsandi ad malulinas et completoritimi "' vobis liceat in ecclesia roeinorata, elc, usque pro-
oinnimoda Iibertaleservala; pralerea dicia Sanclii cessiones el eliam lilanias non faciatis absquc Anii-
Honoraii ecclcsin libernm habeal sepulturani; sedI polilani episcopi, elc, usque inissas canlare vel
corum quoe in allquorum ultima voluntaie obteiitui ornliones seu benediciiouesexsolvere allenlelis, nec
sepuliura ipsi obvenerint, prseterquam de.leciis i eliani, elc, ut in alia, usque celebranda, non prius
Jigncis , leiiiam panem ccclesia illa percipiat a qnai pulseiis quam in-ecclesia niemorata, elc, usqueex-
moriuoruin corpora sunl assumpia ; sed si aliquidI cedanr, vobis pulsandi ad Malulinas, cic, usque
ecclcsise parochinli legelur ab eo qui apud memora- quod defueril lerti-jeper vos lideliler sttpplealur; in
tain ecclcsiam Sancti Honoralielegeril sepulruram ,, pracipuis eliam, elc, usque devolvatur. Capellanus
et id excesseril lertiam eorura quse ipsi ecclesiaeiui vero vesier ohcdienliam Aiilipolilitno episcopo fa-
ullima voluntale legnnlur, ecclesia parochialis in- ciet, etc, usque in finetn.
legraliter id obliueat quod ei dignoscilur esse reli- Datum Lalerani, elc, ut in alia per totum.
cium; si vero minus leiiia legeiur eidem , quod de- XXXlll.
ftierit lerlire per abbalem et ntonachos Jideliler MARI/EOUONDAM CONSTANTINOPOLITANAi IIH'En,\TRICI
suppleatiir ; in praecipuis etiam solemnilatihus , Q ILLUSTRI (18).
videlicel naiivilale Domini , feslo Sancti Slephaui, Confirmat donalionem propler nuptias
Epiphania, Purificaiione, Parasceve, Resurreciione (Datiini Lalerani, in Kal. Apr.)
Doininica, ct die lunoesequeuli, Ascensione, Pente- Justis pelentiutn desideriis dignum est nos faci-
cosre, Asstitnprionebeatse Mariaevirginis, Oinuium lem prabere consensuin, ei vola qtiaea rationis tra-
Sanclorum festo, el die sequenti, terlia oblalionuin mile non discordaiil eflectti prosequeiite complere.
pars ad Antipoliianum episcopum devolvalur; ca- Eitjnopter, charissima in Cinisio lilia, luis jtistjs
pcllanus vero eorumdem abbatis et liionacborum posltilaiionihus grato concurrenles assensu, dona-
obedieniiam Aniipolilano episcopo faciet, ac excom- liones propter nuplias a clara memoriae Boniln-
municaios et inlerdicios ab eo nou recipiel ad tli- cio (19) marchione Monlisferrali in Romaniaeiuqie-
vina; sed cum generale illius terrse fuerii interdi- rio (20) tibi legiiime facras auctoriruie aposrolica
cium, liceat ei voce suppressa, exclusis excommiini- confirmamus el prasentis scripti patrocinio com-
caiis el inlerdictis, divina oflicia celebrare. Ul igiiur muniinus. Decernimus ergo tu nulli omnino homi-
ii perpeiuum compositio suprascripta, de uiriusque nuro liceat hancpaginam nosira confirinalionis in-
parlis assensu nobis inedianlibus facla , inviolubili- fringere vel ei, etc, uscjueinctirsuruni.
ter ohservelur, nos eanidem auclorilaie aposlolica D Daium Laierani, ni Kalend. Aprilis, poniificalus
confirraamus et prasenlis scripti palrocinio cominu- noslri anno lerlio decimo.
(18) Mariw Pannoniw , cujus meminit Nicetas Leo Isaurictts stibscripseral) nna cum filio mortem
ibid. in principio quontlam Coiislaiiliiiop. quoniam oppeiiit, rieiiide nnno 754, Pipiiuis rex Chrislianis-
lsaacio Angeio iroperaiori Constanlinopohiano nupta siiims Aslulphum regein Lonibardoriim iribuio Ro-
1'ueraiex eodem Nicela. iiiaiiinm ci Roinaiidiolaui preiiicntein cjtisriem tti-
(19) Bonifiacio, qni una cum sociis Consiantinop. lione ahdicnvit, ei Stephano sumnio poniifici dona-
coepit dediiioue, ei Thebsalonices regiiuin ariepitis vit aputl KraiHziiini. Ex qttihus palel Cuj'aciumcnn-
esi, aptid Nicephorutn Gregor. Hist. Rom., I. i, c. 3. lerrnneuin nosiriiin ad lib. iv foudortini, c 56, cl
(20) Romanw imperio, in quo "PaSsvvn~~rpbm~>.i-. auciorem Provincialis Roinani male Romandiolam
*X«(/.ivtKf KOILSapyaxa apud Zozimum lih. v, qure exitrchitiuiu R.ivcnnse nppellassc : dislincta siqui-
silii priiicipaiura ascripsil apud Anasiasium in dom- dem corpora.sed iitriiinqiic in Piceui provincia, u/ia
no, aemulaiionis vitio intcrcepla el Piceni caput cuni rionaliotie cotniiissoe Melchtildis, quae oinuia
provincioein veteri inscripiione appellatur, passim- cuni Ravetuiii, loloque exarchaiti Roinaui pouli-
que exarchattis Raveiinae, cui piiinum prafecit Jicis noinine nuiiciipaiiiiir , licel priscis lempoiiiius
Jusiinus Junior Loiiginumanno Doiniui 509, Dcc. 1, Romania diverso sensti tisurpaia fnerit ad disiiticiio-
lili. vui : quse ilignitas in llalia vigtiil usque ad nn- nein barbariseexCasaubono ad Lainpiidiuui in Ale-
nutii 726, quo Patthis in praiio tiy.avou.ayia-(cui xandro Severu.
227 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 22S
XXXIV. A XXXVII.
EIDEM. HERACLIENSI ARCHIEPISCOPO, ET CARDICENSI ET FER-
Confirmat donationem factam ab imperatore. MOPILENSI EPISCOPIS.
(Dalum Lalerani, ut in alia.) Maria imper. suscipitur sub proleclione sedis apo-
Juslis petenlium desideriis, etc, ut in alia per stoticw.
tolum usque concurrentes assensu, Vissenam, Dimi- (Dalum, ul in alia.)
trialam, Arcontocoru, duo Aimurus tibi et filiis Cum ex injimcio nobis aposloialus ofliciogenera-
luis a charissimo in Christo filio Henrico Consianli- iiier omnibus, et specialiter viduis et pupillis, si-
nopolilano imperatore illustri, prout in ejus aulhen- mus in jusriria debitores , charissirnam in Chrisio
lico conlinelur, concessas, sicut eas juste possides filiam Mariam quondam Consranrinopoliranam im-
et quiele, auctorilaic apostolica confirmamus el peralricem illustrem, regni Thessaionicensis procu-
praseniis scripti pairocinio communimus. Decerni- rairicem, ac filios suos una cum regno praefatosub
musergo...liancpaginamnosliaeconfinnationis,etc, beati Petri et noslra proteclionesuscepimus. Quibus
usque incursurum. volentes, quaiitum ad oflicium noslrum pertinel,
Dalum Laterani, elc, ut in aiia per lolum. solliciludine providere, ne diclam impera-
B palerna
iricem oporleat pro querelis singulis ad sedem apo-
XXXV.
ITGHANVELI INTERPRETI M. QUONDAH CONSTANTINOPO- siolicam laborare, fraternilati vestra per aposiolica
LITANlIMPERATORIS ILLUSTRIS. scripra pracipiendo rnandamus quatenus cuni ab ea
fuerilis requisiti super his quaecanonicam censuram
Confirmatur ei donatio facta ab imperatore.
(Datum Lalerani, n Kal. Apr.) exposcunt, malefactores ipsius ac filiorum ejus, ut
Solel annuere sedes aposiolica piis voris, el hone- eis ablaia resiiiuant, et de damnis el injuriis irro-
stis petentium precihus favorem benevolum imper- gaiis salisfaciant competenler, vel in aliquos com-
liri. Eapropler, dilecre in Domino fili, luis justis promitianl qui appellatione remoia jusliiia medianle
poslulalionibus grato concurrentes assensti dotnos procedant, per censuram ecclesiaslicam snblato
apud Stagonicariam, irium barcarum et domus pro- appellationis diffugio compellatis. Nullis litleris ve-
prise iiheriatem, quas libi charissinius in Chrisio rilaii el j'uslilise prajudicantibus a sede aposiolica
filiusnosterllenricus imperatorConslanlinopolitanus impetraiis. Quod si non omnes... duo veslrum, elo.
illusiris imperiali liberalitale concessil, sicut eas Dalum, ut in alia per lotum.
j'usle possides, auclorilaie libi aposrolica confirma- XXXVIH.
inns el praeseniis scripii palrocinio conmiunimus. Q C EISDEM.
Ntilli ergo... hanc paginam noslra confirmalio- De eadem re.
nis, elc, usqtte incursurum. (Datum Laierani, n Kal. Apr.)
Datum Lalerani, II Kalend. Aprilis, anno tertio Cum, sicut cliarissima in Chrisio filia Maria
decimo.
quondam Conslaniinopolilana imperalrix illustris
XXXVI. noslris fecit auribus intimari, per casale Age-
ABBATI ET CONVENTUI ACAPNI. triade, quod ad Thessalonicensem special eccle-
Suscipitur sub proleclione sedis aposlolicw. siam, terra ipsius gravein susiineat laesionem,fra-
(Datum Laierani, III Kal. Apr.) leruitati vestra per ajioslolica scripla mandamus
Cum a nobis pelif.urquod justum esl et honeslum, qtiatenus cum prafatse ecclesioe provisum fueril in
tam vigor aequilalisquam ordo exigit rationis ut id pastore, ipsum monearis prudenler er eflicacirer
per sollicitudinem oflicii nostri ad debilum perdu- inducalis ut illud cum ea sine dispendio juris sui sal-
catur effectum. Eapropter, dilecti in Domino filii, agal permuiare. Quod si nequiverii ad permuia-
charissimse in Chrislo filiae Marjrc,quondam Con- lionem induci, vos negolii circumslantias nobis
staniiniipoliianx;imperatricis illustris, nunc dominse D
rj fideliler iniimetis; ul per relationem veslrara in-
Thessalonicensis, precibus inclinati, personas ve- strucii, plenius el seciirius iti ipso procedere valea-
slras et nionasleriuni ipsutn in quo divino esiis obse- mus. Qttod si non omnes... duo veslrum, elc.
quio inancipaii, cum his qtiae in prasentiarinn ra- Darum Laterani, n Kal. Aprilis, etc
tionabiliter possidelis, aut in futurum jiistis modis
XXXIX.
prasiante Doniino poteritis adipisci, suh beati Peiri
et nostra proteclione suscipimus ei prseseniis scripii EtijDEM.
pairocinio connnunimus. Ad indicium aulem liujiis De liberlale monasteriorum regalium.
a sede apostolica proleclionis perceplse decem by- (Dalutn Laterani, iv Kal. Apr.) ,
perpera gralis oblala nobis nostrisque successoribus Cum libera nionasieria, quseiinperialia nuncupan-
annis singulis persolvetis. Nulli ergo omnino homi- lur, Gracorum quoque dominio nulli essent archi-
uim... hanc paginam noslra prolectionis infringere episcoporuin vel episcoporum subjecta, prsesentium
vel ei, etc, usque incursurum. vobis auctorilate liiandamus quatenus iuqiiisila et
Daiuni Laterani, 111Kal. Aprilis, anno terlio de- cognita veritaie, iti monasteriis illis regalibus regni
fimo. Thessalonieensis, qure Gracorutn tempore arehi-
229 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTl 1209. 230
episcopis vel episcopis subjecta non erant, non per- A XLII.
mittalis archiepiscopos vei episcopos juris aliquid EISDEM.
indebiie usurpare, facienles ab eis charissimse in Vt archiepiscopus Larissenus desistat ab indebith
Chrislo filioeMarise quondam Conslaniinopolitanoe exactionibus.
imperairici illusiri, procurairici regni pradicii, ho- (Latcrani, n Kal. Aprilis.)
nt;iificenliam debilam exhiberi, conlradiclores ap- Ad audienliam noslram noveriiis perveuisse quod
venerabilis fraier nosler archiepiscopus Larissenus
pellatione remota censura ecclesiastica compescen-
tes. Si quis aulem archiepiscoporum aliquid juris in Vessinensi ac Damilriado episcopatibps et mona-
eis sibi vindicare coiilenderil, suam per nos poieril steriis Kelliseinriebilas exacliones itnponens, ipsis
in aliis injuriosus plurinium et molestus exisiii.
justiriam obtinere. Quod si non onincs... dtto ve-
slrum, elc. Quocirca fralernitati veslra per aposrolica scripra
mandamus quod archiepiscopum inenioralum, ut
Dalum Laterani, iv Kal. April., etc
debiloet consueio jiire contentus, ne ultra id in pra-
XL. falis episcopalibus vel monasleriis usurpare prse-
EISDEM.
sumal, ab eorum injuriis et tnolesialione indebila
Decuslodia monasteriorumMonlis Sancti.
B penilus conquiescens, moniiione pramissa per cen-
(Dalum Lalerani, III Kal. Apr.) suram ecclesiaslicanisubluloappellationis obslaculo
Cuni dilecius filius Benedicius liluli Sanclae Su- sicni juslum fuerir, coropescatis.
sniinae presbyter cardinalis, lunc apostolicae sedis Datum Latcrani II Kal. Aprilis, anno lerlio de-
legaius, Sebasliensi episcopo salvo raandato nostro cimo.
cuslodiam monasteriorum Montis-sancii, quae ad XLIII.
sedem apostolicam immediale periinere dieuniur, ABBATI SANCTI AMBROSII , ET ARCKIDIACONO MEDIOLA-
duxeril commiitendam, et ipse illa multipliciter ag- NENSI.
gravarit, easque commiliat enormilales, quse non Vl relaxenl inlerdiclttm Pergamense.
sunidignse relatu, fraternilali veslra per aposiolica (Laterani, Nonis Aprilis.)
scripla pracipiendo mandamus qualenus ipsuti a Per litteras venerabilis fratris nostri episcopi ct
custodia moiiasteriorum ipsorum penilus amoventes, dileclorum filiorum capiiuli Pergamensis ad aures
ipsa monasleria cum consilio charissimse in Chrtslo noslras pervenit quod cum civitas Pergaraensis,
filiae nosrra Mariae quondam Conslantinopoliuwiae
pro eo quod Pergamenses cives ecclesias et eccle-
imperalricis illuslris, quse Thessalonicensis rejftii siaslicos viros indebilis exaclionibns aggravanles,
railone filii curam geril, alictii personae discreiss ^i indebitaeservitulis ipsis imponere nileban-
jiigum
aucioriiaie nosrra usque ad advenrurn iegali nosiri lur in
derogalionem ecclesiaslicae liberlatis, diu
quem in imperium Romaniseauclore domino desti- supposila fuertl ecclesiaslico interdiclo, propler di-
uare proponimus,conuniltatis. Quodsi non omnes... vinorum sublraclionem
quidam inrievolioreseffecfi,
duo vestrum, elc
amplius duruerttnl, el sectatores haereiicsepravitatis
Dalum Laterani, in Kal. Aptil., anno lertio de- falsasui erroris dogmala liberiori fronle proponunt.
cimo. Cuui igiiur nuper nobilis vir Lambeiiinus poleslas
XLL civilaiis ejusdem saiisfaclionem super proemissis
FERMOPILENSI ET CARDICENSI EPISCOPIS. obtulerit misericordiam poslulando , et supradicti
De libertate cleri. episcopus et capilulum satisfnctionem hujusmodi
(Datum Laterani, iv Kal. Apr.) recipere noluerint absque noslra licentia spedali,
Cierus Gracorum Thessalonicensis dioacesis, qui prasentium vobis aticiorilale mandanuis quaienus
ad obedientiatn sacrosanctoe Romanae ecclesiseesl ad civilatem ipsam personaliter accedentes, et
reversus, nobis humililer supplicavit qualenus ipsum eosdem cives soiliciiis exhorrarionibus inducenres
ea liberlale quam rempore Gracorum habuerant, :j) ad concordiae tinilalem, a supradicla polestate ac
quamque dilecius filius Benediclus lituli Sanclae ipsis civibus recipialis super pradictis sarisfactionein
Susannaepresbyter cardinalis, lunc ajiostolicaesedis idoneain, proul viderilis expedire, relaxanles posl-
legattis, ipsis concessit, faceremus gaudere, ac ab niodumsentenliam inlerdicii, et propler hoc excom-
ecclesiis susleiuarionetn congruam minislrari. Quo- municalis absolulionis beneficium impendenles.
circa fraterniiaii vestra per aposlolica scripta pra- DaltimLaterani, Nonis Aprilis, ponlilicalus noslii
cipiendo mandamus quatehus eos qui ad obedien- anno leiiio decimo.
liam sedis apostolicse redierunt super hujusmodi XLIV.
libertale non permiilalis a quoquam indebite mole- EPISCOPO GALIPOLENSI, ET SANCT^S SOPHI42
ACDE BLA-
siari, el moleslatores, si qui fuerinl, per censuram KERNADECANIS CONSTANTINOPOLITANIS.
ecclesiaslicam sublalo apjiellalionis obslaculo com- Pro clero Conslantinop. adversus patriarcham.
pescenles, faciaris eisdem in virse necessariis ab (Laierani, vm Idus Aprilis.)
Ecclesiis juxra facullales ipsarum congrue provi- Suam nobis dilecli filii Conslaniinopolilanus cle-
deri. rus querimouiam desiinarunt, quod cum decima?ac
Dalum Laterani, iv Kal Aprilis, etc fHiinlrctlccimx, qnoe inier ipsos dividide iure ds-
231 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 232
betit, Iriennio j'am elapso in grave ipsorum incom- A tempore compelenli adeo constanter proposuit pro-
modum posiloe fuerinl in sequeslro, niedieiatem barurum ur eiiam solvere promisisset expensas, nisi
eartini venerabili fratre noslro patriarcha Conslarr- per ipsum excepiio huj'usmodi probareiur. Quapro-
linopolilano sibi vindicare volente contra slaiuium pler venerabili fralri nostro Calalaunensi episcopo
dilecli filii noslri Pelri liluli Sancti Marcelii pre- el conjudicibus suis nostris dedimus liueras in
fhyteri cardinnlis, qui lunc in paiiibus illis lega- mandalis ul inquisila super prariussis pienius veri-
tionis fungens officioquarlam parlem ipsarum, cuin tale , si pradiclus procurator in probalione illius
his quae in caslro Dauii ad diclum palt-iarcham exceplionis deficeret quam obj'ecit, ipsi eum jiixta
pariier ei ad clerum speclabant, eidein solvendam promissionem suam in expensis factis posl exce-
decrevit, hacienus dividi, proui decuit, nequive- ptionem opposilnm condemnarenl. Cumque deniuin
rtini. Propler quod ex earum defectu niagnam seipsi elapso irieunio infra quod procuralor pradiclus
queruiuur uecessariorum penuriam susiinere. Quan- peremptorie cilalus mullolies a judicibus memoralis
quatn dilectus filius magisier B. procurator patriar- suam noluit exceptionem probare, lu et prxfatus
chae prredicii negaverit aliquod faclum fuisse per F. irerum in noslra fuisselis prasentia consiituli,
eumdem legaium superdivisione liujusmodi consii- ac coram dilecto filio Hyacinlho subdiacono et
tulum ; maxime cum quinladecima nondutn esset "* capellano nostro, quem vobis audiloretn concessi-
Ecclesiis depuiala, nec ipse legationis ofliciofunge- mus , hsec el alia relulisses , diclus procuralor
relur quando ad preces clericorum obiinuil ul in- proposuit ex adverso quod quia procuraior esse
luilu paupertalis eorum idem patriarcha maneret desieral in hac causa, el ad prosequendam ipsam
quaiia decimarum parte contentus. Unde ipsi de- alius de voiuntate capituii ei fuerat substilulus,
dimus iu mandatis ul si preces cleri veritaie iiiiun- non lenebalur super hoc ullerius respondere,
lur, slaluia decimarum et quiniarum decimarum maxiroe ctim non esser a judicibtts uliimis ad no-
hujusmodi parle contentus, non impedial nec facial stram audieniiam appellalus; qui licel nonduin in
irnpediri quominus idem clerus assignalas a me- negolio processissent, adhuc lamen eorttm exspe-
moralo legalo cxcisdem percipianl cuin integriiate clabalur processus. Adjecil insuper quod cum mul-
debila poriiones. Quocirca discrelioni veslra per tos habuerit lerminos, nullus ei fuit peremplorius
aposlolica scripia mandamusqualenus si ipse quod assignatus, ex ahundanli permitlens ut in ipso
mandaviinus neglexerir adimplcre, vos ettm ad id procederenl negotio proui esset procedeudum de
sublato appellationis obslaculo qua convenit distri- jure, si tti probares perempiorium sibi diem fuisse
clione cogalis. Quod si non omnes, eic, lu ea, fra- Q . prafixum.
ter episcope, cuin eorum, eic, Cum igilur lestibus tuis coram eodem audilore
Daiutn Lnleraui, vui Idus Aprilis, ponlilicalus proilttclis, non solnm suflicienterprobasses per illos
nostri anno tertio deciino. procuraiorem ipsrun peremprorie fuisse ciialum, ila
XLV. quod sex vel septetn hebdomadas sive duos menses
MORELLO TULLENSI CANONICO terminus perempiorius coniinuisser ad minus; quin-
Confirmatur ei prwbenda. imo jtidices ipsos in eorum prasenlia fuisse con-
(Lalerani, vui Idus Aprilis.) fessosquod terminus iile conrinuit duos menses, ;tc
Cum olim de prsebenda Ttillensi canonice iu- procuralori srepcfaio dixisse quod ei inulios lermi-
veslilus, stalitiin in choro et vocem in capituio non nos er rres peremplorios assignarant ad probandani
baberes, ad judices quosdam lirteras super hoc apo- exccprionem pradicram, unde nisi eam probarel
stolicas impeirasli : corain quibus capilulum Tul- lermino pralibato, nullatenus super hoc ulierius
lense citaium, per clericum quenidam ad nostram audiretur, idem procuraior ex adverso respondii
iecil audienliam appellari; quoruin appellaiioiiem qtiod veniendi ad eos iler arripueranl lesies sui,
judices ipsi frivolam repuianles, in corporalem pos- allegans iusuper quod etsi peremploria sibi tlies
sessionem ipsius prahendae te induccre ciiraverunt, rjj fuerit assignata, non tamen judices per lolam diem
conlradictores excomnuinicalionis senieniia percel- in loco quem sibi praflxerant exspeciarunt. Quod
lenies. Posl haecaulem libi el F. archiiiiacono Tul- lu probasli peuilus esse falsum, nihilominus alle-
lensi procuratori prafati capituli propler hoc in gansquod illi procuralori (qui si remansissel in illis
noslra prasenlia conslilulis, venerahilem fratrem paiiibtts posl iratisacium peremploiium, et trien-
noslrum Hugolinum Ostiensem episcopum conces- nium jnin elapstun, nulla facultas excepiionem
simus auditorem; coram quo senlentiam quam pra- ipsam proliaudi de jure remansit) non debuitalius
dicli jtidices pro te luleranl poslulasti humiliter subsiilui procuralor. Adj'ecistieliam quod cum ju-
confirniari, adversa parle in conlrarium proponenie dices nec senientiain ferre vellent, nec remiltere ad
quod mininie conlirmari debebar, eo quod idem ca- aposlolicam sedem de processu causae rescriptum,
pitulumappellaiione quam inlerponi fecerat perse- deraum libi taliler responrierunt, ul ad praseniinin
quendo, ad veiierabilcm fiatreni noslrum episcoptinii nostram acccderes, quia causa riebittini finem sor-
ct priniicerium Virdunensem litleras oblinuisset ai liri noii poteral per eosdem. Quos licet procuralor
nobis, quaruro aucjoriiaie lu sentenlialiter CQndein- jiradiclus confessus fueril sic dixisse, subjecil ta-
nalus, remotus fucras a prabenda quod se IOCOett inen quod id demum iidem judices icvoearant, sed
~~o PONTIFICATUSANNOXIII, CHRISTT1210. 234
revocalionem hujusmodi, quain factam esse nega- A ,i\ XLVII.
bas, probare poslmodum non ctiravil. Cura igitur NEOPATRENSI ARCHIEPlSCOPO, ET EPISCOPO CITHONIENSI,
liseeet alia coram subdiacono ipso prOposila hinc ETAVELENSI ELECTO.
inde fuissenl, ipse tandem ralionibus ulriusque Confirnialur senlentia quwdam.
partis diligenier auditis et perspicaciter inielleciis, (Laierarii, vi Itlus Aprilis.)
facia laxalione ac juramenlo recepio super praii- Venerahilis fraternosier Cermopilensis [Tliermo-
baiis expensis de consilio dilectorum filiorumnoslro- pylensiS]episcopusnobishumilitersuppIicavituCdiffi-
rum Gualse Sanctse Marise in Porlicu et Pelagii nitivam sentenliam quam pro ipsoj'udicesdeiegali a
SanclaeLucise ad septa solis diaconorum cardina- nobis adversus abbalem et monachos monaslerii
lium pranominaium F. libi pro ipsis in triginla de Chamenun superfundoejusdem monasterii quem
libris denariorum Trecensium senlentialiler con- idem episcopus ad suam proponebat ecclesiarii pcr-
demnavit, et confirmavit sentenliam pro le super linere raiionabiliter protulerunt, aposlolico dignare-
prabenda pradicla profalam. A cujus sentenlialicet mur munimine rOborare. Quocirca discretioni ve-
pars adversa noslram audieniiam appellaverit, nos strse per aposlolicascripia mandamus quaienus sen-
lamen appellalionem htijusmodi malitiosam et fri- lenliam ipsani, sicut est justa, faciatisper censuram
volam reputantes, sciuentiamapprobamuspradiclani B - ecclesiaslicam appellatione remoia firmiler ohser-
et auctorilate aposiolica confirmamus. Nulli ergo vari. Quodsi non omnes, elc, duo vestrum ea.etc
omnino liominiiin Iiceat hanc paginam noslra con- Daium Laterani, vi Idus Aprilis, anno teriio de-
firmationis infringere vel ei ausu lemerario con- cimo.
Iraire. Si quis autem hoc, etc, usque inctirsurum. XLVIII.
Daium Laleraui, vni Idus Aprilis, anno teriio de- DONATO CASSELLENSI ARCHIEPiSCOPO, EJUStJUE SUCCESSO-
cimo. RIBUSCANONICE SJJBSTITUENDIS IN PERPETUUM.
XLVI. Recipiuntur sub prolectione sedis aposiolicw.
CAPITULO TULLENSI. (Laierani, vm Idus Apriiis.)
Ex commissonobis a Deo apostolatus olficiofra-
Super eodem. tribus nostris episcopis tam vicinis quam longe posi-
(Laterani.) iis palerna nos convenit provisione consulere, et
Olim dilectus filius Morellusclericus de prabenda ecclesiis in quibus Domino militare noscuntursuaiii
Tullensi canonice investilutus, clc. ut in alia usque juslitiam conservare, utquemadmodum, disponenle
coram quibus vos citati per quemdam clericum ad Doinino, Patres vocamur in nomine, ita nihiloini-
nostram fecistis audieniiam appeliari, cujus appel- - niis comprobemur in opere. Hujus rei gratia, vene
lalionem , elc, usque ipsius prahendse dictum 'M. rabiiis in Christo frater Donaie Cassellensis archt-
clericum induxerunt, coniradiclores, etc, usque episcope, luis justis postulationibus ciementer an-
Post haec autem eidem clerico, et F. archidiacono nuimus, ei Ecclesiam Cassellensem lihi commissiim
Ecclesiseveslraeprocuralori vestro, etc, in eumdem sub beaii Peiri et nOstra proteclione suscipiinus et
fere modumut in alia usque frivolam reputsnies praseniis scriplipriviiegiocommuhimus, slatnentas
senlenliam ejusdem subdiaconi auctoritate aposlo- til quascunque possessiones, qusecunqiiehonaEccie-
Jica duximus approhandam. Unde diieciis fdiis sia eadem inprasenliarunjjiisio et .qanonice possi-
Christianitatis et capellae ducis decaois et magistro det, aul in fulurum concessione poiUihcum, Iargi-
G. canonico Divionensinostris dedimus liiieris in lioue regum vel principum, ohlatione fidelium, seu
mandaiis quaienus dictum F. ad soluiionem pecu- aliisjustis modis, prastante Domino,polcril adipisci,
nise prsetaxalaeper censuram ecclesiaslicam appei- firma libi tuisque successoribus et illibaia perma-
laiione remota compellant, et ssepediclum Morellum neant, in quibus hsecpropriis duxinius exprinienda
inducant in corporalem possessionem prafaise pra- voeabulis : Casselium cum omni jure, lerris, posses-
bendae, ac tuerj procurenl induclum, stallum in -n sionibus et aliis perlinenliis suis, Cealhnumenoch
choro et locum in capiluio assignanres eidem; con- cumomnibus perlinenliis suis, Ceallmilhini cum 0111-
tradictores, si qui fuerint, vel rebelles per eamdem nibuspertinentiis suis, Gleatinean cum omnibus per-
censuram subialo-cujuslibeicoiHradiclioiiisei appel- tinenliis suis, Gealibecamcum pertinentiis suis, Ceal-
laiionis obstaculo compescendo. Quocirca discre- loscalhan cum omnibus pertinentiis suis , CluamAr-
lioni veslrseper aposrolica scripta mandamus qua- glum cum perlinenliis suis, Caaliulach cum omni-
tenus dictis exsecuroribus super hoc vos nullalenus buspeiiinenliissuis.Cealiehurrigisuperior cuni otn-
opponalis, sed mandatutn eorum recipiaiis huniilitcr nibuspertinenliis suis,Cealleburrigi cum perlineniiis
el servetis, permittenles eumdem Morellum pacifica suis, el omnes alias possessiones cum perlinenliis
ipsius prabendae possessione gaudere. suis, usque Cathedrales vero ecclesias quae metro-
DalumLalerani,etc, ul in aliaper totum. poliiico sutit libi jure subjeclac, sicut hacrenus
Scriplum esl ipsis exsecutoribus.sttper hoc fere in fuisse noscuntur, tibi luisque successoribus attcto-
eumdemmodumut in alia usque compescendo. Quod riiare aposrolica nihilominus confirniamus et pra-
si non omnes, etc, duo veslrum ea, elc sentis scripii privilegio communiinus , videlicet Ec-
Dalum Laterani, elc, ut in alia per tolum. clesiamLumnicensem.Laoniensem, Finnabarenseiii,
PATROL, GGXVI. 8
538 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. Xffl. SSf}
Waierfordensem, Ardmorensem , Lesmorensem, A lihel vexationibus fatigare ; sed omnia integra con-
Cluanensem, Corcaienscm,Rossensem, Ardfercen- servenlur tuisactuorum successorum, usibus omni-
sem, el Imblicensem.Pallium etiam, pleniiudinem modis profutura, salva sedis apostolicseaucloriiaie.
videlicet ponlificalis oflicii, fralernitati tuae aposlo- Si qtia igitur in futttrum ecciesiasrica ssecularisve
Jicsesedis liberalilate largiuiur; quointraecclesiam persona, etc, usque dislriclse ullioni subjaceat.
tuam ad missarum soiemnia celebranda uti memi- Cunctisauteni eidem loco, eic, usque inveniant.
neris cis diebus quibtis prsedecessores tuos usos Amen, amen, amen.
fuisse cognoscis, videlicet in Nalivitate Domini, Dalum Laterani per manum Joannis Sancta; Ma-
feslivilale prolomarlyris Stephani, Circumcisione risein Cosmidin diaconi cardinalis S. R. E. cancel-
Doinini, Epiphania, Hypapanli, Dominica de Gau- larii, vm Idus Aprilis, indiclionexm, Incarnaiionis
dete, DominicaLwiare, Jerusalem, Dominica in ra- Dominicaeanno millesinio ducentesimo decimo,
mis Palmarum, Ccena Domini, Sabbalo sancto, ponlificatus vero domini Inuocenlii papse III anno
Pascha, secunda feria post Pascha, Ascensione, lertio decimo.
Pentecosle, iribus festivilaiibus beaiseDei genitricis XLIX.
el virginis Mariae,naialiiio beaii Joannis Bapiistae, MAGISTRO NICOLAO MISNENSl ET BURCARDO WHCINENSI
commemoraiione Omnium Sanclorum, solemnitali- " CANONICIS.
bus omnium aposlolorum, dedicalionibus ecclesia- Commillitur cis quwdam causa.
rum, consecralionibus episcoporum, ordinalionibus (Laterani, v idus Aprilis.)
clericorum, ecclesioetuse principalibus feslivitaii- (21) Ctim dilecri filii Otio subdiaconus nosler e.l
hus, et anniversario luse consecraiionis die. Guallerius, qui se gerit pro Magdeburgensiprapo-
Convenilergo le diligenlius providere quomodo posito, coram nobis de senlentia iitigarent quam
sit hujusmodi indumenli honor roodesia aciuum super praposilura Magdeburgensivenerabiiis frater
vivacitaieservandus, et ur ei morum ruorum orna- noster Magunrinusarchiepiscopus et condelegali stii
menia conveniant, el tuesse valeas ulrobique, Deo pro ipsd subdiacono promttlgarant, pelenie illain
aucrore, conspicuus, et quera pastoralis curse con- altero infirmari, reliquo vero ipsam mullipliciter
slringit ofliciuni,dileclionemproberis fralribus exhi- defendente, noslandemvolenles deprincipalinegotio
bere, ul ipsi etiam adversarii propier mandalum cl conlingentibusillud Deri certiores, cum ex Iiiie-
Dominicumluo circa te copnleiuur affeciu. Pacem ris aposlolicis, in quibus videbalur processus nego-
sequaris cum omnibus, piis vaces operibus, virluti- tii exaratus, perpendi non posset an super eo lis
bus poileas, fulgeal in peciore luo raiionale judicii .„ ftterit conleslata, nec coram arcbiepiscopoel conde-
cum superhumcralis aclione conjiinclum. Ita proce- iegatis suis fuerit conieslario Iilis facta, sed a j"am
das in conspeclu Dci et in oculis hominumqualenus diclo Gunlrerioad declinandura eorum j'udicium ap-
gregi libi ccmmisso virtulis prastes exemplum, ut pellatum, decrevimus ul, eadem sententia nonob-
el ipsi videntes opera tua bona glorificent Patrem siante, prafalusOlio faculralem haberei proponendi
noslrum qui est in coelis. Sit in lingua lua oedifica- de novo conlra electionein ei personam Gualierii si
lionis sermo, sil zeli fervor in animo. Et prater qua vellet et ipse se ad siugula defcndendi. Propo-
hoec, cuncia quse oflicio tuo conveniunt cum ea suit igitur dictus Olto quod electione sua, qusefacta
temperantia agas ut quae pallei dignitas expelil fucrat pluribus canonicis prresentibus er nequaquani
videarisfervenier amplecli elgloriam sempiternam coniradicentihus, non cassala, cui lamen idcm non
acquirere lihi possis in ccelis. Adjicimusquoque ui, pro ipsa promovenda, sed pro alia infirmanda
cum le vel aliquem suffraganeorum tuorum mori tanlum insistit, electio memorali Gualterii, dum
conliger/t, baculus pasioralis et annulus in ecclesia excommunicationis vinculo tcnerclur, prasumpla
rcmaiieant propria sub fideli cuslodia constituli ad fuit, non solum posl diversas appellaliones
successoris usum.cum, Deo favente, consecrarionem ab ipso ralioiiahiliter iiiierposilas et iler arreptum
acceperil, conservandi. Coemereriaquoque ecclesia- D I ab eo pariter et Lodulpho ac Lodoico aique Cras-
rum ac ecelesiaslica^beneGcianullus hsereditariojure cone concanonicis suis ad sedem aposlolicamacce-
possideat. Quod si quis hoc facere conlenderit, dendi, verum eiiam legiiimis eorumdem concanoni-
ccnsura canonica compescatur. Obeunle vero le corum suortim appeliationibus vilipenus, ultra se-
niinc cjusdem loci archiepiscopo vel luorum quoli- mestre qttoque leinpus, et circa lerminum a vene-
bet successorum, nullus ad eamdetn Ecclesiam in rabili fralre noslro Magdeburgensi archiepiscopo
archiepiscopumeligatur, nisi quem suffraganei epi- assignalum, infra quein idem Olio ei socii sui po-
scopi ei canonici ejusdem Ecclesiaevel niajor pais terant ad ecclesiam pro facienda eleclione redire.
consilii sanioris, sicttt est hactenus ohservalum, se- Super qiiibus testes suos recipi poslulavil. Ad hsec
cundum Deum providerint eligendutn. Decernimus dileclus filius custos Magdeburgensiscorilra eaiudem
ergo ut nulli omniiio hominum liceat prafatam Ec- eleclionem objecit quod post appellationem ab eo
clesiam temere peiiurhare, aui ej'us possessiones legitime inierpositani fueral altentala, et super hoe
auferie, vel ablatas retinere, ininuere, seu quihus- quosdam lestes coram dileclo filio noslro Peiagio

(21) Yitlelib. xiv, epist. 51.


237 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTI 1210. 238
Sanctae Lucise ad septa solis diacono cardinale eis A j comperentem quo se nostro conspectui repraesen-
a nobis audilore concesso produxit, et adhuc aiios lent, justam, attctore Deo,vsententiam receptura.
intendit producere coram nobis.Prafatus vero Gual- Testes autem qui fuerint nominali, si se gratia,
lerius ex adverso respondens, et negans quse pro- odio vel limore sublraxerint, per censuram eccle-
posita fuerant conlra eum, quaedam super facto siasiicam, appellaiione cessanie, cogalis veritaii
electionis suse,quaedametiam cohlra excommunica- lestimonium perhibere. Quod si quidquam huma-
lionis exceptionem sibi obj'eclam proposuit repli- nitus alierutri veslrum contingeret, ut Jiis fideliter
cando, et ea se ohtttlit opporluno leropore probalu- exsequendis, sicut j"uramentopraeslito uterque te-
rum, petens interim quosdam tesles, quos prasentes netur, usque ad Kalend. Octobris proximo futuras
habebal, recipi super illis, videlicet quod ssepedictus interessenon posset.extuncdileclusfilius Floreniius
Orto appeliarioni quain fecerat, super eo quod non abbasde Sichem omni coittradictioneacappellaiioiie
respondebatur litteris noslris pro ipso direclis, re- cessaniibus pramissa cum reliquo aucrorilate pra-
nunriavit expresse, quod archiepiscopus, cutn opor- senrium exsequalur. Nttllislitreris obsranlibus, pra-
leret ipsum legatis nostris occurrere, appellavit, ne ter assensum parlium a sede apostolica impetraiis.
capilulum anle redilum suum ad electionetn proce- Dalum Lalerani, v Idus Aprii., ponlificalus noslri
derci, cui de more inleresse dehebat, quod major el B ' anno lertio decimo.
sanior jiars capituli consensit induciis quas idem L.
archiepiscopus posluiavit, ut scilicet eleclio usque NOBILI MULIERI A. SORORl NOBILISVIRIMARCHIONIS
adejus reditum differretur, elConradus etCrasco MISNENSIS.
socii ejusdem Otionis ipsis induciis consenserunt, ei De causa divorlii cum rege Bohemiw.
quod demum a maj'ori et saniori parte capiluJi in (Laterani, Idibus Aprilis.)
praposilum sit electus, adjiciens quod memoraius (22) Dudum ad aures noslras ex parie tua qttfc-
Otto admiilendus non esset ad exceplionem quam stione perlaia quod cura cbarissimus in Christo fi-
de ipsius excommunicatione proponit; tum quia Si- lius noster rex Bohemiseillustris te duxisset legitime
moniamin susenominationisiacto ipsum commisisse in uxorem, ac decem el ocio (23) annis et ainjriius
dicebai.tum etiampropier aliascausas quas assere- velut conjugem legitimam periractasset, filiis et fi-
Lal consislere circa faclum,cuni illum conununicasse liabus ex te susceptis, ac venerabilis fraier noster
sibi tam anie causam astrueret quam in causa. Pragensis episcopus ad pelilionem et mandatum
Sed ad haecidem Otlo respondil quod, Iieel omnino ejusdem regis, le volente ad causam accedere ut
nullarii commiserit Siraoniam, quin polius ipse rQ luas coram eo proponeres raliones, sed a salelliti-
Gualterius Simoniacam commiserit pravitatem, per bus memorali regis prohibila, post appellationem
replicationem lainen pramissam de j'ure non posset ad nos interposilam divortii senlenliam promulgas-
excommunicationisprobatio impediri, cum exceptio- sct, a qua fecisli per capellanum luum infra decen-
nem hujusmodi talis replicalio non contingat. Etsi dium [decem dies] appellari, eodem rege superdu-
etiam verum esset quod tam ante causam quam in cente postmoduin charissimam in Chrislo filiam C.
causa prafato communicassetGuallerio, ipse lamen sororem cliarissiini in Chrislo filii nosrri regis Hun-
non debuissel eum iti manifeslo vitare ; tum quia garorum illuslris, post diversas litteras super eodem
denuniialus non fueral, et lam a pralaiisquam aliis negolio impetraias, denuun venerabilibus fratribus
conuiiunicahalur eidein;. lum quia, etsi crederet euin nostris Haiberstaiensi el Hambembergensi [Havel-
in canonem laraesenrenlise incidisse, sicut ei fueral bergensi] episcopis et dilecto filio abbali de Porca
iniiinaium, non lamen hoc viderat per se ipsum, sed dedimus in mandatis ul vocatis ad suam prasenliam
confidebat per alios id posse probare. Quia igitur quos noscerent evocandos, inquirerent diligenlitis
repliealiones hujusmodi non solum invalidae sunt, veriratem, et quod invenirenl, per suas nobis liite-
sed el frivolaerepulandoe,nos eis nequaquam ob- ras inlimarent, ut.ex eorum relalione sufficienter
sianiibus, quosdam tesies super aliquihus pramis- D inslrucii, procedere Iiberius in negotio valeremus.
sorum recipi fecimus ulrinque producios, et depo- Ipsi vero lesles postea receperunt ex lua parte pro-
siiiones eorum sub ejusdem cardinalis sigillo apud dtictos, qui juravcrnnl pro ttlraque parte dicere ve-
sedein aposlolicam reservari, discreiioni vesira per ritatein, et depositioneseorum propriis sigillis inclu-
aposlolica scripla mandanles qualenus recipialis sas ad noslram prasentiam iransniiserunt. Verum
aiios lesles, laiu super liis super quibusjam sunt cuni procurator luus et liiinlius ejiisdem regis
lesles producii, qnam eliam super aiiis in narraiio- propler hoc apud seriemapostolicamconstiuili corarn
nibus partiura cornprehensis, el eos insuper qtios dileciofilionostro Pelro lituli SaiiciiMarcellipreshy-
ad replicalionem lestium parlis adversae tilralihet lero cardinale, quem ipsis dedimus atiditorem, ali-
pars duxeril producendos, el deposiliones eoruin quandiu liligassent, el procuraior ipse artesraiiones
examinetis prudenler, ac fldeliier conscrihaiis, easdemapprobandas assererel, er nuiuius exadverso
easque sub sigillis veslris inclusas ad sedem apo- eas, uipole lite non conlestaia et post appellalionem
siohcam desiiuciis, prafigenles partibus lermiuum ad nos legiiime inlerposilam inordinate receptus,

(22) Videsupra lib. u, epist. 184. (23) iii tjuarla Coll. xiv.
239 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 2i0
peleret rcprobari, nos inlelleciis per cardinalem A tionem propriam roborandam multisjuris canonici
ipsum ulrinque proposilis.alteslalionesprafalas nec et civilis argumenlis inductis. Procuratores vero
approbandas duximus nec etiam reprobandas, sed parris adversse alteslaliones ipsas aperiendas non
eas lempori dlscussionis decrevimus reservari, ut esse dicehanl, neque secundum eas iu negolio
Itir.c conlra illas allegarelur a parlibus et pro illis, procedendum ; quoniam judices liie non conlesiata,
venerabili fralri nostro Salsburgensi archiepiscopo et juris ordine pralermisso, ac posiposiia appella-
cl ejus conjudicibusinjungenres ut parribusad locum rione ad nos legitime inlerposita, pro eo quod locum
idoneum convocalis, omni excusalione ac occasione suspectum assignaverant ipsi regi, in negolio pro-
[contradiclione] cessantibus, reciperenl lestes quos cesserant memorato, et quia prafata soror regis
pars luavel regis, cum nondum didicissetis lestifi- Hungarioearicausam evocata non fuerat, ad quain
cala, super processu Pragensis episcopi vel pra- ejusdem negoiii defensio perlinebal.
dictorum judicum ducerel producendos, ila quod Cum enira ipsa, postquam super senlenlia divor-
in tesles quos prius induxeras, vel alios, si velles, lii inter te ac saepe dictum regem a prafato epi-
inducere minime velareris, cum non renuntiasses scopo promulgataexstitilcoram muIlispralalisHun-
testibus producendis, el gesla omnia redacta in garise facta fides, eidem regi fueril in conspeclu
"- ecclesise copulata, ea indefensa et non cilala, quse
scriplis ad sedem apostolicam destinarent, prali-
gentes panibus terminum competentem quo noslro in quasi possessione ipsius regis, cujus resliiulio
seconspectui praseniarent senlemjam receptura. petebatur, lunc temporis exisiebat, non debuit in
Qui quoniam propter impedimenla varia proce- supradiclo negolio procedi; maxime cum expres-
dere nequiverunt, venerabilis frater noster Hugoli- sum fuerit in lilleris Iransmissis eisdem ut vocarent
BUSOsliensis episcopus et diiecius filius Leo lituli quos noscerent evocandos. Unde non solum rex,
Sanctoe Crucis presbyter cardinalis, qui tunc le- sed el ipsa quoque C. debuil evocari, cuni laliter
galionis oflicioin Tculonia fungebantur, aucloritate fuisse nosira intentio videretur, ex eo quod ultiinm
tain noslra quam sua Avelbergensi episcopo tunc citationis renorem non solum regi, sed eiiam dictau
eleclo er Sancli Georgii et de Sichem abbaiibtts nobili mandavimus intimari; ut si vellet, prafixo
juxta prascriplam formam idem negolium commi- termino ad defensionem suam idoneos dirigeret
sere. Qui posl multos causse circuilus, sicut ex lii- responsales. Pradicla vero probare procuraiores
teris pradiclorum episcopi el abbaiis de Sichem ipsi multis rationibus nitehanlur. Atlestaliones quo-
nobis innotuit, memoralo regi, qui propler conlu- que sectnido loco receplas eadem pars proposuit
inaciam manifeslam fuerat excommunicalusabeis, „ respuendas, cum judices qui testes receperant,
absolulionis beneficiuui impenderunl, ab eodem re- posiquam ah eis, utpoie manifeste suspeclis, ad nos
cepla juraloria caulione quod parerel juslilioe coratn fuerat appellalum, ejusdem regis nuntio propler
ipsis. Cui cum diem ei locum ad prosequendum hoc specialiter ad sedem apostolieam destinato,
negotium peremptorie assignassent, propter conltt- dtixertint in negoiio procedendum. Ex eadem insu-
maciam suam deiiium in. priorem eum senlenliam per fuit parle proposilutn quod lu nequaquam eras
reduxeruni, recipientes tesies ex tua patie proriu- resiituiionein poslulans audienda, cum spoliata fue-
clos. Cum autein poslinodum iieraios clamores ris auctorilate judicis , qui prasumitur Iegitime
noslris aurihus inculcasses, el nos deliberaverimus processisse, nec absque ipsius C. poleras prajudi-
cum fralribus nostrisquid ad expediendumnegotium cio et jaclura restitui, quae in prafali regis qnasi
loiies itnpediium ageie deberemus, hoc landem possessione ecclesiaeaucloritate tunc erat, cum is
occurrit, ut sub examine noslro causa eadem venii- qui auctore pratore possidet juste possidere regu-
laia finem debitum sortirclur. Unde venerabili frairi lariler videalur. Eadem quoque pars proponebat le
noslro Maguntinensi archiepiscopo dedimus in pra- non debere conlra senienliam praetlieii episcopi
ceplis ul ex parle nostra parlibus pro lermino per- Pragensis audiri, quam lua sponle olim duxeras
empiorio Kalendas Oclobris proximo prseleriias D j ajiprobandam; maxime cum ex parte pradiclac
assignaret, iufra quas per se aut responsales ido- sororis regis super consanguinitalis linea inter le
neos cum omnibusquseadcausam necessaria nosce- ac prafatum regem in coniinenii probationes legi-
rent noslro se conspeciui prasentarent sentenliam tintyeofferrenlur; cum, etsi ferreiur forsiian senteu-
recepturse. Supradiclse quoque C. sorori regis Hun- lia contra regem, nihilominus ejus essei exsecutio
garise quain sibi rex Boheniiaecopularat, citalionis differenda, ne antedictseC. circa possessionemregis
tenorem jussimus inlimari, ul si vellet, ad defen- posset prajudicium generari, sicut in quodam alio
sionem suam idoneos dirigeret responsales. Porro casu non multum huic absimili dicimur diflinisse.
cum nuper dilecli filii luus el... ac... tam ipsius Caeterumad hoc quod pramissum esl, lile non eon-
regis quam C. sororis regis Hungaria; procuratores lestala priores judices processisse, fuit ex lua parte
propler hoc ad sedem apostolicam accessissetu, responsum quod hoc pars aliera non poterat alle-
procuraror tuus depbsitiones lesiium coram primis gare. Cum enim coniiteretur litem coram Pragensi
el secundis judicibus produclorum peliit publicari episcopo contestatam , qui divortii sentenliam pro-
et tibi beneflcium reslilulionis impendi, senlenlia inulgavit, in appellalionis causa, quae inlelligilur
pradicti Pragensis episcopi reprobala, ad asser- cadem cum priori, lilem non oporluil denuo con-
241 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTI 1210. 242
leslari. Sed etsi litem non fuisse cornm episcopo) A Scriptum est in eumdemfere modum illuslri retji
conleslatam pars eadein faterelur, cumlamen tesl.ess Bohemiw.
fuerinl ab ipsa producti conlra le, non poteral alle- Dalum Lalerani, etc, ut in alia.
gare quod lile non contestata lestes minus legilimes In eumdem [ere modum scriptum esl nobiii mulieri
produxisses, cum frustra legis auxilium invocetl C. sorori regis Hungariw, usque duximus conceden-
qui commitlit in legem. Sed nec dicla soror regisj datn. Unde memoralis regi et nobili dedimus in
Hungarioo, imo rex solnmniodo debuit a j'udicibus; mandalis qualemis, nisi forsan inlerim inier
inemuratis citari, quem causa princijialiler cotitin- vos, etc, ut in alia in eumdem [ere modum usque
gebal; cum principali qtioeslionedecisa, causa ip- finem debitum soriialur. Tibi quoque mandamus
siusC. quse accessoria videbatur, per consequen- ul, si voiueris, procuratorem ad cutndem lerminum
liam sopireiur; maxime cum ad defensionem causoe s pro te dirigas suflicienter instruclnm.
quoe publice agebatur, si sibi prajudicari limebar, Datum, ul in alia.
6e potueril, obiulisse. Sed nec omnes quos queeslio Ll.
mola contingit, ad examinationem evocantur ipsius, RANULPHO PRIORIET CONVENTUl HOSPITALIS SANCTl
sicut in multis casibus est videri civilibus legibus THOMJE MARTVRIS ET BEATIANTONII ABBATISDE
n
comprehensis : quanquam ad cautelam et ex gratia " PORTA MILETIDE CADOMO TAMPR^SENTIBUS QUA&I
speciali mandaverimus archiepiscopo Magunlinensi FUTURIS REGULAREM VITAM PROFESSIS.IN PERPETUUM.
ut citmionis lenorem supradictae nobili nuntiam. De confirmalione privilegiorum.
Proposuit eiiam procuralor luus non posse partem (Lnterani, vni Idus Apriiis.)
alteram allegare quod attestariones ultimoe posl Religiosam vilam eligenlihus aposloiicum conve-
appellationem ad nos interposilam a j'udicibus fue- nil adesse prasidium, ne forle cujuslibet lemeriiatis
rint inordinale receptae, cum postmodum eorum- incursus aut eos a proposilo revocei, aut robur,
dem judicio se promiserit juramenlo inlerposito quod absit! sacra religionis infringar. Eapropter,
pariiuram, propler quod renuntiasse appellalionis dilecti in Domino fllii, veslris posluialionibus cle-
beneficio videbatur. Contra quod pars adversa menter annuimus, et prafatum hospitale, in quo
dicebal qnod sub conditione fuerat prastitum hu- divino esris obsequio mancipari, sub heali Pelri ct
jusmodi juramenlum, nisi videlicet regis nuntius nostra prolectione suscipimus el prasenlis scripli
propler hoc specialiler ad nostram prasenliam privilegio communimus. In primis siquidem sta-
desliuatus mandatum ex parte noslra contrarium tuentes ut ordo canonicus, qui secundum Deum et
reporlarel. Restitulionem quoque a le petilam, a Q beati Augusiini Regulam in eodem loco inslilulus
diela sorore regis impediri non posse dicebat, eo esse dignoscilur, perpetuis ibidem lemporibus in-
pratextu videlicet quod auetore proeiore coeperat violabililer observetur. Praierea quascunque pos-
possidere. Nam ex facto episcopi, qui post appella- sessiones, quaicunque bona idem hospilale in pra-
lionem ad nos legiiime interposilam inordinaie pro- sentiarum juste ac canonice possidet, aut in fuiurum
cesseral, liujusmorii fuerai auctorilas usurpata. Sed concessione ponrificum, largirione regum vel prin-
nec consanguinilaiis ohjectu per eam poieral resri- cipum, oblalione fidelium, seu aliis jusiis modis,
lutio impediri, c.ttinet rex ipse hoc idem allegans prastanle Domino, poterit adipisci, lirma vobis
minime audireiur. lllud nihilominus frivolum esse veslrisque successoribus et illibaia permaneant; in
dicebat quod tu approhasse senieniiaiu dicebaris, quibus haecpropriis duximus exjirimenda vocabulis:
cum per approbationem luam senlenlia nequiverit Locum ipsum in quo praefatum hospitaie situm est,
robur sumere quae irrila fuerat ijiso jure. cum omnibus pertinentiis suis; de dono Willelmi
Cum igilur super his et aliis ulrique proposiiis comitis de Magnavilla,dimidiura modium frumenli,
nobis nequiverit fieri plena fides super processu et dimidium hordei in suo molendino de Molineaus;
Pragensis episcopi coram nobis lite Jegilime con- de dono Roberti de Harecort, unum sexlarium
leslata, etquibusdam teslibus snper ipso pro parle D frumenli apud Posteinie; de dono Thomse Malfil-
regis receplis, universis exceptionibus saJvis, de lasle, nemus suum de Roella et dimidiura modiuin
proeuratoruni utriusque pariis assensu tain libi avenre apudCussie; de dono venerabilis fralris no-
quam parli adversae dilalionem usque ad feslnm slri R. Baiocensis episcopi, pratum quod fuit Radul-
Sancti Marlini primo venlurum duximus conceden- pbi Leveel, et redditum quem inde percipiebat,
dam, prasenlium tibi auclorilale mandanles qua- videlicet quaiuor sextarios frumenti; de dono Mar-
lenus, nisi forsan interim inter vos honesla poterit litti Fobert ct Ricardi fralris sui, de assensu et
concordia provenire, in eodem lermino, quem tibi volunlate Pelronillse et Nicolaae uxortim suarum,
peremptorium assignamus, per responsales idoneos ires acras lerra el dimidiam; de dono Rogerii de
et sufficienter inslructos super onmibus quaespec- Ammundevilla, oclo acras et diinidiam el uiiam
lant ad causam compareas coram nobis, ut per nos virgam lerrse in lerrilorio de
Borgesbu; ex dono
causa ipsa diligenler examinata, Hnerodebilum sor- Wilhelmi de Oilie archidiaconi Andegavensis, unuin
liatur. sexiarium frumenli er duos sexlarios hordei in mo-
Daium Laterani, IdibusAprilis, ponlificaius noslri lendino suo dc Oilie ; ex dono Lohulidi de Flaman-
anno leriio dccimo. viil, sex solidos Turonciises iu feudo Willelmi filii
2« 1NN0CENTI1111PP. REGESTORUMLIB. XIII. 241
P.ohins apud Aumarsnil, ex dono Ricardi filii A j"anuis, exclusis excommunicalis et inlerdiclis, non
Ricardi Henrici, decem libralas reddiius in villa pulsatis campanis, suppressa voce divina oflicia
Cadomi acquisilione Willelmi de Sanclo Mariino; celebrare. Obeunte vero te nunc ej'usdem loci
ex dono Rogcrii filii Roberti Tioudi, dimidium priore vel tuorum quolibet successorum, nullus ibi
modium hordei apud Soliers, et sex solidos Turo- quaiibet subreplionis astuiia seu violenlia prapo-
nenses, ,et duos capones, duas gallinas et viginti nalur, nisi quem fralres communi consensu vel fra-
ova; ex dono Simonis de Locheles, terras apud Irum major pars consilii sanioiis secundum Deum
Broie ad dimidium modium frttmenli; ex dono et beati Auguslini Regulam providerint eligendum.
Radulphi de Clinchamp et Hugonis fralris ej'us, Sepulluram quoque ipsius loci liberam esse decer-
lerras aptul Rosel ad iredeeim sextarios frumenii; nimus, ul eorum devolioiii el extremaevolunlali qui
ex donoRicardi mililis, apud Colomp.sex sextarios se illic sepeliri deliberaverinl, nisi forie excommti-
frumenti, el unam gallinam; ex dono Ricardi de nicali vel interdicii sint, nuilus obsislat, salva ta-
Berner. quinque sextarios bordei apud Columbell; menj'ustilia illarum Ecclesiarum a quibus morluo-
ex dono Wilhelmi Molin, quinquc acras lerra et rum corpora assumuniur. Decerniinus ergo ut nulli
dimidiam apud Eschai; ex dono Ivonis de Aleman- omninohominumliceal praefalamdomum lemereper-
nia, sex sexiarios frumenti, duas gallinas el viginli * turbare, autejus possessionesauferre, velablalas reti-
ova, et quariam parlem cujusdam moiendini apud nere, minuere, seu quibuslibet vexatioriibusfaiigare;
Maleiot; ex dono Reginaldi ei Gaufridi Leshlaiers, snd omnia iiilegra conserventur eorum, pro quorum
qiiinquaginla tres solidos et quatuor denarios in gubenialione ac suslentaiiohe concessa sunl, usihus
vico Oxomensi; ex dono Thomse Graverenc, viginli omnimodisprofutura , salva sedis apostolicaeaucto-
solidosaptid Wauceles; exdono Roberli Gouz, tres riiate et dicecesani episcopi canonica juslitia. Si
sexlarios frtimcnti in moiendino suo apud Waduin qua igitur in fulurum ecclesiastica saecularisve
de Condrei; ex dono Willelmi de Merlai, unain persona, hanc noslrse constilulionis paginam sciens,
noram lerra et dinudiam apudAudrei; ex dono eic, ustjruedistriclse subjaceal ullioni. Cunclis au-
Walteri de Aignealil, ires minas frumenli et tres tem eidem ioco sua jura servantibus, eic, usque
minas hordei in lerritorio Cadomensi; ex dono Si- praraia serernsepacisinveniani. Amen.amen, anicn.
inonis de BucsviH, uiium sextarium frumenli in Dalum Lalerani per nianum Joanhis SanclseMa-
molendinis deBuesvill; ex dono Maneri Sellonis, rise in Cosmedindiaconi cardinalis, S. R. E. can-
duodecim acras lerra apud Feugeroloes; ex dono cellarii, viu ldus Aprilis, indictione decima leriia,
Roberii deBiittcorl, tres sextarios hordei in molen- Q Incarnalionis Dorainicaeannomillesimo ducenlesimo
dino deBabamvill; ex dono Roberli Jugan, decem decirno, pontificatus vero domini lunocenlii papse111
el octo acras lerra apud Capellam Engeuger; ex anno terlio deciino.
dono Reginaldi de Barneres, duodccim solidos, LH.
duos capones , el triginla ova apud Bovealvill; ex R. DESOUREBl CLERICO.
dono Ricardi de Audrie, lertiam partem terra suae Ei confirmatur pnebenda Eboracensis.
apud Fonlenei; ex dono Hurlaudi, unam acrara (Lalerani, v Idus Aprilis.)
lerra apud Maletoi; ex dono Willeluii Bacuu de Cum Ecclesia Suwelleftsfs iu provenlibus'el in
Fonnignie, iinam acram terra apud Arthence; clericorum numero penuriam paieretur, venerabilis
ieiras et reddilus quos Alanus Lehrel , Radulphus fraler nosler Galfridus Eboracensis archiepiscopus
Pucras, et Willclmus Lavielle, -et fratrcs ipsius, ad supplendum defeclum hujiismodi et culium di-
domui veslra pieialis intuilu concesserunt. Sane vininominis ampliandum,cumconseiisucapituliej'us-
novalium vcslrortim quse propriis manibus aitt dem Ecclesiae,de quadam magnaprabendain eadem
sunipiibus coliiis, sive de vesirorum animalium Ecclesia tunc vacante duas prabcndas instiiuit,
nuirimenlis, nullus a vobis deeimas exigere vel duobus ciericis in perpetuum conferendas; quarmn
cxiorquere prasumal. Liceat quoque vobis clericos **nnain, scilicet ecclesiam de Muskeham cum perii-
vel laicos liberos et absolutos e sseculo fugienles nentiis suis, idem archiepiscopus duduin magislro
ad conversionem recipere et eos absque conlradi- T. de Disce clerico suo corilulit , eoque illam posl-
ciione aliqua relinere. modum resignante, ipsam lihi liberaliler assignavit,
Prohibemus insuper ut nulli fratrum vestrorum quam poslulasti libi per sedem aposlolicam confir-
post factamin hospitalipradictoprofessionem fas sit roari. Nos igilur tuis jusiis poslulaiicnibus gralo
sine prioris sui licentia de eodem loco discedere. Di- concurreniesassensu, diclam prabendara cnni com-
scedenleinveroabsquecommuniumlilteraruinvestra- munia peiiinente ad ipsam, sicul eam jtisie possides
rumcaulione milliisautleat relinere.Statuimus insu- et quiele , aucloritate libi aposlolica confirmamus,
per ut nulli liceal novas et indebitas consueiudines et prasenlis scripti palrocinio coinmunimus. Nulli
aulexaciionesvobisaulcapellisvestrisimponere, aut ergo, elc, hanc paginam noslra confirmalionis in-
in vos vel domum sive capellas pradicias sine roa- fringere vei ei; eic, usqne incursurum.
nifesla et rationabili causa excommunicntionisvel Datum Lalerani, v Jdus Aprilis, pontificaius no-
inlerdicli senlenlias promulgare. Cum autem gene- slri anno terlio decimo,
raje jnterdictum ierra; fuerii,4uceal, vobis , clausis
245 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRJSTI 1510. 516
LIII. A eamdem dicio R. cui coacla nupserat, minus legi-
ALBERTO FERENTINATI EPISCOPO. iime copulatam , nec intervenisse carnalem copu-
Concediturquidam locus pro coiistruendomolen- Jam inter eos, inficians et improhare conlendens
dino. quod diclus Aniipolilanus probationes ipsius R. ad-
(Lateraut, vu Kal. Maii.) mittere recusaril, et quod praoipilarit senleniiara
Qnia te, sicut venerabilera fratrem, vinculo sin- conlra eum. Prafato igilur R. probationes super
cera charitatis amplectimur, in his quse secundiun omnibus quse ad oblinendum mandalum nostrum
Deum possumus prompia libi volumus henigniiale dixerat offerente, ipsi testes receperunt hinc inde.
deferre. Quocirca, venerabilis in Chrisio fraler, El quoniam ad mullas dilationes quas dederant ad
luis precibus inclinali, locuin qui dicitur Molendi- prohandum, et ad unuin peremplorium pars non
num de Papa, cum omni j'ure nostro, ad construen- venerat mulieris, cum vellent dicta testium publi-
dum ibidem molendinum, libi et duobus successo- care, procurator mulieris ipsius, qui venerat ad
ribus tuis litul» locationis sub anuua pensione aliud peremplorium quod assignaverant, appellavit,
nnius libra cera concedimus ; ila videlicet quod litteras arguensfalsilatis, et bullam volens astruere,
post decessum eorumdem successorum luorura locus quia punctus deeral, esse faisam. Curaqtie dicti
ipse cum omni melioraiione sua libere ad Romanam B I judices appellationi ab eo interpositae detulissent,
Ecclesiam revertalur. Decernimus ergo ut nulli eamdem causam cum altestalionibus recepris ad
omnino hominum iiceat hanc paginam noslraloca- nos suflicienter remiserunt inslruclam, festum beali
lionis infringere vel ei ausu temerario coniraire. Si Lucseproximo prateritum utrique parli lerminum
quis aulem hoc atientareprasumpserit, indignaiio- prafigentes, quo cum ipsis noslro se conspectui
uem omnipoleniis Dei et beatorum Petri el Pauli praseniareni Nos igitur audilis atlestalionibus ip-
aposlolorum ejus se novevit incursurum. sis et plenius iniellectis, qttia nobis consiilitpcr
Daium Laierani, >n Kalend. Maii, ponlificalus easdem inulierem ipsam in dicium virum suum prse-
nosiri anno terlio decimo. slilisse consensum, discretioni veslra per aposloiica
LIV. scripta pracipiendo mandamus quatentts eamdem,
MCIENSI EPISCOPO, ET LIRINENSI CLAUSTRALI ET DE ui ad virum suum redeal et affectui ei adhaereat
MOCENIS PRIORIBUS ANTIPOLITANiE DIOECESIS. conjugali, patrem quoque ac matrem, ne consilium
Vt mulierem quamdam ad maritum suum redire el auxilium ei prastent quo minus revertalur ad
cogant. ipsum , monitione praemissaper censuram ecclesia-
(Laterani, vn Kal. Maii.) „ sticam appellalione remota cogatis. Nullis litteris
Accedens olim ad aposlolicam sedem R. de Fonle veritati ei jitstitiac praj'udicantibus a sede apostolica
laicus sua nobis conquestione monstravil quod cura impelratis. Quod si non omnes, etc, tu, frater epi-
Rixendam filiaro Beneriictide Grassa Antipoliianae scope, cum eorum altero, erc
dioscesisduxisset Iegitime in uxorem , et inter eos Darum Lalerani, vn Kal. Maii, ponlificatus nostri
fuisset carnalis copula subseeuta, dicius B. in con- anno lenio decimo.
trarium volunlate mutata, ipsum coram venerabili LV.
fratre nostro Anlipolilano episcopo traxil in causam, HONACHIS SANCTI JULIANI,ET ... PERSON.-E ECCLE3I.B
diciam filiam asserens sihi coaclam nupsisse. Cu- SANCTI DIONVSH DEAMBASIA.
jus diclus episcopus favere cupiens voluntaii, pro- Confirmalur quwdam compositio.
liationes ejusdem R. admiilere recusavit, cum im- (Lalerani, x Kal. Maii.)
pelu proferens quod antedictae mulieri nubendi alii Cum inler vos ex parte una el canonicos S. FIo-
licenliam concedebat. A quo gravamine idem vir rentini dicecesis Turonensis ex altera super jure
ad sedem aposlolicam appeliavil, prafalse inhibens paroehiali ejusdem castri per ulriusque partis pro-
mulieri ne alii viro se prasumeret copulare. Sed curatores in noslra praseniia qusesiioverterelur, ad
dielus pater eamdem filiam suam clam, non in fa- D hanc landem concoidiam sponlanei devenerunl, ut
cie Ecciesise, nihitominus cuidara Berlrando no- videlicet dominus castri pradicli cum familia sua,
mine minus Iicite copulavit. Quare venerabili fralri quam exhibet, mililes vero cmn familiis illis quse
noslro Viginlimiliensi episcopo et dilecio filioabbali percipiunt victum et vestilum ab eis quolidianum,
Sancti Honoraii et roagislro R. rectori ecclesise nec non omnes clerici ejusdem casiri cum familiis
Sancli Michaelis Anlipolilana; dioecesis dedimus in suis quas exhihent, praler illos duntaxat sive cle-
maudatis ut inquisila super pramissis diligeniius ricos sive laicos [qui dej familia Sancti Thomse ac
verilate, quod canonicum csset slaltiere procura- Sancti Dionysii el Sancli Salvaloris essenOscuntur,
renl, iacientes quod slaluerenl per censuram eccle- canonicis.memoralis et eorum ecclesiae de coerero
siasticam firmiler observari. Atl quorum ire prse- parochiali siul jure subjecri; ipsi quoqtie canonici
senliam, sicut eorum iransmissaenobis litlera con- in quindecim baliis iuferius adnolalis habeant de-
linebant, pars mulieris ssepius citata conlcmpsil. cem el oclo balivos, cum familiis eorum victum et
Accedens tandem post multum temporis inlervallum veslitum quoiidianum percipientibus ab eisdem;
et asserens mandalum apostolicum per suppres- ita quod id nec minui valeat nec augeri. Notnina
sionem verilatis obtenlum , proposuit muliereni vero balivorum et baJiarum sunl isist, Praposiiura
247 INNOCENTHIII PP. REGESTORUMLIB. XIII. 2«
castri, pedagiaiia, pontonaria, amionaria, prapo- A decedentes elegerinl sepulluram, et eadem corpora
situra varannoe, praposilura Joannis de Ambasia, prius per vos in praefatamSancti Dionysii ecclesiam
prapositnra Peronellaede Yindocino, viliicus domini inferenlur,elc.,ul inalia, usquepertinenspro vesiri
de Ncereio, praposilura Berlranni militis, carpen- dignilate convenius celebrabitis. Quod non solum-
taria domini Ambasiae,ealderaria domini, bucheria modo de parochianls veslris siaiuium est, etc, ut
domini, exclusaria, lahernaria el foreslarin. Verum in alia, usque celebrandas fueritis evocati. Chrisma
in tiibus ultimo nominaris sex habere debebunl, et vero et oleum sanctum ab eadem recipieiis ecclo-
jmum in qualibet prflemissarum. Sane corpora pa- sia simul et semel in anno. D.e feuilaiariis insuper
rocliianorum suorum in ccemeterio ecclesiseSancti esi staluium, elc, ul in alin, usque in finem per
Dionysii, quod lam vohis quam prafatis canonicis lolum.
est commune, de caeierolumulabunlur a canonicis Datum similiter ut in alia per lolum.
niemoralis, nisi alias decedentes elegerini sepullu-
mm. Et eadem corpora prius per eos in prafatam LVH.
Sancli Dionysii ecclesiam inferenrur, er missarttm EPISCOPO ET MAGISTRO FLO, ARCHIDIACONO ZAMORENSI,
ETABBATI DEMOREROLA DIOECESISZAMORENSIS.
ofliciis, si quidem lemptis fuerit celebrandi, a mo-
nachis vel presbylero celebraris, oblario ad tnona- B **Commitiiiinquisitionemsuper excessibuscanonicorum
chos el presbyrerum devolverur, qtiod si tempus Portugalensium.
non fuerit celebrandi, hujusmodi corpora defeni (Datum Laterani, m Id. Maii.)
ad sepulluram ab ecclesia memorata debebuni. Grave gerimus et indignum quod ctim venerahilis
Reliquum autcm oflicium ad sepuliuram periinens, fraler nosier, Portugalensis episcopus^posldiujinas
pro sui dignilale convenliis celebrahunt canonici perseculionis aiigusjias quas a cliarissimo in Chnslo
anledicri, quod non solummodo de parochianis filio nosiro illusrri rege Porrugnlensi er ejus nosc.i-
eorum siatuium esi esse servandum, sed etiam de rur sustinuisse hiinislris, evasis demum ftigaepra-
oinnibus aliis ad quorum exsequias in ecclesia sidio custodiis violentis, bonisque suis, non soluin
Sancii Dionysii celebrandas faerint evocati. Chri- ecclesiasiicis, verum etiam patrimonialibus dere-
sma vero ei oicum sanctum ab ecclesia ipsa reci- lietis, compulsus sit pariter cum decano suo et
pient simul et semel in anno. De feudatariis iusu- aliis, licet paucis, tribulaiionis propriaeparlicipihus,
per est staluitim ut. quicunque ipsorum habuerit pro commissse sibi ecclesise libertale, ad sedem
plura fcuda vcl unum, etsi plura inlegra 1'eudaad aposlolicam confugere quasi nudtis, canonici Por-
pltires pcrsonas devenerint, quicunque babuerit Q lugalensis ecclesise, quos cjns, uipoie boni patris,
integrum, cum omni familia sua, quam exhibet, si oppressionibus compali decuisset, non solum fiiialis
vero intcgriun fettdum in plures fuerit partes divi- compassionis dicuntur ei sublraxissesolalium, quin-
sum, is qui paiiem lenueril principalein, ecclesiae imo tniilo nocenliores aliis quanto pejus familiarij
Sancti Florenlini parochianus exislet. Reliquos au- solet Isedereinimicus, saeviendiadversusipsuin le-
lem omnes ecclesia Sancli Dionysii obtinehil. Nos meritale sua prabuisse videntur exiraneis incen-
igilur concordiam approbanles eamdem, ipsam livum, dum lam ipsi quam ecclesisememoratse por-
auciorilaic apostolica confirmamus er prasenlis lionarii excommunicaiioni subjecti divina non eru-
scripii parrocinio comiiiunimus. Nulli ergo omnino buerunt officia celebrare, coniempto temere inler-
hoininum liceat bane paginam noslra confirma- dicto primo vel secundo per eumdem episcopum
lionis infringere vel ei ausu lemerario contraire. protKulgaio, super quo won relaxando ad sedem
Siquis antem, eic, usque incursurum. fuerat aposiolicam appellarum, et perjurio nibilo-
Dauim Laterani, x lial. Maii, pontificattis nostri nsinus vilipenso quod iidem canontci dignoscunlur
anno leiiio decimo. circa praesensnegotium incurrisse. Nolentes igitur
LVI. liintam prasumptionis audadam relinquere incor-
CANONICIS SANCTl FLORENTINI. p~) rectani, discretioni vestra per apostoiica scripta
Super eodem. mandamus et districle pracipimus quod inquisila
(Daluii»,ut in alia.) el cognila veritate, si rem inveneriiis ila esse, ca-
Cum inter vos ex parle una et monachos Sanctii nonicos et ponionarios memoratos sublato cujush-
Juliani ac... personam ecclesise Sancli Diottysii de, bei contradicrionis ei appellalionis obstaculo bene-
Ambasia dicecesis Turoneiisis ex altera, etc, ut in[ liciis ecclesiasticis et ofliciis spolietis, nisi forsan
atia, usque csse noscuniur, vobis et ecclesiscvestne. ad inierventum elconsilium pra-fali episcopi lem-
de cretero parochiali sinl jure subjecti. Pralerea i perandum duxerilis hujus eaiiouicae discipiinae ri-
vos in quindecim baliis inferius adnoialis habeaiis; gorem. Volumus insuper el pracipimus ul circa
decem el octo balivos, elc, ut in alia, usque uliinioi omnia quse pramissa sunl, tam super p.rincipali
nominatis sex habcre debebiiis, ei unum in qualibclL qttam super incidenli appelialione postposita pro-
prsemissaruin. Sane corpora parochianorum vesiio- cedatis. Quod si nonomnes... lu ea, (rater episcope,
ruin in cceineterio ecclesise Sancti Dionysii, quodI cuin eorum altero, etc
tam vobis qtiam capellano et monachis csl cora- Datum Latcrani, ui Idus Maii, anno lertio de-
iniitie, de caetero tumulabuntur a vobis, nisi alias> cinio.
249 PONTIFICATUSANNO XIII, CHRISTI 1210. 250
LVlll. A neplacilum exspectelur. lla quod si constiieri 1
BURGENSl EPISCOPO. episcopttin fuisse culpabilem super eo quotl bene-
De Hberlalemonaslerii Oniensis. dictionem impendere noluissel eleclo, juslas ei re-
(Dalum Laterani, x Kal. Maii.) fundat expensas qttas fecisse probabitur sedem
(24) Orla inler le et monaslerium Oniense super aposlolicam consulendo. Cum auiem ab eo fuerit
slalu ipsius monasterii quoeslione, cum venerabilis benedictus, revereniiam ei super his tanlummodo
fraier nosler Segobiensisepiscopus el dilecius filius qua; prascripia sunt reproniillat, professione hu-
Palentinus eleclus eam de noslro examinassent jusmodi super altare in scriptis oblala. ln cacleris
mandaio, ipsamque sufficienler instruciam ad nos- autem prafalum monasterium plena gaudeal liber-
trum remisissent examen, nos tandem insirumen- lale. Ne igilur qttod a nobis pro parte tam Burgen-
tis, allestalionibus, confessionibus et allegalionibus sis ecclesiae quam monasterii Oniensis salubriier
diligenter auditis et perspicaciter inlellectis, de est provisum, occasione qualibel in poslerum possit
communi fratrum nostrorum consilio te ac L. mo- infringi, prasentium auctorilale slaluimus ut con-
nacho procuratore pradicti monaslerii consensum tra prascriplam formam nulla sumniorum ponlifi-
prabeniibus, ita duximus providendum ui Burgen- cum priviiegia vel saecularium priitcipum scripla,
sis episcopus singulis annis semel ad idem monas- B nulla denique munimenla vel argumenla valeant
terium causa visilaiionis accedal; ubi devole re- pravalere. Nulli ergo omnino hominum liceal hanc
ceplus, et per diern unum honesle de bonis ipsius paginam noslra provisionis et consiitulionis infrin-
monaslerii procuralus, capilulum intret, et liabiio gere, vel ei ausu temerario conlraire. Si qttis au-
ad abbalem et fratres exhorlalionis sermone, de lem hoc alteniare prasumpseril, indignaiidnein
statu ejusdem diligenler inquirat, ac super his oinnipolentis Dei et heatorum Pelri et Pauli apo-
quae in eo reforn.anda vel ordinanda cognoverit, lolorum ejiis se noveril incursurum.
abbas episeopi salubre consilium studeal adiroplere; Dattim Laterani, x Kal. Maii, pontificalus nostri
si vero infra oclo dies illud exsequi non curaverii, anno lerlio decimo.
lolitis negoiii veritatein idem episcopus Romano LIX.
pontifici per Iilteras suas sludeal fideliier iniimare. 2AMORENSI ET LEGIONENSI EPISCOPIS.
lpse tamen nec in abbalem nec in convenium ex- De eadem re.
communicaiionis vel suspensionis aut inlerdicti sen- Laierani, vni Kal. Maii.)
leniiam hac vel alia occasione inconsulto Romano (25) Suscitata super diversis articulis inter vene-
pontifice ferre prasumai; sed mandalum ipsius rabilem fratrem nostruni Burgensem episeopam et
Romani poniiflcis exspecletur, ut in eodera nego- Oniense monasterium qusestione, cum venerabilis
liojuxla quod ipse mandaverit procedalur. Et si fraier nosler Segobiensis episcopus el dilecius filius
abbas fuerit invenlus culpabilis stiper eo quod T. Palentinns electus, quibus aucloritaie nostra di-
episcopi consilium non admisit, satisfacial ei de cla fuit causa commissa,eara sufficienler instructam
moderalis expensis quas propter hoc eum fecisse ad nostram praseniiam remisisseni, nos eidem epi-
consliierit nunlium ad sedem aposlolicam desli- scopo et L. monacho monasterii procuratori, qui
nando. Cum auiem post consecrationem suam prima propler lioc ad sedem aposlolicam venerant, au-
vice Burgensis episcopus ad monasierium ipsum dieniiam concessimus liberam et benignam. |Qui
accesserii, recipialur ab abbaie ac monachis cum cum coepisseiit principaliler liiijrare super statu mo-
jirocessione solemni, et si voiueril, celebret ibi naslerii memorali, quod ad se de j'ure commuiii
missam. Quolies etiam invilaius accesserit pro ex- sperare dictus episcopus proponebat, ulpote in sua
hibendis ecclesiaslicis sacramentis, procureiur ab dicecesi constitutum, cuj'us juris usum Burgensem
eis ; ila quod nunquam numerum personarum et ecclesiam longis retroactis leroporibus habuisse fir-
evectionumexcedat in Laieranensi concilio diffini- mabat, et ex parte monaslerii diceretur illud per
lurn. Ornnia siquidem ecclesiaslica saeramenta, D principes saeculares et Romanos.porilifices ab anli-
quoiies indiguerint, ab eodem el non ab alio epi- quoliberlate donatum,et ipsum longissimo lempore
tcopo exigant el recipiant; dummodo gratiam apo- usum fuisse plenaria libertate, nos audilis ulrinque
stolicae sedis habuerit, et ea graiis voluerit exhi- propositis,de voluntate partium demumex providen-
here. Alioquin Hceal illis quemcunque maluerint ria inter eas duximus componendum; proul in aliis
catholicum adire pontificem, qui ea sibi aposlolica nostris litteris super hpc confeclis plenius conline-
frerus aucloritale concedat. Oniensis autem eiecrus lur. Postmodum vero partibus super subjeciione ac
a Burgensi episcopo benedictionem reverenter ex- Hbertale membrorum ejusdem loci, monasleriorum
poscai; quam ipse illi gralanier impendat, difficttl- videlicet, capellaruni, cellarum, et prioratuum,
latem aut moram nullaienus ingerendp; nisi forsan persequentibus quaeslionem,quatuor s.ibi diclus epi-
cx publica fama vel manifesta causa seu denun- scopus in prafatis locis ad se de jure communi spe-
tiatione canonica raiionabile quid ojisislat. Et tunc ctanlibus, utdiceb.at, cujus juris usuin liabuerai ab
etiam Romanus poniifex consulalur, et ipsius be- antiquo, speciaiiter vindicabal, eorumdem locorum

(24) Yide infra epist. §9 et 69. (25) Yide epist. seq.


251 INNOCENTIIIII PP. REGESTORUML!B. XIII. 254
clerlcos asserendo leneri ail episcoporum, archi- A A lenliae proptcr ipsas suspiciones incurreret delri-
diaconorum, ei arehipresbylerornm Burgensium ac- mentum, nos sequilale pensata ila duximus provi-
cedere synodos, excommunicationis vel interdicii dendum, ul ante omnia supradicta sententia a nobis
servare sententias promulgatas ab eis, proeuralio- prolala per vos exseculionis mandetur. Quocirca
nes annuas exliibere, ac singulos aureos solvere fraternilati veslra; per aposlolica scripla mandamus
Burgensi episcopo noviter subsiituto; ad intentio- qualenus sentenliam ipsam sublato appellationis
nem propriam roboranclam super primis liibus ar- obslaculo exsecutioni mandaiilcs, facialis eanidem
ticulis jus commune, secundum quod dictos cleri- inviolabiliter observari, conlradiclores per censu-
cos, sicut etalios suae dioecesis, ad prxdicla teneri ram ecclesiaslicain compescentes. Quodsi non ambo
dicebal, ac juris ipsius usum Iiberum ab antiquo, his exsequendis polueritis interesse, aller vesirum
ct super quarlo anliquam el approbaiam consueiu- ea nihilominus exsequatur.
dinem allegando. De quibus omnibus per depositio- Daium Laterani, vui Kalend. Maii, ponlificatus
nes teslium fidem faclam esse dicebat. Yerum pars nostri anno tertio decimo.
allera proposuit ex adverso supradicti monasterii LX.
membra, sicut et ipsnm coenobium,ab antiquo fuisse ZAUOREKSI EPISCOPO ET MAGISTRIS MAURITIO ARCHl-
saecularium principum et Romanorum pontificum "' DIACONO TOLETANO ET MICHAELI CANONICO SEGO-
(Jruani II, Pascbalis II, Eugenii III, et Alexandri III BIENSI.
privilegiis libertate donata, et longis relroactis tem- De eadem re.
poribus hujusmodi fuisse libertate gavisa ; sicut per (Dalum, ul in alia.)
ipsa privilegia cxbibila coram nobis, ac instrumen- (26) Suscitala super diversis arliculis, etc., in
lnm Vicloris quondam Burgensisepiscopi, etsuorum eumdemmodumul in alia per lotum, usque duximus
deposiliones (eslium manifeste constare dicebal. Nos indulgendam. Quocirca praesentium vobis auclori-
igitur auditis el inlelleciis qtise ulraque pars propo- lale mandamus quaienus recipiatis testes quos pars
suit coram nobis, super quaiuor prsemissiscapilulis monaslerii ad probandam praescriptionem legiti-
monasteriuin Oniense de consilio fralrum nostro- mam, etc, ut in alia, usque a nobis prolaia sublato
rum juslilia condeninavimus exigenle. Sentenlia appellationis obstaculo exsecutioni mandetur, cujus
vcro lala procurator prsefalus ad probandam prae- exseculionem libi, frater Zamorensis, el venera-
scriptionem, lam super quatuor articulis praenota- bili fratri noslro Legionensi episcopo duximus com-
lis,quam etiam super quibusdam decimispost trans- mitlendam. Volumus nihilominus et mandamus
aciionem acquisitis a monasterio, ecclesiis et co- P , ui ab episcopo recipiatis idoneam cautionem quod
lonis ipsius ex episcopi parte petitis, quarum cen- si monasterium in causa ipsa per senlenliam prse-
troversiam volebamus senteiiiise calculo terminare, valuerit, universa quae medio tempore ipsius seu-
et in qua fueral coram judicibus supradiclis con- lenliaj occasione p