Vous êtes sur la page 1sur 11

A n arch i z m i n s u re k cy j ny [ p ow s ta ń c z y ] t r z e b a roz u m i e ć j a ko prób ę s fo r m uł owa n i a

te nd en cj i w r u ch u rewo lu c y j ny m , p e r sp e kt yw y, któ ra o d z a w sz e o b ec n a j es t w ra m a ch wa l k i k l a s owe j i z n i e j si ę w y wo d z i . J a ko rewol u c j o ni ś c i p owi nn i ś my s i ę d o ni e j

u s to s u n kowa ć.

O wo c e m pra cy a n a rch i s tów in s u re k c yj nych , t y m c o c z y n i i ch ta k ci eka wy m i, j es t

p

o ł ąc z e n ie z asa d k l as yc z ne g o ana rch iz m u ( a k c j a b e z p o ś red ni a , p ro pa g a n d a

c

z y n em , p o z ba w i o n e d o gm a tów p o d e j ś c i e d o te o r i i it d. ) z e s p o s t r z eż e n i a m i b ę d ą cy mi

w y n i k i e m w ł as n ej a n a l iz y r z ec z y wi s to śc i. Po d j ę li o n i p ró b ę w yp ch n ięc ia z a b u r t ę

c a ł e g o fo r m a l ne g o r uch u rob ot ni c z e g o, a w raz z n i m o g ra n i c z eń w p o s ta c i

i d eo l o g i c znych up r ze d z e ń , s z t y w n ej tra d yc j i i a l ie nuj ą c ych s tr u k tu r. W j e go m i e j sc e

p ro po n u j ą n ie z w y kl e am b i tny p ro j e k t , p o l e g a j ąc y n a s fo r m u łowa n i u z u p eł ni e nowej ,

w s p ó ł c ze s n e j s p ó jn ej teo r i i d l a og ół u rewol u c y j n e j p ra k ty k i, cz e go ś, c o r z e c z y w i ś ci e

m oż e z b l i ż yć n a s do rewol u c j i , ni e t y l ko d o ro z m ów o n ie j . Po dj ęl i p ró b ę s fo r m uł owa n i a i

z ra c j o n a l i z owa n ia sp o nta n ic z nych p e r s p e k ty w, s tan ow ią cych s i ł ę n a p ędow ą wa l k i

k l a sowe j. P r ze by l i n a pra w d ę d ł u g ą d ro gę i z a sł u ż y l i , by z a p o z n a ć s i ę z efek te m i ch

p ra c y.

To n a j a m b i t n i e j sz a a na rch i s t yc z na p ró b a s p i sa n ia rewo l uc y j ne j ko nc ep cj i tota l n o ś c i

( g d z i e te o r ia , pra k t y ka i fo r m a org a n i z ac y j na two r z ą sp ó j n ą i l o g ic z n ą j edn o ść) , o d k ą d

s for m u ł owa n o n u r t s y n d y ka l is t yc z ny. Poz a s yn d y ka li z m e m , dwo ma n a jl e p i ej z n a nym i i ro z pow sz e ch n i o ny m i p rób a m i z b u d owa n i a ta kie j ko n c e p c j i s ą le n i ni z m o ra z

s o c j a l d e m o k ra cja . Od kąd oby d w ie z d o by ł y h e g e m on i ę w fo r m a l ny m r u chu

ro b ot n i cz y m , ka ż da n owa ko nc ep c j a w y ł a n i a j ąc a si ę i k r ys ta li z u ją c a w w yn ik u wa l k

k l a sow ych j e s t t y l ko war ia nte m p ow yż sz ych, b ąd ź od r z u c en i em ich b ez fo r m uł owa n i a

a d e k wa t n e j a l te r n a ty w y. S y t ua c j a ta z n a j d u j e o d n i es ie n ie równ ie ż do w i e lu

a n arch i s t ycz nych i n i cj a ty w, któ re z a m ia s t b rać d o s e rc a j uż is tn i ej ą c ą a na rch is tyc z n ą

te o r i ę , c zę s to z a dowal a j ą s i ę o g ra ni c z e ni e m swo ich h o r y z o n tów do k i l k u p ł a s k i ch

d o g m a tów, a te o r i ę t ra kt u j ą c j a ko i d e o log ię , b e z a m b i c j i dl a w p rowa d z en i a

j a k i ch ko l wi e k ko re k t .

M oż n a ś m i a ł o powi e d z i eć , ż e p e r s p e kt y w y p i e lę g nowa n e p r z e z a n a rchi z m in su re k c y j ny

d a ł y d o j ść d o g ło s u w ie l u ni ew y p ow i e d z i a ny m i s p o n ta n ic z ny m i n i cj a t y wo m , k tó re w

w i ęks z y m lu b m n i e j sz ym s to p n iu s ta n ow ił y p o d p o r ę tz w. r u ch u a u to no m i c z n eg o pr z ez

c

a ł e l a ta 9 0­ te . Je d na k w ł a ś ni e z p owo d u swo j eg o n i ew y p ow ie d z e ni a i

s

p on ta n i cz n o ś ci s ta ł y s ię e kle k t yc z n e ; c z e r p i ąc t roch ę s t ą d , t ro ch ę s ta m t ą d, b u duj ą c

p

ra k t y k ę w o p a rci u o f ra g m e n ty. Je d n o c z e śn i e wc ią ż i d e n ty f i k uj ą c s i ę b a rdz i ej z lew i c ą

n

i ż ka te g o r i a m i k l a s owy m i, p rób u j ą c m ot y wować s wo j ą p ra k t y k ę w y b ra ny mi

e

l e me n ta m i i d e o l o gi i p ocho d z ąc y m i z for m al is tyc z n e go r uchu lewi c owe g o .

Z

p owo du te j a n t y ­te o ret yc z n e j p o s ta w y i ne g a ty w n e j d e m a r ka c j i , n i e k tó re p ro j e k ty si ę

p

ow i o d ły, a i n n e p o d ąż y ł y w c a ł kow i c i e n ie p o ż ą d a ny m k ie r un k u . D l a te g o

p

er s pe k t y wa i n s u re k cy j n a z a rów no p ot w i e rd z a , j a k i o b a la te o r i ę o ra z p ra k t y k ę tz w.

„ r u ch u a n a rch i s t yc z n e g o” . Pot wi e rd z a j e j a ko w y ra z r z e c z y w is t ych te nd e nc ji w o b r ęb i e

wa l k i k l a s owe j ( pop r z e z r uch e ko lo g ic z ny, b oj ow y a nt yfa sz y z m , wa l k ę o wy z wo le ni e

ko b i et , i td .) , aż d o o dk r yc i a wal ki kl a sowe j na n owo, z ce n t ra l ny m p un k te m w o b r ęb i e r u ch u a n tyg l o b a l i s tyc z n e go . Z d r u g i e j s tro ny, od r z u c a je j a ko c z ęść o b ec ne j

„ a k t y wi s t ycz ne j ” w ya l i e nowa ne j l ew i c y.

W ty m m o m e n ci e p o dk re śl a my, ż e p od c z a s nas z ych dysk us j i , to c z onych z a rów n o

wew ną t r z g r u py, j a k i z os o b am i p os t ro n ny m i, z d al i ś my s o b i e s p ra wę z c z ę s te g o

p

o s t r ze g a n i a a n a rchi z m u i n sure kc y j n e g o j ako „ te o r i i a k t y w i z m u” ( a l b o u lt ra

a

k t yw i z m u ), a ni c n i e m o ż e być b a rd z ie j my l ne go . To n i e po ro z um i e n i e w y ni ka

n

a j p ra wd o p o do b n i e j z fak tu , ż e l ud z ie d o ko n u j ąc y te j in ter p reta c j i s ą g ł ę b o ko u wik ł a ni

w l ewi cowy s p os ó b my ś le n i a, m a j ą c t r u d n o ś c i w p os t r z e g a n iu a u ton o m i cz n ej wa l k i

k l a sowe j be z o d woł y wa n i a s i ę d o o rg a n i z ac j i l ew i c ow ych . Pe r s p e k t y wa i ns u rek c y j n a

p ow i n n a być ra c z e j ro z u m ia n a j a ko d ro g a u c i e c z k i o d a k t y w iz m u. A by to z ro z u m ie ć

t r z eb a s po j r z e ć n a a n arch iz m insu re kc y j ny j a ko te or i ę o rg a n i z a c j i k l a sowe j , n ie te o r i ę

b

ęd ąc ą n a r zę d z i e m w r ę ka ch o rg a ni z a c j i lew ic ow ych . A na rchi z m i ns u re k cy j ny ni e

o

d no s i s i ę do l ew i c y, n ie ko re sp o n d uj e z ni ą . S p ra w ia, ż e ko n ce p c j a l ewi c y s ta j e si ę

p

u s ta. To o z n a cz a , ż e l ew i c a j ako p un kt od n ie si e ni a p o z os ta j e d la n a s rewo l u c j o n is tów

b

ez zn a c ze n i a .

Te n d e n cj e i p r ą dy, któ re p e r s p e kty wa i n su re k c y j n a s tara si ę p o ł ą c z y ć w s p ó j n ą te o r i ę

d l a pra kt yk i , o d z a w sz e by ł y ob e c ne w r u ch u rewo l uc y jny m , s ą n i e ro z e r wa l ną c z ęś c i ą

wa l k i k l as owe j ; n a p r z es tr z en i h i s to r i i u j a w n ia ł y s i ę na róż n e sp o s o by i z a p o śre dn i c twe m

róż nych fo r m . C z a s a m i n az y wa no to „ in ny m r uche m ro b ot n i cz y m ”, c z a s e m

„ b e zi m i e n ny m o p o re m ” . O b j a w iał y s i ę p op r z e z d z ik i e ( g e ne ra ln e) s t ra j k i , s a b ota ż ,

z ami e s zk i i s ta rci a , k ra d z i e ż e etc . S ą z a w sz e o b e c n e w z ma g a n i a ch , któ r ych ws p ó l ny m c z y n ni k ie m j e s t c a łkowi te z e r wan ie z b u r ż u az y jny m p or z ą dk i e m.

O c zy wi ś c i e n i e m oż l i we j e s t n as z k i cowan ie w y ra ź n e j li ni i p o m ię dz y „ i diot ycz ną l ewi c ą ”, a „ c z ys t ą wa l k ą k l a s ow ą ” – r z e c z y w is to ść j e s t z n a cz n i e b a rd z i ej s ko m p l ikowa n a . D ą ż en i e d o pows ta n i a j es t j e d na k z a w s z e ob e c n e w o b r ę b ie wal k i k l a sowe j , a g r u py o ra z i n i c j a ty wy wy ł an i a j ą s i ę i k r ys ta li z u j ą w o b l i c z u t ych wa lk, d ą ż ą c d o s fo r m uł owa n i a n owe j te o r i i i / l u b za a d optowan i a i s tn ie ją c e j , a by p o d t r z y ma ć o ra z ro z wi j a ć te p ow s ta ń c z e s kł o n n o ś ci . P ro c es te n j e s t s z c z e g ó ln ie w id o cz ny w s y t ua c j a ch rewo l u c y jnych ora z po d c z as w i e lk i ch z b ro j nych p r z ew rotów, a l e w r z ec z y wi s toś c i t r wa o n ni e u s ta n n i e . W t ym s e n sie , w s p om ni an e w y ż e j r u chy (e ko l o g i c z ny, a nt yg lo b a l i s t ycz ny

et c . ) s ta ł y si ę c zęś c i ą l ew i cy ( j e ż e li n i e by ł y n ią wc z e ś ni e j ) . Fa k t ten n i e j e s t p ro b le m e m s a my m w s o bi e , p o n i eważ te n d e n c j a d o in s t y t u c j o na l iz owa n ia fo r m o p o r u z a ws z e by ł a o b e c n a w o br ę b i e to c z o nych walk i fo r m kl a sowe j o rg a n i z a c j i, p o do b ni e j a k

„ p ra w d zi wa wa l ka kl a s owa ” j es t c z ęś c i ą i ns t y t u c j o na ln e j lewi cy j a ko c a ł o śc i .

W i el k i pro b l e m d ot yczy n a tom i as t te go , ż e g r u py i te o r i e b ę dą c e w y raz e m ten d enc j i i n s u rek c yj ne j , n a da l p r z y j m u j ą in s t y t u c j on al n ą l ew i c ę z a s wó j p u n kt o d ni e s ie n i a . W y ko r z ys tu j ą s wo ją te or i ę , by od c i ąć si ę o d n ie k tó r ych a s p ek tów lewi c owo ś c i , j e d no c z e ś n i e n a da l b e z kr yt yc z n ie a d opt u j ą c i nn e , ut r z y m u ją c je dn o ść z i n ny mi g r u p am i n a p o d s ta w i e od r z u c e ni a for m al ne g o r u ch u ro b ot n i c z e g o , n a wet j e ż el i ni e o d r z u ca j ą t ych sa mych j eg o a sp e k tów, z a m i as t j e d n oc z y ć s i ę wo kó ł ws p ó l ne j wa l k i k l a sowe j. S twa r z a to my lą c y m isz m a s z p rą d ów i te n d e n c j i , z w y k l e n a z y wa ny „ s k ra j n ą l ew i c ą ” , bą d ź „ r u ch e m au to no m i c z ny m ” , k tór y z am ia s t by ć n a r z ęd z i e m wa l k i kl a s owej , s ta j e s i ę po g ra n i c z e m , c e m e n tem s p a ja ją c y m sz c z e l i ny p ow s ta łe p om i ę d z y fo r ma l ny m r u ch em ro botn ic z y m , a p ra w d z iw y m r u ch e m rewolu c y j ny m, p r ze c iwd z i a ł a j ą c w ten s p os ó b w ł as ny m za ł o że n io m . K r y ty ka ak ty w i z m u m u s i o p i era ć s ię n a p er s p e k t y w ie wa l k i k l a sowe j. J e ż e l i o pi e ra s ię n a p e r s p e k t y w i e l ew ic owe j , m i j a s ię z ce l em , a w na jg or s z y m p r zy pa dk u za pr ze cz a s a m e j wal c e kla s owe j .

* * *

Pe r s pe kt ywa i ns u re k cy j n a n i e j e s t d la a na rchi z m u n ic z y m n owy m, j e s t j e go c z ęś c i ą o d c z a s u pi e r w s z ych a n a rch is tów. Je j kor z e n ie s i ę g a j ą g ł ów n ie my ś li B a k u ni n a i M a l a tes ty. B a k u n i n wal c z ył z kon c e p c j ą z a kł a d a j ąc ą, ż e d e m ok ra cj a i re p rez e nta c j a ( t j . p a ń s t wo w s wo i ch ws ze l k i ch pr z e j a wa ch ) m o gą być w y ko r z ys ta n e w im ię rewo l uc j i s p o ł e c z n ej . O p ow i a da s i ę n a to m i a s t z a b e z p oś re d n im i b e z ko m p ro m is ow y m a ta k i e m n a p a ń s t wo i ka pi ta ł (w t ym s amy m c z as i e b rał c z y nny u d z i ał w fo r m owa n iu o d do l nych g r up w c a ł e j Eu ro p i e ). Ba k u ni n ni e by ł „ a wan g a rd ow y m ” , p e ł ny m h i p o k r y z j i a uto r yta r ys tą , o c o o s kar ż a j ą go je g o pr z e c i wn i c y. W y b rał be z p oś re d ni ą m eto d ę o rg a n iz a c j i i p rowa d z en i a wa l k i , k tó ra p o pr z e z p rop a g an d ę c z y n u m i a ł a d o p rowa d z i ć sp o ł ec z ny ko n f l i k t d o w y b u ch u , czy li do pow s tan i a i rewolu c j i sp oł e c z ne j :

„ J ako n i ew i dz ia l n i pi l o c i p oś ród lud owe j b u r z y, m u s imy p o k ie rowa ć n i ą n i e p r z y uż yc iu

ot wa r te j wł a dz y, a l e p o p r z e z ko l e kt y w n ą d y k ta tu rę w s z ys t k ich s o j us z n i ków. D y k ta t u rę b ez i n syg n i ów, b e z t yt uł ów, b e z o f i c j a l nych u p ra w ni e ń. Ka żd y n a ty l e si l ny, by n i k t ni e

z ag ar n ą ł i n s yg ni ów w ła dz y ” .

J e d ny m z towa r z ys zy B ak u ni n a i j e g o z wo le n ni ków by ł w ł o s k i a na rch o ­ ko m u ni s ta E r r ic o M a l ate s ta . S fo r m uł owa ł o n kr yt y k ę p l at for m i s tów n a p o db u dow ie p e r s pe k t y w y

i n s u rek c yj ne j . Tym co c z y ni j e go k r yt yk ę i s totn ą ( w pr z e ciw i eń s t wi e d o a d wo ka tów

s y n te z y i i n dy wi d u a lis tów ) , to p r z y j ę c i e kom u n is tyc z n e go p un k t u wi dz e n i a ,

o p ow i e dze n i e si ę z a kol e k ty w ną i s p oł e c z ną wal k ą, c z y li wa l k ą k l as ow ą . Ma l a te s ta

z g a d za s i ę z p l a t fo r mi s ta m i c o d o p otr z e by te o retyc z n ej i ta k tyc z ne j j edn o ś c i o ra z

u s p o łe c zn i e n i a wa l k i k la s owe j , kr y t y k u j ą c j e d n o c z e ś n ie o rg a ni z a c y j ną pro p o z yc j ę P l a t fo r my j a ko „ o dz wi e rc i ed l e ni e h i e ra rchi i p a ńs twowe j ” .

Ś l a d a m i M a l a te s t y p o d ąż y ł i n ny w ł o ski a na rcho ­ ko m un i s ta , n a da j ą c y s z c z eg ó l ne

z na c z e n i e a n a rch i zm ow i in su re kc y j n e m u . N az y wa ł si ę Lu i g i Ga l le a n i . Ż y ł w t ych sa mych c z a s a ch co M a l a te s ta, j e d n ak w ro k u 1901 z o s ta ł z m us z o ny d o o p us z c z en ia W ł o ch i o s ad ze n ia s i ę n a te re ni e U SA, u n ika j ą c w te n sp os ób u wi ę z i en i a z a g ł o s z e n i e swo i ch

rewo l u c y jnych id e i . G a l l e a n i s k r y t ykowa ł w s z e l k i e go ro d z a j u fo r m a ln e o rg a n i z ac j e, k tó re u wa ż a ł za pre d ys po n owa ne d o ro z w i ja n i a h ie ra rch i c z nych i b i uro k ra tyc z nych s t r uk tu r,

z at rac a j ą c w te n sp o só b s wój a na rch i s t yc z ny i rewo lu cy j ny p ote n c ja ł . N i e w i dz ia ł

ż ad ne j s p r ze c zn o ś ci p om ię d z y i nd y w id u al ną , a kol e k ty wn ą wa lk ą , o p ow i a d a j ą c s i ę z a

J e d n o c ze ś n i e bro n i ą c a n a rch o ­kom u n iz m u oraz kre ś lą c w sp ó l ny m ia n owni k p o m ię d z y

K ro p otk i n ow s k ą „ p o mo c ą w z a j e m ną ” , a in s u re k c j ą . N a c i sk kł a d z i o ny n a b ra k

s

sp o ł e c z n ą wa l k ą , a na rchi z m e m , a

ko m u n i z m e m o ra z kr y t y ka for m a lnych for m org an i z a c j i s ta ł y s i ę wa ż ny m p un k te m

w y j ś c i a dl a późn i e j s zych a n archo ­i n s ure kc j o ni s tów.

p r z e c z n o ś c i

m i ę d z y

i n d y w id ua l iz m e m ,

a

Wra z z rewo l u c y j ny m s z ał e m la t 6 0 ­t ych i 7 0­t ych p e r sp e k t y wa i n s ure k c y j n a p owró c i d o

ż yc i a , p og łę b i a ją c s wo j e sp os t r z e ż e n i a p o p r z e z d al s z ą a n a l i z ę o ra z a k ty wny udz i a ł w wa l kach ta m te g o o k re s u, z w ł as z c z a we W ł os z e ch . W ł aś n ie ta m mł o dz i n i ewy ks z ta ł c e ni

ro b ot n i cy p r z e mys ł owi ( „p ra c ow ni c y m a s ow i” ) , gwał tow n i e z b untowa l i si ę p r z e c i w ko

n

i ewo l n i ct wu pł ac . S zc z y tow i o k re s te go z r y w u p r z y p a d ł na „ g o r ą cą j es i e ń ” 196 9 ro k u.

J

e d n ą z o dp owi e d z i p a ńs twa n a to p ows tan ie by ł o s kor zys ta n i e z e „ s tra teg i n a p i ęc i a ”,

p

r ze p rowad z e n i e a ta ków b om b ow ych i z r z u ce n i e w iny n a a n a rch i s tów. Ko r z ys ta n o z

p

rowo ka cj i, k tó re u z a sa d ni ał y c ięż k ie re p re s j e . W d r u gi e j p o ł ow i e l a t 70 ­ tych u fo r m owa ł

s

i ę j e s z cz e wi ę ks z y r u ch z ł oż o ny z e s tu d e n tów, kob i et , m ło d zi eż y i b ez ro b otnych . R u ch

te n by ł po d wie l o m a w z g l ęd am i róż ny od wc z e ś n i e js z ych r u ch ów p ro l eta r i a ck i ch ;

a n t y hi e ra rchi cz ny, i de o log i c z n ie otwar t y i l uź n o z org an i z owa ny. W 1977 ro k u, fa s z ys ta

z amo rd owa ł ra dy ka l n e g o s t u d e nta , a „ r u ch 77 rok u ” e ks pl o dowa ł w c a ł ych W ł o s z ech.

To w ł aś n i e w t y m ko n te kś c i e A l f re d o B ona n no o raz in ni w ł o sc y a na rch i ś c i d a li p o d wa l i ny

w s p ó ł c ze s n e j p er s pe k ty w ie i n su re k c yj ne j . Ich k r y ty ka ówc z e s nych wa l k ko n c e n trowa ł a

s i ę n a wp ływ i e fo r m o rg an i z a c yj nych na tre ść p rowa d zo nych ba ta li i . Ich a k ty wn o ść

d o p rowa dz i ł a do s for m u ł owa n i a d o g ł ę b ne j k r y ty ki fo r m a l i z m u. Lo ka l n i i ns urek c j o n iś c i

by l i p r z eważ n i e z aa ng a ż owa ni w d z ia ł a n ia r u ch u ant y­ a to m owe g o i p o ko jowe go (n p .

d

z i a ł an i a pr z e c iw ko b u d owi e b az y wo j skowe j w C o mi s o n a Syc y l ii ) . N a k re śl i l i o ni

p

o d s ta wowe za sa dy wa l ki p ow s ta ń c z e j . S ą to :

1. pe r m a n e n tn a ko n f l i ktowo ść – nig d y ni e p ow i nn i śmy p r z ech o dz ić o d wal k i do m e d i a c j i

2

. a u to n o m i a i s p o n ta n ic z n a a kt y wn ość [ s a m o org a n i z a c j a ] – wa lka pow in na by ć

p

rowa d z o n a b e z pr z e d s ta w ic ie l i i „ s p e c j al i s tów ”

3

. o rg a n i za c j a j ako for m a a tak u – o rg a n iz ac j a p ow i nn a by ć uż y wa n a j a ko na r z ę dz i e

a

tak u p r z e c i wko p a ńs t w u i ka p i tał ow i , ni gd y s ta wa ć s i ę ce l em s a my m w s o b i e.

K

p r ze ks z ta łc i ć s i ę w o rg a n iz a c y j ny fetysz y z m .

i e d y

a kt y wn o ść

p r z e b ie g a

we d ł u g

p ow y ż sz ych

z a s a d,

wa lka

n ie

p owi n n a

* * *

Pe r s pe kt ywa i n s u re kc y j n a by ł a ro z w i j a n a rów n ie ż p o za t ra d yc j ą a n a rch i s t yc z ną . J e j

m a r ksi s tows k i wa r i a n t ro z w i j ał a f ra k c j a Jo hns on a ­Fo re s ta , k tó ra ro z p oc z ę ł a ba d a n i a

n a d ż yc ie m c o d zi e n ny m z w y kł ych ro b otni ków w A m e r yc e . W ra m a ch dz ia ł a l n o ś c i

p u b l i c ys t yc zn e j, g r u p a w y d a ł a te ks t y, w któ r ych to s a m i ro b ot ni c y a n a li z owa n i s wo j ą

s y t u ac j ę . G ł ów n ą o si ą j e j z ai n te re s owan i a by ł a s p o nta ni c z n a a k ty w n o ść ro bot n i ków o ra z k r yt y ka l ew i c owe go p og l ą d u na ś w i ad o m o ść k l a s ową . J ej s p o s tr z e ż en i a

d ot yc z ą c e o rg a n i z a c ji p ro d u kc j i i je j p o li tyc z ne g o od b io r u p r z e z ro b ot n i ków s ta n ow i ą p ara l e l ę b a d a ń g r u py „S oc i al i s me o u B a rb a r ie s ” ( „ S o c ja l iz m a l b o b a r b a r z y ń s two ”) ,

p rowa dz o nych we Fra n c j i l at 5 0­t ych o raz sp os t r z eż e ń p o c z y n io nych p r z ez

O p e ra c j o ni s tów we W ł o sz e ch .

D u żą ro l ę w ro z wo j u p e r s p e k ty w y i n s ure kc y j n e j od e g ra ł a f ra nc u s ka „ sk ra j n a lew i c a ” z

G i l l es e m Da u ve m i Ja c q u e s em C a m at te m na c z e l e . Ko m un i s t yc z ny p un k w i d z en i a

D a u ve p o z wo l i ł m u w y k roc z y ć p oz a fa ł sz y we d ychoto m ie , ta k i e j a k

d e mo k ra c ja / d yk ta t u ra . Pa ń s t wo j e s t d l a n ie g o b e z w z g l ę d ny m wro gi e m , a p r io r y tet s ta n owi s po n ta ni c z n a a k ty wn o ść ora z a u ton om ic z ny a nta g o n iz m k la s y ro b otn i c z ej .

Fo r ma o rg a n i z a c y jn a n ie s ta j e si ę fetys z y z m e m , a l e ra c ze j c z y m ś , co p o d l eg a

d o s to s owa n i u do z a wa r toś c i wa l k i kla s owe j . To w s z ys t ko w rel a c ji d o r z e c z yw i s te g o u m i ej s c owi e n i a s i ł y ro b o c z e j w ka p i ta li z m i e . O z na c za to , ż e ka p i ta ł n i e t y l ko p o d p o r zą dkowa ł p ra c ę ( kap itali ś c i j ako w ł a ś c i c i el e ś ro d ków p ro d uk c j i) , a l e

s ko l o n i z owa ł ca łe c i a ło s p o ł ec z n e . Ni e t y l ko p rac a z os ta ł a c a ł kowi c i e p od d a n a l o g ic e

ka pi ta ł u ; d o ro l i r y n koweg o towa r u s p rowa d z o no w s ze l k ą a k t yw no ść sp o ł e c z n ą .

W

ł aś n i e z te g o m i e js c a w y wod z i s i ę s y n te z a kr y t y k i w s z e l k ich fo r m o rg a n iz a cy jnych – w

te

n s p o s ó b o dt war za j ą s i ę p od y ktowane p r z e z ka p ita ł s to s u n k i s p oł e c z n e p o m ię d z y

j e d no s t ka m i . D l a te go m u si my od n i e ść s ię kr y t yc z n i e d o p o j ęć ta k i ch ja k d e m o k ra c j a i s a mo r zą dn o ść .

I n ny mi s ł owy, i s t n i e j ą ś c is ł e wi ę z y p om i ę d z y róż nym i p rą d a m i teo ret yc z ny m i , k tó re

D l ate g o j e s zcz e ra z p o d k re śl a my, ż e p e r sp e k t y wa i ns urek c y j na n i e j e s t n owy m

„ p ak i ete m ” i d e o l og i c z ny m . Bę d z i e o w i e l e p ros t s z a d o z ro z u m i e ni a , j eż el i p r z y j m ie my s ta ra a n a rchi s t yc zn e z a s a d y p o z b a w i o n e g o d og m a t y zm u i p owa ż n eg o p o de jś c i a d o te o r i i .

Po ds u m ow uj ą c :

Pe r sp e kt y wę i n su re k c y j n ą for m u ł u j e my w o p arc iu o tr z y p o ds ta wowe z a s a d y.

1. S ta ł ą ko n f l i ktowo ść – n i gd y ni e p ow i nn iś my p r z e ch od z i ć o d wa l k i d o m e d ia cj i .

2 . Au to n o m i ę i s po n tan i c z ną a kt y w no ść [ s am o o rg an iz a c j ę ] – wa l ka p ow i nn a by ć p rowa dz o n a b e z pr z e d s ta w ic ie l i i „ s p e c j al i s tów ”.

3 . O rg a n i za cj ę ja ko fo r m ę a ta k u – o rg a ni z a c j a p ow i n na by ć u ż y wa n a j a ko na r z ę dz i e a tak u p r z e c i wko p a ńs t w u i ka p i tał ow i , ni gd y c e le m sa my m w so b i e .

Pon a d to m u si on a z o s ta ć u m i es z c z o na w na l e ż y t y m ko n tek ś ci e. J e j p un k te m wy j ś c i a z a w s ze był a a k ty wn a m n i e j s z o ść , j ako p r z e c i w ie ńs two m a s . To d la te go , ż e „ z wią z ek z m a sa m i n ie m o ż e by ć skon s t r u owa ny j ako by t p o z wa l a j ą c y p r z et r wa ć up ł y w c z a s u t j . o p i e ra ć s i ę n a n i e sko ń c z o ny m ro z wo j u i o p o r z e wob e c a ta ków w yz ys k i wa c z y. M u si o p i e ra ć s i ę n a ata k u , n ie c i ąg ły m s ta n iu n a s t ra ż y po z y t y wnych re la cj i z m a sa m i”

( B o n an n o ) . E ksp l o a ta cj a i p od p or z ą d kowa n i e na s z e go c o d z i en n e go ż yc i a , to rel a c j a

s i ł y p o d l e g a j ą ca ci ą gł e j z m ia ni e – z arów no n a p oz i o m i e i nd yw i d ua l ny m , ja k i o g ó l nych s t r u k t u r s po łe c znych . To rel ac j a o p a r ta na c z asowo ś c i. C i , k tó r zy p r z e j m uj ą i ni c j a ty wę , z ys k u j ą równ i e ż pr z ewa gę . D la te go n as z a e m a nc y p ac ja m us i by ć s ta l e w y myś l a n a n a n owo p o p r z e z pr z e j m owan ie i p o d t r z y my wan ie i ni c ja t yw y. Ta p er m a n en t n a ko n f l i k towo ść o zn a cz a , ż e m u si my by ć p r z yg otowan i d o p o d ej m owa ni a s z y b k i ch d e c y zj i , c ze go ni e m o g ą un i em o ż l iw ia ć na m sz t y w n e s t r u k t ur y. S am o o rg a n iz ac j a m u si p r zy bra ć n ie fo r m a l ny ch ara kte r, p o ni ewa ż n ie m oż e p o dl eg a ć z ew n ę t r z nym s ił o m ; c z e ka n i e n a re p re z e n ta c j ę o z na c z a z a t ra ce n i e in ic j at y w y. U ż y wa my ko n c e p cj i l ot nych g r u p [ a f f i ni t y ­ g rou p s ] j a ko o d n ie si e n i a d o op ar te g o n a i ni c j a t yw i e, e la s t ycz n eg o o ra z c z ę s to ca ł kowi c i e n ie for m aln e go i kons p i ra c yj n e go „ s towa r z ysz en i a ” z d ete r m in owa nych i a kt y w nych os ób . W p ra kt yc e l otn e g r u py o p i era j ą s i ę n a dys k usj i ,

o s o b i s t ych re l ac ja ch , wz a j e m ny m z ro z u m i e n iu o ra z rewo l uc y jn ej , p ra k tyc z ne j s o l i d ar n o ś c i . Lot n e g r u py ni e m o gą by ć p owo ł y wan e w s p o s ó b no r m a t y w ny, g d yż z a w s ze o p i e ra j ą si ę n a i ni cj at y w i e , a n ie b e z os o b ow ych s tr uk t u ra ch . To ni e fo r m a o rg an i z a c y jn a , a l e s t ra te g i c z n a p e r s p e kt y wa , któ ra p o d l e g a c i ą g ł e j p ra k tyc e.

Pe r sp e kt y wa in su re kc y j n a dąż y d o g e ne ra l iz a c j i w y my ka j ą c ej s i ę s p o d kon t ro l i wa l k i k l a sowe j, c zy l i us po ł e c z n i e ni a [ ko m u n i z ac j i ] . Kom u n i z a cj a o z n a cz a w p ra k t yc e p r ze j ę c i e ko n t ro l i n a d w ł as ny m ż yc i e m . To p rod u k t ko m un iz mu ; s y mu l ta n i c z ny, a l e h ete ro g e n i cz ny p ro ce s , któ r y s ta ra si ę „ w y jść p oz a ka p ita ł ” p o p r z e z ro z wi ą z a n i e j e g o l o g i k i , u c zy ni ć j e go fo r my interakc j i i z na c z e n ia p r z e s ta r z a ł y mi . W i d z i my j e dn a k, ż e ko m u n i z a cj a m a dwa p o z i omy lu b w y m ia r y: wew nę t r z ny i z ew n ęt r z ny. Wew n ęt r z ny o b e j m u j e w sz ys t k i e s po s oby, z a p om o c ą k tó r ych m o ż e my o dm ów i ć p ra c y, ko n t ro l i i d ys c yp l i ny. M o g ą pr z ej a w i ać s i ę o n e we w sz ys t ki m ; o d w ł ó c z ęg o s twa , sa b ota ż u, s t ra j ków, z a m i e sz e k, d o m i g rac j i, p ow s tań i rewo lu c j i . Z ew n ę tr z ny w y mia r d otyc z y p r ze s t r z e n i , w k tó r ych p ro d u kowa ne są re l a c j e in ne ni ż te n a r z uc o n e p r z ez ka pi ta ł , j a ko by „ po za g ra n i c am i ” ka p i tali s tyc z n e j tota l n oś c i . „ S ą p o ko j e i p r z e s t r z en ie , k tó re d a j ą l u dz i o m d os t ę p do p r z ys z ł ych w sp ó ln ot i n a d ch o d z ą c ych świ a tów ”. Rel a c j a p o m i ę dz y t y m i dwo m a p oz io m am i p o z os ta j e z ł o ż ona . Rea g uj ą o n e i o d n o s z ą si ę d o s i e b i e z a po śre dn i c t we m w ie l u d yn am i c z nych fo r m ; ko m un iz a cj a n i e j e s t a n i p ro s ty m r u ch e m w k i e r u n k u ko m u n iz m u p o p r z e z p o ś re d n ic z ąc e dz i a ł a n ia „ rewo l uc jo ni s tów” i o rg an i z a c j i, a n i śc i s ł ym p o dz i a ł e m m i ę d z y wal ka m i, g d z ie w s z ys t ki e fo r my a k ty wn o ś c i n i e z wi ą z a n e z p ro du kc j ą te j „ z ew nę tr z no ś c i ” p ow i nny zo s ta ć p ot ę p i on e . P ro b l e my te m oż n a ro zp oz n a ć p op r z e z t r z e ź w ą a na l i z ę ko n k retnych z j a w i s k i c i ą g ł ą p ra k t yk ę te o ret ycz n ą : in ny m i s ł ow y, z a d a j ąc s o b i e py tani e „d ok ą d z m ie r z a my ? ”.

P y ta ni e , w ja k i s p o só b p r z e by ć d rog ę o d p ow s tan ia d o rewo l uc ji n i e d ot yc z y ( wedl e p er s pe k t y wy i ns ure kc y j ne j ) , te go j ak z d oby ć w i ęks z a l ic z b ę p o p le c z n i ków, z o rg an i z owa ć w i ę ks z ą d e m on s t ra c j ę , walc z y ć o w y ż s z e w y n ag ro dz e n i a i p ra wa p ra c ow n ic z e , a dm i n i s t rowa ć w ię ks z ą c z ęś c i ą sp o ł e cz n ej p ro du k cj i , z d oby ć wi ę c e j

m i e j s c w pa r l a m e n ci e, p os z e r z a ć d e m ok ra c j ę i td . Re a l iz a c j a i d e i ko m un i z m u p o p r z ez n i e o d w ra ca l ny p ro c e s kom u n i zac j i m a w i ę c e j w s p ó l n eg o z „ rów n o c z e s n o ś c i ą ”. O z na c z a to , że róż n e wa lk i s ą z e s ob ą z e s p o lo ne i w z a j em ni e s i ę w z ma cn ia j ą .

Ś w i a d o m e u cze s tn i c two w p roc e s ie ko m u ni z a c j i , a k ty wn e we z wa n i e w i mi ę

p ote n c ja l ne go wy zwo le n ia , j e s t t y m c o my, p o d ąż a j ą c z a a n a rchi s ta m i i ns urek c yj ny mi ,

n

a zy wa my „ p ro je k t ua l i z m e m ” [ p r z e c iw i e ń s twe m ewe nt u a l no ś c i ] . C h ce my ro z wi j a ć ten

p

o g l ą d n a wa l kę k l a s ow ą , kap ita ł o ra z ko m u ni z m, u ż y wa j ą c po j ęć ta k i ch j a k

ko m u n i z a cj a, rów n o cz e s n o ść , w y z wo l e ni e i p ro j e k tu a l iz m w ra ma ch n a s z e j p ra k t y k i te o ret ycz n e j . Ko n ce pc j e te są d a l e ki e o d d os ko nał o śc i. To te o retyc z ne w y b o r y i

p ra k t yc z n e do świ a dc z e n ia w y ma g a j ą c e o b sz e r n e j a n a li zy. D o cz eg o sz c z e r z e

z ach ęc a my.

* * *

Te ks t p o ch o dz i z 2 0 0 5 ro k u , a jeg o au tore m j es t s zwe d z ka g r up a "B a t ko "