Vous êtes sur la page 1sur 922

EĞİTİM DİZİSİ :4

Birinci Baskı : DENG Yayınlan


Şubat 1992

Copright: KOMKAR, Hansaring 28-30, 5000 Köln 1, BRD


Tüm hakları mahfuzdur. Aile rechte vorbehalten
ISBN : 3-927213-04-7

Yönetim Yeri ve Yazışma Adresi:


SÜREÇ İNŞAAT TURİZM ve YAYINCILIK
TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

Atatürk Bulvarı Emlak Bankası Apt. B Blok


.No: 146 Kat: 7 Daire: 28 Aksaray - İSTANBUL
Telefon: 513 23 56
Tel-Fax:513 87 36

Yayınevinin Notu:
İzoli'nin elinizdeki bu eserinin Türkiye'deki yayın hakkı,
KOMKAR tarafından yayınevimize verilmiştir. DENG
Yayınları olarak değerli yazar İzoli ve KOMKAR'a
teşekkür ederiz.
DENG Yayınları

Baskı : BARAN OFSET


Tel : 577 99 71
D. Izoli

FERHENG
Kurdi-Tırki
Türkçe-Kürtçe

DENG
Yayınları
EZ ...

Ez jı Dersime Nehıya Moxindi jı


gundê Hulman Kurê Bapir kurê Xe-
lil kurê Osman kurê Heyto me. Bav
û bapirê Heyto mın dernexist lê kalê
wi Bêro (Bayrem) jı Qerejdaxê dıre-
ve tê û lı gundê Riçikê ba axayeki
ciwar dibe. Paşê brayê wi Hınd ji tê-
te ba wi û pev re tên gundê Hul¬
man xani û erazi dıkırın. Ev herdu
bira jı aşirete İzolan bûne û h gor
kalepirên gundiyên mın em İzolen
vê herêma Dêrsim beşi Hulman jı
van bavana tên.
Lı gor nıfûsa mın ez di sala
83.1940 jı dayêk dibim û navê mm
Husên datinrn. Paşê ji ev paşnava
'Yıldız" jı ali hukumatc de lı mın şa
ni dikin. Lı Kurdistanê weki her tışti jı dayêkbûna' mırov ji serrast
nine. Selwi, dayêka mına bıhûşün dıgot: "tu dema rezan de bûyi".
Ew günde mına pıçûk carinan nebûye 50 mal. Ew di diroka xwe
de bı çend caran hatıyc ruxandin û jı nüve ava bûye. Yanê ew di
hoyên serpêhatiyên gelê xwe de dıji. Sala 1938, di qeleçoyiya
Dêrsun de ew careki din serûbın bû û hate wêran kırın. Gundıye
ko jı tevkuştına leşkerê Tırk xilas dibin, dırevın û xwe dıdm teht
û çiyayên herêmê.
Di niva sala 1939 de ewrên reş lı ser dınyaye ji dıgenn. Helhela
şerê cihanê ya duhemin bala karbidcstên Tırkıye dıkşine û şer lı
Dêrsimê radiwestinm û yên mayi re efû ya gelemperi dertinm. Jı
aliki şerê cihanê ya duhemin dibe sedema xilasbûna gundiyên mm
ya mayi. Bı awaki di ko bêjim: "Şerê cihanê ya duhemin salek jı
pêşiya destpêka xwe de lı Dêrsimê dawi tê.
Vê efûkırıne de gundi têne gundê xwe û dixwazin jı nû ve şên
û ava bıkm. Sal 1939 ye û h Dêrsimê bêdengi heye. Destpêka payi-
zê de ez tême dmyayê. Bo ko jı dê û bavê xwe re bibime hêvrya
"jryina nû". Lê haya wan nine ko şerê cihanê ya duhemin destpê
dike.
Leşkerê Tirk carek dm h Dêrsim belav dibe. Heçi ko mêr m
kom dikin û wan digmn êsker û dişimn roavaya Trrkiyê.
Heftsahya xwe de mm mzanbû şer çıye, zulm û zordari çıye û h
gund diçûm dibistanê. Cendirmeyên ko dıhatın gund dıçûn û h
xelkê û ü me zarokan tadayi dıkırın jı bo me üsteki taybeti bu û
ez tê nedıgiham. 12 salıya xwe de jı gund derketım û pişti deh sa¬
lan şunda hatim Ewropa û êdi yenegenyame. Jı merc û hoyên de-
ma dayêkbûna mın ta nıha de hê üsteki nehatıye guhartın. Jı
derve û jı dûrve h welêt dınehırım. Lı cihanê şer nine lê h
Kurdıstana îraqê ev cara çendane ko şerê cihanê derbaz dike.
Günde mm a reben ji hê di deste Trrkan de dınale. Lı herêma
Dêrsimê cıh cıh çekdari û geh ji bı zılm û stemkari şer domdar e.
Dıbıhisım Hulman maye 30 mal. Ew şerê dizi û kesnebıhisti ko lı
ber çavê dmyayê dibe disa günde mm kavil kırıye. Xort û ciwanên
gund h ber tadayi, jı işkence û zulme jı gund derketme. Û Hul¬
man maye destê çend kalepirên kevn de. -xwezi disa şerê cihana
sısıyan ji anılıa derketena- dıbû ko günde mm di cihê xwe de
dıma!..
Dê û bavê mm di tuneti û xrzaniyê de çûn pıyanya Xwedê. Ez,
h welateki dewlemend di hebûnê de xizani dıjim. Hêviya Dê û ba-
vê mm "jıyina nû" jı bo günde wan; h gel wan bı wan re çû gorê...
Ez bı guharuna navê "D. İzoli" ve bûm xwediyê vê ferhengê...
Sala 1991 de mm jı xwe re keçek Kurd ani. Disa di wê salê de
kureki mın çêbû û mm nav "İzoli" dani. Bihr û bawenya rmn jı
Xwedê heye. Ferhenga Kürdi bêxwedi nine û namine!...
D. İzoli
2 çınya pêşm 1991
Lı Holendê.
PÊŞGOTIN

Çêkinna ferhengê gelek çetin e; kar û xebateke bê westan û em-


reki dixwaze. Bı taybeti jı bo zmanê Kürdi. Jı ber ku, em Kurd
brndest m, bê dewlet in, welatê me parçebûyi ye û zmanê me ji
tevi me ne azad e. Lı welat bı zmacê me dibistan û zaningeh,
xwendin û mvisandm, çapkmna rojname û kitêban qedexe ye. Ev
yek, bibê nebê, tesira xwe h ser kar û xebata di warê hazirkrnna
rêzman û ferhengan da ji nişan dıde.
Lê disa ji, divê em çawa bo nzgari û azadiyê şer dikin, usa ji bo
jiyandın û pêşvebrnna çand û zmanê xwe ji kar bıkm. Jı ber ku,
ev kar beşek e jı şerê nzgariyê. Zinan û çand wek benişteke xurt
e bo hebûn û jiyana mdeteki. Eger himber parçebûn û bmdestiya
sedsalan, himber ewqas zulm û teda, iro ji gelê Kurd h ser piyan
e û bo azadi û nzgariyê bı camêri ber xwe dıde, di vê yêkê da
para jiyandma zman û çanda me gelek mezm e.
Nıviskar, hozan û zanayên me şerkarên hêja ne di tevgera rrzga-
riyê da û divê em qedrê wan baş bızamn.

Himber ewqas asteng û zor zehmet ji, heya nuha gelek zana û
ruviskarên beyani û yên Kurd lı ser ferhanga Kurdi xebitine. Fer-
henga pêşin ku em pê dızamn, bı destê zanayê İtalyan Garzoni
hatiye çêkinn. Garzoni her usa ji, Kurdzanê pêşin e ku lı ser
rêzmanê Kurdi xebitiye û efrandına xwe di sala 1787'da h bajarê
Roma, bı navê Rêzman û Ferhenga Kurdi çapkıriye. Di vê kitêbê da
beşa ferhengê 220 rûpel e û 4600 bêje tê da ci gırtiye.
Kurdzan A. Jaba (eslê xwe Poloni ye) ji Ferhenga Kurdi û Fransi
hazır kır. Zanayê Alman Ferdinand Justi h ser vê ferhengê xebiti
û ew di sala 1879 h bajarê Petersburgê; çapkır. T£ da qasi 15.000
bêje ci dıgre.
Zmanzanê Kurd Tevfik Vehbi (jı Kurdıstana Iraqê) û Kurdzanê
İngiliz C. J. Edmonds, bı hevra Ferhenga İngilizi û Kurdi hazırkırrn
û ev ferheng di sala 1970 da çap bû. Disa, Kurdzaneki Amêriki,
Prof. Ernest N. McCarus, h ser devikê Kurdiya Silêmaniyê, Fer¬
henga Kurdi-İngûm çekıriye.
Kurdzanê Fransi Joyce Blau ji bı navê Ferhenga Kurdi-Fransi-
İngüıti, bı sê zmanan ferhengek çêkrriye.
Lê di vi wari da kar û xebata mezm bı destê mviskar û zanayên
Kurd û xasima h Kurdıstana Iraq-iranê û h Yekıtiya Sovyet hatiye
kırın. Lı Kurdıstana Iraqê Ghv Mukriyani di sala 1950 da bı navê
Rehber ferhengeke Erebi-Kurdi derxist. Ferheng 400 rûpel e. Mu-
hammed Hal, bı navê Ferhenga Hal, ferhengeke Kurdi-Kurdi
denast. Ferheng sê cıld e û tê da bêjeyên Kurdi disa bı zmanê
Kurdi tên izahların. Abdulrahman Muhammed Emin Zebihi ji disa
bı Kurdi-Kurdi ferhengek hazır krr ku 10 cıld e û heya mıha çend
cildê wê di nav weşanên Akademiya Kurd a Zanıstiye da çap bû-
ne. Maruf Karadaxi Merdux, Ferhenga Kurdi a Çandtniyê çêkrriye
û ew di sala 1972ya da wek du cıld çap bûye. Dr. Abdulrahman
Abdullah ji h ser bêjeyên xweşiyê ferhengek derxistiye. Kemal Ce¬
lal Xerip, Ferhenga Zamstiyê çekıriye û ew ji du cilde mezm e. Ce¬
lal Muhammed Ali di sala 1982ya da İdionûn Kurdi derxist ku 504
rûpel e.
Lı Kurdıstana İran Şêx Mardux Kurdistani bı sê zmanan (Kur-
di-Fansi û Erebi) ferhengek çekır ku du cıld e, bı şıkl e û h Tah¬
rana çap bûye. Awrang Murad bı Kurdi-Fansi ferhengek çêkrriye
ku ew ji du cıld e. Sadık Safizade Borrekayi, Ferhanga Med
çêkrriye û hm cildên wê heya mıha çap bûne. Şarrê hêja Hejar
ku isal çû heqiya xwe, Kurdi-Fansi ferhengek hazır krr û ew ji
vvek du cıld çap bû. Ferheng dora 60.000 bêjeyê Kurdi berhev dike
û jı du lehçeyên Kurdi, Kurmanci û Sorani pêk tê.

Ferhengên Kurdi ku h Iraq û İrane çap bûne, tevayiya wan bı


tipên Erebi ne û disa bı gırani gor zaravê Sorani çê bûne. Bona
vê yêkê, Kurdên Trrkiyê ku bı latini dixwimn û bı Kurmanci
dıpeyivın nıkann jê istifade bıkın.
Di warê ferhengê da Kürden Sovyet kar û xebateke hêja kırm.
Yek jı wan mamosteyê mezm Prof. Qanatê Kurdo ye. Wi du hew
ferhengên Kurdi-Rûsi hazırkrnn. Yêk bı zaravê Kurmanci ye, di
sala 1960 h Moskowê çap bûye, tê da 34.000 hezar beje ci dıgre.
Ya dmê bı alikariya Zera Usıv hazır loriye, bı zaravê Sorani ye, di
sala 1983 da h Moskowê çap bûye û tê da nêzi 30.000 beje heye.
Prof. Farizof ji ferhengeke Rusi-Kurdi cebriye ku tê da 30.000 be¬
je heye, di sala 1957 lı Moskowê çap bûye. Siyabendov A. Çaçani,
ferhengeke Ermeni-Kurdi çêkiriye, tê da 23.000 beje heye, di sala
1957 h Rewanê çap bûye. Bı Ermeni-Kurdi du ferhengên din hene
ku bı deste komisyonan hatme hazırkırın. Emine Evdal ferhengek
jı bo rastnivisê (imlayê) çêkiriye, di sala 1958 da h Rewanê çap
bûye. Maksime Xemo jı bo idiomên kurdi ferhengek çêkiriye, tê
da qasi 8000 gotrn ci dıgnn, di sala 1983 da lı Moskowê çap bûye.
Kürdeki ku h Ûrdûnê ciwar bûye, Ali Seydo Gewrani, di sala

1 Dı\iwmdaboagphda^aftrebbm^.KürdolciiBiliminm200 Yıllık ûe^.


Rohat, KOMKAR Yayınlan, 1987, Köln.
1985 da h Ammanê Ferhenga Kurdi Nûjen çaplar. Bı Kurdi-Erebi
ye. 668 rûpel e û tê da jı 30.000'i zetır beje ci dıgre.
Dıgel van, h ser ferhengê hm xebatên dmê ji hebûn ku mın bı nav
nekınn, jı ber ku naxwazim zêtrr dirêj bıkım. Xuyaye ku, jı bo zmanê
Kurdi di aü ferhengê da gelek kar û xebat çêbûye. Lê mixabm,
Kurdên Trrkiyê nikann jı van efrandman istifade bıkm; jı ber ku
hım nıvisandın cuda ye (ew bı tipên erebi û kini hatme mvisandm),
hım ji zman cuda ye (pıraniya wan bı Erebi, Farisi, Rusi, Ermeni,
Fransi, İngılızi û hwd.. hatme izahlonn). Jı bo Kürden Tırkiye
ferhengên Kurdi-Kurdi, Kurdi-Tırki û bı tipên latini bı kar tên.
Bı Kurdi û Tırki heya mıha hm ferhengên pıçûk derketıne. Yek
jı wan ferhenga Yusıf Ziyaeddüı Paşa ye ku di sala 1894 da der-
ketiye û eslê xwe Kurdi-Erebi ye; pıştre, Mehmet Emin Bozarslan
ew kıriye Kurdi-Tırki û di sala 1978 da lı İstembole çapkıriye. Lê
tê da tenê, qasi çar-pênc hezar kelime ci dıgre.
Dr. Kamran Bedirxan ji h ser ferhengê gelek kar û xebat krriye.
Ew xebata wi di dest Enstitûya Kurdi ya Parisê da ye . Weki tê
zanin, çend sal e h ser kar dibe û bo çapê hin ne hazır e.
Bı ferhenga İzoli, cara peşin e ku, bı Kurdi-Tırki û Tırki-Kurdi
ferhengeke baş der tê. l Di beşa Kurdi-Tırki da qasi 30.000 beje û
4.000 biwêjen Kurdi (idiom û weki wan), di beşa Tırki-Kurdi da ji
25 hezar beje ci dıgre. Bı aliye sistematik ji İzoli xwe gelek
westandiye, emsi nêr û mê jı bo navan û beşên gotınan (weki lêker,
nav, cinav, rengdêr û hwd..) nişan daye. Ev ferheng jı bo Kürden
Tırkiye heweedariyek gelek mezm bû û İzoli bı vê xebatê, şık tüne
karekı hêja kiri ye. Cara peşin di sala 1987 da bı destê mviskar û
gor imkanên xwe 500 hew çap bûn û zû xilas bû. Nuha bı mvisandın
û şıkleke çêtrr jı nuh va çap dibe. İzoli jı bo çapa nu lı ser ferhengê
xebitiye û ew frrehür krriye.

İzoli kurê gundiyeki ye jı hêla Dêrsim. Rê û fırsend ne ditiye ku


xwendmeke bıhnd bıke. Çawa pêşgotma xwe da dibêje, gelek waxt
e jı welat derketiye û karkereki Kurd e lı Holandê. Lê ev yek, hêjaya
cehd û xebata wi nişan dıde. Pır kes hene xwendina bıhnd kınne, lê
nezan m; hm kes ji hene dersdarê xwe ne, lê hozan m.
İzoü di pêşgotina xwe da gazman dike, dibêje xwezi ev ferheng bı
tevayi Kurdi-Kurdi ba.. Lê bı raya mm, bo destpêkê ferhengên
Kurdi-Tırki û Tırki-Kurdi çêtrr e. Jı ber ku, h Tırkiye Kurd di
dıbıstanen Tırkan da dixwimn û bı xwendm û nıvisandına Tırki

1 Di sala 1987 da bı Kurdi-Tırki ferhengek din ji derket Ew bı zaravê Zazaki ye û bı


ali Malmısaın) hatiye çekınn. 431 rûpel e û tê da qasi 20.000 bêje ci dıgre.
dızanın. Ew, her çiqas bı zmanê xwe, ango bı Kurdi xeber didm ji,
jı mistek kesi pê da, bı xwendm û mvisandma zmanê xwe nızanın.
Bona vê yêkê, ew bı alikariya ferhengên han dıkann bı hêsani
xwendm û mvisandma Kurdi hin bm.
Lê menv divê vi kari wek destpêk bibine û bı xebatên nuh û
frrehtir bı pêşva bıbe. Jı me ra hin ferhengên frehor, dewlemendor
û baştır hewce ne. İzoH çend sal h ser xebitiye û ev ferheng
hazırkıriye. Lê zmanê Kurdi zmaneki kevn e, dewlemend e û jı bo
civandma gotmên Kurdi hin zêde xebat û xebata zêde kesan hewce
ye. Jı xwe, izoli bı xwe ji dibêje: "Hêvi û daxwaza nnn ew e ko rojên
pêşhao' de zmanzaneki hemwelatiyê mm bı Kurdi-Kurdi ferhengeke
pêk bine."
Ferhengek çiqas dewlemend be ji nikare temamiya gotmên wi
zmam' bıcıvine. Hm gotm nagihên destê berevkeran û veşarti
diminin. Lı ah dm, zman jini ye, um «dıguhure; bı wext hm gotm
dımnn û jı bir dibin, lê jı wan zetır ji yên nu çedıbm. Ferheng ji dıve
di çapên nu da gotmên nu bıstine, tevi yên berê bıke, kêmasiyên
xwe temam bıke. Lê bo Kurdi dıve beri hemûyan bêje û idiomên
heyi baş bên berhevkınn.
Di zman da hemû bêjeyên ku bı kar tên dıve di ferhengê da ci
bıgnn. Ne sert e ku eslê wan Kurdi be. Menv dıkare eslê wan
nişande û dıve be nişandan. Hemû zmanan da bı hezaran bêjeyên
beyani hene.
Berhevkınna bêjeyan û gotınan kar û xebateke fıreh dixwaze. Bo
vi kari, dıve hım h efrandınen edebi û zanısti yên kevn û nu baş bê
nıhertın, hım ji di nav gel da, ci û ci, xasima di gundan da kar bê
kırın. Gund bo zman çavkaniya mezm e. Navê heywanatan, dar û
beran, giya û kulilkan lı wê ye. Navê gelek haletan, tışten dm h wê
ye. Hm caran navek, gotınek h vır tüne, h ciyê dmê heye. Gotm û
mane ci û ci ferq dike.
Tışte ku ferhengê da ci dıgnn ne tenê bêjeyên serbixwe ne. Dıve
ferheng, her usa ji ci bide idioman. İdiom jı çend bêjeyan pêk tên
lê xwedi maneyeke xas m ku jı maneyê wan bêjeyan gelek cudaür
e. Weki goüna seri lêxtstmê. Gava yek dıbeje "şeriki lêxe", nayê wê
manê ku serê xwe h üsteki xe, lê tê mana "here lê bmêre" yan
"here cem". Zmanê Kurdi da ji idiom gelek m û dıve ben be-
revkınn.
Ango jı bo ferhengê karê ku heya iro bı dest hm camêran hatiye
kınn kareki hêja ye, dıve em pıçûk nebinm. Lê karê mezm hin h pêş
me ye. Ev kar û bar ji dıkeve ser milê zmanzanên nugıhışti. Dıve ew
bı vê yekê hışyarbın, xwe biwestinm û efrandınen çêtir pêk binm.

Kemal Burkay
Hezıran 1991 - Stokholm
Amade/arma vêferhengê de ez
feri. tışteki bûnv "ferheng
çêkmnasane,lêneh
nvrovekL"

P Ê Ş G O T I N

"Mvov ew e ko 'mezawhi' re
çavnebari neke,
lê 'mezmahiyê jixwe re armanc bıgve.

Ez pêşgotma ferhenga xwe ya peşin disa h vır ji dıbejım, wisa bû:


"" Lı Holandê, di ferhenga de bınavûdeng firmayek heye "Van Da-
le", yek jı ferhenga wan 1280 rûpel e û di pêşiya pêşgotina xwe de
dıbeje ko:
" No dictionary of a Uving tongue can
ever be perfect, Samuel Johnson (1753)"
Yanê, "di zmanên jindar de hiç ferhengek nine ko her rêkûpêk
be." Ewan ko ev methelokê Samuel Johnson gırtıne peşıya ferhen¬
ga xwe, êdi şerm nine ko ez wê hevoka jorin bmvisnn. Ger zma-
nên pêşveçûyi de hê f erhengên brrêkûpêk çênabm, ferhenga mm a
bı zmanê Kurdi wê hmek kêmasi tê de hebın"".
Lı ser Kurdi, Kurd, an Kurdıstana evçend prr üşt henin ko me-
rov şaş dike jı kijani de destpê bıke bınvisi û bibêji. Lê nabe,
Kurdıstan azad nine, dewletên ko Kurdıstan dagir krnne
dıjrmnahiyek bêhempa dajon. Stemkar in, zalim m û jı insaniyete
dûr m. Ne tenê jı ali siyasi û coxrafi, ger beji: "ez Kurd im" dibe
ûşta jenosida wan. Dıkujrn, penahmde dikin û dıpışevın, (asimile
dikin). Dıjmm multi-nasıyonal e, her yek jı ya dm xirabtrr e û h
dıji Kurd de gumani nake. Kurdıstan, ew welate ko êdi behsa ab-
ori nabe, teknoloji xewn e, meseleyi senayı, avaki û zanyari ko
beşi mıroveyati ya mırov pêk tine h Kurdıstan nema ye. Kurd ew
gel e ko h dınyaye bı tenê têkoşina hebûna jıyina xwe dıde. Lê
her welatparêzê ko h der an h hundur keysa mafê mırovati dibine
an ji mınna xwe dıgıre ber çav derheqa Kurd an Kurdıstana de
tışteki dınvise. Heta mha zêdeyi h ser çirok, û stran û helbest
dıhatın mvisin, roman hê di dema jıyina xwe ya zaroki de ye. Êra
mm ev ferheng hılbıjart. Şerm e ko ta iro bı taybeti 'Kurdıya ba-
kur de' me tu ferheng çênekinne. Herweki ya: 1- Yûsıf Zıyaeddin
Paşa (1894) Kurdi-Erebi - evıya di ah M. E. Bozarslan de careki
dm bı Kurdi-Trrki çap bûye (1978) - 2. Prof. Qanadê Kurdo Kur-
di-Rûsi (1960). 3. Musa Anter Kurdi-Trrki (1967) 4. Joyce Blau
(1965) Kurdi-Frensi. Ingılizi -ko paşê 1975 de h ali wêşanên Sıvan
de Kurdi-Trrki hatme çakırın ji, lê di naveroka wan û zerengıya
wan jı bo roja iro besi me nine. Lı başuri Kurdıstan zêdeyi jı za-
ravayi Sorani çêtrr berhemên Kurdi pêkhatine, lêbelê zaravayi
mezmtır Kurmanci ko himê zimanê Kurdi ye hê di dergûşê de
maye. Elfabe, rêzman û ferheng; sê stûna hebûna zımaneki ne. Jı
bêyi wan axaftm û mvisandm nabe, jıyin nabe.
Ferheng çekınn asan nine, bareki gıran e û gelek kend û kosp û
astengi tê divên. Lê hebûneke kêm jı tunebûnê çetrr e...
Ev pırtûk jı welêt hezaran kilometır dûr, di jıyineke mişexti de
amade bûye. Herweki bêimkani û tenêti, ew şevên bêxew astengıya
mm bûn, lê ew Kurdıya şêrin û xweş, ew zimanê bı bal û pal, ew
asoya bêtrxûb ya diroki a Kurdi jı mm re hêsani ava krr û bû se-
beba pesna dile mm. Jı wê hêza manewi ye ko mın kend û kospên
pêşin gêr kırın û ez di heqê vi kari derketım û vê pırtûka xwe ya
gıranbıha peşkeşi gelê xwe dikim.
Ev ferheng, di roja iro de gavek e, gava duduyan e. Bı awaki dm
ava bûye. Armanca xwe ev e ko bêjeyan vUır bısemfine û helbıje-
rine û zamsti bıke. Lê disa ji şermezari lı ser me ranake. Herweha
ev ji Kurdi-Tırki ye. Evinıya ehle mın ev bû ko bı tenê Kurdi ev
rûpelên hanê tıji bibûwana. Hêvi û daxwaza mm ev e ko di rojên
pêşhati de zmanzaneke hemwelatiyê mm gava sısıyan bavêje û bı
Kurdi-Kurdi ferhengeki pêk bine...
Xebata mm h ser vê pırtûke gelek dırej e, heta sala 1962 ya dıçe.
Di bıhara 1987 de mm himmê vê ferhengê dani û yek çapkıribû.
Ev ferheng ji rastkırın, durustkınn û berfrrehkırma wê ye.
"Bihayê zêr, zêrker dızane" dıbejm. Dıvıya ye ko. bête gotm ji
'bihayê bêjeyi ji, ferhengnıvis dızanm" Kurdi de wısa beje herim ko
himi û diroki ne, wısa beje û pekhatına beje hemn ketine hemêza
tabiatê û jê re bûne goşt û hesü ko mm tabir nedit ez pesna xwe
bıdım. Lê bı kurti bejim. "Zimanê xelkê, xelkê çêkin ye; zrmanê
Kurdi ji Xwedê çekin ye". Hewce nine dûr biçim ez vê ferhengê
bı Tırki re datinım berhev (miqayese dikim) ko hgel wê tercüme
bûye. Wekı di behsa xwandinê de ji me nıvisi di zımane Tırki de
tipên C, F, G, H, J, L, M, R, Z. nayên pêşiya bêjeyi. Bı awaki dinê
bêjrm, yanê di Tırki de ew bêjeyên ko bı wan tipan yeki destpê
dike ne Tırki ye. Ferhengek Tırkıya bı 1700 rûpeli de 280 rûpel jı
van tipana pêk tê. 1/6 -jı şeşan yek- jı ferhenga wan bı temami ne
ya wan m. Ger di tipên dm de ji bêjeyên bryani derinm jı 3/5 (jı
pêncan sê) h ferhenga wan jı holê radıbe. Lê di Kurdi de ji Ê, E,
I, L O, U, U nayên pêşiya bêjeyi lêbelê jı van bı tenê E û de çend
bêjeyên bıyani xuya dibin. Jı xwe U û Û yê de ji hiç wûşe ninın.
Ev ferhenga bı 450 rûpeli de 18 rûpel jı van tipan in, yanê 1/26 -jı
bist û şeşan de yek- bıyani ye. Ya bıyanitrr ew e ko jı Tırki de,
xwandin û nıvisandın dibe û dewlet ji çê dibe, rebenê Kurdi de
nabe!...
Lı berhevdana Trrki û Kurdi de yek ji berçav dibe ew e: Bı sed-
sal m ko em pevre û di nava hev de dıjin. Em bmdest m û ew
koledar m. Kurdi jı Tırki hiç beje negnüye. Lı beramberi wê de
Trrki bı sedan bêje û biwêjên Kurdi standıne. Drûv û naveroka
wan guhartme û kınne malê xwe. Ecêbiya ferhengeka 'Türk Dil
Kurumu" ji heye. Hemû bêjeyên bıyani bı işaretekê şani dane. Lê
yên Kurdi re ji terima 'halk dilinde, hlk." kınye pêşiyê. We: çapraz
(çeprast), çeper, dulda (talde), gul (gül), kak (qax), köm (gom), loğ
(luq), mal, mezra (mezre), rastlamak (rast hatın), û yên dm...
Eyıb nine ko di zımaneki de bêjeyên bıyani hebm. Hemû dınya
ji wısa ye. Ger bêjeyên Latini, Frensi û yên dm derkevm zımane
Ingılizi jı namine. Eyıb; kesê ko zımane xwe nine û inkarlarına
zrman û çanda xelkê dike. Jı xwe dema iro de bandûra teknoloji
û nêzikbûna gelan h hev ev tekeli mısoger e û dıvıyaye ji. Em
Kurd gava teksteki dınvisın jı bêjeyên bıyani dırevm. Jı bo vê yekê
ye ko em, dixwazm di nndıya babetê ko dilê me de ye bıdın, na¬
be. Dawi ji dev jı nıvisandıne berdıdm. Era xeleuya ko em bı ge-
lemperi duan yek ji ev e. Bêjeya ko bûye malê zımaneki êdi malê
gel e, bivê nevê tu jê re serşûri bıki.
Kurdi nebûye zımane nıvisandıne û ya dewletê û di zanıngehan
de bıkar nayê. Carinan di beramberi zımanen dm de bêjeyên Kur¬
di nayên ditm -ev kêmasi di hemû zımanan de ji heye- carinan ji
beje heye lêbelê nayê bıkar anin. Zımane nıvisandıne ya Kurdi iro
bı tenê jı ah kêm kesan de û di devereke pıçûk de tê xebitandm.
Jı bo vê yekê di paçvekınn û teksteki de gava bêjeya Kurdi nayê
bira mviskar ew hin rêzebêje an biwêjên dm dibinin û dışıtrinın bê-
jeyi bıyani. Herweki ew ji di tekste de tê fehm kınn lê zrman
berfıreh nabe û teng dimine. Weko: beramberi "isbat û qebûl" ya
Erebi di Kurdi de "peyıtandın û pejırandın" heye. Lê zor kêm
mviskar evana bıkar tinm û disa jı h ser reya kevn dıçm. Jı bo
pêşvebmna zrman û jı bo rewşenbirên têgehi§ti divêt bêjeyên nûjen
10

pêşvebrnna zıman û jı bo rewşenbirên têgehişti divêt bêjeyên nûjen


bıkar bên û gelemperi bibm.
Ez kirêkareki fabriqê h derveyi welêt, mm h xwe peyıtand ko; h
êvaran, serê heftê, dema valahiyê, her car çend rûpel bene nıvi-
sandm, mrrov berhemeke wisa pêk tine. Gava bêjim: "Naveroka vê
ferhengê nêzi 30.000 bêjeyên (me baş nehêjmaruye) Kurdi û nêzi
25.000 bêjeyên beşi Tırki; legel lêkolin h ser dûgelên dmya û
rêzmani hanye kırın, grnngiya vê xebatê berçav dibe.
Tixûbên imkanên mm teng, arikarên mm nin bûn. Lêbelê ferhen¬
ga mm a yekem û wêşanên Kurdi serkanıya lêgerinên mm bûn.
Lê arikanya mezm mm jı xêyjunêrê (computer) dit. Ev bexşişa te¬
knolojiye di vi kari de bêhempa ye û bı mınetdanya we ev berhe-
ma serbrxwe bû.
D. İzoU

29 09 1991
Bu sözlüğün yapanı bana bir §ey
öğretti- "sözlük yapmak
kolaydır,fakat bir kişiyle
değiL"

ÖNSÖZ
"İnsanodurki 'üstün'ü kıskanmamalı,
fakat Üstün'ü kendine hedef
tutmalıdır."

Ben önceki sözlüğümün önsözünü yine burda da tekrarlıyorum,


şöyleydi: "" Hollandada sözlük yapımında isim yapmış 'Yan Dale"
adlı firmanın çıkardığı 1280 sayfalık bir sözlüğün önünde şöyle bir
ibare var:
" No dictionary of a living tongue can
ever be perfect, Samuel Johnson (1753)"

Yani 'Yaşıyan bir dilde mükemmel b^ sözlük yapılmamıştır".


Eğer onlar Samuel Johnson'un *- ozünü södüklerinin basma
almışlarsa^ benim de yr'" ' cümleyi burda başa almam
doğaldır, ilerlemiş dillerde ^ "mükemmel" deyiminden çekim¬
liyorsa benim bu Kürtçe sözlükte eksiklikler olması doğaldır"".
Kürtçe, Kürt ve Kurdıstan üzerine yazılacak, çizilecek o kadar
çok şey var ki insan neyi neresinden başlayacağım şaşırır. Fakat
yine de olmuyor, Kürdistan bağımsız değil, Kürdistan'ı işgal eden
devletler sonsuz bir düşmanlık güdüyorlar, baskıcı ve zalim dav¬
ranıştan bu tip çalışmalara engel oluyor. Sadece siyasi ve coğrafi
değil ben 'Kürdüm'' demek bile soykırımlarına sebep oluyor. Öldü¬
rüyorlar, sürüyorlar ve asirnile ediyorlar. Düşman çok ulusludur ve
biri ötekinden beterdir. Kürtlere karşı bir eylemden tereddüt et¬
mezler. Kürdistan öyle bir ülkedir ki artık ekonomiden söz edile¬
mez, teknoloji hayaldir. Sanayi, toplum ve bilim alanında inşam
insan yapan gelişmelerden Kürtlerin yararlanmasına fırsat verilme¬
miştir. Kürt öyle bir ulustur ki dünyada sadece yaşamak için uğraş
12

veriyor. Fakat her yurtsever Kürt yurt içinde veya dışında ne za¬
manki insan haklarından fırsat bulur veya ölümü göze alır, Kürt
ve Kürdistan hakkında birşeyler yazar. Şimdiye kadar çoğu hikaye,
şiir veya halk türküleri yazılırdı. Roman henüz emekleme
çağmdadrr. Ben ise burada sözlüğü seçtim. Ayıptır ki şimdiye ka¬
dar biz Kuzey Kürtçesinde bir sözlük yapamadık. Gerçi: 1. Yusuf
Ziyaeddin paşa (1894) Kürtçe-Arapça Kİaha sonra 1978 yılında M.
E. Bozarslan tarafından Kürtçe-Türkçe çıkmıştır- 2. Prof. Qanadê
Kurdo (1960) Kürtçe-Rusça. 3. Musa Anter (1967) Kürtçe-Türkçe.
4. Joyce Blau (Kürtçe-Fransızca-İngilizce -daha sonra 1975 te
wêşanên şivan yayınlan tarafından Kürtçe-Türkçe sözlükleri varsa
da kapsamlan bakımından bugün için yeterli değildir. Güney Kür-
distan'da çoğu Sorani lehçesinde güzel eserler çıkmıştır, fakat
Kürtçenin ana temelini teşkil eden Kurmanci lehçesi daha beşik
çağmdadrr. Alfabe, gramer ve sözlük; bir dilin varlığının üç ana
,

unsurudur. Bunlarsız konuşma ve yazma mümkün değil, yaşantı


eksik kalır.
Sözlük yapmak kolay iş değil dedik, ağır ve çok girdili çıktıh bü¬
yüktür, fakat yetersiz de olsa hiç yoktan iyidir.
Bu kitap vatandan binlerce km. uzakta bir sürgün hayatı alanda
yazüdı. imkansızlık ve yalnızlığın yanında uykusuz geceler de en¬
gel teşkil ettiyse de, bunun yanında Kürtçenin engin ve köklü
oluşu, tarihi ve tabiatla içiçeliği, kelime zenginliği ve kelime yapısı
bana kolaylık oldu, haz ve gurur verdi. Bunun verdiği manevi kuv¬
vetledir ki yukarda bahsettiğim girdili çıktıh zorlukların -yalnız da
olsa- üstesinden gelerek bu değerli eseri halkıma takdim ettim.
Bu sözlük günümüz Kürtçesinde ikinci adımdır. Diğerlerinden
değişik olarak hazırlanmıştır. Kelimeler sınıflandırılmış ve bilimsel
hale getirilmiştir. Gene de üzerimizdeki ayıbı yok etmeye yetmez.
Çünkü bu da başka bir dille tercüme edilmiştir. Gönül isterdi ki
sadece Kürtçe olarak bu sayfalar dokundu. Umudum ve arzum,
ilerde dilbilimci bir yurttaşım tarafından üçüncü adım atılabilsin
ve Kürtçe-Kürtçe sözlüğü tamamlanabilsin...
Bu sözlük için uzun çalışmalarım olmuştur, ta 1962 yılma kadar
uzanır. 1987 baharında ilk sözlüğümü ofset olarak neşretmiştim. Bu
sözlük onun genişletilmiş ve düzeltilmiş devamıdır.
"Altının kıymetini sanaf bilir" derler. Herhalde "kelimelerin
kıymetini de sözlük yazan bilir" denmesi lazım. Kürtçede tarihi ve
köklü kelimeler var, kelime ve kelime yapısı tabiatla öyle kucakla¬
şmış et ve kemik haline gelmiş ki övünmek için tabir bulamadım.
Kısacası: 'başkaları dilini kendi yapmış, ama Kürtçeyi Allah ya¬
ratmış" diyebilirim. Uzağa gitmeye lüzum yok, Kürtçeyi şimdiki
tercümesi yapdan Türkçeyle mukayese edelim. Örneğin: Türkçede
13

C, F, G, H, J, L, M, R, Z. harfleri kelime önlerine gelmez, yani


Türkçe sözlükte bu harflerden biriyle başhyan hiç bir kelime Türk¬
çe değildir. Bunlardan hiç biri Türkçe sözlükte olmaması lazım,
ama ne gezer? Elimdeki 1700 sayfalık bir Türkçe sözlüğün 300
sayfası yukardaki harflerden oluşuyor; yani sözlüğün altıda biri
tamamiyla Türkçe değil, eğer diğer harflerdeki Türkçe olmıyan ke¬
limeler de çıkarılırsa, sanırım sözlüğün daha büyük bir kısmı orta¬
dan kalkar. Fakat Kürtçede de Ê, E, İ, L O, U, Û harfleri kelime
önlerine gelmez. Fakat bunlardan sadece E ve İ'den bir kısım ya¬
bancı kelime var. U ve Û dan ise zaten kelime yok. 450 sayfalık
Kürtçe kısmı olan bu sözlükte 18 sayfa bu harflerden oluşur. Yani
1/26'sı. Garibi odur ki Türkçeyle okuma-yazma olabilir hatta devlet
kurulabilir amma zavallı Kürtçe de değil!..
Kürtçe ve Türkçenin karşdaşnnlmasmda göze batan bir şey de
şu: Yüzyıllardır beraber ve içice yaşıyoruz. Biz sömürge, onlar sö¬
mürgeci. Kürtçe Türkçeden hiç kelime almamıştır. Buna karşılık
Türkçe, Kürtçeden yüzlerce kelime almış, şekil ve içeriğini değişti¬
rerek kendine mal etmiştir. Türk Dil Kurumunun garip bir sözlüğü
de var. Tüm yabancı kelimeleri hangi dile ait olduğuna dair işa¬
retler koymuş, fakat Kürtçe olan kelimelerin önüne de 'halk dilin¬
de, hlk.) ibaresi yerleştirmiş. Örneğin: çapraz (çeprast), çeper, dulda
(talde), gul (gül), kak (qax), köm (gom), loğ 0u(l)> mal, mezra
(mezre), rastlamak (rast hatin) gibi.
Bir dilde yabancı kelime bulunması ayıp değil. Bütün dünyada
böyledir. Eğer Latince, Fransızca ve diğer yabancı kelimeler
çıkarılırsa İngilizce de de bir şey kalmaz. Ayıp olan başkasının
dilini veya kültürünü inkar etmektir. Zaten günümüz dünyasında
teknolojinin tesiri ve halkların birbirlerine karışması bakımından
bu kaçınılmazdır ve gerekir de. Biz Kürtler bir teksti yazdığımız
zaman yabancı kelimelerden kaçınırız. Bundan dolayıdır ki bir
mevzuya gönlümüzdeki akıcı güzelliği vermek istediğimizde de ol¬
muyor. Sonunda da yazmaktan vazgeçeriz. İşte milletçe yaptığımız
hatalardan biri de budur. Halka mal olmuş bir kelime o halkın
malı sayılır, ister istemez onu kabul etmek gerek.
Kürtçe henüz bir devletin resmi yazı diü olmamış ve üniversite¬
lerde okunmuyor. Bazen Kürtçede diğer yabancı dile karşılık keli¬
me yoktur -bu her dilde de var olan bir eksiklik- bazan da kelime
olduğu halde bu kelime kullanılmıyor. Kürtçede yazı dili belli kişi¬
lerce ve dar bir çerçevede kalmıştır. Bundan ötürü bazan bir teksti
yazarken veya tercüme ederken yazarın aklına ona uygun kelime
gelmez. Bunlar da o yabancı kelimeye karşılık kendilerince bir ke¬
lime veya kelime dizisi yerleştirirler. Gerçi tekst anlaşılır ama dil
genişlemez ve güdük kalır. Örneğin: Arapçadaki "ispat ve kabul"
14

kelimelerine karşı Kürtçede "peyıtandın ve pejırandm" var. Fakat


çok az kişi bunlan kullanır ve yine de bildiğini okur. Dilin gelişti¬
rilmesi ve gelişkin aydınlar için zorunlu olarak bu Kürtçe kelime¬
ler kullanılmalı ki kelime genelleşmiş olsun.
Yurt dışında bir fabrika işçisi olan ben, kendime ispat ettim ki
akşamlan, hafta başlan, boş zaman veya tatillerde her seferinde
bir kaç sayfa yazılsa insan böyle bir eseri meydana getirebilir. De¬
sem ki bu sözlüğün içeriği 30.000 Kürtçe kelime ve dört bine yakın
deyim-ki tam olarak saymadık- ve 25.000 Türkçe kelime ile bir
gramer ve devletler hakkında bir araştırmalı bir ilave ile övünce
layık bir eser meydana gelmiştir.
İmkanlarımın sınırlan dar ve yardımcım yoktu. Fakat benim ilk
sözlüğüm ile Kürtçe yayınlar araştırmalarımın kaynağı oldu. Fakat
en büyük yardımı bilgisayardan gördüm. Teknolojinin bu eşsiz ba¬
hşişi bana bu eseri bağımsızlaştırmamda minnettarlık kazandırdı.

D. İzoli

29. 09. 1991


XWANDINA VE FERHENGÊ

Ger hon xwandm û nıvisandına Kurdi re mijûl dıbm, an xwan-


dewarê çapdenya Kurdi ne; û xwandmê de bêjeyên ko hon têna-
gehin ev prrtûk bı kêri we bê û digehije hewara we. Bawenm %80
daxwaza we wê bı cih bine.
Ferheng bı taybeti bo Kurdên h Ewropa amade bûye, prramya
Kurdên h Ewropa jı Kurdıstana Trrkiyê hatme, kêm û zêde bı
Tırki diaxivm. Bo vê yekê me ev ferheng Kurdi û Trrki çêkrr; û
paşê vegerand Tırki û Kurdi û legel rêzmaneke pıçûk ve tewaw
kır.
Ev rêzman bı tenê Kurdi hatiye mvisandın, yanê me h Tırki ve-
negerand. Rêzman jı parçeyên kurtemvisa rêzmana K. Bedirxan,
Q. Kurdo û ya Reşid Kurd hatiye gırtın. Hım di xwandina vê fer¬
henga û lıım ji derheqa zamsüya gelemperi de tim h bm dest de
amade ye û bı kêri xwendekar dihêt. Weki dm ji mm beşek jı na-
veroka siyasi, coxrafi û zanyari h ser dewletên dmyayê ji gihande
dawiya ferhengê. Bı vi avvayi ferheng jı 4 beşan pêk tê. Beşi Kur¬
di-Tırki, Tırki-Kurdi, dûgelên dmyayê û rêzman.
Xwandm û nıvisandına Kurdi de mın dıvet zor pêwist bû ko ev
karpêka (berhem) hanê pêk bet; û disa hêvidanm ko bıkaranina
vê ferhengê bı kêri xwandewarên Kurdi bêt.
Ferheng, beşi peşin a gınngtır û fırehtır Kurdi ye û bı Tırki
hatiye şirove krrîn. Ferhengê de bêje, biwêj, biwêjên lêkeri û misa-
lên ko hatme dayin bı tipên reş hatme çap bûn û peçvekınna wan
ji bı tipên taybeti ne. Lı pey her beje an biwêjan hm kurtenıvis
hatme danin ko ew; reng û rewşên wan şani dıdm, wek: xewn
Nne. şani dıde ko ev beje naveki nenêrbar e. Şirovekırma van kur-
temvisan di listeya pêşi de heye. Ger hon wateyi rêzmani ya van
kurtemvisan nızamn dıkann hım h ferhengê an hım ji h beşi
rêzmanê binihênn.
Navên rehek (nebat) û heywanan û hm termen bıjijki û zanısti,
hemû nebe ji bı mezmorin pıramya wan bı navên navnetewi, yanê
Latini ya wan hatme diyar kınn, weki: di botamkê de an zoolojiye
de û hwd.
16

Beşi Tırki de navên rehek û heywan û bıjijki de me Latiniya wan


nemvisand, jı ber ko beşi Kurdi de heye. Hm termen deryayı, keş-
tivani, fizik û kimya û ruhi an felsefi dibe ko nehatına peçve kırın.
Jı ber ko Kurdi de hê ew gotinana cihê xwe negrrtı ne.
Telefûzê bêjeyan me h vır rave nekınn, jıber ko ferheng zor stûr
dıbû.
Kurdi de navên nêrza û mêza ji henın, lê me ew hemû nişan ne-
dan. Bo ko gelek jı wan hê senast nebûne û tê de gumani heye.
Bı taybeti ji yên ko ne bı raste-rast nêr û mê ne hewce nine ko
zman zehmettir bıkm. Jı xwe di zaravayi Sorani de ev astengi ne¬
ma ye. Kurmanci de ji h gor devokan cüda cüda têne bıkar anin,
bı raya mm ev nêrza û mêzaya zman ko tê da nebe çeür û asanür
e. Lê, bivê-nevê disa ji gelek jı wan di zmanê Kurdi de cih gırtme
û mırov nıkare yekcarê de fermana wekhevi bide.
Ferheng bı temami jı gotmên bıyani paqij nebûye. -Jı xwe ew ka¬
re me nin bû- Hm bêjeyên teknıki, oh (dini) û navnetewi tê de
mane ko safikrnna wan jı bo iro zehmet e. Hm navên tekniki û
coxrafi ji h gor zmanên dewletên dagirker ya Kurdıstan têne gotm.
Lı ser van bêjeyne wisa, zanım hm gengeşi hene...
Bêjeyên Erebi jı bm bandûra (tesk) din de ketine zmên û em
nıkann vê gavê xwe jê biqetihm. Hm bêje hemn ko di dirûvê wan
de mrrov dıbeje: Erebi, Farisi an Tırki ye, lê ne wılo ye. Gava ko
me lêkolin h ser wan kır, me dit ko safi Kurdi ye, wek: di tırki
de çapraz Kurdi ye û jı çeprastê dihêt, rastlamak = rast harın û
hwd.
Ferheng zarava Kurmanci nine, zmanê Kurdi ye. Herweki me
bêjeyên Zaza û Sorani bı tipa "Z û S" şani dan ji ev jı bo zanyari
ye.
Hmek beje di naveroka xwe de çend manan didin, yanê nıvi-
sandma xwe weki hev m, lêbelê maneyi cüda ne. Me ew bı 1, 2
û wısa jrmar kınn û weki dm ji ger beje di nava xwe de ji maneyi
cüda heye ew ji disa bı junar hatiye tesnif kuın.
Tipa "r" ya stûr bı du "rr" hatiye mvisandm; lê, rêza xwe di cihê
yek "r" de ye.
Kurdi de tipa "ı" û "u" prrcaran di telefuzê de têkdi hev dibe.
Wek: Bıkar =Bubcar, sıkur=sukur, dınst =durust. Rastnıvisına wan
de mm tu çare nedit.
Kurdi de parekên "bı" û "bê" ko tête pêşiya beje, ger rengdêr e
pevre; ger rengpişeye cüda hatıya nıvisin.
Kurdi de tipên E, E, L İ, O, U, Û nayên pêşiya bêjeyan. Bêjeyên
h pêşiya van jı rayên bıyani ne. Evana 1/26 -jı bist û şeş de yeki
ferhengê ye- Jı xwe ewana de I, U, Û de ya bıyani be ji hiç beje
ninın. Jı tipa E de bêjeyên wek ez, ewr, ewiqin, evran, ewle, erzan,
17 -

erzêl pêk hatme. Lêbelê jı bdi ez, yên dm divêt tipa H bıgmn
pêşiyê wek: hevran, hewiqin, hewle û hwd. Di tipa E de bı tenê
çend beje Kurdi hemn wek: Êvar êsta, êra, êş, êşandin, êxisun,
êzmg. Tipa İ bı serê xwe bêje ye. Ev tê pêşiya çend bêjeyên Kurdi
û wetaya "mahe" ev, va, vê dıde wek: icar (ev car), im (ev), imro
(ev ro), iro (ev ro), unsal (ev sal), isal (ev sal), isot (ev soun), işev
(ev şev). Ev beje di tewandinê de va an vê dıgırın. Tipa O de qasi
du rûpel beje hemn ko bıyani ne. Tipa Û bı xwe gjhanek e û tê
de du beje hemn. Ûçık, ûşi. Evana jı eslê hûçık û gûşi (gwişi) ne.
Bı prensib, jı bdi tipa "a" pê ve zımane Kurdi bı dengdêr destpê
nake. Lêbelê tipa "a" istisna ye ku di vê de ji "ağır, ari, ali, anin,
aş, av, avêtin, ax, axaftm, axpin" pê de çend wûşeyên dm hemn.
Jı bo çı tipa dengdêr nayê pêşiya bêjeyên Kurdi nızanım. Bı tecru-
beyên mm ew bûn ko Kurdi, zımaneki nerm e (Flexible) û zor
asan tê vehatm. Jı ber vê yekêye ko stran û helbest di Kurdi de
gelek pêşveçûyi ne.
Di Tırki de ji dengdarên C, F, Ğ, H, J, L, M, R, Z. nayên pêşiya
bêjeyan. Lê bêje (wûşe) yên ko h ber van tipan m 1/6 -jı şeşan yek-
ferhenga Trrki pêk tinm. Prraniya zimanê bêjeyên Trrki bı dengdê-
aan destpê dilun.
Ger hon beşê rêzmanê de deqa rastrnvisandrnê mêze km, hon
dibinin ko hm bêje (wuşa) h gor hm tipan, di navbera dengdaran
de tipa "ı" nagınn, wek: Pİan, platin, bra, blûr, qlêwi, qloç, şkestrn,
trên, spi, sport, stêr û gelek dm. Dıvet hon van bêjeyên wisa di ci-
hê bê "ı" de bıgenn.
Hm bêjeyên bıyani ko derbazi Tırki bûne, h gor rêzikên zımane
Tırki dengdêra 'i" dıkeve pêşiyê. Ev cûre beje di Kurdi de nayên
guhartın. Lêbelê h bandûra amojkanya zımane Tırki wısa derbazi
Kurdi ji bûye Wek: ispiyon, istasıyon, ispiritizma. Ev cure beje h
pêşiyê de "i" nine, dıvet di Kurdi de spıyon, spiritizma, stasıyon be¬
te xwandrn.
Gelek nav û lêker, lêkera arikar dıgırın û dibin nav an lêkera he-
vedudani. Evana bı işareta parvekinnê û sê mqte (f) hatme şani
dan. Ger nav e bı niqteya paşm ve zehqi ye, wek: bar= /«.kırın,
hur = /Jbûn, /-Jürin, du = /-baz, /».êş, /~.gir N. ger lêker e jı hev
cüda hatiye nıvisandıri. Wek: bar= /~ kırın L. hur = /»bun,
/-Jürin, dd = / kırın, -. gırtın, /_ hebûn û hwd.
Kurdi de gelek ji hevmana (sinonim) hemn. Lı gor zarava û de-
vokan cüda cüda zêde bûne. Jı bo agahdari me ew ji bı işareta
"bn" (bınıher) şam dan, wek: axaftm L. bn. peyifnn, xeber dan û
hwd.
Di zarava û devokan de gelek ferqi heye. Jı bo me ev meseleyek
dijwar e. Jı ber vê yekê me beje, bı çend formên axafbnê mvisand,
18

wek: kiso, kûsi, kisele, kwêsi an bin, bêhn, bihn, büin û hwd.
Hemû raderên lêkeran bı nişandeka parvekinnê p rayê xwe
hatme cûda krnn. Mebest ev bû: a) rayê lêkerê bête zanin. b) te-
wandma cara yekem ya lêkerê ye ko evıya "dema bori ya têdayi"
ye. Lı pêşiya wê di nava hivokê "( )" de lêker, du carê dm ji haüye
tewandin. Evana ji "dema nıho û bı rawe ya fermani" ye. Minak:
bıjart/ın Lg. (dıbıjere, bıbıjere) = "bıjart" rayê lêkerê û dema bori
ya têdayi, "m" parekê lêkerê, (dıbıjere, bıbıjere) ji dema nıho û ra-
we ya fermani ye.
Ger lêker di cihê "nav" de hatiye nıvisandın -weki lêkera hevedu-
dani be ji disa pev re ye - û beramberi wê tipa "N" heye. Minak:
bar kırın Lg. barkınn N. û hwd.
Beşi duhem Trrki haüye nıvisandın û bı Kurdi haüye şirpve kırın.
Tırkıya çapa yekem a vê ferhengê gelek km û tekili hev bûbû, si-
nonimên h pêşiya bêjeyeki baş nehaübûn aşikar krnn, lêbelê ev ça¬
pa nıhani de bêjeyên ürki h gor xebitandma xwe yeko yek bı
kurdi şirove bûne û sinonim tekili hev nabm. Hemû maneyi bê-
jeyekê me bı 1, 2, 3 jımar krnn û kêmani carekê ji misaleki hevokê
kire berê.
Serf ırazi û pirozi jı bo gelê Kurd be...

D. İzoli
2. Çıriya Peşin, 1991
Den Haag/Holandê
BU SÖZLÜĞÜN OKUNUŞU

Eğer siz, Kürtçenin okunması ve yazması ile meşgul veya Kürtçe


yayınlarının okuyucusu iseniz, bu kitap yardımcınız olarak anlaya¬
madığınız kelimelerde imdadınıza yetişecektir. Zanederim %80 ih¬
tiyacınızı da karşılar.
Sözlük haliyle Avrupa'daki Kürtler için hazırlanmıştır. Çoğunluğu
Türkiye Kürdistanı'ndan geldikleri için az çok Türkçe bilirler. Bu¬
nun için bu sözlüğü Kürtçe-Türkçe hazırladık ve sonrada Türkçe-
Kürtçe olarak tercüme ettik ve küçük bir de gramer ekliyerek
tamamladık. Bu gramer sadece Kürtçe yazılmıştır, yanı Türkçeye
tercüme etmedik. Gramer kısmı K. Bedirxan, Q. Kurdo, ve Reşid
Kurd'ın yazdıklan gramerlerden parçalar alınarak bağlanmıştır.
Hem bu sözlüğün okunması bakımından, hem de umumi bilgi ola¬
rak her an el alanda hazır olarak fayda sağlar. Aynca Dünya
devletlerinin coğrafi ve siyasi yapısı ve haklarından gerekli önemli
bilgileri içeren bir bölümü de kitap sonuna ekledik. Böylece sözlük
4 kısımdan oluşuyor demektir. Kürtçe-Türkçe kısmı, Türkçe-Kürtçe
kısmı, devletler ve gramer.
Bana göre Kürtçenin okunup yazılmasında böyle bir eser çok ge¬
rekliydi. Bu sözlüğün kullanılması Kürtçe okuyuculan için faydalı
olacağından şüphem yoktur.
Sözlüğün ilk ve mühim kısmı Kürtçedir ve Türkçe ile izah edil¬
miştir. Sözlükteki ana kelimeler, deyim, fiil deyimleri ve verilen mi¬
saller siyah harflerle yazılmış ve normal harflerle tercüme
edilmiştir. Ana kelimeleri, deyim veya misalleri kısaltmalar takip
eder. Bu kısaltmalar onların dilbilgisindeki adlandırılmalarını gö¬
sterir. Mesela: xewn Nne. maneyi "Nne" navê nenêrbaran (soyut
isim) dir. Bu kısaltmaların manalarının başlangıç bölümünde listesi
vardır. Kısaltmalarda bazı gramatik tabirler var ve manası sizce bi¬
linmiyorsa, sondaki gramer bölümüne bakarak izahını bulabilirsi¬
niz. Mesela: Nne. navê nenêrbaran, yani soyut isimdir. Dilbilgisi
kısmında "nenêrbaranê" bulabilirsiniz vs.
Bitki ve hayvan isimleri ile übbi terimlerin önüne tamamıyla ol¬
mazsa bile büyük yekunu- milletlerarası terimde kabullenen Latin¬
ce isimler de yer almıştır, bot, zoo, bj. gibi. Fakat Türkçe kısmında
20

bu terimleri ikinci kez yazmak ihtiyacım duymadık. Deniz, fizik,


kimya, psikoloji ve felsefe terimlerinden bazıları Kürtçede sabitleş-
medığl için üzerinde durmada ısrar etmedik.
Kürtçe kelimelerin telaffuz şekillerini bu kitapta izah edemedik,
çünkü sözlük çok kalın olacakü.
Kürtçede eril ve dişil kelimeler vardır ve bunlarda özel cinsi har¬
fi tarifle izah edilir. Fakat biyolojik erkek ve dişiliği dışında nötral
kelimelerin hakiki cinsiyetleri henüz sabit olmamıştır, ağız ve şive¬
lere göre değişebilmektedir. Dili daha fazla karıştırmamak için
bunların hepsini yerleştirmedik. Zaten Sorani lehçesinde eril ve
dişil ekler kaldırılmıştır. Bana göre bu tip nötral kelimelerde bazı
istisnalar dışında eril ve dişiliğin hiç kullanılmaması daha iyi olur.
İster istemez bazı durumlarda mutlak yer almış olan bu özelliği bir
çırpıda kaldırmak henüz mümkün olmuyor.
Sözlük henüz tamamen yabancı kelimelerden temizlenmiş değil¬
dir. -Zaten böyle bir iddiamız da yoktu- Bazı teknik kelimeler ile
dini ve milletlerarası kelimelerin dilden çıkarılması en az bugün
için imkansızdır.
Arapça kelimeler din yoluyla genelleşmiş ve çoğu dile mal ol¬
muştur. Bazan kelimelerin şeklinde onun Arapça, Farsça veya
Türkçe olduğu sanılır. Amma ince bir araştırmadan sonra bunun
tamammen Kürtçe olduğu açığa çıkar. Mesela türkçede çapraz
(çeprast), rastlamak (rasthatın) olduğu gibi.
Sözlük Kurmanci değil, Kürtçedir, gerçi Zaza veya Soranca kul¬
lanılan kelimelerde önüne izah koyduksa da bu, genel bilgi içindir.
Bazı kelimeler kendi bünyesinde çeşitli manalar verir ki bunlan
da 1. 2. 3. şeklinde numaraladık. Eğer yazılışı aym olup da manası
apayn olan kelime varsa bunlan da üstüne 1. 2. şeklinde gösterdik.
Kaim "r" harfini iki "rr" şeklinde yazdık ama yine alfabetik
sırasında tek "r" yerindedir.
Kürtçede "ı" ve "u" harfleri çoğu zaman birbirine karışır, Bıkar =
Bulxar, sıkur=sukur, dırıst =durust gibi. Bunların imla doğruluğu
için henüz bir çare bulamadım.
Kürtçede, "bı" ve "bê" önekleri sıfat halinde bitişik ve zarf halinde
ise ayn yazılmıştır.
Kürtçede E, E, İ, î, O, U, Û harfleri kelime önlerine gelmez. Bu
harflerdeki kelimeler yabancı kökenlidir. Bunlar sözlüğün 1/26. sim
teşkil eder. Bunlardan zaten L U ve Û harfleri ile başlayanlar¬
dan yabancı da olsa hiç kelime almamıştır. E harfinde ise ez, ewr,
ewiqin, ewle, evran, erzan, erzêl gibi bir kaç kelime Kürtçe oluş¬
muşsa da bunların başındaki "H" harfinin düşmüş olmasına yorum-
ladım. Yani ez kelimesi dışındakilerin başında "H" harfi vardır
hevran, hewiqin, hewle gibi. Ê harfinde sadece bir kaç Kürtçe ke-
21

lime bulunur. Êvar, êsta, êra, êş, êşandin, êxistin, êzing gibi. İ har¬
fi ise kendisi kelimedir ve kelime basma gelerek "bu" anlamı verir.
İcar (ev car), im (ev), imro (ev ro), iro (ev ro), imsal (ev sal), isal
(ev sal), isot (ev sotin), işev (ev işev) gibi. O harfinde de iki sayfa
kadar kelime var ki yabanadır. Û harfi de sadece kendisi bağ
edatidır ve ûçık, ûşi olarak iki kelimesi vardır ki bunlannda
doğrusu hûçık ve gûşi dır. Prensip olarak Kürtçe kelimeler "a" har¬
fi dışında diğer seslilerle başlamazlar, "a" harfi istisnadır ve bunda
da "ağır, arı, ali, anin, aş, av, avêtin, ax, axaftin, axpin" den başka
bir kaç kelime daha bulunur. Kürtçe kelimelerin, (a) dışında, sesli
harfle başlamamasının nedenini bilmiyorum. Tecrübemle diyebili¬
rim ki Kürtçe yumuşak bir dildir ve çok kolay bükülebilir (Flexi-
ble). Herhalde bundandır ki Kürtçede müzik ve şiir çok
gelişmiştir.
Türkçede C, F, G, H, J, L, M, R, Z. sessizleri kelime önlerine gel¬
mezler. Fakat Türkçe sözlükte bu harflerle başhyan kelimelerin
toplamı sözlüğün 1/6 -sini teşkil eder. Türkçede sesli harfle ba¬
şhyan kelime çoğunluktadır.
Dilbilgisi kısmında "rastnıvisandın" bahsinde de geçtiği gibi Kürt¬
çede bazı kelimeler öndeki iki sessis araşma "ı" seslisini almazlar.
Plan, platin, bra, blûr, qlêwi, qloç, şkestın, trên, spi, sport, stêr ve
daha başkalan. Bunlan ararken buradaki alfabetik sırayı gözönün-
de bulundurmalısınız.
Türkçeye geçme bazı yabancı kelimeler Türkçe kurallarına göre
basma "i" harfi alırlar. Bu tür kelimeler Kürtçede aslına göre telaf¬
fuz edilirlerse de Türkçe öğretimin tesiri altında kalan Kürtçede
de bazen Türkçe gibi okunur. Mesela: ispiyon, istasyon, ispiritizma
gibi kelimelerin aslında önündeki "i" harfi yoktur. Kürtçede bun¬
ların aslına benzer şekilde telafuzu doğrudur. Spıyon, spiritizma,
stasyon gibi.
Bir çok isim ve fiil, yardımcı fiil alarak bir birleşik isim veya fiil
teşkil ederler. Bunlar taksim işaretini müteakip üç noktayla
ayrılmıştır. (Jj). Eğer isim ise, tek kelime halini alır ve bitişik
yazılır: bar = /-Jonn, hur = /-.bun, /-kırın, dil = /~baz, /.-gir N,
eğer fiil ise ayn yazılır: bar = /~. kırın, hur = A- bun, /_. kırın, dd
= /~ kırın, /~ gırtın, /-. hebûn L.
Kürtçede aym manayı veren değişik yazılı çok kelime vardır (si¬
nonim). Bunlan da 'balanız" anlama gelen "bn." ile işaretledik. Me¬
sela: axaftin L. bn. peyiftın, xeberdan. gibi.
Kürtçede çok değişik lehçe, ağız ve şive var. Bunun için sinonim¬
ler yarımda homonim olarakta çok kelime bulunuyor. Mesela: tos¬
bağa için kiso, kûsi, kwêsi, kisele, koku için bêhn, bihn, bin, bihn
ve daha niceleri. Bunlardan sadece birini kabul mecburiyeti ol-
22

madığmdan çeşidi formlarım da aldık.


Bütün fiil kökleri bolü (/) ekiyle mastanndan aynlmışür. Kürtçe¬
de fiil kökü aym zamanda o fiilin di'li geçmiş zamanıdır da, böy¬
lece fiil bir defa çekilmiş oluyor. Ondan sonra parantez içinde fiil
şimdiki zaman ve emir haliyle iki defa daha çekilmiştir. Örnek:
bıjart/ın Lg. (dıbıjere, bıbıjere). = bıjart fiil kökü ve şimdiki geç¬
miş zaman hah, "in" fiil maştan, dıbıjere şimdiki zaman, bıbıjere
emir halidir.
Eğer fiil, isim fiil ise birleşik isim olsa bile bitişik yazdır. Örnek:
bar kırın Lg. barkırın N. vs.
ikinci kısım Türkçe olup Kürtçeyle izah edilmiştir. Bu sözlüğün
ilk baskısında bu kısım kısa ve karışıktı, kelimeler iyi izah edilme¬
miş ve sinonimler iyi sımflanmamışü. Fakat bu baskısında bunlar
çok daha tefferuath olarak tercüme edilmiştir. Kelime önlerindeki
bütün manalar 1, 2, 3, olarak maddelere ayrılmış ve en az bir defa
da cümle içinde kullamlarak misal verilmişlerdir.

Başarı ve mutluluk Kürt halkının olsun....

D. İzoli

29.9.1991-HoUanda
23

A. Erebi. KYSS. Komari Yekıüya


ant di anatomiye de. Sowyeti Sosyalist.
Aq. aqar (rûpışt). L. lêker.
ask. di leşkenyê de. Lari. lêkera arikar.
ast di astronomiye de. Lat Latini.
AY. Amerikayi yekbûyi. Lg- lêkera sergerandi (teper).
B. baneşan. Lh. lêkera hevedudani.
bio. di biolojıye de. Lng. lêkera negerandi (netêper)
Bj. bıjijki (tip). Lnk lêkera nekesani.
bn. birûhêr. m. mêza.
bot di botanikê de. N. nav.
bw. biwêj (terim). n. nêrza.
imi. biwêja lêkeri. Nh. navê hevedudani.
cox. di coxrafiyê de. Nhx. navê hevedudani ya xur-
D. dıraf, draf. debêj.
da. dengdar. Nk. navê kombêj.
de. dengdêr. Nne. navê nenêrbaran.
fels. felsefe dejnat. matematik. Nx. navê xurdebêj.
Fr. Frensi. NY. neteweyi yekgutû.
G. gelhe (mfûs). P. Persi, Fansi.
Ger. Germani, Elmani. rgd. rengdêr.
Ghk. gihanek. rgP- rengpişe (hoker).
Gr. Griki, Yewnani. S. Sorani.
Grm. gramer, rêzman. SB. serbajar (payitext).
H. hmdıkahi. sos. di sosyolojiye de.
hwd. her weki dm. Vq. veqetandek.
İng. İngılizi. X. xurde.
it İtalyani. Z. Zaza.
jeo. jeoloji de. Zm. zman, zunan.
K. Kurdi. zoo. di zoolojiye de.
kim. di kimyayê de. * tê pêşiya brwêj û biwêja
KSSF. Komari Sowyeti. lêkeri.
Sosyalisti Federal. /~ cihê rayê bêje digrre.
PEVNTVİSINA KURDİ DA KURTEBÊJÊN GIRING

(Kürt yazışmalarında kullanılan bazı mühim kısaltmalar.)


AA. Anadolu Ajansı. CUD. Cepheyi vatani demoqrati (yek jı
ABD. Amerika Birleşik Devletleri, bn. yekıtıya Kurdên lilraqê bû).
USA, AY. DDKD. devrimci doğu kültür dernekleri.
ADN. Allgemeiner Deutscher Nachrich- DDKO. devrimci doğu kültür ocakları.
ten. (ajansa Elmaniya rohelat). DDT. Dichlor-diphenyl, trichlor-aethan.
AFP. Agence France Press (ajansa çap- DİN. Deutsche industrie norm.
genya Fransê). DİSK. devrimci işçi sendikaları konfede¬
AID. Agency for international develop- rasyonu (ya tırkiye bû).
ment (rêkxirawi pêşveçûna navnetewi). DK. Dengê Kawa (komelek Kürden
AKSA. Assosiation of Kurdish student ab- tırkiye bû).
road (komela xwandekarani Kurd lı der- ECOSOC Fxonomic and social council
veyi welêt). (konseya abori ya koma neteweyên yek¬
ANK. Ajansa nûçeyên Kurdıstan. bûyi ye).
ANP. Algemeen Nederlands pers bureau. EEG. Europesche ekonomische gemein-
AP. Assosiated press (yek jı ajansa Amri- schaft.
kayi yekbûyi). FAO. Food and agnculture organization.
APA. Austria presse agentur (ajansa FBI. Federal bureau of infertigation
Awstinye/Nemsa yê ye). (rêkxirawi polisên dizi ya Amrikayi yek¬
AR-Alanzgari. bûyi jı bo navxwe ye).
ASEAN. Assosiation of south east asian FIFA. Federation intemationale de foot-
nations (rêkarawi dûgelên rohelati başûra ball assosiation.
asıyaye). FOLK. Folklor.
AY. Amerikayi yekbûyi. bn. USA. GESTAPO. Dmıa Hitler de isuxbaratê El¬
BBC British boadcasting Corporation (ra¬ manı bû"
dyo û telewizyona ingiliz e). GT. Greenwich time.
BENELUX. Belgie, Nederland, Luxem- Hwd. her vveki dm (vessaire).
burg (rêkxiraweke di navbera Belçiqe, Ho- IMF. international monetary fund
lendê û Luksembûrgê ye). (damızrandmeke navnetewi ye jı bona
BRD. Bundes Republik Deutschland (ko- dırafi).
mara Elmanıyayi federal). DXP. Kominist parüya Iraqê ye.
CA. Circa (zmanê Latini de di mana kêmû- INS. international news service.
zêde dıde). IOC. international olimpic commitee.
CACM. Central amerikan common mar¬ İRO. international refugee organization.
ket. İTO. international trade organization
CARICOM. Caribbean commonity and (rêkxiraweke bazargani ya navnetevvi).
common market. KAWA. rêkxiraweke çepên Kurd ya lı
CCCP. Soyuz sovyetski sotsialistiçeski re¬ tırkiye.
publik. KAJIK. Komeleyi jiyaneweyi Kurd
CENTO. Central treaty organization (rêkxiraweki Kurdên Iraqê ye).
(rêkxiraweki rojhelata navin a leşkeri bû KDP-L Kurdish demokratic party of Iraq.
ko lı dıji Kurd çêbû bû). KDP-L Kurdish demokratic party of iran.
CIA. Central intelligence agency (rêbora- KDP-T. Kurdish demokratic parly of Tur-
weke sixurên amrikayi yekbûyi ye). key.
COMECON. Councü for mutual econo- Kg. Kilaxram.
mic assistence (rêknrawi dûgelên sosyalist KGB. Kommisariat gosudarstvennoj bezo-
yaabori). pasinosti (rêlooraweke sixurên Sowyet in).
25

ÖP. Kürdistan işçi partisi. SEATO. South east Asia treaty organiza¬
KLM. Koninklijke luchtvaart maatschap- tion.
pij (hewarêgayi qraliya Holendê ye). SHAPE. Supreme headquarters allied po-
KOMKAR. Komeleyi karkerên Kurd h wers in Ewrope.
Elmamye. S.O.S. Save our souls (behre de işareta he-
KSSF, Kurdish student society of Europe. wariya navnetewi ye).
KUK. Kürdistan ulusal kurtuluşçulan. SS. Dema Hitler de leşkerê Elmaniya ne¬
KUK-SE. Kuk sosyalist eğUim örgütü. te bûn.
LSD. Lyserg saure diathylamid. STJNFED. Special united nations fund for
Mhz. Megahertz. economic development.
Mr. Mister. SWAPO. Southwest African pebple or¬
Mrs. Mistress. ganization.
NASA. National aeronautics and space TASS. Telegrafnoe agentstvo Soviyetsko-
administration. go soyoza (ajansa nûçe ya Sowyet e).
NATO. North Atlatic Treaty Organization TEE. Transeurope express.
(peymana Atlantika ya bakur). THY. Türk hava yollan.
NY. Neteweyên yekgırtû. TTKKO. Türkiye işçi köylü kurtuluş ordu¬
OECD. Organization for economic coo- su.
peration and development (peymana TKP. Türkçe kominist partisi.
hevkari û abori ya navnetewi ye). TKSP. Türkiye Kürdistanı sosyalist parti¬
OEED. organization for european econo¬ si, bn. PSKT.
mic cooperation (yekıüya hevkanya T.N.T. Trinitrodoloul trotyl.
Ewropiyan e). TRT. Türkiye radyo televizyon kurumu.
OPEC. Organization of petroleum expor- UFO. Un identified flying object.
ting countries. UK. United kingdom (qraliyeta pêkanina
ÖY. Özgürlük yolu (rêkxiraweki Kürden ingiliz û Skoçyayê ye).
Tırkiyeye). UKO. Ulusal kurtuluş ordusu (paşê bû
PASOK. Partrya sosyalista Kurd (rêkxira- PKK.).
weke Kurdên Iraqê ye). UNO. United nations organization ( bı
PKK. Partıya karkerên Kurdıstan. Kurdi: NY ye).
PKKK. Paruya keda koministên Kurd! UNAC United nations aid to children (ta
PPK-K. Paruya pêşengê karkerên niha tu mınaleke Kurd jı wan alikari nediti
Kurdıstan. ye).
PSK. Partıya sosyalista Kurdıstan UNESCO. United nation ecucational
(partiyeke lı Iraqê ye). scientif ic and culturel organization.
PSKT. Paruya sosyalista Kurdıstan lı UNICEF. Üniten nation international chil-
Tırkiye. drens emergency fund.
PSKT-RW. Pskt-roja welat. UNSC United nation security council.
PGDK. Partıya geli demoqrati Kurdıstan. UPL United press international (ajanseki
PTT. Post Telefon Tebcraf . Amrikiye).
PUK. Patriotic union of Kürdistan. UPU. Universal postal union, union postal-
RA. Riya azadi (Kurdıya "özgürlük yolu" le üniverselle (yekıtıya posteyên navnete-
ye). vveyi ye).
RAF. Rote armee fraktion. USA. United State of America (bı Kurdi:
RAF. Royal air force (hewarêgayi ingiliz AY. ye).
e). ÜSAF. United states air force.
SALT. Strategic anns limitatıon tables USIS. United states information service.
(Usersekınandına kêmkirina çekên strateji USSR. United of socialist sovyet republics.
ne). WB.Worldbank.
SABENA. Societe ananyme Belge dexploi- WC Watercloset (W.C.) tûwalet
tation de la navigation aerienne (hewarê- YHK. Yekıüya hunermendên Kurd.
gayi Belçiqayê ye). YNK. Yekıtıya nıştimani Kurdıstan.
SAPA. Suid Afrikanse pers assosiatie YRK. Yekıuya rewşenbirani Kurd.
(ajansa Afriqayi başûr).
KURDI-TIRKI
A N. 1. Kürd alfabesinin ilk harfi olup, N. iktisat bilimi.
uzun sesli ve dudakların açılışı ile gırt¬ abûri İV. 5. An. abori.
laktan çıkar. 2. hayret ve nida işaretidir. abzûng N.bnw/z&ng.
Mesela: a! çiqas xweşe! B. a! nede güzel¬ aciz rgd A aciz, çaresiz, güçsüz, zayıf. /.
dir! 3. cins edatı olarak dişilik anlamı ver¬ bûn L. aciz olmak, bıkmak, usanmak. * jê
ir, mala mın, deşta mûşê, keça bedevv. aciz bûn. bw. bir şeyden bıkmak, rahatsız
4. Bazen çoğul eki olur. welatê kurda, olmak, acizlenmek. /_ i N. acizlik,
alile hespa gibi. 5. maddelerin fıkra ve bıkkınlık. /- kırın L bıktırmak, rahatsız
bendlerini gösterirken ilk sırayı alır. etmek. * aciz û hızni bûn bw. aciz ve hü¬
ab. bn tebax. zünlü olmak, bn zwir, ecız.
aba N. m kalın kumaş, maşlah. acur 1A'. kiremit./- pêjN. kiremit pişirici¬
abadin rgd ölmez, ebedi, sonsuz. si. /_ peji N. kiremit yapımı.
abajur A'. Fr. lamba siperi, abajur. acur 2 N. m bir cins salatalık, acur.
abal 1.JV. fikren dönüş. 2. geri dönme, me¬ adab A'. A usul, adet. * adabê mıaşeret
sela dininden dönme. 3. rgd dönme kim¬ bw. adet ve terbiye kaideleri, bn edeb.
se. /_ bûn L. geri dönüş. ada A'. budama. /_ ku-uı L budamak. /_
abanoz A'. P. abanoz ağacı, boL Eben- kiri rgd budanmış, bn. ade
aceac. adan 1. A'. süt ürünleri. 2. besin, gıda. 3.
abeginc N. n cam, billur. rgd verimli, doğurgan.
abıd N.rrıA 1. dua eden, dindar kimse. 2. adani 1. rgp. sütsel, süte ait. 2. A'. bereket,
rgd. sofu. /_ ane rgp. abitçe bn cbd. ilkah verimi.
abide N. abide. adar N. m. Mart ayı. * adar e, dew lı dar e
abinc A'. m. nargilede suyun içine giren bw. tercümesi mart geldi, ayran askn/a
boru kısmı. geçti ise de mecazi anlamı kıştan kurtu¬
abis N. Gr. cac okyanusların çokderin ve lup bolluğa girildi oluyor.
güneş ışığının erişemediği bölümü, bn adarık A'. mart ayında çıkan ve arapçada
nax.
zuhir denilen bir ot.
abone N. Fr. abone. /_ man N/ı abone ade L A'. ısıran böcekler, ısırgan böcekler.
olan kişi. 2. şirret. 3. sırnaşık, can sıkan şey veya
abor N. m 1. kalıntı, iz. 2. geçim, gerekler. kimse, bn adu.
/_ bûn L idare olmak. * ez bı meh- ade 2 A'. budama. * ade kırın Lh ağaçlan
mangıya xwe abor dibim bw. ben budamak, bn dapitın.
maaşımla idare olurum. /_ kırın L idare ade 3 A'. yabani otlar, bn kax, aşêf.
etmek. * halın abor kırın bw. idare olun¬ adem A'. m 1. adam, insan. 2. Hz. Addem.
mak. * abor û rûnıct bûn bw. mal ve şe¬ /_ i rgd insana ait, insan olanlar. /_ za/zad
ref sahibi olmak. N. insan oğlu.
aborand/ın Lg (dıaborine, bıaborÜK) 1. adenit N.Fr.Bj. lenf düğümleri iltihabı.
idare elınek, geçindirmek. 2. salım (ejyü, adese N.A mercek, adese.
mal). adet A'. m. adet, töre, alışkanlık. /_ bûn L
abori N. m ekonomi, iktisat, geçim. * ab- adet olmak. /-J rgd mûtad, alışılmış. * jı
onya xwc xweş kırın bw. geçimini dü¬ adete der bw. alışanın dışında, adetten
zeltmek, geçimini yoluna koymak. * dışarı. * cw lışl lı günde me adet nebûye
aborıya zanısti bw. bilimsel ekonomi, bi¬ bw. köyümüzde öyle bir adet yok veya
limsel iktisat. * zanıstıya abori bw. eko¬ adet olmamış. /_ peresi rgd muhafaza¬
nomi veya iktisat bilimi. kar. /_ i A'. muhafazakarlık.
aborinas N. bn aborizan. adey ! B. S. haydi!, devam et.
aborizan N. iktisatçı, iktisat bilimcisi./- i
adıl 28

adıl rgd adil, haksever. I-ant rgp. hakça, berdar, bilen./- bûnZ. haberi olmak, bil¬
adilce. gi sahi bi olmak. /_ dar rgd haberdar, bilgi
Adlyan N. Adiyan, Bervari ilçesi hal¬ sahibi. /- dar bûn L. uyanık olmak, dik¬
kından bir kabile. katli davranmak. * xurt bısekın, derdo-
adi rgd adi, basit* kesen adi bw. aşağı, ba¬ ra xwe agahdar be! bw. cesur ol, etrafına
sit kimseler. dikkat et, mukayet ol. /_ dar kırın L ha¬
adode N.m 1. baston ucuna geçirilen ma¬ ber vermek, bilgilendirmek. * te çıma ez
deni boru. 2. madeni yüksük. 3. okulda agahdar nekınnı bw. neden beni haber¬
öğrencilerin ellerine vurmak için dövme dar etmedin, bana bildirmedin?. * ez ko
sopası. nexwaş bûm mm bavê xwe agahdar
adres A'. Fr. adres, bn navnişan. lor bw. ben hastalanınca babamı haber¬
adu A'. 1. şirret. 2. sırnaşık, can sıkan şey dar ettim./_dariA'.m. bilgi, informasyon,
veya kimse, bn adeL dikkatlilik. /_dari lı ser dewletan bw.
aero A'. Lm. hava, atmosfer. /_ batik A'. devletler hakında bilgi. * derheqa şer de
havada canbazlık. /_ dinamik A'. hava agahdarıya mm heye bw. savaş
dinamiği. /_ lojL A'. hava bilimi. hakkında bilgim var. /_ gêr/ker A'. haber
af N.A af, bağışlama. /_ bûn L bağışlan¬ veren, bilgilendiren./- nameA'. şahadet¬
mak, af olunmak. /_ kırın L affetmek, name. * bı agah û xeberdar bûn bw. bilgi
bağışlamak, bn ef û. borandın. sahibi ve haberdar olmak.
afaroz A'. Gr. hınstiyanlıkta bir kimseyi agahi A'. vahi, bilgi, idrak. * bıageh rgd
din dışında bırakmak için verilen ceza. müdrik, haberdar, idrak eden.
afat A 1. afet, tufan. 2. argoda çok güzel agıhand/ın Lg (dıagıhine, bıagıhine)
kadın veya çok becerikli erkek. An. afet. kısmak, tahdit etmek, sınırlamak.
aferide A'. bn afırandın. agn A'. m. 1. ateş. 2. atış, silah atışı. /_ ba¬
aferide 2 A'. mahluk. ran Nh bombardımP. /_ barandın L.
aferin B. N. yaşa, varol, şeklinde beğen ve bombardıman etmek, ateş yağdırmak. /_
taktir ünlemi, bn byi. baz A'. ateşle oynıyan, ateşle canbazlık
aferinek A'. m 1. karekter. 2. unvan. 3. eden. /_ bazi A'. ateş oyunu, ateş can-
eser bn berhem, karpêk. bazlığı. /_ ber A'. n ateşli silah. * ağır ber
aferinende A'. halik, yaratan. bûn bn agırtebcrbûn. /_ berdan L/ı
afet A'. Al. afet, bela. 2. rgd çok becerikli ateşe vermek, yangın çıkarmak, yakmak.
insan veya çok güzel kadın. /_ zade rgd * ağır bcrda dile mm bw. kalbime ateş
zarar-ziyan görmüş veya belaya uğramış soktu, yaktı beni. * wi ağır bcrda mala
kimse. xwe bw. o evini yaktı, ateşe verdi. * agır
afır A'. n hayvanlara yem verilen yalak, bı dile mın ket bw. ateş ciğerimi yaktı,
yemlik. kalbime ateş saldı. /_ bırNlı ateş düşürü¬
afırand/ın Lg (dıafırine, bıafırine) ya¬ cü ateşi kesici şey. * agıri bin ka bw. sin¬
ratmak, meydana getirmek, türetmek. * silik, samanın altından su yürütme./- çav
Xwedê em afinindin wê disa ji bıafıri¬ rgd yiğit ,atak. bn çavsor. /_ dadan Lh
ne bw. Allah bizi yarattı ve genede yara¬ ateş yakmak, tutuşturmak. /- dank Nx.
tacak. m ocak, mangal, ateşlik. /_ gch A'. ateş
afırandi A'. mahluk. olan yer, ateşlik. /_geş rgd hoşsohbet,
afiyet A'. m sağlık, afiyet. * afiyet be bw. neşeli. /_ geş kırın bw. 1. hararetli ateş
afiyet olsun, bn norşi. yakmak. 2. sohbeti koyulaştırmak./- gır
afiş A'. m. resimli duvar ilanı, bn scywan. rgd 1. kolay tutuşan, ateşienebilen. 2. A'.
afrandêr 1. rgd yaratıcı, meydana geti¬ yamçı madde. /_ gırhn L ateş almak,
ren. 2. A'. yazar, bn nvisar. ateşlenmek. * mala wi ağır gırt bw. evi
af ret A'. A kadın. ateş aldı, tutuştu. /_ gur rgd bn agırgeş.
afriqe A'. Afrika kıtası. /_ yi 1. A'. afrikalı. /_ i rgd ateşli, ateşe ait, ateş rengi. /_in
2. rgd Af rikaya ait. rgd 1. ateş oÊan yer, ateşli şey. 2. volkanik.
af lawe A'. m 1. tava, 2. leğen. 3. ibrik, bn * çıyaye agırin bw. 1. yanar dağ, volkan.
meşine, aman. 2. ağn dağı. * ağır ketin bw. ateş düşmek.
agah A'. 1. haber, malumat 2. rgd. ha * ağır kete mala mm bw. evinle ateş düş-
29 ajol/ın

tü/tutuştu. /_ kırm L ateş etmek (silah rı iV. intibak, uyum./- bejA'/ı An. rnıtnb.
için) ateşlemek. 2. ateş koymak. * ağır ahesle rgd P. yavaş, bn hêdi.
kırın dile mın bw. içime dert ettiler. * ahên A'. 1. ilenme, beddua. 2. özlem ve
ağır x ıstın dile mın bw. kalbimi yaktılar, ızdırap çekme. * ahên kısandın bw. ah,
içime dert ettiler. * ağır bı cüen mm ket çekmek, ilenmek. * ahcn lê kırın bw.
bw. elbiselerim ateş aldı, tutuştu. /_ kuj A'. beddua etmek, bn axin.
n ateş söndüren, itfayiyeci. /_ kujin A'. L ah ix sonektir, türkçede İlk, lük ekleri ye¬
ateşi söndürmek. /_ Uz A'. bn agırbaz. /_ rine geçer, mes: germahi sıcaklık, ser-
mend A'. ateşli (negatif veya pozitif hali). mahi soğukluk vs. bn ayi.
/_ nak rgd ateşli, yanık, ateş gibi, ateş ahize N.A telefonun alıcı cihazı.
rengi. /_ ok (agvmok). N. rgd fitneci, fe¬ ahtapot A'. Gr. ahtapot, sekiz ayaklı bir
sat./- parêzN.Lh ateşe tapan./- parêzi deniz hayvanı, zoo. Octupus bn heştpê.
A'. ateşe tapma, ateşperestlik. /_ perest ahû N.P. ceylan An.xczal,ask.
rgd Nh. ateşe tapan, zerdûştilik, bazı yer¬ Ahûramazda A'. canlılar anlamına gelen
lerde yezidüere de denüir. /-peresti bn bu eski kelime Zerdüşti dininde büyük
agırparezi. * ağır pê ketm bwL yangın tanrı.
tutuşması, yangm çıkmak. * ağır pê xı- aıdand/ın Lg (dıatdine, bıaıdine)
stm bwL ateşi yakmak, ateşlemek, tutuş¬ karıştırmak, iştirak etmek.
turmak. /_ p\j A'. volkan. /_ songi A'. aidat A'. m aidat, gelir, bn barbû.
itfaiye. /_ solm L. ateş yakmak. * ağır aıl rgd 1. dargın. 2. yanılan.
şewitandin bwL ateş yakmak. /_ adi rgd danlmış, küskün.
tennrandın Lh ateşi söndürmek, bn aj A'. bitkilerde bir yıllık sürgün, genç çu¬
ağır vemırandın. * ağır teber bûn bwL buk, bn çaw.
içine ateş düşmek veya içine kurt olmak, ajal A'. 1. sürü, küme, gurup, zümre. 2. ka¬
argoda tutuşmak. * ağır û alav bw. ateş labalık, güruh.
ve alev. * ağır û şemal bw. ateş ve çira, ajan A'. Fr. ajan, ihbarci. bn sixur.
ateş ve ışık. *agır ûxurriiw. ateş ve alev. ajans A'. Fr. 1. haber kurumu. 2. ticaret ku¬
/_ van Nh ateşçi, fabrikalarda ocak işçi¬ rumu kolu.
si. /_vekuj Nh itfaiyeci, bn agırkuj. /_ ve- ajawc A'. m 1. rahatsız etme/olma, can
kuştın Lh ateşi söndürmek, bn ağır sıkıntısı. 2. kalabalık, ayaklanma. /_ gêr
temırandın. /_ vemırandın bwL ateşi sinsi.
söndürmek. /_ vêketin bw. 1. Lg yangın ajegor rgd çok zayıf kimse, kuru ince. /-.
tutuşmak, ateş almak. 2. A'. ateşin tutuş¬ ki rgp. çok zayıfça.
ması. /_ vêşartin bwL ateşi saklamak, es¬ ajık A'. n 1. yabani badem. 2. küçük dal,
kiden kibrit olmadığı dönemlerde ateş, sürgün, bn aj
kül, kum vs. ile kapatılıp ertesi güne ka¬ ajıni/n Lg (dıajımne, bıajaüne) 1. dişleri
dar saklanırdı. /_ vêxistin L ateş yak¬ kürdan vs. ile karıştırmak, diş veya ke¬
mak, çakmağı çakmak. /._ xane Nh 1. miğe iğne yapmak. 2. diş veya kemiklerde
mabet. 2. ateş ocağı, bn agırgch. * agır sızı sızlamak.
xevde kırın. bw. ateşi söndürmek. * ağır ajine A'. ırı taş çekici.
xevde çûn bw. ateşin sönmesi. /_ xweş ajne A'. suda yüzme, yüzücülük./- ber Nx.
rgd sevimli, cana yakın, sempatik. * ağır ) azücü. /_ beri A'. yüzücülük, yüzme sa¬
xweş kırın bwL 1. sıcak ateş yakmak. 2. natı. /_ beri kırın /.yüzücülük etmek. /_
sohbeti koyulaştırmak. * ber ağır bw. geh Nx. yüzme yeri. /_ ker A'. yüzücü. /_
ocak başı. * çûn ber agıre yeki bw. kız kırm L. yüzmek, yüzücülük etmek. *
istemeye gitmek, bu fiil için böyle denir. ajnê h ser pışte bw. sırtüstü yüzmek. *
agırdız A'. kav, çakmak taşı ile kullanılan ajne keran bw. eşek yüzmesi veya acemi
kav. (Erivan Kürtçesi). bn pişo. yüzücülük. * ajnê qulancê bw. kulaç yüz¬
agıre N.n frengi. Bj. Syphills. mesi, bn sobedari, melevani.
ah! A acı veya keder ünlemi. ajo N.l.sürücü(yük,arabaveyahqyvan).2.
aha! B. işte, anal gece otlatmasL
aheng A'. n L ahenk, düzen. 2. harmoni, ajodan A'. An. şevin.
melodi./_dar rg(iahenkli,düzenli. /-da ajot/ın Lg (dajo, bajo) 1. sürmek, ekmek. *
ajotvan 30

zevi ajotın Aıv. çift sürmek, tarla ekmek. alarm A'. Fr. it. alarm, yardım istemek. An.
* genim ajotın Aıv. buğday ekmek. * ker hawar.
ajotın bw. eşek sürmek. * hesp ajotın bw. alası/ı n Lng. (dialêse daddêse, bialêse balê-
at sürmek. * ercbe ajotın bw. araba sür¬ se an dalêse). yalamak. * lu dcvê xwe
mek. 2. yürütmek. * karê xwe dajoyi bw. bialêse/balcse bw. ağzını yala. * bmê
işini yürütüyor. 3. hücum etmek, tencıkan alastin/dalêstin bw. tencere
saldırmak. * ajotın hundur bwi içeriye, dibini yalamak, etek öpmek. * deste xwe
meskene hücum etmek, içeriye girmek. * alastin/dalêstm bw. ellerini yalamak. *
ajotın ser tnvL üstüne yürümek, birine pısing pencıkcn xwe dıalesi Aıv. kedi
saldırmak. tırnaklarını yalıyor.
ajotvan Nhx. sürücü, şoför. /_ vani A'. sü¬ alav A'. An. alet, hacet, pcrgal.
rücülük, şoförlük. alav " A'. alev, ateş alevi.
ıjût A'. çığlık. alay A'. n alay (askeri) bn hez .
ajûl/ın Lng (dıajû, bıajû) çığlık atmak, alaz Lng. kastetme, niyetlenme.
haykırarak çağırmak. Al han A'. rgd Arnavut. /- iye A'. Arna¬
akademi A'. Gr. akademi, yüksek okul. vutluk./- i N.rgd Arnavut, Arnavutlu.
akam A'. S. son, baki kalan. albüm N.Lat. albüm.
akasıye A'. Gr. akasya ağacı. bot. Robinia alek N.aru.bngep.
pscudoacacia. alem A'. m. A alem, dünya, cihan, halk.
akimilator N.Fr. akünıülatör. alet A'.n./lalet, cihaz, bn pêwcng.
akord N.Fr. 1. akort. 2. müzik aletlerinde Alewi N. rgd. Alevi, Alevi mezhebinden
ses ayan. /_ kırın L akort etmek. olan kimse./- ti Alevilik.
akordiyon N.Fr. akordiyon. alênc A'. hayvanlara sabah kahvaltısı. * pc-
akrobasi A'. bn caııi.v.zi. zê xwe rakır alcncê Aıv. hayvanlarını sa¬
aksesûwar A'. Fr. yedek parça, bn bah otlağına kaldırdı.
hcsincaw. alıf A'. n yem, hayvan yemi. /_ andın L.
aksiyon A'. ing. iş, faaliyet, etki, tesir. yemlemek, bn atılandın.
aktiniyûnı N. Gr. kim. atom ağırlığı 22 Alıkan A'. Alikan, hizanda yaşıyan ve
olan radyoaktif bir element, sim Ac çoğu göçebe olan bir Kürt aşireti.
aktivizm A'. Fr. etkincilik. alıqand/ın Lg (dialiqijK, bialiqine) asmak
aktör N.Fr. aklör. A«.dalcqandın.
aktris A'. Fr. aktris, tiyatro veya sine¬ ali A'. n yön, yan. /_ bûn L taraftan ol¬
malarda kadın oyuncu. mak. /_ gır Nx. taraftar, arka çıkan. /_
aktûalite A'. Fr. aktüalite, günün olayı, gırtın bwl birini desteklemek, taraf tut¬
güncellik, bn rojane. mak. /_ gor bn. selin. /_ ki rgd bir taraf.
aktüel rgd Fr. aktüel, güncel, şimdiki, bn * xwe dan aliki Aıv/. uzaklaşmak, bir ke¬
rojane. nara çekilmek. * aliki ve bûn rgp.
akupunktur N. Lal. ing. cildin belirli yer¬ dağılmak, bir tarafa geçmek. * aliki ve
lerine iğne yapılarak yapılan tedavi. kırın dağıtmak, bertaraf etmek. * ber bı
akustik A'. Gr. fizikte ses bilimi, kapalı bir her aliye ve bezin bwL her tarafa koş¬
yerde seslerin dağılma şekli. mak. * bı aliye me de Aıv. bizim taraflar¬
akvarıyûm A'. LaL akvaryum. da. * jı aliye dm rgp. diğer taraftan,
al A'. Artalal bundan başka. * alı de çûn. rgp. yaklaş¬
ala l A'. m bayrak. /_ dar A'x bayrakçı. /_ mak. /_ negır rgd tarafsız, nötr. /_ negıri
gir Nx. bayrakçı. /_ hılgır A'. bayraktar. A'. tarafsızlık. An. la, layen, hêl, pi, leref.
/_ keş A^ bayrağı taşıyan, sancaktar. Alilleq İran ve Irakta Hz. Aliyi Aİlah ka¬
ala rgd A üstün, yüksek kaliteli. bul eden bir tarikat ve mensubu. An. ka-
alal A'. güzel kokulu, kırmızı çiçekli bir kayi.
bitki. alik ^. An. ahi.
alan A'. yankı. allk 2 A'. bir cins serçe.
aland/ın Lg(dwline,btalme)sannak,am- ali/n l Lg (dıale, btale) birbirine geçirmek,
balajlamak, birbirine dolamak. karıştırmak. * diranê xwe dıale bw. dişle¬
alandi rgd bn pêçandi rini karıştırıyor.
31

ali/n Lng. (dıale, bıale) dönmek, tavaf et¬ ambar N.m ambar.
mek. amber 1. A'. amber. 2. rgd amber kokusu.
alisor A'. bazı yerleri kırmızı olan bir ar¬ ambûrin A'. m alet. bn hacet, alet
mut türü. amdagırti rgd genel, evrensel.
Aliyan A'. Aliyan, Nuseybin Cizre amêjen A'. 1. maden alışımı, halita. 2.
arasmda yaşryan bir Kürt aşireti. değersiz maddelerin değerli ile olan
alkol A'. Fr. alkol. /_ İlk rgd alkol düşkü¬ karışımı.
nü, alkolik. /_ lizm A'. alkolizm. ameliyat N.A 1. ameliyat, cerahi. 2. düş¬
Alman N.rgdm Alman, Almanyalı./- ya mana karşı hareket, eylem.
A'. Almanya. /_ i A'. 1. Almanca. 2. Alma¬ amenna N.A amenna.
na veya almanyaya ait. amentû A'. Amentü, Namazda okunan
alo! B.N. 1. telefonda ilk hitap. 2. Kürtçe¬ bir dua.
de Ali. Amerika A'. 1. Amerika birleşik dev¬
aloq AT.üntAn.behivok. letleri. 2. Amerika kıtası.
aloş A'. kaşınma, gidişme. /_ bûn L Amerikan A'. Amerikalı.
kaşınmak, gidişmek, bn xurln. Amerikani A'. rgd Amerikanca, Ameri-
aloz l rgd çürüklük, bozulmuş. /_ bar rgd kaya ait veya ügüi.
çürüyebilir, bozulabilir, /-kan rgd kar¬ Amcriqa A'. Afi Amerika.
maşık olma, renk değiştirme. /_ zi N. çü¬ amfibi A'. rgd Fr. yüzer gezer, bn bejavL
rüklük. * alozi bûye bw. çürümüş, amin A'. B. A tann kabul etsin anlamına
aloz 2 rgd haşin, haşin kimse. /_ bûn L. duaların arasında veya sonunda söylenen
haşin olmak. söz
altax A'.muhpir./_iA'. l.muhpirlik. 2. ih¬ amini A'. in güvenlik, emniyet. *amlmya
bar. xwe pê anin Aıv. bir şeye güvenmek. An
alternatif 1. rgd Fr. değişken. 2. A'. seçe¬ emin.
nek, çare. amir N.A amir, üst. * amiri hêz Nh. alay
alu A'. dişlerin kamaşması. /- bûn L kumandanı. /_ i A'. amirlik, üstlük. * ami¬
(dıran) kamaşmak, bn xidok. ri lıu Nh bölük veya tabur kumandam.
alû A'. anı 1. gudde. 2. Bj. bademcik. * av- amoj A'. m amca karısı. /_ za amca ço¬
sani alû A'. Bj. bademcik iltihabı. 3. bn cuğu.
alu, sekinin. amoj 2 A'. 1. talim, terbiye. 2. fikir, öğüt. /_
alûç Af.An.huik. gar Nlvc müşavir, öğüt veren. /_ garl
alûç l.rg(isiMndirik.2.A'. silindir, bn luq. Nlvc 1. öğüt, tavsiye. 2. pedegoji. /_ gen
alûçe A'. alıç, yeşü erik. Nlvc okul, eğitim yeri./- kar/n. Nhx. 1. fi¬
alûde rgd N. pisliğe bulaşan, batak, bn le- kir veren, danışman. 2. terbiyeci, pede-
we. gog. /_ kari A'. 1. danışmanlık, öğüt
alûle A'. m rgd dar sokak, yan sokak. verme. 2. terbiyecilik, pedegoji.
alûme 1. A'. duvarla tavan arasına ko¬ amonyaq A'. Fr. kim. amonyaq.
nulan kiriş. 2. A'. ant dişlerin girdiği ke¬ amper N.Fr. elektrik şiddet birimi./- me¬
mikler, damak. An. pıdû. tre Nh amper ölçer aleti.
alûs 1. rgd nazik, zarif. 2. sahte davranışlı. ampul A'. Fr. 1. elektrik ampulü. 2. ilaç
3. A'. m zarafet, süslenme merakı, çekici¬ ampulü.
lik, cazibe. anınız l A'. araç, alet, vasıta, vesile. * am-
alûze A'. esef, gam. razi raguhaztıne bw. ulaşım araçlan.
amade /gd. hazır, temin edilmiş./- bûn L amraz 2 A'. Grm edat. /_ i aşyani Nh tarif
hazır olmak. / bûni A'. hazırda olmak, edaü. /_ nasnayi Nh nefi edatı. bn. da-
hazır olmak. /_ kırın L. hazırlamak, em¬ çek.
rine sunmak. amûrsaz A'. tedrisatçı, borucu.
amadenebûni A'. gaybubet. amyar A'. 1. vasıta, vesait 2. vesile. *
aman A'. n. 1. tava, yemek kaplan. 2. kap- amyarc raguhaztıne Nh ulaşım ara¬
kacak. An. firaq, af tawe. çlan.
amanc A'.An.armanc an ' Ghk ya, veya, yahut, yoksa. * erê an
amas AT. iltihap, şişme. na Aıv. evet veya hayır. * dıçi an naçi? bw.
32

gidiyorsun yoksa gitmiyorsun? * an ji xar aşağıya indirmek.


Ghk. yoksa, veyahut, yahut, bn weya, ankor A'. An. gemilerde demir atmak.
weyaxûd, yan. anofel A'. Gr. anofel, sıtma mikrobu
an x. 1. yer veya mevki bildiren sonek. 2. taşıyan bir sivrisinek cinsi, zoa An-
çoğul edatı, mes: goman, malan, aşan, opheles maculipennis.
hespan. anonim rgd Gr. şirket, ortak.
analiz N.Gr. analiz, tahlil. /-kirini. ana¬ anormal rgd Fr. genele aykın, normal
liz etmek veya tahlil etmek. olmryan.
ananas A'. bir meyve, ananas, bol Brome- anot A'. Gr. pozitif elektrot.
iiaceae. ansiklopedi A'. Gr. ansiklopedi.
anarşi A'. Gr. anarşi. /_ st rgd anarşist. /_ antaq A'. mevzi, pusu.
zm A'. anarşizm, bn sêlûbêl. Antarktika A'. cax. güney kutup kıtası,
anason A'. Gr. anason. An. hebosan, ra- Antartika.
zyane. anter A'. l.atsineği.zoo.Tabanus.2.Arap
anatomi A'. Gr. insan, hayvan ve bitkilerin edebiyatinda bir kahraman. 3. bir Kürt
beden yapısı ile birbirleine olan ilişkileri¬ sözlük yazannın soyadı "Musa Anter'
ni inceliyen bilim. antên A'./rr.anten.*antcnasehkırıneA'.
andêr rgd soyka. * andêri isotê çiqas ji otu. dokunaç, bazı böcek ve tipi hayvan¬
lûj e! bw. soyka, biber nekadar da acıdır! larda alnının üstünde olan anten şeklin¬
ane x türkçede 'gibi' şekli veren soneklin deki bıyıkları.
Mesela: cejnane, merdane,feqıyane. bn anti rgd Gr. karşıt. An. dyraber.
yane. antibiyotik A'. Gr. antibiyotik.
anekonda A'. bir cins boa yılanı. antidot A'. bn panjehr.
Anglosakson A'. Anglosakson, ve 6. an lika A'. rgd. Lal. antika, eski eser.
asırda Ingiltereyi işgal eden German antipali A'. Gr. antipati. An. nq.
ırkından kabileler. antreman A'. Fr. sporda hazırlık, idman.
ango Ghk. dçl.o halde, şu halde, yani. 2. An. nicşq.
veya, yahut. antrenör A'. Fr. sporculan yetiştiren kim¬
anına rgp. şimdi, hemen. se, antrenör.
amx A'. Kars İğdır taraflarında türkçe antrepo A'. Fr. gümrüklerde ticaret eşy¬
olarak Tdrf it' dediklerini duydumsada bu asının konulduğu yer.
baharatın esas türkçesini bulamadım. antropoloji A'. Gr. insanbilimi.
Reyhan kokusunu andırır bir ot. Tunceli ap A'. n amca. * ap û bırazi Aıv. amca ve
Bingöl havalisinde çok kullanılır. yeğen (kardeş çocuğu). * xwannê de ap û
ani/ın Lg (tine, bine an weyne) getirmek, bırazi di şer de xal û xwarzi Aıv. yani yer¬
taşımak. * anin ber Lh önüne getirmek. ken amca ile yeğen kavgada dayı ile
* anin cıh Llı yerine getirmek. * anin yeğen tutkun oluyor anlamında deyim,
der Aıv. çıkarmak. * anin dine bw. dü¬ fakat bazı şivelerde tersini de kullanıyor¬
nyaya getirmek, doğurmak * anin hev lar.
Aıv. birbirine yaklaştırıp birleştirmek. * apa A'. m hala, bibi. An mcL
anin hole bw. meydana getirmek. * anin apansid A'. Fr. kör barsak, apandisit.
şundê Avv. yerine getirmek. * anin û apartıman A'. Fr. bir kaç katlı binanın
birin Ah1. L getirip götürmek. * vvan lı ser daireleri.
mescleyeke pıçûk, hev u du anin û apılk (aptlka) N. yün ipliği yumağı, bn
birin Aıv. onlar küçük bir mesele için bir¬ gılok.
birlerini uğraştınp durdular. * bı hev re apınci A'. kürk.
anin beraber getirmek. * bı xwc re anin apostrof A'. Gr. tepeden virgül olan harf¬
Aıv. beraberinde getirmek. * jı hev anin ler, bn kırten.
bw. ayırmak, sınıflamak. * jı hev anin der apler rgd deli. /_ i A'. delilik, bn din.
Avv/. birbirinden ayırmak, ayıklamak. * bı aqar A'. n alan, yüzölçümü. * aqara
xwc re anin Avv. beraberinde getirmek. * Kurdistanê 520. 000 km2 ye Aıv. Kürdi-
ba hat baran ji jı xwe re ani Aıv. rüzgar stan'nın yüzölçümü 520. 000 km dır.
geldi fırtınayı da beraber getirdi. * anin | aqU A'. A akıl, us. /_ ane rgp. akıllıca. /_
33

mend rgd akıllı. /_ sıvık rgd akılsız, arena A'. Fr. arena, boğa güreşlerinin
akıldan noksan, hafif meşrep. /-smkiA' yapıldığı yer.
akıldan hafiflik. * aqü û hış bw. akıl ve arengi N.Bj bir hastalık.
şuur. * aqü û feraset bw. akıl ve anlayış. areometre A'. Gr. srvı ölçer aleti.
* aqd û kemal Aıv. akıl ve olgunluk. * aqıl arêx A/.Ansıng.
û marifet Aıv. akıl ve marifet * aqü û argışti A'. 1. şah. 2. Urartu kürtleri dilinde
sewda Aıv. akıl ve sevda. imparator.
aqıt N.n. pekmez, ağda. An dıfs, moti. argo N.Fr. argo, halk dili.
aqi A'. bir ağırlık ölçüsü. An, weqL argon l N. piyano, bn. piyana
ar A'. kenarlari 10 metre olan bir alan öl¬ argon 2 A'. ateş rengi
çüsü. argon 3 A'. Gr. L havada % bulunan renk¬
ar A'. ateş. An. ağır. siz, kokusuz, tatsız bir gaz. 2. bir kaynak
ar 3 N.A utanç. * ar û heya Aıv. ar ve haya. çeşidi.
Arafat A'. A 1. Mekkede bir dağ. 2. Cen¬ argonot A'. bio. 1. sedefli deniz helezonu.
netle Cehennem arasındaki meydan. 2. bir Yunan mitolojisi.
aram lN.m. sabır, istirahat, rahatlık, din¬ argûşk A'. Bj. bademcik. /_ ketin A'. ba¬
lenme. * kevnrê aramê. sabır taşı. An demcik iltihabı.
sebr. arif rgd A arif, bilgin./- ane rgp. bilgiççe,
aram 2 A'. P. huzur, sükun Aw. /_ bexş rgd arifane.
'nuzur verici. /_ i A'. sükunet, huzur. * arıhand/ın Lg (dıarthme, btariuhe) in¬
an m gırtın Avv. 1. nefes almak, din¬ citmek, ızdırab vermek, bn arandın, ze-
lenmek. 2. sabırlı olmak. * aram !ê ry andın.
bırrin Aıv. huzurunu kaçırmak, rahatım arımand/ın Lg (btanmine an banmine,
bozmak. * aram negır rgıi sabretmiyen, dıarunine) dinlendirmek. * xwe an-
bir yerde kazık tutamayan. * aramgehi mandın Aıv. istirahat etmek, kendini din¬
dawi Aıv. rahmetlik olmak, son huzur anı. lendirmek.
/- xane A'. huzur evi. armand/m Lg (dıarmine, bıamune) bn
aram 3 A'. rgd sakin. arıhandın.
aran A'. çöl. arıni/n Lng. (dıarine, btarme) incinmek,
aran 2 A'. elem, acı, sızı. ızdırap çekmek.
arand/ın Lg (dıarine, bıarine) incitmek, urıng A'. koyun ve keçüerin tamamına ve¬
acı vermek. * dile mm mearine Aıv. gön¬ rilen ad.
lümü incitme, bn arınandın arız A'. sonradan olan, yeniden olan. /_ i
araq A'. n rakı. /_ xur rgd ayaş. rgd geçici, eğreti.
araşite rgdbnxemilandL arıza N.A arıza.
arast rgp. doğrusu, gerçekten. ari 1A'.m.yardım./_karA'.rg<iyardrmcı,
araste A'. An araşite. muavvin./- kari A'. yardım./- kari kırın
arast/ın Lg (darêse, barêse) süslemek, do¬ L yardım etmek. * arikari xwastin bw.
natmak. yardım istemek, imdada çağırmak. *
arasti rgd süslü, donanmış. halın arikarıye Aıv. yardıma gelmek. *
arav A'. /n bulaşık suyu. arikanya peşin Aıv. ilk yardım. /_ kırın
arayışt A'. süs, ziynet. L yardım etmek.
arc A'. bambu bitkisi. ari A'. m. küL ateş külü.
arçen A'. ant çene kemiğinin kulak ci¬ ari 3 A'. rgd Kürtlerin mensup olduğu et¬
darına birleştiği ucu ve yeri. Mesela sakız nik gurup. An arimjad.
çiğnerken burası çabuk yorulur. arife A 1. rgd ilk. 2. A'. arife günü.
ard A'. n un. /_ avêj Nh değirmende unun arik A'. tavan.
çıktığı yer. /_ emışar ATÎ hızarcı talaşı. arile rgd kadın tipi erkek.
inarvan. Arimjad rgdN.Âıyen, Ari ırkından olan.
ardık A'. 1. irmik. 2. ağaç talaşı, ardak. * aristokrat rgd Gr. soylu, asil ./_ i A'. soy¬
ardık! bûn L. ardaklanmak, ağaçlarda luluk, asalet unvanı.
mantarsı çürümek. arişen
ardû A'. yakıt A'. 1. moral, maneviyat 2. rgd.
Arjantin! 34

manevi. laylaştırmak. An hêsan.


Arjantin! A'. arjantinli veya o dilden veya asansör A'. Fr. asansör.
soydan olan. asaw N.Bj. şişkinlik, ur.
arjıng A'. çırpı. An hej, hejık. asayışt A'. P. sulh, asayiş. /- perwer A'.
arkeoloji A'. eski eser bilimi. barışçı, sulhsever. An aşıti.
arkeolox A'. Gr. kazı bilimci. arxavk A'. su, un, yumurta ve şekerden
arkisk N.bnkuisk. yapılan bir çörek.
arkork A'. maşa, fınn küreği. asbest A'. Gr. ateşte niteliği değişmiyen bir
armanc A'. m. hedef, amaç, gaye, fikir. * mineral, asbest
em geniştin armanca xwe Aıv. hede¬ asetilen N.Fr. kim hidro karbonlu bir gaz.
fimize ulaştık, gayemize erdik. * güle da- asê l.rgi asi, başkaldıran, dik kafalı. 2. A'.
vepn armancê Aıv. hedefe kurşun cooc uçurum, dik kayalık. /_ bûn L muak-
sıkıyorlar. * armanc û daxwaz Aıv. gaye vamet etmek, karşı gelmek, isyan etmek.
ve istek, hedefi ve arzusu. /_ geh Nx. müstahkem mevki, kale, hisar.
armûş A'. m. üzüm çöpleri, üzüm posası. /_ kırm L. 1. isyana teşvik veya isyan ze¬
Arnawûd LN-rgii bir devlet 2. bu devle¬ mini hazırlatmak. 2. kuvvetlendirmek,
tin mensubu. /_ i Arnavutça. An Alban. tahkim etmek.
arnêsk A'. dokumacılıkta yumak yap¬ asfalt Fr. asfalt.
maya yarar destek. asdt lN.n ara. mide.
arok A'. bir cins köfte. asık 2 A'. ceylan. An xezaL
arovmgo A'. çocuklar tekerlemelerde asimin A'. 1. pipolara takılan çubuk. 2. ya¬
oyuna başlarken bunlar gibi sözler uy¬ semin.
dururlar. Weki: aro vmgo pê qulmgo asm N. bn lıesın.
hale vl kete vL asiman N.m gök, sema.* çûn ser asima-
arpdjn A'. bn agırpg; "agir" içindeki nota na Aıv. göğe çıkmak. /_ i rgd 1. gök rengi.
bak. 2. cennetlik. An ezman.
arqü!/n Lng. (dtarqûe, biarqûe) tökez¬ asistan l A'. Fr. yardımcı, prof. yardımcısı.
lemek. An tdpeki bûn. An arikar.
arsenik A'. Fr. kim 5, yoğunluğunda, 400 asitan A'. bn hewş.
derecede gaz haline gelen bir element. asit N.Fr. kim asit.
OTn./tefcn.zernix. ashv A'. bela, felaket, afet.
arşım A'. nezle, grip. bn zekem, saw. ask A'.geyik./_ibozA'n.demirrenkıigey
arşm A'. 68. cm. lik bir ölçü birimi. ik. /_ i bengane Nh. çizgili geyik. /_ i
arşif A'. Fr. Gr. belgelerin saklandığı yer. misk Nh misk geyiği. /_ i cilewgir Nh ?.
artişok A'. enginar, bot Cynara scoly- /- i ren Nh ren geyiği. /_ i reş Nh kara
mus. geyik. zoo. Cervicapre.
artist A'. artist ask 2 A'. ceylan, bn asık.
arû A'. An.tırozi,xıyar. askaris A'. bir cins mayıs böceği, zoo. As-
arûng A'. An zerdalû. caris.
arûng A'. kaysı. An mışmış. asman A'. An azman.
aruz N.A aruz,bir şiir türü. asmanê dev A'. otu. ağzın üst iç tarafı.
arvan A'. 1. un. 2. A'. genel olarak un. An aso A'. 1. ufuk. 2. göz erimi. /_ geh A'*
ard. * eğer darê te stûre, arvanê te hür hattıbaala, son ufuk. /_ y L rgd ufki, hori-
e Aıv. zorun varsa kıymetin de vardır. zontal.
arvane l A'. dişi deve. aspirin A'. ir. aspirin.
arvane 2 A'. An dundul. aspur A'. yalancı safran, bot. Carlhamus
arxavk A'. yağ ve kavrulmuş undan tinctorius.
yapılan bir Kürt yemeği. asraq A'. n tavan. *lı ber asraqan Avv. ta¬
arzu A'. arzu, istek. /_ dar rgd. istekli. /_ van arası.
kêş rgd istekli, arzulu, /kırın Lh. iste¬ Astan l N. ast Satürn gezegeni. An
mek, arzulamak. Kewkeb.
asan rgd kolay, basit /- bûn L. ko¬ astan 2A7. bölge.
laylaşmak./- i A'. kolaylık./- kınn L. ko astar Af. n. elbise veya yatakların iç yüzü,
35

astar. de olmak. /_ parêz rgd sulhçu, banş ta¬


asteng A'. n 1. engel mani. mania. 2. raftan./- parêzi A'. barışseverlik, sulhçu-
dağlarda engelli yol. darboğaz. 3. rgd güç, luk. /_ perwer rgd barışçıl. /_ xwaz rgd
zor, engelli. /_ in rgd önleyici, engelleyici. barışsever, sulhçu. An haş.
astım N. n Gr. 1. zorluk, zahmet 2. A'. Bj. aşıyan A'. Annelin.
nefes darlığı hastalığı. aşina A'. rgd bilinen, tanınan.
astır A'. kıldan yapılan bir çeşit kilim. aşiret N.Abneş/a.
astronom N.Gr. gökbilimci./- iN. gökbi¬ asit A'. 1. heyelan. 2. çiğ. An şape.
limi. /_ ik rgd gökbilimle ilgili, astrono¬ aşkart A'. ispat.
miye ait. /_ not A'. asronot An stêr. aşkartın Lg (diaşkêre, biaskêre) ispat¬
astropikal rgd N Gr. tropikal bölgeye lamak.
yakın fakat daha yüksek enlemde olan. aşkıra rgd An aşikar.
asude rgdP. 1. tenha. 2. yalnız, rahat. aşti A'. An aşıti.
asûn N.n durum, vaziyet. aşûjm A'. m kazıl, dolu çuvalların
Asûr A'. Mezopotamyada eski bir devlet ağızlarım dikmek için ip. An şûpn, derz.
ve bu devletin halkı. /_ i A'. Asurlular, aşure l A'. Muharrem ayının 10. cu günü,
Asura ait, Asurlu. ekseri Alevilerde adet olan ve 1 çeşit
Asya Nmcac Asya kıtası./- yi rgd Asy¬ malzemeden yapılan bir tatlı çeşidi.
alı, Asyaya ait. aşure 2 A'. n ekmeklik yumuşak buğday
aş lN.bnhaş. cinsi.
aş 2 A'. yemek. /_ pêj Nx. aşçı. /_ xane Nlvc aşvan l A'. 1. değirmenci.
lokanta, mutfak. aşvan 2A'.kanncaaslam.zoaMyrmeleon
aş 3 A'. değirmen. /_ gêr Nx değirmen çe¬ formicarius. An pilopilo.
virecek kadar su. /_ ê agıri A'A. mekanik ateşe A'. Fr. ataşe.
değirmen. /_ ê avê A'A. su değirmeni. /_ ê ati N.bnfê.
bayi A'A. yel değirmeni. /- ê qehwc A'A. atlas A'. Gr. atlas, haritalar kitabı.
kahve değirmeni. * aş lê kırm N. L değir¬ atmosfer A'. Gr. hava tabakası, atmosfer.
mene hububat dökmek, /-gerandın L atom A'. Gr. atom. * bombeyi atom Nh
değirmen çevirmek, işletmek. * aş çûye atom bombası. /_ i rgd atomla ilgili, ato¬
tu pırsa çeqçeqokê diki Aıv. atı alan üs- mik.
küdan geçti anlamında atasözü. atûn A'. 1. kireç. 2. kireç ocağı. 3. kiremit
aş 4 A'. katı, kuşlarda yiyecekleri öğüten ocağı.
organ. av A'. m su. /_ berdan Lh su vermek, su¬
aşef A'. 1. nadas. 2. toprağı çapalama işi, lamak. * ava qilê A'A. mineral suyu, soda.
yabani otlan ayıklama. /_ kırm L 1. ça- * dan avê Aıvi suya gjnnek,suyu geçmek.
palamak, yabani otlarla savaşmak. 2. A'. * ava xurta serevraz ji dıçıt Aıv. yiğidin
ekinler arasmdaki yabani otlar. An kax, suyu yukan doğru da akar anlamında
kulbe. atasözü. /_ dahatın Lng. suyun çekilme¬
aşêfmalk A'. biçilen buğday tarlasında si/inmesi. /- daketın L 1. cezir. 2. suyun
artıklarla otlardan toplanan kalitesiz sa¬ alçalması. /_ dan L sulamak. /_ dank A'.
man. bakraç, su kabi. * av dayi A'. sulanmış. *
aşıfte N.rgdl. perişan. 2. hayat kadım. dcmên avdanê Aıv. sulama zamanlan. *
aşikar rgd. aşikar, açık, besbelli./- bûn L awayên avdanc Aıv. sulama şekilleri. * av
açıklanmak, ifşa edilmek. 1-iN.m. ale¬ derbaz bûn Aıv. 1. sudan geçmek, sudan
nen. /- kırm L. ilan etmek, açığa vur¬ öte geceye gitmek. 2. su sızması, suyun
mak. bir yerden geçebilmesi. * navlna me de
aşıq A 1. rgd aşık, seven. * aşiq û maşiq av derbaz nabe Aıv. aramızda su sızmıyor.
bw. 1. seven ve sevilen, aşık u maşuk. 2.N. /_ dêr A'. sulamacı. * avê de çûn Aıv. suda
kuzey lehçesinde bu kelime çingeneler gitmek, suda boğulmak. /_ gu-tın Lh su
için de söylenir. * wekl aşiqan h malan almak^u toplamak, su dolup taşmak. /_
diğeri Aıv. çingene gibi evleri dolaşıyor. ketm A'. L ağaçlara su yürümesi. /_
aşıti M/nl. banş. sulh. 2. rahatlık, huzur, kısandın Lh. su taşımak, su çekmek. * av
sükunet /_ bûn L. banş olmak, sulh için lê gerin bwL 1. su baskını. 2. bitkilere su
36

yürümesi, su bulaşması. /_ lê kırın Aıvi su ambaz AfAnenbaz.


dökmek, sulamak, banyoya sokmak, avegir A'.mkaya.
suyu bir şeyin üzerine dökmek, bir şeyin avejû rgp. An awejû.
veya kimsenin üzerine su dökmek. * av lê avend l.N. liyakat 2. rgd layik.
reşandın Aıv. bir şeyin üzerine su serp¬ avenos AfAnsisem.
mek. * av lê werdan bwL su ile çalkala¬ averû A'. 1. kavram. 2. A'. ant yüz, surat,
mak (kapkacak vs) için. * av h xwe kırm çehre. 3. ar, haya. An avrû.
bwl 1. su çimek, duş yapmak. 2. gusul et¬ Avesla A'. Zerdüşti dininin din kitabı.
mek. * bm av bûn bwL suyun altına gir¬ avevek A'. m. rgd bataklık.
mek, dalmak. 2. boğulmak, batmak. * avêjyar A'. atan, atıcı.
bmav kınn bwL batırmak. * av teki! avên MAnhaveyn.
kırın Avv/. 1. su karıştırmak. 2. şeriatsız avêr N.bnntse.
evlenmek. * av vexwann Lh su içmek. * aveı/ın Lg (daveje, bavêje) atmak, savur¬
av û çem Aıv. tüm su ve su kaynaklarım mak, yakasını sıyırmak. * avêtin dar bwL
anlatan bir deyim. * av û avahi Aıv. mal asmak, darağacına asmak. * avetın gırti-
mülk, kişinin varlık, konum ve konut¬ gehê Aıv. hapse atmak, kodese tıkmak. *
larını anlatır. avetın jer Aıv. aşağı atmak. * avêtm jor
ava rgd inşa, mamur. /_ bûn 1. Lh inşa Aıv. yukan atmak. * derew avêtm Aıv. ya¬
edilmek, mamur hale gelmek. 2. A'. imar¬ lan atmak. * kevır avetın Aıv. taş atmak. *
laşma, gelişme. /_ kırm L inşa etmek, xwe avetın bextê yeki Aıv. birinin bahtına
mamur hale getirmek. sığınmak, korunmak için birine sığın¬
avabûn N.Lnk. batmak (güneş, ayyılda vs. mak. * xwe avetın dereke Aıv. bir yere
). bn çûn ava. sığınmak. * avetın seri. üstüne atmak. *
avadan rgd bayındır. /_ i A'. bayındırlık. kılamek avetın ser Aıv. birinin üstüne
avahi 1. A'. m bina, yerleşik yer, inşa, inş¬ türkü yakmak. * avetın ser gund Aıv.
aat. 2. rgd yerleşik. * avahıya bıni/jcrin köyün üstüne atmak veya köyü mu¬
A'A. alt yapı. * avahıya jorin A'A. üst yapı. hasaraya almak. * êsker avête ser gund
aşvan A'. bn pilopilo. Aıv. asker köyü sardı yanı muhasaraya
ava jinê A'. abıhayat, hayat suyu, hayat ik¬ aldı. * avetın xar Aıvi aşağı atmak.
siri. avger Af su dolambacı. An gejık.
avani A'. yerleşen, meskun kimse. avgır 1. rgd su emici, su çekici. 2. A'. sün¬
avans N Fr. önceden verilen para veya ger.
pay. avgırti rgd su almış, sulu.
avareş A'. gözde karasu hastalığı. Bj. glu- avgırtın A'. L 1. su almak. 2. Bj. yaranın su
kom. alması.
avaspi A/. Bj. özde beyazsu hastalığı. Bj. avgir Af rgd yağmur suyuyla dolan ve
leukema. yazın kurumiyan göl.
avbeşink suyun borularla veya kanal
A'. avgiz rgd 1. yağmur sularının uzun süre
yoluyla dağıtılmış hali. kaldığı ve çabucak kurumadığı toprak. 2.
avcoş N.bnkûz. sulak arazi.
avda A'. tüy, kıl.Anpırç. avgon mavi, gök mavisi, deniz rengi.
avdan L (avdıde, avbıde) sulamak. /_ i A'. avgoşt A'A. m et suyu, et çorbası.
sulamak. avhılkeş Af. pompa. .
avde A'. bir cins iplik. avhılnuş A'. pompa.
avderge A'. suyolu. avık Af. meni, erkek cinsel tohumu.
avdest A'A. abdest /_ gırtın Aıvi abdest al¬ avır A'. An şerhan.
mak. /_ xane Nx. abdesthane, tuvalet. avıs rgd gebe, hamile. /-bûn Lh gebe ol¬
avdev A'. n tükürük. An xazL* av dev wer- mak, gebe kalmak. Lg gebe bırakmak.
dan L gargara etmek, ağızla su çalkala¬ avısand/ın Lg (dıavmne, bıavısine) gebe
mak. bırakmak, şişirmek.
avdêr A'. sulama yapan kişi. /_ i Af. su- avısin L 1. gebe kalmak. An avıs bûn. 2.
lamacılık. şişmek. An werunin, perçıvin.
avdonk A'. /net suyu. An don. avi 'A'. su rengi.
37

avi 2 1. rgd m sulak, suya ait. 2. A'. şebnem. avzelilk A'. Bj. böbrek sulanmasıyla vü¬
Anrewa. cutta beliren sivilcelere verilen bir ha¬
avfle rgd temiz. stalık ismi.
avin A'. tohum, meni. avzê l A'. Bj. apse, irinli yara.
avjen A'. rgd yüzücü. An ajneber. avzê 2 N.m. baharda doğan ve sonradan
avkeş A'.! saka, sucu. 2. pompa, su tulum¬ kuruyan su kaynağı. An çavkani, heko-
bası. ke.
avokado Afperse ağacı ve meyvesi. avzêl rgd m bataklık, çamurlu saha. An
avpalêV A'. filtre. An parzûn. werte.
avpnjên A'. 1. pülverizatör. 2. fıskiye, avzêmki rgd meçhul.
fışkırık. avzêr A'. yaldız. /-kırın ZA yaldızlamak.
avpdın Nh fıskiye. /_ in L fışkırmak, bn avzıverk A'. su dolambacı.
avp\jên. avziv Af gümüş suyu./- kırm Lh gümüş-
avplv A'. su terazisi lemek, gümüş suyuna batırmak.
avpivaz A'A m soğan çorbası. avzû A'. m. isim, şöhret
avpûnc A'. ekseri kıldan yapılır, uzun ve avzûmAfAnavzûng .
önü açık cüppe şeklinde işlemeli bir Kürt avzûn AfAnberezane.
giysisi, aba avzûng Mm. kayış tokası.
avrabûn A'. 1. med cezir. 2. sel kalkması. awa ' A'. hal, vaziyet
avreşandm Lg(avdıresine,avbtresine)su awa 2A'.l.tarz,biçim,sitil.2.grm.isimhali.
* bı vi awayl Aıv. bu şekilde. * bı awayi ko
avrej Nfın hela, abdest bozulan yer. bw. bu şekliyle, böylelikle. * bı çı awayi be
avrêjek A'. su püskürtücü. ji Aıv. her ne şekilde olursa, ne pahasına
avrejgeh A'. şelale. olursa olsun. *awayi tewandiAf Grm. is¬
avrêjk LM/n su meyili, çatı oluğu meyili. min çekilmiş hali. * awayi netewandi A'.
2. yüzey, sathi mayii. 3. rgd meyil. grm ismin çekilmemiş hali. * awayi xwe-
avrejne A'. An avbeşink. rû. A'. grm. ismin yalın hali. * çı awayi de
avrejt/ın Lng. (avdirqine, avbırıjine) su ye Aıv. ne haldedir.
dökmek, abdest bozmak. awan A'. rgd bozguncu, fitneci, ispiyon. *
avrênc A'. tuluğ. An meşk. Bckoyê Awan A'. Mem û Zin destanında
avreşin L su serpmek. mir Ue Zin arasında Mem aleyhine fitne¬
avrdand/m Lg (av dmjine, avêbtnjine) su cilik eden vezirin ismi.
dökmek, abdest bozmak. awani A'. 1. edevat 2. fitne fesat *
avnşen il A'. su serpme. 2. 1. su serpmek. awaniya bekoyê awan.
avrû Nar, İraya. /-birini- hayasız olmak. awante A'. it. avanta, bedeva.
* be avrû çûn L yüzsüz kalmak. awar lN.\. peksimet. 2. Bohtanda bir köy.
avsark l N. içine kar veya buz konarak awar 2 (a wer) rgp. rgd öyle, şöyle böyle,
soğuk su saklamaya yarayan kuyu. seyrek, arasıra. * pazar çawa ye? awar;
avsark 2 A'. 1. buzdolabı. 2. termos. guh medıye Aıv. bazar nasıl? şöyle böyle;
avsfin A'. An efsun. kulak asma!.
avşıle A'. ekşi olsun diye olgunlaşmamış avrare rgd Hintçe olan bu kelime bize de
üzüm suyundan yapılan pekmez. Son- aynı manada geçmiş. L evsiz barksız, ava¬
ralan sulandırılıp içilir. re. 2. serseri, başıboş.
avşır A'. su şelalesi bn çır. - awarte Mmistisrıahah,sıkıyönetim. *re-
avşo A'. bulaşık suyu. wşa awarte Aıv. istisnai durum.
avşork A'. tuzlusu. awart/m Lg (diawêre, buavêre) istisna et¬
avtal N.n deniz. An behr. mek, sıkı yönetime almak.
avteng N.cac boğaz. awat Afi. ümit, arzu, istek. 2. istek, iştiyak.
avûba A'. hava, hava durumu, iklim. /_ exwaz A'. ümüt etme. umma. /- i A'.
avûhewa A'. m 1. Udim, hava 2. ortalıkta kalpten istek. An hêvi, daxwaz.
durum, vaziyet, siyasi ortam. awawok rgd gülünç.
avûtav A'A. hayat şartlan. awaz l A'. m beste. /- saz Nx bestekar.
avyar A'. saki/- i A'. şakilik. awaz 2A'.ses, bağırış, seda, gürültü, bağırtı,
ffejû 38

çığırtı. * awaz awazRN. bağıra bağıra. oxır Avv. akibeti ve uğuru. * axir zeman
awejû A'. rgd rgp. ters, ters tarafı, tersine. Aıv.
/_ kırın L tersine çevirmek, içini dışına axir 2Af,nahır.Anaxur.
çevirmek. An vaca. axirzeman N.A dünyamn sonu, kıyamet
awer Af.Antûr. günü.
awêne l N. ayna bn hilL axış rgd rgp. mesut, refah içinde, mua-
awêne 2 rgd açık, belli, zahir. fakiyetli.
awır N.mLnk. sert ve dik bakış. * awır axiv Af L. yaranın azması.
lê dan Aıvi kaşlarım çatarak sert bak¬ axıvand/ın Lg (dıaavine, bucavîne) 1. ko¬
mak. /_ şewat A'. tath veya sıcak bakış. * nuşturmak. 2. Bj. yarayı açmak, deşmek.
awır û nezer Aıv. bakışlar, sadece arapça- axıvi/n Lnk (diaave, biaxive) 1. yaramn
dan "nezer" kelimesiyle pekiştirilmiştir. azması, irinlenmesi, irin kapması. 2. ko¬
awir 2Af oy, rey. nuşmak.
awlze A'. avize. axin Afi. sızlama. 2.Lng. sızlamak, ah çek¬
anrişım A'. An evrişım. mek. /_ kısandın L ah çekmek sızlan¬
ax N.m toprak, madde. * ax a aqiti A'. mak.
marn, pekmez toprağı. * axi Kurdıstan axiêv A'. çimenlik.
Aıv. Kürdistan toprağı. An erd. axlêve A'. haziran kamışı.
ax! B. nida, ahL * axa bı xiz Aıv. kumlu to¬ axme rgd dağınık, saçılmış. /_ bûn L
prak. * axa bı kılış Aıv. humuslu toprak. dağılmak, saçılmak./- kirini, dağıtmak,
* ax lı mm Aıv. vay başıma. * az h mın saçmak. /_ taxme rgd dağınık. * axme
ezo! Aıv. vay başıma gelen. /_ kınn L taxme kınn Aıv. darmadağın etmek. An
aman istemek, figan etmek. /- helkêşan belav, pnbela.
Aıv. ah çekmek, derinnefesleah etmek. /_ axpin A'. m 1. antre, giriş. 2. evlerin bi¬
kısandın Lng. ah çekmek, ızdırap çek¬ tişiğindeki gübreli tarlalar.
mek. * ax û dax Avv. An ax û wax. * ax û axret N.A ahiret.
gor Avv. ölüm ahi çekmek, ölürcesine ah axsibat Af şubatın son iki haftası.
çekme. * ax û keser Avv. ah ve dert. * ax û Axtirme A'. 1. Van gölünün içinde küçük
keser kısandın Aıv. ah çekip dertlenmek. bir ada ve burdaki manastırın adı. 2. at,
* ax û eman B. aman etme, figan. * ax û katır gibi tek tırnaklı hayvanlar.
wax Aıv. ah ile vah etmek. * ax û zar Aıv. axû A'.m.zehir.Anjehr.
ahlama, sızlama. *ax û zar kınn Aıv. ah¬ axund A'. 1 |ii vaazcısı. 2. bazı yerlerde
lamak, sızlamak. Yeziı,; vaazcısı. * nêzike wek axund
axa Afn ağa. /_jın A'A. ağa karısı./- 11 Af dibim Aıv. nerdeyse 'axund'gibi oluyo¬
ağalık. /_ yane rgp. rgd ağa gibi, ağavari. rum.
/- yi Af. ağalık statüsü. axur A'. m hayvan ahin.
axafl/m Lng. (dtoxêve, biaxêve an baxêve) axurk A'. tatarcık, zoo. Phlebotomus. An
1. konuşmak, lakırdı etmek. 2. Af söylev, kelmêş, pingok.
nutuk verme. * pev re axaf tın Aıv. birbi¬ axûş A'. An hembêz.
riyle konuşmak. * axaf tmek dûr û drêj ay! B. ay! acı bağırış. * ay ay! ay ay!.
Aıv. upuzun bir konuşma. aya rgp. S. acaba, meğer.
axayok Af akbabanın küçüğü bir kuş. ayar Af deri. An çerm. /_ kırın L deri ka¬
axaz A'. 1. figan, feryat. 2. bir işe başlama. plamak. /_ şirk A'A oğlak derisinden tu¬
/_ kırın Lh çağırmak, vaaz etmek. lum. An kedık.
axbandir A'. n pişirilerek yenen bir bitki. ayarxav A'A. rgd dabaksız deri.
Urfa Siverek havalisinde bilinen bu bitki ayende rgdP. gelecek, istikbal, »nıfşeay-
isminin türkçesini bulamadık. ende Aıv. gelecek nesil.
axçik A'. m kız çocuk (Ermenice). ayet N.A Kur'anin bölümleri, ayet.
axeban A'A. toprak çatı. -ayeti x Türkçede lık, lik, lük vs. ekleri
axeki A'. haki rengi. verir. Mesela : kêmayeti, mıroveyeti gi¬
axêz kınn Lh (axêz dike, axêz ke) defet¬ bi.
mek, kovmak. ayıl rgd A'. mücrim, katil. /_ bûn L katil¬
axu- l rgd A son, netice, akibet. * axir û lik.
39

ayinde Af P. istikbal. An ayende azer Afi*. An ağır.


-ayi x sonek olarak sıfat ve isim form¬ Azerbeycani rgd N. Azerbeycanlı, Azer-
larım yapar. Mesela : reşayi, dûrayi gibi beycana ait.
ayin Mayin,dua/_etA'.şeriat/_iA'.rgd azerde N.A eziyet
ruhani, dindar. Azeri A'. rgd, Azeri.
ayine N.P.1 resim, tören. 2. ayna An bili. azet Af saygı, "hizmet ve ikram" keli¬
az rgd haris. meleriyle beraber kullanılır ve onlan pe¬
aza rgd 1. hür, özgür, bağımsız. 2. gö- kiştirir, bunlardan önce veya sonrada
züpek. /-hlN.m. özgürlük, özgürlüğe ait gelebilir. * azet û iqram kınn Avv. birine
/_ ser rgd bağımsız. /-yiN.m özgürlük, saygı ve ikramda bulunmak.
serbestlik, bn. azahi. azew rgd An azeb.
azad l rgd özgür. /_ ani Af, m 1. tatil. 2. af¬ azme Af ikametgah.
fedilme, bağışlanma 1-iN.m özgürlük, azırya rgd kudurmuş, kudurgan, azgın.
bağımsızlık, hürriyet * azadi û serxwe- azin Af m 1. metod, yöntem. 2. dini sere¬
bûn Aıv. özgürlük ve bağımsızlık. /_ bûn moni.
L serbest olmak, özgür olmak. /_ kırın L aziz rgd Aneziz.
serbest bırakmak, özgürlüğünü vermek. azman Afgök,sema./_êşinAw.mavigök.
* xwe azad kırın Avv. kendini kurtarmak, /_ ê hefta Avv. göğün 7. ci keti. /_ i L N.
kendini serbestliğe çıkarmak. sema rengi, gök rengi 2. rgp. semavi. An
azad 2 A'. bağışlama, affetme. * Xwedê te asıman.
azad ke Avv. Allah seni affetsin. * yadê azmûn Af m imtihan.
gerdenê mm azad ke Avv. Anne sütünü aznif Af bir çeşit domine oyunu.
bana helal et. azot N.Gr.khn havada %80 oranında bu¬
azale Af Arıkeşkûr. lunan renksiz, kokusuz, tatsız bir gaz.
azami rgdAbnzêdeia. azwer rgd muhteris, gözü yükseklerde.
azar Af azar, acı, eziyet, sancı. /_ dan L azweri A' ihtiras.
azarlamak.
azeb rgd ergen, ergin, ergenlik çağı. An
xortani.
B
B x A'. Kürt alfabesinin ikinci harfi, sessiz ba x önektir, sıkmak ve çevirmek fiilleri¬
olup dudak uçlarından çıkar. ni işaret eder. Mesela : badan, bapeç, ba-
b 2 Af. "bûn" fiilinin kökü. dibe, bıbe. gibi ketın.
kelimelerde "b" ile meydana çıkar. bab Af An Bav.
ba lA'.nriizgar,yeL*berbabûn.Avviriiz- Baban! Af Babam, büyük kolu Irakta olan
gara kapılmak. /_ bûn L dalgalanmak, bir Kürt aşireti.
sallanmak (rüzgarla). * ba ber ketin Aıv. 1. babeliç Af yüzük parmağı. An îıhya gu-
yellenmek, hava kaçırmak. 2. yaranın şiş¬ stiikê.
mesi, azması /_ danin L rüzgarın dur¬ babelisk Af n 1. asır. 2. bir rüzgar. An ba-
ması, dinmesi, /-dar Nhx. rüzgar esintisi, blisok.
havadar, yeleken, yeleç. /-gêje Nh babet l N.ml. konu. 2. cins, nitelik, kata-
kasırga, siklon, /-gırd Afn siklon (meteo). gori. * babet kınn Lh tasnif etmek,
/-gu-tınL. romatizmalı olma hali, vücut¬ sınıflandırmak. * di vê babetê de Avv. bu
ta yarasız şişkinlik. An wenmin. konuda.
/_gn-tû/gu-ti rgd ceryanh hava. * ba gu- babet 2 Af, 1. münasebet, vesile. 2. layik,
hartm Avv. 1. hava tebdili. 2. rüzgarın yön münasip. * ew kar ne babet i te ye Avv. o iş
değişmesi. /_ hatm L rüzgar esmek. * ba sana layik değil.
jê berdan Avv. havasım almak, havasını babıdest rgd eliboş.
boşaltmak. /_ kınn Lh savurmak (tahıl, babık Af.n nesil. An Nıfş
buğday vs. yi) /_ xistm Lh dalga¬ babu- Af 1. rüzgar kesen paravana. 2. A'.
landırmak, cilveli yürüyüş yapmak. * cemre. An Pılıng1.
keçkê xwe ba xist û ber me re derbaz bû babırc A'. papatya, bn naznaz.
Avv. kız sallanarak önümüzden geçti. /_yi babırek A'. yelken.
darawus A'. sıcak bir ilkbahar rüzgan. * Babii A'. Babil, eski Mezopotamya deni¬
ba lê ketm Aıv. hava kaçınnak, osurmak. len bugünkü Irakta kurulan bir devlet ve
* ba lı ba dibe Avv. rüzgar esmesi. * ba û bu devletin başkenti. /_1 rgd Babilden
bahoz Avv. yağmur ve fırtına. *ba û babe- olan, babile ait.
lisk Aıv. yağmur ve fırtına. * ba û baran bablisok Af. m 1. bora. 2. kısa süreli tüfek
Aıv. yağmur ve rüzgar, rüzgarla beraber atışı.
yağmur. * Xwedê destê de ba û baran ke babole Af köfte sandviç.
Avv. olumlu şekilde kullanılan bir deyim, babûne AfAnbeybûn.
yani Allah eline bolluk bereket versin. * babûtan A'. Botan yöresinde bir çocuk
ba û boran Avv. rüzgar ve fırtına. * bûka oyunu.
ba û baranê Avv. 1. fabillerde kanatlı at babûtani Af. çift taraflı salıncak.
2.'goxend' denilen Kürt bayramında ço¬ bac Af m 1. vergi. 2. haraç, /-guzar Aft
cukların yapıp para topladıktan gelin be¬ vergi mükellefi. /_geh Nx. gümrük. * ba-
bek ki şaka olsun diye bu bebeğe su cê berderi Avv. 1. gelin götürülürken
dökerler. /_yi weşt Af. güneydoğu rüz¬ kapıda alınan bahşiş. 2. ayak bastı parası.
gan. * bacê rê Avv. bac, haraç. * bacê serbar
ba de. yanında, evinde, nezd, yan. * lı ba A'A. ek vergi zamı, ATV. * hac û xerac Avv.
Aıv. yanında. * a ba wan Avv. onların vergi ve haracın tamamını izah eder, pe¬
yanında. kiştirir.
ba Af Bj. 1. romatizmaya benzer hastalık. bacan N. 1. bacanê deşti A'. yabani
2. vücuda yel girmesi. 3. korkudan ağzın patlıcan, bot Solanum çorda tum. 2. ba-
eğilmesi veya göz kayması gibi hastalık. * canê reş A'A. patlıcan, bot Solanum me-
ba kete pışt Avv. sırta yel girmesi. * ba Iê longena. 3. bacanê sor A'. domates, bot
ketıye Avv. yel vurmuş veya yel girmiş. Lycopersicum esculentum. An f ırmgi.
41 tauna

baoe A'.nbaca.Anrojmg.dûkêl. kınn Avv. buğdayı ayıklamak için rüzgar¬


bacik AfAnisoL da savurmak.
baçermok N.n yarasa Zoa Chllroptera. bakteri AfGr. Bj. tek hücreli canlılar.
bn Dûvmesas, Pirçemek. bakur l N. S. bir yırtıcı kuş.
baçık Afi sigara. 2. bir cins dan. bakur 2 A'. kuzey. /_i rgd kuzeyli.
bacût A'. bezelye cinsi bir ot An xencer. bakut N. kürtün, fırtına tarafında çukur¬
Bad A'. Farqin (Silwan) da ilk Kürt devle¬ lara doldurularak derinliği metreleri bu¬
tinin kurucusu, Mervan oğullarının de¬ lan kar. Anbasû, h£şL
deleri. bal ' Af m. kanat, (uçan şey kanadı).
badak A'. sarmaşık. An pêçek, daralink. bal 2 Af/n ruh, akıl, fikir, düşünce, dikkat
bada/n Lg (badıde, bade) 1. bükmek. 2. çe¬ * bala xwe bide gotına mm söylediğime
virmek, değiştirmek (yol, direksiyon, isti¬ dikkat et. * bala xwe dan. Avvi dikkat et-
kamet vs.), kuyruk sallamak. * rûye xwe jê mek/_dar rgd dikkatli. /_dari Af m dik¬
badan. Avvi yüzünü çevirmek, küsmek. * kat. /_drej rgd sabırü, dikkatli, /-drêji Af
saeta xwe badan Avv. saatini kurmak. * m sabır, tahammül, in. sebr. /_fu-eh rgd
ris badan Avv. yün iğmek. 1. sabırlı, geniş yürekli. 2. asude, rahat,
badandm Lg bu fiilin çekimi yok, sadece huzurlu. /- kısandın L vurgulamak.
"dan ve ha tın" yardımcı fiili ile kullanılır. bala rgd yüksek. /Jberz rgd uzun boylu.
mesela: *dezi hat badandm Avv. iplik bü¬ balaban Af 1. nefesli bir çalgı. 2. şahin
küldü. kuşu, toğrul, zoa Accipiler gentüis. 3.
bade A'. m P. şarap, /-fıroş A'A. şarapçı. balaban kuşu. zoa Botaurus stellaris.
/_noş A'. şerefe anlamına gelen deyim. balafır Af m uçak, tayyare (ekseri harp
badek Af kıvrım, kıntma. * badeka h xwe uçağı) /-geh Nx. hava alam. /_şkên A'A,
me ke Avv. ne kırıtıyorsun mealinde söz. uçaksavar. /_van Afc pilot.
badek Afn2. burgu. balam Af An belam.
badev Af n soğuk hava, bora. baland/ın Lng. (dıbalehe, bıbalene) mele¬
badılhetva rgd rgp. bn badihevva. mek (koyun, keçi vs.).
badihewa 1. rgd bedeva. 2. boşuna, fay¬ balanı Af m mastır (iplik, şerit vs. için).
dasız. balav AfAnberav.
badin Af. m bardak, şarap bardağı. balbalok Af n peygamber devesi, zoa
Badina A'. Badina, kuzey ırakta Kurman¬ Mantisreligiosa. bn hespikê Xwedê.
ci konuşulan bölge. balbaiûke A'. bir çekirge cinsi, zoa Phas-
Badinani (badini) N. rgd Badinanlı, Badi - midae
nan halkı ve şivesi. --' '.patlıcan. An bacan,
badrû Af s ibik çiçeği. .e ıgd. aptal, ahmak.
bafık N.n bahane. tebnn l Af 1. kazan. 2. at konvoyu, kava¬
bafon Af. aliminyum. klı, bn selef.
bager Af. m fırtına. baleban 2 A'. An balaban.
bagurdan Af. m 1. Luğ. An luq. 2. silindir. balet A'. ing. ballet, opera.
bahar AfAnbıhar. balete rgd meyve ve sebzelerde ilk olgun
bahor A'. Bj. grip. An Zekem. işareti. An nişan.
bahoz A'. m bora, kasırga. bale rgp. öyleyse, hiç olmazsa. An barê.
bajale Af Bj. bir çocuk deri hastalığı. balgılı Af m yastık. An balif.
bajar A'. n şehir, /-avahi Af. şehircilik. talinde A'. kuş. An teyr.
/_geh A/x site, hükümet merkezi. /_i A'. bahx A'. an kovanlarının konulduğu kü¬
rgd. şehirli, burjuvazi. /_ok A'. küçük şe¬ mes.
hir, kasaba. /_van Nx şehirli. /_vani A'. balif Af yastık. IJt mêr Af n salyangoz.
şehirli olmak. Zoo. Helix.
bajen A'. m. yelpaze. An baweşin. balike AfAnbalû&behlûlk.
baju-i Af bir cins ekşi nar. balina A'. İL balina, kadırga balığı, falya¬
bakeş A/.ventilator. nos, boyu 25 7n yi, ağırbğı 15-200 tona ka¬
balunn Lh (badıke,bake) çalkalayıp (sa¬ dar çıkan en iri bir balık. zoo. Balaena
vurup) ayıklamak. * genim h ber bayê ba mistycetus. An hût, netung.
balişne 42

balişne A'. m 1. küçük yastık (işlemeli). 2. 2. tesir, etki. * güle bandûri wi nake Avv.
kapı ve pencerelerin üst tarafına atılan ona kurşun tesir etmiyor.
kalas. bane l Af koyunların ilkbahar otlağı. * Ba-
balkêş rgd cazip, dikkat çekici. neya Ezizan ATıBohtanh bir aşiretin ilk¬
balkon Af m Fr. pencerelerin dıştan baharda kaldığı yer.
uzantılı kısmı. An telar. bane 2 A'. mandra. /-dar Afc mandracı.
balnekêş rgd ilgisiz, cazip olmayan. /_iAf banegeh Afc 1. satıh, yüz. 2. özel kısım.
ilgisizlik. banek Af m alışkanlık, adet.
balo Af Gr. danslı gece toplantısı. baneşan Af Grm. ünlem, nida. An hodeng,
balolk Af sandviç. mşkok.
balon Af Fr. balon. banê çav A'A. ant gözün üst kapağı.
balor Af m 1. tomar, yanı dürülerek boru banê dev A'A. ant üst damak.
biçimi verilmiş kağıt, karton deri vs. 2. Af bang l N. m ses, çağırma. /_ kınn L
merdane. /_ kırm Lh tomar yapmak. çağırmak, seslenmek.
balore Afi. misal. 2. ezber şeklinde hikaye bang 2 A'. ezan. /_bêj Afx müezzin, ezan
söyler gibi anlatma. 3. müzikte konuşur okuyan./_dan L ezan okumak. * bang û
gibi okunan türkü, güfte veya makam. 4. sela Aıv. ezan ve çağrış için, pekiştirmedir.
ingilizcede recitative. bangehûrk AfAnnûtdc.
balûg Af siğil An balûr. banger A'. luğ. /_itk Af mini luğ.
balûke A'. An balûg bangeşe Af propaganda.
balûle AfAnsami. bangewaz Af imdat, yardım talebi, çağn.
balûpal rgd gövdeli, geniş, engin. * bı ba- banghmdêran A'A ilan etme.
lûpal bûn Avv. bedenen genişlemek, bangin rgd çığırtkan.
büyümek. bangker Afnx çağıncı, müezzin, tellal.
balûr Af An. balûg. bangûş Af damlan luğlayan kişi, luğcu.
balyoz Af sefir, büyükelçi. /_xanc Nx. se¬ bani 1. Af yukan. bn ban. 2. Af yayla. An
faret, elçilik binası. bane. /_ ketin L çıkmak, yükselmek,
bam Af muz. çalgı sazlarında kalın tel. tırmanmak.
bambu Af sıcak ülkelerde yetişen boyu banije Af çatı katı, sundurma, ing. pent-
25.m kadar uzayan bir kamış cinsi. ing. house.
bamboo. banin ' Af. intibak, uyum.
bamê AfAnbamye. bani/n 2 Lng. (dıbane, bıbane) alışmak, uy¬
bamışt Af. tipi. An pûk. um sağlamak, intibak etmek.
bamıye (bamye) Af. bamya, bot Ilibiscus bank Af Fr. it. banka, /-geri Af. bankacılık,
esculentus. /-gir Aftbanker./_not A'A kağıt para. An.
ban l N.m taraça, dam, çatı. /-kulan Af banqc.
luğ. bn bangêr. bankut Af fol banger.
ban Af. üst, yukari. bano Af m. 1. bayan, hanım. 2. kral karısı,
ban 3 Af. ses, çağn. /_ kırm L çağırmak, kraliçe. An banû.
seslenmek. An bang. banok Af 1. çalar saat. 2. uyana.
banand/ın Lg (dıbanine, bıbanine) banoke Af. in balkon, teras.
alıştırmak. banqc Af banka, bn bank.
banbanke A'. firavun faresi, zoo. Hcrpe- bansaet A'A m 1. çalar saat. 2. duvar saati.
stes. banû . Af m 1. bayan, hanımefendi. 2. kra¬
band Af Fr. 1. kurdele, şerit. 2. teyp veya liçe. An bano.
video kasetleri. * gırtın bandê Aıv. banda banyo Af it banyo, hamam etme. bn be-
almak. rav, scrşuştuı.
bandev Af bir şeyin üst tarafından çıkış baperest rg. ' şehvetli.
ağzı. bapcrık Af 'Jebek. Ampirik, mınmınik.
bandêr Af luğ. bapêç A'. tipi. im bamışt, pûk.
bando N.İL bando. bapir N.ı,;ti. büyük baba, dede. /_an X.N.
bandor Af Anbandûr. dede, nine. 2. dedeler, atalar./-! gewreA7.
bandûr Af.1. egemenlik, hakimiyet, nüfuz. dede dedesi, ata. . .:.
43 barisfer

tapiri Af bir nar cinsi. barxane Avv. yük ve yükleme yeri. /_xane
bapb/ Af 1. rüzgar ölçer. 2. barometre. 3. Af ambar, depo, yükleme evi, yükleme
rüzgar pervanesi. yeri.
bapiva rgd tembel, pısırık, işsiz. bar 2 A'. bir halay cinsi
baq A'. m. buket, demet *baqagulan Avv. bar 3 Af 1. ingilizcede danslı, içkili veya
gül demetlleri. * baqa pusan Avv. kelime müzikli kahve. 2. kahvede veya evlerde
hazinesi. 2. soru demetleri, soru yağmu¬ özel içki büfesi veya köşesi
ru. -bar 4x Grm. sonektir. türkçede li, u, lu, lü
baq AfAnQeft gibi manalar verir, mesela : tawanbar,
baqand/m Lng.(dıbaqine,bibaqine)\.me- stembar gibi
lemek. 2. mınldamak, yüksek sesle gül¬ bar 5 Af kargo.
mek. baraj AfFr. baraj. An bend, benda avê.
baqbeqok A'. su üzerinde beliren ka¬ baran A'. m. yağmur. /_ barin Lnk.
barcıklar. yağmur yağmak. * baran hur hur dıba-
baqil lN.m bir fasulye cinsi, bakla. Aot Vi¬ re Avv. yağmuryavaş yavaş çiseliyor./_pa-
da faba. rêz A'. yağmurluk. /_piv A'A. yağmur
baqil 2 rgd akıllı, uslu. ölçer aleti, plüviyometre.
baqlewe A'. baklava tatlısı. barand/ın Lg (dtbarine, bıbarine)
bar A'. 1. yük. 2. mesuliyet, sorumluluk. yağdırmak. * ağır lê barandm Aıv. ateş
/_aş A'A. değirmen yükü. /_ besün Avv. yağdırmak, kurşun yağmuruna tutmak.
yük hazırlamak, yük bağlamak. /- bûn L baran! Af 1. yağmurluk. 2. bir halay cinsi
1. yüklenmek. 2. göç etmek, evce barbar rgd Gr. barbar, vahşi
taşınmaya hazır olmak. /_ dagırtın Avvi barbû Af iane, aidat An aidat
yükünü hazırlamak, yüklemeye hazırla¬ bare l Af m özne, konu. * di vê barê de rgp.
mak. /_ danin L yük indirmek, yük boş¬ bu konuda.
altmak, /-gıran Avv. mesuliyeti ağır, yükü bare 2 (bıhare) N. baharda ekilen bir cins
ağır. * bare gıran lı ser milê serok e Avv. yazlık buğday.
yükün sorumluluğu başkana ait * barê barebar bw. bn. burebur.
mal£ lı ser bıraye mezm e Avv. evin yükü bareg A'. 1. cephane. 2. tershane. An kar-
büyük kardeşin sırtındadır. /-gemi A'A. xana keştisazryê.
gemi yükü, kargo./_ger Af hamal/-gıra- baregeh Af karargah.
ni Af mesuliyet, sorumluluk. /_ gırcdan bareş A'. doğu rüzgan.
Avv. An bar besün. /-keş Af yük taşıyan, barê Af An bale.
nakliyeci. /- kêşan i. yük taşımak, trans- barfisk A'. ani dizin arka iç kısmı.
port /-kêşi Af transport, nakliyecilik. bargir A'. 1. beygir. 2. yük hayvaıu.
/-keşti Nh. An bargeml/- kırın Z, 1. yü¬ band Af An sar, serma.
klemek. 2. göç etmek. * kera xwe bar bank AfAnvarık.
kırm Avv. eşeğini yükledUer./_kışand/m barım barım A'A. uzun eşek oyunu. Bu
Lg yük çekmek, nakliyecilik yapmak. * 'bar h mın, bar h mm" deyişinden geliy¬
mala xwe bar kınn Avv. evlerini göç et¬ or.
mek için yüklediler. * malan bar ku- çû- banmte A'. tutu, rehin, ipotek anlamında
ne waran Avv. evlerini yükleyip yaylaya hukuku terim. An gerew.
göç ettüer./_nameAfnyük listesi, kargo, banst Af 1. yükseltme, kabartma 2.
fatura /_ pêçan L yük bağlamak, yükü¬ hacım.
nü sarmak. /_ rakırın i-1. yük Bari (Bari teaüah) AUahın bir ismi bn
kaldırmak. 2. sorumluluğun altından Xwedê.
çıkmak, /-sıvık Af rgd yükü hafif, mesu- barigeh Nx. L dünya, felek, alem. 2. dü¬
uyetsiz kişi * gnanıya bar Avv. yükün nya.
ağırlığı, sorumluluğun büyüğü. * konê tarik rgd S. Z. ince.
xwe bar kınn Avv. taşınmak için barikat Af Fr. barikat, engel. An asteng.
çadırlarını topladılar. * bar h serbêr e Avv. barin lN. yağmak.
yük üstüne yük veya üst üste sorumluluk. bari/n 2 Lnk. (dıbare, tubare) yağmak.
bar fi pı$ti Avv. yük ve sırt yükü * bar û barisfer N.Fr.Gr. ağır küre.
baro 44

baro A'. Fr.it bir bölgede avukatlar birliği. basqende Af 1. sap (alet vs.). 2. baston
barodan A'A. Lh koyunların kış bitimi gövdesi.
ağıldan çıkması, yayla öncesi bastan 1. A'. P. anane, eski zaman. 2. rgd
bars Nk. arının oğul vermesi, an oğunıA. kadim, antik. /_i rgd kadim, ananevi.
dan L oğul vermek. * barsê mêşan Avv. /_nas Af eski eserler uzmanı, arkeolog.
anoğulu. /_nasi Af arkeoloji.
barfi Af. m kule, sur, kale duvan, kale üze¬ bastiq Af peksimet.
rinde mazgallı siper. bastûn Af it baston, bn kopal.
barut A'. m. Gr. barut /-pejAVtt barutçu, basû Af çığ, kar dolgusu. An bakut, ber-
barut imal eden. * bina barûtê kete pozê fende, horyes.
sıvan Avv. sıvanın burnunu barut kokusu basur Af Bj. basur hastalığı, Bj. haemor-
bürüdü veya kavga için şrvan barut koku¬ rhoid. An bawesir.
su akü. basûre MAnsami.
barye A'. zil veya kamıştan yapılan hasır. baş rgd iyi, güzel, hoş. /_ bûn /-iyileşmek,
Barzan A'. Barzan, kuzey Irakta bir bölge iyi olmak. /-1A7. iyilik. /-kınn il iyileştir¬
ve bu bölgede Kürt bağımsızlık mücade¬ mek. * tu çawayi, başi ? nasılsın, iyimisin
lesi için yü^ülık bir savaş veren bir aşi¬ ?. * te baş ku Avv. iyi ettin. * baş binere,
ret. /~i rgd Barzanlı kimse veya Barzana baş guhdêre; Kurdıstan sotın! Avv. iyi
ait. bak iyi dinle; Kürdistanı yaktılar! * baş
Barzani Af. 1903 yılında Barzanda ko te ez şıyar kurun Avv. iyi ki beni uy¬
doğmuş ve iki şubat 1979 da Amerikanın ardın. /_ür rgd daha iyi, daha güzel.
başkenti Vaşingtonda "George town" ha- /-lirin rgd en iyi, en güzel * baş û qenc
stahanesinde vefat etmiş ve 59 sene Avv. iyi ve daha iyi anlamında pekiştirme.
aralıksız Osmanlıya, Türke, Aceme, Anrınd.
Araba ve emperyalizme karşı Kürt başevend Af kafiye.
bağımsızlık mücadelesi için amansız bir başok Af atmaca, şahin, sungur, doğan
savaş vermiş ve Kürt halkının mücadele kuşu. zoo. Falca An başûke.
ve yapı sembolü olmuş emsalsiz bir lider. başoke Af 1. doğan, atmaca. 2. çaylak, zoo.
Bazen " Mela Mıstefa" adıyla da anılır. Accipiter.
Barzani 1948 de iran'a karşı savaşta iken başqe rgd rgp. ayn, başka. An dm, di.
emperyalistlerin gadrine uğramış ve Ru- başûke Af şahin kuşu. zoa Falco peregri-
syaya geçmişti 1958 de tekrar Iraka dö¬ nus.
nerek ömrünün sonuna kadar başûr A'. rgd güney, güney yönü. /_i rgd
savaşmıştı. rgp. güneyli.
bas Af. bahs. /_ lunn L bahsetmek. An batan Af yokuş.
behs. batırsok A'. tarlalardaki korkuluk, bahçe
basark Af. soğutucu, air condition. An korkuluğu.
sarine batinok A'. gelincik, bot Papaver rhoeas.
basık Af sigara ağızlığı. Anbûkık.
basunbaz Af Mart'ın 25. gecesi. batman Af L bir cins kumaş. 2. Siirt'in pe¬
bask l Af An tirhewcar (hakan bölgesi). trol rafinerisi olan kazası. 3. 8 kg. lık
bask Af, ant kanat, kol. * per û basken ağırlık ölçüsü.
mm şıkıyan Aıv. kolum kanadım kınldı. batof Af Kürtlerin öküzlerinin sırtlarını
/-emele Af kulaç yüzmesi. An ajnê qu- temizlemekte kullandıktan bir bitki.
lancê. batrome Af ağaç aşısı, bh 1ÛL, lûl kırm.
*baskûqanat Avv. kol ve kanat batû Af ant testikl, daşak. An gun, hêhk.
basketbol A'. ing. basketbol. An goga sepe¬ Batûfa Af.1. güney Kürdistanda bir bölge.
te. 2. Barzaninin kazandığı önemli bir muha¬
baskêş Af mil, şaft mili (makine vs. için), bn. rebe yeri.
mıjan. Batûwan A'. Bohtanda bir aşiret.
baso rgd kaba, kaba oynaklık, * hırca ba- baûsk Af esneme. /_ anin Lnk esnemek.
so Avv. ayı tipi oynaklık. /- kısandın L esnemek. * w i baûska
batık Af su lülesi (çeşme vs. de). xwe ani bw. o esnedi. An bawişk.
45

tav l N.n baba * bav û tapu- Avv. ecdat, baweşink Af yelpaze.


babalar ve dedeler. * dê û bav Avv. ana ba¬ bawêşku/in Lg(baweşdıke,baweşke)ku-
ba, ebeveyn. * bavi Kurd Avv. Kürt ba¬ caklamak, benimsemek. An hemêz
bası. * bavi meran Aıv. yiğitler yiğidi. /_ık kum.
1. rgd baba, eril. 2. Af Kültlerde erkek is¬ bawiş Af rgd doğurmuş fakat süt vermiy-
mi. A-ini/iti Af. babalık. /_oB. 1. baba! ba¬ en hayvan.
baya hitap. 2. küçüklerin ağlarken hitabı. bawişk Afesneme./_anininfcLng.esne-
3. A'. kabadayılıkta baba. wey bavo! ax mek. /_in Lng. esnemek.
bavo! BI Avv. ah baba, wah baba. * bav û bawi N.Bj. romatizma.
tapu- Avv. baba ve dede, ata. * bav û kal bawûl A'. it bavul.
Avv. ata, ecdat bax l Af renk, kumaş vs. den dökülen renk.
bav 2 x Grm sonek olarak kullanılır. /_ dan L renk vermek, solmak. * ew fi-
zırbav, segbav gibi. stanê keçkê zehf baxê dıde Aıv. kızın en¬
bavani A'. gelinin beraberinde getirdikleri tarisi de çok boya veriyor.
eşyası, çeyizi. An bavi. bax 2 A'. P. üzüm bahçesi, bağ. * baxê irem
tavepıyare Af S. bn bavmari. Af Avv. Cennette bir bahçe. * bax û bostan
tavêxunt Af gelinin bir hafta sonra baba bağ ve bostan, sebze ve meyve bahçe¬
Avv.
evini ziyaret etmesi. leri.
bavi Af baba yadigan. baxaj N.Fr. bagaj, yolcu yükü.
bavmari A'A. rgd üvey baba. An zurbav. baxçe Af. P. bahçe. /_van Nx. bahçıvan.
tawer Afn& inanç, inanma./- bûn L inan¬ /_vani Af 1. bahçecilik. 2. bahçıvanlık.
mak, kanmak. /_i Af inanç, güven, gü¬ baxe A'. selüoit ing. ceüuloid.
venç. * bawer ke! R inan. * bawer ke ko baxor A'. gedik, aralık. An çixu.
! B. inan ki. /_ kum L inanmak, burada baxoşk A'. havalandırma tertibatı, ingiliz-
"bûn" ile "kirin" fiil hali hemen hemen cede air conditione. An bakêş.
aynıdır, /-mend Af inanan, inançlı, din¬ baxoxe A'. çubuk kalınlığında bir metreye
dar, mümin. * bawenya xwe pê anin Aıv. kadar uzar ve ucu yumak şeklinde çiçekli
birine bir şeye inanmak, güvenmek. * tohumu bulunan bir ot, bu yumak yenir.
bibawcr rgd inançla. * bêbawer rgd Baxtiyar Af Bahtiyar. 1. Ana kolu iran'da
inançsız. * bê baweri rgp. inançsızlıkla. * olan bir Kürt aşireti. 2. An bextiyar.
bawenya xwe bı Xwedê heye Avv. inancı baxel AfAnpaşd.
Allahadır. » bawer pê kum. Aıvi (birine, bayberê I.Nne. öz, hülasa. 2. Af madde, ci¬
bir kimseye) inanmak, güven getirmek. * sim.
jı xwe bawer bûn Avv. kendine güvenmek. baybezê rgd rgp. alelacele, çabucak. An te-
* pê bawer bûn Avv. birine, bir şeye inan¬ qcze.
mak. , i- ' bayef Af Anbehlv.
bawerand/m Lg (djjıâûerine, bibawerine) bayi Af. bayi, satıcı.
inandırmak. baxel AfAnpaşü.
taweri Afn& inanç, iman. -baz l x Grm sonektir. 1. cı, ci, cu, cü gibi
bawername A'A*: güven mektubu, senet, ek manalan verir. 2. geçiş, yükseliş duru¬
itimat. mu bildirir, canbaz, serbaz, xumarbaz
baweşand/m Lng. (badaveşine, baweşine) gibi-
yelpazelemek, rüzgarla sallamak, bayrak, baz A'. şahin, zoo.- Falco percgrinus.
mendil vs. yi sallamak. * xwe baweş- /_cvan Nx. atmaca ile ava giden kişi./_i
andın Avv. kendini kıntarak veya sallana¬ A'. atmaca ile avcılık, zoa Accipiter gen-
rak yürümek. * çı xwe badnveşini, de zû tilis. An başok, başoke, şunqar, bale-
ke Avv. ne sallanıyorsun, hadi acele et. ban.
bawesir A'. An basur. baz 3 Afne. koşma, atlama /_ dan Lng. 1. at¬
baweşi/n Lng. (badaveşe, babaveşe) 1. yel¬ lamak, koşmak. 2. sıçramak. * tuşa re
pazelenmek, sallanarak yürümek. 2.yele- bazdan Avv. korkudan kaçmak. * bazdan
lenmek, saç, bayrak vs. nin rüzgarla ser hev Avv. üst üste atlamak. * bazdanjêr
dalgalanması. /_ kınn L yellemek, yel ile Avv. aşağı atlamak. * bazdanjor Avv.yukan
serinlenmek. sıçramak, yukan atlamak.
tazar 46

tazar Af mi. pazar, alış veriş. 2. pazar ye¬ kum Avv. bedenle çevirmek, müstahkem
ri. 3. pazarlık. 4. pazar günü. * bazara kar hale getirmek.
A'A, iş piyasası. * bazara me ne wüo bû beden Af n ant vücut, gövde, beden.
Avv. pazarlığımız öyle değildi. /_ germ Af /-parezi A'A. kültürfizik, jimnastik, spor.
olgun piyasa, malda iyi sürüm hali./- kar /-parêzi kınn L spor yapmak. An laş.
rgd ticaretle uğraşan, tacir, /-kari Af 1. bedevv rgd güzel, muhteşem, şuh, yakışıldı.
ticaret, tacirlik. 2. ticaret muamelesi. /_ /_ bûn L güzel olmak, yakışıldı olmak. *
ker rgd 1. çok pazarlık eden kişi. 2. tica¬ keça bedew Avv. güzel kız. /_i A'. güzellik.
ret erbabı. /_i Af pazarlık. * bedewiya wê h ser keşi nine Aıv. onun
bazbend Nlvc 1. kola bağlanan muska. 2. (kadın) güzelliği hiç kimsede yok. /_
görevli kolluğu. kum L güzelleştirmek. * bedew û emdi
bazberz AfnAf yüksek atlama. Avv. güzel ve daha güzel şeklinde pekiştir¬
taze Af bn cav/. me. * bedew û hori Aıv. huri gibi güzel an¬
bazın Af. bilezik. lamında pekiştirme.
bazmd Af ant bilek, el bileği. * bazında bedexter rgd uğursuz.
dest A'A. el bileği. bedel l Af değer, kıymet *bedêlaxwe çıye
bazır Af küçük bir kuş. ko! Avv, kıymeti ne ki!
bazırgan Nx. tüccar, tacir. /_i Af tüc¬ bedêi 2 Af değiştirme, trampa, tayin. /-
carlık, ticaret. kum L değiştirmek. * dersdarê me be¬
-bazi x Grm sonektir. lik, hık gibi anlam¬ del kum dane cılıeki dm Avv. öğretme¬
lar verir, canbazi, rêbazi, şerbazi gibi. nimizi değiştirip başka yere tayın ettiler.
An baz. * cüen xwe bedel kırın Aıv. elbiselerini
bazor A'. n fırtına, sert rüzgar. An bahoz. değiştirmek. /_van Nx. çiftçiye molada
bazû Af ant pazı. yardım eden yamak. An berdêl, tırampc.
bazûke A'. bazuka, bir tanksavar silahı. bedgeh A'. çıkıntı. * bcdgcha guh A'A. ant
be l L 1. bûn' fiilinin şart ve istek kipi. * ko kulak çıkıntısı
êvar be! Aıv. akşam olursa. * sact çaran bedıland/m Lg (dıbeddine, bıbeddine) 1.
de h wê be Avv. saat dörtte orda ol. 2. değiştirmek, şeklini değiştirmek, dönüş¬
bum' fiilinin emir hali. * bıbe ! götür!. 3. türmek. 2. (memurlar için) tayın etmek.
Soranca da da *bi' edatıdır. An bedel.
be 2 B. 1. kuzu melemesi. 2. korku ifade Bedirxan A'. 1. Kürtlerde erkek ismi. 2.
eden ünlem. Bohtan emirlik hanedanlarından değerli
bebık Af m bebek. bir aile. Bunlardan Celadet A Bedirxan
bebu Af F. sıcak ülkelerde yaşryan benekli Xoybon örgütü ve hawar dergisinin ku¬
bir yırtıcı hayvan, zoo. Hyrax syriensis. rucusu ve Kürtçe Latin alfabesinin ba¬
bed basıdır. Dr. Kamuran A Bedirxan Paris
rgd çirkin, kötü. /_bext rgd bed¬ Sorbon üniversitesinde prof. hık yapar¬
baht, mutsuz, /-bextane rgp. ne yazık ki, ken bir yandan da çeşitli Kürtçe sözlük,
bedbahtça, mutsuzca. /_bexti Af mutsuz¬ gramer, ve kitaplar neşretmiş ve dilimize
luk, bedbahtlık, /-guman rgd şüpheci, bugünkü şekli vermişlerdir.
vesveseli, /-gumani Af şüphecilik. /_gu- bedid rgd açıkça. An pendi, aşikar, eşke-
mani kum L şüphe etmek, /-nav rgd re.
Nh kötü isim, kötü şöhret. /_nnad rgd A'. bedkar Af rgd kötü çalışan, kötü ameller
1. piç, soysuz. 2. melez, /-rewiştrgd kötü peşinde koşan kişi. -

karakterli, kötü huylu. /_tu rgd daha kö¬ bedl Af A 1. elbise, kostüm. 2. dolunay,
tü, /-tırin rgd en kötü, daha fazla kötü. ayın tam görünüşü. 3. değiştirme. An be¬
/_xûrgdkötü huylu./_xwazrgd kötülük del.
istiyen, şer istiyen. An xuab. bedrek i Afne fenalık, kötülük, kötü yüre¬
bedbin rgd kötümser, ing. pesimist. klilik.
bedel Nne. bedel, bir şeyin karşılığı. bedzman Af Anbedbêj
beden l N.m L.duvar. 2. siper. * bedena befr Af An beri.
Dıyarbekre Avv. Diyarbakır surları. /_ befrik Af kar küreği
kısandın Avv. beden (duvar) çekmek. /_ befş AfAnbevş.
47 bel

befşık A'. 1. küçük kirkit 2. ant el bileği behs Nne. A. bahis, haber, anlatma. /_
kemiği. An bevşık. kum L. bahsetmek. * behsa rojê kınn
beg Af n 1. bey 2. bay./_ayeti (bega) begıti) Avv. günden bahsetmek. * behsa şer kum
A'. beylik. Avv. harpten bahsetmek. * behs û xeber
beh Af, mahsul An dexl, zad. Avv. bahis ve haberler şeklinde pekiştir¬
behane Afne bahane, bn tafık. me.
beharat Af baharat behvan rgd. rgp. öyle, böyle, şöyle, (ekseri
behdıland/ın Lg (dıbehddine,bıbehdıline) 'filan' kelimesiyle beraber kullanılır). *
Anbetdandm. filan û behvan Avv. şöyle böyle veya şu
Behdinan AnBadinan. ya da bu.
behecok rgd kıskanç. /_i Afne kıskançlık. beıcand/m Lg (dıbetcme, bbeıane) 1
Andexes. kızdırmak, öfkelendirmek. 2.
behê Af ayva. bot Cydonia vulgaris An kıskandırmak.
bıhok. beıci/n Lng. (dıbeıce,bıbeıce)l. kızmak, öf¬
behır (behr)N.bnbeş. kelenmek. 2. kıskanmak.
behısi/n Lng.(dıbehıse,bıbehıse)tarlışmak., bej Afi. toprak, kara parçası. 2. rgd sussuz
bahse girmek. An gengeşL kara parçası, sulak olmayan arazi. * di bej
behıtand/m Lg (dıbehttine, bıbehttine) û behr û hewa de Aıv. yerde, denizde ve
şaşırtmak, sersemleştirmek. havada. * gıyaye bej Avv. su istemeyen sa¬
behıti/n Lng. (ddxhue, bıbehıte) 1. dece yağmur sulan ile beslenen ot. *
şaşırmak, sersem hale gelmek. 2. erimek. muovê bej Avv. argoda medeni olmasını
An helandın. hêlin. becerememiş kaba insan,
behi/n Lng. (dıbehe, btbehe) sıçramak. bejavi (BsffBavi) rgd hem karada ve hemde
behit rgd A acaip, tuhaf. 2. mucize. * be- suda yaşryan veya giden canlı makina vs,
hit bûn Avv. mucize olmak. amfibi.
behiv Af/n badem, /-ter Af rgd çağla. An 1 Af 1. baklagiller. 2. sussuz

çexele. behiva kwir Af. taş bademi. * be- yer. 3. nizamsız asker. 4. milisler.
hiva talik Af acı badem, bot Amygdalus bejık 2 Af kıtır adlı bir salatalık. An küte.
amara. bejin Af An bejn.
behivok A'. Bj. bademcik. bejmbost rgd N. cüce, kısa boylu kimse.
behlûlk N. Bj. bn balûg. beji Af 1. kara parçası. 2. rgd sussuz ara¬
Behmen Af 1. Keyanilerin birinci krah. 2. ziye ait, yağmur suyuyla yetişen bitki.
Zerdüşti dininde bir melek. bejmêr rgd layık.
beho gAİt bu nedenle, bundan ötürü. bejn Af anL boy, pos. * bejn û bal Avv. boy
behr AN. m deniz. * Behra Spi A'A. akde- pos. * bı bejn û bal Avv. boylu poslu ve gü¬
niz. * Behra Reş A'A. karadeniz. * Behra zel vücudu olan kimse. * bejna lıhevhali
Vanê A'A. Van gölü. * behr bı devê se û xwin şirin Avv. birbirlerine uygun or-
nevri nabe Avv. deniz it salyası ile bulaşık ganlanyia sevimli ve tatlı kanlı, /-bıhnd
olmaz. An derya rgd uzun (yüksek) boylu/- dan L boy
Behram A'. 1. İran'da kurulan Sasani vermek, /-drêj rgd uzun boylu, /-kın
devleti krallarından biri. 2. eski İran di¬ rgd kısa boylu. /_zuav rgd ince boylu,
ninde bir melek ismi. 3. Mars yıldızı. narin, güzel endamlı.
behre rgd parça, /-behre rgd parça par¬ bekçi Af bekçi. An notırvan.
ça . * behre behre top dike Avv. parça par¬ bekre Af. kil, balçık.
ça (tümüyle) topluyor. * behreki ve rgp. Bektaşi Af Haci Bektaşiye bağlı bir tari¬
bir yandan (meyva toplarken veya ekin bi¬ kat
çerken tek tek kesintisiz alıp toplamak). * bel L Af 1. kulaklan dik hayvan. An peL 2.
em behreki ve dıçının û dıçın Avv bu¬ suyun ince olarak akıntısı. /- kum L 1.
yandan biçip gidiyoruz. * wer behreki ve işemekte cücükten çıkan sidiğin şekli,
bixwe; tu çı dıbezi navinê Avv. şöyle bu¬ formu, suyun bu şekilde akması. 2. dik,
yandan ye; ne ortaya koşuyorsun. diklik şekillerle görünmek. 3. göz dik¬
behremend A'. rgd. ortak, şerik. An. beş- mek. 4. argoda sırıtma şekliyle görün¬
dar. mek. * çavê xwe bel kınn Avv. gözlerini
bel 48

dikmek. *nuşkxwe di nav zeviyê de bel karın olduğu arazi * hızına belek Avv. ala¬
kınye maye Avv. fare tarlada dikilip dur¬ ca keçi. * qinka belek Af ala karga
muş. * nızani xwe veşêri, bel bûye belek A'. ant baldır, baldır eti.
sekıniye Avv. gizlenmesini bilmiyor, sırıtıp belek 3 A'. An mêkok.
duruyor. * ava kanıya wer zuav bel dike belek Af karaca, zoa Capreolus capreo-
Avv. çeşme incecik akıyor. Ius.
bel 2 A'. sürü (koyun ve keçi için), bn Bur. belek s Af bir cins battaniye, kilim.
bela Afne m A bela, kaza, içinden Belekan Af Siirtte bir aşiret.
çıkılması güç durum. /_ ditin L. bela gör¬ beıekbudın A'. rgd 1. çok renkli bir elbise,
mek, belaya uğramak. /_ denostm L be¬ bu tür kuş veya hayvan. 2. rgd kızıl renk.
la çıkarmak. /_fuoş A'. rgd belalı, bela belekpcç A'A. ayakkabı üzerine ayağa giyi¬
satan, kendisinden zarar gelen, /-ger rgd. len tozluk. An saq.
bela arayan. /_ gerin L.bela aramak, beleni Af S. sandal, kayık. An kelek.
/-keş Af çok bela gören, belaya uğrayan. beleme N. AnbendsanıL
/-zade Af belaya uğrayan kimse. bn. ka- belender Af mültezim, kesenekçi, kesim¬
resat ci.
belalizk Af çöl zambağı, çöl nergizi. An be- belengaz rgd fakir, zavallı, mutsuz./- bûn
laziz. L fakirleşmek. /_i Af fakirlik, zavallılık.
belalûk Af meyvesi sedir ağacı meyvesine /_ kum L fakirleştirmek. * belengaz û
benzer bir ağaç. An helhelûk. geda Avv. fakir ve sefil anlamında pekiş¬
belam rgp. S. fakat, amma. tirme. * belengaz û nezan Aıv. zavallı ve
belani Afne müsbet, pozitif. An ereni. cahil.
belaş rgd beleş, parasız, bedeva. belesan Af pelesenk ağacı, bot Xylobal-
belav Af L parçalanma, bölünme, samum.
dağılma, yayma /_ bûn L bölünmek, belê rgp. evet. An ere.
ayrılmak dağılmak. * em Kurd zû jı hev belen Afne S. söz, vaat.
belav dibin Avv. biz Kürtler çabuk birbi¬ belg Af m. yaprak (ağaç veya /cağa).* belge
rimizden ayrılıyoruz. /_ kum L bölmek, darê Avv. ağaç yaprağı. * belgê tıtûne Avv.
ayırmak, dağıtmak. * nan belav kum Avv. tütün yaprağı veya sigara kağıdı yaprağı.
ekmek dağıtmak. * xeber belav kum Aıv. * belg weşandm L yaprak dökümü. An
haber yaymak. pelg.
belavok Af broşür, risale, küçük kitap, >il- belge Af belge, delil.
diri. belgıh Af m. elbise, kostüm.
belawela rgd darmadağınık. /_ bûn L belgin rgd yapraklı, yaprak gibi ince. *
darmadağın olmak, dağılmak./- kınn L gula belgin bw. bol yapraklı gül.
darmadağınık etmek, serpiştirmek, behfand/ın Lng. (dıbelıfine, bıbelıfine)
dağıtmak. blöf yapmak.
belaziz N. yabani sünbül. An belalizk. belik Af. ant cücük, çocuk penisi. * belıke
belbelitanık Af kelebek. An pirık, gewriyê Af. ant gırtlaktaki küçük dü. *
fırfırok. belıke zunan A'A. ant gırtlaktaki küçük
belbû/n Lnk. (bel dibe, bel be) 1. çiçek aç¬ dil. An gelalûç.
mak, çiçeğin kendi kendine açılması 2. belim Af pirinç sapı.
yeşermek (bitki, ot vs.). belindir Af Anberdil.
belcim Af ağaç yaprağı. behq Afne fışkırma. .
Beiçiki rgd Belçikalı. behqand/ın Lg (dibehqine, bûxhqine)
beleban rgd afacan. fışkırtmak.
belediye N.A belediye. An şaredari. behqi/n Lng. 1. fışkırmak. 2. sivrice dikil¬
belefue Af Bj. amel olmak (hayvanlar için). mek. * çavê xwe behqandm Avv. gözlerini
Anvunk. dikmek.
belek l rgd alaca, siyah beyaz. /_ bûn L behşand/ın Lg (dıbelışine, bıbelışine) tah¬
alacalaşmak. /_i Af alacalık. * belek! ket rik etmek, karışmak. An peuşandın.
erdê Avv. karların erimeye başlaması, ka¬ behyand/ın Lg (dtbelıyine, bıbelıyine) 1.
ranın görünmesi. /Jberf i Af, parça parça sağlamlaştırmak. 2. teyit etmek.
49 bendsami

bdttang Af papyon kiravat kası yapmak. * bı bendan sulandın Avv.


belkê (belkêm) rgp. belki, galiba iple sıkmak. * di vê bende de bend hatiye
belo Af rgd B. kulaktan dik hayvanlar için nıvisandın Avv. bu kısımda bend
denir. Ekseri teke ve koçlar için. 2. köpek hakkında yazılmış. * bend vekınn L ip
ismi ve dik kulaklı köpekler. çözmek. 2. ip muskası yaptırmak. * bend
beloq l rgd Z. berrak. û ta Avv. ip ve iplik anlamında deyim.
beloq 2 Af rgd 1. göze çarpan, belirli. 2. bend 3 Af makale, paragraf.
pırtlak, patlak göz. * çav beloq Avv. patlak bend 4 Af sur, hisar.
gözlü, şiş gözlü. /- bûn L pırtlamak, ko¬ bend 5 rgd 1. yasak. 2. set, mania * benda
layca yerinden veya kabuğundan fırla¬ avê Nh baraj, su seti /_ bûn L yasak ol¬
mak. mak. /_ kum L yasaklamak, kelepçele¬
belm Af pirinç samanı, pirinç sapı. /_riş mek, bağlayıp esir almak. An gıredan,
rgd uzun sakallı kimse, bn riko. qedex.
belor Af 1. billur. 2. şişe. /_i rgd billurdan bendçanx Af, çank ipi jartiyer.
§ey- bende Af rgd köle, esir, hizmetçi. /_ bûn
belqıtand/m Lg (dibelqttine, btbelqttine) L esir olmak. /_ kınn L esir etmek, kö¬
gebertmek, mundar hale getirmek. leleştirmek, /-geri A'. esaret. /_yi Af, esa¬
belqıland/ın 2 Lg (dibelqaine, bdxlqttine) ret, kölelik. An dit
uyandırmak, kaldırmak, (erecdon) ekseri bendegani Af esaret.
cinsel organ için. bendek Af güçlük, mania.
belqiti/n Lng. (dibelqite, bCûelqUe) geber¬ bendeke Af7nl.denge2.Af.yükünherbir
mek. tarafı,yük hayvanı için palan.
belqıt/in 2 Lng. uyanmaı:, kalkmak (cinsel bendelbend Af can: sıradağlar.
organ için). bendemani A'. m. birini veya bir şeyi be¬
belqlt Afne geberme. kleme. * h benda yeki man Avv. birini be¬
beltitk l Af ağaç kurdu. An kurm. klemek.
beltitk 2 A'. ant venüs tepesi. An zilık. bendemayi rgd bekliyen, müntazir.
beltitk l Af. 1. küçük tepe. An tûm. 2. raf. bendema/yin Lh ( benda dimine, benda
beltitk 2 A'. tahıl kurdu, tahıl biti. banine) beklemek (birini veya bir şeyi), in¬
behı rgdrgp. beUi,aşikar./_bûnL.belli ol¬ tizar etmek. * ez bendeyi meaşê xwe me
mak. /_ kum L belli etmek, belirtmek. Avv. maaşımı bekliyorum.
Anbêlu. bendeqe Af değirmenin dönmesini sağla¬
Belûci rgd L BelucistanTı, Belucistan'a mak için ayaklan altına konan oynak de¬
ait. mir, bn bendke.
belûr A'. billur. /_i rgd billur gibi, billur¬ bender Af liman.
dan olan. bendewar Afne gönülden bağlı. /_i Af m.
belût AfAnberû. yakınlık, gönül yakınlığı.
behresin A'.B/. 1. cüzzam.2. cüzzamh. bendgore A'A. çorap bağı, jartiyer.
bebcem Af Gr. balgam. bendik l A'. m i küçük ip, iplik. 2. çizgi 3.
bem Af müzikte bam teli. An tam. Grm tire işareti. 4. r^eyrıire karıştırılan
ben l Af. n ip, sicim, çorap ipi An bend2. bir bitki. * bendikê solê Avv. ayakkabı
ben 2 A'. bitim ağacı, sakız ağacı, bot Pista- bağı.
cia terebinthus. An qizban. bendik 2 Af cırcır otu.
benav Af m dişbudak ağacı bot Fraxinus bendıkavi N.bn tâztk.
ornus. bendi Af esaret, bağlılık. /_xane Afc esa-
bene A'. yabani haşhaş. Aot Nyoscyamus. rethane, hapishane.
Anbeng1. bendke Af 1. su değirmeninin mili 2. bi¬
bend l N. m kısım, cephe. nek hayvanlarının kuyruk alandan geçen
bend 2 Af 1. ip, sicim. 2. ip fan. /- avetın L ip. 3. yük hayvanlarına vurulan büyük çu¬
ip atmak, bir yere halat atmak. * bend val. An bendeqe, bendeke, merbend.
hızdandın Avv. ipleri koparmak, zorlu¬ bendsami A'A. boyundurukta öküzlerin
klan yenip selamete çıkmak, esaretten boğazına takılan ağaç çubukları boğaz
kurtulmak. * bend gire dan Avv. ip mus altında bağlamak için ip.
benefş 50

benefş Af m menekşe, bot Viola odorata. beqbeqok A'. 1. su kabarciklan. 2. rgd ka-
benefşi (benefşin) rgd 1. menekşe rengi, barcıklı.
mor. 2. Af menekşegiller. * benefşi seg beqbeqû B. vakvak, ördek sesi.
A'A. yabani menekşe, bot Viola canına. beqel AfAnbeqaL
beng A'. 1. uyuşturucu bir ot, haşhaş gibi beqem l Af çabuk solan bir boya ile boy¬
içilir. 2. baa yerlerde haşhaş. /_kêş A'. anmış şey.
haşhaş tiryakisi, /-kêşan L haşhaş çek¬ beqem Af bakam ağacı, bot Haematox-
mek. An bene ylon campechianum.
beng Af 1. görüntü, forum, durum. 2. aşık beqik Af. ant göbek bağı. An navık.
olan. 3. çılgın. /_i rgd formunda kimse. 2. beqik A'. su veya sıvı maddelerde üste
aşık olan kimse, /-in rgd aşık, negatif çıkan kabarcıklar.
manada çılgın. * h benga h rojê dinerim beqıtand/ın Lg (dıbeqıtine,bıbeqttini) par-
Avv. aşkımdan güneşi seyrediyorum. maklanm kıkırdamak.
beng Af 1. banotu. bot Hyoscyamus ni- beqlewa Af baklava.
ger. 2. banağacı. ber l Af 1. kilim. 2. Af. hah kilim vs.veya ku¬
bengz Af renk.Angwin,reng. maş işlerinde uzunlamasına her dilim. *
bengzenk Af Anbenzenk. aslıre me sê beri ye Avv. kilimimiz üç di¬
benık l Af ekseri pamuk olmayan şeyler¬ limlidir, bn tej.
den ip, sicim. * bemkê basûrê A'A. An ber 2 N. S. taş. /Jbu Af. taş kesen kimse, ta¬
bendsami, ben, bendik. şçı. * ber h seri, yan ser h beri, wê her
benık 2 Af evlek. An gûri. seri bışket Aıv. ha kafa taşa, ha taş kafaya,
ben! Af ipliğe dizilerek üzüm veya dut kırılacak yine kafa anlamında atasözü.
şırasından yapılan bulamaca batırılan ce¬ Ankevu.
viz veya badem içi gibi şeylerden yapılan ber 3 Af n gelir, istimlak.
sucuk. An meşlûr, meşlûl, gelbaze. ber 4 Af döl, meyve, mahsul, ürün. /_ hıla-
benir Af An bendsami nin Lg ürün kaldırmak, hasat etmek. *
benişt A'. n 1. sakız, çiklet 2. zamk. /_ok isal daran xwaş ber gırlıye Avv. bu yü
Af rgd zamk veren bitkiler, zamkh./_cûn ağaçlar çok iyi meyve tutmuşlar. * man¬
Avv. sakız çiğnemek. * beniştê daran Af. ga isal ji ber negut Aıv. inek bu yü da döl
kedi balı, ağaç sakızı. * beniştê kelengê tutmadı. * ber jı ber ketm Avv. döl veya
Af kenger sakızı. + beniştê qizbanê Af yavru düşürmek. * berê daran Avv. ağaç
sakız ağacından çıkan şire. * beniştê ta¬ meyveleri. * berê havinê bavêje kulinê
liye Af sütleğen otundan elde edilen Aıv. sakla samanı gelir zamanı anlamında
sakız. atasözü.
benk AfAnqizban. ber s x Grm sonektir. iş veya meslek
benkulave A'. An bendsami tanımını yapar, rêncber, rêber gibi.
benqe Af An bank. ber x Grm önektir, bir fiil veya oluşumu
benz Af An bengz. tanımlar, berketın, beravıtın, berçûn.
benzenk Afbahann ilk çıkan çiçeklerden gibi-
bir cins. Nevroz çiçeği, çiğdem, bot Col- ber rgd enli, geniş. * odê mm çar me-
chicum autumnale. tran ber e Avv. odam dört metre geniştir.
benzin Af Fr. benzin. * çar metre ber û sê metre drêj Avv. dört
beok rgd pis, kirli. metre geniş üç metre uzun.
beq A'. n kurbağa. * beqi dara A'A. yeşil ber 8 rgd rgp. N. ön, ön cephe, yan, nezd. *
kurbağa zoa Hyla arborea. * beqi fuok ber ağır Avv. ocak başı. * ber bayi ketm
A'A. uçan kurbağa. * beqi gerehılgu A'A. Avv. (birinin) keyfine göre hareket etmek.
S. ingilizcede nurse f rog. * beqi qoç Afn * ber bı- rgp. karşı, karşısında. * ber bı jêr
boynuzlu kurbağa, ingilizcede homed to- bûn Avv. aşağıya doğru yönelmek. ber bı
ad. * beqi şaxedar A'A. An beqi qoç. jêr çûn Aıvi aşağıya doğru yönelerek yü¬
beqê daran Af ağaç kurbağası, zoa Hyla rümek, gitmek. * ber bı jêr kum Avvi yö¬
arborea. nünü aşağı çevirmek, alt tarafa
beqal A N bakkal. /_i Af bakallık. /_i yöneltmek. * ber bı _ ve rgp. doğru, istik¬
kırm Avv. bakallık etmek. ametinde. * ber bı zevıye ve çû Avv. tarlaya
51 berbata

doğru gitti. * ber _ çûn Avvi düşmek, boş¬ beraş A'. değirmen taşı.
almak. * zaro jı ber çûn Avv. çocuk düşür¬ beraşo A'. yıkanma. An. berav.
mek. * berê xwe dan Aıvi bakmak, berat A. N. şabanın 15. gecesi. 2. beraat,,
yönünü çevirerek bakmak. *jı ber ko rgp. mahkemede kazanma.
çünkü, gerçi. * ber _ re rgp. önünden. * berate l A'. 1. leş. 2. nişan, işaret. * kum be-
em ber gund re halın Avv. biz köyün rate Aıv. leş haline getirmek.
önünden geldik. * ber çem re Avv. nehir berate 2 A'. kan hakkı. * bê ser û berate çû
boyunca, nehir önünden. * ber _ de rgp. Avv. ne şehit ne gazi, boş yoluna gitti bizim
önünde, bir şeyin tesiri önünde. * ber niyazi.
nexwaşiyê de Avv. hastalıkta, hastalık tesi¬ berav A'. 1. çamaşır yıkama günü. 2. su
ri altında. * ber ber de Avv. yük altında. * çimme, çamaşır yıkama. * iro berava me
ber muine de Avv. ölümün eşiğinde. *çûn ye bw. bugün çamaşır günümüzdür. /_
ber agıre yeki Avv. kız istemeye giderken danin bw. çamaşır yıkamak için kazan¬
böyle denir. * kınn ber L önüne koy¬ ları kurmak, bn. serşuştın.
mak. * kêr kırm ber xwe Aıv. beline (önü¬ beravt/ın Lnk (berdavê, berbavê) yavru
ne) bıçak koymak. * pez kum ber sıvan düşürmek, zamanından önce doğurmak.
Aıv. davarları çobanın önüne kattılar bera/. Afn yabani domuz. *beraziavi Nh
(koydular). kobaya benzer bir kemirgen, zoa Capy-
ber9 Af ant meme. * navber Af/ı ant iki bara. * berazi derya A'A. 1. yunus balığı.
meme arası. An memık, çıçık, gan. 2. domuz balığı, zoa Phocaena commu-
ber l0 Af Kürtlerde otuz adetlik bir sayı öl¬ nis. * berazi efriqi Af Afrika domuzu.
çüsü. zoo. Phacochoerus aethiopicus. * bera¬
bera rgp. olsun!. An bda. zi gine A'A An kiroşki hindi. * berazi
beraber rgp. P. beraber. kovi Nh yaban domuzu.
berada/n Lh (bera dıde, bera de) kurşun Bcrazan Af Rojkan ve Aşitan aşiretlerin¬
sıkmak. * bera hev û du dan Avv. biribiri- den iki ayn kabile.
ne saldırmak, birbirlerine hücum etmek, beraze Af. 1. değirmen taşının dönmesini
birbirine silahla ateş etmek. sağlamak için alt taşın altına konulan tah¬
berafi Nne. m müzakere. ta pervaneler. 2. manivela. An gıraste.
beraf l/m Lg (ddxrêfe, biberêfe) hafiflet¬ berba Af harman savurma, rüzgarlama. 2.
mek. çürük taneler, /-yi Af. havayi, boşuna.
beragi Af rgd turfanda. berbad rgd berbat.
beramber rgp. 1. karşı, karşıt, karşılık. 2. berbajar A'A n banliyö, dış mahalle.
rgd denk. /_ bûn L eşit olmak. * herkesi berban Af termin, taksit. 2. ön yargı.
yek gut û beramberi hev bûn Aıv. herkes berbaner rgd ön yargılı.
birer tane alıp denkleştiler. /_i Af muha¬ berbang Af 1. gün doğuşunda gök renkle¬
lefet, karşıt * ezberamberıya falan keşi ri. 2. şafak. 3. Ramazanda sahur vakti.
nakım Avv. falan kese karşı gelmiyorum, berbanık Af 1. kapı önünde üzerine otur¬
yani muhalefet etmiyorum. /_ kınn Aıv. mak için yapılan seki. 2. teras, taraça, se¬
karşılaştırmak L denkleştirmek. * her ki.
yeki yek dan û beramberi hev kınn Avv. berbar Nh 1. taşıyıcı, hammal. 2. sorum¬
herbirine birer verip denkleştirdik. /_ luluk, yük. 3. yük altına gelme çağma gi¬
mani. beraber kalmak, eşit kalmak. /_li ren hayvan. * xwe dan berbarc Avv.
Af eşitlik, beraberlik. yardım etmek, bir şeyde sorumluluk
beran Af. n koç. /_ berdan L koç katımı. altına girmek. * wi xwe da berbarc mın
beranek A'. 1. baş parmak. 2. inç, 2.540 Avv. o bana yardım etti, veya o, sorumlu¬
cm. uzunluğunda bir uzunluk ölçüsü. * luğuma ortak oldu. /_ bûn L yük çağına
tüıya beraneke Afn baş parmak. gelmek. /_i Af hayvanlarda yük taşıma
beranin l Af hayal gücü, düşünme. çağma gelişi.
berani/n 2 Lng. (ber tine, ber bine) hayalla- berbar 2 rgd eşit.
mak, düşünmek. berbaran Af yağmurluk şemsiyesi.
berari N.rnparayardunı (halkın hazineye berbat rgdberbat,çpkkötü./_bûnZ-pis-
veyakamuyayapttğıyardana da denir). lenmek, berbat olmak./_l Af berbat olma
berbaz 52

hail /_ kum L berbat etmek. berçin Af çit. An çeper.


berbaz Af n astsubay . berçin rgd 1 kıskanç. 2. kıskanç olmak.
berbejn Af boy muskası, din adamlarının berd A'.taş./_elanA'.rgdtaşlık, taşlık ara¬
hastalan iyileştirmek için yaptıkları çem¬ zi, /-elani rgd N. taşlık araziye ait An
berden geçirme merasimi, üfürüklemek. kevu. A

berbejnk Af, elbise askısı. berda/n Lg (berdıde, berde) bırakmak, ter-


berbelav rgd geniş. An fn-eh. ketmek, boşamak, redetmek, vazgeç¬
berbendık Af tulum iplikleri. mek, salıvermek, saldırtmak. * berdan
berber l rgd muarriz, rakip. /_i Af düş¬ ser Avvi saldırtmak, saldırmak. * berdan
manlık. /_1 kırın L düşmanlık etmek. jêr Avvi alçaltmak, indirmek, aşağıya
berber 2 Af berber. /_i Af berberlik, saç bırakmak. * dest jê berdan Avvi vazgeç¬
tıraş etmek, /-i kum L berberlik etmek. mek, terketmek. * dev jê berdan Avvi
Ansertaş. vazgeçmek, boş vermek. * wi dev jı jına
berber 3 Af taşçı, bu kelime "berbir" an¬ xwe berda Avv. o, karısını boşadı, terkettl
lamında kullanılmıştır, "ber" kelimesin¬ * kum nekınn nebû, êdl dev jc berdan
deki nota bak. Avv. ettiler etmediler olmadı, artık vazgeç¬
berbcroji Af bot ışığa doğrulum. tiler. *wan pez berdan çıye Avv. onlar da¬
berbes Af m mineral. van dağa salıverdiler. * wi xwandin
berbest A'. set, engel./-! A'. 1. barikat, önü¬ berda ye Avv o, okumayı bırakmış.
ne geçme. 2. ilgi, alaka. berdandest A'A. mütareke, anlaşma.
berbetavi Af bitkilerde ışığa doğrulum. berdar rgd verimli, faydalı, kazançlı, karlı.
berbext rgd baliğ. Anbınşt
berbej Af olmayanı önceden konuşan berdar rgd kamil, yetişkin./- bûni. ergin
kimse. hale gelmek, olgunlaşmak.
berbıber rgp. yavaş yavaş, azar-azar,kade- berdas Af 1. ekinin olgunlaşarak biçilecek
me-kademe. hale gelmesi. 2. başkalarına kurban edile¬
berbıryar Af rgd hükümlü, mahkûm, ka¬ cek şekilde harcanacak şey veya kimse. *
rar altında olan kimse. bûye berdasc xelkê Avv. başkalarına alet
berbısk Af saç tokası. olmuş.
bcrbor A'A. su geçidi. An bıhûr. berdeborin A'A. geçiş serbestisi an¬
berbûk A'A. gelin almaya giden kadınlar. lamında bir söz, teskere. * em jı berdebo-
/_i Af bu görevi yapmak işi. /_i kum L rina wan nenêrin û jı gutigehê em
berbûkluk etmek. An xundi. revıyan Aıv. onların bizi serbest bırakma¬
berbûk 2 A'. çiçek sepeti. larım beklemeden biz, hapishaneden
Bercis A'. ast Jüpiter yıldızı. kaçtık.
bercot A'. 1. boyunduruk altına alınmaya berderazi Afne m. ön yargı.
hazır hale gelen dana. 2. çift sürmek hali. berdeq Af tek ayak üstünde yürüme spo¬
* bavê mın h ber cot e Avv. babam çiftin ru. * berdeqani kum Avv. tek ayakla te¬
önündedir yani çift sürme yerindedir. * kleyerek yürümek.
gundi lı ber cot m Avv. köylüler çift sü¬ berdest 1. rgd hazır, el altında. 2. Af esir,
rüyor, çift sürme mahalindeler. hizmetçi. 3. Af mürit, takipçi. /_i Af mü¬
berçav rgd göze çarpan, besbelli, açık, göz ritlik, esirlik, hizmetçilik. 4. başlangıç. *
önünde. * berçav anin Avv. Avv. dikkat et¬ berdeslc sıbe Avv. sabahın başlangıcı.
mek. * anin berçav Avvi göz önüne getir¬ berdevk l Af müsteşar, temsilci. /_i Af 1.
mek, açıklamak. * berçav bûn Avvi istişare. 2. ağız artığı, çanak yalayıcı.
açıklanmak, gözönüne gelmek. * berçav berdevk 2rgdAfnkişiolaraksoytan, mad¬
kırm Avvi takdim etmek, ibraz etmek, de olarak artık şey, agğrz artığı.
açıklamak, göz önüne sermek. berdewam Af 1. devam etme. 2. rgd de-
berçavık Afn gözlük. An çavık. vamlı.3. devam nalindeV-lAfdevamlılık.
berçek Af rgd silahlı, silah altına alınmaya berdewazi Nhx. m bekleme. * ez berde-
hazır kimse. waziya bejna te me, tu kêngê xuya dibi
berçêlk Af An geprûg. Avv. o güzel boyunu hasretle bekliyorum,
berçiçeq Af ani An geprûg. ne zaman görüneceksin.
53 bergır

berdêl l Af. değişme. /_i A'. aile arasmda şlılığa doğru.


kızlarını birbirlerinin oğullarına vermek, berewurd Af teşbih, benzetme.
kız takas etmek. * berdêli kınn Avv. kız bereyişk Af mancınık.
takas etmek. berezane A'. toka, kopça
berdêl 2 rgp. yer, mahal. bere rgp. eskiden, geçmişte. An beri.
berdıl l A'. hatıra, bellek. * hat berdıla berrêni rgd yabani, vahşi An kov!,
mm Avv. hatırıma geldi aklıma geldi. dirinde.
berdıl 2 rgd aziz, sevgili. berêpê Af ant ayak tabam.
berdıık 'Af 1. göğüs önlüğü. 2. rgd aziz, bereweber A'.» idareci, müdür, temsilci*
sevgili. komita berêweberi gıştl A'A. umumi (ge¬
berduk2^. kolye. nel) idare heyeti (komitesi). /_i A'. idare.
berdil Af rgd üç yaşındaki koyun, dişi ku¬ /_i kınn L idarecilik etmek.
zu. berêxweda/n Lng. (berêxwe dıde, berêxwe
berdtwar A'A. rgd öksüz, kimsesiz. bide) bakmak, dönüp bakmak. An nüle¬
berdolavi A'A. 1. iplik eğirmek çıknğmda rin, qayt kınn, mêze kum.
çalışan kadm. 2. Kültlerde bir müzik ma¬ berêz rgd sayın, aziz. An bırez, berketi.
kamı. berf Af/nkar./_avêjA'. kar makinası. /_
berdoş rgd berduş, başıboş kimse. An barin Avv. kar yağmak. /-belek Af yeri az
fuf at, satur. tutmuş ve yer yer toprak görünen kar ta¬
berdû A'. 1. hasır bitkisi. 2. yastıklara ko¬ bakası. * erd berfbeleki bûye Avv. yer ince
nan işlenmiş hasır. 3. hasır bitkisi cinsin¬ bir kar tabakası ile kaplanmış. * berf datê
den yastık yapımında kullanılan bir bitki. Avv. kar yağıyor, /-dımsk A'A. kar helvası.
bere rgd 1. sade, basit, yalın. 2. A'. m kısım, /-ende Af m çığ. An basû. /_ gırtın L
parça, parti, /-bere rgp. adım adım, gitgi¬ kann yeri tutması, /-gut! Avv. yerde bem¬
de, ileriye ileriye. An behre. beyaz kar kaplama, /-rnalk A'. kar temiz¬
berecot A'. dönüm, 0,4 hektar. leme küreği, sürtme için kürek. /_
beredan Lh 1. bırakmak, salıvermek. An mistin L kar temizlemek./- û baran Avv.
berdan. 2. ateş etmek. An beradan. kar ve yağmur karışık, bu tip fırtına.
beredayi rgd terkedilmiş, işe yaramaz, berfelik AfAnlêlav.
serseri, değersiz. An peleştl berfıreh rgd geniş, ferah, enli.
bereket A Af bereket. * bereket lê be Avv. berfi 1. Af m. zambak, bot Liliaceous. 2.
bereketli olsun, Allah ziyade etsin. * bê- rgd kar beyaz. 3. rgp. karla ilgili, kara ait
bereket rgd bereketsiz. * bıbereket rgd berfin Af kardelen çiçeği, bot Galanthns
bereketli. nivalis. An gulbefrink, buıdehlok.
berendam A'A. 1. mebus adayı, namzet. 2. berixurk Af Anteyrok.
rgd yedek üye. berg Af m. 1. cilt, kitap cildi, kitap kapağı.
bercvaj rgd karşı, aksi, zıddı, mukabili. * 2. örtü.
berevaji Kurdi me ürki nıvısi Avv. Kürt- bergda Af Grm geçişli, geçişli fiil.
çeye karşılık biz türkçe yazdık. An berva- bergeh A'. m ufuk, panorama. 2. görünüş,
ji- meydan. /_hi rgd rgp. açıklık, düzlük.
berevan Af savunmacı. /_i A'. savunma, bergen rgp. bn hember.
raukavamet * berevamya yek! kum Avv. berger Af idareci, yalvarma. y_ani Af m.
birinden savunmak veya birine mukava- idare. /_ên Afidareci.
met ekmek. bergerand/m Lg (bercUgerine, berbıgerine)
berevez Af An bernzde. yalvartmak, yakartmak.
berew (ber bı) rgp -jdoğnı, _ileri, yönelik. bergeri/n Lg (berdıgere, berbıgere) yalvar¬
/-payiz Avv. güze doğru, sonbahara mak, yakarmak.
doğru. /_paş rgp. arkaya doğru, /-paş bergeş Af sini, tepsi.
bûn Avv. geri dönmek, geriye gitmek, ar¬ bergewku/m Lg (bergew dıke,bergew ke)
kaya yönelmek. /_pêş rgp. öne doğru, öne tıkamak.
yönelik, /-peş bûn Avv. ileriye yönelmek, bergıftek Af bayram, şenlik.
ileri gitmek, ilerlemek. /_pêş kınn Avv. bergır l rgd N. savunucu. /_i Af savunma
ileri vermek, öne sürmek, /-piri Avv. ya bergu 2 rgd bol mahsullu, döl veren.
bergui/m 54

bergut/m Lng. (ber digire, ber bigire) döl¬ benm AfAnbêrm.


lenmek, meyva tutmak, tohum tutmak. bensand/m Lg (dıbensine, bıbensine) ta¬
bergidan Af rgp. karşı, bn, hember. zim etmek, saygınlık göstermek, hürmet
bergin Af rgd ciltli, cUtlenmiş kitap. etmek.
bergin 2Af çok ince ve nefis kuzu yünü. An benst A'. rgd yüce makam sahibi, haşmet-
uva. lû.
bergir lN. 1. beygir. 2. savaşta ihtiyat kuv¬ benstm Lg (dıbense, bıberıse) tazim, saygı
vet. * bergir! mil! A'A. Avv. ihtiyat kuvvet¬ veya hürmet etmek.
ler. An ihtiyat, mineq. benzand/m Lng. (dıbenzine, bıbenzine)
bergir rgdAnbergu. azıtmak.
bergiran Avvi 1. yasını tutmak, biri için benzi rgd azgın.
ağlamak. 2. bağırtmak benzi/n l Lng. (dıbertze, bıbenze) azmak,
bergom A'A. ölünün hayrına verilen ye¬ azgınca kavga etmek.
mek veya başka türlü sadaka. benzi/n 2 Lng. (dıbertze, bıbenze) karşı gel¬
berguhk A'A: kulaklık. mek, karşısına dikilmek.
berhehst i Af mukavemet. beri l (bari) N. 1. ıssız çöl. * beri û
berhem l Af 1. yaratma. /_dari N. ya¬ benstan Aıv. çöl ülkesi. 2. kışlak. An beri,
ratıcılık. An afuandın. 2. Af eser. * ber- dest
hemên Kurdi Avv. Kürtçe eserler. * ev beri 2 1. Af ön. 2. rgp. önce, eskiden. /_ dan
ferheng ji berhemeke nû ye Avv. bu söz¬ L yönelmek. * beri nivro A'A. öğleden ön¬
lükte yeni bir eserdir. An karpêk. ce. * benya ko rgp. önceki, öncelikle. *
berhem 2 Af hasılat, gelir. berıya ko ez bêm, tu hati Aıv. ben gelme¬
berhemin Af Grm büyültme sıfatı. den önce sen geldin.
Fransızcada. superlatif . bn berhevani. beri 3 (beni) N. pelit. An berû.
berhev i Af karşılaştırmalı, karşılıklı. * berjenek Af. dokuma tezgahının bir par¬
dan ber hev Aıv. karşılaştırmak, mukaye¬ çası.
se etmek. berjetvend 1. rgd muktedir, kabilyetli, eh¬
berhev 2 rgp. toplu, yanyana. /_ bûn L to¬ liyetli, yetenekli. 2. Af idare, kurum. * ber-
planmak. /_ kuın L toplamak, biriktir¬ jevvenda riya besini Avv. demiryolu
mek. * pare berhev kırın Avv. para idaresi
biriktirmek./_rabûnZ. 1. rekabet etmek, berjewendi '*. 1. menfaat, yarar, çıkar,
birbirlerine saldırmak. 2. pozitif anlamda fayda. " ugilenme, alakadar olma. 3. ka-
birbirlerinin önünde kalkmak, birbirleri¬ bilyet, yetenek.
ne saygı göstermek. berjer rgp. aşağı, aşağıya doğru. /_ bûn L
berhevani A'. An berhemin. inmek, başaşağrya yönelmek. /_ kum L
berhevanin Af L mukayese, mukayese indirmek, alçaltmak veya bu fiili yapmak,
etmek. başa, aşağıya yöneltmek
berhevda A'. An bêtuker. bcrjor rgp. yukan, yukarıya doğru, yu¬
berhev dan (beri hev dan) Lg münakaşa karıya yönelik. /_ bûn L yukarıya yönel¬
etmek, ağız kavgası etmek. mek, yukarıya doğru gitmek. /_ kırm L
berhevi N. alıştırma, egzersiz, bn hevoti. yukarıya yöneltmek.
berhevok Af 1. broşür küçük kitap. 2. şiir berk Af su havuzu.
antolojisi. berk 2 rgd sert, kuvvetli, sağlam.
berhewa rgd 1. boş, anlamsız. 2. fiili ola¬ berkani Af. 1. sapan (çocuklar için) bn qa-
rak savurmak, havaya uçurmak./- kum nik. 2 rgp. ekseri köy için kullanılan (çeş¬
L havaya uçurmak (dinamit, bomba vs. me önüyeri)
de). berkapk A'. köşker önlüğü.
berhıngev Af ısrar. berkar A'. n. 1. garson, çırak. 2. yardımcı
berık l Af n gülle, fişek. işçi.
benk Af cep. * kuın benkê xwe Avv. ce¬ berkaş A'. cax. 1. rampa, yokuş. 2. dağ
bine koymak. * jı benkê xwe der xistin eteği.
Avv. cebinden çıkarmak. * avıtın benkê berkaz A'. duvarda açılan delik, mazgal.
xwe Avv. cebine atmak. berke! Af rgd yarım pişmiş, kaynama de-
.'.> bertêrker

recesinde olan. * berkela ber ddê wi bw. beroş Af m kulplu tencere, bakır kova
yüreği boğazına kadar gelmiş anlamında berpaş rgd rgp. L ters yüz. 2. geriye yöne¬
deyim. lik, bn. berewpaş.
berkele Af. rgd. üç yaşında manda düvesi. berpeyi Af m tepki, reaksiyon.
berkeş A'. büyük bakır tepsi. An. sini berpê A'. 1. oluşma, meydana gelme. 2.
berkeşok A'. küçük bakır tepsi. ayakaltı, artık olan şey. * di axaftina w!
berket/m Lg (berdıkeve, berkeve) birine de tevlıhevıyek mezm berpê bû Avv.
bir şeye acımak, kıymak, onu korumak, onun konuşmasında büyük bir karışıklık
müsamaha etmek, kayırmak. * ez pır h meydana gekü/veya oluştu. * ew lev-ta-
ber kedê xwe dıkevun Avv. ben emeğime lên me h ber pê mane Avv. o eşyalarımız
çok acıyorum. * bernakevi û belav dike ayaklar altında kalmış. * berpeyi xwe
Avv. o hiç acımadan dağıtıyor. bibine Avv. ayağının önünü görl
berketi rgd önemli, saygıdeğer, değerli. * berpêk Af engel. An asteng.
nevalen berketi Avv. değerli arkadaşlar! berpeş l rgp. takdim. /- kum L takdim
berkêr Afrgdkesimhayvam./_bûnLke- etmmek.
sime gelmek. berpêş rgp. ileriye yönelik. An berewpêş.
berkeşan Af üretim. * hêzên berkêşanê berpırs Af dikkate değer gözlem.
Avv. üretim güçleri. berpusıyar A'. sorumlu, mesul. /_i Af sor¬
berkeşand/ın Lg (berdıkeşine, herkesine) umluluk, mesuliyet.
üretmek. berq Af An. buq, brûsk.
berkêşk Af çekmece. /-kıteb A'A. kitaplık. berqef l Af dağ oyuklan.
berkoş A'. önlük. An pcştemaL berqef 2 Af yük için hayvanların sırtına
berkurk Af ant kursak. * kevokc bcrkur- atılan çul.
kaxwe dagut Aıv. güvercin kursağını dol¬ berqut Af. n büfe. ing. snack.
durdu. berran (berranjNh ant kasık. An pızL
berlêker A'. Grm ful öneki. An peşdank, bemzde A'. dağlarda kar veya soğuk için
xurdepêş. siper yeri.
bermaki A'. emen yavru, ana kuzusu. berrûmet (Aer rûmet) Nh ant burun yan¬
bermal Af 1. sofa, salon. 2. seccade. /_i A'. larından ağız dış kısmına uzanan ve yana¬
ev kadım, evde hizmet gören kadın. ldan ayıran çizgiler.
bermax Af sigara kağıdı. bersef Af evlerde salon kısmı, hol.
bermax Af tavan. bersêl Af 1. sac ekmeği pişiren kadın. Z
bermayi rgd artık, geriye kalan. sacda yeni çıkan ekmek.
bermej Af rgd süt emen çocuk, süt ço¬ bersiv Af cevap. /_ dan L cevap vermek.
cuğu. /_ gırtın L cevap almak. /_ hatın L ce¬
bennılk Af boyundurukta öküzlerin boy¬ vap gelmek. /_ kırm L cevaplamak. * ez
nunu ağntmasm diye o kısma konan yu¬ hevıya bersiva te me Avv. cevabını be¬
muşak parça veya keçe. kliyorum. * çend car e dıpırsım tu ber¬
bername Af m program. *bernameyişe- siv nadê Avv. kaç kezdir soruyorum cevap
va Newrozê Avv. Newroz gecesi programı. vermiyorsun. * bersiva nameya wan
bernamzed A'. aday adayı. halın Avv. mektuplarının cevaplan geldi¬
bernav Afn Uk ad, göbek adı. ler.
berncxûn rgd ters üstü, bir karavana bersojk N.Bj. mide ekşimesi.
veya kazanm yüz üstü konması hail /_ bersork Af şakrak kuşu. zoa Pyrrhula
bûn L ters üstü dönmek, yüz üstü dön¬ pjTrhula.
mek. /_ kum L ters döndürmek (cansız bersto Afyaka
şeyler için). * legan bernexûn danln L bersflc Af sanık.
karavanayı tersüstü indirmek. bertav Af güneş şemsiyesi.
bermxûn Af Art bemexûn, nixûn. bertelef Aftelef olmak. /-bûn /.telef ol¬
beroj A'. 1. güneşe karşı olan yer. Ekseri mak.
soğuk havalarda güneşlenmek için gü¬ berteref rgd safdışı./- bûn /.saf dışı ol¬
neşli sıcak, kuytu yerler için bu tabir söy¬ mak. /_ kuın i. saf dışı etmek.
lenir. 2. güneş alan yamaçlar. berterker Af Grm. bn xurdel
berül 56

bertil Afi. rüşvet 2. kan parası. 3. zimmet. jı bo kêr e Avv. erkek kuzu bıçak içindir.
/_ guüni. 1. rüşvet almak. 2. kan parası Kürt mücahitlerine atfedilen bir deyim.
almak. * bertila xwe zevıyek gırtın Avv. * berxikê mm! Avv. kuzum, yavrucuğum1-
kan parası olarak bir tarla aldılar. * bertil 1-vanNx. kuzu çobanı./- zayin L kuzu¬
bera (kevıra) nerm dike Avv. tazminat ların doğumu, /-zayinan A'A. kuzu
(ödemek) taşlan yumuşatır. *bertil ûtac doğma mevsimi.
Avv. cerime ve vergi veya haraç şeklinde benak B. kuzum, tonton. * benoka mm
pekiştirme. Avv. kuzucuğum, yavrucuğum!.
bertûrk Afoni. An geprûg. ber xıst/m 1 Lg (ber dae, berxe)!. öne sür¬
berû Af meşe palamudu, peht berûyê mek, ilan etmek, birine bir şeyi öğren¬
malan (berüyi şink) Nh yenen (tatlı) pa¬ meye alıştırmak. 2. önünden çekmek,
lamut *berûyê pezan (berûyê talıkjyen- altından çekmek. * leqebê mm u ber xel-
miyen (aconsı) palamut. kê xistine^dl herkes h mm dike xû Avv.
berûk l Af 1. yüz peçesi. 2. karasabanda lakabımı halka yaymışlar artık herkes
boyunduruğa takılan tahta kanca, bn beni alaya alıyor. * stûn jı ber tavanê
qartibebg. xistin Avv. sütunu tavamn altından çekti¬
berûk 2N.anL gırtlak. ler.
bervaji A'. rgd karşı, karşıt, ters taraf. * berxısı/ın 2 Lg (ber dae, ber bvce) bir şeye
bervaji vê yekê Avv. buna karşılık, buna alıştırmak. * reya xirab ber xistin Avv. kö¬
karşı. An dıjraber, vajL tü yola alıştırmak.
bervaku/ın Lh(bervedıke,berveke) dikiş bemsti A'A. önerme, öneri, teklif. 2.
veya örgüde kenarlan katlamak, katlaya¬ öğretme, alıştırma. * te ew gotma
rak dikmek. benasti ye êdi bir nake! Avv. sen onu, o
bervale rgd zavallı, sefil. söze alıştırdın artık o unutmaz ki!.
bervanek N. deride kenar kısımlan. berxudar Af B. teşekkür ifade eden bir
bervekui rgd önü açık, ferah. ünlem.
bervê Af_e, -a, yönelme./- bûn L yönel¬ beraurıni A'. kaymtı, açlık gidermeye ya¬
mek. /_ bûyi rgd yönelik. /- kum L yö¬ rar hafif yiyecek.
neltmek. bcrxwarl Af rgd tüketici.
bervedınn A'. avukat. An parêzger. berxwedan l Af L dayanma, direnme, mu¬
berwank Af An peşmal. kavemet ve bu fiiller. /_i Af dirençlik,
berwar Af m 1. yamaç, meyiL 2. tarih. * mukavemet hali. * di benrara berxwa-
berwari çiyê de Avv. dağın yamacında. /- dana şoreşa Barzani de Aıv. Barzani ih¬
bûn L yokuşa tınlanmak. /_i Af yokuş- tilali direniş yıllarında.
luk, meyillik. /_ kum L yokuşajsürmek. berxweda/n Lng. (bemve dıde, berxwe de)
ditarwaral987.andeAvv.198 tarihin¬ dayanmak, direnmek, tahammül etmek,
de. mukavemet etmek.
Benvari Af güney Kürdistanda bir bölge berxweketin l Nh utanma, hicap duyma
ve aşiret. ar. * ez pu ber xwe ketim ko mm arl-
benvec Af bir cins tüfek demiri. karıya te nekır. Avv. sana yardım edeme¬
berwesêl Af m ocak ateşliği. diğim için kendimden utanıyorum. * carê
bera A'. m kuzu. /_ avetın L kuzu düşür¬ rû gütme êdi ber xwe nakevın Aıv. bir
mek, koyunun erken doğumu. * bcrxbir defa yüz almışlar, artık utanmazlar ki. *
Avv. yazın gelmesi emaresi. /_ çêrandin ber xwe neketın Avvi arsız olmak,
Avv. kuzu otlatmak. * berxê beren A'A. ko¬ arsızlık.
çtuk kuzu. * berxê çê h ber kozê belu ye berxwekeı/ın 2 Lng. (berxwe dıkeve, benave
Avv. koç kuzu iken belli o\ur(yiğit çocuk¬ keve) utanmak, hicap duymak, kendine
ken belli olur). * berxê çirmaq N. yenmez acımak.
derecede çok zayıf eti olan kuzu. * berxê berxwesekini rgd kibar, ağır başh, kendi¬
şemze A'. şubatta doğan kuzu. /_ık A'. 1. ne bakma.
küçük kuzu, mecazi anlamda sevimli ço¬ berxwêr A'. çok büyük ve yekpare tarla.
cuklar için kullanılır. 2. negatif anlamda beryar Af rgd An buyar.
kurbanlık kuzu anlamı verir. * berxa nêr beryeki rgd özel, hususi.
57 betik

berz rgd L yüksek. 2. büyük, iri. * berz û beşti Afi. ırmaklara yakın çok taşlı yerler,
bala Avv. çok yüksek. * berz û bala bûn taşlık yer. 2. rgd bağlı, bağlanmış.
bw. çok yükselmek, /-yi Af yükseklik. An bestraw rgdS. bağlı.
bdınd. beş ' A'. m. 1. hisse, pay, kısım. 2. ilgi. /_dar
berzçh- Af krizalit devresini 17 yıl toprak Af rgd ortak, hissedar, /-dar bûn Avv. or¬
altında tamamlıyan bir çekirge ing. se- tak olmak, şerik olmak. /_dari Af L
venteen year locust katılım, ortaklık. 2. katılma, iştirak. * beşi
berze rgd kayıp./- bûn i. kaybolmak. /_ bırayeti Avv. kardeş payı. * beşdari üste¬
kınn L kaybetmek. An winda. ki bûn Avv. bir şeye ortak olmak, bir şeye
berzeling A'. lavanta çiçeği. ArtLavandu- iştirak etmek. /_ kum L paylara
la angustif olla. ayırmak, kısımlara bölmek.
berzewac Af, evlenme çağı. beş 2 Af rgd alnı beyaz olan hayvan. * he-
berzerine Af, m topaz, san yakut spa beş Avv. ahu beyaz at /_o B. alnı beyaz
berzık Af/nont göbekaltı. olana çağn.
berzln Af rgd binek çağına gelmiş tay. beşavend Afn kafiye. An kafiye.
bes A'. rgd pro.A yeter, kafi yeteri kadar, beşbır Af veraset, mirasçı, varis.
gereği kadar, sadece. /_ayi A'. yeterlik. /- beşeni rgd parçalı, bölünmüş.
bûn L yetmek, kafi gelmek, kafi olmak. beşer A'. A insan, beşer. /_ryet A Af in¬
* bes vê gotıne bıke! Avv. yeter konuştu- sanlık, beşeriyet
kıannL/_kum/.kesmek,durdurmak. * beşcderi Af gümrük vergisi.
dan bes kınn Avv. kestirmek, durdur¬ beşik Af an/. 1. alnın iki yanındaki boynuz
mak. * weki dm kes mmnl, yanê bes tu noktalan. 2. alın çatı, alnın çatısı. 3. alnın
dızani? Avv. bir sen biliyorsun yanı, başka ortasındaki beyaz kısım. * beşıka çepê Af
kimse bilmiyor mu?. * êdi kırına van ne sol boynuz yeri. * beşıka rastê Af ant sağ
bes e? Avv. bunların ettikleri artık yetmiy¬ boynuz yeri.
or mu?. * Bes e lo! Avv. yeter be! yetti artık beşışand/ın Lg (dıbeşışine, bıbeşışine) te¬
beL * bes e lê Avv. yeter be! (kadın için). * bessüm ettirmek.
bes ew kesana hatın Avv. sadece o kimse¬ beşışi/n Lnk (dıbeşışe, bıbeşışe) tebessüm
ler geldiler. etmek.
besh-e Af rgd koruk üzüm. An şdûr. beşineve L S. dağıtmak, taksim etmek, bö¬
besmele AfA besmele. lüştürmek.
best1 Af ilham. beşiş ro-' luıeDessim.
best 2 A'. S. bağ. An guê. *- ..Kalın direk, kiriş, kalas, mertek. An
beste Af /n beste (müzikal melodi). /..'-- ..e'ran.
Afc rgd bestekar. /_ kum L besteleu. *t A'. toy kuşu zoaOtis tarda. An çug.*
* nstın beste. An beste kırın. beta f ısf ısok A'A. bir cins turna.
bestek Af 1. balon, paket 2. parsel. An gû- beta Af Gr. radyoaktif cisimlerin ya-
ri. ydıklan üç isimden biri.
besteni A'. dondurma. /_fuoş Af dondur¬ betal rgd boş, geçersiz, işsiz. * zagonên
macı. kevn cdi betal bûn Avv. eski kanunlar
besterobar Afn cot nehir yatağı. artık geçersizdirler. * em betal m Avv. bo¬
bestenin Af kır yaşamını anlatan yazı. şuz, işsiziz. /_ bûn L işsiz kalmak, boş
Fransızcada idil. veya avare olmak. /_i Af işsizlik, avarelik,
beştik l N. dere kollan, özellikle bahar su¬ hiç bir şeye yaramazlık. /_ kum i. ilga et¬
larından meydana gelen küçük dere kol¬ mek, geçersiz kılmak, iptal etmek, lağv
lan. etmek.
beştik 2 Af suyun çekilmesi esnasında betan lAf. ant tendon, veter, kiriş, etin yen¬
meydana çıkan kumlu arazi mez elestiki kaslan.
best/ın L S. Z. (dıbestine, bdxstine) 1. betan 2 A'. n astar. /_ kum L astarlamak,
düğümlemek, bağlamak. 2. su veya yolun astarını değiştirmek.
önünü kesmek. 3. hayvanları bağlamak. betamye Af battaniye.
An gire. betar Af afet, heyula An beter, bêtar.
beştir Af dokuma kumaş. betik AfAnwelec
betdand/ın 58

betdand/m Lg (dtbetdine, btbetıline) yor¬ bext û Turazê xwe Avv. bahtına ve mu¬
mak, bitkin düşürmek. radına enşll * bext û text Avv. baht ve ma¬
betili/n Lng. (dıbetıle, btbeale) yorulmak, kam. * bext û wicdan Avv. bahtı ve
bitkin düşmek. vicdanı. /_ vrergerin Avv. bahtı dönmek,
betili rgd yorgun, bitkin. kaderi dönmek. * ketin bext Avv. birinin
belir rgd daha fazla, daha çok, beter. * bahtına girmek. * ez ketime bextê te tu
bıla betır bıbe Avv. daha beter olsun. mm bıbori Avv. bahtına sığınmışım beni
/-pêr rgp. üç gün önceki, üç gün evvelsi affet. * ketime bextê te û Xwedê Avv. Al¬
gün. /-perar rgp. üç sene önceki, üç sene larım huzurunda bahtına sığınmışım. *
evvelsi. An bıür. xwe avetın bextê yeki Avv. birinin bahtına
beti rgd ağır yürüyüşlü, hantal sığınmak.
betlane Af izin, tatil, boş vakit. Bextebaran A'A. 21 mayıs 21 Haziran ikiz¬
beton Af Fr. beton. ler burcu.
betran A'. rgd mağrur, kendini beğenmiş, bextewar rgd. ahde sadık, vicdan sahibi,
kendisini olduğundan fazla gösteren. vicdanlı. /_1 Af. vicdanlılık, ahde sadıklık.
bevil Af ant burun. An poz, kepi, dun. bextiyar 1. rgd bahtiyar, mesut. 2. Af
bevsê Af komşu. An hawsa, cinar, ciran. İran'da bir kabile, Kürt olduklan bilinir.
bevş AfAnbevşuU. /SN. bahtiyarlık.
bevşık 1 A'. 1. dokuma tezgahında mekiğin bextûr rgd An bextreş.
geçmesi için telleri açan tahta. 2. Af ant el bey l N. güve. zoo. Tinen pellionclla. An
veya ayak bileği. gazûz, cırcınk, mınk.
bevşık Af 1. hayvanlarda süt dişlerinden bey Afkapora,satış./_gırun.Lsatıştaka-
sonra çıkan dişler. 2. kesici dişler. An pora almak.
dıranen peşin. bey Af An beg.
bewr rgd Af S. yırtıcı./-! beyan Avv. yabani beyaban Af m. rgd 1. çöl, ıssız, tenha. 2. Af
yırtıcı hayvanlar. An dirinde. sahara.
bewreşink N. S. Bj. bir cilt hastalığı. beyan Af A beyan, açıklama. /_ kırm L
bewş Af An bevş. açıklamak.
bexçe AfAnbaxçe. beyanat N.A beyanat.
bexdenûs Af bn meydenoz. beyanı Af. m rgp. sabah, sabah vakti, sa¬
bexş A'. banş, sunma./- bûn L ödüllendi¬ bahleyin, /-yan rgp. sabahlan, sabahley¬
rilmek, bağışlanmak. /_ kırm L ödüllen¬ in.
dirmek, bağışlamak. beyanname Af beyanname.
bexşi/n Lg (dibexşe, btbexşine) bağışlamak, beyar Af 1. ekilmemiş arazi, bakir arazi. 2.
bahşetmet. 2. rgd müsamahalı, fundalık.
bağışlayıcı. beyat 1. rgd bayat. 2. N. bir müzik çeşidi. *
bexşiş Af bahşiş, ödül. beyati isfehani, beyati Kurdi. vs.
bexşişand/m Lg (dibexşine, bûxxsişine) beyaz rgdAbn spi.
bahşetmek, ödüllendirmek. An bexş beybûn Af m papatya, san papatya bol
kuın. Anthemis nobilis.
bext Af baht, talih, ikbal, şans, erdem, yüz beyhude rgd beyhude, faydasız, boşubo-
akı. /_çak rgd bn bexlçê. /_çê rgd talihli, şuna.
bahti güzel. /_ dan L affetmek, /-dar beyi Af bitkiler için sararmak (susuzluktan
rgd mesut * bextê qebrax Avv. kalleş baht, vs.). * gıya beyi bûn Avv. otlar sarardı, veya
kötü talih. /_reş rgd bedbaht, bahtı kara sarararak kurudu.
/_reşi Af bedbahtlık. * bêbext rgd kalleş, beyik Af meyve kurdu.
güvensiz. * eskerên drfmın bê bext e Avv. beyit N.A beyit An beyt
düşman askerleri güvensizdir, in¬ beyn rgp. A orta, ara. /-elrmlel Avv. millet¬
safsızdır. * bê bexti Af kalleşlik, güvensiz¬ lerarası.
lik. * bext xira bûn Avv. talihi ters beyt N.A beyit, iki mısralı şiir. 2. ev. * ehli
dönmek, bahtı kara olmak. * bext û iqtai beyt Aıv. peygamber ailesi ve efradı.
Avv. baht açıklığı anlamında pekiştirme. * beytar Af baytar, veteriner.
bext û mıraz Aıv. baht ve murat. * gehışte beylik Af serçe. zoo. Passer domesticus.
p.- -.. . *. .. .<"
59 bêcik

Ançûik,çûcik. olmıyan, takatsiz, imkanlan kıt olan.


BeytuUah N. Kabe, Beytullah, Allahm /-namus rgd namussuz, haysiyetsiz.
evi. /-nam »si Af namususluk. * bê nan û
beytû rgd gevşek kimse. xwê Avv. nankör, iyilik bilmiyen. * bê qeyd
beyv A'. bn behiv. û sert Avv. kayıtsız şartsız. * bê qeza û bê
beyvok A'. ant bademcik. B/.Anıygdala. * bela Avv. kazasız belasız. * bê ri rgd sa¬
beyvok deranin L bademcik ameliyat kalsız. * be rûmet û kıret Avv. şerefsizce
etmek. ve kirli, /-sebeb rgd sebepsiz. * bê ser û
bez l Af koşu, yarış, An rev. ber Avv. başı kıçı belli olmayan. * be ser û
bez 2 A'. n iç yağı. /_i çav A'. göz içi yağı. /_ bê berate çûn Avv. yok yere gittilerfofdü-
girim Aw yağlanmak, şişmanlamak. * bez ler)fie şehit ne gazi. /-silen Avv. silahsız. *
û benişt bw. iç yağı ve ağaç çirişi. An don. bê xêr û sahi Avv. hayırsız ve eğlencesiz,
beza rgd koşucu sıfatı olan at vs. yanı hayır ve uğur getirmeyen şey.
bezan i. An bezin. beageh rgd habersiz.
bezand/m Lg (dtbezine, btbezine) koştur¬ bêali rgd tarafsız.
mak. * hespa xw e bezandın Avv. atım koş¬ bêar rgd arsız, utanmaz.
turmak. bearam rgd sabırsız, tahammülsüz. /_i A'.
bezdonek Af An bızdonek. sabırsızlık, tedirginlik.
beze Af günah, /-kar rgd günahkar. /_yil. bêav rgd sussuz. /_1 Af kuraklık, sussuz-
A'. günahkarlık. 2. B. yazık!. An gunek. luk. /-avrû rgd hayasız, utanmaz, yüzsüz.
bezek Af iltihap. bebanûsekan Avv. yersiz-yurtsuz, saçma-
bezuxan A'. şıra teknesi. sapan.
bezi Af rgd iç yağma ait olan. bêbav 1. rgd öksüz. 2. rgd N. piç, soysuz,
Bezikan A'. Adıyaman Fırat üzerinde bu¬ babasız doğan kişi.
lunan bir aşiret. bêbawer rgd inançsız, güvensiz. /_i Af gü¬
bezik A'. Fr. bezik (bir kumar oyunu) vensizlik, inançsızlık.
fransızcada bezique. bêbazar Af pazarlıksız.
bezi/n Lng. (dıbeze, bıbeze) koşmak. * be¬ bêbelên rgd An bêbext
zin çûn mala xwe Avv. koşup evlerine git¬ bêber rgd Afi. meyvesiz, dölsüz. 2. kısır. 3.
tiler. taşsız. 4. ensiz, dar. * bê ber û paşi Avv. uç-
beziya/n Lng. (dıbezm, bibeztn) 1. koşmak. suz-bucaksiz, sonsuz.
2. bu fiil kelime olarak çoğul halinde geç¬ bêbeş rgd bn bêgar.
miş zaman fiilidir. bêbext rgd bahtına güven olmayan, kalleş.
bezm Afnpartl/_gehA'xtopıantı salonu, /_i Af. kalleşlik. /_i kum L kalleşlik et¬
parti salonu, /-i xwanna şev Avv. akşam mek.
yemeği partisi bebın rgd 1. esası olmıyan, asılsız, temel¬
bezmık N. 1. tahtakurusu. 2. bir cins çadır siz. 2. çok derin, dibi olmıyan.
direği. bêcan rgd cansız, ruhsuz.
bezok rgd koşucu, koşma yeteneği olan. bêcerg rgd korkak, cigersiz.
An beza. bêcge rgd maada, müstesna. /_yiti A'. istis¬
bezre Af tane (hububat için). na.
bê (bêi) dç türkçede olumsuzluk ekidir, bêcih rgd yersiz, yurtsuz. 2. münasip
-sız, siz, suz gibi anlamlar verir. * bê olmıyan, yerinde olmryan, gayn makul
bersıv man Avv. cevapsız kalmak. * be bêçare rgd çaresiz, mutsuz, /-t! A'. çare¬
dar û ber Avv. ağaçsız ve bitkisiz. /- dil û sizlik.
can Avv. isteksiz ve gönülsüz. /_ hempa bêçav rgd 1. basiretsiz, terbiyesiz. 2. kör. *
Avv. eşsiz, emsalsiz. * bê hış û zana Avv. şu¬ kesê be çav û bê rû Aıv. yüzsüz, terbiyesiz
ursuz ve bilgisiz, cahil kimse veya cahila¬ kimse.
ne. * b£ i te ez nıkanm biçim Avvsensiz bêçek Af rgd silahsız. 1-bünL silahsız ol¬
gidemem. * bê ko An be! ko. * bê layeni mak, silahsız kalmak. /_1 Af silahsrzuk. /_
Avv. tarafsızlık, /-mal rgd evsiz, barksız, kuın silahsızlandırmak, silahtan
yeri yurdu olmayan. * bê mal û nulk Avv. anndırmak.
evsiz barksız, /-mecal rgd mecali beçık ' Af luğ çekmek için iki yanına atılan
bêçik 60

ağaçlara geçen pimcikler. bcgav rgd imkansız, çaresiz, zamansız. *bı


bêçik 2 A'. orak biçerken parmaklara begavıya me ew ketne welatê me Avv. bi¬
takılan ağaçtan yapılmış parmaklıklar, zim imkansızuğımızdan dolayı ülkemize
elcik. girmişlerdir. /_i Af imkansızlık./- man L
bêçi l Af bio. cenin, ilk teşekkül eden be¬ mecbur kalmak, fin bêçare.
bek. bêgcf rgd atılgan, gözü pek.
bêçi 2 Af ant 1. ayak parmaklan. 2. kuzey bcguman rgd şüphesiz, tereddütsüz. * bê-
Kürdistanda umumi olarak parmaklar, guman ajotın ser Avv. tereddütsüz üzer¬
güneyde ise ayak parmaklan için kul¬ lerine saldırdılar.
lanılır./- ya mezm A'A. ayak baş parmağı. bchal rgd halsiz, bitkin. /_i Af halsizlik,
/-drejAf ayak işaret parmağı./- ya na- bitkinlik. /_ ketin Aıv. halsiz düşmek.
vin Afn. orta parmak /- yê babeliçê A'A bêhay rgd habersiz, şuursuz, bilinçsiz. /_
ayak 4. parmağı. /_ ya qiliçê A'A. ayak in¬ bûn L habersiz olmak, bilinçsiz olmak. /_
ce parmağı. * bêçi avetın Avv. parmak at¬ hıştın L bilinçsiz bırakmak, habersiz
mak, parmaklamak. /_ avetın Z. parmak bırakmak.
kaldırmak. * bêçi gez kum Aıv. parmak bched rgd hadsiz, sonsuz, suıırsız. /_i Af
ısırmak. /_ kum L parmaklamak, par¬ sonsuzluk, hadsizlik, aşınlık.
mak atmak. * bêçi lê xistin Aıv. parmak bêhcmd rgd isteksiz. * bchemdi xwc nan
basmak. * bcçi nav re kum Avv. parmak dixwi Aıv. sen isteksiz yemek yiyorsun. *
karıştırmak, bn /_ qirçandin Avv. parma¬ vvısa bchemdi xwc dişuxule Aıv. çok
klara dıştan el avucuna doğru basarak isteksiz çalışıyor.
kıkırdatmak. * bêçi tê re kum Avv. par¬ bches rgd şuursuz, habersiz./- bûn L bit¬
mak sokmak, parmak kanştırmak. * bı kileşmek, canlılar için bitkisel bir hayata
bêçiyan Avv. parmakla. * bı bêçiyan niş¬ girmek.
an dan Avv. parmakla göstermek. * bı bê- bchengam rgd usandırıcı, can sıkıcı.
çiyan tev dan Avv. parmakla kanştırmak. bchetayi rgd bitmiycn, sonu gelmiyen. bn
Antıli. bêdawi.
bêdad rgd kanunsuz muamele eden kim¬ bchevri rgd 1. mukayese edilmiyen, eşsiz.
se, gaddar, zalim. /_i kanunsuzluk, ada¬ 2. saf, katışıksız. * tu hevriyê keşi tekil
letsizlik. nebû ye Aıv. hiç kimsenin ağız artığı
bcdawi rgd 1. sonsuz, ebedi. 2. ardı arkası karışmamış.
gelmiyen. behevi rgd ümitsiz. /_ti Af ümitsizlik.
bêdeng rgd sessiz, sakin. /_ bûn L sessiz behez rgd kuvvetsiz, takatsiz, zayıf.
olmak, sessiz kalmak. /-ıhayi rgd sessiz¬ behış rgd. baygın, aptal, sersem. /_ bûn L.
ce, gizlice. /_i Af sesizlik, sükûnet. /_ baygın olmak, sersemlenmek. /_i Af
kum L sessizleştirmek, susturmak, ses¬ baygınlık, sersemlik. /_ker rgd uyutucu,
siz hale getirmek. /_ man Avvjsessiz se¬ uyuşturucu. /_ kırın L sersemletmek,
dasız kalmak. * ta ko bêdeng man Aıv. bayıltmak, baygın hale düşürmek.
sessiz kalana kadar, ta ki susana kadar. behn 1A'.koku./_berdanZ.kokusalmak,
bêdercw Af. rgd gerçek. koku bırakmak. /-dar rgd kokulu, koku
bêderman rgd 1. dermansız, 2. çaresiz. veren. /_ gırlın L kokusunu almak. /_
bedii rgd N. isteksiz, gönülsüz, arzusu ol¬ kırın L koklamak. /_û rgd kokmuş, ko¬
mayan. /_i isteksizlik. ku girmiş, An bihn, bihn.
bcdıran rgd dişsiz. behn 2 Af nefes, soluk, /-tengi Af 1. nefes
bêctlahi rgd daima, durmaksızın. darlığı. 2. asabiyet, sabırsızlık, sıkkınlık. *
beledi rgd hayasız, utanmaz. bêhna mın teng bû Aıv. sıkıldım, canım
bêfehit rgd utanmaz, küstah. sıkıldı, bn bihn, bihn.
bêfeyde rgd faydasız. bchnıjand/uı Lg (dibêhmjine, bibêhngine)
bcfırşık rgd dönek, oynak, kararsız, kor¬ 1. esnetmek. 2. kokutmak.
kak. bêhmji/n Lng. (dıbehnıje, bibêhntje) 1. es¬
bêg Af satrançta piyon taşı. An peyak. nemek. 2. hapşırmak. 3. kokmak.
bêgane Af An bıyani. bêimkan rgd imkansız.
bcgar Afn angarya, ücretsiz iş. bcidare rgd idaresiz, geçimsiz.
61 bêri

belko dç. rgp. sanki, olsa. * be! ko ew gezen kimse.


batiye Avv. sanki o gelmiş. An jı bili. bêlête Af türkü söyleyerek oynanan bir
belman rgd imansız. çeşit halay./_van Nx türkü ile dans eden
bej x sonektir. kelimenin sonuna gel¬ kimse.
diğinde "der, söyler" gibi anlamlar verir. bêlu 1. rgd belli. 2. Af ayıp. * bêlu me be
stranbej, dengbêj. ha! Avv. vvay başımıza gelen'- /_ bûn i. bel¬
bejan rgd acısız, izdırapsız, acı ve ızdırap li olmak./- kum/, belli etmek. *bêlu ni¬
çekmeden. ne Avv. belli değil. An belu.
beje A'. m. kelime, söz. /_ bêje Avv. kelime- bêlû Af yazın kuruyan su kaynaklan. An
kelime. /_dari A'. m temas, kontakt * me çavkani.
bejedarl bı dûrbistkê ku- Avv. telefonla bcmad 1. rgd iştahsız. 2. B. suratsız. * bê
temas kurduk, /-kar Nx. 1. konuşmacı, madi xwe nan dixwe Avv. iştahsız yemek
hatip. 2. kelime oyunu. yiyor. * rûyê bêmad Avv. suratsız herif.
bêjen Af.Anbyen. ben A'. koku. An behn.
bejık Af hayvanlarda yele. An bdi1. bênat Af 1. güzel bir incir türü. 2. Bohtan-
bejin rgd bekar erkek. da bir köy.
bejuıg A'. 1. kalbur, elek. /_ bûn ZJcalburl- bênav ıgd tanınmıyan, isimsiz.
anmak. /_ kum L kalburlamak, etekle¬ bênavgin rgd dolaysız, indirekt
mek. 2. Af ant burun kalbur kemiği. An bcnder Af. n harman. An bêder, xerman.
stûnkapoz. bêniş A'. tekke.
bejn A'. kayıptan gelen ses, bir şeyin hare¬ bênûk rgd Af uçsuz bucaksız.
ketinden çıkan ses. An pejın. bêoxu rgd uğursuz.
bejok rgd çok konuşan, geveze, çok dırdır bêpayan rgd paha biçilmez, çok kıymetil
eden. bêpejni Af rgd sükunet.
bêjt/m L (dibêje,btbêje) söylemek, demek. bêpele rgd safi, el değmemiş, bakire.
* dıbejın, belê napejm Avv. dilden söyler¬ bêpere rgd parasız, beleş, bedeva.
ler, amma yapmazlar. An gotın. bêperwa rgd pervasız, korkusuz.
bêkamanl rgd, mutsuzluk, mesut bêpivan rgd ölçüsüz, sayısız. * xeriteki
olmıyan. bêpivan Avv. ölçüsüz bir hariıa.
bekar rgd 1. bekar, evlenmemiş. 2. işsiz, işi Dcqalûqir 1. rgd gürültüsüz, patırtısız,
olmayan. /_i A'. 1. işsizlik. 2. bekarlık. kavgasız, 2. asude.
bêkat rgd zamansız, vakitsiz. bêqimet rgd kıymetsiz.
bêkes rgd 1. kimsesiz. 2. öksüz. /_ bûn L bêr N.m kürek. *bêradarinAfn ağaç kü¬
kimsesiz olmak, kimsesiz kalmak. /_i Af rek. * bêra kelckê A'A. kayık küreği. * be¬
kimsesizlik. 2. öksüzlük- /_ man L kim¬ ra têxê A'A. harmanda hububat için tahta
sesiz kalmak. * Xwedê keşi bêkes nehêle kürek. * bera berfê A'A. kar küreği. * bera
Avv. Allah kimseyi kimsesiz bırakmasın. miri A'A. demirbaş kürek. * bera hesın
bêkêf rgd neşesiz, keyifsiz. /_i Af neşesiz¬ A'A demir kürek. /_ avêtm L kürek at¬
lik. mak. /_ kısandın L deniz araçlarında
bêkêmasi rgd kamil, eksiksiz, tekmil, ta¬ kürek çekmek. /_van Af kürekçi.
mamen. bêrê rgd gayn meşru, imkansız, yolsuz.
bêkêr rgd faydasız, hiç bir işe yaramayan. bêrêz rgd Af saygısız, düzensiz, intizamsız.
bêkutayi rgd devamlı, sonsuzluk, ebedi. /_i N. 1. intizamsızlık, düzensizlik 2.
An bêdawi. saygısızlık.
bêl l Af bir parça arazi veya orman. An benk lN.ml.ant kürek kemiği. 2. küçük
pûhk. kürek. An şepel.
bêl Af n bel, bahçıvan beli. /-kari L bel¬ benk 2N. dümen.
leme işi. /_ kuın L bellemek. An mer. benk 3Afmcep. * di berıka mın de Avv.
belan * A'. boş arazi, çöl. *çolû belan Avv. cebimde. An benk.
in cin olmryan arazi bêrikbu Af yankesici.
belan 2Afikiderearasındakıyüksek arazi. beri l Af m koyunlann sağüdığı yer. /_van
belan3 Af merhale. Nx koyun sağan kadın. * bêri û bêrivan
bêlane Af bomboş yer, arazi 2. bomboş Avv. koyun sağılan yer ile sağıcı kadın.
bêri 62

bêri Afne özlem, hasret. * mm beriya te çoğaltmak, jı _ behr Avv. -den/dan başka.
ku Avv. ben seni özledim. * mm beriya * betır û çêtu Avv. daha fazlası ve daha iyi¬
welêt ku Avv. vatanı özledim. * mırov si
bêriya dê û bavê xwe dike Avv. insan anne betırs rgd korkusuz.
ve babasını özler. bêuşe rgd Afi. biçimsiz, beytuşe, 2. fazla.
berin (bêrmek) Af 1. küçük göl, tabii ha¬ bêtnvan rgd güçsüz, takatsiz. /_i Af güç¬
vuzcuk. 2. cax. dağda bulunan ufak göl süzlük, takatsizlik.
bero rgdAnbêrû. bêvac rgd Nne. saçma, boş laf, ahmak. /_i
Berti Af kuzey Kürdistanda yaşryan Af ahmaklık, saçmalık. * bı bêvaciya xwe
gezginci bir Kürt aşireti. kete w! hali Avv. kendi ahmaklığından o
bêrû rgd yüzsüz, çirkin, utanmaz.* kesen hale düştü.
bêrû Avv. yüzsüz kimse. /_yi Af yüzsüzlük. bêvên rgd iradesiz.
beser rgd 1. düşüncesiz, kafasız. 2. başsız. bevıl Af.antburun.cn poz.
* bê ser û ber Avv. başıbozuk, başı kıçı ol¬ bêwar rgd N. yersiz-yurtsuz, bila mekan,
mayan. * be ser û beri Avv. dağınıklık, avare.
başıbozukluk. bêweç rgd kuru, kısır, dalsız sürgünsüz
beşeri 1. rgd başsız, kafasız. 2. lidersiz, ba¬ ağaç.
şsız. bêweş rgd savunmasız, korunmasız.
beserûber rgd nizam intizamı olmıyan, bêwijan Af An gulhesiL
başıbozuk. bêx Af kök, damar. *bêxidran Avv. diş kö¬
beserûbın rgd başı kıçı belirsiz, aslı astan kü.
olmıyan. bêxebat rgd işsiz, aylak. /SN. işsizlik, ay¬
besire Af koruk üzüm. An şüûr. laklık.
bcsûc rgd suçsuz. bêxêr rgd faydasız, hayırsız.
beşe Af An pise. bêxulk rgd sabırsız.
beşerin rgd, utanmaz, arlanmaz. bêxwedi rgd sahipsiz, başıboş.
beşik rgd şüphesiz, tereddütsüz. bêxwê 1. rgd tuzsuz 2. argoda tatsız.
bêşi Af An uf t bêxwin rgdkansız./_iAfkansızlık,zaafiy-
bêşûş rgd güleç, neşeli. * bêşûş û et /_ man L kansız düşmek.
devüken Avv. güleç yüzlü, yüzünden neşe bez Af 1. tiksinti, iğrenme. 2. Af A pamu¬
ile. klu bez.
betam 1. rgd, tatsız. 2. B. argoda biçimsiz bez 2Afne kuvvetli his, arzu./_ûAfne histe¬
her şeye burnunu sokan kimse. ri, şiddetli özlem (gebe kadınlar için), bn
betar Af beter, musibet, tufan. * bêtara newnyan.
gıran Avv. büyük musibet. * hela vê bêta- bêzar 1. rgd dilsiz, lal. 2. Afne usanma,
ra Xwedê Avv. Allanın hikmetine bak, ya¬ bıkma. /_ bûn L usanmak, bıktırmak. /S
hut AUahtan gelen felakete bak. * Afbıkkmlık, usanç. /_i kum Avv. bıkkınlık
bêtaran me ke Avv. yalanı büyük söyle¬ göstermek. /_ kuın L usandırmak,
me!. * bêtarek bı ser me de hat Avv. bıktırmak
başımıza bir felaket geldi. * Xwedê mıro- bêzuav rgd ödlek. /SN. ödleklik.
van jı bêtaran biparêze Avv. Allah insanı bezin rgd nadir olan, ender rastlanan.
beterden korusun. An betar. bı l dç ..ile, ...le, ...la. * bıdar rgd sopayla,
bêtetat rgd sabırsız, tahammülsüz. zorla. * bı dara zorê Avv. sopa zoruyla,
bctewş rgd abes, dengesiz. kuvvet kullanarak. * bı dar ve Avv. askıda,
bêtêl Af telsiz, telsiz aracı. * bı bêtêlê asılı. * bı dar ve kuın Avv. asmak. 2. da¬
axafun Avv. telsizle konuşmak. An laserk. rağacında asmak. * bı derevv rgp. yalan¬
betıhn 1. rgd aciz. 2. tesirsiz. An tin. dan. /_ derewi rgp. yalandan. * bı dil rgp.
betır rgd rgp. fazla, daha fazla, ziyade. /_ gönüllü, istekle. * bı ewleyi Avv. yakinen,
bêtn Avv. fazla fazla. /_ker rgd rgp. Grm. güvenle, itimatla. * bı hevalan re çûn Avv.
çoğaltıcı, gramerde kıyaslama sıfatlan ve arkadaşlarla beraber gittiler. * bı vi
büyültme sıfatı. Fransızcada comperatif . awayi Avv. bu şekilde, bu suretle. * ez bı te
/_in rgd rgp. en fazla, pek çok fazla. /_ re me Avv. ben seninleyim. » bı gel wi nay-
kuın L fazlalaştırmak, arttırmak, êm Avv. onunla gelmem, türkçede -e -a
63 bıgoşt

eki alan fiillerin yerine geçer. xwe ve hatın Avvi ayılmak, kendine gel¬
bı de fiillerin emir hali ve gelecek zaman mek, tekrar uyanmak, nekahate ermek.
hallerini temin eder. * bıbeje! Avv. söyle. * bı-de df türkçede -de, _da, -jden ekleri
dê bıbeje Avv. söylryecek. * bıbeze Avv. koş. anlamı verir. * bı ser de gutm Avvi üstün¬
*bunre!AölL de yakalamak. * bı ser p£ka ketm Avv. 1.
bı 3 dç dilek ve istek kiplerinde yardımcı nekahat devresi, hastalıktan iyileşmek. 2.
olur. * ez bı qurban! Avv. kurbanın çocuğun yürümeye başlaması. Bu aynca
olayıml * xwezi ez bı te re buma Avv. keş¬ "h ser Iınga ketm" de denir. * bı vu de
ke seninle beraber olaydım. Avv. burdan. * bı wê de Avv. ordan.
bı 4df türkçede_e,_a,ekialanfiillerinye- bı - ve dç türkçede -de, -den, -danan -
rine geçer. * ez bı wl bawer nakun Avv. lamı verir, (ekseri, içinde, arasında fiil ha¬
ben ona inanmiyorum. * bı rastiyê bawer li). * bı bin ve Avv. dipten, alttan. * bı ser
un Avv. ben gerçeğe inanıyorum. ve Aw. üstten
bı 5 dç kelimelerin öneki olarak yeni keli¬ bı -redc_ile,_le-la*bımalerehatAw.
meler yaratır, şöyle ki: * biber rgd geniş, ev ile geldi. * bı hevalê xwe re çû Avv. ar¬
ferah gibi * h ber rgp. önünde, ön tarafta kadaşı Ue gitti
* bul rgd sakallı. * bıbejn rgd boylu pos- bıabor rgd tutumlu
lu gibi. bıaram rgd sabırlı
bı * dç "brwêjên lêkeri" yani fiil terimleri bıbeûnebe Avv. olsa olmasa.
denilen fiil terimlerinden fiiller ve fiil-ad- bıberan Af rgd koyunun koç isteği za¬
lar yaratır. * bı cih rgp. 1. yerinde, sahih, manı, koça gelmiş koyun.
makul, 2. yeri olan. * bı cih de Avv. yerin¬ bibexşm! B. pardon, affedersiniz.
de. * gouna xwe bı cıh de dıbeje Avv. söz¬ bıbegefi rgd bn bıçavsori
lerini tam yerinde söylüyor. * bı cıh anin bıbone (bı bana) Nne. münasebet
Avvi icra etmek, yerine getirmek, tenf iz bıcûn Af rgd sağlığa yararlı, sıhate uygun.
etmek. * bı cıh kınn Avvi yerleştirmek. * Anbu*ûn.
bı cıh bûn Avvi yerleşmek. * bı der kuın bıçavsori rgd gözü dönmüş, korkusuz.
Avvi kovmak, tard etmek, ihraç etmek. * bıçej rgd lezzetli, tadı güzel./- bûn L lez¬
bı der xistin Aıv. 1. kovmak, ihraç etm. 2. zetli olmak. /_ kuın L lezzetli yapmak,
keşfetmek, açığa çıkarmak. * bı dest lezzet vermek, çeşni vermek.
ketm Avvi ele geçirmek, elde etmek. * bı bıçkov Af Anbışkoj.
dor bûn rgd rgp. birbirini takip etmek, bıçnk Af yağda kızartılmış ekmek. An
ardarda gelmek. * bı dû ketm Avv/ peşine hevnşk.
takılmak, arkasına düşmek, takip etmek. bıçûk rgd An pıçûk.
* bı dor hatın Avv. 1. peşipeşine gelmek. 2. bıdelali rgp iyilikle, güzellikle.
sırası gelmek. * icar dora mm e Avv. şimdi bıdemane rgp zamanla.
sıra bende. * bı har rgp. kudurmuşçasına. bıdeng rgd sesli, gürültülü.
* bı har û din Avv. delice, kudurmuş¬ bıdereng rgp. geç olarak, gecikmeli.
çasına. * bı hev anin Avvi 1. barıştırmak. bıderengi rgp. gecikmiş olarak.
2. uydurmak. 3. gerçekleştirmek. * bı hev bıdest xıst/ın Lg (btdestdae, btdestxe) el¬
dan Avvi vuruşmak, çatışmak. * bı hev de etmek, ele geçirmek.
halın Avvi 1. barışmak. 2. birbirine uy¬ bı dev rgp. şifahen, şifahi /-gotm L şifa¬
mak. * bı hev ketm Avvi birbirine girmek, hen, söylemek. An devkL
birbirine karışmak. * bûn gur û bı hev bıdd rgd gönüllü, istekli, gerçekten sami¬
ketm Avv. kurt gibi (kudurup) birbirine mi. * bı dil û can Avv. candan ve gönülden.
girdiler. * bı qasl rgp. kadar. * bı qasi te bıdızi rgp gizlice.
ez ji zanım Avv. senin kadar bende biliyo¬ bıdom rgd devamlı, sürekli.
rum. * bı rê ketm Avvi yola düşmek, yola bıdûdık rgd çevik, çok hareketli,
koyulmak. * bı rê kuın Avvi yolcu etmek, çıtkırıldım. * weki bıdûdık çû û hat Avv.
uğurlamak, göndermek. * name bı rê çevikçe gidip geldi
kınn Avv. mektup yolladılar. * nevale xwe bı gazın rgp. sitemle, şikayetçi olarak.
bı r£ kır Avv. arkadaşını yolcu etti. * bı rê hıgone rgd isterik.
ve çûn Avvi yürüyüş, yolda gidiş. * bı ser bıgoşt rgd etli, şişman.
bıgotın 64

bıgotın rgp. lafla, sözle. rümeye yüz tutmak.


bıguman rgd şüpheli. An bedguman. Bıhuşt A'. m. Cennet IS rgd Afcennete
bıha A'. n fiyat, değer, kıymet /_ bûn L ait /-in rgd Cennetlik.
değer almak, pahaklanmak. /_ kuın L bıhûrbıjari rgp. dikkatle, itina ile.
pahaklandırmak, zam yapmak. bj Af 1. iştah, imrenme. 2. can, nefes. * bıja
bıhaname Afx etiket, fiyat kağıdı. xwe naçe nan Avv. yemeği canı istemiyor.
bıhar N.m. bahar, bahar mevsimi./_ana- * bja xwe şkesün Avv. nefsini körletmek,
vin A'A. nisan. /_a pasın A'A. mayıs. /_a iştahı kınlmak. * bıja jmti yê Avv. kadınlık
pêşm A'A. mart An bahar. nefsi.
bıharat N.A baharat bıjand/ın Lg (dıbtjine, bıbtjine) iştah çek¬
bıharborin A'.baharlama. *bıharborina tirmek, cazibe yaparak bir kimseyi ken¬
xwederbaz kuın Avv. bahan bir yerde ge¬ dine çekmek. An temıjandın, dil
çirmek. kısandın, dılçûn.
bıhare Af ilkbaharda ekilen bir buğday bıjang Afonf. kirpik.
cinsi. An bare. bnare l rgd seçkin.
bıhari rgd rgp. 1. baharlık, bahara ait. 2. bıjarc Af ot ayıklanması. An kax.
bahar bitkileri. bıjartc l.rgdseçkin,seçilmiş,değerli.2.Af
bıhatm rgd verimli, münbit derleme.
bı hawari rgp. suratla, hızla. * bı hawari bıjart/m Lg (dıbıjere, bıbıjere) 1. seçmek,
hatm hawara me Avv. suratla im¬ ayıklamak. 2. derlemek.
dadımıza yetiştiler. bıjınk AfAnpduık.
bıhay rgd uyanık. hrtj l Af anı hayvanlarda yele, at yelesi. An
bıhehsti Af m. engel. bcjık, damusk.
bıhevani/n (bı hev ani) Lg (bı hev tine, bı bni B. yaşa, varol, aferin.
hev bine/weyne) gerçekleştirmek. btfi 3 Af ant küçık. /_reş A'A karakılçık
bıhez rgd kuvvetle, hızla. buğdayı.
Bıhışt Af /n Cennet. An bıhûşL bûjjk Af doktor. An dıktor
bıhışyari rgp. uyanıkça, akılhca, dikkatle. bıji/n Lnk (dtbue, bıbtje) 1. iştahı çekmek,
bılıisı/ın Lng. (dibinize, bibinize) duymak, imrenmek. 2.rgd canlı,yaşam dolu. * dile
işitmek.* ez dibe m, tu dibê, ew düıen Aıv. wan dıbni scvan Aıv. canlan elma istiyor.
ben duyarım, sen duyarsın, onlar duyar¬ * Wele em gelek bıjin lê nedan me Avv.
lar. Vallah canımız çok çekti amma vermedi¬
bıhistok Af 1. telefon. An dûrbistk. 2. işi¬ ler.
tilen, duyulan. bıjir rgp. zekice, akılhca
bihn Af koku. An bihnl, binL brjireş Af karakılçık buğdayı, bn
bihn 2 A'. soluk nefes. * bihn çUd rgd so¬ qilçikreş.
luktan kesilmiş. bnkoj Af düğme, fin bışkoj.
Anbihn2,bin3. bıjoke Af Grm. dilek kipi. An bdani
bıhnek rgp. bir lahza, bir an. byûn 1. rgd sıhhatli, canh. 2. verimli. /_
bıhni rgd bn binu. kuın L iyileştirmek. An bıjin, xweş,
bıhnok A'. Grm bn bihnok. bıcûn.
bıhnûni Af çimenlik, çiçeklik. bıkarani/n Lg (bıkar tine, bıkar bine) kull¬
bıhok A'. ayva. anmak, meydana getirmek. * heval di
bmori/m Lg (dıbıhore, bıbıhore) bn bu¬ axaftma xwe de gelek bêjeyên bıyani bı
hurun. kar tine Avv. arkadaş konuşmasında pek
bmost Af kanş. /_ kuın L karışlamak. * çok yabancı kelime kullanıyor.
bıhost bı bıhost Avv. kanş kanş. * ri dibe bıke L yap, 'Torm" fiilinin emir hali.* bıke
bmost dıjmın nabe dost Avv. sakal bir û bilerine Avv. (çabuk) toparlan ve acele
kanş olurda düşman dost olmaz. An bost et anlamında deyim.
bıhoviti rgp. kabalıkla, sertlikle. bıker rgd faydalı. /_ hatm L faydalı ol¬
bıhur Af geçit, su geçidi, geçme. mak, işe yaramak, /-bati rgd faydası ol¬
bıhurf/ın Lg (dıbıhure, bıbthure) L geç¬ muş, faydalı şey. * bı kêri yeki hatm Avv.
mek, aşmak. 2. fazla olgunlaşmaktan çü birine yararlı olmak, birine faydası do-
65 bin _re

kunmak. bili 2 Af uğraş, uğraşma * büıya canı xwe


bıkok (btkok) rgd usturuplu. bûn Avv. canının derdine düşmek.
bı koran! rgp. körükörüne, laletayin. bdimet A'. rgd hünerli, marifetli, usta
bı koteki rgp. kuvvetle, zorla, isteksizce, bili/n Lg (dıbûe, bıbtle) meşgul olmak,
cebri olarak. uğraşmak. * bı pêçandina cixara xwe
bıknk Af kuyunun dibi. büıya bû Avv. sigarasını sarmakla meşgul¬
bıkurtl A'. özet, özet olarak, hülasa. dü.
bü rgd rgp. başka. * jı bil rgp. bundan baş¬ bukewaşt/m Lg (bddtkeweşe, bûkeweşe)
ka. * jı bil welatê mırov, hiç derek nabe değiştirmek, dönüştürmek.
yar Avv. insanın ülkesinden başka hiç bir bılo Afm.l.öriimcek.Anpink.2.A'.erkek
yer yar olmaz. çocuklar için cücük.
büa Ghk -olsun, -ki olsa. * bda be! B. 1. büok Af An blok.
olsunL 2. oh olsun!. * bda rê be, büa dûr biloq Afi. kabarcık, kabartı, su toplamak
be Avv. yol olsun da uzak olsun. *wer bıke (yara vsde) 2. rgd kabarcıklı. An bdqok
ko büa ew neyê Avv. öyle yap ki o gelme¬ büq Af hava kabarcığı, kabarcık, /-e bdq
sin. Avv. kabarmak, fokurdamak, suyun kay¬
bıialûk Af.Anbelalûk. narken çıkardığı ses.
bılamık A'. kuzu buzağı vs. yavruların an¬ büqok rgd kabarcıklı.
nelerini emmemeleri için ağzına takılan büûk ' Af 1. tarla parçası. 2. ağa tarafından
ağaççık. An pozmık. murabaya hediye edilen bir parça arazi,
bıland/m Lg (dtbdiix, btbdine) 1. uğra¬ tarla.
ştırmak. 2. susturmak, teskin etmek, büûk 2 Af kerpiç. An kelpiç.
yatıştırmak. büûl Af ibrik vs. nin lülesi.
bılani Af Grm. dilek kipi. büûr Af kaval. /_ kutan L kaval çalmak.
bdat A'. An berate. * büûr lê dan Aıv. kaval çalmak, /-van
bılavkuın Lg bn belav kuın. Afc kaval çalan.
bilaw rgd S. dağınık, parçalanmış. An be¬ Bilxar Af rgd Bulgar. /_j rgd Bulgara ait,
lav. bulgar malı. /-İstan Af Bulgaristan.
bılbal Af yenilen bir bitki. bımbar Af 1. ant ince barsaklar. 2. içi bul¬
bübü Afbülbülzoo.Luscinianıegarhyn- gur, pirinç doldurularak yapılıp pişirilen
chos. barsaklar. An. rivi, rûdi.
bdbizeq Af yabani lale. bınıbarck B.A mübarek. * bunbarek be!
bücım rgd çok geveze, her işe burnunu Avv. mübarek olsun!
sokan kimse. bin rgp. 1. alt, altı, altına, altında. 2. dip, di¬
bıldırık Af topaç. bi. * avetın bin xwe Avv. altına almak, üze¬
büez rgd rgp. acele, süratle, çabucak rine çullanmak. * bin ve rakuın Avv.
büeç Af An Meç. alttan kaldırmak, dipten çıkarmak. *
büet A'. m Fr. bilet. gırtın bm xwe Avv. altına almak, güreşte,
bıhnd rgd yüksek. /_ bûn L yükselmek. kavga vs.de üzerine çullanmak. * jı bm
/_abJA'.yüWklik./_iA'.yükseldik./_bej derketm Avvi altından çıkmak, altından
rgd palavracı. /_cm rgd N. yüksek yer, kalkmak, bir işin üstesinden gelmek. *
dağların yüksek noktası, üst makam. /_ ketm bm Aıvi altına girmek. * h bm hev
fuin L yüksekten uçmak. /_ gırtın L rgp. alt alta. * bm û bınemal Avv. soy sop.
yüksek tutmak, yüksekte tutmak. /- bm_de rgp altında, dibinde. * bm kevu
kırm L yükseltmek, /-tır rgd daha yük¬ da man Avv. taşın altında kalmak. * bm
sek, /-tırin rgd en yüksek, pek çok yük¬ masê de Avv. masanın altında. * bm de
sek. * bıhnd fırin, nızun ketm Avv. hurin Avv. dipten kesmek, kökünden
yükseklerde gözü olup alçak düşmek an¬ kazımak. * bm de rabûn Avv. altından
lamında deyim. kalkmak.
bıhndek Af Grm. harflerin üzerindeki in¬ bm _ re L rgp altından doğru, dibinden
celtme işareti ("). geçerek. 2. Avv. yük veya sorumluluk
bıhndine rgd üstün, en mühim. altına girmek. * her gotinekê xwe bm re
bili 1 rgp. _den başka, -başkaca. An bu. me ke Avv. her söze burnunu sokma (yanı
bın_ ve 66

her sözün altma girme). *navteogjtdıbtn


zikê kerê re bıkşin Avv. kolam merkebin bındar Af dalından düşen olgun meyve¬
kamı alanda çek. ler.
bm _ ve 1 rgp. alttan, dipten, hepten, top¬ bındari Af piknik, kır gezintisi (Bingöl şi¬
tan. * bm ve bûn Avvi alta düşmek, altına vesi). * bındar! top kum Avv. sabah er¬
kıvrılmak. * sere xwe bm ve bûn Avv. boy¬ kenden bahçeye giderek dökülenleri
nu altına büküldü. * seri di bm ve bûn Avv. toplamak.
boynu alanda kalmak. /_ kum L alta bındehlok A'. bot Galanthus nivalis. An
kıvırmak, bir şeyi diğer bir şeyin altına gulbef rink, berf in.
sokmak. * ursa re xwe bm nıvine ve bmdelav Af hayvan yemi artığı, yalak
kum Avv. korkularından kendilerini ya¬ artığı.
tak altına soktular. * bm ve gırtın Avvi bindeq Af fındık. * dara bindeqê Af
alttan almak, aşağıdan almak. fındık ağacı. An f mıq.
bm _ ve 2 rgp. gizlice, alttan alta. * bin ve bmdest A'. köle, esir. /_ bûn L köleleş¬
kare xwe dike Avv. ismi alttan yürütüyor. mek, köle olmak, esir düşmek. /S N. kö-
binxwede rgp. kendi altına, kendisinin leleik. /_ kuın L köleleştirmek, esir
altına. * bm xwe de kum Avvi altına et¬ almak. An köle, dil.
mek, altına işemek, korkudan altına et¬ bınecer A'. omuza atılan ve testi altı olarak
mek, altına kaçırmak. kullanılan keçe gibi yumuşak şey.
bınaçe Af nesil, kuşak. bınefş Af menekşe, bot Viola odorata.
binan! A'ne m. temel atma, kurma. bmefşa belek A'A. hercai menekşe, bot
bmare A'ne çocuğun teselli edilirken Viola tricolor.
ağlayıp sızlaması, naz yapması. bmegeh Af üs.
bınav l Af sualtı. /_ bûn 1. L batmak, dal¬ bınekari A'. hile, desise.
mak, su altında kalmak. 2. Af batış. /_ bmerd Af. yeraltı./- bûn L gizli örgütlen¬
kuın L batırmak, su altında bırakmak. mek, yeraltına girmek. /S N. yer alana
An noqandin. ait. /_in 1. Af. yeraltı geçidi. 2. rgp. ye¬
bmav 2 Af adlı, ismi olan, adlandırılan. /_ raltına ait. /_ kum L gömmek, saklamak,
kınn i. adıyla çağırmak, adlandırmak. yeraltına gömmek. * sêva binerdin A'A.
bmavûdeng rgd tanınmış, meşhur. /_ yerelması.
bûn Aıv. meşhur olmak. IS Af tanınma, binerdik A'. şalgamın bir türü.
şöhret. /_ kum L meşhur etmek. bınermi rgd yumuşaklıkla.
binax rgd bn bınerd. binerx Af fiyat biçme, değer vurma. /_
binaxe Af temel, kuruluş, esas. *bınaxeya kum L fiyatlandırmak.
xani Avv. evin temeli. buıesk Af sabunun arta kalan küçük par¬
bınbal (bmbaxel) N. bn bınçeng. çası.
bmbejmg A'A. rgd 1. kalburla elerken ya¬ bıneUır Afnl.tekst,metin.ftrc.deq.2.esas,
ramazların alta düşeni , kalburaltı. 2. me¬ temel. 3. rgp. alt, dip.
cazi anlamda artık, veya değersiz şey bıneşt Af Anbenişt
veya kimse. bmgeh A'ne temel, esas./- avêtinL. temel
bmc Afn kök. An rical atmak, kök salmak./- daninZ. temel at¬
bıncü Af iç çamaşır. ma, temel kurma. * me bıngcha komela
bınci A'. yere serilen palas, minder vs. için karker bı heft kesan dani Avv. işçi der¬
söylenir. neğinin temelini yedi kişi ile attık. /_
bınçeng Af ant koltukaltı. * mûyê gırtın L kök almak, yerleşmek, kurul¬
bınçeng A'A ant koltukaltı kıllan. * puça mak, bir yerde veya bir şeyde uzun müd¬
bınçeng A'A. koltukaltı kıllari. det sabretmek. * bmgeh nagıre û tun
bınçine Af finbınaxe,bıngeh. cıh dıguhere Avv. bir yerde sabretmiyor,
biricine 2 Af 1. kötü cins bir tütün. 2. rgd hep yer değiştiriyor. * bmgeh kûnê de
kavat nemaye! Avv. kıçında sabır kalmamış'- *
bınçok A'A. ant dizaltı. An harf isk. bıngeha peşin de em bıhna xwe bıguın
bındar l A'. rgd 1. evli kadın, zevce. * ew Avv. ilk durakta mola verelim./_in rgd ba¬
bındara wi ye. onun karışıdır. 2. ağaç şlıca, esas olay. /-zıman A'A. dilbilgisi. An
67 bır/ın

bınani, binaxe, bmetar, hlm. wa.


bıngere N. harman döverken iç taraftaki bırale Af fidan. An şıül.
idareci öküz. bıramak Afn süt kardeş, anneden kardeş.
bınhari A'. yas, matem. An şin. bırandın Lg bn burandın.
binişe' rgd fakir. An feqlr. buandox Anbrandox
bm! LAİ alt, alu, alta 2. rgd altta, alttaki. buanguh Anbranguh.
3. A'. dip, dibi 4. rgd dipte, dipteki. * qati buarzi Af m. kız yeğen, kardeş kızı.
bini Avv. alt kat, bodrum katı. /- danin bıraşt/ın Lg (dtbtrêşe, bıbıreşe) kızartmak
L.temel atmak, altını yerleştirmek. /_ (et vs). * goştg bıraşti Avv. kızartma et.
gutm L dibini tutmak (tencere vs.). /_ buayane rgp. kardeşçe.
kınn L ayakkabı pençelemek. 2. kökün¬ bırazava Nh sağdıç. An şoşpan.
den kurutmak, ocağını söndürmek. /_ bırazi Af yeğen, kardeş çocuğu. An brazL
kısandın L altından çekmek, alandan bırbend Af n 1. dosya dolabı, dosya gözü.
çekip almak. * bm! ve Avvi alttan, dipten, 2. dosya, klasör.
kökünden. * bin! ve birin Avv. hepsini dip¬ bubueh Af ant bn maripışt
ten alıp götürmek./- kolan L dibini veya bire Afburç./_a belek Avv. Cizre kalesinde
altını kazmak, birinin kuyusunu kazmak, meşhur benekli burç, Zina Zedanın
kazık atmak, altım kazımak. * bini paqij oturduğu burç. * buc û barû Avv. burç ve
kuın Avv. hayvanların gübresini almak. /_ surlan. * buc û qesr Avv. burçlar ve köşk¬
şewitln L altı yanmak (tencere vs.). * bini leri.
şü bûn Avv. altı ıslanmak. 2. gizli bir suçu buçl rgd aç. /-bûn/. acıkmak, aç olmak.
olmak. * bini şü kuın Avvi 1. altını ıslat¬ * birci bû ter nabe, ter bû buçl nabe Avv.
mak. 2. biriyle cinsi münasebette bulun¬ acıktı mı doymam der, doydu mu
mak, gayri meşru cinsel ilişki (argo). acıkmam der. /- niştin L aç bırakmak.
bınkefş A'. An bınçeng, bınkel, bınbal. /- kum L acıktırmak, aç bırakmak./_ti
bınkel Af ant bn bınkefş. A'. 1. açlık. 2. kıtlık. * ketm bırçitiye Avv.
bınkol Af nacak. An kulbe. açlık grevine girmek. * isal bırçiti heye
bmpê Afnayakaltı. Avv. bu yıl açlık var.
bmrex Af şilte, döşek. birdi Af nasır yapılan bir kamış türü.
bınsol A'A. n ayakkabı tabam. bureh Af rgd kuvvetli karekterli adam.
bmta Af kalitesiz tütün. huek (barek) Af testere. /_ kuın Avv. te-
bıntati Af bir cins üzüm. sterelemek, testere ile kesmek.
bmyad Afne temel esas. An bmaxe. bueser Af Grm. nesne, tümleç. An têrker,
bınyan Af inşaat, bina. An avahi serve.
bınzık Af ant kannaltı. birewş l.rgdparlak,muhteşem.2.rgp.du-
bıok Af An beok, zışt rumla, vaziyetiyle.
bur lN.l. kısım, bölümZ koyun veya keçi bırehu/ın Lg (bire dıbe,bıre Ae,) idare, ida¬
sürüsü. * bura pêz Avv. davar sürüsü. re etmek.
bur Af akarsularda derin olmayan ve bıreş Af tomurcuklanmış ağaç dallan,
yaya geçit yeri. An bıhur hayvanlar tarafından yenilebilen tomur-
hur 3 Af kesmek fiili olan "bırrin" kelime¬ cuklu genç dallar.
sinin kökü. buêz (bı rez) rgd sayın, muhterem. * ne¬
bira Af erkek kardeş.* bira bibnêbawer valen birêz Avv. sayın arkadaşlar. An ber¬
nine Avv. kardeş kardeşe güvenmiyor. * keti.
bira bı bire dan kuşun Avv. kardeşi kar¬ buhlAfAnbırû.
deşe vurdurmak. * bira bira ye, tazar buh 2Arne/nkuwet*buhaavêAfn suy¬
cüda ye Avv. kardeşlik başka pazarlık baş¬ un akıntı kuvveti, nehirin saatte denize
ka anlamında deyim.* bav tediün, bira döküldüğü miktar, hacım, debi
nayê dlün Avv. baba bulunur da, kardeş bırhan Afi delil, kanıt 2. erkek ismi.
bulunmaz, /-ti/yeti A'. kardeşlik. * bu-ık (bı rık) Afi. sinir, asap. 2. rgd inatçı.
bırayeti gırtın Avv. kardeş olmak, kardeş¬ /_geş rgd sinirli
lik tutmak. bu/m Lg (dibe, bûx) alıp götürmek,
hıran Af hava tabakası, atmosfer. An he- taşımak, götürmek, iletmek, (bu fiilin çe-
birine 68

kimi "olmak" fiili olan 'bûn" fiilinin çeki¬ Haşlamak.


mi ile kanşttnlmamalı). * bı xwe re bum buyan Af fırında kızartmak, kebap et¬
Avv. beraberinde götürmek. * di gel xwe mek, tandır kebap. /S N. çevirme kuzu
bınn Avv. beraberinde götürmek, veya koyun. An parev, perdepilav.
yanında taşımak. * bum jer Avv. aşağı in¬ bıryar LAfne karar. 2.rgd kesin, kati, ke¬
dirmek. * bum jor Avv. yukan götürmek. sin kararlı, /-dan L karar vermek. /_
* bınn mal Avv. eve götürmek. * bum ser gutm L karar almak, kararlaştırmak.
Avvi üstüne yürümek, üzerine gitmek. * /-name Nx kararname. * bıryara kü¬
bum seri Avvi tamamlamak, başa götür¬ süne Avv. ölüm karan. /_ standın L bn
mek, bitirmek, sona erdirmek. bıryar gırtın.
buınc AfnF.Lpirinç.Annz.2.A'.maden- bısam Af m parsel, küçük parça.
lerden pirinç. * buınc! hecüegleg An bısemt rgd uygun.
zurk. bıserhati A'A. m macera, hatıra, başa ge¬
buıncok Af n 1. tül perdelik 2. rgd şeffaf. lenler, bn serhat!, serpêhatl.
bırrıng Af An hevnng. bıservebûn Af L bwL ani olarak rastla¬
bırrml rgd kesm, belirtilmiş. mak, aniden keşfetmek, aniden bulmak
buıqand/m Lg (dibmqine, bibtnqine) par¬ veya tesadüf etmek.
latmak. bıserveçûn Af L bwL uğramak, üzerine
buıqi/n Lng. (dibtnqe, bibinqe) parlamak. gitmek. * bı ser yeki ve çûn Aıv. birine
* cam dibuiqi Avv. cam parlıyor. uğramak.
bınşt rgd verimli, münbit bıservehati rgd Avvi intizamlı, ahenkli.
bırri/n Lg (dıbtrre, bıbtrre) kesmek, biç¬ biserxwe rgd bağımsız, müstakil.
mek. * birin bırrin Avv. yarayı kesmek, bisêlax rgd kumlu.
ameliyat etmek, yarayı açmak. bı sıvıkahi rgp. kolaylıkla, rahatlıkla, ha¬
birin A'. mi. silah veya dış darbe ile mey¬ fifçe.
dana gelen yara. 2. keder veya üzüntüden bısk N.nant zülüf, kakül. *bıskûguli Avv.
oluşan anormallik hali. * buina dü Aıv. kakülleri ve saç örgüleri. * bısk û kezi Avv.
gönül yarası. * buina mm buina welêt zülüfleri (kaküllerime perçemleri. * bısk
e Avv. yaram vatan hasretidir, /-pêç A'A. û tûncık Avv. zülüfleri (kakülleri) ve per¬
sıhhiye, yarayı saran. An brin. çemleri.
bırindar A'. rgd yarak./- bûn L yaralan¬ bisiklet Af. m. Fr. bisiklet.
mak. /_ kuın /.yaralamak. bıst 'A'.! üzerinde et kavrulan demir alet.
bırisk L rgd parlak, cilalı. 2. Af güney 2. Af An bıhost
Kürdistanda şimşek. bıst 2 rgd az, azıcık. /_ki rgp. yakmda, er¬
buiskandm Lg (dıbıriskine, bthtrıskine) ken, bir dakika. * ka bıstki drêj ke Avv. he¬
parlatmak, cilalamak. le azıcık uzat. * ka bıstki bısekın Avv. hele
bıriski/n Lng. (dıbaiske, bıbıriske) parla¬ bir dakika dur.
mak. 2. şimşek çakmak. bısti Af ant 1. yaprakların ortasındaki da¬
buk Af karasabanın yere giren kısmı. An mar. 2. yaprak kökü. 3. sarmaşık bitkile¬
qûnhewcar. rin sanlmak için attıklan ipliJumsi parça.
bırmût A'. enfiye, enfiye tütünü. 4. ince bitki gövdesi. 5. madeni ince çu¬
buq Af m. panltı, şimşek, yıldınm. * buq buk./- danin L bitkilerin sürgün verme¬
û jan Avv. burada acı ve sızı anlamı verir. si.
birqiye A'. telgraf. bışadi 1. rgd mesut, neşeli 2. rgp. neşe ile
birsi rgd aç, acıkmış. * birsi û tini Avv. aç bışahi rgp. neşe ile.
ve sussuz. An bırçL bışare Af hediye. An dıyari, sataş.
bırû Af ant kaş, göz kaşları. bışav Af, meşrubat.
bırûsk Afn şimşek, yıldınm, flaş.* bırûs- bışavt/m Lg (dıbıseve,bıbışeve) 1. eritmek.
kê lê xist Avvi yıldırım düştü, yıldınm 2. asimile etmek. An pışaftm, pışavtın.
çarptı, /-parêz A'A. yddınmlık, parato¬ bışev rgp. geceleyin.
ner. An brûsk. bişewat rgd acıklı, dokunakh./_i Af doku-
buûskand/ın Lng. (dıbtrûskine, buxrQski- naklı.
ne) şimşek çakmak, yıldınm düşmesi, bışık rgd şüpheli.
69 bızdonek

bışn-and/ın Lg (dıbtşaine, bdaşmhe) gül¬ bnvar AfAnbuwar.


dürmek, sırıtmasına sebep olmak. biwêj Af tabir, darbımesel terim, deyim.
bışui/n Lng. gülümsemek, sırıtmak. * /_ên lêkeri Af grm fiil deyimleri, ful te¬
sterken şevê jı me re dıbışırin Avv. gece¬ rimleri, fiillerden edinilen kelimeler. 2.
leri yıldızlar bize gülümsüyordu. ing. idiom. An navlêk.
bışui rgd yılışık, sıntık. bnvije rgd geveze.
bışir (bışir) rgd sütlü. *qehwekibışir Avv. bixêrig Af baca, ocak, şömine. An rojmg,
sütlü bir kahve. dûkês.
bışkavt/m Lg(dıbışkn>e,bıbtşktvine)l. sök¬ bixur A'. buhur. /_andm Lg bn buxu-
mek (elbiselerin düğmelerini, veya silah, randın. /-dank Nx buhurdan. An bu-
malana vs.). 2. çiçek veya tomurcuk aç¬ xur2.
mak. bixur Af rgd moloz.
bışkıvi rgd açık, açılmış, (ekseri çiçek vs. bixuşk Af çakıl, çakıl taşı.
için). bixwe pro. kendi, kendisi kendi kendine,
bışkıvi/n Lng. (dıbtşhve, bışlave) sökül¬ bizzat. * bixwe diğere Avv. kendi kendine
mek (elbise düğmeleri vs.). çalışıyor, otomatik çalışır. * mın bı xwe
bışkıvi/n 2 Lng. (dtbtsktve, bıbışktve) mey¬ çekır Avv. kendim yaptım. * ez bı xwe Avv.
dana çıkmak, açılmak (çiçek, tomurcuk). * bizzat kendim. * bı xwe bat Avv. kendisi
bışkuye daran bışkıvi Avv. ağaçların to¬ geldi. * bixwe nızani xelkê re dıbeje Avv.
murcuklan açıldı. kendi bilmiyor başkasına söylüyor. * bı
bışkoj A'. düğme, kopça. /-kA'.düğmecik. xwc re ani Avv. beraberinde getirdi.
bışku (btşkuh) Af tomurcuk./- dan L to¬ bixwcdi rgd sahipli.
murcuklanmak. bıyani rgd yabancı.
bışkul AfAnbişquI. bıyok AfAnbıhok.
bişqul Mat, eşek cinsi hayvanların yuvar¬ bı zaneyi rgp. bilgince, bilgiççe, bilerek. *
lak halindeki dışkısı, yalnız bunlar için bızaneyi kar dike Avv. bilerek iş yapıyor.
söylerken hayvanın adım da anmak bızanki rgp. bilerek.
lazım. * bişqulê keran Avv. 1. eşek dışkısı. bızark Af taklit. /_ kuın L taklit etmek.
2. koyun, keçi veya tavşan gibi tüm topak Anzalv.
halindeki dışkılar. An pişqul. bızav rgd faal, canh, uyanık, işlek, hare¬
bııekrayi Af anlaşma, düşünce birliği. ketli.
bitim Af bitim ağacı. bızavt/ın Lg (dtbizêve, bûxzêve) hareket
bıtu 1rgdazgm,şımank,küstah./_bûnZ. etmek, sevk etmek, yürütmek. An tevger.
azmak, küstahlaşmak. /_ kum L bızbend Af Kürt çobanlarının kullandığı
azdırmak, azdırtmak, küstahlaştırmak uyartıcı koyunun çobanla bağlandığı ipin
bıtu 2 rgp. daha çok, daha ziyade, en fazla, adı.
ertesi, ewelsi/_pêr A'A. üç gün öncesi, üç bızbızok Af dudaklı çiçekler, bat Labia-
gün evvelsi gün. /-pêrar Afnüç yıl öncesi, cae.
evvelsi sene. An betupêr. bızdand/m l Lg (dıbızdine, bdxzdine) ko¬
bıv (A/ve,) Afne tehlike (ekseri çocuklar için parmak (ip, tel vs.). * têlê telefonê di ber
kullandır). An. cıj, xetcr. de hızdandın Avv. telefon telini dibinden
bıvaşt/m Lg (dıbtveşe, bdxvêşe) bn kopardılar.
bışavtın. bızdand/ın 2 Lg (dıbadme, bdxzdine) kor¬
bivê-nevê rgd bw. ister-istemez, mutlaka, kutmak, ödünü koparmak, ödünü patlat¬
gerekli. * bıve neve tu hin! zmanê Kur¬ mak. * te em hızdandın lawo! Avv.
di bibi Avv. ister istemez sen Kürtçeyi ödümüzü patlattın yahu!
öğreneceksin. bızdi/n l Lng. (dıbtzde, bdxzde) kopmak,
bıvır Afmbalta.*gerduxabıvunejıda- kopulmak. * hatm bizdin Avv. koptular.
rê bnva, nedıkari darê bıbmya Avv. bal¬ bızdi/n 2 Lng. (ddxzde, bûjtzde) korkmak,
tanın sapı ağaçtan olmasaydı, ağacı ödü patlamak. * ursa re bizdin Avv. kor¬
kesemezdi kudan ödleri koptu.
brtvar l Nne. 1. uğur. An oxu. 2. A'. sebep, bızdok rgd korkak, ödlek.
konu, özne. bızdonek Anbizdok.
bizêw 70

bizêw rgd mobil, hareketli. An tevger /_i kızgın sac veya veya soba 3. meşale. 4.
A'. rahat durmamak, yerinde oturama- mecazi anlamda ateş gibi, ele avuca
mak, hareketli olmak. An bızav. sığmaz. * har bûye, bûye bızut Avv. azmış,
bizin N.m keçi. zoa Caprahırcus. /_ane deli gibi kudurmuş. An xitêre.
rgp. keçi gibi, keçivari. /-dooş Afn keçi bızû Af. An bizi.
sağıcısı. /_mej Nh keçileri emen bir cins bızûn A'. Hint veya Japon kadınlarının en¬
kertenkele. An mangenujok, pezmıjok. tari gibi kullandıktan dikişsiz entari.
/-name Nx keçi vergisi kağıdı. * bızına bızût/m Af L hareket etmek, başlamak,
bel Avv. L kalkık kulakh keçi. 2. kesik ku¬ kımıldanmak.
laklı keçi. * bızına kovi Af bir cins dağ bızûz Af güve, elbise güvesi. An bey, gazûz.
keçisi, zoa Capra ibex. * bızm çêrandm bızûzk A'. An bızûz.
Avv. keçi otlatmak. * çûn ber bızman Avv. bi l Af m söğüt ağacı, bot Salix. * bıya
keçi otlatmak, keçilerin önüne gitmek. qufikan A'A. sepetçi söğüdü.
bizini merez Nh tiftik keçisi. An cezû. bi rgd dul (erkek veya kadın). * jma bi an
bızmki A'. biber acısı olan yenir bir cins mêrê bi Avv. dul kadın veya dul erkek.
mantar. biber Af biber. Aor. Capsicumanuum. An
brzınmeji Hindi Nh ing. Salvator war- isot. * bibera reş A'A. siyah biber, karabi¬
ran. ber, bot Piper nigrum. * bibera sor Afn.
bızu Af bezir, keten./- kuın L bezir yağı kırmızı biber, bot Capsıcum anuum. *
ile yağlamak. bibera spi A'A beyaz biber, bot Piper
bızıvandm Lg (dtbtzmne,bûxzwine) hare¬ nigrum.
ket ettirmek, kımıldatmak. An bızavtın, bibü (bibık)N.antgöıbebeg\
leqandin. biblo Af Fr. biblo.
bızıvi/n Lng. (dünztve, bdocave) kımılda¬ bibimeto Af papağan.
mak, kımıldanmak, yerinden oynamak, biblioxrafi A'. Gr. kitaplar hakkında bilgi,
hareket etmek. An leqin, bızavtın bir konu hakkında genel bilgi.
bizi Af karaağaç, bot ulmus. bibok Af anı. An bibü.
bızm Af, gem. An hxav. bicad Af amber ağacı, bot Geum urbo-
bızmar Af çivi. /_i rgp. çivi Ue ilgili. * mvi- num.
sa bızmari A'A. çivi yazısı. /- kuın /.çi¬ bici Afonlbêçi.
vilemek, çivi çakmak. An mıx. bihn l Af koku. An behn, bin, bihn.
bızmare l.Af nasır. 2. rgd nasırlı. bihn 2 Af soluk, nefes. /_ berdan L soluk
bızma te A'ne n 1. yara izi. 2. kötü geçmiş¬ almak, nef almak, istirahat etmek. *
in bıraktığı iz. 3. dökülen yaprakların bihna . . f e ber de Aıv. istirahat et. * bihna
veya saçın yerinde bıraktığı iz. xwe dan Avv. dinlenmek, nefes almak, so¬
bızmık Af tulum veya deri yayıklarda de¬ luk almak. * bihna xwc f ueh kuın Aıv.
likleri tıkamakta kullanılan ağaççık. An sabırlı olmak, sabrım geniş tutmak. * bih¬
nivıkZ na xwe teng kum Avv. kendini sıkmak,
bızmık 2 A'. n koyun ve keçi yavrulanmn sabırsızlık göstermek. * bihna yeki teng
annelerini emmemeleri için ağızlarına kum Aıv. birini sıkmak, birini sinirlendir¬
takılan tahta çubuk.veya halka. An mek. * bihna xwe vekınn Avv. dinlenme,
büamık, pozmık. nefes alma. /_çıki rgd soluktan kesilmiş.
bızmüûg Af n 1. saçaklarda süzülüp do¬ * bihn dan û standın Avv. nefes alıp ver¬
nan kar suyunun meydana getirdiği buz mek, soluk alıp vermek. /_fıreh rgd ra¬
çubuklan. An çüûr. 2. sarkıt hat, sabırlı. /_ kınn L koklamak. * bihn
bızmıt Af disiplin./- kum L disiplin yap¬ lı xwe dan Avv. koku sürünmek. /_ gırtın
mak. An rêzkari. Avv. koku almak, soluk almak, nefes al¬
bızor rgp. bn pızor. mak. * bihn pê ketm Aıv. kokuşmak. /_
bızot'Affcnhej. standın Avv. 1. nefes almak, soluk almak.
bızot 2AfAnbızut 2. koku almak, /-teng rgd 1. siklon,
bızrık N.Bj. sivilce. An pızüc sabırsız. 2. üzgün./_tengi Af sıkıntı, üzün¬
bızut Af 1. köz, ucunu yakıp karanlıkta tü. /_ vedan L mola vermek, nefes al¬
ışık olarak kullanılan ağaç dalı. 2. çok mak.
71 birovmi

bihmşk AfAnbawişk. zeki, unutkan olmayan. /_ bum L


bihnok N.Grm. virgül Q. hatırlatmak, dikkate almak, /-bori rgd
bihnpaki Af erdem, fazilet bilinçsiz, şuursuz. /- bûn L unutulmak.
bihnûni Afn çimen, çiçeklik. /-dar rgd 1. hafızası kuvvetli 2. hatıra ge¬
bihr Af An bir. len şey. /_dari Af abide, anıt * bihrê
bljen Af 'BijenûMemje" adında iran ede¬ xistin L pekitmek, tekit etmek, /-geş Af
biyatında iki aşık. * çal a bijen A'. "bijenın" hafızası kuvvetli. /- hatm L aklına gel¬
hapsedilip atıldığı kuyu. mek, hatırlamak. * hatm bir Avv. aküna
bijık Af nohut, mercimek gibi baklagille¬ gelmek. * hate bira mm Avv. aklıma geldi.
rin pişmiyen cinsi. /-hat! Af m hatıra, anı. /-jıyan rgd
biji 1. rgd N. piç. 2. Af ant yele. An büL önemli, hatın sayılır şey. /_ kınn L unut¬
bijok Af.l.piç.AnbijL2.yabani. mak, akıldan çıkarmak, /-mayi Af m.
bikar Af rende (marangoz aleti). akuda kalan, hatıra, /-name Af hatırlat¬
bilardo Af ir. bilardo oyunu. ma mektubu./- nekırmZ. unutmamak.
bilye Afbilya * Kurda işkenceyên zindana Dıyarbe-
bun A'ne korku, tehlike. 2. emniyet krê bir nekınn Avv. Kürtler Diyarbakır
blmar Af hasta. /-ıstan Af hastahane. zindanlanndaki işkenceleri unutmadılar.
/_xane Af hastahane. /_ û bawcr Avv. inanç. /- û baweri Afne m
bime Af sigorta, elektrik aletlerindeki si¬ inanç, fikir, ideoloji, teori, tarz, fikir ve
gorta. düşünce. * bir û baweri ya mm ewe ko
bin l Af koku. An /_ berdan L koku sal¬ Avv. benim fikir ve düşüncem odur ki. *
mak, koku vermek. /_ dan L koku ver¬ bihr û ray Avv. fikir, düşünce. * bihr û
mek, kokuşmak. /- gırtın L koku almak, raya mın ewe ko Avv. düşüncelerim odur
bir şeyi sezmek. * bihn jê hatın Avv. ko¬ ki, fikrim odur ki. * bir ve Avv. bayılma. /_
kusu çıkmak, kokuşmak, içinden koku ve çûn Afne Lnk bayılmak. * bh- ve ma
gelmek. /_ kısandın L 1. koku çekmek, Afn hatırlamaya değer, dikkate şayan. /_
koklamak. 2. kokuya gitmek, koku takip xistin L hatırlatmak, uyarmak, dikkatini
etmek. * bihn pê ve bûn Avv. kokusu ol¬ çekmek. * jı bir kuın L unutmak. An bir
mak, kokulu olan. * bihn jê hatm Avv. ko¬ kuın.
kusu çıkmak, kokuşmak, içinden koku birani/n Lng. (birtine, birbbıe) hatırlat¬
gelmek. /_xwaş 1. rgd hoş kokulu. 2. Af mak.
parfüm, bêhn, bihnl birawend rgd mezkur, sözü edilen, zikre¬
bin 2 L "binin" fiilinin kökü. dilen şey, kişi vs.
bin 3 Af nefes, soluk. An bihn2, bihn. birawer Af An birewer.
bina AfAAnxani bire Af bira, bira içkisi.
binahi Af 1. göz görüşü. 2. görüş, görmek, birewer rgd 1. düşünür, aydın kişi, zeki. 2.
görme gücü. hafızalı, bilinçli. * bireweren me peşıya
binende Af rgd ileri görüşlü. xwc baş nabinın Avv. aydınlarımız ileriyi
bin/m Lng. (dûme,btbine) görmek. "dilin" iyi göremiyor. An birawer.
fiilinin şimdiki halinin bir formu. bireweri Af 1. inanç, inanma. 2. hatıra, zi¬
binu rgd 1. kokulu. 2. kokmuş. An genû. kir. * bı birewenya mın Aıv. inancıma gö¬
bio Af Gr. yaşam, hayat /_loji Af biyoloji, re, bana göre. * jı bn birewenya şehidên
bitki ve hayvan bilimi veya ilmi. /_lox Af Helepçe Avv. Halepçe şehitlerinin hatırası
biyoloji uzmanı. /_xraf Afhayat hikayesi için.
yazan. /_xraf I Af bir kimsenin hayat hi¬ biro Af Fr. büro.
kayesinin yazı ile izahı. * bioxraf ıya Eh- blrokrasi Af Gr. devlet işlerinde titizlik.
med£ xani Avv. Ahmedi haninin hayat birokrat Af devletçi kimse.
hikayesi birove Af n£/L sedef hastalığı, el ve yüz¬
bir tN.mkuyu. lerde veya ciltte çıkan sulu yaralar, bazen
bir 2 A'ne L hafıza, bilinç. 2. şuur. 3. zihin, çatlar ve bulaşıcı. 2. * birove ya çavi Avv.
/-ani Nne. m. hatırlatma, müzakere, me¬ bir göz hastalığı. An çavêş.
morandum, /-anin Lh hatırlamak, birovmi A'. rgd "birove' hastalığına müp¬
aklına gelmek. /Jbır rgd L baliğ, reşit 2. tela olan.
birûbaweri 72

birûbaweri A'. An raman. aynca "bir2" boçık ku- nav şeqan Avv. kuruğunu baca¬
deki test izahına bak. klarının arasına sokmak, kuyruğu bacak
blrwerani A'. rgp. reşit olma. An birbu, arasına kıstırmak, mecazi anlamda
xortani. sıkışmak. * boçık dan dest Aıv. kuyruğu
bisiklet Af An bisiklet ele vermek, bir şantaja vs.ye müsait ol¬
bisk de an, lahza. mak. /_ veweşandin L kuyruk sallamak,
biskıvvi Af Fr. biskivit. fin. hındok. mecazi anlamda dalkavukluk etmek. *
bist rgd Af m yirmi. /_an rgd yirmiler. boçkê cixarê A'A. izmarit, sigara izmariti.
/-emin rgd yirminci. /_û yek rgd yirmi bn moçık, dûv, qemçik, doç.
bir. boçûn rgd gidiş, gidişat.
bistek rgp. bir an, azıcık. bodüe rgd bn bûdele.
bist/m Lng. (dibinize, bdrûvze) duymak. * Bohta (bohto) Bohtanda bir dağ.
bislına ko mm bıhistıye Avv. benim duy¬ Bohtan Af merkezi Kürdistanda başkenti
duğum kadan ile. An bihistın. Cizire olan bölge. Bugün türkiye, ırak ve
biş Af P. kaplanboğanotu. bot Aconitum suriye emperyalistlerinin kavşak noktası.
napellus. Bohti rgd N. 1. bir Kürt lehçesi. 2. Boh-
bişeng Af m. salkım söğüt. AoiSalixbaby- tanlı, Bohtana ait.
lonica. An. bizer böke Af şecaat, cesaret. * böke û mêrxas
bişi A'. çok ağaçlı ve dikenli yer. 2. Af püs¬ Avv. 1. şecaat ve yiğitlik. 2. Af mecazi an¬
kül. 3. Af. un ve yumurtadan yapılan yu¬ lamda 'daşakk' anlamı var.
varlak bir çörek. bokelemûn Af P. bukalemun, zoo. Cha-
bişku AfAnbışku,gulpık. maeleon vulgaris. An pirka melekdas,
bitik Af5/.gözütilıabı.Anbûkık. têrtêre.
bini Af ani burun. An poz. bokenge Af 1. kokarca, zoa Mustela pu-
biyok AfAnbıhok. torius. 2. kır sansarı, zoo. Mustela puto-
biz Af ceylanların çene altındaki misk ke¬ rius.
sesi. bol Afanr.göt.Anqûn.
Bizans Af Bizans, itah/ada eski bir devlet. bol rgd bol, geniş.
bizer Af salkım söğüt An. bişeng. bolometu Af ışınımölçer. An tlrêjpiv.
bizon N.Lat bizon öküzü. bom 1 Af aklı dengesi bozuk. 2. unutkan.
bjijk Af 1. doktor. 2. A'. /n tıp. /_i Af. tıbbi. 3. Af 66 kağıt oyununda söylediği sayıyı
blêç N.n şimşek. An tırişke, brûsk. çıkaramayıp oyunu kaybetmek.
blok Af Fr. 1. kübik şeyler. 2. apartman bombardıman Af Fr. top veya bomba ile
katlan. bir yeri kesif şekilde ateş altına almak.
blokaj Af Fr. bloke etmek, mania çıkar¬ bombar kırın An bombardıman.
mak. bombe Af mFr. bomba. /_avej A'A m top,
bloke Af Fr. engel, mania. top namlusu. /_ avetın L bomba atmak,
blum Af iskambil kağıdı ile oynanan bir /-baran A'A. bombardıman. * bombeba-
oyun. ran kum Avv. bombardıman etmek. /_
blûr A'. An büûr. krnn L bombalamak.
bo dç için. * bo çı? ne için?. * bo çı (bo çi) boıruk rgd unutkan, aklı dengesi bozuk.
Avv. neden, niçin. An bona. Anbom,xevık.
boa N.Lat boa yılanı. zoa Boidae. bona GAfc için. *jı bona çanda Kurdi Aıv.
bobin Af Fr. bobin, frımasûle. Kürt kültürü için. An bo.
boblat Af m rgd 1. büyük felaket, kötülük, bono Af it para senedi.
facia. 2. iftira. boqü Af ant baldır, bn belekZ
boç Af ant kuyruk. boqije Af ardıç kuşu, boz bakkal kuşu.zoo.
boçık Af 1. anı kuyruk. 2. ani bazı meyve¬ Turdus pilaris. An bûqtfe.
lerin sapı. 3. sinirli olarak sıçrama * bor l Af 1. ekime elverişsiz arazi, çalılık ve
boçık dan xwe Avv. zıplayarak koşmak. fundalık yer. 2. ekilmemiş arazi
boçık h xwe xısün Avv. kızmayı, müna¬ bor 2 Af, rgd kahve rengi ve beyaz arası
kaşayı yaratmak. * boçık şewitl Avv. kuy¬ renk, kızü. * gayi bor boz öküz.
ruğu yanmak, kuyruk acısı olmak. * bor 3 . An hbade.
73 brarzi

boran l Af bunalım. jen-


boran 2 A'. ulaşım, /-dek Af ulaştıncı, borse Af m il Gr. borsa.
dağıtıcı, ulak. bose 1A'.AnbûseL
boran 3 Af 1. güvercin. 2. yabani güvercin. bose 2Af Ankemin.
/_geh Afx güvercinlik, güvercin kümesi. bosedi rgd matemetikte yüzde (%) işare¬
/_xane Aft gübre için güvercinlere ti.
ayrılan tünek. An kevok. bosi Af rgd yanan ve duman çıkaran ça-
boran 4 A'. kır, bozkır. An bor. put * bina bosi yê tê Avv. 1. yanık çaput
borand/ın * Lng. (dtborine, biberine) kokusu var. 2. Af tütsü.
böğürmek, böğürtmek (öküz vs.). bosin Lng. (dtbase, tnbase) süt veya yoğur¬
borand/m Lg (dtborine, bdxjrine) affet¬ dun sıcaktan kerpiç hale gelmesi. An qu-
mek. * bıbore! Avv. emir halinde affet, ka¬ sin, kemıtin. 2. yanık kokusu. An bosi
rşılıklı konuşmada 'affedersiniz' bosi Af An bıhost
anlamınadır. * mın bıbore Aıv. beni affet bostan Af. bostan. An parez.
borandın 3 Lg (dıborine, biberine) zaman boş l rgd boş. * boşu betal Avv. işsiz güçsüz.
veya yarışta geçmek, geçirtmek anlamı An vala. /_ayi rgp. 1. boşluk. 2. Af izin.
verir. An borin, buhurandın. boş 2Af bolluk, bereket/_ahiAf bolluk./-
borani Af bir Kürt yemeği, gömme ek¬ bûn I. bol olmak.
meğini çökelik ayranı içinde dibekte dö¬ bot l Af 1. ing. ağaç kütüğünden sandal. 2.
vülerek hamur hale getirilir ve sonra yağ, Fr. bot, bir cins ayakkabı.
ayran, bal karışımı katılarak yenir. An si- bot 2Af ant bn qûn.
rêqûrL Botan Af. merkezi Kürdistan olan Cizre-
boraq Af kurban, kurban kesmek. hakari bölgesi.
borç A'. An dên, deyn, qerd. botanik Af rgd Gr. bitkileri inceleyen bi¬
bore l N. yabani domuz. An xiznlr. lim.
bore 2N.bö^ünne (öküz, domuz vs.). /S>or botav Af tuluğ boyamakta kullanılan bir
N.B. böğürmek. nebat bn surdar.
börek Af pasta, börek. boxçe Af. bohça.
borêqer Af Kürt mitolojik masallarında boxe A'. n boğa. * boxe û beran Avv.
bir at. boğalar ve koçlar, mecazi anlamda bir
borıya berdesl A'A Grm şimdiki zaman yerin külhanbeyleri.
hikayesi. boyax Af boya. /_ bûn L boyanmak. /_
bonya çiroki Afi Grm di'li geçmişin hi¬ kırın .Lboyamak. /- van Afc boyacı.
kayesi. boybov *T "- cinsinden bir bitki.
bonya dûdar A'A Grm misli geçmiş za¬ h ıi. ing. bir hareket veya eylemi red-
man. .ımek.
bonya têdayi A'A Grm dili geçmiş za rgd gri, boz rengi.
man. uoze Af boza. /_ kelandm L boza pişir¬
bori Af m boru. * bonya ostaki A'A. ant mek.
kulaktaki ostaki borusu. Bozc Rcwan Nh Memê Alan'ın atmm is¬
bori rgd 1. geçmiş, mürur. 2. gramerde mi.
geçmiş zaman. Kürtçede y' harfinden bra Af fin bira.
önce gelen V "i" ya dönüşeceği için bak brader Af F. birader, arkadaş, fin heval.
bonya berdest'. brandox Af 1. pale, ırgat 2. rgd dik kafalı.
borijen Afc boru çalan, askeriyede boru¬ branguh rgd 1. yavaş, ağır. 2. Af pire. An
cu. kêç.
bori/n l Lg (dıbore, bûxxe) geçmek. * te re braşt/ın Lg (dtbrêşe, btbrêşe) kızartmak.
borin Avv. arasından geçmek. * şevborin Anbıraştın.
derbaz kuın Avv. geceyi geçirmek. * braşti rgdAf kızartılmış, »goştêbraşli Aıv.
bıbore! Avv. affet!. An borandın. kızartılmış et.
bori/n Lng. (dıbore, bıbore) böğürmek. brazaza Af kardeşin torunu.
borin Af geçiş, geçme brazi Af An bırazi.
borizan Af borazan, boru çalan. An bori brarzi Af An bırarzi.
BrezU 74

BrezU A'. Brezilya /_i A'. rgd Brezilyalı, harlın.


Brezilyaya ait Buhuşt AffinBıhûşt
brin * N. yara, sıyrık, /-saz Nx cerrah, buji A'.yele.An.büL
operatör. brina reş A'A. Bj. kara yara buji/n Lg (dijuje, bıbuje) imrenmek. An
hastalığı An birin. büjn.
brrin 2 Lg (dıbıre, bıbae) kesmek. An bulbul AfAnbübd.
binin. bulqik AfsuhabbeciklerlAnbuqik.
brindarok Afyılanköküotu.AotPolygo- bülten Af Fr. bülten.
num bistorta. Bubcar AfAnBuxar.
Britanıye Af, Britanya, ingiltere. bulxur Af bulgur. An sawar.
bronşit Af. Bj. Fr. bronşit, boğazda soğuk buncan Af yuk^ltilmiş sulama arkları, su
algınlığı. bendi.
brû AfAnbırû. burand/m Lg (dıburine, bıburine) yok et¬
brûsk A'. yıldırım, şimşek. *brûsklê dan mek, kökünü kazımak, jenoside uğrat¬
Avv. L şimşek çakmak, yıldınm düşmek. mak. * meşen me buhurine Avv.
/-vejandınL. şimşek çakması, yılduımın arılarımız tamamen yok oldu. An buhu¬
gökte zikzakh panldaması. randın.
brûskand/m Lng.(dd>ırtskine,bıbrûskine) burç N.m. l.burç,şato, hisar, kale. 2. yıldız
şimşek çakmak. falı, burç. An buc.
bruske Af telgraf, /-yar Af telgrafçı. burcuwazi Af An bûrjûwazL
brûski/n Lng. (dtbrûske, bûrûske) şimşe¬ burd/ın Lg (dıbure, bdxire) bn buhartın,
klenmek. borin, boran.
brûskname Nhx telgraf kağıdı. burrebur B. bw. bn borebor.
budcet A'. m ing. Fr. bütçe, bn trazûn. burri/n L (dtburre, btburre) böğürmek. An
büfe N.Fr. büfe. borrin.
buha Afinbıha. burunti A'. 1. diploma. 2. tapu.
buhar Af An bahar. burx * Af çakıl.
buhari AnbıharL burxi 2 Af burgu. An badek.
buhart/uı Lng. (ddıuhere, bıbuhere) 1. ge¬ buşqul Af küçükbaş hayvan dışkısı. An
çinmek, idare etmek, eyvallah etmek. 2. pişquj.
zaman ve mekan içinde geçmek, geçiştir¬ buwar A'. uğur. An bnvar, yom.
mek. An buhurun. buwar 2 Af su geçidi. An bur.
buhêrk A'. Grm. geçmiş zaman. buward/in Lng. (dibuwêre, bdmvêre) bn
bühtan Af n iftira, yalan, suçlama. /_ buhurun.
kuın Lh iftira etmek. bux N.A buhar. An helm.
buhuk AfAnbuxuk. buxbux Af fokurdama, homurdama. *
buhurand/m Lg (dıbuhurine, bıbuhurine) buxbuxa avê Avv. suyun fokurdaması. *
geçirmek, ileriye almak, öne geçmek. An buxbuxa hirçê Avv. ayı homurdaması, ayı
burandın. böğürtüsü
buhuri/n l Lng. (dıbuhure, btbuhure) geç¬ buxçe Af bohça, /-buxçeyi hemam A'A.
mek, zamanı geçmek. hamam bohçası. An boxçe.
buhuri/n 2 Lng. (dıbuhure, btbuhure) yok buxik Afböcek.zoainsect.Ankêzu[,zên-
olmak, kökü kurumak. di, mo/.
buhurtand/ın Lg (bıbuhurune, dıbuhurti- buxikê gen û,buxikêf isek A'A. osurgan
ne) geçirtmek, aşmak, ileriye geçirmek. böceği, zoa Brachynus crepitans.
An burandın, buhurandın. buxur Af, 1. erkek deve. An hêşur.
buhurun A'. (dıbuhure, inbulntre) geçmek. buxur 1 N.A buhur, tütsü.
* ağır buhurt ateş geçti/söndü. * bı hev buxurand/m Lg (dibuxurine, btbuxurine)
re dıbuhunn Avv. birbirleriyle geçiniyor¬ tütsülemek, buhurlamak. /-dan (buxur-
lar. * qoç h guh dıbuhıui bw. boynuz ku- dank) Af. buhurdanlık. An bixur, buxûr.
laklan geçiyor. * genunê me buhurti ye buxuri meryem N.A tavşan kulağı, sikla¬
Avv.buğdayımız (tarlada iken) olgunluğu men, bot Cyclamen europaeum.
geçmiş, aşın kurumuş. An borin, bu buxurk AfAnburx.
75

bû L."bûn" olmak fiilinin geçmiş hali. bûkinan Af zifaf.


bûci A'. köpek yavrusu, enik. An tole, bûkoke Af 1. kukla, gelin bebek. 2. gelin¬
cewnk. cik cinsinden bir çiçek.
Buda A'. Buda, budizm dininin kurucusu. bûknefsok Af kızılkuyruk, zoa Phoeni-
bûdele rgd A budala. An xêvik. curus phoenicunıs.
bûdır Af in, yabani hayvan ini. An qul, bul rgd Bj. kambur. LütKyphsıs./- bûn
kun. L kamburlaşmak, dikine eğilmek. * pışta
bûdine A'. An nane. xwe bûl bûn Avv. beli kamburlaşmak./_ık
Budist rgd Buda dininden olan. rgd kambur olan, kambur kimse. /_i A'.
Budizm Af Budacüık. kamburluk. /_ kuın L eğmek. * xwe bûl
bûjen Af materiyal, malzeme, levazım. 2. kınn Avv. kendini eğmek, kendini kam¬
Af madde. /_i rgd maddi. burlaştırmak. An pıştkov.
buji Af Fr. buji, motorlarda ateşleme ci- bûlevar Af Fr. bulvar, geniş cadde.
hazmdaki uçlar. bûuk N.antbnbûL
bûk l Af m 1. gelin. 2. maket, gelin bebek, bûm Af baykuş. 20a Otidae. An kund.
oyuncak bebek. /_ bum L bw. gelin gö¬ bû/n Lnk (ddx, bûx) t olmak, oluşmak,
türmek. * bûk snvar kum Avv. gelin gö¬ yaratılmak. 2 doğmak, düyaya gelmek. *
türmek, gelini götürmek için ata bûn su Avv. sır olmak, sır olup kaybol¬
bindirmek. * bûka baranê Avv. maket, ge¬ mak. * bûn û nebûn Avv. olmak veya ol¬
lin bebek, "goxend" denilen bir Kürt bay¬ mamak. 3. hadise. * ew h wê bûn Avv.
ramında çocuklar tarafından yapılan bir onlar ordaydılar. * jı deh pezan de 6 ber-
gelin bebek ki bununla ev ev gezerek he¬ xên wan bûn Avv. 10 koyundan 6 kuzu ol¬
diyelik toplarlar. * büke şûşe Aıv. oyun¬ dular (doğdular). * buna isa pêxember
cak bebek, kukla, mecazi anlamda yalnız Avv. isa beygamberin doğuşu, bn bûyin.
dış güzelliği olan kadın. * bûk û xesû Avv. bûnebûn Af olay, vaka'a. An bûyer.
gelin ve kaynana. * bûk û zava Avv. gelin bûqije Af kirli renkte ardıç kuşu. zoa Tur-
güvey. dus pilari An boqije.
bûk N.Bj. gözde çıkan arpacık. An bûkık. bura Af kayınbirader.
bûk 3 Af. karpuzun ortası. bûrck A'. kestane kargasına benzer bir
bûkani Af 1. gelinlik. 2. balayı (kadın için). kus.zoaGarrulusgIandarius.ing.com-
bûkelemûn Af F. An bokelenıûn. monjay.
bûkemar Af 1. kertenkelegiller. 2. sürün¬ bûrjûwazi Af Fr. burjuvazi.
genler zoo. LacertiUa sauna 3. bir ker¬ bûsc ' A'. çift sürmek sırasmda öküzlerin
tenkele cinsi. An gumgumok. boynuna geçip boğaz altmda bağlanan
bûkesor Af ülkesi Amerika olan bir ardıç ağaç çubuklar. An sami
kuşu. zoo. Enthacus rubecula. bûsc Af buse, öpücük. An ramûsan.
buket Af. Fr. çiçek demeti, buket. An baq. bûş (firîje/anJA'.S.orman.Anrê'l.
bûkcni Af rgd gelinlik, gelinliğe ait olan butik l Af kulübe. An xecit, holık, kepu.
şeyler bûtık A'. ağaçtan su oluğu, bn cura.
buluk Af gelincik çiçeği, fiof. Papaver- butik N. Fr. butik.
aceae. bûyer A'ne olay, vak'a /-name Afn vaka-
buluk 2 A'. rgd gonca, açmak üzere olan name, kronik. An qisetay, peyam.
çiçek tomurcuğu. bûyi/n Lari.(dıbe,btbe)l. olmak, meydana
bûkık 3 Af Bj. arpacık, it dirseği. An bûk2. gelmek, hilkat olmak, doğmak, dünyaya
bûkık * N. oyuncak bebek. An bûkL gelmek. 2. yardımcı fiil. fin. bûn.
bûkınk A'. dağ gelinciği, (fare veya tavsan bûzû Affinbızûn.
yakalamakta yarar sansar tipi bir hayvan),
ing. f erret.
bûkin rgd gelin hali, gelinlik.
C Af Kürt alfabesinin 3. harfi olup dil ucu vermek, ruhu teslim etmek. 2. kendini fe¬
ile dişler arasında çıkar, sessiz harftir. da etmek, /-dar rgd 1. fedayi 2. canlı. An
ca £>phele.*cawere.l.helegeL2.rgp.'ca- jindar./_dayi rgd ölmüş, ruhunu teslim
ran' kelimesinin kısaltılmışıdır. 3. An etmiş. /_ecan rgd 1. güvenceli, samimi. 2.
icar. sadık, sevimli. /_êş A'A. ağn, sancı. /- aş¬
cab N.A bn bersıv. andın. L can acıtmak, can incitmek,
cabüka Af P. mitolojide şarkta bulunan /-eşin L. can incinmesi, can acıması. * ca-
bin kapılı bir saray. nê xwe dan. Avv. canını vermek. An gıyan.
cacık Af yoğurtlu salatalık. * canê xwe bı nya welêt de dan Avv. can¬
cacım Af işlemeli kilim. larım vatan için verdiler. * canê xwe xilas
cacu Af ceviz içinin dövülüp balda kay¬ kınn Aıv. canım kurtarmak, /-feda rgd
natılmasıyla elde edilen bir tatlı. can feda, canını feda eden. /_gu Af rgd 1.
cade N.A cadde. can alan, çanakçı. 2. Ezrail. /-gıran Af
caderê Af cadde, yol. rgd hantal, uyuşuk, her işten erinen kim¬
cadi (cadu)N.P. cadl/StaiiNx cadılık. se, /-gıran! Aıv. uyuşukluk, hantal. /_
cafilqêne AfAnserêş. girim L ruh almak, can almak. * Ezrail
cahü A 1. A'. genç, tecrübesiz, erkek oğlan, tanê wi bı cnvanıye de gut Aıv. Azrail
2. rgd okur yazan olmryan cahil kimse. onun canım gençliğinde aldı. /_gori A'A.
cahşik A'. eşek yavrusu. An caş. şehit, kurban. /_kêş rgd can alan, can
calcaloke N. örümcek, zoo. Arachnida. alıcı, Ezrail. /_ kısandın L 1. can çekiş¬
finpiıık. mek 2. canım almak. /_ kişin L can ver¬
cam A'. P. cam. /-ekan Nhv. 1. camekann, mek, ruhu teslim etmek, /-köle A'A. rgd
vitrin. 2. camlı bahçe, sera /_ker Nx nefsine düşkün, nefsinin kölesi. * evv kö¬
camcı. /_rej cam işleyicisl /-xane Afx leye canê xwe ye Avv. o nefsinin kölesidir.
camcı dükkam. /_kuj A'A. rgd öldürücü, /-parêzi A'A. 1.
camane Af bir cins kumaş (kadın gömleği nefsine hakimlik, kendini koruma yete¬
veya türban için). neği. 2. sıhhatına bakma, /-pola Afn. çelik
cambaz Af rgd canbaz. /_i Af canbazlık. gibi, sapsağlam kişi. * canstên bn.
/_xane Afx canbazlık yapılan yer. An can¬ çangırtın. * can qurban Avv. cankurban
baz. etmek. * Heso can qurban tu ku de dıçi
came Af elbise, örtü. /_dani Af. An ceme- Avv. Hasan canım kurban olsun nereye?. *
dani, pêcame. can xwedi kuın Avv. can beslemek. * ca-
camêr A'. rgd yiğit, centilmen, cömert nê xwe xwedi kum Avv. canına iyi bak¬
/-ane rgp. yiğitçe, mertçe. /_i Af yiğitlik, mak. * bı can û dü Avv. candan gönülden.
mertlik. An cnvan. * can xweşi Aıv. can sağlığı. * can xweşiya
canud A'. ruhsuz varlık, nesne. yeki xwastin Avv. birine can sağlığı dile-
cam! N.A cami. An mızgeft. mek./_xuaşrgd can sıkıcı, tedirgin edici.
camûs N.A manda, fin gamêş. /-zer rgd sıhhate, sağlığa zararlı.
can Af vücut, hayat, ruh. /_an Af sevflen, canbaz Af 1. canbaz, akrobat, ip canbazı.
sevgili./_avêlmZ. can atmak. * hser çar 2 rgd hilekar, sahtekar. /_i Af canbazlık.
qunşan canê xwe davêje Avv. beş kuruş /_xane Avv. canbazlık yapılan yer, sirk. An
için canım atıyor. * can bexş kuın Avv. cambaz,
canını bağışlamak, kendini adamak, canberi A'. karides, zoa Crago vulgaris.
/-bêzar rgd canından bıkmış, /-can Af. cancmcrg Af An zeferan.
samimi, canciğer. /_ ciğer Avv. can ciğer. * canewer A'. canavar.
can ciğer bûn Avv. can ciğer dost olmak. canfes A'. halis ipekten dokunan elbise.
/_ çûyin L canı gitmek. /_ dan L 1. can cang AfAnçopan.
77 cange

cange AfAnciwanga. /_ker Afx An cawbu.


canhêşur Af.zürafa. cawi Af kadına göre kocasının kardeşinin
cani lAf.tay (a yavrusu). karısı, kardeş kanlan birbirlerine 'cawi'
cani 2N.A katil, cani. olurlar.
cankûş Af finçanqoç. cawidan rgd ebedi, sonsuz.
car A'. defa, kez, öğün. * car a dm rgp 1. cawin rgd bezden şey, beze ait
geçen sefer. 2. rgp. bir daha . /-car rgp ba¬ cax A'. 1. korkuluk, balkonlara veya mer¬
zan, arada bir, arasıra. * her cara ko Avv. diven önlerine konulan parmaklık. 2. ko¬
her defasında ki. * yekcar rgp. hepten, runak.
birden. * vê cara Avv. bu sefer, bu kez. caz Af ing. caz, çok aletli müzik çeşidi
carcaran rgp. bazan, arada bir, arasıra. * cazibe N.A cazibe, çekiş.
carcaran düe mın dixwazi Avv. bazan ca¬ cazû AfP.l. cadı. 2. rgd kanştıncı, fitneci
nim istiyor. An carcar, geh. cd Af Fr. corps diplomatique (kor diplo¬
carcarekan rgp. An carcaran. matik) in kısa yazılışı.
carcarne rgp. bn carcaran. ceban rgd A korkak, dönek. /_i A'. kor¬
çarcım A'. bir cins kilim. An cacım. kaklık, döneklik.
carcur A'. Fr. şarjör. cebari A'. kitre ağacı. Aot Astragalus.
cardın rgp. tekrar, yine. /-kuın L tekrar¬ ccbilxane A^F-ceplıanejSİlahvemühiın-
lamak. mat deposu.
caregıze Af rgd 4 yaşındaki erkek manda. cebt A'. hayvan derilerini boyamakta kul¬
carek rgp. rgd bir defa, bir kez. lanılan bir ağaç cinsi. An surdar.
carekê rgp bir defa, bir kez.* carekejı ca¬ Cebrayil N.A 4 melekten biri, Cebrail.
ra Avv. bir varmış bir yokmuş defalardan cedew 'A'. B/l özellikle tek tırnaklı hayvan¬
biri. * bı carekê Avv. 1. bir defasında, bir ların tırnaklarında veya sırtlarında yük
kez. 2. aniden, yekten. * bı carekê de ket veya semerden dolayı çıkan bir yara /_
û nur Avv. birden düşüp öldü. bûn L böyle yara almak./_i Af cedew ol¬
carina rgp. ara sıra, zaman zaman. muş hayvan.
cans l.rgdcam sıkkın, üzüntülü, kızgın. 2. cedew 2 A'. Bj. nasır.
N. kötü laf, küfür. /_ bûn İV. Lrezil ol¬ cedwel N.A cetvel. An xizkêşan.
mak, tiksindirici olmak. /S N. küfür, la¬ cefa A'. cefa, zahmet /_kêş rgd cefa çe¬
net /_ kuın L küfretmek, lanetlemek. ken.
canye N.A cariye, satın alınan kadın, ha¬ cefen N. fabıl, hayvan masallan.
rem kadım. cef eri Af 1. bir kılıç türü. 2. bir mezhep.
carû Af S. sıva. ceger Af. ant ciğer, /-penti rgd baskı
carût Af sobalar için kullanılan kül küreği. alanda olan, manevi eziyet çeken. An ci¬
casus N.A casus./-! Af casusluk. * casus! ğer.
kuın Avv. casusluk etmek, bn slxur, xef- ceh Af arpa. Aot Hordeum vulgare.
nêr. /_fuoş Af arpa tüccan. /-ini rgd arpa¬
caş l A'. S. eşek. An ker. dan, arpalık, arpa karışık, /-zeran Nh
caş 2 A'. rgd özellikle güney Kürdistanda rgp. 1. arpaların olgunlaşma peryodu, ha¬
pfişmergeler aleyhine çalışan devlet güç¬ ziran ayı. 2. Af ikizler burcu 21 mayıs 21
lerine yardımcı olan Kürtlere denir; va¬ haziran.
tan hayini anlamında kullanılır. cehcehık Affinnzyane.
caşık AfAncehşık. cehd A'. A gayret, azim. /- kum L çok
catu lAf.l.kekikotu.2.yabanimercankö- çalışmak, çabalamak, azmetmek. * cehd
şk otu. bot Origanum vulgare. An mer- bıke ko tu, kare xwe bibi seri Avv. işini
zekevv. başa götürmeye çabala
caür 2 A'. unutmabeni türünden bir bitki. cehdasi A'. duvar arpası. Aot Hordeum
Aot Myosotis paiustris. murinum.
caw l Af sigara ağızlığı da olan bir bitki. Cehenem Af A Cehennem. /_ bûn Avv. L
caw 2 AT. pamuklu bez, el dokuması pamu¬ Cehenneme gitmek, cehennemlik ol¬
klu bez. /-bu Af bez dokumacısı. IS rgd mak. 2. mecazide cehenneme defolup
pamuklu bezden olan şey veya şeyler. gitmek. /_ kuın Avv. cehennemlik etmek,
cehêl 78

argoda cehenneme postalamak. * cehe- bağlarken boynuna geçirilen ağaçtan


nema xwe gerin Avv. belasını aramak. * halka, fin çolaq.
cehenem h ser seri diğere Aıv. başında celew Af gem, dizgin.
bela dolaşıyor. celx Af l.sussuzluktan toprağın çatlaması.
cehêl rgd A cahil 2. yarık, çatlak.
cehıdandın Lg A (dıcehıdine, btcehıdine) celxe Af çatal, çatallı ağaç, dilim. /_ cebre
bn hevvldan. fivv. dilim dilim, ekseri meyve dilimleri
cehıdok A'. kokulu bir ot olup cebinde için kullanılan bir terim. * gwiz bı çar cel-
taşırken elbisenin rutubet ve kokusunu xeye Aıv. ceviz dört dilimlidir. * celxeyên
alır. scvan Avv. elma dilimleri.
cehık Af bir cins hıyar. cem l rgp. de yan, nezd, yanında. * h cem
cehnemi Af çeşitli çiçekleri olan bir süs Aıv. yanında, yakınında. * lı cem wan Avv.
bitkisi. Aot Bougemvillea. onların yanında, bn ba.
cehşık Afsipa. cem 2 Af 1. büyük sepet. 2. hayvanların
celıtcr Af bahçe kekiği. Aot Thymus vul- başına takılan yem torbası. 3. yükün bir
garis. * cehtcrc beyaban A'A. yabani ke¬ tarafı.
kik. Aot Thymus serpyllum. fin zırcatır. cem 3 Af 1. Alevilerde dini tören, dini ayin.
cehterê beyaban Af An zncatır.'zir' keli¬ * cem û cıvat Aıv. toplu ayin. 2. senede bir
mesindeki nota bak. defa ziyaretgahlarda yapılan toplu ayin.
cehtüi AfAncatuL Ccma Af Cudi dağında bir köy. Kürt itik¬
cehxurak Af sülüğe benzer, kırmızı renk- atlarına göre dünyada kurulmuş ilk yer¬
teve evlerdeyaşryan elbiselere zararh bir leşim merkezi. An cenıa.
tutü. cemaet N.A topluluk, cemaat.
cejn Af bayram, şölen, /-ane Af rgd bay¬ cembeli l N. iyi cins bir tütün.
ramlık, /-epirozi A'. bayram kutlama. * Cembeli 2 Af Hakkaride geçen müzikli bir
cejna pıçûk A'A. şeker bayramı, f itir bay¬ Kürt destanı kahramanı.
ramı. * cejna sersalê Aıv. yılbaşı, yılbaşı ccmcemk Af. ispanyol çalparası.
bayramı. * cejna zayinê Avv. 1. Noel bay¬ cemed Af buz. An qcşa, xişik.
ramı 2. doğum günü. * ccjni Newroz Avv. cemedani A'. Kürtlerin başına sardıkları
A'A. Kürtlerin 21 Mart'a rastlayan yılbaşı sank, türbanın etrafına sarılır, bn pûşi,
bayramı. Milattan 612 sene önce Demir¬ camane.
ci Kawanin İran'ın zalim şahı Dahhaka cemcıqand/m Lg (dtceinciqine, bicemciqi-
karşı giriştiği ihtilalin yıldönümü. Bu gün ne) çalkalamak.
Kürtlerce mukaddes yılbaşı olarak kut¬ cemıdand/ın Lg (dıcemıdine, bıcamdine)
lanır. * cejni qurban A'A. kurban bay¬ 1. dondurmak, mayi bir şeyi soğuktan
ramı. * cejn û id A'A bayram ve şölen, katı hale getirmek. 2. bir kimseyi geçici
bayram ve seyran. olarak işten uzak tutmak.
cela Af A aydınlık. /_dct Af yiğitlik, fin cemıdi/n Lnk (dıcemıde, btcermde) 1. don¬
mêrxasL mak, buz haline gelmek. 2. bazı yörelerde
celad N.A cellat. üşümek anlamında kullanılır.
celagi Af katı pekmez, fin aqıt cemık Af dirgen (kenger vstoplamak için)
Celali Af Doğu Bayazit yakınlarında bir bn pencık.
Kürt aşireti. ccmısand/ın Lg (dıcemısine, bıcemısine)
celeb Af m nitelik, vasıf , kalite, çeşit, tür, bn meyandın.
cins. * du celeb kes hene; yên baş û yên cemiyet N.A cemiyet, topluluk. An cıvat
nebaş Avv. iki çeşit (tür) insan vardır; iyiler cemil rgdAl. iyi, makbul 2. Af erkek ismi.
ve kötüler. /_nav Af birleşik isim. An he- cemser Af kutup.
venav. cemtêr Af heybe şeklinde küçük çuval. An
celeb N.A kesim sürüsü, kesim hayvanı heqiv.
tüccarı. /_dar Aftkesim hayvanı ticareti cenab N.A cenap. * cenabi heq Aıv. Ce¬
ile uğraşan kimse. /_dari Af kesim hay¬ nabı hak.
vanı tacirliği. cenan! Af sebze veya meyve bahçelerde
celew Af hayvanlan yemlik üzerine yancıhk eden kimse.
79

cenawn A'. rgd vahşi hayvan, yırtıcı hay¬ etele vererek halay çekmeleri (Hakari-
van. Botan bölgesinde kullanılır). 2. cümbüş. 3.
cenaze Af A cenaze, mevta cesur, cigerli. bn cerbeze.
cenbeli A'. An cembeli cenband/m Lg A (dıcenhine, bcenbine)
cencer Af 1. makara, kasnak. 2. bazı yer¬ tecrübe etmek, denemek. An heçandın.
lerde döven için söylenir. An cercer. cenbi/n Lng. A (dıcenbe, btcenbe) denen¬
cendek A'. A gövde, ceset mek, tecrübe edilmek. * ew kesana
cenculuk Af iki yaşına kadar deve. cenbine êdi nl medmê Avv. o kimseler
cendere A'. 1. dokumaları parlatmakta denenmiştir artık onlara yüz vermeyin.
kullanılan bir alet 2. sıkma makinası. cenbok Af tecrübe, imtihan.
cendırme Af Fr. jandarma cerıye Af tahtadan yapılmış küçük pres.
Çenet Af A Cennet. An bıhûşt cerime N.A bn. cereme.
ceng A'. P. harp, savaş. /_awer rgd savaşçı. ceryan A'.XLakmti. 2. fizikte akım, cery¬
/_ kuın L savaşmak, harbetmek. /-na¬ an, elektrik. An kahreba.
me A'A. harp tarihi vesikaları, /-baz Afx ces Af alçı.
savaşçı./-dar Afsavaşçı, harpçl/_van Af cesaret Af A cesaret. An hêwir.
Ancengdar. cesd rgd hareketli, hareket edilen.
cenıqand/tn Lg (dıcenıqine,bıcentqine)ür- cesed Af A ceset, ölü vücut
kütmek. cesur rgd A cesur, korkmayan.
cemqi/n Lng. (diceniqe, btcentqe) ürkmek, cew Af 1. koyun kırpma makası. 2. ma¬
korkudan sıçramak. An hucuuqin. kas/, kuın Avv. makaslamak, kırpmak.
centûr Af bir müzik aleti, harp. Anhevnng.
ceqin Af 1. heyelan. An hezaz. 2. Af bu¬ cewab Af /1 An bersiv.
günlük yürüyüşte alman mesafe. An qo- cewahu N.A mücevher.
nax. cewar Af ingilizlerde tulumdan yapılan bir
cer Af m toprak testi. An cêr. müzik aleti, bn hewan.
cer Af vida. /-bader Afn tornavida. cewaz Af. A müsaade, muafakat An de¬
cera rgd akıcı, /-hat Af. A yaradan akan stur, izin.
irin. bn nêm. /_hl N.A cerahi, yara teda¬ cevvdık A'. finkedık.
vi eden, ameliyat. cewenke Af matara. An. »ge.
cerbeze 1. Af mahir, serinkanlılık, soğuk¬ cewêlek Af rgd lümpen.
kanlılık, konuşma kabüyeti. 2. rgd inatçı, cewher N.A L cevher. 2. element, madde.
blöfçü.2.Af horan./- kırın Z. horan tep¬ * çar cevcher Avv. hava, toprak, su ve ateş
mek. olarak kabul edilen 4 ana temel madde.
cercer (cercere) Af sap öğütmede kul¬ cewi Af. çam sakızı, tutkal. An zamq,beni-
lanılan cırcır makinası, çıkrık şeklindeki §L
döven, /-van Nx döven gezdiren. An cewr Af A cebir, zor, haksızlık./- kuın Avv.
gam. incitmek, haksızlık etmek. * cewr û cefa
cerd Af 1. küçük baskın (askeri). 2. müfre¬ Avv. eziyet ve işkence. * cewr û cefa lê
ze. An cud. kum Aıv. birine eziyet ve işkence etmek.
çerde Af korsan. /_yiAf korsanlık. cevvnk Af enik, köpek yavrusu. An kudüc
cerdel Af kova. An dewl. cewseq rgd tıklım tıklım, tıklım tıklım yol.
cereme N.A cerime. cewşen Af 1. muharebe. 2. zırh, zırhlı elbi¬
ceres N.Azü, çıngırak. se.
cereyan A'. A bn ceryan. cewtik Af deri el çantası.
cerg Afantkaraciger.*cergûdüAw.ciger cexar Af üzüntü.
ve kalp. " cerg û dile yeki deranin Avv. bi¬ cexiz Af daire. /S rgp. dairevi
rinin ciğerlerini sökmek. * cerg û hınav ceynık N. anı bn etnik.
Avv. iç organların tamamını kasteden bir ceza A'. /t ceza /_dan /.ceza vermek./-
deyim. ditm Avv. ceza görmek./- gırtın Aıv. ceza
cerge Af 1. halka 2. daire. 3. cemaat, me¬ almak. * ber cezê ketm Avv. cezaya
clis. çarpılmak. * ceza gıran kuın Avv. cezayı
cergebez Af 1. horan, erkek-kadın beraber ağırlaştırmak. /_ kısandın Avv. ceza çek-
Cezayir! 80

mek./_ xwann Avv. ceza yemek, mahkûm cıhe.


olmak./_yi rgd cezasal ceza ile ilgili. * ce- cıhe rgd ayn, başka, değişik. /_ bûn L
zayi hebsê Avv. hapis cezası. * cezayi ayrılmak. /_ker rgd ayıncı, ayrımcı.
muine' Avv. ölüm cezası. * Xwedê ceza /-keriAf ayrımcılık./- kuın L ayırmak.
wan bide Avv. Allah cezalarım versin. /_reng rgd ayn ayn, başka türlü. An cê,
Cezayir! A'. rgd Cezayirh. cüda.
cezir Midenizin çekilişi. cihêz AfAncêz.
cezû A'. tiftik. cıhhıştın Lg bn cih hıştın.
cezûk Af küçük cezve. cıhki rgp yerel, lokal, yer. * hokerên
cezwe A'. 1. cezve, kahve pişirme cezvesi. cüüdl Nh Grm yer zarflan.
2. kahveci. cıhmşin Afi. naip, vekil, selef, 2. meskun.
cê rgd rgp ayn, değişik, başka. /_ anin L Cıhû Af Yahudi. An coleka.
ayn getirmek. * cê cê anin Avv. ayn ayn cıidok Af kokulu bir ot
getirmek. /_ bûn L ayrılmak, başkalaş¬ qj A'. rgd tehlike. An bıv.
mak. * jı hev cê bûn Avv. birbirlerinden cü 'Af palas.
ayrılmak. /- kum L ayırmak. * mala cü 2Afkuzeyşivesindel.yatak.*cüûberg
xwejı hev cê kuın Avv. L eşyalarım birbir¬ Avv.yatak, yorgan ve örtüleri. 2. üzerine
lerinden ayırmak. 2. evce ayrılmak. An alınan giysiler. An mvin.
cıhe, cüda. cü 3 A'. orta ve güney Kürtçe şivelerinde
cênuk N.bn cêwi. giysi, elbise, çamaşır, örtü. * cüen xwc lı
cênig Af ant şakak, favori. * cêmgên xwe xwe kuın Avvi elbiselerini giymek, giyin¬
drêj kuın Avv. favorilerini uzatmak. * mek. * cüen xwe jı xwe kuın Avvi elbise-
cenıg perçıvin Avv. şakaklan şişmek. * si- lerini çıkarmak, soyunmak./- hurin Avvi
nûsa cêmgê A'A. şakak sinüsü. * hestıye elbise kesmek. /_ duûn Aıvi elbise dik¬
cêmgê A'A. ant şakak kemiği. mek. /_şo Af elbise yıkayan, çamaşır
cêp AfAncêw. yıkayan, çamaşırcı kadın, /-şok Af ça-
cer l Af. su testisi. An kûz. maşırhane./_şuştmZ.çamaşrr yıkamak.
cer 2 rgd 1. ufak parça. 2. şıngıl, salkımı * cü û çek Af Aıv. teçhizat * cü û mü Avv.
oluşturan her küçük parça. * cer! üri Avv. giyim-kuşam. * bı cü û mü Avv. giyimli
bir kaç taneden ibaret küçük üzüm kuşamlı. An kine.
salkımı. * cêrek pez Avv. minik davar sü¬ cübend Af klasör, sıralaç.
rüsü. An idik. cübık Afcdban.AotViciaAnculbe.
cênfk A'. saplı süpürge. cilboq Af tarla faresi. An çuboq, şevle.
cêw Af cep. An benk. cıldank Afx 1. elbise dolabı. 2. köylerde
cêwi N.rgd ikiz. * zarokên cêwi Avv. 1. ikiz yatakların gündüz toplanıp üzerine ko¬
çocuklar. 2. Af Grm çift ses veren bazı nulduğu tahta raf. An istere.
sessiz harflerdir. Kürtçede ç-k.p.t jxgibl cüq rgd 1. içi boş, kof. 2. çürük yumurta.
cêz A'. m A kız babasının kızına verdiği 3. civciv çıkmayan yumurta. 4. mecazi an¬
eşya, çeyiz. lamda kof insan. /_ bûn Lng. yumurtanın
cêz Af yığm. /_ bûn L yığılmak. /_ kuın çürümesi, içinin birbirine karışması. /_
L yığmak. An têx. kırın Lg koflaştırmak, yumurtayı sailrya-
cıbe N.A cübbe. rak içini birbirine karıştırmak. * serê cüq
cıbü rgd meteliksiz. Aıvargoda içi boş yumurtaya benzetilen
cıbüyet Af/lcibiryetAnnıfş. kafa.
Cıbran Af Kürt kumandanlarından Halit cıhve l N.A cilve. /_fuoş A'. cilve satan.
beyin de mensubu olduğu Rojkan aşiret¬ /-kar A'. cilveli.
lerinden biri. cıhve 2 A'. 1. Yezidilerde dini bir kitap.
cıger N. ani bn ciğer. cuncıqand/m Lg (diamaqine, btamaqi-
cıgu Af Kürtlerde belli bir mesire günü, ne) ağzına kadar doldurmak, tıklım tıklım
fakat kesin tarihini bulamadık. doldurmak. An levıka re kum.
cıh 1Afyer,yöre,mahalmekan.Ancicilı, cımcıqi/n Lng. (diamaqe, btamaqe)
şund. ağzına kadar dolmak.
cıh 2 rgd ayn, başka, değişik. An cê, cüda, cunnastik Af Gr. jimnastik.
81 cunxar

cunxar AfAncankûş. cır Afhuy.Anrû.


cm N.A cin.* onan ketin/. Avv. cinlen¬ arar A'. L pantolon cırcın. 2. çekirge
mek, cinlere kapılmak. *cmdar rgd cinli, veya bu tip böcek sesi. 3. gevezelik, dırdır.
ecinni. * cm ser ketm Avv. L cinlere cırd 1Afvlkeme,körfareyebenzerbirke-
kapılmak. 2. aşın korkuya kapılmak. * mirici, ön ayaklan kısadır, zoa Mus rat-
cin jı ser gutın Avv. ecinni olan kimseler¬ tus.
de bazı üfürükçüler tarafından cinlerin cırd 2 A'. baskın (askeri müfreze), bn cerd.
alınması. /_gır Af cinleri toplayan büyü¬ cırdon N.bn cırdL
cü. cıre^ır Af B. 1. anlaşmazlık, sürtüşme. 2.
cmabet rgdA cenabet. gıcırtı. 3. böcek, çekirge vs. nin sesleri
cinaq Af ant lades kemiği./- girimi. la¬ arık 1 N. 1. çıkrık. 2. cırcır makinası.
des tutmak. An şertık. /_van Nx cırcır işçisi, çıknkçı.
cınavtır AfAncenawir. cuık Af güve. An bey.
cmayet N.A cinayet, adam öldürme. cuid A'. A cirit. /- avetın L cirit atmak.
cmcıland/m Lg (dıanaline, bıctncdine) 1. /-bazi Af cirit oyunu. /_ leyistın Avv. cirit
durulamak. 2. allayıp pullamak. oynamak.
cıncüi Afdurusu.Anzelal.2.Af temiz hu¬ cuk N.Bj.memem.
bubat. 3. rgd aUı-pullu, çiçek işlemeli. cırm N.A. cürüm.
cmciqi rgd renkli, allı-pullu, parlak. * cırt Af & 1. sesli yellenme sesi. An tur. 2.
keçikê fistanê xwe cmciql kır iye Avv. kız rgd hafif karekterli kimse, fos. 3. pısırık.
entarisini allayıp pulknış. /-emiz rgd sık sık idrar eden kimse. An
cmd i l./gd güzel, yakışıklı, iyi,ala. 2.A as¬ kehniz.
ker. cıs N.bn ces.
cıneh Af kaim sopa. An ço. osun Af yi cisim, fin cisim.
emen A'. 1. tarlada pamuk toplama. 2. pa¬ cısu Af damların tavanlarına atılan direk¬
muk ırgatı. 3. maraba, ziraatta ortakçı. 4. ler, uzun merteklerin üzerine atılır.
küçük bahçe. An emin. cısm A cisim, bn cisim,
cuıgal Af ing. büyük orman, uçsuz bu¬ asman! rgd A cismani, maddi.
caksız ekvator ormanı, ingilizcede jungle. cısn Af fin cins.
cıngane AfAnqereçiaşiq. cıt Af. ok, şiş, bıçak vsnin girişi veya giriş
cıngıl Af rgd An cmcüL yeri.
cuug A'. alına dökülen saçlar, perçem. An cıv Af toplantı, içtima.
cenıg. avak A'. toplum, cemiyet. /_i rgd sosyal,
cuuqand/m Lg (dicmiqine, btantqine) 1. toplumsal, içtimai.
ürkütmek. 2. kuzey şivede süslemek. cıvand/ın Lg(dıcMne,bıavine) toplamak,
cımqi/n Lng. 1. ürkmek. 2. kuzeyde parla¬ yığmak, biriktirmek, bir araya getirmek.
mak, süslü görünmek. * h hev civandın Avv. toplamak, bir araya
cınısri (anesıtri)N. böğürtlen. Aot Rubus getirmek.
frutıcosus. An duL cıvat Af 1. toplum. 2. meclis. 3. toplantı. *
emin A'. meyve bahçesi. An emen. cıvata bajarvani Af Avv. 1. şehir toplumu.
ems NAİ. cins, çeşit, tür. 2. erkekle dişiyi 2. belediye meclisi. * cıvata bınecıh Avv.
ayırt eden özellik. 3. özellik, iyi kalite. * mahalli meclis. * cıvata nuninende Af
hespê mm cins e Avv. atım cinstir, yanı iyi Avv. temsilciler meclisi. * cıvata pirmen-
bir ırktandır, /-el rgd cinsle ilgili, cinsel. da Af Avv. ihtiyar meclisi, senato. * cıvata
/_ıyetX cinsiyet, tabiyet şaredanyê A'A. belediye meclisi
emsi rgd A cinsi, cinsle ilgili, cinse ait cıvaıgeh Af toplantı yeri.
cınsinasi Af seksoloji. cıvatname Af celse veya oturum tutana¬
cınûn rgd A deli, ecinni. An din, şet ktan.
cınûs rgd A pis, kirli. /- bûn Aıv. pislen¬ cıvatnışln Af oturum, celse.
mek, lanetli olmak. /- krnn Avv. pislet¬ cıvatok Af 1. küçük meclis. 2. cemiyet
mek, lanetli kılmak. An genûs, gemar. adamı, toplumda iyi geçinen kimse.
ar l Af izdiham, gürültü, şamata. * en- kar cıvıyan 1. Af toplanma 2. L. toplanmak. *
xistin Avv. şamata yaratmak. cıvıya bûn L toplanmak (geçmiş zaman
82

için, toplandılar). ciğeri yanmak, /-goşe Avv. mecazi anlam¬


cıvin l Af toplanma, toplantı. * cıvina di- da kullanılır, ciğerimin köşesi, ciğerimin
vcani A'. zirve toplantısı. * cıvina salê fiıv. içi gibi manalar verir. /_soj rgd içi yanık,
yıllık toplantı. /_dar A'. toplayan. /_ guc- ciğeri yanık, kalbi buruk. /_soz Aıv. içten
dan L toplantı yapmak, /-kar Af toplu¬ söz verme, ciğerden söz verme. An ceger,
mu düzenleyen. cerg, kezeb, piş.
cıvi/n 2 Lng. (dıctve, bıctve) toplanmak, to¬ cigermasi A7iing.lungfish.zoo. Dipnoi.
plantı yapmak. cih Af l.yer, mahal. 2. yalak, yatma yeri. 3.
cıvit Af finçnvit mesken, mahal. * anin cih fiıv. gerçekleş¬
enva Af P. kim. yoğunluğu 13, 59 ve 385 tirmek, yerine getirmek. * bı cih rgp. ye¬
derecede donma noktası olan bir ele¬ rinde. * bı cih anin Avv. icra etmek yerine
ment, termometrelerde kullanılır, sim getirmek, lenfiz etmek. /_ bûn i. yerleş¬
Hg. An zibcq. mek, bir yerde yer bulup oturmak. * bı
cıvvan rgd 1. genç. 2. yakışıklı, güzel. /_ cih bûn fiıv. yerleşmek. * cih cih rgp. yer
bûn Avv. 1. gençleşmek, genç olmak. 2. gü¬ yer. /_ dayin Aıv. yer vermek, yerleştir¬
zel olmak. /_i Af gençlik, güzellik. /_ mek. /_dcr rgp. dış taraf, /-derk Af çıkış
kuın fiıv. 1. gençleştirmek. 2. güzelleştir¬ yeri, mahreç. /_ ditm Avv. yer bulmak. *
mek, iyi veya mamur hale getirmek. cihc dm rgp. başka yer. * cihê ko rgp.ol-
/_mcr rgd mert ve eliaçık erkek, baba¬ duğu yer, olacağı yer. * cihê kar Avv. iş ye¬
can. An'camêr. /-mêrane rgp. mertçe, ri. * cihê şewitandi Avv. yanan yer,
babacan olarak, /-tır rgd daha genç, da¬ yakılmış yer, yanık yeri. * cihê wi vala ye
ha güzel. /_lırin rgd en güzel, pek taze, Avv. yeri belli oluyor, yokluğu belli oluyor.
pek genç. *cıwan û cehê! Aıv.gençve toy, /_gah Af yer, mahal, ikamet, lokal. An ci-
genç ve cahil. * cnvan û çeleng Avv. genç geh./_geh Nx 1 yer, mekan, mahal. 2. lo¬
ve güzel, genç ve yakışıklı. kal. An cihgah. /-gır Af yerini alan,
cnvanga AfAnconega. yedek, müvekkil, /-gırti rgd yerleşik,
cixarc Af. Fr. sigara, /-keş Afx tiryaki. An yerleşmiş sabit olan, yerine oturmuş. /_
baçck. girim L yerleşmek, yerini almak. /_ gu-
cıxız 1. rgd hileci, hain. 2. Af çizgi, hat. hartın L yer değiştirmek. /_ hıştın L 1.
ciyawaz Af rgd S. ihtilaf, farklı. /_i Af bırakmak, vazgeçmek. 2. arkada veya ge¬
ayrılık, farklılık. ride bırakmak. /_ kum L yerleştirmek. *
cız B. cızlama, cız sesi. bı cih kum Avv. yerleştirmek. * danin ci-
cızam N.Bj. bn cüzam. hê Aıv. yerine koymak. * di cih de rgp. 1.
cızb Affincuzb. yerinde. 2. hemen, derhal. * ketin cih Aıv.
cızdan N.AP. cüzdan, kur'an cüzlerinin yerleşmek, yerine girmek. * ketin cihê
konulduğu çanta, fin peldank. yeki fivv. birinin yerine girmek. * ez kelim
cıze-cız B. cız cız etmek. cine wi fivv. ben onun yerine girdim. *
Cızir Af Cizre ilçesi ve bölgesi. * Cızira kuın cih fivv. yerleştirmek, yerine koy¬
Bohtan A'A. Cizre bölgesi. mak. * h cine fivv. yerinde, yerde. * tê de
azme Af çizme. An gizme. cih bûn Aıvi bir yere yerleşmek. * cihxe-
cızû N.A Kur'an cüzleri. An cuz. bat A'A. iş yeri, çalışma yeri. * cihma (ci¬
ci l A'. 1. yer, mahal. 2. lokal, /-geh Af yer, ma) N. rgd baki, kalan. * bavê te nur lê
mekan, mahal. *ci û mekan Aiv.yer yurt. yên cimayi xweşbin Avv. baban öldü, kal¬
* ci û mekanê me Kurdıstan e fiıv. yeri¬ anlar sağ olsun.
miz yurdumuz Kürdistandır. * ci û cihad N.A cihat, din uğrunda savaş.
miqam Avv. yeri ve makamı. * ci û sıtar cihan Af A cihan, dünya, alem. /-gir Af
Avv. yeri ve korunağı, konum yeri. An cıh, rgd bir çok ülkeyi ele geçirmiş, emperya¬
cih. list, sömürgeci.
ci 2 Af yatak, yatma yeri. * ci û nıvin Avv. cihaz N.A cihaz, alet.
yatak ve yatma yeri. * ketm cihê xwe Avv. cinav Af Grm zamir. An pronav.
yatağına girmek. ciher Af postacılıkta aLcak olan, kendis¬
ciğer Afantciğer.*cigerasplAfnakciğer. ine gönderilen.
* cigera reş A'A. karaciğer. /_ sotın L ciherin Af 1. postacılıkta gidecek yer. 2.
83 cihûwar

tahsis, taym. cop Af P. cop, polislerdeki lastik sopa.


clhûwar rgpAnchvar. coq lAf5/şiş,ur.ekserikafatasındaçıkan
cil Af silgi. ur. * eniyê wi coq bûye Avv. ahunda ur
cila A Af cila. peyda olmuş.
cinar A N. komşu. /_ki rgp. komşuca, ko¬ coq A'. 5. boyunduruk. An nlr.
mşuluğa ait. /-U Af komşuluk, bn clran, coq 3 Af tokuş. /_ bûn Avv. tokuşmak. /_
bevsê. kınn L tokuşmak, tokuşturmak. * hêk
clnseng A'. uzak doğu ülkelerinde yetişen coq kum Avv. yumurta tokuşturmak, bn
çok yıllı bir bitki, bot Panax ginseng. dewiqandin.
cip Af i>ıg. arazide elverişli taşıt aracı, cip. cor Af atin yem torbası. An cuher.
ciq B. kuşların cik sesi. cor 2 Af nevi, cins. An cûre.
ciqand/m Lng. (diciqine, btciqine) cik cik coş Af kaynama, haşlama. /_ andın L
ötmek. (dıcoşine, bıcoşine) kaynatmak. An ke¬
ciran Af An cinar. kindin.
ciraz Af gizli yer, sakh yer. coşi/n Lng. (dıcoşe, bıcoşe) 1. kaynamak,
ciro A'. it ciro, havale. haşlanmak. 2. coşmak.
cisim Af.4 madde, cisim. cot rgd çift, ikili. * cot bı cot rgd ikişer-
citeng A'A: rgd rahatsız edici yer, bir yerde ikişer; çifter çifter. /_ bûn Avv. çifteleşme,
sabretmiyen kimse. * cih Iê teng bûn fiıv. ikizleme. /_ek rgd bir çift, iki adet. * co-
biryerde sıkışıp kalmak, sabn tükenmek. tek ga Avv. bir çift öküz. * cotek sol Avv. bir
chvar Afyöre,etraf,dolay,yer./_bûyirgd çift ayakkabı. An zo.
yerleşik, meskûn, yerleşmiş. cot 2Af çift sürme, toprağı ekme./- bûn Z.
co Af ark, kanal./_kücAf küçük kanal, ka¬ çiftsürüımek./_emeniA'.,S'./ntaruTiilrnl
nalcık. * co H dan fivv. kanal açmak. An ziraatçılık, /-hevrok Af çiftçilikte imece.
cuk. /_ kum L çift sürmek, pulluklamak. *
cobar Af coxl.yazm kuruyan su dereleri. cot û cobar Avv. çift-çubuk. /-yar Af An
2. Af kanal kıyılan. cotkar. /-yari Af An cotkarL
cobar 2Afçiftçi/_iA'.çiftçilik.*cotûco- cotık rgd bitişik iki şey, bitişik doğmuş
bar Avv. çift çubuk. * cot û cobarê xwe re ikizlen bitişik meyveler.
mıjûl e Avv. çiftiyle çubuğuyla meşguldür. cotkar Nx çift süren, çiftçi. /_i Af çiftçi¬
cobır Af danaburnu, zoa Gryllotalpa. fin lik. IS kum Aıv. çiftçilik etmek.
lar. cotkar 2Af solucan (paluKürtçesi).
cokey Af ing. cokey, yanş atı binicisi. covan Af sulamacı, ark kazıyıcı.
col Affc 1. koyunlardan teşekkül eden sü¬ coxin Af harman. /_an Af haziran, /-geh
rü. 2. zincir. 3. sıra haline girmek, zincir¬ Af harman yeri. An cuxin, bênder.
leme olma. 4. sürülerin veya uçan cozbûyi Af küçük hintcevizi ağacı. Aot
kuşların dizi haline gelmeleri, fin, bur. Myristica fragrans
coland/m Lg (dtcoline, btcoline) sallan¬ cozerdan Af rgd S. bn cehzeran.
mak, salıncak gibi hareket etmek. cüda rgd An cüda
colane Af salıncak. An hêlanek. Cuhi A'. An cıhû.
cole N.S. hareket. An tevger. cuk N.bn co.
colek Af köyde herkesin hayvanlarını culbe Af. 1. fiğ. Aot Vicia sativa 2. araka,
karıştırarak meydana gelen büyük sürü. iri taneli bir cins bezelye. 3. mürdümük.
Annaxu. Aot Hyrus sativus.
Coleke Af Yahudi. An cıhû. culhe Af dokumacı.
coleq A'. yancı, kiracı (arazi için), bn mirê- cume N.A cuma günü. An İn.
ba. cümle Af.it cümle. An hevok.
cohk AfAnculbe. cunbuş Af 1. cümbüş, eğlence. 2. müzikte
comerd rgd cömert, eliaçık, iyilik sever. cümbüş çalgısı.
/_ane rgp. cömertçe./-! A'. cömertlik, iyi¬ cundi Af arap jandarmaları, arap askerle¬
likseverlik. An canıer. ri. An cındL
conega N.S. dana, tosun. curm N.A cürüm, ağır suç.
conl A'. dibek taşı. An sindu. curn Af 1. ağaç kütülderinin içi oyularak
cut 84

yanm boru haline getirilip su naklinde cûkcûk İS civcivlere çağn sesi


kullanılan şekli. 2. taş, beton veya ağaçtan cûke-cûk A civciv sesi, civciv ötüşü.
yapılan hayvan yalağı. 3. şıra sıkmakta cûlaneve L S. hareket etmek.
kullanılan içi oyulmuş ağaç kütük. 4. kü¬ cûle N.bn cole.
vet 5. kuma. * cuma gemar£ A'A. gölet, cûmık A'. 1. pazı, bir ekmeklik için kesilen
içinde ham deri ıslatılan havuz. An qen te¬ hamur parçası. An kund2. 2. dokuma
re. tezgahı.
cut rgd An cotl,col2. cûmker A'. dokumact * goşkar pêxwas
cırtvab AfAnbersiv. m,cûmkerbeku-asmAıv.ayakkabıcuun
cuwan rgd An ciwan. papucu, dokumacının çamaşın yok. An
cuxin Af harman. An bênder. culhe, çılag, cûmık.
cuz N.A Kur'anda bölümler. cûn l Af, rgd kurşuni renk.
cüzam A'. Bj. hansel basilinin yaptığı bir cû/n 2 Lng. (dıcû, btcû) ağzında bir şeyi
hastalık.Angull çiğnemek, bn. cûtın.
cuzb Aizikr, zikir. /-ketm L zikretmek. cûn 3 A'. düğün çiçeği. Aot Ranunculus.
cuz i rgdA az, az miktarda, cüzi. cfiqin rgd zayıf, takatsiz, dermansız.
cû A'. dokuma tezgahlarının yer çukuru. cûre l rgd cüce, bodur, kısa boylu kimse.
cûbnk AfAncobu. cûre N. çeşit, cins, tür. * cûre cûre Avv.
cüce Af cüce. çeşit çeşit veya cins cins. * ev cûre kesa-
cûcık A'. civciv, yavru. fin. çêuk. na Avv. bu tür kimseler.
cüda rgd ayn, ayrılmış, farklı. /_ bûn L cût rgd An Cot1. An cot2.
ayrılmak, ayn düşmek. /_ kuın L cût/ın Lng. (dıcû, bcû)bncAyİB,c&a2.
ayırmak. cû/yli Lng. (dcö^fijcöy) An cûn, cû/yin.
Ç Af, Kürt alfabesinin 4.cü sert sessiz har¬ çaleke Af fin kurbeşk.
fidir, dil ucundan çıkar. çalqap Af yavuz hırsız.
ç 2 Af "çim" fiilinin kökü. dıçe,bıçe gibi. çam Af/n çam ağacı. Aot Pınus. An kaj.
ça Ançem. çamur A'. çamur. Art neni
çabık rgd F. çabuk, acele, fin Iez,zû. çand Af kültür, bn. çande. IS rgd kültü¬
Çaçan AfrgdÇerkez./_IrgdÇerkezeait rel /_ayi rgd kültürel, bn çandeyl
Çerkezce. çande l N. kültür. /_yi rgp. kültürel.
çadır Af P. çadır. /_ danin L çadır kur¬ çande 2 A'. ekim, ziraat. * /_tar rgd ekile¬
mak, /-geh Nx çadır yeri. /- kutan L bilen, ekime elverişli. An çandınL
çadır dikmek. çandın l Af ziraat tanm.
çak rgd 1. iyi, güzel. 2. şerif, asil./-ane rgp. çand/ın 2Lg (dtçine, bıçine) 1. ekin ekmek,
güzelce, iyice, /-bin rgd hoş görür, opti¬ fide sebze vs. dikmek, dikmek. /S Af zi¬
mist. /_ bûn L iyileşmek, düzelmek. IS raat. An rêncberi. 2. kuzey Kürdistanda
Af iyilik, güzellik. /- kuın L düzeltmek, burdaki 'çandin' fiili tam tersine ekin biç¬
iyileştirmek. * çak û xirab fiıv. iyi veya mek anlamında kullanılır. * ez genim
kötü. dıçuum Avv. buğday biçiyorum.
çakêt N.Fr. ceket. çandıyar Afziraatçi.
çakıl Af çengel, fin çanqd. çankut Af çan çalan.
çakûç Af 1. çekiç. 2. Af ant kulak çekici. çanqd A'. çengel, askı.
çal l N. çuval. An çewaL çanqoç Af Hiristryanlarda çan, kilise çam.
çal 2 1. rgd alaca. 2. ayaklan beyaz olan at çap Af matbaacılıkta basım, baskı, basma.
* huliyê çal Avv. alaca kartal. * du İmge * çapa dawin Avv. son baskısı. * di çapê de
hespa mm çal m Avv. atımın iki ayaklan ye Avv. baskıdadır, basılıyor. * çapa du¬
sekilidir, yanı beyazdır. hemin Avv. ikinci baskı, /-beri Af m li-
çal 3 1. A'. rgd çukur. 2. Af, kuyu. 3. rgd çu¬ toğrafi, taş basması. /_ bûn L basılmak,
kur yer, girinti. /- bûn L çukurlaşmak, neşrolunmak (yaymjdtap vs). * pırtûken
çukur hale gelmek. /_ kuın L çukurla- me di çapxana azadi de çap bûn Avv. 1.
ştırmak. * kuın çalê Avv. çukura koymak, kitaplarımız azadi matbaasında
gömmek. * genime xwe kuın çalê vêş- basıldılar. 2. yayınlanmak, /-deri Af
artın Avv. buğdayları çukura gömerek sa¬ basın-yayın/_emeni Af matbuat, basm.
kladılar. * beruycn çalê Avv. güzün çukura /-geri Af basm. /_ker A'. matbaacı,
gömülerek, kışa saklanan ve kışın basımcı. /_ kuın L basmak, yayınlamak,
çıkanlıpyenen meşe ağacı pelitleri. * çalê neşretmek. * wan pırtukek du caran
de veşarün Avv. gömerek saklamak. /_ık çap kuın Avv. onlar bir kitabı iki kez
A'. rgd küçük çukur. * çalıka gerdenl Af bastılar. * wan mvisara xwe di rojnamê
boğaz çukuru, gırtlağın göğüs kemiğiyle de du caran çap kırm Avv. onlar
birleştiği yerdeki çukurluk. * çal û çûl 1. yazılarını (makalelerini) gazetede iki kez
rgp. girintili çıkmalı. 2. Af iniş çıkış. yayınladılar veya neşrettiler, /-nıvis Af
çalak rgd çevik, ayağına çabuk, faal, aktif, matbaa harfleriyle yazılan basım. * tê de
enerjik. IS N. 1. eylem, hareket, operasy¬ çap kum Avv. içinde yayınlamak, içinde
on. 2. Af /n çeviklik, süVat faaliyet. * neşretmek. * van rojnama xwe
bıçalakl rgp çevikçe, suratta denosun û çirokên xwe tê de çap kuın
çalav N.ml. suyun toplandığı çukur, su AvKonlar gazetelerini çıkartıp hikayeleri¬
çukuru. 2. kuyu. 3. kadınların evlerde ba¬ ni içinde neşretttiler. /_xane Nx 1.
nyo yaptığı yer, evlerde bir köşeye küvet basımevi, matbaa 2. yaymevi.
şeklinde yapılmış basit banyo yeri An çap l Af hububat ölçü birimlerinden şinik,
çene. takriben 8 ke.
çapan 86

çapan Af sele, sere, başparmak Ue işaret (ekseri insanlar için). * çarlepki çûn. do-
parmağının açık şekilde uzunlamasına malarak gitmek. /_hng Af rgd dörtay-
uzunluğu ve bununla adlandırılan uzun¬ akh. * çar mezheb Afn dört mezhep.
luk birimi, karıştan küçüktür. /-mêrkl Af bağdaş oturma * çarmêrki
çapez A'. çaydanlık. rûnıştm L bağdaş kurup oturmak.
çaplûk Af emekliyerek yürüme. An gago- /_mıx Af istavroz, Hz. İsanın gerildiği
le. haç. /-nal Af dörtnal koşu. * çar nalê
çaplûs S. N. dalkavuk, yağcı. /-! Af dalka¬ çûn Avv. dört nala koşmak, /-nıkar A'.
vukluk dört taraflı, dört yam. * em jı dara imle¬
çaq AfAnçêq. ten çanukar re dibin xuşki Avv. (biz
çaqmaq Af 1. tüfek horozu. 2. çakmak (si¬ Kürtler) dört yanımızda sanh milletlere
gara yakma aleti). * kevuê çaqmaqê Avv. köle olmuşuz. /_mıx A'A. çarmıh, /-nal
çakmak taşı. fin heste. Af dört nala. * çarnalê çûn Awxlört nala
çaqpêç Af fin pêbend. gitmek. * rakınn çarnalê Avv. dört nala
çaqrût Af rgd 1. baldın çıplak. 2. edepsiz, kaldırmak. * bı çarnalc çûn Avv. dörtnala
ahlaksız. An çêqrûL gitmek. /_ neçar Avv. ister istemez, /-pare
çaqû Af F. çakı. Af 1. İran'da bir cins müzik aleti. 2. rgd
çar l rgd Af dört, 4 rakamı. * çaran rgd dört parça. 3. paramparça. * çarpare
dörtler. * xaneya çaran Avv. dörtler hane¬ bûn Avv. paramparça olmak, /-pel vvA.
si. /_ali rgp. dört taraflı, dört bir yam. dört yapraklı bitki vs. /_pê Af 1. dört ay¬
/_ane N. eski bir savaş elbisesi. /Jbazi Af aklı şey, hayvan, eşya vs. mecazi anlam¬
dörtnala koşu. An çarnaL /_ber A'. rgd larda eşek gibi kimselerede denir. 2.
dördüz. * çar bı çar rgd rgp. dörder dör¬ matematikte çarpı (x) işareti, /-piyan Af.
der, /-çabık rgp. P. çarçabuk, /-çav Avv. hamle vaziyeti, /-pine Af 1. ayakkabı ta¬
dört gözle, uyanık. * bı çarçav h dora ban ucu veya topuklara çakılan yarım nal
xwe nıhcri Avv. etrafına dört gözle baktı. veya yarım ay şeklinde demir parçası. 2.
* çar çavan lê mêze ke Avv. dört gözle bir Kürt halk oyunu dansı. 3. dönek, kay¬
bak, çok dikkatli ol. * çar çavan h hêviyê pak. 4. çok yamalı elbise vs. /_ qat rgd
man Avv. 1. kendilerini dört gözle bekle¬ dört katlı, dört misli. /_qeb rgd S. 1. edep¬
diler. 2. sabırsızlıkla beklemek, /-çek A'. siz, utanmaz. 2. ihtiraslı. * çar quruşan
rgd tepeden tırnağa silahlı kimse. * xwe nake Aıv. beş para etmez, veya metelik et¬
çarçek kum fivv. tepeden tırnağa silah¬ mez veya k>rk para etmez mealinde dey-
landılar, /-çık fin çargoşe. /-dan Af dört im./.j-'-. xçtsrex) rgd dört tarafı, dört bu¬
vardiye. /-deh rgd ondört (14). /-dehan yanı, on çarkenar, çanukar. /-rê A'A:
rgd ondörtler. /-dehem (çardehemin) dörtyol. * çar rêz rgd dört sıralı, /-yek A'.
rgd ondördüncü. /-der Af kapı çerçevesi, çeyrek, 15 dakikalık zaman, bir şeyin
kapının takıldığı kasa. /-deri Af dört dörtte biri. * saet çaryek kêm yek Avv.
kapılı. * çar demin Avv. dört zamanlı. * saat bire çeyrek var. * sê û çaryek Aıv. üçü
motora çar demin Avv. dört zamanlı mo¬ çeyrek geçiyor. * çaryek nan Avv. çeyrek
tor. /_ desti Af dört elle. * çar destan pê ekmek. /_tek rgd dört taneli, dörtlü.
gırtın Avv. dört elle tutmak,dört elle çar 2 Af oluş. /_ bûn L oluşmak, hasıl ol¬
sarılmak, /-em rgd dördüncü, /-emin mak.
rgd dördüncü, /-en rgd dörtlü, dörtler. çar 3 Af yelken, gemi yelkeni.
/_gav Af dört adım, dört nal. /_gavi fiıv. çar 4 Af Rusyada eskiden krallara verilen
dört adımla, dört nala /_goşe rgd dört unvan.
köşeli, dikdörtgen, kare. /-gurçık Avv. çarçiq A'. çok çamurlu, çamurlu.
dört böbrekti, /-hawêr rgp. An çaralL çarçıve Af çerçeve./- bûn L çerçevelen¬
/_hêl rgp. bn çaralL /-kenar rgd 1. dört mek. /_ kum L çerçevelemek.
köşeli, dört taraflı dört kenarlı. 2. A'. geo¬ çanlar Af sedye.
metride dikdörtgen. /_ kıteb A'. dört çardax Af çardak, zemin katı haricinde
mukaddes kitap. * çar kêm çar zêde Avv. üst katlarda yapılan önü açık bölümler
beş aşağı beş yukan. /_lep Af dört ayak veya yazlık için kullanılan geniş üst oda¬
üstü. /-Jepki rgd dört ayak üstü durmak lar.
87 çav

çarç AfAnçerç. dikmek. * wan çav berdan peran Avv. on¬


çare l Af ant 1. ahn. 2. rgp. cephe, ön. lar paraya göz diktiler. * çav berdan
çare 2 Af çare, ilaç, vasıta, imkan. /_ bûn L keçıke fiıv. kıza göz koymak./- bıhnd Avv.
çaresi olmak. /_ ditin Avv. çaresini bul¬ gözü yükseklerde olan kimse. * çav
mak. /- nebûn Avv. çaresi olmamak. /- bıhnd kuın Avv. göz kaldırmak, gözünü
neditın Avv. çaresini bulamamak, /-ger kaldırmak, /-bu Af gözü kesen. /_ buçl
Afxçare arayan, çaresini bulmak için ça¬ Aıv. ac gözlü, egoist. /_ burin L gözü kes¬
ba harcayan. /_saz Afçare bulan. mek, /-bini Af mülahaza, düşünce. * di
çarek rgd An çaryek. wê çavbiniyêde ninım Avv. o düşüncede
çarenin rgd kaçınılmaz, çaresi yok. An değilim. * çav çavan nabine Avv. göz gözü
mısoger. görmüyor. * çav çavan nas dike Avv. göz
çarenûs Af yazgı, kader, ahn yazısı. /_i Af gözü tanır, adam adamım tanır. * çav
kader, /-in Af rgd yazgıcı, fatalîst. çüus Avv. oburluluk, ac gözlülük, hırs. /_
çareser Af imkan, halletme, çaresini bul¬ damdandın L göz yummak. /_ dan Avv.
ma. /_ser bûn L imkanı olma. * ew me¬ göz vermek, göz doyurmak. * genime
seleye me çareser bû Avv. o meselemiz me xweş çav dıde Avv. buğdayımız çok iyi
halledildi. * çareser kırm L çaresini bul¬ göz doyuruyor yanı göze çok iyi görü¬
mak. nüyor. /_ derxistm L göz çıkarmak, göz
çarık Af kadın baş örtüsü. oymak. * berçav ketm bw. göze görün¬
çanx Af m çarık. /_ guêdan L çarık mek, göze ilişmek. /_ deranin L göz
bağlamak. * çanx kum pê Avv. çarık giy¬ çıkarmak, gözünü oymak. /_ derkeun L
mek. /- dırûtın L çank dikmek. gözü çıkmak. * jı çav derkeun Avv. göz¬
carin 1. rgd dörtlü, dörtlük. 2. N. rubai. * den çıkmak. * çavê wi derê Avv. gözü kör
çarinên Heyam Aıv. hayyamın rubaileri. olasıca, gözü kör olsun, gözü çıksın. /_ dê-
çaring AfAnmozebeş. ran L farketmek, dikkatli olmak. * çavê
çarkındele Af An çewênder. bı denya xvveli h seriya fivv. gözü baş¬
çarmedor Af. dört tarafı, etraf, her yanı. kasında elanın way haline anlamında ata¬
An hawêr. sözü. * çavê wi bınje fivv. gözü önüne
çarnik rgd tecrübeü, usta, ihtisas sahibi. aksın. * çavê xwe dû nbyan fivv. 1. ar¬
çaroke Af S. 1. şal, çarşaf. 2. bir bitki ismi. kasında gözü aktı, ardında gözyaşı döktü.
çarşemb Af çarşamba. *çarşembareş Aıv. 2. aşın istek ve iştahla bir şeyin ardından
kara çarşamba. * çarşemba ko bê Avv. ge¬ imrenmek. /_ gırtın L göz kapamak. *
lecek çarşamba. Çav jê gırtın Aıv. kör etmek, görme özel¬
çarşev A'. F. çarşaf. /_ girêdan L çarşaf liğini bozmak. * Xwedê çav jê gutm Avv.
bağlamak. * çarşev lı xwe kuın Avv.çarşaf Allah gözlerini aldı. /- girêdan L gözünü
giymek. /_ kısandın L çarşaf örtmek, bağlamak. /- har rgd kudurgan, azgın,
yatağa çarşaf sermek. belalı. /_ havêj L uğursuz, nazar getiren.
çarşi N.P. çarşı. /_ beşin Af mavi gözlü. /_ kal rgd açık
çartaq Af yüksek eyvan, çardak. An çar- kahverengi göz./- kew Af rgd keklik göz¬
dax. lü kadın. /_ kü Af gözü sürmeli. /- kum
çanva N.bn çarpa L göz dikmek, göz kırpmak, gözü olmak,
çanve Af ispanyol rekkase zilleri. göz koymak. * çav koruk de winda bûn
çat Af 1. çaput. 2. Bohtanda bir köy. 3. fivv. gözleri çukura gitmek, çukurda kay¬
Mazgirtte bir köy. bolmak. * çav lê burin Avvi 1. göz kes¬
çat 2 Af orta, ortası. * çatê rê Avv. yolun or¬ mek. 2. göz koymak. * çav lê bûn Avv. gözü
tası. * çatê eniyê Avv. alnm ortası. olmak, gözetlemek. * çavê mm lê ye Avv.
çatık Affinçat2. onu gözlüyorum. * çav lê dan Avv. bir göz
çatkêş Af tüfek harbisi. atmak. * me çavek lê da em hatın Avv. bir
çav A'. ant gaz. * anin ber çavan Avv. göz göz atıp geldik. * çav 1£ gerandın Avvi göz
önüne getirmek, ispatlamak. /_ belek fivv. gezdirmek, gözden geçirmek, bir yeri
kara gözlü, siyah-beyaz göz./- beloq Avv. ziyaret etmek, kontrol yada denetlemek.
1. patlak gözlü. 2. deve dikeni cinsinden * çav lê gerin Avv. "L göz gezdirmek. 2. na¬
bir bitki. /- berdan L göz koymak, göz zara uğramak. * çav lê ketm Avvi göz
çavbar 88

değmek, görmek, fark etmek, gözüne iliş¬ muş, çekingen. * çav û rû Avv. yüz göz, yüz
mek. * ew kesa çend roje ko çavê mm lê surat * çav û rû lê neman Avv. yüzsüz ol¬
neketıye Avv. o kimseyi kaç gündür göre¬ mak, ar perdesi çatlamak. /_ vekirın L 1.
miyorum veya kaç gündür o gözüme iliş¬ göz açmak, açıkgöz olmak. 2. dünyaya
miyor. * çav lê sor bûn Avvi gözü gelmek, dünyaya gözünü açmak. * çav
kızarmak, sıkıntıdan veya sinirden gözü¬ vekıri çûn Avv. gözü açık gitmek, hayata
ne kan girmek. * çav lê şkenandın Avv. 1. dayamamak, gözü arkada kalmak. /_
gözünü korkutmak. 2. göz kırpmak. * çav xirab rgd gözü pis, nazarli göz./- xwann
lê xistin Avvi göz gezdirmek, bir yere L göz sevmek, birini övgü ile pohpohla¬
veya bir şeye bir göz atmak. * çav lê tari mak. * çavê te dixwun Aiv. gözünü sever¬
bûn Avvi gözleri kararmak. * çav lı eme im. * hadê mı çav xwaro! Avv. hadi
bıhnd e fiıv.gözleri yükseklerde. * çav h gözünü sevdiğim, hadi gözünü yediğim. *
der Avv. gözü dışarda olmak. 1. yam bıkan çav xwini bûn Avvi gözünü kan bürümek.
veya usanan bir kimsenin bir an önce sa¬ * dılıke çav Af ant göz etçiği. * gınıye
vuşmak için an beklemesi. 2. evli eşlerin rondıkan Af göz yaşı bezleri. * gırtın ber
eşlerinden başka cinsi ilişki aramajan. * çavan fivvi göz önüne almak, dikkate al¬
çav lı der ve bûn fiıv. gözü dışarda olmak. mak, telakki etmek. * gutm çav Avvi 1.
* çav h derıya xweli h seriya Avv. gözü gözüne kestirmek. 2. göze almak. * jı ça¬
başkasında olanın vay haline anlamında van dûr Aıv. gözden uzak,gözden uzak
atasözü. * çav h dû Avv.gözü arkada ol¬ gönüldende uzak. * jı çav derxistin Aıvi
mak, doymazlık, haset * çav h dû rıjin gözden çıkarmak. * jı çavên xwe bawer
Avv. gözü arkada gitmek,arkada göz yaşı kırın Avv. gözlerine inanmak. * jı çav
dökmek. * çav h rê Avv. gözü yolda. * çav ketm Aıv. gözden düşmek. * kamya çav
maç kuın Avv. göz öpmek, /-mat rgd Af ant göz pınan. * ketm çav Aıv. göze gir¬
mat gözlü./- parsek rgd gözü başkasının mek. * çav roni kum fivvi tebrik etmek,
cebinde olan, başkasının eline bakan. /_ birine "gözün aydın" demek. * çavê te ro¬
perç rgd şiş gözlü, patlak gözlü. * çav pê ni be fivv. gözün aydın. * çermıke çav A'A.
ketm Avvi gözü değmek, gözü ilişmek. /- ant göz kapağı. An mıçkuli, palıke çav. *
perçıvin L gözü şişmek, gözü kabarmak. h serçavan hatm Avv. içtenlikle hoş gel¬
/_qırç rgd yumuk gözlü. /-. ramûsan L mek yanı kelime olarak gözün üstüne
göze buse vurmak, gözünden öpmek. gelmek. * h ser seran û ser çavan Avv.
/_reş rgd karagözlü. /_ roni Af rgd gözü başım gözüm üstüne. * gûza çav A'A. ant
aydın. * çav roni kum L Avv. birine 'gö¬ göz yuvarlağı, göz küresi * masûlkeyen
zün aydın'demek./- rıjandıni- 1. gözü¬ çav Afn göz kaslan. * nermıken çavan
nü oymak, gözünü çıkarmak. 2. aşın Afn ant göz kapaklan. An pahken çav. *
gözyaşı dökmek. * çavê te bırrje io! Avv. palıke çav A'A. göz kapaği. * palıke çav
ulen gözün çıksın bel. /_sazi Af. göz teda¬ yê jêrin Afn ant alt göz kapaği. * palıke
visi. /_ sıvık rgd hor gören. /_ sıvüd fivv. çav yê jorin Afn ant. üst göz kapağı. * per-
hor görmek. /_ şkandın L göz korkut¬ deya çav A'A. 1. göz kapağı. An pelk, pêlû.
mak. A-şkesti rgd göm korkmuş, yılgın. * perde h çav hatın Avv. gözüne pus düş¬
/_ şkên rgd korkunç, tehlikeli, göz kot- mek. 2. saydam tabaka. * pınıya kor A'A.
kutucu. /_ şkênandi rgd gözü korkmuş, kör nokta. * reha binahiyê A'A görme si¬
morah bozulmuş. /- şin rgd mavi gözlü. nirleri. * reşıka çav Af ant iris. * spika
/_ tari rgd 1. ileri görüşlü olmayan, teve- çav A'A ant göz akı. * tüayi çav Nh. ant
kelli. 2. baş dönmesi. * çav tari bûn Avv. gözün dış köşelerinde iç beyaz bezeler.*
gözleri kararmak, göz bulanmak, göz bu¬ tora çav Afn ağ tabaka.
lutlanmak, baş dönmesi. * çav tê bum çavbar rgd geniş yürekli, kıskanç
Avvi 1. göz kesmek. 2. göz koymak. /_ tül olmıyan. /-bari Af geniş yüreklilik. * çav-
rgd 1. gözü dolu. 2. gözü tok. * çav tyi bari kuın Aıv. birinin bir şeylere sahip ol¬
bûn Avvi gözü doymak, tatmin olmak. * masını kıskanmryan, geniş yüreklilik
çav tıji kuın Avvi göz doldurmak, gözü gösteren.
tatmin etmek. /_ tırsandın L göz kor¬ çavbaze Af boğa dikeni. Aot Silybumma-
kutmak. * çav tırsıyayi Avv. gözü kork rianum.
89 çawlş

çavdar Nx 1. göze çarpan, göz dolduran, kuın Avv. kıskançlık etmek, çekeme¬
göze batan. 2. murakabe, teftiş. /_dari . mezlik etmek. * jı çavnebanya w! hevai
murakabe. /_dari kınn Avv. 1. murakabe h dorê neman. Avv. çekememezliğinden
etmek. 2. nezaret etmek. etrafında arkadaş kalmadı.
çavder Af sürveyan, gözlemci, nezaretçi, çavnêr Af gözcü. /SN. bekleme, gözetle¬
korucu. /S N. gözlem, nazar, dikkat * me. * ez ev du roje ko çavnênya hevalê
çavder! kuın Avv. gözlemek, teftiş etmek, xwe me Avv. ben iki gündür ki arkadaşımı
bakmak, tarla bostan, mal melal vs. yi be¬ bekliyorum. * çavnêri kuın Avv. 1. bekle¬
klemek, koruculuk etmek, korumak. mek, gözetlemek. 2. göz dikmek, bir yere
çavendazi Af manzara. devamlı bakmak. * ez ça vnênya stêran
çavêni rgd bn çavmL dikim Avv. ben yıldızlara bakryorum. *
çavêş N.Bj. göz ağrısı, trahom hastalığı. An çavnêriya yeki kuın Avv. 1. birini bekle¬
. teraxom. mek. 2. birini gözetlemek.
çavga l N. siyah renkli iri bir üzüm cinsi, çavnıqand/ın Lnk (çêv dnuqine, çêv
öküzgözü üzümü. bmiqine) göz yummak, göz kırpmak.
çavga Af bileşikgillerden herhangi bir çi¬ çavpısing Af arapçası "aynel bizun" olan
çek, san papatya. bu otun türkçesini bulamadık.
çavgeş Af 1. dostça bakış, dostluk gözü. 2. çavrebi Af dallanndan sepet yapılan bir
şen ve parlak gözlü. sögüt cinsi. Aot Salicaceae. bn çevrbi.
çavguti Af rgd gözü kapalı, saf, pasif, ut¬ çavreşi Af kıskanma, kin, garez. An cavne¬
angaç. bari.
çavgutok AfAnpitros. çavreşok Af L tabam kiraz büyüklüğünde
çavhebin rgd 1. zarif, çekici. 2. sevgi dolu yumrusu olan ve bu yumru soyularak ye¬
gözler. nen bir bitki. 2. rengi beyaz olan bir kiraz
çavhelkıri Af rgd açıkgöz, girişken, aktif, cinsi.
uyanık. çavroke Af hodan. Aot Borago officına-
çavüc Af gözlük. An berçavık. lis.
çavmi Af rgd nazar. /_ bûn L nazar ol¬ çavsor rgd coşkun, kızgın, gözü kan bürü¬
mak, nazar değmek, nazara uğramak. /_ müş kimse. /_i Af 1. birisine çatmak için
kum L nazara uğratmak, nazar değdir¬ mana arayan azgınlık. 2. erkek hayvan-
mek. * gaê me çavın! bû Avv. öküzümüz lann dölleme zamanındaki coşkun
nazar oldu veya öküzümüze nazar değdi. saldırgan halleri. 3. müsbet anlamda yi¬
çavi Af bölme, göz (masa, çekmece vs), gö- ğitlik, gözü pd:ülik.
zelek (su, çeşme vs). * çavik ode Avv. bir ça*^ - . ö}. şaşı gözlü.
göz oda. * çavıya antarê Avv. ambar bil¬ ..-ngrgd Af kıskanç, cimri, çekeme¬
mesi. * çavıya dolavê fivv. dolap göi mezlik eden. /_i Af çekememezlik,
xani yê me çar çavi ye Avv. evimiz doı . .ıskançlık, cimrilik. An cavnebari.
gözdür. çavtêr rgd tok gözlü, cömert.
çavinok rgd kem gözlü, nazarından kor¬ çavvekıri rgdN. açıkgöz, dikkatli, kurnaz.
kulan kimse. An çavhelkıri.
çavjeng N.bnkûsk. çavzêlk 1. rgd meraklı. 2. Af yumuk gözlü.
çavkani l Af 1. kaynak, melce. 2. kaynak, çavziq rgd, bön gözlü, bön, mat gözlü. An
çeşme. * çavkaniyên nûçeyan Avv. haber çavbeloq. "çav kelimesi içindeki nota
kaynaklan. bak.
çavkani 2 Af ekseri yazlan kurur fakat çaw Af bükülerek bir şeyin etrafına
bazdan da devamlı olan küçük su gözel¬ sarılan yaş çubuk, fin ajgim.
eri, çeşme. An avzê. çawa rgd, rgp. nasıl/- bûn L nasıl olmak.
çavmark Af kuşkonmaz. Aot Asparagus /_ bûni Af rgd nasıüığı, keyfiyeti./- kınn
offıcınahs. Avv. nasıl etmek. * emê çawa bıkın Avv.
çavmad AfnAotAdonısvernahs. nasıl yapalım, ne yapalım. * ta çawani?
çavnebar rgd kıskanç, çekememezlik Avv. nasılsın?.
eden. /_ bûn L kıskanç olmak. /_i A'. çawan rgd, rgp. bn. çawa
kıskançlık, çekememezlik. * cavnebari çawiş Af çavuş.
çax_ 90

çax Af m. zaman, periyod, devir. /_a rgp. dişleri taşıyan kemikler.


-diği zaman, -iken. * h vê çaxê fivv. bu za¬ çelem Af lahana. Aot Brassica oleracea.
manda. * vê çaxê rgp. bu zaman, bu sefer. An kelem.
çaxü Affinzegır. çeteme Af anı 1. lades kemiği ve oyunu. An
çaxşûr Af yabani turşuluk bir ot şertık. 2. köprücük kemiği.
çay A'. cay. /-dank Afc çaydanlık. An ça- çeleng rgd 1. yakışıldı, ihtişamlı. 2. cesur,
pez. /_xane A'A. çayhane, kahvehane. * çevik. *çeleng û speh! fivv. yakışıklı ve gü¬
çay! erebi Af ingilizcede 'caf ta' olan bu zel.
bitkiyi türkçe bulamadık. çelenk Af mezarlık veya ölülere hürmet
çayser Af garson. için özel yapılan halka şeklinde çiçek, çe¬
çefi Af renkli türban, bn kefl lenk.
çefte M türbanm etrafındaki yaldızlı şerit. çelepa rgd saf, güvenilir kimse.
çejtm Z.Ançêjtin. çelepayi Af Kültlerde bir halay şekli.
Çek 1 1. A'. Çekoslavakyada etnik bir gu¬ çehtand/ın Lg (dıçelıtine, bıçelıtine) ka-
rup. 2. rgd Çekoslavak. buğnu soymak. An spi kum.
çek Af ticarette para karşdığı kağıt, çek. çehti/n Lng. (dıçeltte, bıçelıte) kabuğndan
çek 3 A'. silah, zırh. * bı çek kuın Avv. silah¬ soyulmak. An spi bûn.
landırmak. * jı çek kum Avv. si¬ çehxl Af. Bj. sırtta veya omuzda sivrilen ke¬
lahsızlandırmak. /- danin L ateş kes, mik gibi ur.
mütareke. /_dar rgd silahlı. /_dari Af si- çelipa Af An çelepayi.
lahhlık, silahh olma. * çekdar kum Aıv. si¬ çeloxar rgd eğri büğrü. * bı herien çelo-
lahlandırmak. /- gırtın L silaha xar Aıv. eğri büğrü harflerle.
sarılmak./- hügırtınZ. sUahı kapmak, si¬ celp Af şapırtı. * çelpe çclp Avv. şapur şu¬
lahlanmak, silahla baş kaldırmak. * çek û pur. * çelpe celp kum Avv. şapur şupur et¬
posat Avv. silah ve mühimmat. * çek û si- mek veya bu türlü yemek yemek.
leh Afnsilah ve gereçler. /_xane Af si¬ çelpand/ın Lng. (dıçelpine, bıçelpine) 1.
lahlık. çok derin olmamak şartryle saç veya hay¬
çek 4 Af elbise, takım elbise. * çekên xwe h van yünlerinin ucundan kırpmak. 2. ağiz
xwe kuın Avv. elbiselerini kuşanmak. /_ şaplatması.
girêdan L giyinip kuşanmak. çelpi Af soygunculuk, yol kesme.
çekbend Af yelek. çelpi/n Lnk.(dıçelpe,bıçelpe) şapırdatmak.
çekçekûle A'. S. yarasa, zoo. Vcspertilio. * çclpina masiyan Avv. balıkların suda at¬
An baçermok. larken şaplatma sesi. * çclpina seg köpek
çekçemêjok A'. bir cins kan emici iri yara¬ şapırdatması (ağız sesi).
sa, vampir, zoo. Desmodontus. çclqand/ın Lg (dtçelqine, btçelqine) 1. çal¬
çekem A'. ardıç, bn evrıst kalamak. 2. dalga veya deniz sesi. 3.
çeku A'. 1. kelime, ibare. 2. hece. * ka şapırdatma. 4. taş falan atılırken sudan
gotına xwe çeku bı çeku beje Aıv. dedik¬ çıkan ses.
lerini hece hece söyle. çelqi/n Lng. (diçelqe, btçelqe) çalkalan¬
çel l A'. numune, nüsha, suret. mak.
çel 2 Af. kırk. /-emin rgd kırkıncı. * çelê çelte Af 1. zarar verici dedikodu, geveze,
xwe derxistin Aıv. kırkını aşmak. /_m! fin pubêj. 2. çanta.
rgd kırk günlüğünü doldurmamış. çeltûk A'.pirinç tarlası.çeltik
çelak l Af meyveleri ağaçtan düşürmek çelûz Af çok soru soran, geveze. An çene¬
için kullanılan sırık. /- kuın L sırıkla baz.
ağaçtan meyve devşirmek. An rot çem Afcox nehir, ırmak. *çemê Dicle Avv.
çelak 2 rgd eğri, büğrü * poz çelak, behvil Dicle nehri. /_ rabûn L nehirlerin taş¬
çelak Avv. eğri burunlu. /- kum L bük¬ ması. * çem û av An av û çem.
mek, burmak. çemand/ın Lg (dıçemine, btçemine)
çelebi lN.l. Alevi ve mevlevilerde dini bir eğmek, bükmek, kırmak, yönünü değiş¬
makam lakabı. 2. görgülü, efendi kimse. tirmek.
çelebi 2 1. rgd cemil, güzel. 2. Af çelebi. çemandi rgd bükülmüş, bükük.
çelefik Af ant her iki alt çene kemikleri, çember Af merkezden aynı uzaklıkf
91 _çepd

dairevi halka, çember çeng Af stçrama, yerinden fırlama. /_


çembü Af kulp. /_ kuın L kulplamak, dan L. atlamak, zıplamak, sıçramak. An
kulp takmak. çıng.
çemçe AfAnçemçık. çeng Af ant 1. kolun alt tarafı. 2. koltuk
çemçık A'. derin kepçe. altı. /_ kınn L koltuğuna alıp gitmek. *
çemçir A'. bir üzüm türü. avetın bm çengan Avv. koltuğunun altına
çemçûr A'. bağ böceği, zoa Phylloxera almak.
çennhani Af dut bahçesi. çeng 4 Af avuç. * çeng üji kum Avv. avuç
çemık Af 1. çubuk. 2. halka. 3. kumaşta doldurmak.
uzun çizgiler. çengel Af kanca, çengel. An çanqil.
cemin L (dıçeme, btçeme) iğilmek, bükül¬ çengi meryem A'A. meryemeli. Aot Ana-
mek, boyun eğmek. statica hierochuntica
çemkane Af An kaşokane. çenık Af çene.
çempel Af ek yük. bn mızodık. çente Af çanta, valiz./_baskA'A.eIçantasL
çempü AfAnçepü. /-dest Nh el çantası. /_zend A'A. deri
çemûş Af hırçın ve huysuz at. kadın çantası.
çen (çenejçeng)N.anlçene./^ebazrgdçe- çentik Af küçük çanta.
neci, çok çene çalan. /~bazi Af gevezelik. çep rgd 1. sol. 2. solcu. 3. ters, aksi. 4. solak.
* çena bı deq Aıv. döğmeli çene. * çena /_ bûn L ters dönmek, ters olmak. * ew
kort Aıv. 1. gamzeli çene. 2. çene çukuru. gotma te jı mm re çep te Avv. dediklerin
/_ kutan L çene çalmak. bana ters geliyor veya ters düşüyor. * çep
çcnbcr Af fin çember. e fiıv. 1. soldur, solcudur. 2. solaktır, /-ge¬
çenbcri A'. binek arabası, fin scyare. rin Af soldan dönen vida vs. /_ kırın L
çenbıl Af A/ı çembü. tersine çevirmek. * çakêtê xwe çep kırın
çençûr rgd cimri. fin', ceketinin astarının dışına çevrilmesi.
çend rgd rgp. pro. kaç, ne kadar, bir kaç, * cılcn xvve çep lı xwe kuın Aıv. elbisele¬
bir miktar. * çend rojan lı wê mam fivv. rini ters giymek, "çepê de çûn Aıv. soldan
1. bir kaç gün orda kaldım. 2. orada kaç gitmek. * çep û rast fivv. sol sağ.
gün kaldım?. * çend malen me lı derve çepandın 1. Af yalnızlık. 2. L. inzivaya çe¬
ne Aıv. 1. bir kaç ailemiz dışardadır. 2. kaç kilmek.
ailemiz dışardadır?. * çend û çend Aıv. çepçepisk Af ufak bir kertenkele.
kaçtan kaça, kadarından kadarına. * cw çepedayi Af kurnazlık, oyun, düzen.
çend û çend sale ko mm tu nedili yi fivv. çepe rgd sapa.
yıllar yılıdır ki seni görmemişim. * ew çepek Af yelek (elbise yeleği), bn çekbend.
çendi çendane ko lu mm dixapini Avv. çepel 1. rgd kirli, ahlaksız. 2. rezil. 3. şoven.:
bu kaçın kaçıdır ki sen beni kandırıyor¬ IS N. rezalet, pislik, /-kar Af şovenist fi?t
sun. pelit, gcnıar.
çendam rgp. gerçi. çeper Af askeriyede korunak, mevzi, si¬
çendan rgd rgp. kaçıncı. /_e rgp. bazan, per, tel örgü. /_ gıredan L siper çekmek.
ara-sıra, kimi vakit * çeper û kozık fiıv. siperler ve mevziler.
çend car Aıvkaç kere, kaç kez. çeper 2 Af çit, tarla, bağ veya bostan
çendc rgp. ...kadar, ...dıkça, -iğine. 2. epey, etrafına çekilen, muhafazalık, çalı diken.
bir kaç. /-rojan rgp. bir kaç günlüğüne. /_ vs. /_ kırın L çitlemek, çit çekmek. /_
texlit rgp. bir kaç çeşit, değişik. gıredan L çit çekmek. * çeper kısandın
çendek rgp. bir kısım, bir kaç. fiıv. çit çekmek.
çendemi rgd geçici, muvakkat çeper 3Af.P.T.T./_kerAr. postacı./- kum
çendi rgp. kaça?. * wan bı çendi fuot? Avv. L. postalamak. /_xane N.postahane.
onlar kaça sattılar?. çeper 4 Af 1. ant cidar. 2. bîo. zar.
çene A'.antçene./_gehA'.çeneçukuru.An çepık Af el çırpmak, alkış. * çepık lê
çenık. dan/xıslm Avv. alkışlamak. * çepıkan lê
çeng 1 Afmuz. çalgı aletlerinden harp. dıxe Avv. alkışlıyor.
/_evan Af harp çalan. IS Af göbek atan çepıl Af ant 1. kolda dirsekle omuz
dansöz. arasındaki kısım. 2. kol mesafesi. 3. kol. *
çepük 92

çepüe hev gutın Avv. göğüs gögüse gelip nasuulLAn çawa, çawan.
kollarını birbirlerine dolamak. * ketm çerç A'. dövenle dövmek için harmana se¬
çepüe hev Avv. birbirleriyle sarmaş dolaş rilen sap.
olmak. çerçırandm Lg bn jenandın.
çepük Af fin çepık. çerçi Af seyyar satıcı, çerçi.
çepolan Af pençe. çerez Af F. çerez.
çepre Af L asan atika, eski eserler. 2. ikinci çerıxand/ın Lg (dıçervdne, btçervdne) çe¬
el eşya. virmek, döndürmek, çarketürmek. *
çeq 1AfantAnçêq. çenxandin çenxandin disa kuın stu
çeq 2 A'. ant kıkırdak, fin kırtık. me Avv. evirip çevirdUer yine ensemize
çeq 3 rgd orta, merkez. * çeql rê fivv. yolun yüklediler. * dora rêz çeper çcnxandm
ortası. * çeqi dergah Avv. dergahın içi. An Avv. bağm etrafına çit çevirdUer.
çat çenxi/n Uıg. (dıçeme, biçence) dönmek,
çeq B. çınlamak, şakırtı, kınlan ağaç veya çarketmek. * dınya diçenxe Aünya dö¬
dal sesi, çak sesi. * çeqaçeq fivv. çak çak se¬ nüyor. * çenxin ser golma xwe Avv. yine
si. * çeq çeqa didanên mın m fivv. dişle¬ dediklerine döndüler.
rim takır takır gıcırdıyor. * çeqaçeq Çerkez l Af topaç, fin bıldınk.
kuın fivv. çak çak diye ses çıkarmak. * Çerkez 2 A'. çerkez, Ortadoğu ırklarından
çeq û req Avv. tak tuk sesi, mesela boş bir biri.
kamyonun yolda giderken çıkardığı ses, çerm Af ant deri, gön. /_in rgd N. derisi
veya askı da olan bir tenekenin çıkardığı olan, deri kaplı, deriden, deri ile ilgili. /-
ses vs. kum L deı \ kaplamak. 2. derisini yüz¬
çeq 5Af seviye, hiza. fin tax,dûş. mek, /-ok A'. 1. deri gibi, deri cinsinden.
çeqal A'. çakal, zoa Canisaueus. fin tori. 3. deri gibi sağlam veya onun gibi elastiki.
çeqand/m Lg (dtçeqine, btçtqine) çatlat¬ * çerm û hesti Avv.bir deri bir kemik an¬
mak, patlatmak, şakırdatmak. lamında çok zayıf canlılar için söylenir.
çeqanok AfAngeprûg. çermik 1A'.anl.incederi,zar,içorganlann
çeqçeqe A'. kastanet, ispanyol çalparası. üzerindeki zar. * çertnıke çav A'A. ant göz
çeqçeqok Af 1. değirmende iki taş kapağı.
arasında ayan sağlayan ağaççık 2. def vs. çermik 2 Af. 1. sunni deri. 2. rgd beyaz
de çalma sesi. 3. çatırtılı ses. 4. ince uzun renk.
dallı ve tohumlan kartlanmadan önce çermıqand/ın Lg (diçermiqine, biçermiqi-
sıkınca çat diye ses çıkaran bir ot. ne) buruşturmak.
çeqel AfAnçeqaL çermıqi/n Lng. (diçermiqe, biçermiqe) bu¬
çeqehk A'. unla yumurtayı kanştınp crvık ruşmak.
hale gelince kızgın ateşte kızartılarak çermsor N. kızüderili.
yapılan yemek. çers Af kendirden yapılan esrar.
çeqene Af sedir ağacının yemişine benzer çeri AfAnzuiç.
meyvesi olan bir ağaç. An. çekem. çertü Af tırmık.
çequmast Af su karıştırılıp ayran yapılan çerx l Af çark. 2. gemi çarkı. 3. feza, sema,
yoğurt. gök. /_ i kevjal Afn. yengeç burcu.
çeqü Af ayıklama. /_ kırın L ayıklamak /-andın L çevirmek, döndürmek. An çe-
(hububatta veya tarlada taşlan vs) rixandin. /_ bûn L dönüş, dervişlerin se¬
çeqüand/ın Lg (dtceqdine, btçeqûine) ma çarklan. /_i rgd yuvarlak. * çend
ayıklamak. An çeqü kuın. kınn Avv. yuvarlak hale getirmek. * çend
çeqi/n Lng. (dtçeqe, bçeqe) patlama, çatla¬ felek Nh Avv. kader, mukadderat, alın
ma sesi, çıtırdamak yazısı, feleğin çarkı. /_ kuın L. çarkla-
çeqmaq Af An hesle, çaqmaq. mak, bilemek. /_ lêdani. 1. çarklamak. 2.
çeqûber A'A. dokuz taş oyununda bir usul. bileği taşı veya dikiş makinası gibi aletleri
çer rgp. rgd nasil?. * çer çûn çer hatın Avv. ayakla çevirmek. 3. kalay yaparken veya
nasü gittiler nasıl geldiler. * çer çûn büa çömlek yaparken çevirmek. /_van Nx
wer ji bên Avv. nasü gittiler öylede gelsin¬ çarkçı, kalaycı, bileyici vs.
ler. * çer i ? Avv. nasılsın?. * çeeer! B. çerx 2Af. evlerde banyo yeri, küvet
93 _£ea.

çerxaneve L S. bn çenxandm. çê rgd iyi. /_ bûn L olmak, meydana gel¬


çerxeul A'. bakır tepsi. mek, doğmak, iyileşmek, vücut bulmak,
çend felek A'A. bir bitki. Aot Passiflora hasıl olmak. * çê dibe Aıv. 1. olur. 2. iyileşir.
çesp Af çiriş. * çêbûna vê bûyerê de ez h balê bûm Avv.
çespand/ın Lg (dıçespine, bçespine) 1. çi¬ bu hadisenin doğuşunda ben
rişlemek, yapıştırmak, zamklamak. 2. bir yanındaydım./_bûni A'A olgunlaşma, iyi¬
yere bağlamak, raptetmek. 3. teyit etmek, leşme. * çe dibe ko ez biçim Avv. olur ki
tastık etmek. bn. zehqandin. ben gideyim. * çê nabe tu vnsa bıki Avv.
çespin Lng. (dtçespe, bıçespe) 1. yapışmak. öyle yapman iyi olmaz, yapman yararlı
2. bağlanmak, raptolunmak. olmaz. /_ker Nx yapıcı, usta. /-kudar
çeşm Af F. An çav. Nx yapıcı, sanaatkar, eser yaratıcı,
çeşn A'. stil, tarz, çeşit imalcı. /_ kuın L 1. yapmak, meydana
çeşni Af P. tat, lezzet. An tam. getirmek, kurmak. 2. tamir etmek. * xani
çeşt Af F. tat, lezzet. /_ kuın L tatmak, çekırın Aıv. ev yapmak. * ferheng
tadına bakmak. /_xane Aflokanta. çêkinn fivv. sözlük yapmak. * radyoê xwe
çet Af 1. cax. küçük vadi. 2. ziraat arazisi. dan çckırm Avv. radyosunu tamire verdi¬
çetare AfAnçitare. ler. /_kuox Af An çckırdar.
çete Afi. çete. 2. gerillacı. çêbiwar A'. Grm ortaç, tümleç olabüen
çetel Afi. çatal, yemek aracı. An sctêlk. 2. isim ve sıfat gibi kullanılan fiil asıllı keli¬
rgd çatal, çok uçlu. me, sıf at-f iil, partisip.
çetin rgd çetin, zor,güç. /_bün Af. zor ol¬ çêj Af tat, lezzet. /_dar rgd tadı güzel, lez¬
mak, zorlanmak./_iA'.zorluk./_ lunnL. zetli. /_ kuın i. tadına bakmak.
zorlaştırmak, güçleştirmek. çejand/ın Lg (diçêjine, btçêjine) tatmak,
çeür Af 5. şemsiye, paraşüt. /_baz Nx pa¬ tadını çıkarmak, tadına bakmak.
raşütçü. * çetui tawûs Avv. tavus kuşu çejık Af 1. enik, et yiyen hayvanların yav¬
kuyruğu. rusu. 2. diken gibi sert saç, kü vs. * çêjkê
çeto Af Kürtlerde erkek ismi. jûji Avv. kirpi tüyleri.
çetol Af ince yazlık çadır. çcjtın L bn çêjandm.
çetr A'. An çeür. çel 'Af iri taş, kaya.
çetyane N. bir cins eğri kılıç. çêl 2 N. yavru. * çêl çûk Aıv. 1. yavru mavru.
çevand/m Lg (dıçevine, btçevine) bükmek. 2. çoluk çocuk. /_eAf yabani hayvan yav¬
çevi/n Lng. (dıçeve,btçeve) bükülmek. rusu (kuşlar veyabani hayvanlar için). * çe-
çevrbi Af Ançavrebl le anin Aw.yavrulamak. * çêleyi keran
çevder Af çavdar. Aot Secale cereale. Avv. eşek sıpaları. * çêleyi lurçê fivv. ayı
çevrink Affinstınk. yavrusu. /_ık N. kuş yavrusu, civciv. *
çewal Af çuval. *çewalêard Aıv. un çuvalı. çêhk derxistm Avv. civciv çıkarmak. *
çewênder Af şeker pancan. çcukê muişkê Avv. tavuk civcivleri.
çewuk l Af ima, telmih . /_kum L yavrulamak. * çêl û dotın,
çewhk2Af çiftlik. kczwan û kclotın pev re nabm Avv. iki
çewr Af S. ant iç yağı. An don, bez. karpuz bir koltuğa sığmaz anlamında ata¬
çewsand/ın Lg (dtçewsirte, btçewsine) 1. sözü.
sıkmak, sıkıştırmak. 2. baskı yapmak, zul¬ çêlek A'. inek. fin mange.
metmek. 3. sömürmek, istismar etmek, çêlê B. ineğe çağn. fin tay tay. "tay" kelime¬
çewsax Af körleri gezdirmek için klavuz. si içindeki nota bak.
çewt rgd yanlış, şaş. 2. eğri, eğri büğrü. /_ çêli B. ineğe sesleniş. An tay.
bûn L yanlış olmak, eğri olmak. /_i Af çêli Af nesil, numune.
yanlışlık, eğrilik. /_ kum L yanlış yap¬ çelkew Nh keklik yavrusu.
mak, eğmek. çelkınn Lh (çêl dike, çel ke) 1. davet et¬
çexçûr A'.yenenbuyabaniotuntürkçesini mek. 2. anmak, hatıra getirmek.
bulamadık. çêni A'. 1. tavuk yemi. bn. qût 2. parça.
çexele Afi. yaş badem, yeşil badem, çağla. çêq N.anll. bacak, oyluk kemiklerinden
2. hayvanlardan çakal, fin çeqaL ayaklara kadar olan kısmı. * çêq h bmi
çexer AfAnçuxur. düerızın Avv. 1. altında bacaklan titriyor.
çêqohk 94

2. baldır. /_rût rgd baldın çıplak. An şeq, ne?. * h ser çı? Avv. neyin üstüne?. * em h
gitık. ser çı sert bıguın? Atv. neye (neyin üstüne)
çêqohk AfAntüık. bahse girelim?. * çı û çı Avv. ne ne, neler
çêr l Af sövgü, küfür. /_ kuın L küfret¬ neler, neler. * ez a û çı binim? Avv. neler
mek, sövmek. An dujm, xewer. getireyim?. * tu bê çı û çı bibini Avv. daha
çer 2 Af An çere. sen neler neler göreceksin. * di nameye
çêran Af otlama. de çı û çı xwastine Avv. mektupta neler
çêrand/in Lgfdiçêrine, biçerine) otlatmak, istemişler. * çı xweş e! fivv. ne tatlı, ne gü¬
davar yaymak. * pez çcrandın Avv. davar zeli * çı ye? fivv. nedir?, ne o?. * çıye ko Avv.
otlatmak. * zık çcrandın Avv. argoda baş¬ nedir ki, ne var ki. * çıye ko xelkc gotıye
kasından otlanmak. Aıv. nedir ki, başkalan öyle demiş. * çı yi
çere Af otlak, yem (yeşil yem). /_geh Afx fivv. 1. nesin?. 2. nesi. * çı yi wi kêm e Avv.
otlak, yaylak nesi eksiktir.
çêriyan Lng. (dıçerıya, btçênya) otlamak. çıçık Af m ant meme. An ber, menuk,
çêri/n Lng. (dtçêre, biçere) otlamak, otlan¬ gan-
mak. çift rgd çift. An zo, cot
çerine rgd ılık, soğuk ile sıcak arasında çift 2 rgd uğursuz.
sıcaklığı olansu./- bûn/. ılımak./- kırın çifte l rgd çift, iki şey. An cot, zo .
L ılıtmak, ılıştırmak. çifte 2 Af iki namlulu av tüfeği.
çêrt Af kuş dışkısı, bn nrlç, ziç, çırtL çiftexas Af patiska.
çestın L bn çejtın, tam kırın çiğit Af An çikene.
çêur rgd daha iyi, en iyi./ bûııi-daha iyi çmız Af tüfek mermisi, fişek.
olmak./- ditin fiıv. daha iyi görmek, ma¬ çık l rgd dik, yokuş.
kul görmek, ayırdetmek, tercih etmek. /_ çık rgd dolu, tok.
gutm L N. daha iyi almak, daha iyi tut¬ çık 3 Af küçük kuş veya çekirge gibi hayv-
mak. * isal rezê me jı par çêlu gütme anlann ötüş sesleri.
fiıv. bu yıl bağımız geçen seneden daha iyi çıkal Af rgd çok zayıf hayvan.
tutmuş. /_ kınn L iyileştirmek, daha iyi çıkand/ın Lg (dıçtkine, bıçûdne) dikmek
etmek, daha iyisini yapmak. * wa çctır (ağaç direk vs). 2. menetmek. 3. set çek¬
ku ko hon hatm fivv. iyi ettiniz de geldi¬ mek, tıka basa doldurmak. * ker di zıke
niz wi de çıkand fiıv. bıçağı sonuna kadar
çctırand/ın Lg (diçêttrine, btçêtirine) iyi¬ karnına gömdü.
leştirmek, düzenlemek. çıkarc Af sigara ağızlığı, fin darkê cixarc.
çêyi Af 1. iyilik, güzellik. 2. rahatlık. çık çık B. serçe veya çekirge sesi.
çı l rgp. rgd hiç, hiç bir şey. fin tu, çû. * çı çıkçıkand/ın Lng. (dıçıkçıkine, biçıkçıki-
. tışt rgp. hiç bir şey. ne) 1. serçe veya çekirge gibi sesle ötmek
çı rgd rgp. pro. ne, neyi, neye. * çı bejim ve bu ses. 2. mesela çekirgelerin çık çik
fivv. ne diyeyim, ne denir. * çı bikini Aıv. ne sesleri.
yapryım. * çı dibe! Aıv. ne olur, ne oluyor!. çıkçıkand/ın 2 Lg (dıçıkçtkvıe, bıçdcçıkine)
* çı dibe büa bıbe Avv. ne olursa olsun. * bir şeyi ağzına kadar doldurmak (çuval
çı dibe çı nabe Avvııe olur ne olmaz. * bı vs), bn cimciqandin, lêvika re kum.
çı rû yi Avv. ne yüzle. * çı ecêb e! fiıv. ne çıkçıki rgd ağzına kadar silme dolu.
acaiptir kil * çı diğeri? fivv. ne arıyorsun?. çıkılandın Lg (dıçdaline, bıçtkdine) bn
* çı cennıma xwe diğeri? fivv. ne cehen¬ çıkandın.
nemini arıyorsun?. * çı hali de yi? Avv. ne çıkıya/n Lg (dıçıke, btçıke) suyunu kurut¬
' haldesin?. *çı heye, çiniye Avv. ne var ne mak, tüketmek, gücünü eritmek.
yok. * çı jı te tê bıke Avv. elinde ne gelirse çıki/n Lng. (dıçıke, bıçdce) 1. tıka basa dol¬
ardına koyma. * çı kewt û kewta te ye? mak. 2. çıtırdamak.
Aıv. ne dırdır ediyorsun?. * çı ko Avv. ne ki, çıkmizi Af-B/ Anmizgnıi.
nedenle ki. * çı h vu, çı h wê fivv. ne burda çıkolate Af ing. çukulata
ne orda, ha burda ha orda. * mı re çı bana çıkot rgd cimri, hasis.
ne, neme lazım. * te re çı Avv. sana ne, sana çıkrun Af direk.
ne oluyor. * ser çı? Avv. neye? neyin üstü çı ko (çı ku) rgp. Ghk neden ki, nedenle ki,
95 çındık

çünkü. telik. * çüobûn û çawa bûn Avv. nasü ve


çücsayi rgd açıkmavi gök, gök mavisi. An şekilde olduğu.
sayizelaL çüo Af yapraklan dökülmemiş ve hayvan
çil A'. kırk. An çel. yemi olarak taze veya kurumuş halde
çüag A'. dokumacı. ağaç dallan, ekseri meşe ağacı dallan.
çüan AfAnhûçık. /_bu Af yaprak kesen adam. /_ burin/.
çüboq Af kısa kuyruklu tarla faresi, zoa 1. yaprak kesmek. /_yan rgp. yaprak kesme
Microtus agrestis. 2. Dıpus caegyptıus. mevsimi ki ekseri güz aylan.
An şevle. çüokok Af çalılık, fundalık.
çılçü Af argo. imrendirme sözü. /_ kum çüp A'. ö. şapırtı, damla sesi. »çdpeçdp fivv.
L imrendirmek. şapır şupur.
çüe l Af rgp. her mevsimin 40 günlük orta çüpand/ın Lng. (dıçdpine, bıçdpine) 1.
zamanı. * çileyi zmstan Avv. kışın en şapırdatmak, ağız şapırdatması. 2. dam¬
soğuk orta zamanı. * çüeyi havine Avv. latmak.
yazın ortası. çüpav Af sulu srvacı çamuru.
çüe 2Af ocak ayı. çüpi/n Lnk(dıçdpe,bıçdpe)l. şapırdamak.
çüe 3 Af kadının ve de çocuğun doğumdan 2. damlamak.
sonraki 40 günü./- derkeun. i. 40. günü- çüpırt Af işkembe. An xaş.
çuqan Af dalga. /-dini- dalgalanmak.
çüek rgd yumuşak 'ç' ile okunan bu keli¬ çütûk Affinçeltûk.
me obur, ac gözlü anlamı verir. An ker- çılûr Af. saikım buz, buz saçağı. An
xur. bıznulûg.
çılepak rgd iyi gryimli, temiz gösterişli çim Af ant 1. geviş getiren hayvan tırna¬
adam. kları. 2. toynak, duynak. fin sun.
çuexane Af ahitlerin ibadet yeri. çime kor Af anı bakanak, geviş getiren
çıleçılc Anbaçermok. hayvanlarda ayak arkasındaki körelmiş
çüe-müe Af çocuklann geceleri oy¬ tırnak.
nadıktan bir oyun. Bu oyun bir taş ısıtıla¬ çıma rgd rgp. pro. neden, niçin.
rak uzağa atılır ve sonra aranarak kim çıman Af eğme, bükme, /-dm L eğmek,
önce sıcakken bulursa kazanır. bükmek, fin cemandın.
çüez rgd tutkalımsı, tutkal gibi yapışkan. çımçir Af 1. mancınık. 2. oyuncak
çılık Af ani kadın tenasül uzvundaki dil, salıncak.
klitoris, venüs. An güık. çımçolek Af salıncak, beşik. *duanê mın
çümdi N. AnkêlendL weki çımçolek dueqê fiıv. dişim beşik gi¬
çül-vüi rgd karmakarışık. bi sallanıyor, (karakocan Kürtçesi).
cılk A'. damla. *çükeçük Avv. damla dam¬ çimento Af it çimento, fin çimento.
la. * çükek fivv. bir damla. * çılkek xwin çırnık l Af anı tek veya çift tırnaklı hayv¬
Avv. bir damla kan. /_ kuın L damlamak. anlarda tırnak.
çükand/ın Lg (dıçdkine,bıçdkme) damlat¬ çırnık 2 Af 250 m2.Uk arazi birimi, 1/4 dö¬
mak. nümlük yer.
çüki/n Lnk (dıçdke, bıçdke) damlamak. çımi/n Lng. (dtçane, biçime) kırılmak, eğil¬
çılm Af bîo. sümük. /_! rgd sümüklü. /_ mek, bükülmek. An cemin.
kum L sümkürmek. çımki rgp. Ghk çünkü.
çıhnere Af kapı arkasındaki sürgü. çuıand/ın Lng. (dıçınine, bıçınine) biçmek,
çılmısand/ın Lg (dtçdmısine, bıçdmisine) biçtirmek. An çinin.
soldurmak, büzüştürmek, büzmek. çınar Af çınar ağacı. Aot Platanusorien-
çümısi/n Lng. (dıçdmıstbıcdmısi) solmak, talis.
büzülmek, büzüşmek, fin pûn, pançüoki çınçmak Af ince belli ve kıntarak yürüy¬
bûn. en kadın.
çdmix Af kireç cinsinden bir toprak cinsi, çmdar Af güney Afrikada yaşıyan ve
sıvacılıkta kullanılır. An çıpav. karınca yiyen bir hayvan.
çüo l rgd rgp nasıl, neden, niçin, /-bûn Af çındık Af zıplama, sıçrama * çındık dan
nitelik, nasıllık, nasıl olma. /_ bûn! Af ni xwe Avv. tavşan gibi zıplayarak kaçma, kıç
çıneditk 96

atmak, zıplamak. çi ve türü hayvanların bir otlu yere veya


oneditk Af sonradan görme kimse. An yem olan yere topluca hücum etmeleri.
nediûbıdi. /_ kınn /- akm etmek. * p£z çu kuın ser
çmg A'. 1. çınlama 2. ting sesi. 3. fırlama, avê Avv. davar suya hücum etti. insanlar
sıkı toparlanma. /_ dan L atlamak, zıpla¬ için kullanılırsa hakaret yerini alır. Mese¬
mak. * xwe çıng kuın Avv. bir şeye la: * wan çu kuın ser sıf rê Avv. sofraya
atılmak için toparlanmak. * çıng çmg B. saldırdılar.
ting ting sesi. çu 3 A'. şelale, (kalın ç'ile okunur.
çıngand/m Lg (dtçngine, bıçmgine) çu 4 A'. suyun dar bir yerden döküldüğü
çınlatmak, çan çalmak, çan sesi, zil sesi. yer, şırıldama. /_ kuın L şırüdamak,
çıngi/n Lnk. (dıçtnge, bıçtnge) çan veya zU şırıltı halinde akmak.
sesi, çınlama. çu 5 Af (yumuşak ç' ile) bir yudumluk srvı.
çıngul l Af diz çökerek oturma. An tot * çuê şir Avv. bir kaç yudum kadan süt *
çmgul 2 Af bakraç. di mal de çirê avê nemaye Avv. evde bü¬
çıni/n lLg(dtçme,btçıne) meyve toplamak, yüdüm su kalmamış. /_av Af su birikinti¬
ekin biçmek, hasat etmek. * çınına re- leri. * rê bı herri û çuav e Avv. yer yer su
zan Avv. bağ bozumu. * çınına genıman birikintilerin olan çamurlu yol.
Avv. buğday biçmek. An dırûnL çua Af çira, lamba. /_xan Af. 1. tenvirat,
çıni/n Lg (dıçtne, biçme) elbise vs. yi dik¬ aydınlatma. 2. avize.
mek, örmek. çuand/m Lg (dıçnine, bıçtrine) yırtmak. *
çınûr Af bir ot cinsi. cüen xwe çırandın Aıv. elbiselerini
çıp l Af kırpma. /_ kuın L kırpmak, bitki, yırtmak. An qiş kum, perıtandın.
ağaç vsyi ucundan kırpmak. * çıp çıp Aıv. çuax lAf çırak.
suyun damla damla düşme sesi. çirax 2 A'. koruma, becerme./- bûnL. ko¬
çıp Af kuş zıplaması, fırlama. * çıp kır û runmak, yaranmak. * ew heval keşi re
baz da Avv. fırlayıp kaçtı. çirax nabe Avv. o arkadaş kimseye yaran¬
çıpav Af fin çilmix. maz (yar olmaz)./- kuın L korumak, be¬
çıpbori A'. boru, tüp. cermek. * hevalc xwe çuax nckırm Avv.
çıpık Af götürü görevi. arkadaşım koruyamadılar. * tu vvi kari
çıpüand/ın Lg (dıçtpdine, bıçtpdine) kes¬ çirax diki? Avv. o işi becerebilirmisin?
mek, budamak, kırpmak. An çıp kırm. çirax 3 Af fin çıra.
çipixi Af çok yoğun ve sık bulut. çub Af yağlı yemekler.
çıpo Af gemicilikte çapa demiri. An len¬ çuçue Af baharda ilk dönen göçmen bir
ger. kuş. zoo. Phy lloscopus coüybita türkçe-
çıq Af. ağaç dallarının ucu. fin pompü. sini bulamadık, ingilizcede chiff chaf f .
çiqalik Affintüık. çuçuk A'. güve. zoo. Tinen peUionella.
çiqas rgd rgp. ne kadar. /_i rgp. ne kadar çuçirok Af. ash olmayan masallar, mitolo¬
ki. * çiqas ko rgp. 1. ne kadar ki. 2. her ne ji, destan vs.
kadar. çırdûg (çtrduk) N. zofa otu. Aot Hyssopus
çiqeçiq B. bn çırkc çuk. officinalis. fin giyadawûdi.
çıqü Af ant dal, kısım, ağacın tepe kısmı. çırg l N. 1. toy. zoo. Otis tarda fin bet. 2.
/_çem A'A. ırmak veya nehir kollan. An baklan, bir çeşit kırmızı renkli yaban
guli. kazı.
çıqük Af 1. dalcık, küçük dal. 2. bitkilerde çırg 2 Af, toprağı az olan taşlı arazi.
dalların en üst ucu. çınk lAfAnçuonek.
çiquli Af rgd çatal ağaç. çunk 2 Af makara.
çır l Af rgd ince 'ç' ile okunur tav' yam ha¬ çırıkand/m Lng. (dtçmkine, bıçmkine) 1.
la içinde su olan ağaç, ıslaklığı olan ek¬ kuş veya çekirge ötme sesi. 2. suyun
mek vsanlamı verir. Taze, yumuşak ve şırıltısı sesi, suyun şarıldayarak akması.
esnek şeyler. * nanê çır Avv. ıslak ekmek. çınsand/ın Lg (dıcmsine, btçtnsine) 1.
* sıva çu fivv. yaş çubuk. * czingê çu Avv. parıldatmak, parlatmak. 2. Lng. parılda¬
yas veya ıslaklıktan esnek olmuş odun. mak, parlamak.
çu Af akm, kalın 'ç' ile okunur. Ekseri ke çuısi/n Lnk. (dıçmse, bıçmse) parlamak,
97 cıvık

parıldamak (ateş,yddtz vs.), bn çufiskin. kimse. /_nek Af. 1. çok osuran. 2. kof
çuıyayi rgd yırtık. kimse.
çn-i Af güzün son aylan. *çuıyapaşm A'A. çırtık A'. fin çıronek.
kasım ayı. * çuıya peşin A'A. ekim ayı. çırtûk Af fin çıra ûg.
çui/n l Lnk. (djtçtre, biçare) yırtılmak. An çutûl A'. suyun değirmen çarkından son¬
dirin, qiş bûn. ra çıktığı oluk yeri
arin 2 Af gıcırdama, sürtünmeden veya çuûsand/m (dtçtrusine. btçtrusine) ışığın
kapı veya pencere açılırken çıkan ses. * zayıfça pırıldaması, ateş veya közün
deri dıçue Avv. kapı gıcırdıyor. panldaması.
çırisk AfAnçırusk. çırûsk Af parıltı, pırıltı, şua, ışın. 2. ateş kö¬
oriş A'. çiriş, tutkal. zünün veya zayıf mum ışığının verdiği
çıri-vıri Af saçıp savurma, boşuna telef et¬ parıltı. An mozrik.
me. /_ kuın L boşuna israf etmek, saçıp çırûski/n Lnk (dıçtrûske, bıçvrüske)
savurmak. parıldamak, ışın vermek.
ark A'. saniye. çuvekêşi Af münakaşa, eleştiri.
ark 2 Af kınlan ağaç, dal vs. sesi, çıt sesi. * çuwisin i. fin. binqin.
çuke çırk Avv. çıt çıt etmek. çirxat Af değinneni istop etmek için kul¬
çukand/m Lg (dtçtrkme, btçtrkine) 1. hal¬ lanılan özel direk. /_ kuın L değirmeni
laç sesi. 2. tetik sesi. 2. gıcırdamak. istop etmek.
çuke ark Af B. 1. gıcırdama 2. çekirge çuya pasın A'A. fin çul.
veya yanan ateş vs. nin sesi. * çuke arka çırya peşin AfnAnçui.
ağır Avv. ç,tır çıtır yan:, n ateş sesi. çıst rgd canlı, diri. /_bûn Af canh olmak,
çırnûk l N. boğan otu, kaplan boğan otu. aktif olmak. * xwe çıst kum Avv. kendini
Aot Aconitum. * çirnûgê gur A'A. kurt toparlamak. /_i Af uyanıklık, canlılık. An
boğan otu ing. wolf clow. çÛSt
çımûk 2 Af yırtıcı kuşlarda kesici tırna- çiş Af B. yeni yürümeye başlayan çocuk-
klar. lan ayakta tutmak için söylenen söz. *
çuro! R argoda çok zayıf, kuru şey veya kunkc me êdi çiş dibi Avv. oğlumuz artik
kimse, işe yaramaz adam. An tırro. -yürümek için-ayakta durabiliyor./- bûn
çıronek Af 1. su oluğu. 2. damlarda Af ayakta durabilmek. /_ kınn L çocuğu
yağmur sularının aşağıya akıtıldığı oluk. ayakta durdurmak.
An çuık. 2. su almış kuru tahta veya ıslak çışt Af element
çubuk. çıt A çıt sesi.
çırp Af çırpma, kırpma. * çırp kuın L çıtah Af parsa benzer bir hayvan.zoo.Aci-
çırpmak, kırpmak. nonyx jubatus. An kûrebesk.
çırpand/ın Lg (dtçvrpine, bıgrpine) çıto rgd rgp. pro. nasıl. * çıton rgd rgp.
çırpmak, çırpıtmak. (kanat veya kanat sesi ' nasıl. * çıtone rgd rgp. nasıldır. * çıton!
gibi vs.). rgd rgp. nasılsın. * çıtore rgp. nasü, ne şe¬
çırp! Af çırpı. /_ kuın L çırpmak, kilde.
kırpmak. çıv Afi. kurnazlık, oyun, hile, düzen. 2. zik¬
çırpi/n Lng. (dıçvrpe, btçtrpe) çırpınmak, zak, dolambaç, /-ane Af dönemeç,
çırpınma sesi vermek. kıvrım. 2. devre, peryod. /-anok 1. rgd.
çırpoz A'. 1. tarlalarda henüz takriben bir dönemeçü, kıvrık. 2. Af dönek kişi./_dan
kanş kadar yükselmiş ekin. 2. ekili ve yeş¬ L zikzak yapmak, döneklik yapmak. * çıv
ermiş ekin tarlası. dan xwe Avv. 1. zikzak yaparak koşmak. 2.
art Af finzıriç. bir işe bahane bulmak için döneklik yap¬
art 2B. okunduğu gibi verilen ses, cırt sesi, mak. /_dani Af zikzaktık, dönemeçlik.
osurma sesi. * art art B. koyunlan birbi¬ /_geh Af bn çıvane. /-ok rgd 1 zikzaklı.
rinden ayırırken çağn. An hurri hurri. * 2. dönek kişi. An lotık.
çute art B. zart zurt * çırte art kuın Avv. çıvand/m Lng. (dıçtvine, btçtvine) 1.
zart zurt etmek. * çırto A'- bir işe yara¬ kıvırmak (yürüyüşte vs.). 2. bükmek.
maz kof kimse, ossurukçu. * çute mlz Af çrvçıv AfAnçivçiv.
idrarını tutamayan, sık sık idrar yapan ovüc'A'.Ançûlk.
cıvık 98

cıvık Af 1. duvar örerken taş veya tuğla koyun. * bızına çiç fivv. kulakları bu tip
aralarına konan küçücük parça. 2. mala¬ beyaz olan keçi. An taq, çlnaq.
na ve aletlerde iki parça arasına konan çlçal Af yabani kuş civcivleri. *çıçalenzo-
ince yedek parça vs. zanan Avv. yaban civcivleri.
çivi Af helik, duvar örülürken taşların çiçek Af çiçek. An kulilk.
araşma konan küçük çakıl. çiçe laski A'A. çok zayıf kuzu. An berxê
çivin 1. Af inhina, dönemeçtik. 2. Z-viçviç çirmaq.
etmek, serçe ve tipi kuşların ötme sesi. çiçık Af civciv, bazı yerlerde serçe kuşu.
çıvoke Af cax denize giren kara kısmı, bu¬ çiçırık Af gece öten bir böcek, cırcır bö¬
run. ceği, zoo. Gryllus. An sisırk.
çıvr rgd çok yağlı (et vs). çiçi Af iffet.
çıvteçıvt Avv. kuşların cik cik sesleri. çiçkek rgd azıcık.
çıvrit Af çivit fidanı. Aot indigofera çik l Af enstantane, ışın, ışınım, çakım, şe¬
tinctoria. rare, kıvılcım, pırıltı, şua. /_ dan L pırıltı
çnvit 2 Af. çivit rengi. vermek. /_ veketın L kıvılcım sıçraması.
çıx l Af çığ, dağdan kopan büyük kar kitle¬ * çik jı çavan pekin Avv. gözlerinden
si. kıvılcım saçılmak. * çik jı agu pekin Avv.
çıx 2j?. çığırma, çığırtı. *çıxeçıx Avv. bağırtı, ateşten kıvılcım sıçramak.
çığırtı, kuş sesleri. çik Af Bj. gözde sonradan beliren siyah
çıxand/ın Lng. (dtçvane,bıçvane) karga se¬ leke.
si ile ötmek. çik 3Af ant göz akı.
çixat Af. kibrit. çik * Af kabuyet. An tepiş.
çixir Af An baxor, çuxur. çikand/ın Lg (dıçikine, biçkine)
çixiz Af rgd daire, çember. bağırtmak, çığırtmak.
çıxi/n Lng. (dtçcce, bıçae) yumuşak 'ç' ile çikene Af pamuk çiğidi. An çiğit
okunur, bağırış veya çığırış anlamı verir. çikıyan L çığırmak, haykırmak.
çixiz AfAnçnoz. çiki/n Lng. (dıçike, bıçike) çığırmak, avazı
çıya Afcoxdağ./_nAfl.dağlar.2.dağlara. çıktıgğı kadar ağlayarak bağırmak, fery¬
* Xwedê çıyan dibine, berfê dıbarine at etmek.
Avv. Allah dağa bakar, kar yağdınr. çil 1 1. Af çil rengi, kızıl sarışın. 2. bu renkte
/-nişin A'A. dağ sakinleri, dağda ikamet olan. /_spi 1. Af kızıl ve beyaz karışık
eden. * çıya û ban! Avv. dağlar ve (yüksek) renk. 2. rgd bembeyaz. /_gcwr Af rgd
ovalar. * çıya û dest Avv. dağlar ve ovalar. beyaz gri arası renk.
* çıya û zozan Avv. dağlar ve yaylalar. çil Af semerlere doldurulan sap. An
/_van Afx dağcı. /_yi Af rgd dağlı, dağa mıncele.
ait. cilan Af elbise kolu, yen. An hûçık.
çıyakeş Af dağcı. /_i Af dağcılık. çileçep A'A. dağlardaki zikzaklı yol.
çiz B. cız, cız sesi. * çıze çiz Af L cızlama, çihk Af ant. klitoris, venüs. bn zihk, güık.
cızlamak. * çıze çiz kuın Avv. kızarmada çili çili Af fin baçermok.
cız cız sesi vermek. çim Af çim. /_cn Af. çimen, /-enzar Afx
çızand/ın Lng. (dtçtzine, biçerine) 1. ateşe çayırlık, çimenlik.
tutarak yakmak, yolunmuş tavuklan ince çimento Af Fr. çimento, fin çimento.
tüylerini de almak için hafif ateşe ver¬ Çin l N. rgd Çin, Çin halkı. /-ıstan Afx
mek. An kıvırandın. 2. An çıze çiz kum. Çin devleti. * Çini Maçin A'A. Hindi Çini.
çızi/n Lng. (dıçue, bıçae) cızlamak, cızırtı çin 2 Af rgd yumuşak 'ç' ile okunur, nakış,
çıkarmak. nakışlı. /_ kuın L nakışlamak. * çin çe
çi de soru edatı. An çl kuın fivv. nakış yapmak.
çiç l Af, 1. an peteği. 2. an petelderinin her çin 3rgd alacalı, benekli.
gözü. /_ kuın L petek yapmak. An nanê çin Af sınıf, tabaka. * çina karkeran Avv.
hıngıvi. işçi sınıfı. * mafi cinayeti Avv. sınıf ha¬
çiç 2 Af 1. ekseri keçi koyun gibi küçükbaş klan.
hayvanların kulaklarında toz halinde kü¬ çinand/ın Lg (dıçinine, btçinine) nakışla¬
fe benzer beyazlık. 2. rgd bu tip keçi veya mak.
99 _eol

çinaq Af postu boz renginde ve kül rengi çivi/n Lng. (dtçive, bıdve). serçe veya civ¬
beneklerle kaplı keçi veya hayvan, bn civlerin ötüşleri.
çiç2,taq. çivjen Af müzikte ksilofon çalgısı.
çinçila Af çinçüya zoa Chlnchilla lanl- çiz Af boz renkli bir cins eşekarısı, at si¬
ger. neği, zoa Hlppobosca equina
çinçolek Af. 1. küçük salıncak. 2. rgd alaca, çizand/m Lg (dıçbane, btçizine) 1. çizmek.
benekli. 2. vınlamak. 3. cızlamak.
çimk 1. A'. benek, pullu desen, nakış. 2. çizeçlz B. vızır vızır, cızır cızır.
rgd nakışlı, pul halinde nakışlar. çizin Lng. çizilmek, cızlamak, vınlama,
Çini lrgd Çince, Çinli, Çine ait vızlamak, gıcırdamak.
çini Af porselen, çim, çin işi çanak-çöm- çizok A'. rgd. mızmız.
lek. ço l B. eşek veya katır sürerken çağn ni¬
çinko Af çinko. dası, çüş, sert "Ç" ile okunur.
çip Af ant baldır. /_rût rgd baldın çıplak. ço 2 Af sopa, değnek, dayak (yumuşak "Ç"
finçêqrûl ile okunur) /_bu Af sopa sahibi, sözü so¬
çiq 1AfantAnçêq. pası kuvvetli olan./- bûn/. sopalanmak,
çiq z Af 1. dan ve pirinç sapı. 2. saz, kamış. dövülmek. /- kuın L sopalamak,
Anqamu. dövmek, değnekle vurmak. * çoê sıva¬
çiq rgd koyu (renkler için), /-zer rgd nan Avv. çoban sopası. * çoê xwe h çoê şa-
koyu san renk. /_spi rgd bembeyaz, hc iranê dudnım Awkuwetli olduğunu
koyu beyaz. göstermek için yam iran şahı Ue yarışıyo¬
çiq Af sığırcık kuşu. An çûkreş. rum. * ço gıran bûn Avv. gölgesi ağır ol¬
çiqal Af rgd zayıf ve cılız hayvan. mak, nüfuzlu olmak. * ço h ço xistin fivv.
çiqin Af Üyüdınm çakması sesi. biriyle yarışmak, biriyle boy ölçüşmek. *
çir L A'. çil keklik, zoa Perdrix cinereus. ço jı çeneli hatiye Avv. sopa cennetten
fin nivkevv. çıkmış. /_ Usun L Nh çelik çomak oy¬
çir 2 Af kaysı kurusu. unu.
çirok Mm masal, öykü, hikaye. /_bêj Nx çoç Af 1. çocuklara 'oturfanlamında bir
masal anlatan, hikayeci. * çirçirok Af ma¬ emir nidası. 2. Af bağdaş. /_ kum L
sal, asılsız konuşma./- gotm i. masal an¬ bağdaş kurmak.
latmak, hikaye nakletmek. * çirok h ser çoçüc Af. bağdaş, kıçüstü oturma.
derxistin Avv. üzerine bir hikaye uydur¬ çoçırt Af bir sopa oyunu. An reqeçov.
mak, efsane yaratmak. /_mvis A'A masal, çoçkand/ın Lg (dıçoçkine, bıçoçkine)
destan veya hikaye yazan, romancı. * bağdaş oturtmak.
çuoki xelk Avv. halk masallan. * çirok! çogan Af çomak oyunu, çomakla oynanan
serhat! Avv. hayat hikayeleri, başa gelen oyunlar. 2. sopa. An ço.
maceralar. /_van Nx masalcı, hikayeci. çok Af ant diz, diz kemiği./- dan L çömel-
/-vani A'. masal anlatma, hikayecilik. mek, diz çökmek. * çok dan erdê Avv. yere
çit Af 1. bir yaşını doldurmamış horoz. 2. diz çökmek, mecazi anlamda inat etmek,
kadın baş örtüsü, yazma. * çit û berçit Avv. ısrar etmek. * çok lı ber çokan Avv. dizdi-
yazma ve baş örtüsü. 3. çit, ağaç veya dal¬ ze * çok û juni Avv. diz ve bacaklar * çok
lardan yapılan ince duvar. 4. çadırların û juni skin Avv. dizleri kırılmak, paniğe
çevresine dikilen çubuklar. uğramak. * hatm çokan Avv. dize gelmek.
çitare Af ince ipekli kumaş. * çitareyi gırs * hatm ser çokan Aize gelmek, diz çök¬
Avv. iri çubuklu kumaş. * çitareyi hûr Avv. mek * h çokan xistin Avv. dizini dövmek.
ince desenli kumaş. * çitareyi rengin Avv. * ser çokan de ketm Avv. dizi üstüne
renkli kumaş. yığılmak, dizinde derman kalmamak. An
çitık Af 1. kamıştan divit 2. yazmadan juni, qonuk.
ufak ekseri beyaz renkli kadın baş örtü¬ çokan! rgp. t diz üstü, diz üstü oturma 2.
sü. çökerek oturma.
çitog rgd rahatsız edici yer, sıkıcı. çol Af 1. kır, çöl 2. ıssız. /_bır Af rgd çok
çivçiv fivv.civcivsesi./_kuınZ.civcivlerin hızlı yürüyen kimse, yürüyüşte güçlü
cik cik etmeleri olan.2. kestirmeden yürümek/- bûn Af
çplaq 100

L çöl haline gelmek. /-ıstan Af sahra, çöL çoxik A'. özellikle güney Kürdistanda giyi¬
/-kari A'. köye ait kıra ait /- kum il çöl len keçeden astarlı bir gocuk cinsi.
haline getirmek. * Seddam Kurdıstan çu dç hiç fin tu, hew.
çol ku Avv. seddam Kürdistanı viraneye çuqulk Af ant dal, ağaç dah. An çiqilgulL
çevirdi, çöl haline getirdi. * çol û beyar çur Af fin çu.
bw. çöl ve bozkırlar. * çol û çolısıan Avv. çurtanok Af ant diz kapağı. An çortanok.
çölvesahara. çurtım Af 1. engel, mani, zorluk. An
çolaq AfAncelew. asteng. 2. dikenli tel
çolax l Af kolu veya eli sakat olan kimse. çust rgd bn çûst
çolax 2 A'. yemliklere bağlamak için hayv- çuxur 1. rgd sık, koyu, kesif.
anlann boynuna geçirilen yanm ay şe¬ çuxur 2 A'. çığır, devir, peryot An çıxu.
klindeki ağaç. çuxti 1. Af sokak serserisi. 2. rgd yüzsüz,
Çolaxan Af bir Kürt aşireti. arlanmaz. An berfi.
çoleke Af S. kırlangıç, zoa Hirundo. 2. Af çuwêr A'. topal, bn külek.
An çûik, çûçık. çû l rgd pro. rgp. dç hiç, hiç bir şey. * çû
çolekeyi pasari Afn bir cins küçük ev nine Avv. hiç değil, hiç bir şey değil. An tu.
kırlangıcı. çu, hiç, hevv.
çohk l Af bulamaç, ince çamur. çû L 'çûnTiilinin geçmiş zamanı.
çohk 2 Af yağsız bir cins kalitesiz çökelik. çûçık Af 1. serçe, serçe cinsi kuşlar. 2. civ¬
çom N.bn. çem. civ.
çon rgd rgp. bn çawan. çûçl B.bnçpç.
çoneti Af 1. kaide, metot 2. rgp. haliyle. çûçk Af An çûçık. * çûçkc deşlc Nh bn
çong Af 1. ant diz. 2. N. sopa, çoban sopası. pezkuj. * çûçkê zerık A'A. san asma kuşu,
Anço. sarıcık, zoo. Oriolus oriolus. * çûçkê ti-
çop A/, çöp. telani Afn çoban aldatan kuşu. zoa Ca-
çop A'. bir şeyi zorla alma işi, gasp. /- primulgus europaeus.
kuın L gasp etmek. çûik Af serçe. zoo. Passerdomesticus. An
çopan Af kahverengi pamuk bezi. beytık.
çopık rgd aptal, ahmak. çûk Af kuş, serçegiller. An çûik.
çöpüme M .^hayvanların göğsünde beli¬ çûkır (çû kır) rgd hiç bir şeye yaramaz. *
ren bir hastalık. xatirê xwe h ba gundıyan çûkui bû Avv.
çopi Af 1. bir Kürt halayı. 2. sopayla oyna¬ köylülerin yanmda hiç bir kıymeti (
nan bir oyun. hatırı) kalmamıştı.
çor (çarpar) N. sülün. zoo. Phasianus çûkreş Af sığırcık kuşu. zoo. Sturnus vul-
colchicus. garis. An çiq4.
çor Af 1. Bj. kinci bir hayvan hastalığı, çûl A'. palas, çul.
kıran, sığır vebası. 2. A'. mecazi olarak çûle Af komedyen, mizahçı.
beddua anlammda kullanılır. * çor tckcve çûn l Af 1. gitme, hareket etme, ayrılma,
mala te fivv. evine kıran girsin. * çorê sefer, gidiş. 2. benzeme. * lı tavê xwe
bixwe Avv. zıkkım ye! çûye fivv. babasına benziyor. * heval hiç lı
çorandın L bn şûrandın. Kurdan neçû ye fivv. arkadaş Kürtlere
çörek A'. çörek. hiç benzemiyor.
çoreq A'. çelik çomak oyunu. An reqeçov. çû/n 2 Lng. (dıçe, bıçe) 1. gitmek, ayrılmak.
çors rgd bn çort 2. benzemek. /_ çavan L gözlerinden öp¬
çort rgd kaba, patavatsız. * unrovê çort mek. * çûn çav û rüyan Avv. yüz ve gözle¬
fivv. patavatsız adam. rinden öpmek. * çûn gergerê hatm kerê
çortan Af çökeleğin top haline getirilmiş bere Avv. eşek gibi gitti, eşek döndü./- geş-
kurutulmuşu. Kışın bir kapta su ile tê L 1. seyahat etmek. 2. dilenmeye
yoğrulup ayran haline getirilerek kul¬ çıkmak. /_ pêrginê L karşılamaya git¬
lanılır. * dewi çortin Avv. çortan ayranı. mek. * em çûn pêrgina nevalen xwe Avv.
çortanok Af ant diz kapağı kemiği. arkadaşlarımızı karşılamaya gittik. /
çotık Af baston. pêşwazryê L gelen misafirleri karşıla¬
çowar Af trafik. maya gitmek. * çûn pıyanya Xwedê Avv.
101 cüze

Allahm rahmetine kavuşmak. /_ ser L 2 tere û tê, here û were) gidip gelmek.
üstüne çıkmak, üzerine yürümek, üstüne çûr 1 1. Af açık san, kumral sansın. 2. rgd
gitmek 2. hayvanlarda cinsel birleşme çil rengi.
için üste çıkmaları. * bı ser yeki ve çûn çûr2 Af. talan.
Avv. aniden biriyle karşılaşmak. * h yeki çûr 3 Af 1. bir koyun cinsi. 2. çil keklik. An
çûn Avv. birine benzemek. * çûn serdanê çir.
Avv. ziyarete gitmek, taziyeye gitmek, baş- çûst rgd bn çıst
sağlığına gitmek. * çûn ser hev Avv. üst çûş B. eşeğe çağn nidası, çüş.
üste binmek, birbirine bindirmek. * çûn çûxe A'. çuha, bir dokuma cinsi.
ser û çavan Avv. başım gözünü öpmek. * çû/yin Lng. (dıçe, bçe) gitmek, ayrılmak,
çûn xatirxwazryê Avv. vedaya gitmek, Al- bir yere hareket etmek. * çûyina
lahısmarladık demeye gitmek./- rahme¬ mezman, çûyina malê ye Avv. ev
te L rahmetlik olmak, rahmete erişmek. büyüğünün gidişi evin yıkılışıdır. * çûyi¬
* reng lc çûn Avv. rengi atmak, sararmak. na mın a xeribi yê Aıv. benim gurbete gi¬
Ançûyin. dişim.
çûn ava A'. /.batmak (gök cisimleri için). çûz Af sürgün, genç ağaç dalı, aşılanacak
çûnbar Af araba, taşıt. veya daldırılacak filiz, ağaç piçi. /-ele A'.
çûneve LS. geri gitmek, geri dönmek. ince dal, filiz. An aj. çûz kırm L. dallarda
çûng A'. 1. düğün çiçeği. 2. turna ayağı. 3. aşı, aşılamak. An lûl kuın.
basur otu. bot Ranunculus. çûzand/ın lg (dıcuzme,bıçûzine) cızırdat¬
çûngeh Nx. etrafı ağaçlıklı yol, geçit mak, acıtmak, cam yanmak.
çûnfihatın lAfl. gidiş geliş. 2. Af trafik, fin çûze Af 1. acı, elem, keder. 2.genç ağaç
çowar. dalı, filiz. An aj.
çûn û hatm 2Lng.(Ldtçeûte,bıçeûwer&
D
D1. Af Kürt alfabesinin 5jü harfidir, dil daçek Af m Grm edat, ilgeç. An pêrbesf,
ucu ve dişler arasında çıkarken dudaklar amraz.
açılır. daçıkand/ın Lg (dadtçddne, daçdahe) 1.
d Af "dan ve dayin" fiillerinde kök. dıde, ağaç dikmek, bir direk vs. yi dikmek. 2.
bide gibi. kurmak, dopdolu yüklemek. * stûna ala
da lx önek olarak gelirse alçaltın, indirici rengin me h çiyayê Kurdistanê da-
anlam verir. Mesela: dahatın, dagerin, neçıkand Avv. renkli bayrağımızı Kurdi-
daların gibi stan'in dağlarına dikemedik. * me hare
da 2 dç fiil eki olarak "de, da, den, dan" gibi xwe daçıkand Avv. yüklerimizi iyice
anlamlar verir, yazı dilinde "de" olarak hazırladık. * çekê xwe daçıkand Avv. si¬
yazılır. * vu da Avv. burdan, * wê da Avv. or- lahım kurdu, yam tam doldurdu.
dan. * ti da Avv. 1. içinde. 2. fiillere geçmiş dad Af adalet, hak, hukuk, kanun. /_bexş
zaman formu verir. * deng da Avv. ses ver¬ Af 1. adaleti yöneten ve dağıtan kimse. 2.
di. * lê da vurdu. adalet sunan, hakka hukuka saygılı olan.
da 3 L."dan" fiilinin dili geçmiş zamanı. /-ger Nx. 1. savcı. 2. hukukçu, /-geri Af
da * Af anne. * dakdêydaê küe Avv. sürme hukuk, adli idare. /_ gırtın L hakkını al¬
gözlü anne. * daê rcbenê Avv. B. zavallı an¬ mak. IS rgd adil, adli. * bı dad! Aıv. adil.
ne, mecazide 'ah başıma gelen'. An dê. /-kar rgd doğru, haklı./_mend rgd adil.
dab (daha) Af yabani. * kelim dab û /-mendi Af adalet, /-parêz Af hukukçu,
çıyan Avv. yabana ve dağlara düştüm. /-penver Nx. rgd adil, haksever. /-
datari/n Lng. (dadıbare, dabere) 1. stendın An dadgutın. /-stên A'A. hakim,
yağmak, üzerine yağmak. 2. yaylım ateşi¬ yargıç. * dad û hewar Avv. adalet için
ne tutulmak. lıaykırma./- xwaslini- hakkım istemek.
dabaş Afne bir şeyi arama, bahis, konu, /_xwaz Af şikayetçi, davacı.
mesele./- kuın/. araştırmak. An hûrnê- dadaizm r- ' Fr. dadaizm, dadacılık.
rin, babet dada/.- Lg (dadıde, dade) kapatmak, ka¬
dabehand/m Lg. (dadtbelüne, dabehine) pamak, örtmek, kapmak, yakmak. * deri
yutmak. An daqulandin. dadan Aıv. kapıyı kapamak, veya kapat¬
dabenzand/m Lg (dadıbertzine, dabertzi- mak. * gur û kûli dadan hev Avv. kurtla
ne) çıkışmak, azdırmak. köpek kapıştılar, veya birbirlerine dala¬
dabenzi/n Lg (dadıbenze, daberize) ştılar. * gur dada bizine Avv. kurt keçiye
saldırıya geçmek, hamle yapmak, hücum atılarak kaptı. * huli dada nurişkê û bu
etmek, azmak. fivv. kartal tavuğu kaptığı gibi aldı götür¬
dabestın Lg (dadıbeste, dabeste) bn gıre¬ dü.
dan. dada/n 2 Lg (dadıde, dade) konmak, yere
dabeş Af kısım, parça /_ kınn L taksim inmek. * leglegê dada ser darê fivv. leylek
etmek, kısımlara ayırmak. ağaca kondu, (hakari bölgesi).
dabeşi/n Lg (dadıbeşe, dabeşe) taksim et¬ dadıgeh Nx. mahkeme, /-a aşıtiye Nh
mek, bölmek, pay etmek. An parve kuın. sulh ceza mahkemesl/-a cezayi Afn ceza
dabınarı/ın Lg (dadtbtnere,dabtnêre) dik¬ mahkemesi. /_a ceza ya gnan/bala Avv.
mek (ağaç, bitki vs), bayrak çekmek. * em ağır ceza mahkemesi. /_a dadwenyê A'A.
ala rengin dabınerin büındcıyan Avv. şeriat mahkemesi /_a hhevaninê A'A.
renkli bayrağımızı yükseklere çekelim. sulh ceza mahkemesi, /-a sertazl Nh as¬
dabuısun Lng. (dadıbmsm, dabmstn) saf keri mahkeme. /_a seretayê A'A. hazırlık
saf olmak, dizi haline gelmek. mahkemesi veya sorgu mahkemesi, /-a
dabû/n Lng. (dadtbe, dabe) çökelmek, di¬ şanveri A'A. sivil mahkeme. /_a tolê Afn
be çökmek. An dakinn. ceza mahkemesi. /_a tûjandmêAfn tah-
1J3 dal

İtikat mahkemesi. mek, konmak. * berf datê Avv. kar


daê Af anne An dê. yağryor. * balaf ir dahatın Avv. uçak kon¬
daf Af m tuzak, kıldan yapılan ilmik halin¬ du. * têr datên Avv. kuşlar konuyor. 2.
de kuş tuzağı. An muxur. yatışmak. * ba dahat Avv. rüzgar yatıştı.
dafüand/ın Lgfdadtfdie, dafdine) çorap, dahatû Af gelecek, istikbal. *rojêndaha-
örgü vs. de ilmek sökmek, göz kaçırmak. tû fivv. gelecek günler, ilerisi günler.
daf ili/n Lng. (dadıfde, dafde) çorap, örgü dahalûnasi Af f üturoloji.
vs. de ilmek sökülmek, göz kaçmak, dahatûpensti Affüturizm.
kaçıklık olmak. dahatûxwaz Affüturist
dager l Af idareci, yönetmen, denetim. /_a dahalûxwazi Affüturizm.
çavdari A'A. denetim kurulu. IS Af idare. daheland/ın Lg (dadıheline, daheline)
/_ kuın L denetmek, -bu kelime hawar aşağıya doğru sarkmak, sarkıtmak.
da geçiyorsada bugüne kadar bu ma¬ dahelani/n Lg (dadıheline, daheline) bir
nasıyla henüz kesin şeklim almamıştır-. liman veya istasyonun dışına çıkarmak,
dager Af dönüş noktası, büklüm, dönüş bir alanın dışına çıkarmak. * wi hêzê xwe
yeri. jı d eşlê dahêiande çıya Avv. o. birliklerini
dagerand/m Lg ( dadıgerine, dagerîne) ovadan dağlara çekti.
bir nesneyi yukardan aşağıya veya yokuş¬ dahênan Af /.yaratma, yaratmak.
tan inişe doğru geri çevirmek. * pez da- dahêner rgd yaratan, icat eden, bulan,
gerandın L yokuşa giden davar mucit.
sürüsünü geri çevirmek, veya sürünün dahüand/ın Lng. (daddine, dahdine) bn
yaylaktan geri dönüşü. * av dagerandın dahelandın.
L horizontal akan bir suyu inişe doğru dahışt/ın Lg (daddt&je, dabüıeje) üzerinde
yön değiştirtmek. * genim seri dage¬ durmak, üzerinde düşünmek.
randın Avv. buğday başaklarının baston dahi rgd ^4 dahi, üstün zekalı.
şeklinde eğilmesi. dahol Af findehol
dagerin Af dönme işi veya biçimi, dönüş, daınıcn rgp. A daima, fin dom.
kıvrılma eylemi veya kıvrım. dakelandın /. fin daqulandm.
dageri/n 2Lng. (dadıgere, dagere) geri dön¬ daket/ın Lng. (dadtkeve, dakeve) inmek,
mek, geri kıvrılmak, (geriye doğru çevril¬ eksilmek, zaviyesi (seviyesi) düşmek,
mek). * seri dagenya ber Avv. başı öne yatışmak. * daketın deştê Avv. ovaya in¬
kıvrıldı. * roj dageri bw. gün döndü. * sih mek. * av daketın fivv. suyun çekilmesi,
dagerin Aıv. gölgenin kuşluk vakti duru¬ inmesi. * bıha daketın fivv. f ryatlann düş¬
mundan akşam vakti durumuna dönme¬ mesi. * ez 3 kilo daketım fiıv. ben 3 kilo
si. düştüm.
daguısand/ın Lg (dadıgvısine, dagmsine) dakêşan Af L çekme, çekmek (ağtrlüc bi¬
yakmak, tutuşturmak. rimi olarak).
dagırı/ın Lg (dadıgıre, dagtre) doldur¬ dakêşi/n Lg (dadıkeşe, dakêşe) çekmek,
mak, yüklemek, tutunmak. * tıfıng (terazi,kantar vs. de). * her gvvişıyek küo-
dagutın Aıv. tüfek doldurmak. * bare ki dadıkeşın fivv. her salkımı bir küo çe¬
xtve dagutın Avv. 1. yükünü yüklemek kiyor.
veya yük çuvallarını doldurup yükle¬ daku/ın l Lg (dadıke, dake) süzmek,
meye hazırimak. 2. mecazi anlamda ke¬ damıtmak. * şir dakuın Avv. süt süzmek.
çeyi suya indirmek, yam para dolgusu * toraq dakuın Avv. çökelik süzmek.
yapmak. * zikê xwe dagutın Aıv. kanımı daku/m 2 Lg değiştirmek, trampa etmek
doyurmak, midesini doldurmak. ( bu fülin böyle kullanıldığına pek rastla¬
dagu-ti rgd dolu, yüklü. madım fakat söyleniyor)
dagir Af işgal, esaret. /-bûn/. esir olmak. dako Ghk la ki.
/_ kum L esir almak, işgal etmek. * daktüo Af Gr. daktilo, yazı makinası.
Kurdıstan jı ali 4 dcwietan da hatiye dakutand/ın Lg (dadıkutine, dakutine)
dagir kuın Avv. Kürdistan 4 devlet ta¬ sallamak, sarsmak, silkmek. An rajandın,
rafından işgal edilmiş. daweşandin.
dahaı/ın Lng. (daê, dawere) 1. yere in dal l N. cax vadi. An dehL dol, gelL
dal 104

dal 2A'.S.kartal./JkerxurA'Aleş kartalı, stri. 1. vardiye. * danê êvarê A'A. öğleden


akbaba Art wirxal, huli, daraş. sonra * danê sibê A'A. öğleden önce. *
dalan A'. dehliz, koridor. /-dûrep A'A rgd danê şevê A'A. gece dönemi.
uzun bacakh zayıf kimse, fin darepıçan. dan 2. Af S. bn. dran.
dalaş AfAnkergez. dan 3 Af ekseri aşurelik buğday kaynatıla¬
dalde AfAntalde. rak kurutulur, Kürtçe "ding" denilen
daleqand/ın Lg (daddeqine, daleqine) 1. özel değirmenden geçirilip kabuklan
asmak, çengele asmak, askıya asmak. 2. alınır ve öğütülmeden çorbalı vs.olarak
idam etmek, asmak. * xwe daleqandm kullanılır.
Avvikendini asarak intihar etmek. * ala da/n 4/g.Lari(dıdeAıae-)vermek.aymza-
daleqandm Avv. bayrak asmak. * goşt da¬ manda yardımcı fiildir.). * dan ber çav
ldandın Avv. eti asmak. Avvi gözönüne sermek, gözönüne getir¬
dahqi/n Lng. (daddtqe, daliqe) asılmak, mek. * dan ber hev Avvi mukayese etmek,
asılı olmak. karşılaştırmak. /- bihranin L pekitmek,
dahqiyayi rgd asıh, askıda teki t etmek. /_ der i. ifşa, açıklama, açığa
dahst/m Lg (L daddêse, dalese. 2 dalêse, vurma /_ hev L biriktirmek, birleştir¬
balêse) yalamak. * seg xwe bı xwe dadıle- mek, derli toplu hale getirmek. * pışt dan
se Avv. köpek kendi kendini yalıyor. * hev fivv. sırtsırta vermek, /-destkl Af m
fuaq dalaştın fivv. tabak yalamak. Meca¬ merkezileştirme. * dan nas kuın Avv.
zi anlamda etek yalamak, dalkavukluk et¬ tanıtmak. /_ pey L t takip etmek, peşine
mek. düşmek. 2. kovalamak. * dan rê Avv. yola
dalit Af asrna, üzüm kütüğü, sarmaşık, fin düşmek, yola koyulmak, yola revan ol¬
mêw, lem. mak. * dan pê fin peşine takılmak. * dan
dalye Af S. fide. An sadn. ser riya rast fivv. doğru yolu seçmek. /_
damaland/m Lg (dadunaline, damaline) kuşun/, öldürtmek. * dan şaş kuın Avvi
süpürmek, süpürge ile temizlemek. An şaşırtmak, yanlış yola sevketmek. * xwe
damıştın. dan bazugamyê Avv. kendini ticarete
damahşt/m Lg (dadonale, damale) bn vermek./- merî. kızı evermek, evlendir¬
damıştın. mek.
damalin Af L süpürme, süpürmek. An dana Af vücuttaki yara veya yanık izi.
mıştın. danasi Af mesaj.
daman l Af F. etek. danasin 1. Af tamuna, belirtme, göster¬
daman 2 A'. üzüntü, hüzün. me, tanıştırma 2. tanıştırmak, tanıtmak.
damar Af ant. 1. kan daman. 2. sinir, asap, danberhevi Af karştlaştırma.
kuvvet, fin demar. dançik Af çiğ köfte.
damari Affindêmari. dane A'ne 1. veri. 2. Af tane.
dame A'. dama oyunu. danexwar/m Lg (danaxwe, damaave) bir
damüand/m Lg (dadondine, damdine) söz, laf veya hakaretin altında kalmamak,
yummak. * çav damdandın Avv. göz karşı koymak, karşı koymaktan çekin¬
yummak. memek. * law jı ber bavê xwe hiç danax-
damışt/uı Lg bn damalandın. we fivv. oğul babasından hiç çekinmeden
damızrah A'. müessese. karşı koyuyor.
danuzrand/m Lg (dadanrzrine, damtzri- danezan 1. Af anons, deklerasyon, mesaj,
ne) tesis etmek, kurmak. * sala duyuru, ilam, tebliğ, haber. 2. rgd tanıtıcı.
damızranduıa komela karkeran Avv. danêr Affinnvisar.
işçi derneklerinin kunılduğu yü. danêr l Af hakim, yargıç. /_ kuın L mah¬
danuzrin Af 1. tesis. 2. kurma, tesis etme. keme etmek, hüküm vermek.
damusk A'. 5. 1. at, eşek gibi hayvanların dang 1 Af bir hissenin altıda biri. 1/6 sı.
uzun kuyruk kulan. 2. bazı yerlerde yele dang 2 Af 1. derece, ayar. 2. denge.
(at veya aslan), bn bijL dang 3Ar. kışın dışarda hayvanlara yem ve¬
damxe Af damga. /- kınn Z. damgala¬ rilen yer.
mak. dangi Af fin dang4.
dan 1 1. Af günün üçte biri. 1/3. 2. Af söme dani/n N.Lg (datine,dayne)kaytaak,yer-
105 dar

leştirmek, indirmek, yeniden koymak, sa¬ dapoşi Afne müphem.


kinleştirmek, dikmek (ağaç, direk vs.). * daqûlbûn Lng. (daqûl ddx, daqul be)
dar danln Avv. ağaç dikmek. * ema w! eğrilmek, eğilmek. * hcvalê w! h ser da-
dan! Avv. öfkesi geçti * danln ber çavan qûl bû Avv. arkadaşı üzerinde eğildi. An
Avv. göz önüne sermek, göz önüne koy¬ xarbûn.
mak. * danln ber hev Avv. yanyana koy¬ daquland/m Lg (dadiquline, daqulirx)
mak, * danin cem xwe Avv. yanma yutmak. * pari yê mezm naye daqu-
koymak. * danin erdê Avv. yere koymak, landm Avv. büyük lokma yutulmaz. An
yere indirmek. * danin peş Avv. ortaya hışavtuL
koymak, arzetmek. * danin ser Avv. ekle¬ daqurtandm Lg bn daqulandm.
mek, ilave etmek, üst üste koymak. * xwe daqutand/m Lg (dadtqutine, daqutine) 1.
h xew danin Avv. uyuyor gibi yapmak, ta¬ kazık, çivi vs. yi çakmak. 2. vurmak,
vşan uykusu yapmak. dövmek.
danink Af mevzu, mesele. dar lx sonektir. veren, emreden, eden an¬
damsqe rgd müstesna, fevkalede. lamı verir, hükümdar, fermandar gibi.
danişgeh Af S. 1 üniversite. 2. kürsü, kol¬ dar 2 Af ağaç, odun, inşaat malzemesi. /_
tuk. burin L ağaç kesmek./- danin L ağaç
danıştın Lng. (dadınişi,dabınişi) otarmak, dikmek. /_ çeqandin L ağaç dikmek. *
ikamet etmek. An rûnıştın. dar nine ba lê nedıt fivv. tatlı meyveye taş
dankut Af soyulmuş çorbalık buğday. An atan çok olur anlamında atasözü. * dar
dan3. qu kırm fivv. ağaç kesmek, odun kesmek.
dans Af Fr. dans. fin listık, reqs. /_ helkışandm L ağaç sökmek, fidan
danû A'. kaynatılarak yenen buğday. sökmek. /_ dapiun L ağaç budamak. *
danûstan Af münasebet, alış veriş. dar ter bûn Avv. ağaçlara su yürümesi. *
danûstandm Af L 1. alış veriş, ilişki, mü¬ dar û dewen Avv. ağaçlık, fundalık. * dar
nasebet 2. alıp vermek. * danûstandm û devi Aıv. ağaçlık ve fundalık. * dar û
di navbera dewletan Avv. devletler arası dui fivv. ağaçlık ve çalılık.
ilişkiler. /_ kum L ilişki kurmak, müna¬ dar 3 Af m önek olarak gelir ve meyve
sebette bulunmak. isimlerine göre ağaçlan adlandırır, iza¬
danvis Af m yazdırma fiyeti dişidir, /-basqende Af fin kevot
danvisand/ın Lg (dodmıvine, danmsine) /-beng Af banağacı. fiot Moringa. /_be-
yazdırmak, tescil etmek. nişt A/A frpc^in ağacı, /-beri Af pelit
danyar Af müellif, auteur, yazar. ?f ..eşe ağacı. /_ best Af sedye.
dapaçin Af örtbas./_kuın/.l. örtbas et¬ /indcq A'A. fındık ağacı. Aot Corylus
mek. 2. Grm eksi (-) işareti. avellana. /_cewi A'A akasya. Aot Robi-
dapaland/ın Lg (dadtpahhe, dapalin&j .ıia pseudacacia /-cêvviya sêçeqle AfA.
damlatmak, süzdürmek, bir şeyi süzmeye fiot Gleditschia /-gez Af ügın ağacı. Aot
bırakmak, süzmek, süzgeçten geçirmek, tamarix. /_goz A'A. ceviz ağacı. Aot Ju-
damıtmak, imbiklemek. glans reglaA-güyasAVı kiraz ağacı, fiot
dapalandi rgd süzülmüş, damıtümış. An Prunus cerasus. /-karçık A'A armut
dawerhvandi. ağacı. Aot Pirus communis. /_qesp A'A.
dapali/n Lng. (dadrpale, dapale) süzül¬ palmiye ağacı. /_şüer Af ağaç lalesi. Aot
mek, damlamak Liriodendron tulipivera /_team A'A.
daperi/n Lg (dadıpere, dapere) terslemek. meyve ağacı, /-tızbi Af teşbih ağacı. Aot
dapdandm Lg bn dapalandm. Melia azadirachta. ingilizcede bead
dapir Af mL nine, büyük anne. 2. sütan¬ tree. /_tû A'A. dut ağacı. Aot Morus.
ne. /_xurme A'A. hurma ağacı, /-xurmeyi
dapirk Af m. L ebe, doğum yaptıran beyaban A'A. yabani hurma, /-xurmeyi
kadın. 2. oyunda ebe. mûmi A'A. mum hurması. Aot L Cerox-
dapiı/m Lg (dadtpêje,dapêje) budamak.* ylon andicola 2. Myrica cerifera
dar dapiun Avv. ağaç budamak, * rez da- dar * Af kesilmiş veya kuru ağaçlar ile
pitm Avv. bağ budamak. An kesaxtin, ağaçtan yapılan malzemeler için kul¬
ade2. lanılır, izafiyeti erkektir, /-kari Af ağaç
dar 106

işçiliği. /_kolk Af 1. ağaç maşa 2. funda daryus. fin dara1.


/_kunkere Af 1. matkap 2. bazı yerlerde Darê Af Mardin Nuseybin arasında Med-
ağaçkakan kuşu için de derler, /-kutık lere ait eski bir şehir.
Af küçük sarımsak tokmağı. /_taş Af An darêj * Af, 1. şekil, form. An rave. 2. imla.
xûştire. /_lerm Af sedye. /_tevn An dar- darej 2 Af akış, akma, döküm.
temd. darejandın l Af imla An verês, rênvis.
dar 5 Af m sonuna 'a'dişilik izafiyetini ala¬ darêjand/m 2 Lg (dadırejine, darêjine) 1.
rak canlı ağaç adlan verir veya bu mana¬ dökmek, döküm yapmak. An darejtın. 2.
da yeni nesneler doğurur. /_a kime A'A. derlemek. . imla düzeltmesi yapmak.
mantar ağacı. Aot Quercus suber. /_a darej kuın L (darêj dike, darêj ke) derle¬
sehve Afn servi ağacı. Aot Cupressus mek.
sempervirens. /_a serwizadê A'A. sedir darcjker Af derleyici.
ağacı. Aot Cedrus. * dara zorê Avv. zorla, darejnıvis AfA. 1. derleme, b!r araya getir¬
zorlama, baskıyla. me. 2. kompozisyon. . ortoğraf i, düzgün
dar Af idam sehpası, darağacı. * dar de yazma, imla tamamlaması.
rgd askıda, asılı. * dar de bûn Avv. asılmak, darcjı/m Lng. (dadtrêje, dareje) 1. dökül¬
askıda olmak. * dar de kuın Avvi asmak, mek, fin nıjin. 2. su veya akarsulann bir
idam etmek. * avetın dar Aıvi asmak, yere dökülüşü.
idam etmek, darağacında sallamak. /_ darfultul. Af F. Aot Fructus Piperis lon-
xislin L asmak. * dar ve kum Aıvi as¬ g'-
mak, idam etmek. * dardayi rgd asılı, dargam Nh döven ile boyunduruk
askıda, asılı olan. arasındaki ok ağacı veya demiri.
Dara Af eski iran kralı Daryus. dargeronk Af fin pêçek.
dara 2 rgd mali. /_yi Af maliye. danjand/ın Lg (dadmjinc, danjine) 1.
dara 3 Af tarha (kesici bir alet). dökmek. 2. mobilize etmek, mobilizasy-
dara 4 Af İLA kabıyla birlikte tartılan nes¬ on (askeri terim).
nelerin kap ağırlığı. dank Af kısa çubuk, yalın dal parçası,
dararam Af fin suberi Emriki. ağaççık, ağaç çöp. * dankê cixarc A'A si¬
daralink Af bir sarmaşık cinsi, bot Cus- gara ağızlığı. * dankê dranan A'A. kür¬
cuta. fin pêçek. dan.
daraş Af kartal, fin. huli. darıng Af m madde, hammadde. /_i Af
daraz Af karar, yüküm. /_ dan L hüküm material, maddeye ait.
vermek, yargılamak. danstan Nx m rgd orman, ağaçlık.
darazd Af yargıç. dari Af üç etek de denilen bir Kürt kadın
darbend Af çatı, bina kafesi, inşaat iskele¬ giysisi.
ti. darin rgd ağaçtan, ağaçla ilgili.
darbenişt Af terpentin ağacı, sakız ağacı, dari/n 2Lg (dıdare, btdare) 1. hükmetmek.
yabani fıstık ağacı, fiot Pistacia tcrebinl- 2. idare etmek.
hus. dar i lobiye A'A bn gûşidar.
darbesi Af 1. teskere, sedye. 2. Af. tabut. darkırok Af fin kutkutok.
darbu ' A'A oduncu, odun kesen. darkutık Af 1. evlerde sanmsak, biber vs,
darbu 2 Af kunduz, zoo. Castor fiber. dövmek için özel ağaç. An sirkutık. 2.
darbûqa Af^<l darbuka. ağaçkakan, An kutkutok.
darçin Af F. darçın. fiot Cinnamonum darluq Af loğ çekmede kullanılan ağaç.
zeylanicum. darnnjok Af çubuk üzerinde emilerek ye¬
dardarok Af fîz. sarkaç. nen dondurma.
darcben Af bitim ağacı. An darabenk. daroxa Af aşiretlerde emire bağlı vergi
daredrej A'. ant. orta parmak. An tüıya memuru.
navin. darpışt A' dokuma tezgahlannda telleri
darenan Af ekmek ağacı. Aot Arlocarpus germeyi \ -ya gevşetmeyi sağhyan direk.
incisa. darpûç N. çürük ağaç, büyük kütük.
darepiçan A'. An dalan. darqcsp N. m palmiye. Aot Chamaerops
darewan Af 1. oduncu. 2. eski iran kralı homılıs.
107 daweşl/n

darqewam Af değnek ve baston daûrandın Lg (dadıûrine, daûrine) yut¬


yapımında kullanılan bir demir alet. mak. An daqulandin.
darşixre Af eşeklere yük yüklemek için davek A'. kayış.
semerin iki tarafından parallel olarak daw l Af entarinin ön kısmı, etek, eteklik
atılan 1, S veya iki metre uzunluğunda (kadın elbisesi). * daw û dehng Avv. etek
ağaç. ve don anlatan deyim. An pêş.
dartaş Af fin dartraş. daw 2 1. Af ant kuyruk, koyun kuyruğu, 2.
darterm Af cenaze teskeresi (fiûzen teker¬ rgp. ard, arka
lekli). daw 3 Af S. ağ, tuzak, sinme, gizlennme. *
dartewên Af ağaç dallarına yetişmek için dawi calcaloke Avv. örümcek ağı. An daf.
kullanılan uzun kanca daw 4 Af. bahis için ortaya konulan para,
dartraş A'A. marangoz. IS Af maran¬ kumarda fiat
gozluk. dawa Af 1. A dava, mesele. 2. istek. /_
dartû Af dut ağacı. Aot Morus. kuın/. 1. dava etmek. 2. istemek. * tu kê
dartûn Af makara. dawa diki? Avv. kimi dava ediyorsun?. *
darû Af 1. derman. 2. ağda, kıl döken bir tu dawa çı dik! Avv. neyi dava ediyorsun
ilaç. /_xane A'A. hamamlarda bu iş için veya ne istiyorsun.
ayrılan yer. dawat Af 1. düğün, şölen. 2. düğün alayı. *
darû ber Avv. ağaçlık ve ormanlık bölgeye danala duduyane ar û vınga me
verilen toplu isim. gıştıyane Avv. iki kişi düğün ediyor da bize
darûcan Af 1. çim, karaçayır otu. An Loli- ne oluyor yanı anlamında deyim. /_ bûn
um. 2. pirinç kabuğu. L düğün olmak./- kum L 1. düğün yap¬
darûlaceza Af A bn xeretxane. mak. 2. sevinmek. * dawat çûn fivv. düğün
darvan Af An darewan. alayının gelin almaya gitmesi. * çûn da-
darvekır/ın Lg.(dar ve dike, dar ve ke) ipe wate fivv. düğüne gitmek. * davrat hatm
dizmek, asmak, askıya takmak. An dar . fivv. düğün alayının gelinle dönmesi. * da-
darxıst/m Lg (dardvce, dar xe) asmak, wata rovi Afn hava güneşli iken sert
idam etmek, bir şeyi çengele veya çiviye yağmur yağması. An tavik. * dawat û di-
asmak. * ala rengin dar xishn Aıv. renkli lan Avv. düğündernek. * dawat û sahi Avv.
bayrağımızı asmak. An dar*, düğün ve eğlence. An dawat û dilan.
darxiç Af bir silindir üzerine konup her dawer A'. 1. adalet. An dad. 2. kader. .
iki ucunda birer kişi oturarak yapılan sembol, temsil.
salıncak, dengeli salıncak. dawerand/m lLg (dadwerine,dabıwerine
Daryus .Af Daryus, pers kralı daryus. An an dawerine) ağaçlan salhyarak meyvele¬
dara1, rini düşürüp hasad etmek. An daweş-
das l Af orak. /_ çmin L orak biçmek. * andın.
çûn dasê Avv. orak biçmeye gitmek. /- davverand/ın Lgbn dapalandın.
sûyin/. orak veya tarha bilemek. * dasa daweri/n Lnk. (dadavere,dawere) meyve¬
genimi Avv. orak. An kasox. lerin olgunlaşarak ağaçtan kendiliğinden
das Af tarha* dasa çüo Aıv. odun tarhası, düşmesi, bn weşin.
yaprak kesme tarhası. daweri/n Lng. bn dapalin.
dasan rgp. orak biçme mevsimi. daweriwok Nxm imbik.
dasık Af cılız mahsul. daweriwandi rgd süzülmüş, imbikten ge¬
dasl AfAngûse. çirilmiş, damıtılmış.
dask AfS.Angûse. daweşand/in Lg (dadweştne, daweşine)
daşand/ın Lg (dadışine, daşine) darbe ile silkmek, sarsmak, el veya sopa ile birine
vurmak, silkelemek. * tû daşandın Avv. darbe halinde vurmak. * tû daweşandin
ağaçtan dut silkelemek. An daweşandin. Avv. dut ağacını silkmek. * ço daweşandm
daşt Af dükkancıların sabah açılışında ilk yeki Avv. birine sopa indirmek. * pêşê xwe
yaptıktan satış. daweşandm Avv. etekliğini silkmek. An
daşt2AfAntıştir. daşandm, dawerandin.
daşu Af tuvalet yüznumara daweşi/n Lng. (dadaveşe, daweşe) silkin¬
daûran Af yutma mek. An dawerin.
dawet 108

dawet Af, davet daxuyani A'ne. m dikkat, not. Yazı ara¬


dawên Af ant 1. belden aşağı kısmı. 2. Af larında veya yazışmalarda 'not' ile göste¬
etek, eteklik, /-pak rgd iffetli. /_pis rgd rilecek yerlerde bu kelime kullanılır.
iffetsiz, çapkın. Rumuzu "dx" dir.
dawêne Af S. An dawên, daw1. daxwar/ın Lg (dadvave, dabccwe, daxwe)
dawiyan Af sonuç, sonuçlanma. 1. itaat etmek, bir emre veya duruma razı
dawıyand/ın Lg (l dtdawine, txdawine. 2 olmak, bilhassa sözlü hakarette, hakareti
dam üne, dam bine) bitirmek, tamamla¬ kabul ederek sözün alanda kalma. 2. çe¬
mak, sonuçlandırmak. kinme, tevazu. * vi zemana kes jı keşi
dawi rgd rgp. son, en son, nihayet, en son danaxwe Avv. bu devirde kimse kimseden
olarak. çekinmez/korkmaz. * dıvet mırov h ber
dawi 2N.m son, netice, bitim, uc, akıbet. * dê û bavê xwe dabixwe Avv. insan anne
dawiya vi mırovi hat Avv. bu adamın so¬ babasına karşı koymamalı, tevazuu kabul
nu geldi. * anin dawiyê Avv. sona getir¬ etmelidir.
mek, bitirmek. /_ hatm L sonu gelmek, daxwaz Af istek, arzu. * her daxwazên
neticeye ermek. /_ dan L netice vermek, mırov nayêne cih Avv. insanın her isteği
sonuç almak. *dawixwazi A'A. vasiyetna¬ yerine gelmez. /_ kuın L istemek, arzu
me. etmek. /-name Af müzekere. /-nıvis Af
dawin rgd sonuncu, arkadaki, ardındaki. 1. istida, dilekçe. 2. müzekere.
/_e A'. son, arka, ard. /_i Af grm bn paş- dayende rgd veren, bağışlıyan, verici, ra¬
dank./_k Af bitim, bitiş, netice, son. him.
dawit/ın Lg (dadwêje, dawêje) aslında bu dayê Af anne. An de. * dayê bibine dotê
fiilin şimdiki haliyle emir hali aynı yazılır. bıstine Avv. annesine bak kızmı al an¬
Yalnız şimdiki halinde 'a' harfi lamında atasözü.
uzaulır."daaweje". elemek, kalburlamak, dayêk Af anne. * dayêkti/dayêti 1. Af an¬
kalburla elemek. An sendandın. nelik, analık. 2. rgd maternal. An dê.
dawşêle rgd döküntü, artık. dayık Af fcndayêk.
dawûdiduniku A'A. ibibik kuşu, çavuş dayi A'. 1. bir cins tırtıl. 2. bazı yerlerde
kuşu, hüthüt zoa Upupa epops. An ağaç dallarında hasıl olan bir cins tatlı
diksüeman. için de söylenir, fin gezo.
dawûdi Af kasımpatı. Aot Chrysanthe- dayim rgp. A daima.
mum. dayin Af rgp. süt anne, annelik.
dax l A'. yakma, yanık, yakma ile hayvan¬ da/yin 2 Lg (dıde, bide) vermek. * dü day¬
larda yapılan işaret, dağlama. /-idar rgd in Avv. gönül vermek. * rû dayin fivv. yüz
yaralı, yüreği dağlı. /_ kınn L dağlamak, vermek. * deyn dayin Avv. borç vermek.
yanıkla damga vurmak. Andan.
dax 2 Af gam, keder. * dax û hesret Avv. ke¬ dayindest A'A. mal teslimi, ele teslim.
der ve hasret dayire l 1. Af A daire, yazıhane. 2. Geo.
daxü rgpAiç,dahU./_irgd^.dahili,içten. daire, çember, her noktası merkeze eşit
daxıst/ın Lg(dadtxe,daxe) indirmek, düş¬ olan çember./_bendAfrgp. dairevi, daire
ürmek, kapamak. * dan daxislin Avv. in¬ gibi. /_wi rgd dairevi.
dirtmek. * perde daxisun Avv. perdeleri dayire 2 A'. hizmetçiler.
indirmek. * derpê xwe daxistin Avv. do¬ dayk Af anne, ana.
nunu indirmek. * ava golê daxistin Avv. daykenrar Af iri cins san renkte bir ker¬
suyu bırakarak göldeki su seviyesinin in¬ tenkele, zoa Lacerta trilineata/media.
mesini sağlamak. * daxistin jêr Avv. aşağı An delemar.
indirmek. An daketın. daz Af pense.
daxme Af dama oyunu, /-listın L dama daznux Af maya. An haveyn.
oynamak. de l dç 1. türkçede de, da, dan den ekleri
daxuşand/m Lng. (dadmtsine,dabDcusine) yerini alır. Yazışmalarda ekseri 'da' ola¬
sürünmek (ekseri sürüngenler için). rak yazılır. An da 2. hele, hadi!, haydi! ün¬
daxuyan Af beyanname, manifesto, dik¬ lemleri yerine geçer. * de ka dç hele. * de
kat. ka tu ji were Avv. hele sende gel. * de lêlB.
109 dekar

Avv.kadın için " haydi kız" anlamında ün¬ def etmek.


lem. * de lê lê Ki R türkülerde giriş defıhand/ın Lg (dıdefine, btdefine) kov¬
nağmesini tamamlryan bir ünlem. * de lo! mak, defetmek, savmak. An def4.
R erkek için haydi üten, ha gidi an¬ defin N. LA defin, ölüyü gömmek. /_
lamında ünlem, yine türkülerde giriş kum/, defnetmek.
nağmelerinin tamamına yardımcı olur. * define Af A An gencine.
de lo lo, de lo lo! R Avv. her makama uy¬ defne Af defne, defne ağacı. Aot Laurus
durularak ses tonu ayarını sağlar. * de qe nobilis.
nal Avv. bari hiç olmazsa, hiç olmazsa * de defter A'. defter. An perawL
here Avv. hadi git * de tu ji xwe bilirine defterdar Nx defterdar, sicil memuru.
Avv. hele sende bir az çabala. degel 1. rgd meraklı, ihtiyatlı. 2. Af ihtiyatlı
de 2 rgd fin deh. veya ölçülü olma
dehan Af kıhç çeliği, süslü çelik aletler. değme rgd seyrek, pek. * değme nax-
debance Af tabanca An şeşar. winun Avv. pek okumam yanı seyrek oku¬
detanık Affinbawişk. rum. * h çolan değme taran nabari Avv.
detar A'. 1. proje, hazırlık, hazırlanma. 2. çöllerde pek yağmur yağmaz.
geçim, kazanç. * debara xwe kuın Avv. deh rgd on rakamı. (10). /-an rgd 1. onlar
geçim hazırlığını yapmak. rakamı, onlar hanesi 2. onuncu. * meha
debax A'.^t dabak, sepi. /-kerA7. sepici./- dehan Avv. onuncu ay. * deh deh rgd onar
kuın Avvi dabaklamak. /_xane A'A. da- onar. /_em rgd onuncu. * dehemcar rgd
bakhane. onuncu kez, onlarca defa. /-emin rgd bn.
debdebe A'. görkem, büyük gösteriş. dehem. *jı dehan yek Avv. onda bir. * deh
debe N.S. küçük şinik. An elb, kod. sal! Avv. on yaşında. /_ık rgd onluk. *
debeng rgd ahmak, çakırkeyf, hafif meş¬ dehıka pera Avv. bir onluk para.
rep. dehand/ın Lg (dıdehine, btdehme) L
debenık A'. An detanık. hazmetmek. 2. Af hazım. 3. özümlemek.
debu A'. divit An dewêt, hûring. dehbe 1. Af vahşi hayvan. 2. rgd vahşi
debuand/m Lg. (dıdebvine, bıdebırine) denendi Af süt emmesin diye yavruların
becermek, işin içinden çıkabilmek. ağzına takılan emzik. An poznuk.
debir Af 1. katip, yazıcı. 2. divit /-ıstan dehf lAfAndefL23.4.
Nx. yazı odası, katipler odası yerine kul¬ dehf 2 Af atin kuyruğunun örülmesi.
lanılmıştır. /_xane Af An nıvisgeh. dehıfand/ın Lg (dıdeMine,bıdehıfine) it¬
debiş Af. An debûş, şirêz. mek, itelemek, fin def , tan dan.
debr Af An detar. deh! Af adak. * qurban û dehiyane Avv.
debûqan Af kuş avlamada kullanılan bir adaklar ve kurbanlar.
nevizamk. dehker A'. şaiya.
debûş Af yapışkan maddeler, zamk. dehl Ncax.bn.AaL
deca Af acı. An êş. dehliz Af koridor, dehliz, aralık.
Deccal AfA Deccal. dehn Af günün üçte biri. An dan.
dedektif Af ing. gizli polis, özel polis ha¬ dehol Af m davul. /Şen Nh davulca /_lê
fiyesi. dan Avvi davul çalmak. * dehol û zune
dedektor N.Fr. mayın arama aleti. Avv. davul-zurna An delû.
dedkena Af amca kızı fin dolmam. dehşık N.bn caş.
der l rgp. yan, nezd. * were def mın Avv. dejenere rgd Fr. dejenere, yoz, soysuz.
yanıma gel. fin cem, ba /-bûn L yozlaşmak. /_ kuın L yozla¬
def 2 Af itiş, itme. /-dan Lg (def dıde, def ştırmak.
bide) itmek, itelemek. dek Af hile, tuzak. * dek û dolav Avv. hile,
def 3Af kasnakk çalgı aleti, tef./_jenAfdef hile ve dolap. * dek û dubare Avv. hile ve
çalan. * def 1£ dan Avv. tef çalmak. * def tuzak.
kutan Avv. tef çalmak. deka A'.Gr. 10, on rakamı. /_Jiür A'A. 10 li¬
def 4A'. kovma, redetme./- bûn Avv. kovul¬ tre. /_metu A'A. 10 metre.
mak./- kırın ZJcovmak, redetmek, atlat¬ dekan Af Lat fakülte başkanı, dekan.
mak. * jı serê xwe def kuın Avv. başından dekar Af 1000 m Jik alan ölçü birimi,
dekbûz 110

veya 10 ar. delû Af L oyuncu, artist, nüktedan. 2. da¬


dekbûz Af takla An ulqe. vulcu, davul çalan kimse. An deholjen.
deklûk Af rgd olmamış pelit An berû delûv Af kova.
dekor Af Fr. dekor, kapak bir yerin dizili dem l Af soluk, nefes. * dema xwe gırtın
İÇ eşyası veya dizilişe şekü vermek. /_tor Avv. soluk almak, dinlenmek, bir nefes al¬
N. dekoratör, iç mimar. mak. * demgeşi Af kolay soluk alan, ko¬
del rgd n m'dû' kelimesinden bozulmuş lay nefes alan, geniş nefesli olma.
olabilir. Eril olarak cesur, dişil olarak dem 2 Af 1. zaman, an, vakit, periyod. 2. se¬
şuh, veya güzel demektir, deler (düer) = zon, mevsim, bu belirli bir şeyin olduğu
cesur, delal = güzel, gibi. belirli bir zamanı anlatır, karpuz mevsi¬
delal 1. rgd aziz, dost, sevgili, güzel. 2. Af mi, moda mevsimi * dema zebeşan, de¬
Kültlerde kız ismi. IS Af güzellik, muh¬ ma modeyi. Avv. /-adem rgp. ara sıra,
abbet, sıcaklık, iyilik. * bı delali Avv. iyili¬ zaman zaman. /_a ko Avv. Ghk 1. -zaman
kle, güzellikle. * delal û şirin Avv. güzel ve ki, ..anı ki. 2. şart edatı. * dema ko ez ne¬
tatlı. batım tu were Avv. ben germezsem (gel¬
delaş Af kuzu kuşu, ötleği, uşak kapan. mediğim zaman) sen gelirsin, /-bere rgp.
zoo. Gypaetus barbatus. An dalaş. eskiden, bir zamanlar, /-bori rgd rgp. Nh
delav * Af su mecrası, etrafı sazlık ve otluk 1. geçmiş zaman. 2. zamanı geçmiş, müru¬
olan su arklan. ru zaman, /-buherk An dembori * em
delav 2 Af 1. yalak, su yalağı. 2. Af hayvan dembonya xwe lı wê derbaz km Avv. za¬
yalan. An afu. manımızı orada öldürelim (geçirelim).
delav 1. Af cav. körfez. 2. Af boğaz. 3. su /-dari A'A m devam etme. /-demi rgp.
kıyısı. * delava hurmuz fivv. hürmüz kör¬ rgd anlık, istikrarsız, tutarsız, kararsız,
fezi. bocalayan, sık sık tavır değiştiren. * dem
delax A'. dişi deve. demi bûn Avv. bir telde çalmamak, sık sık
delende Af nikah kıyıldıktan sonra erkek değişmek, kararsız olmak, bocalamak- *
ve kadının yaptığı konuşma. filan kes bıryara wi nine, demdemi ye
delew Af ast. kova burcu. 21 ocak 19 şubat. fiıv. 1. falan kes tutarsızdır, sık sık fikir
delfin Af delphinidae famiryasında yunus değiştiriyor. 2. rgd oportonist. /_dûr rgd
balığı ve ona benzer bir kaç cins. zoo. Del- uzun zaman. * ev demdûreke me hev û
phinus delphis. du neditiye fivv. uzun zamandır görüşme¬
delik Af srva. dik, /-edem rgd tam zamanında, tam
Delıkan Af karakocanda bir köy. vaktinde, anında/_ek rgd bir zaman, bir
dehkand/ın Lg (dıdelıkine, btdelddne) an. * demeke be deng ma Avv. bir an sess-
sıvamak. siz kaldı, /-guêdayi rgd geçici, zamana
delınk Af pantalon paçası, fin pancık. bağlı. * dema me bı guêdayi ya dirokê
dehqin Lng. bn tehqin. ye fivv. zamanımız tarihe bağlıdır. /_hev
delU l N. tanıt, delil, kanıt, tesbit aracı. rgd çağdaş. /_hcvi Af çağdaşlık, fin
delil 2 1. rgd aziz, sevgili, dost (erkiçin). /_o hevdem. /_in rgd çağdaş, zamana ait.
rgd aziz adam, sevgüi adam.'delal'kelime- /-jmêr A'. saat. bn katjmêr. /_ kêşan L
sinin aynısı fakat erildir. 2. A'. Kürtlerde dem almak, dem çekmek. (çay,püav vs).
erkek ismi. /_ki rgp. vakti, vaktinde. /_saz Nx. hoş
delive Af 1. fırsat. 2. durum, imkan, müna¬ sohbet, içten, candan, dostça. /_ û
sebet. dewran Avv. çağ ve zaman. * di nav dem
dellal Af tellal. * delal kete nav bajêr Avv. û dewranan de Avv. uzun yıllar boyu. *
çarşıda tellalla bağırtmak. dem û wade fivv. zaman ve vade.
delk Af A okşama, sıvazlama, sürtünme, /- û dezgeh Af teşkilat, kurum, kurum ve
ava di çem de bı delkan dıçû Avv. nehrin kuruluş.
sulan sürtünerek akıyordu. dem 3 Af Grm zaman, (fullerin çekim hali
delki Af nükteci. An delû. zamanı). * dema bori Afn geçmiş zaman.
delme Af önü açık olan bir cins palto. An * dema mho A'A. şimdiki zaman. * dema
gulavdûn. paşi A'A. gelecek zaman. * dema têhati
delokış Af beş taş oyunu. An pêncberk. A'A. gelecek zaman.
111 dengdan

dem 4 N dem. (çay, süt vsiçin). /_ gırtın L deng Mİ. ses, gürültü, havadis. 2. oy, rey.
demlenmek, dem tutmak, zaman almak. * deng belav e Avv. ortalıkta ses var, söy¬
/_ kuın /demlemek (çay vs). * dema leniyor. /_ burin L ses kesmek, sesini
çayê Avv. 1. çayın demi. 2. çay vakti. kesmek, susturmak, susmak. * deng der
demamık Af peynir süzmeye mahsus tül¬ ketm Avv. ses çıkma, sesi çıkmak. * denge
bent. An parzûn. xwe dernakevi Avv. sesi çıkmaz, sesi
deman Af 1. imtiyaz, müsaade. 2. karek- boğulmuş. * deng der xistin Avv. ses
ter. çıkartmak, gürültü çıkartmak, şaiya yay¬
deman A'. 1. kira, icar, icarcı. 2. götürü, mak. /_ düer rgd gür sesli. * deng e deng
götürü usulü, /-dar Nx. götürü alan, fivv. sesli, sesten sese. /-gaz rgd az konu¬
icarhyan. /_i Af götürü işi. /_ kuın L 1. şur. * denge _ kum Avv. duymak, anla¬
icar etmek, kiralamak. 2. götürü almak. maya çalışmak. * denge wi bıke ka a
demand/ın Lg (dıdemine, bıdemine) dıbeje Avv. onu dinle bakalım ne diyor. /_
demlemek. An dem kuın. gırtın L 1. ses almak, ses kayıt etmek. 2.
demand/ın Lgbn deman kuın. sesi kesmek, sesini kesmek. /_ heye Avv.
demar A'. n ant. damar, sinir, asab. * de- söyleniyor, haber var./_i Af ses, sesli. /_ir
mari Kurdi Avv. Kürt milli duygusu, hissi, (denggiz) rgd meşhur. /_ jar rgd yanık
veya Kürt daman. * demari mêrani fivv. sesli. * deng jê burin Avv. sesini kesmek,
1. erkeklik daman, yiğitlik daman. 2. cins, susturmak. * deng jê hatm Avv. ses
kök. * deniarê avê Aıv. su daman. * de- çıkmak, haber gelmek. * deng jê ketm L
marê maden Avv. maden daman. An te- 1. sesin kısılması, sesin düşmesi. 2. kendis¬
mar. inden ses çıkması. /_ ketm Avvi sesin
demegoji Af Gr. bir toplumun duygularını kısılması./- kuın Avv. 1. çağırmak, konuş¬
okşryarak sözünü dinletme yolu, deme¬ mak, seslenmek, sesini çıkarmak,
goji- bağırmak. 2. küsken barışmak. * deng lê
demet Af demet, deste. ketm fivv. An deng pê ketm. * deng lê
demin l.Af alışkanlık. An hutê bûn. 2. rgd kınn Avv. çağırmak, seslenmek. * mın
geçici, zamanlı, vadeli, muvakat An wex- çend caran deng lê ku, lê wi nebıhist
ti. fivv. bir kaç kere onu çağırdım, fakat o
demkevçık A'A. 1. kaşıkçı balığı, zoo. Pla- duymadı. * deng h hevhatm Aıv. A'. ses
tatea leucorodia. fin devkevçık. 2. uyumu. * deng meng Aıv. ses seda. * deng
kaşıkçın, zoa Spatula clypeata meng tüne Avv. ses seda yok./_nas rgd 1.
demokrasi N.GrdemokrasL sesi tanınan. 2. sesi ile tanınan 3. ismi ile
demokrat rgd Gr. demokrat. meşhur. * deng nas kum fivv. sesini
demsal Af mevsim. * salê de çar demsal tanımak. * deng ne kırm fivv. 1. sesini
hene Avv. yılda dört mevsim vardır. çıkarmamak. 2. birine küs olmak. * deng
dem û rû Avv. An dev û rû. pê ketin Aıv. ses çıkmak, birinden veya
den Af küp, büyük su küpü. bir yerden ses gelmek. 2. birinden haber
dena (de na) aç. Ghk bari, hiç olmazsa, gelmek, /-şirin rgd tatlı sesli, sevimli ses¬
başka türlü. li. /-xoş rgd tatk sesli, güzel sesli. * deng
dendik Af 1. çekirdek. 2. fizikte atom. * û gazi Avv. ses ve haber.
dendıka erd AfA. ast. yer çekirdeği. /_ ge¬ deng û seda fivv. ses ve seda. * deng û
nindin L çekirdek öğütmek. /_reş Af 1. stran fivv. türkü ve şarkı. /_xwcş rgd sesi
karpuz. 2. siyah çekirdekli olan şeyler. * güzel olan, güzel sesli. /_xwcşi Af sulh, iyi
dendıkc enıye A'A. ant. alnın orta yeri. * haber, sükunet. /_zuav rgd ince sesli, tiz.
dendik hur kuın Avv. çekirdek kırmak. sesli.
/S rgp. çekirdeksel. dengani Af telefuz,
dendik! hecilegleg A'A. fin derzilok. dengbêj A'A ses sanatkan, türkücü. /_bêj!
dendûreşk Af findri. Af ses sanatkarlığı.
deng Af. yük hayvanlarının sağ ve soluna dengdan l Lng. (deng dıde, deng bide) ses
vurulan yükün her biri. An bendeke. * vermek, seslenmek, adıyla sanıyla meş¬
dengê xwe dagutın Avv. dengini vurmak, hur olmak.
çok mal kazanmak. dengdan 2N.L oylama, oylamak.
dengdar 112

dengdar 1lArxsesveren, ses çıkan. 2.rgd den vurmak, turnayı gözünden vurmak,
meşhur.sohretli. argoda damarına basmak. * deq h deqê
dengdar Nx Grm. sessiz harf. * dengda- xistin Avv. sözü söze vurmak. /_ miri rgd
rên cêwi bw.Nh ç, k, p, r, t,x, gibi çift ses aciz, uyuşuk. /_ şkandın L birini rezil
çıkaran harfler. edecek durum yaratmak, birini aşağıla¬
dengder Nh m, grm sesli harfler. *deng- mak. * fdan kes! deqê mm şkand Avv. fa¬
dêrên dreJAfn uzun sesliler. * dengderên lan kes beni gülünç duruma düşürdü.
kurt A'A. kısa sesliler. * dengdêrên du- deq 3 Af ant aşık kemiği.
çeng A'A. An pevdeng. deq * N. vücuda yapılan döğme. * deq bı
dengin rgd t sesli, ses veren. 2. meşhur. deq Avv. aynısının tıpkısı, bn. pışk. * deq
dengnuxeni 1. rgd susturucu. 2. Af eksoz dan A'./. vücutta döğme yapmak. * deqe
susturucusu, silah susturucusu. rû Avv. birinin yüzüne karşı açık söylenen,
dengvedan A'A. 1 yankı, sesin dönmesi, yüzüne vurulan.* deqê enlyê Avv. alındaki
havadis. 2. L havadis yaratmak, sesin döğme. /_ kum Avvi döğme yapmak. * u
dağılması, ses yayılmak, her tarafta duy¬ deqê eniyê xistm Avv. alnın çarından vur¬
ulmak. * şoreşa Barzani dengvedana mak. * deq û deq rgd tıpkı, aynısı. An
xwe da dınyaye Avv. Barzani hareketinin pışk,deqbıdeq.
sesi bütün dünyaya yayüdı. * dengveda¬ deq $N. puan.
na mın h bedena Dıyarbekre znırl Avv. deq * A'. madde, bölüm, kısım. * di vê deq£
sesimin yankısı Diyarbakır surlarından de deq hatiye mvism Avv. bu bölümde
geri döndü. deq yazılmıştır.
dengûbas A'A. havadis, olan biten, ajans, deqand/m Lg (dıdeqjne,bıdeqine) vücuda
haber bülteni * deng û basen Kurdısta- döğme yapmak, beneklemek.
nê çı ne? Avv. KünUstandan haber var deqaq l Af. davulcu, iyi davul çalan.
mı?. * deng û basen dınyaye Avv. dünya deqaq 2Af ütü.
haberlleri, dünyada olup bitenler. deqel l N. sert toprak.
dengweş A'A mikrofon, ahize. deqel 2AfAnçug.
dengzar Nx. gürültü. deqelûz Af takla An dekbûz.
demk A'. fin dendik. deqdqan A'. siyah üzerine beyaz puanh
deniş Af tecrübe. /- kuın L tecrübe et¬ bir kadın kumaşı.
mek. deqiqe N.A dakika. An hûrdem.
demşand/ın Lg (dıdenısine,bıdemşine) te¬ deqlûk Af kozalak. An deq2.
crübe etmek. deqne A'. bir hayır için verilen konser, ba¬
Denimark A'. Danimarka/-! rgd Dani¬ lo, gece vs. /_ danin Avvi böyle bir işi or¬
markalı, Danimarkaca, Danimarkayla ganize etmek, hazırlamak.
igüj- deqor l Af. An dekor.
dep Af evlek, arazi dilimi. An gûri. deqor 2 A'. iyi cins koyun.
dep 2 A'. tahta, tahta döşeme, kalas. * depa Deqori Af Suriye Amuda ilçesinde bir
singA'n ant göğüs keîniği. *depikêqoçê Kürt aşireti.
A'A. dokumacüıkta kumaşın kalıplandığı der 1 Af yer, toprak, zemin. * hiç tu dereke
tahta * depreş A'A. sınıftaki kara tahta. Avv. hiç biryerde. * h dereke Avv. bir yerde,
dep 3 (depe) Af Elazığ Bingöl arasında bir her hangi bir yerde. * lı her dere Avv. her
kaza, Karakocan. yerde. * lı vê dere Avv. burada, bu yerde. *
depo N.Fr. depo. xwe avetın dereke Avv. bir yerlere
depozit Af it depozit fin sparde. sığınmak, kendini bir yerlere atmak.
deq * A'. ellerdeki nasır, şişkinlik. der rgp. ora, bura-bir yanda birincinin
deq A'. kozalak, meşe veya çam kozalağı. aynısıdır, fakat zarf yerini alır. * ev der
*deqlê dan/an deq kutan Avv. bir cins iri rgp burası ( bu yer), /-ek rgp. belirsiz bû¬
meşe kozalağını bir kaç yerinden delip yer, bir mahal, /-eke Af dış, dış ülke. *we-
üfliyerek müzik yapmak. Tunceli-Bingöl latên dereke Avv. dış ülkeler./_ekergp. bû¬
havalisinde kullanılır /_ Usun L bu ko¬ yer, bir yerde.* dereke dm fivv. rgp. başka
zalaklarla aşık oyununa benzer bir oyun bir yer. * h dereke Avv. bir yerlerde, bu¬
oynamak. *hdeqexıstm Avv. tam gözün yanda, bir tarafta * ev dera ha Avv. öylesi
113 dercûn

bir yer. * h vê derê rûdmım Avv. burada darbe. *bı derbekê Avv. bir vuruşta * der-
( bu yerde) oturuyorum. * va dera Ho- bek avêtm Avv. bir darbe atmak veya bir
lend e Avv. burası (bu yer) Hollandadır. * darbe ateş etmek. * derb û agu Avv. darbe
der nema 1£ genyam Avv. gezmediğim ve kurşun darbesi /_xwari rgd darbe ye¬
yer kalmadı. * h ku dere Avv. nerde. * h miş-,
dereke dm Avv. başka yerden, başka ta¬ derb Af takat, enerji. * jı derbê xvve ketm
raftan. Avv. kuvvetten kesilmek, fakattan düş¬
der 3 Af kapı. * dere yeki de kar kuın Avv. mek.
birinin kapısında çalışmak. An deri. dertare rgp. hakkında. *derbareyl vê fer-
der x Grm. sonektir. brader, agehder, hengê de Avv. bu sözlük hakkında.
derbeder, gibi. derbaz A'ne geçme, aşma /_ bûn/. geç¬
der s rgp dış, dışan.* ez lider bûm fivv. ben mek, aşmak, * derbazi hundur bûn Avv.
dışardaydım. * çûm der Avv. dışan gittim, içeriye geçmek. * avê re derbaz bûn Aıv.
* hatun der fivv. dışarı geldim. * der û ci¬ sudan geçmek. * saet derbaz bû Avv. saat
nar Avv. konu komşu. * der û dest Avv. ya¬ geçti, gecikti. * qoç jı guh derbaz bû Avv.
ban ve yaylalar. * der û devi Avv. boynuz kulağı geçti * ser re derbaz bûn
yaban-yazı. Avv. üzerinden geçmek. * jê derbaz bûn
der x Grm önektir, kelimelere 'çıkar¬ Aw. yarışta vs. de öne geçmek./- kuın Lg
mak, açığa çıkarmak, meydana çıkar¬ geçmek, aşırmak, geçirtmek, aşırtmak. *
mak' anlamlan verir. der awa Af m hal, me sınıf derbaz ku Avv. sınıfımızı geçtik.
şart, durum. * derbınn Af/, tabir, açıkla¬ * roja xwe bı valahi derbaz kuın Avv.
mak./- dan/. açığa vurmak. An dan der. günlerini boşuna geçirdiler. * derbaz
* der hatm Avv. fışkırmak, filizlenmek. /_ kuın wi ali Avv. öte geceye geçirmek. * jı
perinZ. dışan kaçmak, kurtulmak./- po- sinor derbaz kuın Avv. huduttan geçirt¬
qin/. çıkıntı yapmak, dışa çıkıntı meyda¬ mek.
na getirmek. derbeder rgd dağınık, üstü başı bozuk. /_1
derabdan A'. yorgan ve döşeklerin orta¬ Af fakirlik, dağınıklık, perişanlık. * derbe¬
larına atılan dikiş. /- kuın L dikişlemek, der kuın Avv. 1. dağıtmak, perişan etmek.
dikiş atmak. An mı tel 2. mecbur edip veya küstürüp yadellere
derabe Af kepenk, parmaklık. düşürmek.
deramet A'. gelir, kar. derbeke Af darbuka An darbûqa
derand/ın Lg (dıderine,bıderine)l.serpiş- derben Af çuval vsııin ağzım dikme veya
tirmek, dağıtmak. 2. ihracat. An de¬ bağlama ipi.
rendin . derbend lN.cax iki dağ arasındaki dar ge¬
deranl/n Lg. (denme, derine) çekip çıkar¬ çit veya boğaz, arazide pasaj.
mak, talimin ve keşfetmek, açığa çıkar¬ derbend 2 Af 1. şuur veya sahillerde bulu¬
mak. * hesêb jı hev der anin Avv. hesabı nan küçük kale. 2. liman. An bender.
birbirinden ayırmak. *jı hev deranin Avv. derbest rgd 1. kapalı, mahfuz. 2. tamamen,
birbirinden ayırmak. * nanê xwe dera¬ tekmil.
nin Avv. bir yerden veya şeyden ekmeğini derbık Af patlatma fişeği, tıavayi fişek.
çıkarmak. derbû/n l Lng. (der dibe, der be) sivilce
derav Af 1. cac sahil, su kenan. An perav. veya çıbamn patlayarak cerahatin
2. Af su mecrası. 3. Af sulama için tarlaya çıkması, doğmak, görünmek. * kul der
verilecek suyu muhtelif arklara bölerek bû Avv. yara açıldı.
su vermek, su tevzi kanallari. (Aafcan fiöV- derbû/n 2 Lng. (der düx,der be) görünmek,
ges/j. An çavkani kendini göstermek. * sterka süb£ der bû
derabzûn AfAnşemûg. Avv. sabah yıldızı doğdu. * çend siwar h
derawa (derawa)N. hal, şart, durum. me der bûn Avv. bir kaç süvari (saldın
deravok A'. An derabzûn. niyetiyle) bize göründü.
derazink Af fin derabzûn, şêmûg. dercaw Af havlu, büyük mendil.
derb l Af,»ı darbe. *derb_dan Avvi darbe derçık AfAnşemûg.
vurmak, ticarette vurgun vurmak. * der- derçûn Lng. (der dtçe, der btçe) görünmek,
bek rgd 1. hemen, acilen. 2. bir vuruş, tek belli etmek, çıkmak. * jê der çûn Avv. için-
derd 114

den çıkmak. * xwin jı destê mm der çû bayram.


Avv. elimden kan geldi, veya elimden kan dereng rgd rgp geç, geç vakit /_ bûn L
çıktı. geç olmak, gecikmek./- çûn/. 1. geç git¬
derd Afn acı, hüzün, dert /-bûn /.dert mek. 2. yavaş gitmek. * dereng dereng
olmak, bela olmak. * derd çûn Avv. acıyla Avv.geç geç, ağır ağır. /- hatm L geç gel¬
ölmek, ızdırapla gitmek. * derde seri Avv. mek. /_hü rgd hazmı güç, hazmı zor. IS
baş ağrısı, baş belası. * bûye derdê serê Af. gecikme, geç. /- man L geç kalmak,
mm başıma bela olmuş. * derdê xwe zikê gecikmek, /-mayi rgd geç kalan, arda
xwe de temart Avv. derdini içinde gizledi. kalan. /_ür rgd çok geç. /-tırin rgd en
/- gırtın L derd almak. * derd gotm fivv. geç, pek geç. * derengıya rojê Avv. günün
derdini söylemek. * derdi derve A'A. dış geç saati. * roj h me bû dereng e Avv. güne
hastalık. * derdi bê derman fivv. çaresi geciktik, ele uymaktan geç kaldık. * de-
bulunmıyan hastalık, çaresiz problem, rengıya salê Avv. yılın son aylan. /_ xistin
dermansız dert, ilaçsız hastalık. * derdi L geciktirmek. * dererrasli rgd gecikti¬
derûni A'A. iç hastalık. * derdi dü Avv. gö¬ rilen.
nül hastalığı. * derdi dûri Avv. gurbet ha- derew A'ne yalan. /_bêj Af yalancı, yalan
stahğı./_keşrgd dert çeken, dertli, /-keşi söyliyen. /-çin rgd yalancı. /_in rgd ya¬
A'. dert çekmek, kahır çekmek. /_ lancı, /-ini Af yalancılık. /Şen Af yalan
kısandın L kahır çekmek, dert çekmek, yayan, /-kar rgd yalanı huy etmiş, /-kari
ızdırap çekmek, /-mend rgd dertli, hü¬ Af yalancılık huyu. /_ker N. rgd yalancı,
zünlü, /-mendi Af dertlilik. /_nak rgd yalan söyliyen. /_ kuın L yalan söyle¬
dertü, kederli. * derdolB. 1. derde çağn. mek. * derew û bêbexti Avv. yalan ve kal¬
2. başa mesele olmuş şey veya kimseye leşlik. /_zin rgd sa!- 'ekar, aldatıcı. An vır,
hitap. * derd û bela Avv. dert ve bela. * duo.
derd û dax Avv. dert ve keder, dert ve acı. derêxislin Lg bn dcrxistin.
* derd û derman Avv. dert ve derman. * dergah Af An dergeh.
derd û êş Avv. dert ve acı, acı ve sızı. * derd dergane Af giriş resmi, giriş vergisi.
û keder Avv. hüzün, telaşe, kahır. * derd û dergeh l N. m giriş kapısı, büyük kapı.
kedera dü êdi naye kısandın Avv. gönlü¬ /_van Nx. kapıcı, bekçi. /_vani Af
mün hüzün ve ahi çekilmiyor artık. * kapıcılık. * dergehvani kuın Avv. 1.
derd û kul Avv. 1. dert ve yara. 2. acı me¬ kapıcılık etmek. 2. mesken yurt An deri.
seleler, kahır. * derd û kulên tenêtiyê dergeh 2 Af pansiyon.
nayê kısandın Avv. yalnızlığın kalın çekil¬ dergil Af çalı çırpıdan bağ bahçe kapısı.
miyor. * derd û qolik Avv. karışık mesele¬ AnderqiL
ler, bir kimsenin çok problemi olması. /_ dergis AfAndesgutL
veşartın Avv. derdini saklamak./- xwann dergûş Af m beşik. /_ki rgd eşit, beraber.
L kahır çekmek, derdini yemek. * dergûşki ketm Avv. eşit düşmek, bera¬
derdank Af kap-kacak, kap. * derdanka bere kalmak, güreşte ikisi birden yan
nıize Avv. oturak, lazımlık. düşmek. * dergûş guê dan Avv. beşik
derdekopan N.Bj. tetanos. bağlamak./- rajandın/. beşik sallamak.
derdekurtan Af Bj. bn derdekopan. derhênan Af. fin deranin.
derdese Af Bj. kuduz, fin har. derıçk Af eşik, kapı önünde bir kaç ba¬
derdest rgd elde, el altında hazır, yakala¬ samaklı merdiven.
ma, tutma. * derdest kuın bum Avv. to¬ derince Af An pêpelûk.
parlayıp götürdüler, yakalamak, ele denz Af An derz.
geçirmek. denzand/m Lg (dıdenzine, bıdendne)
derebeg A'A. Osmanlıcadan gelme bir ke¬ yarmak, çatlatmak, yank açmak.
lime, toprak ağası, aşiret reisi. demi/n Lng. (dıdertze, hderae) çatlamak,
derebin A'. terebentin. yarılmak.
derece Af derece, kademe. deri Af n 1. kapı. 2. giriş, giriş yeri, güm¬
derefş Af/nl.sancak.2.sembol,flamaAn rük, antre. * avetın ber deri Avv. kapı
duef ş, duewş. dışan etmek, kapı önüne bırakmak. * de¬
derendêz Af şubatın 14.CÜ gününe ait bir ri deri gerin Avv. kapı kapı dolaşmak. *
115 derqil

deri di deri de Avv. kapı komşu, kapı derkınn Lg (1 dike der, bıke der. 2
kapıya. * deri gire dan Avvi kapı bağla¬ derdıke, derke)yetmek, idare etmek. * du
mak, kapı takmak./- gırtın/. kapıyı ka¬ nan jı me re dike der Avv. iki ekmek bize
pamak, kitlemek. /_ kutan L kapıyı yeter, iki ekmekle idare ederiz. * bda du
çalmak. * deri lê dan Avv. kapıyı çalmak. nan jı we re bıke der Avv. size iki ekmek
* deri 1£ xistin Avvi kapı çalmak, kapıyı yetsin, iki ekmekle idare edin. An kuın
vurmak. * deri h ber deri Avv. kapı komşu, der, bes bûn.
kapı kapıya karşı. * derin Af çıkış, çıkış derkıri rgd çıkartılmış, kovulmuş.
kapısı yeri (adt). * deri pencere Avv. kapı derhng Affinpancık.
pencere. * deri pencere vekıri Avv. kapı dermal l N. güveyin kız tarafına düğün
baca açık. /_ sıkandın L kapıyı kırmak, için gönderdiği yiyecek-içecek. /_1 A'. 1
kapıyı çekmek, kapı kapamak./- vebûn düğün «i için ayrılmış erzak. 2. çılan.
L kapı açılmak, kapının açümasi. Mecazi dermal Af düğünde kız tarafında
anlamda bir yol veya imkan görünmek. * hazırhklan yürütmek ve yemekleri pişir¬
Xwedê kerim e, me reji derik vedıbe Aıv. mek için güvey tarafından tayın edilen
Allah kerimdir, bize de bir kapı açılır ya¬ adam.
ni bir yol görünür. /_ vekuın/. kapı aç¬ dermal 3Af besi hayvanı./- kuın/. besiye
mak. Mecazi anlamda bir yerden yardım almak.
veya imdat gelmek. * kes deri h me ve- derman Af. ilaç, derman, /-f ıroş A'A. ec¬
nake Avv. kimse kapımızı açmıyor, yani zacı, ilaç satan. * dermanc gemi A'A. An
kimse bize el uzatmıyor. * Xwedê jı me re germok. /-geh Af eczahane. * dcrmanê
deriki vedıke Avv. Allah bize bir kapı xwastinê dan e Avv. istemenin ilacı ver¬
açar, yam bir yol gösterir. * deri vekıri mektir anlamında atasözü, /-kari Af
fivv. rgd kapı açık. Mecazi anlamda, cö¬ pansuman, tedavi./_ker Nx. pansumancı,
mert. * derê me herkesi re vekıri ye fivv. ilaç vuran, ilaç veren. /_ kum Lh ilaç
kapımız herkese açık. /-zan Af fin şê- vurmak, tedavi etmek, ilaçlamak. /_xane
mûg. Nh 1. eczahane. 2. revir, klinik, dispanser.
derinami A'A. ihraç, ret. * derinami dernexûn rgd An bernexûn.
kırın LA. reddetmek. derozan Af hasattan sonra kalan başa¬
derk N.A anlama, sezme, idrak./- kum klan toplamak. An qurf.
L anlamak, sezmek, idrak etmek. An sen. deroze Af fin pars.
derkand/ın Lg (L dıderkine, bıderkine. 2 derpê (derpe) N. don, külot. /_ avetın L
derdüdne, derkine) anlamak, sezmek, don eskitmek. Mecazide ahlaksızlık. *
idrak etmek. An seh kuın. derpê dasê Avv. orak biçmek için dizleri
derkenar N.P. ilişikteki, not, ek yazı. muşambah özel don. * derpe de kuın Avv.
derketm Lng. Lari. (derdıkeve, derkeve) donuna etmek. * derpê jı xwe kum Avv.
çıkmak (dışarı çıkmak veya içinden donunu çıkarmak. Mecazi anlamda ar
çıkmak), zuhur etmek, meydana gelmek. daman çatlamış kadın. * derpe kısandın
* derkeun der ve fivv. dışan çıkmak. * fiıv. donu yukan çekmek, don giymek. *
paşê gotına mın derket fivv. sonunda de¬ derpe lı xwe kuın Avv. don giymek. * der¬
diğim çıktı. * derkeun çıyan fivv. dağlara pe si kum fivv. orak biçmek için özel uzun
çıkmak. * jı erdê derkeun Avv. yerden zu¬ don veya pantolonların diz kısunlaruu
hur etmek. * jı bm derketm Aıv. altından deri ile dikmek.
çıkmak, hakkından gelmek, üstesinden derpêş Af. takdim, arz, sunma. /- kum L
gelmek. * em jı bm vê ferhengê 1. sunmak, öne sürmek, gözönüne getir¬
derdıkevm Avv. biz bu sözlüğün yapımı mek, takdim veya arz etmek. 2. irşad et¬
için altından çıkarız. mek 3. öne sürmek.
derketi rgd çıkmış, ihraç edilmiş. derpi Af An derpe.
derkınn Lg ( düce der, der ke) çıkarmak, derqel 1. Af. parça, parsel. 2. rgd mini.
çıkartmak, kovmak, ihraç etmek. * em derqilik Af finderqU.
ûsojı komelê dikin der Avv. Yusufu der¬ derqii l Af çalı çırpıdan yapılan bağ bahçe
nekten kovuyoruz, dernekten ihraç kapısı. An dergiL
ediyoruz. derqil 2 Af yük iplerini sıkmak için kul-
ders 116

landan değnek, ağaç veya şiş. An fatûl, derx Af kökten çıkan ağaç sürgünleri, piç.
pijık. finbijok.
ders Af m. A ders. /-dan /.ders vermek. denosun Lg (der xe) açığa çıkarmak,
/-dar Nx. ders veren, öğretmen. /_ dayin çıkartmak. * der xistin meydanê Avv.
Af ders verme. /_ ditin 2- ders görmek./- meydana çıkarmak veya meydana
gırtın/. 1. ders almak. 2. bir şeyden ibret çıkartmak. * av jc der xistin Avv. suyunu
almak./- kuın/. ders yapmak. *jı derse çıkarmak. * deraslın fereni yê Avv. fe¬
der ketin Avv. dersten çıkmak. * ketm rahlığa çıkartmak. * tam jê der xistin Avv.
derse Avv. derse girmek. /_xane Af ders¬ tadım çıkarmak.
hane, sınıf. /_ xwandin L dersini oku¬ derxistm 2 Lg (derxe) çıkarmak, kovmak,
mak. * çend derse mm mane fivv. bir kaç ihraç etmek. * Ûso jı komelê der xistin
dersim var. Avv. Yusufu dernekten çıkardılar, der¬
dersim A'A. 1. gümüşkapı. 2. Zazaca ko¬ nekten ihraç ettiler.
nuşan kuzey Kürdistanda bir bölge. An derxûn Af 1. ekmek pişirme masası. 2.
Dersim. kısa bacaklı masa. 3. kapak. An dewang.
dersok Af çit, yazma. derxûnki 1. rgd eşit, berabere. An der-
derşo Af bulaşık yıkama bezi. gûşki. 2. kendiliğinden, re'sen.
derûber rgp. yer-yurt, şura bura, her taraf. derxwin Affinderxûn.
derûdor rgp. her taraf, etraf. *h der ûdo- derya Af m deniz, derya, okyanus. /_ Ba-
ra xwe nülerin Avv. etrafını kolaçan et¬ kuri Tezi A'A. Kuzey Buz Denizi. /_
mek. BaltiqêAfA. Balak Denizi./- EgêAfA. Ege
derûn Af P. 1. ruh, can. 2. iç. /_i rgd içten, Benizi./- Hetımi BakuriAfn Kuzey Ku¬
içle ilgili. An gınan. tup Denizi./- Hetımi Başûri Afn Güney
der ve rgd rgp. dışan, dışarda, dış,hariç. * Kutup Denizi. /_ Hazar A'A. Hazar Deni¬
der ve bum Avv. dışarıya taşımak, veya zi. /_ Hinde A'A. Hint Denizi. /_ Manşê
dışarıya götürmek. * der ve hatm fiivi A'A. Manş Denizi./- Mermere Afn Mar¬
dıştan veya dışardan içeriye gelmek. * mara Denizi. /_nas A'A. deniz bilgini, de¬
der ve man Avv. dışta veya dışarda kal¬ niz mütahassızı. /-nasi Af deniz ilmi,
mak. * der ve şandm Aıv. 1. dışa veya deniz bilimi./- ReşAfA. Karadeniz./- Spi
dışarıya göndermek. 2. dıştan veya dışar¬ Mawenci A'A Akdeniz. /_ Sor Nh Kızıl
dan göndermek. * der ve şandın! Af ih¬ Deniz./_van Nx. deniz personeli, denizci,
racat etme. bahriye, gemici. /_vani A'. denizcilik, ge¬
derve dan Lg (der ve dıde, der ve de) 1. iti¬ micilik. /_yi rgd denizden, denize ait, de¬
raf etmek. 2. eşelemek, eşmek, kazımak. nizle ilgili. /_ Zer A'A. San Deniz.
derve kum Lg (derve dike, derve ke) deş¬ derz L Af yank, çatlak. /-bûn/. çatlamak,
mek, kapalı bir şeyi veya tahkim bir yeri çatlak olmak. /_ kum L çatlatmak, yank
rızası hilafına kendi istifadesi için açmak, açmak. * derz lê ketm Avvi çatlak girmek,
delmek veya gedik açmak, soymak. * ce¬ yarılmak. Ekseri çok ince yank an¬
vval derve kuın Aıv. çuvala bıçak vs. ata¬ lamında kullanılır. * derz lı dhvari kel
rak açıp bir şeyler aşırmak. * mal derve Avv. duvar çatladı veya yarıldı. * masê
kum, benqe derve kuın, mezel derve mın derz lê ketıye Avv. masam çatlamış.
kınn Avv. ev soymak, (açmak) banka soy¬ derz 2Af sıra halinde bir dikiş çeşidi.
mak, (açmak). Mezar soymak (açmak). * derzi Af iğne. * derzi bı xwe re ke; şûjıne
gur bızına me bu, heta geniştim zık xelkê re Aıv. iğneyi kendine çuvaldızı baş¬
der ve kırıbû Avv. kurt keçimizi götürdü, kasına sok. * derzi baveü h erdê nakeve
ben yetişene kadar karnım yatmıştı. * Avv. iğne atsan yere düşmez, /-dank Nx.
cêvv derve kınn Avv. yankesicilikle cep aç¬ iğnelik, iğne kutusu, şırınga çanağı.
mak, cep soymak. /_sıncaq A'A. çatal iğne. * derzıya
derveyi Af rgd yabancı, ecnebi. An bıyani. dırûlıne Af dikiş iğnesi.
denvaze Af 1. araba. 2. büyük kapı. derzi 2 A'. doktor iğnesi, şırınga. /_ bûn L
derwêş Af derviş. /_anc rgp. rgd derviş gi¬ iğne olmak, aşılanmak, aşı olmak. /_
bi, dervişliğe ait /_i Af dervişlik. /_xane kum L iğne yapmak, aşı yapmak. * derzi
A'A tekke. lê dan Aıv. iğne vurmak, aşı yapmak. *
117 dest

derzrya lê xisunê Avv. şırınga iğnesi. An mek. * dest dan ber Avv. korumak, birine
perpûn. koruyucu melek görevini yapmak. * dest
derzi 3 Af ant ıstncı böceklerin iğnesi. 2. dan hev. 1. yardımlaşmak. 2. tokalaşmak.
sürüngenlerin dili. * derzrya mêşan Af * dest dan ser Avv. el koymak, müsadere
an iğnesi. * derzıya maran A'. yılan iğne¬ etmek. * dest dan ser putûkxana mın
si (dili). * derzıya duhpûşkê Af akrep Avv. kütüphaneme el koydular. * dest dan
iğnesi. ser wicdanê xwe Avv. elini vicdanına koy¬
derzüo A'. toplu iğne. mak. * dest danin ser Avv. el koymak,
derzilok Af İ sardunya çiçeği. Aot Gera- müsadere etmek. * destê dawin Aıv. so¬
nlum. 2. turna gagası, bot Erodium. nuncu el, son müşteri. * deste dıduyan
derzişn/an A'A: çoban tarağı. Aot Dipsa- Avv. ikinci el, eski. * deste nıkari gez bıki,
cus. tu maç! ki Avv. bükemediğin bileği öpe¬
desgırti * Af, m. rgd nişanlı (kadın). * ceksin anlamında atasözü. * deste peşin
desgırtıya mm gund! ye Avv. nişanlım Avv. ilk elden, ilk sahibi. * deste te kesk û
(kadın) köylüdür. sor bm Avv. elin dert görmesin. * deste te¬
desgırti 2 N. n rgd nişanh (erkek) * ne deng jê nayê Avv. bir elin nesi var iki
desgırtıye mın gundi ye Avv. nişanlım ( elin sesi var. * destê tenê naçıl h ser
erkek) köylüdür. xwannê Avv. bir elle sofraya bile gidilmez
desigram A'. Fr. findeslxram. anlamında atasözü. * deste xwe da,
desilihr Af. Fr. litrenin onda biri. 1/lOJt hûçikê xwe xüas nake Avv. elini verdi ko¬
desimeür A'. Fr. metrenin onda biri. lunu kurtaramıyor. * deste xwe ava sar û
1/lO.m. germ de nake Avv. elini sıcak suda soğuk
desixram A'A. Fr. bir gramın onda biri. suya koymuyor, yanı hiç bir iş yapmıyor.
1/lO.gr. * deste xwe vemahştın Avv. 1. elini oğuş-
deskls A'. casus, fin sixur. turmak. 2. kollarını sıvamak. /_ eşandın
desmal A'. mendil, fin dısmaL L el incitmek. /_ gire* dan Avv. elini bağla¬
desnınıej N.m abdest. An destmêj. mak, kelepçeye vurmak. /_ gırtın fiıv.
despot Af, Gr. zorla yöneten, zalim. An elinden tutmak. * jı dest gırtın fivv. elin¬
zalim, stemkar. den almak. /_ jc kısandın L el çekmek,
dest lN.n ant el. /- avetın L el atmak. * vazgeçmek. * pê dest gırtın fivv. elinden
dest avetın hev Avv. yardımlaşmak. * dest tutmak, yardım etmek. /_ hune kuın Avv.
avêun pesirê Avv. yakasına el atmak, biri¬ ele kına vurmak, eli kınalamak. /_ ketm
nin yakasına yapışmak. * dest avetın L ele geçmek. * dest nakevi fivv. ele geç¬
kenkan Avv. eli kulağa atmak. Bilhassa mez, paha biçilmez. / neketm L ele geç¬
Kültlerde çalgısız türkü söylerken eli ku- memek, ele avuca sığmamak. * dest
* lağa atarlar. * dest avetın guh Avv. eli ku¬ kum paşüe xwe Avv. ellerini göğsüne
lağa atmak. /- berdan L el çekmek. koymak. * dest kuın dest Avv. ele ele ver¬
/-berdayi rgd müsrif, israfçı. /- beştin mek, el ele girmek. * dest kuın pesirê Aıv.
An dest gueaan. * bı dest Avv. elle, el ile, eü yakasına yapışmak. * dest lê dan Avv.
eliyle. * bı dest çê kuın Avv. elle yapmak, elle dokunmak, elle kurcalamak./- Iê da¬
el işi. *bı dest çekırirgd el yapması, suni nin fivvi okşamak, dokunmak. * dest lê
* çûn dest Avv. el öpmek, el öpmeye git¬ gerandm fivvi okşamak, eliyle yoklamak,
mek. * dan dest Avv. eline vermek, eline el gezdirmek. /_ lê ketm Avvi el değmek.
tutuşturmak. * dest bı dest Avv. el ele, el¬ * dest lê neketm Avv. el değmemek. * h
den ele, beraber. /Jbıha A'A. simsariyet, ser destan gerandm Avv. el üstünde
komisyon değeri./_buınxweAwi kendi¬ taşımak. * dest lê weşandin Avvi el salla¬
ni savunmak, elini kaldırmak. /- bızev mak. * dest lê xistin Avvi el vurmak, el
rgd eli çabuk, marifetli, naşit /-bori Avv. değdirmek. * destê xwe h Qur'anê xislin
çok söyleyip iş yapmryan, samimiyetsiz Avv.Kur'ana el vurmak. * dest lêta kuın
kimse. /_ çalak Nh eli çabuk, yankesici. Avv. el sallamak. * kuın dest Avv. elde et¬
/_ çepüandın L el çırpmak, şak şak vur¬ me, ete geçirmek, sahip olmak. * dest h
mak./- çûyinZ. eli varmak, eli gitmek./- pişi dan Avv. birini övmek, övgü ile şişir¬
dan L dokunmak, el vermek, işine gel mek, pohpohlamak. * dest h ser desta Avv.
dest 118

el elden üstün. /_ hvandın L acele et¬ fivv. An dest helanin. * dest jc berdan Avv. '
mek, harekete geçmek. * dest maç kuın. el çekmek, vaz geçmek * destjê helanin
Avv. el öpmek. * dest mıst dan Avv. elini Avv. vazgeçmek, bir şeyden elini çekmek.
ovuşturmak, elini okşamak. * dest * destjê şuştın Avv. bir şeyden elini eteğini
strandın An dest surandm./- surandın çekmek, son umudunu da yitirmek. *
L elle ovmak, elle ovuşturmak, ovuştur¬ dest jı xwe berdan Avv. ümütsizliğe düş¬
mak. * destê xwe h menukên keçikê su¬ mek, kendini kapıp koyuvermek, iki eli
randm Aıv. kızın memelerini elleri ile yanlarına düşmek. * dest jı hev berdan
ovuşturmak. /_ şuşün L ellerini yıka¬ Avv. birbirlerinden vaz geçmek. * dest
mak, el yıkamak. /_ vedan L el açmak, el kurt rgd güçsüz, iktidarsız. * * dest kurti
pençe durmak. /_ vehatın L eli bükül¬ Af iktidarsızlık. /- rakuın L el
mek. /_ veweşandin L el sallamak, kol¬ kaldırmak, karşı gelmek, /-sıvık rgd eli
larını daire şeklinde sallamak. * dest hafif, dest û bask Avv. eller ve kollar. *
xistin dest Avv. el ele vermek, elini eline dest û lep Avv. el pençe, dest û Img Avv. el
koymak. ve ayaklar. * dest û mıst Avv. el avuç. *
dest Af sulta, nüfuz, hakimiyet. * deste dest û mıst vekırın fivv. el avuç açmak. *
mın naglhije dûnun Avv. düşmana elim dest û pençe Aıv. el pençe. * dest û pençe
yetişmiyor, yam gücüm yetmiyor. * dest vekırın Avv. el pençe divan durmak. *
bıhnd km Aıv. eller yukari! elleri kaldırın. dest û pê Avv. 1. el ve ayaklar. 2. boy pos.
* dest bıhnd kum fivv. el kaldırmak, ken¬ * bı dest û pê Aıv. boyu poşu yerinde. *
dini müdafaa etmek. * dest bı kar AfAx dest û tüi fivv. eller ve parmaklar. /_
rgd maharetli, elinde iş gelir. * dest bum xistin L elde etmek, ele geçirmek, istila
xwe Avv. kendini savunmak, el kaldırmak, etmek, işgal etmek. * gurçıka dest Nh el
kendini korumak. /_ danin L teslim ol¬ ayasında baş parmağa bağlı etli kısim. * lı
mak. * dest de rgp. bw. elde, elinde. * dest ser destan gerin Aıv. elden ele dolaşmak,
de bûn Avv. elinde olmak. * dest mm de el üstünde gezmek. * xwe avetın destan
nine Avv. elimde değil, elden değil * dest Avv. el öpmek, eli ayağı öpercesine saygı
de man fivv. 1. elinde kalmak. 2. acizlik göstermek. * xistin dest Avv. ele geçir¬
ifadesi olarak birinin elinde çaresiz kal¬ mek, elde etmek. * xistin destê xwe Avv.
mak. * erebê mın her roj arıze dike ez kazanmak, temin etmek, yakalamak. *
dest de mam Avv. arabam her gün arıza xistin bm deste xwe Aıv. hükmü altına al¬
yapıyor, elinde kaldım. * dest de nebûn mak, hegerr .v ası altına almak, birine,
Avv. elinde olmamak. * dest duêj kuın Avv. bir şeye ı.jkmetmek. * xizikên hewêsa
el uzatmak. * destê xwe berdan Avv. ken¬ dest A'A el ayası çizgileri.
dini oluruna bırakmak. * destê xwe jê destajo rgd muti, itaatkar.
hügırtın Avv. bir işten vazgeçmek. * deste destan Af destan. * destana Memê Alan
xwe te* dan Avv. elini bulaştırmak, kendim Avv. Mem ile Zinin destanı. * destana Ru-
bir işe bulaştırmak. * destê xwe ve- stem fivv. Rüstemin destanı.
mahştın Avv. bir işe başlamak, kollan destar Af el değirmeni. /_ herdin L el
sıvamak, her hangi bir işi üzerine almak. değirmeni ile öğütmek.
* dest gıran Avv. 1. eli ağır, vuruşta eli ağır destav Afn büyük veya küçük abdest. /_
olan 2. rgd beceriksiz, hantal, elinden iş kum L abdest bozmak. /_ rıjandm Avv.
çıkmaz. /_ girim L 1. elinden almak. 2. küçük abdest bozmak. /_xane A'A. ab-
elinden tutmak. * jı dest gutm Avv. elin¬ desthane.
den almak, elinden çekip almak. /_ gu- destavej rgd saldırgan, namussuz, ırz düş¬
hartm L el değiştirmek. * jı dest hatm manı. IS N. saldırganlık.
Avv. elinden gelmek. * hatm dest Aıv. el destavet/ın Lh Lg (dest daveje, dest bavê-
öpmeye gelmek. * ez bı tenê têm deste je) 1. el atmak, tecavüz etmek, saldırmak.
bavê xwe fivv. ben yalnız babanım elini 2. uza veya namusa tecavüz etmek.
öperim. /_ helanin Avv. el kaldırmak, destbelav 1. rgd cömert, eli açık 2. müsrif.
kendini korumak, mukavemet etmek, An destvekıri.
karşı gelmek, nefsini korumak. * dest he- destbeser Afrgd mahkûm, hükümlü.
vi fivv. Af. birlik, birleşme. * dest hügırtın dest bı- kuın /. Avv. başlamak, giriş yap-
119 destpeunk

mak. * dest bı xwannê kuın Avv. yemeğe destgiri Af nişanlı.


başlamak. * dest bı xwandinê kınn Avv. desthaıın Lh Avv. (jı dest U\jı dest were)
okumaya başlamak. elinden gelmek, becermek. * jı dest nayê
destbıra A'A. 1. sağdıç, An şoşpan. 2. ahret Avv. elinden gelmiyor, beceremiyor.
kardeşi. /_ti Af 1. ahret kardeşliği, desthati Af imkan, elinden gelme. * dest
sağdıçlık. 2. dayanışma, yardımlaşma. * hatiye mm evqas bû Avv. imkanım bu ka¬
destbrati gırtın Avv. kardeşlik tutmak. dardı.
destbuhar A'A. naz, gözü kesmek, /-tın L desthelan/in Lh bw. (dest helâne, dest he-
nazı geçmek. * destbuhartına mm lı line) el kaldırmak, karşı gelmek, koruma
füan keşi nabe Avv. falan kese nazım geç¬ veya müdafaa etmek.
miyor. An çavbırin. desthelat rgd otoriter, muktedir, mesul. *
destda/n Lg (dest dıde, dest de) dokun¬ desthelati A'A otorite, salahiyet * des-
mak, el vermek, işine gelmek, izin, mü¬ thelatıycn welêt Avv. ülkenin otoriteleri.
saade. * jı mın re dest nade Avv. işime dcsthûçık A'. fin. zendek.
gelmiyor, bana el vermiyor. * Xwedê dest deştik Af tutamak, kol, sap.* desükeme-
da ezê herim Avv. Allah izin verirse (el kinê Avv. makina kolu. * destikê dolavê
verirse) gideceğim. * bı dest dana Xwedê fivv. dolap veya çıkrık kolu. /_ kuın/. kol
Avv. Allalunizniyle./-! A'A. 1. el vermek, iz¬ veya sap takmak.
ni olmak. 2. Af Grm malikiyet, iyelik. * destu Af tencere bezi, ocak eldiveni.
rengderên desfdaniyê /Vnmalikiyet desti Af 1. testi, çömlek testisi 2. çiçek bu¬
sıfatlan. An rengdêrên xwediliyê. keti, deste 3. orak veya ot biçmede bir ele
destdayi rgd uygun, müsait. sığacak kadar deste, fin cêr./_cer Afn kü¬
destdrej 1. N. eli uzun, nüfuzlu. 2. rgd çük su testisi. An lûhk.
saldırgan. 3. Af hırsız. /_i Af saldırganlık, destkar A'A el sanatçısı/-! Afi. el işi, el sa¬
hırsızlık. * destdrêji kuın Aıv. 1. natı 2. Afne tahrif .
saldırganlık etmek, hırsızlık etmek 2. uza destketm Lg (dest dıkeve, dest keve) elde
namusa el atmak; An destavêtm. etmek, ele geçirmek.
deste l Af 1. heyet. 2. askeriyede manga, destkêş Af kalın eldiven, fin lepık.
takım. 3. aritmetikte 10 adet. * destek cü destkışan/ın Lh (dest dikişine, dest bıhşi-
Avv. bir takım elbise. ne) 1. el çekmek, çekilmek. 2. emekli ol¬
deste 2 Af deste, demet, buket. * deste mak, bir işten veya fikirden ayrılmak.
kum Avv. destelemek (ekin sap vs.) * deste destkuj Af 1. kasap. 2. hayvan kesim
deste kuın Avv. destelemek, paketlemek. ustası. 3. katle müsait kimse, kurbanlık
destedêr kırın Lg 'derav' usuluyla kimse.
başında bekliyerek tarlayı sulamak. destlep A'A. 1. pençe. 2. el yordamı.
destedûvk Af An kûnhewcar. destmal Af mendil. An dısmaL
destegir rgd yardımsever, yardım eden, dcslmaye A'A. kapital, sermaye./_darArx
elden tutucu. kapitalist, sermayedar.
destek Af 1. parça, birim 2. destek, payan¬ destmêj Af fin destnımej.
da, dayanak. destmız Af 1. ticarette komisyon parası. 2.
destemo Af hizmetçi kadın, oda hizmetçi¬ avans parası. 3. ücret. An ked.
si. destnımej 1. A'A. abdest, namaza hazırlık.
desteng (desUeng) rgd eh dar, fakir, mad¬ 2. rgp. namaz vakti. /_ bûn Avv. abdestli ol-
di yönden sıkışık, sıkıntı içinde ( para . mak. /_ gutın L abdest almak. /_ kuın

sıkıntısı). /S Af sıkıntı, darlık, çaresizlik. Avvi abdest almak. * destnımeja mm


destguti 1. rgd cimri. An temayi. 2. Af niş¬ hatiye Aıv. namaz vaktim gelmiş. *
anlı, fin desguti. destnımeja xwe teze kuın Avv. abdestini
destgir 1. rgd iyilik seven, düşenin dostu yenilemek.
olan. 2. Af yardım. destmvis Af 1. el yazması, manüskript 2.
destgiran 1. Af nişanlı kız. 2. L birinin imza
elinden zar ağlamak, birinin elinden ra¬ destpaqij Avv. eli temiz, iyi niyetli.
hatsız olmak. * ew pu jı destê kurê xwe destpehxi rgd beceriksiz.
dıgire Avv. o, oğlunun elinden zar ağlıyor. destpehnk A'. el yordamı.* deri gut ûbı
deslpê 120

dest pehnkê hestê xwe genya bw. kapıyı kenkan (guhyan) Avv. ağzı kulaklarına
kapatıp el yordamıyla çakmağını aradı. varmak. * dev de lê xistin Avv. ağzına vur¬
dcstpê Af başlangıç, giriş. /- kum L baş¬ mak, ağzına tokadı yapıştırmak. * dev
lamak, giriş yapmak dırejAvv.An zman dırej./- diri rgd çene¬
destpêk Af rgd başlangıç, giriş. /_i Af baş¬ si düşük, geveze. /_e rû rgp yüzüstü.
langıç olarak. /-ezmankl Afrgd 1. damaktan konuşma
destpis Avv. hain, mendebur, kirli el. 2. ağızdan, şifahen. * devê deri Avv. kapı
destrêjk A'A. L pense, kıskaç 2 Af tetik, si¬ ağzı, kapı eşiği * h ber deve deri Avv. kapı
lah tetiği eşiğinde. * ne layiqi devê deri yê te ye fivv.
destşkên rgd el kinci, moral bozucu. kapına hizmetçi bile olamaz. * devê rê Avv.
destşp A'. lavabo, küvet yol ağzı. * dev gire dan Avv. ağzım bağla¬
destşok Af An mesuıe, misine. mak, ağzının payım vermek, sus payı ver¬
destûcer Af finnazok. mek, /-geni rgd. ağzı kokan. /_ geni bûn
destûlep Avv. 1. el yordamı. 2. el pençe. *bı Avv. ağzı kokmak. /_ gerin Af konuşabil¬
dest û lep kar kuın Avv. kendi el yor¬ mek, konuşma yeteneği olmak. * heçı de¬
damıyla çalışmak. ve te diğere jı mın bixwaze Avv. ağzının
destûpê* A'A. Avv. 1. kelle kulak 2. yardımcı döndüğü kadar benden dilekte bulun.
unsur. * dest û pê gire dan Avv. elini /-gılej rgd salyalı, ağzı sah/ah. /- gırtın L
ayağım bağlamak. * dest û pê lerızin Avv. ağzım bağlamak, susturmak. * devê xwe
eli ayağı titremek. bıgre Avv. ağzını tut, sus!, ağzını kapat
destur A'ne m izin, müsaade, talimatna¬ /_guti rgd 1. ketum, ağzı sıkı 2 rgd dilsiz.
me. /_ dan Avv. izin vermek, müsaade et¬ /_ gotm/. şifahen söylemek, sözlü söyle¬
mek. /_ gutın L müsaade almak. mek. * dev jê berdan Avvi vazgeçmek, il¬
/-name Af icazetname, müsaade kağıdı. gisini kesmek. * dev jı hev çûn Avvi ağzı
/- xwastin L izin veya müsaade istemek. açık kalmak, hayret etmek, ağzı bir kanş
destvala rgd eli boş, işsiz, avare. açılmak. * dev ketm hev Avv. ağzı kapan¬
destvank Af el prangası. mak, çenesi kilitlenmek, sus pus olmak.
destvekıri Af rgd eli açık, cömert. * ew /_ kuın L ağız koymak, yemeğe başla¬
pare kom nake, bo zehf destvekıri ye mak (ekseri hayvan). * gayan dev kirine
Avv. o para biriktiremez, çünkü eli çok xolê dixwrn Avv. öküzler samana (bakla¬
açık. giller samanı) burunlarını koyup yryor-
destxet Af 1. el yazısı. 2. Af imza lar.* dev kuın dêv/dev Avv. ağız ağıza
desbnvazi A'A. ihtiyaç, gereksinim. yapışmak, öpüşmek. * dev kuın hev fivvi
desixwin Af eli kanlı. 1. ağızla boğuşmak. 2. ağız ağıza
destxwişk A'. kadının en sadık kadın arka¬ yapışmak. * dev lê kuın Avv. 1. yemeğe
daşı. başlamak, yemeğe koyulmak. 2. başla¬
destyar 1. rgd sempatik, cana yakın. 2. Af mak, (türkü, söz, konuşma vs.). 3. dişlemek.
muavin, yardımcı. * dev h hewa man Avv. ağzı havada kal¬
destyaw Af ödünç, borç. An deyn, qerd. mak. /- miri rgd konuşmadan aciz kim¬
deseni rgd baskiya uğramış, zulüm gör¬ se, /-nerrn 1. rgd ağa yumuşak, iltifatlı,
müş. ve tatlı konuşan, esprili. 2. sinsi konuşan
deşnam Af küfür. fin çer. veya ekseri alttan alan kimse, /-nermi Af
dest Af l.cox ova. /_i İV. ovalı, ovaya ait. 2. yumuşak ağızlılık. * dev nerm kuın Avv.
A'. bir müzik cinsi. (birinin) ağzım yumuşatmak, onu razı et-
dev A'. ant. 1. ağız. 2. Af giriş, delik, açıklık. mek. /-pis rgd küf ürbaz./_poşAf kapak,
3. rgp. yan, nezd. bn def./- avetın L 1. laf ağız tülbendi. /_ şewitin Avv. ağzı yanmak
atmak, ağız kavgası. 2. ısırmak, ağızla * deve xwe jı şlr şewitl û masti naxwe
kapmak. /_ bışıri rgd yılışık. * dev bı Avv. sütten ağzı yanan yoğurdu yemez. /-
xwin Avv. ağzı kanlı, kudurgan, ağzı kana tüi rgd 1. geveze, boşboğaz. 2. ağzı dolu.
bulaşmış, /-çer 1. rgd küfürbaz 2. otlakçı, 3. ağız kalabalığı. * dev û duan b>v. ağız
obur hayvan veya kimse. * dev çere Avv. ve diş. * dev û duan şkandın Avv. ağrını
obur hayvan, iyi otlanan hayvan. Mecazi burnunu kırmak, ağzını dişini kırmak. *
anlamda bu tip insan. * dev çûn paş dev û lêv Avv. anatomi manası ağız ve du-
121 dewisand/in

dak fakat deyimlerde yapmacık konuş¬ rûken, devken.


malar anlamı verir. * bawenya wan h ser devdxwln rgd kana susamış. An dev lı
dev û levan e Avv. yapmacıktan inanırlar. xwin, devxwin.
/_ û l£v kuın Avv. surat asmak. * dev û rû devi Af m çalı.
Af, L yüz. 2. yüzgöz. An devrû. /_ vekıri devistan Nx çalılık, eltilmjyen çalılık ara¬
rgd ağzı açik, hayretler içinde * dev zi.
vekıri ma Avv. ağzı açik kaldı. * dev vekıri devjêberda/n Lh Nh (devjê ber dıde, dev
man Avv. ağza açık kalmak. /-xarA'. rgd L jê berde) bırakmak, vazgeçmek.
fiziki yapıda ağzı eğri. 2. mecazi anlamda devken rgd bn devüken.
yaltak, ağız yapan. 3. doğruyu hep yalan¬ devkenok rgd bn devüken.
dan söyhyen. * dev xweş kuın Avv. ağzını devkevçık Af fin demkevçık.
tatlandırmak, yalandan tatil konuşmak. devki Af rgp. ağızdan, sözlü.
/_ xwin rgd rgd ağzı kana bulaşmış, kan devlık A'. bakraç, kova. fin dewhk.
kokusu almış./- xwini Af kan kokusu al¬ devuxwin 1. rgd kanlı, kana, bulaşmış. 2.
mak./- zerin rgd 1. altın dişli. 2. ağzı alan L kan döken.
' gibi, hoş konuşan, sohbeti altın değerinde devok Af şive. An şêwe.
olan kimse./- zuavrgd zarif ağızlı, dilber devokdasi A'. rgd yanm daire.
ağızlı. * esmanê dev Afn üst damak. * h devrû fdwürt2)A'.sima,yüz-göz,ağız-göz,
dev bûn Avv. yanında olmak. * h dev çem yüz, surat, çehre.
Avv. nehir kenan. * nermıka csmanc dev dev şewiti Af pekmez, yağ, ve ekmek ve
A'A. yumuşak damak. * panika dev an bazen de yumurta kanştınp yapılan bir
kama dev A'A. üst damak, bn esmanê yemek çeşidl-
dev. devşêr A'A. aslanağzı bitkisi. Aot Antirrhi-
devavet/ın Lh (dev davêje, dev bavêje) laf nuru
atmak, alay etmek, birine ağır söz söyle¬ devli Af nişasta. An nışast
mek. devxwari Af taym, yiyecek payı. An qû-
devdevl l Nh rgp. sonun bitiminde veya manya
başlangıcın başında olan şey veya an. * dew Af ayran. * devv çêkinn Avv. ayran
devdevi sıbc Avv. sabaha doğru, sabaha yapmak. /_ kıyan L yayık yaymak. /_
karşı. * devdevi salê Avv. yılın ilk veya son vexwarm L ayran içmek. * ki dibê dewê
günleri, daha geniş anlamda aylan. * m in tırş e fivv. kim kendisini beğenmez ki.
devdevi ko ez beni, tu hati Avv. tam ben .ı« N. ayran tulumu, ayranlık. * de-
gelecektim ki sen geldin. wêip'- ' . , ııbejievve, nabejiewe
devdevi 2 rgd Af 1. abuk sabuk konuşan. 2 : .im buJur, bu da olsa, şu da olsa
çabuk yiyen. r
devdıfink A'. tıpa, tıkaç. ı N.A bn dom.
deve Af deve. An hêştu. dc»,ıu Af müzakere, görüşme.
devecû Af slogan. An slogan. dcwang Af n kapak, fin devpoş,
devedeşti Af tezek. An keşkûr, sergin. devgutek.
develûasi Af Fr. devalüasyon, para devvar Af büyük baş hayvan./- çerandın
değerinin düşmesi Avvi dawar otlatmak. * dewar xwedi
dever l Af 1. yer, bölge, lokal. 2. havali, bn kuın fivvi dawar beslemek.
cih, hercm. devvask Af. dokuma tezgahında çukurda
dever 2 Af 1. heryaşta kimse. 2. keskin alet¬ olan ve ayakla çevrilen pedal.
lerin ağızlarının körlenmesi. An kone. dewdew Af dudu kuşu. An tûti.
devgem A'A gem demiri. dewen Af çalılık, küçük çalı. An devi
devgırtek Af kapak, tıpa. An devık. dewêt A'. divit An debu, hûring.
devgur Af iki el parmaklan arasında iplik¬ dewisandck A'. sıkma makinası, pres ma¬
lerden şekil yapma oyunu. kinası.
devık Af ağızlık, tıpa, tıkaç * devikê şûşê dewısand/ın Lg (dıdemâne, btdemsine)
Avv. şişe tıpası, ağızlığı. * devıkkeş A'A. şişe tıkmak, sıkmak, basmak, baskı altında
açacağı. tutmak (siyasi olmayan şeyler için). Bu fiil
devitken rgd Nh güleç, güler yüzlü. An mesela bir çuvala pamuk, yün vs. yi dol-
dewisl/n 122

dururken daha fazla alması için içine gitti ben yerine geçtim./- gırtın L yerini
doğru sıkıca basmak anlamındadır. * çe- tutmak, ayrılanın yerine geçmek. /_ok Af
wal dewisandin Avv. çuvalı hasa basa dol¬ rgd yedek aza, yedek üye.
durmak. dexel l N. yabani otlar, bn kax.
dewısi/n Lng. (dtdewase, btdewise) dexel 2Afml.alamet.2.rgdiıitekar,sahte,
tıkılmak, alta sıkışmak. kalp. IS Af hilekarlık. An zexel.
dewik A'. eriyen tere yağı tortusu veya dexes rgd kıskanç. An dexis.
üste çıkan köpüğü. dexezar rgd 1. somurtkan. 2. hırçın, huy¬
dewiqand/m Lg (didemqine, bidewiqine) suz.
1. yumurta tokuşturma yansı. An coq dexis rgd kıskanç.
kuın. 2. ham meyveyi kopararak serin dexisandin Lg (dıdoasine, bıdeasine)
yerde zamanından önce olgunlaştırmak, kıskandırmak.
sun'i olgunlaştırma dexısi/n Lng. (dıdaase, bıdease) kıskan¬
dewıqi/n Lng. (didewiqe, tndewiqe) olgun¬ mak.
laşma. 2. erken gelişen dişi veya genç kız. dexl Af mahsul, tahıl, hububat. * dexl û
dewıxand/m Lg (didewvahe, bidewvdne) dan Avv. hububat nevinden mahsul, ye¬
boğmak, ekseri köpek veya benzeri hayv¬ miş.
anlar tarafından yere atılarak parçalı- dexme Af Zerduştilikte sessizlik kulesi.
mak veya boğmak. An gewixandin. dexs Affindexas.
dewnd/n Lng. (didemxe, bidemxe) boğul¬ dexso rgd fin dexsok./_yi Af kıskançlık.
mak. dexsok rgd hain, kıskanç.
dewıyand/m Lg (dıdemyine, bıdemyine) dexwer Af rgd başkalanndan güçlü olma.
tahlil etmek, muayeneden geçirmek. dey A'. ses, seda. fin deng.* dey lê kum fivv.
dewjin N.bn devrik. seslenmek, çağırmak. An deng lê kuın.
dewkis A'. 1. çökelik için torbaya konulup deyati AfAndêti
süzdürülen ayran, fin toraq. 2. tuluk ay¬ deydık Af m salıncak. An hêlanek.
ranı. deyn A'. 1. borç. 2. alacak, /-dar Af rgd 1.
dewl Af kova, kuyulardan su çekme ko¬ borçlu. 2. alacaklı, kredi açan, sermaye
vası. veren./- dayin/. borç vermek./- gırtm
dewlemend rgd zengin. /_ bûn L zengin L borç almak. /_ kuın L borçlanmak,
ohnak.AJMzenginlik./- kırın/, zengin¬ borç almak. * deyn û bar Avv. borç ve yük.
leştirmek. An zengin. An dên, qerd.
devvlet N.A L devlet. 2. şans, talih./-! rgd dcyndar Af bir ağaç adı. fin dcdar.
1. devlete ait. 2. aziz, mübarek. .Afservet, deyûs A'. deyyus.
zenginlik. * demlet û mal Aıv. mal ve zen¬ deyz Af An diz.
ginlik. deza AfAndêza
dewbk A'. kova. dezgah Af An dezgeh.
dewr A'. devir, çağ, zaman parçası. * dewr dezgeh Af. kurum, kuruluş, cihaz, idare,
û dem fivv. devir ve zaman. * dewr û müessese, sistem, teşkilat/- danin/. teş¬
dewran Avv. devir ve zaman. * dewr û ze- kilatı kurmak, cihazlan yerleştirmek. *
man Avv. devir ve zaman. An dem, qirne. dezgeha dartraşiyê h turtê danin Avv.
dewran N.mAl devir, çağ, zaman. 2. marangoz aletlerini (teşkilatını) avluda
şans, talih. * dewran siya darê ye; geh h kurmak. * dezgeha hukumalê Aıv. hükü¬
jor û geh lı jer e Avv. devir ağaç gölgesidir, met teşkilatı veya idaresi. * dezgeh û
bir aşağı bir yukarı, yani hiç kimse ilele¬ dıkan Avv. dükkan ve müştemilatı. /-van
bet hüküm süremez. Nx. organizatör. An sazûman.
dews Af iz, yer.* dewsaxwe gırt in fivv. ye¬ dezgin Af kurucu, kuran, yönetmen, yö¬
rini almak, yerleşmek. * ketm dewsê Avv. netici.
takip etmek, iz sürmek, izinden gitmek, dezi lN.m iplik, pamuk ipliği. /-tadan/.
yerini almak. * me dewsa tipên hur de iplik bükmek. /- restin L iplik iğmek. *
yên mezm mvisln Avv. biz küçük harf ye¬ dezi tê re kuın Avv. iplik geçirmek.
rine büyük harfler yazdık. * heval çû dezi 2 rgd ekmeğin küflenmesi. An kıtûk.
izne ez ketim dewsa wi Avv. arkadaş izine dê 1Ar.manne,ana.Anda,dayık./-mari
123 di

N.m üvey anne. An damari./-tiAf anne¬ mek (ekin). 2. dikmek (ağaç vs).
lik, analık. /_za A'. n Z. amcaoğlu, yeğen. Dênk 1. Af Mardine bağu bir üçe. *
* dê û tav Afn Avv. ana-baba, ebeveyn. Dcrıka çıyaye Mazi Avv. Mazı dağındaki
dê 2 Larî.x gelecek zaman fiil hali, fiillere Derik ilçesi. 2. rgd eski, antika. 3. tarih.
cek, cak sıfatım verir. /-sal rgd rgp. eski zaman, eski yıllar. An
dêdar Af dişbudak familyasından bir dirok.
ağaç. fin deyndar. dêrmdêz Af Hiristiyanlann 14 şubat bay¬
dêh A'. fin gund. ramı.
dêhat Af köy (hawar'da geçer) bn gund. derin rgd eski, antik, ananevi, geleneksel.
dejmk Af, arapçada rişad' olan bir nebat. ders rgd berbat, pis, kirli./- bûn/. berbat
dekane Afökseotu. Aot Viscum albüm. olmak, pislenmek, kirlenmek, haram
dêl 1 Af m rgd dişi, kancık, /-egur Afn dişi veya heba olmak. * bı çapa xirab, fer¬
kurt./_eseAfn dişi köpek./_ıkAfnt 1. dişi henga mm a peşin dêrs bû çû Avv. kötü
kurt veya köpek, kancık. 2. Mecazi an¬ baskı ile benim önceki sözlüğüm berbat
lamda kancık gibi insan. oldu gitti./- kuın/. pislemek, berbat et¬
dêl2AfAndwêl. mek, kirletmek. * wi xwe dêrs lor Avv.
dêl 3 rgp. yerinde, yeri. * jı dêla Avv. olacağı, kendini berbat etti, kendini rezil etti. *
yerinde, yerine. An dews. binê xwe dêrs kuın Avv. altım pislemek. *
dil 4 A'. değişme, bedel. * berdêli kınn Avv. çay ser xwe de rüand û çakêtê xwe dêrs
takas etmek. ku fivv. üzerine çay döktü de ceketini ber¬
dêlemar A'A. san veya yeşil renk iri bir bat etti.
kertenkele. zoa Lacerta inhnea- Dersim Af. Dersim, merkezi Tunceli olan
ta/medıa ve çoğu Alevi mezhebine mensup Zaza-
dêundêz Af m. merasim, fin dêrindêz. ca konuşan bir bölge ve halkı. An
dêli lAf.ikaz,tenbih. Dersim.
dêli 2 Af sarmaşık üzümü. dese Af dağ koyunu, yabani koyun, zoa
dêm AfAngep. Rupicapra rupicapra.
dêm Af rgd sulak olmayan arazi. /S rgd dêş Af ilahi, derviş ve seyitlerin dini ve mi¬
sussuz arazide yetişen bitki. An bej. stik sarkılan.
dêman Af sebze ziraatçısı. * bûne cotkar dêv Af dev, normaldan iri insan. * dêv û
û dêman Avv. ziraatçı ve sebze çiftçisi ol¬ dirine Avv. olağanüstü şeyler.f dev, cin,şey-
dular. /_i Af çiftçilik. tan vs.)J-nme N kabus. An kaos.
dêmcame Af 1. aldatıcı görüş, hayal, se¬ dêw Af 5. An dêv.
rap, pusarık, yalgın. 2. kuştan aldatıp av¬ di l dç fiillerin şimdiki zaman halini sağlar,
lamak ve onları belirli bir yere toplamak mesela: dikim, diçim, dixwim.
için yapılan özel gizleme yeri. di2 dç türkçede ._de, ...da, -.te, -ta, -den,
dêmçin Af az su istiyen bitki. -.dan, -içinde, gibi fiil ekleri ve edatlan
dêmi l Af kadife. An qedife. yerini alır. * di ahyê me de Avv. bizim ta¬
dêmi 2 rgd 1. sussuz arazi, sulak karşıtı. 2. rafta veya bizim taraftan. * di ber de rgp.
sussuz bitki, yağmur suyuyla yetişen bit¬ bw. önünde. * di _ de rgp. içinde, arasında.
ki. An dimen . * di ber _ de Avv. önünde, yanmda * di ber
dên Af fin deyn. nan de av xwann Avv. yemeğin yanında
der l Af manastır, kilise. * heta te dêrek su içmek. * di ber mirine de Avv. ölümün
ava lor, te mızgeftek xua kır fivv. sen ki¬ eşiğinde. * di bm _ de Avv. altında. * di bm
liseyi yapayım derken, camiyi bozdun de çûn Avvi top atmak, iflas etmek, dipten
yam kaş yapayım derken göz çıkarmak gitmek. * di bm mase* de Avv. masanın
anlamında atasözü. altında. * di ah de rgp Avv. 1. yerinde,
der 2N. S. hat, çizgi satır. haklı. 2. hemen, aniden. * di cih de hışk
deran rgd çaresiz, perişan, harabe, fin wê- bû Avv. aniden kupkuru kesildi. * çav lı
ran. gur ket di ah de birve çû. kurda gözü
dêrand/m 1 Lg (dıderihe, bıderine) çalka¬ değince aniden bayüdı. * di cıh de
layıp ayıklamak, dağıtmak. bıgenn Avv. yerinde arayın. * di dora - de
derand/ın 2 Lg (dıderihe, bıderine) 1. ek rgp. 1. sırası, fırsatı. 2. rgp. etrafında.
dıa 124

sırasında. * herkes di dora xwe de xurt e dıhn Af ant fin don,dwin.


Avv. 1. herkes kendi fırsatında cesurdur. * dıhok A'. 1. Süitte bir köy. 2: güney Kür-
di nav_defiw. içinde, arasında, merkezin¬ distanda bir şehir.
de. *dı nav me de fivv. içimizde, aramızda. dıhol Af. fin dehol.
* di - re rgp. arasından, içinden. . * dibin dü. 1. dç rgp. karşı, antl 2. N. rakip. 3. rgd
_ rergp. alandan. * di bm masê* re öw. ma¬ aksi, tersi, /-ane rgp. tersine, aksine
sanın alandan. * di pey re rgp. Aıv. ar¬ /_ber rgd karşıt fin dnraber. /...beri A'.
kasında, müteakkip. * di ser _ de rgp Avv. karşıtlık, mukavemet, direniş, /-gıran!
üstünden. * di ser - re rgp. bw. üstünden, A'. karşı ağırlık, eşağırlık. /_hev (dtji hev)
üzerinden. * di ser re gırtın Avv. üzerin¬ Af karşıt, birbirinin karşıtı, /_iAf zathk,
den kaplamak, üzerine üşüşmek. * di ser karşıtlık, aksilik. * h driiyeki rabnn Avv.
de gırtın Avv. üstünde yakalamak, suç birine karşı ayaklanmak, karşı gelmek. *
üstü yakalamak. * di _ vergp. alttan, -den, dni her tışti Aıv. her şeye karşı.
-dan, -ten, -tan. * di bm ve kuın Avv. dynıın £ A'. düşman. /_ahi Af düşmanlık.
altına bükmek. * di bm ve rakınn Avv. al t - /_ane rgd rgp. düşmanba
tan kaldırmak, dipten kaldırmak. * di qu- dynıın N. küfür. An çer,xeıver.
la derriyê vê çûn fivv. iğnenin deliğinden dyraber 1. dç rgp. karşıt, zıt 2:N.Gmt ak¬
geçmek. si mana veren kelimeler. Mesela reş-spi,
dıa N.A dua. /-kuın /.dua etmek. tari-roni, gıran-sıvücgibi: /Ş Af 1. ka¬
dibe L olmak fiili olan 'bûn" kelimesinin rşıtlık, zıtlık. 2. mukavemet, direniş.
şimdiki zaman halidir. dnûn A'. küfür. /_ kum /.küfretmek. An
dlbeko rgp. dç olur ki, olabilir ki. çêr, xewer, dıjnıın .
dıbıstan A'. ilkokul, okul. dıjvvar rgd 1. zor, sert, şiddetli, 2. kuvvetli,
dıbıt dç rgp. belki olur, olabilir, fin dibe. yavuz. /_i A'. sertlik, yavuzluk, şiddet
dıdan N. ant. diş. fin dran. I Sır rgd daha sert, daha şiddetli. *duwa-
dıdand/ın Lng. (dıdıdine, bıdıdine) kıtır ri û tengasi fiıv. zorluk ve yokluk. *
kıtır ses çıkarmak. dıjvf ar û xedar Aıv. sert ve zalim.
dıdnvan rgd ikincisi, ikiler. An du. dik Af m seki, divan, oturmak için sedir.
dıdo Af rgd bn da dıkak N. domates, patliean, kabak, fasu¬
dıfn Af ant. burun. An beril, poz, fırnık. lye, bezelye ve biberden ibaret sebze veya
düre Af.8/. bir at hastalığı. bunlardan ibaret sebze bahçesl/Aafcâri
dıfs Af pekmez, üzüm bulamacı. An dnns, bölgesi).
aqıt dıkan Af m dükkan, mağaza, /-dar A'.
dıgel dç üe, ...yle, _le, -Ja, birlikte, beraber. dükkancı. /_ vekum /.dükkan1 açmak.
* dıgel hev Avv. beraber, birlikte. * dıgel An dukan.
vê hinde Aıv. bununla beraber, bu kadan. dıkmand/m L(dtddanine,bıdıkınine)çpk
* dıgel vê qasê* Aıv. _.rağmen, bununla be¬ pis veya temizlenmesi zor olan leke yap¬
raber. * dıgel vê yekê rgp. bununla bera¬ mak, elbise lekesine sebep olmak.
ber, bundan böyle. * dıgel xwe fiıv. dıkıni/n L (dıdıkme, buülane) çıkmayan
beraberinde, kendiyle birlikte. * dıgel lekeye sebep olmak.
xwe bınn Avv. beraberinde götürmek. * dıktor Af doktor. IS N. doktorluk. An
dıgel yeki çûn fivv. biriyle gitmek. bıjijk.
Dıh A': Eruh ücesinin Kürtçe adı. dil Af ant. 1. kalp, yürek. 2. gönül, can. *
dıhar Af zirve, üst An pozık. avelın dü Avv. kalbe doğmak. * bıdıl Avv.
dıhından l Lng. (dihaı dıde, dıhm de) eri¬ gönülden, içtenlikle; * bı «ulê te Avv. gön¬
mek, terlemek. An xudan lüne göre, senin rızanla, * bı dilê xwe Avv.
dıhından 2 Af /.bir şeye öhem vermek, gönlünce. * dü û ciğer bw. kalp ve ciğer.
özen göstermek, kuvvetlendirmek. An
* dü û gurçık Aıv. kalp ve böbrek,- Kürt¬
çede iç organlar anlamı verir. * dü û
dihn. gurçıke wi helisin Avv. iç organlarından
dıhhk Af rgd dişi kedi. bir veya bir kaçında bozukluk olduğuza-
dıhm Af çorak, kurak, bn şorax. man anlatılır. * dü û hınav Avv. iç organ¬
dıhmık Af birmeyve ağacı türü. lar, fin dü û gurçık. /...aza rgd. kendine
dıhn lAf fin dihn. buyruk, özgür./...azadrgdğönlü rahat/...
125 dil

bawer rgd mümin, inançlı, /-baz 1. rgd /-gıran 1. rgd isteksiz. 2. ağırbaşlı. * dü
Cilveli, şakrak, flört eden, hoppa. 2. Afhoş gıran bûn Avv. kızmak, alınmak, /-gire
konuşan. 3. Af. gönül fethedici./Jbari Af rgd bağlı, sadık, /-guêdayi rgd Avv. i sa¬
flört, cilve; * dilbaz! kuın Avv. cilve yap¬ mimi, içten. 2. gönülden birine bağlanıp
mak, flört etmek./_bend/V. 1. tercüman, kalmış. /_ gırtın L. 1. gönlünü almak, 2.
mütercim (hawar'da geçer). 2. rgd kalp¬ alınmak, usanmak. 3. kalbi tutmak, gönlü
ten bağlı, aşık: * ez dübenae porê kej un incinmek, /-gırt! rgd üzgün, gönlü kal¬
Avv. ben sarışınlara hayranım. /_best rgd mak, dargın. /_ guharun L 1. gönül
bn düguâ, /-bextiyar rgd gönül saadeti, değiştirmek. 2. fikir değiştirmek. * heval
gönül rahatlığı. *dü bı guman Avv. şüphe¬ her tışti zû dıgıre düe xwe Avv. arkadaş
ci, kararsız. * dü bı hewes rgd iştahlı, ar¬ her şeye çabuk kızar veya çabuk alınır,
zulu. /_ büin Avv. gönlü çekmek, iştahı /-hebin rgd meyyal eğilimli /_ hebûn L
çekmek, imrenmek, arzulu olmak. /_ 1. arzu etmek, gönlü olmak, niyeti olmak.
byjok rgd tatlı bir yemeğe karşı arzusu 2. razı olmak, cam istemek. * düe wi heye
olan, inirenen. /-birin rgd kalbi yarak, ko be fivv. gelmeye canı istiyor, razı oluy¬
gönlü yarali. * dü bı ürsrgp. korkakça. /_ or. * mm dü heye ko Aıv. istiyorum ki,
borin/. bayılmak, kendinden geçmek, iş- .-niyetindeyim. * mm dil heye ko ez
tiha veya arzusu kalmamak. /_ çepel rgd herim Avv. gitmeye niyetim var. /-
kötü niyetli, kötü kalpli. /_ çûn Z- imren¬ herışandın L kalp kırmak. /_ hêsa rgd
mek, arzusu çekmek, iştahı olmak. * dile rahat, /-hêsayi fiıv. kolaylıkla, rahatlıkla.
inin naçe wê xwanne Avv. o yemeği /-hesın rgd demir kalpli, taş kalpli, in¬
canım çekmiyor/_çûçüc rgd maymun iş¬ safsız. /_ hügutın L nefsine hakim ol¬
tahlı, şıpsevdi. /_ dan L sevmek, gönül mak, /-hışk rgd sert, zalim, insafsız.
vermek. * wê düe* xwe daye wi fiıv. o /-hışkl A'. sertlik, zalimlik. /_ hıştın Lh
(kadın) ona (erkek) gönül vermiş. /_dani moralman yaralamak, kalbini kırmak,
rgd dokunaklı, heyecan verici, /-dar rgd gönlünü lormak, hayal kırıldığına uğrat¬
N. maşuk, sevilen. * düketi û düdar Aıv. mak. * düe wi mehêle fiıv. kalbini kırma,
aşık ve maşuk veya seven ile sevilen. hatırım kırma, /-hışti rgd dargın, küs.
/_dayi rgd seven kadın, maşuk. * dü de /_jar rgd Af zavallı, dertli, /-jari Af za¬
halın fivv. içinden gelmek, gönlünden vallılık, gönül fakirliği, tevazu. * dil je* çûn
kopmak./- dizi 1. rgd gizli. 2. gönül çal¬ Aıv. 1. ikrah etmek, tiksinmek. 2. bir şeye
ma. /- dizin L gönül çalmak, gönül fet¬ alenisi olmak. /-keçık fivv. rgd ürkek, çe¬
hetmek, /-evin rgd aşık, sevdalı. * dile kingen, /-keş rgd çekici, cazip, /-koçer
inin dıbeje fivv. gönlüm söylemek istiyor, rgd neşeli, hoppa./_kulrgd hüzünlü, kal¬
canım istiyor. * düe mm lê dıbıje fivv. onu bi veya gönlü yaralı. /_kuli Af teessür. /_
istiyorum.* dile mm ledıçe fivv. l.onu ar¬ kutin L kalp çarpmak, kalp çarpıntısı. *
zuluyorum. 2. onun için üzülüyorum. * ddê wi weki dehol dıkutc fivv. kalbi davul
düe mın lê nagırc fivv. 1. gönlüm tutmuy¬ gibi çalıyor. /_kûr rgd derin kalpli, kapalı
or. 2. dayanamam. * düe mm lê ara bû kalpli, gizli hesaplı. * dil lê çûn Aıv. arzu¬
fiıv. ondan şüpheye düştüm, ona bozul¬ lamak, gönlü çekmek. * dil lê dan fiıv.
dum. * düe xwe rehet kırm fiıv. kalbini kalp vurması, kalp çarpması. * dü lê man
rahatlatmak, gönlünü hoş tutmak. * ddê fivv. 1. şüphelenmek, şüphe etmek. 2. iştah
xwe roni kırın Avv. gönlünü aydınlatmak, kinci bir şey yemekten, o şeye karşı âüer-
kalbini temizlemek. * düe xwe safi kum jisi olmak. 3. bir iş veya şeyden tatmin ol¬
Avv. affetmek, anlaşmak, /...fıreh rgd 1. mamak. * düe mm h ie ma ye An>. şana
mesut rahat 2. sabırlı, geniş yürekli, ge¬ küskünüm, sana dargınım veya saha
niş kalpli. İS N. 1. rahatlık. 2. sabırklik. kırgınım. * dü b hev dah"Aiv;mitîe bulan¬
/-germ rgd sıcakkanlı, ümütlü. * dü mak. * dü h hev ketm Avv. içi bulanmak,
germ kuın Avv. oyalamak, ikna etmek, mide buiaritısı olmak * tışte* tttş dixwim
ümüt vermek, /...geş rgd gönlü bol, gönlü düe mm b hev dıkevc. Avv ekşi şeyler
şen, kalbi şen, neşeü, muflu, memnun. yiyince midem bulamyor/ nedense bura¬
/-geşiAf: mutluluk, sevinç./_gul. rgd ki¬ da kalple yürek aynı atıl omda kuUandiyor
birli, hassas 2. hissi, alıngan. 3. mağfur. kiçokge^
dü 126

den büyük olan. 2. rgd mağrur, kibirli. 3. gönül kırmak./-tal l.rgd kalbi boş 2. yü¬
himmetti, merhametli /-mezınl Af ru¬ reği acı dolu, acı yürekli, /-teng rgd cam
hen büyüklük, hamiyet/_nas Af kalp uz¬ sıkkın, sıkkın, meyus, gönlü dar. * dü
manı, kardiyolog. /_nasi Af Bj. kardiolojT, teng bûn Avv. gönlü daralmak, /-tengahi
/-nazik rgd hassas, duygulu, hissi. Afn gönül darlığı, /-teng! Af iç sıkması,
/_nerm Af rgd yufka yürekli, hassas gö¬ gönül darlığı, /-tenık rgd duygulu, müte-
nüllü. /- nerm bûn Avv. merhamete gel¬ vazi, sade, yufka yürekli, /-tepin Af duy¬
mek, kalbi yumuşamak, /-nermi Avv. gusallık, sansasyon. /_ter rgd canlı,
yufka yüreklilik. * dü nermi kınn Avv. dinç.(ekseri yaşlı kimseler için söylenir). *
yufka yüreklilik göstermek. * dü nerm dü te* de bûn Avv. bir şeyde gönlü veya gö1
kuın Aıv. gönlünü etmek, razı etmek, kal¬ zü olmak. An. çav tê de bûn. * dü tev dan
bini yumuşatmak. * mm düe wê nerm Avv. gönül bulandırmak, gönül
ku. Avv. onun (kadın) gönlünü aldım, razı lcarişurmak/- têrbûn L. tatmin olmak.
ettim, /-nexwaz rgd isteksiz, canı iste- /-têrbûni N. tatmin. /_tüj 1. rgd. kalbi
miy en. /-nrvvaz rgd çekici, cazip. /_mzm dolu 2. kanaat getirmiş. 3. boğazına kadar
rgd. alçak gönüllü. * dü pê şewat Avv. biri¬ dolu, patlar derecede sinirli * wi keşi
ne veya bir şeye gönlü acıma, onunla kal¬ wisaxirabqise kır kocdi dile mın jêlui
bi yanma. * Kurdıstan wisa xirabe bûye bû bw. o herif öyle pis konuştu ki artık
ko düe mırov pê dişewue Avv. Kürdistan sabrım taşmıştı. * dil üji kuın Avv. 1.
öyle harap olmuş ki, insanın yüreeği inandırmak, gönlünü doldurmak, ikna
yanıyor, /-pis rgd pis kalpli, kıskanç. etmek. 2. usandırmak, bıktırmak.
/_qewin An duxurt /_ rabûn Lh kus¬ /-tırsıti Af. endişe, korku. * dü vala bûn
mak üzere olmak, içi bulanmak. /_ Aıv. gönlü veya kalbi boş olmak, hiç bir
ragırlm Avv. nefsine hakim olmak. /-rast şeyde isteği olmamak. 2. seveni veya sevi¬
rgd sadık, muhlis. /_ razi Avv. gönülden leni olmamak. /_ vebûn L. 1. iştahı
rahat, gönlü razı edilmiş, /-reheti Af. Avv. açılmak. 2. gönlü açılmak. 3. ikna olmak
gönül rahatlığı, iç huzuru, /-rehm rgd * düe mm wê xwarina te re vebû bw. o
merhametli./- revin Aıv. birini bir şeyden yemeğine iştahım açüdı * te xebera xcrê
veya kimseden soğutma, /-roni Avv. açık da, hê düe mm vebû Aıv. sen hayırlı ha¬
kalpli, temiz kalpli, temiz yürekli, /-saf beri verince henüz gönlüm açıldı * heta
rgd temiz kalpli, gönlü saf. * bı dü saf ıya bı çavc xwe nebinım düe mm venabe
xwe em ketm vi hali Avugönül Aıv. gözümle görmesem ikna olmam. /_
saflığımızdan bu hale düştük, /-sar rgd vekırın L. gönül açmak, birinin gönlünü
isteksiz, soğuk kalpli. * düe mm h te sar almak. /_ vekıri rgd. gönlü açık. /_wurya
e Avv. sana küsüm, dargınım, gönlümde sa¬ rgd. uyanık, tetikte olan. /_xavi A'. ihmal,
na karşı soğukluk vardır, /-sari Af. gönül boş verme. /_ xapandin fiıv. gönül avut¬
soğukluğu. * dü sari kuın Avv. isteksizlik mak. /_xapin rgd. kandına, oynak kız
göstermek, bıkkınlık vermek. /_saz Afx veya kadın veya kimse. 3. flörtlü./_xırab
rgd gönül şenlendirici, gönül kurucu, gö¬ Avv. kalbi bozuk, kötü kalpli, kötü niyetli.
nül alıcı. * dü seh kum Avv. gönlünü ara¬ * dü xirab bûn Avv. kötü niyetli olmak,
mak, niyetini aramak, /-sırti Af kötülük, gönlünü şüphe büriimek./_xuabi A'. şü¬
/-sıvık L rgd hafif meşrep. 2. korkak. 3. phe, suiniyet. * dü xuab kırm Aıv. kalbi
karektersiz. 4. hoppa. * keçıke dü sıvık bozmak, niyeti bozmak. /_xuçi bw. emin
Avv. hafif meşrep veya hoppa kız * nıerc olamamak, şüpheci. * bı xof û dıhurçi
dü sıvık Avv. korkak veya zayıf karekterli bw. korku ve şüpheyle. /_xurt rgd. irade¬
erkek. /_ sotın L bağrı yanmak, yüreği li, maneviyatı sağlam. * gora düe xwe bw.
yanmak. /_soti rgd bağn yanık, /-şevval kalbine göre, gönlüne göre, gönlünce. *
1. rgd bağn yanık, yüreği yanmış. 2. hatm dü bw. 1. razı olmak. 2. aklına gel¬
acıma hissi olan. /-şewati Af merhamet, mek, aklına düşmek. 3. içine doğmak. * jı
acuna. /- şewitin Lg yüreği yanmak. /- dü bw. sadakada, gönüllü olarak, gönül¬
şkestın Lh Avv. kalbin kırılması, gönül den. * jı dü avetın bvv. gönülden atmak,
kırmak. /_şkên rgd kalp kinci, gönül ya¬ unutmak, gönülden çıkarmak. * jı dü
ralayıcı. /_ şkeiıandın Lh kalp kırmak, derxistin bw. gönülden çıkarmak. * jı dü
127 Pimdim

hatm bw. kalpten gelmek, gönülden gel¬ hıgtın.


mek. * jı dil de hat bw. içten geldi gönül¬ düme rgd Af rafadan yumurta.
den koptu. * jı dü de gotm bw. içten düodin rgd kararsız.
söylemek. * wi jı düe xwe de dıgot bw. 1. dılop N.m damla. *düopdüop fivv. damla
o kendi kendine söylendi. 2. o öyle farzet- daînla./- kuın /damlamak. * dan ddop
ti, o öyle zanetti. * lı ser dü rûnıştın bw. kuın fiıv. damlatmak. An çük, pıjak.
kalbine oturmak * ew kuma w! h ser düopink Af imbik, süzgeç.
düe mın rûnıştıye bw. onun o yaptiğı düovan rgd şefkatli, muhabbetli, rahim,
benim kalbime oturmuştur, içime kin ol¬ yumuşak kalpli. IS Af muhabbet, merha¬
muştur. * nık dile mın bw. bence, bana met, şefkat. * düovan û mihrivan Avv.
göre, bana kalırsa. * tep tepa dü bw. kalp rahmetli ve rahim.
çarpıntısı, kalp vuruşu. dılpak rgd temiz kalpli, gönlü temiz, soy¬
dılavin N. yazın başlangıcında meyvele¬ lu. IS Af fazilet, temiz kalplilik.
rin ilk olgunluk düşme mevsimi veya pe- düq Af 1. cüppe. 2. kılık. * ketıye ddqê
ryodu. şeytan Avv. şeytan kılığına girmiş.
duawêr rgd. cesur, gözü pek. /_1 N. cesa¬ dü qiji/n L (dd diqae, dd bvqtje) 1. mide
ret bn. dllawer. yanmak. 2. An bersojk.
dilber rgd. dilber, güzel. /_!N. güzellik. dü qusi/n (di diquse, dd biquse) 1. L iç
düçûn N. iştah, arzu. burkulmak, mide yanmak. 2. Af iç bur¬
diler rgd. bn. duawêr. kulması, gönül burukluğu, kalp kırgınlığı.
ddeş N. kalp ağrısı, gönül yarası. * düe mın qusiya Avv. içim burkuldu.
dü eşand/m Lg (dü didêşine, dd beşine) düravvestı/n (dd radaveste, dd raweste) 1.
kalp incitmek, gönül kırmak, gönül incit¬ /.kalp durmak, kalp krizi geçirmek. 2. Af.
mek. Bj. kalp durması, kalp krizi. * rawestina
dılgir rgd kızgın, meyus. dü fiıv. kalbin durması.
dühebin rgd gönüllü, sevmeye niyetli, düreş rgd karamsar, fesat kötümser,
bağlanan. gönlü bozuk, gönlü kara. IS N. gönül bo¬
düık Af naz, niyaz, gönül, /-kum L zukluğu, gönül karalığı. IS Af karam¬
nazlanmak, naz etmek. * dıhkan dike Aıv. sarlık, kötümserlik.
naz ediyor, canbazlık ediyor, (nazla) oy¬ düsoz rgd sadık, sözüne bağlı, güvenilir. *
un ediyor. * ew ji pır düıkan düne Avv. o düsoz bûn fivv. güvenilir olmak. * düsoz!
da çok naz ediyor. Af sadakat, itimat, söz güvenirliği.
dilin Afne duygu, his, sevgi. dılşa (ddşad) rgd memnun, neşeli. /_yi Af
dılir rgd bn düer. sevinç, neşe.
düket/ın Lg (dd dıkeve, dd btkeve) aşık ol¬ dü xwast/ın Lh(dd dtxwaze, dd bvavaze)
mak, gönlü düşmek. arzulamak, istemek, gönlü çekmek, iştahı
düketi rgd Af aşık, seven, sevdalı (erkek). çekmek. * düe mın naxwaze Avv. canım
dük Af ant kalp ucu şeklinde veya meme istemiyor, iştahım çekmiyor.
ucu şeklinde yaratılmış organ. * düke ge- duxwaz rgd iyi niyetli, istekli, iyimser./-!
wriyê Afn ant yutak dili, küçük dil. * Af istek, arzu.
düke tüıya A'A. ant parmak uçlarındaki dilxweş rgd memnun, esen, gönlü hoş. /S
yumuşak kısım. Af neşe, memnuniyet, gönül rahatlığı. * bı
dü kır/ın Lng. (dd dike, dd bıke) istemek, dilxweşi rgp neşe Ue, memnuniyetle. * dü
arzulamak, razı olmak * mm xwast w! xweş bûn fivv. memnun olmak, esen kal¬
dü neku Avv. istedim, o razı olmadı. mak. * dü xweş kuın Avv. memnun et¬
dılkıri rgd razı. mek, esen kılmak. * dilxwaş û kamının
dü kışand/ın Af L (dd düaşine, dd bthşi- Avv. esen ve mutla
ne) iştah çekmek, cam istemek, fin dımati Afrgdyerli.*geıedımaufivv.yerli
dılbüm. halk. An dimatL
dü ma/yin Lg (dd dimine, dd banine) 1. dunbık Af 1. dümbelek 2. rgd dümbelek
kalbi kalmak/kınlmak. 2. küsmek, gibi adam, sıska c^
darılmak 3. tatmin olmamak. * dü jê Dundun l N. İranda 'xane" adında bir
mayln Avv. bir şey de kalbi kalmak. An dd kadın tarafından kurulan eski bir Kürt
Amilim 128

kalesi. du rgd yırtık, yank, gedik.


dundun 2 dumdum sesi. /_ kuın L
B. du 3 A', B. havlama, iirme, dırlama. * dne
dumdum etmek, davul sesi vermek. dır Avv. dır dır etme.
dimbilidimbaw R düm düm davul sesi. dıraf Af para, akçe. * dırafe spi bo roja
Dimili Af rgd Zazaca. An Dınbıli. reş e Avv. ak akça kara gün içindir. An
duns Af pekmez. An aqıt draf, drav.
dm rgd başka, başkası, başkalan, ayn. * duan lN. fizikte diş, dişli.
kesen dm Avv. başkalan. * roja din Avv. duan 2 Af. ant. diş. * aca duan Afn fildişi
başka gün. * ya dm û yê dm Avv. diğeri kısmı. * dev û duan şkandın fivv. ağzını
(erk) ve diğeri (kod). burnunu kırmak. * duan alû bûn Avv. diş
dınan rgd başkalan. * kesen dınan re kamaşması. /_ajm A'A. kürdan. * duan
mebêjm Avv. başkalarına söylemeyin. der xistin Avv. 1. diş çıkarmak. 2, ilk dişi
dmbaşk Affinbalix. çıkmak. * duanên pêşin A'A ant. ön diş¬
Dınbüan Af şirvanda bir Kürt aşireti. ler. * dıranen tûj Afn. ant. köpek dişleri,
dınbılık Af dümbelek. An tepelik. kesici dişler. * dıranen kurs! Afn ant. azı
Dınbüi Afzaza lehçesi. An dimili. . dişleri. * dıranen paşi Afn. anL azı dişleri.
dmê lrgp. başkalan. An dm. * dıranen piri Nh ant daimi dişler. *
dmê 2 A'. dünya, alem, hayat. * anin dine dıranen şir A'A. ant. süt dişıeri./-eş Af diş
Avvi dünyaya getirmek, doğurmak. * dine ağrısı, /-gêr Nx. An diransnr. * duan
alem AfA. Avv. dünya alem. /_dlti rgd te¬ fuçe kuın Avv. diş fırçalamak. /_ hatın/.
crübeli, görmüş geçirmiş, /-nediti rgd diş gelmesi, diş çıkması. /_ helkışandın
tecrübesiz, gün görmemiş. * dine lı ser L diş çekmek. * dıran hev ketm Avv. diş
dine ve be Avv. dünya, dünya üstüne çatırdaması. * duan hev re kuın Avv. diş¬
yıkılsa. * dine ser de hatm Avv. dünya lerini gıcırdatmak. * dırani f U Avv. fildişi.
başına yıkılmak. * dine de şansê mırov dırani mar fivv. yılan dişi./- ketm /.diş
hebe Avv. dünyada adamın şansı olmalı. * düşmesi, /-keş Af dişçi, diş çeken, /-keşi
hatm dine Avvi dünyaya gelmek, Af dişçilik. /_ kuın L 1. dişlemek. 2. diş
doğmak. * jı dinê bê xeber Aıv. dünyadan takmak. * duan kurmi bûn fivv. diş çürii-
habersiz. * malê dmê h dine dimine Avv. mek, dişlere kurt düşmek. * duan paqrj
dünya malı dünyada kalır. * paşıya dine kum fivv. dişlerini temizlemek. * duan
Avv. dünyanın sona * paşıya dine batiye qy kuın fivv. diş bilemek. * duan qU
Avv. dünyanın sonu gelmiş. An dmya kum fiıv. dişlerini göstermek. /_ nzin L
dıng Afi. zahire veya bulgur dövmek için diş çürümek./_saz Nx. dişçi./- sûtın/.
havan, taşı dikey dönen bir cins değir¬ diş bilemek. /_ şıdandm L diş sıkmak,
men. 2. bulgur değirmeni. tahammül etmek. /- şkandın L dişini
dınge Af bina yapımında temele atılan be¬ kırmak, birinin tesirini veya nüfuzunu
ton direkler. kırmak. * duan tıji kuın Avv. diş doldur¬
dınge dıng B. tin tin ötme sesi. mak, dişe dolgu yapmak. /- weşandin L
dınok Af zerre, miskal. diş dökülmek. * hestiyê duan Afn. ant.
dmya Af dünya, dmya û alem Avv. dünya diş çimentosu. * kisıke duan A'A. ant, diş
alem. * dmya keşi re baqi nine Avv. dü¬ kökü zan. * koka duan A'A, ant. diş kökü.
nya kimseye kalmaz. /_ tari Avv. dünyası * mın çar dıranc xwe kirine fivv. ben
karanlık, işi hep ters giden, /-penst A'A. dört dişimi taktım. * pûka duan A'A. ant.
materyalist, dünya malına düşkün, fin iç/orta tabaka. * reh û demaren duan
dine. fivv. ant diş sinir ve damarlan. * sedefa
dınyayi Af dünyalı. duan A'A. diş emayesi. * taca duan Nh
dinyewi rgd dünyevi, dünyasal ant diş tacı. Andran.
dıqdıqand/ın Lg (diqdiqine, bidiqdiqjne) dnand/ın Lg (dıdtrine, buhrine) yırtmak,
fin qüi kuın. parçalamak.
diqet Af A dikkat. /_ bûn Avvi dikkatli ol¬ diraxe l N üzerinde hayvan dolaştırarak.
mak. /- kuın L dikkat etmek. döven gezdirme.
dır l Afi. yırtma, yarma, yaralama. 2. kav¬ diraxe 2 /V. yığın, kalabalık, toplu.,/., bûn
gacı, hırçın. An dınnde. Lrg.yığılmak./_kmnigyığmak, istif et-
129 dırûv

mek. /_ti A'. istif, yığmlık, topluluk. /-peyman rgd sadık, sözüne sadık, anlaş¬
diraxe Af bir çok kişiyi üstüste öldür- maya bağlı. * rast û duıst Avv. doğru dü¬
, mek, katliam, ezip geçme. rüst. An dınıst, durust
dire A'. deniz kabuklan. duix AfAndirix.
dire Af. An dnê, dırme. duri Af Andri.
duef ş Af An derefş. durida/n Lg (dai dıde, diri de) 1. kan/al¬
dırem A'. okkanın dört yüzde biri. lAfO. mak, kesip kanun akıtmak. 2. kam neşter¬
An duhem. le veya sülükle aldırmak.
dıremit Af dinamit dırri/n l Lng. (dıdtre, buhre) L yırtılmak,
dıreng rgd bh, dereng. (elbise, kumaş vs.). * pantolê nun duri Avv.
direw Afi-S. fin çinin, çınandın. pantolum yırtildı, yarıldı. 2. yarılmak (vü-
dırevvş l Af 1. sembol. 2. bayrak. 3. flama. cut vs) * zik durin Avv. kamı yarılmak.
4. sancak. 5. remz, rumuz, şiar. An derefş. dırri/n 2 L (dıdtre, btdıre) sıçmak, amel at¬
duevvş Af An duêş. mak. An ritın.
dirext lN. ağaç. dirix Afi. reddetme. 2. ihmal An duêx*
dirext 2 (di rext) rgp. yamnda, bitişiğinde. duk l Af ahır ve ağıllarda kuruyan gübre
dire A'. hububat tohumu. An tov, herık. parçalan.
dırej rgd uzun. /-ahi Af uzunluk. /_ bûn duk Af B. çıt, çıt sesi.
L uzamak. /_ki rgd rgp. uzunlamasma dırkand/ın Lg (dtdtrkme, buUrkine) L
/_ker Nx. 1. uzatıcı, ek. 2. Grm uzatma çıtlatmak, ifşa etmek. 2. itiraf etmek,
eki. /_ kuın Lg uzatmak, mübalağa yap¬ açığa vurmak.
mak, bir işi gereğinden fazla konuşmak düke Af tavuk gübresi. An zuiç, duk1.
ve/a bekletmek. * xv e duêj kuın Avv. 1. dum rgd bulaşıcı, sari hastalık.
kendim uzatmak, uzanmak, uyku kestir¬ dırme Af 1. tohum. An dire. 2. bîo; mi¬
mek. 2, bir yere veya şeye uzanmak. krop, bakteri. An dırmi.
duêş (dıreşık) N. biz, ayakkabıcıların kul¬ dırmi A'. bîo. bakteri, mikrop.
landığı biz. düne Af. Aio. 1. koyunların karnına giren
dircx rgd bn gurêx. bir kurtçuk ve bu kurtçuğun hayvan de¬
dnêx A'ne 1. reddetme. 2. ihtnal/_iAf ih¬ risinde yaptığı delik. 2. inat etme, kafa
malcilik, fin duix. tutma.
dırf Af Andurv. duo Af S. bn derevv.
dırgeh Af An nnjad. duov A'. alameti farika. An drûv, derefş,
duh Af nişan, damga. /_ kuın L nişanla¬
: direwş.
mak, belirtmek. duust rgd bn duıst, durust
duhem A'. dirhem, okkanın 400.de biri. dırûbandın Lg (dıdırubine, bıdırûbine)
ı

l/OOokka. benzetmek, fin dırûvandın.


dirik Af böğürtlen. Aot Rubus frutico- duûd Affinsuûd.
sus.fin.dri. dırû/n l Lg (dıdûre, btdûre) hasad etmek,
durm Af 1. canlılarda vücut kokuşa 2. ekin biçmek. /-gehAfc çayır, biçmek için
hayvanlarda koku alma özelliği. An sam. ayrılmış otluk. /_ker A'. ırgat bn. pahı
dırmc Af gufyabani, cin, şeytan. An dêv. dırû/n 2 Lg (dıtâe,bıdûre)l,d$iE\ek,eVoı-
dirinde L Af yırtıcı hayvan. 2. vahşi, yaba¬ se vs. 2. Af dikiş. /_geh Nx. terzi dükkanı,
ni * heywanên dirinde Avv. L yabani veya dikişhane. /_ker A'. terzi, fin drun,
vahşi hayvanlar. 2. yırtıcı hayvanlar. /_yi dırûlm.
Af, vahşet yırtıcılık. dn-ûş N.Avl incik kemiği alt bacağın, ön
duıngand/m Lg (dıdırtngine, btdtnngine) kemiği
gümbürdelmek, tenekeye vurma sesi du-uşun Af L yüz, çehre. 2. ticari marka,
çıkartmak. . damga, etiket 3. durum.
duıst rgd dürüst, kusursuz, doğru./- bûn dırûşm Af bn dırûşun.
L dürüst olmak/-! Af. doğruluk, dürüst¬ du-ûtm /.findu-ûnSdırûn2.
lük, /-kar Nx. düzeltici, dürüst edici. /- dırûv Af L görünüş, dur*um. 2. sima. 3.şe-
kuın/. 1. düzmek, düzeltmek, dürüst ha¬ kü, biçim. 4. nişan, marka 5. davranış, du¬
le getirmek. 2. hazırlamak. 3. kurmak. rum. /_dayi Af benzer. An drûv. 6. Af
dırûvda/n 130

Grm, form, şekil. * dirûvê pırsıyarki AfA. dıyari A'. hediye, armağan. /_ dan L he¬
Grm soru biçimi, soru hali. An dimen. diye vermek, armağan vermek. /_ gırtın
dırûvda/n Lng. (dırûv dıde, dırûv de) oluş¬ L hediye almak, hatıra almak./- kuın/.
mak. hediye etmek, hatıra etmek, armağan et¬
dırûvand/ın Lg. (dıdırûvme, bıdtrûvine) 1. mek. An sataş, xelat
şekillendirmek, benzetmek, teşkil etmek. diz l Af n hırsız.* diz ketm malê Avv. eve
2. oluşturmak. hırsız girmek. * diz û derenin Avv. hırsız
dirwêne N.Lbndaew. ve yalancı takımı. /_bêro A'A. ispiyon, ca¬
dırxand/m Lg (dıdavane, bıdavahe) esir¬ sus, gizli polis, hafrye./_çenteA'A. yanke¬
gemek. sici. /_ıti Af hırsızlık, gizlilik. /_ok 1. Af
dnz Af S. bn derz. hırsız. 2. rgd sinsi. * diz xwe lı mal e, der¬
dısmal Af mendü.findestmaL geh gırtın betal e Avv. hırsız evden olursa,
dışlar AfAndestar. kapıyı kapamak boşunadır anlamında
dış Af 1. görümce, kadına göre kocasının atasözü. An dizi.
kız kardeşi. 2. kadına göre kocasının ha¬ diz 2 Af kale, hisar, /-dar Nx. gardiyan, ka¬
lası. An zeyi. le muhafızı, fin diz.
dıva A'. An dıve. * dıva ye An dıvıya ye. diz 3 Af aşık oyununda aşığın iç çukur ta¬
drvê rgd gerekli, elzem, mecbur, lazım. An rafı.
dıvetın. dızani l L 'zanîn' fiilinin şimdiki hali, bilir
divêk Af ders ödevi. veya biliyor.
dıvel/ın Lng. (dtvête, btvête) mecbur ol¬ dızani 2 1. Af hırsızlık. 2. rgd gizli, kapak.
mak, gerekmek, elzem olmak, lazım ol¬ An diri.
mak. * mm pare dıve Avv. bana para dize Af kale. fin diz.
lazım. * dıvıya ye Avv. lazımdır, gereklidir. dızgıri Af pek ender olarak bazı şivelerde
* dıve tu bıçİ Avv. gitmelisin, gitmen gerek, nişanlı anlamında denir. An dergis.
gitmen lazım. * mın ne dıve Avv. bana ge¬ dizgin Af dizgin.
rekmez, bana lazım değil, işime yaramaz. dizi Af 1. hırsızlık, gizlilik. 2. rgd gizli, sinsi,
Anvên. gizli-kapalı. * dızi-dızi Aıv. gizli-gizli, sinsi-
dıvU Af nalça. /_ kuın L nalça takmak. sinsi. /_ kuın L hırsızlık etmek.
dıvnak Af makbuz. dizi/n Lg (dıdıze, bıdtze) çalmak, aşırmak,
dnva Af rgd son, netice, fin dawi. * dnva- hırsızlık etmek. * pere dizin Avv. para çal¬
roj Af. gelecek, istikbal. mak. * xwe dizin fivv. sıvışmak. * xwe jê*
dnvazdeh Af rgd on iki 12 rakamı. /_min dirin Aıv. habersiz olarak gizlice
rgd onikinci. * dnvazdeh imam Avv. ale- sıvışmak.
vilere ve şiilere tarikat sebebi de olan 12 di l L "dîtin" görmek fiilinin geçmiş hali,
imam. An donzde. gördü, fin dit
dnvêl AfAndwêL di 2rgdrgp. başka, öteki.* roja di Avv. başka
dixe Af hile. /-baz rgd hüekar. An dek. gün. * muovê di Avv. başka adam. An din.
diyalekt Af Gr. bn diyalekt dibace Af fin peşgotın.
diyalektik rgd Gr. diyalektik, eytişim. An dibê Af domateslerde bir parazit.
diyalektik. dide Af. 1. göz. 2. görme. An 1. çav. 2. dilin.
diyanet N.A diyanet, din işleri ve din işle¬ didevan Nx.gözlemci,gözcü./_iAfgözet-
rini yürüten makam. leme, gözleme /_i kum Z. gözlemek, gö¬
diyar l Af yer, memleket, ülke. * diyar zetlemek.
diyar genyam Avv. ülke ülke dolaştım. didexane A'A: gözlem evi, rasathane. An
diyar 2 rgd belli, aşikar. /_ bûn/. belli ol¬ qelawis.
mak, görünmek. * heval tu zûda ye diyar Dicle A'. cox Kürdistanda büyük bir nehir.
nabi fivv. arkadaş çoktandır görülmüy¬ * Dicle û Fuat Afn Dicle ve Fırat nehir¬
orsun. /_ dan Lh. görünmek, zuhur et¬ leri.
mek. /_geh Nx. rasat, gözlem yeri. /- dihn Af dikkat, görüş, düşünce. * dihna
kuın L açığa vurmak, belli etmek, gö¬ xwe dan Lg vurgulamak.
stermek. * dıyare ko Avv. bellidir ki, görü¬ An dihn.
nüyor kil dik Af horoz. *
131 Distan

ötmesi * dik û mırûşk Avv. horoz ve ta¬ û imanê derketm Avv. dinden imandan
vuk. * bûne dik û mırişk û b ber hev çıkmak * dine islam Avv. islam dini * din
sekuiine Avv. kedi fare misali birbirlerini û ayin fivv. din ve ibadet * dm û diyanet
uğraştırıyorlar. Avv. din ve diyanet * din fi iman bw. din
dikü Af An dik. ve iman. An oL
dlklok Af. silahlarda arpacık. di/n 3Lg. (dime, bibine) bn dihn.
diksüeman Af ibibik kuşu, çavuş kuşa din4 Af An dihn.
zoa Upupa epops. dinamik rgd Af Fr. dinamik, enerjik, ha-
dikta N.Lat zorla idare./_tor Af. diktatör, reketli
zorba /_tori A'. diktatörlük, zorbalık. dinamit Af Gr. nitrogliserinle yapılan
dil Af rgd köle, tutuklu, esir. /_1 Af esaret, patlayıcı bir madde.
tutsaklık./- kınn/. esir almak, köleleş¬ dinamo Af Fr. dinamo, elektrik jeneratö¬
tirmek. *bıdUgutuı Avv. esir almak. rü.
duan A'. m, eğlence, dans, piknik, şenlik. dinar Af Lat Yugoslavya, İran, Irak ve
/_e A'. salıncak, piknikte salıncakla sal¬ Tunus para birimleri.
lanma IS Af 1. şenlik, eğlencelik. 2. tah¬ dinarê Af Kürtçede bir müzik makamı,
terevalli /- kuın L düğün dernek aşk delisi anlamınadır.
kurmak, alem yapmak. dinemer rgd yiğit, gözüpek kimse. /-IAJ.
dilawer rgd cesur, gözü pek. An ddawcr. yiğitlik. An diler.
dilbaz Af 1. işinin erbabı. 2. rgd yakışıldı. dinozor Af Fr. nesli tükenenlerden dino¬
Andütaz. zor.
dilber Af rgd An düber. diplomasi Af.Fr. diplomasi, devletlerarası
dilêwe Af kölelik. politika.
dilmar Af kertenkele, fin kelbık. diplomat Af devletlerarası politikacı.
dllok Af halaylarda söylenen türkü. /-van diplome Af Fr. diploma, okul mezuniyet
Nx. halay idarecisi, halayda önü çeken belgesi. An burunu.
türkücü. An küamen govendê. diq Af S. Bj. akciğerde bitkinlik, verem.
dimax Af dimağ, felsefede dimağ. diq 2 Af darılma, öfkelenme. An su, suh.
dimati rgd Af An dımatl. diqet Af. A dikkat. /_ kuın L dikkat et¬
dime Af yüz, çehre, suna An rû. mek.
dimen l A'ne manzara, buut, boyut IS an dirok A'. tarih. /S rgd tarihi, /-nıvis A'A.
bıdimen rgd buutlu. * se* dimen! an bı sê* tarih yazan, /-nıvisi Af tarih yazma işi
dimen Avv. üç buutlu, üç boyutlu. /-van Nx. tarihçi, /-zan AfA. tarih bilgini.
dimen 2 rgd sussuz arazi. An bej. /_ zanîn/. tarihi bilmek, tarih hakkında
dlmeşore Af makyaj malzemesi. bilgisi olmak.
din l A'. rgd deli, akü muvazenesi bozuk./- disa rgp. gene, yine, tekrar, yeniden, bir
bûn L delirmek. /_ık Af rgd delicik, ka¬ daha * disa em hatın Avv. yine geldik. *
fada hafifliği olan kimse, sevda delisi, ha¬ şer disa dest pê ku Avv. savaş yeniden
fif meşrep, /-iti Af delilik. /- kuın L başladı.
delirtmek, deli etmek. * din û ebter fivv. disan rgp. bn disa
deli ve divane. * din û har Avv. kudurgan, disaneke rgp bn disa
kudurmuş. /_xane A'A tımarhane, deli disiplin Af Fr. disiplin, kurallara uyma
hastahanesi. An apter. özelliği. An rêzkari.
din 2 Af din, inanç, /-dar A'. rgd dinine disk Af. Fr. 1. sporda kullanılan yuvarlak
bağlı, dindar, /-dar! Af dindarlık, dine metal. 2. gramofon plağı.
bağlılık. /_ guhartın L din değiştirmek. disket Af. ».disket
IS rgd dinsel, dinle ilgili /-penst Af abit, diskotek Af ing. 1 danslı gençlik kahvele¬
dinci, theist /_perwer rgd dine saygı gö¬ ri. 2. gramofon plakevi.
steren, dine bağlı. * din dine Mıhemed; distan Af ocakta üzerine tencere konu¬
nan, nanê genimi; û êzing, êzmgê mazi lan üç ayaklı demir. An xaorgan. /_ki
Avv. dinlerden Muhammedin, ekmekler¬ rgd eş anlamlı, eşit düşmek, berabere
den buğdayın ve odunlardan mazı. * jı kalmak.
dm derkeun Avv. dinden çıkmak. *jı dm Distan 2 Af ast teraziye yalan üçlü bir
dit 132

yıldız gurubu. kale. An diz2.


dit L gördü, 'ditin fiilinin yakın geçmiş dizık Af topraktan tencere.
zamanı. do l Af müzikte bir nota
ditbar rgd L görünen, belli. 2. görsel. 3. so¬ do 2Af5'.ayran./jenNx.ayranyayıktulu-
mut mu. An meşk.
ditin lN.t görme, görüş, fikir, düşünce. 2. dobe Af süzülmesi için bir kaba konulup
ziyaret, başvurma /_i A'. görme, keşif, bırakılan bal.
. ziyaret An serdan. * di una mın ew e ko doç Af kuyruk, arka.
Avv. fikrim odur ki, o görüşteyim ki * ne doçbızın Af hekimlikte kullanılan bir ot.
lı ser ditına nun bû Avv. ben o fikirde doçend Af Lal üniversitelerde öğretim
değildim, ben o görüşte değildim. * çûn üyesi, doçent
; ditına bûkê fivv. gelini ziyarete gittiler. doçık A'. 1 kuyruk. 2. meyve ve sebze sa¬
ditı/n 2Lg(dıbine,bdme)l. görmek. 2. bul- pları, kuyruk kısmı. * doçık rep kuın Avv.
maki keşfetmek; .3. görüşmek. * dan 1. kuyruk dikmek. 2. argoda nallan dik¬
dihn Avv. göstermek. mek, fr/ı boçık.
dihr rgd başkası, öteki. * sabideki dihr dodank Af An meşk.
Avv. başka şahit dogma A'. Gr. inak, din veya felsefede
dit! Af L şahit. 2. görülmüş. eleştirisiz kabul edüen fikir, /-penst Af
ditki Ghk. oysa, öyle olunca. dogmacı, inakçı, /-tik rgd inaksal.
dhv A'. pazL Aot Beta vulgaris var. cicla /...tizm Af. dogmatizm, dogmacılık,
Ansüg. inakçılık, dogma ile ilgili.
dhvan A'.!. yüksek düzeydeki memurlar¬ dogman 1. Af hıyanet, aldatma. 2. rgd
dan kurlu meclis. 2. zirve, siyasi manada ikircikli./- kuın/. ele vermek, düşmana
veya üst düzey toplantılara verilen ad, 3. satmak.
nezd, huzur, görüşme Salonu, taht 4. di¬ doj^.Andoş.
van, bir cins kanepe, sedir. * diwanê dad- doj rgd bn dü.
mendl /V. adalet divanı. * çûn diwana dojeder Af .0/ cerahatli yara, abse.
mir fivv. emirin huzuruna çıkmak, /-geh dojeh A'. cehennem. /Sn rgd cehennemi,
Nx. büro, divan yeri. * diwan û dhvanxa- cehennemlik.
ne Avv. divan ve divanhane /_xane AfA. dojen Af 1. iri delikli elek An serad. 2.
misafir kabul yeri, meclis salonu. * dhva- değirmen suyu çıkış yeri, değirmen
na pirmenda Avv. senato. oluğu.
dhvan 2 Af. şairlerin şiirlerini toplu neşret¬ dojezer Af fin dojen.
tikleri şiir kitabı. * dbvana mele Avv. mol¬ dojüc Af An dojezer.
lanın divan kitabı * dbvana yekem ya dol l Af tür, nevi, döl, soy, tohum.
Cigerxwin Avv. CigerxwuVin birinci di¬ dol 2Af.S. vadi. An dal, dehl
vanı, dol 3Af./gdfahişe.Andel,toI.
dhvane rgd Pdeli, divane. /...«&" Af delilik. dol 4 Af kova, havan, dibek. /-çeN. kova,
diwar AfP.duvar./_çêkuin/.duvaryap- tekne. * dolçeya hevir Avv. hamur
mak. /_ gıredan L 1. duvarla çevirmek. leğeni/teknesi. An legan, teşt
2. duvar bağlamak. /- hûnandınZ. du¬ dolab AfAndolav.
var örmek./- kuın/. duvarla çevirmek, dolar N.ABD.ve diğer ban devletlerin pa¬
duvarlamak. /_ kısandın L duvar çek¬ ra birimi
mek. dolav Af m. dolap, çıkrık. /_jen A'A.
dix Af An bıldınk. çıknkçı, çıkrık çeviren kadın. /_res bn
diyalekt Af An zarava. dolavjen.
diyalektik rgd Gr. fikirlerin tenkitli tahli¬ dolber AfAof.Plumeria.
li, diyalektik. dolık Af c<jx küçük vadi.
diyar Af fin diyar. dohw Af, idare. /-ger Af idareci. * koma
diyari N. L görünüş, zuhur etme. An douwger Avv. yönetim kurula
diyar. dolldang A'. salıncak. An hêlanek.
diz Af 1. ot, ekin, odun vsnin iki ağaç dolikosefal N.rğd.Gr. insan bilimde uzun
arasına dizilerek yapılan yığın, 2. yığın. 3. kafalı tip.
133 dot

dolyane Af. değirmen taşına tane akıtan mak, dağıtmak. 2. bırakmak, vazgeçmek
ağaçtan depo. (şey, oyun, kavga vs.). 3. dinde inançsız ol¬
dom Af devam, /...ahi Af devamı, sonu, mak. 4. bozmak, zayıflatmak.
-boyunca. * di domahtya vê hef tê* de Avv. dorhêl A'. m etraf, çevre.
bu hafta boyunca, /...dar rgd mütemadi, dormc Af is, kurum, fin teni.
devamlı. /_dari Af devamlılık,/- kırın', dorixe A'. küçük tarh. An qanx.
devam etmek. dormandor (dormador) rgd 1. dört ta¬
domand/ın Lg (dıdomine, btdomine) de¬ raflı, kapsamlı. 2. Af çevre dolayındaki
vam etmek, süregelmek, berdevam et¬ yerler.
mek, bn dom kuın. dormük Af dolmalık kabak.
dombele Af, tombala oyunu. dormışk Af kakırca, zoo. Muscardinus
domine Af ü. 28 taşla oynanan bir oyun, avellanarius.
domine. dorûber rgp bn derûdor.
don Af içyağı./- gırtın /.yağlanmak, se- dorvekır/m Lg (dorê veddce,dorê veke)l.
mirmek. /_ helandm L yağ eritmek. An etrafmı açmak. 2. ağaç vsjıin etrafını bel- .

bez. temek, çapalamak. 3. kalabalıkta birinin


donan A'. süt taşıma tulumu (hakkari yöre¬ geçebilmesi için etrafım açtınp yol ver¬
si). mek,
dongi A', netice, sonuç. dorvekıri rgd etrafı açık, serbest.
donun A'. 1000 m Jik bir alan ölçü birimi, dost l Af rgd. dost. /...ane rgp. dostça, arka-
dönüm. daşça./-ani Af dostluk./...bûn/. dost ol¬
donzdeh Af fin diwazdeh. mak. /S Af dostluk. * nas û dost Avv.
doq Af 1. alın ve ya başta çıkan sert şişkin¬ tanıdıklar. * hezar dost kêm e, dıjmınek
likler, hödük, ur. 2. vücudunda bu tip şiş¬ zêdeye fivv. dostun bin olursada bir düşm¬
kinlik olan kimse. An deq. andan kork. * dostê dostan Avv. dostunun
doqik lN toplu iğne. dostu. * dost û dûnun Avv. dost ve düş¬
doqik 2 A'. polis copu, topuz, topuzlu sopa. man. * dost û drimın nas kuın Avv. do¬
finpelendor. stunu ve düşmanını tanımak. * dost
dor A'. sıra, tur. * dor bı dor Avv. şurada zanln Avv. dost bilmek.
burada, sırasıyla, münavebe, fırsat sırası. dost 2 Af kadının erkek dostu, kadının
* dmya dor bı dora, rokê dor te* gayi bor sevgilisi, kadının dost tutması. * dostan
e Avv. dünya yuvarlaktır bir gün sıra boz gerin Avv. hovardalık (kod) etmek. I-
öküze de (yanı bize de) gelir. * icar dora gutınZ. 1. dost tutmak. 2. metres tutmak.
mın e bw. bu kez sıra bende. * dor anin /_kum L 1. dost etmek, dost edinmek.
ser dorê Avv. tum tamamlamak. 2. metres tutmak.
dor2 A'. çevre, etraf, /-ahi Af çevre, dostık Af tadın arkadaş, flört, metres.
mıntıka An cm. /- gerin L etrafında dosye Af m Fr. dosya. * dosyayê" xwe stür
dönmek, tavaf etmek. * ez dor Xwedê dibe Avv. dosyası kabarıyor.
bıgenm Avv. Allaha kurban olayım, /- doş Af. gezme, dönme, çevirme./... bûn L
gırhn/. 1. etrafun sarmak; çevrelemek, gezmek, dönmek, kendi etrafında dön¬
kuşatmak. 2. etrafını çit duvar vs. ile çe¬ mek, çevrilmek../- kırın/, gezdirmek,,
virmek, kapamak. /_guti rgd etrafı ka¬ döndürmek, çevirmek, bir şeyin
pak, çevrili. * dor lê gırtın Avv. etrafını etrafında dolandırmak. An doj
sarmak veya çevirmek; ablukaya almak. doşand/ın Lg (dıdeşine,b<doşine) sağmak.
* dor hev re hatm û çûn Avv. birbirinin, dosani rgd sağmal.
etrafında dönüp dolaşmak. * hiv û dmya doşav N.m. pekmez, şerbet, şıra. *doşavi
h dor hev re diğerin Avv. ay ve dünya bir¬ gezo Avv. kudret helvası pekmezi, fin xoş-
birinin etrafında dönüyorlar* av.
dorali 1. rgp. etrafı, dört bir yanı .2. Af döşek A'. döşek. An mırtel
etraf,çevre. doşi/n Lg. (dıdaşe. hıdoşe) sağmak, bn.
daran Af,AnxınosL dotın.
doran Af ufuk. fin aşo. doşjk AfAnsekn,
dorand/ın Lg (dıdorine,bıdorine) 1. yay dot Af./n&,kızevlat./-dersdarJV.kadın
dot/ın 134

öğretmen, muallime. /_mlr Afn prenses, dram Af Gr. dram, acıklı sahne oyuna
şah kızı. /-şah A'A. şah krn./_xwandekar /-atik rgd dramatik.
A'A: kız öğrenci. An keç. drameti Af and, yemin, fin sond.
dol/m Lg (dıdoşe,btdaşe) sağmak. An doş- dran Af ant diş. An duan.
In, şar kuın. drav Af fin draf.
dohr rgd ertesi. * dotıra rojê Avv. ertesi drem A'. dirhem, fin durem.
gün, gün ötesi * doura salê Avv. ertesi yıl. drezin Af Fr. drezin, tren yolunu kontrol
dolmam Af m amca kızı. * dolmam û eden araba.
pısmam Avv. amca kızı ve amca oğlu, em¬ drêj rgd uzua An dnrêj.
mi kızı ve emmi oğla dro Affcnderew.
dox Afi. ant katır tırnağı. 2.Âf. sivri uc, ok drû/n tN.L(dıdrÛ,btdrû)biçmek(ekin,ot
ucu. 3. hal, vaziyet, durum. vs.), bn duûn1.
doxe Af hediye olarak verilen hayvan. drû/n 2Lg. (dtdûre, bıdûre) dikmek (elbise
doxui Af findoxln. vs.), bn duûn2, dırûtın.
doxin Af /n uçkur, /-gire dan Avvi uçkur drûhn Lg bn dırûtm, drûn.
bağlamak. /_ sıst rgd zampara, uçkuru drûv Af An dırûv.
gevşek. /_ şü rgd zampara, nefsine düş¬ du l N. iki (2). /-çendane rgd iki misli, iki
kün. * doxin tê re kuın Avv. uçkur tak¬ katı. /-çende rgd iki misli. * duçende
mak. * deşta bini doxinê Avv. argoda kum/, çiftleştirmek, iki misli arttırmak.
avret yerleri. /_du Af iki, 2 rakamı. /_hem/hemin rgd
doxman rgd müfsit, hain. An dogman. ikinci./-binin/. çift görmek. * heval du-
doz '/V. dava, istekV-kuın/. dava etmek, binl bûye fivv. arkadaş çift görür olmuş. *
bir şeyde hak iddia etmek./_ekar Nx. da¬ du çekuyan bejim Avv. bir iki laf edem. *
vacı, dava sahibi, /-name Afn şikayet du jm kuın Avv. çift kan ile evlenmek. *
veya dava mektubu. * doz û dawa Avv. dukel Af iki defa kaynatmak. (boya,sabun
gayesi ve davası. An dawa veya şıra yapanında kullardan bir terim).
doz Af 1. bulma, icat, keşif. 2. felsefede /-pışt rgd çift yanlı, çift yüzlü, /-pıştki
sevkitabü. /_ bûn L keşfedilmek. /_i Af rgd karşıt, arkası dönük düşmek. /_qat
keşif. /_ kuın L keşfetmek, bulmak, bu¬ rgd iki katlı, iki misli, iki büklüm. /_qat
lup çıkarmak. * ew xwe çiqasi ji veşêrin, bûn/. iki ' th veya misli olmak. * duqat
em disa wan doz dikin Avv. onlar ne ka¬ kırın ' iKİye katlamak, iki büklüm yap¬
.

darda iyi gizlensinler, biz yine onlan bu¬ mak, iki misline çıkartmak. /_qor Af iki¬
lur çıkarırız. * doz bum ser Avv. iz sürerek leme. /~qor kuın L ikilemek, iki sıra
üzerine gitmek. * mar qula xwe doz dike haline getirmek. /_reng rgd 1. çift renkli.
fivv. yılan deliğini bulur veya tanır. * rê doz 2. çok renkli. 3. münafık. 4. iki yüzlü. An
kuın Avv. yolunu bulmak, yolunu keşfet¬ duru. * du seri Avv. çift başlı, iki başlı. * du
mek. * rêça gur doz kuın fivv. kurdun izi¬ seri di tencıkeke de nakelın Avv. iki baş
ni bulmak, izle üzerine gitmek, (bu kelime bir kazana sığmaz veya bir koltuğa iki
bu manasıyla Tunceli-Bingöl yöresinde karpuz sığmaz. * duse* çeku gotm Aıv.bir
kullandır). iki laf etmek. /_sıbe rgp. yarından sonra,
dozdeki rgd fin. dozine. yarın değil öbürgün. /-suni rgd çift
dozexe Af hamam fırını. tırnaklı. /_zerık Af çift şansı olan yumur¬
dozi/n Lg (dıdoze, bıdoze) aramak, bul¬ ta. /_zin Af 4 yaşındaki at An dudu.
mak, keşfetmek. * dozina diz kuın Avv. du 2 rgp. dün. bn duh, duhi.
hırsızı keşfetmek. * dozina xwezayi A'A. dua Af dua. An dıa
sevkıtabiî. An dor. duajo Af yardımcı çoban, yedek çoban.
dozuıe Af düzüne, 12 rakamı gösteren bir dubare l Af hile, aldatma, tuzak kurma.
sayı birimi. dubare 2 1. rgd çift, ikileme. 2. Af tavlada
draf Af para. /_danl Af denek, para her iki zarın iki gelmesi.
yardımı, /-geh Nx. banka, para kasası. dubend Af rgd ikiye ayrılma, taife olma,
/-geni rgd cimri, tamahkar./_guhêri Af iki taraflı. /S Af ikilik, ayncauk. * wi du-
1. para bozma, kuyumculuk. 2. exchange. bendi İare niva hevalan Avv. o, arkadaş¬
/-i rgd parasal, maddi. An dıraf , drav. ların araşma ikilik koyda
135 durust

duber Af rgd yılda iki kere mahsul verea duhl/ın Lng. (dıduhte, btduhte) kumaşta
dubere Af iki mahsul veya ikinci mahsul. renk vermek.
duble 1. Af duble, içki kadehi. 2. rgd çift dujuü rgd çift kadınla evli olan erkek.
An dubare. dujıyanl 1. rgd yüzer gezer, hem karada
dubra (dwArafcW.Andubrang. hem denizde yaşryan cardı. An bej û avL
dubrang Af şahin kuşu. 2. iki yaşayışlı, iki canlı veya iki ruhlu. 3.
ducan Af rgd hamile, ekseri insan için de¬ hamile. 4. gebe. An dujin, dugıhan.
nir. /_ bûn L hamile olmak, hamile kal¬ dujin Af rgd 1. çift canh, hamile vs. olma
mak. /_ kuın/. hamile bırakmak. hali. 2. vücudunda veya saçlarda bit pire
duçar Af tekrar, ikileme. /_ bûn L te¬ bulunan, kirlenmiş, yıkanmama hali.
krarlanmak, ikilenmek./- kuın/. tekrar dujmın Af An dûnun.
etmek, tekrarlamak. dujûn N.bn çer.
duçar rgd duçar, düşkün. /_ olmak L dulge Af S. kırkayak. An şehêmêr.
düşmek, duçar olmak. dukan Affindıkan.
duçeng 1. rgd birleşik. 2. Af Grm çift dumahik rgp. fin dûmahik.
yazılıp tek okunan harfler, diftong, fin dumarekol A'. S. bn dûpışk.
pevdeng. dumdar Af rgd artçı, arkadan gelen.
duçerxe Afi. el arabası. 2. bisiklet, fin bisi¬ dumbelan Af yer manian. Aot Tutar
klet spec fin sêvelok.
dudevok Af An duru. Dıune Af Zirkan aşiretlerinden biri.
Dudêran Af Bohtanda bir aşiret dunul rgd geniş omuzla 2. Af Grm birleş¬
dudu rgd şüpheci, mütereddit. /_i Af te- ik, fin hevedudani.
redüt, kararsızlık. An erê-nerê. dummar Af tütün tozu, un halinde çok in¬
dudu Af rgd I- dudu rgd ikişer ikişer, ce tütün.
/-yan rgd iküer, iMer hanesi, ikinci, ikin¬ dumohr Af rgd ahunda çift benekli hay¬
cisi, fin da van. Bazı yerlerde böyle hayvan uğursuz
dugah Af bir doğu müzik aleti. bilinir.
dugıhan Af rgd 1. iki ruhlu, iki canlı. 2. ha¬ dundan Af nesü, kuşak. An dûn3.
mile, gebe/n ducan, avıs. dünde Af S. sabanda ok kancası. An qarti-
dugisın Af nadası ikileme. /_ kuın /.na¬ belıg.
dası iki defa sürmek, çift nadas yapmak. dündü Af dişi deve.
duguh Af dirgen, yaba dundıü Af katur.
dugurd Af iki katlı iplik ve bu iplikten dung AfAndûv.
yapılan kumaş. dunıkan Af yazışmada tırnak ("^işareti.
duh ;gp. dün.* duh duh ye, iro, iro ye Avv. dunikü A'A. bn dawûdi dunikü.
dün dündür, bugün bugündür. * duh êva- dupûçık N. bn dûpışk.
ri Avv. dün akşam. * duh hatiye iro çûye duqor 1. rgd melez, bn dureh. 2. An du
ku? fivv. daha dün geldi, bugün nereye gi¬ deki tekstin içine bak.
diyor?. * duh lı ku, iro u ku! Avv. dün ner- duqozi Af. mat geometride açı.
de bugün nerde! * duh ne pêr rgp. bw. dün dun Afinci./_daneA'.incitaneleri.*dar-
değü evvelsi gün. * duh ne pêr ne; behr rê bide durmasa Avv. altım sarrafa ver
pêr Avv. rgp. dün değil, evvelsi gün değü, veya altının kıymetini sarraf bilir an¬
daha evvelsi gün. Yam üç gün önce. * jı lamında atasözü. * durre xüt Avv. karışık
duh ve Avv. dünden beri. * duh ve razi ye inci, sahte veya sun'i inciler.
Avv. dünden razıdır. * duh yek, iro dudu durd Af tortu, posa, telve. * safi
Avv. dün bir bugün iki şemırand vexwari durdi. Avv. safiyi
duhêl L Af deriden tel deri ip. An duwêl, ayırdı, tortusunu içti.
dwêl 2. rgd çift taraflı, iki yanlı. dureh rgd melez, aşık./- bûn/. metezlen-
duhi rgp dün, düneyin, dünkü. * ez duhi mek./-J A'. melezlik./- kuın/. metezleş-
haübûm Avv. düneyin gelmiştim. * ew ya tirrnek, aşılamak. An lûl, blJL
roja duh! yeAvv. o dünkünündür, fin duh. duri/n Lg. (dıdure, btdure) hasat etmek,
duhn Af iç yağı. ekin biçmek. An duûn1.
duhh/n Lgbn. dotın. durust rgd dürüst/- kuın/. düzeltmek,
durû 136

ayarlamak, bn duıst, dırust duzin Af 4 yaşındaki at.


durû Af rgd 1. iki yüzlü güvensiz kimse. 2. dû^antfindûv.
ikiyüzlü (elbise,eşyavs.).IStN. iki yüzlü¬ dû 2 rgp. arka, geri, art /_ çûn L ar¬
lük, riyakarlık. An salûs. kasından gitmek, peşinden gitmek, takip
durûv Af findrûv. etmek. * ker ko dû kurri çû dikeve çolê
durv A'.Andrûv. Avv. eşek, sıpasını takip ederse çöle batar.
Dürzi Af, Dürzi, Ortadoğu halklarından bi¬ /_ hatm L arkasından gelmek, peşinden
ri. gelmek, /-ketm L ardına düşmek, ar¬
durzüe Af rsırganotu. Aot Urtica urens. kasına düşmek, peşine takılmak, takip et¬
fin gryagezok, gezok. mek. /_ man L arkada kalmak, geride
duştan Af. fin distan. kalmak./- mayin Avvi fin dû man. /_Te
duşlar AfAndıstar. rgp. sonra, bilahare, akabinde, fin dfivre.
düstûr N. iri kunıluş, kaide, düstur. An * tu here ez dû re têm bw sen git ben son¬
dezgeh. ra Eelirim.
duşaxe Af Bj. difteri hastalığı. Latincede dû Af duman (Aaca veya yanan şey du¬
Dıphthena manı). I- helhahn L duman yükselmek.
duşemb İV pazartesi * roja düşembe Avv. * jı rojınge dû hel tê Avv. bacadan duman
pazartesi günü. * duşemtako be Avv. ge¬ yükseliyor. /_ kum L tütmek, duman
lecek pazartesi veya önümüzdeki pazar¬ çıkmak. An duman.
tesine. dûa Afdua.*dûaûsüavAw.selamvedua.
duta l'N. rgd güçlü hayvan. An dıa.
duta 2 rgd eğri, kıvnk, bükülmüş, iki bü¬ dubare Af hile, tuzak, birine tuzaklı oyun
klüm, kavisli/- bûn/. bükülmek, iki bü¬ oynamak. * dubare lı ser çe kuın Avv. bi¬
klüm olmak, kıvrılmak. /_ kuın L rini tuzağa düşürmek. An dubare1.
kıvırmak, iki büklüm hale getirmek, bük¬ dublaj N. Fr. dublaj,1 sinama şeridine ses
mek. * deri duta kuın Avv. ipliği ikiliye- doldurma. /- kuın L seslendirmek.
rek bükmek. * pışt duta kınn fivv. belini dûblin Af 1. bir cins pamuklu kumaş. % ir-
bükmek. * di êşê de pışta mın duta na landanın başkenti.
be Avv. ağrıdan belini bükülmüyor. * şıv dûbrang Af fin dubrang.
duta kuın Avv. çubuğu bükerek kavis ha¬ duçar rgd maruz kalan, hedef olan, düş¬
le getirmek. kün.
duvki rgp. -sonra, bilahare. dûçık Af fin doçık.
dırtva rgp. rgd S. fin dawi. dûde l Af mürekkep yapımında kullanılan
dıovazdeh rgd An dnvazdeh. iş.
dınvem rgd fin duhem. dûde 2 l.rgp. arka, geri. 2. Af S. ant. kuyruk,
duwêl Af bükülmüş deriden yapılan ip. * /.man Af soy, nesil, /-mayi Af rgd ar¬
duwêl tadan fiıv. deriyi büküp ip yap- kaya kalan, geri kalan, arkada kalan. /-
mak.bu duhêl çarık veya postal bağı ola¬ mayin L arkada veya geride kalmak.
rak kullanılır. * duwêlçarix Afn çarık dûdık A'. düdük. An fihk.
bağı.And\veı,del düelo Af İL iki kişi arasında yapılan silahlı
duwêt Affindewêt sözlü kavga, düello. /_ kum L dûelo ki¬
dırwiı/ın Lg (dıduwite,btduwite) bn dotın. rin.
dux A'. sap, mil, dingil, kuyruk (alet ve ede¬ dûg N. ant.Andûv.
vat için) /_ kırm/. sap takmak. * dux pe* dûgei Af devlet, fin dewlel.
ve kınn Avv. 1. sap takmak. 2. argoda biri¬ dûj Af şişe çekme, pis kanı almak için vü¬
ne iftira takmak veya küçük düşürücü cutta kesilenyereözel tabaktan veya bar¬
bir lakap takmak. * duxê bere* bw. kürek dak yapıştırarak kan alma.
sapı. /...kınn/kışandın L şişe çekmek.
duxter Af ingilrzceden güney Kürtçeye dukan N. dükkan. * dükkan û bazar Aıv.
geçmiş olan bu kelime "kız evlat" anlamı çarşı dükkan, çarşı pazar. An dıkan.
verir. dûkêl Af 1. buhar, duman, bacadan çıkan
düzü Af kamıştan kaval./... vanAft duzıl duman, tütsü. 2. vapur. /...awi rgd. du¬
çalgısını çalan. manlı.
137 dûxesay

dûkeş Af bacaAnbnt*rig,rojmg. dûrgeh Af L adacık. 2. kışla


dûl N.bnaweX dank Afm melodi *dt*n-ıkamınyanAtv.
dûlge Af kaside, methiye. mersiye, ağıt bn dûlge.
dfimahik rgp. arka, arkası, son, sonu, * dûnng AffindûrahL
dûmahik heye Avv. arkası var, devam dûrket/m Lng. (dûr dıkeve,dûr keve) vza-
edecek. klaşmmak, uzağa düşmek.
duman Af duman, fin dû. dûrku/m Lg (dûr dike, dür ke) uzakla¬
dfimelan Af An dnmbelan. ştırmak. * nya xwe ya nêrik dûr kuın
dûmeqesk A'A. kırlangıç, zoa Hırundo. Avv. kısa olan yolunu uzaklaştırdılar.
An qemeqûçik. dûrxist/m Lg (dûrdcce, dûr xe) uzakla¬
dûnur A'. körelme, dumur. /_ bûn L du¬ ştırmak, tasfiye etmek, alakasmı kesmek.
mura uğramak. * jı xwe dûr xishn Avv. kendinden uzakla¬
dûnur/m Uıg.(dıdûmıre,bıdûmıre)körel- ştırmak.
mek (kesici alet vs. de). duş l Af m yön, cihet, taraf, hiza, seviye.*
dûn 1 A'. ant An don, bez. hatm duşa hev Avv. birbirlerinin hİ7asına
dûn 2 L rgd kırışık, kıvırcık. 2. Af kıvrım, geldiler. * di vê dûşê de hatm Avv. bu yön¬
saç kırışıklığı. den geldiler. * av genişte duşa zevıye Avv.
dûn 3Aftohum,nesil,nesl./_danA'.nesU, su tarla seviyesine kadar geldi An tax,
ilerdeki kuşaklar. An nıf ş, dundan. rex. uuşlaq.
dûng Af ant fin dûv. dûş Af Fr. banyoda yukardan f ışkırmah
dûpışk Af akrep, zoa Scorpionlda su, duş.
dûr rgd rgp uzak, ırak. /-ahi A'. uzaklık, dûşlze rgd bakire.
mesafe/_avêj Avv. L kafadan atan, büyük dutu rgpfindotu.
konuşan 2. uzak mesafeli. /_ bûn L uzak dûv Af ant. I kuyruk. 2. rgp. arka, geri, son.
olmak, uzakta olmak, uzaklık. * dûrbûna /Jberan A'A: koç kuyruğu, /-dehol rgd
xwe guıng nine Avv. uzaklığı mühim güdük, kısa kuyrukla /-dire] Af An dûv-
değü. * dûri yeki bûn Aıv. birinden uza¬ repık. /_ gerandm L koyun veya ko¬
klaşmak, birinden uzak olmak. * ew du çların otlaktan dolayı çok iri kuyruk
tışt dûri hev m Avv. o iki şey arasında çok yapması. /_ re rgp. sonra, sonradan, arka¬
fark var, yam aralarında benzerlik yok. dan.
/-dest rgd bw. 1. elden uzak gözden gö¬ aûvık 1. N. uul. kuyruk. 2. rgd artık,
nülden uzak 2. yetişilmez, /-ebir A'A. Aıv. f- ' ...j. Af saniye.
ileri görüşlü, uzak görüşlü * dûreb' " .erzink Afn kuyruk sallryan kuşu.zoo.
me baş nablnın fivv. uzakgöriişlü totacllla.
lanınız (yanı aydınlanma) ileriyi iyi göı *. meqesk Af fin dûmeqesk.
miyor. /S Af uzaklık, mesafe, aralık. * dûvmesas A'A. yarasa An taçermok.
dûr niye Avv. uzak dep, mtimaldir. /_ dûvrep 1. rgd dik kuyrukla 2. argoda nal¬
sekinin L uzağında durmak, karışma¬ lan dikmiş olan.
mak. * dûri welat bûn Avv. sıladan uzak dûvrepık A'. Arapçada "teyri ebu fesade"
olmak. /_hr rgd daha uzak. /-lirin rgd olan bu kuşun türkçe adını bulamadık.
en uzak, pek çok uzak. * dur û nczık Avv. dûvrovi Af tilki kuyruğu ota Aot Alope-
rgd rgp. uzaktan-yakından, az çok. * dûr cunıs pratensis.
û dereng Avv. uzak ve geç. dûr û drej rgd dûvsmg A'A. diken kuyruklu bir cins iri
rgp. bw. etraflı, detaylı, uzun uzadrya. * çekirge, mgüizcede bush cncket zoa
dûr û nerik Avv. uzakta ve yalanda, aşağı Ensifera
yukan. *em h ser vê ferhengê dur fi drêj dûvstêrk A'A. kuyruklu yıldız.
xebitin Avv. bu sözlük üzerinde uzun dfiwa Af An dnva, dawi
uzadrya çalıştık. dûwayi Af son, sonuncu, arka, arkası. *
dura rgp An dû re, dûv re. dûwayi hat Avv. sonu geldi bn dawi
dûrbin A'.! dürbün. 2. uzak görüşlü, ileri dûwazdeh rgd bn dnvazdeh.
görüşlü. dûx A'.findux.
dûrbin! şebenk AfA. spektroskop. dûxan Af duman.
dûrbistk A'. telefon. dûxesay Af meteoroloji.
dûz 138

dûz rgd düz. fin hılû. dvrin Af An don, dıhn.


dwêl Af 1.çarık ipi. 2. deriden ayakkabı dvdtın Lg An duwitin, dawihi.
bağı. 3. deriden ip. An dınvel.
E
E Afi. Kürtçe alfabenin 6£i harfidir. Sesli kötüyü ayırmaz.
olup dudakların açılmasıyla gırtlaktan ecele rgd A acele, çabuk. Art lez,zû.
çıkar, ince seslidir. 2. türkçedeki 'dır' fiil Ecem A'. Acem, Fars.
eki yerini alır. Mesela: ew e fivv. odur. ü ecemi 1. rgd acemi, tecrübesiz. 2. Af bir
mal e Avv. evdedir, reş e fivv. siyahtır. 3. herva çeşidi.
şimdiki zaman halinde fiil sonuna gelir. ecêb rgd Aacaip, saçma, garip, tuhaf, ya¬
dıçe. gider, rûdıne. oturur, duneşe. yü¬ bancı. /_ bûn L şaşmak, acaip olmak. /_
rür. 4. işaret zamirlerinin önüne gelerek man/, acayip kalmak./_mayirgdacay-
daha belirli bir anlam verir, şöyle ki: wan ip kalan, tuhaflık içinde. * eceb mayi
= ewan. van = evan. va = ev. wi = ewi man Avv. tuhaflık içinde kalmak, acayip
gibi 5. ünlem olarak evet kelimesi yerini kalmak. /- mayin L 1. şaşma, sakinlik,
alır. * te nan xwar? yemek yedin mi? ce¬ hayret 2. hayret içinde kalmak.
vap 'e' yam evet 6. Kürtçede kısa okunan ecıtand/m Lg. (dıeabine, bteabine) 1
'a' harfi yerini alır. mesela: vır da yerine beğenmek, değer vermek. 2. tuhaf bul¬
vır de. veya xwaş yerine xweş gibi. mak, acayip gelmek.
e L bûn' fiilinin şart ve istek kipi. bıgre! ecıbi/n Lng. (diecdx, bteabe) şaşmak, hay¬
al! bunre! öl! bıçel git! vs. An be. ret etmek, tuhaf görmek.
eta Af aba. An ata. eciqand/m Lg. (dwaqine, heaqine)
ebabil Af mitolojide peygamber devrinde ezmek, çiğnemek.
Mekkeye saldıran habeşistan generali ecız rgd A aciz. bn aciz, nrir.
Abrahanın askerlerine saldırıp saf dışı ecızand/ın Lg. A (dıecmne, bteazine)
eden iri kanatlı bir kuş. usandırmak, aczetmek.
eband/ın Lg. (dıebine, btebine) abanmak, ecızi/n Lng. A (dıectze, bıeaze) usanmak,
yüklenmek, çullanmak. aciz olmak, aciztenmek.
ebdal Af bıldırcın, zoa Coturnix cotur- ecızi N.A fütur, bezginlik, yılgınlık, usanç.
nix. ecnebi 1. Af rgd A yabancı, ecnebi. 2. Af.
ebdal 2 rgd işssiz, fakir. yabancı devlet. An bıyani
ebeboz rgd N. külhanbeyi. An pêxwas. ecûr A'. An acur.
ebedi rgd A ebedi, fin nenur. ecza N.A ilaç, ilaç maddeleri /-xane Nh
ebenûs Afabanos ağacı. An avenos. eczahane.
ebloqe A'. t abluka. /- kuın L abluka et¬ eda N.A 1. eda, tavır, hareket 2. ödeme.
mek, kuşatmak, fin gemaro dan. /_ kuın L eda etmek, ödemek, yerine ge¬
ebonc A'. An abone. tirmek.
ebreş A'. rgd doğum yapıp sütü olmayan edab N.A irin, cerahat. An nêm.
dişi. edad Af hukuk, adalet /- i rgd adil. /_
ebru AfAnbrû. mend rgd adli, adil, hakka saygılı. /_
ebûqat A'. Fr. avukat. An bervedırın. mendi Af adalet, adaletle ilgili.
ebûr A'. An abor. edalet A'ne adalet, hukuk.
ecans A'. fin ajans. edat Af A grm edat An daçek.
ecayib rgd A acayip, tuhaf. An ecêb. edeb Afne/4edep,terbiye./_xaneA'/ıhe-
ecdad N.A ecdat, sülale. la, abdest bozulan yer. * edeb û ûsü Avv.
eceb Af A acaba. terbiyeli ve kaidelere uygun. * edeb fi
ecel Af A eceL ölüm vadesi, ölüm zamanı. terbiye Avv. edep ve terbiye.
/_ hatm L ölümü gelmek, eceli gelmek. edebiyat AfA edebiyat fin wjje.
* ecel tewaw (temam) bûn Avv. ölüm za¬ edebi rgd A edebi, edebiyatla ilgili An wi-
manının gelmesi, sona ermesi. * ecel ko jeyt
hat çê xirab nızani Avv. ecel gelirse iyiyi Edem Af. Adem. * Edem û Hewa Avv.
edd 140

Adem ile Havva egzoz N.Fr. egzoz.


edil 1 Af üzüm doldurulan büyük sepet eh! rZeh,ahL
edüke liri A'A. üzüm sepeti, küfe. bn qu- ehali Af/i ahali, halk.
fe,sawe. ehd Af A ahit, pakt, antlaşma, /-kuın/.
edil 2 rgd A adil. ahdetmek. * ehd fi qirar Avv. ahit ve ka¬
edüand/ın Lg. (dteddine,bıeddine)adabir rar.
durumu düzeltmek, hak yerini bulmak. ehe B. e he! aha, a hal * ehe! ket Avv. a ha!
edüi/n Lng.(dıedıle,bıedde)düze\mek,bir düştü.
şeyin gerektiği duruma gelmesi (adli du¬ ehh he! B. ahh ha!, acı veren bir hayret ni¬
rum). dası.
edib N.A edip, edebiyatçı. eni RA ehil. * ehh beyt Avv. Hz. peygam¬
edr Af Bj. sara hastalığı. * edra ye Avv. sa¬ ber sülalesinden gelen kimseler.
ralıdır. An tê. ehlamûr Af Gr. kerestesi makbul, çiçek¬
edr AfAnbeyar. leri güzel kokulu bir ağaç. ıhlamur. Aot
ef N.Aal.l- bûn/. affolunmak./- kum Tilia europaea 2. ıhlamur çiçekleinden
L affetmek. An af. yapılan bir cins çay. /_ i rgd ıhlamur çayı
efan Af hayvan tırnaklarının taşlara rengi.
değmesinden ötürü aşınması. An hefan. ehliyet N.A ehliyet.
efare Af 1. meyvelerin toplanmasından ehmeq rgd A ahmak. /_ ane rgp. ahmak¬
sonra geri kalan artık, fin qurf , cer. 2. zi- ça. /_ i Af ahmaklık.
raai mahsûlün son döküntüleri. * efare Ehrimen Af Zerdüşti dininde şeytan.
kuın Avv. hasattan sonra bu son döküntü¬ ehwal Nne. A ahval, haller. * hal û ehwal
leri toplamak. Avv. haller ve şartlar.
efe A'. batı anadolu zeybekleri. ejdeha Af ejder, uzun yılan.
efendi Af rgd Gr. efendi. Ejdehak Af kral Dahhakın bir adı.
eferin A An aferin. ejdıyar Af An ejdeha
eflatun l rgd açık mor rengi, menekşe ejnû Af n ant diz, diz kapaği. * heri cjnû
rengi. /_ i rgd mor menekşe renkli. skin Avv. dizlerinde derman kalmamak.
Eflatun 2 A'. eski yunanlarda Sokratın ta¬ An juni, çok.
lebesi olan ve milattan önce 427-347 ek x 1. belirsiz bir harfi tarifinin keüme
yıllan arasında yaşryan bir felsefe bilgini. sonlarına birleşmesi. 2. rgd küçültme
efniki rgd küflü. /_ bûn L küflenmek. An sıfatı olarak kullanılır. Mesela: hespek.
kufıkl bir at. gayek. bir öküz.
Efriqe Af Afrika kıt'ası. /_ i rgd Afrikalı. ekber rgd A daha büyük. An mezmtu.
efsane Afne efsane, fabl, mitoloji. ekfi Af Kafkas hançeri, kama.
efser Af 1. başkan, üst. 2. subay, zabit ekonomi Af Gr. ekonomi. An abori.
efsun Af sihir, büyü. /_ kar Nx. sihirliyen, Ekrad Af A Kürt kelimesinin çoğul adı,
büyüleyici. An afsun. Kürtler.
efû A'ne A af. /-kuın /.affetmek. An ef. ekran Af. Fr. ekseri televizyon ve monitör
Efxan A'. Afganistanlı, Afgan. /_ i rgd camlan için kullanılan bir terim.
Afganlı, Afganistana ait. eks N.A 1. akis, yansıma. 2. rgd tersi, aksi.
efyon Af Gr. afyon. /_ keş Nx. afyon içen. ekselans Af rgd Fr. hazret kelimesi yerine
egal Af yolculukta başa giyilen bir cins iri geçen ekseri diplomaside kullanılan bir
mendil terim. fin ezbeni.
eğer Ghk eğer, şayet * eğer niye Aıv. yok¬ eksentrik rgd Fr. eksantrik.
sa!. An ger. ekseri rgp. A ekseri, fazlasıyla.
eğit rgd yiğit, kahraman, cesur. eksper Af Fr. eksper. An pıspor.
eglebûn L eğlenmek, oyalanmak, (türkçe ekspres Af ng. 1. acele giden, ivedi tren
olabilir) mektup vs. 2. rgd acele, çok çabuk.
egoist rgd Lal Fr. bencil kendini seven. /_ ekstra rgd Fr. üstün kaliteli, bn çêhr.
i Af bencillik. ekzotermik Af kim ısıveren. An tindar.
egoizm Af bencillik, egoizm, menfaatçılık. elaf Af tahıl ürünleri tüccarı.
egzema Af Gr. Bj. egzema. ela! rgd her şeyin en ufağı, en küçüğü.
141 enuland/ın

elamet Nne. A işaret, belirti, alamet takmak, hileyle yakalamak. An


elb Af 1. bir hububat ölçü birimi. 2. kova. flliqandm, daleqandin.
An kuleng, elbık. dibeği Af kase.
elbane Af tef, davulun küçüğü. eliborda A'. karışık undan yapılan bir cins
elbeki A'. bakırdan yapılan tabak, tepsi. ekmek. An xılt
elbet rgp. A elbet. An helbet elif Af A Arap alfabesinin ilk harfi.
elbık A'. tahta kova, kova biçiminde tahta elifba Af. O. An elfabe.
kutu. elil rgd A sakat, malul.
elektrik Af Gr. elektron ve protonların ' elips rgd N Fr. elips, yumurta şeklindeki
mekanik yoluyla enerjiye çevrilmesi ve geometri biçimi
bununla elde edilen ışık. An kareta. eliqurne A'. samanlı kağıt
elektroliz Af Gr. fizikte bir elektrik elmas Af n/lör. elmas. /_traş A'A. elmas
akımının etkisiyle ortaya çıkan kimyasal kesen, elmas işliyen. /_ traşi Af elmas iş¬
ayrışma. leme sanatı.
elektromanyetik Af Gr. 1. elektromanye¬ elo Af. 1. Kürtçede Ali. 2. telefonda allo!
tizması olan veya bununla ilişkisi bulu¬ ünlemi.
nan. 2. manyetik alan. eloh Af şahin kuşu. An başok.
elektromıknatıs Af Gr. elektrikle meyda¬ elok Af hindi horozu.
na gelen manyetizma. ehvan rgp. Arapçada levn' kelimesinin
elektromotor Af. Gr. elektriği mekaniz¬ çoğulu, her çeşidi veya bütün çeşitleri an¬
maya çeviren aygıt. lamındadır.
elektron Af. Gr. Atomun negatif kısmı. em pro. 1. biz. * em û ew Avv. biz ve onlar.
elektronik rgd Gr. 1. serbest elektronları 2. soran lehçesinde bu' zamiridir, mese¬
konu alan bilim dalı. 2. elektronla ilgili, la: emcar. bu kez. emro. bugün gibi.
elektron temeline dayanan. ema A dç amma, lakin.
elektrod Af Gr. 1. elektrolitin içindeki eksi eman B. aman. /_ eman Avv. aman aman.
veya artı iki çubuktan her biri. 2. elektrik /_ kum L aman etmek, feryad etmek. /-
kaynağı yapılan çubuklar. xwastin L aman istemek, imdat istemek.
elem Afne A acı, üzüntü, dert, keder. /_ * eman re me de Avv. aman yol verme. *
dar rgd dertli, hüzünlü. eman fırsende me de fivv. aman fırsat
eleman Af Fr. eleman. verme.
element Af Almanca olan bu terim ana¬ emanet N.A emanet /-bûn/. emanet ol¬
lizle aynşmıyan veya sentezle elde edile- mak. /_ en rgp. emanet olarak. /_ girim
miyen madde. An çist. L emanet almak. /_ kuın Z. emanet et¬
elestik rgd Fr. elastik. mek.
elctewş Af rgd 1. hiç bir yaran olmiyan iş embar Af ambar, depo. An enbar.
veya davranış. 2. rgd dengesiz, fin tewş. embaz Af m misal, ömek.
eleweysi rgd S. geleneksel. 2. Af bir Kürt embnyo Af Gr. ana rahimde teşekkül
melodisi. eden yavru. /_ loji Af yavru durumuna
eleyh rgd/lalehy.findn. gelinciye kadar yavrunun geçirdiği geliş¬
elfabe Af Gr. alfabe. An elifba im evrelerini inceleyen bilim biyoloji ko¬
elhed N.A mezar üzerine örtülen taş. fin lu, fin goştpere.
goriçe^alê* gorê. emced rgd çok şanlı.
elhcmdûlillah B. A Elhamdülillah. emek A'. emek, hak. /_ dar Nx. emek ve¬
ehmand/ın Lg. A (dıelanine, bıelanine) ren, hakkı geçen, fin ked. f
öğretmek, eğitmek, okutmak. An -emeni x S. sonektir, kelime sonlarına
hinkınn, hut kuın, fêr kuın. cek, cak, olan çoğul eki anlaıhı verir. Me¬
eumandl rgd öğretilmiş, eğitilmiş. sela: xwardemeni, sotemeni = yiyecek,
elımj/n Lng. A (dıelane, otelime) öğren¬ yakacak gibi.
mek, alışmak. An hinbûn, hu kuın, fêr- Emerikani Af Amerikalı. An beşi dewle-
bûn. fan.
ehnd A'. şafak. emüand/ın Lg. (dıemdine, btemdine) kull¬
ehqand/ın Lg.(dıelıqine,btelıqine) çengele anmak. An xebitandin.
142

emir AfAl.enıir,fennan.2.yaş,ömür./_ mahkemesi


ber A'A. emir eri. 2. emri yerine getiren. /_ enginar Af fin. neynoka büke.
kuın L emretmek. /_ name A'A, yazılı engur Af Z. An tut
emir. enırand/ın Lg. (dıerurine, bıerurine)
emir Af emir, prens. An nur. danltmak, öfkelendirmek.
emin A rgd emin, güven içinde. An ami¬ enırl/n Lng. (dıemre, btenıre) kızmak, öfke¬
ni lendirmek.
emniyet AfAL emniyet 2. polis ve zabıta enıti/n Lng. kızmak.
teşkilatı. * emniyet û asayışt Avv. nizam eni Af m 1. ant alın. 2. Af cephe. * emya
intizam. An ewle. şer Avv. savaş cephesi. * qoçê* eniyê A'A.
emperyalist rgd Fr. imperyalist atam iki yanındaki boynuz çıkıntısı. * sl-
emr AfA enir, emir. in euur. nûsa eniyê A'A. ant alin smüsü. * texhkê*
emraz A'. 5. alet, edevat. eniyê AfA. ahn kemiği.
emsal rgp 5.1. bu yıL bu sene 2. rgd A em¬ enibeş Af rgd hayvanlarda alnın beyaz ol¬
sal, yaşıt 3. misil, aynısı. ması.
emust Af 5. ant parmak. An tıli, bcçl * enişk Af 1. ani dirsek, kol dirseği. * enişk
emusti balaberze A'A. baş parmak. * dan Avv. dirsek vermek, dirsek çevirmek.
emusti doşawmrje A'A, işaret parmağı. * 2. dik açı.
emust! kelem us A'A ayak baş parmağı. enkûr Af. fin werz.
emûdl rgd dikey. ensiklopedi Af. fin ansiklopedi.
enam Af Qur'anda en'am suresi. entari Af An fistan.
enayi rgd enayi. entelektüel Af rgd Fr. bn rewşenbir.
enbar A'. fin embar. enteresan rgd Fr. ilgi çekici, enteresan.
enbaz A'. Z. arkadaş. entike rgd L eski, antika. An antika
enbiya AfA nebiler, peygamberler. enzelok Af kulübe. An kepu, holık.
encam AfA netice, akibet. enzerût A'. 1. kına çiçeği. Aot impatiens
encame A'. 5. menteşe, reze. balsamina 2. pelesenk ağacı. Aot Com-
encümen Af encümen, meclis, konsey, miphora opobalsamum.
komite, yarkurul * encumena şare- epi B. küçük çocuklara ye' anlamında söz.
jdanyê AfA. belediye encümeni. fin hepe.
gıdam Af 1. üye, aza. 2. kol, boy. eprex Af sarma yemeği, türkçe yapraktan
endaze lAfP.ge»metri./_yarA'A.mühen- gelme.
dis, geometri bilgini. eqademi Af fin akademi
endaze 2 Af 1. ölçü, tartı. 2. 26 inen. lik ölçü eqd Af l.taşve kireçten yapılmış çarşı, pa¬
birimi, takriben 65 cm. zar. 2. akit.
endeko Af kokulu bir cins yonca. eqü A'ne A akıl. /_ mend rgd akıllı. /_
endeli Af bülbül. An bılbü. mendane rgp. akkıllıca. * dan eqlê xwe
ender rgd ender, seyrek. Avv. aklına koymak, kafasına koymak, fin
endişe A'neP.endişe../_nakrgdendişeli. eql.
endüstri N.Fr. endüstri. eqiq A'. akik taşı.
Endülüs N.A Endülüs, ispanyanın güney eql Af A akıl. * eqlê sıvık barê gıran fivv.
kesimi. akılsızın yükü ağır olur anlamında deyim.
enerji N. Fr. Gr. enerji, fin vejen. finequ.
enexdar Af Gr. anahtar. An mıfteb. eraq N. rakı.
enfiye AfA enfiye. erari AfA arazi. /_ kırrin fivv. arazi satm
enflasyon Af Fr. para değerinin düşmesi. almak.
engast Af kusur, eksiklik. erbab rgd A ehil, usta.
enger Anankor. erbabı Af A 22 aralık ile 30 ocak arası za¬
engız A'ne tahrik, harekete geçirme. man.
engızand/m Lg. (dıengvdne, bıengızine) erçen N. anı çene.
tahrik etmek, harekete geçirmek. An erd Af 1. toprak parçası, yeryüzü, tarla. 2.
livan din. sabit toprak, arazi, mülk. 3. yer gezegeni,
engızısıyon A'. Fr. orta çağ işkenceleri yer küresi. /_ gırtın L toprak almak. /_
143 eseh

hejin L Nh yer sarsıntısı, zelzele. /_ erk Af görev, vazife, ödev. /-eder rgd gö¬
rakmn L toprağı sürmek, bellemek. * revli, vazifeli.
bm erd kuın Avv. gömmek, saklamak. * erkan AfA erkan.
pê dan erdê Avv. direnmek, ısrar etmek, Ermeni Af rgd Ermeni, fin Füe.
inat etmek, ayak diremek. * erd û ezman ern A'ne öfke, kızgınlık, sinir, gazap. * er-
Avv. yer ve gök. na wi dani fivv. rahatladı, öfkesi geçti. *
erdaz Af Fr. yerbilimde kayağan taş. erno rgd sert karekterli, çok sinirli. * er-
erdçıni Af tarım. nok. An. erno. * ern û bihntengl Avv. öfke
Erdeşer Af Sasanilerin ilk hükümdarı. ve sıkkınlık. * ern û xeyidin Avv. öfke ve
erdin Af rgd karaya ait, karada yaşryan. küskünlük.
erdnas Af jeolog. eroin Af Gr. Fr. eroin.
erdnasi A'. jeoloji. err! B. tehdit, teaccüp veya hayret ünlemi,
erdmgari N. coğrafya. oooh!, vay beee! üfff ! gibi anlamlar verir,
Ereb N.rgd Arap./-iN. Arapça./- İstan "maaşallah" kelimesinin aksidir, taktir
Af Arabistan. /_ yat A Arapça, Arapça edüen kelime yerine kullanılırsa ayıp
bilimi. * erebo qûna te reş e, got malê olur. * errr! ew hespê te çiqas cnvan e!
mm ew e Avv. Araba, kıçın siyahtır demiş¬ vay be ne güzel atin var! dersen ata
fiıv.
ler, malım odur demiş, anlamında atasö¬ nazar değeceğine inanılır ve sahibinden
zü. azar işitirsin.
erebane AfAnelbane. errrık üüüüffbe!
erebe AfA araba erş A'. A arş, sema. * erş û ezman Avv. gök
Erefat A'. A Araf at meydanı. ve sema. * erş û kursi Avv. arş ve kürsi.
erefe N.rgdA arife günü, önce. erşani A'. eşinme, at sığır gibi hayvanların
ereq Af,A rakı./- fuoşAfn rakı satıcısı, iç¬ ön ayaklan ile yeri eşinmeleri ki ekseri
ki dükkanı. /- xur A'A. ayyaş, alkolist bn kavgadan önce olur../- kuın/. eşinmek.
eraq. erşet Af. 1/8 hisse, hissenin sekizde biri.
ereqan Af Bj. bn zenk. envaz Af An evraz, terazin.
erese Af A 1. arsa. fin pag. 2. buğday pa- envend N. kurnazlık, hile, oyun.
zan. erwist Af Anevnst
ere rgp. evet. /-bûn/. tastık edilmek, ta¬ erxewan Af 1. erguvan. 2. rgd erguvan
stık olmak. /_ gotm L evet demek. /_ rengi, şarap rengi. An erjıng.
kuın L tastik etmek, evet dedirtmek. Bu erz Af fcnhevnst
fül ekseri kız isterken söz alma an¬ erz 2 N A 1. arz, dünya. 2. arzu. 3. ırz. * erz
lamında tastik manası yerine kullanılır. * û eyal fivv. ırz ve namus.
erê-nerê Avv. ister istemez, kararsızlık. * erzan rgducuz./_bûn/. ucuzlama, ucuz-
ere û nere Avv. şüphe, evet veya hayır, fin lanmak. /_ i Af ucuzluk. /_ kuın L ucuz¬
belê. latmak. * erzan kıro, hewan duo Avv.
erêdanl Lh Nne. bir işe katılmayı kabul ucuz mal tulumda durmaz veya ucuzdan
etmek. pahalısı olmaz anlamında atasözü.
ereni A'. olumlu, pozitif, müsbet fin erini. crzaq AfA erzak.
ennand/ın Lg. (dıeraıine, bıennine) erzêl Af.Anhohk.
kızdırmak, öfkelendirmek. fin erzên 1 A'. ant. 1. çene. 2. sakalın çene üze¬
enırandm. rindeki kısmı. fin. lam.
erinin /.fin. emrin. erzên 2Affinlazût
erıyand/ın Lg. (dıenyine, bıenyine) ona¬ erzink N.bn erzênh
mak, güvenmek. esah rgd okumuş,görgülü./_yiA'.eğitim,
erini Nne. m, Grm. olumlu, pozitif, fin ere¬ öğretim.
ni esalet Af A asalet.
erjeng rgd 1. korkunç, müthiş, dehşetli 2. esans Af Fr. kokulu sıvılar, esans, gül yağı.
berbat, iğrenç. esas Af A temel, başlıca, esas. /_ en rgp
Erjenk A'. İranda Mani dinine ait kitap. esasen, gerçekten.
erjıng Af erguvan, bot Cercis siliqua- estab AfA sebepler
su-utn. An erxewan. eseh rgd ciddi, sahih. An essen.
esell 144

esell Af eşarp. açıklık.


eshabe AfA Hz. peygamberin yakın arka¬ eşkêl A'. 1. çap, kutur, köşegen. 2. şekil. /_
daştan. kınn L şekillendirmek, şekil vermek.
esil rgdA asil, asıL aslı. /_za rgd cins, elit eşofman Af Fr. eşofman.
* esi fi nesi Avv. aslı astan, aslı cinsi. eşq Nne. A aşk. *eşqû heyecan Avv. aşk ve
esir A'. rgd esir. An dil heyecan, aşkla heyecanla * eşq û evin Avv.
eşit feHre)Affinheside,peılr. aşk ve sevgi. * eşq A mıhbet Avv. aşk ve
esk Af şekil, biçim. muhabbet An evin.
eskene Af keski. eşqiya Af eşkıya, çete
esker Af asker./- geh Nx. kışla, fin leşker. eşraf A'. A eşraf.
Eskif Af Hasankeyf ilçesinin eski adı. eşût N. bn asit
Eskimo Af Eskimo. eşya Af A eşya. * eşya yi malê* Avv. ev eşy¬
esmer rgdA esmer. ası.
esnaf Af esnaf. etar Af toptancı, mağazacı.
esp Af finhesp. et (etê!)B. kuzey Kürdistanda bazı şiveler¬
espanax Af Gr. ıspanak. Aot Spinaciacle- de anneye çağn.
racea ehf Af An cer.
espend Af finsıpend. eti x sonektir. Türkçede ık, lık, lük gibi fi¬
espere Af belde bellemek için ayağın il eki anlamı verir. * peyati rgp. yaya ola¬
bastığı ağaç parça. rak. * Kurdayeti rgp. Kürtlük, Kürtçülük
esponizer NhS. iişne. fiot Muscus arbo- vs.
reus. 2. dikenli çövenotu. Aot Salsola ka¬ etfal Af.AAntüaL
il etfık Af küçük üzüm salkımı. An cer.
espûn Af 1. sünger. 2. An esponizer. etiket N.Fr. etiket.
esr N.A 1. asır. bn sedsaL 2. ikindi, akşam. etimoloji Af Gr. kelimelerde kök bilimi.
esraq AfAnesreq. etlahi Ar.tatil,izin./_lurm/.!zin yapmak,
esrar N.A 1. esrar. 2. su-, giz. /- kêş Af es¬ tatil yapmak, ara vermek. An pışû.
rar çeken. etles Af Gr.l. atlas, haritalar kitabı. 2. Af A
esreq (esrex) Af tavan. bir cins ipekli kumaş, saten.
esrin Af fin hıster. etraf Af A 1. taraflar. 2. etraf, yöre.
esseh! 5. esseh, sahih! Bn eseh. Etrak AfA Türkler.
esselam B.A esselam. * esselamun aley- etûn Af kireç ocağı. An êtûn.
kûm Avv. selamunaleyküm. ev rgd pro. bu. * ev çende dç bu kadar
estar Af An astar. (miktar olarak). * ev du roj m ko Avv. bu
eslaxfurullah! AA bir alçakgönüllülük iki gündür ki. * ev hinde dç bu kadar
sözü. * tobe estaxfunulah Avv. töbe (sayı olarak).
estağfurullah!. evan rgd pro. bunlar.
estetik A'. Gr. güzellikle ilgili felsefe kolu. evand/m Lg. (dıevine, bıevine) sevmek. An
estevnr rgd kısır. An stewr. evinandm.
estêf Af.Anhestif. evd N.A 1. köle, hizmetçi. 2. kul. * evdê
estere Af An ster. Xwedê Avv. Allahlık, Allanın kulu. * evd û
eshri Affinstri. beşer Avv. kul ve beşer. * evd û kısan Avv.
estûr rgd bn stûr. kul ve insan.
estûwane Af fin stûwane, silindir. evçend rgp. bukadar.
eşair Af A aşiretler. evdal 1. rgd yoksul gezgin, aynca çok saf
eşarp Af Fr. eşarp. zavallı kimseler içinde kullanılır. 2. Afga-
eşhed AfA eşhed.* eşhed û billahfiw.es- nistanda bir türk boyu. 3. anadoluda bazı
hedubillah. göçebe aşiretler. An ebdal
esir Af aşiret/- et A'. aşiret eve rgd pro. dç işte, yakın için ba
eşkence N.P. işkence. bn. işkence. /-dan evende rgp. o zaman.
L eziyet, işkence vermek. /_ kêşan L iş¬ evel rgdA evvel *evelallah£ewelallah.
kence çekmek./- kuın L işkence etmek evê pro. şahıs zamiri olarak bunu (kız için).
eşkere rgd açık, net, aşikar. /_ yi Af * evê ha dç böylesi, bu da
145 exlewik

evi pro. şahıs zamiri olarak bunu (erkek lamak, ertelemek.


için). ewıqi/n Lng (dtewiqe, btemqe) geç kal¬
evin Afne aşk, sevgi. /-dar rgd aşık. /_dar mak, oyalanmak, ertelenmek.
bûn L aşık olmak. /_dari A'. sevgi, ewi pro. şahıs zamiri olarak onu (erkek
aşıklık. /-İstan Nx. sıla ülkesi /_ker rgd için).
aşık eden. ewk de şey. *ewko de falan.
evinand/m Lg. (dıevnine, bıevinine) ewlad AfA evlat
sevmek, aşık olmak. ewle L Afne güven, emniyet, itimat 2. rgd
etvled Af A evlat. * ewled û tewled Avv. daha, daha fazla, /-bûn/. güven olmak,
evlat mevlat /-dar rgd güvenilir. /_ kari A'ne tedbir,
evor Af 1. yıl aşımı, sene değişimi. 2. ikinci güvence./- kuın/. sağlamlaştırmak, gü¬
yaşına yeni basan yavra 3. av hayvanı. /_ ven vermek. * jı xwe ewle bûn Avv. kendi¬
i rgp. sene değişim hali. * berxên evor! fivv. ne güveni olmak. * hêj ne ewle ye Avv.
yü bitimi olan kuzular. henüz kendine güveni yok. /_ yi A'. baş¬
evqas rgp bu kadar. kasına verilen güven, itimat, güvence. *
evra rgd mukaddes, mübarek, yüksek, ewlehiya avaki Nh sosyal güvenlik. *
/-dar rgd azizliği olan, yüksekliği olan./- ewlehiya asayişta gelemperi Avv. kamu
xistin L çok övmek, mübarekleştirmek. asayişi güvenliği. * ewlehiya gelemperi
/_yi Af yükseklik. Avv. kamu güvenliği.
evran Af daha çok yabani bir cins kavak ewlewand/in Lg. (dtewlewine, btewlewine)
olarak bilinir. güven vermek.
evrand/ın Lg. (dtevritıs, bıevrine) takdim evvhya Af A aziz, ermiş.
etmek, dua etmek, şükretmek. ewqas rgd o kadar.
evrar An evra ewr Af bulut *ewr kip bûn Avv. koyu bulut
evrav rgd bulutlu. kaplamak. An çıpnd. * ewrê reş Avv. kara
evraz Af cax. yamaç, yokuş. /_ i Af yokuş¬ bulut * ewrê spi Avv. ak bulutlar. An hewr.
tuk. * evraz bê mşûv ninın fivv. yokuşlar ewraq AfA evrak.
inişsiz olmaz anlamında atasözü. evvrav rgd parçalı bulutla An evrav.
evnst Af Anhevnst ewrawi rgd An ewri.
evrişun Af ipek. An hevrişun. ewreng A'. 5. ihtişam, haşmet, övgü, maje¬
evsar (evser) Af taç. ste.
evzel A'. rgd makbul. * serdaneki evzel ewretirişke A'. yıldınm, şimşek, fin brûsk.
fivv. makbul bir ziyaret. ewri rgd bulutla
evv rgdpro.l.o(ifcBrıa'janıs).2.onlar^ifcin- Evvrûpa Af cax Avrupa. /_ yi rgd Avru¬
d çoğul şahıslar). * ew bı xwe Avv. 1. kendi¬ palı, Avrupaya ait.
si. 2. onlar kendileri. * ewçe'nd dç ne ewşandm Lg. (diewşine, biewşine) yasak,
kadar, - ise, - o kadar (sayı olarak). * evv memnu. Bu kelime "heVışandın" keli¬
hinde dç o kadar (miktar olarak). * ew mesinden türeme veya bozulmadır ki bir
qeder rgp. o kadar, öyle ki. * ew ji ew bakıma koruma, esirgeme anlamınadu*.
hinde xurt e Avv. o da o kadar yiğittir. ewt Af havlama. An kewt
evvan pro. onlar, ewana pro. onlara. ewt/in Lng. (dıetvte, btewte) havlamak. An
evvare rgd bn aware. kewtin.
ewd Afne m intikam, öc.*ewdhüanin fivv. ewland/in Lng. (diewune, biewtine) bn.
öc almak. An heyf, tol kewtandin.
ewe rgd pro. de üçüncü şahıs tekil için iş¬ ex! B. balgam çıkarırken ses.* ex tûx Avv.
te veya o dur' anlamındadır. genizde balgamla öksürük karışığı ses. *
ewê pro. şahıs zamiri olarak onu (ku için). ex tûx kum Avv. genizde balgamla karışık
* ewê ha dç öylesi, o da öksürmek.
ewha R rgp böylesi exlamûr Af Gr. ıhlamur. An ehlamûr,
ewık dfşey, o, falan. *ewıkji hatiye fivv. parzi.
1. o (şey, kimse) de gelmiş. 2. falanda gel¬ exlaq AfA ahlak. An sınçt
miş. * tu ewık£ zan!?, şeyi biliyormusun? exmaq rgd A ahmak. An qewc
ewıqand/ın Lg.(dıeıvtqine,bıewtqine) oya exlewik Af 1. tava An af Unve. 2. tencere.
exslr 146

fintenak. eza Af 1. üye fin endam. 2. eza, sıkıntı.


exsir rgd A esir. fin dil ezab N.A azap, ızdırap, acı.
exte Af rgd kısırlaştırılmış at An yeksım. ezan Af A ezan, namaza çağn.
exterme A'. savaşta ganimet alınan atlar. ezbeni B. 1. efendim, hayran olayım,
ey! B. ey!, heyL * ey hewar Avv. imdat hazret, haşmetmeap. 2. size bağlıyım, hiz-
eyal A'. aile. fin lêzun. metinizdeyim.
eyalet AfA 1. eyalet, aile, boy. 2. bölge. ezber N.A ezber, jiber./- e rgd ezberden.
eyan rgd ayan, vazıh, belü, belirgin, açık. * /_ kuın L ezberlemek, fin jıber.
di xewnê de lê eyan bû Avv. rüyasında ezbet Af sülale.
kendisine ayan olda ezeb rgd bekar.
eyar Af 1. post, hayvan postu. An çerm. 2. ezel AfA ezel, çok önce.
tuluk. /- şir A'A küçük tulum, tuluğ. An ezıband/ın Lg.(dtezdxne,btezüxne) ezmek,
hewan, meşk. baskı altında tutmak, azap çektirmek.
eyaş rgd ayyaş. ezıbi/n Lng. (diezdx, biezJx) acı çekmek,
cyaşi Afi. örtü, peçe. 2. yelken. azap altında olmak.
eyb AfA ayıp./_bûn/. ayıp olmak./- dar ezımand/ın Lg. (dıezanine, bıeztmine) da¬
rgd kusurlu, ayıbı olan. /_ kuın L ayıp vet etmek, ağırlamak, şeref vermek.
etmek. * eyb û ar Avv. ayıp ve utanç. ezıti A'. bencillik, egoistlik. An ezperest
eydi rgpAnêaX eziyet AfA eziyet, /-kar rgd eziyet eden.
eylet AfA aile, familya. An ezbet finezyet
eylo 1. Af kartal. 2. rgd heybetli. eriz rgd aziz, sayın, saygıdeğer, sevgili. /_
eylül N.Abnüon. ti Af azizlik. * eziz û şirin fivv. saym ve
eyne AfAnhill sevgili. An. berez.
cywallah B. A eywallah./- kuın /.eyval¬ ezl AfA azil. /-kırın/, azletmek.
lah etmek. ezman Af A gök, sema. /-dev A'A. gökde¬
eywan Af salon, büyük geniş oda. len binaları. An asiman.
eywax B. şaşkınlık ünlemi, ey vahi ezmûn Af Anazmûn.
eywe AfAnbıhok. ezperest rgd bencil, kişisel. /_ i Af bencil¬
eywez rgd hazır. lik.
eyvvezand/m Lg. (dieywezine, bteywezine) Ezrail AfAAzraU,öıümmeleğLAnmeI-
hazırlamak, örgütlemek. kemevvt
ez pro. birinci tekil şahıs. * ez qurban Avv. ezvva Af bir bitki. Aot Centaurium.
kurban olayım. * ez û ez Avv. illede ben. * ezyet Af eziyet. /_ keşan L eziyet çeken,
ha ez ha tu Avv. ha ben ha sen. * ez û tu fin eziyet
Avv. ben ve sen.
E
Ê Af Kürtçe alfabenin 7.ci harfi olup ağzın eni Afsonektir. türkçede -inde. -inde gibi
açılmasıyla gırtlak ucundan çıkar, ince fiü ekleri yerini alır.*dıkurenıyaxwe de
sesli harftir. 2. türkçede un, im gibi iyelik Avv. delikanlılık çağında. * keçenrya xwe
sıfatlan yerine geçer. * yê mm e an ya de Avv- kızlık çağında.
mın e gibi terimlerde £ mm e sekimde de êpê rgp epey.
söylenebilir. 3. cins harfi tarifi olarak êr Af ateş kelimesinin çekilmiş hail * êr
isimlere erkeklik sıfatı verir. * beranê bıtefine fiw_ ateşi söndür.
reş. siyah koç. * darê hışk. kuru ağaç gi¬ êre Af /gp. 5. burda An vır, vira
bi. 4. cins dişi sıfatıdır. Eyşê, Fatê, Xûşkê. êrdek Af, üeri gelen kişilerin yolculuk es¬
gibi. S. isim çekimlerinde de eril sıfatı nasında birlikte götürdükleri yedek at.
verir. *tavê Sineme derken 'Sînem' den êreqe Af finhewcar.
sonraki 'ê' çekimdir. 6. zarf halinde de creqan A'. Bj. sanlık hastalığı, sağ duyuyu
yardımımıza koşar. * bê nnradê Avv.. mu- bozan hissi durum. An zenk.
ratsız gidi, hayırsız gidi anlamında dişil êns Af rgd hiristiyan liderleri için kul¬
ünlemidir. * şevê. geceleyin. * rojê. gün- lanılan unvanlardan biri.
düzleyin. * h axafhnê. konuşmada, ko¬ ênş Af hücum, saldın. *ênş hırın ser Avv.
nuşma esnasında. 7. fiillerin geçmiş üzerine hücum etmek, üzerine:
zaman hallerinde yardımci olur. * em ge- saldırmak. /_ dan L hücum etmek. /_
hişhnê* Avv- biz yetiştik, ulaştık. * me kuın L hücum etmek.
avêtinê Avv. attık (çoğul halinde). 8. şahıs êmst AfAnevnst
zamirleri yerini tutar. * mm gotê* Aw_ êrxat Af Gr. ırgat, ekin biçmede toplu ki¬
kendisine söyledim. 9. edat olarakta o, ralanmış işçi.
veya o ki yerini alır. ê dm dç başkası, êsk Af şekil, biçim.
öteki. * ê bere dç önceki * e* şandi Aw_ êskere Af bakır bardak, fin uskure, sekre.
gönderilen. * ê* ko dç olan,o ki. * ê ko be êsta rgp. şimdi, işte. fin nıha, nıho.
de gelecek olan. * ê ko birciye büa bên estir A'. katır. An hestu.
Avv. ac olan gelsin yani o ki acdır gelsin. * eş Af ağn, acı, sancı, ıstırap. /_ dan L
ê ko hat dixwe, ê* ko nehat naxwe Avv- ge¬ ağrıtmak, acı vermek. /_ girim L sancı
lenler yer, gelmiyen yemez. tutmak. * êş û xweşi Avv. iyilik ve kötülük.
ê R ünlem olarak ta yeter anlamı verir. * * ser û çavê le ne eşe Avv. Kürtçede " ser
ê bes e Aw_ artık yeter, eğer dahada seran û ser çavan" ihtiram sözü karşılığı
uzatılırsa ünlem pekiştirilmiş olur. * êeêt söylenen söz. * êş û jan fivv- acı ve sızı.
R daha, daha. * êee! weki dm? daha daha êşan Af acı, elem.
êşand/in Lg. (diêşine, biêşine) ağntmak,
êdl rgp. artık, bundan böyle. acı vermek, ıstırap çektirmek.
êh Aeeeh! haydi! êşandi 1. rgd acımış, acıya uğramış. 2. za¬
ekübeyan A'. fecir, şafak. rar ziyan görmüş. 3. hakaret görmüş
êl A'. kabile, taife. * êl û esir fivv.. kabileler êşbu rgd acı dindirici.
ve aşiretler, el alem. eşin Lng. (dêşe, bıeşe) acımak, sızlamak,
êlceg AfAnbeçık,pahk2. sızı duymak.
êleg Af. elbise yeleği. 2. elek. êşnasi Af teşhis. êş naslnZ. teşhis koy¬
êunc A'. An qohnc. mak.
êm N. n yem, gıda (hayvanlar için). /_ êşkence A'.işkence./_dan./-işkencever-
dan/, yemlemek. mek, işkence çektirmek./- keşan Avv. iş¬
ên rgd pro. malikiyet sıfatlarında çoğul kence çeken. /_ kuın L işkence etmek.
hail * hespen mın Aw_ benim atlarım. An An işkence.
yên. êt N.anlbnbêL
êhr 148

êhr rgd rgp. başka, başkası, diğeri, artık. * êxist/m Lng. düşürmek, atmak, koymak.
êhr neşun bınvisım Avv. artık yazamıyo¬ /_ jerL. aşağı indirmek, aşağı düşürmek.
rum. * derpê xwe êxisbn Avv. donunu çıkar-
êtûn Af kireç ocağı.* sorun wekêtûn Avv. mak. /- peş /.. öne sürmek, izah etmek.
kireç ocağı gibi yanıyorum. An etûn, finxistin.
atûn. exte A'. at, katır cinsi hayvanlar. An
êvar A'. m akşam. /_ bûn/. akşam olmak. axtirme.
* êvar bû Avv. akşam olda/- kuın/. akş¬ êxtiyar rgd ihtiyar, yaşh.
am etmek, akşama kadar gecikmek. * ezıng A'. n odun. /-van Aft oduncu. An
êvar bı ser me de hat Avv. akşam oldu, ge¬ hezun.
ce bizi bastırdı. * hema vê êvarê Avv. he¬ Ezıdi A'. rgd Yezidilik inancında olanlar.
men bu akşam. * eVari rgp. akşam, êzunx N.Bj. egzema hastahğı.
akşamleyin. * êvar xwaş Avv. iyi akşamlar. êzmûg (êzmûk)A'. emzik, fifimostık.
êwellah B. A eyvallah.
êxbar AfA ihbar.
F. Af Kürtçe alfabenin 8xa harfinin ismi¬ faq N.bn faqe, feq.
dir, sessiz olup dudak arasından çıkar. faqda/n Lng. S. (faqdıde,faq de) l inme
fa Af bir nota gelmek, ihitat etmek, zeval olmak. 2. te¬
faal rgdA haraketli./_lyet Af baraket reddi etmek, soysuzlaşmak.
faaliyet AfA faaliyet An çaiakl faqe Af tuzak, in feq.
fabriq Af it fabrika. An palûke./_atorN fareziye M A varsayım, hipotez.
rgd fabrikacL faris Af L süvari. 2.^dtranu./_iA'. Fars¬
fafık Af rgd kekeme./- bûn /.kekemek. ça-
fafon A'. 5. aliminyum. farmason Af Fr. 1. farmason. 2. dinsiz,
fahişe AfA fahişe. ateist.
Fahrenheit A'. Ger. erime derecesi 320, Fars A'. İranda bir bölge ve bu bölge halkı.
suyun kaynama derecesi 2120 olan bir Bazan iranlılar için söylenir. /S Af farş¬
sıcak ölçer birimi ça, bn fans.
faiz A'. A para kan, fayız. farzik rgd 5. obur, aç gözlü, haris.
faktör Af fr. etmen, fin hêman. Fas Af Fas devleti. /S rgd Faslı, Fasa ait
fakülte Af. Fr. fakülte. fasid N.A tahrif, yanlış. /-knınLA tahrif
fal Affal/_avejAfnrgdfalcı./_bejNx.fa- etmek, bozmak.
la bakan, /-beji Af fala bakıcılık, fal sa- fason Af yünlü kumaş.
naü./_bin A'A. istikbah fal ile gören, falcı. fasûli A'. fasulye, fin lobiye, lovvlk.
/-bini Af. 1. falcılık. 2. balık avlamakta faş Af utanma, aniden veya yüz kızartıcı
kullanılan bir demir, /-gır Af falcı, /-na¬ bir işten mahcup olmak. An ferş.
me Af fal kitabı. /_ vekınn L fal açmak, faşist Af rgd faşist IS Af L faşitlik, yanı
fala bakmak./_zan Nx fala bakan, iyi fal kapitalist bir ülkede iş başına gelen şo¬
anlayan, fin remil ven, azgın ve zorbacı yönetmenlik.
falan Af fin filan. faşizm A'. faşizm, zorba idarecilik.
faleqe Af Gr. ayaklara ceza için vurmakta fatalist A'. rgd Fr. bn. çarenûsin.
kullanılan bir kıskaç, ve bu ceza fatareşk AfAnt dalak.
falınc Af rgd Bj. felç hastalığı, felçli. An fatebor A'A bir cins kavun.
Kûd fatfatlk1 Af. kumru.
fam Af Afinfehm, tegıhlştın. fatfatık 2 A'. kertenkele. An bûkemar.
famiıye N. iti. aile. 2. Aio. cins, gurup. fatiha AfA Kuranın ilk suresi Fatiha
fanatik rgd Fr. tutucu, aşın derecede ta¬ fatık Af fin fatfatlk.
raftar, mutaasıp. fatımik Af An fatmuk.
fanatizm Af tutuculuk. fatmûk Af kumru An kotu, fatfatikL
fanele Af m. it fanila, kazak. fatore Af il fatura, manifetura An fatûre.
fani rgdA fani, ölümlü. * dinyac fani fatûl Affinderqil.
Avv. fani dünya. * piri fani Aw_ çok yaşlı fatûre N.bn fatore.
adam. faxur rgdA değerli, kıymetli
fanos Af An fanus. fayans N.Fr. çini
fanosa deryayi AfA. deniz feneri. fayde N.bn. teyit.
fantazi A'. rgd Gr. "L fantazi, eğlendirici fayiz AfA faiz.
hoşa giden şey, değişik şeyler. 2. muz. fan¬ fayton A/.mGir.paytoa
tazi feçAf.Anfüç.
fanus N.mGr. lamba feneri, gemici fene¬ feda AfAfinfeda/_yirgdfedayi/_kar
ri An mişkat rgd fedakar.
faq l A'. 5. ağaç dab. An tak, guli, çiql federal rgd fr.federesyon halinde birteş-
feql 150

me . /_izm Af L siyasi birleşme sistemi. kendim kurtarmak, korunmak. * Jı bin


federesyon Af rgd Fr. küçük devletlerin deste dıjmın fehti Avv. düşmandan kur¬
veya örgütlerden oluşan, edebil tuldu.
fedi Af utanma./_kerrgd utangaç, edepli. felit rgd dinamik genç.
/_ karin/. utanmak./-tiAfm utangaçlık, felite Af 1. zina yapan kadın. 2. rgd cevval,
kibarlık. hareketli.
fedok rgd utangaç. Fellah N. A Arap köylüsü, fellah.
fehêt Af m utanç, ayıp . /_bûn A'A. utan¬ felq Af 1. kısım, bölüm, parça, dal. 2. lok¬
mak, /-kar Nx. rgd sıkılgan, mahcup. ma. * felqek nan Avv. bir lokma ekmek.
/_ok rgd sıkılgan, mahcup, bn fedi An beş.
fehêti/n Lng. felqiq Af üçgen şeklinde bir cins çörek.
(dtfehête,ten%fehête) utanmak, utanç felsefe Af Gr.l.varkğm ve bilimta bilimsel
duymak. olarak incelenmesi felsefe. 2. bir bilim
A'. damızlık erkek hayvan. dalının temelini oluşturan ilkeler bütünü.
fehm A7.1. anlama, anlayış. 2. idrak, akıl.* 3. dünya görüşü. 4. bir konuda soyut
mêvan hatiye fehm nake ko ji ber rabi düşünüş. 5. bir çağın kendine göre tasfiri.
Avv. misafir gelmiş ayağa kalkmaya felte Af rgd kahpe. /_yi A'. kahpelik
akıl/idrak edemiyor. /_ bûn A'A. an¬ feminist Af rgd Fr. kadın haklan savun¬
laşılmak./ kuın/. anlamak. * nün jı go- ucusu.
tina te tıştek fehm nekır Avv. feminizm Af Fr. kadın haklarını çoğalt¬
dediklerinden bir şey anlamadım, hatin mak ve eşit kılmak düşünce çabası.
_ kuın L anlaşılmak /_kor rgd an¬ fen lN.m teknik, fen. bn hüner.
layışsız, aptal. * tê fehm kum Avv. an¬ fen 2N. hile, tuzak, /-baz Nx. lüleci. /_tazi
laşılır, fin tegıhiştin. Af. hilecilik. * fen û fût Avv. hile ve desise,
fehş rV.rgdterbiyesizsözveyakişlAnfaş, hile hurda, fin fend.
ferş. fena l rgd fena, kötü. /_ bûn L fenalaş¬
fekandın Lg (df ekine, bf ekine) bn qe- mak, kötü olmak. /_ kirin L kötülemek,
tandin. fenalaştırmak, kötüleştirmek.
fekane A'. mahluk. fena aynısı. * fena cewrikên şêr
2 rgp. gibi,
fekar A'. fikir, düşünce. An raman. fivv. aslan yavrusu gibi.
fekberaxi A'. tornavida. fend Af. hile, kurnazlık, desise, el çabu¬
fckirin Lg (dıfektre, btfelare) bn fıkirin, kluğu. * bı f id û fesal Avv. hile ve desise
nülerin. ile. * t .d û f êl fivv. hile ve fesat /-baz
felaket AfA felaket./_zadeNx. felakete Nx. hileci, desiseci, dalevereci. fin fen2
uğrayan. fenek 1 rgd hileci, üç kağıtçı, dalevereci,
felaqc Af falaka. An falaqe. kurnaz, şeytan kimse.
felat Af m 1. kurtuluş. 2. cax Fırat nehri, fenek 2 N. küçük bir cins tilki, zoa fennc-
Kurdistanın iki büyük nehrinden biri. cuszerda
felç Af ö/ inme hastalığı, fin kûd. fener Af Gr. fener, kandil, lamba.
felek Af 1. felek, talih, tabiat. 2. inançta fenik rgd bn honık.
şansızlık ve uğursukluklara sebep olan fenomen Af Gr. varlığı şuurla idrak edilen
mitolojik bir kavram. hadise. /_izm Af fenomenciliği kabul
fehqand/m Lg. (dtfeliqine, btfebqine) bö¬ eden felsefi doktrin, fin vetire.
lüşmek, parçalara bölmek. feodal rgd Fr. 1. feodal, derebeyi. 2. dere¬
fehşand/in Lg (dıfelışine, btfelışine) beylikle ilgili. /_ite Af, derebeylik, feoda¬
dağılmak, dağıtmak, saçmak. An peuşan- lite.
din. feq l Af rgd iğdiş edilmemiş dana, boğa vs.
felışi/n Lng. (dtfehşe, bıfelışe) dağılmak, feq 2Afdemir tuzak, fak.*pêlifeqê kirin
saçılmak, bölünmek, parçalara ayrılmak. fivv- faka basmak, tuzağa düşmek. An fa
felitand/ın Lg. (df ektine, btfelttine) kurt¬ qe.
armak. * Xwe felitandın fivv- kurtulmak, feqet rgp. A fakat An belam.
korunmak, kendini kurtarmak. feqi Af A din öğrenimini yapan öğrenci,
feüti/n Lng. (dıfekte, btfeloe) kurtulmak, finşagirt
151 fes

feqlr rgd 1. fakir, yoksul. 2. yumuşak huy¬ ferman Af emir, kanun, ferman, ölüm ka¬
lu, kendi halinde kimse. /- bûn/. fakir¬ ran, toplu ölüm emri. /-dar Af komutan,
leşmek, fakir olmak. /S Af fakirlik, amir, emir veren, hakim. /_dari Af yöne¬
yoksulluk. /_ kirin L fakirleştirmek, tim, idare. /_de Af üst subay, amir. /-geh
yoksullaştırmak. * dümınan Kurdıstan Nx. 1. idare merkezi. 2. yönetim merkezi.
jar û feqir kuın Avv. düşmanlar Kürdi- /_ kirin L emretmek, ferman çıkarmak.
staıu fakir ve yoksul bıraktılar. * feqir û /-name Af 1. talimat, ifa mektubu, emir
fiqare/fuqare Avv. fakir fukara, yoksul¬ kararnamesl 2. idam fermam. * ferma¬
lar. An belengaz. na yeki deranin Avv. birinin fermanını
feqyane Af bir cins Kürt elbisesi. çıkarmak, ölüm kararını vermek.
fer l 1. rgd tek, biricik, bir tane, çift fermani 1. Af Grm emir kipi. 2. Af fer¬
olmıyan. 2. Af anatomide yumurtalıklar¬ manın yazıldığı kağıt 3. A'. bir cins Kürt
dan her biri. 3. A'. ışık, ziya. * fere çavan giysisi.
nemaye Avv. gözlerinden ışık (derman) fermû! B. buyrun, lütfen!
kalmamış. * fer û zo. tek-çif t ferq lN.mA fark./- bûn Af fark olmak.
fer 2 rgd zaruri. IS Af. farklılık, /-kirin L farketmek.
feraset AfA zeka, kavrayış kabilyeti, kav¬ ferq 2 Af bazı yerlerde tuzak anlamına ge¬
rayış yeteneği. len 'f eq' manasınada kullanırlar.
feraş Af sergici, fuarcı. fersah Af. A beş km.ye yalan bir uzaklık
ferd Af. rgd P. fert, şahıs. /S rgd şahsi. ölçüsü.
fere Af kap-kacak,yemek kaplan.* fere û fersend Af. An firsend.
fol Avv. kâp-kacak. An fıraq. ferş 'Af. iri yassı taş, kitlevi kaya. fin baxir.
ferec Af şafak, ufuk. An bertang. * ferşê gorê fivv- mezar taşı. * ferşê ocêx
fereh rgd geniş, /_ bûn L geniş olmak, ge¬ fivv.. ocak taşı. fin saL
nişlemek./-! Af genişlik./- kirin Z. geniş¬ ferş 2 N. utançtan yüzü kızarma, sapsan
letmek. An firen. olma, mahcubiyet. /_ bûn L çok utan¬
ferene Af keçe. /_i Af rgd keçeden, keçe mak, çok mahcup olmak. /_ lurin L
palto. utandırmak, yüz kızartıcı bir hale sok¬
ferexur 1. rgd obur, oburcasına. 2. tabak mak.
yalayıcısı. ferseni N.mant alın, gözün üst tarafı. An
ferfûr Af porselen, çini, Çin işi porselen. eni.
/_i Af porselen işi, porselenden, fin fex- fertûl rgd fin ferfût
fûr. ferûc Af m piliç, küçük kuş.
ferfût rgd 1. bunak, yaşlı. 2. ihtiyar ve der¬ fervverdin Af. P. Mart-Nisan ayı ve bu
mansız. 3. çok yaşlı adam. * kaleki pir i burç.
ferfût fivv. çok yaşlı ve bitkin bir adam. ferx Af piliç.
finperpût ferxe l rgd geveze kadın, olur olmaz ko¬
ferheng A'. 1. sözlük, lügat. 2. tahsil, nuşan cinsten kadın.
eğitim. /_ok Af küçük lügat, cep sözlüğü. ferxe 2 Af bir balık cinsi.
fericand/ın Lg. (dıfertcine, bıfencine) sey¬ ferxes Af eksücşeltildelusırıaştınımış hay¬
retmek, temaşa etmek. van.
ferici/n Lng. (dıferıce, bıferıce) bakmak, ferxi Af bir cins kuş üzümü.
seyretmek. feryad Af/f feryat, fin hawar.
fensand/in Lg (dıf'ersisine, btf'erişine) çöz¬ ferz AfA farz.* h ser nün ferz e Aw üstü¬
mek, bir meseleyi halletmek. me farzdır.
feribot Af ing. feribot. ferzane Af rgd alim, akıllı.
ferişte Af melek, koruyucu melek. An ferzend Af P. zürriyet, çolul çocuk. * fer-
fırişte. zendi ari A'A. su hayvanlan.
ferk Af ham iki ipliğin uçlan içice sokula¬ ferzende rgd yiğit, yiğit delikanlı.
rak büküp tek hale getirilen ekleme yeri. ferzin Af 1. kraliçe. 2. satrançta kraliçe,
ferkandın Lg (dıferkine, bıferkine) halat¬ vezir.
ta ip uçlarını büküp örülerek sert bir hal¬ ferzine rgd mutlak.
ka yapmak. fes AfA fes.
fêz 152

fesad rgdA fesat /_i Af. fesatlık. fewiti/n Lng. (dtfetvıte, btfeme) bn fewi-
fesal N.A1. ölçü. (elbise veya boy için). 2. kin.
kötü anlamda düzen, dolap, kurnazlık. fewqale rgd A fevkalede.
fesi Af A bölüm, parça, fasıl. fewt/an Lng. (difewte, bıfeme) bn
festnval Af Fr. ing. festival, bayram. An fewikln.
mlhrlcan. fewtand/in Lg (difewtine, bifewtine) bn
feşkül/n Lng. (dıfeşkde, hfeşkde) fewikandln.
dağılmak, parçalanmak. * kelpiçên me U fexfûr A'. porselen içki kadehleri. An fer-
ber barane* feşkılln Avv. kerpiçlerimiz fûr.
yağmurdan dağıldılar. feyde N.A fayda, yarar, /-dar rgd yararlı,
fet Af hile, dolap. /-baz rgd hüekar. faydalı. /_kar rgd müessir, yarar sağlay¬
fetar rgd pejmürde, yırtık. An füq. an, fin kêr.
feth kir/m Lg (feth dike, f em ke) fethet¬ feyızdar rgd verinüi.
mek. feylezûf Af. Gr. füosof.
fetıhand/ln Lg (dıfetdvne, btfetdvne) bir Feyli N.rgd Iran ve Irakta büyük bir Kürt
araziyi ziraate elverişli hale getirmek. taifesi.
Fetikan A'. Zirkanda bir aşiret feza AfA uzay.
fetiland/ın Lg (difetüme, btfetdine) 1. do¬ fezUet N.A fazilet/_dar rgd faziletli.
lamak, bir şeyi burup başka bir şeyin fê Af Bj. sara hastalığı, sara nöbeti, /-dar
etrafına sarmak. 2. kovalamak, arkasını Af rgd saralı.
bırakmamak. An fitüandln, fehtandln. fêd Af. An beştik.
fehli/n Lng. 1. dolanmak, bir şeyin buru¬ fêki A'. meyve.
lup başka bir şeyin etrafına sarılması. 2. fêl Af 1. niyet. 2. hile. /_baz rgd hilekar.
kovalanmak. 3. kurtulmak, fırlayıp uza¬ /-baz! Af hilekarlık, canbazlık. * fêla w!
klaşmak, bn felitin, fitilin, f ditin. ew e ko buêve Avv.. niyeti odur ki kaçsın.
fetınandln Lg. (dd'eLmine, bıfetaıine) bn * fêl û emelê wi xirab e Avv. onun niyeti
xapartin. ve fikri bozuk.
fetiq N. Bj. fıtık. /_oyl Af rgd fitildi, fıtık fer lAf ders, etüd, öğrenim, alışma. /-bûn
olan. L alışmak, bir şeyi öğrenmek, /-bûni Af
fehqi/n Lnk (dtfeaqe, bifettqe) yarılmak. m öğrenim, çıraklık. /_bûyi rgd büen,
fetisand/m Lg (dıfetısine, bıfetısine) öğrenen, alışmış, /-dar Af rgd öğreten,
boğmak, ağır bir yükün veya ağırlığın eğiten, /-dar! A'. öğretme, eğitme. /_geh
veya vazifenin altında boğmak, soluğunu Af kurs, medrese, öğrenim yeri. /_ lurin
kesmek, nefesini kurutmak. L öğretmek, bir şeye alıştırmak, ders ver¬
fetısl/n Lng.(dtfetıse,bıfetıse) boğulmak." mek. * ez nizanun nevalen me cima
burda suda boğulma olmayıp, bir şeyin Kurdi fêr nabm, an ji feri Kurdi nabin
altında kalmak veya havasızlıktan mey¬ fivv.. bilmiyorum, arkadaşlarımız neden
dana gelen boğulmadır". * bi rast! ez di Kürtçeyi öğrenmiyorlar veya Kürtçeye
bin ve* ferhengê de fetişim Avv. doğrusu alışmak istemiyorlar, fin hin, hu, hut.
ben bu sözlüğün altinda nefesim kurudu. fer Af taraf, havali. * pezê* xwe U fêra
* hevalê nün di kadina kayê de fetişi gund diçêrand. fivv- davarını köyün
Avv. arkadaşım samanlıkta boğuldu. etraf ında otlatıyordu.
feth- Af mayasız, ince yassı ekmek, fin ke- fêre Af ibret, ders.
va fêns rgd 1. şık, zarif. 2. yetenekli. 3. yiğit,
fehva AfA buyruk. cesur. 4. kurnaz.
fewc AfA bir askeri birlik. fêrmend A'. öğretmen, öğretici. /_e A'.
fewikand/ın Lg (difewikine, bfewddne) kadın öğretmen. An dersdar.
bir işi veya şeyi elden kaçırmak. fesad An fesad.
fewiki/n Lng. (difewike, bfewike) bir işin fêt Af hile. * fen û fêt Avv. hile ve dolap. An
veya şeyin elden çıkması fiili. 2. telef veya fet
harap olmak. 3. yavaş yavaş israf olmak. fêz l N. 1. develerin istirahat yeri. 2. A'.
fewitand/ln Lg (dtfeıûtine, btfewuine) bn meydan, yer. An gasin.
fevfikandin. fêz A'. gurur, kibir. /_ bûn Z- gururlu ol-
153 fuıdand/m

mak./_bûnlAf gururluluk. fmûni Af An fenek.


fez 3rgp yukarı. fiqare rgdA fukara.
ficfik kuın Lng. Lnk (ficûk dike,ficûk ke) fiqerojk A'. fin. kuvark.
kuşlar için uçmaya hazırlanmak. fıqüı Af.Afikih.
fıçke Af fışkı, eşek pisliği. fu Afrnyudum.2. uçuş. /-bûn/. uçmak.
fiçqe Af pompa, fıskiye. /- kuin L Lg uçurtmak, ses çıkararak
fıda AfA feda ./-kar rgd fedakar, şahsi yudumlamak (çay, çorba vs), bn fırın.
menfaat gözetmiyen . /_ kari Afx feda¬ /_efİr rgp. yudum sesi.
karlık, kendini verme. An Feda f ıraji/n Lng. S. (dıfani, btfaıji) filiz ver¬
fihêl Af /.temize çıkma, aklanma, beraat mek, büyümek, uzamak. An aj dan.
etme. /_ kuın Lh temize çıkarmak, be¬ fuand/ın Lg. (dıfirine, bdxfaine) 1. uçurt¬
raat ettirmek. mak, fırlatıp atmak. 2. kırmak. * ez xahrê
fihêt AfAnfehêt te nafuhüm. Avv. ben hatırım kırmam.
fihrist Af P. kitapta içindekiler bölümü, An şkenandın. 3. bir şeyi zorhyarak bir
katalog, harf sırası, liste yere sokmak. * ez kire keran du"irinime
füt Af m 1. yank, çatlak. 2. Bj. burkulma. fasistan gibi. fin finsandın.
/_ bûn L burkulinak./_kinn Lh burkul¬ firaq Af kap-kacak. An fere, aman.
masına sebep olmak, çözmek, halletmek. fuar Af A firar. /_i rgd firar eden. An
Anvehsun. fuar.
fıkar N. endişe, kaygı./- kırınLA. endişe¬ firawan rgd P. çok, fazla, geniş, yaygın,
lenmek, kaygı duymak, bn endişe. şümullü. * Jı bo karên welatparezi me
füur AfA fikir. xebalcki firavyan dıvet Avv. yurtseverlik
fıkıri/n Lng. (dıfıkve, bıfdare) 1. düşün¬ görevimiz için bize daha yaygın ve şümul¬
mek, mütalaa etmek. 2. bakmak, temaşa lü işler düşer.
etmek. fnavvın Af öğle yemeği.
füan rgd rgp. filan, şu, bu. /-kes rgd şu fnax N. m tabak, yemek kabı. An furaq.
adam, bu adam. * füan û behvan Avv. şu fırçe Af. fırça, /-kuın /A fırçalamak.
veya bu kimse. fuçeşişe Af şişe fırçası, fiot Equisetum
füç Af. basık burunlu kimse, cinli burunlu. arvense.
füç (fdçe-fdç) N. çamurda veya sulu yer¬ fırçü Af rgd yan kaynamış tane vs.
lerde yürürken çikan ses, harç-hurç. fırdık A'. ayrana veya süte ekmek
Füe Af rgd Hıristiyan, Ermeni. doğnvvr :. >uıen şekli. * firdıka dew
füegej Afn fin bızne kovi. ... ekm -'- . 1 1 aış ayran .
Füıpini rgd Filipinli. f'- ' '.0' ûıfadıkine, btfadilane)
Füistin! rgd Filistinli.
füit Affinfelit : fır . t pır pır uçuş sesi. 2. çay vs. yi
. 1

füite 1. rgd açık saçık, müstahcen. 2. zam¬ ılıyarak içme.


para, jigolo. fıreh rgd geniş, rahat/- bûn/. geniş ol¬
filiz Af Gr. filiz, fin aj. mak, genişlemek. /_i Af rgp. genişlik, bol¬
füm Af fin fılım luk, rahatlık. /_ kum/, genişletmek. An
füq rgd pejmürde, giyimde intizamsiz, şa¬ fereh.
pşal. /_oş rgd şapşal, fin fetar. Fıreng Af. rgd Avrupa, Avrupalı. /-İstan
füs Af Irak kuruşu. Af Avrupa.
füûqe Af il filika, küçük kayık. firez Af ayrık otu. Aot Agropyronrepens.
fincan Af m fincan An fincan. fireze Af fin frêze3, xozan.
fıncık Af ani sıçrama, sıçrama. An çmg fuf at Af yırtık-pırtık elbise ve böylesi An
dan, çındık. berduş.
fmd A'. mum, fitilli mum. /-dank AfA m fufaz A'./. zıplama
mum çırası, mumluk. fuf ire Af fırıldak.
findeq A'.P.fmdik.Andarbmdeq. fufuok Af uçurtma.
fınfınok A'. yalan, düzmece. An fort fırgeh Af uçuş yeri.
fınık Af 1. yavru katır. 2. Bohtanda bir fuıdand/m Lg. (dıfaidine, btfindine) sür¬
köy. terek ufaltmak. An pişartın.
fısegur 154

fuıkan/m Lg (dtfmldne, btfaıkine). sürt¬ uçak hangan. An balafir.


mek, sürtüştürmek. An fıridandın. fıroş Af satma A*er A'. satıcı, /-geh A'.
finn A'. ekmek fabrikası, kuzine, fınn. mağaza, dükkan, satış yapılan sergi, satış
fınncemişk A'A. tath fesleğen ota An yeri. /_yar Nx satıcı.
nhan. fıroşt/ın Lg (dtfvoşe, bfaoşe) satmak.
firinde Af uçak. An fıroke, balanr. fırot/ın Lg (dtfaoşe, btfaoşe) satmak. *
fu-ıngi A'. 1. tomates. 2. bağ bostan ve hezar girot, hezar fırotdllam Ulam Ke¬
meyvelerin ilk olgunlaşan taneleri. * te cot Avv- bin alıp bin sattım, illede çiftçi¬
fıringi Iê ketm. Avv. meyvelere nişan lik de çiftçilik.
değmek, ilk olgunluk emareleri. Bazı yö¬ fuotişk Af. eşya.
relerde tam tersi en son meyvelere denir. fuotker Aft satıcı.
fırrisand/ın Lg (dıfvmsine, hfartsine) Lg fuqat AfA ayrılık, ayrılış. *fırqatagiriye
oyulgamak, zorla tıkmak, basarak dol¬ kete gewnya nün Aw_ boğazıma ayrılık
durmak. hıçkınklan tıkanmıştı, fin fuqat
fimsi/n Lng. (dıfvrnse, bd'ımse) oyulgan- fnqe N.A fırka.
mak, bir yere bastırarak girmek. fırsend N.mA fırsat * fırsend lê anin
firig Af An firik. fivv- fırsatını bulmak. * f ırsend nedit Avv.
firik Af rgd olgunlaşmak üzere olan fırsat bulamadı, fırsatsız. * kêm fırsend
buğday başağı veya sebze ve meyvelere Aıv.. 1. fırsatçı, opportonist 2. fırsat bula¬
bu tabir kullanılır. An fırig, finngL mayan, zavallı. An keys.
fın/n l Lng. (dıfae,btfae) uçmak, havalan¬ fîrstiqand/m Lg. (difvsttqine, btfastiqine)
mak, /-geh Nx. hava alanı, uçuş pisti. * yakalamak, kıskıvrak etmek.
teyr dıfinn, balaf ir dıfüre. Avv. kuşlar fırşik lN.ant kuzu veya oğlak midesi, ki
uçar, uçak uçar. bundan Uk peynir mayası yapılır, fin
fıri/n2 Lng. (dtfae, kfae) kırılmak, fin şüavık.
skin. fırşik 2 Af doğan yavruya ilk verilen süt. /_
fırinegule AfAnkerkûk. kuın L ilk sütü emzirmek. An gocl
fırişk A'. ineğin Uk sütü. fin fırşik, gocl fırişk. f irol
firişte A'. Melek. * ferişteyi helkewt A'A. fırşik 3 Af ant öd kesesi.
koruyucu melek, fin ferişte. fırşteng rgd sabırsız, sinirli.
fırhv Af.l.dolandıncılık.2.rüşvet/_kırin futıne Af fırtına. An bahoz.
Lh dolandırmak. fırûmaye finfrûmaye.
fıriz N.bnîırez. fırûzi l An firez.
fuj Af hayvanın aksırması. /_in L hay¬ fırûzi 2 rgd 1. küçük, ufak. 2. firuze rengi,
vanın aksırması. firuze mavisi.
f uk l Af.fi/. 1. kasınç, sırtta veya omurgada firxûn Af Fr. 1. yolcu katarlarına takılan
beliren ağn, sızı. 2. kramp, fin mûçirk. yük vagonu. 2. ot, sap vs. çekmede kul¬
fuk 2 rgd seyrek. /_ bûn L seyrelmek. /_ lanılan uzunca karoseri olan bir cins at
kum Lh seyreltmek, seyrekleştirmek. arabası, 'fourgon' kelimesinden bozul¬
fırrucsk A'. göz yaşı. * fırmcsk û gıryan muştur. (ZUan bölgesi).
fivv. ağlama ve göz yaşı. fin hisler, rondık. fıs A'.sessizosurma,yelleme./_efısA'.de-
fırn N. ant burun delikleri (ekseri hayvan¬ vamh osurma, ardarda osurma. /_ek rgd
lar için). çok osuran, osurukçu, mecazi anlamda
fırnık N. Ant burun delikleri (insanlar hantal, gevşek veya korkak kimse. /_
için). kuın L 1. sessiz osurmak. 2. kümes hayv¬
fırni A'. ant burun delikleri. An firnık. anlarının cinsi birleşmeleri eylemine de
fuo l A'. ağız, süt hayvanlarının doğumdan bu tabir kullanılır. * dik te* de fıs kırıye
sonraki ilk sütü. fin fırişk. Avv- döllenmiş yumurta için denir. * tu û
firo 2 Af S. israf, heder, lüzumsuz ziyan. fıs fivv. mecazi anlamda falan fıstık gibi¬
fuoher Af ruh. leri.
fırok Af rgd uçak, uçucu. fısegur l A'. An f irfat
fırokc Af uçak, tayyare. /_ helgir Nh fısegur 2 (ftsgur) Af bir cins yabani man¬
uçaksavar. /_van Nx pilot /-xane Nx tar, kuruyunca toz haline gelir. Ekseri
155 filoksera

kahverengi, bazdan san yeşil karışığı valadı. * dûnun fıhlandın Avv- düşman
olup bazdan zehirlidir. Bu mantar yen¬ kovalamak. An fehlandm.
mez. fıhh/n Lng. (dıfade, btfmle) 1. sarmak. 2.
fısegur 3 (fısgur)rgd kahverengi. bükmek. 3. kaçıp gitmek, biryerden veya
fısegur 4 (fısgur) Af bir bitki Aot Drosera şeyden kurtulup fırlamak. * gülle jı devê
fiske A'. Gr. fiske, fiştik. An fiske. tıfınge fıhli Avv. kurşun namlunun*
fısos A'. As, kakım, zoa 1. Mustela enni- ağzından fırladı.
nea 2. Putorius ermineus. fıtüok Af rgd İ. dönemeç, viraj, kavis. 2.
fispehlewan Af güreşte hep yenilen peh¬ dönen şey.
livan. fıhq Af Bj. fıtık hastalığı. An fehq.
fisqe AfAnkixse. fıtir Af Ramazanda verilen sadaka
fistiq Af fıstık, fıstık ağacı. *fıstiq i enteb fıhri/n Lng. oruçta iftar açmak.
A'A. antepfıstığı. fitil Af fitil. An masûl
- fîstiqand/m Lng. (difistiqine, btfistiqine) fitne Af An fitne.
burkulmak, burkmak. fıtrak Afkemend.
fishqi rgd fıstık rengi fıhelAf.fitre.Anrıhr.
fıstıqi/n Lng. (dfisttqe, btfisttqe) burkul¬ fıhe 2 Af bir hububat ölçeği
mak. fılnk A'. mantar, şişe mantan.
fistoqi Af rgd başıboş gezen kimse, evinde fıtûr Af rgp. kahvaltı, kahvaltı zamanı. An
durmayan köpek, salak kimse. xurinl
fiş 1 Af 1. fısırtı, havanın boşalma sesi. fitwa Af An fehva
fış 2 Af sümük, /-efiş A'. L devamlı burun fiyat AfAfiyat,değer,bedel./_bırrinAvv.
çekmek. 2. mrnn kınn ederek itiraz et¬ fiyat kesmek. * fiyat Iê xistm Avv. fiyat
mek, /-ok rgd sümüklü kimse. An ilk, biçmek, fiyat vurmak. An bıha
çilm. fıyord Af cox Norveç sahillerinde ince de¬
fışand/in Lng. (dıfişine, btfişine) 1. sümük rin körfezler.
çekmek. 2. hışırdamak. fıze A'. ifade, ses çıkarma
fışar Af hediye, armağan. An şabaş, dıya- fızûli rgd A lüzumsuz.
ri. fiat An fiyat
fışı/n Lng. (dıfışe,bıfışe)l. burun çekmek. fidan Af Gr. fidan. fin. mışlelt
2. öküz vs. hayvanîann fosurtusu sesi. fide Af Gr. fide.
fışkand/m Lg (dıfslane, bıfışkibne) 1. fidye Af. A fidye. An bac
fışkırmak, fışırdamak. 2. burun çekmek. figan fin fuxan, fixan.
fışküand/ın L (dıftşkdine, bijfışkdine) figür N.Fr. figür. An mirûç.
dağıtmak, terketmek. *ew mesele f işkili fiil AfAfül,eylem.Anleker.
Avv.. o mesele bitti veya sona erdi. fik Af bir cins bezelye. Aot Vida sativa
fışki/n Lng. (dıftşke, bıfışke) 1. fışırdama, fikan A'. ıslık.
fışkırma. 2. sümkürme. fikand/ın Lnk (dıfikine,hfikine) ıslık çal¬
fişne Af vişne. mak. An f itık.
fiştıxi/n Lnk. (dıfıştoce, bıfıştvce) kaymak, fiki/n Lnk (dıfike, btfike) ıslık, ıslık sesi.
ayağı kaymak, tökezlemek. An xuj, fil Af fü, hortumlu iri bir hayvaa /-dran
xijbûn. A'A. fildişi. An devlok.
fıtar AfA oruçlu olmıyan kimse. fU 2 A'. satrançta bir taş.
fıhland/m l Lg (dıfadine, btfadine) bük¬ filal A'. bir cins ayakkabı, sandal.
mek. * müe wi fıhlandAvv. kolunu bük¬ filar Af 1. nal. 2. tabanına çivi çakılmamış
tü. ayakkabı.
fıhlandın 2 Lg (dıfadine, btfadine) sar¬ filegêj AfAnfüegej.
mak fin pêcan. filun Af ing. filim. *fUnıa rengin Avv. ren¬
fıhland/in Lg (df adine, btfadine) bir kli film.
hayvanı veya kimseyi veya bir şeyi önüne füik Af. tiftik ve kıa
katıp kovalamak, süresiz takip etmek. * füo A'. it filo, uçak veya gemi guruba
kew fıtüandin Avv. keklik kovalamak. * filoksera Af Fr. filoksera, zoa Phylloxe-
taji kêrguh fıtüand fiıv. tazı tavşanı ko
fol 156

filoloji Af Gr.fuoloji,dü bilimi. kiki mermi. * f işengi derenin A'A. eğitim


filolox A'.Gr.fUoloğ, dil bilimci. mermisi /Jbend Nx fişeklik, fişek teçhi¬
filozof N.Gr. bn feylezflf. zatı.
filtre Af it filtre. An parzun. flşkand/ın Lng (dıfişkine, btfişkine) bn
final A'. ing. finale. fışkand/m.
finans AfJFr.finans. fit Af rgp. oyunda beraber kalmak. /_
finanse Af Fr. bir iş için parasal destek, fi¬ . bûn L 1 eşit düşmek, ödeşmek, borçta
nanse. ödeşmek. 2. bazen razı olmak anlamı ver¬
fincan AfA bardak, fin fincan. ir.
finlk A'. enik, köpek yavrusu. fit 2 Af tahrik ve kışkırtma anlamı verir. /_
fino ** (finok) Af, midiui atı, bodur at kınn L tahrik etmek, kışkırtmak. An tiz
fino 2 N. 1. küçük cins köpekler. 2. aynca kuın.
köpek ismi. fit3 Af ıslık.
fino3 Af. fes. fite-fit Af düdük sesi, ıslık sesi. /-kum/.
fiqeroşk Affinkuvark. ıslık çala çala ses çıkarmak.
firand/m Lng. (dıfirine, btfvine) 1. ıslık fitık Af düdük, düdük çalmak, ıslık, ıslık
çalmak, polis düdüğü sesi. 2. tıpta amel çalma. /_ kulan L ıslık çalmak./- lê dan
olmak. L ıslık çalmak./- lêxistm/. ıslık çalmak.
firar A'.Afirar.Anmişext fitne rgd A fitne, muzip, fesat, kavga
Firawûn Af. eski Mısır krallanrun adı, Fi¬ kışkırtıcılığı. /Si Af fitnecilik, fesatlık.
ravun. /-ti kuın L fitne veya fesatlık yapmak.
Firdews N.P. 1. cennet bahçesi. 2. Cennet. fitrûne Af Bj. aşı fin perpûn.
fire l A'. Gr. fire. /_ dan L fire vermek. fixan Af P. figan. /-kırm /.figan etmek.
fire 2 Af Bj. amel, amel olma. An virık. fixur Af .Fr. An figür.
firik A'. düdük. fiyord Af An fiyord.
firma Af İL firma, sicilli ticari kurum. fiyoz Af sigorta, emniyet
firqat AfA ayrılık. * ax h derdê firqatê* fiz l N. 1. kerpiç duvarlarda bir veya bir
Avv- ah bu ayrılığın derdi. An f irqat buçuk metre aralıklarla atılan sağlamlık
firuze N.P. firuze taşı. ağaçlan. 2. saçak altlarına askı için atılan
firûzi A'. rgd firuze rengi, turkuvaz. An fi- kazıklar.
rûzi. fiz 2 A'. gurur, kibir, caka. /_a rgd gururlu,
fisel A'. rgd srvışmak veya bahane bulup kibirli.
kurtulmak işini sık sık yapan kimse, kay¬ fizar Af sızlanma. /-kuın /.sızlanmak. 2.
tancı. mutfak eşyalarından tava.
fiskani rgd küçük, ufak. An firûzi fizik N.Gr. fizik. /-nasAf fizikçi. /_nasi
fiske Af baş ve işaret parmağı ile çimdi- N. fizik ilmi, fizyoloji.
kleme bir taş vs. atmak. f izi/n Lg (dıfize, btfize) 1. ulumak (rüzgar),
fiski/n Lng.(dıfiske,bıfiske)bnve\istin. hiddetle veya heybetle bağırmak. 2.
fisqat A'. dalda kalıp kuruyan üzüm vınlamak, vızıldamak.
salkımı. flamingo Af Leyleğe benzer uzun bacaklı
fisqe Af An kixse. bir deniz kuşu. zoa Flamingo. An sore-
fisqegul Af baştankara, zoa Parus majör. vvilk.
fistan A'. m entari, bir kadın uzun giysisi. florin A'. Hollanda parası.
An entari. fobi A'. Gr. Her hangi bir şeyden hastalık
fistek Af burkulma. derecede duyulan korku, tıpta korku ha¬
fiş 1 rgd kötü, çirkin. stalığı da denir, fin pax.
fiş 2 N. Fr. t formül kağıdı, fiş. 2. fiş, priz. fodü rgd nazlı, zarif. * granbıha û fodü
fisal Af. 1. kibir, gurur, kendini beğenme. fivv. zarif ve değerli.
2. mübalağa 3. beyhude, nafile veya bu ti¬ fok Af Gr. etçü, memeli bir deniz hayvanı,
pli kimse. ayı balığı, zoa Phoca
fişar (fişarde) Af saçma laf, nonsense. fokur A'. fokurdama. /-fokur fivv- for for
/-debêj Nx ağzı bozuk, meteliksiz. etme sesi. An forin.
fişeng Af m. fişek. * fişengi rasti A'A ha fol Af fin yasemin.
157 fûhk

folklor Af ing halk oyunları. * folklora Fransızca


Kurdi Avv. Kürt halk oyunlan. fransiyum Af kim. radyoaktif bir ele¬
fon Af.Fr. resmi olarak ayrılan para. ment
fonetik N.Gr.Fr. fonetik, düde ses bilgisi. fraxment Af Fr. film parçalan. An perk.
fonksiyon Af Fr. etkkileme, görev, rol. frekans Af Gr. frekans, elektrik dalgalan.
fonoloji MGr. dilde ses bilim. An sepek
fori/n Lng.(dfcre,hfore)bntnria. frengi A'. Fr.Bj. frengi hastahğt.
form N.Fr.1 biçim, şekil. 2. model, kalıp. frên Af Fr. frea/_ kuın /.fren yapmak,
forma Af it tek tip elbise, itafyancadan durdurmak.
türkçe yoluyla bize spor elbisesi olarak frêz A'. fin firez
geçmiş. freze lN.m kulübe. An kepu.
formalite Af Fr. formalite, usul kaide. freze 2 Af buğdaygillerde sap.
fonnll A'. Fr. formül, örnek, şekil, yön¬ freze 3 Af anız, aıuzlı tarla An xozan.
tem. fruıgi AfAnfuingL
fort Af palavra, atmasyon. * fortê xwe froşte N.Lbn fıroştin.
dan Avv. öğünmek, palavra atmak. * for¬ frûmaye rgdmutad,alışdmış,eski
ta dike Avv. palavra atıyor, /-ek rgd pa¬ fursan N süvariler, atlılar, futbol
lavracı. A'. ing.
forum Af Lat toplantı. futbol, ayak topu. /-leyishn /.futbol oy¬
fosfat A'.Gr.LatAffnsun'igübreveyaüaç namak. /_list N. futbolca
yapımında kullanılan bir fosfor bUeşimi. fuxan Af inlemek, sızlamak, figan/n
fosfor AfGr.tensanmsak kokulu, zehirli fixan.
bir element, sim P. fuzûU rgd An fizûll
fosil A'. Fr. yer tabakalarında gömülü fûre-fûr Af Su aygın, balina veya öküzle¬
kalmış ve taşlaşmış tarih öncesi insan, rin suyla çıkardıktan ses./_kınnZ. böyle
hayvan ve bitki kalıntilan. ses çıkarmak.
fote A'. Çarşaf, ferace. An fûhk. fûri/n Lng. (dtfûre, btfûre) L fokurdaya-
foto Af Gr. resim. /-keş Af fotoğrag çeken. rak kaynamak. 2. ıslık çalmak sesi 3. iri
/- kısandın L fotoğraf çekmek. /_kopi baş hayvanlarının veya ekseri ot yiyen
A'A. fotokopi, /-metlr A'A. fotometre, hayvanların burundan üfliyerek
ışınölçer, /-model A'A, foto model, /-ro¬ çıkardıkları ses ve bu ful.
man AVı foto roman. /_sfer ışık küre, fût Af ıslık. /-dan /.ıslık çalmak. An fiti
ışık yuvan. /_xraf Afn fotoğraf. An wêne. futbol An futbol
frank A'. Fransa ve bazı Avrupa ülkeleri - fûhk Af kadınların beyaz baş örtüsü. An
nin para birimi, frank. çit, vale.
Frans AJ. rgd Fransız, Fransalı. /S N.
G
G . Af Kürtçe alfabenin 9.cu harfi, sessiz gahesp Nh bn gaboxe.
olup dil arkasında boğazdan çıkar. gaj A'. iplik yumağı. An gdok.
ga ' Af öküz. /_ çêrandin L öküz otlat¬ gakêl A'. 1. çiftçi, çift süren. 2. çift öküzü.
mak. /_dane Af burçak. /- gıredan L gakoür A'A. mavi güvercin.zoo. Columba
öküzleri çift veya harman veya döven oenas.
için işe bağlamak. /_sm Af saban demiri. gakovi A'A. yaban öküzü, büfalo.
* gaye bındore A'A. harman öğütmede, gal1Af.5.Angügü.
döven için kullanılan öküz. *gayê bm nir gal2^. ses, seda
bw. boyunduruk altında ki öküz, çift ökü¬ gala NiL tiyatro, sinema vsjıin açılış töre¬
zü. * gayê cot Avv. çift öküzü. * gayê stûnê ni.
AfA. yük yüklenen öküz. galegal A'. rgp. konuşma, sohbet/- kuın
-ga 2 x sonektir, yer ve mahal gösterir, rê- L 1. sohbet etmek, konuşmak. 2. çene
ga: yol güzergahı, çêrega: otlak, fin gen. çalmak.
gabelek Af alacalı bir kuş. *gabelekêser- galegurt Af. dedikodu.
sor A'A. bu kuşun erkeği. * gabelekê ser- galeri Af Fr. Kürtçede en çok resim sergi¬
reş AfA. bu kuşun dişisi. lerinin açıldığı bina için kullanılır.
gabınesk fingabınezk. galgalişk Af ant gırtlak. An gewri.
gaboxe A'. afrika öküzü, zoa Connochae- galim Af 1. dadanma, birinin üzerine yü¬
tes. rüme, dalaşma. 2. çalım.
gabmêzk Af ekseri sığırlarda boyun ve galon A'. ing. dört buçuk litrelik ölçü biri¬
gırtlak altında oluşan şiş. mi.
gabınezki Af A;, boyunduruk yarası, öküz¬ galte Af şaka, alay. /-bej Nx şakacı, alaycı.
lerde boyunduruktan doğan ense yarası. /_ kınn L şakalaşmak, alay etmek. * gal¬
gabûn Af iri bir yılan. ing. gaboon. te pê kum Aıv. biriyle alay etmek, dalga
gac Af 1. iplik çilesi, iplik yumağı. 2. kenar geçmek. An leq, benek, yari.
örgüsü, kenar dikişi. galtİ/n L (dıgalte, bıgalte) şaka etmek, mi¬
gacık Af elemge, iplik yumağı yapmak için zah yapmak.
dikine dönen bir çıkrık. galûf N. bir cins bitki. Türkçesini bula¬
gaçcrin A'. uzun kuyruklu ve sığır ve tipi madık.
hayvanların sırtından parazit toplamak galûk Af mahmuz.
için bunlara arkadaşlık eden serçe tipi galûm Af topuz.
bir kuş. galvanize rgd Fr. çinko ile kaplanmış
gada/n Lg (ga dıde, ga de) ineği boğaya metal.
çekmek, çiftleştirmek. galyum Af kîm. çinkoya benzer bir ele¬
gadar Af sığırlar için mera, sığır otlak yeri. ment.
gadêr A'. sığırtmaç, sığır çobanı. /S N. gam Af döven. /_ gerandm L döven
sığırtmaçkk. An gavan. gezdirmek./_gêr Nx döven gezdiren, dö¬
gadoş Af topraktan yapılan iri bir çanak, ven işini yapan. /_ guêdan L döven
taşınabilmesi için kulpuna kaim ip takılır. bağlamak. * çûn ser gamê Avv. döven
Gagaûs Af/gdMristryantürkler. gezdirmek./- revandm/. öküzler, büve¬
gagêre Af öküzlerle veya sığırlarla sapın lek denilen sinek tarafından sokulunca
üzerinde gezdirilerek dövensiz harman¬ panik içinde kaçarlar. Döveni de üzerin¬
da döven gezdirmek deki ne varsa beraber sürüklerler ki bu¬
gagol Af mayıs böceği. An mozênxê. na bu tabir kullanılır. Mecazi olarak
gagole Af emekleme, emekliyerek yürü¬ panik içinde herşeyini bırakıp kaçanlar
me. * bı gagoleki çûn Avv. emekliyerek içinde Ixjyle denir. * gam kevu kuın Avv.
yürümek. dövenin altına çakmak taşlan yerleştir-
159 _gav

mek. bn gere, moşen. liğini almak için kullanılan ekseri tezek¬


gamêş A'. manda /_qıran Af nisamn ilk ten yapılmış kap. An keşkûr.
haftası, takriben 7 nisandan sonraki bir¬ ganngan Af An garnıgan.
kaç gün. * neregameş A'A. manda öküzü. gans A'. n dan. Aot Panlcum miliacum.
* mêgamêş A'A. dişi manda. /- avdan L dan sulamak. * gans jı dest
ganul A'. ant omuz başlan. /- kum L demakeve Avv. bitini bile vermez an¬
omuzlamak. An kolan kuın. lamında deyim. * çûn ber geriş Avv. dan
ganurok A'. bj. bir çocuk hastalığı, topu¬ tarlasında nöbet tutmak. Mecazi anlam¬
klarından kan alınarak iyUeştirilir. da eli boş kalmak, bir işte kazançsız
gamısk A'. misk sığın, zoa Ovibos mo- çıkmak, hava almak. * gansê spi A'A. bey¬
schiferus. az dan. * gansê* zer A'A, çin dansı. *
-gan x sonektir. bazugan, zadegan. garıse* xabûrê Nh habur dansı.
gan 2 Lg (digehê, htgehê) bn ginan, geni¬ garis rgd şerir, kavgacı./-! Af kavgacılık.
ştin. garite A'. mertek, kalas, fin kêran.
gan 3N.ant meme. Ekseri sağmal hayvan¬ garnıgan Af içinde süt gibi bir srvı bulu¬
lar memeleri. /_dil Af iri memeler. nan bir bitki. Bu sıvı müshildir.
ga/n Lg (digayê, bigqyê) cinsi münasebette garnizon Af Fr. garnizon. Askeri birlikle¬
bulunmak. rin bulunduğu merkez.
gandan Af 1. herkesle cinsi ilişki kuran garson Af Fr. lokanta işçisi, türkçeyle bize
kadın. 2. homoseksüel erkek. geçmiş. An şagırt
gandêr rgd Af iffetsiz, zina eden, kahpe. garte Af halattan bir cins kızak, ot vs. çek¬
ganek rgd cinsi iştiha fazlalığı, isterik dişi. mede kullanılır (hakari bölgesi).
ganêr Af 1. damızlık boğa. 2. iğdiş edilme¬ gasm l Af köy meydam./-geh Nx büyük
miş öküz. meydan. An qad.
gangdok Af çiğdem. Aot Colchicum. An gasm 2 Af saban demiri. An gisın.
sosın. gasık N. maşa
gangster Af ing. gangster, şehir eşkiyası. gastrit Af Bj. mide yangını, gastrit
gap Af imece. gaşe Af 5. çakıl
gaperçok (gaperçınk) N. bilhassa sığır ti¬ Gat Af Zerdüştî kitabında her cüz'ün adı.
pi hayvanlarda tehlikeli halde gaz yapan gav 1Afadım,kadem./_avetınZ.adım at¬
kamış cinsi bir ot. Tunceli-bingöl havalisi mak, bir iş veya gaye için ilk başlangıcı
tarafından bilinen bu otun türkçe ismini yapmak. /- dan L adım atmak, /-ek Avv.
bulamadık bir adım. * gaveki xwe h malê ye, yek h
gapü Af fin gakotır. xeribiyê fivv. bir ayağı evde, biri gurbette,
gar ' Af Fr. tren istasyonu, gar, terminal. /-gav fivv. adım adım. /_gw Af iri adımlı.
gar 2 Af küpe. An guhar. /_ kuın L adımlamak, adımla ölçmek. *
gar 3x sonektir. edici, yapıcı anlam verir. gav bı gav Avv. adım adım. * gav bı gav ha¬
parêzgan koruyucu. le peş fivv. adım adım öne geldi. Mecazi
gar Af hayvanların öğle sıcağında olarak sinsice veya pozitif olarak ağır
sağmak ve dinlenmek için getirildiği yer. ağır ilerledi. * gav lê sıst bûn Avv. baca¬
Angaran. klarının dermanı kesilmek. * h ser re gav
garaj Af Fr. garaj, oto hangan. dan Avv. 1. üzerinden atlamak. 2. üstün¬
garan Af 1. sığır sürüsü. 2. sığırların din¬ den es geçmek.
lenmek için öğle sıcağında toplandığı göl¬ gav 2 rgp. en kısa zaman parçası, an, müd¬
gelik. An ga det. * gava ghk rgp _dıği zaman. * gava
garanti Af Fr. garanti. Bir şeyin doğru¬ ko fivv. rgp. o an da, o zaman ki şarth za¬
luğunu veya sağlamlığını beyan etme. * man.* gava ko ez hatun kes tüne bû Avv.
garanti nine ko ez bêm Avv. gelmem şü¬ ben geldiğim zaman kimse yokta * gav
pheli, yani belli değü. gav fivv. ara sıra, aheste aheste, yavaş ya¬
gardiyan Af ing. Kürtçede hapishane içi vaş. * gav bı gav Avv. ara sıra * gavek L
nöbetçileri olarak bilinir. Aslı nöbetçi, rgp. bir adım. 2. dç bir an, bir lahza * ga¬
gözlemci. An pastan. vek şımda Aıv. bir az sonra* gavek peşta
ganng Af döven sırasında öküzlerin pis rgp bir an önce, bir müddet önce. * gave-
savan 160

kidmAw.rgp.birazsonra.*gavêrgpbir çağırma, fin gazmd, gül


an, bir lahza. * ka ez gavêji biçim mala gazino Af.it gazino.
Çu-to Avv. hele biraz da çirtonun evine gi- gaziper A'. geceleri iple çobana bağlanan
dem. * tu here ez gaveki dm teni Avv. sen koyun, ki bu koyun çobanı uyandırır. An
git ben bir az sonra gelirim. *jı vê gavê ve banok, hıza hanoke.
bw.rgpghk. _ o zaman ki, bundan böyle, garivan Nx tellal. /SN. tellallık.
böylece. * vê gavê Avv. rgp şimdi şimdilik, gaziz Af 1. yaprak kurdu. 2. incir kurdu. 3.
şu anda. * ez vê gavê buçi ninım Avv. şu güve. An bey.
anda ac değilim veya şimdilik aç değilim. gazoz A'. gazoz, limonlu bir meşrubat
gavan Af sığırtmaç, öküz çobanı. gazûz A'. fin gaziz 3.
gavber Af hasım, rakip. -ge x An geh.
gavda/n Lng (gav dıde, gav de) adım at¬ gebırge A'. 5. büyük davul.
mak. gebol Af fin kalheyran, hewdel
gavin Af. 1. mesafe, atış mesafesi. 2. gaye. gebre Af at tımarında kullanılan sünger gi¬
gavpiv Nh kadem, adim ölçüsü, ingilizce¬ bi bir alet.
de f eet' geç Af An geç.
Gawestiyan Af göçebe büyük bir Kürt gedand/m Lg (dıgedine,bıgedine) yiyecek
- aşireti. dilenmek.
gawir A'. rgd Müsliman olmyan, gavur. gede A'. rgd erkek çocuk.
/-ıstan Afi: gavur ülkesi. gedek Af manda yavrusu.
gavnık (,gawöit^A'.5.tahtakunısu.zoaCi- gedeq Af arü mide. fin zık, hur, asık.
mex lectularius. gef Af m tehdit, tehdit veya lafla korkut¬
gaxend Af takriben yılbaşına dek gelir, ço¬ ma. * gef û gur Avv. tehdit, lafla tehdit *
cukların evleri dolaşarak hediye topla- gef û gur lê dan/xwann Avv. lafla tehdit
malan ile adet olan bir gün. etmek. * gef lê xwarin Avv. korkutmak,
gayi/n Lg (dtgayê, bigqyê) cinsi münase¬ tehdit etmek. * laf û gef Avv. ekseri ağızla
bette bulunmak, sikişmek. An myandm. ihtar etme, korkutma.
gaz * Af 1. 70 veya 75 cinlik bir uzunluk öl¬ gefada/n Lg (gef a dıde, gef a de) tehdit et¬
çüsü, tahminen göğüs ortasından bir ko¬ mek, acı çektirmek, tedirgin etmek.
lun sonuna kadar. 2. manifeturacı gefand/ın Lg (dıgefine, bıgefine) tehdit et¬
metresi. /_bu Af manifaturacılıkta ma¬ mek, korkutmak, zorlamak.
kasçı. An fersah. gefin 1. Af tehdit. 2. /.tehdit edilmek.
gaz Af ant 1. hayvanlarda baldır, baldır gef ok rgd tehditkar.
kemiği. 2. kolun dirsekten aşağı bölümü, -geh l x sonektir. yer ve mahal bildirir.
ön kol kemiği. 3. şakul. xwandegeh: okuma yeri, okul leşkergeh
gaz 3 (gayz)N. kerpeten. : asker bulunan yer. çêregeh : otlak, ot

gaz 4 A'. cax tepenin en üst noktası, çevren, olan yer gibi.
ufuk, hattübaala. An tûm. geh rgp. bazen, ara sıra, bir ara, peyder
gaz 5 A'. kîm. gaz, hava gaa, gazyağı, petrol pey. * geh bı geh rgp. zaman zaman, ara
gazı. sıra. * geh geh dç ara sıra, zaman zaman.
gazel Afi. ağaç yapraklanılın açık kahve * geh h ser, geh h bm fivv. bir üstte, bir
rengine geldiği veya yere düştüğü sonba¬ altta. * geh tê ge nayê Avv. bazen gelir, ba¬
har vakti. 2. uzun makam türkü. An gela zen gelmez. * geh lı der, geh lı hundur
gazgaz N. uğultu, büyük gürültü. Avv. bir içerde, bir dışarda.
gazmd Af sitem, serzeniş, şikayet./- kuın geh 3 Af ant mafsal, boğum, eklem. * geha
Lh sitem etmek, serzenişte bulunmak. dest A'A. ant el bileği eklemi. An gebe,
/_ok rgd çok sitem eden, çok serzenişte kawik.
veya şikayette bulunan kimse. An gdi, geh s Af in, delik. * geha berêz A'A. domuz
lom, lome. inlAnquLkun.
gazi Af haykırış, bağırtı, çağırma. /_ker Af gebe Af ant parmak mafsalları. An kawik,
tellal, çağıran, çağıncı. /_ kuın L geh4.
çağırmak, seslenmek. gehırand/ın Lg (dıgehaine, bgehaine) iş¬
gazin Af L şikayet, dert yanma 2. kence etmek, kızdırmak, fena üzmek. bn.
161 gelmişi/n

qehirandin. gelalûç A'. ant gırtlaktaki küçük dil, Latin-


gehin l N. 1. idrak. 2. olgunlaşma. An cede buna 'epiglat' denir. An belıke
gıhnn. anan.
gehi/n Lng. (digehê, btgenê) 1. olgunlaş¬ gelarezan Af bir yıldız gurubu adı. An ge¬
mak, yetişmek. 2. idrak etmek, anlamak. la
gehlnek Af bağlantı. gelawêj Af. 1.21 ağustos 20 eylül 2. Venüs
gehişt/m l Lng. (dıgddje, btgehije) olgun¬ yüdızı.
laşmak, kemale ermek, baliğ olmak. * geltaze Af 1. dizi, sıra. An gebvazL
herml û sêv genişim lê far! hê negehl- gele Af Angeles.
şhne Avv. elma ve armutlar olgunlaştılar, gele Af 1. küme, topluluk, zümre. An gelL
fakat üzümler henüz olmamış. An gıha- 2. tavlada kınk taşın yeri için atılan zann
ştın. gelmemesi.
gehişt/m Lg (dıgehije, btgehije) yetişmek, gelece Af münakaşa, fin gelac
kavuşmak, dayanmak. * kêr genişte gelejmar Af rgd Grm çoğul. An prejmar.
heshyan Avv. bıçak kemiğe dayandı. * ge¬ gelek rgdrgp. dç epey, pek, çok, fazla, hay¬
niştin aratanca xwe Avv. amacına ulaş¬ li. * di vê ferhengê de mm gelek serê
mak. An gıhaştın. xwe eşand Avv. bu sözlükte hayli kafa yor¬
gej Angü. dum. An zehf, pır.
gejgenng N. m kasırga, hava çevrintisi, geleki rgp. bolluk, fazlalık.
dönerek yükselen fırtitıa. An güele. gelemper Af aam, umum, kama /S rgd
gejmu-andyuı I^(dıgeji;wine,btgejmırine) umumi, genel. * bı karübare* gelemperi
öğütmek. An têrandin. Avv. genel hizmetler, kamu hizmetleri için.
gejmuani A'. 1. pudra. 2. öğütülmüş un gelemşe rgd ihtilaf, farklılık, karışık,
halinde şey. karışıklık, niza, arbede, furya. An gelece,
gejnurin rgd öğütülmüş, cenderede geleş,gelş.
sıkılmış. gelender A'. 1. kaim ve iri ağaç veya direk.
gel l A'. 1. millet, halk, ulus. 2. topluluk, kü¬ 2. bir cins ot.
me. * geli Kurd fivv. Kürt halkı. /_ bûn L geleş Af problem, sorun, işlerin birbirine
toplanmak, bir araya gelmek. * em he¬ karışması. An gelemşe, gelş.
mû h komelê gel bûn fivv. hepimiz der¬ gelêş Af 1. humuslu toprak. 2. çürümeye
nekte toplandık, /-kari Af kamu hizmeti. yüz tutan yaprak, çör çöp vsden toprak.
/-kuın/. toplamak, kümeleştirmek. gelêşe Af. 1. ark, su yolu vs.de toplanan çör-
gel 2 gAfc ile, le, la, beraber. * dıgel gAfc be¬ çöp. 2. hallaçta arta kalan pamuk artığı.
raber, birlikte. * hgel beraber, birlikte. * gelêr rgd milli, ulusal. *abonyagelêri Avv.
ez h gel te ninım Avv. seninle değilim, se¬ milli ekonomi.
ninle aynı fikirde değilim. * h gel yeki gelhe Af nüfus, topluluk mevcudu. * gel-
çûn Avv. biriyle beraber gitmek. heyi Kurdıstan 30 milyon e Avv. Kürdi-
gela Af 5. yaprak, yapraklar. /Jkutık A'A. s tanın nüfusu 30 milyondur, fin nıştecıh.
saçaklara atılan yapraklı ağaç dallan. gehfand/m Lg (dtgelfine, bıgeltfine) toz
/-rêzan Af 1. bir yıldız gurubu. 2. yaprak haline getirmek, ufaltmak. An pışarhn.
dökümü mevsimi, sonbahar. 3. 21 ekim geli l Af cax vadi, boğaz, dar geçit. 2. sel
20 kasım, akrep burcu. /_xan Af toplu veya yağmur sularıyla açılan dere. *
döküntü yapraklar. /_zel Af çatı için ya¬ Gehyê Züan A'A: Muş Ağrı arasında bir
prak malzeme. An gazel, pûş, pelax, pelg. vadi. 1928 yılında türklerin yaptığı büyük
gelac Af münakaşa fin gelece. /-kırın/, katliam yeri. Burada yatım milyon insan
münakaşa etmek. lcatledümiştir.
gelal A'. 5. çakıllı su veya nehir yatağı, fin geli 2B.ey!hitapünlemi.*gellKurdanfiw.
§*P- . Ey Kürtler! * geli hevalan Avv. ey arka¬
gelale Af 1. müsvedde, taslak. 2. numune, daşlar.
model. 3. Gelale, güney Kürdistanda bir gelmışand/ın Lg (dıgelmışine, bıgelmışi-
köy ve bölge. Burası Barzani otonomisi ne) kanştırmak.
esnasında başşehir olarak bilinirdi. gehmşi/n Lng. (dtgelmışe, btgelmışe)
gelale 2N.anLbn behivok. karışmış olma
gelo!_ 162

gelot R dç grm soru edatı. 2. bazen 'acaba' mak, şekli değişmek.


anlamı verir. * gelo hon ki ne? Avv. kimsi¬ gemış /V. darbe.
niz?. * gelo em dıkann herin Avv. acaba gemışand/ın Lng. (dtgenvşine,btgemışine)
gjdebilirnüyiz. * gelo tu Kurd i? Avv. sen vurmak, darbe vurmak, vurarak öldür¬
Kürtmüsün?. mek.
gelş A'. fikir ayrılığı, farklılık, mesele, gemi Af gemi, vapur. An keşt
problem. * gelsek kehye navbera me Avv. gemore 1. rgd hafif acıya çalan tad, ekşi,
1. aramıza fikir ayrılığı girdi veya nahoş. 2. Af bir cins ekşi elma. 3. Af ham
aramızda karışık bir mesele var. 2. niza, meyve, fin tüt, xag.
arbede. IS N. ayrılık, uyuşmazlık. gemş lN.ant avuç, el ayası, avuç içi.
gelte A'. 1. bir Kürt folklor oyunu. 2. bir gemş Af güreş. /-andın/, güreşmek.
cins kilim (konya kürtçesi). gemşo Af güreşçi.
gelû 1AfAngewri. gen N.bn dever.
gelû 2 A'. bir alanın veya bir dairenin mer¬ gen 2 Af bio. kromozomlar üzerinde bulu¬
kezi. nan ve kalıtsal ırkı teşekkül ettiren cisim¬
geivıçand/ın Lg (dıgelvıçine,bıgelvıçine)l. cik.
gücendirmek. 2. ayak altında veya bu¬ gen 3 Af kesici aletlerde hasıl olan körlük,
seyle ezmek. daha ziyade bu aletlerin ağzında hasıl
gefwaz IA'.l. ceviz içi, incir veya badem gi¬ olan kertikcikler, kertik, aşınma.
bi yemişlerin takılıp dizildiği sucuk şe¬ gen Af amel yapan bir cins zeytin. * donê
klinde meyve kurusu. Dersim genê nabıt rûn, qereçi nabıt xatûn Avv.
havalisinde ekseri armut veya elma kuru¬ domuz derisinden post, düşmandan dost
sunun ipe geçirilerek kurutulmuş şekli. 2. olmaz mealinde atasözü. An genek, gen-
arka arkaya dizilmek, kuşların havadaki dal.
sıra haline gelme şekli. 3. muntazam, mü¬ gen Af kene.
teselsil. An gelbaze. gencine Af m hazine, define. /_van Nx
gehvaz 2 A'. kış, zemherir. defineci.
gem Af gem. fin bızm. gendal Af bir cins zeytin ağacı, fin gen4.
gemal Af buldok köpeği, zoa Canls fa- gendar AfAnsurdar.
nüliaris molosus hlpernicus. gendel rgd 1. çürük. 2. hantal.
gemar l Af L kir, pislik. 2. rgd kirU, pis. /_ gendü. rgd pis koku salan.
bûn L pislenmek, kirlenmek. /_e Af. kir¬ gendüand/m Lnk. (dıgendıjine, btgenzhji-
lilik, pislik. IS Af pislik, kirlilik. /- kuın ne) kokuşmak, koku salmak. An genû,
L pislemek, kirletmek. bumdan.
gemar Af tabak. * çerm gemar kırın fivv. gene Af fingenS.
deriyi tabaklamak. * caw gemar kuın genek Af amel edici bir cins zeytin ağacı.
Avv. bezi tabaklamak. An gendal, gen4.
gemarda/n (gemar dıde, gemar de) Lg te¬ general Af Ger. Fr. general, en üst subay.
kel. * Iê gemar dan Avv. 1. tekeline almak, gengaz rgd kolay. /_i Afi. kolaylık. 2. ola¬
ekonomik ablukaya almak. 2. bir şehri nak.
veya mahal veya bir hedefi kuşatmak, ab¬ gengeşi Af münakaşa, tartışma. An ber-
lukaya almak. hevdan.
gemaro Af 1. abluka 2. bir şehrin kurul¬ genim A'. buğday. * genime aşore A'A. ek¬
duğu yer, şehir merkezi. meklik beyaz buğday. * genime bıhare
gembol Af erkek köpek. Nh ilk baharda ekilen yazlık buğday. *
gemırand/ın Lg(dtgemaTne,btgemaine)l. genime köse A'A kılçıksız köse buğday. *
herhangi bir şeyin biçimini bozmak veya genime mencıki A'A. nişastalık sanman
zarafetini ortadan kaldırmak. 2. gözlerini buğdayı. * genime qendehari A'A. aşure
uykudan açmak. 3. mecazi anlamda kir¬ buğdayı. * genime* sınbelreş AfA. ka¬
letmek, berbat etmek. * çavên xwe rakılçık buğdayı. * genime sorgul A'A.
gemırandın Avv. gözlerini uykudan aç¬ kızü sanman buğdayı.* genime şami A'A
mak. mısır.
gemıri/n Lng. (dıgemae, btgemve) bozul genimi 1. rgd buğday rengi, açık esmer. 2.
163 gerew

rgp.buğdayla ilgili, buğdaydan olan. * na¬ gerene Af Grm şart kipi. Mesela: ez bu¬
ne genimi Avv. buğday ekmeği. ma, nun hebnva ben olaydım, benim ol¬
genungwin Af rgd buğday rengi. saydı.
geni rgd kötü koku, kokuşma, tefessüh./- gerendi 1. rgd dolaştırılmış, çevrilmiş,
bûn L kokmak, kokuşmak. /_ kum L gezdirilmiş. 2. Af Grm geçişli. * lêkerên
kokutmat, tefessüh ettirmek. gerendi A'A. geçişli fuller. An sergerandl
geni/n Lng. (dıgene, tugene) kokmak, ko¬ gerav Af büyük ırmakların veya akar su¬
kuşmak, fin geni bûn ların derin ve sakin yerleri, ekseri bu yer¬
genû rgd bn geni ler burgular halinde dibe çeker. An
genûs 1. rgd pis, melanet 2. Af cimri, pis zrvırok.
kimse. An cınûs. geraw AfAngerew.
geometri A'. Gr. bir matematik kolu, geo¬ gerdebü Af hortum.
metri. An hendese. gerdek Af P. gerdek, evliliğin ilk gecesi.
geometrik rgd geometri şekli alan. gerden Af ant çene altı, boğaz, gerdan,
gep l.Af, ant yanak. An dêm. 2. Af. lokma. /-aza rgd serbest, başına buyruk. * ger¬
/_ek Af bir lokma, yiyecek lokması. An den aza kuın L basma buyruk bırak¬
pari, puron. 3. rgd iri cüsseli. mak. * gerden azad bûn Avv. hakkı helal
gepıçand/ın Lg (dıgeptçme, btgepıçine) 1. edilmiş olma. * gerden azad kuın Avv.
yıkmak. 2. dokunmak. hakkını halal etmek. /-azadi Af hürriyet,
geprûg A'. ant kursak, kuş kursağı, bn ber- boyunduruktan kurtulma. * gerden
tûrk, pezlzank. azadıya xwe jı bavê xwe xwast Avv. ba¬
ger 1 GAfc şayet, eğer. * ger çı dç gerçi, her basından hakkım helal etmesini istedi.
neyse. * ger tu nayê ez dıhcm Avv. eğer /-bend Af boyunbağı, boyun atkısı,
sen gelmezsen ben gelirim. /-dayi rgd boyunduruk altında. * çala
ger 2 Af 1. dolaşma, gezme, gezi, seyahat. 2. gerdenê AfA. ant gırtlağın göğüs kemiğiy¬
dönüş, dönme 2. zemberek dönüşü. le birleştiği boşluk, /-gaz A'. boynu uzun
ger 3 x Grm. sonektir. yapan, eden anlamı olan, uzun boyunlu. /_i Af tasma, ger¬
verir, hesınger, şevger, rêger. danlık, /-parêz A'A. eşarp, boyun atkısı.
gen 4N.Bj. uyuz, uyuz hastalığı. An gur. /_xar rgd boynu bükük.
gerr Af 1. havuz, yüzme havuzu. 2. nehir gerdeniş AfAnpışû.
gölü. An genek. gerdele Af at arabası.
ger A'. nöbet sırası. * İcar gera mm e fivv. gerdûn Af. evren, dünya, felek.
şimdi nöbet şuası bende (Behdaıi). bn gerek * Af rgp. gerekli, lazım, elzem. *gere-
payin, nöbet ke Avv. gerektir, lazımdır. * gereke ez
gera A'. böcek, balık, ısündye tıpı hayvan- biçim fivv. gitmem gerek, gitmem lazım. *
lann yumurtalan. gerektir rgp. daha elzem, daha lazım. *
geraj Af An garaj. gerektirin rgd rgp. en çok lazım, pek çok
gerran l Af varyoz. lazım.
geran 2N.L dolaşma, seyahat. An gerZ genek 2 Af 1. küçük gölcük. 2. burgu şe¬
gerand/ın Lg. (diğerine, bıgerine) dola- klinde dibe çeken su akıntılan. An gen.
ştırmak, aramak, çevirmek, evirmek, ida¬ Gerek 3 Af şiirde dörtlük.
re etmek, geçirmek, aldatmak. * hevûdu gerelavtje Af ahenksizlik, akordsuzluk,
gerandm Avv. birbirlerini aldatmak, bir¬ hercümerc.
birlerini uğraştırmak. * heyf gerandm geremol Af kalabalık, karışıklık. * di nav
Avv. intikam sürmek. *jı hev gerandm Avv. vê geremol û teq û reqê de Avv. bu kala¬
ayırdetmek. * lê gerandm Avv. sarmak, balık ve patırtı gürültü içinde. * alozi û
aratmak. * h ser zmanê xwe gerandm geremol Avv. anormallik ve karışıklık.
Avv. dedikodu etmek, çekiştirmek, dilinin gerevêre rgd fuzuli, lüzumsuz.
üzerinde dolaştırmak. * rêç gerandm Avv. gerevv Af 1. rehine, kefalet. 2. bahis, iddia
iz sürmek. * seri lê gerandm Avv. işini ak¬ /_ huri AfA. iddiayı kazanan./- bûn Avv. L
satmak, uğraştırmak, başına işler açmak. rehin olmak. /- dan L 1. iddiaya girmek,
* w! belakl h serêwl gerand fivv. o, onun bahse girmek. 2. kefalet veya garanti ver-
başına bir bela açtı. mek./_ek Af rehine, kapora, bir mala ka-
ge-rgeh 164

rşı bir mah rehin bırakmak./- kuın/. L 2. sıcak sa


rehin almak, kefalete vermek. 2. bahse gernujand/m Lg (dtgerrrajine, btgermıji-
girmek, şart tutmak, /-name Nx. ittifak, ne) ısıtmak. An germ kuın.
antlaşma gernnji/n Lng. (dıgermtje, btgermqe)
gergeh A'. idare, daire. ısınmak.
gerger rgd L taşh, çatallı. 2. Adryamanin genmjok N. Bj. ısırgın, isilik, sıcaktan deri
bir kazası. kısmının çok sivilce çıkarması, geçici
gergere A'. makara, kasnak. olan bu durum rahatsız edicidir.
gergerok A/.Ldönengeç, lif veya bukle se¬ germık Af, An germav.
ldi olan. 2. çok gezea germışand/ın Lg (dtgerrmşme,
gergûnk A'. tasma, fin hevsar. btgermışate) basmak, basarak çiğnemek.
genk A'. çiçek tohumu. An pelaqandin.
gerısand/ın Lg (dıgensine, btgertsine) germışk Af. Bj. ateşli sivilceler. An
ezmek, çiğnemek. An pehn kuın. genmjok.
genya/n Lng. (diğere, hgere) gezmek, do¬ gernuxand/m Lg (dıgermcahe, bgermvd-
laşmak, seyahat etmek. * felek h sere ne) kurutmak, kurutma veya yakma de¬
mm genya ye Avv. feleğin çarkına recesinde pişirmek.
uğradım. * lı dora üsteki genyan Avv. bu¬ germıyan Af kışlak.
seyle ilgilenmek veya bir şeye hayret, germıyand/m Lg. (dıgermıyine, hgermtyi-
veya sevgi olarak kurban olayım demek. rw.) canlanmak canlandırmak.
* ez dor Xwedê bıgenm Avv. ben Allaha germi N.mt sıcaklık, hararet 2. tav. *
kurban olayım gibi. * dev jê* genyan Avv. hesm bı germi ve tê* Avv. demir tavında
rahat bırakmak. * lê genyan Avvi 1. ara¬ döğülür. An hit /_dan L ısınmak, sıcaklık
mak, araştırmak. 2. bulaştırmak. * nex- vermek, hararet vermek. * bı germi bw.
waşiya wi h mı ji genya Avv. onun sıcakken. An germayi.
hastalığı bana da bulaştı. * pê genyan germjmêr A'A. termometre.
fivv/ aramak, takip etmek. An gerin. gennker Nx. ısı verea /_ihev Nhx mer¬
gerib Af fin gerin. kezi ısıtma sistemi.
gerih Afçağala,yeşUbademvs. germok l A'. bir baharat. Aot Pinıento
gerila A'. ispanyolca gerilla demek. offıcınahs.
gerin Lng. (diğere, bıgere) dolaşmak, germok 2 Af zamamnda tav, tavında.
gezmek. * deste mın lı te nagere fivv. sana germpiv A'. ısıyayar, konvektör.
kıyamıyorum, sana elim varmıyor. * de¬ germrej A'. kîm. ısıveren, ekzotermik.
ste mm jı te nagere fivv. senden gernas rgd yiğit kahraman.
aynlamryonım, sana doyamıyorum. * h gerok 1. rgd gezen, gezgin. 2. dönen şey.
mala gerin Avv. evleri dolaşmak, fin /SN. gezginlik.
genyan. gerû N.Ant gırtlak. An gewri, quik.
germek Af. 1. girdap. An gejık. 2. devir, gerûşe A'. gazap, afet.
devr, devam. gerûz rgd iri, kaba.
gerinende Af direktör, müdür. /-kari A'A. gerzık Af halka.
idarecilik. gesık Af saplı süpürge, fin gezık.
geringeh Nx. idare, daire, büro. gestm Lg. (dıgese, bıgese) bn. gezhn.
germ rgd sıcak. /_ayi Af 1. sıcaklık, ısı. 2. geş rgd parlak, ışıkh, şen, gür. /_ bûn L
rgp. sıcakça /_ bûn A'. L ısınmak. /S N. canh olma, güzel renkli olma, şen olmak.
sıcaklık. /- kuın Lh ısıtmak. * germ û * damat geş bû Avv. düğün canlandı, neşe¬
gur Avv. bol sıcak./_parez A'A. 1. ısı koruy¬ lendi. * grya h zozana geş bû Avv. yayla¬
an, sıcak tutan. 2. termos. /_xwaz rgd ti¬ larda oüar güneşti /Jbûnl A'. gelişme,
tiz, hassas. şenlenme, büyüme. /-! Af, şenlik, canlılık,
germand/ın Lg (dıgermine, btgermine) zenginlik, gürlük. /_ kuın L can¬
ısıtmak. landırmak, şenlendirmek. * agv geş
gcrmapêda A'A. Urartu Kürtleri dilinde kuın Avv. ateş alevinin yükselmesi. * we
Haziran ayL maki me geş ku Avv. evimizi şenlendirdi¬
germav Af m. L kaplıca, ıhça An germık. niz, evimize şenlik getirdiniz.
165 _g«

geşmi AngeşL gewher N.bn. gewr.


geşt lN.m seyahat, gezi * çûn geşte* Avv. gewherand/m Lg (dıgewherine,btgewheri-
seyahata çıkmak, /-name A'A. seyahat¬ ne) cevherleştirmek.
name. gewirand/in Lg (dtgewaine, btgemrine) t
geşt 2 A'. sadaka, dilenci, çingene veya beyazlatmak, grileştirmek. 2. cewherleş-
türkmenlerin ev ev dolaşarak to- tirmek.
pladıklan sadakaya verilen ad. gewixand/m Lg (digewvahe, btgewvahe)
gevazhn An gevızandın. boğazlamak, üstüne çöküp boğmak. Ek¬
geve Af, rgd aptal budala An gewc seri yırtıcı hayvanların, avına çullanıp
gevende rgd serseri, aylak. boğması fiili için kullanılır, bn
gever A'. L An qiraç. 2. dağınık, taran¬ dewixandm.
mamış saç. gewlaz Affinhevsar.
gevez 1. rgd kızıl, gül rengi 2. boyacılıkta gewr rgd ağank, boz, beyazımtrak.
kullanılan kırmızı bir ilaç. An gewez. gewre rgd S. büyük, iri. * gewre keç Avv.
geveze rgd geveze, çok konuşan, fin gale- evin büyük kızı.* gewrelaw fivv. evin büy¬
gurt ük oğlanı.
gevü Afkabüyet gewrêle A'. bir kuş türü.
gevızand/ın Lg (dtgevmne, btgevtzine) gewrên A'. meydan, fin qad, gasm.
ağınmak (at, eşek tipi hayvanların kaşınma gewnk l Af 1. develeri tavlı eden bir ot 2.
için yerde debelenmeleri). * h erde rgd boz renk. 3. yabani bir cins ahlat
gevızandın Avv. yerlerde debelendirmek, gevvnk 2 Af Bj. 1. bir cins saç hastalığı, saç
bu fiil ekseri "xwe' zamiri ile beraber kul¬ kepeği 2. Af şafak aydınlığı, alacaka¬
lanılır. xwe gevızandın. gibi. An ve- ranlık. * di gewnkê sıbe* de fivv. sabahın
gevızandın. alacakaranlığında.
gevızi/n Lng. (dıgevtze, tngevae) debelen¬ gewri l Af ant gırtlak, boğaz, yemek
mek, yerde aşınmak. * di xwina xwe de boğazı, imik, ümük. * gewnyê de ma fivv.
gevızi Avv. kanının içinde debelendi, fin boğazında kaldı. * gewnyê de naçe xwar
vegevızin. Avv. boğazından gitmiyor. /- vebûn L
gevızk A'. at eşek cinsi hayvanların yerde boğan açılmak, iştahı açılmak, bn quik.
debelenmesi. gewri 2Afnüfus,keltebaşı.*emmalaxwe
gevjol A'. karışık veya kıvrık saç, dolaşmış de çar gewri ne Avv. biz evde dört nüfu¬
saç. suz. * sê gewnyan xwedi duam Avv. üç
gevnk Af An çırg. nüfus besliyorum.
gevz A'. ağırıma, debelenme, /-dan L de¬ gewrin rgd 1. bozca, grice. 2. içinde boz
belenmek, ağınmak, /-ek Af ağınma yeri. veya gri renk olan renkler
/_ok rgd ağınma iştahı olan, sık sık eşi¬ gewris A'. ön ve göğüs tarafı beyaz olan gri
nen. /_onek Af hayvanların debelenme renkli keçi.
yeri. An gevızin. gevvrok rgd 1. boz, gri. 2. boz veya grimsi
gewad AfrgdAkavat renk.
gewaşe AfAnkewaşe. gewşin Afözellik./-irgdözelükle.Antay-
gewc rgd ahmak. betl
gewen A'.tn.gwlnt gewşir N.P. A bot Opopanax chlronl-
gewende Af L çalgıcı, köçek. 2. başıboş ge¬ um.
zen avare kimse, hafif meşrep. gewz Af sevinç. An şa
gewer l N. geberme. /- bûn /. gebermek. geyi/n Lng.(dıgeyi,btgeyi)l.\armak,ye\i%-
/_ kuın L gebertmek. mek, kavuşmak, ulaşmak. 2. olgunlaşma
gewer 2 Af dar geçit An asteng. An gıhan.
gevvez rgd ateş kırmızısı rengi An gevez. geyışı/m Lng. (dtgeyije, hgeyije) yetişmek,
geweze A'. An geveze. yaklaşmak, varmak. An geniştin.
gewher ** N. cevher. /_ bûn L mücevher- Geylan Af îran güney Kazvinde bir Kürt
leşmek. IS rgd mücevherden, mü¬ taifesi
cevherle ilgili. /_in rgd cevherden. /_ gez £ A'. ısırma, bir ısırmalık şey./- bûn /-
kuın/. cevherlemek. ısınlmış olmak. * gez lê dan Avv. ısırmak,
gra_ 166

dişlemek./, kuın L ısırmak, dişlemek. * na tu kannca, atlı karınca, »geleye reş A'A.
gez lê xishn Avv. dişlemek, ısırmak. * bı siyah kannca. * gêleyê sor A'A. kırmızı
gezan hatm hev Avv. birbirlerine ısırmak, kannca * gêleyê hespê A'A. atlı kannca.
birbirlerine dişle saldırmak. zoa Formica. An gêrik, mûri.
gez 2 Af. ılgın ota Aot Tamarix. gêlexur A'A. 1. kannca yiyen memeli bir
gez 3 Af, 5. endaze, arşın, fin gaz. hayvan. zoa myrmecophaga 2. ichthyo-
gezand/m Lg (dıgezine, bıgezine) ısırmak. saur.
An gez kuın gêlex Af bir cins nebat. Aot Ornithoga-
gezende Af, ısına, ısıran. lıun.
gezgezık fgezgezo&JA'.ısırganotu.AoiUr- gêndal A'. bakla veya burçakgülerden
tica urens. bn gezok. herhangi bir bitki.
gezık A'. süpürge, süpürge otu. An gêrik, gêr l Af yuvarlanma, devrilme. /_ bûn L
havlêk. devrilmek, yuvarlanmak. /_ kuın L 1.
gezikê derewin A'A. 1. ısırgan otu. Aot Ur- devirmek, yuvarlamak. 2. bir hükümet
tica 2. ballıbaba. Aot Lamium albüm. veya kuruluşu devirmek, darbe yapmak.
gezing A'. fin gezgezık. gêr Af 1. tepenin en üst noktası, hattübaa-
gezize Affinbelaziz. la. 2. çok taşlı tarla. An rızde, gır.
gezize Af çan çiçeği. Aot Campanula. ger 3x sonektir. Yapan, eden anlamı verir.
gezne (geznek) Af bj. 1. ciltte egzama ha¬ plangêr, şoreşgêr. gibi.
stalığı. 2. An gezok. gêran /.5. An geren.
geznık AfAnxeleng. gêrandm L S. bn gerandm.
gezo Af kudret helvası. * hehvayi gezo Avv. gereni rgd büluğ,azep,yetişkinkız./_bûn
gezo helvası. L buluğa ermek. * keça gereni Avv. baliğ
gezok rgd 1. ısırgan, ısına. 2. ısırganotu. olmuş bakire kız.
gezt/ın Lg (dıgeze, bıgeze) ısırmak. gêrav Af 1. taklit, düplikat /_ kuın L ta¬
gezûz AfAntizav. klit etmek, tekrar etmek, kopye etmek. 2.
geç 1Af Libre. An gerav.
geç 2 A'. alçı, alçı taşı. /-kari Af alçı Ue gêraz Af kiraz ve ağacı. An güyas.
çalışma, alçılamak./- kuın/. alçılamak, gêrbend Af 1. frenleyici şey. 2. takoz.
/-rnris A'A. tebeşir. An geç. gêre l Af öküzleri harman dövmek için
gêdûk A'. gedik (türkçe olabilir). harmandaki sapın üzerinde dolaştırmak,
gêhişt/m Lng. (dıgehije, btgehije) bn gehi- harman dövmek. /- kınn L harman
şlınl, gehiştm2. dövmek van N. harman dövme işini
gêj Mİ. baş dönmesi. 2. güç ve çetin iş, ser¬ yapa.. Kimse. * gêre bı gohka nabıt Avv.
semlik. 3. rgd başı dönmüş, sersem. harman danalarla olmaz mealinde atasö¬
/-bûn L sersemleşmek, sersemlemek. zü.
IS N. sersemlik. /_in A'. sersemlik, ser¬ gêre 2 rgd karmakarışık, kargaşa. * gêre û
sem hah. /_iti Af sersemlik. /_ kum L kêşa argoda niza, fitne, hercumerç. /-ve¬
sersemletmek. /_ok 1. rgd sersem. 2. Af re rgp. aşağı yukan, şöyle böyle, karma¬
duman. An mıj karışık.
gejık Af akarsulardaki göllerde dönerek gerık Af kannca. * genken srtvari AfA. ath
huni gibi dibe çeken su burgusu. kannca. fin gêle.
gcjlok Af kar lapası. gêri Af hububat biti.
gêjlok 2 Af beşparmak otu, kurt pençesi. gerin /.fin gerin.
Aot Potentüla anserina germi Af çorba.
gêjnok Af maydanoz. Aot Petroselinum gêrûfen Af/nkabilyet, istidat.
crispum. gêrûse Af el değirmeni, fin desıar, dıstar.
Gêlaxe Af l.BetMehem yıldızı. 2. fin serêş. gesû Af ant fin kezi,guli,gızvanok.
gêle A'. karınca* gêle genû Avv. bazı besin gêşkûn Af kışın güneye göç eden büyük
maddelerinin kannca kokusu benzer ko¬ keklik veya kuş sürüsü.
ku yapması. /_ ketm L bir şeye veya hu¬ gêli Af dünya, engel, fin git, gitl
bubat vsye kannca girmesi. * gêle pê re gêwe Af üstü bez bir cins ayakkabı.
gırtın Avv. kannca salguıı./-penk A'A. ka gêzbelok Af teke sakalı otu. fiot Tragopo-
167 _gügü

gan protensls. /_ kuın L saçlarını veya tüylerini dik¬


gezer Af havuç. Aot Daucus carota An mek, hayvanlar için hücum vaziyeti al¬
mak. *xwe gd kuın Avv. kendini, tüylerini
gezuand/m Lg (dıgezaine, bıgezaine) dikerek toparlamak. * porê xwe gıj kuın
oyalamak. Avv. saçlarım dikmek, saçlarını darma¬
gêaak A'.finhavlek.gêzl dağınık etmek, /-o nujo fiıv. rgd karma¬
gezi Af süpürge, /-kuın /.süpürmek. An karışık saçlı.
gezüc gıjgıjand/m L Lng. (digqgqine, bgagaine)
geztvan Afcsüpürgeci, çöpçü. horozlanmak, yırtıcı hayvanların veya
gıbise Af şubabn 29 gün çektiği yıl. kuşların, bilhassa horozların dikilip
gıcgıcand/m Lg (dıgıcgıdne, btgıcgıcine) omuzlarını .«allaması. 2. Lg sallamak,
sarsmak, sallamak, silkmek. An daweş- sarsmak (ağaç vsyi).
nndın. gıjgıji/n Lng. (dtgûgne, btgggde) ürpermek,
gıdık Af keçi yavrusu, oğlak, fin karık. tüyleri diken diken olmak.
gidi! B.l.gidi,adi.2.oğlaklaraçağn.vs.Bu gıjık l N. funda, bodur ağaç, diken.
kelime hem övgü ve hemde yergi mana¬ güüc 2 Af 1. saç (kadınlar için). 2. krvırcık
da kullanılır. * way gidi kerol Avv. vvay se¬ saç. * bı güıke* yeki gırtın fiıv. birinin
ni eşek herif. saçından tutmak.
gıdinol R çoğul halde gidi. Ekseri pozitif güüun rgd karmaşık saçlı, arap saçı.
manada kullanılır. güjok Af yağan ufak kar. fin glüok.
gidiş Afbuğdayveyaekindemeti./_kırın gümj A'. kişniş otu. Aot Conandrum
L demetlemek An pırnag. satıvum.
gıdıyanot R gidüer. An gıdino. gynik Afi. hafif kızıl renkte bir cins kene.
gıdo B. çocuk dilinde oğlak, kuzu, kedi 2. kenenin en küçük cinsi.
veya köpek vs. gıjok An güüun
gıdok Af cav. tümsek, tepe. gülAfkil
gıdûk Af An gıdok. gü 2 Af yuvarlak, yuvarlamak gibi kelime-"
gıdyano! fiLya cemaat! ey ahali! An gıdıya- terin kökü. güdi, güor, güok gibi.
no. gdahe Af ganimet.
güt Af laf./_û go Af laf, mükaleme, konuş¬ güale Af ant Bj. bademcik. An meraze,
ma. beyvok.
gına Af yetişme, olgunlaşma * gıha gulı güare lAfantl.gözçukunı,gözünbunına
fivv. kulağa gelme, yayılma. kadar olan dış çukur. 2. göz alt derisinin
gınan Af L ulaşmak, varmak, olgunlaş¬ sarkması şekli.
mak, yetişmek./_hev Avv. kavuşmak, rast¬ güare 2 Af çene altında sarkan tombul et¬
laşmak. An geyin. ler.
gıhand/m Lg (dıgehine, bıgehine) yetiştir¬ güare 3 Af ağaç kütüğü. An gonc
mek, ulaştırmak, -bir şeyi, haber vsyi-. * gılav (gı/ovv) rgd necis, mundar, harara
gıhandın seri Avv. başarmak, başa götür¬ güdi Af yuvarlama. /_ bûn L yuvarlan¬
mek. mak./- kırm/. yuvarlamak. * çavên xwe
gıhar Af suyun sığ yeri. An req. bur. di ser hev de güdi kuın fivv. göz yuvar¬
gıhaşt/ın (dıgehije, btgehije) 1. Lnk olgun¬ lağını üst üste yuvarlamak (sinirden veya
laşmak. Ekseri meyve veya bitküer için. korku vermek gayesiyle).
2. Lg yetişmek, ulaşmak. An geniştin, gılej Af bîo. ağızdan çıkan salya. /_in rgd
glhlştın, glhnşlın. salyalı kimse. /_ kuın L salya akıtmak,
gıhaştl rgd olgun, yetişkin. salya bırakmak.
güüştm Lg ulaşmak, yetişmek. » gıhlştın güele Af fırtınanın bükülerek estiği bir si¬
hev Avv. birbirine yetişmek, birbirine ulaş¬ klon çeşidi
mak, bn. geniştin. güene N.ant gözlerde saydam tabaka
gti Af rgd L şiddetli dağınık. 2. tüyleri güene 2 Af cilban, çok küçük taneli bir cins
veya saçtan dik ve karışık. /_ bûn L. sa¬ fasulye. Aot Lathyrus.
çları diken diken olmak, hücuma gılgıl A'. akdan, süpürge otu veya mısır
hazırlanmak, (yatıahayvanve kuşlar için). sapuıa benzer ve dan gibi tohumu olan ve
güjk_ 168

bitkisi mısırdan uzun olan bir bitki Ku¬ gungunok Af. kertenkele, zoa Lacerta,*
raklığa dayanıklı olduğu için kıtlık gnngımoka ari A'A su kertenkelesi An
yıllarında ekmek için eküir. Tunceli, fatfatlk.
Elazığ veya Bingöl havalisinde çok ekilir. gunand/ın Lg (dtgmûne, bıganine) güm-
fiot Panıcum mülaceum. letmek.
güık Af ant bızır, klitoris (kaitaryas). bn. gımi/n Lng. (dıgane, bigane) gümlemek,
çilık,zilık. an kovanı veya kaya mağara'gibi veya in¬
gül N. şikayet /_ bûn L şikayet edilmek,
** san topluluğunun çıkardıktan anlaşılmaz
şikayet edilme, /-dar A'. şikayetçi. * çûn uğultu, gümbürtü.
güi Avv. şikayete gitmek. * hatm gül Avv. gıncır Af püskül, yırtık elbise. 2. üstüpü./-
şikayete gelmek, /-kar Af şikayetçi. /- bûn L yurtık-putık olma /_i A'. yu-tık
kınn L şikayet etmek. /_mend N. sık sık pırtık, püsküllü. An vmcır.
şikayet eden. * güi û gazin Avv. şikayet ve gmci lAf hırka.
yakınma. * güi û gazin kuın Aıv. şikayet gmc! 2 A'. püskül. 2. ekseri koyunlarda pis¬
ve yakınmak, liğin topaklar halinde kuyruğuna yapışıp
güi A'. 1. un, çimento veya benzeri şeyleri kalması. /_ bûn L yünün pislikti olması.
ıslatırken kuru kalan yuvarlaklar. 2. Bj. /_ kınn L yünden bu pisliklerin temizle¬
vücutta yel' vardır denilen ur şeklinde nip arındırılması.
acı vermiyen şişkinlikler. gıncırand/m Lg (dıgtncaine, bıgaıcaine)
güif te Af An kuruf te. yırtık pırtık hale getirmek, iyice eskitmek
güizo Angüejın. (elbise ve kumaş için söylenir).
güm Af budak, fin qll gıncıri/n Lng. (dıgıncae, bıgmcae) yırtık
gümık Af ant tümör. pürtük hale gelmek, iyice eskimek.
gümût A'. kuzey denizlerinde yaşryan bir gındırand/ın Lg (dtgaıdtrine, bıgaıdaine)
kuş. ing. guıllemot yuvarlamak. An güdi kuın.
güok Af yumak. *güoke dezi Avv. iplik yu¬ gmdui/n Lng.(dıgaıdıre,btgatdate)ywar\-
mağı. anmak, devrilmek, fin. gêr bûn, güdi bûn.
güol An surdar. gındor Af luğ, silindir, fin bandcr.
güol2AffinxUok. gındor Af kavun, fin petêx.
güol 3 rgd yuvarlak. An güorL gmdore Af fin. kundır.
güor l rgd yuvarlak. /_ bûn L yuvarlan¬ gıne-gın Af rgp. mınltı. /_ kum L
mak, yuvarlak hale gelmek. /_ kuın L mırıldanmak.
yuvarlamak, yuvarlak hale getirmek, fin guıguuk Af rgd mınltı, burundan konuş¬
gırover, güol an kimse, fin vm. vınok.
güor 2 Af meşe kozalağı, fin deq. gmgınok A'. rgd mınlüh.
güor 3 Af kitle, fin girse. gmi Af ant beze, bezecik.
güoxe Af palaz, kümes hayvanlarının civ¬ gınû Af sandal ağacı.
civlikten sonraki durumu. /- bûn L pa¬ gu l A'. cax tepe, höyük. * Guê Bohtan fivv.
lazlanmak, irileşip gelişmek. Bohtan tepesi.
güp l A'. rgp lappadak, hamle, an meselesi, gu 2rgd iri, büyük./- bûn/. büyümek./_i
ani. * go güp û ket fivv. aniden düştü, şap- Af.büyüklük, irilik. /_ker rgd büyütücü.
padan düştü veya lappadan düştü. * güp /_ kuın L büyütmek, irileştirmek, mü¬
îê dan Avv. ağızla veya avuçla bir lokma balağa etmek. * gu û gınft Avv. müba¬
koparmak. * güp güpi xwaş bû, güp güp lağalı ve karışık. An mezın.
i ne xwaş bû Avv. kavun - karpuz karışımı gu /. 'gu-tin' fiilinin kökü.
doğrayıp birinin önüne koymuşlar ve o gur 4 Af Bj. uyuz, uyuz hastalığı. /_ gutın
yiyince de sormuşlar. Bu cevabı Vermiş. /.uyuzlaşmak.
güp 2 B. güp. * güpe güp Avv. güp güp. guam * Af saygı, hürmet. /-gırt in /.saygı
gılpe N. yüksek alev, göz kamaştıncı ışık. göstermek, hürmet etmek. * gırama ye¬
güvıçand/ın Lg(dıgdvtçine,btgdvıçme)bn ki gutm Avv. birine saygılı olmak, birine
qunuçandm. saygı veya hürmet göstermek.
güyas Af m. kiraz. /-J Af, rgd kiraz rengi guam 2 Af, Fr. gram. kilonun 1/1000 de biri
Angêraz. olan bir ağırlık ölçüsü.
169 gn-fan

guan rgd 1 ağır. 2. yavaş. /_ bûn /. gurek rgd çok bulanık su, limli ve çamur¬
ajhrlaşınak, yavaşlamak. /J Af ağırlık, ya- lu sa * av şêlo bu, bû gurek Avv. su bu¬
vaşlılık. /_ kuın L ağırlaştırmak, yavaş¬ landı, çamur gibi olda Arı. şêlo.
latmak.* gıran gıran rgd yavaş yavaş.* guev Af.Fr. grev, işçilerin işi bırakması.
guan gıran re* de çûn Avv. ağır ağır yol guevêre (gaevae) rgd karmakarışık,
yürümek. karışık.
guan 2 L rgd zor. 2. pahalh, ciddi/- bûn guew N.bn geren.
L pahalılaşmak, değer kazanmak, zam gire l A'. fi/, abse, ur, şişkinlik. *guêketrye
gelmek. /-f uoş Nh pahah satan. /_fıroşl pışta mm Avv. sütuna bir düğüm girmiş.
Af pahah s. /SN. t pahalılık. 2. paha, gire* 2Afmesele, proplem.*gır£xwehı de¬
değer, fiyat /_ kuın L palmUaştırmak, ste mm derman ne ke Avv. meseleni bana
zam bindirmek. * gu-anıya xwe çend lire yükleme, bana hallettirme.
ye? Avv. değeri kaç lira?. * gıranıya male* gire* 3 Af. Grm fıkra, paragraf.
Avv. evin pahah veya değerli eşyası. * gire 4 Af 1. düğüm, ilmek (hah, dokuma
hınek dıbejm zmanê Kurdi zor guan e vsde Umek). /-bend A'. rapor, takrir. 2. bj.
Avv. bazdan Kürtçenin çok zor olduğunu yakı, romatizma vs. için vücuda
söylerler, /-paye rgd Af mühim kimse, yapıştırılan ilaçlı band. /_ bûn L bağlan¬
yüksek dereceli biri. mak, bağlı hale gelmek, /-can Af ruhi
guran Af, 1 değirmen taşının iyi öğütme¬ sıkıntı, can sıkıntısı. /_ dan L bağlamak,
si için özel bir üslupla püriizlemek. 2. ba¬ düğümlemek. * pê* ve gnê* dan Avv. birbi¬
lyoz. rine bağlamak, iliştirmek, /-dan! Af mü¬
guanbıha rgd 1. pahah, değerli. 2. paha nasebet, bağlantı, ilişki * h Ewrûpa
biçilmez. gıredanrya me bı Kurdıstane re kêm
girene rgd önemli. bûye Avv. Avvrupada, Kürdistanla ilişkile¬
gireni l Af Bj. 1. sara 2. mec. doğum rimiz azalmış./ dank Aft pakt, antlaşma
sancısı. * guanıye ketm Avv. 1. saraya tu¬ /-dar Nx. müttefik, bağlayıCL /_dayi Af,
tulmak, sara nöbeti gelmek. 2. mec. bağh, rabıtalı. /_ dayi bûn Avv. bağlanmak.
doğum sancısına tutulmak. 3. ağız dil tu¬ * guêdayiya yeki bûn Avv. birine bağlan¬
tulması hali bir hastalık. mak. /_gûz A'. ontomugamn omuz uca
gireni 2 N. 1. paha, fiyat. 2. bir çeşit Kürt /_hışk A'. sert düğüm, kör düğüm, /-kor
folklor halayı. /_piv A'A. ağırlık ölçer ale¬ A'A. rgd kör düğüm. /_qutk Af. 1. çözümü
ti. An gıran t, guan2. güç olan düğüm. 2. mesele. /_şk Af kör
girer Af pilav (bulgur veya pirinç), bn sa¬ düğüm. /_tıbü N- anı parmak oylumlan.
var, pışrûn, pilav, lepe. br - \k, kawik. /_ya sto Af ant boyun
gırasle Af manivela uurgalan.
guav Af coxl. ada, dört tarafı su! >uêba Af fi/ 1. tümör. 2. romatizma.
arazi parçası. 2. çeltik değirme, uebest A'. kese (para).
gırde. guêç Af gürültü, uğultu.
gırave A'. cav. yanmada. guêçk A'. ant An kamk, geh.
giraw Af rehin, bngerev/. guêk 1A'.düğüm./_bûn.düğümlemek.An
gud A'. An cırd, cerd. * gıreka duta Avv. çift düğümlü, iki
Guda Af Mezopotamyada bir Kürt aşire¬ düğümlü. * gıreka yekta Avv. tek düğüm,
ti. fin herbüin, guê4.
gudav A'. 1. su alaborası. 2. uçurum. An guêk 2 Af Grm bağlaç. * gıreka duta AfA.
gejık. birleşik bağlaç. * gıreka yekta A'A. basit
gırde Af /n 1. om kalça 2. Af Grm. cümle¬ bağlaç. An gfhanek, pêwend.
cik. 3. Af cox ada. An gırav. guêk A'. budak. An güm.
güdek Af, m Grm. büyük harf, majüskül. guêkok A'. rgd uydu, başkasına veya baş¬
girdik A'. m ant kas. ka bir ülkeye bağımlılığı olan.
guegv A'. rgd ileri gelenler, eşraf, asil gıremıtık NhBj. 1. boğucu bir hastalık. 2.
kimse. * gueguen aşiran h ahekı kom cax vadi haline gelen arazi.
bûn Avv. aşiretlerin ileri gelenleri bir yere girêpêç Af An bahoz.
toplandılar. gırfan A'. m cep. /-bu A'A. yankesici An
E£gu_ 170

benk. bulut gürültüsü. An xumln.


gugu Af. (argo) L gırgır, çok konuşma, gunas N. rgd kahraman, becerikli. An
dalga geçme, boşa konuşma 2. araba vs. gernas.
sesi. Gunewas A'. Nuseybin yakınlarında bir
gırgıre Af. rgd An guegu. höyük, Çin padişahlarının burada otur¬
gırgınk Af m. araba, çocuk arabası, oyun¬ duklarına inanılır.
cak araba /_van Nx arabacı. gırnevvût A'. kedilerin çiftleşme hah ve za¬
guguok A'. araba şeklinde olan, yuvarlan¬ manı. * gunevvûti bûn Avv. kedilerin çift¬
ma özelliği olan. leşme için kızgınlık göstermesi
gırgışand/ın L (dıgagışine, btgagtşine) bn gunüand/m Lg (dıganıjme, bgandine) 1.
daweşandin. katlamak, dürmek (kumaş vs). 2. gülüm-
girgin Af 1. hiddet, kırgınlık. 2. rgd asabi, setmek, güldürmek.
sinirli. 3. rgd somut. gunüi rgd güleç.
guhan A'. delik veya bir gediğin kendi¬ gunıjin Lng. (dıgande, btgande) gülümse-
liğinden kapanması hali. mek. fin bışırin.
guıft rgd karışık, karmaşık. gunoz rgd 1. kepekli. 2. kaba öğütülmüş,
giriftar rgdl. içice girmiş, karışık, sefil./- fingızrc.
kuın L karıştırmak, /-ari Af karışıklık, gu-nûg Af pıtırak otu. Aot 1. Arctium lap-
sefalet 2. fin xcmgin, dılgırti. pa 2. Xanlhium.
guık 1 Af m cav. 1. küçük tümsek, höyük. gırofık Af küçük araba.
2. çeltik işliyen küçük değirmen. 3. ço- gırohi rgd Grm kollektif.
cuklan yürümeye alıştırmak için küçük gırole Af yük arabası.
araba, fin gırgınk, selilank. guoşk Af tıkaç.
guık 2 A'. hamur yumağı vs. şeklinde kü¬ guov A'. yün artığı (taraktan artanyaramaz
çük yumaklar. /_ kuın L bu tip yumak kısmı).
haline getirmek, fin kundZ guover rgd yuvarlak, küre. * dmya guo-
guık! rgd müphem, belirsiz. ver e Avv. dünya yuvarlaktır. /_ bûn L yu¬
guıng rgd mühim, önemli. An pêşem. varlak olmak./_i N. yuvarlaklık. /_ kuın
gırıyand/m Lg (dıgayine,bıgayine)agiat- L yuvarlak hale getirmek, yuvarlak yap¬
mak. fin giren. mak. An güol.
guı Af ağlama, /-deng rgd ağlamaklı. gırs l rgd Z. iri, büyük./_iAf büyüklük, iri¬
/_nok rgd ağlamaklı, ağlamaklı çocuk lik.
veya kimse. An gır.
gıri/n Lng. (dıgire, btgire) bn girin. gırs 2 Af brüt ağırlık, gross.
giriş A'. An gidiş, pırnag. gırsand/ın Lg (dtgasine, bıgvsine) büyüt¬
gırize Af titremek (soğuk veya hastalık ha- mek.
li). girse A'. kitle.
gu-m Af B. güm, gümbür veya gürm gibi gırsık Af Anşekok.
sesler. /_e gu-m Avv. güm güm. * girme guş N. direk, fin keren.
gırnı kuın Avv. güm güm veya gümbür gırtek A'. senet, makbuz, (hawarae geçer).
gümbür etmek. gut/m Lgl. almak, yakalamak, kapmak.*
gırmaçık Af el değirmeni veya su değir¬ gırtın û berdan Avv. alıp bırakmak, yaka¬
menlerinde iki taşın arasındaki ağaç par¬ layıp salıvermek. * gırtın û dayin Avv. alış
ça, fin gırmıçag(X). veriş, alıp vermek. 2. ölçü almak. * piva-
gırmand/m Lg (değirmine, btgamine) na bejna yeki gırtın Avv. birinin boyunun
gümletmek, gümbürdetmek. ölçüsünü almak. 3. tutmak. * pışt gırtın
gumıçag (k) Af iğ, değirmen taşının üst Avv. taraf tutmak, arka çıkmak, sırt tut¬
taşına geçen eksenli parça An gırmaçık. mak. 4. tutuşmak. * gırtın hev Avv/ kav¬
gırmık Af yumruk, parmaklan sıkılan el gaya tutuşmak, birbirine girmek. S.
girnnxi rgd bozulmuş, çürümüş. tıkmak, tıkamak. 6. tevkif etmek. 7. suy¬
gırmi/n Dıg. (dıgtrme,bıgırme)güm\emek, unu almak. 8. kadrini kıymetini almak. *
gümbürdemek. * gumina sazan Avv. da¬ gıramıya yeki gırtın Avv. birinin kadrini
vul gümbürtüsü. * gumina ewran Avv. bilmek/almak. 9. saç kesmek, traş olmak.
171 gryajehrin

*sunelêxwegirtin bw. bıyıklarım traş et¬ gıverand/m Lng. (dtgwerine, bıgıverine) 1.


mek. * porê xwe guhn fivv. saçlarını traş hazmetmek. 2. yaramak, hazmine iyi gel¬
etmek.10. kapamak, örtmek, kilitlemek. * mek. 3. özümlemek. * ev xwann h pezê
çavên xwe guhn Avv. gözlerini kapamak. me taş dıgıvıri Avv. bu yiyecek hayvan¬
* deri gırtın Avv. kapıyı kapamak. * gırtın larımıza çok iyi yaradı, fin dehandın.
hemêza xwe Avv. kucağına almak. İL elin¬ gıveri/n Lng. (dtgtvêre, bgtvêre) L hazmo-
den almak. * jc gırtın Avv. elinden almak. lunmak. 2. özümlenmek. An pişirin.
12. satın almak. * mm xaniki xwe gut gıvu Af 1. erkek kedi. 2. yabani kedi. 3.
Avv.ben bir ev satın aldım. 13. eline veya h/nx.
ağzına almak. * guhn dev Avv. ağzına al¬ gıvırt Af Bj. cerahat, irin.
mak. * guhn dest Avv. ete almak, ele ge¬ gıv! Af 1. maya 2. mayalanmış süt. An ha-
çirmek. 14. göze almak. * gırtın çavan veyn.
Avv. göze almak. gıvi/n Lng. (dıgıve, btgrve) ekseri süt için
gırtık Af fin kırlık. mayalanmak
gut! Af rgd tutuklu, esir. /-geh Nx hapis¬ gnij A'. akdiken. Aot Rhamnus catharti-
hane, tutuklu evi. mahpushane. /_xane cus. fin gijok.
Afx hapishane, mahpushane, tutuklu evi. gıvrık rgd gürbüz. /-bûn/. çocuk veya
gırtole rgd iriyan adam. hayvan yavrulan için gelişmek veya gür¬
gırû N.bnbeyar. büzleşmek.
gırûgeç Af ant barsak vsiç organlar. 2. grvvy Âffengııhy.
karmakarışık. 3. hep bir ağızdan karışık gıxüc Af çocuğun ilk konuşma emareleri,
konuşma. gırtlamaya başlaması./- kum/, çocuğun
gırûn Lg (dıgure, btgure) bn gurandın. beşikte gırtlamaya başlaması.
guûxane Afi mezbaha. An selexane. gıya Af ot, nebat. * gıya çinin Avv. ot biç¬
gırûz Af 1. kılağı, taşa sürtülen bir kesici mek. * gıya zer bû Aıv. otlar sarardı./_nas
aletin keskin ucunda hasıl olan çok ince A'A botanicus, ot bilimcisi. /_i ot bilimci-
demir tozlan. 2. pürüz. likjıebatolqji./-yirgd 1. ot rengi. 2. ottan,
guûzm rgd pürüzlü.buradasertveya katı ota ait.
şeylerin pürüzü için öylenir. gıyabenişt A'A. kedi ayağı otu. Aot Anten-
gırvvand/ın Lg (dıgnwine,bıgırwine)denyi neria neodioca
yüzmek, fin gurandın. gıyaberk A'. kanarya ötu. Aot Groundsel
gıryan Af ağlama. An giran. gıyabu A'A otbiçer (malana, insan vs.).
gıryand/uı Lg (dıgınyine, bıgatyine) ağlat¬ gıyabuiş Af fin xamkêsan.
mak. An girendin. gıyacnva Af. 1. havacıva otu. Aot a) An-
gış rgd rgp. hepsi, bütün, ne varsa. chusa tinctoria b) Alkanna tinctoria
gışt rgd rgp. hepsi, bütün, ne varsa, umu¬ fin gozuvan. 2. yer fesleğeni. Aot Mercu-
mi, genel, hep. rialis perennis.
gışti (gışki) rgd rgp. hepsi, bütün. giyadawûdi A'A. zofa otu, çorduk. Aot'
gıv Af. vınlama, vızıldama. /_e gıv Af de¬ Hyssopus officlnalis. An çırdûg.
vamlı vınlama, hızlı geçiş. /_gıve Af gıyagezok A'A. bn durzüe.
fınldak. gıyagesk A'. katır tırnağı ota Aot Genista
gıvale Af bölük (asken teran). bn givale. scoparia
gıvand Af çizgi, hat, krvnm. gıyagueçk Afn çoban değneği ota Aot Po-
gıvande N. topraktan yapılan ve Kürtçe¬ lygonom avıculare.
de 'qûç' denilen taş yığını şekline benzer gıyagırmok Afn bir ot Aot Psüolum nu-
tarla sının, (hakari bölgesi). dum.
gıvandm Lg (dıgıvine, btgıvine) Mayala¬ gıyagurg Af canavar ota Aot Orobanche.
mak. gıyahurçi A'A avize ağacı, fiot Yuccaglo-
gıvar rgd cana yalan, sevimli kimse. riosa
gıvaşb/ın Lg (dıgtveşe,bgıveşe) sıkmak.* gryahuşhr Af haşhaş ihtiva eden deve otu
xwe gıvaştın Avv. kendini sıkmak. * al bitkisi Aot Danthonia forskall
gıvaştın Avv. elbise sıkmak. An guvaşhn. gıyajehrin A'A. ağı otu. Aot 1. CoBİamt
gıver A'. 1. hazım. 2. özümleme. maculatum. 2. Cicuta virosa
fiiyi'-Jeng 172

gryajeng AfnAnkax. darbe alması halinde gözlerden çakan şi¬


giyakêçk AfA. papatya, (hakari yöresi), bot mşek, pırıltı.
Anthemis nobilis. gi7gıl Af 5. bir cins yaş mazı.
gıyakılık Afn kedi otu. AotValerianaof- gızgız Af titreme.
ficinalis. gızgızand/ın (dıgtzguine, btgtzgtzine) ti¬
gıyamaran A'A. fin çavmark. tretmek, titreştirmek.
giyamêrg AfA. çayır ota Aot Phleum pra- gızgızi/n Lng. (dıgtzgtze, bıgagtze) 1. ha¬
tense. An giyarişalok. stalıktan veya üşümekten vücudun titre¬
giyamêş Afn kasimpati. Aot Cbrysanthe- mesi fiili, titremek. 2. bir organın
mum. zonklaması.
giyamêşxur Af böcek yiyen bir cins ot. gızuıg Af 1. şafak. 2. doğan güneşin ilk
ing. inseciivore plant ışınlan. An berbang.
gıyan Afne vücut, ruh./- dan/. L can ver¬ gızır Af iri saman, pürtük, kaba un. An
mek, ruhunu teslim etmek. 2. can¬ gızrc
landırmak, diriltmek. * gıyana xwe dan gızir A'. 1. temsilci, başkan. 2. bekçi, polis.
Avv. canım vermek, hayatım feda etmek. gızori Affintêkûz.
/_i 1. Af canlılık. 2. rgd ruhsal. 3. rgp. ge¬ gızre l N. rgd kaba saba öğütülen un vs. *
nellikle, /-kêş A'. ruh alan, can alan, ardê xwe gızre kuın Avv. ununu kabaca
ezrail. /_reş rgd N. ruhu kararmış. /_ öğütmek. An gunoz, gızır.
spartın L 1. can bağışlamak. 2. can ver¬ gızre Af An punag.
mek, ruhunu teslim etmek. gızvanok Af saç örgüsü, bukle, saç lülesi.
gıyandanver Af hayvan. An gıyanieber. An keri, guli, gêsû.
gıyancrmık A'A. ot yumuşağı veya bu tip gi rgd rgphepsi, bütün, toptan. An gış,
yumuşaklık. gıştl
gıyanieber Af hayvan. gihand/m Lg (dıgehine, bıgehine) yetiştir¬
gıyapırç A'A. kadın saçına benzer bir ot. mek, ulaştırmak, eriştirmek.
giyaqepûşk A'A. cezayir menekşesi, fiot gihanek Af Grm 1. bağlaç. An guêk2, pê-
Vincarosea wend. 2. ulak. 3. bağlantı yeri.
gıyarevink AfA. sefer otu. fiot Clematis. gihanleber Af hayvan, fin heywan, gıyan¬
gıyanfk Af Ancerıfk. danver, gıyanieber.
gıyarişalok A'A. bir çayır otu. fiot Phleum gihansûz rgd korkunç.
pratense. fin gıyamerg. gihev N. hisse, pay, ikramiye.
giyasawûn Afn An kefkefok. gijok Af 1. akdiken, yabani kiraz. Aot
giyasawûnên derya AfA fukusgüler. Rhamnus cathartica. fin gıvij. 2. ahç
gıyasurık Af ebegümeci. Aot Malva syl- ağacı. Aot Cretaegus.
vestris. gil Af çamur, fin herri.
gıyaşermin A'A. küstümotu. Aot Mimosa gün Af ekin demetlerini bağlamak için
pudica uzun buğday veya çavdar saplarım suda
giyaxur A'A. rgd m 1. ot yiyen hayvanlar. yumuşatarak ucuca getirilip bağlanır ve
2. et yemezler. bunlarla ekin demetleri bağlanır ki buna
giyaxwê AfnAnespûn. Kürtçede 'ghn' denir.
gıyazava A'A. böbreklere iyi gelen bir ot -gin x sonektir, çabukluk ve bağlantı an¬
cinsi. lamı verir, vvek: lezgin, mızgin, rengin.
gıyazerile Afn kanaıya otu. Aot Phalaris -gir x sonektir. hal ve durum bildirir.
canariensis. xemgir.
gıyazûre Af taşlık veya kayalıklar gir A'. fi/, kabız. /-bûn/. kabız olmak.
arasında biten otlar. giran Af /.ağlama, ağlamak.
giyotin Af .Fr. giyotin. girand/m Lg (dıgirine, bgirine) ağlatmak.
giz 5. Z. sevgi, ilgi, alaka, /-dar rgd alaka¬ gire rgd kabızİı.
dar, ilgili. gül Afi. ağlama. 2. nişana giderken götü¬
giz Af nefret? rülen hediye, nişan hazırlığı.
gızer Af havuç, yabani havuç. An gêzer. giri/n Lng. (dtgire, bıgire) ağlamak, sızla¬
gızgenk (isterik) Af başın veya vücudun mak.
173 göne

gism A'. saban demiri. * gisın lê xistin Z. gocl A'. yavrulara verilen ilk süt, ilk meme
çift sürmek, tarlayı sürmek. * du gism emzirmeye alıştırmak. An fırşik, xıç.
Avv. tarlayı iki defa sürmek. * se* gism Avv. goçan Af baston, hokey sopalan, polo so¬
üç defa sürmek. * gisın jıngar nabe Avv. palan. An gopaL
çalışan demir pas tutmaz anlamında söz. goçel Af ucu kıvrık baston, ağaç, boru gibi
fin gasm. şeyler. An gopaL
gisk Af 1. teke, erkek keçi An hevor. 2. gog Af top, oyun topa * goga f ûtbolê Avv.
oğlak burca futbol topu. * goga sepete A'A. basketbol.
glskok Af 1. berdelacuz, 8 ile 18 mart gogend Angaxend.
arasındaki bir soğukluk dönemi. 2. gogerin Af An gûgnêf k.
kırlangıç fırtınası. gojalk Af bir bitki. ing. colocynth.
gişe Afgişe. gol "" Af cav. göl, su birikintisi./- bûn L sıvı
gişı/ın Lng. (digehê, bigehê) meyvelerin veya suyun bir yerde toplanması, birik¬
veya zekanın olgunlaşması, olgunluk. mesi. /- kuın L 1 göl haline getirmek. 2.
gişt/ın Lg (dıgıhije, bıgıhije) bir şeyin ar¬ kumaşta pavan, desea
kasından yetişmek veya bir yere ulaş¬ gol Af ing. futbolda kaleye atılan topla
mak. An geniştin. yapılan puan.
git Af 1. kaza, bela, insanın başından geç¬ gole Af öncü hayvan.
mesi kaçınılmaz olay veya musibet 2. goleme Affinknlm.
varta, tehlikeli durum. An gêtl giti. golf Af ing. golf sporu.
glhr Af 1. paça üzerine bağlanan ip veya Golgota Af HzJsatun çarmıha gerildiği
bez. 2. dar pantalon paçası. yer.
git! Af,dünya,varoIma,mevcudiyetfinge- gonk Af. inek yavrusu, buzağı. * gohka
a heli AfA vaktinden önce doğan buzağı. *
gitar Af gitar, ispanyolca olan bu kelime golıke beşik Avv. alnı beyaz olan buzağı.
saza benzer bir çalgı aleti. /_van Nx. buzağı çobanı. /_vani A'. bu¬
gitık Af ant kaval kemiği. An çêq. zağı çobanlığı. *bıgohkıni tırsandın Avv.
givale gurup, takım. 2. süvari bö¬
Affc 1. buzağı iken korkutmak yanı birini kü¬
lüğü. An selef, givale. çükken korkutmak anlamında atasözü. *
givar A'. 1. bir ot 2. mantar ve bazı bu tip zırgohk Af An gohka heli.
bitkilerin saplan. gohk 2 Af 1. meyvelerin içinde teşekkül
giz Af fin cêz, rehd. eden ikinci küçük şekli. 2. midede beliren
gizan Af ustura. /-kuın/. usturalamak. şişkinlik, argoda hamile kadınlara da de¬
gizer AfAngızer. nir.
glzüc Af ant topuk kemiği, bacak ke¬ gohkêavi A'A. ayı balığı.
miğinin ayak üzerinde iki tarafından ce¬ golım Af ant kasık, (Elazığ kürtçesi). bn
viz şeklindeki şişkin kemikler, fin pızi. rûv.
pêgozek. gom N. 1. yazlık evler. 2. meskûn mahal¬
gizi Af bir nebat. Aot Anacardium. ler dışında tek aileli evler. 3. kulübe. /_ık
gizine Af çizme. Af 1. küçük kulübe. 2. kuzu, oğlak ve bu¬
glikojen Af Gr. kim. hayvanlann kara ci¬ zağıların konduğu avlu.
ğerlerinde bulunan bir mayanın etkisiyle gom 2 Af. küçük göl, gölcük.
glikoza dönen karbonlu bir madde. gomak Af 1. golf oyunu. 2. Kültlerde ip
glikoz Af Gr.kim. üzüm suyunda bulunan veya çaputtan yapılan ve golf oyununa
karbon oksijen, hidrojenden oluşan şe¬ benzer bir top oyunu ve top.
ker. Gomorah AffinSodom.
gliserin N.Gr. kim. gliserin. gon Af m renk, görünüş. An gwin,reng.
go ' L 'gotin' fiilinin kökü. gonand/ın Lg (dıgonine, btgonine) boya¬
go Af. top. /-baz A'. iyi top oynryan. mak, renk vermek.
/-Usun L top oynamak. An gog. gonc Af ağaç kütük. An güare.
go 3Af üç parmaklı dirgen. goncal Af çukur, siper. An çaL
goc Af rgd çolak. gondol Af Fr. gondol.
gocık Af kısa palto. göne Af ant yanak. An gep.
Bong 174

gong Af. gonk. 1. Malezya dilinden tokma¬ /-epışk A'. mezar soyguncusu. An gor2.
kla vurulunca ses çıkaran tepsi biçiminde gorpere Af cenin, embriyon, fin goştpere.
madeni bir levha. 2. boksta her raimden gos Affinkûz.
başında vurulan başlama işareti An gosale A'. bir yaşındaki dana
gnng. gosan Af. ağustos böceği zoa Cicadis. fin
gongu L rgd kıvırcık. 2. A'. bodur bir çi¬ temoj.
çek. 3. Af halka. An xelek. gosartme L rgd nsva, gülünç duruma
goni 1 Af dikenli, kökü derin bir bitki, hay¬ düşmüş, soytan. /_ bûn L. nsva olmak. 2.
van yemi olarak kullandır. An gûni, gwi- Af skandal. * gosartmeti kar xisun Avv.
nl skandal yaratmak.
goni 2 N. boya, boyama /-ker Nx boyacı. gospe A'. arıza.
fingonanduL goş Af 1. gemin ağza gelen kısmı. 2. bn
gopal Af asa, baston, fin goçan, çogan. lixab.
gor l dç göre. * u gor. ona göre. goşe Af köşe.* goşeyi çirokan Avv. hikaye
gor 2 N. m. mezar. /_evan Nx mezarcı. köşesi, /-gir (goşega) rgd 1. münzevi. 2.
/-ıstan Afr. mezarlık. An mezeL argoda köşeyi kapan, /-gir! A'. münzevi-
goral A'. 1. vergi. 2. koyunlardan alman lik. An quncik.
aşiret vergisi. goşeplv A'A. açı ölçer aleti.
goran lN.m mer'a, otlak. goşkar Af ayakkabıcı.
Goran A'. Goran, Irak ve Iranda büyük goşt Af et. * goşt çûye hesti maye. Avv. eti
bir Kürt kolu ve bölgesi. 3. bir Kürt şairi. gitmiş kemiği kalmış. * goştê* canê xwe
Göreni Afi. bir Kürt lehçesi. 2. şarkı, tür¬ xwann Avv. canının etini yemek, kendisini
kü. An kılam, stran. çok telaşeye sokmak. * goştê* bıraşti AfA.
gord Af kesici aletlerin körelmesi hah. fin pirzola, kebap vs. lozarulmış et. * goşlc
kuh. hışkkıri A'A. Avv. kurutulmuş et. * goştê
göre l dç göre. kızuandi A'A. İzgara et. * goşte* qeli A'A,
göre (gorewi)N. çorap, kuzey Kürdıstan- kavurma et, kızartılmış et. * goşte sorkıri
da ekseri uzun çoraplar için kullanılır, fin A'A, kızartılmış et, kavurma et. /_ fnoş
kunk. Nh kasap, et satan. /_ gırtın Avv. 1. şişm¬
goreniş /V. iniş pisti. An mşgeh. anlanmak, etlenmek, tavlanmak. 2. et
gorewilk Af bir cuıs vaşak, karakulak.zoa satın almak. 3. Bj. yaranın kapanması. *
FeliscaracaL buina wi goşt gırt Avv. yarası kapandı,
gorgor Af Anhêlanek.(zarai'a/jce^. /-gir Nx. çabuk tavlanan, çabuk şişman¬
gorun Af gelinin kocasının kız kardeşine lanan. /_i rgp. rgd etle ilgili, ete ait. /_ ke¬
çağrısı, elti. An dış j kindin L et pişirmek. /_ nexur AfA. rgd
gori Af m. 1. kurban, fedakarlık, esirge¬ fivv. et yemeyen hayvan veya insan. /_xur
mezlik. 2. Tanrıya bağış. * ez gori Avv. ben A'A. rgd et yiyen hayvanlar. ^
kurban, veya kurbanuvolam veya canım goştpere Af çocuğun ana rahminde ilk
sana feda anlamında' ünlem. /_ bûn L teşekkülü. An gorpere.
kurban olma. /_ kuın L kurban etmek. gotar Af 1. nutuk, söylev, konuşma. 2. ma¬
gori 2N. nöbet nöbet devresi. kale. /_bêj Af hatip, /-dan L nutuk çek¬
goriçe Af mezar taşı. Arı elhed. mek, söylev vermek, /-van Nx nutuk
goril Af Gr. Fr. maymunların en iri bir cin- çeken, hatip.
si, goril. gol L 'gotin' fiilinin geçmiş zamanı.
gori/n Lg S. (dıgore,btgore)t değiştirmek. gotegot (gorgor) Af 1. söylenti, dedikodu,
2. tercüme etmek. 3. mübadele etmek. şayia 2. dırdır.
/_ewe Af L mübadele, değiştirme. An gu- gotm lN.m söz, kelime, söyleme, konuş¬
hartın, wergerandin. ma. * gotına pêşlya A'A. atasözü,
gormız Af hardal An xerdal darbımesel. * gotına xwe anin ah Avv. sö¬
gorn Af m mezar. *bergorn Af Avv. ölüler zünü tutmak, sözünü yerine getirmek,
için verilen sadaka, hayır. /-ıstan Af, me¬ dediğini yapmak. * gotına xwe gotm Avv.
zarlık, /-ebaş Af 1. mezar soyguncusu. 2. demek istediğini demek, dediklerini söy¬
mezarlıklara dadaşan bir cins vaşak. lemek. * gotına xwe kuın Avv. dediklerini
175 gnh

yapmak. guçık A'. L iki kenarın birleştiği yer, ke¬


got/m 2 Lng. (dûjêje, bdjêje) söylemek, de¬ nar, köşe. * guçikê xaliçê Avv. halının
mek. * dıbejm ko Avv. deniliyor ki, söylüy¬ köşesi. 2. ant bazı yerlerde kulak kepçesi
orlar ki. * gotm û nekınn Avv. dediler, için derler.
yapmadılar. guftar Af /".konuşma, güfte.
gotik Af rgd Fr. 1. Xll.ci yüzyılda Avru- guftûgo Af konuşma, laf, sohbet fin gotû-
pada gelişmiş sivri yapılı mimari sitil. 2. g°-
eğri yazdan bir yazı türü. guh A'. n ant kulak. * avetın paş guh Avv.
gotûgo Af müzakere, münakaşa. kulak ardı etmek. * bêguh rgd L kulaksız.
gov Af bir küme ağaç topluluğu. An bel 2. sağır. 3. umursamaz. * bıguh rgd ku¬
gov Af An gom. lağı, delik. * bı guh heldan Avv. hatırlat¬
govan Af şahit IS Af şehadet, şahitlik. mak, dikkatini çekmek. * guh bawer bûn
/-name A'A. şahitlik kağıdı. * govanna- Avv. kulağa inanmak. /_ bum/, kulağı ra¬
me ya pakref tarıye Avv. iyi hal kağıdı. hatsız etmek, taciz etmek. * wan güne*
govend Af m halay, dans. /- danin L. ha¬ me bu Avv. onlardan taciz olduk, bizi sağır
lay kurmak, /-ger Nx halaya, iyi halay ettiler. /-bur! Afn kesik kulak. * guh de
çeken. /_ guhn L. halay tutmak, halay gotm fivv. kulağına fısıldamak, /-derz N
çekmek. /_kêş Af halay çeken. /- kulağı delik, dikkatli, şakacı, /-der rgd
kısandın L halay çekmek. * ketm go- dikkatli, uyanık./_deri Af m 1. dikkatlilik,
vendê Avv. halaya girmek, fin serçopi. uyanıklık. 2. müşahade, dikkat, söz.
goxend Angaxend. /_drejl. N.rgd anımsamaz, söz dinlemez.
goyende Af diyen, konuşan. 2. uzun kulaklı. 3. argoda boynuzlu kim¬
goyij Af alıç ağacı. An gijok. se. * guhê derve AfA An kerüc * guhê
goyin l N. üveyik kuşu. zoo. Cohımba oe- hundurin A'A. iç kulak. * guhê narin
nas. A'A. orta kulak. * guhê xwe guhn Avv. ku¬
goyin Af nöbet, nöbet sırası. /_van Nx laklarım tıkamak. /_fıreh A'A. 1. vurdum¬
nöbetçi (hakari bölgesi). duymaz, ihmalkar, aldırış etmiyen. 2.
goz Af ceviz ve ağacı. An gwiz. rahat, asude 3. dertsiz kimse, /-guan Avv.
göze Affinkûz. 1. ağır işitir, sağır. 2. rgd hantal, vurdum¬
gozek Af ant bn gvvizık. duymaz. * guh! şeytan ker be! Avv. şey¬
gozırvan Af 1. sığırdili otu. fiot Ancbusa tanın kulağına kurşun anlamında söz. /_
officinalis. 2. havacıva otu. fiot Ancbu¬ ketm L. kulağa gelmek, birşeyler işit¬
sa tinctoria, Alkanna tinctoria fin mek. * h ber guh ketm Avv. kulağına çal¬
gûnz. mak. * vvısa h ber guhê wan ketıye Avv.
grafik Af Gr. grafik. kulağıma öyle gelmiş./- kısandın/, ku¬
grafit Af Gr. kurşun kalemi yapılan kar¬ lak çekmek. /- kun rgd kulağı delik, her
bonlu bir maden. şeyden haberdar. * guh kun kuın fivv.
gram Af Gr. kilonun binde biri olan kulağı ûe\mek.(küpe vs. için)./- leqandin
ağırlık birimi. 1/1000. fin guam L kulak sallamak, boş vermek. * guh lê
gramer AfAnrêzman. bûn Avv. AfA haberi olmak, farkına var¬
gramafon Af Gr. gramafon. mak, duymak, işitmek. *guh lê dêran Avv.
granit N. Fr. granit dikkat etmek, kulağını açmak. * guh Ie
gravir Af.Fr. kazma resim. kuın Avv. kulak vermek, söz anlamak, laf
Grek Af rgd Yunan, Yunanlı. IS Af. Yu¬ dinlemek. * gurçıka guh A'A. kulak me¬
nanca, Yunana ait/_o romen A'A. bir gü¬ mesi. * kenka guh Afn kulak yola *
reş çeşidi. An Yewnan. kevçıka guh A'A. dış kulak kepçesi fin
greyfurt A'. ing. portakaldan büyük kenk. * memıke guh A'A. kulak memesi:
acımsı, sulu bir meyve. * nernuka guh A'A: An gurçıka guh. /_
grêv Affr.girev.tw.guev. nedan L dinlememek, aldırış etmemek.
grip A'. fi/ grip. fin peta * paş guh de lê xishn ensesine şaplat¬
grûb NkFr. grup. mak, ensesine vurmak. * perdeya guh
gucile Af. köpek eniği A'A. kulak zan. * vakuuya guhê navin
guç Af sınır, kenar, köşe. An gûç Nh orta kulak boşluğa * seramıka guh
gnhan 176

A'A. sarmal, ingilizcede helix. * guh re değiştirmek, trampa etmek. An gu¬


avetın Avv. hatırlatmak, kulağına fısılda¬ hartın.
mak. * guh re kêşan Avv. kulağını çek¬ guhêrbar 1. rgd değişebilir, değişken. 2.
mek. /_rep rgd eşek kulaklı, aptal, Af Grm. çekimi olan kelimeler.
/-sıvık A'A. rgd kulağı delik kimse, uyarlı, guhêrek L rgd değişken. 2. Af, röle.
hassa. * guh sıvıkl Avv. uyarhlık, hassaslık. guhêrgeh Nx. para bozma yeri, change-
/_ vekırın L. kulak açmak. /- tadan L. exchange.
kulak bükmek. * kenkê guh Nh kulak guhêri/n Lg(diguhêre,biguhêre)bnguha-
kepçesi. * xiste pışt guh Avv. kulak ardı et¬ ri/n.
mek, nemelazımcı olma guhêrin A'. m değişme, değişim, alterna¬
guhan N.mantmeme(hayvanlariçin).bn tif.
gan,çıçık. guhêrk Af değişme noktası. * di roj gu-
guhar A'. küpe, kulak küpesi. An gar. hêrkê de Avv. 1. gün dönümünde. 2. değiş¬
guharand/ın Lg (dtguharine, btguharine) tirici hal. * guhêrkê zman de Avv. dilde
değiştirmek, değiştirtmek. An guhartın, veya şarkı makamında, aslından değişik
guherandın, gorin. söyleyiş. 3. yedek parça. 4. Grm kelime¬
guhari/n Lng. (dıguhare, btguhare) 1. lerin manalarını değiştiren ekler, mesela:
değişmek, trampa etmek. 2. tebdil olmak. bûn olmak; vebûn açılmak gibi.
* ene xwe guhêrin Avv. elbiselerini değiş¬ guhêrker Nx Grm değiştirici, ön ve son
mek. * mala xwe diguhêrin Avv. evlerini ek olarak gelir ve kelimelerin manalarını
değiştiriyorlar. * hewayê xwe hêri Avv. ha¬ değiştirir. An parek, xurdebej.
va değişti. gulıcz Af nakil, taşıma. IS Af nakliye
guhart/ın l Lg (diguhêre, btguhêre) değiş¬ /_ker Nx nakliyeci.
mek, değiştirmek, kılık veya mesken guhêzbar rgd 1. değişken. An guhêrbar.
değiştirmek, trampa etmek, değiş tokuş 2. üetken.
etmek. * bızına xwe bı mi yê re guhartın guhezl/ın Lg (dıguheze, bıguheze) 1. na¬
Avv. keçilerini, koyunla değiştirdiler. kletmek, naklettirmek. 2. gelini baba
guhartın 2 A'. değişme, trampa, alternatif. evinden damat evine götürmek.
guharto A'. tarz, çeşit. guhış Af ayakkabı ökçesi. An pani, gu¬
guhast/ın Lg (dıguheze, bıguheze) bn gu- hşık.
haztın. guhij Af yahani vişne, bir ahç türü. Aot
guhazt/ın l Lg (dıguheze, bıguheze) trans- Cratacgus oxyacantha. An gijok, goyij
port etmek, taşımak, ulaştırmak, naklet¬ guhiş A'. hazeran kamışı.
mek, yer değiştirmek. * em mala xwe guhişk Af 1 vücuttaki fenomenler, vücut¬
diguhêzm zozanan Avv. evlerimizi yay¬ taki doğal veya doğaüstü olaylar. 2. hayv¬
laya taşiyoruz. anların çengele asılan ayak daman. An
guhazhn 2 Af nakil, transport guhşık
guhda/n Lg (guh dıde, guh bide) 1. dinle¬ guhkerok A'A mayasıl otu. fiot Ranuncu-
mek, kulak vermek. 2. korumak, bak¬ lus ficaria
mak. * baş guhê xwe bide pêz Avv. guhkunkere Af fin guhsım.
hayvanlara ryi bak, mukavvat ol. * bı guh guhmasi Af 1. ant kulaktaki salyangoz. 2.
dani rgp. dikkatle, önemle. zoo. deniz kabuklan.
guhdar 1. rgd itaatli, yumuşak başlı, söz guhnuşk Af farekulağıotu. Aot Hieraci¬
dinliyen. 2. A'. dinleyici. /_dari Af dinle¬ um pUosella An guhemışk.
me, söz anlama./_dari kuın/. dinlemek. guhnedar rgd fütursuz.
* tu gahdanya dê û bavê xwe neki, hale guhnêr A'. dağ keçisinin çiftleşme mevsi¬
te ew e fivv. ana baba sözü dinlemezsen, mi.
halin odur. guhor Af cav. küçük vadi.
guher Af koyunların dinlendikleri yer. An guhsun Af kulağa kaçan, zoa Forficula
gar, mexeL auricularia
guhêuuşk Afn tımakotu, farekulağı ota guhşık A'. ant hayvan topuğundaki kaim
Aot hieracium. An guhmışk. kas, kasapların çengel attığı yer. An guhi¬
guherand/ın Lg. (dtguherihe, btguherine) şk.
177 gulenesrin

guhuk LAf ant kulak memesi. 2. Af kulak reş tutmak, güreşmek.


memesi gibi çıkık veya sarkık olan bitki gulaşestper A'A.' kadife çiçeği. Aot Ama-
vs. şeyler. ranthus albus.
guhûr Af m. çöp, artık, gübre vs. gulav A'A. gül suyu. /-dank Nx. gül suyu
gnj Af saldın mahiyetinde durum bildiren şişesi /-kêşan L gül suyu çekmek, gül
terim, /-e-guj Avv. doludizgin anlamında suyu imbiklemek.
terim. * gujeguja baranê ye Avv. sağanak gulavdûn Af An delme.
halinde yağmur yağıyor, /-guj fivv. fin gu- gulav! Af kabuğu çok ince ve tüylü olan
Jegıtf. bir elma çeşidi.
gujl/n Lg. (dıguje, btguje) 1. baskın yap¬ gulazerile Nh kanarya çiçeği. Aot Tro-
mak, saldırmak. 2. gürlemek paeolum peregrinum.
gnjm 1. rgd sert, haşin, enerjik. 2. Af hü¬ gulbefrink A'A. kardelen çiçeği bot Ga¬
cum, saldırma * gujmeyi baran Avv. şid¬ lan th us nlvalis. An bındehlok.
detli yağmur. An gurmü. gulbendi şah Nh Iranda yetişen bir gül
gul l N.ml. gül bot rosa. 2. gülgillerden fiotFritUlaria.
veya güle benzer çiçekler. /Jbejn rgd gü¬ gulbıhar A'A çuha çiçeği. Aot Primula
zel boylu kız, gül boylu, narin vücutlu, in¬ veriş. 2. düğün çiçeği. Aot Ranunculus.
ce boyla gulbori A'A. L boru çiçeği Aot Datura
gul 2 Af önek olarak kullanılırsa yeni isim¬ meteL 2. çan çiçeği, fiot Campanula An
ler yaratır. * gula benefş Af menekşe gü¬ gıüezengul. 3. kahkaha çiçeği. Aot Con-
lü. Aot Rosa chlnensis. * gula çenet û vulvulus anvensis.
cehenemê A'A. papatya, (tunceli bölgesi). gulçan Af yumrulan yer altından çıkar¬
* gula geş Af gür olan ı»ül * gula sor A'A. mak için kullanılan ucu sivri değnek. An
kırmızı gül. * gula zer Nh san gül. /-de¬ xdç.
ste Avv. gül destesi /_rej A'A. desinatör. gulçiçek Afn. ufak, sarkık ve çeşitli boy ve
/_reng rgd gül rengi, pembe./_rûrgd gül renkte, günlük veya kaç günlük ömrü
yüzlü. /-şeker A'A. gül reçeli. /_şen Af çi¬ olan çiçeklerin toptan adıdır. Aot Tagetes
çek bahçesi. An gülistan. erecta.
gula adar A'. An çendfelek. gulçin l Af 1. gül ekicisi. 2. gül biçicisi, ke¬
gulaberbuoj A'A. ayçiçeği. Aot Heliant- sicisi. /S Af gül ekiciliği.
husannuus. gulçin 2 Af çiçekçi, çiçek biçici.
gulac Af m. 1. gülaç tatlısı. 2. ağaç tomur¬ gulçit Afdeliotu.AotAlyssum.
cuklan. An bışku. guldank Nx.vazo,sakst
gulebicad Nh amber çiçeği Aot Hibis- güle (gülle) N. gülle, kurşun. /- baran L
cus abelmoschus. kurşun yağmuru /_ berdan L kurşun
gula ceferi A'A kadife çiçeği, fiot Tagetes sıkmak. /_ xwarm L kurşun yemek. *
erecta. dan ber gulan Avv. kurşunlamak, kurşun
gulaçaveşê A'. 1. kadife çiçeği. Aot Ama- sıkmak.
ranthus albus. An gula şêstper. 2. yaba¬ gulehıngvin A'A. hanımeli otu. Aot Loni-
ni papatya. Aot Tagetes erecta. 3. Af öküz cera caprif oltam.
gözü. bot Araka montana An gu- guleisk Af fin gurçık.
lepıjmln. gulekalane A'A, ısırgangillerden bir ot ing.
gula dawûdi A'A. bahar çiçeği. Aot Bellis Fench neftle.
perennls. gulemêş A'A. L solucan ota Aot Tanece-
gulal Af sert kanatlılardan siyah gümüşü tum vulgare. Z crvanperçemi ota bot
renginde mayıs böceği cinsinden uçan Acillea milletolinm. Arı. gulhesU.
bir böcek, fin moze. gnlemi Af güz çiğdemi bot Coichicum
gulan N.ml mayıs ayı 2. 21 nisan 20 automnale.
mayıs. gulenar A'A: yabam nar çiçeği ingilizcede
gulapayizê A'A. zinya çiçeği. An gule- balaustina
payiz. gulendam Af gül boyla
gulapeçember A'A. asma gül. gulenesrin A% bir gül cinsi Aot rosa ca-
gulaş Af güreş, güreş sporu /-guhn/. gü nina ingilizcede. dogrose.
gnlenisan 178

gulenisan Af L yıldızlı numan çiçeği. 2. gulmit Af ant budak. An güm.


anemon çiçeği. Aot Anemone. gulnar Af nar çiçeği. An gulenar.
-gulepayiz A'A. zinya çiçeği, fiot Zinnia gulnesrin A'A yabani gül, köpek gülü. fiot
gulepijmin Mlanüka, dağ tütünü otu, 2. Rosa canlna fin gulenesrin.
öküz gözü otu, mastı çiçeği. Aot Amica gulnexwin A'A. bir çiçek.
montana gulokin A'. kan yuvarlan. *gulokincn spi
guleşêxan /V.l. kanarya otu. Aot Tropaeo- A'A. akyuvarlar. * gulokinên sor Nh al
lum peregrinum. 2. pire otu. Aot Pulica- yuvarlar.
ria 3. boğa yaprağı. Aot plantago gulor rgd An güor, guover.
psyUium. gulp A'. 1. yudum. 2. güp sesi. An güp.
gulexizêm A'. An lale. gulper Af Farsçada da böyle denir fakat
gulexor AfA. silahlarda çap, kutur. türkçesini bulamadık.
gulezengıd Af çan çiçeği. Aot campanu- gulper! A'. deniz kızı.
la gulpık Afi. arıt tomurcuk. An bışku. 2. Af
gulezerile A'A. kanarya çiçeği, fiot Tro- yumruk, fin kulm, kol
paeolum peregrinum. gulte l Af sütun. An stûn.
gulgemm A'A. buğday başağı* gulte 2 A'. kayıkçı küreği./- kuın/. kürek
gulgeşt Af gül bahçesi, bn gulzar, güli¬ çekmek.
stan. gubcenderan A'. kudret nan. Aot Momor-
gulgin rgd gül renkli, gül yüzlü. dica charantia
gulgoli 1. rgd rengarenk. 2. çiçekli veya gulzar Nx. bn gulizar.
desenli kumaş. 3. rengarenk çiçekli olan gum Af fingep.
arazi. 4. rgd allı pullu. guman Afne 1. şüphe, ihtimal. 2. tahmin,
gulhesil A'A crvanperçemi otu. fiot Achil- talimini. 3. rgp. belki, galiba. * bıguman
lea nüllefolium. An gulemêş, beVijan. rgd tereddütlü, şüpheli. * bı gumana
gulhırç A'A. bir gül cinsi. Aot iris germa- mm Avv. bana göre, tahminime göre.
nlca zannıma göre /_ kınn L tahmin etmek,
guhk 1 Af gelincik şeklindeki çiçekler. 2. şüphelenmek, ihtimal vermek. * guman
kadın saç bukleleri. 3. koyun keçi vs. nakun ko wısa be Avv. öyle olacağını
hayvanların çene altındaki tabu küpeler. sanmıyorum. * bê guman Aıv. düşünme¬
* bızına gııhk A'A. küpeli keçi. den, tereddütsüz. * be guman ajote ser
guhk 2 Af L güllü çiçekler. An gulçiçek. 2. Avv. tereddütsüz üzerine yürüdü* tu gu¬
püskül. 3. Kürt kadınlarının fes man nakı? Avv. zanetmiyormusun?.
etrafındaki püsküllü giysisi. An poxik. gumanbar rgd şüpheci, şüpheli./- bûn/.
guhnk A'. ant vagüıa. An güık. şüphelenmek, pirelenmek.
guli 1 A'. 1. ant dal, ağaç dalı. 2. Af saç ör¬ gumanza 1. rgd tereddütlü, şüpheci. 2. N.
güsü, kadın saçlarının arka uzun kısmı, Grm eril veya dişil olduğu pek belli ol¬
toka. * guhyê bûkê fivv. gelinin saç örgü¬ mayan veya bazen değişik mana da kul¬
sü. An gızvanok, gêsû. lanılan kelimeler, fin neronetar.
guli 2N. bj. ciizzam hastalığı. An gulL gumbet Af kemer, kubbe.
guli 3 A'. cax eski kürtçede vadi, geçici su gume-gum N. gürültü, gümbürtü, uğultu.
yarması. * gumeguma mêşan fivv. an uğultusu.
guli 4 Af kar lapası. gumgum Afi. içine gülsuyu konulan kap.
gulifk A'. 1. minik bir gül cinsi. 2. püskül. fin gulavdank. 2. katırların boynuna
gulin 1. rgd gül rengi, 2. güllü şey. takılan büyük çıngrak. 3. An gume-gum.
gülistan Nx\. gül bahçesi. 2. kürtçede kız gumgumi/n Lng. (dtgumgume, bıgumgu-
ismi. * gul û gülistan güllük güneşlik. me) 1. gürlemek, uğuldamak. 2. birini
gulizar Nx. 1. gül bahçesi. 2. kürtçede kız azarlamak. * gumgumin ser Avv. gürliye-
ismi. 3. rgd gül yanaklı. rek üzerine saldırmak. * gumguma
gulkelem Af karnıbahar. ewran Avv. gök gürültüsü.
guli AfA/fingulU gumgumok A'. kertenkele. An fatfatlk.
gulmexmûr A'A. horoz ibiği çiçeği. Aot gumi/n Af /.gümleme,gümlemek, gürle¬
Celerla crlstata mek.
179 _gur«

gumlat Af küme, yığın. * gupikê sole Avv. ayakkabı topuğa


gumre L rgd kalabalık, gür. 2. malı çok, gupkêhuya A'A, ant bn düketüıya
zengin. * meşen gumreh Avv. kalabalık gur l Af dokumacılıkta telleri alth üstlü
canlı an kovam. eden sistem. An gurd.
gunuık Af Gr. gümrük. gur 2 Af kurt, canavar, zoa Canis lupus. *
gums Af topak, avuç hacmi miktan elle guran bırçitu.jımarantazihr Avv. kurt¬
sıkılan topak. tan ac, yılandan çıplak, yam baldın
gumsand/m Lg (dıgumsine, bgumsine) çıplak. * guran re xwann Avv. ac gözlü,
hamur, çamur gibi şeyleri yoğurup ko¬ obur olmak. * gur di malê keve Avv. ter¬
parmak, avuçla topak yapmak. cümesi evine kurt gire anlamı varsada,
gumş Affinguvışk. deyim olarak evine kıtlık gire veya dert
gumhl N.Bj. şiş, yuvarlak ur. gire manası var. * gur hatın fivv. kurt bas¬
gun Afanttestis, taşalcfingurn. mak, kurt saldırısına uğramak. * gur kete
gunc Af. yer alana döşenen ve suyu nav pez fivv. sürüye kurt girmek. * gur re
dışarıya akıtan boru, oluk. goşt dixwe, bı şirin re şinê dike Avv. kurt¬
guncan Af kapsama, havi olma, ihtiva et¬ la et yer, çobanla oturup yasım tutar. *
me, hacım, kapasite. gur û mih bı ser hev re nas nabe Avv.
guncandın Lg (dıgundne, bıguncine) 1. kurtla kuzuyu kanştırmak, kimin eli ki¬
yerleştirmek, sığdırmak. 2. duymak, işit¬ min cebinde olduğu belli olmamak. * gur
mek. i gewr Avv. bozkurt. * hemû heywan goşt
guncayişt Af hacım, kapasite. dixmndê navê gur derkehye Avv. tüm
gunci/n Lng. (dıgunce, bıgunce) duymak, hayvanlar et yer, fakat kurdun adı çıkmış
işitmek. anlamında atasözü.
gund Af köy. * gund ava kuın fivv. köy gun 3 1. rgd gür. 2. R güm. /-egur B. gür-
kurmak, köyü şenlendirmek. /- çekuın leme, gümleme. * ne güre gura ewran e,
L köy kurmak, köyü mamur hale getir¬ ne ji hıre hıra meran e Ne bulutların
mek. /_ık Af köycük, bir köy. /_ıki rgp. gümbürtüsü, ne de yiğitlerin narası var.
köylü gibi, köylü işi. /S Af 1. köylü. 2. me¬ Gun 4 Af söz tutmak, kulak vermek. * h
cazi anlamda medeni olmayan kişi. * gurra dıya xwe kuın Avv. annesinin sözü¬
gund vala kuın Avv. köyü boşaltmak, nü tutmak, annesine kulak asmak. An
ıssız hale getirmek. guhlêdan.
gundırandın Lg (dıgundaine, bıgundai- gurand/ın Lg.(dtgurê,btgurê)l. bu fiil ge¬
ne) gındırandın. çişsiz fiil şeklinde çekilir, deriyi yüzmek.
gundor Af kabak, fin kundu, dormük. 2. çuval yatak veya yorganlara atılan ka¬
guneh rgd N. günah, suç, haram, /-kar ba dikişler.
rgd günahkar, suçlu, /-kari Af 1. suçlu¬ guran! Af m nicelik, kemiyet * rengdê-
luk, günahkarlık. 2. zavallı. * guneh lê rên gurani Grm bw. niteleme sıfatlan.
hatm Avv. acımak, merhamet duymak. gurbe A'. an kovanı, fin pêlagêmêşan.
gunek rgd zavallı, yazık.
*** gurbık A'. an kovanı, fin pêtag,kewar.
gunek 2 Af Bj. fıtık. /S N. fıtık olan. * gu¬ Gurci 1. rgd Gürcü. 2. A'. bir Kürt aşireti.
nek! bûn Avv. fıtık olmak. 3. çok güzel kız kadın için kullanılan övgü
guneyay AfZ. uygun. sözü. /_stan Af Gürcistan.
gung l rgd müphem. /_bûn L müphem gurçık Af ant böbrek. * gurçıka dest Nh
kalmak. An benze bûn. el ayasında baş parmağa bağlı etli kısım.
gung 2Af finsılmite,kax. * gurçıka pê* Nh ant baldır eti
gunguli rgd sık, gür. * pora keçıke ya gurd Af tezgahta telleri askıya alan teller.
gunguli û hûrgurpık Avv. kızın gür ve in¬ fin gur L
ce kıvırcık saçları. gure-gur Af L gürlemek (yddaansesi vs).
gunhavuk Af yenen bir bitki. 2. güriildemek.
gunoyi Af. testislerde şiş, fıtık. gureşk A'. karakulak, zoa CaracaL
gunpısik A'. kedi çanağı otu. fiot Lathy- gurên (dtgurê,btgurê)Lgbn%\aanAm.
rus latif olius. gnrêx Af afacan köpek, kurtboğan kö¬
gupık A'. ayakkabı topuğu, uc, tomurcuk. peği.
gnrêz İSO

gurêz A'. sakınma, içtinap. büke Avv. gelin veya nişan yüzüğü. * tıhya
gnrg Af An gur 2. gustilkê A'A. yüzük parmağı. An
gurge Af canavar otu. Aot Orobanchera- hıngli.sk.
mosa An gıyagurg. guş N. kendir, kenevir, elyaf.
gürgen A'. bir ağaç cinsi. Aot Carpınus guşl/n /gAnguvaşhn.
betulus. guşpan Af fin guzvan.
gurgur R Af, gürleme. * gargara ezmin guv B. vınlama. /_guv Avv. Af vmlryarak,
Avv. gök gürültüsü. * ne gurgura ezman vızır vızır, vızüdryarak. /_ bûn L vınlama
e, ne ji xurxura mêran e Avv. ne gök gür¬ halde olmak. /_ kuın L vınıldatarak.
lüyor ne de yiğitler, anlamında deyim. guva rgp. sırayla, ardarda, tedricen. /-gü¬
gunk Af domateslere zarar veren bir ot ya rgp. yavaş yavaş, şuayla, peyderpey. *
cinsi. guva guva nêrik te bûm Avv. yavaş yavaş
guri Af flama. sana yaklaştım. * ez guva dixwun, tu gu¬
gurri l.rgdkeL2.Afsaçsızbaşveyabitki- va dıkıye Avv. ben bir yandan yiyorum,
siz arazi, başı kabak. 3. paslı veya lekeli sen bir yandan dolduruyorsun.
meyve veya sebze. /Jbûn L kel olmak, guvah Affingovan.
kel hale gelmek. /- kuın L çıplatmak, guvand/m Lg. (dıguvine, bguvine) vınlat¬
kelleştirmek. An zelût, keçeL serzelût mak, vızırdatmak.
gurri/n Lng. (dıgure, bıgure) gürlemek, guvaşt/m l£(dıguveşe,btguveşe)sikmak.-
gümlemek. An gurmin. bu fiil xwe guvaşhn kendini sıkmak ha¬
gurizerk Af fin qerlişin. linde geçişsiz veya bir şeyi sıkmak
gurm B. güm. * gurmegurm A'. L güm¬ halinde geçişli şekilde mana verir- bu tip
bürtü, güm güm. fiillerin izahı Kürtçede henüz tarif edil¬
gurmand/ın Lg (dıgurmine, bıgurmine) memiştir.
gürletmek. guvaştek Af sıkacak.
gunmj A'. hücum. guvık Af fırıldak. An fırf ire, gıvgıve.
gunmjand/m Lg (dıgunnnir^bıgurrnıjm- guvvand/ın Lg (dtguvaine, btguvaine) bn
ne) hücum etmek, tos toparlanıp üzerine gıverandın.
yürümek. Burada ekseri seyrek veya te¬ guvışand/ın Lg (dıguvışine,btguvışine) her
ker teker yapılan hücumdur. * bızuıan hanngi bir şeyi sıkmak, suyunu çıkarmak.
gumujand ser çüo Avv. keçiler yaprağa guvışk Af elle veya makinayla sıkılarak
dadanırcasına saldırdılar. * dê yapılan topak, yumak. * guvişkê toraqê
gumujand ser kurê xwe Avv. anne ço¬ Avv. çökelek topağı. An lopık.
cuğuna -kaparcasına- saldırdı. guvi AfAngıvl
gurmıji/n Lng. (dıgurmıje, bıgurmüe) guvitand/m Lg. (dıguvaine, bıguvaine) 1.
saldırmak, dadanırcasına saldırmak. ayağım yorganına göre uzatmak. 2. maaşı
gurmık A'. yumruk, fin gırmık,mışt üe idare etmek.
gunmze Af yabani hardal, fiot Brassica guware Affinguhar.
kabcr. gınveşt Af. mu7. güveşte makamında şarkı.
gurmi/n Lng. (dıgurme, bıgurme) gürle¬ güzaf Af boş laflar. * laf û güzaf Avv. boş
mek. laflar, şundan bundan.
gum A'. ant testis, taşak. fin gun, helik. guzer Af P. pasaj, kapalı çarşı, /-gah Nx
gurtü Af rgd kalabalık, çokluk, yığm. istikamet, güzergah. * güzergaha re Avv. 1.
gurxenêq A'A 1. kurtboğan otu, kaplan¬ yol güzergahı. 2.x sonektir. belguzer.
boğan otu, büdırcın otu. Aot Aconitum guzvan Af 1. yüksük, terzi yüksüğü. 2. ko¬
napellus. 2. kurda karşı saldırgan olan zalak yüksüğü gibi şeyler. An guşpan.
köpek. An gurêx gû Af bok, dışkı, insan pisliği/- kuın Z-
gürz Af 1. eski savaşlarda demir tokmak, sıçmak, pislemek. Mecazi anlamda ber¬
gürz. 2. bağlanmış büyük ekin veya ot de¬ bat etmek. /- kuın nav Avv. bok etmek,
metleri. 3. buket /-van Nx gürz kulla¬ bok kanştırmak. * gû kuın nav kaxan
nan. An hiwêzL Avv. herhangi bir şeyi berbat etmek. /_
gust Af ant parmak. An hU. xwann Avv. yapamıyacağı bir iş veya şey
gustü Af yüzük. /_k M yüzük, »gustilka hakkında konuşmak veya yapmaya
ısı

kalkışmak, bok yemek. * a te ne işe, gû gusüfolla


xwanmye Avv. seninki iş değü bok ye¬ gûsk Af saat veya benzeri şeylerin ka¬
mektir. * gûyê* gûxuran xwann Avv. bok dranı.
yiyenin bokunu yemek anlamı varsa da, gûstêrk Af ateş böceği, zoa Zampyris
kölenin kölesi veya çobanın çobanı an¬ noculuca
lamı taşır. gûşi Af salkım. An gwêşl.
gûç Af zaviye, açı. gûşidar Af salkım ağacı, akasya Aot LRo-
gûfık Af püskül, fin guhk. binia pseudoacacia 2. VVıstana
gûgerin N. bn gûguêf k. gûşpü AfAnpişquL
gûgirêfk A'. Mısırhlann kutsal bok bö- gûv A'. 1. in, hayvan ini. 2. ahır. An qul.
ceği.zoo. Geotrupes stercorarius. An go- gûz Af ceviz, ceviz ağacı. Aot Juglansre-
gerin, mozeê nxê. gia An dargûz, goz, gwiz. * gûri Hinde
gûhesm A'A. maden boku, maden posası, A'A. hint cevizi. An nargil * gûri polke
cüruf. A'A: fin f ıslud enteb.
gûhûr Afçör-çöp,gübrevs.Anguhûr. gûzan N. ustura. An gizan.
gûhûşk Af bir kızılcık ağacı cinsi, fiot gûzek Affingizık.
Mesıpüus. fin nxok. güzele Af 1. içinde maden parçalan bulu¬
gûjme Af cav. vadi, vadUeşmiş arazi. nan org borusu. 2. kamış düdük.
gûhk A'. çiriş otu, yabani pırasa, fiot gûzık Mİ. pamuk kozalağı, fin xişik. 2. Af
Asphodelus. fin kewer. ani bn gizık, gvvizık.
gûmez Af 5. kubbe, kubbeli bina. guzidan Lng. (göz/ dıde, gûri bide) anlaş¬
gûnuk Af ani parmak uçlan, parmak mak, fin pêkhahn.
uçlanmn yumuşak kısmı. gwêşi (gwişi) Af salkım, üzüm salkımı. *
gûn Af fin gon. gwişi darda bûn Avv. salkım tutmak,
gûni Af geven otu. fiot Astragalus. fin salkımlaşmak. * gvvişi guhn L salkım
gwini. tutmak. * gwêşiyê hri fivv. üzüm salkımı,
gûp Af ant yanağm iç tarafı, avurt. An gep. fin. gûşi.
gûpa A'. ant işkembe, fin xaş. gvvin Af fin gon, reng.
gûnz Af, sığır düi, orta boyda, dallı ve tüy¬ gvvini Af fingûnL
leri diken gibi sert, çeşitli renkte çiçekleri gwinz Af An gûnz, gozırvan.
olan bir bitki. Bu küçük çiçekler emilirse gvvişi N. gwcşi.
bal tadında bir çeşit usare çıkar, fiot An- gwiz A'. fin gûz, goz.
chusa officinalis. An gvvirız, gozırvan. gvvizık Af anı ayak bileğinin iki yanındaki
gûri Af. 1. çiftçilikte evlek, parsel. 2. kur¬ ceviz şeklinde aşık kemiği. * gwizika bê-
ban, adak. An gori çiiê A'A ayak başparmak köküne bağlı
gûse A'. ant bafik kılçığı. An dasl ceviz şeklindeki kemik. An gûzu.
gûsık Af l.tesu.Ankûz.2.A'.fi/sargfbezl
gûsınc Af iğde ağacı, fiot Elaeagnus an-
H
H . Af 1. Kürtçe alfabenin 10ru harfi, ses¬ nadır. * hale w! mêze ke Avv. onun haline
siz olup ağzın açılmasıyla boğazdan nefes bak hele.* halê xwenanêre fivv. kendi ha¬
halinde çıkar. 2. kelime sonlarına sadece line bakmaz. * hal hal tıştek pê* nayê Avv.
birini diğerinden ayırmak için gelir. Me¬ öyle kolay kolay kendisine bir şey olmaz,
sela:ji de, da anlamı varken jih hallaç ipi¬ »halhale serê w! fivv. başına bir hal geldi.
ni ifade eder. 3. bazı kelime sonlarında * hal i hazu fivv. mevcut hal. /_ kuın Avv.
nefes halinde belirsiz bir ses olarak gelir. halletmek. * jı hal ketm Avv. halden düş¬
ne = neh. de. = deh. fire = fireh. gibi mek, fakattan kesilmek. * ketin halan
ha l fi. 1. ne var manasına ünlem. 2. hayret Avv. hallere girmek, kötü duruma düşmek.
ünlemidir. * ew mırov nur ha! fivv. o * te halê me dit Avv. sen lıalimizi gördün.
adam öldü hal hal 2 Af Fr. sebze, meyve pazan, hal.
ha 2 dç böyle, öyle anlamı taşır. Mesela: halan B. nara, birbirine cesaret vererek
jıneka hal, malcke hal bağırma. An helhelan.
ha 3 rgp. biri, diğeri, öyle, böyle. * çı ferq e, halet A'. tori bölgesinde karasabana denir.
ha hesp, ha hêşhr Avv. ha at, ha deve; ne 2. alet. An hacet
fark eder. halter Af halter, bir spor çeşidi.
hac AfAhac./_iA'.haci,hacce giden kim¬ hami AfA himaye eden.
se. hamoş rgd haram.
hacet Af alet, malzeme.* haceti nav malê hamûn Af m ovalık arazi.
fivv. 1. ev malzemesi. 2. lüzum, gerek, ihtiy¬ hamoşgeh Af. fin amojgeh.
aç. * hacet nake ez herim fivv. gitmem hanê rgp. dç pro. öyle, şöyl, böyle. * ev
icap etmez. * hacet nema Avv. lüzum kal¬ nurovê hanê fivv. böyle bir kişi
madı. hang Af Anheng.
had AfAfinheci har 1. Af Bj. kuduz. 2. rgd azgın, kudurgan.
hacireşk A'A. kırlangıç, zoa HirundoAn. /_ bû»- ^. Kudurmak, azmak, kuduz ol¬
hecireşk, qeraeqûçik. mak./- i A'. azgınlık, kudurganlık, kuduz¬
hadi AfA insanı doğru yola sevk eden. luk. /_ kum L kudurtmak, azdırmak. /_
hadis Af A islamda hadis. * hadisi Pey- ti Af * har û din Avv. azgın ve deli. * har
xember Avv. Peygamber hadisleri. * hadi¬ û din bûn fivv. azgın bir deli olmak. An ha¬
si şerif Avv. hadisi şerif. rı.
haf LAfyukan. 2. evin üst katı. 3. yer, ma¬ harem Af. A harem.
hal. 4. huzur, cenah. An cem, ta. haremasi A'A, testere balığı, zoo. Pristis
hafü Nn&A netice. pectinatus.
hafız AfA hafız, Kukanı ezbere bilen. harmoni Af fr. harmoni.
hakim AfA hakim, hükmeden. harsım A'. 1. koruk üzümü şırası. 2. koruk
hakim AfA hakim, yargı hakimi. üzüm. fin şüûr.
haksay Af aşiretlerde emirlerin aldiği 'mir hasü N.mAl. gelir, irat, kar. 2. hasıl ol¬
payı' vergisi ma, sözün kısası. * hasü! kerim fivv. kısa¬
hal Afn A hal, durum, vaziyet »halbı ca. * hasü gıhaye Mûsü fivv. atı alan
hal Avv. halden hale, kolay kolay. /_ bûn üsküdan geçti.
L hal olmak, çaresi bulunmak. * halê hasüat Af A hasılat gelirler.
Kurdan xuab e Avv. Kürtlerin hali ber¬ haş l rgd anlamsız, abes iş.
bat. * hale me hale, ya te ji sertar e Avv. haş 2 Af 1. durma, susma, suskunluk. 2.
halimiz yetmiyormuş gibi bir de seninki!. yatışma. /- bûn L susmak, yatışmak. /_ i
* hale w! meze me ke Avv. onun haline Af suskunluk. /- kum L susturmak, tes¬
bakma. * halê wi perişan e Avv. onun hali kin etmek, yatıştırmak. Bu kelime ekseri
perişandır. * hale wi fena ye Avv. hali fe çocuklar için susturma, teskin etme an-
133 hawêrdor

lamında kullanılır, aynı zamanda "aşıti" havü Af. 1. çare, çıkar, yol. 2. kazanç, isti¬
sözcüğünün de köküdür. An aşıti huş. fade. /_ bûn istifade etmek. An imkan,
haşa A fi. haşaL * haşa hızûr fivv. sözüm¬ desthatın.
den dışan. havıyar A'. balık yumurtası, havyar.
haşhaş AfA haşhaş bitkisi. Aot Papaver havi Af kendi sürüsünden ayrılıp başka
somniferum. sürüye giden hayvan.
haşûşe A'. civar. havin l Af An haveyn.
hat N.L"ha1in" yardımcı fiilinin kökü ve havin Af yaz, yaz mevsimi havina na¬
geçmiş zamanıdır, ekseri şans veya yara¬ rin A'A. yazın ortası veya en sıcak günleri.
mak kelimesi yerine kullanılır./- axaftın * havina paşm A'A. yazın son ayı. * havi¬
L konuşuldu. * hate boxe Avv. boğaya gel¬ na peşin Nhyazm ilk ayı. * çüeye havine
mek. *1£ hat Avv. yaradı. * jê hat Avv. be¬ Avv. yazın en sıcak olan orta haftaları. /-
cerdi * le* hat jê hat Aıv. işi rast geldi de geh Aft yazlık, mesire yeri, sayfiye./- iAf,
becerikli oldu. yaza, yazlığa ait /_ ok Af yazlık, yazın ge¬
hathata Af R ateşli heyecan. * hathata len veya yaşryan hayvan, bitki vs.
nav xwe dan Avv. kime kavgaya tutuşmak. havinehewar Af yaylak.
hat/m Lng. (tê, were) 1. gelmek. 2. yara¬ havlêk Af 1. süpürge. 2. süpürge ota Aot
mak. 3. yakışmak. * bı ser de hatm Avv. Sarothamnus scoparius. An gêrik,
başa gelmek, vukubulmak, birdenbire pijdanok.
üzerine gelmek. /_ ta L yanına gelmek, haw S. bn hev.
nezdine gelmek. /_ ber L. 1. meyveten- hawan A'. havan topu.
mek, meyveye gelmek, tohumlanmak. 2. hawar l N. B. imdat, çağn, S. O. S. * bı ha^
rgp öne gelmek, önüne gelmek. /- dinê L war û gazin Avv. feryad ve imdatla *
dünyaya gelmek, doğmak, bn zabûn, hatm hawarê Avv. imdada gelmek. /_
wehdin. * hatm lê puslnê Avv/ ziyarete kuın L imdat çağırmak, feyad etmek. *
gelmek. /_ hev Avvi birbirine kavuşmak. kuın hawar Avv. imdat çağırmak, feryad
2. kavga için birbirine girmek. /_ kuın L etmek. An hewar.
yapılmak. /_ rû L yüzyüze gelmek, yüz Hawar 2 A'. Mir Celadet Bedirxan ve arka¬
veya alnından öpmek. * hatm rû hev Avv. daştan tarafından 25-5-1932 de samda
yüzleşmek, yüzyüze gelmek. /_ xwar L ilk sayısı çıkmaya başlryan ve Kürt Latin
inmek, aşağı inmek. * Je* hatm Avv/ bece- alfabesinin mucidi ve kurucusu ve de ta¬
rebilmek, elinden gelmek. * jı mm tê, lı kipçisi olan öz Kürtçe bir dergi Bu dergi
mm naye* Avv. elimden geliyor, fakat bana çeşitli sebeplerle 3 yıl, 3ay, 3 gün devam
yaramıyor, yam uğursuzluk getiriyor. * lê edip ve 26. sayısını da çıkardıktan sonra .

hatm Avv/ yaramak, şansına gülmek, tut¬ 18-8-1935 te kapandı. 1941 de tekrar
turmak, uygun düşmek, yakışmak, uğur çıkmaya başlar ve 1943 te kapanır, ta*_.,
getirmek. * ew çakêt h te nayê Avv. o ce¬ mamı 56 sayısı çıkan bu gazete bugünkü
ket sana yakışmıyor. Bu fiil da, der, heL Latin alfabesi Kürtçenin de temeli ol¬
hıl, lê, pê, pek öneklerini alarakta kul¬ muştur.
lanılır ve yeni fuller yaratır. hawari Af Hz, Isaya Uk inanan 12 imam¬
hafi rgd İ gelmiş. 2. gelecek zaman. An dan her biri.
dahatû. hawbeş Af ortak, şerik, fin hevbeş.
hator (hatûr)N. bulgur dövmek için ağaç havve Afne uygun, elverişli
dibek tokmağı, tahta varyoz. An ser- hawêr Af 1. etraf, çevre. 2. rgp her taraf,
sindu. tamamı. /_ parêri Af çevre temizliği *,
hattûbaala A'A. tepenin gök rengi ile bir¬ em hawer genyan me nedlt Avv. her ta-
leştiği en üst noktası. An gaz, asogeh. rafı -bucak bucak - aradık, bulamadık. *
have fi. df L dört yönden birini işaret et¬ berf bari, oya hawêr spi bûn bw. kar
mek için kullanılan işaretli kelime. * have yağdı dağlar tamamen beyazlaşü. * porf
hela rast* ye bw. işte bu sağ taraftır. 2. te hawêr spi bûye bw. saçların tamamen
yöa beyazlaşmış. An hawir.
haveyn Af maya /- bûn L mayalanmak. hawêrdor rgp. dört yanı, daire şeklinde
/_ kuın L mayalamak. An hêvên. etrafı, dört bir yara
hawi 184

hawi l A'. muzsazm perdeleri, akort telle¬ hebe Avv. benim var. * te heye Avv. senin
ri. var. * we hemn Avv. sizlerin var. An he¬
hawi 2 rgd yan deli, aklı dengesi bozuk. /_ bûn.
bûn/. akli dengesi bozulmak veya bozuk hebeko Ghk. yeter ki, elverir ki
olmak./- kuın/. akli dengesini bozmak. hebeşik Af.An.knak.
hawld N. ant hörgüç. hebheb Affi.1. nara. 2.rgd tane tane, birer
hawik N.cax ada bn. guav. birer.
hawir A'. etraf, çevre. hebuman Af loş için kurutulup sa¬
hawran A'. 1. pelerin. 2. Mezopotamyada klanılan nar taneleri.
bir ova hebışand/ın Lg (dıhebışine, bûıebışine) 1
hawsa Af,komşaAndnar,ciran,hevs£. çabuk yemek, oburlaşmak. 2. ağzına ka¬
hawşar A'. mastı köpeği 2. eskiden ayak dar doldurmak, tıkabasa doldurmak. *
değirmenini çevirmekte kullanılan kö¬ beşe te hebışand Avv. yeter çatlıyacaksm.
pek. hebıt ./.finhebl
hawta AfmisaLAnwekok. heb! l N. 1 çiğitten ayrılmamış pamuk. 2.
hawût A'. L deve semeri. 2. kışkırtma /_ bir cins kendir.
kuın Lh kışkırtmak. heb! 2 dç olsa hebi-nebi. olsa-olmasa.
hay l Nne. m şuur, bilinç, sezgi * be hay hebosan Af anason, fiot Pimplnella an! -
man Avv. şuursuz kalmak. * haya xwe jı sum. An anason.
bayê dini hebûn Avv. dünyadan haberi hebreş Afçöreotu.fiotNigellasatlvaAn
olmak. * haya mın jê tüne bû Avv. (on¬ reşreşık.
dan) haberim yokta * haya mm jı mm hebs AfA hapis. /-xaneA'x hapishane. An
tüne Avv. kendimden haberim yok. /-bûn gırugeh.
Z. şuurlu, bilinçli olma/- dar rgd uyanık, hebûn Lari. (dıhebe, hebe) 1 en çok kul¬
haberli. /_ dar! Af malûmat. * hay jê bûn lanılan bir yardımcı fiil, malik olmak, var
. haberdar olmak, haberi olmak.
Avv. olmak. 2. "heyin" fiilinin geçmiş zaman
hay 2 R olumluluk bildiren ünlem. * hay halidir. * mm hebû Avv. benim var. * we
hay B. bw. tastik ve kabul ünlemi hay hay, hebûn Avv. sizlerin var. 3. varlık. * heba¬
baş üstüne. * hay û huy fi. şema ta. na Xwedê Avv. Allanın varlığı. 4. sermaye,
haydê! R istek veya cesaret verme ünle¬ varlık, zenginlik. * hemû hebûna mm ev
mi. An adey. ferheng e Avv. bütün varlığım bu sözlük-
haydut Af 1. eşkiya, yol kesea 2. mecazi ' tür.* hebûn ûtunebûn fivv. 1. olmak veya
anlamda yabani insan. olmamak. 2. varlık ve yokluk.
haylime İV. L gürültü. 2. gürültü patırtı. * hec AfA An hac
Iê haylune kuın Avv. gürültüye boğmak. hecan Af soğuk algınlıklarında hastalara
hazeq Af esnaf, usta. vurulan şişe. /_ ker Nx şişe vuran kimse.
hazır rgdA hazır. /_ bûn/. hazır olmak, /_ kuın L şişe vurmak.
mevcut olma. /_ i Af hazırlık. /_ kuın L hecan 2 A'. aİfabet, harf, harfler.
hazırlamak. * süav h sıfra hazır e Avv. se¬ hece AfA fin. kite.
lam hazır sofrayadır. An eywez. hecel Af gelir, irat
heb rgd 1. tane, hap. 2. Af pamuk tohumu. hechecık Af kırlangıç. An hadreşk, pil-
Anlıb. steng.
heta A'A. heba, boşa gitme./- bûn/. boşa hecınand/m Lg (dûıecmine, bûıeanine)
gitmek. /_ kuın/. boşa vermek. vücutta ezildik, kırgınlık meydana getir¬
heban Af deri tulum, küçült tıdum. An he¬ mek.
lvan. hecmi/n Lnk (dıhectne, bıhecaıe) vücutta
heband/m Lg (dınebme,bıhebine) sevmek, kırgınlık meydana gelmek.
kabul etmek. An hez kınn, peürandın. hecıvand/m Lg (dıheavine, btheavine) el¬
hebbûl leziz Af. A abdülleziz, akdeniz lerin veya vücudun uyuşması. An
çevresinde yetişen otsu bir bitki Aot Cy- tevızandın.
perus esculentus. hecıvin Lng. (dıheave, bÛKctve) uyuşmak.
hebe /.Kürtçedeki belirli bir yardımcı fi¬ heci AfA hacı. An hac
il, olmak, var olmak manası verir. * mm hecllegleg AfA. göçmen leylek.
185 hejan

hecireşk AfAnhecheak,pilsteng. hefan Af An efan.


heak Af gemi demiri. hefıdand/ın Lg. (dınefidine, blhefidine)
heçi l A'. 1. örken veya halatlarda ucuna kaplamak, kapatmak, örtmek. An nuxu-
takılan ağaç çengel. 2. gemi demirinde mnnıtpn.
çengelli kısım, gemi demiri. An lenger. hefıdl/n Lng. (dıhefıde, bthefıde) örtül¬
heçi rgd Ghk ise, her, her ki, -gelince, mek.
-olanlar. * heçi bırd ne büa ben Avv. her hefık Af arıt yutak, bazı yerlerde boğaz,
kim ki açtır gelsin. * heçi çû rgp giderek. gırtlaktaki hava borusa bn gewri, newq.
* heçi ez- Avv. bana gelince- * heçi ko hefid A'. A 1. torun 2. güney Kürdistanda
mar e, dününe mırov e Avv. her ki 1918-30 arası savaş veren şeyh Mahmut
yılandır, insana düşman. * heçi henn Barzinci içinde söylenir, şex Mehmûdi
masıya, qûna wi şü bıbıt Avv. balığa gide¬ Hefid.
nin kıçı ıslanır anlamında atasözü. * heçi hefkln Af 1. hamur parçalarının birbirine
tu fer nabi Avv. eğer sensen, sen öğrene¬ yapışmaması için üzerine serpilen un. 2.
mezsin. An herçi pudra.
heçi 3 A'. ant domuz tırnağı. hefkwik Af. An hefkln.
heçko rgp eğer. hefqas rgp bu kadar, o kadar. An ewqas,
hed A'. had, safha, derece. * hedê wi çiye evqas.
ko navê nun kar tine Avv. adımı kullan¬ hefrid A'. 1. masallardaki dev. 2. bir balık
mak onun haddine mi düşmüş. * be hed cinsi, balina An dêv.
rgd hadsiz. * bı hed rgd miktan belli, hefsar A'. yular, koşu takımı başlığı. /-
haddi var. bûn L yular takılmak. /_ kum L yular-
bedan A'ne şüphe. * nişandeka hedanê lamak, yular takmak. * hefsare* kere Avv.
A'A, soru işareti. An hêtian, şık. eşekyulan.
hedar rgd uyanık, tetikte olan. * kûçkê hefsed rgd yedi yüz, 700.
me zehf hedar e Avv. köpeğimiz çok uy¬ hefsûdank Af çörek otu. fin reşreşık.
anıktır. heft rgd Af n yedi (7). /_ an rgd yedilere,
hedef AfA fin armanc yediler, yedinci. /- em, emin rgd yedinci
hedıdand/ın Lg (dûıedıdine, bdıedıdine) heftani Af haftalık ücret, haftalık şey.
tehdit etmek. hef1 bira A'A. büyük ayı takım yıldızı.
hedıdi/n Lng. (ddıedıde, bthedıde) tehdit hefte Af m ""''.s. * heffa bori Avv. geçen
edilmek. t-' uefta ko bê Avv. gelecek hafta *
hedunand/m Lg (dıhedanine,bıhedanine) .el ta ko derbaz bû, an hefta ko çû Avv.
yıkmak, bozmak. An hehveşandın. geçen hafta. * hef te temam kuın Avv.
hedımi/n Lng. (dıhedane, büıedane) haftayı tamamlamak. /_ yi AJ. haftalık.
yıkılmak, bozulmak. An hehveşin. hef te* Af m rgd yetmiş (70). /_ nun, ye¬
hedmand/m Lg (dthedaıine, büıedmine) min rgd yetmişinci.
teskin etmek, sakinleştirmek. An hedû- heftık Af meyvelerin sona kalan başa¬
randın. klan, fin efare, qurf.
hedıni/n Lng. (dıhedaıe, bûıedaıe) sakin¬ hef ireng AfA. 1. tayf. 2. gök kuşağı. 3. çok
leşmek, teskin olmak. renkli, yedi renk.
hediye N. A hediye, armağan. An dıyari. heflrengin Af bir kuş. An sihri.
hedid AfA fin besin. heftrengile Af 5. An zenguok.
hedis AfA hadis. heftsed rgd bn hefsed.
hedise N.A hadise, olay. An bûyer. hegal Af boyun atkısı, Kültlerde türban
hedûr A'. dişlik, eğlenme veya zaman ge¬ gibi kullanılan atla An egal
çirme veya yalnızlığım giderme işi. * lı hegemomye Af Gh birinin diğeri üzerinde
mal hedûra mm nehat, ez çûm qehwê siyasal baskısı, mesela: türklerin Kürtler
Avv. evde dişliğim gelmedi, kahveye gittim. üzerindeki hegemonyası.
hedûrand/ın Lg (dıhedûrine, bıhedûrine) hej Af kuru dal çırpt/- üt Af küçük kuru
teskin etmek, dişliğini getirmek. dallar, çırpılar.
hedûri/n Lng. (dıhedûre, bthedûre) sakin¬ hejale rgd pejmürde.
leşmek, teskin olmak, dişliği gelmek. hejan Af /.sarsıntı, çökme.
hejand/ın 186

hejand/m Lg (dıhejine, bıhejine) sarsmak, yazın kurur. /- vedan L akaçlamak. An


sallamak, silkmek. * dar hejandın Avv. avzê.
ağacı sallamak veya silkmek. hektar A'. Gr. LaL kenarlan 100 metre
hejar rgd 1. fakir, sefil. 2. zavallı. /-bûn/. olan kare, hektar.
fakirleşmek, sefil olmak, zavalhlaşmak. hektolihr Af Gr. 100 litrelik ağırlık birimi.
/_ i Af fakirlik, sefillik, zavallılık./- kuın hektomehr A'A. Gr. 100 metre.
L fakirleştirmek, sefüleştirmek. hektoxram Af. Gr. 100 gramlık ölçü. küo-
hejdeh rgd on sekiz (18). /-em/emin rgd gramın 1/10. u
on sekizinci. hel 1 N. m tesadüf, şans, koruma * feriş¬
hejesor A'. iğde. fin gûsınc teyi hel Avv. koruyucu melek.
hejg Af 1. bazı meyve veya sebzelerin di¬ -hel 2 x önektir, kelimelerin önüne gelirse
kenli kabuklan. 2. pürüz./- i rgd pürüzlü. manasım yükseliş, kaldırış yönünde
hejhejok Af rgd titriyen şey, titreşimi olan değiştirir, heldan, helkuın, helhahn gi¬
nesne, sallantıda olan. bi
hejıhan A'./. sarsılma, sarsıntı, sarsılmak. hela l fi. 1. hele. * hela were Avv. hele gel 2.
finhejin. nara atmak. * hela hela! B. Allah Allah!.
hejıkand/m Lg bn hejandın. hela 2 A'. tuvalet, ayak yolu.
hejmand/uı Lg (dthejaüne, bthejmine) bn helab Af rgd dolunay.
hejandm. helak AfrgdAhelak,ağırhasta./_bûnZ.
heji A'. sevme. /-kuın/. sevmek, hoşlan¬ bitkin düşmek./- kınn/. bitkin hale ge¬
mak, aşık olmak. An hez. tirmek, helak etmek.
heji/n Lng. (ddıeje,bûıeje) sallanmak, titre- helake Af derviş semalan.
mek, titreşmek. * erd hcjin L yer helal l AfA rgd 1. helal. 2. kanunen evli
sarsmtısı. * ba tê dar dıhejm Avv. rüzgar kadın. /_ bûn L helal olmak. /_ 1 N. hel¬
var, ağaçlar sallanıyor. * têlê sari dıheje allik. /_ kuın/. helal etmek. /_ zade AfAx
Avv. saz teli titreşir. kanuni evlat.
hejir AfAnhêjir. helal 2 A'. sümbül, fiot Hyacinthus orien-
hejmar A'. m sayı, rakam, numara. * talis. fin lolo, pivok.
hejmar 14 Avv. ondördüncü sayı. * ye- helalûk A'. krzücık cinsinden bir ağaç. An
kejmar Grm tekil. * puejmar Grm lihk.
çoğul. An hêjmar, jmar. helamel Af fin arşım.
hejmari/m Lg (ddtêjmêre, bdiêjmêre) say¬ helan 'A'. fin halan.
mak. * pere hejmartın fivv. para saymak. helan 2 Af 1. büyük ve yassı taş. 2. mermer,
* pez hejmartın Avv. davar saymak. An fin sal.
jmartın, hejmartın. heland/ın Lg (dthelme, bdteline) eritmek.
hejmu-and/m Lg (dthejmaine, bdıejmai- * rûn helandm fivv. yağ eritmek. * hesm
ne) saymak, hesaplamak, bn jmartın, helandın fivv. demir eritmek. * dü he¬
hejmartın. landm fivv. gönül eritmek, fin helin
hek! fi. yahu!. helanin l Af rekolte, yılda kaldırılan ürü¬
hekani Af m Grm şart kipi. An hekinl nün lamamı * helanina genim fivv.
hekanye A'. teş'ir. buğday rekoltesi.
heke lrgp. eğer, şayet. *hekearikarinebe helani/n 2 Lg (heltine,heline) 1. saklamak,
çê* nabe Avv. yardım olmazsa yapılmaz. götürüp bir yere gizlemek. * helanin
heke 2 A'. Z. erkek keklik. zıvıslanc fivv. kışa saklamak. * dapire jı
hekem AfA hakem. bo nun gûz helanin Avv. ninem bana ce¬
hekim Af A doktor. An bjijk. viz saklamış. * me qax û çirên xwe jı bo
hekini N.Grm. şart kipi. bn bıjoke. zmstanê helanin Avv. elma ve armut ku¬
hekmet rgd A hikmet * vê hekmete* rularım kışa sakladık. 2. kaldırmak. *
Xwedê Avv. Allanın bu hikmeti. wan firaqan jı ser masê helinın Avv. o
hekoke A'. akaç, ekseri bataklıklara kanal tabaklan masadan kaldınn. * helanin
açılır ve üzeri taşlarla kapatarak bir ucu danin Avv. ölçüp biçmek, düzenlemek,
açık bırakılır. Bundan çeşme halinde te¬ hazırlamak. 3. toptan alıp götürmek. *
miz su elde edilir ki bunların da ekserisi dunun kete welatê me û hemû made-
187 helhelan

nen me helanin bınn Aıv. düşman ülke¬ helçınin kuın pêşa xwe Avv. elmalan to¬
mize girip tüm madenlerimizi kaldınp playıp önlüğüne koymak. * tûyan
götürdüler. 4. çekilmek. * bes h peşıya helçme Avv. dutlan topla. * yên ko weşine
nun beline Avv. yeter, önümden çekil tu helçme Avv. düşenleri sen topla * me
artık. 5. gömmek, saklamak. * miri hela¬ gulgenun heldıçuün fivv. biz başaklan
nin Avv. ölüyü gömmek/kaldırmak, fin topluyorduk.
hüanin, veşarhn, rapeçan. helçink Af kurutma kağıdı.
helar Af alev. An pêt, xuri. heldan l N. anlatım, izahat
helat l A'./. övünme, palavra atmak. * he- helda/n 2 Lg (heldıde, helde) yukandoğnı
lat lê dan Avvi palavra atmak. An pesn. itelemek, kaldırış, kaldınp bir yere koy¬
helat 2 Af, L doğma, çıkma 2. kabarma mak, kabarmak, yerden kabararak
helal/m Lnk. (helte\helê) 1. doğmak -gü¬ çıkmak, (su, mantar vs). * bar heldan
neş, ay, yıldız vs - 2. kabarmak, ekşimek, pışta kere fivv. yükü kaldınp eşeğin
-hamur, süt vs -* roja me helat Avv. bize sırana vurmak. * kuvank jı erdê
gün doğdu. * nevir helat fivv. hamur ekşi- heldıdın Avv. mantarlar yerden biter. *
di, yam maya tuttu. 3. kabarmak. * erna helda mile xwe Avv. omuzuna kaldırdı. *
yeki helalin Avv. birinin sinirleri kabar¬ seri heldan Avv. baş kaldırmak.
mak. heldan 3 Af. beygir kuvveti.
helaveı/ın Lng. (heldaveje, helavêje) bn heldêraw Af fin ger kuın.
hüavehn. hele Af hata, yanlış. * heleyên veresi Avv.
helaw AfA helva. imla hataları. An şasi, xelet
helbest A'. şiir./- van Afc şair. »helbestên helekok AfAnşeng.
Kurdi Avv. Kürtçe şiirler. helem Af tepe.
heibest/m Lg (heldıbeste, helbeste) bağla¬ helez rgd ilginç. * nurovên helez Avv. ü-
mak, fin gıredan, beştin. ginç insanlar.
helbet rgp A elbet helezon Af Gr. kıvrım. /_ i rgd kıvrık,
helbüarhn 'A'. seçim. kıvnmh, kıvrak.
helbıjart/ın 2 Lg. (heldûjtjêre, helbdere) helfırand/ın Lg (heküfnine, helfaine)
seçmek, elemek, ayırdetmek. * komelê uçurtmak, ürkütmek.
de serok tê helbüarhn Avv. dernekte baş¬ helfui/n Lng. (heldfae, helfae) uçmak,
kan seçilir, bn bıjartın. ürkmek, yerinden fırlamak, uykudan
helbrjêr Af seçmen. fırlamak. * helfirin ser xwe Avv. ürküp
helburaw rgd seçilmiş, seçkin. An büarte. kalkmak. * di ah de helfırin Avv. aniden
helbui/n Lg (heuMxre,helbae)kaldınnak, ürküp yerinden fırlamak, fin hucimqm.
yükselurcesine kaldırmak, yükseltmek, helgerand/ın Lg (heldtgerine, helgerine)
lamba fitili vs. yi yükseltmek. * bare* yukan doğru çevirmek, istikametini
guan bı vince tê helbırin Avv. ağır yük değişmek -yukariya doğru -başım yukan
vinçle kaldırılır. * ka vi dari em pev re çevirmek. * pez helgerandm çıye Avv. sü¬
helbuın Avv. hele bu ağacı beraber rüyü dağa yöneltmek. * sere borrye* ber-
kaldıralım, bn helgjrtın, helanin, büuıd jor helgerine fivv. borunun ucunu yukan
kuın. kıvır.
helbûn Af kaldırılma, kabuk vs. de kalk¬
*** helgeri/n Lng. (heldıgere, helgere) yukan
ma An porg. doğru yönelmek, yukan dönmek.
helbû/n J Lng. (hel dibe, hel be) kalkmak helgut/m Lg (heldıgae,helgae) 1. bir şeyi
(kabuk vs). almak, alarak taşımak. 2. kaldırmak,
helak Af hallaç, fin kevan. omuzlamak, yüklenmek, yükünü
helciniqandin Lg (helaniqine). bn kaldırmak, mesuliyetini taşımak. 3.5/ ya¬
huaniqlne. ra bağlamak, yarada azmak, hinleşmek,
helcuuqin Lng. (Ae/amoe) fin hucuuqin. fin helbırin, wergulin.
heıçınand/ın Lg. (heldıçtnine, helçaıine) helhaı/ın Lng. (helte, helê) bn helahn,
yerden toplamak, toplatmak. tıılhfltın.
helçuü/n Lg (heldıçate,helçate) toplamak helhelan l fi. nara* helhela dan xwe na¬
-ekin, tane, yere düşen meyve vs.- * sêv ra atmak, göz korkutmak için bağuıp
helhelan 188

çağırmak. helkışand/m Lg (helddaşine, heüaşine)


helhelan 2 Af An helalûk. sökmek -diş, kazık vs - kökünden kaldınp
helhüand/m Lg. (heldtheline, helhdine) çıkarmak, -ağaç, direk vs. -. * sap
eritme derecesinde eskitmek, yıpratmak. helkışandın Avv. dan, mısır kendir vs. gi¬
helhüin Lng. (heldıhele, helhele) yıpran¬ bi bitkileri sapıyla çekip çıkarmak. * nux
mak, çok yaşlanmak. helkışandın fiıv. çiviyi çekip çıkarmak. *
heucand/ın Lg (dûıehcine,bûtelıcine)nal- sturi jı lingê xwe helkışandın Avv.
laçlamak. An kevan kuın. ayağına batan çiviyi çekip çıkarmak. An
heusand/ın Lg (dıhelısine, tanelisine) es¬ hükışandm.
kitmek, çürütmek, ezmek, çiğnemek. * helkışıya/n Lng. (heldüaşe, helhşe) üçün¬
uri di cura de tê helısandın fivv. üzüm cü gurup fiil şeklidir, çıkmak, tırmanmak
cenderede ezilir. * olên xwe hehsandm anlamındadır. * hırç helkışıya darê Avv.
Avv. elbiselerini eskitmek. * xwe di ayı ağaca çıktı. * beran helkışıya ser
xenbiyê de hehsandm Avv. kendilerini nüye fivv. koç koyuna çıktı.
gurbette çürüttüler. helkişi/n Lng. (fuldıkışe, hdkışe) çıkmak,
helistin /.Anrabûn. tırmanmak, yükselmek. * hclkışin dare
hebşt/ın Lg (dıheleşe, bthelêşe) bırakmak, Avv. ağaca çıkmak. An helkehn.
müsaade etmek. An niştin. helki/n Lng. (ddıelke, bûıelke) derin solu¬
helıya/n Lng. (dıhele, bdıele) 3. cü hal fiil mak, nefes nefese solumak.
şeklidir, erimek anlamındadır. An helin. helkuli/n Lnk(heldıkule,helkule)lopalla-
hehz Af oğlak ve kuzu yemi olarak kul¬ mak.
lanılan bir bitki * hehz di dema xwe de helkuta/n Lng. (helddcute, helkute) tepin¬
maqûl e Avv. demir tavında eğilir mealin¬ mek, tepinir gibi zıplamak, halayda zıpla¬
de deyim. mak. * xwe helkutan Avv. 1. halay, dans vs.
heli rgd yarım. An zu, niv. * kur heli fivv. de sallanıp tepinmek. 2. mecazi anlamda
yanm kan (erkek evlat). itiraz etmek, mırın kuın etmek.
helikopter Af Gr. helikopter. helkutok Af Kültlerde bir halay cinsi,
helune N. kaynayan bir sıvının üzerine to¬ türkçeye üç ayak veya dik halay olarakta
planan köpük. Mesela: mercimek, et pi¬ geçmiş.
rinç vs. de). /_ guhn L köpük bağlamak. helm Af buhar. * helma tencıke Avv. ten¬
heli/n Lng. (ddıele, bdıele) erimek. *bıha- cere buharı. * helma devê hespê Avv. atm
rê berf düıele Avv. baharda kar erir. An ağzından çıkan buhar. * helm û guhn fivv.
helıyan. buhar ve tütsü karışığı.
helir AfAnbashq. helmand/ın (dıhelmme, bûtdrnine) L sü¬
helise Affinlepe. blimleştirmek.
heljmar Af istatistik. helmeşiyan Lng. (heldoneşe, helmeşe)
helkehelk Af köpeğin dilini çıkararak ke¬ tırmanmak.
sik kesik nefes alması, yorgunluktan veya helmet Af 1. hücum. An eriş. 2. hareket,
korkudan kesik kesik nefes almak. * eylem, fin çalaki.
kûçık helke helka xwe ye Avv. köpek de¬ helmêjk Af sifon.
rin derin soluyor. helmıji/n Lg (heldonge, helmtje) teneffüs
helket/ın Lng. (hekukeve, helkeve) kalk¬ etmek, içine çekmek, emmek, emer gibi
mak, yükselmek. * helkelın çiyayê Zax- içine çekmek. Bu fiil mesela yılanın avun
rosê Avv. Zağros dağına çıkmak. * emmesi, veya filin hortumuyla alması,
helkehn ciyê wali Avv. valiliğe kadar yük¬ süpürge makinasının çekmesi, hayvan¬
selmek. ların su içişi gibi emme anlamındadır.
helkevvt/ın Lng. (helddcêwe, helkewe) bn helmin 1. Af süblime. 2. L helmin, sü¬
helkehn. blimleşmek.
hellur/ın Lg (hel dike, hel ke) kaldırmak helo l A'. keçi sağan, çoban aldatan, zoa
(taş, kabuk, toprak vs.). * bexçe hel kum Caprimulgus europaeus.
Avv. bahçeyi bellemek. * kevu hel kuın helo * Af kartal. An huli.
Avv. taşı yerinden çıkarmak. An hükınn, heloderma Af zehirli iri bir kertenkele,
hügavtın. zoa Heloderma
189 hemoglobin

helpadn Lg (hekkpaçe, helpaçe) bn lûl için bir arazinin etrafını çevirip baş¬
kuın. kasına yasak etmek, yasak bölge ilan et¬
helpehelp A'. L solumak, nefes nefese mek.
kalmak. Ekseri köpek veya benzeri et hemane Af S. fin hewan.
yiyen hayvanların dilini çıkararak solu¬ hemayil AfA hamayü, omuzdan kalçaya
ması eylemi çaprazlama tutturulan ve üstü süslü kılıç
helpekand/ın Lg (heldqxkme, helpekine) taşımaya yarayan kayış.
sektirmek. hembajari Af rgd hemşehri.
helpeki/n Lng. (heldıpeke, helpeke) tö¬ hembelaz A'. 1. yabani erik, dağ eriği 2.
kezlemek, tökezliyerek yürümek, sek¬ bazı bölgelerde böğürtlen için de derler.
mek, seğmek. Andri.
helperani A'. isyaafinserihelanin. hember rgp. karşı, mukabil bir yakanın
helpl/n Lng.(dû\elpe,bdıelpe) köpeklerde öbür tarafı. * hemberi hev rgd karşıt, zıt
soluk almak. * hemberi newalê Avv. derenin öbür ya¬
helqe Af halka. kası. An beramber.
helqerêz A'A. zincir. hembêz Af Anhemêz.
helsam AfAnrabûn. hemd A'ne m irade, arzu, istek.* bebem¬
helsengandm Lg. (heldısengine, helsengi- de xwe Aıv. isteği dışında, isteksiz. * bı
ne) değerlendirmek, bir işin analizim yap¬ hemdê xwe Avv. istekli, isteğiyle.
mak, saptamak. hemdem rgd çağdaş. An hem, heyam,
helşand/ın Lg (heldışine,nelşine) yıkmak, pêle,nir3.
bozmak, sökmek, tahrip etmek. * çe dike hemderd Af rgd dert ortağL
û heldışinc Avv. yapar yapar yıkar. * pla- hemêz Af kucak, bağır. * hemezê de ge¬
nê mm helşandm Avv. planımı bozdular. rendin Avv. kucağında taşımak, bağrında
* xaniyê me helşandın Avv. evimizi beslemek. * hemêzê hev re çûn Avv. ku¬
yıktılar. An hehveşandın, ruxandm. cak kucağa girmek, sarmaş dolaş olmak.
helşi/n Lng. (heldışe, helşe) yıkılmak, sö¬ * hemêzê hev de ketm xew Avv. birbirle¬
külmek. rinin kucağında uyumak. /_ kuın L ku¬
heltûta/n Lnk (heldaûte, heltûte) çömel- caklamak. /_ vekırın L kucak açmak,
mek, çömelerek oturmak. * şêrl xwe hel- bağrını açmak, şefkat bağışlamak. *
tûta Avv. aslan arka ayak üstüne oturdu. . ketm hemêzê Avv. kucağa düşmek. *
Antot ketm hemêzê hev Avv. kucak kucağa gir¬
helû Af.AnhulL mek. An hım êz, bawêş.
helfib N.küp.flice şivesi). hemdız A'. ufak bir cins eşek.
helûje Af erik, ahç ve ağacı. Aot Prunus. hemet N.mA koruma, korumak, him¬
helûjeyi malta A'A malta eriği, yeni dü¬ met, fin parastm.
nya. Aot Eriobotrya japonica hemgel l N.m mevcut şeyler, varlık, kai¬
hehva AfA helva. nat
hehveşand/m Lg (heldweşine, helweşine) hemgel 2 rgd ırkdaş, aym milletten olan,
fin hıhveşandm. vatandaş.
hem GAfchem,ayıa/_bajarlA'naynışe- hemgel! rgd evrensel, umunu, genel mut¬
hirli, hemşeri. /_ dem rgd aym zaman, lak.
çağdaş. /_ şlre A'A. aym sütü emmiş, kaıv hem! rgd rgp. hep, hepten, tamamı, bütün,
deş. hepsi An hemû.
hema rgp aniden, hemen. * nema nema nemin rgp şimdiden, henüz.
Avv. rgp hemen hemen, ekseriye, nerdey- hemlşebıhar AfnAngulaçaveşe*.
se. * hema ko ghk hemen ki, yakında, hemsin Af bir keçi türü.
_eye,_isen. heml rgdA hamü, yüklü.
hemal Af A hammal /_ i A/ hamallık. /,.. I hemnav Nh adaş, aynı adı taşıyan.
kuın /. hamallık etmek. An pıştivan. hemnışin A'. L beraber aym yerde otu¬
hemam AfA hamam. ran, aym yerde kalan. 2. yurttaş, vatan¬
heman rgp. hemen. An hema daş.
hemand/m Lg(dıhernme,bthemine)oÛak hemoglobin Af Gr. Bia bileşiminde de-
hempa 190

mir, azot, oksijen, hidrojen, kömür, kü¬ naz. 4. askeriyede alay, tabur, /-baz Nx
kürt bulunan alyuvarların maddesi. rgd hileci nazdar. * hela qaytê hengê wl
hempa L rgd emsal 2. misil Avv. hele bak şunun yaptığı numaraya. * çı
hemster Af kemirici bir hayvan, harman hengên wi hemn? Avv. ne hileleri var
sıçanı, zoa Cricetus. onun?. * hengan dike Avv. naz yapıyor.
hemşar Af fin hembajarl heng 2 Af balansı. /_ iv Af bal An mêş,
hemşeri Af rgd P. hemşehri. An hemba¬ hıngıv.
jarl hengame Af gürültü, patırtı.
hemşire A'. aynı sütü emmiş kız kardeş. hengav Af an, adım. * di vê hengavê de
hemû rgd hepsi, tamam, /-yan rgp. hep¬ Avv. tam bu anda.
sini, tamamım. An nemi, gl gıştl hengü Af S. ant kalça.
hemze Af Arap alfabesinde Hemze. hengkuj A'A, nilüfer.
hemzüc Af 1. karındaş. 2. Kültlerde bir hengur Af alacakaranlık. * hengura şeve
yemek çeşidi. paqd kuın Avv. gecenin alacakaranlığını
hemzu Af fin hemdız. seçebilmek.
henar Af nar, nar ağacı. hengûf Af seviye, hiza.
henard/m (henantn)Lg(dûtenere,bûıent- hengvan Afcl. ana. 2. çadır uşağı otu. fiot
re) göndermek, yollamak. An nardın, Dorema ammoniacum.
şandın. hengxur AffinşalûL
henase Af nefes. /_ dan L nefes vermek. henife A'. musluk.
/- guhn L nefes almak. An bihn, bêhn. henisk N.S.bnxisk.
henaw (henav) Af S. ant iç organlar, vücu¬ henişk Af ant dirsek, fin enişk.
dun iç kısmı. /_ i Af tıpta dahiliye. henzel Af ebucehil karpuzu, fiot Cıtrul-
hene Af 1. bir dikiş çeşidi. 2. Grm tire (-) lus colocynthıs.
işareti. 3. rgd ilişik. /_ kuın L iliştirmek. hepe B. çocuklar için 'yemek ye" an-
* raporte bı nameyi ve hene kuın Avv. lamınadır.
raporu mektuba iliştirmek. hepık l N.bn hepê. * hepıkc bide bebıke
hencand/ın Lg (ddıencine, bdıencine) kes¬ fivv. çocuğa mamasını ver.
mek, parça parça etmek, bez deri vs. yi hepık (Aepo.lA'.kerkit
çekiçle veya sert bir şeyle vurarak yıprat¬ heps AfAnhebs.
mak, fin kııncandın. heq A'. A hak, doğruluk. * heq ohê xwe
lıcnce Af kopma noktası. * h ser henceki dibine Avv. hak yerini bulur. * heqê camê-
maye fivv. kopma noktasına gelmiştir, ran heye Avv. adamların hakkı var, beyler
kopmak üzeredir, fin mûfınk. haklı. * heqê dê û tavan Avv. ana baba
hencet Af münasebet hakkı. * heqê mêran nayê inkar kuın
hend Affinhınd. fivv. yiğit hakkı inkar edilmez. * heqê nan
hendef Af 1. uçunun. 2. cax tümsek. fivv. ekmek hakkı. * heqê* wi xwann e Avv.
hendeko Af sulak arazide olan kokulu bir onun hakkını yemişler. * heqê wi heye
ot. türkçesini bulamadık. Avv. onun hakkı var. * heqê xwe gerin Avv.
hendese AfA geometri. hakkım aramak. * heqê xwe bixwe Avv.
hendıg Af fin. bızmık. hakkım ye./_ gırtın/. hak almak. *heq
hene Af kına. helal kuın fivv. hakkı helal etmek. * heq
hene 2 Af kuma, bir adamın ikinci karısı. heye edad niye fivv. hak var adalet yok. *
/_za Nx kuma çocuğu. heq heq kuın Avv. hakkı hak etmek. *
henefi l Af rgd islamın 4 mezhebinden bi¬ heq heqê me ye Avv. o hak bizim
ri. hakkımızdır. /_ kınn L hak etmek. /_
henefi 2 Af su tavuğu, zoa Fulica atra nekuın Avv. hak etmemek. /_ pirsin Avv.
henek Af şaka, alay. *henekaxwebı yeki hak sormak, hak aramak. * jı heq der
kuın Avv. biriyle alay etmek. An galte. leq, hatm Aıv. hakkından gelmek. * heq û ne-
yari. heq dê aşikar be Avv. haklı haksız meyda¬
henep Af hünnap ağacı. Aot Zizyphus na çıksın.
vulgaris. beqand/m Lg (dtheqine, btheqine)
heng L A'. t desise, oyun, hile. 2. eğlence. 3. kazmak, kakımak, fin kolandın.
191 henji/n

heqi Af ölüm, rahmet *çûheqıyaxwe Avv. hercai Af P. bir menekşe türü. fiot Viola
öldü, rahmetlik oldu. * çû heqiya Xwedê tricolor.
Avv. Allahın rahmetine kavuştu. herçi dçrgd pro. hepsi, herşey, kimi, kimi¬
heqiqi rgdA hakiki. leri, oluş ve şekü bildiren edat * herçi ko
heqiqet rgdA hakikat Ghk hangi, hangisi. * herçi ko gire,
heqiv (heqib)N. heybe. bıbıjere Avv. hangileri büyükse seç. * her¬
her l rgd her. * her ali ve rgd rgp. her yan¬ çi ko bircine werin Avv. aç olanlar gelsin,
dan, her taraftan. * her car rgp. her defa, yam kimileri açsa gelsin. An heçL
her sefer. * her careki rgp. her defasmda. herdem rgd her zaman.
* her cara ko Avv. rgp. her defasında. * her herdemcıvvan A'A. kışında yeşil kalan bit¬
çend ji rgp. -rağmen, her ne kadar. * her ki familyası.
daim rgd rgp. daima, her zaman. * her here L "çûn" fiilinin emir hali.
demê rgd rgp her vakit, her zaman. * her herekan û merekan Afn güney Kürdi-
der rgp. her yer, her taraf. * her du rgd standa bir çocuk oyunu.
her ikisi * her du seriji pûç in Avv. iki başı hereket Af A hareket fin tevger, hvin.
da bozuk. * herdu destan pc gırllye Avv. herem Af A harem, fin harem.
iki elle tutmuş, iki elle sımsıkı sarılmış. * heremasi A'A: testere balığı. An harema-
her hal rgp. her halde, her halükarda. * si.
her kes rgd her kes. * her ne be rgp. hiç hereme rgd karışık, haram karışığı. An
olmazsa. * her roj Avv. her gün. * her rojê herımandın.
Avv. her günlüğüne * her tışt Avv. her şey. hereşe Af tehlike, tehdit. * h keşi hereşe
* her weki rgp. gerçi, her ne kadar. * her kuın Avv. birini tehdit etmek.
weki mm gotji- Avv. her ne kadar dedim¬ herewez Af 5. ücretsiz iş, angarya.
se de- * her weki din (hwd) rgp. vessaire. here rgdrgp.evet/_bûn/.razıolma,mu-
(vs). * her yek rgd rgp. herbiri. * her yek! vaffakat. /_ gotm L evet demek, razı ol¬
rgd rgp. herbirisi mak. /_ kuın L razı olmak, muvaf fakat
her 2 rgp. sürekli, daima, her zaman. * ez etmek. * mın carê herê gotıye Avv. ben bir
her vi kari dikim fivv. bu işi devamlı ya¬ kez evet demişim. * Kurd şerxwazan re
parım, inadına yaparım. * her û her rgp. tun herê dıbejm Avv. Kürtler kavga
bw. mütemadiyen, ezeli ve ebedi. * her bı istiyene hep evet demişlerdir. An ere, be¬
hev hatm fivv. beraber barıştılar. * her le.
tun rgp. her daima, ebedi. herêm Af mıntıka, bölge, distrikt.
herac Af müzayede. /_ bûn L müzaye¬ herf AfA harf. An tip.
deye girmek. /_ kuın L 1. müzayede et¬ herfıyen rgp. aynısı, tıpkısı.
mek. 2. argoda bedavadan avanta, haraç herf i Af. kesime gelmiş kuzu.
almak, fin mezat, xerac hergız rgp. asla, ilahi, inaden. * hergız
heraftm Lg. (diherêfe, biherêfe) bn dixwaze bê* Avv. Ulede gelmek istiyor. An
heriftin. hergız.
heram rgd A haram. /_ bûn L haram ol- herhe rgd devamlı, herıdand/ın
mak./_iharamhlık./_kuın/. haram et¬ Lg
mek, berbat etmek, birine bir şeyi (dûıerıdıne, bdıertdıne) gücendirmek,
burnundan getirmek. /_ xıu Nx rgd ha¬ darıltmak. An xeyidandm, sıh xishn, sü
ram yiyen. /_ xwann L haram yemek. /_ kırın.
za/zade rgd gayri meşru çocuk, haram hendi/n JLng. (dıhertde, bitende) küsmek,
çocuğu, piç. darılmak, bn sıh ketin, sü bûn, xeyidin.
heras Af, L nöbet, askeri nöbetçi. 2.rgd ta¬ henf and/ın Lg (dıhenfine, bûtenfine) bn
ciz, rahatsız, bizar. herif andın.
herbüand/ın Lg (dıherbdine, bdıerbdine) henfi/n Lng. . (ddtertfe, bûıertfe) bn
1. dolandırmak, kandırmak. An xa- herifin.
pandm. 2. çökertmek, birbirine geçir¬ henjand/ın Lg (dıhenjûte, tnhenjine) çok
mek, düğümlemek. pişirmek, lapa haline getirmek, bn
herbüi/n Lng. (dıherbde, bdıerbde) do- henşandm.
landınlmak, kanmak. henji/n Lng. (dthenje, bdıerie) çok piş-
henk 192

mek, lapa haline gelmek. An henştın. Boswellia


henk Af m 1. tohum. An lov. 2. akmtı, ce¬ hermê Af armut, armut ağacı, bot Pyrus
ryan. An dire. commıınis.
henkan Af akım, cereyan. hermepışkûan 1. rgp armutların çiçek
henkand/m Lg (dıhertkine, bûıenkme) açma zamanı, bahann Uk aylan. 2. A'A. 21
akıtmak, hareket ettirmek. * av mart 20 nisan. Koç burca
herıkandın Avv. su akıtmak, su salmak. * herml AfAnhermê.
leşker henkandın Avv. asker yürütmek. hero (her ro) rgp. 1. her gün. 2. Zazacada
* pez henkandm Avv. sürü yürütmek. ulen, lan anlamında ünlem.
henkl/n Lng. (dâtenke,bthenke) akmak.* herûm Af rgd itaatsiz, söz dinlemeyen
av dıhenke Avv. su akıyor. hayvan.
henmand/m Lg (dınenminc, bthenmine) hervvekl rgp. Ghk. gibi, -olduğu üzere, bu¬
haram etmek, berbat etmek. An heram nunla beraber, her halükarda * herweki
kınn. em nıkann bıçm welatê xwe Avv. her ne
henml/n Lng. (dûıenme, bdterane) haram kadar ülkemize gidemiyorsak ta. * her
olmak, berbat olmak, karışmak. weki xwe ye Avv. ash gibidir, hep kendine
herin Lng. (tere, here) gitmek. * ez terim benzer, hep olduğu gibi durur.
Avv. ben giderim. * ez di herim fivv. ben gi¬ hertvez Af Anherewez.
deceğim. * ya here ya were Avv. ya git ya herzahk Afi. kulübe, kır evi 2. dört direk
gel veya ya öl ya kal anlamıda verir. üzerine yapılan ve bağ bostan beklerken
henstand/ın Lg (dıhensuhe, bdıenstine) üzerine çıkılan taht gibi şey. 3. evlerde ya¬
kırmak, ezmek. An şkenandın. tak vs. koymak için taht bn holık, nvin-
herıst/m l Lng. (dıhense, bûıense) 1. ezil¬ geh.
mek, kırılmak. 2. basmak. An şkln, pêlê herze rgd saçma, gülünç, tutarsız, abuk
kuın. sabuk.
henshn 2 Af salkım gibi toplanma, anların herzegi Af intizamsızlık, düzensizlik.
oğul verirken bir yere toplanması veya herzü Af iğne yaprakh, ince kamış şeklin¬
bu tip böceklerin bir yere konması, de baharat olarak kullanılan bir bitki.
karıncaların koloni yapması. herzin AfAngügü.
henş Af finfuo. hes l Afne duygu, his. fin hest
henşand/ın Lg (dinerisine, bûıenşine) 1. hes 2 Af Garzan tarafında ağalara
ezmek. 2. yıkmak. 3. peynirleştirmek. * danışmanlık yapan özel kişiler.
dü henşandm Avv. yürek yakmak, gönlü hesab AfA hesap./- bûn/. hesaplanmak.
yıkılmak, fin henjandın, helşandın. /_ dan L hesap vermek. /_ kuın L hesap
henşt/ın Lng.(ddıertşe,bûıenşe)l. ezilmek. etmek. /_ pirsin /.hesap sormak. * jı hev
2. yıkılmak. 3. peynirleşmek. * İmge mm hesap pirsin Avv. birbirinden hesap sor¬
di bin deri de ma û henşti Avv. kapı mak. .
altında kalan ayağım ezildi, fin henjin, hesan Af biteyi taşı. /_ kınn L bilemek.
helsln. hesaneve N.LS.bnvês.
heri Af yün. /_ burin Avv. yün kırpmak. hesand/m Lg. (dıhesine, bdıesine) uyar¬
heri 2 (her i) rgd rgp. çok, daha * her i mak, haberdar etmek.
mezm rgd en büyük. * ew çıyaye heri hesar AfA 1. hasar, zarar, ziyan. 2. mahsur
bıhnd Avv. şu en yüksek dağ. kalma durumu.
herri Af çamur, balçık. hesas ' Af gece bekçisi, bazar bekçisi. An
herir l (helil) Af pekmezden yapılırve par¬ heshes.
çalar halinde kuru olarak kışa saklanan hesas 2 Af sinir, gıcık. * hesasıye ez gutun
bir helva çeşidi Avv. beni sinir tuttu veya gıcık aldım.
herir Af ipek. Hesenan A'. Dersim, Van, Ağn, Siverek
heriri Afi. bir Kürt ozanının soyadı 2,rgd mıntıkalarında yaşiyan bir Kürt aşiret
ipekten, ipek gibi yumuşak. kola Bunlardan Dersim ve Siverekteki-
herkes rgd herkes.* herkesijixwe re he- lerZazadır.
val dızani Avv. herkesi kendine dost bilir. hesenl Af çavuş üzümüne benziyen bir
hermel Af tütsü yapılan bitki türü. LaL \ cins üzüm.
193 hesti

hesêb Anhesab. ke. Avv. önce atım nalla sonra yolunu he¬
hesêbgêr Nx. muhasebeci. sapla
heshes Afbazar bekçisi, fin hesasl. hespikê pêxember A'A. uzun bacakh gri
heshesûk A'. yaban keçileri ve geyik boy¬ renk bir. çekirge cinsi. ing. stick insect
nuzlarına verilen ad. veya prayer insect
hesıband/ın Lg.(dıhesıbine,bthesd>bıe)he- hespikê Xwedê A'A. An hespikê Pêxem-
saplamak, değer vermek, saymak, telakki ber.
etmek, zan etmek. * ew mın zaro hesp i nil A'A. su aygın, zoa Hipopota-
düıesıbine Avv. o beni çocuk sayıyor. mus (rivayette Meme Alan'aı atı Bozere-
hesın Af n demir. /_ ger Nx demirci. /_ i wan bu attır).
rgd demirden, demirle ilgili. /_ ker Aft hesp i av! A'A. An hesp! n!L
demirci. * kawayl hesmker/gêr Afi fivv. hesret Af A hasret /-kısandın/, hasret
Kürt takvim başlangıcının kurucusu de¬ çekmek. * hesreta yeki de man Avv. biri¬
mirci kawa /- kiri rgd demirleştirihniş. ne hasret kalmak. * hesreta welêt vatan
/- kuın L demirleştirmek. * hesm av hasreti.
kuın Avv/ demire su vermek. hest Afne his, sezgi An hış, beş.
hesincaw A'. cihaz, silah, demir aletler, fin heste Af çakmak.* bestele xistm Avv. çak¬
alet mak çakmak.
hesıya/n Lng. (ddıese, bdıese) üçüncü gu¬ hest/ın l Lg (ddıese, bdıese) yalamak (ins¬
rup fiil çekimi haberdar olmak, hisset¬ anlar için) bn alastın
mek, farkına varmak. * pê hesıyan Avv. hest/ın Lng. (ddıese, bdıese) uyanmak, şu-
bilmek, haberini alma/., bn hesln. urlanmak, bilinçlenmek.
heside Af pekmez ve undan yapılan bir hesti N.nant kemik. * çerm û hest! Avv.
Kürt yemeği. An heslre. bir deri bir kemik. * hesti avetın ber Avv.
hesi/n Lng. (ddıese, bdıese) uyanmak, ken¬ önüne kemik atmak, birine sus payı ver¬
dine gelmek, haberdar olma, farkına var¬ mek. /_koj Af kemik kemiren, tabak ya¬
mak. * h xwe hesıya Avv. uyandı, kendine layıcı. /_kûn Afn ant kuyruk kemiği,
geldi. * se h gur hesıya Avv. köpek kurdun kuyruk sokumu kemiği. * hestiyê
kokusunu aldı yam kurda uyandı. * bazında dest A'A. ant el bileği kemiği. *
ketıye qomayê, hê jı xwe nehesıye Avv. hestiyê bazında pê A'A. ant ayak bileği
komaya girmiş, hala kendine gelememiş. kemiği. * hestiyê beleguhê A'A. ant yan
hesir Af hasır, fin xcsil, züûk. kafa kemiği. * hestiyên bêçlyan A'A. ayak
heslre A'. kaynatılmış buğday ufağından parmak kemikleri. * bestiyên bihishnê
yapılan yağlı bir yemek, fin heside. A'A orta kulak kemikleri. * hestiyê bırçi
hesk Af kepçe. * guh hesk fiıv. kepçe ku¬ A'A içi delik kaval kemikleri, hestiyê
laklı. * dizkê gof'zikê mın spi ye" heskê cênikc A'A. ant şakak kemiği * hesliyê
got: ez hê jê derketım fivv. tencere dibin çena jêrin A'A. alt çene kemiği. * hestiyê
kara, seninki benimkinden kara deyimi. çena jorin A'A üst çene kemiği. * hestiyê
Heskif Af Mardin-Dicle üzerinde Eyub- eniyêNh alın kemiği. * hesliyê hınarıke
bilerden kalma bir kale. A'A. elmacık kemiği. * hestiyê kanıya çav
heskûyê hırçc A'A. su ile otomatik idare A'A göz pınan kemiği. * hesliyê kemaxê
edilir ve düşüp kalkarak hayvanlan ür¬ A'A kalça kemiği. * hestiyê kortıka çav
kütmede kullanılan bağ bostan korku¬ A'A göz çukuru kemiği. * hestiyê panl
luğu. Nh topuk kemiği. * hesuyê* parsûyê A'A.
hesp Af nat/_bezandm/.at koşturmak. ant kaburga kemiği. * hestiyê patıke* Nh
hesp dıbeze siwar pesnê xwe dıde fivv. at ant art kafa kemiği. * hesuyê* poz A'A. arıt
koşar süvari övünür. * hesp snvar bûn burun kemiği. * hestiyê qortix A'A. ant
Avv. ata binmek. * hesp siwarê xwe nas sağn kemiği. * hestiyl ranê A'A. ant An
dike fivv. at ustasım tanır. * hesp zin kum hestiyê rûv. * hestiyê rûv AfA. ant apışa-
Avv. at eğerlemek. * hes