Vous êtes sur la page 1sur 155

A. W.

Taubert

KLASYCZNY
MASAŻ
CHIŃSKI
Profilaktyka i leczenie
objawów chorobowych
„Kitajskij klassiczeskij massaż" Wstęp
Przekład: Olga
Rusiecka

Projekt okładki:
Oskar Glodowski

ISBN 83-88872-15-X

A. W. Taubert, 2000 ID
Z mieniający się gwałtownie otaczający nas świat cechuje obecnie zwiększenie
niekorzystnych czynników zewnętrznych, do których człowiek stale próbuje się
dostosować. Obok wzrastających obciążeń psychoemocjonalnych w ostatnich
„Wieś", 2001 Wydanie
polskie „ABA"
dziesięcioleciach pojawiły się zupełnie nowe zagrożenia, z którymi wcześniej
człowiek nie miał do czynienia. Ogromny wpływ na szerzenie się zachorowań wśród
Łamanie: ludzi wywiera odizolowanie się od naturalnego środowiska oraz zanieczyszczenie
„TYRSA" Sp. z o.o.
przyrody. W rezultacie prowadzi to do zaburzeń w układzie hormonalnym oraz
Książka ta może być pomocna dla lekarzy i innych fachowców specjalizujących się w odpornościowym organizmu, które przejawiają się w różnorodnych patologiach
masażu. Autor ani Wydawnictwo nie ponosi odpowiedzialności za szkody wynikte z układu wydzielania wewnętrznego oraz pojawieniu się widocznego i ukrytego
wykonywania masażu na podstawie tej książki przez nieprofesjonalistów. braku odporności: zmniejszenie odporności na zakażenia, spadek możliwości
03-614 Warszawa, ul. Kościeliska 7 neutralizacji substancji toksycznych, które dostają się zarówno z zewnątrz, jak i tych,
tel. 679-95-47 powstających w wyniku działalności samego organizmu. Równocześnie jednak trwa
szybki rozwój nauk medycznych, dążących do rozwiązywania już istniejących
problemów oraz próbujących zapobiegać powstawaniu nowych.
Oficyna Wydawnicza „ABA" Dotychczas z powodów dominującego materialistycznego podejścia do zdrowia,
00-521 Warszawa, ul. Hoża 29/31 lok. 75
człowiek był rozpatrywany jako pewnego rodzaju połączenie konkretnych organów i
tel. 626 94 62, 626 94 63
tel./fax: (022) 628 85 06 układów, funkcjonujących na różnych poziomach, w tym na immunologicznym oraz
E-mail: aba@wydawnictwo.neostrada.pl biochemicznym. Jednak badacze stopniowo zaczęli dochodzić do zrozumienia
Biuro handlowe: „Grupa A5" Sp. z o.o. tego, że organizm jest spójną całością, a podzielić go na osobne funkcje można tylko
90-353 Łódź umownie. Niestety, tego rodzaju teoretyczne wnioski na razie nie są w stanie istotnie
ul. Kilińskiego 169a, te!7fax: (042) 674 37 95, 679 49 29 zmienić nastawienia współczesnej medycyny, zaabsorbowanej z reguły leczenie w
E-mail: handlowy@grupaA5.pl ściśle określonych dziedzinach. Każdemu konkretnemu pacjentowi, to znaczy
www.grupaA5.pl człowiekowi absolutnie wyjątkowemu, zgodnie ze standardowymi sposobami
leczniczymi lekarze proponują ten sam zestaw typowych terapeutycznych
schematów oraz zabiegów chirurgicznych. W rezultacie ci ludzie, ze względu na
których pomoc ta jest .tworzona, nie zawsze są zadowoleni z ostatecznych wyników.
W ten sposób można wytłumaczyć ciągle rosnące zainteresowanie innymi,
„alternatywnymi" dziedzinami medycyny, zawierającymi czasem gruntownie
zapomniane sposoby leczenia. Na przykład, wiele ludowych środków skutecznie
wykorzystuje się w farmacji, działającej na podstawie składników naturalnych oraz
starych sprawdzonych receptur. Jednocześnie tego rodzaju preparaty przewyższają
skutecznością oddziaływania swoje sztucznie
stworzone odpowiedniki.
W lecznictwie każdy z kierunków ma za sobą doświadczenie wielu pokoleń, W pierwszej części wyjaśnia się istotę klasycznej medycyny Chin, tłumaczy się
które tworzyły te dziedziny medycyny. W Europie oraz Rosji doświadczenie to, jej podstawowe zasady. Trzeba tu zaznaczyć, że w odróżnieniu od „frag-
niestety, zostało bezpowrotnie utracone, natomiast na Wschodzie, zwłaszcza w mentarycznego" zachodniego podejścia do badań podobnych dziedzin wszystkie
Chinach, ludzie potrafili go zachować. założenia wschodniej klasyki są zależne od siebie nawzajem i nie mogą być
Pogląd filozoficzny, odzwierciedlający wspólność Przyrody i Człowieka, a rozpatrywane osobno. Decyduje o tym przede wszystkim zasada, że reguły me-
przede wszystkim ich jedność energetyczną, jest charakterystyczną cechą sta- dycyny są całkowicie tożsame z regułami przyrody. Choroba rozwija się stopniowo,
rożytnego chińskiego masażu. Organizm człowieka razem ,z tym środowiskiem, w co zakłada jej konsekwentne, stopniowe leczenie. Wątpliwe więc jest szybkie
którym żyje, jest rozpatrywany jako całość, on jakby wrósł korzeniami w jego glebę wyleczenie jakiejkolwiek patologii, tym bardziej poprzez ingerencję chirurga.
i klimat. Ten skomplikowany ekosystem zewnętrzny przyjęto teraz nazywać Szybko można usunąć tylko bezpośrednie objawy choroby, natomiast właściwe
noostrefą. Całą różnorodność składających się nań czynników filozoficzne wyleczenie zawsze polega na usunięciu następstw pierwotnych czynników szko-
myślenie Wschodu sprowadziło do uniwersalnej jedności energii Żywiołów, lub dzących. Właśnie dlatego medycyna Wschodu nie ogranicza się jakimś jednym
Elementów Pierwotnych, które są fundamentalne również dla lecznictwa. Jedno- priorytetowym podejściem do leczenia. Na przykład jest ona często utożsamiana
cześnie każda dziedzina lecznictwa w większym lub mniejszym stopniu wykorzystuje tylko z akupunkturą, co nie jest zupełnie słuszne. Medycyna ludowa Wschodu
w swojej praktycznej działalności zasadę tożsamości energii klimatu i rytmów stworzyła nie mniej skuteczne i wyszukane formy leczniczego oddziaływania,
księżycowych ze statusem energetycznym konkretnego człowieka, jego wiekiem spośród których można wyróżnić ziołolecznictwo, leczenie minerałami, popiołami,
oraz reakcją na bodźce zewnętrzne. Przy takim podejściu człowiek może być łatwiej zestawem produktów itd. W tym szeregu znajduje się również masaż, który ma
zespolony z otaczającym go środowiskiem jako jego harmonijna część składowa. niezliczoną ilość technik, ponieważ każdy okres i każdy rejon Chin tworzył własną
Klasyczny masaż chiński, podobnie do całej medycyny Wschodu, stosuje zasadę szkołę, doskonaląc ogólne podstawowe zasady. Techniki te z reguły różnią się od
leczenia nie choroby, lecz chorego. Podstawą takiego podejścia jest korekta siebie szczegółami, nie zasadami.
energetycznego statusu ciała pacjenta oraz jego przystosowanie się do otaczających Druga część książki jest poświęcona stopniowemu poznawaniu bezpośrednich
go energii zewnętrznych. Osiągnąć to można poprzez oddziaływanie na kanały technik masażu. Wyjaśnia się tu tylko podstawowe sposoby oddziaływania; nie ma
energetyczne organizmu, które są połączone z określonymi strefami ciała oraz jego sensu opisywać tu bardziej szczegółowo ich odcieni i odmian, ponieważ każdy
tkankami. Masaż określonych, tak zwanych biologicznie aktywnych, lub aku- masażysta może mieć własne.
punkturowych punktów, znajdujących się na ścięgnisto-mięśniowych kanałach ener- Zabiegi lecznicze dla określonych części ciała należy przeprowadzać w okre-
getycznych, pozwala osiągnąć wymagany skutek uzdrawiający. Jednocześnie obok ślonej kolejności. Trzeba na to zwrócić uwagę, czytając odpowiednie rozdziały drugiej
mechanicznego działania na te punkty wywiera się również wpływ bioenergetyczny, części.
często wymagający zupełnie nieznacznego, prawie niezauważalnego wysiłku ze Co tyczy masażu profilaktycznego, to opisany został tylko jeden z możliwych
strony lekarza, gdyż jego energie na jakiś czas stają się jednością z energiami wariantów podejścia oraz zabiegi, które przy tym mogą być wykonywane.
pacjenta. Na tym właśnie polega mechanizm działania leczniczego, trudno wytłu- W trzeciej części książki została podjęta próba systematyzacji podejścia lecz-
maczalny z wyłącznie materialistycznego punktu widzenia. niczego przy występowaniu patologii o charakterze ogólnym: bólów w kręgosłupie,
Nie trzeba tłumaczyć, że masaż będzie skuteczny tylko pod warunkiem, że bólów głowy, objawów przewlekłego zmęczenia, schorzeń organów trawienia, strefy
przeprowadzać go będzie zdrowy i wypoczęty człowiek; nałogi lekarza przeszka- płciowej itd. Zgodnie z tradycjami chińskiej medycyny ciało człowieka wraz z
dzają w osiągnięciu wysokich rezultatów nawet jeżeli włada on doskonałą techniką „organami ciała" dzieli się na trzy części, zwane „trzema świecznikami" (w literaturze
wykonania masażu. rosyjskiej często wykorzystuje się termin „trzy grzejniki"): górna - od podstawy
Nie da się zastosować ogólnych zasad standaryzacji i schematyzacji w masażu szyi do przepony, środkowa - od przepony do pępka oraz dolna - od pępka do
klasycznym: ten sam pacjent na różnych etapach swojej choroby będzie wymagał krocza. „Trzy świeczniki" energetycznie są połączone z kanałem o tej samej
innego, czasem nawet mocno odmiennego, podejścia. Nie muszę mówić, że leczenie nazwie, znajdującym się na zewnętrznej stronie ręki. Każdy ze świeczników ma
innego pacjenta, nawet z podobną diagnozą, musi być przeprowadzone inaczej. własne „spektrum" funkcji, określane znajdującymi się w jego granicach organami.
W proponowanej uwadze Czytelnika książce została podjęta próba przedsta- Naturalnie podobny podział zachowuje się również w stosunku do chorób, związa-
wienia teorii i praktyki klasycznego chińskiego masażu, zaczynając od jego podstaw, nych ze wszystkimi trzema częściami ciała.
a kończąc na kompleksowych schematach leczniczych, umożliwiając stopniowe Rozpatrywać pracę któregokolwiek z organów trzeba właśnie ze względu na
poznawanie przedmiotu. jego energetyczne połączenie z innymi organami, znajdującymi się na tym samym
„świeczniku", biorąc pod uwagę energetyczną jedność ich czakr. Natomiast jedność
całego organizmu urzeczywistnia się przez obieg energii przez przednio- oraz
tylaośrodkowe kanały, łączące wszystkie trzy „świeczniki". Dlatego nie możemy
wyodrębnić osobnych zabiegów leczniczych w stosunku do jakiejkolwiek jednej
patologii: tak czy inaczej w proces zostanie wciągnięty cały organizm, ale leczenie
powinno być skoncentrowane przede wszystkim na najbardziej zawładniętej przez
patologię części ciała - na „świeczniku".
Dodatek zawiera opis wszystkich biologicznie aktywnych punktów, ich położenie
na dwunastu podstawowych parzystych oraz dwóch osiowych przewodzących
energię kanałach, zalecenia do ich wykorzystania w masażu. Dla specjalistów, sto-
sujących akupunkturę, do każdego punktu dołączone są dane, niezbędne w pracy.
Mam nadzieję, że proponowana książka będzie przydatna w poznawaniu tej
dziedziny wschodniej medycyny, która została ukazana w ogólnodostępnej lite-
raturze wyrywkowo i bez ogólnego kontekstu o lecznictwie Wschodu. Posiadając
wystarczająco dużo wytrwałości oraz systematyczności w poznawaniu wschod-
niego masażu, można stosować go jako dodatkowe narzędzie w leczeniu wielu
dolegliwości oraz szeroko wykorzystywać w codziennym życiu i działalności za-
wodowej.

Podstawy medycyny chińskiej


w praktyce masażu
C złowiekt będąc częścią żywej przyrody, żeby przeżyć musi zawsze dostosowywać się do
pór roku. Jeżeli do nich się nie dostosuje, lub jeżeli jego energia życiowa jest zbyt słaba,
to sześć energii zewnętrznych: Wiatr, Upal, Ciełto, Suchość, Wilgotność, Chłód - mogą
wpływać na organizm i wywoływać choroby.
Tak napisano w „Traktacie o Wewnętrznym" - „Nej Tzin", sporządzonym przez
Żółtego Imperatora na początku 111 wieku przed naszą erą. To właśnie on stworzył
swego rodzaju biblię klasycznej medycyny Chin, podstawowe założenia której są
wykorzystywane do naszych dni. Omawiając tradycyjny chiński masaż również bę-
dziemy opierać się na założeniach „Traktatu", w którym kiedyś zostało usystematy-
zowane ogromne doświadczenie oraz została wyjaśniona cała koncepcja filozoficzna
uzdrowicielskich praktyk Wschodu. We współczesnej metodyce nauczania
akupunktury założenia „Nej Tzin" są raczej dogmatem, niż narzędziem do pracy,
wykorzystuje się je osobno od prawdziwej istoty leczenia; to, co jest podstawą
myślenia lekarzy Wschodu, protekcjonalnie pomija się i zastępuje dobrze znanym
układem technicznego myślenia współczesnej medycyny, a masaż w ogóle jest
rozpatrywany jako coś zupełnie odrębnego od starożytnego klinicznego podejścia do
cłiorego. Człowiek jest postrzegany niejako część spójnej całości w stosunku do
otaczającego go środowiska, lecz jako ogół organów i układów, na które można
wywierać wpływ z osobna.
Nie przypadkowo zaczęliśmy od cytatu z „Nej Tzin". Człowiek stoi na Ziemi i
zwrócony jest do Nieba, żyje według reguł Kosmosu oraz zgodnie z energiami
Ziemi. Energie te są wspólne dla całego biologicznego życia na naszej planecie. Są
one zbieżne również z bioenergiami organizmu człowieka, który, póki jest uznawany
za żywy, tworzy z nim niepodzielną całość.
Zapominając o energiach biologicznych lub świadomie je odrzucając, nie da się
zrozumieć istoty żadnego rodzaju uzdrowicielstwa oraz, odpowiednio, osiągnąć
przez to pozytywny wynik. Żywy człowiek różni się od martwego przede wszystkim
tym, że posiada energie biologiczne, łączące w jeden system wszystkie funkcje
organizmu. Te bioenergie w Starożytnych Chinach nosiły ogólną nazwę „chi" (lub
„cy"), która jest uznawana właśnie za materialne podłoże całego Wszechświata.
Więc wszystkie przemiany jej składników- a Ziemia, naturalnie, nie jest tu wyjątkiem
- są wynikiem zmian „chi" na którymkolwiek poziomie makro- oraz mikrokosmosu.
Wszystkie procesy, zachodzące w człowieku, podporządkowane są współ-
nym regułom Kosmosu: niewątpliwa tożsamość Małego Wielkiemu, podobieństwo Ciało eteryczne dzieli się na kilka rodzajów chi, a sama energia chi składa się z
Człowieka do Boga, Jedynej Zasady, niepojętego Absolutu. części wrodzonej, lub nieodnawialnej, oraz nabytej, lub odnawialnej.
Złamanie reguł Kosmosu powoduje zakłócanie procesów energetycznych, a to Juań-chi, lub energia pierwotna, -jest to ten impuls energetyczny, który człowiek
odbija się na wszystkich poziomach: międzypaństwowym, określonej wspólnoty i, otrzymuje przy poczęciu, jest to chi rodzicielska. Odzwierciedla przede wszystkim
oczywiście, na człowieku; on po prostu zaczyna chorować, a w jego życiu cały czas harmonię stosunków w małżeństwie, opartym na miłości. Starożytni doskonale o tym
coś nie gra. W takiej sytuacji dochodzimy do pytania o niepodzielnej jedności Duszy, wiedzieli, dlatego dla urodzenia człowieka pełnowartościowego pod względem
Ducha i Ciała. Współczesna medycyna zwraca uwagę tylko na Ciało, przypisując tak duchowym, jak fizycznym, nie było przypadkowych ciąż lub poczęcia pod
pozostałe „składniki" do zupełnie innych dziedzin, lecz w tym praktycznym wpływem alkoholu. Rodzicielska para w ideale stawała się przewodnikiem energii
podręczniku do masażu nie będziemy się kierować utartymi poglądami, a zwrócimy Nieba, dlatego opieka religijna nad związkiem małżeńskim, duchowe nastawienie
się do Pierwotnego. Nie bez podstawy Medycyna była kiedyś nauką uprawianą w na urodzenie zdrowego człowieka oraz pełnowartościową kontynuację swojego
świątyniach, a zdrowie człowieka było rozpatrywane jako składnik jego Ducha, a nie rodu istniała zawsze i u wszystkich ludów. Horoskop również miał duże znaczenie
na odwrót. przy planowaniu rodziny, lecz był to los Wtajemniczonych. Dla większości ludzi
Tak więc subtelne energetyczne pola Duszy, Ducha i Ciała tworzą w człowieku podstawą stworzenia szczęśliwej rodziny było przestrzeganie przykazań religijnych, a
spójną całość, jednocześnie hierarchia ich właściwości porządkuje się właśnie od przede wszystkim wzajemna miłość, wiara w zwiększenie swojego dobrobytu i
góry do dołu: bez Światła Duszy nie będzie świecenia Ducha, bez harmonii Ducha nadzieja na pojawienie się zdrowego potomstwa.
nie będzie jego zdrowia, a bez niezawodnego Ciała nie ma możliwości służenia Otrzymywana od rodziców „Energia pierwotna" opierała się przede wszystkim
swemu Duchowi, dzięki któremu Dusza spełnia swoją ziemską misję. na ich własnym zdrowiu. Chora matka nie może urodzić zdrowego dziecka, a u
Takie pojęcie, jak „Ciało" w rzeczywistości jest o wiele bardziej skomplikowane, chorego ojca zachodzi duże prawdopodobieństwo zaburzeń w molekule DNA.
niż zwykliśmy myśleć. Jest to związane przede wszystkim z tym, że łączy w sobie Skomplikowany świat tej uporządkowanej struktury żyje w całkowitej zgodności z
nie tylko widoczną i namacalną substancję materialną, którą starannie i szczegółowo rytmami, wyznaczanymi przez Kosmos, więc jeżeli człowiek narusza jego reguły,
poznaje się na wyższych studiach medycznych, lecz dodatkowo również narzucając sobie nienaturalny rytm na poziomie subtelnych pól: idei, myśli,
skomplikowany energetyczny zestaw energii biologicznych, ściśle związany z ciałem chęci, to te przeszkody odbijają się na dziedzictwie genetycznym. Zakłócenie
anatomicznym. Właśnie stan tego zestawu tworzy tak złożone pojęcie, jakim jest harmonii ze środowiskiem zewnętrznym oraz wewnątrz siebie jest zawsze cho-
„zdrowie", wykładnia którego stanowczo nie mieści się w oficjalnych określeniach robą.
Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Oprócz tego, przekazywanie „Energii pierwotnej" zależy również od wzajemnych
Jednocześnie każdy rodzaj uzdrowicielstwa w większym lub mniejszym stopniu stosunków rodziców. Dotyczy to nie tylko ogólnej kultury w ich zachowaniu, lecz i
jest związany właśnie z energiami biologicznymi, całokształt których autor harmonii w sprawach bliskości. Nie bez przyczyny na Wschodzie, a przede
wyodrębnia w tak zwane „ciało eteryczne". Nie jest ono jednorodne i różni się wszystkim w kulturach Indii i Chin, istnieją techniki tantra-jogi, skierowane na pano-
odpowiednio do funkcji organizmu, któremu energie te przekazują swój rytm ak- wanie nad swoją chi oraz wzajemne jej przekazywanie.
tywności i zapewniają wytrzymałość układu oraz połączenie z całym organizmem. Tzun-chi, lub „piersiowa" chi, należy nie tyle do funkcji oddychania, ile do wchła-
Energie eteryczne można porównać z układami krwionośnym i krążenia chłonki, nianej prany, czyli energii zewnętrznej. Jest ona rozcieńczona tak w powietrzu, jak i w
które dokładnie tak samo należą do całego organizmu i łączą organy w jedną hu- wodzie oraz jedzeniu. Jest oczywiste, że powinny być one nie tylko czyste, lecz
moralną całość. również żywe. Mam na myśli uzdrawiające właściwości, na przykład, górskiego
Bioenergie ciała eterycznego nie są identyczne energiom innych subtelnych powietrza lub lasów sosnowych, wody z naturalnych źródeł, prawidłowo przygoto-
wanego świeżego jedzenia, nie zatrutego konserwantami lub spożywczymi dodatkami
planów- one mają zupełnie inną „rozpiętość", posiadającą własne niepowtarzalne
chemicznymi.
możliwości. Energie eteryczne można odróżnić nawet beż specjalistycznego przy-
gotowania. Przypominają one jednocześnie i ciepło, i lekki podmuch i mogą być W dosłownym znaczeniu tzun-chi jest „eliksirem życia", wprowadzającym w
ruch wszystkie funkcje organizmu. Na poziomie percepcji, do którego jesteśmy
odbierane jako zagęszczenie przestrzeni pomiędzy dłońmi i palcami, które obejmują
bardziej przyzwyczajeni, możemy porównać ten rodzaj energii do układu hormo-
wyobrażalną kulę. Ten efekt jest już dosyć dobrze znany i opisany, ponieważ
nalnego, lecz jest to wyłącznie porównanie. Właśnie chigun i systemy jogi są skie-
wykorzystuje się go w wielu technikach bioenergetycznych.
rowane na bardziej pełne przyswojenie chi, lub Prany, oraz jej wpływ na organizm. Z
Trzeba pamiętać, że aura zawiera w sobie oprócz energii eterycznych również
pomocą tych technik można nie tylko gromadzić chi, lesz również przegrupowywać
spektrum astralnych i mentalnych „protuberancji". Zobaczyć ten obraz mogą tylko
ją, biorąc pod uwagę zapotrzebowania organizmu oraz przeciwstawiając się
nieliczni, lecz można go odczuć, i robią to, najczęściej nieświadomie, prawie
zewnętrznym czynnikom destrukcyjnym. Chi można kumulować w chorym orga-
wszyscy.
nie, zadając uderzenie, można gromadzić ją, również bardzo szybko, w celu zabez- Tżen-chi, lub chi „życiowa" jest tym szczególnym rodzajem energii, która ma
pieczenia siebie w przypadku mechanicznego lub termicznego urazu. Rozumie się, że bezpośrednie odniesienie do funkcjonalnych układów w organizmie - łączy je w
hormony, produkowane przy tym przez gruczoły nadnerczowe, w takich sytuacjach spójną całość.
będą stanowiły tylko uzupełnienie. Tżen-chi reprezentuje sobą zróżnicowany ogół energii, a uporządkowanie ich
In-chi, lub chi „odżywcza", tworzy się bezpośrednio z pokarmu. Jeżeli tzun-chi właściwości zależy przede wszystkim od charakterystyk tej drogi przepływu energii,
jest duchem jakiejś materialnej substancji, to in-chi jest właściwie energetycznym która aktywizuje się o konkretnej porze dnia, miesiąca księżycowego lub pory roku.
produktem pożywienia. Lecz porównanie in-chi z kalorycznością pochłanianych Tżen-chi tworzy się z już omówionych rodzajów chi, oraz właśnie ona łączy je w
przez człowieka produktów znów nie odzwierciedla istoty tego rodzaju chi. jednolitą całość.
„Składamy się z tego, co jemy" - ta starożytna mądrość wydaje się być całkowicie
na miejscu. Zdrowy organizm buduje się ze zdrowego jedzenia, którego Przed omówieniem chi „życiowej" musimy zwrócić uwagę na podstawowe po-
kaloryczność znajduje się w najlepszym przypadku na trzecim miejscu względem jęcia klasycznej medycyny chińskiej, zgodnie z którymi działają bioenergetyczne
swojej wartości znaczeniowej. Przecież na początku zwracamy uwagę na jakość systemy organizmu. Masaż jest jednym ze skierowanych właśnie na regulację ener-
jedzenia. Jednocześnie musi ono odpowiadać nie tylko naszemu smakowi, lecz i getycznego statusu człowieka rodzajów lecznictwa, a bez zwrócenia uwagi na wła-
zapotrzebowaniom na uzupełnienie niedoboru lub korekcie nadmiaru ciepła lub ściwości i reguły tego skomplikowanego systemu masaż nie może być skuteczny.
zimna, suchości lub wilgotności otaczającego nas środowiska, pory roku, a nawet Wszystkie założenia medycyny Starożytnych Chin niewątpliwie są odzwiercie-
pory dnia. Na przykład, zimnego i wilgotnego banana lepiej zjeść podczas upalnego dleniem filozofii daoizmu, która opisuje również ustrój świata oraz zmiany, zacho-
lata, niż poczęstować się nim podczas wilgotnej, chłodnej zimy, tylko potęgując dzące w nim. Te zmiany często, mają odniesienie także do człowieka, ponieważ jest on
przez to jej niszczące energie. To samo dotyczy pory dnia. Już dawno częścią całości, jak również samodzielną całością, stworzoną według ogólnych zasad
zauważono, że poranek jest lepszy na zjedzenie lekkostrawnego, bogatego w podobieństwa. Zajmując się odbudowaniem harmonijnej jedności organizmu,
węglowodany jedzenia, unikając szybko przyswajalnych cukrów, zastępując je, na lecznictwo było najbardziej bezpośrednią kontynuacją zasad filozoficznych i
przykład, kaszą lub miodem, natomiast wieczorem jedzenie powinno uzupełniać poglądów religijnych świata starożytnego Wschodu, lecz również teraz sukces w
zużytą w tym dniu energię i być nasycone w białko. Oprócz tego powinno ono być lecznictwie zależy przede wszystkim od postępowania zgodnie z tymi nieomylnymi i
dostarczane o właściwej porze, której nie możemy mylić z czasem przyswajania nieprzemijającymi prawdami.
jedzenia. Mam na myśli czas jan i iń kanałów energetycznych tego samego Po pierwsze, musimy zacząć od teorii iń -jan, lub inaczej teorii współdziałania
elementu pierwotnego. Klasyczny przykład: od 7.00 do 9.00 jest aktywny kanał dwóch Praprzyczyn. },\ń i jan odzwierciedlają wszystkie formy i przejawy, istniejące
energetyczny żołądka (jan - Ziemi), wtedy śniadanie jest najbardziej właściwe, a we Wszechświecie" - tak powiedziano w „Księdze Przemian" - „I Tzin", powstałej na
od 9.00 do 11.00, co jest całkowicie zgodnie z logiką da się to śniadanie strawić i długo przed urodzeniem Chrystusa.
przyswoić, ponieważ o tej porze jest aktywny kanał energetyczny trzustki oraz Podział każdej właściwości na dwie krańcowo różne jakości pomaga zorientować
śledziony (iń - Ziemi). się w istocie tej właściwości oraz znaleźć możliwości dla jej zmiany. Iń i jan
O zasadach rozdzielnego żywienia zostało powiedziane już bardzo dużo i nie ukazują przede wszystkim dwoistość i niejednolitość każdego zjawiska przyrody,
ma potrzeby powtarzać, że rzucając na jeden stos makaron i antrykot zamieniamy wydarzenia, obiektu materialnego. Zastosować je można również do zdrowia czło-
żołądek w coś nieprzydatnego, a jego zawartość przez długi czas tam gnije. wieka.
Oczywiście, nieprzestrzeganie tych najprostszych zasad żywienia prowadzi do Zimne i gorące, lekkie i ciężkie, wilgotne i suche, czarne i białe, góra i dół
niepełnowartościowego przyswojenia in - chi. -wyliczać je można w nieskończoność; zasadę tę wykorzystuje się przede wszystkim
Wej-chi, lub chi „ochronna", kontroluje bezpośrednio osłonę naszej aury i przy początkowej analizie właściwości badanego przedmiotu. Podstawą w takiej
w rzeczywistości jest ochroną dla organizmu. analizie strukturalnej jest nie tyle podział, ile połączenie krańcowo różnych
Powstaje również z pożywienia, lecz trafia do organizmu nie dla budowania właściwości w jedną dynamiczną całość.
tkanek, lecz dla organizowania ich funkcjonowania. Kształtuje jednolitość biopola Żaden proces nie jest statyczny, i można go w ten czy inny sposób przedstawić
każdej tkanki. Dotyczy to skomplikowanych procesów działalności warstw komórek pod postacią sinusoidy. Podobnie jak dzień zastępuje noc, również i funkcje orga-
śluzówek przewodu pokarmowego, śródbłonka naczyń, skóry itd. W ten sposób wej- nizmu ulegają tym samym rytmom, między innymi pokrywając się z dobowymi.
chi jest dynamiką i organizacją procesów biochemicznych żywej komórki; zanik Zmiana pór roku ma inną skalę, lecz to również jest sinusoida.
jednolitości tego rodzaju chi lub jego zaburzenia mogą doprowadzić do nie- Zmiana iń (zima, noc, chłód) na jan (lato, dzień, ciepło) nie może następować
kontrolowanych zaburzeń podziału komórek, co prowadzi również do patologii gwałtownie. Rytm każdego zjawiska zawiera w sobie równowagę pomiędzy krań-
nowotworowych.
13
U
cowymi punktami wzniesienia i upadku. Te stany pośrednie oznaczają się zupełnie Wszystkie jednorodne właściwości elementów korelują ze sobą w cyklu pięciu
innymi właściwościami równowagi i są opisywane trzecią kategorią den-wlaściwości. To Przekształceń, kiedy wszystkie pięć Elementów Pierwotnych kolejno zastępują jeden
„ono" wyrównuje nadmierny jan lub iń, łączy je w spójną całość, ponieważ ani jan ani iń drugiego, rozmieszczając się w kole. W tym przypadku właściwości każdego z
nie mogą istnieć odosobnione: nie nurkując nie możesz wypłynąć na powierzchnię, nie elementów uaktywnia następny, zapewniając przez to dynamizm całego systemu (lato
rozluźniając się nie możesz się sprężyć, nie można również obudzić się nie zasypiając. zastępuje wiosnę oraz poprzedza jesień).
W traktacie „Su Weń" zostało powiedziane: „Gdy góruje iń, choruje jan, gdy przeważa Zaburzenie kolejności wzajemnych połączeń wywołuje zniszczenie ogółu wła-
jan, zaczyna cierpieć iń". W ten sposób brak równowagi w organizmie człowieka ściwości. Jest to powodowane wypadnięciem funkcji jednego z Elementów Pier-
prowadzi do wadliwego jego funkcjonowania, tzn. choroby. W tej sytuacji wotnych oraz zamknięcie wspólnego koła przez następny Element: Metal „ścina"
równoważący stan den zapewnia harmonię energii oraz ich właściwości, adekwatność Drzewo, Woda „gasi" Ogień, ten z kolei „topi" Metal itd. W ten sposób niszczy się
odpowiedzi - bodźcom, funkcjonalnej aktywności -jej zapotrzebowaniu, i jest to cały system. Lecz przeszkodą dla jego zniszczenia jest mechanizm zabezpieczający
równowaga w przyczynowo-skutkowych współdziałaniach. przed uciskiem, działający według zasady sprzężenia zwrotnego.
W praktyce medycznej każde oddziaływanie trzeba porównać z nierównowagą
jan-iń. Jeżeli przeważa jedno-dodać drugie, pod warunkiem, że przewaga ta nie Tabela 1.
jest zbyt duża. Jeżeli przewaga, na przykład jan, jest zbyt znacząca, a tak najczęściej
jest w przypadkach ostrych patologii, jan - energię łatwiej da się rozproszyć, Zjawisko Pięć Elementów Pierwotnych
ponieważ to ona w tej sytuacji jest szkodzącą, patologiczną. W tym przypadku iń się Metal Woda
Drzewo Ogień Ziemia
wyrówna.
Nierównowagę w ogólnej współzależności energii, polegająca na jan- lub iń Strona świata Wschód Południe Środek Zachód Północ
-objawach, możemy zaobserwować również w energetycznej przewadze którejkol-
wiek części ciała dzieląc go na wewnętrzną powierzchnię kończyn (iń - strona) Smak Kwaśny Gorzki Słodki Ostry Słony
oraz zewnętrzną (jan), na plecy (jan) oraz obszar piersi i brzucha (iń). Kolor Zielony Czerwony Żółty Biały Czarny
Wszystkie główne organy można podzielić według tej samej zasady: istnieje Wzrost i rozwój Powstawanie Wzrost Przemiana Owocowanie Zamieranie
system jan - organów, zapewniających aktywność funkcjonalną i przyswajanie sub- Czynniki zewnętrzne Wiatr Upal Wilgotność Suchość Chłód
stancji odżywczych, oraz system iń - organów, w których gromadzą się substancje
Pory roku Wiosna Lato Okres Jesień Zima
odżywcze i następuje ich przemiana, zapewniając wzrost i rozwój całemu organi-
między
zmowi oraz poszczególnym komórkom. Oczywiście, systemy te są powiązane ze
sezonami
sobą i tworzą morfologiczno-czynnościowy zespół. Znajduje to swoje odbicie w Czżan - organy Wątroba Serce Śledziona Płuca Nerki
istnieniu wspólnych właściwości, które są opisywane przez tak zwane Elementy
i trzustka
Pierwotne. Te Elementy Pierwotne charakteryzują wszystkie możliwe jakości i Fu - organy Woreczek Jelito cienkie Żołądek Jelito grube Pęcherz
wzajemne połączenia pięciu kategorii otaczającego świata, które z kolei dzielą się
żółciowy
według zasad jan lub iń. Zmysły Oczy J?zyk Usta Nos Uszy
Teoria pięciu Elementów Pierwotnych (u-sin) ma przede wszystkim charakter
Tkanki ciała Ścięgno Naczynia Mięśnie Skóra i włosy Kości
filozoficzny, umożliwia nie tylko bezbłędną orientację w całej różnorodności zjawisk
Emocje Gniew Radość Namysł Smutek i Strach
otaczającego nas życia, lecz i w zrozumieniu struktury ich wzajemnych stosunków.
(rozdraż- (namiętność) (przeżycia) tęsknota (przestra-
W Fizjologii organizmu człowieka cykl pięciu Elementów Pierwotnych odzwier- nienie) szenie)
ciedla możliwości i dynamikę funkcjonowania organów i układów. Składa się on z
Elementów Pierwotnych Drzewa, Ognia, Ziemi, Metalu i Wody. Pojęcia te ukazują całą
różnorodność właściwości, które również są różnicowane zgodnie z zasadą iń -jan. Ten wzajemny związek dwóch Elementów Pierwotnych, rozdzielonych trzecim,
Cechy te ukazywane są zwykle w formie tabeli, która umożliwia pokazanie działa podwójnie: przy zwiększonej aktywności „uciskanego" elementu, wy-
wspólnych płaszczyzn w zjawiskach przyrody i organizmie człowieka, charakteryzując kazującego nadmiar swoich właściwości, w „mechanizmie przeciwuciskowym" ak-
je przez właściwości pięciu Elementów Pierwotnych (tab. 1). Przy jej studiowaniu tywizuje „uciskający" Element Pierwotny, wyrównując tym samym ich wspólną
należy wziąć pod uwagę, że tak zwane czżan - organy mają iń - przyrodę, a fu - zależność; oraz na odwrót, przy nadmiernym występowaniu właściwości „uciskają-
organy-jan. cego" Elementu, w odpowiedzi Element „uciskany" znacznie zwiększa swoją ak-
tywność i tłumi, a właściwie wyrównuje przejawy pierwszego. Podobne „huśtawki"
nie są odizolowane od całego systemu Cyklu, - całokształt właściwości Elementów • Iń - organy czżan - szczelne (miąższowe), przyswajają jedzenie, wspomagają jego
Pierwotnych zostaje wprawiony w ruch, skierowany ku stabilizacji. trawienie, przechowują substancje odżywcze oraz gromadzą energię chi. Tak czy
inaczej, organy czżan wchłaniają i wytwarzają podstawowe rodzaje chi.
Ogień
Ich parzysty stosunek wobec siebie pokazany jest w tabeli 2.
Niezwykłość takiego połączenia, jak, na przykład, „serce-jelito cienkie", można
łatwo wytłumaczyć z energetycznego punktu widzenia, ponieważ brane są pod uwagę
właściwie nie organy, lecz drogi prowadzące energię lub kanały energetyczne z nimi
związane.
System przepływu energii w organizmie składa się z połączonych we wspólną
Ziemia
siatkę kolejno ułożonych 12 meridianów, lub kanałów energetycznych, mających jan-
lub iń - charakter. Ich cechą wyróżniającą jest parzysty symetryczny charakter ruchu.
Łączą więc one prawą połowę ciała z lewą, górę i dół, przednią i tylną powierzchnie
tułowia.
Przepływ energii w jan - kanałach jest skierowany od góry ku dołowi (jan jest
bardziej ciężka, niż iń, dlatego „spływa"), po iń - kanałach energia wznosi się od stóp
ku górze, lecz głowy w najwyższym punkcie dopływu nie sięga. Głowa jest opleciona
jan - siecią parzystych kanałów, w których naczynia „nożne" (pęcherzyka żółciowego
i pęcherza, jak również żołądka) zaczynają się od oczu, a „ręczne" (jelita cienkiego i
grubego, potrójnego świecznika) kończą się na głowie.
Wszystkie jan - kanały znajdują się na zewnętrznej powierzchni ciała, gdzie
Widząc, że podobna współzależność odzwierciedla wszystkie procesy energe- energie pęcherza przepływają wzdłuż kręgosłupa i sięgają małych palców u stóp,
tyczne w organizmie człowieka, można tylko się dziwić, z jednej strony harmonii pęcherzyk żółciowy zajmuje boczną powierzchnię tułowia oraz nóg, a kanał ener-
tych stosunków wzajemnych, a z drugiej - ich kruchości, zwłaszcza gdy oddziałuje na getyczny żołądka - przednią część tułowia.
nie jakiś jednostajny i stały czynnik niszczący, jego energie, działające z reguły na Wszystkie iń - kanały przebiegają wzdłuż wewnętrznych powierzchni kończyn
jeden z Elementów Pierwotnych, w większym lub mniejszym stopniu będą rujnować oraz przedniej strony tułowia, rozmieszczając się na brzuchu i piersi.
wszystkie pozostałe. Do systemu Ognia mają odniesienie energie parzystych meridianów „Trzech
Właśnie ten stan braku równowagi jest chorobą, a jej przebieg zależy przede świeczników" („Trzech Grzałek") oraz „Osierdzia" („Strażnika Serca"), jan- i iń
-składników wspólnej pary. W stosunku czynnościowym są one odpowiednio związane
wszystkim od długości oddziaływania patologicznego oraz stopnia odporności sa-
z rdzeniem kręgowym i mózgowiem, kontrolują również wspólne energie jan- oraz iń
mego systemu: im bardziej kruchy jest od początku (mam na myśli bezsilność energii,
- systemów.
konstytucjonalną właściwość jednego z ogniw), tym bardziej po jakimś czasie
podatnym na negatywne wpływy staje się całokształt energetyczny organizmu. W tym przypadku pojęcie „organ" nie tyle odzwierciedla bezpośrednie czynności
Wszystkie pięć Elementów Pierwotnych z całą różnorodnością ich właściwości określonego tworu anatomicznego, ile określa system czynności, związanych z tym
funkcjonalnych dzielą się zgodnie z opisanymi już zasadami na jan i iń. Jednocześnie organem. Kanał energetyczny, który go dotyczy, jest drogą przepływu energii, i jest
z tym jan - charakterystyki odzwierciedlają właściwości fu - organów („Przedsionki"), topograficzno-anatomicznie związany z organem o tej samej nazwie.
a iń - właściwości czżari— organu („Komnaty"). Harmonijne współdziałanie Tabela 2
różnorodnych funkcji jan- i iń-właściwości w granicach tego samego Elementu
Element Pierwotny Fu - organ (jan) Czżan - organ (iń)
Pierwotnego zapewnia jego trwałość i aktywność energetyczną.
W stosunku czynnościowym „Przedsionki" oraz „Komnaty" połączone są ze Drzewo Pęcherzyk żółciowy Wątroba
sobą następująco:
• Jan - organy fu są puste, trawią i wchłaniają jedzenie, kumulują płyny, wydalają Ogień •' Jelito cienkie Serce
je z organizmu (jeżeli owe zawierają zanieczyszczenia) lub przekazują do przyswajania Ziemia Żołądek Śledziona i trzustka
pożywienie (dotyczy to pęcherzyka żółciowego): Metal Jelito cienkie Płuca
Woda Pęcherz Nerki
16
Wszystkie kanały energetyczne są parzyste i symetryczne wobec płaszczyzny „bu" (oddawanie energii), albo uspokojenie „se" (rozpraszanie chorobotwórczej
strzałkowej, która dzieli ciało na prawą i lewą połowę. Jedna z tych lustrzanych energii). Pojęcia „bu" i „se" nie da się łatwo wytłumaczyć. Każdy zabieg masażu
gałęzi kanału energetycznego będzie w stosunku czynnościowym bardziej aktywna można wykonywać „mocno", „płynnie" (umiarkowanie mocno) oraz „miękko".
od drugiej. Zależy to przecie wszystkim od płci, lecz podobną cechę szczególną Oprócz tego, ten sam zabieg może różnić się długością oraz szybkością oddzia-
trzeba uwzględniać przede wszystkim w akupunkturze, ponieważ masaż przepro- ływania.
wadza się po obu stronach. Połączenie siły, długości i szybkości przeprowadzanego zabiegu, zapotrzebowań
Te drogi przepływu energii, które jesteśmy przyzwyczajeni oglądać na schematach pacjenta i możliwości jego odbioru w rezultacie umożliwi rozproszenie cho-
do akupunktury, odnoszą się do powierzchownego przejścia kanałów energe- robotwórczej energii lub aktywizacji ochronnej, tzn. „se" lub „bu".
tycznych, natomiast ich przebieg wewnętrzny jest związany z organem o takiej Istnieje również harmonizujący wariant masażu. Wykorzystuje się go w celu
samej nazwie oraz innymi kanałami, a przede wszystkim - poprzedzającym i nastę- profilaktyki zachorowań, przywrócenia zdolności do pracy oraz - na koniec serii
pującym przepływu energii w organizmie. zabiegów - dla wyrównania jan - iń właściwości energii.
Właściwie same drogi przesyłające energię nie mają konkretnego anatomicznego Wspólna reguła dla każdego zabiegu masażu brzmi: siła, z którą wykonuje się
substratu - przewodnika w takiej formie, do jakiej jesteśmy przyzwyczajeni zabieg, nie może przekraczać progu czucia bólowego. Przy „silnym" oddziaływaniu
obserwując drogi krwi w naczyniach krwionośnych. Meridiany energetyczne biegną trzeba tylko zaznaczyć ten próg, zauważalny po reakcji pacjenta, i natychmiast
wzdłuż dróg naczyniowe - nerwowych, pomiędzy włóknami mięśniowymi oraz zmniejszyć siłę działania. Po masażu nie mogą pozostać sińce (przypominamy, że
wzdłuż kości. Właściwości kanału energetycznego można porównać tylko do wiązki pacjentów, chorych na hemofilię nie można leczyć za pomocą masażu); jeżeli,
promieni laserowych, które mają własną częstotliwość drgań fal, wyginają się natomiast, na skórze pojawiły się podobne ślady, oznacza to, że nieprawidłowo
podobnie do światłowodów, w zależności od swego anatomicznego sąsiada. Dlatego została wybrana siła oddziaływania lub zabieg był źle wykonany pod względem
jego drogi mają swoje cechy charakterystyczne, indywidualne dla każdego człowieka, technicznym. Wyjątek stanowi technika „rozcieranie" z zamierzonym przyciska-
lecz dla wszystkich punkty aktywności (sine) kanałów zbiegają się i mają niem skóry — mocno widoczny „se" efekt.
jednoznaczne punkty orientacyjne. Po oddziaływaniu „se" musi pojawić się trwałe przekrwienie skóry, wrażenie
Ilość punktów, należących do kanału energetycznego jest w zasadzie zmienna z dosyć intensywnego rozgrzania i lekkiego bólu, natomiast „bu" pozostawia po sobie
uwagi na sąsiedztwo z tak zwanymi „pozakanałowymi", lub „nowymi", punktami, lecz umiarkowane, szybko mijające przekrwienie i lekkie rozgrzanie. Jest oczywiste, że
kanoniczna liczba siue raz i na zawsze została ustalona i sprawdzona tysiącletnią podobne skutki działania u różnych ludzi można osiągnąć przy różnej szybkości,
praktyką. czasie trwania oraz sile oddziaływania.
Punkty aktywności nie znajdują się na powierzchni skóry, w ten sposób są one „Se" lub „bu" można wykorzystywać tak w stosunku do określonego punktu
tylko zaznaczone na schematach. Ich właściwa lokalizacja -w głębi, przy czym dla lub ich skupiska, jak i ha większym fragmencie kanału energetycznego - zależy to od
każdego punktu inna. Głębokość położenia nie jest stała, zależy przede wszystkim od celów masażu oraz odpowiednio do nich wybranej techniki masażu.
pory roku: pomiędzy równonocą jesienną a przesileniem zimowym punkt chowa się Na każdym kanale energetycznym znajduje się pięć tak zwanych „punktów sta-
głębiej, a w okresie od równonocy wiosennej do najdłuższego dnia - przemieszcza rożytnych". Odpowiadają one energiom pięciu żywiołów swojego kanału - są to
się bliżej powierzchni skóry. Ma to wpływ na wybór techniki masażu, jego jego energetyczne podstruktury. Punkty „starożytne" odpowiadają energiom roku, a
intensywności oraz czasu jego wykonania. Oprócz tego, trzeba również zwracać najlepiej wykorzystywać je trzeba głównie o właściwej porze roku (tab. 3).
uwagę na budowę ciała pacjenta. Każdy z tych pięciu punktów jest własnym Elementem Pierwotnym w budowie
Tak więc siue jest fragmentem kanału energetycznego, oddziałując na który, można energetycznej kanału, tworząc jedno z ogniw „małego cyklu" u - sin. Zasadę dzia-
wywierać wpływ tak na funkcjonalną aktywność całej energii kanału, jak również na łania jednak ma taką samą, jak „duży": te same połączenia aktywacji, uciskania
konkretne czynności, które zależą od energetyki właściwego punktu. Na ten punkt z oraz przeciwuciskania (patrz rys. na str. 16).
kolei działa energia zodiakalnej przynależności części ciała, na której on się znajduje. Tak więc każdy z pięciu Elementów Pierwotnych oprócz podziału na jan (fu
Oddziałując na konkretny punkt można osiągnąć zamierzony efekt leczniczy. Wskazania, -kanał energetyczny) i iń (czżan - kanał energetyczny) części, zawiera w swojej struk-
dotyczące wykorzystywania tego samego punktu są bardzo różnorodne, często nawet turze podobną podstrukturę związków uciskania i przeciwuciskania.
sprzeczne. Czasem dotyczą takich układów czynnościowych, które na pierwszy rzut Siatka energetyczna człowieka została zbudowana zgodnie z regułą sześciu
oka zupełnie nie są ze sobą związane, lecz musimy pamiętać, że mówimy tu o energii pięciu Elementów Pierwotnych (Ogień odpowiada tak ciepłu, jak i upałowi.)
energetycznej normalizacji i poprawie ich czynności. te same energie tworzą wszystko w Przyrodzie, a człowiek jest jej częścią
Sprzeczność wskazań, na przykład, „biegunka - zaparcie" jest związana ze spo- składową. Dlatego można mówić o energetycznej wspólnocie systemu. Przewaga
sobem oddziaływania na punkt. Może być to zwiększenie aktywności życiowej, lub tych czy innych energii rozchwiewa system lub tworzy trwała dominantę, wyraża-
jącą się, na przykład, we właściwościach klimatu i zmianach, zachodzących w ich
granicach. Człowiek będzie reagował na te zmiany tak samo, jak i pozostała żywa Pora roku (szczyt Jesień Zima Wiosna Lato Koniec lata i 4 okre-
Przyroda. Lecz indywidualny energetyczny status człowieka (określony stosunek aktywności punktu) sy między sezonami
wzajemny energii całego organizmu) będzie określał jego reakcję na te zmiany. Na
Element Pierwotny Metal Woda Drzewo Ogień Ziemia
przykład gorąca i sucha pogoda dła człowieka z energetyczną dominantą Wilgotności
- Zimna będzie korzystna, a u osób, nie mających równowagi w kanałach cyklu u - sin
energetycznych serca -jelita cienkiego lub płuc -jelita grubego, ta sama pogoda Czynnościowa „Źródło" „Strumień" „Potok" „Rwący „Rzeka" „Ujście rzeki"
może wywołać nasilenie choroby. Oprócz czynników pogodowych na człowieka (funkcjonalna) potok"
wywierają wpływ również inne - na przykład nieprawidłowe odżywianie (jedzenie też charakterystyka
dostarcza własną energetykę). Dlatego w medycynie chińskiej bierze się pod uwagę punktu
przejawy nadmiaru energii zewnętrznych: „rany Wiatru, Gorąca, Upału, Suchości i
Zimna", - okazują niszczące działanie na organizm. Jan - kanały energetyczne
Mogą powstawać szkodzące energie Wiatru, odpowiadają im energie Elementu
Pierwotnego Drzewo, tzn. pęcherzyka żółciowego (jan - Wiatr) i wątroby (iń Pęcherzyk Tzuciaoiń Siasi VB43 Tzulińci Ciusiuj Janfu VB38 Jańliń ciuań
-Wiatr), Gorącu odpowiadają energie kanałów energetycznych jelita cienkiego (jan - żółciowy VB44 VB41 VB40 VB34
Ogień) i serca (iń - Ogień); ciepłu - „potrójnego świecznika" (jan -Ogień) i osierdzia Jelito cienkie SzaotzeJGl Gangu JG2 HousiJG3 Wańgu JG4 JanguJGS Siao haj JG8
(iń - Ogień).
Nadmiar Wilgotności - odpowiada kanałowi energetycznemu żołądka (jan - Ziemia) Potrójny Guańczun Jemen TR2 Czżunczżu Janczi TR4 Tżygou Ciańtzin TR10
i śledziony (iń - Ziemia); szkodząca energia Suchości - jelitu grubemu (jan -Metal) ł świecznik TR1 TR3 TR6
płucom (iń - metal); Zimna - pęcherzowi (jan - Wiatr) i nerkom (iń - Woda). Żołądek Liduj E45 Nejtin E44 Siańgu E43 Czunian Tzesi E41 Tzusańli E36
E42
Tabela 3 Jelito grube Sznian GJ1 Hegu GJ 4 Jansi GJ5 Ciujdczi GJ11
Ertziań GJ2 Sańtziań
Pora roku (szczyt Wiosna Lato Koniec lata i 4 okre- Jesień Zima CJ3

aktywności punktu) sy między sezonami Pęcherz Czżiń V67 Tzutungu Szugu V65 Tzingu V64 Kuńluń Wejczżun V40
Element Pierwotny Drzewo Ogień Ziemia Metal Woda V66 V60

cyklu u - sin
Czynnościowa „Źródło" „Strumień" „Potok" „Rzeka" „Ujście
Znając rodzaj szkodliwego działania energii lub połączenia energii, na przykład
(funkcjonalna) rzeki" „wietrzne zimno", można korygować energie organizmu przez oddziaływanie na
charakterystyka któryś z kanałów energetycznych. W takich przypadkach trzeba kierować się
punktu połączeniami cyklu u - sin. Na tym samym przykładzie z nadmiarem Wiatru i Zimna,
odpowiadającym w cyklu Elementom Pierwotnym Drzewo i Woda, musimy nie tylko
Iń - kanały energetyczne rozproszyć energie odpowiednich kanałów energetycznych, lecz także aktywizować
Wątroba Daduń Fl Sintziań F2 Tajczun F3 Czżunfen F4 Ciujciuań F8 energie Metalu i Ziemi, oddziałując na punkty „małego cyklu" u-sin kanału
energetycznego. Lecz aktywność kanału zależy przede wszystkim od pory roku,
Serce Szaoczun C9 Szaofu C8 Szeńmeń C7 Lindao C4 Szaochaj C3 energie kanałów energetycznych zaczynają budzić się i tętnić, jak woda w źródle,
Osierdzie Czżynczun MC9 Laogun MC8 Dalin MC7 Tziańszy MC5 Ciujtze MC3 wiosną, kiedy cała przyroda budzi się ze snu. W tym przypadku na każdym meridia-nie
najbardziej aktywny w stosunku funkcjonalnym będzie odpowiedni punkt, a
Śledziona i Ińbaj RP1 Dadu RP2 Tajbaj RP3 Sznciu RP5 Ińlińciuań RP9
przez niego - punkt-źródło - można wywierać wpływ na cały meridian właśnie
trzustka
wiosną. Latem energia też jest bardzo aktywna i jest podobna do szybkiego stru-
Płuca Junciuań Rl JujtzyPlO Tajjuań P9 Tzinsiuj P8 Czitze P5 mienia, dopiero wzbierającego w siłę, - latem aktywne są „punkty - strumienie"
Nerki Szaoszan P11 Żańgu R2 Tajsi R3 Fulu R7 Ińgu RIO odpowiednich kanałów energetycznych.
Pod koniec lata, a także w okresach między sezonami energia meridianów jest
podobna do szybkiego potoku, jesienią jest spokojna, jak rzeka, wypełniona wodą,
20
zimą chowa się głębiej w organizmie -jest to podobne do ujścia rzeki w morze, do Wcześniej już mówiliśmy, że oprócz Dużego koła obiegu energii istnieją również
którego ona dociera. Małe koła, w których zasada podziału koła została zestawiona z jan- , iń-i den -
Przy takim podejściu można zauważyć, że wiośnie na jan - meridianach odpo- rytmami sinusoidy dokładnie tak samo, jak i w Dużym kole; w nim dwugodzinny
wiadają dwa rodzaje punktów: „potok" i „rwący potok" (patrz tab. 3). „Potok", lub ju odstęp dzieli się na dwa 40-minutowe okresy iń i jan (jeżeli poprzedni
- punkty, najskuteczniej wykorzystuje się w okresie zewnętrznego agresywnego dwugodzinny okres był „iński"), i na odwrót, na jan - iń (przy poprzedzającym
energetycznego wpływu cyklu u - s\n. Zewnętrzna agresja, z reguły, niesie w sobie jan jan - okresie). Dwie fazy pośrednie, każda 20-minutowa, należą do den - energii
- właściwości, dlatego ju - punkty na iń - meridianach nie występują. zależnych.
Jeżeli weźmiemy pod uwagę, że czas trwania masażu może wahać się w granicach
Masaż trzeba wykonywać w odpowiednim do jego przeznaczenia czasie, tzn. 40 minut, to dokładna wiedza astronomicznego czasu szerokości miejsca
jest to okres maksymalnej aktywności jednego z 12 parzystych meridianów. Pora umożliwi bezbłędny wybór kanału energetycznego i sposobu pracy z nim: zwięk-
przeprowadzenia masażu wywiera wpływ na wybór rodzaju kanału energetycznego: szenia aktywności życiowej, rozproszenia energii lub harmonizacji. Co dotyczy
w okresie aktywności Jan - kanału nie wolno pracować z iń - meridianem, trzeba podobnej zależności od pory roku, to musimy pamiętać o zbliżeniu energii, zwłaszcza
łączyć energie tylko jan - systemu i harmonizować energie przede wszystkim tego „janskich", do powierzchni skóry wiosną i zagłębieniu się ich wewnątrz organizmu
kanału, którego czas odpowiada masażowi. (zwłaszcza „ińskich") zimą. Wiosną i latem energie da się łatwiej rozproszyć, niż
Na schemacie Dużego koła obiegu energii oprócz wycinków czasowych aktyw- zimą, - szkodliwa energia szybciej zdąży przeniknąć do środka. Dlatego zimą trzeba
ności meridianów został podany ich podział zgodnie z zasadą jan - iń i odpowiednio bardziej wzmacniać, aktywizować „ińskie" kanały, a pod koniec łata, na odwrót, kurs
ogólnej pory doby jan - den - iń. masażu najczęściej powinien składać się z oddziaływania tylko na jan - meridiany.
W tym przypadku trzeba wziąć pod uwagę, że przytoczony dwugodzinny odstęp W budowaniu terapii trzeba kierować się fazami Księżyca. Przypominamy, że
aktywności meridianu zależy od pory roku. Dwóm godzinom odstęp ten równa się przy rosnącym Księżycu, w l i II fazie - przed pełnią księżyca - wzrasta i osiąga
(tak w przypadku nocnych, jak i dziennych kanałów) tylko w okresach wiosennej i swój szczyt moc jan - energii. Przy malejącym Księżycu, w III i IV fazie - przed
jesiennej równonocy. Jednak równość ta jest przybliżona, ponieważ trzeba brać pod nowiem, wzrasta iń. Tak więc, na przykład, w celu stymulacji energii w iń - meridia-
uwagę szerokość geograficzną miejsca. nie, zwłaszcza „nożnym" (R, F, RP), lepiej jest wykorzystać III i IV fazę, a w celu
skutecznego rozproszenia szkodzącej jan - energii będzie bardziej odpowiedni
okres wzrastającego Księżyca.
W okresach pełni Księżyca i nowiu („Spalona Droga" i „Dni Hekaty") - a one
trwają po cztery dni - lepiej jest w ogóle zrezygnować z masażu lub stosować go
bardzo ostrożnie. Przypominamy, że każdą serię masażu trzeba zaczynać od małych
obciążeń, stopniowo je zwiększając, i tak samo stopniowo powraca się do małej
*£>' intensywności oddziaływania na koniec serii. Musisz pamiętać o tym zwłaszcza w
okresach nowiu i pełni Księżyca. Nie poleca się przy przeprowadzeniu pełno-
wartościowej serii masażu robienia przerw lub wykonywania go co drugi dzień.
DEN
Nie wolno też polecać zbyt długiej serii: jeżeli prawidłowo zostały określone wy-
DEN , Zmierzch znaczniki, ustalone szkodliwe energie i wybrana prawidłowa taktyka, to efekt lecz-
Zmierzch A poranka
wieczora * niczy może nastąpić po 7-10 dniach.
\
Bardo trudno jest wyliczyć konkretne zalecenia do wykonywania masażu: ich
lista jest bardzo długa - poczynając od ostrych przeziębień do następstw wypad-
ków i ingerencji chirurgów.
Wschodni lekarz powinien przecie wszystkim określić metodę leczenia: wyko-
rzystać masaż czy zastosować igły, nie wykluczając również ziołolecznictwa, środków
napotnych, wymiotnych i przeczyszczających, zastosowania pijawek lub upustu krwi
itd. Można obrać odizolowany sposób leczenia lub kompleksowe
zastosowanie kilku zabiegów, lecz zawsze jeden ze sposobów będzie nadrzędny.
Osobom starszym, osłabionym chorobami lub dzieciom poleca się właśnie masaż.
Duże koło obiegu energii
Przeciwwskazaniem dla masażu jest wykonywanie go w okolicy urazu, któremu
towarzyszy ból i obrzęki, - w takich przypadkach pacjentowi wskazany jest spokój
i brak ruchu. Przy urazach wiązadeł i stłuczeniach w okolicy ścięgien też radzimy
powstrzymać się od masażu. (W takich przypadkach bardzo korzystny wpływ na chore
opuchnięcie wywrze okład z następujących składników: z mąki przygotowuje się
placek z dodatkiem równych ilości komponentów: 1-2 łyżki białka surowego jajka,
miodu i wódki.) Niedokładnie sprecyzowane obrażenia kręgosłupa oraz ich następstwa
wymagają dodatkowych badań, a bez dokładnej diagnozy nie należy przeprowadzać
masażu bezpośrednio na chorej strefie.
Musimy również pamiętać, że podczas każdego masażu w tkankach ciała, po-
czynając od fragmentów bezpośredniego oddziaływania, zaczynają aktywizować się
procesy biochemiczne i biofizyczne, co prowadzi do aktywizacji biopola pacjenta.
Jeżeli zostało ono mocno zmienione, to pojawiający się w wyniku proces
patologiczny może zacząć zauważalnie postępować właśnie dzięki masażom. Ma to
miejsce przede wszystkim przy różnych patologiach nowotworowych oraz gruźlicy.
CZĘŚĆ II
Nie wolno stosować masażu dla tej kategorii osób. Należy pamiętać, że podczas
masażu bioenergie bezpośrednio kontaktujących się osób - lekarza i pacjenta -w
dużej mierze stają się wspólne, a przy niedostatecznym przygotowaniu uzdro-
wiciela, jego zmęczeniu lub braku umiejętności odseparowania po pracy energii
patologicznych, przechodzą one na niego i mogą wywołać chorobę. Oprócz tego,
rozdrażnienie i każdy stan chorobowy uzdrowiciela mogą podczas masażu być prze-
kazane jego pacjentowi - o tym też trzeba pamiętać i unikać podobnych sytuacji.
Zwłaszcza aktualna jest ta zasada przy leczeniu osób o chwiejnej psychice. Dla tych Praktyka masażu
kategorii pacjentów możliwości wykonywania masażu znacznie się zawężają.
Wszelkie formy oddziaływania, - w tym również masaż, w okresie miesiączki
też są stanowczo zabronione.
Przypominamy, że przeciwwskazaniami do wykonywania zabiegów masażu są
schorzenia skóry, zwłaszcza ropiejące.

24
ROZDZIAŁ 1

Podstawowe techniki masażu

1. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne.


Zabieg ten przeprowadza się poduszeczką kciuka lub palca środkowego albo pod-
stawą dłoni. Wykonuje się go w formie obrotowych, okrężnych ruchów postępu-
jących na plecach i kończynach przy oddziaływaniu na skupisko punktów. Na plecach
stosuje się tylko od góry w dół, symetrycznie, wzdłuż kanału energetycznego
pęcherza moczowego, na kończynach - w dalszym kierunku. Na początku ruchy
charakteryzuje lekki obrót, wzmacniający się po kilku powtórzeniach i zamieniający
się w ugniatanie powierzchowne średniej mocy. Cechą szczególną techniki jest
impulsowy charakter oddziaływania z wektorową
kierunkowością (od góry w dół), nie odrywając rąk
od skóry pacjenta.
Ilość powtórzeń jest dobierana indywidu-
alnie, średnio zabieg powtarza się 10-20 razy.
Tempo przeprowadzenia: 60-90 razy na minutę.
Pacjent musi zacząć odczuwać ciepło, roz-
luźnienie, komfort.
Zabieg wpływa na polepszenie samopoczucia; dobrze działa również na po-
prawienie ukrwienia i krążenie chłonki, rozluźnienie mięśni, przerwanie bólów
mięśniowych oraz zmniejszenie ciastowatości tkanek.

2. NA-FA. Ugniatanie z wychwytem, „szczypanie".


Zabieg wykonuje się w formie intensywnego ugniatania masy mięśniowej i pod-
skórnej warstwy tłuszczowej. Złap skórę masowanego fragmentu i delikatnie unieś ją
nad podstawą kostną i głębiej zalegającymi
warstwami mięśni. Kciuk dłoni jest przeciwstawiony
pozostałym palcom. Zabieg można wykonywać
chwytem „szczypcowym", jeżeli zajmujesz się
mniej wyrazistą warstwą mięśni, wykonuje się
tak samo delikatnie nie osiągając progu bólowego.
Masaż tą techniką robimy ze średnią silą,
powtarzając 2-3 razy tylko na uprzednio przy-
gotowanych fragmentach ciała. Kierunek - od góry w dół. Cechą szczególną tej krawędzi dłoni. Wewnątrz dłoni, dzięki na wpół zgiętym i zwartym palcom, tworzy
techniki jest postępowy ruch dłoni, energiczny lecz delikatny, bez odrywania od się przestrzeń, koncentrująca energię.
masowanego fragmentu. Pacjent zaczyna odczuwać ciepło, odprężenie. Paliczki 3-5-go palca, bliższe osi ciała, wykonują ześlizgujące się ruchy przy
Zabieg jest stosowany dla przerwania skurczu mięśni lub stanu gotowości skur- wejściu dłoni na powierzchnię z naciskiem na mały palec.
czowej, rozluźnienia mięśni, przywrócenia do prawidłowego stanu zaburzonego Strefa zastosowania - powierzchowne mięśnie pleców i kończyn, w kierunku od
góry ku dołowi. Zabieg powtarza się od 3 do 5 razy. Za najlepsze tempo uważa się
krążenia krwi.
wykonanie 80 cyklów ruchów dłoni w ciągu minuty.
3. JAŁ-FA. Rozcieranie punktowe z uciskaniem. Zabieg umożliwia pozbycie się zmęczenia, bólów mięśniowych oraz skurczów
mięśniowych.
Zabieg wykonuje się dłonią. Dłoń lekko ugnij w stawach śródręczno - paliczko-
wych, musi być ona sprężysta, giętka i dotykać masowanej powierzchni swoją
podstawą, paliczkami dalszymi oraz całą wolną powierzchnią kciuka dłoni. W ten
sposób pod dłonią pojawia się przestrzeń, w której koncentruje się energia. Techniką
tą masujemy plecy i kończyny. Ręka masażysty porusza się wzdłuż masowanej po-
wierzchni od góry ku dołowi, nie odrywając się
od skóry. Przy masażu kręgosłupa rękę ustawia się
do niego prostopadle.
Każdemu następnemu podejściu (zwykle
do trzech) towarzyszy nieduże zwiększenie ob-
. . y ,, , ciążenia. tymi palcami. Ruchy powinny być lekkie, ślizgające się,
| v\ j dokonujące się w promieniowo - nadgarstkowym stawie,
Zabieg pomaga rozluźnić mięśnie, osiągnąć wymiennie dłoniową i grzbietową powierzchnią
' osłabienie odczuć bólowych.
28
4. TUJ-FA. Rozcieranie liniowe, „poślizg".
Zabieg wykonuje się podstawą dłoni lub poduszeczką kciuka w formie powierz-
chownego symetrycznego głaskania lub rozcierania. Palce masażysty ześlizgują się
podczas przeprowadzenia zabiegu, na przykład pomiędzy żebrami na piersi i
plecach lub przy przykręgosłupowym oddziaływaniu. Dla masażysty najwygodniej
będzie ustawić się przy głowie pacjenta. Za-
bieg wykonuje się lekko, płynnie 5 szybko nie
odrywając rąk po powrocie do stanu wyjścio-
wego.
Ten sam fragment
masujemy 3-5 razy.
Intensywność oddziaływania
musi powoli
wzrastać i osiągnąć średnią siłę.
Rozcieranie
podłużne może poprzedzać
różnego rodzaju
i. ugniatanie i kończyć cały masaż. Pacjent musi
( odczuwać rozgrzanie skóry i tkanki podskór
nej, rozluźnienie mięśni.

5. KUEŃ-FA. Głaskanie podłużne, „wałkowanie". 29


Zabieg wykonuje się grzbietową powierzchnią rozluźnionej dłoni z na wpół zgię-
6. TZI-FA. Oklepywanie dłonią.
Zabieg wykonuje się krawędzią dłoni obu rąk jednocześnie. Palce muszą by ć,
wyprostowane, zwarte i lekko napięte. Zabieg przeprowadza się wzdłuż przepływu
energii w kanałach energetycznych jan. Oklepywanie odbywa się dosyć szybko: 120-
180 na minutę i wykonuje się lekko. Tę samą strefę masuje się 3-5 razy. Pacjent ma
wrażenie wibracji.
Zabieg umożliwia poprawienie krążenia krwi w tkankach, usprawnienie
przemiany materii, osiągnięcie rozluźnienia mięśni, usuwanie wrażenia zmęczenia.

7. KOU-FA. Oklepywanie pięścią. Zabieg wykonuje się „pustą" pięścią: dłoń


rozluźniona, palce są na wpół ściśnięte w pięść, nie napięte. W dłoni jakby znajduje
się kurze jajko, zawartością którego jest skoncentrowana energia. Zabieg wykonuje
się ruchem dłoni w promieniowo - nadgarstkowym stawie.
Zabieg przeprowadza się od góry ku dołowi, powtarza się 3-5 razy. Oddziałujesz
ze średnią siłą. Tempo, podobnie jak i w przypadku oklepywania krawędzią dłoni,
szybkie: do 60-100 na minutę.
Wskazania do przeprowadzenia tego zabiegu 5 odczucia, pojawiające się u
pacjenta, są takie same, jak przy wykonywaniu tzi - fa.
8. FEŃ-TZ1Ń-FA. Ugniatanie z wibracją. Zabieg Zabieg wykonuje się ze średnią siłą, powtarzając 3 do 5 razy. Przewiduje się uczucie
wykonuje się kciukiem lub palcem bólu i łamania.
wskazującym w okolicach strefy wpływu lub Zabieg przywraca przewodnictwo mięśniowe, zmniejsza ból i wrażenie mięśnio-
punktu rozdzielczego. Tkanki przy naciskaniu wego zmęczenia.
przesuwają się wzdłuż włókien mięśniowych i
wracają do pozycji wyjściowej. Wykonuje 11. CO-FA. Ugniatanie powierzchowne.
się wibrujący nacisk średniego Zabieg przeprowadza się całą powierzchnią dłoni lub
natężenia. Początek i zakończenie ugniatania boczną krawędzią ugiętego wskazującego palca.
powinny być płynne. Masuje się w ten sposób nadgarstki i
Zabieg powtarza się około 8-10 razy. Wy- przedramiona, okolice kostek, kolan i podudzi.
znacznikiem skuteczności zabiegu jest osią- Ugniatany fragment kończyn masażysta umieszcza
gnięcie progu bólowego, wrażenie wibracji i między obie, poruszające się energicznie i szybko
łamania po ukończeniu działań. w przeciwległych kierunkach dłonie. Zakres
przesunięcia w tej sytuacji nie może przekraczać
9. DIAŃ-SIUE-FA. Ugniatanie z naciskiem. szerokości dłoni. W strefie bocznych powierzchni
Wykonuje się przerywane uciskanie punktu nadgarstków skutecznie działa ugniatanie wskazującymi palcami.
kciukiem, wskazującym lub serdecznym pal- Zabieg wykonuje się ze średnią siłą, lecz dostatecznie twardo. Powtarzać 2-4
cem bez przesunięcia się skóry. Przy wyko- razy dla każdej strony.
rzystywaniu kciuka powinien on ugiąć się Dzięki tej technice można osiągnąć rozluźnienie mięśni, usunąć zmęczenie
prawie pod kątem prostym. Niedopuszczalne mięśni. Pacjent zaczyna odczuwać rześkość i świeżość. Jednocześnie z tym od-
czuwa ciepło w kończynach, „rozmiękczenie", „stratę wagi".
jest wykonywanie zabiegu krawędzią paz-
nokcia. 12. BO-TZIŃ-FA. Głębokie ugniatanie.
Po płynnym, lecz energicznym osiągnięciu Strefa zastosowania techniki - mięśnie przykręgosłupowe. Zabieg wykonuje się
progu bólowego zabieg trwa przez 10-12 napiętymi i lekko ugiętymi czterema palcami (od 2. do 5.), od góry w dół, od
sekund. Okolice punktu ugniata się 3-7 razy. kręgosłupa na zewnątrz. Masaż można przeprowadzać zmieniając ręce lub oby-
Cechą szczególną przeprowadzenia tego dwiema dłońmi naraz.
zabiegu jest pionowe ułożenie 2-go i 3-go Wykonuj masaż ze średnią silą. Palce ugniatają masę mięśniową, lekko obra-
palca w stosunku do płaszczyzny oddziały- cając, osiągając wrażenie podatności, następnie ześlizgują się poniżej, nie pusz-
wania. czając skóry. Schodząc do niżej położonych fragmentów, palce masującego cały
Wrażenia pacjenta są podobne do wrażeń czas dotykają skóry pleców; w momencie przesunięcia się poniżej one tylko
feń-tziń-fa. przestają być napięte, żeby na nowym miejscu
zmienić miękko - sprężynowe napięcie na twarde.
10. TAŃ-TZ1Ń-FA. Rolowanie podłużne. Zabieg Zabieg powtarza się 3-5 razy wzdłuż tej sa-
wykonuje się 2., 3. i 4. (mocno ściśniętymi) mej linii. Mięśnie przy tym rozluźniają się, zanika
palcami. Z umiarkowaną siłą chwytaj nimi początkowe wrażenie ciągnącego się bólu,
mięsień, ściśnij i uwolnij z ześlizgnięciem. stwardnienia mięśniowe powstałe wcześniej
Wykorzystuje się ten zabieg w okolicy mięśni zmiękczają się.
czworobocznych, bocznego brzegu mięśni
klatki piersiowej, na kończynach. Po Następne dwa rodzaje technik mają wyrazistą energetyczną właściwość i wy-
schwytaniu masy mięśniowej palcami unieś korzystywane są tak samodzielnie, jak i w połączeniu z innymi technikami, zwłaszcza
mięsień za brzeg, jakby oddzielając ją od le- na zakończenie masażu. Zaznaczę również, że tych dwóch zabiegów w pekińskiej
żących poniżej warstw, przytrzymaj w takim szkole ma s aż u u c z ą us tni e i nie znajdują się one w opisywanych
stanie, później rozluźnij ucisk, a mięsień sprę- podręcznikach, ponieważ są skierowane do „dojrzałych" uczniów.
żynowe wyślizguje się z palców.
13. CZŻEN-DIN-FA. Ucisk, przyciskanie punktów. ROZDZIAŁ 2
Zabieg przeprowadza się napiętym ugiętym kciukiem
lub palcem wskazującym, unikając przy tym przyci-
skania paznokciem. Dla ucisku wybiera się aktywny
punkt. Palec dosyć intensywnie „wchodzi" w punkt,
osiągając próg bólowy. Po 1-3 sekundach siła ucisku
zmniejsza się, by prawie natychmiast wznowić się z
Specjalne techniki masażu
większą mocą. Później trzeba zmniejszyć napięcie w
palcu, szybko i delikatnie „wyjść" z punktu, „za-
bierając" ze sobą ból.

14. CZŻEN-CZAŃ-FA. Uciskanie punktu z wibracją.


Zabieg ten można przeprowadzać kciukiem (zgiętym lub wyprostowanym), wy- 1. CZŻUA-FA. Podrapywanie, drapanie, „chwytanie" głowy.
prostowanym środkowym lub wskazującym palcem. „Wejść" w punkt trzeba szybko i Masażysta stoi twarzą do siedzącego, rozluźnionego pacjenta. Zabieg wykonuje się
prężnie. Masaż przeprowadza się bez przesunięcia się, z drobną wibracją, na zgiętymi i sprężynowe napiętymi palcami. Dłoń obejmuje jakby dużą kulę.
granicy progu bólowego, delikatnie zwiększając siłę nacisku, następnie gwałtownie Głowę masuje się okrężnymi ruchami, zaczynając od
„wyjść" z punktu, również „zabierając" ból z palcem. Czas stosowania - 5-10 skroni w kierunku ciemienia i następnie do potylicy.
sekund. Ruchy powinny być szybkie, twarde, czepne, lecz
niebolesne. Palce cały czas mają kontakt ze skórą
głowy. Na końcu każdego okrężnego ruchu wprowadza
się „chwytliwy" element. Dłonie poruszają się po
powierzchni głowy pacjenta naprzeciw sobie,
symetrycznie w odbiciu lustrzanym w stosunku do
strzałkowej osi.
Długość oddziaływania zajmuje kilkadziesiąt sekund i zależy od reakcji pacjenta.
Zabieg umożliwia polepszenie i normalizację krążenia krwi głowy, tak powierz-
chownego, jak i wewnątrzczaszkowego, usunięcie zmęczenia, skoncentrowanie
się i ma bardzo szeroki wachlarz zastosowań.

2. CZŻO-FA. Dziobanie, „łapa z pazurami".


Technika ta jest podobna do poprzedniej według wskazań i sposobu przeprowa-
dzenia, lecz wygląda na bardziej szorstką i trochę agresywną. Dłoń również obejmuje
wyobrażalną kulę, lecz objętością o jedną trzecią
mniejszą. Palce są mocno napięte i rzeczywiście
przypominają „łapę z pazurami". Odległość
pomiędzy koniuszkami palców jest jednakowa.
Podczas wykonywania zabiegu tempo coraz
bardziej wzrasta, zwiększa się również podobny
do dziobania element na zakończenie każdego
obrotowego ruchu. Niedopuszczalne jest bolesne
drapanie skóry i
przeprowadzenie masażu z wyraźnie odrośniętymi paznokciami. Uważaj, żeby nie'
przedawkować oddziaływania, pacjent po jego zakończeniu powinien czuć się
rześko i świeżo.
32
3. MIŃ-TIAŃ-KU. Oklepywanie przyuszne. 6. BAO-FA. „Obejmowanie".
Masażysta stoi naprzeciwko siedzącego pacjenta. Masażysta obejmuje pacjenta obiema rękoma na
Zabieg przeprowadza się równolegle na obu wysokości VI-1X międzyżebrzy, znajdując się z tylu i
małżowinach usznych. Kciukiem dłoni masażysta z prawej od niego. Dłonie znajdują się na wy-
uciska skrawek, zarriykając wejście do przewodu sokości wyrostka mieczykowatego i są złączone
słuchowego zewnętrznego. Wskazujący palec w zamek. Lekko odstawiając lewą nogę do tyłu,
utrzymuje małżowiną uszną z tyłu. Środkowym masażysta powinien mocno utrzymywać się na
palcem 2-3 razy wykonuje się lekkie okle-pywanie nogach, a pacjent gubi punkt oparcia, odchyla się
powierzchni wyrostka sutkowatego. do tyłu i obwisa. Przy tym pacjent powinien być
Wykonuje się 3-5 podejść po 2-3 oklepywa- odprężony. Następnie masażysta wykonuje
nia każde. Przed zakończeniem zabiegu wykonuje się lekki ucisk skrawka, po nieznaczne przechylenia pacjenta na różne strony
czym palce gwałtownie się odejmuje. do pojawienia się uczucia całkowitego jego
Zabieg usuwa bóle głowy, zawroty głowy, nadaje wyrazistość myślenia i pomaga w rozluźnienia. Później gwałtownie ściska od dołu
skoncentrowaniu się, poprawia pamięć. klatkę piersiową pacjenta i potrząsa nim.
Zabieg wykonuje się przy wydechu jednora-
4. ER-KO-DOU-FA. zowo, gwałtownie, nieoczekiwanie, bez zbędnego
Zabieg jest skuteczny po przeprowadzeniu miń-tiań-ku, organicznie go dopełnia. wysiłku,
Wykonuje się w podobny sposób: kciuk dłoni dokładnie przyciska skrawek do W rezultacie pacjent pozbywa się uczucia
wejścia do zewnętrznego przewodu słuchowego, wskazującym przytrzymuje ucisku w klatce piersiowej, braku powietrza, skur-
małżowinę uszną z tylu. Przeprowadza się energiczną wibrację o niskiej rozpię- czów za mostkiem, trudności podczas wdechu i
tości. wydechu.
Oddziaływanie powinno być dostatecznie intensywne, lecz krótkie: po 3-4
ruchy. Właściwy zabieg składa się z 3-5 podejść. Pacjent ma odczucia podobne do 7. TZI-TU-FEŃ-TZIŃ-FA. Delikatne ugniatanie kręgosłupa.
szumu. Zabieg wykonuje się z pozycji leżącej lub siedzącej pacjenta, mięśnie szyi i pleców
powinny być rozluźnione. Palce masażysty są ściśnięte w pięść, palec Wskazujący jest
Wskazania są podobne do zaleceń do techniki min-tiań-ku.
na wpół zgięty i przeciwstawiony przylegającemu kciukowi w ten sposób, by
5. KOU-TI-TZIAŃ-TZIA-FA. Chwyt podlopatkowy. powstał „widelec" pomiędzy dalszym paliczkiem kciuka i środkowym
Masażysta stoi naprzeciwko siedzącego pacjenta, wskazującego. „Widelcem" tym ugniata się każdy wyrostek kolczysty kręgosłupa,
odwrócony do jego ramienia. Przytrzymując ręką poczynając od VII szyjnego i kończąc na V lędźwiowym, każdy kręg masuje się
ramię i odchylając łokieć od siebie i do góry, delikatnie z góry w dół „unoszącym" ruchem, zaczynającym się pod wyrostkiem koi
drugą rękę masażysta układa na łopatce pacjenta i czysty m kręgu.
odprowadza palce za jej róg. Przy tym mięśnie Zabieg przeprowadza się wzdłuż kręgosłupa z góry w dół dwa-trzy razy i jest
strefy lędźwiowej powinny być rozluźnione. wskazany przy osteochondrozie i zmęczeniu mięśni pleców.
Zabieg wykonuje się dostatecznie silnie, ener-
gicznie ugniatając mięśnie za łopatką od rogu 8. BEJ-FA. „Plecaczek".
do góry. W wyniku pojawia się rozluźnienie mięśni Masażysta i pacjent przyciskają się do siebie
pleców i strefy lędźwiowej. plecami i łączą ręce, ugięte w łokciach, w „za-
Zabieg ten wykorzystuje się przy zapaleniach mek". Masażysta, pochylając się do przodu,
stawu ramiennego, osteochondrozie piersiowej. lekko ugina nogi w kolanach i podnosi się z
pacjentem na plecach. Cechy szczególne wy-
konywania zabiegu: połączenie ośrodków cięż-
kości ciała, lekkie dotykanie palcami nóg pa-
cjenta podłogi i komfortowe ułożenie na
plecach masażysty, umożliwiające osiągnięcie
rozluźnienia mięśni. Na zakończenie zabiegu masażysta potrząsa pacjentem. W re- ROZDZIAŁ 3
zultacie wykonywania zabiegu trzeba dojść do likwidacji blokad czynnościowych
krążków międzykręgowych, większego odprężenia pacjenta, usunięcia zmęcze-
ni a.
9. GUŃ-CZUAN-FA. „Huśtanie" Pacjent leży na
plecach, obejmując rękoma podniesione do
Masaż poszczególnych części ciała
brzucha kolana. Podbródkiem dotyka piersi,
plecy wygięte. Masażysta podtrzymuje
pacjenta, układając swoje ręce na potylicy w
okolicy stawów skokowo-goleniowych, i
coraz szybciej „huśta" nim.
Zabieg wykonuje się na poziomej po-
wierzchni z miękkim obiciem.
Wskazania - bóle w okolicy kręgosłupa i
lędźwi, zmiany pourazowe.

10. CZUJ-FA. Oklepywanie kolana.


Siedzący pacjent trzyma na wpół ugiętą rozluźnioną nogę. Siedzący obok masażysta
oklepuje go w okolicy górnego i dolnego brzegu rzepki krawędzią dłoni roz-
luźnionych rąk. Palce nie są spięte, na wpół zgięte, złączone, jakby obejmujące
jajko. Tempo wykonania średnie o małej intensywności. Dla lepszego rozluźnienia
mięśni masowana noga nie opiera się o podłogę, a zwisa, w tym celu pod kolano i
biodro podkłada się miękki wałek. Zabieg wykonuje się jednorazowo przez 20-30
sekund. Wykorzystuje się przy zapaleniach stawów kolanowych, zmianach
pourazowych.

36
Masaż głowy

M asaż można zaczynać od głowy lub tam go kończyć, osiągając działanie


harmonizujące lub uspokajające. Aktywujący, „odświeżający" rezultat
można osiągnąć uzupełniając przytoczony poniżej zestaw zabiegami z rozdziału
2: czżua-fa (1), czżo-fa (2), min-tiań-ku (3), er-ko-dou-fa (4).
Pacjent leży z lekko odchyloną do tyłu głową, na wpół zamykając oczy; oświe-
tlenie powinno być lekko przyciemnione, trzeba stworzyć sprzyjające, komfortowe
warunki i odpowiednią temperaturę. Masażysta siedzi przy krawędzi stołu, głowa
pacjenta powinna znajdować się na wysokości górnej części brzucha masażysty. Ręce
podczas masażu są rozluźnione, łokcie odchylone na strony.

1. LI-TUJ-FA. Pocieranie wzdluż środkowej linii czoła.


Zabieg wykonuje się obydwoma kciukami dłoni w for-
mie zmiennego kreskowego ślizgania się po skórze od
nasady nosa do granicy owłosionej części głowy. Wyko-
nuje się 3 lub 5 cyklów, każdy składa się z 7 lekkich
dotyków prawego i lewego palca.
Pacjent powinien mieć przyjemne odczucia.

2. JAA-IŃ-TAN. Obrót punktowy z naciskiem na punkt ińtan, znajdujący się trochę


wyżej odcinka nad brwiami.
Zabieg przeprowadza się zgiętym środkowym palcem - lekko, płynnie i powoli.
Przez ten punkt przesyła się impuls energetyczny, a w wyobraźni gromadzi się
„złociste ciepło". Zabieg nie powinien być wykonywany natrętnie i wywoływać
jakiekolwiek negatywne odczucia.

3. TUJ-FA. Rozcieranie liniowe od środkowej linii czoła na boki.


Zabieg wykonuje się boczną krawędzią dalszych paliczków obu kciuków i polega na
lekkim kreskowym ześlizgnięciu się od środka czoła na boki i do góry od
punktu ińtan do granicy owłosionej części głowy. Palce poruszają się obydwa jed-
nocześnie w przeciwnych kierunkach, „wygładzając" cerę na czole. Dłonie miękko
obejmują głowę, znajdując się na czołowo-skroniowych strefach. Wykonuje się

37
7-9 ruchów, w wyniku których energetyczne
pole głowy „oczyszcza się" „przeczyszczając 4. NA-FA. Szczypanie, uchwyt z lekkim natężeniem
się". włosów w okolicy skroni, okolic za uszami i potylicy
(głowę odwraca się na stronę). Zabieg powinien
Następnie, nie odejmując dłoni od głowy,
przynieść ulgę i nie wywoływać bólu.
wykonuje się zabieg na-fa - szczypanie, tzn.
5. TZI-FA. Oklepywanie.
przeprowadza się jednorazowe ugniatanie brwi
lekkimi szczypiącymi ruchami kciuków i palców
Zabieg wykonuje się w formie lekkiego oklepywania
skroni i ciemienia poduszeczkami 2-5-go palca obu rąk.
/
wskazujących, od środka na zewnątrz. (Brwi Masaż głowy kończy się przerywanym uciskaniem
delikatnie szczypie się, lecz nie wyszczypuje). Pacjent powinien odczuwać przy- punktów fenczi (VB 20),_znajdujących się pod kością potyliczną, w zagłębieniach na
jemną lekką bolesność i ciepło. zewnątrz od brzegu mięśnia czworobocznego. Wykorzystuje się zabieg diań-siue-fa
Dochodząc do zewnętrznych końców brwi, masażysta wykonuje żo-fa - okrężne (rozdział 1, 9), który wykonuje się ugiętymi kciukiem i środkowym palcem.
ugniatanie punktu kanału energetycznego pęcherzyka żółciowego tuntzylao (VB 1),
który znajduje się w jamie skroniowej przy zewnętrznej krawędzi oczodołu, na
zewnętrz od kącika oka o 0,5 cunia1. Prawy i lewy punkt ugniata się środkowymi Masaż szyi i kończyn górnych
palcami odpowiednio zgodnie i niezgodnie z ruchem wskazówek zegara. Od-
działywanie powinno być umiarkowanie intensywne, do osiągnięcia przyjemnego Wskazania: zapalenia mięśni strefy szyjno-ramiennej, które pojawiły się w wyniku
łamania (0,5-1 minuta). zachorowań, po przeciągach, oraz nieodpowiednim ułożeniu głowy podczas snu.
Nie odrywając rąk, masażysta układa wskazujące palce na równoległe punkty Wszystkie zabiegi wykonuje się pacjentowi znajdującemu się w pozycji siedzącej.
kanału energetycznego pęcherza moczowego cuańczżu (V 2), które znajdują się na
początku brwi, nad wewnętrznymi kącikami oczu. Wykorzystuje się zabieg 1. GUEŃ-FA. Głaskanie podłużne, „wałkowanie" strefy górnej części łopatki, mięśnia
czworobocznego, zaczynając od mięśnia nadgrzebieniowego i szyi - w kierunku
czżen-din-fa (rozdział l, 13).
stawu ramiennego.
Natychmiast po zakończeniu tego działania, nie odrywając rąk środkowe Podczas przeprowadzenia zabiegu pacjent siedzi,
palce ustawia się na punkty kanału energetycznego żołądka sybaj (E 2), znajdujące ruchy wykonuje się symetrycznie, powtarzając od 3
się prostopadle o 1 cuń poniżej źrenicy prosto patrzącego oka, i oddziałuje się na do 5 razy, delikatnie, w średnim tempie. Dłoń po-
nie przez zabieg żo również do osiągnięcia przyjemnego łamania (0,5-1 minuta), winna być na wpół zgięta i rozluźniona, ruchy po-
zgodnie i przeciwnie ruchom wskazówek zegara, odpowiednio z prawej i lewej. wstają w stawie promieniowo-nadgarstkowym, wy-
Następnie palce wskazujące „przechodzą" do strefy, w której znajduje się za- konuje się je wymiennie dłoniową i grzbietową
kończenie zewnętrznego przejścia kanału jelita grubego w punkty insian (Gl 20). stroną. Mięśnie pacjenta rozluźniają się, rozgrzewają,
(jest to jedyny równoległy kanał energetyczny, mający skrzyżowanie, w danym przygotowują się do następnych zabiegów.
przypadku - pod nosem.) punkty znajdują się w bocznej bruździe skrzydeł nosa, na
skraju gruszkowatego wcięcia czaszki i posiadają wyraźną bolesność przy naciskaniu. 2. ŻO-FA. Symetryczne ugniatanie okrężne obu
Wykonuje się ucisk z wibracją czżen-czań-fa (rozdział l, 14). mięśni czworobocznych, zaczynając od inionów -w
Po zakończeniu ucisku na insian środkowe palce przenoszą się do strefy wy- dół do poziomu V1-VH kręgów szyjnych.
stępowania punktów E 5 dain (kanał energetyczny żołądka), które znajdują się Kciuki dłoni przesuwają się w dół wzdłuż zewnętrz-
przy rogu dolnej szczęki, na mięsień żwacz. Na te punkty oddziałuje się techniką żo, nego brzegu czworobocznych mięśni i lekko odchy-
po czym na tym samym kanale energetycznym żołądka trzeba odnaleźć (nie lając się, sięgają do wewnętrznych kątów dolnych
odrywając rąk natychmiast od punktów dain) na rogu czoła skrzyżowanie szwu łopatki. Zabieg wykonuje się kilkakrotnie w formie
wieńcowego z mięśniem skroniowym, tzn. punkty touwej (E 8). Na nie oddziałuje się lekkich postępowych ugniatań okrężnych. Kciuki nie
techniką żo. odrywają się od skóry, 2 i 4 palec miękko sięgają
jamy nadobojczykowej.
Cuń - indywidualna miara długości, wykorzystywana w medycynie chińskiej. Bardziej szcze-
»Alr>v»in rłnłr-7 \u Dorlafku 2.
Podczas kolejnych powtórzeń zabiegu wzrasta silą nacisku, mięśnie rozgrzewają 1. ŻO-FA.
się, rozluźniają, stają się bardziej podatne, „płynne". Po osiągnięciu tego odczucia Obydwiema rękami wykonuje się miękkie ugniatanie z naciskiem w strefie bolących
można przechodzić do następnego zabiegu. miejsc w formie'żo - zabiegu kciukami. Zabieg wykonuje się ze wzrastającą siłą,
nie przekraczającą progu bólowego.
3. BU-DZIŃ-FA. Obrót głowy z odblokowaniem kręgów szyjnych. Masażysta
obejmuje dłonią podbródek i policzek pacjenta i jednym miękkim ruchem kieruje 2. TIJA-FA.
głowę do piersi i odwraca w bok; druga dłoń znajduje się na strefie ciemieniowo- Przy niedostateczności wpływu żo-fa masaż można uzu-
potylicznej po przeciwległej stronie i jest punktem oparcia. pełnić intensywnymi uciskami (tija) po wykryciu mięśnio-
Vx// Manipulacje przeprowadza się delikatnie, pewnie, bez użycia wych powięzi rozdzielczych i oddziałując na nie 1-3 razy.
siły i często towarzyszy im trzask lub lekki chrzęst. Pacjent 3.JAO-FA.
nie powinien odczuwać bólu. Przy niepewności lub Zabieg przeprowadza się po przygotowaniu mięśni ramion i
niedostatecznym przygotowaniu zabieg przenosi się na polega na obrocie kończyny górnej w stawie ramiennym.
następny seans. Jedną ręką masażysta przytrzymuje staw łokciowy, drugą podnosi do dalszej części
Musimy jeszcze raz podkreślić, że głowa pacjenta po- przedramienia i układa na stawie przed-ramiennym. Ręka pacjenta powinna być
winna być lekko pochylona do przodu, a jej obrót jest rozluźniona, dłoń zwisa. Wykonuje się płynne, miękkie ruchy obrotowe łokciem do
przedłużeniem tego lekkiego pochylenia. tyłu i w górę, następnie w dół i na zewnątrz. Średnica „rysowanego" koła stopniowo
Przy pojawieniu się mięśniowych powięzi rozdzielczych wzrasta.
lub osobnych punktów w okolicy szyi, trzeba postawić na jeden
z nich kciuk i powoli, ze zwiększającą się siłą i nie
przesuwając, nacisnąć na wykryte miejsce. W tym momencie głowę, przy-
trzymywaną za podbródek, płynnie odwraca się w stronę, odpowiadającą bólowemu
ogniskowi. Ucisk przerywamy ze zmianą progu bólowego (osłabieniem bólu) i
pojawieniem się „płynności" włókien mięśniowych, po czym można zacząć zabieg
podstawowy.

4. TIE-FA. Oklepywanie krawędzią dłoni.


Zabieg jest przedłużeniem opisanych powyżej i stosuje się na koniec zabiegu dla
polepszenia ogólnego działania. Jest to lekkie i szybkie oklepywanie krawędzią
dłoni brzegów mięśni czworobocznych. Wykonuje się szybko, bezboleśnie, przez 1-
3-5 minut.

Masaż strefy stawu ramiennego


Wskazania: zdrętwienie kończyn, niedowład i paraliż kończyn górnych, zaburzenia
w czuciu skórnym ręki, ból w okolicy stawu ramiennego i łopatki z ograniczeniami
w ruchu, bolesne utrudnienia w podnoszeniu ręki do góry, bóle i przykurcz mięśni
szyi i potylicy, sztywność mięśni karku.

40
Wyklucza się przeprowadzenie gwałtownych i szybkich ruchów oraz intensywne
wykonywanie zabiegu. Cały kompleks zabiegów, oddziałujących na staw, zawierający
żo-, tija- i jao - zabiegi trwa 3-5 minut. Następnie wykonuje się mocny ucisk (tija)
na punkty:
• TR 15 ciańlao, znajdujący się w górnej części łopatki, w dole nadgrzebienio-
wym;
• Gl 16 tziujgu - w zagłębieniu, tworzonym przez spojenie obojczyka z wyrost-
kiem barkowym łopatki na wysokości stawu ramiennego;
• TR 14 tziańlao - na tylnej powierzchni stawu ramiennego, z tyłu i poniżej
wyrostku barkowego łopatki;
• 1G 11 ciańtzun - poniżej środka łopatki pod jej kolcem, w środku dołu pod-
grzebieniowego;
• 1G 12 binfen - w dole nadgrzebieniowym, pośrodku kolca łopatki, gdzie przy
podniesionej ręce jest namacalne zagłębienie;

41
• 1G 10 naoszu - z tylu od stawu ramiennego przy zewnętrznej krawędzi łopatki, we
wklęśnięciu poniżej wyrostku barkowego topatki;
• IG 9 tziańczżeń - do tyłu i w do! od stawu ramiennego, pomiędzy kością
ramienną a łopatką, o 1 cuń powyżej tylnego brzegu fałdu pachowego.

4. BAŃ-FA.
Zabieg przeprowadza się po opisanych wy:
żej i wykonuje się go w następujący sposób:
ręka pacjenta jest ugięta w łokciu, który
został podniesiony na wysokość stawu
ramiennego, dłoń obejmuje strefę
nadłopatkową. Masażysta, jedną ręką
przytrzymując łokieć od dołu, drugą
V.
unieruchamia dłoń i powoli, płynnie
-mjn

odprowadza łokieć pacjenta do przodu i w


górę, następnie przywraca go do pozycji
wyjściowej. W ten sposób
łokieć opisuje krąg, którego średnica zwiększa się po powtórzeniach zabiegu.
Bań-fa wykonuje się 3-5 razy.

Masaż strefy stawu łokciowego i przedramienia


Wskazania: obrzęki i bóle w stawie łokciowym i przedramieniu po urazach, obcią-
żeniach fizycznych oraz nadwerężeniach treningowych; pourazowe uwięźnięcie
nerwu łokciowego, zapalenie nerwu promieniowego, bóle i zdrętwienie mięśni
przedramienia, którym towarzyszą ograniczenia w ruchu.

1. ŻO-FA.
Zabieg przeprowadza się w formie delikatnego obrotowego postępowego ugnia-
tania przedramienia od stawu łokciowego w kierunku dłoni, wzdłuż promienio-
wego brzegu (ze strony kciuka), wzdłuż kanału energetycznego płuc i jelita grubego,
na zmianę kciukami obu dłoni. Natomiast wolna ręka masażysty lekko
utrzymuje nieruchomo dłoń pacjenta. Każdemu następnemu ugniataniu towarzyszy
wzmocnienie siły oddziaływania, lecz nie przekraczając progu bólowego. Zabieg
powtarza się 3-5 razy.

2. T1JA-CIUJCZI. f-
Wykonuje się jednorazowy mocny ucisk na
punkt Gl 11 ciujczi, znajdujący się w połowie
odległości pomiędzy nadkłykciem bocznym a
promieniowym fałdem zgięcia łokciowego.
Jednocześnie drugą ręką masażysta przytrzy-
muje dłoń pacjenta, którego górna kończyna
jest ugięta w łokciu pod kątem prostym.
3. DO-CIUJCZI.
Zabieg wykonuje się od razu po przeprowa-
dzeniu tija-ciujczi i polega na uciskaniu o
umiarkowanej intensywności punktu ciujczi.
Później prostuje się kończynę górną, potrząsa
się n i ą trzymając za rozluźnioną dłoń,
następnie przeprowadza się lekkie postępowe
nawracanie do wewnątrz i zwracanie na
zewnątrz z wyciągnięciem w swoją stronę.

4. SIUAŃ-ŻO-CIUJCZI.
Uzupełnia poprzedni zabieg. Masażysta jedną
ręką utrzymuje nieruchomo łokieć pacjenta,
drugą obejmuje nadgarstek. Wykonuje
delikatne ugniatanie (żo) punktu ciujczi kciu-
kiem, doprowadzając jednocześnie przedramię
do ramienia i obrotem przedramienia i dłoni
na zewnątrz.
Zabieg przeprowadza się 1-3 razy, stop-
niowo zwiększając zakres obrotu i dopro- \\
wadzenia.

Masaż dłoni
Wskazania: uwypuklenie kaletki ścięgnowej z tyłu dłoni w okolicy „tabakierki ana-
tomicznej".
Wykonuje się żo - oddziaływanie dookoła uwypuklenia aż do rozgrzania i
rozluźnienia włókien i tkanek mięśniowych, po nim następuje zabieg techniką bu:
przesunięcie skóry i samego uwypuklenia od środka na peryferię postępującymi
rozsuwającymi i rozpłaszczającymi ruchami obu kciuków w przeciwległych kierunkach.
Później kaletkę ścięgnową nadrywa się w
obwodzie swego uwypuklenia sposobem ań lub
tija: jeden kciuk „wchodzi" pod wytwór, drugi -
zgięty - odsuwa uwypuklenie w przeciwnym
kierunku, lokując się powyżej wytworu. Skóra
podczas tego zabiegu nie może zostać
naruszona.
Zabieg kończy się lekkim ugniataniem żo.
Masaż pleców i kończyn dolnych
Wskazania: osteochondroza szyjna.

1.TIJA-FENCZI.
Przeprowadza się uciskanie 1. i 2. lub 1. i 3. palcem na
obydwa punkty fenczi (VB 20), znajdujące się pod
kością potyliczną o l cuń powyżej tylnej linii włosów
we wklęśnięciu przy zewnętrznym brzegu mięśnia
czworobocznego. Tija-fenczi wykonuje się ze stopnio-
wym zwiększeniem siły jedno-trzykrotnie, z płynnym
„wchodzeniem" w punkt i powolnym osłabieniem
ciśnienia.

2. ŻO-FA.
Wykonuje się powierzchowne okrężne ugniatanie mięśnia czworobocznego, za-
czynając od iniona w dół wzdłuż zewnętrznego brzegu. Zabieg wykonuje się oby-
dwoma kciukami symetrycznie. Masuje się mięsień nadgrzebieniowy i czworo-
boczny i swobodny brzeg ostatniego, międzyłopatkową przykręgosłupową
przestrzeń do wysokości V-VI kręgów piersiowych. Powtarza się 1-3 razy.

3. GUEŃ-FA.
„Wałkowanie" łokciowym brzegiem rozluźnionej dłoni z na wpół zgiętymi palcami.
Zabieg wykonuje się w tej samej strefie „kołnierzykowej", co i żo-fa, syme-
trycznie.

4. BU-DZIŃ-FA.
Odwracanie głowy z jednoczesnym lekkim doprowadzeniem podbródka do piersi.
Jedną dłonią masażysta obejmuje podbródek, układając palce na policzku, drugą -
pomaga obracać głowę, obejmując ją w ciemieniowo-potylicznej strefie. Zabieg
przeprowadza się w obie strony i może mu towarzyszyć lekki chrzęst. Wykonuje się
bez użycia siły.

5. TIJA-FA.
Wykonuje się jednorazowy ucisk zgiętym kciukiem w miejscu występowania bó-
lowych mięśniowych powięzi rozdzielczych, znajdujących się przy wewnętrznym
kącie łopatki. Ucisk wykonuje się z płynnym zwiększeniem siły i trwa do l minuty.
Omówiony zestaw przeprowadza się w całości w ciągu jednego seansu, czasem ze
względu na stan pacjenta zestaw może zawierać tylko część zabiegów. Seria lecz-
nicza składa się z 5-10 codziennych zabiegów i powtarza się później zgodnie z
zapotrzebowaniami. Wyznacznikiem skuteczności jest poprawienie ogólnego
samopoczucia, zanikanie lub znaczny spadek intensywności występowania bólów
głowy, szumu w uszach, poprawa wzroku itp., jak również rozluźnienie mięśni,
zanikanie stwardnień mięśniowych i bólów, w tym również miejscowych, przywracanie
ilości ruchów w szyjnej części kręgosłupa.

44
Masaż lędźwiowej części kręgosłupa
w okresie ostrego ataku choroby
Wskazania: drażniąco-odruchowy zespół schorzeń kręgów z miejscowymi bólami w
lędźwiowej części kręgosłupa; zespól trzewiowe-od ruchowy mięśniowy i bólowy,
któremu towarzyszy blokada czynnościowa segmentu ruchowego.
Pacjent leży na brzuchu, mięśnie rozluźnione. Ustala się lokalizację bólu i
poziom dotkniętego odcinka.

1. GUOŃ-FA.
Wykonuje się „wałkowanie" strefy poniżej i po-
wyżej dotkniętego chorobą odcinka, oraz z prawej i
z lewej od niego.
Powtarza się 3-5 razy dla każdej strony. Przy
niedostatecznie wyraźnych granicach blokady spo-
jenia na wysokości IV-V kręgów lędźwiowych
przeprowadza się następujące ruchy: podstawą dłoni
ostrożnie przyciśnij i oprzyj się o strefę za-
blokowanego odcinka leżącego w stosunku do
niego powyżej kręgu, drugą ręką unieś nogę za
biodro, powoli i ostrożnie kołysz nią w górę - w dół
i niedużym szarpnięciem przeprowadź działanie.

2. ŻO-FA.
Wykonuje się ugniatanie okrężne punktów:
• VG 3 jaojanguań - pomiędzy wyrostkami kolczystymi IV i V kręgów lędźwio-
wych;
• V 23 szeńszu - na kanale energetycznym pęcherza moczowego, na wysokości
odstępu pomiędzy wyrostkami kolczystymi II i III kręgów lędźwiowych, o 1,5
cunia w bok od tylnośrodkowego kanału energetycznego;
• V 40 wejczżun - pośrodku dołu podkolanowego. Na punkt wejczżun oddziałuje
się, w odróżnieniu od poprzednich, rozsuwającymi ruchami kciuków bez
przyciskania.

3. BO-FA.
Zabieg przeprowadza się obydwoma kciukami, symetrycznie, ruchami „rozsuwa-
jącymi" tkanki przykręgosłupowej strefy dotkniętego chorobą odcinka; zabieg
powtarza się powyżej i poniżej miejscowego bólu i wzdłuż osi kręgosłupa.

4. CA-FA.
Zabieg polega na ślizgających się „wyciskających" ruchach, wykonywanych pod-
stawą dłoni i przeprowadzanych wzdłuż osi kręgosłupa w obu kierunkach, i lekkim
(„dotykowym") powrocie do stanu wyjściowego nie odrywając rąk od skóry. Pacjent
zaczyna odczuwać intensywne rozgrzanie.

45
• V 25 daczanszu - na wysokości odstępu pomiędzy IV a V kręgiem lędźwio-
5. BAŃ-FA. wym, na 1,5 cunia w bok;
Pacjent powinien położyć się na boku, przeciwległym bolącemu. Nogi ugięte w • V 54 czżibiań - poniżej wyrostka kolczystego IV krzyżowego kręgu, w odległości 3
stawach kolanowych. Noga u góry - trochę bardziej przyciągnięta do brzucha. cunie w bok; Zabieg przeprowadza się intensywnie, trwa 1-2 minuty dla
Mięśnie rozluźnione. Ramiona płynnie odwraca się oparciem dłoni o strefę stawu każdego punktu
ramiennego w ten sposób, żeby doprowadzić łopatkę do powierzchni stołu masa- (symetrycznie). '
żowego; druga ręka opiera się łokciem o strefę punktu VB 30 huantiao, znajdującą się
na pośladkach z tyłu od stawu biodrowego. 3. CA-FA.
Czynność wykonuje się szarpnięciem z umiarkowaną siłą: prawa ręka - od Wykonuje się podobnie do opisanego wcześniej {str. 45), do pojawienia się uczucia
siebie, opierając się o łokieć, podczas odblokowania segmentu lędźwiowego jest intensywnego ogrzania się.
możliwy lekki chrzęst.
4. PAJ-FA.
Zabieg polega na symetrycznym szybkim oklepywaniu przykręgosłupowej masy
mięśniowej strefy lędźwiowej środkowymi paliczkami palców obydwu rąk. Nie
powinno pojawiać się uczucie bólu.
Zabieg wzmacnia działanie zabiegu ca i umożliwia osiągnięcie większego roz-
luźnienia mięśni.

Masaż brzucha przy bólach żołądka


Wskazania: bóle brzucha, nasilające się przy nerwowo-psychicznych przeciąże-
niach, spożyciu zimnych potraw i innych czynnikach, którym (bólom) towarzyszą
zgaga, nudności, pogorszenie ogólnego samopoczucia. Pacjent leży na plecach.

1. MO-FA.
Masaż lędźwiowej części kręgosłupa po Okrężne, powierzchniowe rozcieranie, lekkie
i szybkie, wykonuje się w strefie punktów:
usunięciu objawów bólowych • VC 12 czżuwań - na środkowej linii brzucha, o
4 cunie powyżej pępka;
Wskazania: bóle mięśniowe ze strefami rozdzielczymi, uwarunkowane zapaleniem
• E 25 tiańszu -na wysokości pępka i na ze-
mięśni lędźwiowych; uprzednie urazy z krwotokami do mięśni; zaniedbane, nie wnątrz od niego o 2 cunie;
wyleczone przypadki zapaleń korzeni nerwów rdzeniowych; stwardnienie mięśni • VC 6 cłhaj - na środkowej linii brzucha, O l ,5
lędźwiowych po długo trwających obciążeniach statycznych. cunia poniżej pępka;
• E 36 tzusańli - o 3 cunie poniżej i l cuń na zewnątrz od rzepki kolanowej;
1.GUEŃ-FA. Jeden (para) punkt masuj około 2-3 minut, podczas masażu pacjent powinien
„Wałkowanie" przeprowadza się przykręgosłupowo wzdłuż kanału energetycznego odczuwać przyjemne rozgrzanie wewnętrzne.
pęcherza moczowego 5-6 razy. Oprócz tego wykorzystuje się odmianę zabiegu gueń:
bardziej intensywne i szybkie, przypominające powierzchowne, ugniatanie okrężne. 2. AŃ-, ŻO-FA brzucha.
Zabieg wykonuje się do rozgrzania mięśni, umiarkowanego przekrwienia skóry. Zabiegi przeprowadzane są po wyżej opisanych, na tych samych punktach. Naj-
pierw wykonuje się lekkie powierzchowne ugniatanie okrężne (żo), które prze-
2. ŻO-FA punktów strefy przykręgoslupowej: mienia się w ucisk bez przesunięcia (ań). Oddziaływanie na każdy punkt (parę)
• V 23 szeńszu - na wysokości odstępów pomiędzy wyrostkami kolczystymi II i trwa około l ,5-2 minut.
III kręgu lędźwiowego, w odległości 1,5 cunia po obydwu stronach od tylno- Następnie pacjent kładzie się na brzuchu.
środkowej linii;
3. AŃ-, ŻO-FA pleców. Masaż brzucha przy osłabieniu stolca
Zabiegi przeprowadzane są w strefie przykręgosłupowej na symetrycznych punktach
kanału energetycznego pęcherza moczowego V 18, 19, 20, 21, 22, 23: 1,5 cunia po
niezakaźnego pochodzenia
obu stronach od tylnośrodkowej linii, na wysokości odstępu pomiędzy wyrostkami
kolczystymi IX-X kręgów piersiowych i do 11-111 lędźwiowych odpowiednio. Pozycja pacjenta - leżąc na plecach.
Oddziaływanie wykonuje się w formie ugniatania powierzchownego (żo), powtarzając
1. I-CZŻI-CZAŃ.
5-6 razy, następnie - jako ucisk (ań) o umiarkowanej sile na strefę par V 18, 20, 21,
Wykonuje się rozcieranie podłużne 2.-4. palcami
23 punktów, które są wspólne kanałom energetycznym wątroby, śledziony, żołądka i
wzdłuż przedniośrodkowej linii brzucha od
nerek odpowiednio. Czas oddziaływania - 4-5 minut. Masaż kontynuuje się gdy
punktu czżunwań VC 12 (o 4 cunie wyżej od
pacjent siedzi, a masażysta stoi naprzeciwko.
pępka) do punktu cihaj VC 6 (o l ,5 cunia poniżej
pępka) do pojawienia się umiarkowanego zaczer-
4. AŃ-, ŻO-FA ramion. wienienia skóry.
Obydwie ręce masażysty znajdują się w strefie nad łopatkami. Wykonuje się zabiegi
żo i ań na brzegach mięśnia naramiennego, mięśni powierzchni zewnętrznej ramienia 2. MO-FA.
i przedramienia w okolicy przejścia kanałów energetycznych jelita grubego i Wykonuje się głaskanie okrężne (tarcie) punktów cihaj (VC 6) i guańjuań (VC 4) -o 3
potrójnego świecznika w ich strefach rozdzielczych. Zabieg powtarza się 3-5 razy, do cunie poniżej pępka; zabieg wykonuje się 2.-4. palcami, zgodnie z kierunkiem
rozluźnienia mięśni i pojawienia się u pacjenta uczucia ciepła i przyjemnego łamania wskazówek zegara, przez 8-10 minut aż do pojawienia się trwałego zaczerwieniania.
mięśniowego. Kiedy pacjent zaczyna odczuwać silne ciepło, podobny zabieg przeprowadza się
w okolicy symetrycznego punktu tiańszu (E 25), znajdującego się na wysokości pępka
5. TIJA-FA. i na zewnątrz od niego o 2 cunie.
Punkty GI 4 hegu i Cl 11 ciujczi (w dole pomiędzy l i l! kośćmi śródręcza i punkt w Pozycja pacjenta - leżąc na brzuchu.
połowie odległości między nadkłykciem bocznym i promieniowym końcem fałdu
zgięcia łokciowego) ugniata się silnym przyciskaniem tija przez l minutę. 3. KUEŃ-FA.
6. CO-FA ramienia. Wykonuje się „wałkowanie" dłonią strefy przykręgosłupowej wzdłuż kanału ener-
Masażysta umieszcza ramię pacjenta między getycznego pęcherza moczowego od punktu płszu V 20 (O l ,5 cunia w bok na
własnymi dłońmi i wykonuje w przeciwnych wysokości odstępu pomiędzy wyrostkami kolczystymi Xl i XII kręgów piersiowych) do
kierunkach szybkie, „rozwałkowujące" ugnia- punktu szeńszu V 23 (na wysokości U i 111 kręgów lędźwiowych).
tania zewnętrzno-wewnętrznych stref mięśnia Zabieg wykonuje się symetrycznie dla każdej strony do osiągnięcia rozluźnienia
dwugłowego i trójgłowego; zabieg powtarza mięśni.
się 3-5 razy w kierunku od stawu ramiennego )
do łokciowego. 4. AŃ-, ŻO-FA strefy przykręgoslupowej.
Mięśnie rozluźniają się, ogrzewają, poja- Wykonuje się ucisk z ugniataniem punktów piszu (V 20), wejszu (V 21) (na wyso-
wia się uczucie przyjemnego łamania. kości odstępu pomiędzy XII piersiowym w kierunku I lędźwiowego kręgu) i szeńszu
(V 23). Kciuki przez 1-2 minuty jednocześnie oddziałują na parę punktów, kolejno
przemieszczając się w kierunku ogonowym. Zabieg powtarza się do trzech razy.
7. CO-FA międzyżebrzy.
Pacjent łączy dłonie na potylicy; masażysta, stojąc z tyłu, wykonuje symetryczne 5. MO-FA strefy przykręgosłupowej.
intensywne rozcierania dłoniową powierzchnią rąk (2. -5. palce) wzdłuż między- Wykonuje się głaskanie okrężne (tarcie) punktów strefy przykręgosłupowej w kie-
żebrzy: od środkowej linii pachowej do mostka. Jego palce układają się na V-VHI runku ogonowym. Wykorzystuje się punkty od piszu (V 20) do panguanszu (V 28) (na
międzyżebrzach i, po wykonaniu trzech zabiegów co, przesuwają się o jedno niżej, wysokości odstępu między wyrostkami kolczystymi H i III kręgów krzyżowych, w bok
ogarniając V1-IX i VIł-X międzyżebrza (również powtarzając 3 razy). Wrażenia o 1,5 cunia). Na punkty te oddziałuje się do pojawienia się wrażenia intensywnego
pacjenta są podobne do wrażeń przy co-fa ramienia. ogrzania się.

49
48
ROZDZIAŁ 4
Zabteg fw^-2 minuty w punkcie czancian (VG 1), znajdującym się pod kością
ogonową.
Leczenie manualne stawów i
Masaż brzucha przy zaparciach kręgosłupa
Przy zaparciu wykonuje się te same czynności, co i przy osłabieniu stolca, uzupełnione
następującymi zabiegami.
I-czżi-czań (1) przedłuża się niżej i sięga punktu guańjuań (VC 4) (4 cunie poniżej
pępka).
1. JAO-FA. Obrót w stawie ramiennym.
Mo-fa (2)-'w punktach cihaj (VC 6) i guańjuań (VC 4)'wykonuje się przy bardziej Zabieg przeprowadza się tylko na kończynach górnych w formie płynnych ruchów
wyrazistych odczuciach, później dodaje się zabieg żo-fa punktów szeńciue (VC 8) obrotowych w stawie ramiennym. Ręka pacjenta musi być ugięta w stawie łokcio-
(środek pępka) i cihaj (VC 6). Zabieg wykonuje się jednym palcem, nie wgniatając wym i rozluźniona. Prawą rękę masażysta (dla odpowiedniej pacjenta) podkłada pod
pępka. Trzeba osiągnąć intensywne ogrzanie okolic pępka. przedramię i unieruchamia ramię, przytrzymując go całą powierzchnią dłoni. Lewą
ręką masażysta przytrzymuje obręcz ramienną pacjenta, zapewniając statyczność
tułowia. Trzeba wykonać 5-6 ruchów obrotowych, lekko, płynnie, powoli, od środka
AŃ-, ŻO-FA na zewnątrz ze zwiększającym się zakresem.
Jednocześnie obydwoma rękoma masażysta rozciąga ramię wzdłuż osi podłużnej.
Na zakończenie masażu wykonuje się uciskanie i ugniatanie punktów tzusańli Pod palcami lewej ręki, która unieruchamia ramię, powinno pojawić się wrażenie, że
(E36) i nejguań (MC6) (na wewnętrznej powierzchni przedramienia, powyżej odczuwa się przestrzeń pomiędzy powierzchniami stawowymi.
środka fałdu promieniowo-nadgarstkowego) przez 1 minutę dla każdego.
Zabieg ma różne wskazania i jest wykorzystywany głównie w leczeniu kom-
Oddziaływanie na punkt nejguań odbywa się mniej intensywnie, bez uczucia bólu.
pleksowym przykurczy stawu ramiennego oraz przy pourazowym przywracaniu
Zabiegi na plecach pacjenta przeprowadza się podobnie jak opisane powyżej.
ruchów w pełnym zakresie (nie w ostrym okresie).

2. SZEŃ-CIUJ-FA. Uginanie i prostowanie koń-


czyn.
Zabieg wykonuje się tak na dolnych, jak 5 na
górnych kończynach, które przy tym są roz-
luźnione i znajdują się w rękach masażysty.
Wykonując zabieg na kończynie górnej, masa-
żysta unieruchamia lewą ręką prawą rękę pa-
cjenta, podtrzymując i obejmując ją od dołu za
dalszą część przedramienia. Prawą ręką ma-
sażysta prostuje dłoń pacjenta, obejmując ją za
dalszą część dłoni i palce.
Prostowanie ręki odbywa się sprężyście, stopniowo, ze zwiększeniem zakresu,
lecz płynnie, bez nacisku. Rękę w stawie łokciowym prostuje się do końca.
Podobnie postępuje się w przypadku stawu goleniowo-stopowego. Przy braku
poważnych przykurczy wystarczą zwykle dwa-trzy powtórzenia.
Wskazania do przeprowadzenia zabiegu są podobne do wskazań dla jao-fa.
3.1. BAŃ-FA. Pociąganie szyi. przykręgostupowych i odprężenie pacjenta. Pacjent leży na boku. Noga, znajdująca
Przed przeprowadzeniem zabiegu trzeba przygotować mięśnie szyi: rozgrzać się pod spodem, jest ugięta w kolanie i lekko przyciągnięta do brzucha, druga
i rozmiękczyć je rozcieraniem i ugniataniem -wyprostowana. Ręka, ta sama, co ugięta noga, również powinna być ugięta, dłoń
Pacjent siedzi, masażysta stoi za nim, układając prawą dłoń na skroniowo- znajduje się pod policzkiem, przeciwległa ręka odrzucona za plecy i rozluźniona.
ciemieniową strefę lewej potowy głowy; lewą ręką delikatnie obejmuje pacjenta za Masażysta, będąc zwrócony twarzą do pacjenta, jedną ręką obejmuje staw ra-
podbródek. Masażysta wykonuje lekkie obroty głowy pacjenta, żeby upewnić się w mienny i opiera się łokciem drugiej ręki o strefę huantiao (VB 30), która znajduje
gotowości mięśni szyi do manipulacji. Właściwy zabieg polega na delikatnych się poza stawem biodrowym. Oparcie o ten punkt zapewnia stabilność ręce, która
sprężynowych obrotach głowy pacjenta w lewo (z opisanej pozycji rąk). Obrót energicznie odwraca obręcz ramienna pacjenta w kierunku „od siebie" z możliwym
odbywa się w czołowej i strzałkowej (doprowadzenie podbródka) płaszczyznach, chrzęstem w okolicy lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Zabieg można powtórzyć
przede wszystkim dzięki obrotom podbródka. dla drugiej strony.
Z reguły przy przeprowadzeniu zabiegu słychać lekki chrzęst. Zabieg powtarza
się w przeciwną stronę również po przygotowaniu mięśni szyi lub zostawia się do 3.4. BAŃ-FA. ^Prostowanie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.
następnego zabiegu.
Trzeba podkreślić, że przed wykonaniem pociągania szyi należy pochylić głowę
pacjenta do przodu. Zabieg w żadnym przypadku nie może być przeprowadzany z
odchyloną do tyłu głową oraz z wykorzystaniem siły. Pacjent powinien odczuwać
pewność masażysty i całkowicie mu ufać. Zabieg wykonuje się niespodziewanie dla
pacjenta.

3.2. BAŃ-FA. Pociąganie lędźwiowo-piersiowego


odcinka kręgosłupa.
Zabieg również wykonuje się, gdy pacjent siedzi, i
następuje po opisanym wyżej pociąganiu w odcinku
szyjnym kręgosłupa. Nogi pacjenta są na wpół ugięte w
kolanach, kolana rozstawione, stopy opierają się o
podłogę. Ręce są opuszczone, głowa lekko pochyla
się na pierś. Masażysta stoi twarzą do pacjenta i -
podczas pociągania w lewo - blokuje prawą nogę
pacjenta swoją prawą nogą w ten sposób, żeby Zabieg ten uzupełnia poprzednie i umożliwia osiąganie odblokowania segmentów
powierzchnie wewnętrzne podudzi dotykały się i międzykręgowych odcinka lędźwiowego. Pacjent leży na brzuchu, ręce są
wewnętrzna część strefy podkolanowej masażysty ułożone wzdłuż tułowia, całe ciało rozluźnione. Masażysta, stojąc z boku, pod-
znajdowała się trochę wyżej kolana pacjenta. Przy tym prowadza rękę pod dalsze części bioder. Drugą ręką delikatnie opiera się o lę-
stopa pacjenta pewnie opiera się o podłogę, noga lekko dźwiowy odcinek kręgosłupa. Masażysta kołysze wyprostowane nogi pacjenta płyn-
napięta. Obydwie ręce masażysty układają się na strefie nymi ruchami w górę - w dół, zwiększając zakres i przekładając stabilizującą
stawów ramiennych pacjenta: przy pociąganiu w lewo - prawą - na przedniej kręgosłup rękę od spojenia krzyżowo-lędźwiowego do lędźwiowo-piersiowego.
powierzchni lewego stawu ramiennego, lewą - na łopatkowo-barkowej Niedopuszczalne są odczucia bólu. Zabieg powtarza się na następnych spotka-
powierzchni pleców po prawej stronie. niach.
Pociąganie przeprowadza się z umiarkowaną siłą, delikatnie i sprężyście. Ruchy
rąk: prawą - od siebie, lewą - na siebie. Obręcz ramienna odwraca się po osi 4. TAŃ-TZIŃ-FA. Masaż palców. Masaż przeprowadzą
kręgosłupa. Możliwy jest lekki chrzęst. się w stanie rozluźnienia kończyn górnych. Masażysta
Zabieg wykonuje się jeden raz w każdą stronę. delikatnie unieruchamia lewą ręką dłoń pacjenta,
prawą ugniata palce, kolejno je układając pomiędzy
3.3. BAŃ-FA. Pociąganie w lędźwiowym odcinku kręgosłupa. swoje twardo złączone i zgięte wskazujący i
Zabieg warto przeprowadzać po tym, jak zostaną odblokowane położone powyżej środkowy palce. Masuje się każdy palec pacjenta,
segmenty kręgosłupa. Niezbędny warunek - uprzednie przygotowanie mięśni zaczynając od kciuka,

52
wzdłuż powierzchni grzbietowo-dłoniowych. Przy tym słychać lekki chrzęst palca i ROZDZIAŁ 5
trzask ześlizgujących się palców masażysty. Wyznacznikiem prawidłowości prze-
prowadzenia zabiegu jest pojawiające się wrażenie uwolnienia międzystawowych
powierzchni palców, lekkiego ich stukania.
Zabieg uzupełnia się lekkim obrotem każdego palca po osi podłużnej. Przy
ustaleniu siły oddziaływania trzeba brać pod uwagę stopień gotowości palców do Profilaktyczny ogólnie
zabiegu oraz ich możliwą patologię.
Zabieg uzupełnia się twardym jednorazowym wzmacniający masaż
ugniataniem podłużnym palców wzdłuż po-
wierzchni bocznych, pochwyconych między 2. a
3. palcem masażysty.
Zabieg jest wielofunkcyjny.
5. CIAŃ-DOU-FA. Potrząsanie rozluźnioną koń-
W rozdziale tym zostały opisane niektóre schematy masażu,
umożliwiające osiągnięcie harmonizacji biopola i optymalnego
funkcjonowania mięśniowo-ścięgnistych kanałów energetycznych.
czyną. Według stopnia oddziaływania zabiegi masażu profilaktycznego umownie dzielą się
Zabieg przeprowadza się w leżącej pozycji pa- na lekkie, miękkie, zmiękczone, pewne> poważne. Taka chwiejna gradacja
cjenta - dla nóg, w siedzącej - dla rąk. masażysta dodatkowo podkreśla różnorodność odmian tego samego zabiegu masażu. W
unieruchamia rozluźnioną rękę pacjenta, obejmując ją każdej konkretnej sytuacji trzeba zwracać uwagę przede wszystkim na poziom
w dalszej części przedramienia i dłoni, lekko nią statusu energetycznego pacjenta i doświadczenie lecznicze masażysty. Podczas
potrząsa dla sprawdzenia rozluźnienia mięśni, i wykonywania masażu nie wolno również nie doceniać poprzednich chorób, zmę-
kilka razy miękko szarpie za rękę „na siebie" ze stopniowo wzrastającą czenia pacjenta i temu podobnych czynników.
intensywnością. Ćwiczenie przypomina uderzenie batem.
W podobny sposób, lecz mniej intensywnie, wykonuje się zabieg na kończy-
nach dolnych, unieruchamiając je obejmując jedną ręką dalszy odcinek podudzia, Masaż okolic szyi
drugą - zewnętrzną i wewnętrzną kostkę, opierając dłoń o kość piętową.
Wyznacznikiem prawidłowości wykonanego zabiegu jest wrażenie uwolnienia Pacjent siedzi, lecz niektóre z przytoczonych zabiegów można wykonywać, gdy
powierzchni stawowych, lekkie ich stukanie. Niedopuszczalny jest ból przy wyko- pacjent leży na brzuchu.
nywaniu ćwiczenia.
1. ŻO-FENCZł. Ugniatanie okrężne punktu fenczi.
Punkt fenczi (VB 20) znajduje się w dole pod kością potyliczną przy zewnętrznym
brzegu mięśnia czworobocznego.
Punkt ugniata się kciukiem i środkowym palcem jednocześnie z obu stron, 3-
5 razy (około minuty). Wrażenia bólowe nie powinny być intensywne.

2. NA-FA. Szczypanie mięśnia czworobocz-


nego.
Zabieg wykonuje się obydwiema rękami jed-
nocześnie, pewnie i energicznie, lecz delikat-
nie, wystrzegając się pojawienia bólu. Kciuk i
jego podłoże przeciwstawia się pozostałym
czterem, obejmującym mięsień z przodu.
Wykonuje się 3-5 ruchów szczypiących do
pojawienia się wrażenia uległości, „płynności"
mięśni.
3. GUEŃ-FA. „Wałkowanie", głaskanie podłużne 8. NA-FA. Szczypanie wewnętrznego brzegu łopatki.
brzegu mięśnia czworobocznego i mięśnia Zabieg wykonywać trzeba miękko, powoli, powinien być przyjemny i przynosić
nadgrzebieniowego. ulgę.
Zabieg wykonuje się albo symetrycznie oby- Zabieg przeprowadza się symetrycznie po obu stronach. Ręce masażysty układają
dwiema rękoma, albo wymiennie jedną i polega na się na swobodnych powierzchniach mięśnia czworobocznego. Przy tym kciuk
lekkich, ślizgających się, jednocześnie lekko przeciwstawia się czterem pozostałym, obejmującym przedni brzeg mięśnia.
wyciskających w kierunku obrzeży ruchach
zaczynając na wysokości V1-VI1 kręgów szyjnych 9. NA-FA. Szczypanie wewnętrznego brzegu łopatki.
(punkt VB 21 tziańtzin) do guza kości ramiennej Rozluźniona ręka pacjenta powinna być ugięta w łok-
(punkty GI 15 tziańjuj); przy tym dłoń powinna być rozluźniona i na wpół zgięta, tak ciu, dłoń obejmuje staw ramienny po przeciwnej stronie.
jakby obejmowała wyobrażalne jajko; masaż wykonuje się na zmianę grzbietową Masażysta, stojąc twarzą do pacjenta, jedną ręką
i dłoniową stroną łokciowego brzegu dłoni, a także zgiętym małym palcem. przytrzymuje jego ugiętą rękę, podnosząc łokieć na
Zabieg powtarza się minimum dwa razy, rozluźnia mięśnie i łagodzi wrażenia wysokość podbródka; palce drugiej ręki podchodzą
bólowe, wywołane poprzedzającym zabiegiem na-fa. pod wystający kąt łopatki i jej wewnętrzną powierzchnię.
Szczypanie w tym przypadku przypomina wyciskanie.
4. ŻO-TZIAŃCZŻEŃ. Ugniatanie okrężne Powtarza się 3-5 razy.
punktu tziańczżeń. Trzeba unikać zbyt dużego wysiłku podczas prze-
Punkt tziańczżeń znajduje się z tyłu i w dół prowadzenia zabiegu i pojawienia się wrażeń bólo-
od stawu ramiennego, pomiędzy kością wych. Przy stopniowym rozluźnieniu mięśnia palce
ramienną a łopatką, o l cuń powyżej tylnego mogą przeniknąć pod łopatkę i lekko ją unieść.
końca fałdu pachowego. Ugniatanie punktu
trwa około 1 minuty, odbywa się symetrycznie 10. CZŻAŃ-DZIŃ-FA. Łączenie rąk nad głową.
po obu stronach do osiągnięcia progu bó- Pacjent siedzi naprzeciwko stojącego masażysty, ręce ma podniesione do góry i
lowego. wyprostowane, dłonie odwrócone w górę, palce są splecione. Masażysta unieru-
chamia łokcie dłońmi i miękko i sprężyście zbliża ręce pacjenta.
5. ŻO-TZIAŃTZIN. Ugniatanie okrężne punktów tziańtzin i tziańczżunszu. Przewiduje się pojawienie w rękach wrażenia przyjemnego łamania mięśni.
Wykonuje się ugniatanie punktu (VB 21) tziańtzin (środek odległości od VII kręgu Zabieg wykonuje się jeden raz.
szyjnego do guza kości ramiennej) i punktu tziańczżunszu (IG 15) (przy wewnętrznej
krawędzi łopatki, o 2 cunie w bok od tylnośrodkowej linii, na wysokości VII
szyjnego - I piersiowego kręgów).
W tych punktach przewiduje się intensywne wrażenia bólowe, w związku z
czym oddziaływanie na nie powinno być krótkotrwale (nie więcej, niż 30 se-
kund).

6. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne punktu tiańtzun.


Punkt tiańtzun (IG 11) znajduje się poniżej środka łopatki nad jej kolcem, pośrodku
dołu podgrzebieniowego.
Masaż punktu trwa od 30 do 60 sekund, symetrycznie, nie osiągając progu bólo-
wego.

7. GUEŃ-FA. „Wałkowanie", głaskanie liniowe mięśnia czworobocznego.


Zabieg przeprowadza się dwa razy w kierunku od środka na zewnątrz. Trzeba
osiągnąć rozluźnienie mięśni po poprzednich oddziaływaniach bólowych.

56
57
11. NA-FA. Szczypanie, głębokie ugniatanie zewnętrznej powierzchni rąk. 15. TAŃ-TZIŃ-FA. Ugniatanie bocznych powierzchni palców.
Kończyny górne są opuszczone i rozluźnione. Jedną ręką masażysta przytrzymuje Dłoń pacjenta jest rozluźniona, unieruchomiona w lewej ręce masażysty. Kolejno
dłoń pacjenta, a drugą ugniata zewnętrzne mięśnie ramienia, zaczynając od stawu ugniata się powierzchnie boczne palców obydwu rąk w taki sposób, żeby one
ramiennego w kierunku łokciowego. Zabieg przypomina wyciskanie i wykonuje się przechodziły między ugiętymi i twardo złączonymi wskazującym i środkowym
pewnie i wystarczająco intensywnie, powtarzając 3 razy dla każdej strony. palcem.
Pacjent powinien odczuwać rozgrzanie i przyjemny ból mięśni.
16. CIAŃ-DOU-FA. Potrząsanie ręką.
Masażysta trzyma rozluźnioną rękę pacjenta za najdalsze paliczki 2.-5. palców,
umieszczając swój wskazujący i środkowy palec pod nimi, a kciuk - na górze.
Właściwy zabieg polega na podobnym do uderzenia batem potrząsaniu ręką z
jednoczesnym przyciąganiem do siebie.
Zabieg wykonuje się jednorazowo, lekko, bez zastosowania siły, lecz sprężyście.
Szarpnięcie „na siebie" jest niedopuszczalne. Potrząsanie kończy się obrotem ręki
w stawie ramiennym z tyłu w przód, nie gwałtownie, robiąc 3-5 obrotów o
wzrastającej średnicy.
W wyniku prawidłowo przeprowadzonego przygotowania rozluźniającego
mięśnie i właściwego zabiegu do-fa, można zlikwidować blokady czynnościowe w
górnej części kręgosłupa.

17. KUO-SIUN-FA. Uruchomienie kręgów pier-


12. AŃ-ŻO-CIUJCZI. Uciskanie i ugniatanie punktu ciujczi. siowych z oparciem.
Punkt ciujczi (Gl 11) znajduje się pośrodku odcinka pomiędzy podkłykciem bocznym Wykonuje się, gdy pacjent siedzi ze złączonymi „w zamek"
a promieniowym końcem fałdu zgięcia łokciowego (przy ugiętej ręce). rękoma, ułożonymi na potylicy. Masażysta, stojąc z tylu, kładzie
Oddziaływanie na punkt odbywa się symetrycznie w formie jednorazowego ręce na ramiona pacjenta, bliżej pach; ugięta w kolanie noga
mocnego ucisku (ań), przekształcającego się w ugniatanie okrężne o zmniejszającej opiera się między łopatkami o kręgosłup. Nacisk na
się intensywności (żo). Czas trwania ań-fa około 15-20 sekund, żo-fa - do 1,5 zablokowany segment lepiej przeprowadzać przez miękki
podkład. Jednocześnie wykonuje się ruch w przeciwnym
minuty.
kierunku: obręcz barkową przesuwa się rękoma do tyłu i
Odczucia nie powinny być zbyt wyraziste.
kolanem wygina się odcinek piersiowy kręgosłupa do tyłu.
13. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne zewnętrznej powierzchni przedramienia. Zabieg wykonuje się jednorazowo, na wydechu, miękkim szarpnięciem, któremu
Ręka pacjenta powinna być rozluźniona, przytrzymuje się za dłoń i nadgarstek. towarzyszy słaby chrzęst; nie może przy tym pojawić się ból.
Masażysta z umiarkowaną siłą wykonuje jednorazowo postępowe ugniatanie okrężne
powierzchni zewnętrznej zaczynając od stawu łokciowego do nadgarstka.
Ugniatanie przeprowadza się jednorazowo wzdłuż linii kanału energetycznego Masaż pleców i kończyn dolnych
jelita cienkiego (powierzchnia łokciowa tylnej części przedramienia), potrójnego
świecznika (część środkowa) i jelita grubego (strona promieniowa). 1. AŃ-FA. Ucisk przerywany wzdłuż osi kręgosłupa.
Pacjent leży na brzuchu, masażysta znajduje się po lewej stronie, odwrócony do jego
14. AŃ-ŻO-HEGU. Uciskanie i ugniatanie punktu nóg. Dłoń masażysty znajduje się na kręgosłupie pacjenta, ułożona w kierunku kości
hegu. ogonowej (od głowy), druga dłoń leży w poprzek niej. Osi strzałkowe dłoni są połą-
Punkt hegu (Gl 4) znajduje się pomiędzy l a H kośćmi czone w rzucie punktów laogun (MC 8).
Podstawą dłoni wykonuje się przerywany ucisk punktowy z następnym przesu-
śródręcza, na końcu fałdu skórnego.
nięciem w kierunku leżącego poniżej segmentu. Zabieg zaczyna się od pierwszych
Działanie jednorazowe, symetryczne, podobne
do zabiegu ań-żo-ciuj-czj.
piersiowych segmentów kręgowych i powtarza
się po 1-2 wyrostkach kolczystych do 5. FEN-TZłŃ-FA. Ugniatanie kciukami obu dłoni
lędźwiowego odcinka kręgosłupa nie odry- punktów przykręgosłupowych, bolących przy
wając rąk od pleców. naciskaniu, lub punktów, znajdujących się na
Ań-fa powtarza się 1-2 razy. Intensyw- kanałach energetycznych pęcherza moczowego,
ność oddziaływania reguluje się w zależności odpowiednio do wskazań. Zabieg wykonuje
od gotowości segmentów międzykręgowych się w formie jednorazowego, umiarkowanego
do mobilizacji: od lekkiej, umiarkowanej do w sile ucisku z wibracją z góry w dół, nie
znacznej, wyraźnej (dla mężczyzn o mocnej odejmując palców. Początek i zakończenie
budowie ciała). Zabiegowi towarzyszą ugniatania powinny być płynne.
chrzęsty, lecz bólu być nie powinno.
6. BA-LAO-FEN-TZIŃ. Ucisk punktów krzyża.
2. NA-FA. Szczypanie, głębokie ugniatanie pleców. Zabieg wykonuje się na wpół zgiętym kciukiem, pozostałe palce w tym momencie są
Zabieg wykonuje się na rozgrzanych miękkich mięśniach i polega na głębokim złączone w pięść. Uciska się punkty kanału energetycznego pęcherza moczowego:
złapaniu masy mięśniowej, uniesieniu jej i „wyciśnięciu". Przeprowadza się z góry w V 34-V 31, położone poniżej 1V-1 środkowych grzebieni krzyżowych, odpowiadające
dół i w bok, wzdłuż ułożenia włókien mięśniowych, symetrycznie po obu stronach, IV-I tylnym otworom krzyżowym; oraz V 30-V 27, znajdujące się na wysokości
powtarzając po 3 razy. odstępów pomiędzy wyrostkami kolczystymi od IV krzyżowego do I-1I krzyżowych,
Zabiegowi nie powinien towarzyszyć ból, trzeba wykonywać go dosyć inten- w bok od tylnośrodkowej linii o 1,5 cunia.
sywnie, pewnie, lecz delikatnie i płynnie, osiągając wyraziste zaczerwienienie skóry i Masaż wykonuje się postępowo od dołu w górę, w formie jednorazowego
„płynność" mięśni. ucisku punktowego o zwiększającej się sile do osiągnięcia progu bólowego oraz ze
stopniowym obniżeniem siły ucisku.
3. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne wzdłuż ułożenia kanału energetycznego pęcherza 7. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne strefy przykręgo-
moczowego. słupowej.
Ugniatanie trzeba zacząć od punktu VG 14 daczżuj (pomiędzy wyrostkami kolczy- Zabieg przeprowadza się symetrycznie kciukami
stymi VII szyjnego i I piersiowego kręgu), schodząc następnie wzdłuż strefy przy- obydwu dłoni, wykonuje 2-3 cykle w umiarko-
kręgosłupowej o 1,5 cunia w bok od linii tylnośrodkowej. W okolicy odstępów wanym tempie. Kierunek i kolejność - w dół
międzykręgowych wykonuje się uciski przez 20-40 sekund. Zabieg powtarza się do -do góry - w dół.
3 razy.

4. ŻO-FA. Ugniatanie rozdwojone odstę- 8. FEN-TUJ-FA. Ugniatanie z uciskaniem. Ugniatanie kręgosłupa.


pów międzykręgowych. Zabieg wykonuje się w formie delikatnego, ze zwiększającą się intensywnością
Zabieg wykonuje się kciukiem i zgiętym pal- przeprowadzanego uciskania kciukiem lub podstawą dłoni skrzyżowanych rąk
cem wskazującym, stworzonym w ten spo- wzdłuż osi kręgosłupa, wykonuje się go sprężynowe, lecz bez gwałtownych szarp-
sób „widelcem". Odstępy międzykręgowe nięć. Zabieg powtarza się 3-5 razy.
ugniata się ruchem „unoszącym" wyrostek
kolczysty: od dołu w górę i od środka na 9. GUEŃ-FA. „Wałkowanie", rozcieranie liniowe.
zewnątrz, pałce są trochę rozstawione. Zabieg wykonuje się 1-3 razy od góry w dół,
Zabieg wykonuje się jednorazowo. wzdłuż osi kręgosłupa lub wcześniej ugniatanych
r mięśni. Tkanki „uspokajają się" po poprzednich
działaniach.
60
10. Tl-FA. Lekkie oklepywanie.
Wykonuje się albo krawędzią rozluźnionej dłoni z na wpół zgiętymi palcami, albo
drugimi paliczkami 2.-5. palców, złączonych w pięść (dłoń tu też jest rozluźniona).
Zabieg wykonuje się przykręgosłupowo, jednorazowo, od góry do dołu. Za jego
pomocą można osiągnąć szybką regenerację czynnościową mięśni.

11. DIAŃ-HUANTIAO. Silny ucisk punktu huantiao.


Punkt huantiao (VB 30) znajduje się na pośladku, z tylu stawu biodrowego. Ucisk
powinien być mocny, jednorazowy, stopniowo osiągający próg bólowy. Czas
oddziaływania nie powinien przekraczać l minuty. Kończyć ucisk trzeba też stop-
niowo.
Zabieg można wykonywać palcem, stawem ugiętego palca, łokciem.
Cel oddziaływania: usunięcie prawdopodobnej mięśniowej blokady ścięgni-
stej wzdłuż przepływu energii pęcherzyka żółciowego.

12. DIAŃ-CZENFU. Silny ucisk punktu czenfu.


Punkt czenfu (V 36) znajduje się pośrodku fałdu podpośladkowego. Zabieg prze-
prowadza się podobnie do 11.
13. NA-FA. Szczypanie, głębokie ugniatanie
bioder.
Zabieg wykonuje się obydwiema rękoma, dłonie
obejmują biodro, 2.-5. palce są złączone, kciuk
jest ustawiony naprzeciwko. Ugniatanie powinno
być głębokie, lecz delikatne, intensywne, lecz nie
szybkie; od fałdów podpośladkowych - w kie
runku kolana, po 3 razy dla każdej strony. W wy
niku mięśnie .się rozgrzewają, stają się miękkie
i elastyczne. '

14. AŃ-FA. Głębokie uciski na zmianę.


Zabieg przeprowadza się na tylnej powierzchni
bioder i podudzia, wzdłuż kanału energetycznego
pęcherza moczowego i polega na uciskaniu na
zmianę obu kciukami,.ułożonymi w poprzek lub
wzdłuż kanału energetycznego, albo kciukiem
jednej ręki ze wzmacniającym ciśnienie na niego
kciukiem drugiej ręki.
Ucisk powinien być głęboki, powolny, płynny,
bez obrotów i wibracji, do pojawienia się przyjemnego lekkiego bólu
mięśniowego i umiarkowanym promieniowaniem bólu wzdłuż nerwu
kulszowego.
Zabieg pomaga w przywróceniu zdolności do pracy mięśni bioder.
15. NA-FA. Szczypanie okolic ścięgna piętowego. miękkości mięśni, wrażenia
Zabieg wykonuje się w okolicy tylnej trzeciej części podudzia nad wolnym brzegiem giętkości.
ścięgna piętowego i polega na delikatnym, lecz intensywnym uchwyceniu tkanek
podanej strefy kciukiem i ugiętym palcem wskazującym. Podudzie jest masowane 2.
od góry w dół jednorazowo. NA-
BIŃ
16. TOU-FA. Uciskanie biodra w różnych kie- -
runkach. GU.
Masażysta stoi z boku plecami do tej części Ugn
stołu, gdzie znajduje się głowa pacjenta; ruchy iatan
masażowe zaczynają się od fałdu podpo- ie
śladkowego w kierunku podkolanowego. Ten rzep
zabieg przypomina ugniatanie liniowe podstawą 20. CZŻAN- ki.
dłoni, lecz ma następujące cechy wyróżniające: TZIŃ. R
• Wykonuje się ugniatanie „prasujące", de- Zabieg wykonuje się przy blokadzie zep
likatne przyciskanie tkanek; w okolicy spojenia na wysokości kę
• Kierunek ruchów zmienia się w stosunku do podłużnej osi biodra: kilka na IV-V kręgów lędźwiowych i nale
zewnątrz i do środka na zmianę. Tou-fa powtarza się 3-5 razy dla każdej strony. wykonuje się, gdy pacjent leży na ży
plecach. Noga pacjenta powinna być lekk
17. GUEŃ-FA. „Wałkowanie", głaskanie liniowe tylnej powierzchni biodra i podudzia. ugięta w stawie kolanowym ł o
Zabieg wykonuje się 3-5 razy, od góry w dół, od środka w bok. przyciągnięta do brzucha i do unie
środka. Masażysta jedną ręką ść,
18. TU-FA. Lekkie oklepywanie tylnej powierzchni biodra i podudzia. przytrzymuje obręcz biodrową, troc
Zabieg wykonuje się krawędzią dłoni lub drugimi paliczkami 2.-5. ściśniętych w opierając się dłonią o kolec bio- hę
pięść palców, 3-5 razy, również w kierunku od środka w bok. drowy przedni górny, drugą przy- prze
trzymuje kolano. Ruch polega na suw
19. BAŃ-FA. Odblokowanie spojenia na wysokości IV-V kręgów lędźwiowych. gwałtownym (umiarkowanej siły) ając
Zabieg wykonuje się następująco: masażysta, znajdując się z boku od pacjenta, jedną odciskaniu kolana do dołu i w
ręką unosi jego nogę, obejmując biodro przy kolanie. Drugą rękę masażysta układa wewnątrz. bok
trochę wyżej spojenia na wysokości 1V-V kręgów lędźwiowych, opierając się podstawą Zabieg powtórzyć dla drugiej .
dłoni, i podnosi nogę w górę nogi. Prz
• w dół ze zwiększającym się y
Następna grupa zabiegów jest tym
zakresem ruchów. Manipulacji
wykonywana gdy pacjent leży na trze
dokonuje się delikatnym szarp-
ba
nięciem w górę i może jej towa- plecach.
uni
rzyszyć lekki chrzęst. Wykonywać
kać
bez bólu. l. NA-FA. Uchwyt z ugniataniem
poj
Zabieg powtórzyć dla drugiej bioder.
awi
nogi. Ten zabieg jest skuteczniejszy, gdy
ania
jest wykonywany obydwiema
się
rękoma na jednym biodrze.
u
Masażysta chwyta i unosi do góry
pa-
całą masę mięśniową. Masaż wy-
cjen
konuje się od osi w bok do
ta
pojawienia się elastyczności i
ból
u i urazów i stłuczeń stawu punkty w „Cyklu przemian" punktu sanińtziao (RP 6) -
niepr kolanowego. Nie przeprowadza się usinsiue punktami wiatru; wspólnego punktu ło iń - kanałów
zyje w ostrym okresie pourazowym. oddziaływanie na nie wywiera nogi. (RP 6 znajduje się z tyłu od
mnyc harmonizujący wpływ. Ten efekt kości piszczelowej, o 3 cunie
h 5. AŃ-ŻO-TZESI. Ucisk i ugniatanie może być lepszy przy ań-żo-fa wyżej od kostki przyśrodkowej.)
wraż punktu tzesi (E 41), znajdującego się
eń. na tylnym zgięciu stopy, we 3. DIAŃ-HE-DIN-SIUE. Ucisk No
Z wklęśnięciu pomiędzy ścięgnami, s'cięgna podkolanowego. ga
abieg na tej samej linii, co i drugi palec. Zabieg wykonuje się kciukiem dłoni. po
powt Ucisk powinien być umiarkowany, o win
Zabieg wykonuje się w formie
arza stopniowo zwiększającej się na
ucisku, przemieniającego się w
się intensywności, delikatny. być
ugniatanie okrężne. Mogą pojawiać
kilka się wrażenia bólowe, rozszerzania się. Zabieg umożliwia likwidację rozl
krotni Działania trwają 1-1,5 minuty. bólów w ścięgnach, zwiększenie ich uźn
e. elastyczności, poprawienie krążenia ion
Trzeba brać pod uwagę
Jego krwi. a i
uaktywniający skutek działania
cele wyp
punktu tzesi na kanał energetyczny
m jest żołądka; przy wypełnieniu łub 4. rost
przy gorączce tego kanału oddziaływanie TZI- owa
wróc na punkt tzesi jest zakazane. FA. na.
enie Okl Ruc
elasty epy hy -
6. AŃ-ŻO-TAJBAJ. Ucisk i
cznoś wan szy
ugniatanie punktu tajbaj (RP 3),
ci ie bkie
znajdującego się na przyśrodkowej
więz rzep i
powierzchni stopy, w dół i do tyłu
adlo ki. lekk
od główki pierwszej kości
m. Z ie.
śródstopowej, we wklęśnięciu.
abie Inte
Zabieg jest wykonywany podobnie
g nsy
do poprzedniego, lecz mniej
pole w-
intensywnie.
ga noś
na ć
7. AŃ-ŻO-TAJCZUN. Ucisk i
ugniatanie punktu tajczun. okle odd
Punkt tajczun (F 3) znajduje się we
64 pyw ział
wklęśnięciu pomiędzy pierwszą a aniu ywa
drugą śród-stopowymi kośćmi, rzep nia
powyżej stawów śródstopowo- ki po
paliczkowych o 0,5 cunia. Siła i czas kra win
oddziaływania na niego są takie węd na
same, jak i na punkt tajbaj. Punktów zia stop
tajczun, tak samo jak i ti.jbaj, nie mi nio
poleca się masować jednocześnie dło wo
symetrycznie (na prawej i lewej ni wzr
nodze). obu asta
Tajczun i tajbaj są to trzecie rąk. ć, a
nastę w a
pnie 8
zmni . o
ejsza b
ć się. J e
Zabie A j
g jest O m
wyko - u
rzyst F j
ywan A e
y . o
przy - s
lecze O g i
niu b o ę
nastę r l
pstw ó e o
t n d
i
z o d
w o
n e ł
a g u
c o ,
i .
ą G u
g o n
n l i
i e e
ę ń r
c u
i l c
e e h
m ż a
ą m
s c i
t e a
a g j
w o ą
u c
p
s a ś
k c c
o j i
- e ę
k n g
o t n
o ą y i
c ę
p r i
i ę ą z
ę k g w
t ą a i
o - ę
w o j k
e d ą s
- c z
k w a
c r o .
i a d
u c T
- a ś r
k r z
i s o e
e i d b
m ę k a
a
i s . o
t s
p o Z i
a p a ą
l ę k g
c r n
e n e ą
m a s ć

w z r o
s e u d
k w c b
a n h l
z ą u o
u t k
j r s o
ą z t w
c , o a
y p n
m l n i
; e i e
k o
d k w i
r o o
u p
g w s r
z
y w
w
r c
ó a
c ł
e y
n m
i
e z
a
r k
u r
c e
h s
ó i
w e
.
w
9. CZZAN-TZIŃ. Przeciąganie
s kolana do piersi.
t Zabieg polega na trzykrotnym
a przyciąganiu ugiętej w stawie
w kolanowym nogi do piersi: w pozycji
i środkowej, do środka i na zewnątrz.
e Jedną ręką masażysta unie-
s 65
k
o
k
o
w
o
-
g
o
-
l
e
n
i
o
w
y
m
ruchamia nogę pacjenta trzymając za sklepienie stopy, drugą - za kolano. Zabieg ROZDZIAŁ 6
powtarza się dla drugiej nogi, a później jednocześnie dla obu nóg. Przy pochyleniu
miednica pacjenta nie powinna odrywać się od powierzchni stołu. Przy
następstwach pourazowych stawu biodrowego zabieg trzeba wykonywać bardzo
ostrożnie, stopniowo zwiększając zakres ruchów.

10. TIAŃ-DOU. Pociąganie, rozciąganie kręgosłupa na lędźwiowo-krzyżowym


Masaż dzieci
odcinku.
Pacjent leży na plecach, masażysta, stojąc w przy końcu stołu, chwyta nogi pa-
cjenta w kostkach i unosi je do 30 stopni. Następnie, odchylając się do tylu, lekko
stopniowo rozciąga kończyny dolne i dalszą część kręgosłupa. Zabieg wspomagany
jest czterema lekkimi wstrząsami i ostatnim, bardziej mocnym. Czynności można
powtórzyć kolejno dla każdej nogi, lekko obracając je do środka. C hiński klasyczny masaż dzieci podobny jest do masażu dorosłych, lecz ma swoje
cechy szczególne. W pracy z dziećmi wykorzystywane są te same zabiegi, co
i w przypadku dorosłych, różnice polegają na sile oddziaływania, czasie trwania i
kolejności ich przeprowadzenia. Istnieją również zabiegi specjalne tylko dla masażu
dzieci.
Masażysta powinien być życzliwy i cierpliwy w stosunku do małego pacjenta, w
żadnym wypadku nie może się denerwować i złościć. Dzieci są wyjątkowo
spostrzegawcze i czule reagują na chęć niesienia im pomocy i potrafią odróżnić ją od
sztucznych umizgów i urzędowego do siebie stosunku. Trzeba zdobyć zaufanie
dziecka również dlatego, że czasem zabiegi masażowe wywołują ból, więc przy
następnym pojawieniu się masażysty dziecko może stanowczo odmówić ja-
kiegokolwiek współdziałania.

Cechy szczególne masażu dziecięcego


Najczęściej wykorzystywanymi technikami masażu są tuj-fa i żo-fa.
Najdłuższym jest mo-fa.
Zabieg cija-fa wykonuje się szybko, kończąc się żo-fa. Zabieg ań-fa też często
kończy się żo-fa.
Większość zabiegów jest połączona z oddziaływaniem na konkretne punkty.
Takie zabiegi, wywołujące wrażenia bólowe, jak cija-fa, na-fa, ne-fa, ań-fa, są
przeprowadzane na koniec całego masażu.
Przy intensywnych lub długotrwałych masażach można wykorzystywać nie-
które środki pomocnicze, chroniące delikatną skórę dziecka przed podrażnieniami,
takie jak talk lub białko surowego jajka. Najczęściej wykorzystuje się je przy
przeprowadzeniu zabiegu tuj-fa.
W związku z tym, że reakcja na ten sam zabieg u różnych dzieci może być
zupełnie inna, nie możemy dokładnie określić długości czasu trwania oraz ilości
ruchów masażowych przy wykonaniu któregokolwiek z zabiegów. Przecie wszystkim
trzeba zwracać uwagę na zaczerwienienie się skóry i reakcję dziecka na masaż.
Konkretne techniki masażu dziecięcego
1.TUJ-FA.
Zabieg dzieli się na liniowe, obrotowe i rozbieżne rozcieranie.
a) Rozcieranie liniowe wykonuje się poduszeczkami kciuków obu rąk jedno-
cześnie lub palcami środkowymi i splecionymi z nimi wskazującymi, które wzmacniają
środkowe, opierając się na nich. Zabieg przeprowadza się z reguły symetrycznie
wzdłuż kanału energetycznego pęcherza moczowego i składa się z
wymieniających się kolejno szybkich ślizgających się ruchów: w dół - z umiarkowaną
siłą, w górę - ledwo dotykając skóry.
b) Rozcieranie obrotowe jest podobne do liniowego, lecz jest wykorzystywane
dla oddziaływania punktowego i wykonuje się jako obrót zgodnie z ruchem
wskazówek zegara i niezgodnie - po przeciwległej stronie.
c) Rozcieranie rozbieżne wykonuje się jednocześnie obydwoma kciukami, złą-
czonymi na kształt łacińskiej litery „V", otwartej u góry. Palcami, stykającymi się w
pozycji wyjściowej, wykonuje się ruchy „rozsuwające", lekko i szybko „wygła-
dzając" skórę w górę i na boki.
Zabieg tuj-fa wykonuje się delikatnie, ślizgając się, cały czas z taką samą
prędkością, lecz dosyć szybko: częstotliwość ruchów może osiągać 120 na
minutę.
Wszystkie trzy odmiany zabiegu wykonuje się do pojawienia średnio inten-
sywnego zaczerwienienia się skóry. W celu uniknięcia podrażnień naskórka masaż
można wykonywać z wykorzystaniem talku, białka surowego jajka, soku wytłoczonego
z imbiru (lub cebuli) z wodą w stosunku 1:1.

2. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne.


Zabieg wykonuje się bardziej delikatnie, niż u dorosłego, kciukiem lub podstawą
dłoni. Można wykorzystywać również środkowy palec oraz krawędź dłoni.
Zabieg polega na delikatnym ugniataniu okrężnym nie odrywając palców od
skóry, wykonuje się lekko lub ze średnią silą, najpierw zgodnie z ruchem wskazówek
zegara, następnie - w przeciwną stronę, bez przyspieszenia.
Trzeba podkreślić, że powierzchnia dłoni nie przesuwa się po skórze, a pozostaje
w strefie położenia punktu lub strefie oddziaływania.
Szybkość przeprowadzenia zabiegu waha się w granicach 60-90 obrotów na
minutę.

3. AŃ-FA. Silny ucisk.


Zabieg wykonuje się kciukiem dłoni i charakteryzuje się silnym przyciskaniem
punktu lub skupiska punktów.
Zabieg może być kontynuacją ugniatania okrężnego (żo-fa). Intensywność ucisku
stopniowo zwiększa się i zmniejsza.
Siłę zabiegu określa się zgodnie z wiekiem i budową ciała dziecka, jego reakcją
na poprzednie masaże.
Ilość powtórzeń - około 2-3 razy.

68
4. MO-FA. Rozcieranie okrężne.
Zabieg wykonuje się podstawą dłoni lub złączonymi razem wskazującym, środko-
wym i serdecznym palcami i bardzo przypomina żo-fa. Też wykonuje się najpierw
zgodnie z ruchem wskazówek zegara, następnie w przeciwnym kierunku okrężnymi
ruchami obrotowymi, bez przyspieszenia, bez nacisku i przesuwania skóry.

5. TIJA-FA. Ucisk paznokciem.


Wykorzystuje się dla mocnego podrażnienia punktu (uspokojenia) w dwóch od-
mianach:
a) ugniatanie okrężne bez przesunięcia do pojawienia się bólu;
b) powolne zwiększenie siły oddziaływania do osiągnięcia progu bólowego i
takie same stopniowe zmniejszenie siły nacisku.
Zabieg wykonuje się jednorazowo. Wybór punktu zależy od taktyki leczniczej.

6. NE-FA. Biegnący fałd skóry. Zabieg


wykonuje się wzdłuż osi kręgosłupa, od dołu
w górę. Chwyć fałd skórny palcami obu rąk,
obydwa kciuki przesuwają fałd skóry do
przodu, a palce wskazujące i środkowe obu
dłoni przytrzymują utworzony wałek z
przodu, „prowadzą" go, układając go prosto-
padle do powierzchni ciała (częstym błędem
przy wykonaniu tego chwytu jest pochylenie
fałdu).
Fałd toczy się w linii prostej, wzdłuż tyl-
nośrodkowego kanału energetycznego na
odcinku kręgów lędźwiowych i piersiowych
oraz czasem wzdłuż kanału przedniośrodko-
wego: od punktu czżuntin (VC 16) do punktu
tiańtu (VC 22), lub podobnie do wachlarza:
na piersi od VC 16 do punktów czżunfu (P 1).
Trzeba ustalić średnią siłę oddziaływania,
przy której skóra nie będzie zbytnio odrywać się od dolnych warstw. Fałdu skórnego
nie wolno też szczypać lub skręcać.
Można akcentowaf/zabieg na punktach minmeń (VG 4), czżijan (VG 9), szeńcz-żu
(VG 12), daczżuj (VG 14), co odpowiada poziomom odstępów międzykręgo-wych:
Ul-11 lędźwiowych, VIII-VI1,1Y-I11 piersiowych oraz I piersiowego -VII szyjnego
kręgów.
Akcent wykonuje się lekkim „oderwaniem" fałdu. Podobne wzmocnienie miej-
scowe ne-fa przeprowadza się w miejscach utrudnionego przesunięcia fałdu, to
znaczy przy istnieniu blokady czynnościowej.
Akcentować zabieg ne-fa można wzdłuż całej osi kręgosłupa, wyliczając co
trzeci ruch. Cały zabieg wykonuje się jednorazowo.

69
7. JUŃ-FA. Rozcieranie okrężne. 3. TUJ-TAJJAN. Rozcieranie punktu tąjjan.
Pacjent siedzi, lekko pochylając głowę go przodu, albo leży na plecach. Zabieg
wykonuje się symetrycznie poduszeczkami palców środkowych w okolicy pozaka-
nałowego punktu tąjjan: trochę niżej bocznego końca brwi, o l cuń na zewnątrz we
wklęśnięciu na skroni. Palce wykonują ruchy obrotowe w kierunku skroni,
najpierw głaskające, następnie - delikatnie ugniatające. Pod koniec zabiegu zmniejsza
się intensywność działania.
Szybkość wykonywania - 60-120 na minutę, przez jedną do półtorej minuty.
Zabieg jest kontynuacją opisanych wyżej technik masażu głowy i ma te same
wskazania.

Zabieg wykonuje się stroną grzbietową 4. TIJA-SZAN-GEŃ. Ucisk paznokciem w okolicy nasady nosa.
środkowych paliczków ugiętych 2.-5. palców Pacjent znajduje się w pozycji leżącej lub siedzącej. Działanie wykonuje się w
lub boczną powierzchnią kciuka. Ruchy punkcie, znajdującym się na nasadzie nosa, w zagłębieniu pomiędzy wewnętrznymi
powinny być lekkie, ślizgające się, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, z kącikami oczu. Wykonuje się jednorazowy ucisk paznokciem kciuka z wibracją o
prędkością 90-120 na minutę. małym zakresie ruchów, do osiągnięcia progu bólowego.
Zabieg trwa kilka sekund. Pacjent zaczyna odczuwać lekki, przyjemny, lokalny
ból.
Masaż głowy i szyi Wskazania: gotowość skurczowa przy niedoborze witaminy D, gorączkowe
drgawki lub stan skurczowy przy podwyższonej temperaturze, skurcze twarzy, ból
1. TUJ-TIAŃ-MEN. Rozcieranie liniowe czoła wzdłuż linii środkowej. głowy, zawroty głowy.
Pacjent leży na plecach, masażysta staje przy tym końcu stołu, gdzie znajduje się
głowa. Zabieg wykonuje się kciukami, 2.-5. palce obu dłoni układają się na strefach 5. TIJA-ŻEŃCZŻUN. Uciskanie paznokciem pod podstawą przegródki nosowej.
ciemieniowo-skroniowych, delikatnie unieruchamiając głowę dziecka. Pacjent znajduje się w pozycji siedzącej lub leżącej. Lewą ręką masażysta unieru-
Zabieg wykonuje się od dołu w górę w formie wymiennego delikatnego kre- chamia potylicę pacjenta, paznokciem kciuka prawej ręki wykonuje ruchy w okolicy
skowego głaskania, ześlizgiwania. Skierowany jest wzdłuż równoległych linii ka- punktu żeńczżun (VG 26): wzdłuż linii środkowej, na granicy górnej i środkowej
nału energetycznego pęcherza moczowego i zaczyna się przy wewnętrznych koń- części przestrzeni nad wargą górną i podstawą przegródki nosowej. Zabieg
cach brwi. Nie dotyka owłosionej części głowy. Wykonuje się lekko, szybko (90-120 wykonuje się jednorazowo, silnie i towarzyszy mu wyraźne uczucie bólowe.
razy na minutę), po 3-5 powtórzeń. Zabieg ma charakter reanimacyjny. Wskazaniami do przeprowadzenia są omdlenia
Pacjent zaczyna odczuwać ciepło i przyjemne lekkie rozszerzenie w okolicy i stany napadowe, napady epilepsji, porażenie cieplne.
czoła. Zabieg jest wykorzystywany przy bólach głowy, przegrzaniach przy ostrych
schorzeniach oddechowych, zmęczeniu, osłabieniu, złym humorze i zaburzeniach 6. ŻO-INSIAN. Ugniatanie okrężne punktu insian.
snu, niepokojach po przerażeniach u małych dzieci. Pozycja pacjenta - siedzi lub leży. Masażysta wykonuje ugniatanie punktu insian
(Gl 20), znajdującego się w bocznej bruździe skrzydła nosa, prostopadle poniżej
2. TUJ-BAŃ-GUN. Rozcieranie brwi. wewnętrznego kącika oka. Ugniatanie wykonuje się poduszeczkami palców wska-
Zabieg wykonuje się, gdy pacjent leży na plecach. Kciuki masażysty wykonują zujących lub środkowych obydwu rąk, symetrycznie, ruchami obrotowymi w pro-
symetryczne ruchy rozbieżne wzdłuż górnej krawędzi brwi, od środka - na ze- mieniowo-nadgarstkowych stawach.
wnątrz. Przeprowadza się 20-30 okrężnych ruchów ugniatających. Pacjent odczuwa
Masaż wykonuje się delikatnie i płynnie, wygładzając górny brzeg brwi, lekko je lekki ból.
przyciskając i ześlizgując się. Prędkość wykonania i ilość chwytów odpowiadają Wskazaniami do zabiegu są utrudnienia w oddychaniu nosem, schorzenia nosa,
zabiegowi tuj-tiań-men. bóle głowy, bóle zębów, skurcz nerwowy.
Pacjent odczuwa lekkie ciepło, przyjemne kłucie w okolicy brwi. Wskazania
dla przeprowadzenia zabiegu są podobne do tuj-tiań-men. 7. ŻO-TZIACZE. Ugniatanie okrężne punktu tziacze.
Pacjent znajduje się w pozycji siedzącej lub leżącej. Masaż wykonuje się w okolicy
ł 10. ŻO-ER-HOU-CZU. Obrót okrężny, ugniatanie okolic wyrostka sutkowatego.
punktu tziacze (E 6), znajdującego się z przodu i do góry od kąta szczęki górnej, | w
zagłębieniu. Ugniatanie wykonuje się poduszeczką palca środkowego, wzmocnionego Masażysta siedzi lub stoi twarzą do dziecka. Zabieg wykonuje się poduszeczkami
położonym na nim palcem wskazującym, symetrycznie po obu stronach przez 0,5-1 środkowych palców po obu stronach jednocześnie. Przy tym kciuk i palec wskazujący
minutę. przytrzymują małżowinę uszną i lekko odchylają ją.
Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są obwodowy niedowład nerwu Masaż wykonuje się w strefie punktów cimaj (TR 18) i łusi (TR 19), znajdują-
twarzowego, opadnięcie powieki górnej, nerwoból III pary nerwu trójdzielnego, cych się poza małżowiną uszną na wolnej od włosów powierzchni wyrostka sut-
bóle w zębach żuchwy, zapalenie ślinianki przyusznej, bóle i napięcie mięśni po- kowatego, na wysokości zewnętrznego przewodu słuchowego (cimaj) i o l cuń
tylicznych i szyjnych, chrypka. powyżej tego miejsca (lusi). Obrót powtarza się 30-50 razy, szybko, delikatnym
bezbolesnym „wgniataniem".
8. TUJ-SIŃ-MEŃ. Rozcieranie liniowe środkowej linii głowy. Zabieg można Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są oznaki zaczynającego się zastoju
wykonywać osobno lub jako kontynuację już opisanego chwytu tuj-tiań-men żylnego i obrzęku - obrzmienia mózgu: bóle głowy, zawroty głowy, nud-ności,
(patrz nr 1) i jest przeprowadzany podobnie, lecz jest zgodny z tyl-nośrodkowym wymioty, gotowość skurczowa, jak również uczucie przerażenia i lęku u dzieci.
kanałem energetycznym.
Działanie zaczyna się od punktu szeńtin (VG 24), znajdującego się o H cunia 11. NA-FENCZ1. Ugniatanie z uchwytem strefy punktów fenczi.
powyżej przedniej granicy włosów, i kończy się w punkcie jameń (VG 15) - o ł/i Pozycja pacjenta - leżąc. Masażysta znajduje się z tyłu po lewej stronie; lewą ręką
cunia powyżej tylnej granicy włosów (między I a II kręgami szyjnymi). Przesuwając przytrzymuje on głowę dziecka w okolicy czoła, kciukiem i środkowym palcem
się w kierunku potylicy ręce masażysty obejmują głowę pacjenta w ciemieniowo- prawej ręki wykonuje zabieg symetrycznie w okolicy prawego i lewego punktu
potylicznych strefach, delikatnie ją unieruchamiając, a kciuki na zmianę wykonują fenczi (VB 20). Punkty te znajdują się pod kością potyliczną o l cuń powyżej tylnej
ruchy ślizgające się. Trzeba unikać zbyt mocnego uciskania i pojawienia się odczuć granicy włosów, w zagłębieniu przy zewnętrznym brzegu mięśnia czworoboczne-go.
bólowych. Oprócz tego można ugniatać położoną niedaleko parę punktów tiańczżu (V 10),
Zabieg trwa 2-3 minuty, powtarza się 3-5 razy. znajdującą się trochę w stronę od Jamki" punktu fenczi i na tej samej wysokości.
Przy nie zamkniętym ciemiączku wielkim u dzieci w pierwszym roku życia Ugniatanie powtarza się 5-10 razy w formie przerywanego uciskania z małym
trzeba się wstrzymać od zabiegu tuj-siń-meń. zakresem ruchów obrotowych do osiągnięcia progu bólowego, symetrycznie po
Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są różnego rodzaju bóle głowy, obu stronach i jednocześnie.
niepokój, zaburzenia snu, fobie i stany lękowe, drgawki, sztywność mięśni karku, Wskazaniami do zastosowania zabiegu w strefie fenczi są silne schorzenia dróg
utrudnienia w oddychaniu przez nos i różnego rodzaju nieżyty nosa. oddechowych, którym towarzyszą przegrzanie ciała, bóle głowy w okolicach czoła i
skroni, łzawienia; krwotoki z nosa; niepokoje i neurastenia.
9. TUJ-ŻO-BAJHUEJ. Rozcieranie i ugniatanie punktu bajhuej. Masaż punktów tiańczżu wykonuje się również przy schorzeniach dróg odde-
Pozycja pacjenta - leżąc lub siedząc. Punkt bajhuej znajduje się na środkowej linii chowych z mocnymi bólami nosa i gardła, bólem głowy w okolicy potylicy i za
głowy, w miejscu jej skrzyżowania z linią, łączącą przewody słuchowe zewnętrzne na oczami, sztywnością mięśni karku.
płaszczyźnie czołowej. Oddziaływanie punktowe wykonuje się kciukiem lub
palcem środkowym. 12. TUJ-TIAŃCZŻU. Rozcieranie ślizgowe szyi w dół, od punktu tiańczżu.
Można przeprowadzić lekki obrót okrężny ze stopniowym zwiększeniem siły Pozycja wyjściowa pacjenta i masażysty jest podobna do ich pozycji podczas prze-
działania, które przemienia się w odczuwalny ucisk (żo). Wykonuje się do 50 ru- prowadzenia zabiegu na-fenczi. Tuj-tiańczżu można wykorzystywać jako zabieg
chów ugniatających. Palec nie przesuwa się na skórze podczas obrotu. samodzielny, a można również jako kontynuację na-fenczi, lecz wykonuje się go
Wskazania do zabiegu są dosyć podobne do wskazań do techniki tuj-siń- palcami wskazującym i środkowym prawej ręki.
meń. Trzeba tylko podkreślić, że wykorzystywanie punktu bajhuej jest bardziej Zabieg polega na szybkim ślizganiu się po skórze szyi przy kanale energetycznym
skuteczne na bóle głowy, zawroty głowy, drgawki i niepokoje. Oprócz tego, pęcherza moczowego, symetrycznie, zaczynając od punktu tiańczżu (V 10) do V-VI
może być wykorzystywany dla leczenia nietrzymania moczu i wypadnięciach kręgów szyjnych. Odległość od środkowej linii szyi równa się przy tym l 1/3-1 H
odbytnicy. cunie.
Punkt bajhuej, podobnie jak ińtan, ma wyraźne znaczenie energetyczne. Za Zabieg wykonuje się szybko, do 100-200 razy, i delikatnie, gdy paliczki dalsze 2.
pośrednictwem tych punktów dokonuje się połączenie człowieka z energią ko- i 3. palców wyginają się i lekko odbijają.
smiczna. Zabiegi tuj-siń-meń i tu-żo-bajhuej czasem nazywane są „otwarciem bram
niebieskich" i zaczynają się od strefy „trzeciego oka". 73
72
Wyznacznikiem osiągnięcia zamierzonego rezultatu przy przeprowadzeniu zabiegu Zabieg trwa od 0,5 do 1 minuty, jest wykonywany symetrycznie po obu stro-
tuj-tiańczżu jest pojawienie się intensywnego zaczerwienienia się skóry, lekkiego nach, do pojawienia się zaczerwienienia skóry.
otarcia i, możliwie, wydzieliny posokowatej przy intensywnym oddziaływaniu. Wskazaniami do przeprowadzenia są kaszel, zadyszka, bóle w piersi, czkawka,
Wskazania do wykonania - przegrzanie ciała przy schorzeniach dróg odde- wymioty. Zabieg ma dobroczynny wpływ na dychawicę oskrzelową.
chowych, sztywność mięśni karku, bóle głowy, wymioty.
5. CA-MO-SIE-LEJ. Rozcieranie przestrzeni międzyżebrowych.
Masażysta obejmuje klatkę piersiową dziecka obydwoma rękami i dłoniową po-
Masaż piersi wierzchnią palców wykonuje rozcieranie, zaczynając od tylnobocznych linii w kie-
runku mostka, symetrycznie, w okolicy V-X międzyżebrzy.
Podczas wszystkich zabiegów pacjent leży na plecach. Zabieg można wykonywać w pozycji, gdy dziecko siedzi. W tej sytuacji masa-
żysta wykonuje rozcieranie od mostka do tylu.
1. ŻO-TIAŃTU. Ugniatanie okrężne punktu tiańtu. Ilość ruchów masażowych - 30-60.
Zabieg wykonuje się poduszeczkami kciuka lub palca środkowego w okolicy punktu Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są powiększenie wątroby i śledziony,
tiańtu (VC 22), znajdującego się trochę wyżej od górnego brzegu wcięcia szyjnego niestrawność, bóle w okolicy dołku podsercowego.
mostku. Ugniatanie wykonuje się przez lekkie uciskanie i obrót bez przesunięcia
palca na skórze, 10-15 razy, jednokrotnie. Nie powinno być uciskania na wcięcie
szyjne mostka. Masaż brzucha
Wyznacznikiem prawidłowego przeprowadzenia jest zaczerwienienie skóry.
Wskazaniami są kaszel, bóle gardła, napady dychawicy oskrzelowej, uczucie 1. ŻO-FA. Ugniatanie okrężne punktu czżunwań.
ściskania za mostkiem, ciężkie odchodzenie plwociny. Punkt czżunwań (VC 12), znajdujący się na środkowej linii brzucha, o 4 cunie
powyżej pępka, ugniata się ruchami okrężnymi środkowego palca lub podstawą
2. ŻO-TUJ -TAŃCZŻUN. Rozcieranie i ugniatanie mostka w okolicy punktu dłoni. Palce nie przesuwają się po skórze. Ugniatanie wykonuje się delikatnie,
tańczżun. umiarkowanie intensywnie. Wykonuje się 60-120 ruchów masażowych, w ciągu 3
Zabieg wykonuje się poduszeczką lub podstawą kciuka w formie ugniatania okręż- minut, w zależności od założonego rezultatu: aktywizacji lub uspokojenia.
nego w okolicy punktu tańczżun (VC 17), przemieniającego się w ślizgowe deli-
Wskazania: słaby apetyt, wymioty, czkawka, mdłości, wzdęcie brzucha, nie-
katne rozcieranie w górę wzdłuż mostka. strawność, bóle brzucha.
Zabieg trwa 1-1,5 minuty do pojawienia się umiarkowanego zaczerwienienia Efekt działania można wzmocnić przez podobne oddziaływanie żo-fa na punkt
skóry. tzusańli (E 36) po obu stronach.
Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są kaszel, dychawica oskrzelowa, Zabieg żo-fa kontynuuje się w górę wzdłuż środkowej linii brzucha do punktu
uczucie ścieśnienia za mostkiem. tiańtu (VC 22), to znaczy do górnego brzegu wzięcia szyjnego mostku. Przede
wszystkim wykonuje się nacisk w już wymienianym punkcie tańczżun (VC 17),
3. ŻO-ŻUGEŃ. Ugniatanie okrężne w okolicy punktu żugeń. Zabieg wykonuje się który znajduje się na skrzyżowaniu przedniej linii środkowej, pośrodku odległości
w formie ugniatania okrężnego poduszeczką kciuka punktu żugeń (E 18), między sutkami. Punkt VC 17 czynnościowo i energetycznie łączy piersiowy odcinek
znajdującego się w V międzyżebrzu , 4 cunie na zewnątrz od linii środkowej, kanału energetycznego potrójnego świecznika z kanałami serca, wątroby, śledziony i
poniżej sutka o jedno międzyżebrze. jest węzłem wszystkich dodatkowych kanałów.
Zabieg trwa od 0,5 do l minuty, jest wykonywany symetrycznie po obu stro-
nach, do pojawienia się zaczerwienienia. Wskazania: bóle w piersi, kaszel, zadyszka, skurcz przełyku, wymioty.
Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są kaszel, odbijanie z żołądka, Możliwe są uciskania w innych punktach tej strefy przedniośrodkowego kanału
energetycznego w zależności od objawów. Zabieg wykonuje się podobnie do
czkawka, słaby apetyt.
oddziaływania na punkt czżunwań.
4. ŻO-ŻU-PA. Ugniatanie okrężne w okolicy punktu tiańsi. Zabieg wykonuje się w
formie ugniatania okrężnego poduszeczką kciuka punktu tiańsi (RP 18), 2. FEŃ-TUJ-FU. Rozcieranie skóry brzucha.
znajdującego się w IV międzyżebrzu, w bok od środkowej linii o 6 cuni (na Zabieg wykonuje się wolną powierzchnią i podstawą kciuka obu dłoni i polega na
zewnątrz od sutka o 2 cunie). lekkim i szybkim rozcieraniu nadbrzusznej strefy od środkowej linii w bok. Roz-
cieranie (tuj) zaczyna się od podżebrzy i stopniowo Obydwie odmiany zabiegu na pępek można uzupełnić chwytaniem (szczypa-
przemieszcza się w dół. Skóra brzucha dziecka, niem) pępka 1.-3. palcami lub kciukiem i środkowym paliczkiem wskazującego.
tkanka podskórna i warstwy mięśni delikatnie się Szczypanie wykonuje się delikatnie i towarzyszy mu ruch „na siebie" oraz wibracja.
„rozsuwają". Wykonuje się co 50. ugniatanie okrężne (żo) lub rozcieranie (mo) pępka.
Zabieg powtarza się 100-200 razy przez 3-5 Wskazaniami do przeprowadzenia zabiegu są bóle w brzuchu, wymioty, bie-
minut, towarzyszy mu umiarkowane zaczerwić^ gunka, wypadnięcie odbytnicy.
nienie się skóry. Dziecko powinno czuć się kom-
fortowo i odczuwać ciepło. Brzuch robi się miękki i 4. ŻO-TIAŃSZU. Ugniatanie okrężne punktu tiańszu.
podatny na działania. Zabieg polega na okrężnym symetrycznym ugniataniu (żo-fa) punktów tiańszu (E
Feń-tuj-fu można uzupełnić zabiegiem mo: 25), znajdujących się na wysokości pępka, na zewnątrz o 2 cunie. Ugniatanie wy-
okrężne (zgodnie z ruchem wskazówek zegara) konuje się 2. i 3. palcami obu rąk od razu po zabiegu tu -tzi lub jako kontynuacja
głaskanie, przechodzące w tarcie podstawą dłoni, zabiegu feń-tuj-fu. Czas trwania zabiegu - 3 minuty. Ilość ruchów zależy od wy-
kciukiem lub dwoma-trzema palcami od jednego branego celu oddziaływania: aktywizacji lub uspokojenia. Wskazaniami są
punktu do drugiego lub wzdłuż kanałów zaburzenia trawienia, słaby apetyt, bóle w brzuchu, wymioty, zaparcia, biegunka.
brzucha: środkowego, nerek, żołądka, śledziony. Oddziaływania na pępek (tu-tzi) i na punkt tiańszu umożliwiają normalizację pracy
(Kanał energetyczny nerek znajduje się po obu jelit, harmonizację energii średniego świecznika.
stronach środkowego, w odległości 0,5 cunia, żo-
łądka - o 2 cunie, śledziony - o 4 cunie.) 5. NA-TU-TZIAO-TIAŃSZU. Szczypanie w okolicy punktów
Wygodniej jest wykonywać zabieg obydwiema tiańszu (E 25).
rękami. Zabieg powtarza się 3-5 razy do pojawienia się wrażeń bó-
Wskazaniami są bóle brzucha, niestrawność, lowych, intensywnego zaczerwienienia się skóry. Wskazaniami
wymioty. W zależności od objawiających się symp- są bóle brzucha, biegunka,
tomów trzeba zwiększać lub zmniejszać oddzia-
ływanie, osiągając harmonijny lub uspokajający 6. ŻO-DAŃ-TIAŃ.
skutek. Masaż wykonuje się w formie zabiegów żo i mo w okolicy
Zabiegi na brzuchu mogą zostać uzupełnione punktu cihaj (VC 6), znajdującego się na środkowej linii, o 1,5
oddziaływaniem na punkt tzusańli (E 36) w for- cunia niżej pępka.
mie ucisku o średniej sile. Można wykorzystać Zabieg trwa przez 1-3 minuty w formie 5-150 ruchów
również opisane w rozdziale l zabiegi feń-tziń-fa obrotowych, do pojawienia się nieznacznego lub wyrazistego zaczerwienienia się
(8), diań-siue-fa (9), czżen-din-fa (13). skóry.
Punkt ma szeroki zakres wskazań, spośród których można wyróżnić: bóle
3. TU-TZI. Oddziaływanie na pępek. dookoła pępka przy rozstrojach przewodu pokarmowego, bóle przy przepuklinie
Istnieje w formie dwóch podstawowych odmian: pachwinowej, utrudnienia przy oddawaniu moczu, przy skurczach mięśnia zwie-
Żo - ugniatanie okrężne, obrót zgodnie z racza, nietrzymanie moczu, zaburzenia snu, niemocy, przygnębienie. Działając na
ruchem wskazówek zegara, bez przesunięcia i punkt cihaj trzeba dążyć do harmonizującego rezultatu.
odrywania palców od skóry. Wykonuje się podu-
szeczką środkowego palca, wzmocnionego wska- 7. TUJ-GUAŃJUAŃ. Rozcieranie okrężne punktu guań-juań. Zabieg żo-dań-tiań
zującym, lub podstawą dłoni. Tempo średnie, sto- można uzupełnić zabiegiem tuj-guań -juań: rozcieraniem okrężnym okolic
sowana siła - umiarkowana; czas trwania - do 3 punktu guańjuań (VC 4), znajdującego się o 3 cunie poniżej pępka, boczną
minut; powierzchnią złączonego z kciukiem ugiętego wskazującego palca. W tej sytuacji
Mo - głaskanie okrężne, pocieranie. Wyko- pojawia się koncentracja energetyczna w tworzącej się pustej pięści.
nuje się dwoma - trzema palcami lub podstawą Wykonuje się do 50 rozcierań okrężnych umiarkowanej intensywności, do po-
dłoni, lekko i szybko, również nie odejmując od jawienia się lekkiego zaczerwienienia skóry i pojawienia uczucia ciepła.
skóry, przez 3-5 minut.
77
76
Masaż pleców i lędźwi u dzieci Zabieg jest skuteczny przy przeziębieniach, którym towarzyszą kaszel i ból
glowy; przy bólach pleców. Wykonuje się zwykle razem z oddziaływaniem na
1. NA-TZIAŃTZ1N. Ugniatanie ze szczypaniem i uciskaniem punktu tziańtzin. okolice punktu daczżuj (VG 14).
Zabieg wykonuje się w strefie oddziaływania punktu tziańtzin (VB 21), znajdującej się
na wysokości odstępu pomiędzy wyrostkami kolczystymi VII szyjnego i I pier- 4. ŻO-SZEŃCZŻU. Ugniatanie okrężne punktu szeńczżu.
siowego kręgu, pośrodku odlegtośći od środkowej linii pleców do głównej kości Zabieg polega na rozbieżnym w dół ugniataniu skóry w strefie punktu szeńczżu
ramiennej. Masę mięśniową umieść między palcami: złączonymi 2.-5. i kciukiem, (VG 12), znajdującego się pomiędzy wyrostkami kolczystymi III i IV kręgu piersio-
znajdującym się w punkcie tziańtzin. Lekko się go ściska i oddziela mięśnie od wego, poduszeczkami obu kciuków, przemieniającym się w ugniatanie lekkie. Palców
niższych warstw z następnym uciskiem punktu. od skóry nie odrywamy. Wykonuje się 100-300 szybkich ruchów okrężnych do
Zabieg powtarza się 3-5 razy po obu stronach symetrycznie. powstania umiarkowanego zaczerwienienia się skóry i ciepła.
Wskazaniami do wykonania tego zabiegu są: przeziębienia, bóle w okolicach Wskazaniami do zastosowania zabiegu są przeziębienia, kaszel z plwociną,
pleców i ramion, ograniczenie ruchów w stawie ramiennym z utrudnieniami w zadyszka, duszność, dychawica oskrzelowa, bóle w piersi i wzdłuż kręgosłupa. W
podnoszeniu ręki, neurastenia, lęk, bóle głowy. przypadku przewlekłego schorzenia oskrzelowo-płucnego, długiego jego trwania,
masaż wykonuje się za pomocą niewielkiej ilości drobnej soli. Palce masażysty oraz
2. ŻO-DACZŻUJ. Ugniatanie okrężne punktu daczżuj. skóra pacjenta powinny być suche. W tym przypadku zwiększa się zaczerwienienie
Zabieg wykonuje się za pomocą środkowego palca w skóry i odczucie ciepła.
formie ugniatania okrężnego punktu daczżuj (VG 14),
znajdującego się pomiędzy wyrostkami kolczystymi VII 5. ŻO-PISZU. Ugniatanie okrężne punktu piszu.
szyjnego i l piersiowego kręgu, ze zwiększającym się Punkt piszu (V 20) znajduje się symetrycznie na kanale energetycznym pęcherza
naciskiem, osiągającym próg bólowy. Przeprowadza się moczowego w odległości l ,5 cunia od odstępu między wyrostkami kolczystymi XI
20-30 ruchów obrotowych do pojawienia się zaczer- i XII kręgu piersiowego, wywiera również wpływ na kanał energetyczny śledziony
wienienia skóry i uczucia ciepła w strefie działania. i trzustki.. Zabieg wykonuje się kciukami obu dłoni lub ułożonymi w formie
Zabieg stosuje się przy przeziębieniach, podwyż- widelca 2. i 3. palcami jednej ręki, stosuje się 50-100 ugniatań okrężnych.
szonej temperaturze, bólach szyi i sztywności mięśni Pojawia się miejscowe zaczerwienienie się skóry, odczucie ogrzania się,
karku, kaszlu; skurczach i stanach przedskurczowych, przyjemnego bólu.
którym towarzyszy nadciśnienie wewnątrzczaszkowe; Wskazania: schorzenia wątroby i żołądka, żółtawość białkówki oka, bóle w
neuróżach. okolicy żołądka, zmniejszony apetyt, spowolnione trawienie, odbijanie się żołądka,
Wpływ na punkt dadżuj można zwiększyć jednora- wymioty, biegunka, również przewlekła, obrzęki nóg, słabość mięśniowa i wy-
zowym szczypaniem skóry, wykonywanym w formie cieńczenie, krwawienia (zwiększona podatność na zranienia naczyń skóry i ślu-
zacisku fałdu skórnego pomiędzy środkowymi paliczka-mi zówki), reakcje alergiczne.
2. i 3. palca i przyciągnięciem do siebie do momentu Zabieg jest skuteczny przy oddziaływaniu na bolesne punkty kanału energe-
pojawienia się odczuć bólowych i powstania (zwięk- tycznego na nogach, przede wszystkim - na tzusańli (E 36).
szenia) zaczerwienienia skóry. Przy wykonywaniu
szczypania skórę pleców i palce trzeba lekko zwilżyć 6. ŻO-SZEŃSZU. Ugniatanie okrężne punktu szeńszu.
wodą. Punkt szeńszu (V 23) znajduje się symetrycznie na kanale energetycznym pęcherza
Szczypanie wywiera dobroczynny wpływ przy pato- moczowego, w odległości 1,5 cunia od odstępu pomiędzy wyrostkami kolczystymi II i
logii oskrzelówo-płucnej, krztuścu. III kręgów lędźwiowych i jest „współczujący" kanału nerek. Zabieg wykonuje się 50-
100 razy podobnie do innych zabiegów żo w strefie przykręgosłupowej do pojawienia
3. ŻO-FENMEŃ. Ugniatanie okrężne punktu fenmeń. się lekkiego bólu i odczucia miejscowego ciepła, powstania zaczerwienienia się
Zabieg wykonuje się w formie 20-30 stopniowo wzmacniających się ugniatań okrężnych skóry.
punktu fenmeń (V 12), znajdującego się na wysokf ści odstępu między U a III kręgiem Wskazania: biegunka, również przewlekła, bóle w strefie lędźwiowej i dookoła
piersiowym, o 1,5 cunia zgodnie z ruchem wskazówek zegara i w przeciwnym pępka, słabość w nogach, brak siły, zwiększone męczenie się, przewlekłe schorzenia
kierunku w obie strony od linii środkowej. Można na dwa sposoby wykonać zabieg: nerek.
kciukami obu dłoni lub drugim i trzecim palcem jednej ręki.
Masaż kręgosłupa
4. ŻO-HUEJ-WEJ. Ugniatanie okrężne pod dalszym
1. TUJ-TI. Liniowe rozcieranie kręgosłupa. ^
Zabieg wykonuje się 2. i 4. palcami zaczynając od punktu daczżuj (VG 14) w dół
wzdłuż kręgosłupa aż do krzyża. Siła oddziaływania oraz ilość ruchów bardzo się
różni w zależności od wieku. Trzeba unikać uczucia mocnego rozgrzania, wyraźnego
zaczerwienienia się skóry i urazów skóry. Ręka masażysty powinna być wy-
prostowana, kąt pochylenia około 45°. Poruszając się z powrotem od krzyża do \
punktu dadżuj dłoń powinna być rozluźniona i kręgiem guzicznym
płynnie porusza się w górę, nie odrywając się od Zabieg wykonuje się 3. palcem w formie ugniatania o
skóry. Przy szybkim ześlizgiwaniu się w dół pod umiarkowanej intensywności bez przesunięcia, jed-
dłonią w okolicy punktu laogun (MC 8) kumuluje norazowo, przez 1-3 minuty. Zabieg uzupełnia opi-
się energia. sany powyżej tuj-tzi-die i dobrze się łączy z żo-dań-
Wskazań do stosowania zabiegu jest bardzo tiań (w okolicy punktu cihaj VC 6).
dużo i są one związane z różnorodnością wskazań Podstawowymi wskazaniami do stosowania zabiegu są nietrzymanie moczu i
do oddziaływania na punkty kanału tylno- wypadnięcie odbytnicy.
środkowego (du-tzin).

2. NE-TZI. Przesunięcie fałdu skórnego wzdłuż kręgosłupa. Masaż kończyn górnych


Zabieg jest podobny do już opisanego (ne-fa, biegnący fałd skóry) lecz jest prze-
prowadzany z uciskiem (lekkim oderwaniem) zgodnie ze schematem nie Jeden po 1. TU-PI-DIN. Rozcieranie dłoniowej powierzchni
dwóch", a „jeden po trzech - pięciu". Oprócz tego, zabieg wykonuje się z mniejszą dalszego (paznokciowego) paliczka 1-go palca.
siłą, bardziej delikatnie, powtarzając całość 1, 3 lub 5 razy i jest stosowany po Zabieg masowania palca wykonuje się kciukiem, dłoń
zabiegu tyj-ti. powinna być unieruchomiona. Rozcieranie bardziej
Ne-tzi jest wyraźnie ukierunkowany energetycznie, usuwa blokady i wspomaga przypomina pocieranie, lecz wykonywane jest dosyć
najlepszy przepływ chi w tylnośrodkowym kanale energetycznym. Stosuje się prze- silnie i szybko: do 120 ruchów na minutę, 100-500
ważnie przy przegrzaniach ciała, neurozach, w leczeniu koszmarów nocnych i zaburzeń razy. Palec masażysty jakby ześlizguje się z podu-
snu; przy bólach brzucha, niestrawności, wymiotach, zatrzymaniach stolca. szeczki palca dziecka w kierunku dalszym lub bliższym osi lub środka ciała. Pacjent
odczuwa rozgrzanie się palca, lekkie zdrętwienie lub miejscowy ból.
3. TUJ-TZ1-DIE. Rozcieranie liniowe lędźwiowego Ezoteryczny sens zabiegu polega na „oczyszczaniu" kanałów energetycznych,
odcinka kręgosłupa. które odpowiadają danemu palcowi, kiedy ruch jest skierowany dalej od osi ciała,
Zabieg wykonuje się na zmianę ślizgającym się lub tonizacji kanałów, kiedy masaż jest skierowany bliżej osi ciała.
powierzchownym „pchaniem" skóry po wyrost- W tym przypadku dokonuje się działanie na kanale energetycznym śledziony
N,
kach kolczystych do góry - kciukiem, w dół - środ- 1. odpowiednio, żołądka. Następuje odblokowanie chi Elementu Pierwotnego „Zie-
kowym palcem, nie odrywając palców od skóry: mia", „oczyszczenie" lub tonizacja chi.
palce raczej rozsuwają skórę na boki i do góry. Wskazania: biegunka, zaparcia, zaburzenia apetytu, stany osłabienia, zapalenia
Trzeba unikać silnego podrażnienia, ilość cyklów żołądka i dwunastnicy.
waha się od 10 do 20.
Pacjent powinien odczuwać przyjemne ciepło, a 2. TUJ-GAŃ-DIN. Rozcieranie powierzchni dłoniowej paliczka dalszego
skóra może być umiarkowanie zaczerwieniona.
2. palca.
Celem rozcierania jest wspomaganie najlepszego sposobu cyrkulacji chi w kanałach
Zabieg wykonuje się podobnie do tuj-pi-din. Umożliwia osiągnięcie oczyszczenia
dolnego świecznika.
wątroby, pozbycie się z Elementu Pierwotnego „Wiatr" czynnika chorobotwórczego
Wskazania: biegunka, zaparcie, nietrzymanie moczu, neurozy, wypadnięcie od-
bytnicy. lub tonizację wątroby.
Wskazaniami są neurastenia, niepokoje, gorycz w ustach, zaburzenia wzroku,
80 nieżyt spojówki, gorączka dłoni i stóp, drapanie i suchość w gardle.
3. TUJ-S1Ń-DIN. Rozcieranie powierzchni dłoniowej dalszego paliczka 3. palca.
Zabieg wykonuje się podobnie do poprzednich. Oddziaływanie na trzeci palec
umożliwia osiągnięcie harmonizacji chi Elementów Pierwotnych „Ognia": serca,
jelita cienkiego, osierdzia, potrójnego świecznika. Stosuje się przy pojawieniu się
majaczeń, które towarzyszą gorączce, gorączkach dłoni i stóp, pryszczykowych
81
zapaleniach jamy ustnej, pojawieniu się „moczu gorączki" (ciemnego, mętnego,
pieniącego się), wrażeniach zamierania serca, osłabieniu czynności sercowej. 8. ŻO-TIJA-SZEŃ. Ugniatanie okrężne, silny ucisk
przy podstawie macierzy paznokcia piątego palca.
4. TUJ-FEJ-DIN. Rozcieranie powierzchni dłoniowej dalszego paliczka 4. palca. Zabieg można wykonywać w dwóch odmianach: żo -
Zabieg wykonuje się podobnie do poprzednich. Palec serdeczny odpowiada ży- ugniatanie okrężne, powtarzane 50 razy na obu
wiołowi „Powietrze". Oddziaływanie na niego umożliwia odblokowanie kanału małych palcach na zmianę; tija - silny powolny ucisk
energetycznego płuc, „oczyszczenie" go, pomaga w harmonizacji stosunku ener- paznokciem kciuka na tę samą strefę, powtarzane 5
getycznego w parze „płuca -jelito grube" i stosuje się przy przeziębieniach, pod- razy.
wyższonej temperaturze, kaszlu, wrażeniu braku powietrza, ścieśnienia w piersi, Wskazania: nietrzymanie moczu w nocy, wrodzona
zadyszeć, zimnym pocie, jak również przy wypadnięciu odbytnicy. słabość zdrowia, słabość chi nerek, biegunka, za-
palenie pęcherza moczowego, bolesne moczenie się.
5. TUJ-SZEŃ-DIN. Rozcieranie powierzchni dłoniowej dalszego paliczka
5. palca. 9. ŻO-SZEŃ-DIN. Ugniatanie okrężne dalszego paliczka małego palca.
Zabieg wykonuje się podobnie do poprzednich. Mały palec odpowiada żywiołowi Zabieg wykonuje się w formie obrotowego uciskania palcem koniuszka małego
„Woda". Oddziaływanie na niego jest energetyczną ingerencją w działanie kanałów palca w szybkim tempie, 100-200 razy.
„nerki - pęcherz moczowy" i stosuje się przy nietrzymaniach moczu, bolesnym Wskazania: nadmierne wydzielanie potu, nocne pocenie się.
moczeniu się, zapaleniu pęcherza moczowego, patologii nerek, wrodzonej słabości
chi nerek. 10. ŻO-SZEŃ-WEŃ. Ugniatanie okrężne stawu dal-
szego i środkowego paliczków małego palca.
6. TIJA-SZl-SIUAŃ. Silny ucisk przy płytkach paznokcio- Powierzchnie boczne stawu są unieruchamiane kciu-
wych. kiem i palcem wskazującym i są ugniatane ze wzmac-
Zabieg wykonuje się w formie mocnego pięciokrotnego niającym się naciskiem przez 1-2 minuty.
impulsywnego ucisku paznokciem kciuka pod macierz pa- Wskazaniami do stosowania zabiegu są drgawki,
znokcia (koniec paliczka dalszego) każdego palca dziecka. zrywanie na wymioty, biegunka, czerwonka. Trzeba
Zabieg wykonuje się symetrycznie na obydwu rękach. wziąć pod uwagę, że żo zewnętrznego brzegu
Masowany palec jest przytrzymywany pomiędzy ugięte małego palca jest bardziej skuteczne przy wymio-
drugi i trzeci palec masażysty. tach; wewnętrznego - przy biegunkach.
Odmianą zabiegu jest mocn^ szczypanie pod paznok- Wykonanie zabiegu w formie tija (ściskania) prowadzi do najlepszego rezultatu
ciami kciukiem i palcem wskazującym. przy drgawkach i jest wykonywane po zabiegu tija-laogun (środka dłoni).
Zabieg należy do form reanimacyjnych. Wskazaniami
do jego stosowania są majaczenia, utrata przytomności 11. TIJA-ŻO-ER-ŻEŃ-MEŃ. Silny ucisk grzbietu
przy podwyższonej temperaturze. Po poprawie stanu dłoni.
dziecka zabiegu nie powtarza się. Zabieg wykonuje się w formie tija- lub żo - działania
na grzbiety obu dłoni jednocześnie, w tył od
7. TIJA-LAO-LUN. Silny ucisk przy podstawie macierzy trzeciego stawu śródręczno-paliczkowego. Zabieg
paznokcia. tija powtarza się 5 razy, żo - 50-100 razy. Cechą
Zabieg wykonuje się w formie pięciokrotnego impulsyw- szczególną tija w tym przypadku jest silny i szybki
nego ucisku przy podstawie macierzy paznokcia trzeciego wzmacniający się nacisk.
palca. Jest stosowany przy stanach utraty przytomności i Wskazania: skurcze, drgawki, wewnętrzna go-
drgawkach, może być wykonywany do pojawieniu się rączka bez potu, nocne pocenie się.
płaczu lub innej reakcji na takie działanie.
12. ŻO-SIAO-TAO-SI. Oddziaływanie na części dłoni, bliższe osi ciała.
Miejscem stosowania zabiegu jest część dłoni, znajdująca się pomiędzy punktami
dalin (MC 7) a laogun (MC 8), o 1 cuń dalej od fałdu nadgarstka do środka dłoni w
rzucie trzeciej kości śródręcza.
Zabieg wykonuje się w formie:
• Żo - ugniatania 1. lub 3. palcem symetrycznie na
obydwu rękach, 100-300 razy;
• Siao - ucisk tymi samymi palcami, od 5 do 20
razy;
• Tao - lekkie oklepywanie trzecim palcem przez
1 minutę.
Wskazania: skurcze
i stany przedskurczowe, niepokoje, problemy z zaśnięciem, moczenie się, ból w oczach, chem wskazówek zegara, tzin - oczyszczanie, obrót niezgodnie z ruchem wska-
zez, skazy krwotoczne. Zabieg żo jest najbardziej skuteczny przy moczeniu się i bólach zówek zegara.
w oczach, a zabiegi siao i tao - przy niepokojach i zaburzeniach snu. Wskazania: słaby apetyt, wymioty, wymioty z krwią, ciągłe uczucie głodu, pra-
gnienie.
13. TA-FEN-CHY. Ugniatanie wewnętrznej strony
nadgarstka. 16. ŻO-BAŃ-MEN. Ugniatanie okrężne podstawy pierw-
Masażysta przytrzymuje rękę pacjenta po obu stro- szego palca dłoni.
nach za grzbiet dłoni i za palce. Zabieg wykonuje Zabieg wykonuje się w okolicy punktu jujtzi (P 10) w
\ się symetrycznie obydwoma kciukami i polega na formie ugniatania o umiarkowanej intensywności bez
ugniataniu ze średnią siłą, powtarzanym 30-50 razy przesunięcia, zgodnie z ruchem wskazówek zegara na
od środka i do środka nadgarstka. prawej dłoni, w przeciwnym kierunku - na lewej dłoni,
Wskazaniami do fen - zabiegu (ruchy w kierunku wykonując 100-200 ruchów na każdej dłoni.
środka nadgarstka) są: dreszcze, uczucie zimna, Wskazania: uczucie rozsadzania brzucha, powolne
wymioty, wzdęcia brzucha, biegunka, rozwolnienie, opróżnienie żołądka, zaparcie, zadyszka.
uczucie przepełnionego żołądka, niedomaganie, niepokoje. Chy - zabiegi (ruchy od
środka) wykonywane są przy kaszlu, uczuciu przepełnienia w piersi, braku 17. ŻO-NEJ-LAOGUN. Rozcieranie okrężne brzegów
powietrza, kaszlu z plwociną; może być wykorzystywane jako uzupełnienie zabiegu dłoni.
żo-szeń-meń. Zabieg wykonuje się na dwa sposoby:
- Juń-laogun - po obwodzie dłoni wykonuje się
14. TTJA-SZI-SIUAN. Silny ucisk, szczypanie koniusz- 100-130 lekkich ślizgających się ugniatań. Wykorzy-
ków palców. stuje się kciuk lub palec środkowy. Stosuje się przy
Zabieg polega na silnym uciskaniu paznokciem palca gorączce w kanale energetycznym płuc;
wskazującego pod paznokciem dziecka jednocześnie - Żo-laogun przeprowadza się w formie 10-30
ściskając koniuszek palca między kciukiem a ugniatań okrężnych o dużej intensywności bliżej do
środkowym palcami masażysty. Zabieg przepro- środka dłoni.
wadza się na wszystkich pięciu palcach obydwu rąk Obydwa zabiegi są wykonywane zgodnie z ruchem wskazówek zegara na lewej
w formie pięciokrotnego ucisku. Zabieg jest reani- dłoni i w przeciwnym kierunku - na prawej dłoni.
macyjny, a wskazaniami są: majaczenie, stan utraty Wskazania: podwyższona temperatura, gorączka „górnego świecznika", wymioty,
świadomości przy podwyższonej temperaturze. Po pryszczykowe zapalenie jamy ustnej.
polepszeniu stanu zabiegu się nie powtarza.
18. JUŃ-NEJ-BA-GUA. Ugniatanie okrężne środka dłoni.
15. TUJ-WEJ-TZIN. Głaskanie liniowe 1. palca dłoni. Zabieg wykonuje się w formie lekkiego ślizgowego rozcierania okrężnego zgodnie z
Zabieg wykonuje się na wewnętrznej (bu) i zewnętrznej (tzin) powierzchniach ruchem wskazówek zegara dookoła punktu łaogun (MC 8), położonego na środku
bliższego do osi ciała paliczka l. palca w formie lekkiego, szybkiego pocierania dłoni, pomiędzy Ul a IV kośćmi śródręcza. Wykonuje się 100-300 ruchów
obrotowego, powtarzanego około 100-500 razy; bu - w kierunku osi ciała, do środka, okrężnych: zgodnie z ruchem wskazówek zegara na lewej dłoni, w przeciwnym
tzin - dalej, na zewnątrz. Bu - dodawanie energii, obrót zgodnie z ru- kierunku - na prawej, po czym następuje żo -jujtzi - ugniatanie okrężne o umiar-

84 85
kowanej intensywności punktu jujtzi (P 10), znajdującego się na wzgórku łono Wskazania: podwyższona temperatura, dreszcze, bóle gardła, silny suchy kaszel,
wym bliżej do stawu śródręczno - paliczkowego. i częste i mimowolne moczenie się, bóle brzucha, bóle zębów, skrzypienie zębami
Wskazaniami są: kaszel z plwociną, bóle w piersi, wzdęcie brzucha, wymioty, pra w nocy.
gnienie, brak apetytu.
22. ŻO-TIJA-WEJ-LAOGUN. Ugniatanie grzbietu dłoni.
19. TUJ-SY-CHEN-WEŃ. Rozcieranie powierzchni dłoniowej stawów międzypalicz- Masaż wykonuje się w punkcie, znajdującym się na grzbietowej powierzchni dłoni
kowych bliższych osi ciala 2.-5. palców. bliżej do osi ciała od 1II-IY śródręczno-paliczkowych stawów, w rzucie od punktu
Wykonuje się 100-300 ześlizgujących się ruchów rozcierających kciukiem na stawach laogun (MC 8), tzn. od środka dłoni.
środkowych i bliższych osi ciała paliczkach 2-5. palców. Palce pacjenta w tym Częściej jest wykorzystywany zabieg żo: 100-300 ruchów ugniatających zgodnie
czasie powinny być złączone, dłoń znajduje się w dłoni masażysty. z ruchem wskazówek zegara - na prawej dłoni, w przeciwnym kierunku - na lewej
dłoni. Jest możliwe wykorzystywanie tija - pięciokrotny ucisk.
Wskazania: przeziębienie, wzdęcie brzucha, biegunka, wypadnięcie odbytnicy,
czerwonka, wzmożenie ruchów robaczkowych, nietrzymanie moczu, przepuklina
pępkowa i pachwinowa. Podstawowymi wskazaniami do zastosowania zabiegu tija
są wypadnięcie odbytnicy i nietrzymanie moczu.

23. TIJA-WEJ-L1N. Ugniatanie grzbietu dłoni.


Wykorzystuje się technikę tija: silny pięciokrotny
Druga odmiana zabiegu jest możliwa w formie „tija" tej samej strefy. W tym ucisk paznokciem na punkt, znajdujący się o l cuń
przypadku masażysta zaciska każdy palec dziecka pomiędzy palcami wskazującym a bliżej do osi ciała od 11-111 śródręczno-paliczkowych
środkowym, i paznokciem kciuka wykonuje pięciokrotny ucisk. stawów, w przestrzeni międzykostnej.
Wskazania: zarobaczenie, bóle brzucha, wzdęcia brzucha, niestrawność, wra- Wskazania: utrata przytomności, przestraszenie
żenie braku powietrza, przestraszenie, pryszczykowe zapalenie jamy ustnej i pęk- się, szok.
nięcia ust.

20. TUJ-SIAO-CHEN-WEŃ. Rozcieranie powierzchni


dłoniowej stawów śródręczno-paliczkowych. 24. T1JA-TIN-L1N. Ugniatanie grzbietu dłoni.
Wykonuje się 100-300 ruchów rozcierających Wykorzystuje się technikę tija: 5-10 silnych ucisków
boczną powierzchnią kciuka masażysty w okolicy paznokciem punktu, znajdującego się na wierzchołku
1I-V śródręczno-paliczkowych stawów załączo- kąta, tworzonego IV i V kośćmi śródręcza.
nych palców pacjenta. Wskazania: silny kaszel ze zrywaniem na wy-
Jest możliwa druga odmiana zabiegu -w for- mioty.
mie tija - powtarzając 5 razy dla każdego stawu.
Wskazania: neurozy, wrzodziejące zapalenie jamy 25. JUŃ-WEJ-PA-GUA. Rozcieranie okrężne grzbietu
ustnej, pęknięcia ust, wzdęcie brzucha. dłoni.
Zabieg wykonuje się w formie lekkiego ślizgającego się rozcierania okrężnego ze
21. ŻO-TIJA-JEMEŃ. Ugniatanie i uciskanie grzbietu dłoni. średnią prędkością 100-300 razy dookoła rzutu punktu laogun, nie wychodząc
Zabieg wykonuje się w punkcie jemeń (TR 2), znajdującym się o l cuń bliżej osi poza II i IV kości śródręcza. Na prawej dłoni obrót wykonuje się zgodnie z ruchem
ciała od IV-V stawów śródręczno-paliczkowych, w przestrzeni międzykostnej (dłoń wskazówek zegara, na lewej - w przeciwnym kierunku. Wskazania: uczucie
ściśnięta w pięść). Podstawową odmianą jest żo, przy której zabieg wykonuje się w ścieśnienia w piersi, wzdęcia brzucha, zaparcia.
formie 100-300 ruchów ugniatających o średniej sile bez przesunięcia na skórze.
Jest możliwy mocny trzy-pięciokrotny ucisk (tija) zgiętym wskazującym lub małym 26. ŻO-I-WO-FEN. Ugniatanie środka powierzchni grzbietowej.
palcem. Zabieg wykonuje się w formie ugniatania, przemieniającego się w wibrację, w
rzucie punktu janczi (TR 4), znajdującego się na powierzchni grzbietowej stawu
promieniowo-nadgarstkowego, bliżej strony łokciowej, odpowiednio do palca śród-
kowego. Czas trwania zabiegu - około 2 minut. Są możliwe wrażenia miejscowego trzeba lekko dmuchać na przedramię dziecka, osiągając wrażenie przyjemnego
bólu, rozszerzanie się mięśni. chłodu.
Wskazania: bóle głowy, bóle stawów kończyny górnej, podwyższona temperatura, Wskazania: gorączka, bóle przy połykaniu i suchość w gardle, pragnienie,
bóle brzucha. częstoskurcz, niepokój, wzmożona pobudliwość, zaburzenia snu, neurastenia,
histeria.
27. TIJA-ŻO-BU-JAN-CZŻY. Ugniatanie tylu przedramienia. Zabieg wykonuje się w 30. TUJ-LU-FU. Rozcieranie liniowe powierzchni wewnętrznej łokciowego brzegu
miejscu, znajdującym się we wklęśnięciu międzykostnym, o 3 cunie powyżej fałdu przedramienia.
stawu promieniowo-nadgarstkowego (odpowiada mu strefa punktu czżigou TR 6). Zabieg wykonuje się w rzucie z kanału energetycznego serca również w formie
Wykonuje się ugniatanie okrężne żo, powtarzane 100-300 razy na obydwu rękach lekkich ślizgających się rozcierających ruchów kciukiem, lecz w kierunku od
(aktywizacja lub harmonizacja), albo ucisk paznokciem tija - 3-5 razy (uspokojenie). zgięcia łokciowego do nadgarstka. Wykonuje się od 100 do 300 ruchów, do
Wskazania: zawroty głowy, zemdlenia, bóle głowy, bóle oczu, podwyższona umiarkowanego zaczerwienienia się skóry, osiągając harmonizację energii w
temperatura, nieżyty jamy ustnej i krtani, zaparcia, biegunka, wymioty. kanale.
Wskazania: gorączka, podwyższona temperatura, pragnienie, wrzodziejące za-
28. TUJ-SAŃ-GUAŃ. Rozcieranie liniowe przedra- palenie jamy ustnej, bóle w gardle, zaparcia.
mienia. Uwaga! Przy biegunce tuj-lu-fu stanowczo się zabrania.
Zabieg wykonuje się w formie szybkich i lekkich Trzeba jeszcze raz podkreślić, że wszystkie trzy zabiegi tuj na przedramię
ześlizgujących się ruchów kciukiem od nadgarstka (28-30) przeprowadza się nie odrywając kciuka od skóry przy powrocie go do pozycji
do zgięcia łokciowego w rzucie od kanału wyjściowej. Najczęściej są. to zabiegi harmonizujące. Intensywne zaczerwienienie
energetycznego płuc: od punktu tajjuań (P 9), się skóry może powstawać przy oddziaływaniu na kanał energetyczny płuc.
znajdującego się przy promieniowym końcu po-
łożonego bliżej osi ciała fałdu promieniowo-nad-
garstkowego, do punktu czitze (P 5), znajdują- Masaż kończyn dolnych
cego się w środku fałdu zgięcia łokciowego, przy
promieniowym końcu ścięgna dwugłowego mięśnia ramienia. Nie odrywa się 1. TUJ-CY-MEŃ. Liniowe rozcieranie biodra.
palca od skóry. Przy uspokojeniu - zabieg akcentuje się w kierunku przeciwnym do Pozycja dziecka - leżąc na plecach. Rozcieranie
ułożenia kanału energetycznego (w kierunku zgięcia łokciowego), przy aktywizacji wykonuje się na przodkowo-wewnętrznej
- wzdłuż kanału energetycznego (do nadgarstka). powierzchni bioder, w kierunku dalszym od osi
Wykonuje się od 50 do 150 ruchów do pojawienia się lekkiego lub wyrazistego ciała, symetrycznie obydwoma kciukami, nie
zaczerwienienia się skóry. odrywając ich od skóry,
Wskazania: słabość, ogólne niedomaganie, okres powrotu do zdrowia po prze- Wykonuje się od 50 do 150 ruchów, do
ziębieniach, pustka chi i krwi; bolesność i obrzęki błony śluzowej jamy ustnej i pojawienia się umiarkowanego zaczerwienienia
krtani, utrudnienia oddychania przez nos; bóle brzucha, rozwolnienia stolca. się skóry.
Wskazania: ciemny kolor moczu, moczenie się, zatrzymania w oddawaniu
29. TUJ-TIAŃ-CHE-SZUJ. Rozcieranie liniowe wewnętrznej powierzchni przedra- moczu; rozluźnienie stolca.
mienia.
Zabieg wykonuje się w formie szybkich i lekkich ślizgających się ruchów kciuka od 2. NA-BAJ-CZUN-WO. Ugniatanie strefy baj-czun-wo.
nadgarstka do zgięcia łokciowego w rzucie kanału energetycznego osierdzia: od Zabieg wykonuje się*'kciukami symetrycznie po obu stronach, dłonie obejmują
punktu dalin (MC 7), znajdującego się w środku fałdu promieniowo-nadgarstko- górną część kolan pacjenta. Strefa baj-czun znajduje się na wewnętrzno-przedniej
wego, do punktu ciujtze (MC 3), znajdującego się w środku zgięcia łokciowego. powierzchni biodra, o l cuń powyżej punktu siuechaj (RP 10), znajdującego się o 2
Wykonuje się od 100 do 300 ruchów do pojawienia się umiarkowanego zaczer- cunie powyżej górnego brzegu rzepki kolanowej tę część biodra intensywnie się
wienienia skóry, po czym trzeba, zwilżając palce czystą zimną wodą, wskazującym i ugniata, chwytając masę mięśniową i delikatnie go unosząc..
środkowym palcami, lekko poklepując, powoli „przejść się" wzdłuż kanału ener- Zabieg wykonuje się 5 razy i uzupełnia się podobnym działaniem w okolicy
getycznego osierdzia od nadgarstka do zgięcia łokciowego 3-5 razy. Jednocześnie punktów tzusańli (E 36) i wejczżun (V 40) - pośrodku dołu podkolanowego: jed-
norazowym uszczypnięciem podnosi się skórę.
88
85
Wskazania: stan przedskurczowy, mięśniowe migotanie rąk i nóg, drgawki,
porażenie nóg. f ' • Zabieg wykonuje się w formie płynnego zwięk-
szającego się uciskania o średniej sile z następnym
3. AŃ-ŻO-TZUSAŃLI. Ugniatanie i uciskanie punktu ugniataniem okrężnym (zgodnie z ruchem wskazó-
tzusańli (E 36). wek zegara) przez 1,5-2 minuty (harmonizacja).
Wykonuje się umiarkowanie intensywne uciskanie Wskazania: nocne nietrzymanie moczu, zbyt częste
punktu tzusańli (E 36) przez 1-1,5 minuty (50-100 moczenie się, bóle w miednicy mniejszej, koń-
ruchów okrężnych). Oddziaływanie na ten punkt za- czynach dolnych, bółe stawów przy gośćcu; biegunka,
czyna się od stopniowo wzrastającego ugniatania wymioty po spożyciu jedzenia, słaby apetyt;
przemęczenie, neurastenia.
obrotowego (zgodnie z ruchem wskazówek zegara)
żo-fa, przemieniającego się w uciskanie ań-fa. Za-
7. TIJA-ŻO-TZESI. Uciskanie i ugniatanie grzbietowego zgięcia stopy w punkcie
bieg kończy się słabnącym żo-fa (w kierunku prze- tzesi (E 41).
ciwnym).
Miejscem oddziaływania jest środek grzbietowego zgięcia stopy, na linii z 2. pal-
Wskazania: wzdęcia i bóle brzucha, wymioty, biegunka, słabość w nogach, cem. Wykonuje się 3-5 intensywnych ucisków paznokciem kciuka (tija) z następnym
ogólny słaby stan. ugniataniem powierzchniowym (żo) przez 1-1,5 minuty (harmonizacja).
Wskazania: długotrwała biegunka i wymioty, bóle i zawroty głowy, stan przed-
4. T1JA-ŻO-FENLUN. Uciskanie i ugniatanie punktu fenlun. Punkt fenlun (E 40) skurczowy; bóle i zaburzenia ruchów w stawie skokowo-gołeniowym.
znajduje się powyżej środka bocznej kostki na 8 cuni, w tył od punktu tiaoku (E 38) o
l cuń - pomiędzy kością piszczelową a strzałką. Punkt ten reguluje energię kanału 8. NA-WEJCZŻUN. Szczypanie w dole podkoiano-
żołądka. wym.
Oddziaływanie na niego odbywa się na dwa sposoby: W okolicy punktu wejczżun (V40) wykonuje się pięć
Tija - silne pięciokrotne uciskanie paznokciem kciuka (uspokojenie); kolejnych ruchów szczypcowych kciukiem lub wska-
Żo - do 30 odczuwalnych obrotowych ruchów ugniatających (harmonizacja). zującym i środkowym palcem, nie osiągając progu
Wskazania: skurcze mięśni goleni, skurcze padaczkopodobne; senność, bóle bólowego.
głowy; zadyszka, kaszel z plwociną; bóle w piersi i brzuchu. Wskazania: mięśniowe migotanie i skurcze; go-
rączka, porażenie cieplne, bóle głowy w potylicy;
5. ŻO-TIJA-CZENSZAŃ. Ugniatanie z uciskaniem punktu bóle brzucha, nietrzymanie moczu.
czenszań.
Przez 1-1,5 minuty wykonuje się okrężne ugniatanie 9. NA-CHO-CZENSZAŃ. Uciskanie z wibracją w punkcie czenszań.
powierzchniowe żo-fa punktu czenszań (V 57), znaj- W punkcie czenszań (V 57), znajdującym się na tylnej powierzchni goleni pośrodku
dującego się pośrodku tylnej powierzchni goleni, przy linii, przeprowadzonej od górnego brzegu kości piętowej do środka dołu pod-
dolnym brzegu mięśnia brzuchatego łydki. Masaż kolanowego, ze średnią siłą wykonuje się pięć ucisków z wibracją. Zabieg ten
kończy się trzy-pięciokrotnym uciskaniem tija-fa (dzia- dobrze współdziała z zabiegiem na-wejczżun, dobrze go uzupełniając. Działanie -
łanie harmonizujące). Przy tym nie powinno być żad- harmonizujące.
nych wyraźnych odczuć. Stosuje się przy bólach w nogach, skurczach brzuchatego mięśnia łydki.
Wskazania: skurcze brzuchatego mięśnia łydki, skurcze przy przegrzaniu ciała,
którym towarzyszy odwodnienie; częste bolesne moczenie się, wypadnięcie 10. TIJA-KUŃLUŃ. Uciskanie punktu kuńluń.
odbytnicy. Punkt kuńluń znajduje się we wklęśnięciu pomiędzy tylnym brzegiem bocznej
kostki a ścięgnem Achillesa na wysokości środka kostki. W tym obszarze wykonuje się
6. AŃ-ŻO-SAŃIŃTZIAO. Ugniatanie i uciskanie punktu sańińtziao. pięciokrotne intensywne uciskanie paznokciem kciuka po obu stronach (działanie
Sańińtziao (RP 6) znajduje się na meridianie śledziony - trzustki, o 3 cunie wyżej uspokajające).
kostki przyśrodkowej, do tyłu od kości piszczelowej i jest grupowym lo - punktem Wskazania: przestraszenie, częste skurcze, bóle głowy, bóle oczu, zawroty
nożnych iń - kanałów energetycznych: śledziony, wątroby, nerek. głowy, krwawienie z nosa, sztywność mięśni karku.
11. TIJA-PUSZEŃ. Uciskanie punktu puszeń.
Wykonuje się pięciokrotne mocne uciskanie paznokciem kciuka po obu stronach
jednocześnie (uspokojenia) punktu puszeń, znajdującego się we wklęśnięciu na
zewnętrznej powierzchni pięty, półtorej cunia poniżej punktu kuńluń (V 60).
Wskazania: przestraszenie, utrata przytomności, napady padaczkowe.

12. ŻO-JUNCIUAŃ. Ugniatanie okrężne środka podeszwy w


punkcie junciuań.
W punkcie junciuań (R 1), znajdującym się na odcinku
pomiędzy II a III kośćmi śródstopnymi na wysokości 2/5
odległości od końca II palca do tylnej strony pięty.
Wykonuje się 50 ugniatań okrężnych (żo) o średniej
intensywności. Przy biegunce zabieg wykonuje się na pra-
wej podeszwie, przy wymiotach - na lewej. Przy stanie
przedskurczowym, bólach głowy w strefie ciemieniowej;
CZĘŚĆ III
suchości w ustach i bólach gardła; bolesnych lub utrudnionych oddawaniach moczu.
Punkty junciuań ugniata się jednocześnie na obydwu nogach: na prawej zgodnie z
ruchem wskazówek zegara i na lewej - w kierunku przeciwnym.

Korekta systemowa według


objawów chorobowych

92 93
ROZDZIAŁ 7

Patologie „świecznika górnego"

Skrępowanie ruchów mięśni szyi i obręczy ramiennej oraz


problemy z tym związane

S ytuacja, gdy odczuwamy zdrętwienie rąk i górnej części pleców, boli potylica i
szyja, jest znana wielu osobom. Stan ten zależny jest od naszego stylu życia:
statyczna pozycja siedząca, podparta łokciami, noszenie ciężarów urywających
ręce, zbyt duże poduszki i chęć czytania leżąc na plecach, pochylając głowę, -
wszystkie te czynniki w końcu prowadzą do zaburzeń krążenia w tak zwanej
strefie podstawowej, tzn. do zaburzeń w odżywianiu tkanek górnej części pleców,
szyi i mózgu. Mięśnie, tak głębokie, bezpośrednio odnoszące się do kręgosłupa, jak
również powierzchniowe, odpowiadające za ruchliwość głowy i rąk, tracą swoją
elastyczność, robią się sztywne. Są one zbite, bolą przy naciskaniu, często są
niesymetryczne. Właśnie ta niesymetryczność prowadzi do skrępowania
kręgosłupa i jego patologicznego wykrzywienia. Tak zwana osteochondroza prawie
zawsze jest wtórna w stosunku do dysfunkcji mięśniowych i zaburzeń krążenia,
które ją wywołują; z jej pojawieniem zamyka się błędne koło pomiędzy mięśniowo-
ścięgnistą a kostną patologią oraz zmianami właściwości krążków międzykręgowych.
Typowa i tak dobrze znana diagnoza „osteochondroza szyjno-piersiowa" zawiera w
sobie bardzo różnorodny wachlarz innych diagnoz, podstawą których są przede
wszystkim zaburzenia w cyrkulacji płynów oraz hemodynamiki mózgowia.
Towarzyszą temu trwałe i intensywne bóle głowy, tak ogólne, jak i miejscowe
(przede wszystkim w strefie ciemieniowo-potylicznej), które pojawiają się napa-
dowo. Stan ten może objawiać się również wahaniami ciśnienia tętniczego: kry-
zysami nadciśnienia i niedociśnienia, a także zaburzeniami wzroku, pamięci, szu-
mem w uszach oraz postępującym osłabieniem słuchu itd. Jeżeli do tej listy chorób
dodać jeszcze i ich możliwe zakończenie, na przykład udar, to zaczynamy rozu-
mieć, że do obszaru szyjno-piersiowego trzeba odnieść się ze szczególną troską.
Przyjrzyjmy się temu problemowi z punku widzenia tradycyjnej medycyny Chin.
Obserwując ułożenie jan - kanałów energetycznych, możemy zauważyć, że one
wszystkie bez wyjątku pośrednio lub bezpośrednio krzyżują się między łopatkami
na wysokości początku piersiowego i zakończenia szyjnego odcinka kręgosłupa. kich jan - kanałów, oprócz pęcherzyka żółciowego i potrójnego świecznika. Na te
Jest to naprawdę .janskie skrzyżowanie", jeżeli w okolicy krzyża łączą się energie punkty najlepiej oddziaływać symetrycznie wskazującymi palcami, wykorzystując
kanałów pęcherza moczowego i pęcherzyka żółciowego, to górne jan - połączenie technikę żo-fa. Ugniatane okrężne wykonuje się w tym przypadku bardzo ostrożnie,
kumuluje w sobie wszystkie energie „ręcznych" i „nożnych" jan - kanałów. delikatnie, wytrwale, bez przesunięcia skóry. Pacjent nie powinien mieć żadnych
Mięśniowo-ścięgniste blokady na tym obszarze są zespolone z zatrzymaniem prze- nieprzyjemnych odczuć. To, między innymi, jest podstawową zasadą masażu całej
pływu jan - energii. Przy źródłach „nożnych" meridianów tworzy się nadmiar energii, głowy.
prowadzący do zaburzeń aktywności życiowej naczyń krwionośnych na różnych Następnie wykonuje się tak zwane „otwarcie bram niebieskich": poduszeczka-mi
poziomach głowy i na szyi, poniżej blokady - względny niedobór, niosący w sobie czterech palców nJ zmianę masuje się środkową część czoła (szybko zmieniając ręce)
niebezpieczeństwo zaburzeń odżywczych, co prowadzi do zmian kwaso-wo- w kierunku od dołu w górę do owłosionej części głowy techniką tuj-fa. Jest to nawet
zasadowej równowagi w tkankach oraz zakłóceń reakcji biochemicznych i od- nie rozcieranie, a pocieranie: delikatne i przyjemne, dosyć szybkie, lecz krótkotrwałe.
dychania tkanek całego ciała. Pierwszą reakcją na te wszystkie zmiany jest ból. Skóra na czole lekko się czerwieni, pojawia się wrażenie ciepła.
W wyniku przewlekłych zaburzeń, oprócz innych specyficznych objawów, na Następnie na boki od linii osiowej tym samym zabiegiem tuj-fa trzeba wykonać
skórze pojawiają się różnorodne wskaźniki blokad energetycznych: brodawki uszy- kilka (5-7 "razy) takich samych ruchów do zagłębienia skroniowego między
pułowane, stwardnienia skóry, „tłuszczaki", różnego rodzaju przebarwienia. Naj- zewnętrznymi kącikami oczu i uszami. Na tym obszarze ruchy ślizgające kończą się
większy niepokój wywołują jaskrawoczerwone kropki. krótkotrwałą, lecz mocną fiksacją z bardzo delikatnym uciskaniem i wibracją. W ten
Wszystkie te problemy są związane z energetycznymi współdziałaniami w sposób aktywizujemy energię.
górnej części tułowia do przepony - w „górnym świeczniku". W tym przypadku W celu kontynuacji masażu w trybie uspokajającym, owłosioną część głowy
pomaga masaż głowy i szyjno-piersiowego odcinka kręgosłupa, obręczy ramien- trzeba okryć cienką tkaniną bawełnianą, dostatecznie mocno rozciągniętą. Zabieg tuj-
nej; jeżeli jest to niezbędne, to masaż przedłuża się na cały obszar pleców do krzyża. fa wykonuje się najpierw wzdłuż osiowej linii do inionu - punktu naochu (VG 17)
Masaż głowy i szyi lepiej wykonywać gdy pacjent siedzi, masaż pleców - gdy (odprowadzenie nadmiernej energii z tylnośrodkowego kanału) do pojawienia się
leży. uczucia rozgrzania, a nawet lekkiego pieczenia na tym obszarze. Następnie tuj-fa
Zacząć trzeba od odprężenia, rozluźnienia mięśni, które osiągnąć można po- wykonuje się symetrycznie (można jednocześnie pracować 2. i 4. palcami) wzdłuż
przez masaż głowy. W zależności od charakteru zachorowania i symptomów nim kanału energetycznego pęcherza moczowego do granicy włosów na potylicy - punktów
wywoływanych, trzeba wybierać sposób leczenia - dotyczy to wyboru najważ- tiańczżu (V 10) (są one położone symetrycznie przy zewnętrznym brzegu mięśnia
niejszego kanału energetycznego dla oddziaływania i charakteru pracy z nim: uspo- czworobocznego, w zagłębieniach u podstawy czaszki). Po pojawieniu się ciepła
kajającego, aktywizującego czy harmonizującego. punkty wzdłuż tylnośrodkowego kanału oraz obu gałęzi pęcherza moczowego masuje
Żeby określić główną energię niszczącą i kanał energetyczny wciągnięty w się ugniataniem okrężnym i już bez przykrywającego głowę materiału.
proces patologiczny, trzeba orientować się na okolice pojawienia się bólu głowy: Bolące miejsca są ugniatane dłużej i bardziej delikatnie. Palców przy prze-
dla kanału żołądka jest charakterystyczny ból w części czołowo-skroniowej, dla mieszczaniu się od jednego punktu do drugiego wzdłuż kanału od skóry się nie
kanału pęcherzyka żólciowego-ciemieniowa, dla kanału pęcherza moczowego - odrywa. Jak łatwo można zauważyć, uspokajającego masażu głowy nie wykonuje się
potyliczna. w kierunku przeciwnym do przepływu energii w jan - kanałach, jak to się dzieje na
Jan - objawy przejawiają się w ostrej formie: ból pojawia się nieoczekiwanie i kończynach lub plecach. Uspokojenie jan - kanałów głowy w istocie jest bardziej
stopień jego intensywności wzrasta dosyć szybko, ból może być gwałtowny, „natarczywą" odmianą działania harmonizującego.
pulsujący, głowa przy tym „pęka". Początek bólu głowy zbiega się, z reguły, z Praca na obszarze przejścia kanału pęcherzyka żółciowego na skroniach odbywa
czasem aktywności jednego z jan - kanałów - okoliczność ta ułatwia diagnozę i
się już inaczej. Masażysta znajduje się z tyłu od pacjenta, na wpół zgiętymi i lekko
pomaga wykryć przeważającą w procesie patologicznym nadmierną (więc - szko-
napiętymi palcami obu dłoni wykonuje on szybkie kreskowe ruchy w tył
dzącą) energię. W podobnej sytuacji - nadmiaru energii - trzeba ją rozpraszać za
-w przód nad małżowinami usznymi i za nimi - półkolem. Skóry dotykają podu-
pomocą zabiegów uspokajających.
szeczki palców i krawędzie paznokci; wszystkie odczucia powinny być przyjemne i
Jeżeli patologia została wykryta w kanale pęcherza moczowego, to działać
powinniśmy na czołowym odcinku tylnośrodkowego kanału energetycznego i pę- nienatrętne. Następnie okolice skroni można ugniatać okrężnymi ruchami (bez
cherza moczowego. Oczywiście, że przede wszystkim trzeba masować punkty przesunięcia skóry), wykorzystując żo-fa.
przypływu energii do kanału pęcherza moczowego cinmin (V 1). W tych syme- Czas trwania zabiegów jest bardzo różnorodny i zależy od stopnia wyrazistości
trycznych punktach przy wewnętrznym kąciku oka łączą się energie prawie wszyst- bólów głowy i typu objawów. Bardzo ważna jest orientacja na reakcję pacjenta
- można ją obserwować po wyrazie twarzy, kiedy siedzi on przed lustrem z za-
96 mkniętymi oczami.

97
Następnie ugniata się symetryczne punkty strefy potylicy. Są one z reguły Masaż szyjnego odcinka kręgosłupa i obręczy barkowej lepiej zacząć od ugnia-
masowane jednocześnie kciukiem i środkowym palcem prawej ręki, w tym mo- tania wolnego brzegu mięśnia czworobocznego - od środka na obrzeża. Cztery
mencie lewa przytrzymuje głowę pacjenta lekko opierając się o czoło (obszar palce przeciwstawiają się kciukowi i układają się na górnym brzegu mięśnia, a
czoła obejmuje się wskazującym palcem i kciukiem). Zacząć trzeba od symetrycznych podstawową pracę wykonywać trzeba właśnie kciukiem. Wykorzystuje się technikę
punktów fenczi (VB 20), znajdujących się przy dolnym brzegu kości potylicznej, w na-fa (rozdział 1,2). Jego intensywność wzrasta i zmniejsza się stopniowo. Kciuk
zagłębieniu pomiędzy ścięgnami mięśnia żwacza a czworobocznego. Delikatne porusza się od siódmego (występującego) kręgu szyjnego w górę i na zewnątrz, tzn.
ugniatanie okrężne punktów techniką żo-fa stopniowo zamienia się w nad łopatką. Przygotowany w ten sposób mięsień czworoboczny kilkakrotnie (3-7
ugniatanie z uciskaniem diań-siue-fa (rozdział l, 9). Przerywany, o zwiększającej się razy) delikatnie się uszczypuje. Nie odrywając rąk od ciała trzeba wykonać
intensywności, ucisk powtarza się 3-5 razy lub 7 razy przez 10-15 sekund i kończy symetryczne ugniatanie okrężne żo-fa w dół wzdłuż kanału energetycznego pęcherza
się delikatnym ugniataniem okrężnym żo-fa. Pacjent nie powinien odczuwać bólu. moczowego całego odcinka strefy międzyłopatkowej, kolejno masując punkty
Na zewnątrz od tych punktów, przy zewnętrznym brzegu mięśnia czworo- pierwszej linii bocznej (1,5 cunia lub 2 poprzeczne palce od osiowej linii
bocznego, w zagłębieniach pod potyliczną kością znajdują się już wspomniane kręgosłupa) oraz punkty drugiej linii bocznej (3 cunie lub 4 palce).
punkty tiańczżu (V 10). Tak samo, jak i fenczi, punkty te normalizują działalność Trzeba zwrócić szczególną uwagę na takie punkty, jak daczżu (V 11), znajdujący
układu nerwowego współczulnego. Na nie trzeba zwrócić szczególną uwagę. Od- się na wysokości odstępu pomiędzy pierwszym a drugim kręgiem piersiowym, oraz
działywać na tiańczżu trzeba tak samo, jak i na fenczi, tylko ugniatanie z naci- gaohuanszu (V 43), znajdujący się na drugiej linii bocznej, pomiędzy czwartym a
skiem można zastąpić ugniataniem z wibracją - feń-tziń-fa (rozdział l, 8). piątym kręgiem piersiowym. Pierwszy z tych punktów rozprasza nadmiar jan -
Efekt tonizujący można osiągnąć za pomocą zabiegów czżua-fa (rozdział 2, 1), energii całego organizmu, drugi jest miejscem połączenia iń - energii (na jan -
4 żo-fa (rozdział 2, 2), min-tiań-ku (rozdział 2, 3) oraz er-ko-dou-fa (rozdział 2, 4). powierzchni pleców). Jego stan w większości określa przebieg każdej przewlekłej
Masaż głowy, związany z punktami kanału energetycznego żołądka stosuje się, z patologii i oddziaływanie na niego pomaga zlikwidować uczucie stałego zmęczenia.
reguły, w przypadku bólu głowy i zębów, patologii dziąseł, oraz przy bólach wy- Warto również zwrócić uwagę na inne zalecenia, dotyczące tych punktów.
wołanych bólem nerwu trójdzielnego. W tych przypadkach wykorzystuje się przede Jednocześnie podczas jednego zabiegu oddziaływać na obydwa te punkty ma sens
wszystkim symetryczne punkty: na skroniach - touwej (E 8), z przodu od ucha tylko przy wykonywaniu harmonizującego rodzaju masażu. Przy uspokojeniu lepiej
-siaguań (E 7), w dół od końca ucha - tziacze (E 6), przy kącie żuchwy- dain (E 5). wykorzystać punkt daczżu, oddziałując na niego (symetrycznie jednocześnie) za
Masaż tych punktów lepiej przeprowadzać, gdy pacjent leży na plecach. Stojąc pomocą ugniatania okrężnego i ugniatania z przyciskaniem.
przy tej części stołu, gdzie znajduje się głowa pacjenta, masażysta oddziałuje na W podobny sposób trzeba kolejno masować punkty kanału energetycznego
punkty symetrycznie w następujący sposób: na touwej - kciukami, na siaguań - jelita cienkiego: od tziańczżeń (IG 9) do tziańczżunszu (IG 15).
wskazującymi, na tziacze - środkowymi, na dain - wskazującymi. Po oddziaływaniu na punkty górnej części pleców, masaż tego obszaru trzeba
W związku z tym, że wskazania do wykorzystywania tych punktów często są zakończyć rozluźnieniem mięśni i odbudową równowagi energetycznej za pomocą
takie same, a znajdują się one na wspólnym kanale energetycznym, to przy masażu „wałkowania": zabiegu kueń-fa (rozdział l, 5). Zabieg wykonuje się od środka na
lepiej oddziaływać kolejno na wszystkie cztery punkty. Biorąc pod uwagę charakter obrzeża i dotyka przede wszystkim wolnego brzegu mięśnia czworobocznego.
patologii, trzeba się skupić na tym czy innym punkcie, później powrócić do Opisany zestaw zabiegów masażowych jest tylko przykładowym schematem.
sąsiadujących z nim, należących do innych kanałów, - wszystkie one mają jedność Można go poszerzyć, wykorzystując inne zabiegi (na przykład, wyciskanie łopatki),
energetyczną. jak również zmienić, łącząc wskazane punkty i zabiegi.
Przy wyborze sposobu, siły i czasu trwania zabiegu, trzeba zwrócić uwagę Następnie można zacząć masaż pleców, który wykonuje się gdy pacjent leży,
przede wszystkim na charakter bólów i ich asymetryczność. W przypadku wyrazi- trzymając wyprostowane ręce wzdłuż tułowia.
stych objawów bólowych, dotykających tylko jednej połowy twarzy (co można Strefę przykręgosłupową „rozgrzewa się" za pomocą zabiegu tuj-fa. Rozcieranie
obserwować, na przykład, przy nerwobólu jednej z gałęzi nerwu trójdzielnego liniowe wykonuje się albo poduszeczkami kciuków, albo podstawą dłoni (dokładniej
lub zapaleniu tkanek przyzębia), nie wolno wykonywać masażu po bolącej stronie; -jej wolnym brzegiem). Można również wykorzystywać cztery złączone palce
jeżeli jednak przeprowadzamy zabieg, to działać trzeba wyjątkowo ostrożnie, prawej ręki. Dłoń przy tym powinna być dosyć napięta i stanowić przedłużenie osi
obserwując reakcję pacjenta i dążąc do efektu uspokajającego. przedramienia. Ręka układa się w stosunku do płaszczyzny pleców pod kątem
Każda odmiana danego masażu jest skierowana na harmonizację energii syme- około 30-40 stopni, lewa dłoń obciąża prawą, znajdując się na górze. Ruchy
trycznych gałęzi kanału energetycznego. Trzeba unikać przedawkowania działania. powinny być dostatecznie intensywne, wykonuje się je z góry w dół, 10-20-30
razy. Przy każdej odmianie palce masażysty nie powinny odrywać się od skóry,
powracając do pozycji wyjściowej lekkim dotykiem. Pacjent oowinien odczuwać
przyjemne ciepło, czasem intensywne (przy działaniu uspokajającym). Na skórze cym go środkowym powinno się uprzedzić rozcieraniem wzdłuż osi mostka od
pojawia się pas przekrwienia. dołu w górę, do pojawienia się lekkiego przekrwienia. Na kanale energetycznym
Następnie po tym zabiegu wykonuje się symetryczne ugniatanie okrężne, płuc, oprócz punktu P l, trzeba wyróżnić punkty juńmeń (P 2) oraz tiańfu (P 3),
również z góry - w dół, punktów pierwszej i drugiej bocznych linii. Lecz w położone na zewnątrz od mięśnia dwugłowego, zwracając szczególną uwagę na
przypadku uspokojenia uprzednio można przeprowadzić 1-2 „wałki" od dołu w wskazania do ich wykorzystywania.
górę (biegnący fałd skórny) oraz „wyciskanie łopatki" kou-ti-tziań-tzia-fa (rozdział
2, 5). Następnie, zaczynając od siódmego kręgu szyjnego idąc w dół, trzeba 2-3
razy wykonać zabieg tzi-tu-feń-tziń-fa (rozdział 2, 7) - delikatne ugniatanie
kręgosłupa.
Zakończyć masaż kręgosłupa trzeba za pomocą „wałkowania" kueń-fa.

Schorzenia układu oddechowego


Schorzenia układu oddechowego lub zaburzenia czynności można usunąć za
pomocą masażu piersi i rąk.
Zacząć trzeba od obszaru podobojczykowego, należącego do kanału energe-
tycznego żołądka. Od górnej części mostka obydwoma kciukami wykonuje się
ugniatanie rozchodzące. Przy tym punkty zakończenia kanałów nerek szufu „Dre-
nowanie wnętrzności" (R 27) oraz początek kanału energetycznego płuc (przypływ
energii) punkt czżunfu „Środkowy pałacyk" (P 1) łączą się. Poprzez wciągnięcie
punktów ciuepeń (E 12) i cichu (E 13) jan- kanały tego obszaru wyrównują swoje
energie biologiczne.
Następnie oddziałuje się przede wszystkim na kanał energetyczny jelita gru-
bego: przytrzymując lewą ręką lewą rozluźnioną dłoń pacjenta, wykonuje się ener-
giczne, lecz delikatne rozcieranie przedramienia wzdłuż kanałów energetycznych
jelita grubego i płuc za pomocą zgiętego wskazującego palca i wyprostowanego
kciuka w ten sposób, żeby palec wskazujący oddziaływał na kanał jelita grubego, a
kciuk - na kanał płuc. Palców nie odrywa się od skóry pacjenta, powracają one do
pozycji wyjściowej przy nadgarstku lekko, delikatnie dotykając skórę. Pacjent
powinien odczuwać przyjemne ciepło i lekki ból.
Następnie wykonuje się ugniatanie punktów na meridianie jelita grubego: sia-lań
(Cl 8), szanlań (GI 9), szousańli (GI 10). Ugniatanie najlepiej wykonywać za
pomocą zabiegów czżen-din-fa lub czżen-czań-fa (rozdział 1, 13, 14).
Dla leczenia patologii oskrzelowo-płucnej niewątpliwie są potrzebne również
inne środki leczenia, lecz one z reguły skutecznie mogą zostać uzupełnione wła-
ściwym połączeniem działań na iń -jan systemy „górnego świecznika". Dwa-trzy
masaże trzeba poświęcić na jan - oddziaływanie o jan - porze dnia. W tym przy-
padku na piersi masowane są punkty kanału energetycznego żołądka oraz odcinek
piersiowy danego kanału, a na rękach - z reguły jelita grubego.
Następne dwa-trzy seanse masażowe można poświęcić na równoważenie energii
w systemie nerek - płuc (iń). Do oddziaływania na wyżej wymienione punkty R 27 i
P l przy tej odmianie dodaje się masaż punktu kanału przedniośrodkowego
tańczżun (VC 17), lecz jego delikatne ugniatanie wskazującym palcem z obciążają-

100
ROZDZIAŁ 8 one koło oczu (żołądek - pod źrenicą, pęcherzyk żółciowy - na zewnątrz, a pęcherz
moczowy - do środka od oka) i przepływają przez organizm z góry w dół. W palcach
nóg przekazują one swoją aktywizowaną energię w kanały iń - parzyste (śledziony,
wątroby i nerek), i energia unosi się w górę, zamykając koło życia. Przy
zablokowaniu jan - odcinków tego koła może nastąpić z jednej strony, zatrzymany
" nadmiar jan - systemu, a z drugiej - niewystarczalność iń. Klinicznie wyraża się to w
różnorodnych patologiach, które zależą od wieku i stopnia zaawansowania procesu.
Na przykład, zaburzenia w systemie pęcherzyka żółciowego w młodym wieku
prowadzą do czyraczności, natomiast w wieku dojrzałym -do zapalenia pęcherzyka
żółciowego, a w wieku podeszłym - do choroby nadciśnieniowej, która może się
skończyć się udarem na tle nadciśnienia. Oczywiście, niemożliwa jest odizolowana
patologia tylko układu kanału pęcherzyka żółciowego -jest to sprzeczne ze
„Zespół stałego zmęczenia" schematem funkcjonowania energii cyklu u-sin. Właśnie dlatego mówimy o
Problemy trawienia pierwszeństwie kanału i o układzie, który w pierwszej kolejności wciąga się do
wspólnego działania z jego energiami.
Tak więc, właśnie subiektywny zespół zaburzeń w kanałach „nożnych" można

W spółczesny styl życia za coś naturalnego uznaje nieuporządkowane i


chaotyczne odżywianie się, niepełnowartościowy sen, pasywny tryb życia
oraz długotrwale, statyczne, wymuszone pozycje, najczęściej siedząc, a na dodatek w
połączyć pod wspólną nazwą: „zespół przewlekłego zmęczenia". Charakterystyczne
dla niego są: skargi na uczucie rozłamu i ciężkości w całym ciele; na zmęczenie nóg,
nie związane z obciążeniem fizycznym, lecz przejawiające się rano, jeszcze w łóżku;
pozycji pochylonej. Jeżeli do tej lisfy dodać jeszcze szkodliwe nawyki i zwiększające na zmniejszenie zdolności do pracy i niechęci do jakiegokolwiek działania; na słaby
się problemy ekologiczne, to można tylko się dziwić wytrzymałości naszego apetyt i osłabienie popędu płciowego. Zespołowi towarzyszy zaburzenie snu, z
organizmu: żaden sztucznie stworzony integralny system nie wytrzymuje podobnych przewagą problemów z zaśnięciem (zwróćmy uwagę na porę aktywności kanału
obciążeń. Dokładnie tak samo nie wytrzymuje ich również organizm człowieka, lecz pęcherzyka żółciowego) i (lub) budzeniem się (przypomnijmy porę aktywności
jego niszczenie postępuje stopniowo i w utartej opinii tłumaczy się „wiekiem". Coraz żołądka). Później do tego mogą dołączyć się skargi o charakterze somatycznym na
większe obawy wywołuje fakt, że nawet u najmłodszych uczniów często można już bóle głowy, bóle brzucha, skrępowanie ruchów oraz bóle kręgosłupa itd.
spotkać cały zespół objawów, które zwykle utożsamia się właśnie z „wiekiem", a na Zupełnie nieprzypadkowo w książce została przytoczona tabela odpowiedników
dodatek „wiekiem emerytalnym". A w okresie tak zwanej „starości" te problemy kategorii cyklu u-sin. Ich właściwości umożliwiają wykrycie bezpośredniej
objawiają się jeszcze bardziej wyraźnie, i zachorowania mają charakter systemowy, zależności między delikatnymi energiami Ducha i gęstymi energiami eterycznymi. W
bardzo często nieodwracalny. Młodzi też mają zaburzenia systemowe, lecz przebieg przytoczonym przykładzie z „nożnymi" kanałami ta współzależność wygląda
procesów patologicznych ma, po pierwsze, najczęściej ostry charakter, przejawiający następująco: pęcherzyk żółciowy - nadmierne emocje w formie złości i rozdraż-
się bardzo konkretnie, a, po drugie, ma tendencję do samodzielnego wyleczenia się, nienia, które szybko zanikają, osłabienie „rozpalenia namiętności" (ponieważ czas
dlatego, że zasoby energetyczne oraz związane z nimi „siły obronne" (a przede maksymalnego działania kanału - 2 godziny); zaburzenia w kanale energetycznym
wszystkim odpornościowe) jeszcze nie są nadwerężone. żołądka przejawiają się w formie przewagi przygnębiających przemyśleń, zasta-
Lecz osobliwość naszych czasów polega właśnie na tym, ze wyczerpują się nowień i poszukiwań, które również mają charakter cykliczny; patologia kręgosłupa,
przede wszystkim zasoby energetyczne organizmu, a proces ten zaczyna się nawet a właśnie z nią są najczęściej związane anomalie energetyczne kanału pęcherza
nie w młodym wieku, a już w okresie rozwoju płodu. moczowego, może prowadzić do wycieńczenia nerek - połączonego z nim
Z punktu widzenia energetycznego diagnoza „zespół przewlekłego zmęczenia" (a kanału, i przejawiać się w stałym napięciu i oczekiwaniu na niebezpieczeństwo,
został on już utrwalony w diagnozach WHO) - jest to przede wszystkim zaburzenie obawach o wszystko, które zwykle tłumaczymy czynnikami zewnętrznymi, lecz
systemów czynności tak zwanych „nożnych kanałów energetycznych": żołądka, nigdy nie niedoczynnością i blokadą mięśniowo-ścięgnistą zrostów szyjno-pier-
pęcherzyka żółciowego oraz pęcherza moczowego. „Nożna" orientacja kanałów jest siowego i lędźwiowego krzyżowego (są spotykane najczęściej).
związana przede wszystkim z miejscem zakończenia ich przepływu: przy końcach Taktyczne podejście do „zespołu przewlekłego zmęczenia" opiera się na
palców nóg oraz wspólnym lo - punktem - skrzyżowaniem na goleni w punkcie względnym zapełnieniu „nożnych" jan - kanałów, powstałych z powodu blokady w
siuańczżun (VB 39). Nie można zapominać, że swój początek mają końcowym przepływie energii w ich kanałach i związaną z tym względną pust-
ką, brakiem energii w sprężonych z nimi iń - kanałach każdej pary Elementów ry. Oprócz wymienionych punktów trzeba zwrócić uwagę na bolesne podczas ob-
Pierwotnych Ziemi, Wody, Wiatru. macywania punkty danych kanałów lub bolące fragmenty, wykryte w trakcie masażu.
Bardzo ważną w zrozumieniu wspóldzialania energii w jednostajnej sferze Zwykle trzeba wykonać głębokie ugniatanie punktu janfu (VB 38).
jednego z żywiołów jest zasada wspóluzupełnienia jego jan- i iń - części. Na Na punkty pęcherzyka żółciowego najlepiej jest oddziaływać za pomocą za-
przykład, każdy z Elementów Pierwotnych składa się z dwóch „połówek", podzie- biegów feń-tziń-fa (rozdział l, 8, 9), lecz można również, podobnie jak i na innych
lonych i połączonych jednocześnie: jan przemienia się w iń i na odwrót. kanałach, zastosować czżen-din-fa i czżen-czań-fa (rozdział l, 13, 19).
Element Pierwotny Ziemia posiada w charakterze jan - części energię kanału Intensywność oddziaływania powinna wzrastać stopniowo, zarówno na po-
żołądka, a iń - części - kanału śledziony i trzustki. Harmonia Ziemi, jak i pozostałych czątku każdego seansu, jak i na początku całego cyklu leczenia.
Elementów Pierwotnych, polega na równowadze energii. Jeżeli równowaga ta jest Po likwidacji bólów w masowanych punktach i poprawieniu aktywności mię-
zakłócona w kierunku jednej ze stron, można mówić o względnym wypełnieniu śniowej wzdłuż jan - kanałów energetycznych nogi, trzeba przystąpić do masażu
jednego z kanałów i względnej pustce drugiego „w granicach" Elementu sprężonych z nimi iń - kanałów: śledziony, wątroby i nerek, Ich energia porusza się
Pierwotnego. w górę, a same kanały układają się na wewnętrznej powierzchni nogi, w tył od
Natomiast co dotyczy absolutnej energetycznej próżni i pełni, to zależy ona kości piszczelowej. Ważnym aspektem jest normalizacja ruchów w stawie sko-kowo-
przede wszystkim od „Energonasycenia" właśnie Elementu Pierwotnego, w struk- goleniowym. Kończynę dolną trzeba uprzednio rozluźnić, stosując zabieg ciań-
turze którego może pojawić się brak równowagi iń -jan, jego składowych. dou-fa (rozdział 2, 4, 5), a następnie uginać - prostować i obracać zgodnie z
W ten sposób, w naszym przykładzie może powstać względna pełnia kanału ruchem wskazówek zegara, następnie w przeciwnym kierunku za pomocą chwytu
energetycznego żołądka (w porównaniu z jego ińską parą - kanałem śledziony) szeń-ciuj-fa (rozdział 4, 2).
przy ogólnej pełni Ziemi, oraz względna pełnia żołądka przy ogólnej pustce energii Okres przejściowy od uspokojenia jan do aktywizacji iń może trwać jeden-
Elementu Pierwotnego Ziemia. trzy seanse, z których każdy zaczyna się od zabiegów uspokajających o umiarko-
Podstawowym celem masażu w tym przypadku jest rozproszenie energii pa- wanej intensywności, a kończy się masowaniem iń - kanałów nogi. Palce nóg
tologicznych w jan - kanałach przez likwidację blokad wzdłuż biegu kanałów, przekręca się lekkim ruchem zgodnie z ich osią podłużną w celu osiągnięcia bez-
którym (blokadom) towarzyszy (i jest jednocześnie z nimi sprzężona) sztywność bolesnego odblokowania możliwych blokad międzypaliczkowych. Zabieg jest po-
mięśniowo-ścięgnista - odczuwamy ją jako bolesne stwardnienie osobnych mięśni dobny do ba-fa (rozdział 4, 4). Następnie trzeba ugniatać punkty tajczun (F 3) i
lub masy mięśniowej, słabą ruchomość stawów, ich opuchnięcie. tajbaj (RP 3) za pomocą zabiegu żo-fa i, nie odejmując rąk, kontynuować działanie w
Drugim celem masażu jest aktywizacja, lub zwiększenie aktywności życiowej, kierunku wewnętrznej kostki, które obejmuje również punkty kanału nerek. Obszar
energii w sprzężonych z Janskimi" iń - kanałach nóg. Lecz przed przystąpieniem do punktów R 4, 5, 6, obejmujący kostkę wewnętrzną od dołu i od strony ścięgna
tego etapu, jeden-dwa seanse powinno się poświęcić na oddziaływanie na punkty Achillesa ugniata się tym samym sposobem żo-fa, a dla punktów R 3, R 7, R 8 lepiej
lo tych kanałów. W tych miejscach odbywa się przegrupowanie energii oraz zastosować chwyt tuj-fa.
kontakt ze sprężonym jan - kanałem. Podobna odmiana masażu składa się z W ciągu tych jednego-trzech seansów masaż wewnętrznej powierzchni goleni
harmonizujących zabiegów den - właściwości i dotyczy tak jan - kanałów, jak i wykonuje się przeważnie za pomocą zabiegów tuj-fa. Intensywność oddziaływania
ich iń - par. powinna płynnie się zwiększać, lecz nie przekraczać progu bólowego. Ilość
Pierwszy etap, składający się z trzech-siedmiu seansów jest przeprowadzany o powtórzeń nie powinna być duża, ale parzysta: 2-4-6 razy. Pacjent odczuwa przy-
jemne ciepło, a skóra "lekko się czerwieni.
jan - porze na jan - kanałach żołądka, pęcherzyka żółciowego i pęcherza mo-
W trakcie pracy na iń - kanałach goleni, przy ostrożnym obmacywaniu masa-
czowego. Podstawowe działanie wykorzystywanych zabiegów - uspokojenie. Ruchy
żysta powinien wykryć bolące miejsca. Na początku trzeciego etapu cyklu, gdy
masażowe wykonuje się w kierunku przeciwnym do biegu kanałów, tzn. od dołu w masuje się tylko iń - kanały, a masaż jest przeprowadzany o iń - porze (najlepiej
górę. Stosuje się etapowe rozcieranie i ugniatanie, przechodzące w głębokie wybrać okres aktywności kanału energetycznego nerek), schemat oddziaływania
ugniatanie i ukierunkowanie punktowe. Oddziałuje się na punkty wspólnego lo się nie zmienia. W taki sam sposób zabieg zaczyna się od palców i idzie w górę,
siuańczżun (VB 39) oraz punkty lo odpowiednich kanałów energetycznych: gu-ańmin lecz szerzej wykorzystuje się ugniatanie chwytem żo-fa po rozcieraniu powierzch-
(VB 37), fenlun (E 40) i fejjan (V 58). Wszystkie one położone są na wysokości 3-7 cuni niowym tego obszaru (tuj-fa). Masaż ten koniecznie musi obejmować wewnętrzną
od górnego brzegu zewnętrznej kostki, dlatego część nogi, obejmująca przednio- strefę kolana oraz dolną część biodra.
boczną oraz tylno-boczną powierzchnię na szerokość dłoni pod dolnym brzegiem Ugniataniu bolących punktów powinien towarzyszyć przyjemny ból w nich,
mięśnia brzuchatego łydki, powinna być starannie przygotowana i rozgrzana. zanikający wkrótce po zakończeniu masażu. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na
Mięśnie stają się miękkie i podatne na dotyk, skóra robi się bardziej ciepła i punkty sańińtziao (RP 6) , w którym krzyżują się wszystkie trzy iń - kanały nogi,
widoczne staje się trwałe, lecz niezbyt wyraziste przekrwienie skó- (RP 4) - lo-punkt śledziony oraz ligou (F 5) - lo kanału wątroby.
104 105
Nie poleca się jednoczesnego masowania „starożytnych" punktów u-sin cyklu ROZDZIAŁ 9
jednego kanału w ciągu jednego seansu. Dobrze tączą się ze sobą tylko pary punktów,
jeden z których należy do Elementu Pierwotnego Ziemia w „malej gwieździe"
samego kanału. Na przykład, tajczun (F 3) i ciujciuań (F 8), lub tajbaj (RP 3) i
ińlińciuań (RP 9).
Nad kolanem trzeba ugniatać punkt siuechaj (RP 10), wykorzystując chwyt
feń-tziń-fa (rozdział 1, 8), powtarzając 4-6 lub 8 razy.
Patologie „dolnego świecznika"
Wszystkie seanse cyklu powinny być połączone z przywróceniem swobody
ruchów w stawach - przy wykryciu bólów i przeszkód stosować odpowiednie
zabiegi.
Opisane działania można wykonywać również jako automasaż.
Zabiegi lecznicze na kręgosłupie, obszarze piersi 5 brzucha, na głowie, likwidują Problemy seksualne
odpowiednie patologie i powinny być wykonywane zgodnie ze wskazaniami.
Dosyć
Objaw „zimnych nóg"

osycczęste skargi na chłodne stopy, lekko marznące nogi i niemożliwość ogrzania


ich nawet w łóżku, niewątpliwie powinny wzbudzić zaniepokojenie. Podobna skarga, z
reguły, towarzyszy w większym lub mniejszym stopniu omawianemu wcześniej
„zespołowi stałego zmęczenia" i związana jest również z brakiem równowagi energii
iń - jan nożnych kanałów energetycznych. Jednak różni się od opisanego powyżej
zespołu, w którym zewnętrznymi energiami niszczącymi jest przeważnie nadmiar
jan - Wiatru i Wody, tym, że w danej sytuacji czynnikami agresji zewnętrznej będzie
przeważnie nadmiar iń - Wody i Ziemi, tzn. chłód i wilgoć. Do tego stanu prowadzą
najczęściej dwie przyczyny: po pierwsze, ubranie i obuwie nie odpowiadają
pogodzie i nie chronią przed chłodem i wilgocią, po drugie, długotrwały nadmiar
jan - kanałów nóg, który prowadzi do wyczerpania energii sprężonych z nimi iń -
kanałów. Więc całokształt szkodliwych czynników klimatycznych i przewlekłej
patologii, najczęściej przewodu pokarmowego, sprzyja tworzeniu nadmiernych
energii Wilgotności - Chłodu -Wiatru, które przejawiają się przez rozwój stanu
chorobowego. Sytuacja ta znajduje swoje odbicie w pojawieniu się przewlekłych,
powolnie przebiegających i odpornych na leczenie procesów strefy urologiczno-
płciowej. U kobiet są to zapalenia przydatków macicy, wielotorbielowatość,
nadżerka szyjki macicy, bolesne miesiączki i zaburzenia cyklu miesiączkowego, jak
również włókniaki macicy oraz te wszystkie stany, które noszą przerażającą nazwę
„przedrakowych". Leczenie podobnych schorzeń jest z reguły długotrwałe,
ponieważ procesy te często towarzyszą sobie nawzajem i w istocie są różnymi
etapami tego samego statusu energetycznego.
Mężczyźni mają nie mniej problemów, są to przede wszystkim przewlekłe
zapalenia prostaty, które pojawiają się w starszym wieku, i które mężczyźni prze-
żywają wyjątkowo ciężko, - adenoma prostaty rozwija się powoli, lecz nieodwra-
calnie i jest bardzo częstym przypadkiem. Rozwija się ona na tle zwiększającej się
pustki kanałów energetycznych, przede wszystkim wątroby i nerek, i przyczynia się
do pojawienia się w nich energetycznego stanu zimna.
Jako czynnik towarzyszący temu postępującemu procesowi pojawia się obni- je się również o iń - porze dnia z pozycji siedzącej. Goleń obejmuje się nad kostką,
żenie potencji, na tle którego pozostałe skargi stają się drugorzędne. Lecz współ- kciuk najpierw lekko wgniata punkt sańińtziao, a następnie, bez odrywania go,
zależność między nimi jest tak samo oczywista, jak oczywista jest energetyczna dokładnie tak samo oddziałuje na znajdujące się powyżej okolice innych punktów.
podstawa pustki iń - kanałów nóg. Ten masaż można wykonywać również przez jedną warstwę ubrania.
Bardzo ważną pomocą przy leczeniu i profilaktyce podobnych patologii jest Tego rodzaju działania mają charakter tak profilaktyczny, jak i diagnostyczny:
automasaż. Jeżeli wykonywać go prawidłowo i systematycznie, to może on do- przy wykryciu bolącego miejsca (które w zasadzie nie powinno pojawiać się przy
prowadzić do wyzdrowienia bez leczenia miejscowego, które często dostarcza umiarkowanym uciskaniu), na tym odcinku trzeba skupić uwagę przez najbliższe 3-5
wielu kłopotów. dni. Każdej patologii strefy płciowej towarzyszą zjawiska zastoinowe w okolicy
Pierwsza część cyklu masażowego, trwająca 3-6 dni, powinna być skierowana miednicy mniejszej: zaburzenia przepływu krwi oraz limfy. Nawet same utrudnienia w
na odblokowanie i usunięcie przepełnienia w systemie jan - kanałów nóg. Ich odpływie żylnym i nabrzmiewanie węzłów chłonnych są w stanie wywołać ciążące
ogólna zasada już została opisana: zwiększające się pod względem intensywności wrażenia bólowe, uczucie głębokiego napięcia itd. W takiej sytuacji masaż, nawet
zabiegi uspokojenia, wykonywane od dołu w górę - w kierunku przeciwnym do bez działania energetycznego, jest w stanie przynieść ulgę. Przy tym trzeba zwracać
przepływu energii w meridianach. Oprócz już znanych punktów lo, trzeba zwrócić uwagę na jedną z podstawowych właściwości żył: występowanie w nich układu
uwagę na sklepienie stopy oraz jej brzeg ze strony małego palca. Za pomocą zastawek, które przeszkadzają ruchom w kierunku wstecznym wolno cieknącej krwi.
zabiegów żo-fa, na-fa i co-fa wykonuje się rozcieranie przede wszystkim punktów Dlatego ruchy postępowe przy masażu są wykonywane delikatnie i płynnie, nie
kanału żołądka nejtin (E 44), siańgu (E 43) i czunian (E 42) oraz szczypanie (w odejmując rąk od skóry. Palec jakby przeciska krew w górę, a bolące miejsca, zwykle
kierunku przeciwnym do przepływu energii) kanału pęcherza moczowego od zbiegające się z punktami, ugniata się zgodnie z ruchem wskazówek zegara - od tyłu
punktów szugu (V 65) do tzińmeń (V 63). Oczywiście, musimy również zwrócić w przód i od dołu w górę - symetrycznie na obu nogach. To szczególnie odpowiada
uwagę na przebiegający pomiędzy nimi kanał pęcherzyka żółciowego: punkty punktowi siuechaj oraz innym na wewnętrznej powierzchni bioder.
cłusiuj (VB 40) lub tzulińcy (VB 41), jeżeli bolą przy obmacywaniu - trzeba je Zjawiska zastoinowe małej miednicy trzeba „rozładowywać" poprzez bezpo-
ugniatać. średnie oddziaływanie na punkty krzyża, odnoszące się do kanału energetycznego
Druga część cyklu masażowego wykonuje się o iń - porze, najlepiej - w okresie pęcherza moczowego. Ten obszar masuje się zwykle razem z jan - kanałami nóg. Na
aktywności kanału energetycznego nerek, oraz na iń - kanałach nogi. Sposoby krzyżu poprzez obmacywanie wykrywa się bolące miejsca, i na nie trzeba
oddziaływania - tonizujący oraz harmonizujący. Kierunek ruchów masażowych oddziaływać w pierwszej kolejności; lecz na początku cała strefa krzyża jest roz-
zbiega się z przepływem energii w tych kanałach, tzn. od dołu w górę. cierana i ugniatana kciukami obu dłoni, które układa się symetrycznie do osi krę-
Wszystkie zabiegi wykonywane są na wewnętrznej stronie nóg, unikając odczuć gosłupa.
bólowych: przy ugniataniu osobnych punktów pacjent powinien odczuwać tylko Zabiegi tuj-fa i żo-fa wykonywane są kolejno, w odbiciu lustrzanym w stosunku
przyjemny ból.
do osiowej linii kręgosłupa. Obydwa palce jakby rozsuwają tkanki od centrum na
•Na początku każdego seansu stosuje się chwyt tuj-fa, parzystą ilość razy (z
obrzeża. W rezultacie cały obszar krzyża powinien mieć intensywne przekrwienie i
reguły 4-6). Pacjent powinien odczuwać rozgrzewanie się skóry oraz przyjemne
rozgrzać się. Dopiero po tym ma sens przechodzenie do ugniatania osobnych
ciepło wzdłuż kanału, a skóra lekko się czerwieni. Po takim przygotowaniu trzeba
punktów.
odnaleźć bolące miejsca na goleni i stopie i oddziaływać na nie za pomocą chwytu
czżen-din-fa (rozdział l, 13). Tu trzeba pamiętać, że zabieg powinien być wyko- Zacząć trzeba od punktu szanlao (V 31) - w tym miejscu krzyżują się energie
nywany delikatnie, i płynnie, przypominając wgniatanie. Ilość ucisków również kanałów pęcherzyka żółciowego oraz pęcherza moczowego. Od szanlao trzeba
parzysta, całkowicie wystarczy 2-4 razy. . ... skierować się wzdłuż krzyża w dół do punktu sialao (V 34), następnie zwrócić palce
W ciągu jednego seansu masuje się dwa-trzy punkty, najczęściej są to sańińt- do górnej części krzyża, odstępując od środka na 1,5 cunie i, idąc w dół, zacząć
ziao (RP 6), ligou (F 5), ciujciuań (F 8), ińlińciuań (RP 9), siuechaj (RP 10). oddziaływać na punkty siaoczanszu (V 27) - szu - punkt kanału jelita cienkiego,
Punkty kanału nerek „nie lubią" ucisków i bólu, a wokół nich najlepiej wywo- panguanszu (V 28) - szu - punkt kanału pęcherza moczowego, czżunlujszu (V 29) - w
ływać uczucie ciepła przez rozcieranie (tuj-fa). Uciskania prawie się nie wykorzystuje. tym miejscu rozprasza się nadmierna energia kręgosłupa, i, wreszcie, na punkt
Zgodnie ze wskazaniami trzeba oddziaływać na punkty kanału nerek poczy-nając od bajchuańszu (V 30), znajdujący się na wysokości IV kręgu krzyżowego, przy
tajsi (R 3) do ińgu (R 10). początku kości guzicznej.
Po zakończeniu podstawowego cyklu trzeba stale dbać o okolice goleni i stóp, Na drugiej linii bocznej pleców, znajdującej się po obu stronach od osi kręgo-
utrzymując je we właściwym stanie za pomocą automasażu: codziennie dwa razy słupa o 3 cunie (szerokość złączonych czterech palców), znajduje się bardzo ważny
lekko ugniataj jednocześnie obydwa golenie od dołu w górę. Ten zabieg wykonu- punkt baochuan (V 53), który jest w istocie „dolnym jan - skrzyżowaniem".

W8 109
Przez niego jest usuwany nadmiar Ognia, a przede wszystkim energie „potrójnego
świecznika". Oddziaływać na niego trzeba za pomocą zabiegów feń-tziń-fa i
diań-siue-fa, dążąc do uczucia umiarkowanego bólu. Niżej znajduje się punkt
DODATEK l
czżybiań (V 54), rzutując prawie na środek mięśnia pośladkowego. Za pomocą
tego punktu można uaktywnić chi ochronną w okolicy miednicy mniejszej, dlatego
nie poleca się nadmiernego oddziaływanie na nią.

Punkty aktywności na kanałach

Kanał płuc - Fej.

CZŻUNFU (centralny dom) P 1.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi, pomiędzy I a II żebrem.
Wskazania. Bezsenność. Przekrwienie oczu. Zapalenie migdałków. Jąkanie się.
Krosty. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, kaszel, za-
dyszka, mętny śluz, uczucie rozpierania piersi. Choroby serca. Brak apetytu. Nocne
pocenie się.
Reumatyczne bóle stawów szyi. Bóle w klatce piersiowej, okolicy stawu ramien-
nego i łopatki, zwiększające się przy oddychaniu. Obrzęki twarzy 5 rąk
Wskazania dodatkowe. Świąd skóry z jednoczesnym obrzmieniem twarzy. Bóle:
opłucnowo-płucne i oskrzeli ze śluzem lub przy słabym tętnie (Fej); jednostronne w
członku.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - MO płuc.
DU-LI-CY - Czun przypływu energii do kanału płuc.
CHUEJ-S1UE kanałów płuc i śledziony.
CZŻUŃJAO-SIUE - nadmierny Chłód i przeciąg wzmacniają patologiczne stany
organizmu.
CZUN-SIUE - KOW płuc.
CZŻUAŃ-SIUE - dla diagnozy depresji.

JUŃMEŃ (drzwi obłoków) P 2.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi. Pod dolnym brzegiem obojczyka, u dołu.
Wskazania. Schorzenia serca. Angina, zapalenie migdałków. Dychawica oskrze-
lowa, kaszel, zadyszka, wrażenie duszności, gruźlica płuc. Krosty. Przykurcz mięśni
pęcherza moczowego. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w klatce piersiowej i pod
żebrami, w plecach i okolicy ramienno-łopatkowej. Zdrętwienie okolic ramion i
pleców. Niemożność podniesienia ręki.
Wskazania dodatkowe. Bóle w stawie ramiennym, wzmacniające się przy podnie-
sieniu ręki do góry lub przesunięciu w bok lub w tył do pleców.
Szczegóły dla specjalistów. Siao-siue nadmiernej jan - energii obszaru kończyn;
nadmiernego gorąca w całym ciele.

TIAŃFU (niebiański pałac) P 3.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia ramion. Wyżej od fałdu stawu łokciowego
na 6 cuni lub 3 cunie poniżej poziomu pach. Przy zewnętrznym brzegu dwu-
głowego mięśnia ramienia.
Nie dotykać w 7-m miesiącu ciążył
Przez niego jan-chi unosi się do górnych części ciała.
Wskazania. Psychozy, neurastenia. Stany reaktywne. Przygnębienie. Niepamięć.
Gorączka zmienna. Zatrucie tlenkiem węgła. Zawroty głowy, przekrwienie mózgowia.
Krwawienie z nosa.
Uwięźnięcie jedzenia w gardle. Dychawica oskrzelowa, zadyszka, zapalenie
oskrzeli, zapalenie opłucnej, zjawiska zastoinowe w płucach, krwioplucie.
Wskazania dodatkowe. Bóle w strefie pachowej; zmienne w stawach rąk i nóg; w
strefie ramienno-łopatkowej; przy zapaleniach stawu ramiennego.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!

SIABAJ (biel rycerska) P 4.


Lokalizacja. Przednio-zewnętrzna powierzchnia ramienia. O 4 cunie powyżej
poziomu pach. Przy zewnętrznym brzegu dwugłowego mięśnia ramienia.
Wskazania. Depresja. Nadpobudliwość. Kołatanie serca o podłożu nerwopochod-
nym. Kaszel z mętną plwociną, zadyszka, wrażenie duszności, krwioplucie. Nud-
ności, wymioty. Bóle w piersi, w okolicy ramienia, serca, strefie podpachowej, na
P5 wewnętrznej powierzchni rąk. Rwa splotu ramiennego.
Wskazania dodatkowe. Bóle palca wskazującego.
P6
P CZITZE (płytkie moczary) P 5.
10 Lokalizacja. Wewnętrzna strona stawu łokciowego, w fałdzie zgięcia łokciowego,
przy zewnętrznym brzegu ścięgna dwugłowego mięśnia ramienia.
Wskazania. Stany reaktywne. Neurastenia. Psychastenia. Histeria. Koszmary
nocne. Nieżyt nosa, zapalenie migdałków. Zapalenie zatoki czołowej. Zapalenie
oskrzeli, zapalenie opłucnej, gruźlica płuc, dychawica oskrzelowa, kaszel z mętną
plwociną, krwioplucie. Kołatanie serca. Bóle w nerkach, zwiotczenie pęcherza
moczowego, nietrzymanie moczu lub nocne mimowolne moczenie się. Pląsawica i
skurcze u dzieci. Zaburzenie czynności ruchowych i czuciowych ręki. Obrzęk i bóle w
Pil okolicy stawu ramiennego i przedramienia. Skurcze mięśni przedramienia. Sztywność
kręgosłupa. Porażenie kończyn.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w gardle przy anginie z suchością; opłucnowo-płuc-ne
i oskrzeli; w całej klatce piersiowej; w pęcherzu moczowym (nie podczas oddawania
moczu), promieniujące w dół brzucha; tylko w palcu wskazującym; górnej części
pleców ze skurczami; w lędźwiach i jamie brzusznej jednocześnie.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - wody.
JAO-SIUE - Che.
Kanał pluć
112 113
DU-LI-CY - Si energii, przepływającej przez kanał płuc. JUJE- TZINCIUJ (powrót kanału) P 8.
SIUE-GUJ-WEJ. Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. O 1 cuń powyżej fałdu
CZŻUAŃ-SIUE - bóle: w cewce moczowej; języka oraz jamy ustnej; stawów promienisto-nadgarstkowego, w bruździe nerwu promieniowego. Przy promieni-
ramiennego i łokciowego. stym brzegu ścięgna promienistego mięśnia zginacza dłoni.
Wskazania. Nieżyt spojówki, jęczmyk. Temperatura, dreszcze. Suchość skóry.
KUNTZUJ (najwyższy otwór) P 6. Świąd. Angina, zapalenie gardła, zapalenie migdałków. Dychawica oskrzelowa, gęsta
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. O 7 cuni powyżej fałdu plwocina, zadyszka. Opuchnięcie twarzy przy kaszlu. Rozedma płuc. Ziewanie
stawu promieniowo-nadgarstkowego. Przy wewnętrznym brzegu mięśnia ramien- kurczowe. Skurcz przewodu pokarmowego, czkawka, wymioty. Hemoroidy. Krwio-
no-promieniowego. mocz. Wyciek nasienia. Bóle w członku. Migrena. Bóle zębów. Bóle przedramienia i
Wskazania. Bóle głowy. Schorzenia gardła i krtani, nieżyt krtani, zapalenie gar- stawu promieniowo-nadgarstkowego przy zapaleniach nerwu promieniowego.
dla, chrypka. Podwyższona temperatura, gorączka bez pocenia. Usztywnienie lub Nerwoból międzyżebrowy. Zdrętwienie rąk. usta się nie otwierają.
bóle stawów palców dłoni, ból w ramieniu. Wskazania dodatkowe. Bóle opłucno-płucne i płuc przy zapaleniu oskrzeli.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy stawów kończyn; w stawie kolanowym z Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
jednoczesnymi bólami rąk. U-SIN - Metalu.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun energii, przepływającej w kanałach JAO-SIUE - Tzin.
pluć. ŻY-SIUE - Duch kanału płuc.
JUJE-SIUE - l-Mao.
LECIUJE (brakujący rząd) P 7.
Lokalizacja. Na zbiegu zewnętrznej i wewnętrznej powierzchni przedramienia. TAJJUAŃ (głęboka otchłań) P 9.
Ze strony promieniowej, przy zewnętrznym brzegu kości promieniowej. Powyżej Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. Na fałdzie stawu promie-
fałdu stawu promieniowo-nadgarstkowego na 1,5 cunia. W zagłębiu nad wyrostkiem niowo-nadgarstkowego, na zewnątrz od ścięgna promieniowego mięśnia zginacza
rylcowatym. dłoni.
Nie dotykać w 7- m miesiącu ciąży! Wskazania. Nerwice. Stany przygnębienia. Omdlenia. Zaburzenia snu. Lęki przed
Wskazania. Padaczka. Zła pamięć. Nerwowy śmiech. Obniżenie ogólnej odpor- zamkniętymi pomieszczeniami. Zaćma, nieżyt spojówki, zapalenie rogówka. Suchość w
ności organizmu. Bóle głowy. Grypa. Gruźlica płuc. Bóle zębów. Angina, nieżyt ustach i gardle, angina. Nadciśnienie tętnicze. Przedwczesne skurcze serca, nie-
krtani, zapalenie migdałków. Dychawica oskrzelowa, kaszel, zadyszka, utrudnione miarowość i bóle w okolicy serca, uniemożliwiające choremu poruszanie się (z po-
oddychanie. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych. Skłonność do chorób skórnych, wodu zaburzeń CY-FEJ), lecz odcień twarzy pozostaje niezmienny. Zapalenie oskrzeli,
wysypki swędzącej. Hemoroidy. Zapalenie jajników i jajowodów. Bóle w okolicy dychawica oskrzelowa (nadmierny chłód), krwioplucie, rzężenia przy oddychaniu,
członka. Rwa nerwu trójdzielnego, skurcze twarzy i przykurczę po porażeniach kaszel. Nudności, wymioty. Bóle w okolicy serca, okolicy stawu ramiennego, ramienia i
nerwu twarzowego. Bóle w strefie skroniowo-potylicznej. Bóle w stawie łokciowym. przedramienia. Nerwoból międzyżebrowy. Rwa nerwu promieniowego.
Gorące i bolesne dłonie. Wskazania dodatkowe. Powierzchniowe porażenia gałek ocznych. Bóle: głowy i
Wskazania dodatkowe. Ból: piekący, wywołujący łzy; każdy pourazowy w gałkach twarzy bez wyrazistej lokalizacji; dziąseł z krwotokiem; tchawicy, oskrzeli, opłucno-
ocznych; głowy przy podwyższonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym; w przewodzie płucne; w żołądku, którym towarzyszy ciężkość w nadbrzuszu, wymioty i migrena;
pokarmowym z uczuciem pieczenia; w okolicy dolnej części odbytnicy z uczuciami jednego lub kilku odstępów międzyżebrowych; palców, przechodzące na grzbiet
ściśnięcia lub pieczenia; pochwowe bez świądu; wewnętrznej strony przedramienia. dłoni, przedramię.
A

Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UE-DU - Zeń-maj. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ziemi.
ŻY-SIUE - Lo kanału płuc. JAO-SIUE-JU.
DU-LI-CY - Che z GK płuc. ŻY-SIUE - Matka.
DU-LI-DY-S1UE - pieczenie skórne (-). ŻY-SIUE - Ciuań - źródło, przyjmujące Lo-kanał jelita grubego.
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia nosa. Rwa nerwu trójdzielnego (po stronie bólu, DU-LI-CY - Ciao - przyspieszacz ruchu energii przez kanał płuc.
jeżeli rezultat jest niewystarczający- symetrycznie). Bóle zębów; opłucno-płucne i JUJE-SIUE - DIN-CHAJ.
oskrzeli; w żołądku z wymiotami i migreną; głębokie w okolicy szyi i potylicy. LAŃ-SIUE - GK i KOS płuc, żył i tętnic.
CZŻUŃJAO-SIUE - schorzenia serca i tętnic.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle w żebrach.
JUJTZI (kraj jabłoni) P 10. CZUŻAŃ-S1UE - dla leczenia nadmiernego gorąca (przez upust krwi). Dla leczenia
Lokalizacja. Na wewnętrznej powierzchni dłoni. Przy podstawie l kości śródrę-cza szumu w uszach (z powodu pustki chi dziedzicznej). Przy wycieńczeniu wtórnych
ze strony promieniowej. Na granicy grzbietowej i dłoniowej powierzchni, w za- kanałów płuc, nerek, serca, śledziony, żołądka. CZŻUAŃ-SIUE - bóle: w gardle przy
głębieniu. anginie; głębokie na obszarze szyjno-po-tylicznym.
Wskazania. Stany przygnębienia. Zaburzenia snu. Alkoholizm, następstwa za-
trucia alkoholowego. Bóle i zawroty głowy. Gorączka. Zapalenie migdałków, suchość w
gardle, gardło gorące i opuchnięte. Obfite pocenie się, nadmierne wydzielanie się Kanał jelita grubego - Daczan
potu na dłoniach. Żółty język. Porażenie przedsionków serca i układu zastawek serca,
nerwica serca, częstoskurcz napadowy. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, SZANIAN (handlowiec JAN) GI 1.
zapalenie pluć, krwioplucie, kaszel, zadyszka, zapalenie opłucnej, brak apetytu. Lokalizacja. O 0,3 cm na zewnątrz od korzenia paznokcia 2-go palca dłoni.
Zaburzenie czynności żołądka, cholera. Przykurcz stawu łokciowego, stawu Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży.
promieniowo-nadgarstkowego lub stawów pierwszego palca dłoni. Wskazania. Śpiączka. Udzielanie szybkiej pomocy. Choroby oczu, mruganie,
Wskazania dodatkowe. Bóle: w żołądku przy zaparciu; bóle przy zapaleniu osierdzia nierozróżnianie barw. Głuchota, szum w uszach. Wylew krwi do mózgu, przekrwienie
o charakterze tętniącym; z wrażeniem niedrożności przełyku i jelit; w jelitach przy mózgowia, uderzenie krwi do głowy. Angina, zapalenie migdałków, zapalenie gardła.
rozstroju trawienia; w płucach, oskrzelach lub opłucnej, promieniujące na plecy; w Wysypka na twarzy, ropowica twarzy. Astma, utrudnione oddychanie. Schorzenia
okolicy dolnej części odbytnicy z wrażeniem ciężkości; w mostku, przechodzące z gorączkowe. Zapalenia jamy ustnej, schorzenia jamy ustnej, suchość w ustach,
dołu w górę; w lędźwiowym odcinku kręgosłupa z przykurczami mięśni pleców; w bóle zębów...;
kilku stawach; palców dłoni, promieniujące na wewnętrzną powierzchnię Zdrętwienie palców rąk. Nerwoból twarzy spowodowany porażeniem KOS jelita
przedramienia; wskazującego palca. grubego. Bóle w okolicy stawu ramiennego, promieniujące w dół nadobojczy-kowy.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy szyi w kształcie naszyjnika; zapalenie
U-SIN - Ognia. nadklykcia.
JAO-S1UE - IN. Szczegóły dla specjalistów. Tziu zabrania się!
DU-L1-CY - Ciao - przyspieszacz energii, płynącej przez kanał płuc. U-SIN - Metalu.
JUJE-SIUE - TZl-WEJ. JAO-S1UE - tzin.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle w kręgosłupie. ŻY-SIUE - Lin kanału jelita grubego.
CZUN-SIUE - KOW, KOS, KOM kanału jelita grubego.
SZAOSZAN (miody kupiec) P 11. U-SZU - CHE obronno - mięśniowego połączenia JAN-MIN.
Lokalizacja. O 0,3. cm na zewnątrz, ze strony promieniowej, od nasady 1. pałca JUJE-SIUE - GEN-CZEŃ.
dłoni. CZŻUAŃ-SIUE - bóle w gardle przy anginie; zębów.
Nie dotykać w 7-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Omdlenia z wyjątkową bladością. Zaburzenia snu, bezsenność. Za- ERTZIAŃ (drugi odstęp) GI 2.
palenie opon mózgowo-rdzeniowych. Skurcze u dzieci. Przypływy krwi do głowy, Lokalizacja. Na grzbietowej powierzchni 2-go palca dłoni. Około podstawy 1-
bóle głowy. Gorączka (działanie obniżające gorączkę). Schorzenia zapalne jamy go paliczka, na granicy grzbietowej i dłoniowej powierzchni w zagłębieniu.
ustnej, krwotok z dziąseł, zapalenia jamy ustnej, suchość języka i krtani (upust Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży!
krwi). Katar. Zapalenie migdałków, zapalenie gardła, nieżyt krtani. Zwężenie prze- Wskazania. Bóle głowy. Bóle przy zewnętrznym kąciku oka. Krwawienie z nosa.
wodu pokarmowego. Kaszel, utrudnione oddychanie. Czkawka. Świąd, wysypki Bóle zębów. Angina, zapalenie migdałków, nieżyt krtani. Schorzenia jamy ustnej,
skórne. Żółtaczka. sztywność języka. Skurcz przełyku. Dreszcze. Schorzenia gorączkowe. Żółtaczka.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przed uchem; w przewodzie pokarmowym z wra- Wzdęcie brzucha. Zapalenie okrężnicy z płynnym stolcem. Bóle w okolicy-pleców,
żeniem pieczenia; palców z zaburzeniem czucia. piersi, stawu ramiennego.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa. Wskazania dodatkowe. Bóle zębów, spowodowane zimnym powietrzem lub pi-
JAO-S1UE - tzin. ciem; w gardle przy anginie z ropieniem; zębów żuchwy; bóle fantomowe wątroby i
JUJE-SIUE - S1Ń-MAO. pęcherzyka żółciowego przy zaparciach.
U-SZU - Che obronno-mięśniowego połączenia TAJ-1Ń.
CZUN-SIUE - KOW, KOM, KOS płuc. 777
776
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN Wody.
JAO-S1UE - IN.
DU-LI-CY - Si hamulec energii przepływającej przez kanał jelita grubego.
JUJE-SIUE - U-SZEŃ.

SAŃTZIAŃ (trzy odstępy) GI 3.


Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia kości, bliżej osi ciała od głowy 2. kości
śródręcza w zagłębieniu.
Wskazania. Utrata czucia w gardle, gardło zatkane, zapalenie gardła, angina.
Suchość w ustach, schorzenia zapalne jamy ustnej. Usta wyschnięte i popękane. Bóle
wewnętrznego kącika oka. Bóle w żuchwie, bóle zębów. Utrudnione wydalanie
plwociny przy kaszlu. Wzdęcia 5 przelewanie w brzuchu, biegunka, wydzielanie
dużej ilości śluzu. Kręcz szyi. Bóle na obszarze szyjno-łopatkowym i pleców.
Przekrwienie i obrzęk grzbietu dłoni i palców.
Wskazania dodatkowe. Bóle: wewnętrznego kącika oka; zębów, spowodowane
zimnym piciem lub powietrzem; w gardle przy anginie z utrudnieniami przy prze-
łykaniu twardego jedzenia; w gardle nerwopochodne lub niejasnego pochodzenia z
wrażeniem kolca; fantomowe wątroby i pęcherzyka żółciowego z zaparciami; jelit,
idące wzdłuż białej linii brzucha; górnej części pleców, idące w stronę ramion.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Drzewa.
JAO-SIUE - JU. ŻY-SIUE - Wnuk.
JUJE-SIUE-BIN-TZY.

CHEGU (zamknięta dolina) GI 4.


Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia dłoni. Pomiędzy 1. a 2. kośćmi śródręcza, w
zagłębieniu, utworzonym końcami tych kości, skierowanymi bliżej do środkowej linii
ciała. Przy ugiętym 1. palcu - na wierzchołku utworzonego wzniesienia, bliżej drugiej
kości śródręcza.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży.
Wskazania. Działanie ogólnowzmacniające. Grypa. Bezsenność. Depresja. Neu-
rastenia. Psychozy. Nerwice (działanie uspokajające). Zapaść. Pogorszenie wzroku,
zanik nerwu wzrokowego, biała błona na spojówce. Głuchota, pogorszenie słuchu,
szum w uszach. Migrena. Rwa nerwu trójdzielnego. Porażenie nerwu twarzowego.
Bóle zębów, krwotok z dziąseł. Nieżyt nosa, zapalenie zatok. Angina, zapalenie
GI2 migdalków, nieżyt krtani. Afonia. Dychawica oskrzelowa, uczucie duszności, utrud-
nione wydalanie plwociny. Zaburzenia trawienia i perystaltyki jelit, zapalenia okręż-
nicy, bóle brzucha. Hemoroidy.
Wskazania dodatkowe. Opuchnięcie powiek. Bóle: oczu (przy jaskrze); przy rwie
nerwu trójdzielnego (w okolicy wargi górnej); w gardle przy anginie (nie można
przełknąć twardego jedzenia); oskrzeli i opłucno-płucne z utrudnionym oddycha-
niem; tchawicy; bóle brzucha ze ścieśnieniem w piersi. Liszaj rogówkowy twarzy i
warg.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Drzewa.
Kanał jelita grubego JAO-SIUE-Juań
ŻY-SIUE - Ciuań, źródło, przyjmuje Lo-kanał płuc. SIALAŃ (połączenie dolne) GI 8.
CZŻUAŃ-S1UE - osłabienie ogólne. Schorzenia uszu, nosa, kończyn górnych. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia przedramienia. O 4 cunie poniżej fałdu
CZŻUAŃ-SIUE - bóle: uszu; zębów; zatok i nosowe; przy rwie nerwu trójdzielnego; łokciowego. Przy zewnętrznym brzegu kości promieniowej, w zagłębieniu, pomiędzy
gardła przy anginie; gardła - nerwopochodne lub charakteru niejasnego. krótkim a długim mięśniem prostownikiem dłoni.
Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży!
JANSI (janski potok) GI 5. Wskazania. Bóle głowy, zawroty głowy. Bóle oczu, suche usta. Dychawica oskrze-
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia dłoni. Na promiennym końcu fałdu stawu lowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, gruźlica płuc. Zapalenie sutka. Porażenie
promieniowo-nadgarstkowego. Na dnie anatomicznej tabakierki, pomiędzy połowicze. Bóle w okolicy serca. Kolki nerkowe, porażenie zwieracza pęcherza
ścięgnami krótkiego a długiego mięśnia prostownika pierwszego palca dłoni. moczowego, krwiomocz. Rzeżączka.
Wskazania. Nieżyt spojówki. Głuchota, szum w uszach. Intensywne bóle głowy. Wskazania dodatkowe. Zapalenie nadkłykcia. Bóle w stawie ramiennym, wzmac-
Krwotok nosowy. Bóle zębów. Zapalenie migdałków, angina. Katar. Kaszel z obfitą niające się przy poruszaniu do przodu lub w bok; w stawach, wzmacniające się przy
plwociną. Kołatanie serca nerwopochodne. Brak apetytu, zaburzenie trawienia u zmianie pogodyjub wilgotności.
dzieci. Mowa niewyraźna. Gorączka bez pocenia się. Pokrzywka, świąd, wyprysk. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - związana ze zwieraczem pęcherza
Sztywność i bóle mięśni rąk. Bóle w stawach promieniowo-nadgarstkowych, sta- moczowego.
wach palców dłoni. CZŻUAŃ-SIUE - bóle w stawie łokciowym.
Wskazania dodatkowe. Bóle stawów rąk i nóg z opuchnięciem.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia. SZNLAŃ (górny brzeg) GI 9.
JAO-SIUE - tzin. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia przedramienia. O 3 cunie poniżej fałdu
JUJE-SIUE - TZ1A-CZEŃ. łokciowego. Przy zewnętrznym brzegu kości promiennej, pomiędzy krótkim a długim
LAŃ-SIUE - KG i KOS jelita grubego. prostownikiem dłoni.
Wskazania. Bóle głowy, wrażenie zimna w mózgu i kościach. Dychawica oskrze-
PIAŃLI (przejść po krawędzi) Gl 6. lowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, gruźlica płuc. Skurcze jelit, przelewanie i
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia przedramienia. O 3 cunie powyżej fałdu bóle w brzuchu. Rzeżączka. Żółtaczkowe zabarwienie skóry. Porażenie zwieraczy
promieniowo-nadgarstkowego. Między ścięgnami krótkiego i długiego mięśnia pęcherza moczowego.
prostownika l-go palca dłoni. Na zewnętrznej powierzchni kości promieniowej. Opuchnięcie kolana z powodu niszczących czynników Wiatru - Wilgoci. Ból
Wskazania. Psychozy. Chaotyczna mowa. Zaburzenia wzroku. Głuchota, szum w łamiący w okolicy stawu ramiennego. Odrętwienie i ból na grzbietowej stronie
uszach. Surowiczo-ropna wydzielina z nosa. Utrata mowy i suchość w gardle, powierzchni przedramienia. Porażenie mięśni ręki.
nieżyt krtani, zapalenie migdałków. Krwawienie z nosa. Próchnica i bóle zębów. Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego, wzmacniające się przy poruszaniu
Obrzęki. Gorączka. Słaby apetyt. Zaparcie, biegunka. Postępujące zapalenie wielo- ręką w stronę głowy.
stawowe. Porażenie ręki z rozstrojem czucia, zaburzeniami ruchów. Bóle w stawie Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE związane ze zwieraczem pęcherza
ramiennym i rękach. moczowego. *
Wskazania dodatkowe. Bóle zębów siecznych. LAŃ-SIUE - KG i KOM jelita grubego.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału jelita grubego. CZŻUAŃ-SIUE bóle stawu ramiennego (zwłaszcza zesztywnienie stawu ramien-
nego); bóle ramienia.
WEŃLU (ciepły potok) GI 7.
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia przedramienia, 6 cuni powyżej fałdu pro- SZOUSAŃLI (trzy odstępy na ręce) GI 10.
mieniowo-nadgarstkowego, nad kością promieniową. Lokalizacja. Powierzchnia zewnętrzna przedramienia. O 2 cunie poniżej fałdu
Wskazania. Bóle głowy. Schorzenia jamy ustnej, zapalenie jamy ustnej, zapalenie łokciowego, pomiędzy długim a krótkim prostownikiem dłoni.
języka. Bóle zębów. Zapalenie przyusznic. Zapalenie migdałków. Nacieki, czyraki Nie dotykać w 6-m i 8-m miesiącu ciążył
mnogie, wrzody twarzy i rąk. Gorączka. Przelewanie i bóle brzucha. Porażenie Wskazania. Grypa. Bóle głowy. Bóle zębów. Zapalenie zatoki czołowej. Zapalenie
nerwu twarzowego. Bóle i zdrętwienia w okolicy ramienia i przedramienia. jamy ustnej. Świnka. Zapalenie migdałków. Udar. Obwodowy i centralny niedowład
Wskazania dodatkowe. Bóle języka z bólem za policzkami. nerwu twarzowego. Zmniejsza pobudliwość nerwu błędnego. Zapalenie nerwu
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE-CHUN kontroli energii, przepływającej przez promieniowego. Zapalenie nerwu splotu barkowego (niemożność podniesienia ręki).
kanał jelita grubego. Bóle i zdrętwienie ramienia i stawu ramiennego.

120 121
Wskazania dodatkowe. Bóle: zębów z ropotokiem; żołądka; powierzchni dłoni z SZOUULI (pięć odstępów na ręce) GI 13.
utrudnieniem w chwytaniu przedmiotów; palców, przechodzące na grzbiet dłoni i Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia. O 3 cunie powyżej fałdu łok-
przedramię. ciowego.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-S1UE - choroby skóry. Wskazania. Melancholia. Bóle pod sercem.
CZŻUŃJAO-S1UE - działanie ogólnie wzmacniające. Zapalenie płuc, kaszel, krwioplucie. Zwiększona potliwość. Gruźlicze zapalenie
węzłów chłonnych. Reumatyzm. Bóle oraz utrudnienia ruchów w ramiennym i
CIUJCZI (kręty staw) GI 11. łokciowym stawie.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia stawu łokciowego. W zagłębieniu, two Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się.
rzącym się pomiędzy początkiem długiego prostownika dłoni a zewnętrznym brze
giem mięśnia ramienno-promieniowego. ^ BINAO (mięśnie ramienia) GI 14.
Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży! Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia, przy miejscu przymocowania
Wskazania. Działanie ogólnowzmacniające. Depresja. Neurastenia. Anemia. Bóle i mięśnia naramiennego. O 7 cuni powyżej fałdu zgięcia łokciowego, przy zewnętrznym
przekrwienie oczu. Bóle głowy w okolicy skroni. Choroba nadciśnieniowa. brzegu trójgłowego mięśnia ramienia.
Angina, zapalenie migdałków. Dychawica oskrzelowa, gruźlica płuc, kaszel, Wskazania. Fobie. Bóle głowy. Schorzenia oczu. Zapalenie płuc, kaszel. Dreszcze,
zapalenie opłucnej. gorączka. Reumatyzm. Porażenie połowicze. Kręcz szyi. Toniczne napięcie mięśni
Zaburzenie perystaltyki jelit, zaparcie atoniczne, nieżyt okrężnicy, zapalenie potylicy i szyi. Bóle przy ruchach w stawie ramiennym. Nerwoból splotu
żołądka, bóle żołądka przy wrzodach dwunastnicy. Brak miesiączki. Świerz- barkowego. Zapalenie ropne gruczołów potowych. Gruźlicze zapalenie węzłów
biączka. chłonnych.
Świąd. Zaczerwienienie się skóry. Pokrzywka. Schorzenia gorączkowe. Niedo- Wskazania dodatkowe. Głęboki ból w stawie ramiennym.
wład połowiczy. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-WEJ - maj.
Bóle w okolicy łopatki, obrzęk i bóle w okolicy przedramienia, stawu łokcio- CHUEJ-SIUE - kanałów: jelita grubego, trzech świeczników, jelita cienkiego,
wego i ramienia. Porażenie kończyny górnej. Nerwoból międzyżebrowy. pęcherzyka żółciowego.
Wskazania dodatkowe. Bóle: zębów z ropotokiem; przed uszami; przy hemoroidach TZIN-SIUE - kanału jelita grubego i KOM żołądka.
z zaparciami lub poporodowe; fantomowe bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego z
zaparciami lub stolcem odbarwionym; żołądka ze skurczami; opłucno-płucne i oskrzeli z TZIAŃJUJ (okolice ramienia) GI 15.
utrudnionym oddychaniem; gardła przy anginie z wrażeniem opuchniętego gardła; po Lokalizacja. Między wyrostkiem barkowym łopatki a guzem kości ramiennej,
bokach od białej linii brzucha z przykurczami nad pępkiem; klatki piersiowej w gdzie przy podniesionej w bok ręce tworzy się zagłębienie.
formie haka z tyłu - w przód; przedramienia docierające do łokcia; górnej części Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży!
pleców, przychodzące na pierś w formie haka lub ze skurczami; stawu łokciowego. Wskazania. Choroby nadciśnieniowe. Wyciek nasienia. Wysypki skórne alergicznego
Świąd po ugryzieniu przez owady. pochodzenia, pokrzywka, świąd i wypryski na rękach, suchość skóry. Porażenie
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ziemi. połowicze. Przykurcz i skurcz mięśni obszaru szyjno-ramiennego. Zapalenie i
JAO-SIUE - Che. atrofia mięśnia naramiennego. Porażenie kończyn górnych. Bóle w okolicy stawu
DU-Ll-CY - Ciao energii, przepływającej przez kanał jelita grubego. ramiennego i ramienia. Nerwoból splotu barkowego. Zdrętwienie w okolicy ramienia.
JUJE-SIUE - ŻEŃ-SIUJ. f Reumatyczne zapalenie stawu ramiennego.
CZŻUŃJAO-SIUE - dla likwidacji nadkrwistości i wysokiego ciśnienia tętniczego. Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego z przykurczami, wzmagające się
CZŻUAŃ-SIUE - choroby skórne, bóle stawu łokciowego z przykurczami. przy poruszaniu ręki w przód lub w bok.
Szczegófy dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-CIAO-maj.
CZŻOULAO (dół łokciowy) GI 12. TAJ-SZU-SIUE - przednia strona i środek ramienia.
lokalizacja. Tylna powierzchnia ramienia. O 1 cuń powyżej fałdu stawu łokcio-. CZŻUŃJAO-SIUE - rozproszenie nadmiernej energii okolicy kończyn. Rozpro-
wego. Przy zewnętrznym brzegu kości ramiennej. szenie nadmiernego gorąca.
Wskazania. Skurcz twarzy, przykurcz i bóle w okolicy ramienia i stawu łokcio- CZUN-SIUE - KOW jelita grubego.
wego. Znieczulenie skóry ramienia i okolicy stawu łokciowego. Reumatyczne za- TZIN-S1UE - KG jelita grubego oraz KOS jelita grubego, pęcherza moczowego,
palenie stawu ramiennego. Porażenie ręki. płuc;
KG jelita grubego z podłużnymi LO kanałami, jelita grubego i cienkiego.
CZŻUAŃ-SIUE - dla diagnozowania uszkodzenia KOM jelita grubego. Wskazania. Zatkany nos, ostry lub przewlekły katar, pogorszenie węchu, krwotok
CZŻUAŃ-SIUE - bóle stawu ramiennego. z nosa, polipy nosa, czyrak w nosie. Porażenie nerwu twarzowego ze skrzywieniem
ust. Świnka. Rwa nerwu trójdzielnego. Skurcz i przykurcz mięśnia żwacza.
TZIUJGU (duża kość) GI 16. Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
Lokalizacja. Do środka od stawu obojczykowo-łopatkowego. W miejscu łączenia
się obojczyka i wyrostka barkowego łopatki. INSIAN (percepcja zapachów) GI 20.
Wskazania. Padaczkowe drgawki u dzieci. Gruźlica. Krwioplucie. Krwawe wy- Lokalizacja. Przy górnym brzegu bocznej bruzdy nosowej. We wklęśnięciu, na
mioty. Krwotok żołądkowy. Motoryczne i czuciowe zaburzenia na obszarze ramienno- brzegu otworu gruszkowa tego.
łopatkowym i potylicznym. Utrudnienie ruchów w stawie ramiennym przy scho- Wskazania. Katar, zatkany nos, polipy w nosie, brak powonienia, krwawienie z
rzeniach splotu barkowego. nosa. Nasiąkanie, zapalenie i świąd cery twarzy. Suchość w ustach. Odczuwanie kąta
Wskazania dodatkowe na czas aktywności kanału. Bóle: oczu (przy jaskrze); poura- ust przy porażeniu nerwu twarzowego. Dychawica oskrzelowa, zadyszka.
zowe w gałce ocznej; zębów żuchwy; w stawie ramiennym. Ruchy zwiększające ból w Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
stawach rąk. DU-LI-CY - Che energii z kanału jelita grubego.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-CIAO - maj. CHUEJ-S1UE - KG jelita grubego i KOS pęcherza moczowego.
CHUEJ-SIUE - kanałów; jelita grubego, tylnośrodkowego, żołądka.
TZIN-SIUE - KG jelita grubego i Lo - podłużny jelita cienkiego i jelita grubego.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle w okolicy oczodołu i przylegających tkankach. Kanał żołądka - Wej
TIANDIN (niebiańskie naczynie) GI 17. CZENCY (kontynuować łzawienie) E 1.
Lokalizacja. Na szyi. Przy tylnym brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sut- Lokalizacja. Pośrodku dolnego brzegu oczodołu, pod źrenicą.
kowego. Na wysokości dolnego brzegu chrząstki tarczowatej (jabłka Adama). Na linii Wskazania. Wszystkie schorzenia oczu, zapalenie rogówki, nieżyt spojówki,
równoległej obojczykowi i żuchwie. krótkowzroczność, zanik nerwu wzrokowego. Łzawienie, ślepota kurza, pogorszenie
Wskazania. Zapalenie migdałków, nieżyt gardła, zapalenie krtani, angina, utrud-
ostrości wzroku. Skurcze powieki górnej. Szum w uszach. Przykurczę, skurcze oraz
nione przełykanie, nagła utrata głosu, porażenia mięśni i okolicy podjęzykowej, bóle i
nadmierna ruchliwość mięśni oka i ust. Pozostałości po porażeniach nerwu
obrzęki błony śluzowej gardła i krtani, wrażenie obecności obcego ciała w gardle.
twarzowego.
Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-SIUE - kanałów jelita grubego i żołądka.
Wskazania dodatkowe. Ból z jednej strony w strefie skroniowej (+ na stronie bez
FUTU (szyjna) (wypukłość podtrzymywana) GI 18. bólu).
Lokalizacja. Na szyi. Pośrodku mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, na Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
linii przechodzącej przez punkt lań-ciuań, znajdujący się w szczelinie pomiędzy DU-LI-CY- Czun energii do kanału żołądka.
górnym brzegiem chrząstki tarczowatej a dolnym brzegiem kości gnykowej. CHUEJ-SIUEŻEŃ -JAN-CIAO - maj kanałów żołądka i jelita grubego.
W miejscu rozdwojenia mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. TZIN-SIUE - KG żołądka z KOM jelita grubego, przedniośrodkowego, kanału
Wskazania. Utrata głosu i afazja. Drżenie wargi górnej. Nadmierny i niewystar- pęcherza moczowego.
czający ślinotok. Porażenie obszaru pod językiem. Nadciśnienie tętnicze. Dychawi-ca KOS jelita grubego, przedniośrodkowego.
oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, zadyszka, kaszel. Utrudnienia przy połykaniu.
Wskazania dodatkowe. Kręcz szyi. SYBAJ (czwarta biel) E 2.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! Lokalizacja. Pod oczodołem. Na linii, przechodzącej przez środek źrenicy. Po-
ŻY-SIUE - Czuan - „okno nieba". niżej dolnego brzegu oczodołu o l cuń. Odpowiada otworowi podocznemu.
Punkt górnego połączenia KOW jelita grubego i płuc. Wskazania. Krótkowzroczność, zapalenie rogówki, nieżyt spojówki, świąd w
TZIN-SIUE - KG jelita grubego i KOM pęcherzyka żółciowego. oczach, opadnięcie lub skurcz powieki górnej, bóle w oczach, zmętnienie rogówki.
Zapalenie zatoki szczękowej. Alergiczny nieżyt nosa. Bóle głowy, zawroty głowy.
CHELAO (twarzowy) (loże ziół) GI 19. Jąkanie się. Bóle w szczęce górnej. Rwa nerwu trójdzielnego. Porażenie nerwu
Lokalizacja. Na twarzy pod skrzydełkiem nosa. Na wysokości punktu żeńczżun, twarzowego. ;
znajdującego się w bruździe nosowo-wargowej, 2/3 odległości od wargi górnej do Wskazania dodatkowe. Bóle ucha z wydzielinami lub promieniujące w górę.
nasady nosa. Pierwsza boczna linia głowy.
715
124
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: żołądka i pęcherzyka żólciowego.
CZŻUŃJAO-SIUE - przy głębokim ukłuciu zmienia się kolor oczu na granatowo-żółty.

TZIUJLAO (twarz) (duży dołek) E 3.


Lokalizacja. W punkcie przecinania linii przechodzącej przez punkt żeńczżun
(znajdujący się w bruździe nosowo-wargowej wzdłuż linii środkowej wyżej górnej
linii wargi na 2/3 odległości od podstawy nosa do górnej wargi). W fałdzie noso-wo-
wargowym.
Wskazania. Zatkanie nosa, ropień w nosie, krwotok z nosa, ropne zapalenie zatoki
szczękowej. Krótkowzroczność, jaskra, łzawienie, zapalenie rogówki, bielmo, skurcz
powiek, opadnięcie powieki górnej. Znieczulenie skóry twarzy, zaburzenia konwer-
gencji. Skurcze połowicze. Porażenie połowicze. Opuchnięcie ust. Stany zapalne
okolicy policzkowo-zębowej i podszczękowej. Bóle zębów. Rwa nerwu trójdzielnego.
Porażenie obwodowe nerwu twarzowego. Skurcze i przykurczę mięśni mimicznych.
Wskazania dodatkowe. Bóle: zębów szczęki górnej; przy nerwobólu wyrostka
zębodołowego; w zębach przy gorącym i zimnym jedzeniu i piciu; z opuchnięciem
przy śwince; w stawie kolanowym z przykurczeni.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-SIUE -JAN-CIAO-maj.

DICAN (spichlerz ziemi) E 4.


E 31 Lokalizacja. Na zewnątrz od kącika ust o 1 cm. W miejscu skrzyżowania z linią
pionową, przechodzącą przez środek źrenicy.
Wskazania. Bezsenność. Pogorszenie widzenia zmierzchowego, jaskra, oczopląs.
Nagła niemota, jąkanie.
Ślinotok, znieczulenie skóry twarzy, szczękościsk mięśni żwaczy. Rwa nerwu
trójdzielnego. Porażenie nerwu twarzowego, skurcz i przykurcz mięśni twarzy. Bóle
zębów.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UE -JAN-CIAO-maj.
TZIN-SIUE - KOM żołądka, jelita grubego, kanału przedniośrodkowego.

DAIN (duże pozdrowienie) E 5.


Lokalizacja. W przód od kąta żuchwy o 1,3 cm, w bruździe stworzonej przez
przedni brzeg mięśnia żwacza a tętnicę twarzową. W miejscu przymocowania
mięśnia żwacza, przy korzeniu 3-go zęba trzonowego.
Wskazania. Schorzenia oczu, skurcz mięśni oka. Skurcz i przykurcz mięśni mi-
micznych, opadnięcie kącika ust, porażenie obwodowe nerwu twarzowego. Przy-
kurczę i nadmierna ruchliwość mięśni żwaczy, rwa nerwu trójdzielnego. Afonia.
Zaburzenie artykulacji. Świnka, obrzęk twarzy. Ból zębów.
E41 Wskazania dodatkowe. Bóle: powiek i rzęs, przy rwie nerwu trójdzielnego.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów żołądka i jelita grubego.
TZIN-SIUE kanałów żołądka i pęcherzyka żółciowego; kanału żołądka i KOS jelita
cienkiego.

Kanał żołądka.
FEŃ-SiULi kanałów żołądka na schodzącą w dół i unoszącą się w górę gałąź. CHUEI-SIUE kanałów: żołądka i pęcherzyka żółciowego. U-SZU -
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia żuchwy (energia kanału jelita grubego, przez kanał Chu-Jan-Min połączenia KOM żołądka i jelita grubego.
żołądka przenikają głęboko do żuchwy).
ŻEŃIN (przyjęcie człowieka) E 9.
TZIACZE (oś policzka) E 6. Lokalizacja. Na szyi. Przy przednim brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-
Lokalizacja. Na policzku. W dół i do przodu od płatka usznego, w dole żuchwy, w sutkowego. Na wysokości górnego brzegu chrząstki tarczowej.
miejscu przymocowania mięśnia żwacza. O jeden poprzeczny palec do przodu i w Wskazania. Silny ból głowy, spowodowany brakiem możliwości chi do uniesienia
górę od kąta żuchwy. się w górę. Wrażenie ścieśnienia i ciężkości w piersi, któremu towarzyszy ciężkie
Wskazania. Szum w uszach. Pryszcze na twarzy. Zapalenie jamy ustnej, zwięk- oddychanie (zadyszka). Zapalenie migdałków, nieżyt krtani, ropień gardła lub krtani,
szony ślinotok. Zaburzenia mowy, chrypka. Bóle gardła, twardy język. Bóle zębów nacieki na szyi, zanik mięśni języka, zapalenie języka, ślinotok. Zapalenie oskrzeli,
żuchwy. Porażenie nerwu twarzowego, skurcze i przykurczę mięśni mimicznych. dychawica oskrzelowa. Wymioty. Nadciśnienie tętnicze.
Zwiększenie tarczycy. Porażenie połowicze, porażenie czterech kończyn. Kręcz szyi, Wskazania dodatkowe. Bóle gardła nerwopochodne lub pochodzenia niejasnego,
bóle i napięcie mięśni obszaru szyjno-potylicznego. przeszkadzające w głośnym mówieniu, lecz bez afonii.
Wskazania dodatkowe. Rwa nerwu trójdzielnego (-ł- po stronie bez bólu). Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
Szczegóły dla specjalistów. TZIN-SIUE kanałów żołądka, jelita grubego, pęcherzyka ŻY-S1UE - Czuan - duże „Okno nieba".
żółciowego. CHAI-SIUE - Czun w morzu energii.
CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherzyka żółciowego i żołądka.
S1AGUAŃ (granica dolna) E 7. TZIN-SIUE - KG żołądka i KOW śledziony i żołądka.
Lokalizacja. W przód od ucha. W przód i w dół od wyrostka stawowego żuchwy. We CZŻUAŃJAO-SIUE - dla sprawdzenia JAN-stanu organizmu. Gruczoł przytarczy-
wklęśnięciu pod dolnym brzegiem łuku jarzmowego. Przy otwartych ustach jest cowy (przy nadczynności).
namacalna jamka.
Wskazania. Krótkowzroczność, niewyraźne widzenie przedmiotów, opadnięcie SZUJTU (napór wody) E 10.
powieki górnej. Głuchota, zapalenie ucha, szum w uszach. Zawroty głowy. Obwodowy Lokalizacja. Na wysokości dolnego brzegu chrząstki tarczycowej, przy przednim
niedowład nerwu twarzowego, odczuwanie kącika oka. Rwa nerwu trójdzielnego. brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego.
Paradontoza, wypadanie zębów, bóle zębów szczęki górnej. Histeryczny szczę- Wskazania. Świąd. Pokrzywka. Krztusiec. Zapalenie migdałków, nieżyt krtani, za-
kościsk. Skurcz połowiczy. Omdlenie. Ziewanie kurczowe. palenie gardła, ropień gardła lub krtani, utrudnienia przy połykaniu. Dychawica
Wskazania dodatkowe. Rwa nerwu trójdzielnego (-ł- po stronie bez bólu). Bóle oskrzelowa, kaszel, zadyszka.
ucha, promieniujące w żuchwę. Wskazania dodatkowe. Bóle żołądka ze skurczami.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - tarczyca.
CHUEJ-SIUE kanałów: żołądka i jelita grubego.
CYSZE (dom energii) E 11.
TOUWEJ (strażnik głowy) E 8. Lokalizacja. Na szyi. Między główkami mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutko-
Lokalizacja. W kącie czołowym owłosionej części głowy, l ,5 cm dalej od granicy wego przy górnym brzegu obojczyka.
nasady włosów, w zagłębieniu. W miejscu łączenia się kości czołowej i ciemieniowej. Wskazania. Zapalenie migdałków, nieżyt krtani, zapalenie gardła. Krztusiec.
Odpowiada górnemu brzegowi mięśnia skroniowego, gdzie podczas żucia jest Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, kaszel, zadyszka. Wole. Gruźlicze zapalenie
namacalne wklęśnięcie. węzłów chłonnych. Zdrętwienie lub opuchnięcie gardła. Brak apetytu. Skurcze
Wskazania. Schorzenia błony śluzowej oczu, nieżyt spojówki, ropienie błon przepony. Napięcie mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
śluzowych, łzawienie, pogorszenie ostrości wzroku, bóle w gałce ocznej. Silny ła- Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - timus.
miący ból głowy, zawroty głowy, uderzenia krwi do mózgu. Rwa 1-ej gałęzi nerwu
trójdzielnego. Niedowład obwodowy nerwu twarzowego. Niedowład połowiczy. CIUEPEŃ (wyszczerbiona miednica) E 12.
Wskazania dodatkowe. Bóle przedniej powierzchni szyi. Lokalizacja. W dole nadobojczykowym za tylno-dolnym brzegiem mięśnia most-
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! kowo-obojczykowo-sutkowego. Przy górnym brzegu obojczyka.
TZl-SlUE-JAN-WEJ-maj. Wskazania. Nadpobudliwość. Zaburzenia snu. Zapalenie migdałków, angina,
szyjne zapalenie węzłów chłonnych. Dychawica oskrzelowa, zapalenie opłucnej,
128
krwioplucie, kaszel. Czynnościowe zaburzenia żołądkowe. Obrzęki tkanki podskórnej. wica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, krwioplucie, zadyszka. Kaszel, zapalenie opłucnej,
Nerwobół międzyżebrowy. Bóle w okolicy nadobojczykowej. Bóle w klatce utrudnione wydalanie gęstej plwociny. Uczucie ciężkości w klatce piersiowej i
piersiowej. Zapalenie mięśni okolicy szyjno-ramiennej. kończynach. Nerwoból międzyżebrowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego, promieniujące w plecy. Wskazania dodatkowe. Nieznoszenie dotyku lub ucisku na skórę piersi. Pokrzywka ze
Szczegóły dla specjalistów. PIN-S1UE wszystkich JAN-kanałów. świądem. Bóle: w okolicy mostka; w żołądku z odczuwaniem ścieśnienia w piersi.
SIAO-SIUE nadmiernej JAN-energii obszaru klatki piersiowej. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - nadmierna wilgoć wzmacnia stany
CHUEI-SIUE kanałów: żołądka, płuc, jelita grubego, jelita cienkiego, pęcherzyka patologiczne.
żółciowego, trzech świeczników. CZŻUAŃ-SIUE - bóle w sutkach.
Miejsce rozgałęzienia kanału żołądka na wewnętrzny i zewnętrzny przepływy do
punktu CYCZUN. INCZUAN (wytrzymałe okno) E 16.
TZIN-SIUE - KG żołądka: Lokalizacja. Druga boczna linia piersi, w II międzyżebrzu.
z KOW trzech świeczników, Wskazania. Bezsenność. Dychawica oskrzelowa, rozedma płuc, kaszel, zadyszka,
z KOW jelita grubego, wrażenie duszności. Wzdęcia brzucha przy zaburzeniach perystaltyki i gorzkim po-
z KOM żołądka, pęcherzyka żółciowego i pęcherza moczowego, smaku w ustach, przelewanie w brzuchu, biegunka. Zwiększenie sutka, wrzody na
z KOS żołądka, pęcherzyka żółciowego i pęcherza moczowego, piersi. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w okolicy klatki piersiowej. Spuchnięcie ust.
z podłużnym Lo-kanałem jelita cienkiego,
z podłużnym kanałem jelita grubego, ŻUCZŻUN ( środek sutka) E 17.
z podłużnym Lo-kanałem trzech świeczników. Lokalizacja. Pośrodku sutka.
CZŻUŃJAO-SłUE - przy zaburzeniach odżywiania. Wskazania. Rak sutka, zapalenie gruczołu sutkowego, zmniejszenie wydzielania
mleka u matek karmiących, przetoka sutka.
CYCHU (jezioro energii) E 13. Szczegóły dla specjalistów. TZIU i CZŻEŃ zabrania się (może wywołać ostry obłęd,
Lokalizacja. Druga boczna linia piersi. Pod obojczykiem; w miejscu zbliżenia szaleństwo)!
obojczyka i I żebra.
Wskazania. Bezwęch. Dychawica oskrzelowa, stały kaszel, przewlekłe zapalenie ŻUGEŃ (podstawa sutka) E 18.
oskrzeli, zapalenie opłucnej. Krztusiec. Jąkanie. Skurcze przepony. Czkawka, słaby Lokalizacja. Druga boczna linia piersi w V międzyżebrzu.
apetyt. Skurcze i przykurczę mięśni klatki piersiowej. Wrażenie ciężkości w koń- Wskazania. Zapalenie sutka, zmniejszenie się wydzielania mleka u matek kar-
czynach i klatce piersiowej. Wzmożone pocenie się. miących, wycieńczenie lub bóle w piersi. Zapalenie opłucnej, kaszel, zadyszka.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - dla wejścia i wyjścia chi (kontroluje Zatrzymanie łożyska. Rwa lub porażenie nerwów międzyżebrowych. Bóle w okolicy
przepływ chi od wewnątrz na zewnątrz i na odwrót). stawu ramiennego.
TZIN-SIUE kanałów: żołądka, jelita grubego, jelita cienkiego.
KOW żołądka, jelita grubego, jelita cienkiego wychodzą na zewnątrz. BUŻUN (brak powietrza) E 19.
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 6 cuni powyżej pępka, przy dolnym
KUFAN (składnica skarbów) E 14. brzegu umocowania chrząstki VIII żebra.
Lokalizacja. Druga linia piersi, w l międzyżebrzu. Wskazania. Choroby oczu u dzieci. Choroba wieńcowa, dychawica sercowa, bóle w
Wskazania. Fizyczne i psychiczne następstwa szoku. Zapalenie pluć, zapalenie okolicy serca. Dychawica oskrzelowa, zadyszka, kaszel. Anoreksja. Wymioty z
oskrzeli, zapalenie opłucnej, kaszel z wydzielinami, zadyszka, zjawiska zastoino-we krwią, poszerzenie żołądka, bóle w okolicy nadbrzusznej, przelewanie w brzuchu,
w płucach, uczucie ciężkości w piersiach i kończynach. Nerwoból międzyżebrowy. zaburzenia trawienia z dużą ilością śluzu i bolącymi żebrami. Zapalenie wątroby.
Bóle w piersi. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w piersi. Zanik mięśni ramienia i ściany brzusznej.
Szczegóły dla specjalistów. Usuwa szkodliwe oddziaływanie psychiczne (zwłaszcza Zaburzenie funkcji motorycznej i czuciowej w okolicy ramienno-łopatkowej.
prawa).
CZENMAŃ (przyjęcie pełności) E 20.
Ul (przegródka komnaty) E 15. Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 5 cuni powyżej pępka. Wskazania. Zapalenie
Lokalizacja. Druga boczna linia piersi. W H międzyżebrzu. oskrzeli, zapalenie opłucnej, gruźlica płuc, kaszel, zadyszka, zapalenie płuc. Brak
Wskazania. Melancholia. Zadyszka i wzdęcie brzucha u małych dzieci. Dycha- apetytu. Skurcze przełyku. Skurcze przepony. Przelewanie
i wzdęcie brzucha, wymioty z krwią. Żółtaczka. Zapalenie otrzewnej. Silny ból pod Wskazania dodatkowe. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, promieniujące w
żebrami. jamą brzuszną; w macicy z krwawieniem; przy bolesnym lub nieprawidłowym
Wskazania dodatkowe. Nieznoszenie dotyku lub nacisku ubrania. miesiączkowaniu.
Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-S1UE - CZŻUN - !Ń-WEJ-maj.
LANMEŃ (brama na most) E 21. CZŻUAŃ-S1UE - schorzenia jelit.
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 4 cunie powyżej pępka. Dla obniżenia bólów do możliwych do wytrzymania (+).
Wskazania. Wrzody żołądka, ostry lub przewlekły nieżyt żołądka, skurcze żo-
łądka, bóle w żołądku, słaby apetyt, wzdęcie brzucha, zaparcie, biegunka, skurczowe WAJLIN (zewnętrzny duch) E 26.
bóle w jelitach. Lokalizacja. Druga Roczna linia brzucha, l cuń poniżej poziomu pępka. Przy
Wskazania dodatkowe na czas aktywności kanału. Bóle w żołądku z odczuwaniem zewnętrznym brzegu prostego mięśnia brzucha.
zastoju pokarmu. Wskazania. Nerwice jelit, stany kurczowe jelit z bólami i kolkami. Skurcze pro-
stego mięśnia brzucha. Tężyczka. Drgawki toniczne. Zapalenie otrzewnej. Bóle przy
GUAŃMEŃ (zamknięte drzwi) E 22. przepuklinie. Nieprzyjemne odczucia w okolicy nadbrzusza, którym towarzyszy ból
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 3 cunie powyżej pępka. pępka.
Wskazania. Ostry nieżyt żołądka, skurcze żołądka. Brak apetytu, wzdęcie brzucha,
kolki w jelitach, zaburzenia perystaltyki żołądka, zaparcie, biegunka. Bóle przy DATZIUJ (duża wielkość) E 27.
przepuklinie. Wodobrzusze. Nietrzymanie moczu, nocne mimowolne moczenie się. Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 2 cunie poniżej pępka.
Wskazania. Bezsenność i inne zaburzenia snu. Stan asteniczny. Niepokój. Zmazy,
TAJI (duży pień) E 23. przedwczesny wytrysk nasienia, przedwczesne rodzenie. Częste i bolesne oddawanie
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 2 cunie powyżej pępka. moczu, zatrzymanie moczu, schorzenia jelit, kolki jelitowe, wzdęcia brzucha i bóle w
Wskazania. Psychozy. Neurastenia. Stan niepokoju lub przygnębienia. Silne dolnej części, zaparcia. Bóle przy przepuklinie. Skurcz prostych mięśni brzucha.
kołatanie serca. Nocne mimowolne moczenie się. Nieżyt żołądka, nudności, wymioty, Wskazania dodatkowe. Bóle w jelitach ze zwykłym rozwolnieniem.
skurcze żołądka, przelewanie i skurcze brzucha, kolki w jelitach, nieżyt jelita
cienkiego i okrężnicy, pogorszenie apetytu, zaparcie. Beri-beri. Zimne kończyny. SZUJDAO (szlak wody) E 28.
Wskazania dodatkowe. Ból, zwiększający się przy naciskaniu na sutek podczas Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 3 cunie poniżej pępka.
miesiączki. Wskazania. Różnego rodzaju obrzęki. Ciężki przypadek puchliny. Nieżyt żołądka,
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! kolka jelitowa. Wypadnięcie odbytnicy. Hemoroidy. Wzdęcie dolnej części brzucha.
Zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego, bóle w zewnętrznych organach
CHUAŻOUMEŃ (drzwi mocnego ciaJa) E 24. płciowych, zatrzymanie moczu lub stolca. Impotencja, zapalenie jądra.
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, l cuń powyżej pępka. Jalowość, zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie przydatków macicy, schorzenia
Wskazania. Psychozy. Stany maniakalne. Padaczka. Zapalenie języka, opuchnięcie macicy, zaburzenia cyklu miesiączkowego. Bóle przy przepuklinie.
lub ropień języka, zapalenie okolicy gnykowej. Opalenie nerek. Obrzęki. Wodo- Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-S1UE dla regulacji wody (płynów) w orga-
brzusze. Zapalenie macicy i jej błony śluzowej, zapalenie przydatków macicy, za- nizmie.
burzenia cyklu miesiączkowego.
GUJLAJ (droga pszenica) E 29.
TIAŃSZU (niebiański trzon) E 25. Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 4 cunie poniżej pępka.
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha na wysokości pępka. Wskazania. Impotencja. Zapalenie jądra, zapalenie najądrza, bóle w członku,
Wskazania. Osłabienie. Szybkie męczenie się. Przestraszenie się. Malaria i inne wciągnięcie jądra, zmarszczona moszna, opuchnięcie i bóle zewnętrznych organów
choroby gorączkowe. Wodobrzusze. Obrzęki. Zapalenie pęcherzyka żółciowego. płciowych. Jałowość. Brak miesiączki, zapalenie przydatków macicy, bolesne lub
Wszystkie choroby żołądkowo-jelitowe. Przewlekły i ostry nieżyt żołądka, nieżyt nieprawidłowe miesiączkowanie, zapalenie błony śluzowej macicy, upławy, opusz-
jelita cienkiego i okrężnicy, wymioty, biegunka, przelewania i wzdęcia brzucha, czenie macicy. Przepuklina. Bóle brzucha o charakterze skurczowym. Odczucia
stany porażenne jelita cienkiego, zaparcia, wodnisty stolec. Zapalenie nerek, za- podparcia pod przeponą. Zapalenie okrężnicy. Bóle na odcinku lędźwiowym.
trzymanie moczu. Zapalenie prostaty. Bezpłodność, zapalenie przydatków macicy, Wskazania dodatkowe. Bóle w macicy z krwotokiem.
zapalenie błony śluzowej macicy, zaburzenia cyklu miesiączkowego, upławy. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-S1UE - organy płciowe.

132 133
GCZUN (węzeł energii) E 30. nik mięśni ręki. Bóle na odcinku lędźwiowym kręgosłupa i w stawie biodrowym.
Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, 5 cuni poniżej pępka. Przy górnym Poszerzenie żył na nogach. Obrzęk nóg. Zimne nogi. Skurcze nóg.
brzegu kości Jonowej. Wskazania dodatkowe. Bóle mięśni przedniej powierzchni biodra z uczuciem
Wskazania. Przepełnienie chi górnej części ciata (zapalenie). Podparcie przepony. mrowienia.
Wzdęcie brzucha z bólami, brakiem apetytu lub nadmierny apetyt, zaburzenia tra- Szczegóły dla specjalistów. TZIN-SIUE - KG żołądka i KOS pęcherzyka żółcio-
wienia, bóle brzucha, odczucie ciepła w brzuchu, krwawa biegunka. Przepukliny. wego.
Bóle i opuchnięcie członka i jąder, niemożność erekcji, impotencja. Choroby moszny, CZŻUŃJAO-SIUE - tętnicy i żyły (leczenie żylaków).
zapalenie prostaty, zapalenie najądrza. Choroby czynnościowe lub zapalne jajników CZŻUAŃ-SIUE - bóle w przełyku.
lub macicy, jałowość czynnościowa, brak miesiączki, nadmierne krwawienie
miesiączkowe, zaburzenia rozwarcia szyjki macicy. Silne kolki w nerkach z bólami w IŃSZY (rynek iń) E 33.
lędźwiach. Skurcze nóg. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia biodra, 3 cunie powyżej górnego brzegu
Wskazania dodatkowe. Bóle: obszaru szyjno-potylicznego z wrażeniem ścieśnienia; rzepki kolanowej. Między mięśniem biodra prostym a zewnętrznym obszernym.
w okolicy miednicy mniejszej u mężczyzn; narządów płciowych; pochwowe ze Wskazania. Niemoc mięśniowa, drżenie rąk. Beri-beri. Cukrzyca. Wodobrzusze.
świądem. Bóle i wzdęcia brzucha. Bolesność przy przepuklinie. Zaburzenia cyklu miesiącz-
Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! kowego. Częste bolesne oddawanie moczu, zaburzenia funkcji motorycznej, czu-
CHAJ-SIUE - CZUN odżywiania (centralny punkt łączenia się chi odżywczej). ciowej odcinku lędźwiowego. Drgawki, skurcze, zdrętwienie, ochłodzenie i drżenie
TZI-SIUE - CZŻUN-maj. nóg.
ŻY-S1UE - dolny punkt łączenia KOW żołądka i śledziony. Wskazania dodatkowe. Bóle: w udach, promieniujące w staw kolanowy; w ko-
CHUEi-SIUE kanałów: żołądka i pęcherzyka żółciowego (do CHUAN-CIAO przez lanie, promieniujące w udo; przedsercowe z uczuciem ciężkości na wysokości
staw biodrowy). serca.
TZiN-SIUE - KG żołądka i KOS śledziony.
CZUN-DIUE - KOW żołądka. LAŃCIU (wierzchołek pagórka) E 34.
CZŻUŃJAO-S1UE - środek podziału CHI. Punkt rozproszenia nadmiernej energii Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia biodra, 2 cunie powyżej górnego brzegu
ciała. Wywiera wpływ na krew (tętnica biodrowa). Punkt stymulacji organów rzepki kolanowej. Między mięśniem biodra prostym a zewnętrznym obszernym, w
płciowych i żołądka. zagłębieniu.
CZŻUAŃ-S1UE - przy schorzeniach rdzenia kręgowego. Przy zaburzeniach Wskazania. Ból, ociężałość i kurcze żołądka, bolesne napięcie w jamie nad-
odżywczych. Przy schorzeniach jelit. brzusznej, biegunka; zapalenie nerek, krwiomocz. Zapalenie gruczołu sutkowego.
Zapalenie korzonków. Znieczulenie skóry i słabość w kończynach dolnych. Zapa-
BIGUAŃ (granica biodra) E 31. lenie stawu kolanowego z ograniczeniem ruchomości stawu kolanowego. Nogi
Lokalizacja. 12 cuni powyżej górnego brzegu rzepki k9lanowej, na wysokości marzną i drętwieją. Bóle w lędźwiach, promieniujące w nogę. Bóle w okolicy sutka.
dolnego punktu krocza, pomiędzy mięśniem krawieckim a mięśniem naciągającym Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chuan energii, przepływającej przez kanał
szeroką powięź biodra, w przód i w dół od dużego krętacza kości udowej. żołądka.
Wskazania. Beri-beri. Pachwinowe zapalenie węzłów chłonnych. Skurcz mięśnia CZŻUAŃ-SIUE - kurcz żołądka (tziu). Bardzo wrażliwy przy wszystkich schorze-
prostownika nogi. Bóle brzucha, promieniujące w gardło. Bóle w okolice lędźwiowej, w niach żołądka (ma znaczenie diagnostyczne).
okolicy dolnej części odbytnicy. Zdrętwienie skóry biodra. Utrata czucia w nodze.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w żołądku, promieniujące na boki; w okolicy dolnej DUB1 (nos cielaka) E 35.
części odbytnicy. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. W zagłębieniu na wysokości dolnego
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! brzegu rzepki kolanowej, nad kością piszczelową. ,
Wskazania. Beri-beri. Zapalenie stawu kolanowego, bóle i ograniczenia ruchów w
FUTU (udowy) (podtrzymująca wyniosłość) E 32. stawie kolanowym. Obrzęki i zdrętwienie nóg.
Lokalizacja, zewnętrzna strona biodra, 6 cuni powyżej górnego brzegu rzepki Wskazania dodatkowe. Bóle: na zewnętrznej powierzchni kolana; w głębi stanu
kolanowej. Na brzuścu prostego mięśnia biodra, na zewnątrz od kości udowej. kolanowego z opuchnięciem lub wysiękiem.
Wskazania. Schorzenia macicy. Przewlekłe zapalenie błony śluzowej macicy. Beri- Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - bóle: w stawach kończyn; w okolicy
beri. Pokrzywka. Ociężała głowa. Nocne napady przy dychawicy oskrzelowej. Za- kolana.
TZUSAŃLI (trzy odstępy na nodze) E 36. Utrudnione stanie. Obrzęki i bóle stawu kolanowego. Bóle w lędźwiach. Ciastowa-
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni, 3 cunie poniżej dolnego brzegu tość kończyn dolnych.
rzepki kolanowej. Na zewnątrz od przedniego brzegu kości piszczelowej o 1 cuń. Wskazania dodatkowe. Bóle ramienia.
Między mięśniem piszczelowym a długim prostownikiem palca. Szczegóty dla specjalistów. CHAJ-SIUE - Czun Krwi.
Wskazania. Histeria. Padaczka. Nadpobudliwość. Bezsenność. Miażdżyca. Scho- ŻY-SIUE - dolna Che jelita grubego.
rzenia uktadu nerwowego. Nadciśnienie tętnicze. Bóle głowy. Szum w uszach. SIAO-SIUE - nadmierna JAN - CHl (okolice żołądka).
Zaburzenia mowy. Wycieńczenie. Schorzenia oczu. Wszystkie wzdęcia i bóle brzucha, CZŻUŃJAO-SIUE - wywiera wpływ na głębokie formacje mózgowia.
zaburzenia trawienia, czkawka, wymioty, zaparcia, biegunka. Schorzenia go- Nakłuwa się przy wszystkich schorzeniach jelita grubego.
rączkowe. Zatrzymanie lub nietrzymanie moczu. Wzmożone lub zmniejszone na-
pięcie mięśni nogi. Reumatyczne zapalenie stawu kolanowego. Porażenie lu b TIAOKOU (pomarszczone usta) E 38.
słabość w nogach. Lokalizacja. Zewnętrzna strona goleni. 6 cuni powyżej górnego brzegu zewnętrznej
Wskazania dodatkowe. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, spowodowane kostki. Między kością piszczelową a strzałką. Między długim prostownikiem
żółtaczką; wątroby i pęcherzyka żółciowego z wymiotami; w żołądku, wzmagające palców a przednim mięśniem piszczelowym.
się przy uciskaniu lub z aerofagią; przy chorobie wieńcowej u cierpiących na Wskazania. Angina. Zapalenie migdałków. Beri-beri. Zapalenie żołądka, nieżyt
nadciśnienie; głowy z zawrotami głowy; na przedniej stronie kolana, z przykurczeni, z jelit cienkich. Reumatyzm. Ogólny ból i łamanie ciała. Osłabienie nóg z zaburze-
okresowym utykaniem lub wrażeniem „brakującej" nogi; w goleni, promieniujące w niem czucia. Przykurcz mięśni nóg. Bóle w goleni i stopie. Zapalenie stawu kola-
kolano; z opuchnięciem stawu skokowo-goleniowego; w lędźwiach, promieniujący w nowego.
udo. Szczegóty dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - zmniejsza szkodliwe oddziaływanie
Dzieciom do lat 7 TZIU zabrania się! nadmiernego Zimna i Upału.
Szczegóty dla specjalistów. CZAJ-SIUE - Che energii z morza energii. Skurcze kończyn dolnych.
U-S1N - Ziemia. Nie dotykać w żadnym z miesięcy ciąży!
ŻY-S1UE - Duch kanału żołądka, kontroluje szyszynkę. SIATZIUJSIUJ (duża pustka na dole) E 39.
JUJE-SIUE - GEN-TZY. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni, 5 cuni powyżej górnego brzegu
LAŃ-SIUE-IŃ-JAN-CY zewnętrznej kostki. Nnędzy ścięgnami przedniego mięśnia piszczelowego a ogólnego
CZŻUŃJAO-SIUE - wywiera wpływ na cały organizm, kontroluje procesy życiowe prostownika palców.
(przemiana materii) okazuje działanie ogólno wzmacniające. Wskazania. Anemia mózgowia. Bóle głowy, zawroty głowy. Wypadanie włosów.
Stymuluje WEJ-CY organizmu. Suchość ust. Zapalenie migdałków, angina. Osłabienie apetytu. Uczucie pieczenia w
Jeżeli przeważają IN - objawy pięciu CZŻAN - tonizować. żołądku, bóle w dole brzucha i w podżebrzu, wzdęcie brzucha, zaparcia. Czerwonka.
Neutralizuje działanie nadmiernej CHl, wywołujące zaburzenia CHl odżywczej i Beri-beri. Zapalenie gruczołu sutkowego. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w piersi.
ochronnej (zastój lub osłabienie IŃ-CHI). Zdrętwienie nóg. Zapalenie mięśni. Zapalenie stawów stopy.
Punkt rozpraszania nadmiernej energii organizmu. Wskazania dodatkowe. Bóle: w stawach na zmianę pogody lub nadmiernej wil-
Nad nią przechodzi CHl w dolne części ciała. gotności; stawie kolanowym, schodzące w dół schodkowe; drżenie kikuta i bóle po
CZŻUAŃ-SIUE - nadmierne gorąco pogarsza patologiczne stany organizmu. amputacji; w stopie, niemożliwość postawienia nogi na ziemię.
Nadmierny chłód pogarsza stany patologiczne organizmu. Regulator krążenia tęt- Szczegóty dla specjalistów. CHAJ-SIUE - Czun morza Krwi.
niczego w goleni. Niepokój pogarsza stany patologiczne organizmu. Schorzenia ŻY-SIUE-SIA - Che energii jelita cienkiego.
żołądka. Bóle w jelitach; w kończynach dolnych. CZŻUŃJAO-SIUE kieruje automatyzmem reakcji psychicznych.
CZŻUŃJAO-SIUE - bóle fantomowe w kończynach.
SZANTZIUJSIUJ (duża pustka na górze) E 37.
Lokalizacja. Powierzchnia zewnętrzna goleni. 6 cuni poniżej dolnego brzegu FENLUN (zgrabny wzgórek) E 40.
rzepki kolanowej, na brzuścu mięśnia piszczelowego. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. 6 cuni poniżej dolnego brzegu
Wskazania. Anemia mózgowia, odczuwanie Zimna w mózgu, beri-beri. Nieżyt rzepki kolanowej lub 8 cuni powyżej zewnętrznej kostki (jej górnego brzegu), przy
żołądka, zapalenie żołądka i jelit, kolka jelitowa, przelewanie i bóle brzucha, roz- zewnętrznym brzegu mięśnia piszczelowego.
wolnienie przewlekłe, bóle w okolicy pępka i w dole brzucha. Słaby apetyt. Pora- Nie dotykać w 6-m miesiącu ciąży!
żenie połowicze. Zdrętwienie nóg. Zaburzenie funkcji motorycznej i czuciowej. Wskazania. Zmienność emocjonalna (śmiech - płacz). Padaczka. Stany zawstydzę-
136 737
nią. Stany maniakalne. Widzenie zjaw. Bóle głowy, porażenie połowicze, zawroty głowy. SIAŃGU (schodząca w dół dolina) E 43.
Opuchnięcie twarzy. Utrata czucia w gardle. Zapalenie opłucnej, zadyszka, kaszel z Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W najszerszym miejscu odstępu
obfitą plwociną. Wymioty, bóle brzucha przy zaparciach. Zapalenie i inne schorzenia międzykostnego pomiędzy 2. a 3. kością śródstopia. W tył od stawu śródstopno-
wątroby. Skurcze. Bóle w piersi. Zaburzenie motorycznej i czuciowej funkcji nogi. paliczkowego.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy chorobie wieńcowej, niejasne, świdrujące, w Wskazania. Niekończący się kaszel, uczucie ciężkości w klatce piersiowej i koń-
formie trzonu; jelit, okresowe, z wrażeniem rozerwania; idące od ucha w kierunku czynach. Gorączka przerywana. Nocne pocenie się. Obrzęki. Wodobrzusze. Odbijanie
twarzy (+ po stronie bez bólu). Skurcz naczyń dna oka. się jedzenia, przelewanie i bóle w brzuchu, kolki jelitowe, biegunka. Pragnienie przy
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału żołądka. zaburzeniach trawienia. Bóle przy przepuklinie. Obrzęk i bóle w okolicy grzbietu
CZŻUŃJAO-SIUE poprawia pracę przednich oddziałów mózgowia (analiza stopy, ból w pięcie.
-synteza). Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa.
CZŻUAŃ-SIUE - nerwoból nerwu trójdzielnego (4- po stronie bez bólu). JAO-SIUE-JU.
ŻY-SIUE - Ded.
TZESI (rozerwany potok) E 41. JUJE-SIUE - TZIA-IŃ.
Lokalizacja. Na przedniej powierzchni stawu goleniowo-skokowego, na zgięciu, w CZŻUAN-SIUE - bóle palców stopy.
zagłębieniu pomiędzy ścięgnami prostownika palców a .prostownika kciuka.
Wskazania. Padaczka. Przestraszenie. Niepokój, bóle głowy, zawroty głowy. NEJT1N (wewnętrzny dziedziniec) E 44.
Obrzęk twarzy. Zapalenie dziąseł. Bóle zębów, wzdęcie brzucha, zaparcie, biegunka, Lokalizacja. Strona grzbietowa stopy. W zagłębieniu, przy podstawie 2. i 3. palca.
wymioty. Osłabienie apetytu. Reumatyzm. Obrzęki nóg. Zapalenie mięśni. Między główkami 2. a 3. kości śródstopia.
Motoryczne i czuciowe zaburzenia w nodze. Zwisająca przy chodzeniu stopa, za- Wskazania. Zmniejsz Upał (zapalenie, ciśnienie) przy schorzeniach, wywołanych
palenie stawów stopy. Ciepłem i Wilgotnością (pokrzywka, opuchnięcia). Zwiotczenie żołądka, bóle żo-
Wskazania dodatkowe. Bóle: głowy z czerwoną twarzą lub/i czerwonymi oczami; łądka, kolka jelitowa, przelewanie i wzdęcia brzucha, czerwonka, biegunka. Czkawka.
powiek i brwi; języka i jamy ustnej z ugryzieniem języka; zębów szczęki górnej przy Bóle przy przepuklinie. Gorączka. Bóle głowy. Bóle zębów, zapalenie dziąseł.
jedzeniu gorącego pokarmu lub piciu; w stawie goleniowo-skokowym. Krwotok z nosa, wydzielina surowiczo-śluzowa z nosa. Zapalenie migdałków.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Ognia. Obrzęk twarzy, wysypka i pryszcze na cerze twarzy. Skurcze więzadeł głosowych.
JAO-SIUE - tzin. Bolesne lub nieprawidłowe miesiączkowanie.
JUJE-SIUE - ŻEŃ-SZEŃ; Wskazania dodatkowe. Bóle: zębów przy gorącym lub zimnym jedzeniu lub piciu;
CZŻUŃJAO-SIUE - leczenie chorób nadmiernego Wiatru - Wilgotności. szczęki górnej; palców stopy z pieczeniem; przy podagrze; grzbietowej lub
podeszwowej powierzchni stopy; w pięcie i pod piętą.
CZUNIAN (źródło jan) E 42. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody.
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W najwyższym miejscu sklepienia JAO-SIUE - IN.
stopy, pomiędzy 2. i 3. kośćmi klinowatymi a kością łódeczkowatą. 5 cuni powyżej od ŻY-SIUE - Wnuk.
odstępu międzypalcowego 2. i 3. palca. JUJE-SIUE - BIN-SIUJ.
Wskazania. Padaczka. Stany maniakalne. Zawstydzenie. Zmieszanie. Chaotycz- CZŻUAŃ-SIUE - zmniejsza wydzielanie soku żołądkowego (-).
ność myśli. Chęć publicznego rozebrania się. Stałe wrażenie zimna. Opadnięcie
powieki. Obrzęk twarzy. Porażenie nerwu twarzowego. Odczuwanie kącika ust. LIDUJ (choroba przemiany) E 45.
Zapalenie dziąseł, bóle zębów, ziewanie kurczowe. Słaby apetyt. Wymioty, bóle Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od macierzy paznokcia 2. palca stopy.'
żołądka, wzdęcia brzucha. Gorączka bez pocenia. Porażenie połowicze. Porażenie i Nie dotykać w 6-m miesiącu ciążył
słabość nogi. Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego. Przekrwienie i Wskazania. Bezsenność lub ospałość. Padaczka. Koszmary nocne. Stany maniakalne.
opuchnięcie grzbietowej powierzchni stopy. Omdlenia. Anemia mózgu. Zimny nos, krwotok z nosa. Zapalenie zatok. Zapalenie
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa. migdałków, bóle gardła. Obrzęk twarzy, porażenie obwodowe nerwu twarzowego,
JAO-SIUE -Juń. skurcze i przykurczę mięśni twarzy, opadnięcie kącika ust. Bóle zębów.
ŻY-SIUE - Ciuań, źródło, przyjmuje Lo kanał od śledziony. Wskazania dodatkowe. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, promieniujące w
DU-LI-CY - Che odpływu od kanału żołądka. żebra; przy śwince ze zmniejszonym ślinotokiem; w kroczu; po przedniej stronie uda;
CZŻUŃJAO-SIUE - dla diagnostycznej kontroli IN stanu organizmu. w okolicy rzepki kolanowej z wysiękiem.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
JAO-S1UE-TZ1.
ŻY-SIUE - Syn.
DU-L1-CY - punkt - hamulec kanału żołądka.
CZUN-S1UE - KOW, KOM, KOS, KG żolądka.
U-SZU - CZUN ochronno-mięśniowego połączenia JAN-MIN.
CZŻUŃJAO-S1UE - przekazuje ciepło do dolnych części ciała. Wykorzystywane jest
przy schorzeniach, wywołanych Ciepłem, które unosi się do górnych części ciała.
CZŻUAŃ-S1UE - bóle w żołądku.

Kanał śledziony i trzustki - Pi


IŃBAJ (ukryta jasność) RP 1.
Lokalizacja. 0,3 cm do środka od macierzy paznokciowej l-go palca stopy.
Wskazania. Schorzenia psychiczne. Padaczka. Koszmary nocne. Omdlenia. Wy-
mioty, wzdęcie brzucha, ostry nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy. Silne pragnienie.
Hemoroidy. Kolka jelitowa. Krwotoki maciczne, brak miesiączki, zaburzenia cyklu
miesiączkowego, kurczowe bóle w macicy. Skurcze i kaprysy u dzieci.
Wskazania dodatkowe. Bóle w żołądku (bezsenność, spowodowana bólami),
bolesne miesiączki, zbyt długotrwałe miesiączki.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1U zabrania się!
U-SIN - Drzewo.
JAO-SIUE - Tzin (źródło).
ŻY-SE - Ded.
DU-LI-CY - przypływu energii do kanału Śledziony. RP13
U-SZU - ochronno-mięśniowego połączenia CZUN - TAJ - IN. RP12
CZUN-SIUE - KG, KOW, KOM, KOS śledziony.
JUJE-SIUE - TZI-SY.
CZŻUAŃ-S1UE dla leczenia zemdleń z „trupią bladością", jeżełi omdlenie zostało
wywołane zaburzeniem KOW nerek, płuc, serca i żołądka; bóle przy hemoroidach.
CZŻUŃJAO - SIUE - działanie napotne.

DADU (duże miasto) RP 2.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy. Pomiędzy 1. kością śródstopną a
podstawowym paliczkiem dużego palca. W zagłębieniu, w przód od stawu śród-
stopno-paliczkowego, na granicy powierzchni grzbietowej i podeszwowej.
Nie dotykać w l-m miesiącu ciąży.
Wskazania. Ogólne osłabienie. Ogólne zmęczenie. Ociężałość w całym ciele.
Melancholia. Dla rozwoju piersi i ciała (do 20 roku). Zmienność emocjonalna. Stany
przygnębienia. Zimne kończyny. Pocenie się przy chodzeniu. Gorączka. Skurcze u
dzieci. Niewyraźne widzenie przedmiotów. Wymioty, wzdęcia brzucha, skurczo-
Rys. str. 207. Kanał śledziony i trzustki
we bóle w żołądku, jedzenie się nie wchłania, biegunka, zap/rcie. Bóle w lędźwiach,
stopie oraz stawie goleniowo-skokowym.
Wskazania dodatkowe. Ból i świąd na całym ciele. Bóle ogóle przy podagrze. Bóle:
kości piszczelowej i strzałki; na wewnętrznej stronie stopy; w lędźwiach z jedno-
czesnym bólem w jamie brzusznej; po bokach białej linii brzucha z przykurczami.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia.
LU-CY - Upał, Ciepło.
JAO-SIUE - In.
ŻY-SIUE - Matka.
DU-L1-CY - przyspieszacz (stymulator) kanału śledziony.
JUJE-SIUE - DIN-JU.
CZŻUŃJAO-SIUE kontroluje wydzielanie potu. Poprawia pracę przednich oddzia-łóV
mózgu. Reguluje ilość monocytów (niewydolność wątroby).
CZŻUAŃ-S1UE - czyraki i zastrzały. Choroby skórne: łuszczyca, wyprysk, lisza-
jec,\pęcherzyca.

ĄJBAJ (wyższa jasność) RP 3.


Lokalizacja. Na wewnętrznej stronie stopy. Pod głową 1. kości śródstopnej, bliżej
os\ ciała, w zagłębieniu.
Wskazania. Padaczka. Melancholia. Stany niepokoju. Bóle w okolicy serca. Wy-
mioty, póle i skurcze żołądka, wzdęcie brzucha, biegunka lub zaparcia, krwotok
jelitowy! brak apetytu. Hemoroidy. Czerwonka. Zaczerwienienie i obrzęk stopy, bóle
kości stppy. Zaburzenia czynności motorycznej i czuciowej w nodze. Zimne nogi.
Wskazania dodatkowe. Fantomowe bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego, wy-
łącznie w nadbrzuszu. Bóle: głowy z ociężałością lub zaparciem, lub spowodowane
zaburzeniem funkcji jajników (bez zaburzenia miesiączki); po bokach białej linii z
głębokimi przykurczami; miesiączkowe pod postacią pionowego pasmu wzdłuż
kręgosłup^; odcinka lędźwiowego; wzmagające się przy pochyleniach; górnej części
pleców\ze skurczami; przy rwie kulszowej ze skurczami; ogólne przy podagrze; w
stopie z przykurczami; w kościach goleni; w udzie z przykurczami; stawów nóg i rąk
ze skurczami.
Szczegów dla specjalistów. U-SIN - Ziemi.
JAO-SIUjE-JU.
ŻY-SIUE - Duch kanału śledziony.
CIUAŃ - źródło, przyjmuje Lo kanału żołądka.
JUJE-S1UE-1-CZOU.
DULIDY-SIUE - przykurczę i kurcze (-).
CZŻUŃJAO-SIUE - trzustka.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle białej linii brzucha i na boki od niej.

GUŃSUŃ (wnuk księcia) RP 4.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy, 1 cuń do tyłu od wzgórka podstawy
1-go palca stopy. Przy przednim brzegu 1. kości śródstopnej. Na wysokości
przejścia skóry grzbietu stopy w powierzchnię podeszwową.
Wskazania. Padaczka. Chwiejność emocjonalna. Parkinsonizm. Choroba wieńcowa,
częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia, bóle w klatce piersiowej.
Zapalenie opłucnej. Puchlina brzuszna. Obrzęki lokalne, obrzęki twarzy i głowy.
Pragnienie. Aerofagia, wymioty zawartością zastoinową, nudności, biegunka. Rak
żołądka, krwotok jelitowy, osłabienie apetytu, wzdęcie brzucha, bóle żołądka i jelit o
charakterze kurczowym. Poronienie nawykowe, krwotoki maciczne. Kurczowe stany
nóg. Bóle stóp.
Wskazania dodatkowe. Pourazowe bóle jąder, bóle po bokach od białej linii brzucha z
przykurczami powierzchownymi pod pępkiem (+) po stronie przeciwległej bólowi.
Szczegóty dla specjalistów. TZI-SIUE - Du cudownego naczynia Czżun-maj.
ŻY-SIUE - Lo kanału śledziony.
CZŻUAŃ-SIUE- dla leczenia przeciwległej strony. Stymuluje produkcję czerwonych
krwinek przy anemii, przez wywieranie wpływu na śledzionę. Dla leczenia schorzeń
żołądka z intensywną biegunką i bólami brzucha. Bóle jąder.

SZANCIU (szacunek wobec starszych) RP 5.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy. W przód i w dół od wewnętrznej
kostki, w zagłębieniu. Pośrodku odległości od guzków kości łódeczkowatej a
wewnętrzną kostką.
Wskazania. Niespokojny sen z koszmarami. Ociężałość. Ospałość. Bóle 'głowy. Ból
języka. Pobudliwość i skurcze u dzieci. Krztusiec. Drgawki, spowodowane nadmiarem
insuliny, doprowadzające do śpiączki. Słaby apetyt. Zapalenie żołądka i dwunastnicy,
nudności, wymioty, wzdęcia i przelewanie w brzuchu, nieżyt jelit cienkich, zaparcia,
biegunki. Żółtaczka. Bóle brzucha. „Pusta" śledziona. Przepuklina, hemoroidy.
Niepłodność. Żylaki z bólem wzdłuż naczyń. Zaburzenie krwio-biegu w nodze.
Wszystkie schorzenia układu kostno-mięśniowego. Reumatyzm. Napięcie i bóle w
mięśniach wzdłuż kanału śledziony. Ostre bóle i kurcze mięśnia brzuchatego łydki.
Bóle przy zapaleniu okostnej.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy hemoroidach; przy rozciągnięciu stepowych
więzadeł stawowych; na kości piszczelowej i strzałce; w goleni z ciężarem w nodze;
stawu skokowo-goleniowego i grzbietowej powierzchni stopy.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
JAO-SIUE - Tzin.
DU-LI-CY - Si hamuje energię, przepływającą przez kanał śledziony.
JUJE-SIUE - GUJ-SY.
CZŻUAŃ-SIUE - przy schorzeniach żył, przy schorzeniach kości (odwapnienie,
reumatyzm), uszkodzenie stawów, bóle stawów; przy skręceniu stopy.
CZŻUAŃJAO-S1UE - wywiera wpływ na krew.
Przy uszkodzeniu kanałów śledziony z powodu nadmiernego Wiatru (dreszcze
z bólem brzucha, przy podwyższeniu temperatury pojawia się przelewanie w brzu
chu z poceniem się). »
SAŃIŃTZIAO (powrót 3-ch iń) RP 6.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. Do tyłu od kości piszczelowej. O
3 cunie powyżej górnego brzegu wewnętrznej kostki. Przy długim mięśniu zgi-naczu
palców.
Nie dotykać przez cały czas ciąży!
Wskazania. Działanie ogólnowzmacniające. Choroby układu wydzielania we-
wnętrznego. Wszystkie schorzenia układu moczowo-płciowego. Upór u dzieci.
Uczucie chłodu w organizmie i kończynach. Nogi zimne - głowa gorąca. Zaburzenia
krwiobiegu w nogach. Miażdżyca tętnic. Choroba nadciśnieniowa. Bóle głowy .i
zawroty głowy. Szok. Zapaść. Omdlenie. Bezsenność. Neurastenia. Klimaks. Psychozy.
Niewydolność czynnościowa żołądka, nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy,
przelewanie, wzdęcie, bóle brzucha, słaby apetyt, biegunka. Hemoroidy. Rzeżącz-ka.
Zaburzenie w oddawaniu moczu. Jałowość czynnościowa, brak miesiączki,
przedłużony poród, zapobieganie poronieniom (masować przed poczęciem). Częste
zmazy, przedwczesny wytrysk nasienia, wyciek nasienia.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w wątrobie i pęcherzyku żółciowym, powodowane
zaburzeniami systemu odżywiania; jelit w części nadbrzusznej; nerek i dróg mo-
czowych z krwiomoczem; pęcherza moczowego, promieniujące w odbytnicę bez
bólu przy oddawaniu moczu. Bóle narządów płciowych w pozycji stojącej, zanikają w
pozycji leżącej; pochwowe z opuchnięciem; podczas miesiączki jako poprzeczny pas z
tyłu nad kośćmi biodrowymi, zwłaszcza w pierwszym dniu miesiączki; przy
przedwczesnych miesiączkach (+); z obfitą wydzieliną (+); długotrwałe miesiączki
(+).
Szczegóły dla specjalistów. TA1-LO-SIUE - Lo trzech kanałów nogi;
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia rdzenia kręgowego. Półpasiec. Bóle w macicy, w
członku.
CZŻUŃJAO-S1UE - trzustka, jajniki.
Niedobór Chi u starców.

LOUGU (otwarta dolina) RP 7.


Lokalizacja. 6 cuni powyżej górnego brzegu wewnętrznej kostki. 1,5 cm w tył
od kości piszczelowej. .
Wskazania. Zwiększony apetyt bez przybierania na wadze. Schorzenia jelitowo-
żołądkowe, wzdęcia brzucha z przelewaniem. Mała ilość mleka przy laktacji. Jed-
nostronne powiększenie jajnika. Nadmierne wydzielanie pochwowe. Obfite moczenie
się w nocy. Reumatyzm. Zaburzenie motorycznej funkcji nogi, bóle i opuchnięcia goleni
i stawu goleniowo-skokowego.
Szczegóty dla specjalistów. TZIU zabrania się!

DITZI (wyższa silą ziemi) RP 8.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni, 8 cuni powyżej górnego brzegu
wewnętrznej kostki. Przy tylnym brzegu kości piszczelowej.
Wskazania. Zaburzenie apetytu, dyskomfort w okolicy żołądka, wzdęcia brzucha,
kurczowe bóle brzucha, biegunka. Hemoroidy. Wodobrzusze. Zaburzenia cy-

U4
klu miesiączkowego, zapalenie błony śluzowej macicy, uplawy, zbyt krwawa moczenie się i inne formy nietrzymania moczu, zapalenie otrzewnej.
miesiączka. Brak nasienia. Ostry nieżyt pęcherz moczowego, mała ilość moczu. Wodobrzusze. Wzdęcie brzucha. Zapalenie szpiku. Gorączki. Wyprysk, świąd
Uczucie ciepła w górnej części ciała z twardą potylicą. Bóle w lędźwiach. skórny, swędząca
Wskazania dodatkowe. Bóle: w pachwinie; jelit z napiętym brzuchem i
wymiotami. 145
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej
przez kanał Śledziony.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle: w jelitach; organów miednicy mniejszej.

IŃLIŃCIUAŃ (źródło ducha IN) RP 9.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 2 cunie poniżej dolnego
brzegu rzepki kolanowej. Przy wewnętrznym brzegu kości piszczelowej.
Nie dotykać w 5-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Zaburzenia snu. Bóle głowy. Wodobrzusze. Obrzęki. Zapaleni
otrzewnej. Wymioty, bóle w jelitach z uczuciem zimna w brzuchu, wzdęcia bn/u-cha,
biegunka, zaparcia kurczowe. Bóle w okolicy pępka (uszkodzenie nadmiernym
Ciepłem). Uczucie ścieśnienia w piersi. Zaburzenie cyklu miesiączkowego, ot/fite
miesiączkowanie. Wyciek nasienia. Bóle nerek (piasek lub kamienie w pęcherzu
moczowym oddziałują na mięsień zwieracz pęcherza moczowego), nocne
mimowolne moczenie się (tziu), bóle w zewnętrznych organach płciowych,
nietrzymanie lub utrudnione oddania moczu. Osłabienie nóg z bólami w stawie
kolanowym.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w żołądku ze stałym złym trawieniem; z
wrażeniem trudnego przechodzenia jedzenia; z chłodem w okolicy nadbrzusznej;
fantomowe w wątrobie i pęcherzyku żółciowym, odbijające w pierś; w okolicy
pępka (zakłócenie działalności jelit); w jelitach z biegunką; w cewce moczowej
z nieznacznym bólem lub utrudnieniami w oddawaniu moczu; narządów
płciowych w pozycji stojącej, zanikających w pozycji leżącej; pochwowe z
zapaleniem; w biodrach przy odwróceniu; w stawie kolanowym przy
chodzeniu.
Szczegófy dla specjalistów. U-SIN - Wody.
JAO-SIUE-CHEŻY-SIUE - Wnuk.
JUJE-SIUE - SIŃ-CHAJ.
CZŻUŃJAO-SIUE poprawia wydalanie płynów z organizmu.
Choroby, umiejscowione u góry, wywołane zaburzeniami IŃ-CY ciała.
CZŻUAŃ-SIUE - choroby tkanki mięśniowej. Uszkodzenie żył goleni. Bóle:
w przełyku; w okolicy bioder i pośladków; stawu kolanowego.

SIUECHAJ (morze krwi) RP 10.


Lokalizacja. Na wewnętrznej powierzchni biodra. 2 cunie powyżej rzepki
kola
nowej, jej górnego brzegu, pomiędzy ścięgnami mięśnia krawieckiego a
obszernego
mięśnia biodra. ;
Wskazania. Zaburzenia cyklu miesiączkowego, brak miesiączki, zapalenie
macicy, zapalenie błony śluzowej macicy. Zapalenie jądra. Nocne mimowolne
wysypka, owrzodzenie troficzne. Wszystkiego rodzaju ropnie. Ból po wewnętrznej Wskazania. Kołatanie serca, przewlekłe zapalenie oskrzeli, kaszel. Nadmierne
stronie biodra. wydzielanie potu. Zapalenie otrzewnej. Kolki jelitowe, biegunka, zaparcia. Impo-
Wskazania dodatkowe. Bóle: podczas miesiączki w dole brzucha, lub przy zatrzy- tencja, zapalenie prostaty. Bóle dookoła pępka. Słabość nóg.
maniu, lub ze skrzepliną w wydzielinie; w okolicy prostaty z utrudnieniami w od-
dawaniu moczu. DACHEN (duża pozioma) RP 15.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE kieruje trzustką. Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha, na wysokości pępka.
CZŻUAŃ-SIUE - nieregularne miesiączki, uplawy, nagle podwyższenie tempe- Wskazania. Stany osłabienia. Stały smutek. Grypa. Impotencja. Przewlekłe za-
ratury (spowodowane nadmiernym Wiatrem). parcia, przewlekła czerwonka, kolka jelitowa, biegunka, zarobaczenie. Nieżyt jelita
CZŻUŃJAO-SIUE - zastój żylny i związane z nim choroby. cienkiego 5 okrężnicy. Bóle brzucha. Schorzenia gorączkowe. Nadmierne pocenie się.
Skurcze mięśni nóg.
TZIMEŃ (brama w kształcie koszyka) RP 11. Wskazania dodatkowe. Bolesne miesiączki, ze skrzeplinami w wydzielinie.
Lokalizacja. Na wewnętrznej powierzchni biodra. 6 cuni powyżej górnego brzegu Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - IŃ-WEJ-maj.
rzepki kolanowej. Przy wewnętrznym brzegu czworobocznego mięśnia uda. LAŃ-SIUE kanałów śledziony i przedniośrodkowego.
Wskazania. Rzeżączka. Schorzenia organów plciowych. Pachwinowe zapalenie
węzlów chłonnych, obrzęki i bóle w okolicy pachwinowej i na wewnętrznej po- FUAJ (smutek brzucha) PR 16.
wierzchni uda. Utrudnione oddawanie moczu i nietrzymanie moczu. Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha. 3 cunie powyżej pępka.
Wskazania dodatkowe. Głęboki ból w gaikach ocznych. Wskazania. Grypa. Uczucie zimna w tułowiu lub kończynach. Podwyższona lub
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - GRUCZOŁU PŁCIOWEGO. l obniżona kwasowość soku żołądkowego, trawienny wrzód żołądka, nieżyt żołądka,
kurczowe stany brzucha, wrzody dwunastnicy, krwotok jelitowy lub krew w stolcu,
CZUNMEŃ (brama źródła) RP 12. zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, zaparcia, biegunka. Schorzenia wątroby i dróg
Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha, 5 cuni poniżej pępka, przy dolnym żółciowych. Skurczowe drgania przepony. Bóle w nogach.
brzegu fałdu pachwinowego. Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania siei
Wskazania. Zapalenie gruczołu sutkowego. Niewystarczalność mleka u karmiącej TZI-SIUE-IŃ-WEJ-maj.
kobiety. Kurczowe bóle w żołądku, wzdęcia brzucha. Wypadnięcie odbytnicy. Bóle w CZŻUŃJAO-SIUE reguluje kwasowość soku żołądkowego.
dole brzucha. Przepuklina. Zapalenie najądrza, zapalenie jądra, zapalenie prostaty,
bóle powrózku nasiennego przy jego nerwobólu. Zapalenie błony śluzowej macicy. SZYDOU (uchodzenia pożywienia) RP 17.
Rzeżączka. Zatrzymanie moczu. Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi, w V międzyżebrzu.
Wskazania dodatkowe. Bóle w jądrach przy zapaleniach. Wskazania. Szum w uszach. Zadyszka, zapalenie opłucnej, zapalenie oskrzeli,
Szczegóły dla specjalistów. TZI-S1UE - IŃ-WEJ-maj. zapalenie płuc, przekrwienie płuc. Czkawka, przelewanie w brzuchu. Wodobrzu-.
CZUN-SIUE - KOW śledziony. sze. Zapalenie wątroby (prawa). Bóle w przeponie. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w
LAŃ-SIUŻ - KG śledziony i KOS śledziony. okolicy ramienia.
CHUE1-SIUE - kanałów śledziony i wątroby. Szczegóły dla specjalistów. CHUI-SIUE kanałów: śledziony, wątroby.

FUSZE (uwolnienie wnętrzności) RP 13. CIAŃSI (niebiański potok) RP 18.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha, 4,3 cunie poniżej pępka. Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi, w IV międzyżebrzu, na zewnątrz od
Wskazania. Zatrucia ołowiem. Beri-beri. Cholera. Powiększenia śledziony. Wy- sutka.
mioty, kolka jelitowa, biegunka, wzdęcia i przelewanie w brzuchu. Przepuklina. Bóle Wskazania. Utrudnione połykanie. Zapalenie pluć, zapalenie oskrzeli, zastój w
brzucha. Niestrawność. Zaparcia. Bóle w pośladkach. płucach, kaszel, zadyszka. Czkawka. Wrzód trawienny. Zapalenie sutka, zmniejszenie
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-SIUE - IŃ-WEJ-maj. wydzielania mleka u karmiących matek z różnych powodów. Nerwoból między-
CHUEJ-SIUE kanałów: śledziony, wątroby, nerek. żebrowy, poszerzenia i bóle w piersi.
CZŻUŃJAO-SIUE - macica, schorzenia ginekologiczne.
SIUNSIAN (obszar piersi) RP 19.
FUTZE (węzeł brzucha) RP 14. Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi, w III międzyżebrzu.
Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha, 3 cunie poniżej pępka. Wskazania. Zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, zjawiska zastoinowe w płu-
cach, zadyszka, kaszel z plwociną. Czkawka, zaburzenia połykania. Słaby apetyt.
Bóle w piersi i plecach. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w ramieniu.
Wskazania dodatkowe. Bóle w górnej części pleców przy obrotach tułowia.

CZŻOUŻUN (otaczający przepych) RP 20.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia piersi, w. 11 międzyżebrzu.
Wskazania. Obrzęki i opuchnięcie powiek. Zastój w płucach, kaszel, zadyszka,
zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej. Czkawka, zaburzenia przejścia pokarmu przez
przełyk, zwężenie przełyku, krew lub ropa w ślinie. Silne pragnienie. Słaby apetyt.
Uczucie przepełnienia w brzuchu. Bóle w piersi, plecach, okolicy stawu ramiennego.
Nerwoból międzyżebrowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego, promieniujące w pachę.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania siei
ŻY-S1UE - Che energii z kanału śledziony.

DABAO (duży węzeł) RP 21. , Lokalizacja. Czwarta boczna linia


piersi, w VI międzyżebrzu.
Wskazania. „Jeżeli duży Lo znajduje się w pełni, to pojawiają się bóle na całym
ciele - trzeba go rozproszyć. Jeżeli duży Lo znajduje się w pustce, to wszystkie
stawy są rozluźnione - trzeba go aktywizować". NĘJ-TZIN.
Słabość w kończynach. Bóle w piersi i żebrach, w jednej połowie ciała i głowy.
Nerwoból międzyżebrowy. Dychawica oskrzelowa, zapalenie opłucnej, zadyszka.
Schorzenia wątroby.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w całej klatce piersiowej; w okolicy serca z zadyszka
lub dusznością.
Szczegóły dla specjalistów. TA1-LO-SIUE - duży Lo organizmu;
PIN-S1UE - stabilizacja i wyrównanie: lewy - prawy, dół - góra, wewnętrzne
-zewnętrzne.

Kanał serca - Sin


TZIC1UAŃ (nieruchome źródło) C 1.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia ramienia, na wysokości dolnego brzegu
pach, w kącie pomiędzy łokciowym brzegiem dwugłowego mięśnia ramienia a
mięśniem piersiowym większym.
Wskazania. Histeria, nerwice, nerwobóle. Przygnębienie. Obfite pocenie się,
suchość w gardle. Silne pragnienie przy ogólnej słabości. Bolesność i zdrętwienie
końca języka. Nudności, wymioty. Choroby serca, zapalenie osierdzia, kołatanie
serca, bóle w okolicy serca. Niedociśnienie.
Porażenie wszystkich kończyn, zdrętwienie i uczucie chłodu w rękach. Bóle w
stawie ramiennym, ramieniu i stawie łokciowym. Nerwoból międzyżebrowy. Skurcze
mięśni piersi i stawu ramiennego.
Wskazania dodatkowe. Bóle ramienia, promieniujące w pachę.
Kanał serca
148
Szczególy dla specjalistów. DU-LI-CY - Czun energii w kanał serca. JAO-SIUE-Tzin.
CZUN-SIUE - KOW serca. ŻY-SIUE - Wnuk.
JUJE-SIUE - SIŃ-JU.
CYNLIN (młoda dusza) C 2. CZŻUAŃ-SIUE - bóle przy chorobie wieńcowej.
Lokalizacja. Na wewnętrznej powierzchni ramienia, 3 cunie powyżej fałdu łok-
ciowego, przy wewnętrznym brzegu mięśnia łokciowego. TUNLI (przenikanie do środka) C 5.
Wskazania. Złe znoszenie chłodu. Bóle głowy, zwłaszcza w części czołowej. Nie- Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia, l cuń powyżej fałdu stawu
możliwość noszenia ubrań z powodu bólów. Bóle w okolicy serca. Malaria. Zabu- promieniowo-nadgarstkowego. Pomiędzy ścięgnami łokciowego zginacza dłoni a
rzenia czuciowe i ruchowe w rękach. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w stawie ra- powierzchownego zginacza palców.
miennym. Porażenie i znieczulenie w okolicy barkowo-łopatkowej. Niemożliwość Wskazania. Psychoza. Depresja. Nerwice, rozdrażnienie. Uczucie wewnętrznego
podniesienia ręki, spowodowana bólem. niepokoju. Obawa, stany osłabienia. Bóle głowy, zawroty głowy. Przykurczę, bóle w
oczach. Utrudnione mówienie. Przekrwienie twarzy bez potu. Ziewanie kurczowe
SZAOCHAJ (małe morze) C 3. (niedobór chi). Zapalenie migdałków, zapalenie gardła. Obrzęki. Wzdęcia brzucha.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. W fałdzie zgięcia łokcio- Nocne mimowołne moczenie się u dzieci. Nadmierne krwawienie miesiączkowe.
wego. Przy łokciowym brzegu ścięgna mięśnia dwugłowego, w przód od wewnętrz- Zaparcia. Połażenie i znieczulenie ręki.
nego nadkłykcia kości ramiennej. Wskazania dodatkowe. Opuchnięcie powiek. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółcio-
Wskazania. Choroby psychiczne. Obłęd naprzemienny. Pogorszenie pamięci. wego; przy chorobie wieńcowej, docierający do małżowiny usznej i schodzący
Bóle głowy, spowodowane szkodliwymi energiami Wiatru i Chłodu. Zawroty głowy. wzdłuż ręki (+ na prawej ręce); w stawie łokciowym, odbijające wzdłuż ręki.
Powiększenie tarczycy. Drżenie u niemowląt. Skaza u dzieci. Gruźlicze zapalenie Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo-kanału Serca.
opłucnej. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych. Obrzęki. Świąd. Bóle w sutkach. CZŻUŃJAO-SIUE - dysfunkcja tarczycy. Wzruszenie wzmaga patologiczne stany
Kręcz szyi. Zaburzenia czynnościowe działalności sercowej, częstoskurcz napadowy, organizmu.
bóle w okolicy serca. Zmniejszenie czucia w ręce, drżenie rąk. Zapalenie splotu CZŻUAN-SIUE - bóle fantomowe wątroby i pęcherzyka żółciowego.
szyjnego nerwowego. Przykurcz mięśni okolicy szyjno-potylicznej. Zapalenie
stawów. Skurcze i przykurczę stawu łokciowego. Bóle przy zapaleniu łokciowego IŃC1 (choroba IN) C 6.
nerwu. Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia, 0,5 cunia powyżej bliż-
Wskazania dodatkowe. Tępy ból głowy bez określonego umiejscowienia; bóle w szego osi ciała fałdu stawu promieniowo-nadgarstkowego.
okolicy serca z drżeniem rąk; w całej klatce piersiowej; ramienia, promieniujące w Wskazania. Histeria. Przestraszenie się. Lęki. Utrata przytomności. Zawroty
głowy. Nagła niemota. Nadmierne pocenie się, spowodowane strachem lub prze-
okolicę pach; na wewnętrznej powierzchni ramienia; palców z mrowieniem.
straszeniem podczas snu. Dreszcze. Częstoskurcz napadowy, kołatanie serca, bóle w
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody, okolicy serca, uczucie pełni w piersi. Krwotok z nosa, jego zatkanie, zapalenie
JAO-SIUE - Che. migdałków. Krwioplucie. Krwawe wymioty, czkawka, wrzody żołądka. Zapalenie
ŻY-S1UE - kontroluje tarczycę. błony śluzowej macicy, upławy. Porażenie mięśni okolicy gnykowej.
JUJE-SIUE - TZI-CZOU. Szczególy dla specjalistów. ŻY-SIUE CHUN - punkt kontroli energii, przepływającej
CZŻUAŃ-S1UE - depresja. f
przez kanał serca.
LINDAO (droga ducha) C 4. SZEŃMEŃ (drzwi ducha) C 7.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia, 1,5 cuni powyżej fałdu Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. Na wewnętrznym końcu
stawu promieniowo-nadgarstkowego. Przy zewnętrznym brzegu ścięgna łokciowego fałdu stawu promieniowo-nadgarstkowego, w zagłębieniu, przy brzegu przyśrod-
zginacza dłoni. kowym kości grochowej. Ze strony promieniowej ścięgna łokciowego zginacza
Wskazania. Lodowaty chłód w kościach. Depresja. Lęki. Niepokój. Bezsenność. dłoni.
Histeria. Bóle głowy, zawroty głowy. Bóle zębów. Bóle w okolicy serca. Nagła utrata Wskazania. Strach, niepokój, przestraszenie, histeria. Pobudzenie. Uczucie za-
głosu. Zaburzenie czucia i skurcze w ramieniu, przedramieniu i stawie łokciowym. wstydzenia, zmieszania. Częste westchnienia. Gadatliwość. Bezsenność. Zaburzenia
Porażenie nerwu łokciowego. Bóle w stawach ręki. Przykurcz mięśni okolicy szyjno- umysłowe. Pogorszenie pamięci. Halucynacje. Czynnościowe i morfologiczne
potyłicznej. choroby serca, arytmia, przerost mięśnia sercowego (kardiomegalia), choroba wień-
Szczególy dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
cowa, zawal mięśnia sercowego, osłabienie wydolności sercowej i nerkowej, bóle w i bóle gardła, zapalenie gardła, nieżyt krtani. Mocne kołatanie serca, arytmia, cho-
okolicy serca, kołatanie serca pochodzenia nerwowego. Choroba nadciśnienio-wa. roby serca, osłabienie sercowe, częstoskurcz napadowy, bóle w okolicy serca, uczucie
Zadyszka. Migrena. Twarz czerwona lub bordowa. Katar, zapalenie migdałków, duszności. Słabość po gorączce. Oskrzelowe nadmierne wydzielanie. Zapach z
suchość w gardle, obrzęk języka. Zanik czucia smaku i apetytu. Wymioty. Niewy- pochwy, jaskrawo-czerwone i białe upławy.
dolność czynnościowa wątroby. Bóle pod żebrami. Duża utrata krwi po porodzie. Nerwoból międzyżebrowy. Skurcze mięśni ręki. Bóle w okolicy przedramienia.
Nietrzymanie moczu. Nadmierne wydzielanie się potu na dłoniach. Dreszcze. Porażenie i znieczulenie skóry rąk.
Gorące dionie. Zimne nogi. Uszkodzenie nerwów obwodowych w potylicznej okolicy. Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy dolnej części odbytnicy ze świądem; przy
Wskazania dodatkowe. Bóle wokół serca z częstoskurczem; w macicy z zapale- chorobie wieńcowej z pulsowaniem tętnicy leniwej.
niami. Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Drzewa.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Ziemi. i- DU-LI-CY - Che z kanału serca.
JAO-SIUE-JU. CIAO energii, przepływającej przez kanał serca.
ŻY-SIUE - Ciuań - źródło, przyjmujące Lo kanał jelita cienkiego. U-SZU - Che połączenie ochronne - mięśniowego SZAO-IŃ.
DU-L1-CY - Si - hamulec energii, przepływającej przez kanał serca. ĆZUN-SIUE - KOW, KOM, KOS serca.
JUJE-SIUE - GUJ-MAO. CZŻUAŃ-SIUE dla leczenia chorób nadmiernego Wiatru, pochwowe bóle ze
CZŻUAŃ-SIUE dla leczenia nadmiernego Gorąca, przenikającego do kanału płuc. świądem (+).
Objawy: uczucie nieszczęścia w sercu, pragnienie, zapotrzebowanie na zimne picie, CZŻUŃJAO-S1UE poprawia pracę mózgu (analiza i synteza).
długotrwale dreszcze, krótkotrwała gorączka.
Dla leczenia „zemdleń z trupią bladością", spowodowanych zaburzeniami w
kanałach wtórnych: płuc, serca, żołądka, nerek. Kanał jelita cienkiego - Siaoczan
SZAOFU (mały pałacyk) C 8. SZAOTZE (mała sadzawka) IG l.
Lokalizacja. Na wewnętrznej powierzchni dłoni. Na linii głowy, która dzieli dłoń Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od macierzy paznokcia 5. palca dłoni.
mniej więcej na pół. Ze strony promieniowej 5. kości w najszerszym miejscu od- Wskazania. Udzielanie pierwszej pomocy. Zaburzenia wzroku „woalka", niewy-
stępu międzykostnego, pomiędzy 4. a 5. kośćmi śródręcza. raźne widzenie przedmiotów. Bóle głowy. Krwotok z nosa. Sztywność języka. Su-
Wskazania. Obawy. Histeria. Stany niepokoju. Obawa przed ludźmi. Odosobnienie. chość w ustach. Bóle i utrudnienia przy połykaniu/Zapalenie gardła, zapalenie
Uczucie zbliżającego się nieszczęścia. Silne kołatanie serca o podłożu nerwowym. Bóle w migdałków, obrzęk błony śluzowej krtani. Kaszel uczucie braku powietrza i bóle w
piersi. Częste westchnienia. Uczucie duszności. Suchość w gardle. Drżenie. Dreszcze. okolicy serca przy obciążeniu fizycznym. Skurcze u dzieci. Zapalenie sutka,
Zatrzymanie lub nietrzymanie moczu. Krwotok maciczny, nadmierne krwawienie zmniejszenie mleka u karmiących matek z różnych przyczyn. Biegunka. Skurcze i
miesiączkowe, kurcz pochwy, wypadnięcie lub opadnięcie macicy, świąd zewnętrznych przykurczę mięśni okolicy szyjno-potylicznej. Bóle ręki.
organów płciowych. Jedna strona moszny większa od drugiej. Wskazania dodatkowe. U-SIN - Metalu.
Uczucie gorąca w dłoniach. Skurczowy ścisk palców dłoni. Osłabienie mięśni JAO-SIUE - tzin.
rąk. Niemożliwość wyciągnięcia ręki, spowodowana bólem lub skurczem mięśni DU-LI-CY - Czun w kanał jelita cienkiego.
ramienia lub przedramienia. Nerwoból międzyżebrowy. JUJE-SIUE - BIN-SZEŃ.
Wskazania dodatkowe. Bóle pochwowe ze świądem, zwłaszcza sromu. U-SZU - Che ochronno-mięśniowego połączenia TAJ -JAN.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Ognia. CZUN-SIUE-KOW, KOM, KOS jelita cienkiego.
JAO-S1UE - IN. CZŻUŃJAO-SIUE - uszkodzenia wszystkich błon śluzowych.
ŻY-SIUE - Lin Ducha kanału serca.
CIAŃGU (zejście do doliny) IG 2.
SZAOCZUN (nieduże wypluczysko) C 9. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia dłoni. Przy zewnętrznym brzegu podstawy
Lokalizacja. 0,3 cm do środka od podstawy 5-go palca dłoni. małego palca, we wklęśnięciu, dalej stawu.
Wskazania. Zmienne nastroje (to radość, to złość). Sny o ogniu i dymie. Depresja. Wskazania. Padaczka. Bóle głowy, zwłaszcza w okolicy potylicy. Pogorszenie
Stany niepokoju. Strach. Tęsknota. Utrata świadomości. Rozstrój duchowy. ostrości widzenia. Głuchota, szum w uszach. Krwotok z nosa, katar, zatkanie nosa.
Wrażenie chi unoszącej się do górnych części ciała. Stale zwiotczały puls. Suchość Zapalenie migdałków, angina. Czkawka, krwawe wymioty. Zapalenie sutka. Gorączka bez
pocenia się. Niemożliwość podniesienia ręki. Bóle i zaburzenia czucia skóry
152
753
tylnej powierzchni przedramienia i ramienia. Świąd palców i odstępów międzypal-
cowych.
Wskazania dodatkowe. Bółe i suchość w gardle przy anginie; w potylicy (+ po
stronie bez bólu).
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Wody.
JAO-SIUE - 1Ń.
JUJE-SIUE - TZIA-TZY.

CHOUSl (władca potoku) IG 3.


Lokalizacja. Grzbietowo-zewnętrzna powierzchnia dłoni, na końcu fałdu, jeżeli
dłoń zacisnąć w pięść. Pomiędzy główką 5. kości śródręcza a mięśniem odwo-
dzicielem małego palca.
Wskazania. Tężec, skurcze. Powolne wyzdrowienie. Pląsawica. Psychozy. Histeria.
Padaczka. Przekrwienie oczu, zapalenie rogówki, świąd oczu, zapalenie powiek.
Głuchota. Krwotok z nosa. Angina, zapalenie migdalków. Słabe trawienie, tłusty
stolec. Wyprysk. Świerzb. Zapalenie sutka. Kręcz szyi. Zdrętwienie i bóle w potylicy.
Bóle głowy, w okolicy szyi i pleców. Drżenie rąk. Skurcze mięśni ramienia i
przedramienia. Bóle wszystkich palców.
Wskazania dodatkowe. Łuszczyca.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - cudownego naczynia DU-maj.
P1N-S1UE - rozdzielaczy.
U-S1N - Drzewa.
JAO-SIUE-JU.
DU-Ll-CY - Ciao - przyspieszacz toku energii przez kanały elita cienkiego
JUJE-SIUE - ŻEŃ-U.
CHUEJ-SIUE kanałów: jelita cienkiego i płuc, przedniośrodkowego, tyłnośrod-
kowego, żołądka, jelita grubego, trzech świeczników, pęcherzyka żółciowego.
CZŻUŃJAO-SIUE - układ nerwowy współczuły (gorączka i nadpobudliwość +;
ogóle osłabienie +).
CZŻUAŃ-SIUE - zaparcia (działanie przeciwkurczowe). Schorzenia małżowiny
usznej i zewnętrznego przewodu słuchowego. Bóle: przy kręczu szyi; w kończynie
górnej; na obszarze szyjno - potylicznym.

WAŃGU (kości przedramienia) IG 4.


Lokalizacja. Tylna powierzchnia kości, między 5. kością śródręcza a kością trój-
graniastą.
Wskazania. Skłonności do procesów zapalnych. Choroby gorączkowe. Nadmierne
pocenie się. Nieżyt nosa alergiczny, zapalenie rogówki. Zapalenie gardła, zapalenie
migdałków. Bóle głowy. Głuchota, szum w uszach. Schorzenia wątroby i pęcherzyka
żółciowego. Nudności, wymioty. Zaburzenia trawienia. Samozatrucie jelitowe.
Zaparcia. Zaburzenia żołądkowe. Zapalenia stawów palców rąk, promie-niowo-
nadgarstkowego, łokciowego. Skurcze palców. Bóle w okolicy przedramienia z
wrażeniem ciepła w stawach rąk. Niemożliwość utrzymania przedmiotów. Kurcz
Kanał jelita cienkiego pisarski.
Wskazania dodatkowe. Bóle: opłucno-płucne oraz bóle oskrzeli - trwałe, nie po- CZŻYCZŻEN (prosta gałąź) IG 7.
wodowane przez kaszel; wątroby i pęcherzyka żółciowego, którym towarzyszy Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia, 5 cuni powyżej fałdu stawu
żółtaczka. Ramienia ze zdrętwieniem, przedramienia, docierające do łokcia; w promieniowo-nadgarstkowego. Pośrodku tylnej powierzchni kości łokciowej. Przy
palcach przy uginaniu - ze strony pierwszego palca; powierzchni dłoniowej ze łokciowym brzegu prostownika dłoni.
skurczami. Wskazania. Schorzenia psychiczne. Neurastenia. Obawy. Lęki. Światłoczułość.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN Drzewa. Zawroty głowy, bóle głowy. Opuchnięcie zatoki szczękowej. Torbiel powieki. Obrzęki i
LU-CY - Wiatr. opuchnięcie gardła. Nacieki w okolicy podszczękowej. Skurcze przedramienia i
JAO-S1UE-JUŃ. przedniej powierzchni ramienia. Niemożliwość ugięcia i wyciągnięcia ręki, bóle w
ŻY-DIUE - JUŃ. Przyjmuje zmienny Lo - kanał serca. ręku. Napięcie mięśni potylicy, przedramienia i palców. Zdrętwienie i ograniczenia
JUJE-SIUE - BIN-TZY. ruchowe w stawie łokciowym.
CZŻUAŃ-S1UE - bez bólu. Wskazania dodatkowe. Bóle: zębów z ropotokiem; w przedramieniu, zwiększające
się przy nawracaniu do wewnątrz czy zwracaniu na zewnątrz.
JANGU Oanska dolina) IG 5. Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału jelita cienkiego.
Lokalizacja. Na łokciowym końcu fałdu promieniowo-nadgarstkowego w dole,
nad głową kości łokciowej. Między wyrostkiem rylcowatym a kością trójgra-niastą. SIAOCHAJ (małe morze) IG 8.
Wskazania. Zaburzenia psychiczne. Histeria. Padaczka. Bóle głowy, zawroty głowy. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia przedramienia. Pomiędzy wewnętrznym
Zapalenie rogówki, migotanie przed oczami, mimowolne łzawienie. Głuchota, szum nadkłykciem kości ramiennej a wyrostkiem kości łokciowej. W rowku nerwu łok-
w uszach. Zapalenie jamy ustnej, zapalenie dziąseł, bóle zębów. Słabość. Dziecko ciowego. Na linii zgięcia łokciowego.
nie może ssać piersi. Skurcze u dzieci. Wymioty. Bolesne hemoroidy. Nerwoból Wskazania. Psychozy. Padaczka. Przekrwienie oczu. Nadmierny Wiatr wywołuje
międzyżebrowy. Zapalenie nerwu łokciowego. Niemożność podniesienia ręki. Obrzęk zawroty głowy, osłabia słuch i wrażenia czuciowe. Głuchota, szum w uszach.
podszczękowej okolicy szyi i żuchwy. Bóle po łokciowej stronie przedramienia, Dreszcze, drżenie. Zapalenie dziąseł, bóle zębów, bóle dziąseł. Opuchnięcie gardła.
nadgarstka i dłoni. Obrzęk płuc. Skurcze. Pląsawica reumatyczna. Bóle w okolicy podszczękowej, szyi, w
Wskazania dodatkowe. Bóle języka i jamy ustnej z ugryzieniem języka. podbrzuszu, dookoła pępka, na zewnętrznej powierzchni stawu ramiennego i ręki.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia. Porażenie i nerwobóle ręki.
JAO-SIUE - Tzin. Wskazania dodatkowe. Świąd pach i łokcia. Bóle: jelit w podbrzuszu z kurczami;
ŻY-SIUE - Lin Ducha kanału jelita cienkiego. mięśni ramienia.
JUJE-SIUE - GEN-SIUJ. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ziemi.
LAŃ-S1UE - KG i KOS jelita cienkiego. JAO-SIUE - Che.
ŻY-SIUE - Syn.
JANLAO (podtrzymywanie starości) IG 6. ŻY-SIUE kontroluje gruczoły przy tarczycowe.
Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia na brzegu łokciowym.l cuń DU-LI-CY - Si - hamulec przepływu energii kanału jelita cienkiego.
powyżej fałdu promieniowo-nadgarstkowego. W zagłębieniu nad głową kości łok- JUJE-SIUE - U-IŃ.
ciowej.
Wskazania. Krótkowzroczność, zanik nerwu wzrokowego, pogorszenie się ostrości TZIAŃCZŻEŃ (czystość ramion) IG 9.
widzenia, przekrwienie oczu. Bóle głowy. Porażenie połowiczne. Łamiący ból w Lokalizacja. Okolica ramienno-łopatkowa. Przy tylnym brzegu dołu pachwino-
okolicy stawu ramiennego i zewnętrznej powierzchni ramienia. Słaba ruchomość w wego. Pomiędzy łopatką a kością ramienną, na wysokości dołu podgrzebieniowe-go.
stawach ręki. Zaburzenie czuciowej i ruchomej funkcji ręki. Niemożliwość pod- Na linii poziomej między 4. i 5. kręgami piersiowymi oraz pionowej a linią pionową
niesienia ręki. dołu pachwinowego.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej przez Wskazania. Bóle głowy. Szum w uszach, głuchota. Bóle w wątrobie (prawa). Bóle i
kanał jelita cienkiego. znieczulenie skóry okolicy łopatkowej i ramiennej, stawu ramiennego. Zapalenia
CZŻUŃJAO-S1UE - dla leczenia czyraków i krost. stawów i zastój krwi w kończynie górnej. •
CZŻUAŃ-S1UE - przy zapaleniu korzeni nerwów rdzeniowych lędźwiowo-krzy- Wskazania dodatkowe. Bóle: w żuchwie; w stawie ramiennym przy poruszaniu
żowych. ręką w tył w kierunku potylicy lub pleców; przy nerwobólu nerwu trójdzielnego.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się.
156
157
NAOSZU (drenowanie ramienia) IG 10. Wskazania. Zapalenie płuc, zapalenie opłucnej. Nerwoból. Choroba niedociśnie-
Lokalizacja. Na tylnej powierzchni stawu ramiennego. Na tej samej linii pionowej, nia. Cukrzyca. Wyprysk. Wrażenie zimna wokół ramion, docierające do stawu łok-
co dół pachwinowy, na wysokości 3. kręgu piersiowego. ciowego. Skurcze. Bóle w okolicy łopatki. Nerwoból i porażenie splotu barkowego.
Wskazania. Bóle i znieczulenie skóry w okolicy ramienia/i łopatki, niemożność Reumatyczne zapalenie stawu ramiennego.
podniesienia ręki. Schorzenia splotów nerwowych. Niedowład mięśni ramienia i Wskazania dodatkowe. Bóle górno-zewnętrznej powierzchni stawu ramiennego.
przedramienia. Szczegóły dla specjalistów. TZJ-SZU-SIUE - boczna powierzchnia ramienia i szyi.
Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego z lumbago i parestezjami, ramienia
z parestezjami; w stawie łokciowym, promieniujący wzdłuż ręki; przedramienia z TZIAŃCZŻUNSZU (drenowanie środka ramienia) IG 15.
parestezjami (mrowienie). Lokalizacja. Okolica ramienno-łopatkowa, 2 cunie od linii środkowej. Pośrodku
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - JAN-WEJ -JAN-CIAO-maj. odległości między punktem daczżuj, znajdującym się pomiędzy 7. szyjnym a 1.
CZU-SIUE - KOW jelita cienkiego. piersiowym kręgiem, i punktem tziańtzin, znajdującym się pośrodku dołu nadgrze-
CHUEJ-SIUE kanałów: jelita cienkiego i pęcherza moczowego. bieniowego łopatki. Na linii poziomej, biegnącej przez punkt daczżuj.
TAI-SZU-SIUE - tylna strona ramienia i ręki. Wskazania. Pogorszenie ostrości wzroku, zaburzenia konwergencji. Dychawica
CZŻUŃJAO-SIUE - choroba nadciśnieniowa. oskrzelowa, krwioplucie, krwotok płucny, kaszel, zadyszka, zapalenie oskrzeli. Bóle w
okolicy policzków. Kręcz szyi. Bóle w okolicy łopatek i pleców. Nerwoból splotu
TIAŃTZUN (niebiańscy przodkowie) IG 11. barkowego.
Lokalizacja. Pośrodku dołu podgrzebieniowego łopatki. Na linii biegnącej między Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów-jelita cienkiego i tylnośrodko-
5. a 6. kręgiem piersiowym. wego.
Wskazania. Czkawka. Opuchnięcie policzków. Opuchnięcie zatok szczękowych.
Opuchnięcie żuchwy. Brak mleka u matek karmiących. Przykurcz, kurcz i porażenie CIAŃCZUAN (niebiańskie okno) IG 16.
mięśni okolicy ramienno-potylicznej. Bóle w okolicy wątroby. Nerwoból mię- Lokalizacja. Na szyi, przy tylnym brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sut-
dzyżebrowy. Bóle okolicy ramienno-łopatkowej i łokciowej. Ręka się nie podnosi. kowatego. Na linii biegnącej równolegle obojczykowi i żuchwie przez punkt lań-
ciuań, znajdujący się pomiędzy górnym brzegiem chrząstki tarczowatej a kością
BINFEN (utrzymać wiatr w rękach) IG 12. gnykową pośrodku linii szyi.
Lokalizacja. Pośrodku wysunięcia górnego brzegu lopatki, przy górnym brzegu Wskazania. Brak samokontroli. Ruchy powolne, jałowe. Porażenie połowicze.
kolca łopatkowego. Skurczowe bóle szyi i łopatki. Kurcze i przykurczę mięśni pleców. Nerwoból mię-
Wskazania. Zapalenie płuc, zapalenie opłucnej. Nerwoból międzyżebrowy. Skurcze i dzyżebrowy. Zapalenie mięśni obręczy barkowej, niemożność odwrócenia szyi. Głu-
przykurczę mięśni okolicy ramienno-łopatkowej. Parestezje rąk. Niemożliwość chota, szum w uszach. Zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej. Obrzęki błony ślu-
podniesienia ręki w górę. zowej gardła i krtani, jej bolesność, angina, zapalenie krtani i gardła, chrypka.
Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanatu energetycznego. Bóle: w okolicy Zapalenie okołoodbytnicze.
stawu ramiennego, w okolicy łopatki, wzmagające się przy poruszaniu ręką w Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Czuan - małe „okno nieba".
przód lub w bok. CZŻUAŃ-SIUE - płat przedni przysadki.
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów jelita cienkiego i pęcherzyka CZŻUAŃ-SIUE - kręcz szyi.
żółciowego.
CIAŃŻUN (niebiańska postać) IG 17.
CIUJJUAŃ (wijąca się ściana) IG 13. Lokalizacja. Poniżej podstawy płatka usznego o 1-1,2 cm. W miejscu przymo-
Lokalizacja. Okolica ramienno-łopatkowa. Przy górnym brzegu kolca łopatki, cowania.mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowatego do wyrostka sutkowatego.
pomiędzy mięśniem czworobocznym a nadgrzebieniowym.
Pomiędzy końcem wyrostka sutkowatego a tylnym brzegiem żuchwy, w zagłębieniu.
Nie dotykać w 4-m miesiącu ciążył
Wskazania. Głuchota, szum w uszach. Zapalenie dziąseł. Nudności, wymioty.
Wskazania. Zadyszka. Nerwoból międzyżebrowy. Rwa nerwu łokciowego. Bóle i
napięcie mięśni okolicy ramienno-łopatkowej. Zapalenie opłucnej, zadyszka. Kręcz szyi, zapalenie mięśni szyi. Ścieśnienie w pier-
siach ł ciężkie oddychanie z powodu podnoszenia się jan-chi do góry. Nadmierna
TZIAŃWAJSZU (drenowanie zewnętrznej powierzchni ramienia) IG 14. ruchliwość i przykurczę mięśni pleców i piersi. Skurcz mięśni twarzy. Bóle skurczowe
Lokalizacja. Okolica ramienno-łopatkowa. W miejscu przecinania linii biegnącej oraz opuchnięcie potylicy.
przez wewnętrzny brzeg łopatki. 3 cunie od linii środkowej.
Wskazania dodatkowe. Bóle i skurcze okolicy szyjno-potylicznej z opuchnięciem. Bóle
gardła przy anginie, niemożność przełykania pokarmów stałych. Szczegóły dla
specjalistów. ŻY-S1UE - Czuan - małe „okno nieba". TZIN-S1UE - KG jelita cienkiego i
KOM pęcherzyka żółciowego. CZŻUAŃ-SIUE - bóle przy kręczu szyi.

CIUAŃLAO (dół kości jarzmowej) IG 18.


Lokalizacja. Na policzku. Pod dolnym brzegiem kości jarzmowej, w zagłębieniu. Na
linii pionowej, biegnącej przez zewnętrzny koniec brwi. W tył od łęku zębodo-łowego
1-go zęba trzonowego szczęki górnej.
Wskazania. Oczy mrużą się, stale są rozbiegane, obrzęk powieki dolnej, worki
pod oczami. Obrzęk twarzy innego pochodzenia niż róża. Znieczulenie skóry twarzy.
Naciek w okolicy policzka. Porażenie obwodowe nerwu twarzowego. Skurcze i
przykurczę mięśni twarzy. Skrzywienie ust przy rwie nerwu trójdzielnego. Schorzenia
zębów i dziąseł. Bóle zębów szczęki górnej.
Wskazania dodatkowe. Rwa nerwu trójdzielnego (+ po stronie bez bólu).
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, jelita cien-
kiego, pęcherzyka żółciowego, trzech świeczników.
TZ1N-SIUE - KG jelita cienkiego z KOM jelita cienkiego, z KOS jelita cienkiego.
Punkt połączenia trzech KOS JAN - nogi.

TINGUN (pałac słuchu) IG 19.


Lokalizacja. W przód od ucha. Pomiędzy przednim brzegiem skrawku, na wy-
sokości jego środka, a tylnym brzegiem odcinka stawowego żuchwy. W zagłębieniu.
Wskazania. Szum w uszach, głuchota, zapalenie ucha, zatkanie uszu. Bezgłos.
Bóle zębów.
Szczegóły dla specjalistów. CZUEJ-SIUE kanałów: jelita cienkiego, trzech świecz-
ników, pęcherzyka żółciowego.
TZIN-SIUE- jelita cienkiego oraz KOM pęcherzyka żółciowego i trzech świecz-
ników.
U-SZU - Chu-Szao-Jan połączenie KOM pęcherzyka żółciowego i trzech świecz-
ników.

Kanał pęcherza moczowego - Panguan


CYNMIN (przezroczysta źrenica) VI.
Lokalizacja. Nad wewnętrznym brzegiem przyśrodkowego więzadła powieko-
wego. W kąciku szczeliny ocznej.
Wskazania. Choroby oczu, nieżyt spojówki, zapalenie tęczówki, zanik nerwu
wzrokowego, ślepota kurza, bielmo rogówki, zapalenie siatkówki, zapalenie i świąd
spojówki, biała błona na oku, oczy łzawią na wietrze, krążenie przed oczami,
mgliste widzenie przedmiotów, zapalenie powiek. Schorzenia nosa, zatkany nos,
160
Kanał pęcherza moczowego

161
zapalenie zatoki czołowej, nieżyt nosa. Bóle głowy, zawroty głowy. Nerwoból nerwu Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów: pęcherza moczowego i tylno-
trójdzielnego. Zaburzenia oddechu. Oczy szeroko otwarte (pełnia jan), oczy na wpół środkowego.
zamknięte, ciężko je otworzyć (pustka iń).
Wskazania dodatkowe. Świąd oczu. UCZU (piąta pozycja) V 5.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy, l cuń powyżej przedniej granicy włosów.
PIN-S1UE - IŃ-JAN-TZI-maj (Iń-jan-cy). Wskazania. Psychozy. Padaczka. Stan utraty przytomności. Bóle głowy, zawroty
TZI-S1UE kanałów: pęcherza moczowego, jelita cienkiego, żołądka, jelita gru- głowy lub krążenie przed oczami. Słaby lub pogarszający się wzrok. Nieżyt nosa.
bego. KOW: śledziony, żołądka, serca, jelita cienkiego. Zapalenie krtani. Podwyższona temperatura. Uczucie pieczenia w okolicy serca.
ŻY-S1UE - górny punkt łączenie się KOW: serca, jelita cienkiego, śledziony, żo- Szczególy dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - dla leczenia migreny z uczuciem
łądka.
ciężkości w głowie, spowodowanym zaburzeniami krążenia chi, lecz nie nadmiaru
LAŃ-SIUE - KG pęcherza moczowego i podłużnego Lo - kanału Serca.
DU-L1-CY - Czun - energii do kanału pęcherza moczowego. chi.
U-SZU - Chu - ochronno - mięśniowego połączenia Taj-Jan. CZŻUAŃ-S1UE. Bóle: w okolicy szyjnego i piersiowego odcinków kręgosłupa, ło-
patki i pleców. Kręgosłup nie pochyla się. Bóle w okolicy dolnej części odbytnicy.
CUAŃCZŻU (zbieranie bambusa) V 2.
Lokalizacja. Na wewnętrznym końcu brwi, w zagłębieniu. CZENGUAŃ (spadkobierca światła) V 6.
Wskazania. Bóle głowy z zaczerwienionymi i bolącymi oczami, zmęczenie Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy. 3,5 cuni powyżej punktu ińtan, znaj-
mózgu. Rozbiegane oczy, zbyt częste mruganie, zez towarzyszący. Pogorszenie się dującego się między brwiami.
ostrości widzenia, ślepota kurza, zmętnienie rogówki, mgliste widzenie przedmiotów, Wskazania. Grypa. Bóle głowy, zawroty głowy. Biała powłoka przykrywa oczy,
bielmo rogówki, łzawienie, zapalenie rogówki. Bóle głowy, zawroty głowy. Bóle w bielmo rogówki, zapalenie rogówki, mgliste widzenie przedmiotów, zaćma. Krwotok z
okolicy brwi. Zapalenie zatoki czołowej, zapalenie zatok. Obrzęk twarzy. Kichanie. nosa, zatkanie nosa, polipy nosa, brak powonienia. Choroby serca, kołatanie serca.
Schorzenie podniebienia. Gorączka sienna. Nudności, wymioty. Kwaśny lub Gorączka bez pocenia się. Bóle w okolicy mięśnia naramiennego.
zjełczały pot. Koszmary nocne. Psychozy. Stany maniakalne. Rwa pierwszej gałęzi Szczególy dla specjalistów. TZIU zabrania się!
nerwu trójdzielnego. Szyja nie ugina się. CZŻUŃJAO-SIUE - dla leczenia migreny, spowodowanej zaburzeniami krążenia
Wskazania dodatkowe. Powierzchniowy ból w gałkach ocznych. chi.
Szczególy dla specjalistów. TZIU zabrania się!
TUNTIAŃ (przedostanie się do nieba) V 7.
MEJCZUN (zatopienie brwi) V 3. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy. 6,5 cuni powyżej punktu ińtan (znaj-
Lokalizacja. Na czole. W punkcie krzyżowania się linii, biegnącej równolegle do dującego się pomiędzy brwiami), na linii łączącej punkt bajchuej z wierzchołkiem
brwi, 2/3 odległości nad brwią (podziel odległość od brwi do granicy włosów na małżowiny usznej.
pięć części), z pionową linią, biegnącą przez wewnętrzny koniec brwi. Wskazania. Słaby wzrok, opadnięcie powieki górnej. Zatkanie nosa, krwotok z
Wskazania. Padaczka. Omdlenie. Bóle głowy, zawroty głowy. Zapalenie zatoki nosa, katar, bezwęch. Pragnienie, suchość w ustach. Opuchnięta twarz. Drżenie i
szczękowej, zapalenie zatok, zatkanie nosa, nieżyt gardła, pogorszenie się węchu. skurcze mięśni twarzy, opadnięcie kącika ust. Rwa nerwu trójdzielnego. Bóle głowy,
Kichanie. Nieżyt spojówki, łzawienie, ślepota kurza. Bóle w okolicy oczu i z przodu zawroty głowy, ciężar w głowie. Zaburzenia psychiczne. Przewlekłe zapalenie
głowy. Rwa pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego. oskrzeli. Kręcz szyi.
Szczególy dla specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - leczenie bólu głowy, spowodowanego
CIUJCZA (krzywy sługa) V 4. zaburzeniami w krążeniu chi, a nie dostania się chi nadmiernej.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy. Na jej skrzyżowaniu z linią poziomą, LAŃ-SIUE kanałów: pęcherza moczowego i tylnośrodkowego.
biegnącą przez punkt szeńtin, znajdujący się na środkowej linii głowy, 3 cunie
powyżej nasady nosa. LOC1UJE (niecałkowity powrót) V 8.
Wskazania. Pogorszenie się wzroku, migotanie w oczach, zanik nerwu wzroko- Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy. 5,5 cuni powyżej przedniej linii włosów,
wego. Zapalenie zatok, polipy nosa, krwotok z nosa, zatkanie nosa, katar, wrzody w lub o 8,5 cuni powyżej punktu ińtan (pomiędzy brwiami).
nosie. Piekące bóle głowy, zawroty głowy, bóle w okolicy czoła i ciemienia. Rwa Wskazania. Psychozy, natrętne myśli. Stany bliskie obłędu. Padaczka. Bóle głowy,
pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego, zapalenie nerwu twarzowego. Sztywność zawroty głowy (z powodu zaburzenia cyrkulacji chi, a nie nadmiaru chi). Jaskra.
mięśni szyi. Brak potu.
Szum w uszach. Zatkanie lub krwotok z nosa. Mimowolne skurcze mięśni twarzy i DACZŻU (duże czółno) V 11.
potylicy, kurcze mięśnia czworobocznego oraz potylicznych. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a
Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! l-m kręgiem piersiowym.
LAŃ-S1UE - kanał pęcherza moczowego wydostaje się na powierzchnię, prze- Wskazania. Lęk. Histeria. Stan niepokoju. Pobudliwość nerwowa. Omdlenie.
chodząc przez mózg (od BAJ-CHUEJ). Częstoskurcz. Skłonność do przeziębień. Gorączka bez pocenia się. Uczucie
CZŻUŃJAO-SIUE - szyszynka. gorąca w całym ciele. Zapalenia płuc, kaszel, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej,
uczucie przepełnienia w piersiach. Bóle głowy, zawroty głowy. Wzdęcia brzucha.
JUJCZŻEŃ (poduszka nefrytowa) V 9. Ogólne skurcze ciała. Reumatyzm. Sztywność kręgosłupa, bóle i skurcze
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia głowy. Na linii poziomej, biegnącej przez inion mięśni odcinku lędźwiowego, nerwoból i skurcze mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
(punkt naochu). Kręcz szyi. Bóle w okolicy barkowo-łopatkowej. Zapalenie stawu kolanowego.
Wskazania. Obraźliwość. Wycieńczenie. Bóle głowy, spowodowane podwyższeniem Wskazania dodatkowe. Bóle: w klatce piersiowej, promieniujące do mostka; w
ciśnienia wewnątrzczaszkowego lub chorobą nadciśnieniową, zawroty głowy, ciężar w mostku, promieniujące w żebra.
głowie, bóle w okolicy potylicy. Bóle w oczach i nad oczami, przeszywający przy Szczegóty dla specjalistów. CHAJ-S1UE - Che z „morza krwi".
pochyleniu lub podniesieniu głowy, krótkowzroczność, niewyraźne widzenie CZŻUŃJAO-SIUE - przednia część przysadki.
przedmiotów, łzawienie przy wietrze. Zatkanie nosa, pogorszenie węchu. Rwa nerwu TZ1N-SIUE kanałów pęcherza moczowego i KOM wątroby i śledziony.
trójdzielnego. Nadmierne wydzielanie potu. S1AO-SIUE -Jan energii całego ciała.
Wskazania dodatkowe. Bóle w obydwu kącikach oczu; punktowe pośrodku CZŻUAŃ-SIUE tkanki kostnej (schorzenia kości).
czoła.
m CZŻUŃJAO-SłUE w psychiatrii (zwłaszcza przy schorzeniach, którym towarzyszy
Szczegóty dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! nieruchomość i sztywność kończyn).
CZŻUAŃ-SIUE - bóle tylnej powierzchni klatki piersiowej i łopatki (+).
TIAŃCZŻU (niebiański siup) VI0.
Lokalizacja. Na szyi, przy zewnętrznym brzegu mięśnia czworobocznego, w FENMEŃ (brama wiatru) V 12.
zagłębieniu, na granicy włosów. Lub na wysokości odstępu między 1. a 2. kręgiem Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a
szyjnym. 3-m kręgiem piersiowym.
Wskazania. Histeria. Neurastenia. Poprawia pracę mózgu i pamięć. Wywiera Wskazania. W celu profilaktyki grypy lub przeziębień. Zatkany nos, jasna
wpływ na czynność rdzenia kręgowego. Migrena, wywołana zaburzeniem krążenia wydzielina (nadmierny Wiatr). Gorączka. Uczucie gorąca. Dychawica oskrzelowa,
chi, z wzmagającym się bólem w potylicy, bóle głowy, zawroty głowy, ucisk w głowie, zapalenie oskrzeli, kaszel, zadyszka, zapalenie opłucnej. Pokrzywka. Bóle głowy, za-
głęboki ból w głowie, utrudnienie przy poruszaniu głową. Ślepota, zaburzenia wroty głowy. Żółtaczka. Choroby żołądka. Wyciek nasienia. Skurcze mięśni i napięcie
wzroku, łzawienie. Zapalenie gardła, nieżyt krtani, opuchnięcie gardła. Zdrętwienia i mięśni okolicy szyjno-potylicznej. Bóle w plecach i lędźwiach. Nerwoból mię-
bóle w okolicy szyjno-potylicznej i plecach. Kurcze mięśni potylicy i obręczy dzyżebrowy. Niemożliwość leżenia z powodu wymiotów. Zapalenie gruczołów
barkowej. Kręcz szyi. łojowych pleców i ramion. Ropnie na plecach.
Wskazania dodatkowe. Bóle: stałe przełyku, okołosercowe z częstoskurczem, w Wskazania dodatkowe. Bóle oskrzeli i opłucno-plucne, promieniujące w plecy.
formie koła na czole, głębokie w okolicy potylicy, na wysokości 7-go kręgu szyjnego. Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów: pęcherza moczowego, pęche-
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! rzyka żółciowego, tylnośrodkowego.
ŻY-SIUE - Czuan - duże „okno nieba". Che górnego połączenia KOW nerek i CZŻUŃJAO-SIUE rozproszenia nadmiernego Gorąca w klatce piersiowej.
pęcherza moczowego. CZŻUAŃ-SIUE - bóle w gardle przy anginie z wrażeniem opuchniętego gardła.
CHUEJ-S1UE kanałów: tylnośrodkowego i pęcherza moczowego.
FEJSZU (drenowanie pluć) V 13.
CHAl-SIUE - Czun - chi w morzu energii.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 3-m a
CZŻUŃJAO-SIUE panuje nad „ogólną" chi. 4-m kręgiem piersiowym.
Współczuły układ nerwowy (wagotonie).
Działa na korektę i koordynację ruchów. Wskazania. Dychawica oskrzelowa, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli. Gruźlica
Zmniejszenie bólu do dającego się znieść (-). płuc, kwioplucie, kaszel, zadyszka, uczucie ścieśnienia i ciężkości w piersi. Pod-
CZŻUAŃ-SIUE - głębokie bóle w okolicy szyjno-potylicznej. wyższona temperatura. Nocne pocenie się przy gruźlicy. Wycieńczenie. Zapalenie

164 165
mięśnia sercowego. Gorączka. Krztusiec. Katar. Żółtaczka. Odbijanie z żołądka, GESZU (drenowanie przepony) V 17.
wymioty, zgaga, brak apetytu. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 7-m a 8-m
Wskazania dodatkowe. Świąd skóry. Bóle: w okolicy serca, powodowane kaszlem. W kręgiem szyjnym.
żołądku z wymiotami bezpośrednio po spożyciu posiłku; górnej części pleców, Wskazania. Uczucie pustki i zużycia w ciele. Osłabienie ogólne. Skurcze, kurcze.
odbijający w ramię; stawu ramiennego, oddający w plecy. Krwotoki z nosa, jelit, macicy i in. Skaza krwotoczna. Pokrzywka. Wada serca, bóle
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Szu nadmiernej energii płuc. w sercu. Zapalenie opłucnej, kaszel kurczowy. Kurcze przepony i przełyku. Wymioty
CZŻUAŃ-S1UE - choroby płuc. Choroby skóry. nerwopochodne, wymiotuje wszystkim, co zostało zjedzone. Słaby apetyt, pokarm
CZŻUAŃ-SIUE - bóle oskrzeli i opłucno-płucne. się nie trawi, nieżyt żołądka, zapalenie jelita cienkiego i okrężni-cy. Wodobrzusze.
Uczucie ścieśnienia lub utrata czucia w gardle. Pierś i brzuch są wzdęte (wypełnione
TZIUJEIŃSZU (drenowanie IN przy zadyszeć) V 14. „gorącą krwią").
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 4-m a 5-m Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy serca ze ścieśnieniem. Bóle w klatce pier-
kręgiem piersiowym. siowej nad sutkiem, bóle w okolicy serca, pojawiające się podczas spożycia posiłku, z
Wskazania. Podniecenie. Niepokój. Bóle głowy. Kaszel z plwociną. Uczucie ście- kurczami w przełyku; ostre, kłujące w jelitach.
śnienia w piersi. Bóle w okolicy serca, zapalenie osierdzia. Czkawka, nudności, Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii przepony.
wymioty. Bóle w okolicy łopatki. LAŃ-SIUE - IN i JAN krwi (przejściowa SIUE krwi).
Wskazania dodatkowe. Bóle zębów trzonowych. CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia krwi (anemia); schorzenia serca; bóle przy chorobie
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu nadmiernej energii osierdzia. wieńcowej.

SIŃSZU (drenowanie serca) V 15. GAŃSZU (drenowanie wątroby) V 18.


Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. Na linii, biegnącej między 5-m a 6-m Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 9-m a 10-m
kręgiem piersiowym. kręgiem piersiowym.
Wskazania. Histeria. Psychozy. Padaczka. Stany niepokoju. Nadmierna gadatliwość. Wskazania. Pobudliwość. Uczucie przygnębienia lub ścieśnienia. Lęk. Fobie.
Pogorszenie pamięci. Bezsenność. Smutek. Ciało puste i osłabione. Zahamowanie Chaotyczność świadomości, nieżyt spojówki, podkrążone oczy. Krwotok z nosa,
rozwoju wzrostu i mowy u dzieci. Schorzenia serca, kołatanie serca, arytmia, uczucie wydzielina śluzowo-surowicza z nosa. Gorzki posmak w ustach. Choroby wątroby i
pustki pod sercem. Kaszel, krwioplucie. Wymioty z krwią, krwotok żołądkowy. żołądka, żółtaczka lub bezbarwny stolec, bóle przy zwiększeniu wątroby. Wrzody
Zwężenie przełyku. Słaby apetyt. Wyciek nasienia. Czyraczność. Czyraki mnogie. dwunastnicy. Przewlekły nieżyt żołądka, bóle w okolicy żołądka, piersi i podże-brza.
Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy serca z rozpieraniem; bóle w okolicy dolnej Wzdęcia brzucha. Hemoroidy. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, kaszel,
części odbytnicy. wywołujący gwałtowne bóle (wątrobowy).
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!. Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii wątroby.
ŻY-SłUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii serca. „Jeżeli ukłuć błędnie, to zachoruje Gań i chory może umrzeć na 5-y dzień przy
„Nakłuwać ostrożnie. Ponieważ, jeżeli uszkodzić serce, śmierć nastąpi w ciągu nieprzerwanym ziewaniu". (Su Weń).
24 godzin. Choroba zaczyna się od nudności i wymiotów". (Su Wen). CZŻUAŃ-SIUE - głęboki ból w okolicy czoła przy zapaleniu zatok, bóle: głowy
CZŻUAŃ-SIUE - bóle przy chorobie wieńcowej (serce obowiązkowo w nadmiarze), przy alergicznym katarze, przy kaszlu w piersi i boku, przy kolkach wątrobowych,
odbijające w plecy. przy hemoroidach z krwotokiem.

DUSZU (drenowanie Du - tzin) V 16. DAŃSZU (drenowanie pęcherzyka żółciowego) V 19.


Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 6-m a 7-m Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 10-m a
kręgiem szyjnym. 11-m kręgiem piersiowym.
Wskazania. Schorzenia serca, poszerzenie serca, bóle y okolicy serca. Odbijanie Wskazania. Fobie. Wycieńczenie. Dreszcze. Gorączka. Gruźlica (pustka chi).
z żołądka, czkawka, wzdęcie brzucha, przelewanie w brzuchu, kolki. Nieżyt Suchość lub gorzki posmak w ustach. Zwężenie przełyku, zaburzenie połykania,
górnych dróg oddechowych. Gorączka. Wstrząs nerwowy. Wypadanie włosów. nieżyt krtani, zapalenie płuc, zapalenie opłucnej, krwioplucie, kaszel z bólem.
Napięcie mięśni potylicy. Bóle w lędźwiach. Mdłości, wzdęcia i obrzęki brzucha, bóle i ciężar w brzuchu. Zapalenie wątroby,
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Szu rozpraszania nadmiernej energii kanału żółtawość warstw skórnych, bóle w okolicy wątroby, zapalenie pęcherzyka żółcio-
tylnośrodkowego. wego. Bóle głowy. Przekrwienie oczu. Bolące brwi.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle w przełyku.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w żołądku z pieczeniem, w wątrobie i pęcherzyku pięcie mięśni lędźwiowych, pleców oraz okolicy barkowo-lopatkowej. Sztywność
żółciowym z wymiotami i gorzkim posmakiem w ustach, przy kolkach wątrobo- kręgosłupa. Rwa kulszowa. Obrzęki kończyn dolnych.
wych. Wskazania dodatkowe. Bóle: w żołądku przy zaburzeniach trawienia; fantomo-we
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIU! - Szu rozpraszania nadmiernej energii pę- wątroby i pęcherzyka żólciowego z wymiotami.
cherzyka żółciowego. „Jeżeli ukłuć błędnie, to chory umiera po 1,5 dniach". (Su Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii trze-
Wen). ciego świecznika.
CZŻUŃJAO-SIUE - nadnercza.
PISZU (drenowanie śledziony) V 20.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 11-m a SZEŃSZU (drenowanie nerek) V 23.
12-m kręgiem piersiowym. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a 3-m
Wskazania. Kontroluje apetyt. Czkawka, nudności, wymioty, kurcze lub posze- kręgiem lędźwiowym.
rzenie się żołądka, zjada dużo, lecz nie tyje, odbijanie z żołądka, wzdęcie brzucha, Wskazania. Zawroty głowy. Głuchota. Czarno-żólta twarz. Ogólne wyczerpanie.
przelewanie w brzuchu, zapalenie żołądka, nieżyt okrężnicy, biegunka. Krwotok Męczenie się. Dychawica oskrzelowa. Cukrzyca. Schorzenia wątroby, którym towa-
żołądkowy. Ślepota kurza. Skurcze u dzieci. Wodobrzusze. Obrzęki. Pokrzywka. Bóle w rzyszy jej zwiększenie się. Krwotok jelitowy lub żołądkowy. Obrzęki lokalne lub
przełyku i tchawicy. Bóle w plecach z osłabieniem wszystkich kończyn, bolące żebra. ogólne (pustka Szeń -v? chi). Gruźlica (przy pustce chi). Zapalenie nerek, obecność
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii śledziony. białka w moczu, krwiomocz, nerczyca, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu, nocne
„Jeżeli ukłuć błędnie, to choruje Pl. Zaczyna się niekończące się przełykanie, a mimowolne moczenie się, porażenie lub kurcz zwieracza pęcherza moczowego.
śmierć następuje w ciągu 10 dni". (Su Wen). Zapalenie błony śluzowej macicy, brak miesiączki, bolesne miesiączki, biale lub
czerwone upławy. Rzeżączka. Impotencja, brak nasienia, przedwczesny wytrysk
WEJSZU (drenowanie żołądka) V 21. nasienia, wyciek nasienia. Erotyczne lub przygnębiające sny. Bóle w dole brzucha.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii znajdującej się między 12-m Bóle w okolicy lędźwiowej. Rwa kulszowa. Lumbago. Skurcze lub porażenie mięśni
piersiowym a 1-m lędźwiowym kręgiem. nogi.
Wskazania. Slaby lub pogarszający się wzrok, zanik nerwu wzrokowego. Scho- Wskazania dodatkowe. Bóle: podczas miesiączki, w formie poprzecznego pręta
rzenia wątroby, zaburzenia funkcji dróg żółciowych, zapalenie wątroby. Zapalenie nad grzebieniami kości biodrowych; czlonka bez wyraźnego umiejscowienia; przy
trzustki. Zjadanie dużych ilości pokarmu bez przybierania na wadze. Pogorszenie się hemoroidach, stale lub strzelające; w jelitach przy zwykłym rozwolnieniu lub na-
apetytu. Czkawka, nudności, wymioty, wzdęcie brzucha. Zapalenie żołądka, piętym brzuchu; fantomowe wątroby i pęcherza żółciowego, odbijająca w brzuch;
poszerzenie się żołądka, krwawiące wrzody żołądka. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy. odcinka lędźwiowego (dwustronne).
Ogólne wycieńczenie. Wymioty mlekiem i zielony stolec u niemowląt. Uczucie Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii
ścieśnienia w piersi. Ciężar w kończynach. nerek.
Wskazania dodatkowe. Bóle: górnej polowy pleców ze stałymi przykurczami; TZIN-SIUE - KG pęcherza moczowego i KOW nerek.
.odcinka lędźwiowego (obustronne). CZŻUŃJAO-SIUE - dla stymulacji układu moczowo - płciowego.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii żolądka. CZŻUAŃ-SIUE - bóle jąder.
Nadmierna Wilgotność wzmaga patologiczne stany organizmu.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle żołądka. CICHAJSZU (drenowanie morza energii) V 24.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 3-m a
SAŃTZIAOSZU (drenowanie trzech świeczników) V 22. 4-m kręgiem lędźwiowym.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 1-m a 2-m Wskazania. Astenia. Choroba nadciśnieniowa. Zapalenie nerek, nieżyt pęcherza
kręgiem lędźwiowym. moczowego. Bolesne miesiączki. Rzeżączka. Krwotoki lub kurcze żołądka. Hemo-
Wskazania. Zjawiska zastoinowe w klatce piersiowej. Neurastenia. Zaburzenia roidy. Bóle w okolicy lędźwiowej i wokół pępka.
płciowe oraz choroby układu moczowo-płciowego, zmazy. Zapalenie nerek, nietrzy- Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy białej linii poniżej pępka; stale, strzelające
manie moczu. Obrzęki. Wodobrzusze. Wymioty, wzdęcia i przelewanie w brzuchu, przy hemoroidach; pęcherza moczowego, bez bólów przy oddawaniu moczu; z
schorzenia i kurcze żołądka, słaby apetyt, zapalenie okrężnicy, biegunka z bólem w utrudnionym moczeniem się lub krwiomoczem.
okolicy lędźwiowej, czkawka. Odwodnienie. Ucisk w okolicy nadbrzusznej. Na- Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE kontroluje timus.
TAI-SZU-SIUE - przemiana wodna. :
168
769
DACZANSZU (drenowanie jelita grubego) V 25. PANGUANSZU (drenowanie pęcherza moczowego) V 28.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 4-m a 5-m Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a
kręgiem lędźwiowym. 3-m kręgiem krzyżowym. Na wysokości 2-go otworu krzyżowego.
Wskazania. Choroba nadciśnieniowa. Schorzenia jelita grubego, krwotoki jeli- Wskazania. Chłodna głowa. Choroby kobiece, zapalenie macicy i błon śluzowych
towe, hemoroidy, zaparcia, bóle i przelewanie w brzuchu, biegunka, wypadnięcie macicy, zaburzenia okresu miesiączkowego u młodych kobiet, bóle porodowe.
odbytnicy. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy. Zapalenie nerek, zapalenie cewki mo- Moczówka prosta. Krwiomocz, nietrzymanie moczu i inne zaburzenia, powodujące
czowej, nieżyt pęcherza moczowego, zatrzymania lub nietrzymanie moczu. Brak bolesne lub utrudnione oddawanie moczu. Zapalenie pęcherza moczowega.
miesiączki. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, zaparcia, biegunka, bóle brzucha przy biegunce.
Bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, nerwoból okolicy lędźwiowej, przykurczę Przepuklina przewlekła. Obrzęk zewnętrznych organów płciowych. Bóle w krzyżu,
mięśni pleców, plecy zimne i bolące. Słabość w nogach. lędźwiach i kręgosłupie. Słabość w stawie kolanowym ł nodze. Skurcze mięśnia
Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy dolnej części odbytnicy z uczuciem cięż- brzuchatego łydki.
kości; wątroby i pęcherzyka żółciowego z wzdęciami brzucha. Wskazania dodatkowe. Stałe bóle narządów płciowych, niezależnie od pozycji
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii jelita ciała; pochwowe ze świądem.
grubego. Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii pęcherza
moczowego.
GUAŃJUAŃSZU (drenowanie zamkniętego źródła) V 26. CZŻUAŃ-SIUE - bóle pęcherza moczowego zanikające przy oddawaniu
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 5-m lę- moczu.
dźwiowym a l-m krzyżowym kręgiem.
Wskazania. Wyciek nasienia. Bolesne miesiączki, kurcze macicy. Wycieńczenie. CZŻUNLUJSZU (drenowanie środka pleców) V 29.
Osłabienie. Choroba nadcłśnieniowa. Wzdęcie brzucha, przelewanie, nieżyt jelita Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii poziomej, biegnącej między 3-
cienkiego i okrężnicy, czerwonka, biegunka. Bezmocz, zapalenie pęcherza moczo- m a 4-m kręgiem krzyżowym.
wego, ból pęcherza moczowego, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu. Rwa kul- Wskazania. Cukrzyca. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, kolki jelitowe, wzdęcia
szowa, bóle okolicy lędźwiowej i dolnej części brzucha. brzucha, krew w moczu. Czerwonka. Przepuklina. Bolesne miesiączki. Brak
Wskazania dodatkowe. Powierzchowne bóle pośladków i bioder; w okolicy punktu pocenia. Bóle w okolicy lędźwiowej i wzdłuż kręgosłupa.
guańjuań, białej linii brzucha poniżej pępka. Wskazania dodatkowe. Powierzchniowe bóle pośladków i bioder.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii okolicy Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii krę-
GUAŃ-JUAŃ. gosłupa.
BU-S1UE, związana z dolną częścią lędźwi. TAJ-SZU-S1UE - kręgosłup.
DU-LI-DY-SZU-SIUE okolicy GUAŃ -JUAŃ.
BAJCHUAŃSZU (drenowanie białego obszaru) V 30.
SIAOCZANSZU (drenowanie jelita cienkiego) V 27. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców na wysokości 4-go otworu krzyżo-
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a 1-m wego.
kręgiem krzyżowym. Wskazania. Wyciek nasienia. Brak miesiączki, krwotok maciczny, zapalenie
Wskazania. Bóle głowy z suchością w ustach i pragnieniem. Zapalenie macicy i macicy i jej błony śluzowej. Zapalenie pęcherza moczowego, nietrzymanie moczu
błony śluzowej macicy, upławy, bolesne miesiączki. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, lub utrudnione oddawanie moczu, mocz ciemno-żółty lub czerwony. Hemoroidy,
zapalenie okrężnicy esowatej, kolka jelitowa, przelewanie i wzdęcia brzucha, zaparcia, skurcze mięśni dolnej części odbytnicy. Porażenie mięśni goleni i stóp.
zaparcia, krew w stolcu. Hemoroidy. Czerwonka. Nietrzymanie moczu, bezmocz,
Rwa kulszowa.
krwiomocz. Bóle w krzyżu i stawie biodrowym. Rwa kulszowa, ból lędźwiowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle przy pęknięciu odbytnicy; tylnej powierzchni kolana;
Zapalenie mięśni odcinka lędźwiowego. Nerwoból splotu lędźwiowo-krzyżowego.
okolicy lędźwiowej, oddające w pośladki; w krzyżu.
Wskazania dodatkowe. Bóle fantomowe wątroby i pęcherzyka żółciowego, roz-
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania sięł
chodzące się na cały brzuch.
BU-S1UE zwieracza dolnej części odbytnicy.
Szczegóty dla specjalistów. ŻY-SIUE - Szu rozpraszania nadmiernej energii jelita
TAJ-SZU-S1UE - „Biały pierścień", bóle pierścieniowe.
cienkiego.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle w okolicy dolnej części odbytnicy; okolicy kolana.
SZANLAO (górny dół) V 31. lub nieprawidłowe miesiączkowanie. Zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia krzyża. Na linii, biegnącej między l-m a 2-m przydatków macicy, krwotok maciczny, obfite czerwone i białe upławy, bolesna
kręgiem krzyżowym. Nad pierwszym otworem krzyżowym. miesiączka. Zapalenie najądrza. Rzeżączka. Zapalenie pęcherza moczowego, bez-
Wskazania. Wspólny punkt dla leczenie chorób układu moczowo-ptciowego u mocz, nocne nietrzymanie moczu. Bóle w okolicy lędźwiowej i dolnej części brzucha.
przedstawicieli obu pici, niezdolność do poczęcia, schorzenia ginekologiczne, Lumbago, rwa kulszowa.
nadmierne krwawienie miesiączkowe, nieregularne lub bolesne miesiączki, opadnięcie Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i pęcherza
macicy, bezpłodność funkcjonalna, zapalenie błony śluzowej macicy, białe i czerwone moczowego.
upławy, zapalenie przydatków macicy. Rzeżączka. Zapalenie jądra, zapalenie prostaty,
bóle członka. Hemoroidy. Krwotok z nosa. Bóle w lędźwiach i krzyżu. Zapalenie SIALAO (dolny dół) V 34.
korzonków, lumbago. Rwa kulszowa, bóle w kości guzicznej lub wzdłuż nerwu Lokalizacja. Pierwsza boczna linia krzyża. Na linii, biegnącej między 4-m a 5-m
kulszowego lub w dole brzucha. kręgiem krzyżowym. Odpowiada 4-mu otworowi krzyżowemu. Zapalenie przydatków
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy, spowodowane zaburzeniem funkcji jajników; macicy, zapalenie błony śluzowej macicy, krwotok maciczny, bolesne lub nieprawidłowe
podczas miesiączki; w formie pionpwego słupa w okolicy lędźwiowej; ciągłe przy za- miesiączkowanie. Zapalenie najądrza. Rzeżączka. Wymioty. Krwotok jelitowy, krew w
paleniu prostaty; przy utrudnionym oddawaniu moczu; pęcherza moczowego, odbijające stolcu, zaparcia, biegunka, przelewanie w brzuchu. Hemoroidy. Zatrzymanie moczu.
do odbytnicy; sutka przy jajeczkowaniu; w okolicy lędźwiowej (obustronny). Bóle na odcinku lędźwiowym, w dolnej części brzucha. Ból lędźwiowy, bóle w kości
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherza moczowego oraz pę- ogonowej, promieniujące na wewnętrzną powierzchnię bioder.
cherzyka żółciowego.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherza moczowego i pęcherzyka
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia serca i żył.
żółciowego.
CZŻUŃJAO-S1UE - choroby nerek z powodu nadmiernego Wiatru (bóle w okolicy
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia płciowe.
nerek, przeszkadzające przy odwracaniu się i sięgające organów płciowych).
CHUEJJAN (łączenie się JAN) V 35.
CYLAO (następny dół) V 32.
Lokalizacja. W bok od górnego brzegu kości ogonowej, o jeden palec poprzeczny
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia krzyża. Na linii poziomej, biegnącej między
od miejsca połączenia 2-go - 3-go segmentów kości ogonowej. Między mięśniami
2-m a 3-m kręgiem krzyżowym. Odpowiada drugiemu otworowi tylnokrzyżowe-mu.
pośladkowymi wielkimi.
Wskazania. Bezpłodność funkcjonalna, brak miesiączki, zapalenie przydatków
macicy, białe i czerwone upławy, zapalenie błony śluzowej macicy. Wyciek nasienia, Wskazania. Choroby płciowe. Impotencja. Oziębłość płciowa. Rzeżączka. Upławy.
zapalenie prostaty, zapalenie najądrza, zapalenie jąder, impotencja. Rzeżączka. Bóle w okolicy lędźwiowej podczas miesiączki. Zwiększone pocenie się, świąd skórny
Wypadnięcie macicy. Zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie cewki moczowej, lub świerzbiączka zewnętrznych organów płciowych i krocza. Nieżyt jelita cienkiego i
zwężenie cewki moczowej, nocne mimowolne moczenie się. Hemoroidy. okrężnicy.,Hemoroidy. Schorzenia odbytnicy. Stolec z krwią lub śluzem, biegunka. Bóle
Krwawienie z nosa. Bóle w dolnej części brzucha. Lumbago, zapalenie korzonków, w okolicy dolnej części odbytnicy.
rwa kulszowa. Kostnienie i bóle lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherza moczowego i pęcherzyka
Wskazania dodatkowe. Bóle podczas miesiączki usytuowane w kształcie pręta po- żółciowego.
przecznego z tylu nad kośćmi miednicy.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherza moczowego i pęcherzyka CZENFU (punkt oparcia) V 36.
żółciowego. Lokalizacja. Pośrodku fałdu pośladkowego. Między pośladkowym, półścięgni-stym
CZŻUŃJAO-SIUE - schorzenia płciowe. a dwugłowym mięśniem biodra.
Wskazania. Choroby ginekologiczne. Zatrzymanie moczu. Zaparcia. Hemoroidy.
CZŹUNLAO (dół środkowy) V 33. Bóle w okolicy otworu odbytowego. Bóle organów miednicy mniejszej. Czyraki i
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia krzyża. Na linii poziomej, biegnącej między zapalenia w okolicy pośladków. Obrzęki i bóle w okolicy bioder. Zapalenie korzonków.
3-m a 4-m kręgiem krzyżowym. Odpowiada 3-mu otworowi krzyżowemu. Lumbago. Bóle w lędźwi i kości ogonowej.
Nie dotykać w pierwszym miesiącu ciąży! Wskazania dodatkowe. Kręcz szyi. Bóle tylnej powierzchni szyi, nogi.
Wskazania. Krwotok z nosa. Wymioty. Wzdęcia brzucha, zaparcia, biegunka. Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
Hemoroidy. Schorzenia organów płciowych, bezpłodność, brak miesiączki, bolesne LAŃ-S1UE trzech linii kanału pęcherza moczowego.

T 72 773
IŃMEŃ (brama IN) V 37. Wskazania dodatkowe. Bóle: w klatce piersiowej, odbijające w pachę; okołoser-cowe,
Lokalizacja. Tylna powierzchnia biodra. W szczelinie pomiędzy dwugłowym mię- powodowane kaszlem. Rozległa opryszczka. Szczegófy dla specjalistów. TZ1U zabrania
śniem pośladka a mięśniem półścięgnistym. 6 cuni poniżej fałdu pośladkowego. się! U-SIN-Ziemi. LU-CY - Wilgotność. ŻY-SIUE - Ded. JAO-SIUE - Che. JUJE-SIUE -
Wskazania. Niemożność spoglądania w górę lub w dół, skupienia wzroku. He- TZIA-U.
moroidy z krwotokiem. Obrzęk w okolicy bioder. Rwa kulszowa. Porażenie kończyn CZUN-SIUE - KOW pęcherza moczowego. SIA -CHU pęcherza
dolnych, niemożność przestawiania nogi. Zaburzenia w krążeniu krwi w biodrach. moczowego i nerek. LAŃ-SIUE - KG i KOW pęcherza moczowego.
Czyrak mnogi w okolicy bioder. SIAO-SIUE żaru ciała (wiosną uniemożliwiać krwawienie).
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia stawów, bóle w lędźwi. Półpasiec.
FUSI (nadmierny odstęp) V 48.
Lokalizacja. Tylna powierzchnia biodra, l cuń powyżej fałdy podkolanowego. FUFEŃ (część dodatkowa) V 41.
Przy wewnętrznym tylnym brzegu dwugłowego mięśnia biodra. W tył od górnego Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a 3-m
brzegu nadkłykcia zewnętrznego kości biodrowej. kręgiem piersiowym.
Wskazania. Wymioty. Zapalenie okrężnicy, zaparcia, biegunka, napięcie mięśni w Wskazania. Uszkodzenia przy nadmiernym Wietrze i Chłodzie. Zapalenie płuc,
dole brzucha. Zapalenie pęcherza moczowego, zatrzymanie moczu. Skurcz mięśni zapalenie opłucnej, zapalenie oskrzeli. Kręcz szyi. Bóle i napięcie mięśni okolicy
biodra. Znieczulenie skóry w okolicy stawu biodrowego. Niedowład nerwu strzał- potylicznej, ramienia i pleców. Słaba ruchomość szyi. Nerwoból międzyżebrowy.
Znieczulenie skóry ramienia i stawu łokciowego.
kowego. Niemożność ugięcia kolana. Skurcze zewnętrznej powierzchni goleni.
Wskazania dodatkowe. Bóle tylnej powierzchni klatki piersiowej i łopatek, wła-
Wskazania dodatkowe. Bóle: podczas okresu po zakończeniu wydzielania; stawu
ściwie żeber.
ramiennego, promieniujące w plecy; w plecach z kurczami.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherza moczowego i jelita
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE zmniejsza uczucie ciepła w ciele (-). cienkiego.
CZŻUAŃ-S1UE - bóle na tylnej powierzchni klatki piersiowej i łopatki.
POCHU (schronisko duszy) V 42.
WEJJAN (przechowalnia JAN) V 39. Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 3-m a 4-m
Lokalizacja. Padaczka. Zaburzenie napięcia w naczyniach. Beri-beri. Uczucie kręgiem piersiowym.
przepełnienia w piersi. Wzdęcia brzucha. Hemoroidy. Przykurczę mięśni dolnej Wskazania. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, niewydolność płuc, kaszel,
części brzucha, lędźwi i pleców. Ból i opuchnięcie w okolicy lędźwi, pach. Rwa gruźlica płuc. Napięcie mięśni potylicy. Bóle w okolicy łopatki i zewnętrznej
kulszowa. Skurczowe bóle goleni, nie da się ugiąć kolana. Porażenie mięśni nóg. powierzchni ramienia.
Wskazania dodatkowe. Bóle wzdłuż wewnętrznego brzegu łopatki. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - choroby nadmiernego Wiatru.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - dolna Che trzech świeczników (nietrzyma-nie CZŻUAŃ-SIUE - bóle okołosercowe.
moczu +; bezmocz -).
CZŻUŃJAO-SIUE - krwiotwórczość. GAOCHUANSZU (drenowanie obszaru pod sercem) V 43.
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii biegnącej między 4-m a 5-m
WEJCZŻUN (skupienie w środku) V 40. kręgiem piersiowym.
Lokalizacja. Na tylnej powierzchni dołu podkolanowego, pośrodku. Na zewnątrz od Wskazania. Wszystkie schorzenia przewlekłe. Słabość. Wycieńczenie. Pięć ro-
tętnicy podkolanowej. dzajów zmęczenia. Działanie ogólnowzmacniające. Nocne pocenie się. Gorączka
Wskazania. Bin-Fen: bóle w okolicy nerek z uciskiem w głowie, dreszczami, przerywana. Neurastenia. Zaburzenia pamięci. Schorzenia serca. Dychawica oskrze-
podwyższeniem temperatury, poceniem nie przynoszącym ulgi (zastrzyk z igłą trój- lowa, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, kaszel, krwioplucie, gruźlica płuc, posze-
graniastą z upustem krwi). Grypa. Zaburzenia przemiany materii. Choroba nadci- rzenie oskrzeli. Czkawka, wymioty z krwią. Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy,
śnieniowa. Niewystarczalność krążenia krwi w mózgu. Utrata świadomości, reuma- krwotok żołądkowy. Zmazy, wyciek nasienia. Bóle stawu ramiennego,
tyzm. Niewystarczające wydzielanie potu. Choroby skórne, wyprysk. Stany odbijające w plecy.
alergiczne. Wypadanie włosów i brwi. Krwotok z nosa. Nietrzymanie moczu, ską-
pomocz. Wymioty, wzdęcia brzucha, bóle w jamie brzusznej, zaparcia, biegunka.
Hemoroidy, krwotok z guzów krwawniczych. Bóle w klatce piersiowej, okolicy lę-
dźwiowej, szyi. W nodze, goleni i stawie kolanowym. Zapalenie stawu kolanowego.
Kulenie. Zapalenie korzonków, rwa kulszowa, bóle lędźwiowe.
Szczegóły dla specjalistów. CZUEj-SIUE - IN energii organizmu. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-S1UI: - przy wszystkich bólach serca nie
CZŻUŃJAO-SIUE - krwiotwórstwo, niedokrwistość, schorzenia krwi. związanych z patologią serca (masować).

SZEŃTAN (sala ducha) V 44. JANGAN (jańska istota) V 48.


Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 5-m a 6-m Lokalizacja. Druga boczna linia piersi. Na linii biegnącej między 10-m a 11-m
kręgiem piersiowym. kręgiem piersiowym.
Wskazania. Wszystkiego rodzaju schorzenia serca, zaburzenie odżywcze mięśnia Wskazania. Zmęczenie. Kołatanie serca. Kurcz przełyku i żołądka, odbijanie z
sercowego, bóle w okolicy serca. Dychawica oskrzelowa, gruźlica pluć, kaszel, żołądka, czkawka, wymioty, przelewanie i bóle brzucha, brak apetytu; schorzenia
zadyszka, zapalenie oskrzeli. Wymioty. Dreszcze. Skurcze i przykurczę długiego jelita grubego, którym towarzyszy biegunka. Zaburzenia funkcji wątroby, żółtaczka.
mięśnia pleców. Bóle w okolicy ramienia. Napięcie mięśni pleców i kręgosłupa. Ciśnienie w okolicy nadbrzusznej. Reumatyzm. Nerwoból międzyżebrowy.
Nerwoból międzyżebrowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle opłucnej, płuc i oskrzeli przy zapaleniu opłucnej. ISZE (schronienie myśli) V 49.
'Lokalizacja'Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 11-m a 12-m
ISI (krzyk bólu) V 45. kręgiem piersiowym.
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 6-m a 7-m Wskazania. Lęk przed zimnem. Silne pragnienie. Osłabienie apetytu. Zgaga,
kręgiem piersiowym. odbijanie z żołądka, wymioty, wzdęcia brzucha, niemożność przełykania jedzenia i
Wskazania. Zemdlenia. Bóle głowy. Krwotok z nosa. Zapalenie osierdzia i inne picia, bóle w przełyku i żołądku, ścieśnienie w okolicy nadbrzusznej. Żółtaczko-
schorzenia serca. Pocenie się (po przeziębieniu ogrzać punkt tziu). Gorączka bez wość białkówki oka. Obrzęki miejscowe. Ciemnożółty mocz. Nerwoból międzyże-
potu. Malaria. Zaburzenia połykania. Słaby apetyt. Kaszel. Zadyszka. Nerwoból mię- browy.
dzyżebrowy. Bóle dolnych żeber, promieniujące w dół brzucha. Skurcze mięśni Wskazania dodatkowe. Bóle: przy rwie kulszowej, promieniujące w pośladki;
lędźwi. lędźwi.
Wskazania dodatkowe. Bóle: opłucno-płucne i oskrzeli, przy zapaleniu opłucnej, w Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - rwa kulszowa.
kilku stawach.
WEJCAN (przechowalnia żołądka) V 50.
GEGUAŃ (granica przepony) V 46. Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 12-m piersio-
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 7-m a 8-m wym a l-m lędźwiowym kręgiem.
kręgiem piersiowym. Wskazania. Powiększenie wątroby i śledziony. Brak apetytu. Niemożność poły-
i:
Wskazania. Lęk przed zimnem. Wymioty. Nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, kania jedzenia i picia. Zgaga, odbijania z żołądka, wymioty, przelewanie i wzdęcie
niestrawność. Ból żołądka. Pasożytnicze choroby jelit u dzieci. Odbijanie z żołądka, brzucha, zaparcia, bóle w okolicy nadbrzusznej, kolka jelitowa. Wodobrzusze.
czkawka, ślinotok. Kurcz przełyku. Skurcze i kurczowe skrócenia przepony. Uczucie Wskazania dodatkowe. Bóle: przy rwie kulszowej, odbijające na wewnętrzną
przepełnienia w piersi. Krwotok z nosa, żołądka, jelit, macicy. Nerwoból powierzchnię biodra; okolicy lędźwiowej; lędźwi z jednoczesnymi bólami w jamie
międzyżebrowy. Bóle i sztywność pleców. brzusznej; długotrwałe przy hemoroidach.
Wskazania dodatkowe. Bóle gruczołu sutkowego z węzłowatymi stwardnieniami. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - bóle: podczas miesiączki, przy rwie
kulszowej.
CHUŃMEŃ (brama duszy) V 47.
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 9-m a 10-m CZUANMEŃ (brama życiowego centrum) V 51.
kręgiem piersiowym. Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między l-m a 2-m
Wskazania. Niemożność przełykania jedzenia lub picia. Zapalenie opłucnej. Za- kręgiem lędźwiowym.
palenie mięśnia sercowego. Uczucie przepełnienia w piersi. Zaburzenia czynnościowe Wskazania. Zaburzenia laktacji, zapalenie sutka. Zapalenie żołądka, bóle przy
wątroby, zapalenie wątroby. Zapalenie żołądka, kurcze żołądka i przełyku, kołka kurczach żołądka, przelewanie i wzdęcie brzucha, zaparcia. Bóle pleców na wyso-
jelitowa, przelewanie w brzuchu przy pogorszeniu perystaltyki, zaparcia, kości serca.
biegunka, bóle brzucha. Żółtaczka. Mocz czerwony lub żółty. Wskazania dodatkowe. Kamica moczowa. Bóle: w lędźwiach, wzmagające się przy.
Wskazania dodatkowe. Bóle: nerek i dróg moczowych, promieniujące w nogę; w przechyleniu w tył; przy rwie kulszowej, promieniujące na tylną powierzchnię biodra;
okolicy lędźwi (obustronne). bioder z opuchnięciem; na tylnej powierzchni bioder.
176 177
CZŻYSZY (miejsce woli) V 52. CZEJAN (połączenie JAN) V 55.
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii poziomej, biegnącej między 2- Lokalizacja. Tylna powierzchnia goleni. 2 cunie poniżej fałdu dołu podkolano-
m a 3-m kręgiem lędźwiowym. wego, w miejscu rozchodzenia się głów mięśnia brzuchatego łydki.
Wskazania. Brak apetytu, wymioty, zaburzenia trawienia, nieżyt jelita cienkiego i Wskazania. Psychozy, napady u dzieci. Schorzenia macicy, zapalenie błony ślu-
okrężnicy, wzdęcie brzucha, biegunka. Zapalenie pęcherzyka żółciowego. Kamica zowej macicy, krwotok maciczny, upławy, kurcze pochwy. Zapalenie jądra. Zatrzy-
moczowa, bolesne lub utrudnione oddawanie moczu. Wszystkie choroby płciowe, manie moczu. Hemoroidy, stolec z krwią. Przepuklina. Bóle w dolnej części brzucha.
zapalenie przydatków macicy, zapalenie macicy i jej błony śluzowej, bolesne Bóle na odcinku lędźwiowym kręgosłupa, rwa kulszowa. Łamiący ból, ciężar i
miesiączki. Zapalenie jądra, zapalenie prostaty, wyciek nasienia, impotencja, bóle i skurcze w stawie kolanowym i goleni, zdrętwienie nóg. Zapalenie miękkich tkanek
opuchnięcia zewnętrznych organów płciowych. Rzeżączka. Bóle i napięcie lędźwi i obszaru podkolanowego.
pleców, bóle w biodrze.
Wskazania dodatkowe. Bóle w lędźwiach, wzmagające się przy pochyleniach w CZENTZIŃ (przedłużenie mięśnia) V 56.
przód - w tył. Lokalizacja. Tylna powierzchnia goleni. Pomiędzy brzuścem mięśnia brzuchatego
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-S1UE - nadnercza. Przednia część przy- łydki. 5 cuni poniżej fałdu podkolanowego.
sadki. Wskazania. Krwotok z nosa. Wymioty. Zaparcia, biegunka. Krwotok jelitowy,
bóle jelit. Zapalenie błony śluzowej macicy. Zapalenie jądra. Wszelkiego rodzaju
BAOCHUAN (powloką organów życiowych) V 53. hemoroidy. Napięcie mięśni lędźwi i pleców. Bóle i ciężar w udzie i goleni. Kurcze i
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na linii, biegnącej między 2-m a 3-m niedowład mięśni nogi. Obrzęk goleni. Zapalenie miękkich tkanek obszaru pod-
kręgiem lędźwiowym. kolanowego. Bóle śródstopia.
Wskazania. Schorzenia Sin i Siao-czan. Zapalenie nerek odmiedniczkowe, bez- Wskazania dodatkowe. Bóle: tylnej powierzchni goleni; goleni ze skurczami lub
mocz, zapalenie cewki moczowej, utrudnione oddawanie moczu lub nietrzymanie niedowładem; ścięgna Achillesa.
moczu. Zapalenie jądra. Zapalenie błony śluzowej macicy, rzeżączka. Obrzęki i Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - koncentracja chi w dolnych czę-
uczucie ciężkości w okolicy zewnętrznych organów płciowych. Bóle i przelewanie w ściach ciała.
brzuchu, zaparcia, hemoroidy, wypadnięcie odbytnicy. CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia mięśni.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy lędźwiowego odcinka kręgosłupa; drugiego
palca stopy.
CZENSZAŃ (podstawa góry) V 57.
Szczegóły dla specjalistów. CZUEJ-SIUE -JAN energii organizmu.
Lokalizacja. Tylna powierzchnia goleni. 7 cuni poniżej fałdu podkołanowego, w
SIAGUAŃ-S1UE energii organizmu.
miejscu przyłączenia brzuchatego mięśnia łydki.
ŻY-S1UE - odprowadzenie (odsiew) energii trzech świeczników.
;
Wskazania. Padaczka lub skurcze u dzieci. Beri-beri. Uczucie gorąca w głowie.
l Krwotok z nosa. Zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego. Rzeżączka.
CZŻYBIAŃ (końcowy rząd) V 54.
Lokalizacja. Druga boczna linia pleców. Na poziomej linii biegnącej przez punkt Zaparcia, wypadnięcie odbytnicy. Wymioty z bólem brzucha, nieżyt okrężnicy.
jao - szu nad wejściem do kanału krzyżowego. Hemoroidy z opuchnięciem lub krwotokiem. Tężyczka. Drżenie rąk. Rwa kulszowa.
Wskazania. Czynnościowa niewydolność nerek, zapalenie pęcherza moczowego, Skurcze mięśni nogi. Obrzęki i bóle w stawie kolanowym. Łamiący ból w goleni.
bóle pęcherza moczowego, utrudnione oddawanie moczu. Choroby ginekologiczne, Wskazania dodatkowe. Bóle fantomowe w wątrobie i pęcherzyku żółciowym z
bóle i ciężar w organach płciowych. Wszelkiego rodzaju hemoroidy. Zapalenie krwią w stolcu; w okolicy dolnej części odbytnicy ze świądem; przy hemoroidach z
korzonków nerwów rdzeniowych lędźwiowo-krzyżowych. Porażenie nóg. krwotokiem; stałe w okolicy dolnej części odbytnicy; jelit z krwią w stolcu; lędźwi z
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy rwie kulszowej, promieniujące do pośladków jednoczesnym bólem w jamie brzusznej; lędźwi, wzmagające się przy ob-. rotach
lub tylnej powierzchni biodra; powierzchniowe w okolicy pośladków i bioder; na górnej części tułowia; górnej części pleców z jednoczesnym bólem w jamie brzusznej;
tylnej powierzchni stawu kolanowego; w stopie przy podagrze. bóle bioder, wzmacniające się przy staniu; w kolanach, promieniujące do lędźwi;
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE szczególnego działania fizjologicznego zewnętrznej powierzchni goleni; goleni ze skurczami.
na chi ochronną. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - przy skupieniu chi w dolnych czę-
CZŻUAŃ-S1UE - bóle: przy zapaleniu prostaty; przy hemoroidach; przy podagrze; ściach ciała.
przy zapaleniach korzonków nerwów rdzeniowych na lędźwiowym odcinku CZŻUAŃ-SIUE - skurcze mięśni kończyn dolnych. Bóle palców nogi.
kręgosłupa; w okolicy stawu kolanowego.
l
FEJJAN (wysoki lit) V 58. zewnętrznym skręceniu stopy; w stopie, odbijające do palców; przy rwie kulszo-
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. 7 cuni powyżej górnego brzegu wej, odbijające w nogę; goleni, odbijające w stopę z obrzmieniem; stawu goleniowo-
zewnętrznej kostki, w miejscu przejścia bocznego brzuśca brzuchatego mięśnia łydki skokowego, promieniujące w górę.
w ścięgno Achillesa. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia.
Wskazania. Padaczka. Chaotyczność świadomości. Bóle głowy, zawroty głowy. JAO-SIUE-Tzin.
Podwyższona światloczulość, migotanie w oczach. Opuchnięty nos, krwotok z nosa. ŻY-SIUE - Wnuk.
Zapalenie pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego. Hemoroidy. Zaparcia. Zapalenie LAŃ-SIUE - KG i KOS pęcherza moczowego.
nerek, zapalenie pęcherza moczowego, nerwica pęcherza moczowego, nietrzyma-nie JUJE-SIUE - BIŃ-IŃ.
moczu w nocy. Bóle w podżebrzu. Rwa kulszowa. Reumatyczne zapalenie stawów. CZŻUŃJAO-SIUE - tylna część przysadki.
Obrzmiewanie lub osłabienie mięśni okolicy lędźwiowej i nogi. Bóle stawów nogi (z Ruchy pogarszają stany patologiczne organizmu.
powodu nadmiernego Wiatru). CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia nerwów obwodowych (bóle wzdłuż nerwu). .Czyraki
Wskazania dodatkowe. Wytrzeszcz. Bóle: zewnętrznej powierzchni stopy i go-- i zastrzały. Bóle: podczas miesiączki; przy kolce nerkowej (jeżeli dacz-żuri nie
leni, z przykurczami; palców nogi przy zginaniu i prostowaniu. pomógł); organów miednicy mniejszej (u kobiet); organów płciowych; pochwowe z
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Lo kanału pęcherza moczowego. obrzmiewaniem i zaburzeniem okresu; przy bólu nerwu trójdzielnego; zębów.
CZŻUŃJAO-SIUE - skupienie chi w dolnych częściach ciała.
CZŻUAŃ-S1UE - bóle goleni. PUSZEŃ (pomoc sługi) V 61.
Lokalizacja. Na zewnętrznej .powierzchni kości piętowej, w miejscu przymoco-
FUJAN (JAN goleni) V 59. wania ścięgna Achillesa, w dole.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. 3 cunie powyżej górnego brzegu Wskazania. Psychozy. Halucynacje. Bóle oczu, zaczynające się w wewnętrznym
zewnętrznej kostki, przy zewnętrznym brzegu ścięgna Achillesa. kąciku oka (na stronie bez bólu). Beri-beri. Rzeżączka. Reumatyzm. Skurcze łydki.
Nie dotykać w 2-m miesiącu ciąży! Bóle w okolicy lędźwi, kostki i pięty. Obrzęk tkanki podskórnej w okolicy kostek.
Wskazania. Głowa ciężka i boląca. Porażenie nerwu twarzowego. Rwa nerwu Słabość, zdrętwienie, drżenie i przykurczę nóg. Bóle i zapalenie stawu kolanowego.
trójdzielnego. Skurcze przy odwadnianiu ustroju. Hemoroidy. Zdrętwienie rąk i nóg, Wskazania dodatkowe. Ogólne bóle przy podagrze, przy rwie kulszowej, promie-
niemożność ich podniesienia. Bóle w okolicy pośladkowej i lędźwiowej, bóle w okolicy niujące w stopę; w biodrze przy wstawaniu; w pięcie i pod piętą.
krzyża i pięty. Porażenie nogi. Reumatyczne bóle w stawie goleniowo-skoko-wym. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - JAN-CIAO-maj.
Skurcze i przykurczę mięśnia brzuchatego łydki. CZŻUAŃ-SIUE - bóle w lędźwiach, uniemożliwiające pochylenie się do przodu i
Wskazania dodatkowe. Głęboki ból w skroniach; biodra przy wstawaniu. do tyłu.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UE - Chun - kontrolująca przepływ energii przez
„cudowne naczynie" JAN-ClAO-maj.
SZEŃMAJ (rozpościerające się naczynie ducha) V 62.
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy, pod zewnętrzną kostką. Przy dolnym
KUŃLUŃ (góry w Tybecie) V 60. brzegu wyniosłości płytopodobnej kości piętowej, w zagłębieniu, na granicy
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. 1 cuń w tył i powyżej środka grzbietowej i podeszwowej powierzchni stopy.
zewnętrznej kostki. Pośrodku odległości między kostką a ścięgnem Achillesa.
Wskazania. Psychozy. Padaczka. Miażdżyca. Utrata przytomności przy wylewie
Wskazania. Padaczka, skurcze. Ogóle bóle lub cierpienia. Zwiększona wrażliwość na
krwi do mózgu. Ból głowy przy chorobie nadciśnieniowej, zawrotach głowy; zespół
Chłód. Zawroty głowy, bóle głowy. Krwotok z nosa. Szum w uszach. Bóle w
Meniera. Bezsenność i inne zaburzenia snu. Szum w uszach. Dreszcze. Wrażenie
kościach, spowodowane słabością iń, ból dociera do nerek, brzuch wzdęty, bolące
naelektryzowania skóry. Zwiększone wydzielanie potu. Skurcze. Nerwoból okolicy
ramiona i plecy. Nadpobudliwość nerwowo-mięśniowa. Nadciśnienie tętnicze.
Schorzenia zapalne organów miednicy mniejszej, bezmocz, zapalenie sromu. Za- potylicznej. Łamiący ból w lędźwiach, odbijający do goleni i kostki. Przykurczę rąk i
trzymanie wydalania łożyska. Hemoroidy. Napięcie i bóle mięśni okolicy szyjno-po- nóg. Rwa kulszowa. Ból lędźwiowy. Słabość mięśni nogi. Bóle w stawie gole-niowo-
tylicznej i pleców. Schorzenia splotu barkowego. Skurcze i przykurczę mięśni pleców skokowym.
i łopatki. Ból lędźwiowy. Zapalenie stawu goleniowo-skokowego. Wskazania dodatkowe. Bóle: macicy z kurczami; przy oddawaniu moczu z gorączką;
Wskazania dodatkowe. Oślepienie. Kurcze powiek. Bóle: głowy (uczucie uderzania jelit z gorączką; płuc, opłucnej i oskrzeli z gorączką; gardła przy anginie z gorączką lub
młotem); przy chorobie wieńcowej; oddające w plecy; opłucno-płucne przy ropieniem; gruczołu sutkowego z ropieniem; średniego ucha przy zapaleniu; zę-
zapaleniu oskrzeli z napadami kaszlu; górnej części pleców z kurczami mięśni; przy

180
bów z ropotokiem lub ropieniem; tylnej powierzchni klatki piersiowej 5 łopatki; twarzy z SZUGU (łączenie kości) V 65.
czyrakami; nosa z wydzieliną ropną; w okolicy sklepienia czaszki (zwłaszcza po lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. Nad tylnym końcem glowy 5. kości
urazach czaszkowo-mózgowych); w okolicy brwi; tępe głowy bez wyraźnego umiej- śródstopia, w zagłębieniu.
scowienia; głowy przy ciężkiej głowie; podczas miesiączki ze skąpą wydzieliną (+); Wskazania. Psychozy. Stany maniakalne. Padaczka. Bół głowy, zawroty głowy.
stawu ramiennego, promieniujące w łopatkę; stawu goleniowo-skokowego przy ze- Głuchota, katar. Nieżyt spojówki. Przekrwienie i bolesność wewnętrznego kącika
wnętrznym skręceniu stopy; stopy z przykurczami lub obrzękami palców. Liszaj. oka, zwężenie kanału łzowego. Astenia. Niechęć do Wiatru 5 Chłodu. Skłonność do
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! ropienia. Zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, biegunka. Hemoroidy. Gorączka.
TZI-S1UE - Du cudownego naczynia JAN-ClAO-maj. Napięcie, skurcze i przykurczę mięśni okolicy szyjno-potylicznej. Bóle pleców, lędźwi
CZŻUŃJAO-S1UE - wpływa na aktywność Jan-chi. Przy (+) zmniejsza wrażenie i tylnej powierzchni biodra. Lumbago. Rwa kulszowa. Skurcze brzuchatego mięśnia
Chłodu. Zmienia utajnioną chi (iń spokoju) na chi aktywną (jan aktywności) i na łydki.
odwrót. Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału. Kręcz szyi. Bóle: przy hemo-
Wywiera wpływ na rdzeń kręgowy. roidach; bioder i pośladków przy pochyleniach; zewnętrznej strony stopy.
Bezsenność z pracującym mózgiem (nadmiar Jan - chi). Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa.
Miesiączka wzmaga patologiczne stany organizmu. JAO-SIUE-JU.
CZŻUAŃ-SIUE przy czyrakach i zastrzałach. Bóle w nodze. DU-L1-CY - Si energii, przepływającej przez kanał pęcherza moczowego.
JUJE-SIUE - U-S1UJ.
TZIŃMEŃ (złota brama) V 63.
Lokalizacja. Boczna powierzchnia stopy. W dół i do przodu od bocznej, kostki, w TZUTUNGU (przeniknięcie do kości nogi) V 66.
tył od podstawy 5. kości śródstopnej, w zagłębieniu. Lokalizacja. Powierzchnia grzbietowa podstawy 5. palca stopy. W dół i do przodu od
Wskazania. Choroby padaczkowe. Bóle głowy. Trzęsąca się głowa z otwartymi główki 5. kości śródstopia.
ustami u dzieci. Skurcze u dzieci. Pogorszenia słuchu, szum w uszach. Zapalenie Wskazania. Lęki, niewyraźne widzenie przedmiotów, migotanie w oczach. Krwotok
otrzewnej. Bóle w dole brzucha. Zaburzenia czucia w okolicy stawu kolanowego, z nosa. Bóle głowy, zawroty głowy. Niestrawność, przewlekłe zapalenie żołądka.
łamiący ból w kolanie i goleni, w kostce zewnętrznej. Bóle lędźwi. Zapalenie błony śluzowej macicy, napływ krwi do macicy. Bóle, sztywność i napięcie
Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału energetycznego. Bóle zewnętrznej okolicy szyjno-potylicznej. Ból stóp.
powierzchni stopy. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-S1UE - Czun JAN-WEJ-maj. JAO-SlUE-Iń.
ŻY-S1UE - Chun energii, przepływającej przez kanał pęcherza moczowego. ŻY-S1UE - Duch kanału pęcherza moczowego.
JUJE-SIUE - GEN-U.
TZINGU (wywyższająca się kość) V 64.
Lokalizacja, Grzbietowo-zewnętrzna powierzchnia stopy. W przód u w dół od CZŻY1Ń (IN osiągająca) V 67.
podstawy 5. kości śródstopia. Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od podstawy macierzy paznokcia 5. palca stopy.
Wskazania. Lęk. Padaczka. Fobie. Przekrwienie mózgu, silne bóle głowy. Choroby Wskazania. Bóle głowy, ciężar w głowie, zawroty głowy. Choroby oczu, jaskra,
oczu, nieżyt spojówki, biała powłoka na spojówce. Zapalenie opon mózgo-wo- nieżyt spojówki. Krwotok z nosa, katar, opuchnięty nos. Przewlekłe zapalenie żo-
rdzeniowych. Schorzenia nosa, krwotok z nosa. Zapalenie mięśnia sercowego, bóle łądka. Zarobaczenie. Początkowe stadium przerostu sterczą, wyciek nasienia, zmazy
serca spowodowane zaburzeniem energii Szeń. Bóle w okolicy nerek z uczuciem patologiczne. Słabość funkcji porodowej, utrudniająca poród. Zatrzymanie moczu
przełamywania. Zdrętwienie ciała. Gorączka zmienna. Bóle pleców z przykurczami przy bezmoczu. Gorączka bez potu. Reumatyzm. Wiąd rdzenia. Bóle w okolicy
mięśni. szyjno-potyłicznej. Przekrwienie podeszwowej powierzchni stopy.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w wewnętrznym kąciku oka; języka i jamy ustnej z Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału. Bóle i świąd na całym ciele; w
ugryzieniem języka lub policzka; cewki moczowej z mimowolnym oddawaniem wewnętrznym kąciku oka; głowy z opuchniętą, czerwoną twarzą; górnej części
moczu; górnej części pleców przy pochyleniu; bioder i pośladków przy pochyleniu. pleców bez wyraźnego umiejscowienia; ból obręczowy na odcinku lędźwiowym.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Drzewa. Nawracające czyraki i zastrzały.
JAO-SlUE-Juń. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
ŻY-SIUE-Ciuań, źródło, przyjmuje Lo-kanał Nerek. JAO-SIUE - tzin.
f
JUJE-S1UE - ŻEŃ-U. '
JUJE-SIUE - ŻEN-IŃ.
DU-LI-CY - Che energii z kanatu pęcherza moczowego.
TIAO energii, przepływającej przez kanał pęcherza moczowego.
CZUN-SIUE - KOM, KOW, KOS pęcherza moczowego.
DUL1DY-SIUE - przy bólach bez wyraźnego umiejscowienia (wędrujących +).

Kanał nerek - Szeń


JUNC1UAŃ (bulgoczące źródło) R 1.
Lokalizacja. Na podeszwie. Na odcinku między 2. a 3. kością śródstopia. 2/3
odległości od podstawy 2-go palca stopy, w dole między wzgórkami podeszwowy-mi.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Psychozy. Histeria. Padaczka. Omdlenia z zimnymi nogami. Bezsenność.
Niepokój i skurcze u dzieci. Skłonność do stanów lękowych. Afazja. Nieżyt krtani,
zapalenie gardła, angina, bóle i suchość w gardle, utrudnione połykanie, bezgłos,
chrypka, zapalenie migdałków. Niemota. Porażenie okolicy gnykowej. Krwotok z
nosa. Przekrwienie twarzy. Płonica. Odra. Kur. Choroba nadciśnieniowa w stadiach
początkowych. Kołatanie serca. Krwioplucie. Pragnienie. Brak apetytu. Wzdęcia
brzucha, bóle jelita cienkiego, zaparcia. Reumatyzm. Sztywność i bóle w całym
ciele. Zaburzenia czucia w kończynach. Bóle na tylno-wewnętrznej powierzchni
biodra. Bóle okolicy lędźwiowej. Bóle palców stóp.
Wskazania dodatkowe. Bóle; nerek i dróg moczowych z krwiomoczem; jelit w
okolicy pępka; trudny do zniesienia ból głowy, zmuszający do położenia się; we-
wnętrznej powierzchni biodra; grzbietowej i podeszwowej powierzchni stopy; RIO
grzbietu stopy, odbijające w podeszwę.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Drzewa.
JAO-SIUE - tzin.
DU-LI-CY - Czyn przypływu energii do kanału nerek.
Si - hamulec energii, przepływającej przez kanał nerek. R
JUJE-SIUE - GUJ-HAJ. 12
U-SZU - początkowa kanału ochronno-mięśniowego SZAO - 1Ń.
CZUN-SIUE - KOW, KOS, KOM nerek. Dla przerwania ataku kolki nerkowej
(czżeń-tziu).
CZŻUŃJAO-SIUE - nadmierny Wiatr pogarsza stany patologiczne organizmu.
Choroby nadmiernego Gorąca.
Kontroluje wydzielanie, nie wpływając na ilość moczu (+ zwiększa, - zmniejsza).

ŻAŃGU (płonąca dolina) R 2.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy. W dół i do przodu od wzgórka
kości łódeczkowatej.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży!
184 185
Kanał nerek - Szeń
Wskazania. Stymuluje wolę. Powiększa minimalne ciśnienie tętnicze (nie ner- U-S1N - Ziemi.
kowego pochodzenia). Zapalenie mięśnia sercowego i wsierdzia. Ból w piersi. JAO-SIUE-JU.
Krwioplucie, zapalenie opłucnej, dychawica oskrzelowa. Nieżyt krtani, zapalenie ŻY-SIUE - Ded.
gardła, angina, utrata czucia w gardle. Cukrzyca. Schorzenia żołądka, wymioty, ŻY-SIUE - Ciuań - źródło, przyjmuje Lo kanał pęcherza moczowego.
biegunka. Niepłodność, zapalenie błony śluzowej macicy, zaburzenia okresu, wy- JUJE-SIUE - TZI-JU.
padnięcie macicy, upławy, wypadnięcie pochwy. Impotencja, wyciek nasienia, zmazy LAŃ-SIUE - KG i KOS nerek.
patologiczne. Świąd i zapalenie zewnętrznych organów płciowych. Zapalenie pę- CZZUŃJAO-SIUE - trzustka.
cherza moczowego, zapalenie cewki moczowej, nietrzymanie lub zatrzymanie
moczu. Czyraki. Skurcze u dzieci. Wrażenie Zimna w środku. Obrzmiałość i bóle DACZŻUN (duży dzwon) R 4.
grzbietu stopy. Zaburzenie czucia w okolicy bioder. Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy, w miejscu przymocowania ścięgna
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy chorobie wieńcowej, z zimnymi rękami; opłuc- Achillesa do kości piętowej.
no-płucne i oskrzeli; trwale, nie powodowane kaszlem, nerek i dróg moczowych, Wskazania. Uczucie Zimna w środku. Nadmierny Wiatr uszkadza kanał nerek:
rozprzestrzeniające się na brzuch; w cewce moczowej, macicy przy zapaleniach; w silne wymioty, gorączka z dreszczami, chęć leżenia w ciemnościach. Dodaje pew-'
okolicy sklepienia czaszki; okołosercowe, świdrujące, którym towarzyszy wzdęcie ności siebie. Skłonność do lęków i nieszczęść. Kompleks niedowartościowania.
brzucha; krtani przy przejściu pokarmu i wody; stopy z obrzmieniem lub opuch- Histeria, senność w dzień z chęcią spania. Nerwica serca, częstoskurcz napadowy.
nięciem. Kaszel, uczucie rozparcia w piersi. Zwężenie przełyku, utrudnienia przy przełykaniu.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Ognia. Zapalenie jamy ustnej, suchość w ustach z uczuciem ciepła. Wymioty, krwioplucie.
LU-CY - Gorąco, Ciepło. Zaparcia. Krwiomocz, zapalenie miedniczek nerkowych, zaburzenia oddawania
ŻY-SIUE - Wnuk. moczu, nietrzymania moczu u dzieci, bezmocz. Skurczowe bóle macicy. Rzeżączka.
JAO-S1UE - IN. l Bóle w okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Opuchnięcia i bóle pięty.
TZ1-SIUE - CZUN-łŃ-TlAO-maj. i Wskazania dodatkowe. Bóle: przełyku z kurczami lub wymiotami, przy kolce
JUJE-SIUE - Siń-Sy. nerkowej, w cewce moczowej z kurczami, macicy z kurczami, ucha po uderzeniu; w
CZŻUAŃ - SIUE - rdzeń nerki. lędźwiach, odbijające na wewnętrzną powierzchnię biodra; przy wewnętrznym
Wzmożone napięcie układu współczulnego, zaburzenia układu nerwowego rozciągnięciu, pięty i pod piętą.
wspólczulnego. Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału nerek.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle nerek i dróg moczowych; bóle pęcherza moczowego,
TAJS1 (duży potok) R 3. zanikające na czas wydalania moczu. Bóle stawu ramiennego (+ po stronie bez
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy. Na wysokości wierzchołka we- bólu).
wnętrznej kostki, l cuń w tył, pomiędzy ścięgnem Achillesa a kostką.
Wskazania. Bezsenność, spowodowana niedostatkiem iń; Gorączka z zadysz-ką. SZUJCIUAŃ (wodne źródło) R 5.
Zapalenie jamy ustnej, bóle zębów. Obrzęk błony śluzowej krtani, angina, nieżyt Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy. W przód od miejsca przymoco-
krtani, zapalenie gardła. Gruźlica płuc, zapalenie opłucnej, zadyszka, kaszel z wania ścięgna Achillesa do kości piętowej. Na granicy powierzchni grzbietowej i
ciągliwą plwociną, krwioplucie. Powiększenie wątroby i śledziony. Odmied-niczkowe podeszwowej, z zagłębieniu.
zapalenie nerek i zapalenie pęcherza moczowego. Impo"tencja. Zapalenie Wskazania. Osłabienie ogólne. Bezsenność. Krótkowzroczność, mgliste widzenie
gruczołu sutkowego. Zaburzenia cyklu miesiączkowego, skurcze macicy. Bóle w przedmiotów. Depresja lub pobudzenie nerwowe przed miesiączką, zapalenie błony
okolicy serca i lędźwi. Owrzodzenie troficzne na nogach. Reumatyczne zapalenie śluzowej macicy, opadnięcie łub wypadnięcie macicy. Impotencja, skurczowe bóle w
stawu goleniowo-skokowego. Zanik mięśni nóg. Zimne kończyny. Opuchnięcie i okolicy jądra lub powrózka nasiennego. Brak miesiączki, bolesne lub
bóle pięty. nieprawidłowe miesiączkowanie. Zaburzenia wydalania moczu związane z opad-
Wskazania dodatkowe. Bóle: przeszywające przy chorobie wieńcowej; przy chorobie nięciem macicy. Częste oddawanie moczu.
wieńcowej z zimnymi rękoma; nerek i dróg moczowych z zimnymi kończynami; Wskazania dodatkowe. Bóle: gardła przy anginie z ropieniem; podczas miesiączki ze
ramienia ze zdrętwieniem w nocy; stawu goleniowo-skokowego na wewnętrznej zmianami humoru; pięty i powierzchni podeszwowej w okolicy pięty.
stronie; stopy z opuchnięciem. Opuchnięcie powiek. Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej przez
Szczegóły dla specjalistów. Wiosną nie pozwalać krwawić! kanał nerek.
CZŻAOCHAJ (lśniące morze) R 6.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stopy, l cuń poniżej wewnętrznej kostki.
Na granicy powierzchni grzbietowej i podeszwowej. W tył od guzka kości łó-
deczkowatej w zagłębieniu. Odpowiada miejscu przymocowania mięśnia odwodzi-
ciela dużego palca.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Padaczka z atakami w nocy. Smutek. Bezsenność. Astenia. Zaburzenia
krwiobiegu w mózgu z zastojem żylnym, ból głowy. Choroba nadciśnieniowa.
Zaburzenie wzroku. Suchość w ustach i gardle z bólem lub uczuciem ścieśnienia,
zapalenie migdałków. Porażenie połowicze. Zaburzenia cyklu miesiączkowego,
opadnięcie macicy, brak miesiączki, upławy, świąd sromu. Bóle jąder i powrózka
nasiennego. Bóle w dolnej części brzucha. Zaparcia. Wycieńczenie rąk i nóg. Żół-
taczkowatość białkówki oka. Rozciągnięcie wiązadeł stawu goleniowo-skokowego.
Wskazania dodatkowe. Obfity wytrysk nasienia. Bóle: gruczołu sutkowego podczas
okresu, nie zwiększające się przy naciśnięciu; podczas miesiączki, przed krwotokiem;
podczas miesiączki z zawrotami głowy; pochwowe, promieniujące w dół brzucha
(bez świądu). Przy rozciągnięciu stępa, przy wewnętrznym skręceniu stopy; na
zewnątrz stawu goleniowo-skokowego.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UE - Du-lŃ-CIAO-maj.
ŻY-S1UE kontroluje nadnercza.
CZŻUŃJAO-S1UE wywiera wpływ na bierność IN (zmienia IN - spokoju na JAN -
aktywności).
Dla szybkiego obniżenia temperatury.
Miesiączka potęguje stany patologiczne organizmu.
Usuwa zaburzenia psychiczne.
CZŻUAŃ-SIUE zwiększa autorytet i urok. Bóle: podczas miesiączki; w gruczołach
sutkowych z bolącymi węzłami (schorzenie sutka).

FULU (wsteczny potok) R 7.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 2 cunie powyżej górnego brzegu
wewnętrznej kostki. W miejscu przejścia brzuchatego mięśnia łydki w ścięgno
Achillesa, przy jego wewnętrznym brzegu.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Słaby wzrok. Krwotok z nosa. Bóle zębów. Choroby nadmiernego
Chłodu. Nocne pocenie się. Nadciśnienie lub niedociśnienie tętnicze (przy niewy-
dolności nerkowej. Stany osłabienia. Cukrzyca. Zaburzenia trawienia, wymioty,
czkawka, wzdęcia i przelewanie w brzuchu, zaparcia. Wodobrzusze. Opuchnięcie
kończyn. Wrażenie zimna w goleniach i stopach. Porażenia u dzieci. Krwawiące
hemoroidy.
Wskazania dodatkowe. Bóle przeszywające przy oddawaniu moczu; bóle przy
krwawiących hemoroidach; w okolicy dolnej części odbytnicy ze świądem; lędźwi z
kurczami, wzmagające się przy pochyleniu w przód lub w tył.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
JAO-S1UE - Tzin.

188
ŻY-S1UE - Matka.
ŻY-S1UE - Ciao - przyspieszacz przepływu energii przez kanał nerek.
JUJE-SIUE - DIN-CZOU.
CZŻUŃJAO-SIUE - zaburzenia równowagi chi ciała. Słaba wola. Nadnercza, jądra,
tarczyca. Kontroluje wydzielanie i wydalanie moczu, nie wpływając na ilość, (+) -
zwiększa, (-) - zmniejsza.
CZŻUŃJAO-SIUE wywiera wpływ na zdolność do poczęcia i żywotność płodu,
dodaje kobiecie uroku i atrakcyjności.
CZŻUAŃ-SIUE - naprzemienne bóle jąder. Półpasiec.

TZIAOS1Ń (wzajemne zaufanie) R 8.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 2 cunie powyżej wewnętrznej
kostki. Pośrodku odległości między tylnym brzegiem kości piszczelowej a przednim
brzegiem ścięgna Achillesa.
Nie dotykać w 9-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Niestałość emocjonalna. Zwiększone pocenie. Obrzęki ogólne. Za-
trzymanie moczu, kapiące wydalanie moczu. Zapalenie najądrza, zapalenie jądra,
bóle w cewce moczowej. Rzeżączka. Brak miesiączki, krwotok maciczny, białe lub
czerwone upławy, wypadnięcie-macicy, poporodowe zwiotczenie macicy, zaburzenia
okresu. Zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, czerwonka, zaparcie. Bóle w jednej
połowie brzucha. Zaburzenie czuciowej i ruchowej funkcji nogi. Bóle w lędźwiach i
nodze. Zdrętwienie języka.
Wskazania dodatkowe. Bóle: wewnętrznej powierzchni biodra; strzykające przy
oddawaniu moczu.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CHUN-IŃ-CIAO-maj.
CZŻUŃJAO-SIUE - kontroluje ilość wydalanego moczu, przy (-) - zwiększenie,
przy (+) - zmniejszenie.

CZŻUBIŃ (uprzejme obejście) R 9.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 5 cuni powyżej górnego brzegu
wewnętrznej kostki, w miejscu przekształcania się brzuchatego mięśnia łydki w
ścięgno Achillesa.
Wskazania. Psychozy. Neurastenia. Padaczka. Stany maniakalna. Zatrzymanie
rozwoju psychicznego u dzieci. Bóle i przekrwienie języka. Zatrucie ołowiem.
Wymioty śluzem. Impotencja, zatrucie ciążowe z kurczami mięśni dołu brzucha.
Brak mleka u karmiących matek.
Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału. Bóle: głowy, pęcherza mo-
czowego z wra żen i em kłucia.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - Czun-IŃ-WEJ-maj.
Chun-IŃ-WEJ-maj kontroluje energię, przepływającą przez „cudowne naczynie" IŃ-
WEJ-maj.

IŃGU (dolina IN) R 10.


Lokalizacja. Tylna powierzchnia goleni. Na wewnętrznym końcu fałdu podkola-
nowego. Między ścięgnami mięśnia półścięgnistego a półbłoniastego.

189
Wskazania. Impotencja, wszystkie schorzenia męskich organów płciowych, za- CYSIUE (miejsce energii) R 13.
palenie prostaty, zapalenie jąder, bóle i obrzęki członka. Oziębłość płciowa, zapa- Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 3 cunie poniżej pępka.
lenie pochwy, zapalenie sromu, rzeżączka, zaburzenia okresu, przewlekłe wydzieliny Wskazania. Jalowość u kobiet, zaburzenia cyklu miesiączkowego, schorzenia
y kobiet, świąd zewnętrznych organów płciowych. Zapalenie cewki moczowej, bóle jajników. Impotencja, niewystarczalność nasienia, zmazy patologiczne, przedwczesny
przy wydalaniu moczu. Bóle i wzdęcia brzucha. Reumatyzm i bóle nóg. Zapalenie wytrysk nasienia.
stawu kolanowego i bóle stawów. Brak erekcji, zapalenie prostaty, bóle penisa. Zapalenie nerek, zatrzymanie lub
Wskazania dodatkowe. Bóle: żołądka, zwiększające się przy naciskaniu; jelit w nietrzymanie moczu, porażenie pęcherza moczowego. Gorączka przy żółtaczce.
okolicy pępka; języka i jamy ustnej ze śłinotokiem; pośladków i bioder, promieniujące Uczucie rozpierania w górnej części brzucha. Trwałe biegunki. „Chi miota się w górę i w
na wewnętrzną powierzchnię biodra; przedniej i wewnętrznej powierzchni biodra dół, wywołując bóle w żebrach". Bóle kręgosłupa. Zapalenie rogówki, przekrwienie
z przykurczami; kolana z kłuciem i drganiem; z osłabieniem kolana. spojówki.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Wody. Szczegóty dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
LU-CY-Chłód. LAŃ-SIUE - Cy („drzwi niemowląt").
JAO-SIUE - Che. CZŻUŃJAO-SIUE -jajniki; jajowody; przedni płat przysadki.
ŻY-SIUE - Duch kanału nerek.
JUJE-SIUE-I - SY. SYMAŃ (czwarta pełnia) R 14.
CZUN-S1UE - ochronno-mięśniowego kanału nerek. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 2 cunie poniżej pępka.
CZŻUŃJAO-SIUE - reguluje filtrację nerkową. Określa ilość moczu (- zwiększa, Wskazania. Impotencja, wyciek nasienia, zmazy patologiczne. Zaburzenia okresu
fR
+ zmniejsza). miesiączkowego, kurcze macicy, krwotok maciczny, bóle w dole brzucha przy pa-
Określa ilość śliny. tologii macicy. Zatrzymanie lub nietrzymanie moczu. Zapalenie jelita cienkiego i
okrężnicy, zaburzenia trawienia, obfity stolec, biegunka. Zaparcie atoniczne. Bóle
CHENGU (kość poprzeczna) R 11. żeber. Przepuklina pępkowa.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 5 cuni poniżej wysokości pępka, na Wskazania dodatkowe. Bóle: okresu z kurczami; gwałtowne lub naprzemienne
górnym brzegu kości łonowej. macicy; jelit, odbijające się do pępka.
Wskazania. Brak In - chi, wywołujący bóle brzucha. Impotencja, niepłodność, Szczegóty dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
zmazy, wyciek nasienia, mała koncentracja plemników. Zapalenie przydatków macicy.
Bóle członka, moszny, cewki moczowej. Zapalenie cewki moczowej, porażenie CZŻUNCZŻU (brzuszna) środkowe płynięcie R 15.
zwieraczy pęcherza moczowego, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu, zapalenie Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 1 cuń poniżej pępka.
pęcherza moczowego. Przepuklina mosznowa, udowa lub pachwinowa. Wskazania. Uciskowe bóle głowy. Nieżyt spojówki. Zapalenie przydatków macicy,
Hemoroidy. Kolka jelitowa. Bóle w okolicy nerek. Bóle i wzdęcia w dole brzucha. zapalenie jajowodu, zaburzenie okresu miesiączkowego, zapalenie jajnika.
Zapalenie rogówki, nieżyt spojówki. Zapalenie najądrza, zapalenie jądra. Przewlekłe zapalenie okrężnicy, zaburzenie
Wskazania dodatkowe. Bóle kolana przy uginaniu lub prostowania. perystaltyki jelit, zaparcie. Bóle i uczucie ciepła w dolnej części brzucha. Bóle w
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj. okolicy lędźwiowej. Opuchnięcie stawów palców rąk i nóg.
CZŻUAŃ-SIUE - rozpraszania nadmiernego gorąca w kończynach. Wskazania dodatkowe. Uciskające bóle głowy.
Szczegóty dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
DACHE (duża wściekłość) R 12. CZŻUAŃ-SIUE - bóle przy zapaleniu jajowodu lub zapaleniu przydatków macicy.
lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha, 4 cunie poniżej pępka.
Wskazania. Oziębłość płciowa, niepłodność. Krwawienie maciczne, przewlekłe CHUANSZU (drenowanie ośrodków życiowych) R 16.
zapalenie pochwy, czerwone upławy. Zmazy patologiczne, wyciek nasienia, przed- Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. Na wysokości pępka.
wczesny wytrysk nasienia, wciągnięcie jądra, impotencja, brak nasienia. Bóle ze- Wskazania. Przekrwienie i bóle spojówki, zapalenie rogówki. Choroby organów
wnętrznych organów płciowych. Zapalenie pęcherza moczowego, zatrzymanie płciowych, wywołane nadmiernym Chłodem. Zaburzenia cyklu miesiączkowego,
moczu. Lumbago. Nieżyt spojówki, zapalenie rogówki, przekrwienie spojówki. zapalenie jajnika, zapalenie jajowodu, pochwica. Kurcze szyjki pęcherza moczowego,
Szczegóty dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj. zapalenie cewki moczowej. Żółtaczka. Zaburzenie funkcji żołądka, bóle żołądka,
CZŻUAŃ-SIUE -jajowody i jajniki. Bóle głowy spowodowane zaburzeniem czynności wzdęcia i bóle brzucha, zapalenie żołądka, kolka jelitowa, biegunka, zaparcie, ucisk
jajników. Ból pęcherza moczowego (bolesne oddawanie moczu). Bóle, oddające w w okolicy nadbrzusznej, brak apetytu.
pępek.
Wskazania dodatkowe. Uciskający ból głowy; bóle jelit, naprzemienne, z uczu- szerzenie się żołądka, wrzody dwunastnicy lub żołądka, wzdęcia i przelewanie w
ciem rozerwania. brzuchu, biegunka. Żółtaczka. Sztywność szyi. Bóle w piersiach.
Szczegóły dla specjalistów. P1N-S1UE - ogólna zgodność energii organizmu. Wskazania dodatkowe. Bóle przy poszerzeniu żołądka.
TZI-SIUE - CZŻUN-maj. DU-LI-DY-S1UE - związana z jelitami. TAJ-SZU-S1UE Szczególy dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
- okolica serca.
JUMEŃ (brania pustki) R 21.
SZANCIU (pieśń kupca) R 17. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 6 cuni powyżej pępka.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 2 cunie powyżej pępka. Wskazania. Zaburzenia nerwicowe u kobiet w sferze erotycznej. Przekrwienie i
Wskazania. Przekrwienie oczu, zapalenie rogówki, nieżyt spojówki. Nadkwa- bóle wewnętrznej części oka. Nadmierny ślinotok. Bóle przy przełykaniu. Zapalenie
śność soku żołądkowego, kurczowe bóle żołądka, pogorszenie apetytu, kolki jeli- oskrzeli. Kaszel. Zapalenie gruczołu sutkowego, bóle gruczołu sutkowego z powodu
towe, zapalenie żołądka, ciśnienie w okolicy nadbrzusznej, zaparcie, biegunka. wytwarzania mleka. Wymioty u ciężarnych. Brak apetytu, wzdęcie i uczucie
Impotencja. Kurcze macicy. przepełnienia górnych części brzucha, wrzody dwunastnicy, odbijanie z żołądka,
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj. wymioty, nadkwaśny nieżyt żołądka, kurcz odźwiernikowej części żołądka; biegunka z
krwią, śluzem lub ropą; zapalenia i inne schorzenia wątroby i pęcherzyka
SZYGUAŃ (kamienna granica) R 18. żółciowego. Bóle żołądka z kurczami odźwiernika. Nerwoból międzyżebrowy.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia brzucha. 3 cunie powyżej pępka. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
Wskazania. „Zła" krew w organizmie: Pi i Wej są puste i zimne. Słaby apetyt. U-SZU - Mo połączenia ochronno - mięśniowego SZAO-JAN.
Pokarmy i picie nie są trawione. Czkawka, wymioty, bóle i kurcze brzucha, zaparcia. CZŻUŃJAO-SIUE - odźwierni.k żołądka.
Zjawiska astmatyczne. Niepłodność. Rzeżączka. Przekrwienie gałek ocznych, bóle
oczu. Sztywność kręgosłupa. BULAN (młody chód) R 22.
Wskazania dodatkowe. Bóle przy zapaleniu prostaty, rozprzestrzeniające się na Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi w 5-m międzyżebrzu.
cały brzuch; podczas okresu (przy zbyt skąpych wydzielinach trzeba uaktywniać). Wskazania. Zatkanie nosa, pogorszenie węchu, katar. Dychawica oskrzelowa,
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj. kaszel, zapalenie płuc, zadyszka, zapalenie opłucnej. Wrażenie przepełnienia w
CZŻUŃJAO-S1UE dla zapobiegania oddziaływania nadmiernego Chłodu lub piersi i żebrach. Niedobór chi. Schorzenia przełyku, kurcze przełyku. Osłabienie lub
Gorąca. brak apetytu. Nudności, wymioty. Zwiotczenie jelita grubego. Zapalenie gruczołu
Dla uprzedzania negatywnej reakcji na emocjonalny stres (oddychanie i tra- sutkowego. Nerwoból międzyżebrowy. Kurcze prostego mięśnia brzucha. Ciężko
wienie). unieść rękę.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy stawu ramiennego, wzmagające się przy
INDU (stolica IN) R 19. uniesieniu ręki; w okolicy nerek i wzdłuż dróg moczowych, podnoszące się nad
Lokalizacja. Pierwsza linia brzucha. 4 cunie powyżej pępka. wysokością 12-go kręgu piersiowego.
Wskazania. Bóle w piersi i podżebrzu (zbuntowana chi atakuje żebra). Dycha- Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanału nerek i Czżun-maj.
wica oskrzelowa, rozedma płuc, zapalenie opłucnej, zadyszka. Bóle brzucha. Żół- DU-LI-CY - Che-Szeń-tzin (SIUE odpływu KG nerek).
taczka. Wrzody dwunastnicy lub żołądka, zapalenie żołądka, bóle żołądka, wzdęcia
lub przelewanie w brzuchu. Oczy czerwone i bolące, jaskra, nieżyt spojówki. SZEŃFEN (pieczątka ducha) R 23.
Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału. Bóle okołosercowe po spo- Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. W 4-m międzyżebrzu.
życie pokarmu; gwałtowne, nie do zniesienia, macicy. Wskazania. Utrudnione oddychanie z powodu uczucia pełni w piersiach. Chory na
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - CZŻUN-maj. przemian czuje r^ zimno, to gorąco. Nagłe uderzenia krwi do twarzy. Szum w
P1N-S1UE energii In kanałów. uszach z powodu przekrwienia. Pogorszenia się powonienia, zatkanie nosa, katar.
Zapalenie oskrzeli, kaszel, zadyszka, zapalenie opłucnej. Choroba wieńcowa. Słaby
FUTUNGU (dolina, przenikająca wewnątrz) R 20. Lokalizacja. Pierwsza boczna linia apetyt. Wymioty. Schorzenia przełyku. Zapalenie gruczołu sutkowego, schorzenie
brzucha. 5 cuni powyżej pępka. Wskazania. Drżenie ze strachu. Katar. Niemota. sutka, wrzody na piersi. Nerwoból międzyżebrowy. Kurcze prostego mięśnia
Ziewanie kurczowe. Suchość w ustach. Wymioty, nudności, niestrawność, ostre i brzucha.
przewlekłe zapalenie żołądka, po- Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanału nerek oraz cudownego naczynia
CZŻUN-Maj (wtórna gałąź).
192
193
CZŻUAŃ-S1UE. Bóle: przy chorobie wieńcowej; pochwowe ze świądem. Szczegóły dla specjalistów. PIN-S1UE całego organizmu (stabilizacja, wewnętrzna
zgoda).
L1NSIUJ (cmentarz ducha) R 24. TZI-SIUE - CZŻUN-maj.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. W 3-m międzyżebrzu.
Wskazania. Stany nerwicowe u kobiet. Niepokój. Podejrzliwość. Bezsenność.
Amnezja. Słaby apetyt. Angina. Katar, zatkanie nosa, nieżyt nosa cuchnący, zanikowy. Kanał osierdzia - Tziuje-ińsiń
Zapalenie opłucnej, kaszel, zapalenie oskrzeli, duszność. Wymioty. Uczucie prze-
pełnienia w piersi i bóle przepony. Zapalenie gruczołu sutkowego i bóle gruczołu TIAŃCZI (niebiański staw) MC 1.
sutkowego. Lokalizacja. W 4-m międzyżebrzu. 5 cuni od przedniej linii środkowej. Na ze-
Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-SIUE kanału nerek i CZŻUN-Maj. wnątrz od sutka o l poprzeczny palec.
Wskazania. Smutek. Strach. Przekrwienie mózgu. Mgliste widzenia przedmiotów.
SZEŃCAN (przechowalnia ducha) R 25. Zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia. Zapalenie płuca, zapalenie
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. W 2-m międzyżebrzu. oskrzeli, uczucie duszności, zadyszka. Zapalenie gruczołu sutkowego, zmniejszenie
Wskazania. Niechęć do życia. Bezsenność, wywołana niepokojem. Pogorszenie wydzielania mleka u karmiących matek, bóle sutka. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle
słuchu. Przekrwienie pluć, zastój w płucach, dychawica oskrzelowa, zapalenie w klatce piersiowej i żebrach. Bóle i zapalenie stawu ramiennego. Stany zapalne w
opłucnej, kaszel, zadyszka, ciężko oddychać z powodu uczucia przepełnienia w okolicy pachowej lub zapalenie węzłów chłonnych. Porażenie kończyn.
piersi i żebrach. Brak apetytu, wymioty, poszerzenie żołądka. Bóle w piersi. Ner- Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Czuan - małe „okno nieba".
woból międzyżebrowy. CZUN-S1UE - KOW osierdzia.
Wskazania dodatkowe. Bóle: okolosercowe z uciskiem na wysokości serca; przy DU-L1-CY - Czun energii do kanału osierdzia.
chorobie wieńcowej, promieniujące na prawą połowę klatki piersiowej; przy cho- CHUEJ-SIUE kanałów: osierdzia i wątroby.
robie wieńcowej, przeszywające na wylot. CZŻUŃJAO-SIUE przepuszcza krew do górnych części ciała.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanału nerek i cudownego naczynia
CZŻU-maj (wtórna gałąź). TIAŃZIUAŃ (niebiańskie źródło) MC 2.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia ramienia. 2 cunie poniżej wysokości fałdu
JUJCZŻUN (różnokolorowy węzeł) R 26. pachowego. Między głowami mięśnia dwugłowego ramienia.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. W l-m międzyżebrzu. Wskazania. Obawa przed Wiatrem i Chłodem. Pogorszenie wzroku, niewyraźne
Wskazania. Popędliwość, gniewliwość. Nocne pocenia się. Świąd oka. Ślinotok. widzenie przedmiotów. Jąkanie się. Brak apetytu. Zapalenie oskrzeli, zadyszka,
Osłabienie więzadeł głosowych. Zapalenie oskrzeli dychawiczne, zastój w płucach, kaszel, przekrwienie płuc. Wzdęcie górnej części brzucha, czkawka, wymioty. Za-
zadyszka, uczucie rozpierania w piersi, zapalenie opłucnej, duża ilość plwociny, palenie mięśnia sercowego i wsierdzia, silne kołatanie serca, bóle w okolicy serca,
kaszel. Brak apetytu, nudności, wymioty, czkawka, kurcze przełyku i żołądka. Ko- wywołane lękiem. Przepona pełna i boląca. Uczucie rozpierania w piersi i podże-
łatanie serca. Bóle w klatce piersiowej. Nerwoból międzyżebrowy. Wrzody gruczolu brzu.
sutkowego. Zimne ręce i nogi. Wskazania dodatkowe. Bóle: bocznej powierzchni klatki piersiowej, oddające do
Szczegóły dla specjalistów. Szeń-tzin - CZŻUN-maj (wtórna gałąź). łopatki; bocznej powierzchni ramienia; okolicy nadbrzusznej. Nerwoból międzyże-
CZŻUŃJAO-SIUE - oddziaływanie na przełyk. browy.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się!
SZUFU (drenowanie wnętrzności) R 27.
Lokalizacja. Pierwsza boczna linia piersi. Przy dolnym brzegu obojczyka. C1UJTZE (wijące się błoto) MC 3.
Wskazania. Uczucie podnoszenia się chi do górnych części ciała. Uczucie prze- Lokalizacja. Pośrodku wewnętrznej powierzchni zgięcia łokciowego, przy łok-
pełnienia w piersi. Utrudnione oddychanie. Kaszel napadowy, zadyszka, dychawica ciowym brzegu ścięgna dwugłowego mięśnia ramienia.
oskrzelowa, zastój w płucach, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, zapalenie płuc. Nie dotykać w 3-m miesiącu ciąży!
Bóle języka. Słaby apetyt, czkawka, wymioty, ślinotok. Kurcze przełyku. Wzdęcia Wskazania. Smutek. Uczucie łęku lub niepokoju. Nadmierne pocenie się szyi i
brzucha. Bóle i napięcie przed miesiączką. Pobudliwość. Bóle głowy przy nadmiernym głowy. Silne pragnienie. Suche usta. Ciało gorące przy gorączce. Udar słoneczny.
napięciu psychicznym. Bóle w klatce piersiowej. Nerwoból międzyżebrowy. Nerwoból Zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej. Choroba wieńcowa, zapalenie mięśnia ser-
splotu barkowego. cowego i wsierdzia, kołatanie serca, częstoskurcz, bóle w okolicy serca. Zapalenie
gruczołu sutkowego. Pląsawica. Niepłodność. Nudności, wymioty ciężarnych, odbijanie
z żołądka, biegunka. Porażenie połowicze. Drżenie rąk. Bóle w stawie ramien-nym przy
schorzeniach splotów układu nerwowego. Nerwoból splotu barkowego.
Wskazania dodatkowe. Bóle okołosercowe z wymiotami.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody.
JAO-SIUE - Che.
JUJE-SIUE - S1Ń-CZOU.
CZŻUAŃ-SIUE - bóle stawu łokciowego.

SIMEŃ (brama choroby) MC 4.


Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. 5 cuni powyżej fałdu
stawu promienipwo-nadgarstkowego. Pomiędzy ścięgnem długiego mięśnia dłonio-
wego a promieniowym mięśniem zginaczem dłoni.
Nie dotykać w 3-m miesiącu ciąży.
Wskazania. Zaburzenia psychiczne. Lęk przed łudźmi i otoczeniem. Strach. Stan
niepokoju. Stan osłabienia. Słaba pamięć. Podwyższona skłonność do urazów tkanki.
Krwotok z nosa. Krwioplucie, kaszel, zapalenie opłucnej. Czkawka, wymioty z
krwią; krwotok żołądkowy, zapalenie żołądka, zgaga, bóle w nadbrzusznej okolicy.
Zapalenie gruczołu sutkowego. Rwa nerwów przedramienia i dłoni. Przekrwienie skóry
dłoni i podeszwy.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej przez
kanał osierdzia.

TZIAŃSZY (doskonały pośrednik) MC 5.


Lokalizacja, Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. 3 cunie powyżej fałdu
stawu promieniowo-nadgarstkowego. Między ścięgnami promieniowego zginacza
dłoni a długiego mięśnia zginacza kciuka.
Nie dotykać w 3-8-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Depresje reaktywne. Stany niepokoju. Psychozy. Padaczka. Neura-
stenia. Schorzenia mózgu, wywołane przekrwieniem. Choroby, wywołane nadmiernym
gorącem. Choroby serca z uczuciem nieszczęścia; wrażenie, że serce się zatrzymuje,
częstoskurcz, zapalenie mięśnia sercowego. Angina, zapalenie gardła, nieżyt krtani,
bezgłos. Uczucie obcego ciała w gardle. Zaburzenia połykania, wymioty, zapalenie i
bóle żołądka. Zaburzenie pięciu organów - czżan. Zapalenie błony śluzowej macicy,
zaburzenia okresu miesiączkowego, upławy. Pląsawica, skurcze u dzieci. Naciek w
okolicy pachowej. Skurcze przedramienia. Bóle ręki. Przekrwienie dłoni. Zapalenia
stawów ręki. Bóle w klatce piersiowej.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
JAO-SIUE - tzin.
MC 9 TAJ-LO - Lo trzech iń-kanałów ręki.
JUJE-SIUE - TZ1-MAO.

NEJGUAŃ (wewnętrzna granica) MC 6.


Kanał osierdzia Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia przedramienia. 2 cunie powyżej bliższe-

m 197
go osi ciała fałdu stawu promieniowo-nadgarstkowego, pomiędzy ścięgnami mięśnia Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ziemi. LU-
dłoniowego a promieniowego zginacza dłoni. CY - Wilgotność. JAO-SIUE-JU. ŻY-SIUE -
Nie dotykać w 4-m miesiącu ciąży! Matka.
Wskazania. Choroby nadmiernego Gorąca. Ogólne działanie uspokajające. Hi- ŻY-SIUE-IŃ - źródło, przyjmujące Lo - kanał trzech świeczników. DU-LI-CY - Si
steria. Padaczka. Wycieńczenie. Osłabienie ogólne. Stany maniakalne. Osłabienie hamulec energii, przepływającej przez kanał Osierdzia. Zmniejsza napięcie tętnicze.
czynności krwiotwórczej lub krążenia krwi. Szok podczas porodu. Alergia. Zapalenie
płuc, dychawica oskrzelowa z wyraźnym kaszlem, zapalenie opłucnej. Katar. Wylew LAOGUN (paląc pracy) MC 8.
krwi do spojówki. Nieżyt krtani. Utrudnienia połykania. Czkawka, odbijanie z Lokalizacja. Pośrodku dłoni. Na linii „głowy". Między 3. a 4. kośćmi śródręcza.
żołądka, nudności, wymioty lub zrywanie na wymioty. Bóle w okolicy serca, Przy ściśnięciu palców w pięść znajduje się pomiędzy 3-m a 4-m palcem.
kołatanie serca pochodzenia nerwowego, choroba wieńcowa, nerwopochodne scho- Wskazania. Psychozy. Ataki histerii. Skurcze u dzieci. Wrażenie unoszenia się chi
rzenia serca, zapalenia mięśnia sercowego, wsierdzia i osierdzia. Żółtaczka. Zapalenie w górnej części ciała. Zaburzenie szczelnych czżan - organów. Krwotok z nosa.
żołądka, kurcze żołądka, niewydolność wydzielania i wydalania z żołądka, wzdęcia Zapalenie jamy ustnej, paradontoza. Angina z utrudnieniami przy połykaniu. Go-
brzucha (żołądek i śledziona są niezgodne). Nieżyt jelit cienkich. Brak miesiączki. rączka bez pocenia. Silne pragnienie. Żółtaczka. Nadciśnienie tętnicze. Słaby apetyt,
Skurcze. Reumatyzm. Bóle bocznej powierzchni klatki piersiowej, okolic stawów zaburzenia trawienia. Krew w moczu i stolcu. Bóle w okolicy serca przy jego
ramiennego i łokciowego. Zaburzenia funkcji ruchowej stawu ramiennego. schorzeniach. Sinica trwała kończyn. Ograniczenie ruchów ręką, bóle bocznej po-
Wskazania dodatkowe. Łuszczyca. Bóle: przy kolce wątrobowej; żołądka z utrud- wierzchni klatki piersiowej. Czucie opaczne koniuszków palców dłoni, schorzenia
nieniem trawienia wina; przy podwyższonym ciśnieniu wewnątrzczaszkowym; mięśni i stawów dłoni, przykurczę dłoni. Nadmierne wydzielanie potu na dłoniach.
wewnętrznej powierzchni dłoni. Łuszczyca. Zaburzenia temperatury skóry rąk.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - DU-JAN-WEJ-maj (wywiera wpływ na IŃ-CY i Wskazania dodatkowe. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, powodowane
IŃ-tzin). żółtaczką; dłoni ze skurczami.
ŻY-SIUE - Lo kanału osierdzia. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia.
CZŻUAŃ-S1UE - gruczoł przytarczycowy. schorzenia tętnic, bóle przy chorobie JAO-SIUE-lń.
wieńcowej, przy oddawaniu moczu. ŻY-SIUE - Duch. JUJE-SIUE - I-WEJ.
CZŻUŃJAO-SIUE - alkohol pogarsza patologiczne stany organizmu. DU-LI-CY - Che.
CZŻUŃJAO-SIUE - depresja. Udzielanie pierwszej pomocy (zemdlenia).
DALIN (duży wzgórze) MC 7. CZŻUAŃ-SIUE - chroniczna egzema dłoni.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stawu promieniowo-nadgarstkowego, na
bliższym osi ciała fałdzie, pomiędzy ścięgnami promieniowego zginacza dłoni i CZŻUNCZUN (środkowy węzeł) MC 9.
długiego mięśnia dłoniowego. Lokalizacja. Na zewnątrz od macierzy paznokciowej środkowego palca dłoni o
Wskazania. Zaburzenie szczelnych czżan-organów. Stany przygnębienia. Neu- 0,3 cm.
rastenia. Niestałość emocjonalna. Stany maniakalne. Psychozy. Niekończący się Wskazania. Wszystkie choroby nadmiaru jan, którym towarzyszy gorączka. Stany
śmiech. Uczucie zmęczenia i lęku. Stałe nieprzyjemne odczucia w okolicy serca, niepokoju. Nocne lęki u dzieci. Stany utraty przytomności. Stany majaczeniowe.
zaburzenie odżywcze mięśnia sercowego, kołatanie serca, zapalenie mięśnia ser- Pogorszenie pamięci. Astenia. Nadciśnienie i niedociśnienie. Wylew krwi do mózgu.
cowego i wsierdzia. Podwyższone maksymalne ciśnienie tętnicze. Zadyszka. Bez- Bóle głowy, uderzenia krwi do głowy. Sztywność języka. Uczucie duszności.
senność. Uczucie gorąca w ciele, podwyższona temperatura. Gorączka bez pocenia. Nieprzyjemne odczucia w okolicy serca o charakterze świdrującym, zapalenie mięśnia
Angina. Wyprysk. Wrzody w okolicy piersi. Stany zapalne w okolicy pachowej. Bóle w sercowego, uczucie ścieśnienia w okolicy serca. Podwyższona temperatura,
okolicy żołądka, wymioty z krwią, zaburzenie połykania, zgaga, krwotok wrażenie „płonącego ciała". Gorączka bez pocenia. Gorące dłonie.
żołądkowy, zapalenie żołądka i inne schorzenia żołądka. Wrzodowy nieżyt jelita Wskazania dodatkowe. Bóle głowy, wrażenie pękającej głowy.
cienkiego i okrężnicy. Bóle i skurcze mięśni rąk, kurcz pisarski, porażenie nerwu Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
pośrodkowego ręki. Nerwoból międzymięśniowy, bóle w klatce piersiowej. U-SIN - Drzewa.
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy u chorych na nadciśnienie. Bóle: zębów z
JAO-S1UE - tzin.
nieprzyjemnym zapachem z ust; wątroby i pęcherzyka żółciowego, powodowane
JUJE-SIUE - GUJ-JU.
przez żółtaczkę; dłoni; lędźwi z przykurczam? mięśni po obydwu stronach krę-
gosłupa.
CZUN-S1UE - początkowy punkt KOW, KOS, KOM osierdzia. U-
SZU - Che ochronno-mięśniowego połączenia TZ1UJE-1Ń.
CZŻUŃJAO-SIUE - choroby serca i tętnic. TR 20
TR22
Kanał trzech świeczników - Siatziao
GUAŃCZUN (zamknięty węzeł) TR 1.
TR23
Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od macierzy paznokciowej 4-go palca dłoni. TR21
Nie dotykać w 4-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Depresja. Tęsknota. Schorzenia oczu. Biały nalot na spojówce, błona TR 19
na oczach, niewyraźne widzenie przedmiotów. Głuchota. Zapalenie migdałków. TR 18
Zapalenie gardła, angina, utrata czucia w gardle, suchość warg, pęknięcia języka.
Bóle głowy. Nudności, wymioty. Pogorszenie apetytu. Niestrawność u dzieci. TR 17
Wskazania dodatkowe. Bóle: gardła pochodzenia nerwowego lub niejasnego; przy
anginie z suchością w gardle; wrażenie kolca w gardle. Bóle przy chorobie wień-
cowej, schodzące wzdłuż ręki i docierające do małżowiny usznej; w okolicy prostaty
(jeżeli inne punkty nie były skuteczne); ramienia i stawu ramiennego, wzmagające się
przy ubieraniu się lub poruszaniu ręką w kierunku głowy.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
LU-CY - suchość.
JAO-SIUE-TZ1N (źródło). ŻY-SIUE - wnuk.
JUJE-SIUE - ŻEŃ-TZY.
U-SZU - końcowy punkt ochronno-mięśniowego połączenia Szao-Jan.
LAŃ-S1UE kanałów: osierdzia i trzech świeczników.
DU-L1-CY przypływu kanału trzech świeczników.
CZUN-SIUE - KOW, KOS, KOM, KG trzech świeczników.
CZŻUŃJAO-SIUE - działanie na gruczoły płciowe i nadnercza. Choroby nadmier-
nego Wiatru i Gorąca.

EMEŃ (brama płynów) TR 2.


Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia dłoni. Przy łokciowym brzegu podstawo-
wego paliczka 4. palca, przy jego podstawie.
Wskazania. Szok. Zapaść. Utrata przytomności. Udar słoneczny, ból głowy. Za-
wroty głowy. Przekrwienie oczu. Głuchota, szum w uszach. Nieżyt krtani,,obrzęk
błony śluzowej krtani, zapalenie gardła. Anemia, malaria. Niestrawność u dzieci.
Bóle, obrzęki i przekrwienie dłoni. Bóle przedramienia, okolicy stawu łokciowego.
Drżenie i zdrętwienie rąk.
Wskazania dodatkowe. Bóle: potylicy; dłoni, promieniujący w przedramię; gardła -
pochodzenia nerwowego lub niejasnego. Wrażenie kolca w gardle.
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody.
LU-CY - Chłód.
JAO-S1UE - 1Ń. ŻY-SIUE - Ded.
JUJE-SIUE - TZIA-SZEŃ.
CZŻUAŃ-SIUE - bolące dziąsła.
Kanał trzech świeczników
200
201
CZŻUNCZŻU (dłoniowa) (środkowa wyspa) TR 3. dechowych. Psychozy. Nerwice. Mózgowe skurcze naczyń. Bezsenność. Osłabienie
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia dloni. W tył od główki 4-j kości śródrę- ogólne. Zaburzenia snu. Bóle głowy. Schorzenia oczu. Niedosłuch nerwowy, szum w
cza. Między 4. a 5. kością śródręcza, bliżej 4. kości śródręcza. uszach. Krwotok z nosa. Niedociśnienie lub nadciśnienie tętnicze. Cukrzyca.
Wskazania. Głuchoniemota, szum w uszach. Zapalenie migdałków, zapalenie Reumatyzm. Zapalenie wrzodziejące jelita grubego. Zaparcie.
gardła, nieżyt krtani, angina. Zapalenie jamy ustnej. Bóle głowy, zawroty głowy. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - DU -Jan-Wej-Maj.
Słabość. Zwiększone pocenie się. Nadciśnienie tętnicze. Stany gorączkowe. Niedowład ŻY-S1UE - Lo kanału trzech świeczników.
dłoni. Ograniczenie możliwości ruchowych stawów dłoni i palców: Palce z trudem CZŻUŃJAO-SIUE kontroli Jan-energii w kanale trzech świeczników. Suchość i
się zginają, nie potrafią ściskać i utrzymywać przedmiotów. Bóle w okolicy wyrostka Chłód, Wilgotność i zmiana pogody (Wiatr) wzmagają (wyostrzają) zaburzenia w
łokciowego. Zapalenia stawów łokciowego i promieniowo-nadgarstkowego. organizmie.
Wskazania dodatkowe. Bóle: palców z utrudnionym zginaniem; przy wyciąganiu CZŻUAŃ-SIUE. Bóle: powierzchowne gałek ocznych; od potylicy do szyi; głowy
palców; górnej części pleców bez wyraźnego umiejscowienia; z trwałymi przykur- przy zmianie pogody; stawów przy zmianie pogody; grzbietowej powierzchni dłoni.
czami mięśni. Jamy ustnej i języka, którym towarzyszy suchość w ustach i utrudnienia w
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa. rozmowie. Pęknięcia języka. Palców i przedramienia jednocześnie, niemożność
JAO-SIUE-JU. ściśnięcia przedmiotu. Zapalenie nerwów, nerwobóle, niedowłady i przykurczę ręki.
DU-LI-CY - Ciao energii, przepływającej przez kanał trzech świeczników.
JUJE-SIUE - BIN-U. CZŻYGOU (bruzda na skraju) TR 6.
CZŻUŃJAO-S1UE - oddziaływanie na przysadkę. Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia. 3 cunie powyżej fałdu stawu
CZŻUAŃ-SIUE - bóle głowy z przekrwieniem twarzy. promieniowo-nadgarstkowego. Pomiędzy wspólnym prostownikiem palców a wła-
snym prostownikiem małego palca.
JANCZI (janski staw) TR 4. Wskazania. Grypa. Bóle głowy, zawroty głowy. Głuchoniemota. Szczękościsk.
Lokalizacja. Pośrodku fałdu promieniowo-nadgarstkowego, na grzbietowej po- Zapalenie płuc, zapalenie opłucnej. Wymioty, zaparcia, biegunka. Cholera. Schorzenia
wierzchni stawu promieniowo-nadgarstkowego, przy promieniowym brzegu ścięgna gorączkowe bez pocenia się. Zemdlenia i krwotoki poporodowe. Wyprysk. Bóle w
wspólnego prostownika palców. okolicy serca, klatki piersiowej i żeber. Nacieki w okolicy szyi. Zapalenia splotów.
Nie dotykać w 4-m miesiącu ciąży! Nerwoból ręki.
Wskazania. Grypa. Cukrzyca. Pragnienie. Bóle głowy, zawroty głowy. Suchość w Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ognia.
ustach. Malaria, dreszcze, gorączka. Zaparcie. Zaburzenia czuciowe i ruchowe w JAO-SIUE - tzin.
rękach. Niemożność ściśnięcia przedmiotu. Bóle w stawach ramiennym i promie- ŻY-S1UE - duch kanału trzech świeczników.
niowo-nadgarstkowym i przedramieniu. Bóle, przekrwienie, opuchnięcie i osłabienie JUJE-SIUE - U-CZEŃ.
stawu promieniowo-nadgarstkowego, wzmagające się przy uginaniu i prostowaniu.
Wskazania dodatkowe. Bóle przy rozstawieniu palców ręki; pięty i podeszwowej CHUEJTZUN (świątynia spotkań z przodkami) TR 7.
(
powierzchni stopy. Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia. 3 cunie powyżej fałdu stawu
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa. promieniowo-nadgarstkowego. Pomiędzy ścięgnami prostownika małego palca a
JAO-S1UE - Ciuań - źródło, przyjmuje Lo - kanał Osierdzia. łokciowego prostownika dłoni. O jeden poprzeczny palec na zewnątrz od punktu
JUJE-SIUE - Żeń-u. czżygou, znajdującego się pomiędzy kośćmi przedramienia.
CZŻUŃJAO-SIUE - zwiększa aktywność życiową i napięcie tkanek. Wskazania. Niestałość emocjonalna. Pobudliwość. Dreszcze nerwowe. Głucho-
niemota, zdrętwienie małżowiny usznej. Duszność. Kolka jelitowa. Drżenie, bóle,
WAJGUAŃ (zewnętrzna granica) TR 5. utrudnienia w ruchach i zaburzenia czucia ręki. Mimowolne ruchy palcami dłoni.
Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia, 2 cunie powyżej fałdu promie- Bołesność skóry całego ciała.
niowo-nadgarstkowego, w zagłębieniu pomiędzy wspólnym prostownikiem palców a Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun energii, przepływającej przez kanał
prostownikiem małego palca w przestrzeni międzykostnej. trzech świeczników.
Wskazania. Grypa. Słaba tolerancja zmiany pogody. Choroby letniego upału. CZŻUŃJAO-SIUE - schorzenia skóry.
Stany gorączkowe. Skłonność do chorób zaziębienia i nieżytów górnych dróg od-
SAŃJANLO (połączenie trzech JAN) TR 8.
Lokalizacja. Tylna powierzchnia przedramienia. 4 cunie powyżej fałdu stawu
promieniowo-nadgarstkowego. Pomiędzy wspólnym prostownikiem palców a wła- CINLEŃJUAŃ (czysty chłodny odmęt) TR 11.
ściwym-prostownikiem małego palca. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia. 2 cunie powyżej fałdu łokcio-
Wskazania. Ospałość. Skrępowanie ruchów. Niedowłady i bóle w okolicy dłoni, wego. Na mięśniu trójgłowym.
przedramienia i ramienia, porażenie mięśni ramienia lub zanik mięśni. Rwa nerwów Wskazania. Żółtawość białkówki ocznej. Szum w uszach. Niemożlność noszenia
ręki, bóle w lędźwiach. Głuchoniemota. Zawroty głowy. Choroby oczu. Bóle zębów. ubrań z powodu powstających od kontaktu z nimi bólów. Bolące żebra. Bóle pleców
Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! i okolicy ramieniowo-lopatkowej. Bóle i niedowłady ramienia i przedramienia, rękę
TA1-LO-SIUE - Lo trzech JAN kanałów ręki. ciężko ugiąć lub wyprostować. Procesy zapalne okolicy szyjno-potylicz-nej i stawu
ramiennego.
SYDU (cztery kanały) TR 9. Wskazania dodatkowe. Bóle stawu ramiennego, zwiększające się przy ubieraniu
Lokalizacja. Na tylnej powierzchni przedramienia. 5 cuni poniżej fałdu łokcio- się.
wego. Między wspólnym prostownikiem palców a łokciowym prostownikiem dłoni.
Między kośćmi przedramienia. S1AOŁE (odprowadzenie stojącej wody) TR 12.
Wskazania. Głuchoniemota, szum w uszach. Schorzenia oczu. Zapalenie gardła, Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia. Pośrodku mięśnia trójgłowego, 5
nieżyt krtani. Zawroty głowy. Bóle zębów żuchwy. Drżenie rąk. Bóle w okolicy przed- cuni powyżej fałdu stawu łokciowego, w bruździe nerwu łokciowego.
ramienia i ramienia. Porażenie i skurcze ręki. Wskazania. Padaczka. Zawroty głowy, bóle głowy. Obrzęk tkanek i bóle w okolicy
Wskazania dodatkowe. Bolesne krwawiące dziąsła. Bóle zębów. szyjno-potylicznej. Szyjne zapalenie węzłów chłonnych. Sztywność szyi. Obrzęki, bóle i
parestezje rąk. Wrzody na rękach.
TIAŃTZIN (niebiańskie źródło) TR 10.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia. Powyżej fałdu stawu łokciowego o NAOCHUEJ (s'rodek ramienia) TR 13.
l cuń. W miejscu przymocowania trójgłowego mięśnia ramienia. Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia ramienia. Na wysokości pach, przy dolnym
Nie dotykać w 4-m miesiącu ciąży! brzegu mięśnia naramiennego, 9 cuni powyżej fałdu łokciowego.
Wskazania. Padaczka. Neurastenia. Pobudzenie psychomotoryczne, nie wolno Wskazania. Bóle galowy. Powiększenie tarczycy. Gruźlicze zapalenie węzłów
chłonnych. Bóle w okolicy szyjno-ramiennej, promieniujące do łopatki. Bóle ręki
leżeć. Otępienie. Wylew krwi do mózgu, migrena, bóle głowy. Choroby oczu, bóle
przy ruchach i stawów przy uginaniu i prostowaniu.
oczu. Niedosłuch nerwowy, szum w uszach. Angina, zapalenie migdalkow, nieżyt
Wskazania dodatkowe. Bóle: zewnętrznej i tylnej powierzchni ramienia; stawu
krtani, obrzęki błony śluzowej i bóle gardła. Gruźlicze szyjne zapalenie węzłów
łokciowego; ręka się nie ugina ani nie prostuje.
chłonnych. Zapalenie oskrzeli, kaszel. Wstręt do jedzenia. Skurcze u dzieci. Nad-
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów trzech świeczników i jelita gru-
mierne pocenie się.
bego,
Wskazania dodatkowe. Kurcze powiek. Bóle: w obu kącikach oczu; zatokowe lub
nosowe z gorączką; za uchem; głowy, zwiększające się przy odwracaniu głowy; przy
TZIAŃLAO (dół ramienia) TR 14.
kręczu szyi; oskrzeli i opłucno-płucne; całej piersi, boków, z ulgą przy pochyleniu się
Lokalizacja. Okolica ramienno-lopatkowa. Przy tylnym brzegu główki kości ra-
do przodu, z kurczami przedniej ściany brzusznej; stawu ramiennego (ruchy nie
miennej, pod tylnym górnym brzegiem barkowego wyrostka łopatki.
potęgują bólu), wzmagające się przy ruchach obrotowych; tylnej strony stawu łok-
Wskazania. Neurastenia. Zawroty głowy. Porażenie połowicze. Niedowład, przy-
ciowego; przedramienia, zwiększające się przy obrotach kończyn w przód i do
kurczę i bóle w okolicy stawu ramiennego z ograniczeniami ruchów. Bóle przy
środka oraz w tył i na zewnątrz; dłoni, wzmagające się przy wyciąganiu; niemożność poruszaniu kończyną górną. Skurcze i przykurczę mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
utrzymania przedmiotów. Wskazania dodatkowe. Kręcz szyi (jeżeli ból rozprzestrzenia się do ramienia).
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Ziemi.
JAO-S1UE - Che. TIAŃLAO (niebiański dołek) TR 15.
ŻY-SIUE - Syn. Lokalizacja. W dole nadgrzebieniowym łopatki. 4 cunie od linii środkowej, na
DU-LI-CY - Si hamuje szybkość przepływu energii przez kanał trzech świeczników. wysokości odstępu między l-m a 2-m kręgiem piersiowym. Na linii pionowej, bie-
JUJE-SIUE - GEŃ-1Ń. gnącej przez tziań-tzin, znajdujący się pośrodku odległości między punktami DA-
CZŻUŃJAO - S1UE dla usunięcia napięcia psychicznego i fizycznego, schorzenia CZŻUJ i TZIAŃ-JUJ, na skrzyżowaniu tej linii z kolcem łopatki.
uszu. Wskazania. Melancholia. Brak wydzielania potu.
204 205
Wskazania dodatkowe. Bóle: stawów, zwiększające się przy podwyższeniu wil- CYMAJ (wściekle naczynie) TR 18.
gotności; stawu ramiennego, wzmagające się przy zmianie pogody lub przy zabu- Lokalizacja. Przy tylnym brzegu podstawy małżowiny usznej, na linii poziomej,
rzeniu równowagi układu pęcherzyka żółciowego; wątroby z przykurczami i skur- biegnącej przez środek zewnętrznego przewodu słuchowego.
czami okolicy szyjno-potylicznej; łamiące pleców, ramienia i przedramienia, stawu Wskazania. Lęki. Padaczka. Skurcze u dzieci. Szum w uszach, niedosłyszenie
łokciowego przy uginaniu, pośrodku obojczyka, ze sztywną szyją. nerwowe, zapalenie błony bębenkowej. Pogorszenie ostrości widzenia, zapalenia
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-WEJ-maj. tęczówki. Uderzenia krwi do mózgu, zastój żylny mózgu, bóle głowy, zawroty głowy.
CHUEJ-SIUE kanałów: trzech świeczników i pęcherzyka żółciowego. Wymioty, biegunka.
CZŻUŃJAO-SIUE - nadmierna Wilgotność potęguje stany patologiczne organi- Szczegóły dla specjalistów. TZIN-SIUE kanału trzech świeczników i pęcherzyka
zmu. żółciowego (przez ucho do KE-CZŻU-CZŻEŃ).
Działanie normalizujące funkcje termoregulacji, trawienia, oddychania, układu
moczowo-płciowego. LUSI (oparcie czaszki) TR 19.
CZŻUAŃ-SIUE. Bóle stawów kończyny górnej. Lokalizacja. Przy tylnej podstawie małżowiny usznej. Pośrodku odległości między
linią, biegnącą nad górnym brzegiem małżowiny usznej, a linią biegnącą przez górny
TIAŃJU (zakratowane okno) TR 16. brzeg przewodu słuchowego.
Lokalizacja. Na szyi. W przód od przedniego brzegu mięśnia czworobocznego i Wskazania. Padaczka. Lęki. Napływ krwi do głowy, bóle głowy, zawroty głowy,
w tył od tylnego brzegu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego, w miejscu, ciężka głowa. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach, zapalenie błony bębenkowej.
gdzie można namacać kość czaszki, przy uciskaniu punktu odczuwa się łamanie. Ciało gorące z utrudnieniami przy odwracaniu się. Bóle żeber.
Wskazania. Zaburzenia snu lub sny niespokojne. Bóle głowy (wywołane nadmier- Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się!
nym Wiatrem). Zawroty głowy. Zaburzenie lub pogorszenie wzroku, bóle oczu, TZI-SIUE- JAN-WEJ-maj.
przekrwienie spojówki. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach. Obrzęki twarzy. CHUEJ-SIUE kanałów trzech świeczników i jelita grubego.
Zapalenie krtani i gardła. Bóle w okolicy szyjno-potylicznej, utrudniające odwracanie LAŃ-S1UE - KG i KOM trzech świeczników.
głowy. Skurcze i przykurczę mięśni okolicy potylicznej. Bóle pleców, rąk.
Wskazania dodatkowe. Głęboki ból gałek ocznych. TZIAOSUŃ (kąt ucha) TR 20.
Szczegóty dla specjalistów. TZIU zabrania się! Lokalizacja. Na skroni. Nad górnym brzegiem małżowiny usznej. Jeżeli małżo-
ŻY-SIUE - duże „okno nieba". winę uszną zagiąć do przodu, odpowiada wierzchołkowi zgięcia.
Chu połączenie górnego KOW osierdzia i trzeciego świecznika. Wskazania. Nadczynność tarczycy. Krwotok z rogówki, zaburzenie ostrości
CZŻUŃJAO-SIUE - przy postępującej głuchocie i pogorszeniu wzroku. wzroku, zmętnienie rogówki, bielmo rogówki, biała błonka przeszkadza w patrzeniu,
Przy nagłej utracie słuchu lub wzroku. zapalenie nerwu wzrokowego. Przekrwienie i opuchnięcie płatków usznych, nacieki
małżowiny usznej. Zapalenie jamy usznej, zapalenie dziąseł, bóle zębów, żucie
IFEN (ochrona przed wiatrem) TR 17. utrudnione z powodu bólu. Skurcze i przykurczę mięśni jamy ustnej. Wymioty, zawroty
Lokalizacja. Pod dolnym końcem płatka ucha. W zagłębieniu, między kątem głowy, bóle w okolicy skroni.
szczęki a wyrostkiem sutkowatym Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się!
Wskazania. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach, zapalenie ucha, zapalenie TZIN-SIUE kanałów trzech świeczników, pęcherzyka żółciowego, jelita cien-
błony bębenkowej, wyprysk przewodu słuchowego zewnętrznego, wysiękowe kiego.
zapalenie ucha, wilgotno i swędzi. Opadnięcie powieki górnej. Przykurcz mięśni CCZŻUŃJAO-SIUE - podwzgórze.
mimicznych, opadnięcie kącika ust, porażenie obwodowe nerwu twarzowego, rwa
nerwu twarzowego. Świnka, szczękościsk. Bóle zębów. Powiększenie tarczycy. ERMEŃ (drzwi ucha) TR 21.
Zapalenie węzłów chłonnych okolic szyjnej i pachowej. Zawroty głowy. Jąkanie się. Lokalizacja. W przód i do góry od skrawka ucha. Odpowiada stawowi żuchwy,
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy śwince; przy rwie nerwu trójdzielnego gałęzi przy tylnym jej brzegu, gdzie jest namacalne zagłębienie.
dolnej (oddziaływać na stronę bez bólu); ucha z wydzielinami; zębów przy próchnicy Wskazania. Głuchoniemota, szum w uszach, zapalenie ucha, wyciek z ucha,
lub z ropotokiem. ropień w uchu, zapalenie nerwu słuchowego, dysfunkcja trąbki słuchowej, zapalenie
Szczegóły dla specjalistów. CZUEI-S1UE kanałów trzech świeczników i pęcherzyka błony bębenkowej, bóle ucha. Bóle głowy, zawroty gło-wy. Krwotok z nosa.
żółciowego. Porażenie obwodowe nerwu twarzowego. Rwa nerwu trójdzielnego. Skurcze mięśni
żwaczy. Bóle zębów, zapalenie dziąseł.
Szczegóty dla specjalistów. LAŃ-S1UE - KG trzech świeczników i KOS trzech TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOS jelita cienkiego i trzech świecz-
świeczników. ników.
DU-L1-CY - Czun energii do kanału pęcherzyka żółciowego.
CHELAO (skroniowa) (zgodność ucha) TR 22.
Lokalizacja. Na skroni, w zagłębieniu, nad łukiem jarzmowym przy przednim TfNCHUEJ (zbieracz slychu) VB 2.
górnym brzegu podstawy małżowiny usznej. Lokalizacja. Z przodu od ucha. W przód i w dół od skrawka, w dole.
Wskazania. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach, zapalenie zewnętrznego Wskazania. Głuchoniemota, szum w uszach, zapalenie ucha, wyciek z ucha, bóle
przewodu słuchowego i okolicy szyjno-żuchwowej. Krwotok z nosa. Zapalenie ślu- uszu. Zawroty głowy. Smutek. Porażenie połowicze. Niedowład obwodowy nerwu
zówki dna jamy ustnej, ból zębów. Bóle głowy o charakterze pulsującym, zawroty twarzowego. Rwa nerwu trójdzielnego. Skurcze i kurcze mięśni żwaczy. Bóle żuchwy
głowy, ucisk głowy. Porażenie obwodowe nerwu twarzowego, przykurczę i skurcze po zwichnięciu, opuchnięcie miękkich tkanek żuchwy. Bóle zębów po użyciu zimnego
mięśni twarzy. pokarmu i picia.
Wskazania dodatkowe. Ból przed uchem; szczęki górnej. Wskazania dodatkowe. Bóle: ucha z wydzieliną; zębów przy żuciu lub zimnym piciu.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów trzech świeczników, pęcherzyka Szczegóty dfa specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - bóle ucha.
żółciowego, jelita cienkiego.
KECZŻUCZŻEŃ (SZANGUAŃ) (górna granica) VB 3.
SYCZŻUKUN (brama ucha) TR 23. Lokalizacja. Na skroni, nad środkową częścią łuku jarzmowego, na skrzyżowaniu
Lokalizacja. Przy zewnętrznym końcu brwi, w zagłębieniu. granicy owłosionej części skroni z górnym brzegiem łuku kości jarzmowej.
Wskazania. Krótkowzroczność, zanik nerwu wzrokowego, niewyraźne widzenie Wskazania. Wstręt do Chłodu i Wiatru. Słaba tolerancja jasnego światła. Bóle
przedmiotów, oczy czerwone i bolesne, łzawienie w świetle, nieżyt spojówki, głowy, zawroty głowy, bóle w części skroniowej. Niedosłyszenie nerwowe, szum w
skurcz, migotanie, jaskra, zapalenie rogówki. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach. Jaskra. Skurcze i przykurczę mięśni twarzy, opadnięcie kącika oka i ust. Rwa
uszach. Padaczka. Bóle głowy, migrena, bóle okolicy skroniowej. Porażenie obwo- nerwu trójdzielnego. Bóle zębów.
dowe nerwu twarzowego. Szczególydla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherzyka żółciowego, trzech
Wskazania dodatkowe. Bóle zębów, promieniujące do ucha. świeczników, żołądka.
Szczegóty dla specjalistów. TZIU zabrania się! TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM żołądka.
CHUEJ-SIUE kanałów: trzech świeczników i pęcherzyka żółciowego.
CZŻUAŃ-SIUE -bóle ucha. CHAŃJAN (ciśnienie na szczękę) VB 4.
Lokalizacja. Na skroni. O jeden poprzeczny palec poniżej punktu touwej, na linii,
łączącej touwej z górnym punktem podstawy małżowiny usznej.
Kanał pęcherzyka żółciowego - Dań Wskazania. Niewyraźne widzenie, bóle przed i poza oczodołem. Niedosłyszenie
nerwowe, szum w uszach. Bóle zębów. Zawroty głowy, migrena, bóle w części
TYNTZYLAO (przeniknięcie do oczodołu) VB l. skroniowej. Porażenie nerwu twarzowego. Bóle twarzy nerwopochodne, zapalenie
Lokalizacja. Przy zewnętrznym kąciku oka, trochę poniżej w dole. Odpowiada skóry twarzy o charakterze nie różyczkowym. Napady kichania. Skurcze u dzieci.
brzegowi oczodołu. Jest na końcu fałdki przy zamkniętym oku. Wskazania dodatkowe. Bóle: oczodołu; nasady nosa.
Wskazania. Krótkowzroczność, zaburzenie poczucia barw, pogorszenie ostrości Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherzyka żółciowego, trzech
widzenia, bóle oczu, zanik nerwu wzrokowego, zmętnienie rogówki, krwotok z świeczników, żołądka, jelita grubego.
siatkówki, zapalenie rogówki, nieżyt spojówki, jaskra, łzawienie. Zapalenie CZŹUŃJAO-SIUE -''wzgórze.
dziąseł, bóle dziąseł szczęki górnej. Zapalenie gardła, bóle głowy podczas snu,
zawroty głowy, migrena. Porażenie nerwu twarzowego. Przykurcz mięśni mimicz- S1UAŃLU (wisząca czaszka) VB 5.
nych. Lokalizacja. Pośrodku kości skroniowej. 2 poprzeczne palce nad górnym brze-
Wskazania dodatkowe. Świąd powiek. giem małżowiny usznej. Na linii, łączącej punkt touwej z małżowiną uszną.
Szczegóty dla specjalistów. TZIU zabrania się! Wskazania. Choroby oczu, bóle przed i poza oczodołem, zewnętrzne kąciki oczu są
ŻY-SIUE połączenie górnego KOW pęcherzyka żółciowego i wątroby. czerwone, opuchnięte, łzawiące. Katar, krwotok z nosa. Bóle głowy, bóle w
CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherzyka żółciowego, trzech świeczników, jelita cien- okolicy skroniowej. Bóle zębów, melancholia. Skurcze u dzieci. Ciało gorące bez
kiego. pocenia się. Porażenie nerwu twarzowego.
208 209
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i trzech
świeczników.
TZlN-SłUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM żołądka i pęcherza moczowego.
VB16 CZŻUŃJAO-SIUE - Przy wszystkich schorzeniach oczu (+ przy pustce i - przy
VB17 pełni Dań-tzin) - NEJ TZIN.

VB18 SIUEŃLI (dyndający koniec) VB 6.


Lokalizacja. Na skroni. Na linii, biegnącej od nasady nosa do iniona (łączącej
VB19 punkt ińtan z naochu), i linii pionowo biegnącej przez podstawę małżowiny usznej.
VB20 Wskazania. Melancholia. Choroby oczu, zewnętrzne kąciki oczu są czerwone i
VB12 bolące. Bóle głowy w części skroniowej. Twarz nabrzmiała, czerwona, opuchnięta 5
boląca. Rwa nerwu trójdzielnego. Bóle zębów. Słaby apetyt. Gorączka bez pocenia
VB11
VB10 się.
VB9 Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów trzech świeczników i pęcherzyka
VB21 żółciowego.

CIUJB1Ń (luk skroni) VB 7.


Lokalizacja. Na skroni. W punkcie skrzyżowania linii biegnącej przez wierzchołek
małżowiny usznej, z Un ią pionową, biegnącą przez podstawę małżowiny usznej.
Przy zagięciu małżowiny usznej do przodu, wierzchołek odpowiada lokalizacji
punktu.
Wskazania. Bóle głowy po zatruciu alkoholem, tlenkiem węgla, po narkozie.
YB30 Migrena, bóle w okolicy skroniowej, ciemieniowej, policzkowo-szczękowej lub
szyjnej. Bóle zewnętrznego kącika oka, krwotok z siatkówki, ostre schorzenia oczu.
Naciek w okolicy policzka. Skurcze i przykurczę mięśni mimicznych, zniekształcenie
ust i oczu. Szczękościsk. Bóle uszu. Rwa nerwu trójdzielnego.
Szczegóły dl specjalistów. TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM pę-
cherza moczowego.

SZUAJGU (koniec doliny) VB 8.


Lokalizacja. 1,5 cuni powyżej górnego brzegu małżowiny usznej. W dołku, na
łuskowym szwie w części skroniowej.
Wskazania. Alkoholowe upicie się. Bóle głowy w okolicy skroniowej lub ciemie-
niowej, wywołane nadmiernym Wiatrem. Kaszel, wymioty. Niemożność jedzenia i
picia. Choroby oczu. Przykurcz mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
Wskazania dodatkowe. Głęboki ból w części skroniowej.
Szczegóły dla specjalistów, CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego, pęcherza
moczowego.
VB42
VB43 TIAŃCZUN (niebiański węzeł) VB 9.
VB44 Lokalizacja. Trzecia boczna linia głowy. 2 cunie powyżej wierzchołka małżowiny
usznej.
Wskazania. Psychozy. Padaczka. Bóle głowy. Skurcze toniczne. Zapalenia i przy-
Kanał pęcherzyka żółciowego kurczę mięśni głowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle ramienia ze szczypaniem.
Szczegóły dla specjalistów. TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM pęcherza
moczowego.

FUBAJ (pływająca biel) VB 10.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia głowy, l cuń powyżej podstawy wyrostka sut-
kowatego, na linii, biegnącej przez punkt ińtan, znajdujący się między brwiami, oraz
naochu, położony na górnym brzegu iniona.
Wskazania. Bóle głowy, zawroty głowy, ucisk w głowie. Niedosłyszenie nerwowe,
szum w uszach, zapalenie błony bębenkowej. Zapalenie migdalków, angina, utrata
czucia w gardle. Melancholia, kaszel, zadyszka. Czkawka, odbijanie z żołądka. Bóle i
opuchnięcie miękkich tkanek szyi. Toniczne napięcie mięśni okolicy szyj-no-
potylicznej. Porażenie kończyn. Bóle przy ruchach stawu ramiennego.
Wskazania dodatkowe. Świąd oczu. Głęboki ból gałek ocznych przy jaskrze.
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów: pęcherzyka żółciowego i trzech
świeczników.
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM pęcherza moczowego.

TOUTZIA01Ń (przyspieszacz głowowy łŃ) VB 11.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia głowy. Za uchem. W miejscu na wysokości przejścia
górnego brzegu skrawka w małżowinę uszną. W zagłębieniu, jeden poprzeczny palec
od brzegu małżowiny usznej.
Wskazania. Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. Bóle głowy w okolicy po-
tylicznej i ciemieniowej, zawroty głowy, przekrwienie mózgu. Bóle oczu przy prze-
wracaniu gałek ocznych. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach. Sztywność ję-
zyka, utrata czucia w gardle. Czkawka. Czyraczność. Nie ma wydzielania potu.
Skurcze kończyn. Rwa nerwu trójdzielnego. Schorzenia okolicy szyjno-szczękowej,
którym towarzyszą bóle.
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy.
Szczegóły dla specjalistów. TZl-SIUE - JAN-WEJ-Maj.
CHUEJ-SIUE kanałów: pęcherzyka żółciowego, trzech świeczników, pęcherza
moczowego.

TOUWAŃGU (kości podstawy czaszki) VB 12.


Lokalizacja. Za uchem. Przy tylnym brzegu wyrostka sutkowatego. 1,2 cm po-
wyżej granicy włosów, nad miejscem umocowania mięśnia mostkowo-obojczyko-wo-
sutkowego.
Wskazania. Psychozy. Padaczka. Zaburzenia snu (nadmierny Wiatr). Bóle w okolicy
szyjno-potylicznej. Obrzmiałość twarzy i gardła, zapalenie gardła, nieżyt krtani,
zapalenie migdalków. Pogorszenie słuchu, zapalenie ucha, szum w uszach. Zapalenie
dziąseł, bóle zębów. Niedowład obwodowy nerwu twarzowego. Nacieki w okolicy
policzka. Kręcz szyi. Słabość nóg. Mocz ciemno-czerwony lub ciemno-żółty.
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i trzech
świeczników.

212
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM pęcherza moczowego. KG pę-
cherzyka żółciowego i KOS jelita cienkiego (przenika do ucha).

BEŃSZEŃ (korzeń ducha) VB 13.


Lokalizacja. Trzecia boczna linia głowy, nad zewnętrznym kącikiem oka, 3 cu-nie
powyżej nasady nosa (wysokość punktu ińtan).
Wskazania. Utrata świadomości. Padaczka. Neurastenia/Psychozy. Przestraszenia.
Obłęd. Nawały krwi do głowy, bóle głowy w okolicy ciemieniowej, zawroty głowy.
Skurcze i przykurczę mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
Szczególy dla specjalistów. TZl-SIUE cudownego naczynia Jan-Wej-Maj.
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i trzech KOS Jan ręki.
SIUE-JAO - choroby Wiatru - Chłodu.

JANBAJ (biel janska) VB 14.


Lokalizacja, l cuń powyżej brwi, pionowo nad źrenicą.
Wskazania. Zaburzenia snu. Bóle głowy. Zapalenie zatoki czołowej. Przekrwienie,
bolesność i drganie oczu, pogorszenie widzenia zmierzchowego, łzawienie.
Niedowład obwodowy nerwu twarzowego. Skurcze i przykurczę mięśni twarzy. Rwa
nerwu trójdzielnego. Wymioty, mdłości.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i trzech
świeczników.
TZIN-SIUE kanału pęcherzyka żółciowego i KOM żołądka; kanału pęcherzyka
żółciowego z KOS jelita cienkiego i trzech świeczników.
TZl-SIUE -JAN-WEJ-maj.

TOULIŃCY (CHI ducha głowy) VB 15.


Lokalizacja. Druga boczna linia głowy. 0,5 cuni powyżej przedniej linii włosów. Na
wysokości punktu szeńtin.
Wskazania. Lęk przed Wiatrem i Chłodem. Padaczka. Bóle głowy, przekrwienie
mózgowia lub wylew krwi do mózgu, bóle w części potylicznej. Łzawienie, zapalenie
spojówki, przekrwienie oczu, bielmo rogówki. Katar, zatkanie nosa.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1U zabrania się!
TZI-SIUE-JAN-WEJ-maj.
CHUEI-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i trzech świeczników.
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOM żołądka.

MUCZUAN (okno oka) VB 16.


Lokalizacja. Druga boczna linia głowy, 4,5 cuni od wysokości punktu ińtan, znaj-
dującego się między brwiami.
Wskazania. Pogorszenie ostrości widzenia. Mgliste widzenie przedmiotów, za-
burzenia w odbiorze kolorów, ostre zapalenie spojówki, łzawienie. Bóle głowy,
zawroty głowy. Obrzęk miękkich tkanek twarzy. Zaburzenia oddychania przez nos.
Gorączka z dreszczami. Uczucie drżenia na całym ciele.
Szczegóły dla specjalistów. TZl-SIUE -JAN-WEJ-maj.

273
CZŻENIN (główna twierdza) VB 17. oddychania przez nos, bóle nosa. Wylew krwi do mózgu, migrena, bóle w okolicy
Lokalizacja. Druga boczna linia głowy. 6 cuni powyżej wysokości punktu ińtan, skroni i potylicy. Zdrętwienie języka. Sztywność mięśni karku. Bóle w okolicy ra-
znajdującej się między brwiami. mienia, pleców, lędźwi.
Wskazania. Wstręt do głosów ludzi. Bóle głowy, zawroty głowy. Słaby wzrok, Wskazania dodatkowe. Gorączka z nadpobudliwością (-); przy osłabieniu ogólnym
zanik nerwu wzrokowego, łzawienie. Utrudnione oddychanie przez nos. Ciastowa- (-f). Trwałe bóle przełyku; okołosercowe z częstoskurczem; przy powierzchniowych
tość twarzy i powiek. Skurcze i przykurczę mięśni mimicznych. Suche usta. Zapalenie uszkodzeniach gałek ocznych; na wysokości punktu daczżuj.
dziąseł, bóle zębów. Wymioty. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-CIAO -JAN-WEJ-maj.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w części potylicznej; w okolicy szyjno-potylicznej, CHUEJ-SłUE kanałów tylnośrodkowego i trzech świeczników.
oddające za uszy; za uchem; w okolicy kości jarzmowej przy rwie nerwu trójdziel- TZ1N -SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOS pęcherza moczowego.
nego. CZŻUŃJAO-SIUE - środkowy płat przysadki. Układ nerwowy autonomiczny
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i pęcherza (wzmożone napięcie układu współczulnego). Choroby oczu.
moczowego. CZŻUAŃ-SIUE głębokie bóle okolicy szyjno-potylicznej.
TZI-SIUE-JAN-WEJ-maj.
CZŻUŃJAO-SIUE formacja siateczkowa mózgowia. TZ1AŃTZIN (studnia ramienia) VB 21.
Lokalizacja. W środku dołu nadgrzebieniowego, pośrodku odległości między
CZENLIN (przyjęcie ducha) VB 18. punktem daczżuj, znajd.ującym się między 1-m a 2-m kręgiem szyjnym a punktem
Lokalizacja. Druga boczna linia głowy. 6,5 cuni powyżej punktu ińtan, znajdującego tziańjuj, znajdującym się między barkowym wyrostkiem łopatki a głową kości ra-
się między brwiami. miennej, w zagłębieniu, które się tworzy przy podniesieniu rąk do góry.
Wskazania. Wstręt do Wiatru i Chłodu. Grypa. Działanie obniżające gorączkę. Wskazania. Słabe znoszenie chłodu. Anemia i przekrwienie mózgowia, zawroty
Zaburzenia ostrości widzenia. Utrudnione oddychanie przez nos, krwotok z nosa. głowy, bóle głowy, zwłaszcza w okolicy szczytu głowy. Chi zablokowana. Niewyraźna
Zawroty głowy, bóle głowy. Bóle zębów. Dychawica oskrzelowa. Skurcze i przykurczę mowa. Zapalenie gruczołu sutkowego, ropnie gruczołu sutkowego. Czyraki i wrzody.
mięśni mimicznych. Zapalenie gruczołów na szyi. Krwotoki maciczne, zatrzymanie wydalania łożyska,
Szczegóty dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! poporodowy krwotok, bóle porodowe. Porażenie połowicze. Zimne kończyny po
TZI-SIUE-JAN-WEJ-maj. przedwczesnych porodach. Bóle w okolicy szyi lub przy odwracaniu się. Bóle przy
podnoszeniu rąk do głowy. Sztywność lub przykurczę mięśni rąk z zanikiem
NAOKUN (przestrzeń mózgu) VB 19. mięśniowym. Porażenie nerwu dodatkowego. Rwa nerwu łokciowego. Bóle lędźwi.
Lokalizacja. Druga boczna łinia głowy, 2,5 cuni powyżej tylnej granicy włosów. Wskazania dodatkowe. Powierzchniowe bóle gałek ocznych; stawu ramiennego,
Odpowiada miejscu połączenia kości ciemieniowej, potylicznej i skroniowej. zwiększające się przy ruchach obrotowych; w okolicy łopatki.
Wskazania. Schorzenia oczu, niemożność otworzenia oczu z powodu bólu głowy, Szczególy dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-WEJ-maj.
światłowstręt. Zawroty głowy. Krwotok z nosa. Grypa. Stany gorączkowe. Osłabienie CHUEJ-SIUE - kanałów: pęcherzyka żółciowego, żołądka, trzech świeczników!
ogólne. Silne kołatanie serca. Zadyszka. Napięcie mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
Szczególy dla specjalistów. TZI-SIUE - JAN-WEJ-maj. JUAŃJE (pacha) VB 22.
Lokalizacja. Czwarta linia piersi, w 4-m międzyżebrzu.
FENCZ1 (staw wiatru) VB 20. Wskazania. Zaburzenia snu. Nadczynność tarczycy. Zapalenie opłucnej. Uczucie
Lokalizacja. Przy dolnym brzegu kości potylicznej, w zagłębieniu między miej- przepełnienia łub osłabienia w piersi. Zapalenie węzłów chłonnych. Naciek w po-
scem przymocowania mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Na linii, biegnącej dżebrzu. Porażenie i kurcz mięśni piersiowych, niemożność uniesienia ręki. Nerwoból
między kością potyliczną a pierwszym kręgiem szyjnym, 1 cuń w bok od tylnej międzyżebrowy.
środkowej linii. Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE trzech KOS 1Ń ręki.
Wskazania. Choroby nadmiernego Gorąca. Gorączka bez pocenia. Dreszcze. KOW serca, płuc, osierdzia, jelita cienkiego.
Neurastenia. Niestałość emocjonalna. Porażenie nerwów błędnego i dodatkowego.
Pokrzywka. Zatrucia. Choroby oczu, zanik nerwu wzrokowego, niewyraźne widzenie CZŻETZIŃ (mięsień boczny) VB 23.
przedmiotów. Wiatr zmusza oczy do łzawienia, krążenie przed oczami. Niedosły- Lokalizacja. W czwartym międzyżebrzu, między 3. a 4. bocznymi liniami piersi, 6
szenie nerwowe, szum w uszach, bóle ucha. Katar, krwotok z nosa, utrudnienia cuni na zewnątrz od linii przednio-środkowej.
Wskazania. Neurastenia. Depresja. Gorzki posmak w ustach. Wymioty nieświeżym USZU (piąty trzon) VB 27.
jedzeniem, kwaśne odbijanie z żołądka, ślinotok. Dychawica oskrzelowa. Wrażenie Lokalizacja. Czwarta boczna linia brzucha. 3 cunie poniżej pępka. Na górnym
rozpierania w piersi, przeszkadzające w spaniu. Skurcze mięśni nóg. brzegu kolca kości biodrowej.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Mo pęcherzyka żółciowego. Wskazania. Nowotwory w jelitach, wywołujące fałszywe parcia na stolec u ko-
CHUEJ-S1UE - kanałów pęcherzyka żółciowego i pęcherza moczowego. biet. Skurczowe bóle ż.ołądka, kolka jelitowa, odbijanie z żołądka, zaparcia. Zapalenie
najądrza. Zapalenie jądra. Zapalenie błony śluzowej macicy, schorzenia macicy,
ŻYJUJE (słońce i księżyc) VB 24. kurcze macicy, białe i czerwone wydzieliny. Zapalenie pęcherza moczowego, bolesne
Lokalizacja. Trzecia boczna linia brzucha, 3 cunie powyżej pępka. W 7-m mię- lub utrudnione oddawanie moczu. Bóle lędźwiowego odcinka kręgosłupa, okolicy
dzyżebrzu pod sutkiem. łopatki i ramienia.
Wskazania. Pobudzenie psychomotoryczne. Wrażenie nieszczęścia lub lęku. Wskazania dodatkowe. Bóle górnej części pleców, odbijające w ramię.
Halucynacje. Grypa. Krztusiec. Zaburzenia artykulacji. Anemia, zapalenie wątroby, Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - Daj-maj.
zapalenie pęcherzyka żółciowego i inne schorzenia wątroby i pęcherzyka żółcio-
CZŻUAŃ-SIUE - bóle stawów.
wego. Czkawka, kwaśne odbijanie z żołądka, niekończące się wymioty. Wrzodowa
choroba żołądka, nieżyt żołądka nadkwasny, kurcze żołądka, kolka jelitowa, wzdęcia
WEJDAO (łącząca droga) VB 28.
brzucha, krwotok jelitowy. Słaby apetyt.
Wskazania dodatkowe. Bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego z wymiotami i Lokalizacja. Czwarta boczna linia brzucha, 3 cunie poniżej pępka, przy górnym
gorzkim posmakiem w ustach. brzegu grzebienia kości biodrowej.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - JAN-WEJ-maj. Wskazania. Ostre nieżytowe zapalenie wyrostka robaczkowego (tylko po usta-
ŻY-SIUE - Mo pęcherzyka żółciowego. leniu diagnozy), przewlekłe zapalenie wyrostka robaczkowego. Nieżyt jelita cien-
CHUEJ-S1UE kanałów: pęcherzyka żółciowego i śledziony. kiego i okrężnicy. Pogorszenie apetytu. Częste zaparcia. Zapalenie nerek, zapalenie
pęcherza moczowego. Zapalenie najądrza. Zaburzenia okresu miesiączkowego.
TZINMEŃ (drzwi do stolicy) VB 25. Upławy. Zapalenie błony śluzowej macicy. Obrzęki, wodobrzusze. Bóle na dole
Lokalizacja. Czwarta boczna linia brzucha, przed wolnym końcem XII żebra. brzucha, w lędźwiach i nodze. Bóle w okolicy lędźwiowej.
Wskazania. Przegrzanie ciała z dreszczami. Zapalenie nerek odmiedniczkowe i Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - Che Daj-maj.
inne schorzenia nerek. Bolesne lub utrudnione oddawanie moczu. Mocz ciemno-
czerwony lub ciemno-żółty. Wzdęcie brzucha z przelewaniem, wymioty, zwłaszcza u TZIUJLAO (biodro) (wypełniony dół) VB 29.
człowieka przestraszonego, kolki jelitowe, biegunka. Nadciśnienie tętnicze. Dy- Lokalizacja. Pod górno-przednią wyniosłością kości biodrowej, w zagłębieniu.
chawica oskrzelowa. Bóle w okolicy lędźwiowej i podżebrzu, w okolicy łopatki i Przy przednim brzegu mięśnia naciągającego szeroką powięź biodra.
ramienia. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle stawu biodrowego. Bóle w okolicy lę- Wskazania. Ostre i przewlekle (nieżytowe) zapalenie wyrostka robaczkowego
dźwiowej. Bóle przy pochyleniach. Niemożność długiego stania. (po ustaleniu diagnozy). Zapalenie okrężnicy. Zapalenie nerek. Zapalenie pęcherza
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Mo nerek. moczowego. Impotencja, zapalenie jądra, zapalenie najądrza. Zaburzenia cyklu
miesiączkowego, zapalenie przydatków macicy, zapalenie macicy i jej błony śluzowej,
DAJMAJ (otaczające naczynie) VB 26. upławy. Bóle w lędźwiach i kończynie dolnej. Schorzenia stawu biodrowego. Bóle w
Lokalizacja. Czwarta boczna linia brzucha, na wysokości pępka, poniżej wolnego okolicy nerek, promieniujące w dół brzucha. Dolny niedowład częściowy. Bóle ręki,
końca XI żebra. rozprzestrzeniające się od ramienia do piersi.
Wskazania. Znużenie mięśni, niedowłady jałowe, porażenia. Wypadnięcia po- Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE -JAN-CIAO-maj.
chwy, zaburzenia okresu miesiączkowego, zapalenie błony śluzowej macicy. Białe i
krwiste wydzieliny, bóle macicy, bóle w dole brzucha przy chorobach ginekolo- CHUANTIAO (skaczące miejsce) VB 30.
gicznych, fałszywe parcia na stolec u kobiet, wywołane naciskiem organów biodro- Lokalizacja. Na pośladku. Na linii, przeprowadzonej od kąta kości kulszowej do
wych; oziębłość płciowa. Impotencja u mężczyzn. Zapalenie najądrza. Zapalenie wierzchołka grzebienia kości biodrowej, 1/3 odległości na zewnątrz lub w miejscu
pęcherza moczowego. Brak apetytu. Bóle okolicy lędźwiowej i podżebrza. Bóle w krzyżowania się z linią pionową, która się zaczyna w krętarzu kości udowej.
dole brzucha. Bóle stawów, mięśni. Wskazania. Choroby nadmiernego Wiatru. Działanie ogólnowzmacniające. Grypa.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - Czun-Daj-maj. Reumatyzm z powodu nadmiernej Wilgotności. Beri-beri. Nocne pocenie się.
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia ginekologiczne, zaburzenia płciowe, przy akupunk- Porażenie połowicze. Ospa wietrzna. Wyprysk. Świąd. Przykurczę i bóle biodra.
turowym znieczuleniu. Zdrętwienie i porażenie nóg. Ropowica okolicy lędźwiowej, biodra i kolana.
216 2/7
Wskazania dodatkowe. Bóle: stawu biodrowego, spowodowane zaburzeniami w Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania siei
obiegu chi (zastój lub bardzo szybki przepływ) okolicy lędźwiowej, promieniujące w CZŻUAŃ-SłUE - bóle stawów kończyn dolnych.
dół brzucha, nie pozwalające pochylić się do przodu; zewnętrznej strony biodra.
Szczegóły dla specjalistów. CZUN-SIUE - KOW pęcherzyka żółciowego. JANLIŃCIUAŃ (źródło, zmniejszające jan) VB 34.
CHUEJ-SIUE kanałów pęcherzyka żółciowego i pęcherza moczowego. Lokalizacja. Przednia powierzchnia goleni. 2 cunie poniżej brzegu rzepki kola-
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOS żołądka. nowej, w zagłębieniu przy przednim brzegu głowy strzałki. Pomiędzy mięśniem
CZŻUAŃ-SIUE - schorzenia kości (-), bóle przy rwie kulszowej, zapaleniu ko- strzałkowym a wspólnym prostownikiem palców.
rzonków nerwów rdzeniowych, postrzale; okolic bioder i pośladków. Nie dotykać w 2-m miesiącu ciążył
CZŻUŃJAO-SIUE - nadmierny Wiatr potęguje stany patologiczne organizmu. Wskazania. Psychozy. Neurastenia. Przestraszenie. Miażdżyca tętnic. Beri-beri.
Drżączka. Pląsawica. Obrzęki i opuchnięcie twarzy. Zapalenie pęcherzyka żółcio-
FENSZY (rynek wiatru) VB 31. wego, schorzenia wątroby. Nieustające wymioty. Zwykłe zaparcia, bóle w dole brzucha.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia biodra. Powyżej górnego brzegu rzepki Reumatyzm. Porażenie połowicze. Zdrętwienie i ochłodzenie kończyn. Przykurczę i
kolanowej o 5 orni, przy zewnętrznym brzegu szerokiego mięśnia biodra, pomiędzy bółe nóg. Zapalenie stawu kolanowego. Niedowłady i skurcze mięśni.
bocznym a dwugłowym mięśniem biodra. Przy wyciągniętej wzdłuż tułowia ręce, Znieczulenie skóry zewnętrznej powierzchni nogi. Porażenia reumatyczne stawu
odpowiada wysokości środkowego palca. goleniowo-skokowego. Zapalenia stawów i okołostawowe, zniekształcające lub
Wskazania. Porażenie połowiczne. Beri-beri. Swędząca wysypka. Zapalenia stawów pourazowe. Rwa kulszowa. Lumbago.
nogi. Zaburzenia czuciowe i ruchowe w nodze, zjawiska niedowładu mięśni nogi, Wskazania dodatkowe. Bóle: przy rwie kulszowej, promieniujące do łydki; lędźwi,
bóle stawów. Osłabienie nóg. Bóle w lędźwiach, promieniujące do biodra i goleni. zwiększające się przy każdym ruchu; kilku stawów; zewnętrznej powierzchni po-,
Wskazania dodatkowe. Bóle i świąd całego ciała; podeszwy; rwa kulszowa, od- śladków i biodra; mięśni bioder; stawu kolanowego przy chodzeniu.
dająca ból do nogi. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Ziemi.
JAO-SIUE - Che.
CZŻUNDU (rów środkowy) VB 32. JUJE-SIUE - B1N-CZEŃ.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia biodra. 4 cunie powyżej górnego brzegu CZŻUAŃ-SIUE - przy schorzeniach mięśni.
rzepki kolanowej. Pomiędzy szerokim mięśniem bocznym biodra a dwugłowym DULIDY-SZU przykurczę i skurcze (-).
mięśniem biodra, w zagłębieniu. CZŻUŃJAO-SIUE - włada chi rozwijającą się. Jeżeli choroba znajduje się w górnej i
Wskazania. Beri-beri. Porażenie połowicze. Rwa kulszowa. Lumbago z bólem, zewnętrznej części ciała, to kłuje się ten punkt.
odbijającym do nogi. Zaburzenie ruchowej i czuciowej funkcji nogi, drżenie lub LAŃ-SIUE.
zdrętwienie. Ograniczenie ruchów w stawie biodrowym. Bóle goleni i stawu kola-
CZŻUAŃ-SIUE - przy schorzeniach stawu kolanowego. Bóle goleni.
nowego. Skurcze mięśni nogi.
Wskazania dodatkowe. Bóle zewnętrznej powierzchni biodra. JANTZIAO (janskie skrzyżowanie) VB 35.
Szczegóły dla specjalistów. TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żółciowego i KOS trzech
Lokalizacja. Przednio-zewnętrzna powierzchnia goleni. 7 cuni powyżej górnego
JAN kanałów nogi.
brzegu zewnętrznej kostki. Przy tylnym brzegu strzałki. Przy przednim brzegu mięśnia
brzuchatego łydki, w miejscu przymocowania długiego mięśnia strzałkowego.
TZUJANUAŃ (granica jan nogi) VB 33.
Wskazania. Neurastenia. Obrzęk mózgu. Ciastowatość i nacieki na twarzy. Utrata
Lokalizacja. Przy zewnętrznym brzegu rzepki kolanowej. \V zagłębieniu do tyłu od
głosu. Beri-beri. Dychawica oskrzelowa. Skurcze naczyń nóg. Łamiący ból i osłabienie
zewnętrznego nadkłykcia kości udowej, w przód od ścięgna dwugłowego mięśnia
stawu kolanowego i goleni. Obrzęki i bóle stopy. Rwa kulszowa. Porażenie nerwu
biodra. Na linii, biegnącej przez środek rzepki kolanowej.
strzałkowego.
Wskazania. Beri-beri. Reumatyzm, zaburzenie czucia na zewnętrznej powierzchni
Wskazania dodatkowe. Bóle podczas okresu z zawrotami głowy.
biodra. Zmniejszone napięcie mięśni bioder. Zjawiska niedowładu mięśni nogi.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej przez
Zapalenie stawu kolanowego z bólem i obrzękiem.
„cudowne naczynie" JAN-WEJ-maj.
Wskazania dodatkowe. Bóle: stawu kolanowego przy ruchach obrotowych; przy
DU-LI-DY-SZU - bóle bez wyraźnego umiejscowienia.
uginaniu i prostowaniu; przy rwie kulszowej, promieniujące na zewnętrzną po-
wierzchnię biodra.
WAJCIU (zewnętrzne wzgórze) VB 36.
Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni, 7 cuni powyżej górnego brzegu
zewnętrznej kostki, przy przednim brzegu strzałki, na zewnętrznym brzegu dłu-
giego prostownika palców.
Wskazania. Wstręt do Wiatru i Chłodu. Padaczka. Beri-beri. Choroby oczu. Za-
palenie opłucnej. „Kurza" klatka piersiowa u dzieci. Bóle w piersi, okolicy szyi i
potylicy. Rwa kulszowa. Bóle i skurcze w brzuchatych mięśniach łydki i na zewnętrznej
powierzchni goleni. Rwa nerwu strzałkowego. Zdrętwienie nóg. Obrzęki nóg.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Chun kontroli energii, przepływającej przez
kanał pęcherzyka żółciowego.

GUAŃMIN (jasne s'wiatlo) VB 37.


Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni, 5 cuni powyżej górnego brzegu
zewnętrznej kostki, pomiędzy długim prostownikiem palców a krótkim mięśniem
strzałkowym.
Wskazania. Psychozy. Nagłe obłąkanie. Gorączka bez pocenia się. Beri-beri. Bóle
głowy. Schorzenia rdzenia kręgowego. Niedowład obu nóg. Znieczulenie w okolicy
stawu kolanowego, goleni. Zanik mięśni nóg. Skurcze brzuchatego mięśnia łydki.
Obrzmienie nóg. Bóle goleni i stawu kolanowego.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału pęcherzyka żółciowego.
CZŻUŃJAO-SIUE - przedni płat przysadki.
CZŻUAŃ-SIUE. Świąd oczu. Bóle: stawu ramiennego, odbijające do potylicy,
zwiększające się przy poruszaniu ręką w tył lub w kierunku potylicy (+ po stronie
bez bólu); języka i jamy ustnej, promieniujące na policzki.

JANFU (zatrzymanie jan) VB 38.


Lokalizacja. Przednio-zewnętrzna powierzchnia goleni. 4 cunie powyżej górnego
brzegu zewnętrznej kostki. Pomiędzy długim prostownikiem palców a krótkim
mięśniem strzałkowym.
Wskazania. Zatrucia. Niedomaganie ogólne. Migrena. Bóle gałek ocznych. Dla
polepszenie wzroku i słuchu. Nadczynność tarczycy. Malaria. Angina, zapalenie
migdałków. Obrzmienie twarzy. Dychawica oskrzelowa. Zaburzenie czucia w gardle,
gorzki posmak w ustach. Zapalenie pęcherzyka żółciowego, kolka wątrobowa.
Choroby żył. Gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych okolicy pach. Bóle w podże-
brzu i okolicy pachowej. Bóle zewnętrznej powierzchni biodra, stawu kolanowego,
obszaru pośladkowego. Zapalenie stawu kolanowego. Rwa kulszowa, lumba-go,
wrażenie siedzenia po pas w wodzie. Niejasne bóle po całym ciele.
Wskazania dodatkowe. Bóle: języka i jamy ustnej z ugryzieniem policzka; wątroby z
zaparciem lub bezbarwnym stolcem; przy hemoroidach; zewnętrznego kącika oka; szyi;
głębokie w okolicy skroniowej; za mostkiem przy oddychaniu; łopatki bez
konkretnego miejsca. Świąd oka.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Ognia.
JAO-SIUE - Tzin.
DU-LI-CY - Si - hamulec energii, przepływającej przez kanał pęcherzyka żół-
ciowego.
JUJE-SIUE - U-TZY.

220
TZ1-S1UE -JAN-CIAO-maj.
CZŻUAN-SIUG. Przy schorzeniach krwi; przy schorzeniach serca 5 żył; przy scho-
rzeniach stawów.
Bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego; przy rwie nerwu trójdzielnego (z po-
wodu nadmiaru Dań); okołosercowe (za wyjątkiem niedoboru Dań); przy skręceniu
stopy.

SIUAŃCZŻUN (wiszący dzwon) VB 39.


Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia goleni. 3 cunie powyżej górnego brzegu
zewnętrznej kostki. Przy przednim brzegu strzałki, w miejscu łączenia się długiego
prostownika palców z krótkim mięśniem strzałkowym.
Wskazania. Neurastenia. Miażdżyca tętnic. Wylew krwi do mózgu (nadmierny
Wiatr). Gorąca głowa z jednocześnie zimnymi stopami. Krwotok z nosa, nieżyt nosa,
suchość w nosie. Angina, obrzęki i bóle krtani. Przewlekle zapalenie żołądka i
jelit. Ostre nieżytowe zapalenie wyrostka robaczkowego. Hemoroidy.
Odmiedniczkowe zapalenie nerek. Ostry obrzęk pluć. „Bóle nóg (nadmierny
Wiatr), gwałtowne, r;;ie zmniejszające się po masażu (oznaka przeniknięcia nad-
miernego Wiatru do szpiku kostnego), nakłuwać aż do kości, pozostawiając punkt
krwawiący" (Su Wen). Reumatyzm. Porażenie połowicze. Ogólne bóle stawów. Nie-
dowłady. Bóle lędźwi, zewnętrznej powierzchni nogi. Objaw bólowy przy zwich-
nięciu stawów kolanowego i goleniowo-skokowego. Zaburzenia czuciowe i ru-
chowe w goleni. Trudno się podnieść z pozycji siedzącej. Sztywność i bóle w
okolicy szyjno-potylicznej.
Wskazania dodatkowe. Ból i Świąd na całym ciele. Bóle: nosa i zatok przynoso-
wych; gardła przy anginie z zatruciem; pochwowe z uczuciem ucisku; kolana, od-
bijające do lędźwi; palców nóg z zimną stopą.
Szczegóły dla specjalistów. TAJ-LO - Lo - punkt trzech JAN kanałów nogi.
CZŻUAŃ-SIUE szpiku kostnego i chorób szpiku kostnego, kości (wzrost i rege-
neracja tkanki kostnej).
Wpływa na szybszy zrost złamań i gojenie się ran, zwiększenie objętości i ilości
chi.

CIUSIUJ (kopiec mogilny) VB 40.


Lokalizacja. Zewnętrzna powierzchnia stopy. W dół i do przodu od zewnętrznej
kostki, w zagłębieniu, pomiędzy ścięgnami mięśnia strzałkowego a krótkim
prostownikiem palców.
Wskazania. Choroby oczu, biała przepona na spojówce. Nieżyt spojówki, zapa-
lenie rogówki, bielmo rogówki. Beri-beri. Malaria. Zapalenie oskrzeli. Zapalenie
opłucnej, krwotoki płucne. Zapalenie pęcherzyka żółciowego. Nadmierna otyłość.
Kolka jelitowa. Bóle w dole brzucha. Bóle z ograniczeniem ruchów w nogach. Skurcze
brzuchatego mięśnia łydki. Łamiący ból i opuchnięcie na zewnętrznej powierzchni
biodra. Zdrętwienie mięśni goleni. Opuchnięcie okolicy pięty. Rwa kulszowa.
Opuchnięcie i ból w okolicy pachowej. Bóle w okolicy szyi. Nerwoból
międzyżebrowy.

227
Wskazania dodatkowe. Bóle: lędźwi, promieniujące do uda; przy zwichnięciu Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanału. Bóle: okolicy pachowej, stawu
stopy; grzbietu stopy. ramiennego, promieniujące do okolicy pachowej z blokadą, z obrzękiem stawu
Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Drzewa. goleniowo-skokowego, palców z zaburzeniem czucia.
JAO-SIUE-Juń. Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
ŻY-SIUE - Ciuań (źródło) przyjmuje Lo-kanał wątroby.
JUJE-S1UE-TZIA-1Ń. SIASI (dno doliny) VB 43.
TZIN-SIUE - KG pęcherzyka żólciowego i KOS pęcherza moczowego. Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W zagłębieniu, przy podstawie 4. i 5.
palca stopy, w odstępie międzypalcowym.
TZULIŃCY (spłynięcie leź po nodze) VB 41. Wskazania. Choroby nadmiernego gorąca. Astenia. Nocne koszmary. Zawroty
głowy, bóle głowy, uderzenia krwi do głowy. Światłowstręt, migotanie w oczach,
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W szczelinie pomiędzy 4. a 5.
zewnętrzna część błony śluzowej oka czerwona i opuchnięta, nieżyt spojówki. Nie-
kością śródstopia, w najbardziej wąskim miejscu, gdzie jest namacalne zagłębienie.
dosłyszenie nerwowe, szum w uszach, świąd zewnętrznych przewodów słucho-
Wskazania. Uszkodzenie kanału pęcherzyka żółciowego nadmiernym Wiatrem;
wych. Zadyszka, zjawiska zastoinowe w płucach, krwioplucie, zapalenie opłucnej.
zawroty głowy. Dreszcze, gorączka (temperatura niezbyt wysoka). Gorączka naprze Gorączka bez potu. Zapalenie gruczołu sutkowego. Nerwoból międzyżebrowy.
mienna, nadmierne pocenie się. Schorzenia oczu, zaburzenie ostrości widzenia, Wędrujące bóle. Bóle w piersi. Niedowład częściowy kończyn dolnych. Zaburzenia
bóle zewnętrznego kącika oka. Kołatanie serca, zapalenie mięśnia sercowego czuciowe i ruchowe nóg. Nacieki i przekrwienie stopy. Skurcze palców nóg. Wil-
i wsierdzia. Chory nie chce odwiedzin. Schorzenia układu oddechowego. Zapale gotnienie odstępów międzypalcowych na nogach (wyprysk, grzybica). Zaburzenie
nie gruczołu sutkowego, wrzody na piersi. Zaburzenia cyklu miesiączkowego. Szyj obiegu krwi i płynów w kończynach dolnych.
ne gruźlicze zapalenie węzłów chłonnych. Nerwoból międzyżebrowy, bóle w po- Wskazania dodatkowe. Bóle: okołosercowe z kłuciem; przy hemoroidach strzy-
dżebrzu. Reumatyczne bóle stawów. Bóle i ograniczenie w r u c hu stawu kające; trwałe; sklepienia stopy odbijające do palców; palców stopy, stawu goleniowo-
goleniowo-skokowego. Stopa wilgotna i opuchnięta. Porażenie czterech kończyn skokowego.
(bóle w kończynach). ** Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Wody.
Wskazania dodatkowe. Świąd bez dokładnego umiejscowienia. Bóle: zębów z JAO-SIUE - IN.
opuchnięciem; przy zatrzymaniu okresu; kilku stawów; ramienia ze zdrętwieniem w ŻY-SIUE - Matka.
nocy. DU-LI-CY - Ciao-Dań - przyspieszacz przepływu energii przez kanał pęcherzyka
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania siei żółciowego.
TZl-SIUE, DAJ-maj. JUJE-SIUE - ŻEŃ-CZEŃ.
U-SIN - Drzewa. CZŻUŃJAO-SIUE nakłuwa się przy ochłodzeniu kończyn, jeżeli to ochłodzenie
JAO-SIUE-JU. zostało wywołane zaburzeniem w obiegu CY, znaczy to „wsteczny bieg CY".
ŻY-SIUE - Duch kanału pęcherzyka żółciowego. CZŻUAŃ-SIU. Bóle szczęki górnej.
JUJE-SIUE - GEN-SZEŃ.
DU-LI-CY - Che energii z KG pęcherzyka żółciowego. TZUCIA1Ń (iński przyspieszacz nogi) VB 44.
CZŻUŃJAO-SIUE - działanie przeciwalergiczne. Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od macierzy paznokcia 4. palca stopy.
DULIDY-SIUE - bóle bez wyraźnego umiejscowienia lub na całym ciele. Wskazania. Koszmary nocne. Bezsenność lub nadmierna ospałość. Niepokój.
CZŻUAŃ-SIUE skrępowanie rankiem (stawów). Bóle nogi. Skłonność do marzeń i rojeń. Smutek. Bóle głowy, anemia mózgu. Schorzenia oczu,
bóle oczu. Niedosłyszenie nerwowe, szum w uszach. Ból, obrzmiewanie błony ślu-
DIUCHUEJ (pięć spotkań ziemi) VB 42. zowej gardła. Suchość w ustach, sztywność języka. Czkawka. Zapalenie opłucnej,
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W najbardziej szerokim miejscu dychawica oskrzelowa, krwioplucie, zadyszka. Nie da się podnieść ręki. Przekrwienie
szczeliny międzykostnej pomiędzy 4. a 5. kością śródstopia. dłoni i podeszwy z uczuciem ciepła lub gorąca w nich. Zaburzenia czucia i bóle
Wskazania. Zawroty głowy. Schorzenia oczu, nieżyt spojówki. Szum w uszach. wzdłuż nerwu strzałkowego. Bóle w podżebrzu.
Grypa. Gruźlica płuc, krwawe wymioty, krwioplucie. Malaria. Gruźlicze zapalenie Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy kości jarzmowej przy rwie nerwu trójdziel-
węzłów chłonnych. Zapalenie gruczołu sutkowego, wrzody na piersi. Zaburzenia nego.
cyklu miesiączkowego. Reumatyzm. Szczegóły dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
JAO-SIUE - tzin. JUJE-SIUE - TZIA-SIUJ.
CZUN-SIUE - KOW, KOS, KOM pęcherzyka żólciowego.
CZŻUAŃ-S1UE - dla udzielenia szybkiej pomocy.

Kanał wątroby - Gań


DADUŃ (duże naczynie) F 1.
Lokalizacja. 0,3 cm na zewnątrz od kąta macierzy paznokciowej 1. palca stopy.
Wskazania. Zły wygląd zewnętrzny. Ospałość. Utrata przytomności. Zemdlenie.
Choroby nadmiernego Wiatru. Bóle głowy. Nadmierne pocenie się. Cukrzyca. Bóle i
wzdęcia brzucha z uczuciem zimna, kolka jelitowa. Zaparcia. Bóle przy przepuklinie.
Rzeżączka. Schorzenia członka, moszny, pochwy. Wypadnięcie macicy, krwotok
maciczny, brak miesiączki, świąd zewnętrznych organów płciowych. Nietrzymanie
moczu, kapiące oddawanie moczu. Bóle członka, zwłaszcza jego głowy, bóle cewki
moczowej, jednostronne powiększenie jajnika. Bóle odcinka lędźwiowego.
Wskazania dodatkowe. Bółe: narządów płciowych w pozycji stojącej, zanikające w
pozycji leżącej i siedzącej.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N- Drzewa.
LU-CY - Wiatr.
JAO-SIUE - TZIN - źródło.
ŻY-SIUE - Duch kanału wątroby.
JUJE-S1UE - 1-JU.
U-SZU - CZUN-SIUE ochronno-mięśniowego połączenia 1Z1UJE - 1Ń.
DU-LI-CY - punkt przypływu energii do kanału wątroby.
CZUN-SIUE - KOM, KOW, KOS, KG wątroby. F4
CZŻUAŃ-SIUE - przy zaburzeniach żylnego układu wątroby.

SINTZIAŃ (odstęp żywiołu) F 2.


Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. W przód od podstawy 1. palca stopy.
Między główkami 1. i 2. kości śródstopia.
Nie dotykać w l-m miesiącu ciąży.
Wskazania. Astenia. Niestałość emocjonalna. Padaczka. Zaburzenia snu. Hi-
steryczne skurcze u dzieci, histeryczny szczękościsk. Psychozy. Roztargnienie.
Wylew krwi do mózgu (z powodu nadmiernego Wiatru). Nocne pocenie się. Zapalenie F 14
jamy ustnej. Zapalenie dziąseł, bóle zębów. Suchość w gardle. Suchy kaszel. Bóle F 13
głowy, zawroty głowy, przekrwienie mózgu. Nerwica serca, częstoskurcz napadowy, F 12
bóle w okolicy serca. Zaburzenia czynności wątroby, bóle wątrobowe w podżebrzu.
Zapalenie otrzewnej. Nudności, wymioty, nieżyt jelita cienkiego i okrężnicy, kolka
jelitowa, przelewanie w brzuchu, zaparcia. Cukrzyca. Brak miesiączki, pochwica z
bólem w lędźwiach. Bóle w okolicy członka. Nietrzymanie lub zatrzymanie moczu.
Bóle przy przepuklinie.
Wskazania dodatkowe. Bóle: oskrzeli i opłucno-płucne z napadami kaszlu; przełyku
ze skurczami; jelit z wzdęciem brzucha; przy kolce wątrobowej; gardła przy

224
Kanał wątroby

225
anginie z suchością; w okolicy dolnej części odbytnicy z uczuciem ścieśnienia lub CZŻUNFEN (zamykać wnętrzności) F 4.
pieczenia, lub świądem; nerek i dróg moczowych, rozprzestrzeniające się na brzuch; Lokalizacja. Na grzbietowej powierzchni stopy. W przód i do dołu od wewnętrznej
podczas okresu z kurczami; przy oddawaniu moczu ze strzykającym bólem; cewki kostki, w zagłębieniu, przy wewnętrznym brzegu ścięgna przedniego mięśnia
moczowej z mimowolnym oddawaniem moczu; głęboki w penisie; przy rwie nerwu piszczelowego.
trójdzielnego; zębów, żuchwy; okolicy szyjno-potylicznej; po bokach od białej kresy Nie dotykać w l-m miesiącu ciąży!
brzucha z przykurczam! (- po stronie z bólem); w kroczu. Skurcze powiek. Bóle Wskazania. Brak apetytu, niestrawność, pogorszenie się ogólnego stanu po
przy podagrze. przyjęciu pokarmu, ciężar, bóle i wzdęcia brzucha, zwłaszcza w dolnej części. Żół-
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Ognia. tawość skóry i białkówki oka. Schorzenia organów płciowych, wyciek nasienia,
JAO-SIUE-JUŃ. f- • • zmazy patologiczne, impotencja, wciągnięcie jądra, bóle w członku, zwężenie otworu
ŻY-S1UE - Matka. napletka. Zapalenie cewki moczowej. Bóle i świąd pochwy. Zapalenie pęcherza
DU-LI-CY - Si, hamująca prędkość ruchu energii w kanale nerek. moczowego, utrudnione oddawanie moczu. Bóle przy przepuklinie. Schorzenia
JUJE-SIUE - GUJ-CZOU. gorączkowe. Zwiotczenie mięśni. Bóle w okolicy lędźwiowej. Zaburzenie czuciowej i
DULIDY-SIUE. ruchowej funkcji nogi. Bóle i skurcze goleni i stopy. Ochłodzenie nóg, zwłaszcza stóp.
CZŻUŃJAO-SIUE - zapalenie wątroby (przy hamowaniu funkcji); Wskazania dodatkowe. Bóle gardła przy anginie z uniemożliwieniem połykania
Schorzenia oczu. pokarmów płynnych.
CZŻUAŃ-SIUE. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, pęcherza moczowego Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Metalu.
przy oddawaniu moczu; pochwowe ze świądem; palców nóg. JAO-SIUE - Tzin.
JUJE-SIUE - TZ1-CHAJ.
TAJCZUN (duży węzeł) F 3.
Lokalizacja. Grzbietowa powierzchnia stopy. 2 cunie powyżej odstępu między- LIGOU (starty rowek) F 5.
palcowego 1. i 2. palca. W najbardziej wąskim miejscu odstępu międzykostnego 1. Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. Przy tylnym brzegu kości pisz-
i 2. kości śródstopia. czelowej, 5 cuni powyżej górnego brzegu wewnętrznej kostki.
Wskazania. Hipochondria. Uczucie lęku. Chwiejność emocjonalna. Zaburzenia Wskazania. Wszystkie schorzenia organów płciowych, spowodowane nadmiernym
snu. Bóle głowy w okolicy ciemieniowej. Zaburzenie ostrości widzenia, niewyraźne Chłodem, zaburzenia okresu miesiączkowego, upławy (białe i krwiste), zapalenie
widzenie. Suchość ust. Suchość w gardle. Nadciśnienie tętnicze. Bóle wątrobowe. błony śluzowej macicy, obfite miesiączkowanie. Bóle moszny. Zapalenie cewki
Choroby żołądka, zaburzenia perystaltyki jelit, mdłości, wymioty, skurczowe bóle w moczowej, bolesne lub utrudnione oddawanie moczu. Lęki. Nerwowość. Depresja.
jelitach, zaparcia, biegunka. Schorzenia organów płciowych, nadmierne Przygnębienie psychiczne. Zaburzenia rdzeniowe. Kolka jelitowa, bóle i wzdęcia
krwawienie miesiączkowe i krwotok maciczny, upławy, pochwica, zwiotczenie brzucha. Skóra bolesna i chłodna, świąd skórny. Ochłodzenie i bóle goleni i.stopy.
macicy, długotrwały krwotok z macicy, świąd kobiecych organów płciowych. Bóle w Zaburzenia ruchliwości stawu kolanowego. Skurcze i przykurczę mięśni pleców.
członku, moszna wciągnięta lub powiększona. Rzeżączka. Krwiomocz, nietrzy- Wskazania dodatkowe. Bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego z kurczami; fan-
manie moczu, zapalenie cewki moczowej. Kurcze i skurcze u dzieci. Bóle i wzdęcia tomowe bóle wątroby i pęcherzyka żółciowego docierające do miednicy mniejszej;
dolnej części brzucha. Bóle przy przepuklinie. Osłabienie nóg, zimne stopy. Bóle bóle pęcherza moczowego bez bólów przy oddawaniu moczu, odbijające do miednicy
brzuchatych mięśni łydki, dookoła wewnętrznej kostki. Kurcze i skurcze palców nóg. mniejszej; pochwowe ze świądem; głębokie biodra.
Bolesne żebra. Bóle lędźwiowego odcinka kręgosłupa. Szczegóty dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lo kanału wątroby.
Wskazania dodatkowe. Bóle i pęknięcia języka; jamy ustnej; nosa z wydzieliną CZUN-SIUE - KOW wątroby.
ropną; żołądka z ciężkością i wzdęciami brzucha; organów płciowych w pozycji CZŻUAŃ-SIUE - bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego; jelit; miednicy mniejszej;
stojącej, zanikające w pozycji leżącej; stawów kończyn górnych i dolnych z opuch- okolic narządów płciowych; macicy; jąder.
nięciem; goleni ze skurczami; palców nóg, skupione w jednym stawie.
Szczegóty dla specjalistów. U-SIN - Ziemi. CZŻUNDU (s'rodkowa stolica) F 6.
JAO-SIUE-JU. Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 7 cuni powyżej wewnętrznej
ŻY-SIUE - Wnuk. kostki, jej górnego brzegu. Przy tylnym brzegu kości piszczelowej.
ŻY-SIUE - Ciuań - źródło, przyjmuje Lo - kanał pęcherzyka żółciowego. Wskazania. Zapalenie gardła. Nieżyt krtani. Reumatyzm. Kolka jelitowa. Wzdęcia i
JUJE-SłUE - SIŃ-WEJ. bóle w dole brzucha. Obfity stolec. Obrzęk moszny. Nietrzymanie lub zatrzy-
CZŻUAŃ-SIUE - bóle cewki moczowej. Ogólne bóle przy podagrze.
nianie moczu. Krwotok maciczny, obfite wydzieliny (odchody połogowe). Zdrętwienie Nie dotykać w 5-ni miesiącu ciąży!
nóg. Zaburzenie funkcji czuciowej i ruchowej nóg. Zapalenie stawu kolanowego. Bóle Wskazania. Zapalenie opłucnej, uczucie przepełnienia w piersi. Zaburzenia
stawów nóg. Nogi slabe i wycieńczone, niemożność stania lub chodzenia. Skóra nóg okresu miesiączkowego. Nocne mimowolne moczenie się, nietrzymanie lub zatrzy-
zimna i boląca. manie moczu. Osłabienie ogólne po chorobach zakaźnych. Czyraki w okolicy po-
Wskazania dodatkowe. Rwa kulszowa, bóle dochodzą do stawu kolanowego. śladków. Bóle w dole brzucha i okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Skurcze mięśni nóg.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Chun kontroluje energię przepiywającą przez
kanał wątroby. TZUULI (piąty odstęp nóg) F 10.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia biodra. Jeden CLIII poniżej wysokości
SI (CHI)GUAŃ (granica choroby) F 7. krocza. Przy zewnętrznym brzegu długiego mięśnia przywodziciela biodra.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia goleni. 2 cunie poniżej dolnego brzegu Nie dotykać w l-m miesiącu ciąży!
rzepki kolanowej. Do tyłu i w dół od przyśrodkowego kłykcia kości piszczelowej, w Wskazania. Osłabienie ogólne. Bezsenność. Grypa. Zapalenie opłucnej. Wzdęcia
zagłębieniu. W szczelinie, między brzuchatym a płaszczkowatym mięśniem łydki. brzucha. Wyciek nasienia. Egzema moszny. Zatrzymanie moczu. Skurcze i osłabienie
Wskazania dodatkowe. Bóle stawu kolanowego z zesztywnieniem lub na we- nóg.
wnętrznej stronie stawu.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-S1UE - żylny system nogi. IŃLAŃ (oszczędzanie iń) F 11.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia biodra. Na wysokości krocza. Przy przednim
CIUJCIUAŃ (wijące się źródło) F 8. brzegu długiego mięśnia przywodziciela biodra.
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia stawu kolanowego. Na wysokości środka Wskazania. Niepłodność. Zaburzenia cyklu miesiączkowego. Obfite upławy,
rzepki kolanowej, przy tylnym brzegu nadkłykcia wewnętrznego, w przód od pochwica, świąd organów płciowych. Ściągający ból wewnętrznej powierzchni biodra.
ścięgna mięśnia półbłoniastego. Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego, bóle i zdrętwienie nogi.
Wskazania. Nadpobudliwość. Stany maniakalne. Bóle oczu. Gwałtowny ból głowy. Wskazania dodatkowe. Bóle w pachwinie z powiększeniem węzłów chłonnych.
Krwotok z nosa. Krwotok jelitowy (zaburzenia chi o podłożu wewnętrznym). Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
Niestrawność, brak apetytu, kolka jelitowa, wzdęcia brzucha, wydzielina z odbytnicy
z domieszką krwi, biegunka, zaparcie. Czerwonka. Włókniaki. Zaburzenia TZIMAJ (biegnące naczynie) F 12.
czynności wątroby. Zaburzenia cyklu miesiączkowego, niewystarczające skurcze Lokalizacja. Druga boczna linia brzucha, w miejscu jej skrzyżowania z fałdem
macicy po porodzie, upławy, wypadnięcie pochwy. Wyciek nasienia, zmazy, bóle w pachwinowym. Na wewnętrznym końcu fałdu pachwinowego, pod guzkiem kości
członku, świąd w okolicy zewnętrznych organów płciowych. Zatrzymanie moczu, łonowej, nad pierścieniem pachwinowym.
bóle cewki moczowej. Skurcze mięśni nóg. Wskazania. Choroby ginekologiczne. Bóle w członku, powiększenie moszny. Bóle
Wskazania dodatkowe. Świąd skóry. Bóle: długotrwałe pochwowe; wątroby i przy przepuklinie udowej. Bóle wewnętrznej powierzchni biodra i okolicy pośladków.
pęcherzyka żółciowego z zaparciem lub bezbarwnym stolcem; w okolicy dolnej Pachwinowe zapalenie węzłów chłonnych. Rzeżączka.
części odbytnicy ze świądem; powierzchni dłoniowej z utrudnieniami przy otwarciu Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się!
dłoni; wewnętrznej powierzchni biodra; tylnej powierzchni stawu kolanowego; stawu CZŻUAŃ-SIUE - bóle górnej części bioder i pośladków.
kolanowego przy uginaniu lub z przykurczeni.
Szczegóły dla specjalistów. U-S1N - Wody. CZŻANMEŃ (brama organów) F 13.
JAO-SłUE - Che.
Lokalizacja. Czwarta boczna linia brzucha. Przed swobodnym końcem XI żebra.
JUJE-S1UE - DIN-MAO.
Wskazania. Schorzenia wywołane nadmiernym Wiatrem. Bóle w plecach z wra-
DU-LI-CY - Ciao energii, przepływającej przez kanał wątroby.
żeniem pęknięcia. Wrażenia wzdęcia brzucha i zadyszka (zastój chi ochronnej).
CZŻUAŃ-SIUE- schorzenia stawów. Choroby skórne. Bóle: miednicy mniejszej; Choroba nadciśnieniowa. Uczucie niepokoju w okolicy serca. Skurcze przepony.
okolicy stawu kolanowego. Dychawica oskrzelowa, zapalenie opłucnej, utrudnione oddychanie. Brak apetytu
lub przejedzenie. Złe trawienie, zmniejszenie masy ciała przy lekko żółtawej skórze.
IŃBAO (błona iń) F 9. Zapalenie otrzewnej. Wymioty, biegunka, przelewanie w brzuchu, niestraw-ność,
Lokalizacja. Wewnętrzna powierzchnia biodra. 4 cunie powyżej górnego brzegu skurczowe bóle brzucha (żołądka), połykanie powietrza. Zapalenie pęcherza
rzepki kolanowej. W zagłębieniu przy przednim brzegu mięśnia półbłoniastego. moczowego, nocne mimowolne moczenie się, zbyt częste oddawanie moczu, duża
ilość mętnego moczu. Suche usta. Gorące ciało. Gorączka naprzemienna. Bóle
228 v;

229
w klatce piersiowej, podżebrzu, sięgające lędźwi, nerwoból międzyżebrowy. Bóle
lędźwi przy odwracaniu się. Bóle i przykurczę, skurcze mięśni pleców.
Wskazania dodatkowe. Bóle: wątroby i pęcherzyka żółciowego, sięgające żeber;
przy oddawaniu moczu z mętnym moczem.
Szczegóty dla specjalistów. TZ1-S1UE - DAJ-maj.
LAŃ-S1UE - Pięciu Czżan.
ŻY-S1UE - Mo śledziony.
TZ1N-SIUE - KG wątroby z KOW wątroby i pęcherzyka żółciowego.
CHUEJ-S1UE - KG wątroby i kanału przedniośrodkowego.
U-SZU - Mo połączenia ochronno-mięśniowego TAJ-1Ń. VG23
VG24
CYMEŃ (brama granicy) F 14.
Lokalizacja. Druga boczna linia piersi. Przy dolnym brzegu chrząstki VI żebra.
Wskazania. Choroba nadciśnieniowa niejasnego pochodzenia. Suchość błony
śluzowej jamy ustnej. Silne pragnienie. Utrudnione oddychanie, uczucie duszności,
dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej; zadyszka, kaszel.
Schorzenia wątroby, zapalenie wątroby. Zgaga, wymioty, kwaśne odbijanie z żołądka,
słaby apetyt, niestrawność, wzdęcia brzucha, biegunka. Kłębuszkowe zapalenie
nerek i inne patologie nerkowe. Schorzenia kobiecych organów płciowych z
powodu nadmiernego Wiatru, przedłużający się poród, komplikacje poporodowe.
Nerwoból międzyżebrowy. Bóle pleców i lędźwi. Bóle nadgarstków.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy kaszlu przy zapaleniu opłucnej; wątroby i pę- VG20
cherzyka żółciowego z wymiotami; jelit, rozchodzące się na boki; przy oddawaniu YG19
mętnego moczu.
Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - IŃ-WEJ-maj. VG18
ŻY-SIUE - Mo wątroby. YG17
DU-LI-CY - Cho energii z kanału wątroby.
TZIN-SIUE kanałów wątroby i śledziony. VG16
CZŻUŃJAO-SIUE wpływa na czżan - organy. VG15
VG20
Kanał tylnośrodkowy - Du VG21
CZANCIAN (duża moc) VG 1.
Lokalizacja. Pośrodku odległości między końcem kości ogonowej a tylnym spo- VG22
jeniem dolnej części odbytnicy.
Wskazania. Padaczka. Stany maniakalne. Roztargnienie. Krwawe wymioty, ostre i
przewlekłe zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, krwotok jelitowy, zaparcia, biegunka.
Hemoroidy, wypadnięcie odbytnicy, schorzenia odbytnicy i odbytu. Impotencja,
wnętrostwo, zmazy patologiczne. Rzeżączka. Świąd w okolicy zewnętrznych organów
płciowych i odbytu. Bóle kręgosłupa na wysokości nerek, wzmagające się przy
pochylaniu się i prostowaniu. Rwa nerwu udowego.
Wskazania dodatkowe. Bóle: w okolicy wierzchołka czaszki; w okolicy dolnej
części odbytnicy z uczuciem ścieśnienia (ciężaru). Kanał tyłnośrodkowy
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UG - Czun cudownego naczynia DU-maj. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-S1UE stymuluje działalność mózgu (jego
ŻY-SIUE - Lo kanału tylnośrodkowego. kory).
DU-U-CY - Czun kanału tylnośrodkowego. U-SZU - CHUEJ-CZU - TAJ-JAN; SI-DAO - GUAŃ-DU. Układ moczowy, jelito cienkie i
TZIN-S1UE kanałów: tylnośrodkowego, przedniośrodkowego, pęcherzyka żół- odbytnica.
ciowego. Kanału tylnośrodkowego z KOS pęcherzyka żółciowego. CZŻUAŃ-SIUE - bóle: odcinka lędźwiowego kręgosłupa; krzyża (części guzicz-
CZŻUAŃ-S1UE - bóle: przy hemoroidach; kości ogonowej; pochwowe bez nej).
świądu.
SIUAŃSZU (wiszący trzon) VG 5.
JAOSZU (drenowanie lędźwi) VG 2. Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi I i 11 odcinka lędźwiowego.
Lokalizacja. Nad wejściem do kanału krzyżowego, pośrodku splotu krzyżowo- Wskazania. Nietrawienie pokarmów. Kurcze żołądka, zaburzenie połykania, nie-
guzicznego. strawność, nieżyt jelita cienkiego, biegunka, uczucie ścieśnienia w dołku podser-
Wskazania. Wykorzystuje się dla ulżenia przy porodzie. Brak miesiączki, bolesne cowym. Impotencja. Zapalenie błony śluzowej macicy, zapalenie przymacicza. Nocne
lub nieprawidłowe miesiączkowanie. Impotencja. Zmazy patologiczne. Rzeżącz-ka. nietrzymanie moczu, częste oddawanie moczu. Wrażenie podnoszenia się i
Mocz ciemno-czerwony, kapiące oddawanie moczy. Hemoroidy. Wypadnięcie opadnięcia chi. Skrępowanie i sztywność kręgosłupa. Bóle i zdrętwienie w okolicy
odbytnicy. Zaparcia lub mimowolne oddawanie stolca. Bóle cewki moczowej. Ner- nerek, przykurczę mięśni okolicy lędźwiowej.
woból splotu krzyżowego. Bóle w lędźwiach, zwiększające się przy pochylaniu się
lub prostowaniu. Ochłodzenie nóg. Napięcie mięśni pleców. TZICZŻUN (węzeł kręgosłupa) VG 6.
Szczegóty dla specjalistów. TAJ-SZU-S1UE okolicy nerek. Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi XI i XII kręgu piersiowego.
Wskazania. Padaczka. Psychozy. Grypa. Brak apetytu. Wzdęcia brzucha, odbijanie z
JAOJANGUAŃ (janska granica lędźwi) VG 3. żołądka, wymioty z krwią, biegunka, krwotok jelitowy. Hemoroidy. Wypadnięcie
Lokalizacja. Pomiędzy wyrostkami kolczystymi IV i V kręgu lędźwiowego. odbytnicy u dzieci. Żóltaczność skóry i błon śluzowych. Bóle w okolicy kręgosłupa.
Wskazania. Zaburzenia cyklu miesiączkowego, upławy. Impotencja, zmazy pa-
tologiczne. Ostre lub przewlekłe zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, kolka jeli- CZŻUNSZU (środek garbu) VG 7.
towa, wzdęcia brzucha, biegunka. Bóle na odcinku lędźwiowym i bocznej po- Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi X i XI kręgu piersiowego.
wierzchni miednicy. Znieczulenie skóry nogi. Zapalenie stawu kolanowego z bólem Wskazania. Działanie zmniejszające gorączkę przy grypie lub stanach gorącz-
zewnętrznej powierzchni stawu kolanowego. Skurcze lub porażenia mięśni nogi. kowych. Stany osłabienia. Pogorszenie ostrości widzenia. Choroby nerek. Bóle
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się! żołądka. Słaby apetyt. Bóle w dolnej części okolicy piersiowej i górnej części lędźwi.
CZŻUŃJAO-S1UE - przy nieprawidłowym ukłuciu tego punktu mogą nastąpić Przykurczę i zaburzenie ruchomości w kręgosłupie.
zaburzenia w dolnej części ciała. Szczegóły dla specjalistów. CZEŃ i TZIU zabrania siei
CZŻUŃJAO-S1UE kontrola CHI.
M1NMEŃ (brama losu) VG 4. CZŻUAŃ-SIUE. Kolka jelitowa.
Lokalizacja. Środkowa linia pleców. Między wyrostkami kolczystymi U i 111 kręgu
lędźwiowego. TZIŃSO (napięty mięsień) VG 8.
Wskazania. Stany osłabienia. Zaburzenia snu. Bóle głowy, szum w uszach. Pod- Lokalizacja. Między IX a X wyrostkiem kolczystym kręgów piersiowych.
wyższona temperatura, ciało bardzo gorące (jan zwycięża iń). Uczucie zimna w Wskazania. Psychozy. Neurastenia. Histeria. Padaczka. Bóle w okolicy serca.
kończynach. Gorączka naprzemienna z jednoczesnym bólem w okolicy lędźwiowej i Schorzenia żołądka, którym towarzyszą bóle i skurcze. Lumbago. Wrażenie ścią-
brzuchu. Skurcze u dzieci przy zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych. Tężec. gnięcia kręgosłupa lub jego zdrętwienie. Bóle na odcinku lędźwiowym kręgosłupa.
Zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy i inne schorzenia jelit, kolka jelitowa. Hemo- Oczy unieruchomione u góry.
roidy, krew w stolcu. Zapalenie przydatków macicy, zapalenie błony śluzowej macicy, Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - podłużne mięśnie pleców.
upławy. Impotencja, zmazy patologiczne. Nietrzymanie moczu. Bóle w okolicy nerek, CZŻUAŃ-SIUE - głębokie uszkodzenia w okolicy szyi i potylicy. Bóle: kręgosłupa;
sięgające dolnej części brzucha. Bóle w lędźwiach ze sztywnością kręgosłupa i przy kolce wątrobowej.
mięśni pleców.
Wskazania dodatkowe. Bóle: nerek i dróg moczowych w kształcie pasa w okolicy CZŻYJAN (sięgająca jan) VG 9.
nerek; bioder, sięgające pośladków. Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi VII i VIII kręgu piersiowego.
232 233
Wskazania. Zaburzenia mowy. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, zapa- TAODAO (radosna droga) VG 13.
lenie opłucnej, kaszel, zadyszka. Brak apetytu. Zapalenie wątroby, zapalenie pęche- Lokalizacja. Środkowa linia pleców. Między wyrostkami kolczystymi l i II kręgu
rzyka żółciowego. Przelewanie w brzuchu, bóle i uczucie zimna w żołądku. Bóle piersiowego.
piersi, lędźwi i pleców. Kończyny ciężkie i zmęczone. Gwałtowne bóle w okolicy Wskazania. Neurastenia. Psychozy. Padaczka u dzieci. Pogorszenie pamięci.
serca, odbijające w plecy, na tle osłabienia ogólnego i niewystarczalności energii. Grypa. Ucisk w głowie, zawroty głowy lub krążenie przed oczami, bóle głowy.
Nerwoból międzyżebrowy. Gorączka. Schorzenia zapalne. Obawa przed chłodem. Brak pocenia się. Pokrzywka.
Wskazania dodatkowe. Bóle kilku stawów. Brak miesiączki. Sztywność, zdrętwienie i napięcie kręgosłupa.
Szczegóty dla specjalistów. LAŃ-SIUE - IŃ-JAN-CY (przy sprzeczności In i Jan). Wskazania dodatkowe. Bóle głowy, którym towarzyszą nudności i wymioty. Bóle
S1AO-SIUE nadmiar gorąca w nerkach. przy rozstawieniu palców dłoni.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów tyłnośrodkowego i pęcherza
LINTAJ (wysoki duch) VG 10. moczowego.
Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi VI a VII kręgu piersiowego. TZ1N-SIUE - wszystkich janskich KOS kanałów.
Wskazania. Dychawica oskrzelowa, zapalenie płuc, zapalenie oskrzeli, kaszel, CZŻUAŃ-SIUE - głębokie bóle, przykurczę i skurcze mięśni szyi i potylicy.
gruźlica płuc; zadyszka, która przeszkadza w spaniu, powodowana ruchem lub
kaszlem. Grypa (dla jej profilaktyki). Dreszcze. Bóle żołądka. Czyrak mnogi. Bóle DACZŻUJ (duży kręg) VG 14.
okolicy szyi i pleców. Uczucie napięcia w okolicy potylicy. Lokalizacja. Między wyrostkami kolczystymi VII szyjnego i I piersiowego kręgu.
Wskazania dodatkowe. Bóle opłucno-płucne oraz bóle płuc z suchym kaszlem. Wskazania. Działanie ogólnowzmacniające. Działanie uspokajające. Grypa. Gruźlica.
Szczegóty dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania siei Malaria. Dreszcze. Schorzenia z podwyższoną temperaturą. Objawy związane z
CZŻUŃJAO-SIUE oddziałuje na całą klatkę piersiową. niewystarczalnością chi, osłabienie, wymioty, uczucie podnoszenia się chi do
górnych części ciała. Choroby nadmiernego Gorąca. Zapalenie oskrzeli i płuc, suchy
SZEŃDAO (droga ducha) VG 11. kaszel, dychawica oskrzelowa. Rozedma płuc. Wstręt do Chłodu. Reumatyzm.
Lokalizacja. Środkowa linia pleców. Między wyrostkami kolczystymi V i VI kręgu Pląsawica. Skurcze u dzieci. Padaczka, stany osłabienia. Anemia. Krwotok z nosa.
piersiowego. Wylew krwi do siatkówki. Pokrzywka. Bóle głowy. Zapalenie dziąseł. Żółtość skóry.
Wskazania. Lęki. Pogorszenie pamięci. Osłabienie nerwowe. Nerwowość lub Kolki jelitowe, wymioty, zapalenie zwoju nerwowego, nerwoból międzyżebrowy.
psychozy u dzieci. Neurastenia. Stany niepokoju. Schorzenia serca. Zapalenie Skurcze i przykurczę mięśni okolicy szyjno-potylicznej i łopatki.
oskrzeli, kaszel, zadyszka. Zapalenie jamy ustnej. Malaria. Przewlekły nieżyt jelit Wskazania dodatkowe. Bóle, zaczynające się od potylicy, przechodzące na
cienkich. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle kręgosłupa. Skurcze i przykurczę mięśni głowę.
pleców. Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów tyłnośrodkowego, pęcherza
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy z nudnościami i wymiotami; zębów z chwie- moczowego, jelita grubego, jelita cienkiego, pęcherzyka żółciowego, trzech świecz-
jącymi się zębami (+); opłucnej, płuc i oskrzeli; przy kaszlu bez wyraźnego umiej- ników.
scowienia; tylnej powierzchni klatki piersiowej; okolicy łopatki lub żeber. SIAO-SIUE -JAN energii przy niezgodności IN -JAN.
Szczegóty dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! CZUN-SIUE-JAN energii.
TZ1N-SIUE kanału przedniośrodkowego 5 KOS śledziony.
JAMEŃ (nieme drzwi) VG 15.
SZEŃCZŻU (wsparcie ducha) VG 12. Lokalizacja. Tylna środkowa linia pleców. Na granicy włosów. Między mięśniami
Lokalizacja. Środkowa linia pleców. Między wyrostkami kolczystymi III a IV kręgu czworobocznymi.
piersiowego. Wskazania. Choroby psychiczne. Padaczka. Bóle głowy z powodu Bin-Fen, za-
Wskazania. Neurastenia. Padaczka. Roztargnienie. Stan bliski obłędu. Astenia. wroty głowy, ucisk w głowie, zwykły ból głowy. Głuchoniemota, szum w uszach.
Nocne lęki u dzieci. Schorzenia mózgu i rdzenia kręgowego. Osłabienie kręgosłu Krwotok z nosa (nadmiar jan-chi). Zaburzenia mowy, porażenie okolicy gnykowej,
pa. Chaotyczna mowa. Krwotok z nosa. Zapalenie płuc, zapalenie opłucnej, częsty obrzęk, zdrętwienie i naciek języka i okolicy gnykowej. Nieżyt krtani. Przewlekłe
kaszel. Zjawiska reumatyczne. f zapalenie oskrzeli. Sztywność kręgosłupa. Napięcie mięśni okolicy szyjno-potylicznej.
Szczegóty dla specjalistów. SIAO-S1UE nadmiernego gorąca klatki piersiowej (Fej). Skurcze.
CZŻUŃJAO-SIUE - stwardnienie rozsiane. Osłabienie ogólne. Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy sklepienia czaszki (na wysokości punktu
CZŻUAŃ-SIUE dla leczenia głębokich uszkodzeń okolicy szyjno-potylicznej. daczżuj) w części potylicznej.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1U zabrania się! Skurcze u dzieci. Skurcze i zdrętwienie szyi pr/y pochyleniu lub odwrocie głowy.
CHAJ-SIUE - Czun przypływu Morza energii. Bóle w okolicy potylicy.
TZ1-SIUE - Cho-JAN-WEJ-maj. ŻY-SIUE - Czuan Wskazania dodatkowe. Bóle: języka i jamy ustnej z wrażeniem ścieśnienia w
Okno nieba. TZI-S1UE - kontroli energii gardle; przełyku z wrażeniem ścieśnienia; nerwopochodne lub pochodzące z
ochronnej. gardła; gardła z wrażeniem obecności obcego ciała lub drapania; głowy z nudno-
CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, tylnośrodkowego, pęcherza moczo- ściami lub wymiotami; głęboka w okolicy skroniowej.
wego i cudownego naczynia JAN-WEJ-maj. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE wzmacnia działanie sąsiednich punktów.

FENFU (pałac wiatru) VG 16. CHOUDIN (następny władca) VG 19.


Lokalizacja. Linia tylnośrodkowa. Między kością potyliczną a l kręgiem szyjnym. Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 3 cunie powyżej iniona.
Wskazania. Roztargnienie z powodu nadmiernego Chłodu. Wszystkie schorzenia Wskazania. Słaba tolerancja nadmiaru Wiatru - Chłodu. Depresja. Pobudzenie
psychiczne. Padaczka. Bezsenność. Uderzenia krwi do głowy (nadmierny Wiatr). Wylew
głowy, obrzęk mózgu, wylew krwi do mózgu, bóle głowy. Psychozy. Lęki. Padaczka.
krwi do mózgu, migrena, bóle w okolicy czoła i wierzchołka głowy, zdrętwienie, bóle i
Stany maniakalne. Grypa. Podwyższona temperatura (działanie obniżające gorączkę).
napięcie mięśni potylicy. Niemożność pochylenia szyi.
Schorzenia oczu, zanik nerwu wzrokowego, oczy latające. Zaburzenia mowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy, którym towarzyszy ból i ścieśnienie gardła;
Krwotok z nosa, przewlekły nieżyt nosa. Bóle i obrzęki błony śluzowej jamy ustnej,
bóle stawów nóg i rąk z poceniem się.
bóle zębów. Zapalenie krtani. Porażenie połowicze. Bóle, zdrętwienie i napięcie
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów tylnośrodkowego i pęcherza
mięśni potylicy. moczowego.
Wskazania dodatkowe. Świąd i bóle na całym ciele. Bóle potylicy, sięgające uszu.
CZŻUŃJAO-SIUE - głębokie formacje mózgu.
Szczegóły dla specjalistów. TZ1-S1UE - DU-JAN-WEJ - JAN-GAO-maj.
CHUEJ-SIUE kanałów: tylnośrodkowego, jelita cienkiego, pęcherza moczowego. BAJCHUEJ (sto spotkań) VG 20.
CHAJ-SIUE - Czun szpiku kostnego. Lokalizacja. Środkowa linia głowy, 7.5 cuni powyżej punktu i ń tan, znajdującego
GUAŃ-SIUE -JAN-CY całego ciała. się między brwiami.
TZ1-S1UE - Chj ochronna organizmu. Wskazania. Psychozy. Padaczka. Halucynacje. Pobudzenie psychiczne. Neurastenia.
ŻY-SIUE - źródło kanału tylnośrodkowego. Pogorszenie pamięci. Nocne koszmary u dzieci. Przestraszenie. Drżączka po-raźna.
CZŻUŃJAO-SIUE - przysadka (części tylna i przednia). Reguluje działalność Skurcze. Nadmierne pocenie się. Kołatanie serca. Bóle głowy, zawroty głowy, głowa
nadnerczy. Wysyła chi do mózgu. Wzmacnia źródła cni psychicznej. ciężka, wylew krwi do mózgu, przekrwienie lub a nem i a mózgu. Schorzenia
oczu. Szum w uszach, zapalenie ucha. Nieżyt nosa, zatkanie lub polipy nosa.
. NAOCHU (schronienie mózgu) VG 17. Chrypka. Niepłodność, nadmierne krwawienie miesiączkowe, opadnięcie macicy.
Lokalizacja. Środkowa linia głowy. Na górnym brzegu iniona, w zagłębieniu. Hemoroidy, wypadnięcie odbytnicy. Zatrzymanie moczu.
Wskazania. Padaczka. Neurastenia, bóle głowy, ataki zawrotów głowy, obrzęk Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE - JAN-energia organizmu.
mózgu, ciężka głowa, bóle w okolicy ciemieniowej. Pogorszenie ostrości widzenia, CZUN-SIUE kanału ochronne-wewnętrznego trzech świeczników.
bóle oczu, utrudnienia w patrzeniu w dal, przekrwienie spojówki. Żółtaczność biał- PIN-SIUE - IŃ-JAN energii organizmu.
kówki. Biegunka. Szyja boląca i napięta. PIN-SIUE lewego — prawego kanału pęcherza moczowego, lewego-prawego KOS
Szczegóły dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania się! pęcherzyka żółciowego.
CHAJ-SIUE - Che z „morza rdzenia kręgowego". LAŃ-SIUE - KG i Podłużny Lo - kanał wątroby, KG i podłużny Lo - kanał pęcherza
CZŻUŃJAO-S1UE - tylny płat przysadki, działa na korę mózgu; odprowadzenie moczowego.
nadmiernej energii z kanału tylnośrodkowego. CHAJ-SIUE - Czun - w „morzu szpiku kostnego".
CHUEJ-SIUE kanałów tylnośrodkowego i pęcherza moczowego (wysyła energię do CZŻUŃJAO-SIUE - przysadka (tylny i przodkowy płat), schorzenia Wiatru
mózgu). -Chłodu.

CIANTZIAŃ (duża wieś') VG 18. CIAŃDIN (poprzedni szczyt) VG 21.


Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 1,5 cuni powyżej iniona. Wskazania. Depresja. Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 6 cuni powyżej iniona lub 6 cuni powyżej
Neurastenia. Bezsenność. Silne zawroty głowy, gwałtowne bóle głowy. Schorzenia punktu ińtan, znajdującego się między brwiami. W dole ciemieniowym.
oczu. Zaburzenia czynności sercowej z silnym bólem.
237
236
Wskazania. Padaczka, zwiększona nerwowość u dzieci. Niewydolność krążenia Szczegóty dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania sięł
mózgu, wylew krwi do mózgu; bóle glowy, zawroty głowy. Światłowstręt, migotanie CHUEJ-SIUE kanałów przedniośrodkowego i pęcherza moczowego.
przed oczami, drżenie powiek. Przewlekły polipowaty nieżyt nosa. Schorzenia ucha.
Twarz czerwona i opuchnięta. Skurcze. Bóle w okolicy szyi. SULAO (podstawowy dołek) VG 25.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE kontroluje automatyzm reakcji psy- Lokalizacja. Pośrodku końca nosa.
chicznych. Wskazania. Alkoholizm. Łzawienie. Krwotok z nosa, czyraki nosa, przewlekłe
polipowe zapalenie zatok.
SINCHUEJ (środek ciemienia) VG 22. Wskazania dodatkowe. Bóle: wokół oczu; przy kręczu szyi; szczęki górnej.
Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 4,5 cuni powyżej punktu ińtan, znajdującego Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE - kanałów: przedniośrodkowego, żołądka i
się między brwiami. jelita grubego.
Wskazania. Padaczka u dzieci. Wylew krwi do mózgu z niemotą. Nerwowość. CZŻUŃJAO-SIUE - dla zabiegów reanimacyjnych przy zapaści, zemdleniu. Cho-
Ospałość. Choroby oczu. Bóle głowy, zawroty głowy (z powodu nadmiernej energii roby nadmiernego Wiatru.
Wiatru). Uderzenia krwi do mózgu. Obrzęk twarzy, zaczerwienienie lub bladość. CZŻUAŃ-SIUE - bóle na wysokości l piersiowego i VII szyjnego kręgu; kręgo-
Wyprysk na twarzy i owłosionej części głowy. Brak powonienia, utrudnienie oddy- słupa; w okolicy pleców i łopatki.
chania przez nos, krwotok z nosa.
Wskazania dodatkowe. Tępy nieumiejscowłony ból głowy, któremu może towa- ŻEŃCZŻUN (środek czlowieka) VG 26.
rzyszyć uczucie gorąca w głowie. Lokalizacja. Środkowa linia twarzy. 2/3 odległości od wargi górnej do nosa.
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów: tylnośrodkowego, pęcherzyka Wskazania. Przekrwienie mózgu. Stan maniakalny. Histeria. Padaczka. Pobudzenie
żółciowego, żołądka. psychiczne. Szok, zapaść, zemdlenie. Udar cieplny. Choroby nadmiernego Gorąca.
Silne pragnienie. Cukrzyca. Zawroty głowy. Skurcze i przykurczę mięśni mi-
SZANSIN (górna gwiazda) VG 23. micznych, opadnięcie kącika oka, opadnięcie powieki. Utrudnienia oddychania
Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 4 cunie powyżej punktu ińtan, znajdującego nosem, nieżyt nosa. Rwa nerwu twarzowego, nacieki na skórze twarzy. Schorzenia
się między brwiami. miękkich tkanek policzków i zębów. Nadmierne krwawienie miesiączkowe,
Wskazania. Nadwerężenie psychiczne, pobudzenie. Ból głowy, zwłaszcza części obrzęk, zawroty głowy i krwotok poporodowy. Bóle w okolicy lędźwiowej. Napięcie i
czołowej, zawroty głowy. Krótkowzroczność, nieżyt spojówki, bielmo rogówki, bóle kręgosłupa. Skurcze u dzieci.
zmętnienie rogówki. Zapalenie zatoki czołowej. Utrudnienie oddychania przez nos, Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów tylnośrodkowego, żołądka i jelita
polipy w nosie, krwotok z nosa, ropny nieżyt nosa. Rwa pierwszej gałęzi nerwu grubego.
trójdzielnego. Uderzenia krwi do twarzy. Kołatanie serca/Wymioty. LAŃ-SIUE krzyżowania kanału jelita grubego.
Wskazania dodatkowe. Ostre ropne zapalenie zatok nosowych (zapalenie zatoki CZŻUAŃJAO-SIUE pierwszej pomocy przy utracie świadomości.
szczękowej, zapalenie zatoki czołowej). Bóle przedniej powierzchni szyi.
Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-S1UE kanałów: tylnośrodkowego, żołądka i DUJDUAŃ (krańcowa zmiana) VG 27.
pęcherza moczowego. Lokalizacja. Pośrodku wargi górnej, w miejscu przejścia skóry w błonę ślu-
CZŻUŃJAO-SIUE - choroby nadmiernego Wiatru, uszkadzające głowę. zową.
Wskazania. Roztargnienie. Apatia. Psychozy. Padaczka. Majaczenie, histeria,
SZEŃTIN (zapieczętowanie ducha) VG 24. zemdlenie, szok, skurcze. Silne pragnienie. Krwotok z nosa. Utrudnione oddy-
Lokalizacja. Środkowa linia głowy. 3 cunie powyżej punktu ińtan, znajdującego chanie przez nos, przewlekłe polipowe zapalenie zatok. Suchość ust i języka.
się między brwiami. Skurcze mięśni ust i oczu, skurcze i przykurczę mięśni mimicznych. Naciek w
Wskazania. Bóle głowy z zawrotami, migotaniem przed oczami lub wymiotami, okolicy podbródka. Schorzenia zębów. Rwa nerwu trójdzielnego. Cukrzyca. Żół-
wywołanymi nadmiernym Wiatrem. Bóle w czołowej części głowy. Podwyższona taczka.
temperatura z bólem głowy lub katarem. Przekrwienie, bolesność i łzawienie oczu, Wskazania dodatkowe. Głębokie bóle w okolicy zatok bocznych nosa. Bóle po-
zapalenie gruczołu łzowego, bielmo rogówki. Nieżyt nosa cuchnący, zanikowy, katar. wierzchowne przy czyrakach.
Rwa pierwszej gałęzi nerwu trójdzielnego. Kołatanie serca. Nieadekwatność reakcji w Szczegóty dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów przedniośrodkowego, tylnośrod-
zachowaniu. Uczucie ścieśnienia w piersi. kowego, żołądka.
Wskazania dodatkowe. Głęboki ból w okolicy zatok bocznych nosa.
IŃTZIAO (ustna) (skrzyżowanie iń przy dziąsłach) VG 28.
Lokalizacja. Pośrodku wędzidelka wargi górnej. W miejscu przejścia dziąsła w
wargę górną, pomiędzy korzeniami środkowych siekaczy.
Wskazania. Padaczka. Stany maniakalne. Melancholia. Zapalenie woreczka Izo-
wego, ropny nieżyt spojówki, zmętnienie rogówki, nadmierne Izawienie. Nieżyt
nosa, zatkanie lub polipy nosa. Zapalenie nerwu twarzowego. Rwa nerwu trójdziel-
nego. Ropnie na twarzy (u dzieci). Owrzodzenie błony śluzowej jamy ustnej, prysz-
ezykowe zapalenie jamy ustnej. Choroby zębów, zapalenie dziąseł. Bóle w okolicy
szyi i potylicy. Bóle w okolicy serca.
Szczegóły dla specjalistów. TZIU zabrania się!
ŻY-SIUE - Che z kanału tylnośrodkowego.
TZI-SIUE kierowana energią ochronną.
PIN-SIUE ochronnej JAN energii organizmu (lewy - prawy).
CHUEJ-SIUE kanałów przedniośrodkowego i tylnośrodkowego.
TZ1N-S1UE - KG tylnośrodkowego i KOM żołądka.

Kanał przedniośrodkowy - Żeń


CHUEJIŃ (łączenie się iń) VC 1.
Lokalizacja. Pośrodku odległości między dolną częścią odbytnicy a nasadą mosz-ny
u mężczyzn lub tylnym spojeniem pochwy u kobiet.
Wskazania. Wszystkie schorzenia okolicy krocza. Zaburzenia cyklu miesiączko-
wego, opuchnięcie warg sromowych, świąd i pocenie się krocza, zapalenie pochwy,
opadnięcie macicy, brak miesiączki (u młodych kobiet). Rzeżączka, zapalenie cewki
moczowej. Impotencja, zmazy patologiczne, moszna i członek chłodne, bóle glowy
członka. Schorzenia odbytnicy, zaparcia, hemoroidy. Utrudnione oddawanie moczu.
Nocne pocenie się. Stan utraty przytomności po silnym przemęczeniu się. Potliwość i
zdrętwienie nóg.
Wskazania dodatkowe. Bóle w okolicy dolnej części odbytnicy (ze świądem).
Szczegóły dla specjalistów. CZUN-SIUE - CZŻUN-ŻEŃ-maj.
CHUEJ-SIUE wszystkich IŃ (kanał nerek wchodzi do środka).
CZŻUAŃ-S1UE - bóle w okolicy pochwy (bez świądu).

CIUJGU (krzywa kość) VC 2.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha. 5 cuni poniżej pępka. Przy górnym brzegu
kości łonowej.
Nie dotykać w 8-m miesiącu ciąży!
Wskazania. Wycieńczenie ogólne. Osłabienie ogólne. Nerwice płciowe. Impo-
tencja, zmazy patologiczne, zapalenie jąder, zapalenie najądrza, wyciek nasienia.
Zapalenie błony śluzowej macicy, pochwłca, białe lub czerwone upławy, nadżerka
szyjki macicy, niewystarczające skurcze macicy po porodzie. Rzeżączka. Świąd i
nadmierne wydzielanie potu w okolicy zewnętrznych organów płciowych. Wzdęcia i
bóle w dolnej części brzucha. Zapalenia pęcherza moczowego, utrudnione odda-

240
wanie moczu lub nietrzymanie moczu, nocne mimowolne moczenie się, bóle pę-
cherza moczowego. Przepukliny. Zaparcie.
Wskazania dodatkowe. Bóle pęcherza moczowego, zanikające przy oddawaniu
moczu z utrudnionym wydalaniem moczu.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego i wątroby.
TZIN-SIUE kanału przedniośrodkowego i trzech KOM IŃ - nogi.
KOS wątroby, śledziony, nerek, żołądka.
KOW wątroby i pęcherza żółciowego.
ZY-S1UE - dolnego połączenia KOW wątroby i pęcherzyka żółciowego.
CZŻUAŃ-S1UE - bóle w cewce moczowej.

CZŻUNTZI (środkowy stopień) VC 3.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha. 4 cunie poniżej pępka.
Wskazania. Nerwice płciowe. Wlókniaki. Zaburzenia cyklu miesiączkowego,
niepłodność, funkcjonalne krwotoki maciczne, opadnięcie macicy, wypadnięcie
pochwy, zatrzymanie odklejenia się łożyska, upławy, zapalenie sromu, opuchnięcie
wejścia do pochwy. Impotencja, zmazy patologiczne, zapalenie jądra, zapalenie
prostaty, bóle zewnętrznych organów płciowych. Rzeżączka, zapalenie cewki
moczowej. Nietrzymanie moczu, bolesne oddawanie moczu, zbyt częste oddawanie
moczu, krwiomocz. Zapalenie otrzewnej. Wodobrzusze. Wzdęcie dolnej części
brzucha. Zapalenie mięśni brzucha.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przy zapaleniu prostaty; członka bez dokładnego
umiejscowienia; pęcherza moczowego z uczuciem ciężkości w dole brzucha.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Mo pęcherza moczowego.
CHUEJ-SIUE - kanałów przedniośrodkowego, wątroby, nerek, śledziony, żołądka,
pęcherza moczowego, jelita cienkiego, jelita grubego.
TZIN-SIUE przedniośrodkowego z trzema KOS IŃ - nogi i KOS żołądka.
CZŻUŃJAO-SIUE -wilgotny Chłód potęguje stany patologiczne organizmu.
CZŻUAŃ-SIUE - bolesne oddawanie moczu.

GUAŃJUAŃ (zamknięte źródło) VC 4.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 3 cunie poniżej pępka.
Wskazania. Zmniejsza wrażenie Chłodu w organizmie (przy tonizacji). Choroby
nadmiernego Wiatru - Chłodu (osłabienie kończyn po utracie krwi). Dla leczenia
obrzęków skóry i wzdęć brzucha, spowodowanych zaburzeniem chi w dolnych częściach
ciała. Psychozy. Neurastenia. Napady gorąca w okresie przekwitania. Choroba
nadciśnieniowa. Przewlekłe zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy. Krwotok jelitowy.
Cholera. Glistnica. Czerwonka, krwawa biegunka. Wypadnięcie odbytnicy. Niepłodność,
zaburzenia cyklu miesiączkowego, zapalenie macicy i jej błony śluzowej, zapalenie
przydatków macicy, wypadnięcie macicy lub pochwy, upławy, obfite odchody połogowe,
nieustające wydzieliny poporodowe. Świąd i nadmierne wydzielanie potu
zewnętrznych organów płciowych. Zapalenie nerek, zapalenie cewki moczowej,
krwiomocz, obecność białka w moczu, częste moczenie, stany kurczowe szyjki pę-
cherza moczowego, zatrzymanie oddawania moczu. Wodobrzusze.

241
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy z zawrotami głowy, z uczuciem gorąca na
całym ciele. Bóle: dookoła pępka; jelit ze skurczami; przy oddawaniu moczu, się-
gające pępka; ucisk przy oddawaniu moczu; z utrudnionym oddawaniem moczu i
obecnością krwi w moczu; macicy przy zapaleniu błony śluzowej macicy; pochwowe
ze świądem lub bez świądu, sięgające dołu brzucha; miednicy mniejszej u kobiet.
Szczegóły dla specjalistów. CHUEJ-SIUE trzech IN - kanałów nogi.
TZIN-SIUE - KG i KOM śledziony i kanału przedniośrodkowego.
ŻY-SIUE-MO jelita cienkiego.
FEŃ-SIUE Czżun i Żeń-Maj.
CZŻUŃJAO-SIUE energii ochronnej i soków ciała. Przy osłabieniu ogólnym. Przy
zaburzeniach płciowych.
LAŃ-SIUE - IŃ-JAN-energie (bóle serca, sięgające pleców, wylotowe).

SZYMEŃ (kamienna brama) VC 5.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha. 2 cunie poniżej pępka.
Wskazania. Początkowa clii świecznika dolnego pusta i chłodna u mężczyzn i
kobiet w każdym wieku. Słaby apetyt, krwawe wymioty, przewlekłe zapalenie jelita
cienkiego i okrężnicy, niestrawność, zaburzenia trawienia, biegunka, zaparcie. Nieżyt
jelit cienkich. Ostre nieżytowe zapalenie wyrostka robaczkowego. Wodo-brzusze.
Zapalenie nerek, zapalenie pęcherza moczowego, zaburzenia przy oddawaniu
moczu, bóle cewki moczowej. Brak miesiączki, krwotok maciczny, obfite odchody
połogowe i upławy, zapalenie macicy i jej bony śluzowej, zapalenie przy-datków
macicy, bolesne miesiączkowanie, zaburzenia cyklu miesiączkowego. Zapalenie
prostaty, zapalenie jądra, wciągnięcie jądra, świąd i nadmierne wydzielanie potu
zewnętrznych organów płciowych. Wzdęcia i bolesność brzucha.
Wskazania dodatkowe. Bóle: białej kresy poniżej pępka, sięgające dołu brzucha
(bez świądu).
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Lin - duch kanału przedniośrodkowego.
Mo - świecznika dolnego.
CHUN - energii przepływającej przez kanał przedniośrodkowy.

CICHAJ (morze energii) VC 6.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha. 1,5 cuni poniżej pępka.
Wskazania. Neurastenia. Niestałość emocjonalna. Bezsenność i inne zaburzenia
snu. Astenia. Zmęczenie. Clii pięciu Czżan jest pusta, niewystarczalność chi wła-
ściwej. Przewlekłe schorzenia chi. Ciało wycieńczone, bolesne, zmęczone, puste,
kończyny osłabione. Chory chce umrzeć. Nowotwory. Dychawica oskrzelowa. Choroba
wieńcowa. Śpiączka. Włókniaki jamy ustnej. Wodobrzusze. Zapalenie jelita
cienkiego 5 okrężnicy, kolki jelitowe, brak apetytu, krwotok jelitowy, zapalenie
wyrostka robaczkowego, wzdęcia brzuch, bóle dookoła pępka przy schorzeniach
przewodu pokarmowego. Niewydolność czynnościowa nerek, bezmocz, mocznica,
nocne nietrzymanie moczu, nietrzymanie moczu u dzieci, zapalenie pęcherza
moczowego. Impotencja, skrócenie penisa i moszny, wciągnięcie jądra, zmazy
Kanał przedniośrodkowy
patologiczne. Zaburzenia cyklu miesiączkowego, krwotok maciczny, uplawy, wy- niesienia się chi do jamy klatki piersiowej. Wzdęcie brzucha, brak apetytu. Poły-
padnięcie macicy. Bóle przy przepuklinie. kanie powietrza, bóle żołądka, biegunka, zaparcie, wiatry. Bóle przy wypadnięciu
Wskazania dodatkowe. Bóle: głowy z zawrotami głowy lub nieznośne, zmuszające okrężnicy. Okrężny ból na wysokości pępka. Bóle, skurcze i przykurczę mięśni
do położenia się; żołądka z połykaniem powietrza, jelit, sięgająca pępka z okolicy lędźwiowej.
przelewaniem; macicy ze skurczami. Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-SIUE - 1Ń-JAN-CY.
Szczegóły dla specjalistów. TZł-SlUE - IŃ-CY. CHUEJ-SIUE kanałów przedniośrodkowego i wątroby.
CHAJ-CY (dla utworzenia CH1 przez ogrzanie). CZŻUŃJAO-SIUE kontroluje przemianę wodną. Reguluje zawartość wody w
ŻY-SIUE kontroli podwzgórza. organizmie.
DU-LI-CY - Ciao przyspiesza przepływ energii przez kanał przedniosrod-kowy.
DU-Ll-DY okolicy własnej. SIAWAŃ (odźwiernik dolny) VC 10.
CZŻUŃJAO-S1UE - depresja. Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 2 cunie powyżej pępka.
Wskazania. Zaburzenia chi na górze i w dole brzucha. Wycieńczenie. Brak ape-
IŃTZIAO (brzuszna) (skrzyżowanie iń) VC 7. tytu. Wszystkie schorzenia żołądka, słabe trawienie, poszerzenia się lub skurcze
Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 1 cuń poniżej pępka. żołądka, wymioty, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, opadnięcie żołądka. Wzdęcie,
Wskazania. Psychozy. Depresja poporodowa. Stany utraty świadomości. Zapad- bóle i przelewanie w brzuchu. Skurcze przepony. Krwiomocz.
nięcie ciemiączka u niemowląt. Zapalenie migdałków. Krwotok z nosa. Zaburzenia Wskazania dodatkowe. Bóle brzucha ze ścieśnieniem i wzdęciem.
cyklu miesiączkowego, niepłodność czynnościowa, upławy, zapalenie błony śluzowej Szczegófy dla specjalistów. CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, wątroby,
macicy, odchody połogowe, bolesne miesiączki, długotrwałe wydzieliny poporodowe, śledziony.
bóle macicy, świąd organów płciowych, zapalenie przydatków macicy. Zapalenie LAŃ-SIUE - IŃ-JAN-CY.
cewki moczowej, zatrzymanie oddawania moczu. Bóle jajników. Bóle w dole CZŻUAŃ-SIUE ochronna Chi i Soki ciała przez niego docierają do nerek.
brzucha, przechodzące na organy płciowe. Kolka jelitowa, wzdęcia brzucha, bóle
pępka. TZIAŃLI (odbudować sąsiedztwo) VC 11.
Wskazania dodatkowe. Bóle pochwowe z wrażeniem ścieśnienia, ze świądem lub Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 3 cunie powyżej pępka.
nienormalnym wysiękiem. Wskazania. Neurastenia. Zapalenie opłucnej. Niestrawność, wymioty. Skurcze
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Mo świecznika dolnego. przepony. Skurczowe drganie mięśni ściany brzusznej. Zapalenie otrzewnej. Wo-
CHUEJ-SIUE - ŻEŃ-CZŻUN-maj. dobrzusze. Zapalenie żołądka, wzdęcie brzucha, biegunka, bóle w okolicy żołądka.
LAŃ-S1UE - IŃ-JAN energii organizmu. Nerwoból międzyżebrowy. Bóle w okolicy serca z odczuciem chi, płynącej do
górnych części ciała.
SZEŃCIUE (miejsce ducha) VC 8. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - wywiera wpływ na sąsiednie punkty.
Lokalizacja. Pośrodku pępka.
Wskazania. Pustka chi. Choroby nadmiernego Wiatru. Zemdlenie, utrata świa- CZŻUNWAŃ (odźwiernik środkowy) VC 12.
domości. Wylew krwi do mózgu. Nieprzerywalne tworzenie się mleka. Wodobrzu- Lokalizacja. 4 cunie powyżej pępka.
sze. Wzdęcia brzucha. Wzmożona perystaltyka jelit, bóle brzucha, zwłaszcza w Wskazania. Choroby nadmiernego Wiatru. Bóle w okolicy serca, sięgające pleców.
okolicy pępka, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, niekończąca się biegunka. Wszystkie schorzenia żołądka, krwawe wymioty, bóle żołądka, przełykanie kwaśnej
Wypadnięcie odbytnicy. Ostre zapalenie otrzewnej. Zimne kończyny. śliny, wymioty, czkawka, nudności, niestrawność z wzdęciem brzucha, ostre poszerzenie
Wskazania dodatkowe. Bóle żołądka przy opuszczeniu żołądka. się żołądka, krwotok żołądkowy, zapalenie żołądka i dwunastnicy, wrzody żołądka
Szczegófy dla specjalistów. CZŻEŃ zabrania siei lub dwunastnicy, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy, skurcze żołądka, biegunka,
CZŻUŃJAO-S1UE kontroli energii. zaparcia. Przewlekle schorzenia śledziony z powodu BIN - FEN. Zatykające zapalenie
wątroby, zapalenie przewodów i pęcherzyka żółciowego. Cholera. Psychozy.
SZUJFEŃ (rozdział wody) VC 9. Zaburzenia snu. Bóle głowy. Choroba nadciśnieniowa. Silne kołatanie serca.
Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 2 cuńie powyżej pępka. Wskazania. Obrzęki. Skurcze przepony. Zdrętwienie twarzy.
Wodobrzusze. Zapadnięcie ciemiączka u dzieci. Wylew krwi do mózgu. Krwotok z nosa. Wskazania dodatkowe. Bóle: płuc i oskrzeli z suchym kaszlem; żołądka, w kształcie
Zaburzenia oddychania z powodu gwałtownego pod- pręcików na wysokości splotu trzewnego; z wymiotami lub połykaniem powietrza;
przy niestrawności żołądka; wątroby i pęcherzyka żółciowego, którym towa-
244
245
rzyszy żóltaczność biaikówki i śluzówki, żóltaczność skóry przy zapaleniu wątroby;
wątroby i pęcherzyka żółciowego z kurczami; żeber.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-S1UE - Mo niepokoju żołądka.
DU-LI-CY - Se hamuje energię, przepływającą przez kanał przedniośrodkowy.
LAŃ-S1UE sześciu Fu.
IŃ-JAN-CY (przy niezgodności IN i JAN) osierdzia, trzech świeczników.
CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, wątroby, śledziony, żołądka, jelita
cienkiego.
TZ1N-S1UE kanału przedniośrodkowego z KOM śledziony i płuc.
PIN-S1UE ochronnej i odżywczej chi.
U-SZU - Chu łączenia ochronno-mięśniowego połączenia TAJ - IN.
GUAŃ-S1UE kieruj chi do środkowego świecznika.

SZANWAŃ (górny odźwierny) VC 13.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 5 cuni powyżej pępka.
Wskazania. Pełna chi. Zapalenie opłucnej, zapalenie oskrzeli. Bóle serca. Zabu-
rzenie działalności żołądka. Odbijanie z żołądka i czkawka, wymioty, nudności, brak
apetytu, bóle, wzdęcia i przelewanie w brzuchu, krwotok żołądkowy, wrzody żo-
łądka, zapalenie żołądka i dwunastnicy, ostre lub przewlekłe zapalenie żołądka,
poszerzenie się lub kurcz żołądka, kolka jelitowa. Zrosty żołądka. Bóle w okolicy
nadbrzusza. Zapalenie otrzewnej. Zapalenie nerek. Przepukliny.
Wskazania dodatkowe. Bóle: żołądka ze skurczami; jelit z kurczami; podczas
okresu z wymiotami.
Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-SIUE - IŃ-JAN-CY (bóle serca, sięgające pleców).
CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, żołądka, jelita cienkiego.
CZŻUŃJAO-S1UE chi ochronna i odżywcza sięga klatki piersiowej. Kontroluje
wagę ciała.
CZŻUAŃ-S1UE - Bóle gruczołu sutkowego.

TZIUJCIUE (duże miejsce) VC 14.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 6 cuni powyżej pępka.
Wskazania. Lęk. Roztargnienie. Obawy. Zaburzenia pamięci. Padaczka. Psychozy.
Stymuluje działalność mózgu przy zemdleniu. Oddziałuje na splot słoneczny.
Zemdlenia w czasie ciąży (przy nieprawidłowym ułożeniu płodu). Kaszel, krwioplu-cie.
Przepełnienie w piersi. Brak apetytu, czkawka, wymioty. Kwaśny posmak w ustach,
odbijanie z żołądka lub wymioty kwaśnym. Schorzenia żołądka, biegunka. Bóle w
jamie nadbrzusznej. Nieżyt żołądka i jelit. Zapalenie opłucnej, zapalenie oskrzeli.
Zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, kołatanie serca, zaburzenia czynnościowe w
pracy serca. Skurcze przepony. Dysfunkcja dróg żółciowych.
Szczegóły dla specjalistów. ŻY-SIUE - Mo-Siń.

TZIUWEJ (ogon ptaka) VC 15.


Lokalizacja. Środkowa linia brzucha, 1,5 cuni poniżej końca wyrostka mieczy-
kowatego.
Wskazania. Neurastenia. Psychozy. Padaczka. Chaotyczna świadomość. Porażenie
połowicze, ból sięga zewnętrznego kącika oka. Zapalenie migdałków, nieżyt krtani,
zapalenie gardła. Dychawica oskrzelowa, rozedma płuc, zapalenie opłucnej, obrzęk
płuc, zapalenie oskrzeli, zadyszka, uczucie przepełnienia w piersi. Bóle serca,
kołatanie serca, zapalenie osierdzia. Czkawka, nudności, wymioty, kurcz przełyku
lub żołądka, ostre zapalenie żołądka, biegunka.
Wskazania dodatkowe. Liszaj okolicy lędźwiowej. Bóle: wokół oczu; zewnętrznego
kącika oka; przy chwiejących się zębach (+); okołosercowe z utrudnionym oddychaniem;
białej kresy nad pępkiem; żołądka z uczuciem ciężkości; bóle w formie pręcików na
wysokości splotu trzewnego; żołądka, sięgające pleców.
Szczegóły dla specjalistów. Zabrania się nadmiernego hamowania!
ŻY-SIUE - Lo kanału przedniośrodkowego.
CZŻUAŃ-SIUE - osłabienie ogólne. Boleśność skóry brzucha (-), świąd skóry
brzucha (+).

CZŻUNTIN (środkowy paląc) VC 16.


Lokalizacja. Środkowa linia piersi. Na granicy ciała i wyrostku mieczykowatego
mostka. Na wysokości umocowania VII żebra.
Wskazania. Zatkanie oraz bóle krtani i gardła. Kurcz przełyku, zwężenie przełyku,
zaburzenie połykania. Brak apetytu. Nudności, wymioty, bóle w okolicy żołądka.
Ulewanie się u dzieci. Dychawica oskrzelowa, rozedma płuc, obrzęk płuc, zadyszka,
zastój w płucach. Uczucie ścieśnienia i rozpieranie w piersi i podżebrzu.
Wskazania dodatkowe. Bóle: żołądka z wymiotami; całej klatki piersiowej.
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE połączona ze wszystkimi punktami
sąsiednimi.

TAŃCZŻUN (s'rodek piersi) VC 17.


Lokalizacja. Środkowa linia piersi. Na wysokości przymocowania V żebra lub na
wysokości sutek, jeżeli gruczoł sutkowy nie jest zniekształcony.
Nie dotykać w l-m miesiącu ciąży.
Wskazania. Uczucie podnoszenia się chi do górnych części ciała. Obrzęk płuc,
ataki dychawicy oskrzelowej uniemożliwiające zaśnięcie, rozedma płuc, napady
duszności, kaszel, zapalenie oskrzeli. Zwężenie przełyku, czkawka, wymioty. Ulewanie
się u niemowląt. Zapalenie gruczołu sutkowego, niewystarczalność laktacji. Kołatanie
serca i bóle w okolicy serca. Bóle i uczucie skrępowania w piersi. Nerwoból
międzyżebrowy.
Wskazania dodatkowe. Bóle głowy z utrudnieniem oddychania.; gardła pochodzenia
niejasnego; z wrażeniem obecności bolącej kuli, podnoszącego się od dołu; oskrzeli
oraz opłucno-płucne z utrudnionym oddychaniem.
Szczegóły dla specjalistów. CHAI-SIUE - Che morza energii (morze CHI).
CZUN-S1UE - IŃ-CHI.
ŻY-SIUE - Mo świecznika górnego.
CHUEJ-SIUE kanałów: przedniośrodkowego, wątroby, śledziony, serca, trzech
świeczników.
TZIN-S1UE - Żeń-tzin - KOS: serca, płuc, osierdzia.
zastój w płucach, rozpierające bóle w piersiach i podżebrzu, żebra bolące, bóle za
LAŃ-SIUE - KG przedniośrodkowego i KOW trzech świeczników. Lo - kanał mostkiem, nerwoból międzyżebrowy. Uczucie podnoszenia się chi do górnych
osierdzia. części ciała.
ŻY-S1UE - kontroluje gruczoły płciowe. Wskazania dodatkowe. Bóle: gardła pochodzenia nerwowego lub niejasnego; z
CZŻUŃJAO-SIUE - choroby płuc (procesy utleniająco-redukcyjne w płucach, ich wrażeniem obecności bolesnego dławienia, podchodzącego od dołu; przy anginie z
kontrola). niemożliwością połykania twardych pokarmów; przełyku przy połykaniu; żołądka z
pieczeniem; w okolicy mostka.
JUJTAN (sala nefrytowa) VC 18. Szczegóły dla specjalistów. CZŻUAŃ-SIUE - CY - ŻEŃ-maj kieruje się do gardła.
Lokalizacja. Środkowa linia piersi. Na wysokości umocowania IV żebra.
CZŻUAŃ - SIUE - bóle żołądka.
Wskazania. Dychawica oskrzelowa. Zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, za-
burzenie funkcji oddychania, kaszel napadowy, krwioplucie, rozedma płuc. Bóle w TIAŃTU (niebiańska ścieżka) VC 22.
okolicy serca. Wymioty, ulewanie się u dzieci.
Lokalizacja. Nad wcięciem szyjnym w dołku. Między wewnętrznymi brzegami
Szczegóły dla specjalistów. LAŃ-SIUE kanałów: płuc, śledziony, serca, osierdzia, mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego.
nerek, wątroby.
Wskazania. Bezgłos. Uczucie podnoszenia się chi do górnych części ciała. Prze-
U-SZU - Chu łączenia ochronno-mięśniowego połączenia TZIUJE - IN.
krwienie twarzy. Opuchnięcie śluzówki i przeszkody przy połykaniu w gardle, zapalenie
CZŻUŃJAO-SIUE dla leczenia bezgłosu.
gardła, nieżyt krtani, skurcze więzadeł głosowych. Zapalenie języka, sztywność języka.
CZŻUAŃ-SIUE dla leczenia oskrzeli. Bóle w mostku.
Jąkani e się, dychawica oskrzelowa, zadyszka, zapalenie oskrzeli, ropień płuc,
wydzielenie ropnej plwociny,.suchy kaszel, krwiopłucie. Kurcz przełyku. Wymioty,
TZYGUN (czerwony pałac) VC 19. zapalenie żołądka i jelit. Zapalenie pęcherzyka żółciowego. Bóle w okolicy serca.
Lokalizacja. Środkowa linia piersi. Na wysokości umocowania III żebra.
Wskazania dodatkowe. Bóle: przeszkadzające mówić, lecz bez bezgłosu; oskrzeli i
Wskazania. Uczucie unoszenia się chi do górnych części ciała, któremu towa- opłucno-płucne; bez konkretnego umiejscowienia.
rzyszy rozpieranie w piersi i podżebrzu. Opuchnięcie sutków. Kurcz krtani. Gruźlica Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - ŻEŃ-IŃ-WEJ-maj.
płuc, zapalenie opłucnej, dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, kaszel, za- LAŃ-SIUE - IŃ-JAN-CY.
dyszka. Zwężenie przełyku. Wymioty śluzem lub pokarmem. Krwotok żołądkowy, ŻY-SIUE-Czuan - małe „okno nieba".
wymioty z krwią. Bóle w okolicy serca.
CZŻUŃJAO-SIUE przepuszcza CY do górnych części ciała. Schorzenia gruczołu
Szczegóły dla specjalistów. Włada okolicą mostka. tarczycy.
CZŻUAŃ-SIUE - Bóle gardła pochodzenia nerwowego lub niejasnego.
CHUAGAJ (pokrywa kwiatowa) VC 20.
Lokalizacja. Pośrodku rękojeści mostka. Na wysokości umocowania II żebra. LAŃCIUAŃ (źródło wstrzemięźliwości) VC 23.
Wskazania. Palenie. Dychawica oskrzelowa, zapalenie oskrzeli, zapalenie opłucnej, Lokalizacja. Środkowa linia szyi. W szczelinie, tworzonej dolnym brzegiem kości
kaszel. Angina, zapalenie gardła i krtani, kurcz krtani, niemożność przełknięcia gnykowej i górnym brzegiem chrząstki tarczycowej nad jej wcięciem.
płynów i pokarmów z powodu opuchnięcia gardła, zapalenie migdałków. Uczucie Wskazania. Głuchoniemota. Zaburzenia mowy, bezgłos, zanik mięśni korzenia
rozpierania w piersi i podżebrzu. języka. Zapalenie języka, nieżyt krtani, utrudnione połykanie, gardło ściśnięte.
Wskazania dodatkowe. Bóle gardła przy anginie z utrudnieniem przy przełykaniu Nacieki lub poszerzenie się żył pod językiem, sztywność lub nadmierna jałowość
pokarmu i wody. języka, pryszczykowe zapalenie jamy ustnej, ślinotok. Silne pragnienie. Zapalenie
Szczegóły dla specjalistów. CZŻUŃJAO-SIUE - IŃ-CI dociera do gardła i gardzieli. oskrzeli, dychawica oskrzelowa, kaszel. Wymioty.
Wskazania dodatkowe. Bóle: gardła przy anginie z wrażeniem opuchnięcia i dła-
SIUAŃTZY (ruchoma skóra) VC 21. wienia; z wrażeniem obrzęku błony śluzowej; pochodzenia nerwowego lub nieja-
Lokalizacja. Pośrodku rękojeści mostka. W zagłębieniu na wysokości wcięcia snego; przełyku przy połykaniu; języka i jamy ustnej z obrzękiem.
stawowego I żebra. Szczegóły dla specjalistów. TZI-SIUE - ŻEŃ-maj.
Wskazania. Zdrętwienie i opuchnięcie gardła, bóle gardła przy połykaniu płynów TZIN-SIUE kanału przedniośrodkowego z KOW: serca, osierdzia, nerek, jelita
i pokarmów, ropień w gardle, zapalenie gardła, nieżyt krtani, zapalenie migdałków. cienkiego.
Zwężenie przełyku, połykanie powietrza, zaburzenia połykania. Niestraw-ność, LAŃ-SIUE kanału przedniośrodkowego z KOW: serca, osierdzia, nerek, jelita
kurcze żołądka. Schorzenia płuc, dychawica oskrzelowa, zadyszka, kaszel, cienkiego.
248
249
LAŃ-SIUE przedniośrodkowego i kanału nerek. U-SZU - Chu
ochronno-mięśniowego połączenia SZAO - IN. CZŻUŃ-JAO-SiUE
dla leczenia chorób jan.
CZŻUAŃ-S1UE dla leczenia pragnienia (przewodzi soki ciała). Bóle języka i jamy
ustnej.

CZENTZIAŃ (zbiornik płynów) VC 24.


Lokalizacja. Środkowa linia twarzy. Pośrodku (w zagłębieniu) bruzdy podbród-
kowe-wargowej. Indywidualna miara długości - cuń
Wskazania. Histeria. Padaczka. Udzielanie pierwszej pomocy przy wylewach krwi do
mózgu. Porażenie połowicze. Zez, opadnięcie powieki górnej, głuchoniemota,
zdrętwienie skóry twarzy, opadnięcie kącika ust. Obrzęk miękkich tkanek twarzy.
Schorzenia dziąseł i błony śluzowej policzków. Bóle zębów. Szczękościsk. Porażenie
nerwu twarzowego. Silne pragnienie. Cukrzyca. Bóle i przykurczę mięśni głowy i W klasycznej medycynie chińskiej istnieje unikatowy system standaryzacji długości,
szyi. który można zastosować do różnych części ciała człowieka. Podstawą jest
Wskazania dodatkowe na moment aktywności kanatu. Kręcz szyi. Bóle żuchwy lub podział wszystkich części ciała na proporcjonalne odcinki.
zębów żuchwy. Wszystkie próby podziału jakimkolwiek sposobem, na przykład, długości przed-
Szczegóły dla specjalistów. TZI-S1UE - Che Żeń-maj. ramienia lub szerokości brzucha nieuchronnie zaczynają się od poszukiwania wzor-
ŻY-SIUE - Chu łączenia się kanałów przedniośrodkowego i tylnośrodkowego. cowej miary długości, którą można by było zastosować do indywidualnych pro-
DU-LI-CY - Che odpływu z kanału przedniośrodkowego. porcji ciała człowieka. Starożytni rozwiązali to zadanie opierając się na jego
warunkach i za wzorzec przyjęli odległość, równą odstępowi pomiędzy końcami
CHUEJ-SIUE - CZŻUN-ŻEŃ-DU-maj kanałów: przedniośrodkowego, żołądka,
fałdek środkowego pałiczka ugiętego środkowego palca: dla mężczyzn - prawej
jelita grubego. ręki, dla kobiet - lewej. Długość ta, nazywana „cuń" jest unikatowa: ze standardowej
LAŃ-SIUE - 1Ń-JAN-CY; spotykają się lewa i. prawa gałąź kanału żołądka. ilości takich odcinków składa się długość kończyn, części tułowia i głowy.
Jedynym wyjątkiem z tego (jeżeli nie brać pod uwagę ułomności wrodzonych i
nabytych) są proporcje twarzy i uszu.
Z tego wynika, że dłoń, oczywiście, również będzie odpowiadała proporcjom
standardowym, które mogą być dokładnie wykorzystywane przy pomiarach wła-
snego ciała. W ten sposób, na przykład, przy złączonych i wyprostowanych czterech
pacach dłoni, szerokość przy ich podstawie powinna się równać trzy cunie;
szerokość dwóch - półtorej cuni; szerokość złączonych palców wskazującego, środ-
kowego i sercowego - około dwóch cuni.
Jeden cuń będzie się równał szerokości dalszego pałiczka kciuka: również pra-
wego - dla mężczyzn, a lewego - dla kobiet.
Rzeczywiście, taka miara długości zawsze znajduje się w zasięgu ręki.
a) b) DODATEK 3

Terminy i skróty, wykorzystywane


w książce

Lista terminów chińskich

Ba - osiem, ósmy
Bin - nadmierny, chorobotwórczy
Bu-siue - tonizacja (uaktywnienie) punktu; dodać energię
Chaj-siue - punkt morza energii kanału akumulującego
energię
Che - rzeka (w systemie formacji ochronnej)
Che (cho) - ujście, czysty punkt kontroli energii w kanale
Chu - jezioro, punkt łączenia się kanałów jednego elementu
Chuej-siue - punkt łączenia się kanałów jednej istoty
(wysokości)
Chun - świątynny punkt kontroli przepływu energii przez
kanał
Ciao - przyspieszacz, tonizator
Ciuań - źródło, studnia
Ciuań (juan) - rwący potok, czwarty punkt na jan-kanale,
- l cuń; b - 1,5 cuni; c - 2 omie; d - 3 omie. trzeci - na iń-kanale
Cy (chi) - energia biologiczna organizmu
Czuan- „okno nieba", kanałowy zbiornik energii
Czun-siue - punkt wyjściowy kanału (układu), punkt przypływu
Czżen - ukłucie (działanie akupunkcyjne)
Czżuań-siue - punkt specjalny
Czżun - środek, środkowy
Czżun-maj - naczynie środkowe
Daj-maj - naczynie otaczające
Dań - pęcherzyk żółciowy
Du - tylnośrodkowy
Du-li-cy - punkty, działające w określonym rytmie biologicznym (czasowym)
Dulidy-szu - niezależny punkt zgody (według objawów)
Du-maj - naczynie tylnośrodkowe ;
253
252
Du-siue - punkt - klucz kanału dziedziczno-kontrolującego Taj-jan - duży jan
Er - dwa, drugi Taj-szu-siue - niezależne punkty zgody, duże szu (według obszarów) Tzia
Fej - płuca - oś, podstawa Tziao - trzy świeczniki Tzin - kanał (meridian)
Fen - wiatr Tzin (king) - działający potok, piąty lub czwarty punkt na jan- lub iń-kanale. Tzin
Gań - wątroba; suchość (ting) - źródło, początek, pierwszy lub ostatni punkt kanału Tzin-siue - punkt
Guań-siue - punkt kierowania, kontroli łączenia się kanałów o różnej istocie (poziomie) Tzi-siue - punkt kanału (naczynia)
I -jeden, pierwszy dziedziczno-kontrolującego; punkt koncentracji, skupienia energii Tziu -
In (iong) - strumień (drugi lub przedostatni punkt kanału) przyżeganie Tziue - emocje (kanał seksualności) Tziue-iń - krańcowa iń Tzu -
Iń-ciao-maj - piętowy; unoszące się naczynie noga U - pięć, piąty
Iń-wej-maj - strażnik iń, cudowne naczynie U-sin - punkt w systemie pięciu przemian Wej - żołądek
Jan-min -jasnyjan Że - gorąco, żar Żeń - przedniośrodkowy Żeń-maj -
Jan-tziao-maj -piętowe naczynie podnoszące naczynie przedniośrodkowe Ży-siue - punkt słoneczny
Jan-wej-maj - "strażnik jan"; cudowne naczynie (24-godzinny rytm pracy)
Jao-siue - punkt w systemie sześciu energii
Ju - strumień, nadający się do pływania, trzeci punkt
Juje-siue - punkt, pracujący w rytmie księżycowym Wykorzystane skróty
Lań-siue - punkt połączenia różnych poziomów tego samego kanalu
Len - chłód KG - kanał główny KOW - kanał
Lin - duch powstawania energii w kanale ochronno-wewnętrzny KOS - kanał
Liu - sześć, szósty ochronno-skórny KOM - kanał
Lo - dający odgałęzienie. Punkt łączący energie sprzężonych kanałów ochronno-mięśniowy
Maj - naczynie, kanał łączący. "Cudowny kanał", łączący kanał
Mo - podający do organu, niespokojny
Panguan - pęcherz moczowy
Pi - śledziona
Pin-siue - stabilizator, punkt wyrównania energii
Sań - trzy, trzeci
Si - hamulec
Sia - dół, dolny ^
Siaoczan -jelito cienkie
Siao-siue - punkt rozpraszania energii
Sin - serce
Siue - punkt, aktywny biologicznie
Siuń - ruch
Sy - cztery, czwarty
Szan - góra, górny
Szań-siue - punkt migoczący, działający przy objawach bólowych
Szao-iń - mała iń
Szao-jan - mały jan
Szeń - nerki
Szou - ręka
Szu - dla drenowania, odprowadzająca od kanału
Szy - wilgotność
Taj-iń - duża iń
Spis treści

Wstęp..................................................................................................... 3

:
Część I. Podstawy medycyny chińskiej w praktyce masażu ................... 7
Część II. Praktyka masażu ..................................................................^.. 25
Rozdział 1. Podstawowe techniki masażu ............................................. 27

)
Rozdział 2. Specjalne techniki masażu .................................................. 33

,
Rozdział 3. Masaż poszczególnych części ciała ..................................... 37

Rozdział 4. Leczenie manualne stawów i kręgosłupa ............................ 51


Rozdział 5. Profilaktyczny ogólnie wzmacniający masaż....................... 55
Rozdział 6. Masaż dzieci........................................................................ 67
Część III. Korekta systemowa według objawów chorobowych .............. 93
Rozdział 7. Patologie „świecznika górnego ........................................... 95
Rozdział 8. Patologie „środkowego świecznika" .................................... 102
Rozdział 9. Patologie „dolnego świecznika" ........................................... 107
Dodatki ................................................................................................... 111
1. Punkty aktywności na kanałach .......................................................... 111
2. Indywidualna miara długości - cuń..................................................... 251

j
3. Terminy i skróty, wykorzystywane w książce ...................................... 253