Vous êtes sur la page 1sur 12

Chng 7: cc phn t kh nn v in kh nn

Xilanh tc dng hai chiu (tc dng kp)

Xilanh tc dng hai chiu c c cu gim chn khng iu chnh c

BK

Xilanh tc dng hai chiu c c cu gim chn iu chnh c

Xilanh quay bng thanh rng

CA

R.
96

Flx + Ft p.A = Flx + Ft p = A C th: v = Q A Mt s xilanh, ng c kh nn thng gp: Xilanh tc dng n (tc dng mt chiu)

NE
Q p Flx

trng thi lm vic n nh, th kh nng truyn nng lng c phng php tnh ton ging thy lc. V d: A v Cng sut: N = p.Q (kh nn) Ft N v= Vn tc: (c cu chp hnh) Ft

7.1. c cu chp hnh C cu chp hnh c nhim v bin i nng lng kh nn thnh nng lng c hc. C cu chp hnh c th thc hin chuyn ng thng (xilanh) hoc chuyn ng quay (ng c kh nn).

ng c kh nn 1 chiu, 2 chiu

7.2. Van o chiu

7.2.1. Nguyn l hot ng ca van o chiu


Kh nn ra (2)

Tn hiu tc ng (12)

Ni vi ngun X kh (3) kh nn (1) Hnh 7.1. Nguyn l hot ng ca van o chiu

7.2.2. K hiu van o chiu Chuyn i v tr ca nng van c biu din bng cc vung lin nhau vi cc ch ci 0, a, b, c, ... hay cc s 0, 1, 2, ... a 0 b a b

BK

V tr 0 c k hiu l v tr, m khi van cha c tc ng ca tn hiu ngoi vo. i vi van c 3 v tr, th v tr gia l v tr 0, cn i vi van c 2 v tr, th v tr 0 c th l a hoc b, thng v tr b l v tr 0. Ca ni van c k hiu nh sau: Theo t/c ISO5599 Theo t/c ISO1219 Ca ni vi ngun kh 1 P Ca ni lm vic 2, 4, 6, ... A, B, C, ... Ca x kh 3, 5, 7, ... R, S, T, ... Ca ni vi tn hiu iu khin 12, 14, ... X, Y, ...

CA

Khi cha c tn hiu tc ng vo ca (12), th ca (1) b chn v ca (2) ni vi ca (3). Khi c tn hiu tc ng vo ca (12) (kh nn), lc ny nng van s dch chuyn v pha bn phi, ca (1) ni vi ca (2) v ca (3) b chn. Trng hp tn hiu tc ng vo ca (12) mt i, di tc dng ca lc l xo, nng van tr v v tr ban u.

R.
97

NE
Thn van Nng van (pittng iu khin) L xo

Van o chiu c nhim v iu khin dng nng lng bng cch ng, m hay chuyn i v tr, thay i hng ca dng nng lng.

Ca ni iu khin12(X) Ca 1 ni vi ca 4

14(Y) ca ni iu khin
Ca 1 ni vi ca 2

3(R) ca x kh khng c 5(S) ca x kh c mi ni


cho ng dn mi ni cho ng dn

1(P)

Hnh 7.2. K hiu cc ca ca van o chiu

Mt s van o chiu thng gp:

Van o chiu 2/2

BK

7.2.3. Cc tn hiu tc ng Nu k hiu l xo nm ngay pha bn phi ca k hiu ca van o chiu, th van o chiu c v tr 0. iu c ngha l chng no cha c tc dng vo nng van, th l xo tc ng gi v tr . Tc ng pha i din ca van, v d: tn hiu tc ng bng c, bng kh nn hay bng in gi vung pha tri ca van v c k hiu 1. a. Tn hiu tc ng bng tay

CA

Hnh 7.3. Cc loi van o chiu

R.
Van o chiu 4/2 Van o chiu 5/2 Van o chiu 3/2 Van o chiu 4/3

98

NE

Bn trong vung ca mi v tr l cc ng thng c hnh mi tn, biu din hng chuyn ng ca dng kh qua van. Trng hp dng b chn, c biu din bng du gch ngang. 4(B) 2(A)

K hiu nt n tng qut Nt bm Tay gt

Bn p b. Tn hiu tc ng bng c

u d

C chn bng con ln, tc ng hai chiu

c. Tn hiu tc ng bng kh nn

BK

d. Tn hiu tc ng bng nam chm in

CA

R.
L xo Nt n c rnh nh v

C chn bng con ln, tc ng mt chiu

Trc tip bng dng kh nn vo

Trc tip bng dng kh nn ra

Trc tip bng dng kh nn vo vi ng knh 2 u nng van khc nhau Gin tip bng dng kh nn vo qua van ph tr

Gin tip bng dng kh nn ra qua van ph tr

99

NE

Trc tip

Bng nam chm in v van ph tr

Hnh 7.4. Cc tn hiu tc ng

7.2.4. Van o chiu c v tr "0" Van o chiu c v tr 0 l loi van c tc ng bng c - l xo ln nng van. a. Van o chiu 2/2: tn hiu tc ng bng c - u d. Van c 2 ca P v R, 2 v tr 0 v 1. V tr 0 ca P v R b chn. K hiu
1 0 R R

CA
P R

BK

Nu u d tc ng vo, t v tr 0 van s c chuyn i sang v tr 1, nh vy ca P v R s ni vi nhau. Khi u d khng tc ng na, th van s quay tr v v tr ban u (v tr 0) bng lc nn l xo. b. Van o chiu 3/2: +/ Tn hiu tc ng bng c - u d. Van c 3 ca P, A v R, c 2 v tr 0 v 1. V tr 0 ca P b chn. Ca A ni vi ca R, nu u d tc ng vo, t v tr 0 van s c chuyn sang v tr 1, nh vy ca P v ca A s ni vi nhau, ca R b chn. Khi u d khng tc ng na, th van s quay v v tr ban u (v tr 0) bng lc nn l xo. K hiu: 1 A0

R.
P

Hnh 7.5. Van o chiu 2/2

100

NE
P

Tc ng theo cch hng dn c th

Ca x kh R

Hnh 7.6. Kt cu van o chiu 3/2

+/ Tn hiu tc ng bng nam chm in qua van ph tr

CA
1 A0 P R

R.
P R
Z Cun dy Li st (pittng tr) L xo P1 12 Pittng ph L khoan R A Nng van P Van ph tr Van chnh

+/ Tn hiu tc ng bng tay - nt n K hiu: 1 A0

BK

Hnh 7.7. K hiu v kt cu van o chiu 3/2, tc ng bng nam chm in qua van ph tr

Ti v tr 0 ca P b chn, ca A ni vi R. Khi dng in vo cun dy, pittng tr b ko ln, kh nn s theo hng P1, 12 tc ng ln pittng ph, pittng ph b y xung, van s chuyn sang v tr 1, lc ny ca P ni vi A, ca R b chn.

101

NE

P R +/ Tn hiu tc ng trc tip bng nam chm in K hiu: 1 0 A B S

S P R Ti v tr 0 ca P ni vi ca B, ca A ni vi R v ca S b chn. Khi u d tc ng, van s chuyn sang v tr 1, lc ny ca P ni vi ca A, ca B ni vi ca S v ca R b chn. +/ Tn hiu tc ng bng kh nn 1 A 0 B K hiu: Z

BK

Ti v tr 0 ca P ni vi ca A, ca B ni vi R v ca S b chn. Khi dng kh nn Z tc ng vo, van s chuyn sang v tr 1, lc ny ca P ni vi ca B, ca A ni vi ca S v ca R b chn.

7.2.5. Van o chiu khng c v tr "0" Van o chiu khng c v tr 0 l van m sau khi tn hiu tc ng ln cui ln nng van khng cn na, th van s gi nguyn v tr ln , chng no cha c tc ng ln pha i din nng van. K hiu v tr tc ng l a, b, c, ...

CA
S P R

R.
102

P R Ti v tr 0 ca P ni vi ca B, ca A vi R. Khi c dng in vo cun dy, van s chuyn sang v tr 1, lc ny ca P ni vi ca A, ca B ni vi ca R. d. Van o chiu 5/2 +/ Tn hiu tc ng bng c - u d K hiu: 1 B 0 A

NE

Khi dng in mt i, pittng tr b l xo ko xung v kh nn phn trn pittng ph s theo ca Z thot ra ngoi. c. Van o chiu 4/2: +/ Tn hiu tc ng bng tay - bn p K hiu: 1 0 A B

BK

P R Khi x ca X, nng van s dch chuyn sang v tr b, ca P ni vi vi ca A v ca B ni vi ca R. Khi ca X ngng x kh, th v tr ca nng van vn nm v tr b cho n khi c tn hiu x kh ca Y. 7.3. Van chn Van chn l loi van ch cho lu lng kh i qua mt chiu, chiu ngc li b chn. Van chn gm cc loi sau:

CA

P R Nu v tr xoay nm ti v tr a, th ca P ni vi ca A v ca B ni vi R. V tr xoay nm ti v tr b, th cc ca ni A, B, P, R u b chn. V tr xoay nm ti v tr c, th ca P ni vi B v ca A ni ca R. c. Van o chiu xung 4/2 Tn hiu tc ng bng dng kh nn iu khin i ra t 2 pha nng van. K hiu: a b A B Y X

R.
103

P R Khi v tr a, ca P ni vi ca A v ca R b chn. V tr b, ca A ni vi ca R v ca P b chn. b. Van xoay o chiu 4/3 Tn hiu tc ng bng tay, c k hiu: a b c A B

NE

Tn hiu tc ng ln nng van c th l: Tc ng bng tay, bn p. Tn hiu tc ng bng dng kh nn iu khin i vo hay i ra t 2 pha ca nng van. Tn hiu tc ng trc tip bng in t hay gin tip bng dng kh nn i qua van ph tr. Loi van ny c gi l van o chiu xung, v v tr ca van c thay i khi c tn hiu xung tc ng ln nng van. a. Van o chiu 3/2 Tn hiu tc ng bng tay, c k hiu: a A b

7.3.2. Van logic OR Van logic OR c chc nng l nhn tn hiu iu khin nhng v tr khc nhau trong h thng iu khin. A K hiu: P1 P2 Khi c dng kh nn qua ca P1, s y pittng tr ca van sang phi, chn ca P2 P1 ni vi ca A v ngc li. 7.3.3. Van logic AND Van logic AND c chc nng l nhn tn hiu iu khin cng mt lc nhng v tr khc nhau trong h thng iu khin. A K hiu:

Khi dng kh qua P1 P1 b chn. Ngc li dng kh qua P2 P2 b chn. Nu dng kh ng thi qua P1, P2 ca A s nhn c tn hiu kh qua A. 7.3.4. Van x kh nhanh Van x kh nhanh thng lp v tr gn c cu chp hnh (pittng), c nhim v x kh nhanh ra ngoi. K hiu: A P R

BK

7.4. Van tit lu Van tit lu dng iu chnh lu lng dng kh. 7.4.1. Van tit lu c tit din khng thay i K hiu: A B

CA

P1

R.
P2

104

NE

7.3.1. Van mt chiu Van mt chiu c tc dng ch cho lu lng kh i qua mt chiu. K hiu: A B

+/ Van mt chiu +/ Van logic OR +/ Van logic AND +/ Van x kh nhanh.

7.5. Van iu chnh thi gian 7.5.1. Rle thi gian ng chm K hiu: Bnh cha X

Van o chiu 3/2 A 1 0

t1 Van tit lu mt chiu P R Kh nn qua van mt chiu, cn thi gian t1 lm y bnh cha, sau tc ng ln nng van o chiu, van o chiu chuyn i v tr, ca P ni vi ca A.

CA
Van tit lu mt chiu

7.5.2. Rle thi gian ngt chm K hiu: Bnh cha X

R.
A Van o chiu 3/2 A X 1 P 0 A R

Rle thi gian ngt chm, nguyn l, cu to cng tng t nh rle thi gian ng chm, nhng van tit lu mt chiu c chiu ngc li. 7.6. Van chn khng Van chn khng l c cu c nhim v ht v gi chi tit bng lc chn khng, chn khng c to ra bng bm chn khng hay bng nguyn l ng venturi. K hiu: R P U Ta c lc ht chn khng:

BK

105

NE
X t1

7.4.3. Van tit lu mt chiu K hiu: A

7.4.2. Van tit lu c tit din thay i K hiu: A B

7.7. cm bin bng tia Cm bin bng tia l loi cm bin khng tip xc, tc l qu trnh cm bin khng c s tip xc gia b phn cm bin v chi tit. Cm bin tia c 3 loi: cm bin bng tia r nhnh, cm bin bng tia phn hi v cm bin bng tia qua khe h. 7.7.1. Cm bin bng tia r nhnh
C chn S

p sut ngun p, p sut r nhnh X v khong cch S. Nu khng c c chn th dng kh i thng (X=0) Nu c c chn th dng kh r nhnh X (X=1). 7.7.2. Cm bin bng tia phn hi
C chn

CA
p Cm bin X

BK

R.
K hiu
X X p a

Cm bin

Nu khng b chn th dng kh i thng (X=0) Nu b chn th dng kh phn hi (X=1).

106

NE
K hiu
p X p

.D 2 F= .p (p = p a p u ) 4 Trong : F - lc ht chn khng (N); D - ng knh a ht (m); pa - p sut khng kh ktc (N/m2); pu - p sut chn khng ti ca U (N/m2). Lc F ph thuc vo D v pu.

K hiu

BK
107

CA

R.

Khi cha c vt chn (X=0) Khi c vt chn (X=1).

NE
X p X

T
p

7.7.3. Cm bin bng tia qua khe h Gm hai b phn: b phn pht v b phn nhn, thng b phn pht v b phn nhn c cng p sut p. Vt chn B phn pht B phn nhn