Vous êtes sur la page 1sur 7

Saga o Ynglingach

Albo

Historia rodu Ynglingw od Odyna do Halfdana Czarnego


Cz pierwsza (od Odyna do Swegde'a)

1. Pooenie krain. Opowiada si, e koo ziemskie, ktre rasa ludzka zamieszkuje, poszarpane jest licznymi zatokami, ktrymi wielkie morza wchodz w gb ldu z zewntrznego oceanu. Wiadomo, e wielkie morze przechodzc przez Narvesund siga ldu Jerozolimy. Z tego samego morza duga zatoka morska rozciga si na pnocny wschd, nazywana jest Morzem Czarnym i rozdziela trzy czci ziemi z ktrych wschodnia cz nazywana jest Azj, a zachodnia przez jednych zwana jest Europ, przez innych Ene. Na pnoc od Morza Czarnego ley Swithiod Wielki, albo Zimny. Wielki Swithiod jest zaliczany przez niektrych do Wielkiego Serklandu, inni cz go z Wielkim Bluelandem. Pnocna cz Swithiodu pozostaje niezamieszkana z powodu mrozu i zimna, tak jak poudniowa cz Bluelandu jest pustoszona przez palce soce. W Swithiodzie jest wiele potnych pastw, wiele ras ludzkich, mwicych licznymi jzykami. yj tam olbrzymy i kary, a take bkitni ludzie i kady rodzaj dziwnych stworze. S tam olbrzymie dzikie bestie i przeraajce smoki. Po poudniowej stronie gr lecych poza zamieszkanymi ziemiami pynie przez Swithiod rzeka, ktrej waciwa nazwa brzmi Tanais, lecz z dawna zwana jest Tanaquisl, lub Vanaquisl, a ktra wpada do Morza Czarnego. Kraj ludzi yjcych nad jej brzegami zwie si Vanalandem lub Vanaheimem, a rzeka rozdziela trzy czci wiata, z ktrych leca najbardziej na wschd zwie si Azj, a najbardziej na zachd Europ. 2. O ludach Azji Kraj na wschd od Tanaquisl w Azji nazwano Asalandem, lub Asaheimem, a jego stolic Asgaardem. W miecie y wdz imieniem Odyn, a byo to wielkie miejsce skadania ofiar. Byo obyczajem, e dwunastu kapanw wityni zarwno skadao ofiary, jak i sdzio lud. Byli oni nazywani Diarami, lub Drotnerami, a wszyscy ludzie suyli im i byli im posusznymi. Odyn by wielkim i daleko podrujcym wojownikiem, ktry podbi wiele krlestw, a mia takie powodzenie, e w kadej bitwie zwycistwo byo po jego stronie. Jego ludzie wierzyli, e zwycistwo naley mu si w kadej bitwie. Byo tam w zwyczaju, e gdy Odyn wysya swych ludzi do bitwy, lub na jak wypraw, przedtem kad swe rce na ich gowach przyzywa ich dajc im bogosawiestwo. A oni wierzyli, e przyniesie im to sukces. Jego ludzie ponadto weszli w zwyczaj, e gdy grozio im niebezpieczestwo na ldzie czy na morzu, wzywali jego imi. Sdzili, e w przyniesie im to pomoc i wsparcie, ktre byo im potrzebne. Czsto podrowali tak daleko, e pozostawali w drodze wiele lat. 3. O braciach Odyna Odyn mia dwch braci, jednego zwano Ve, drugiego Vilje i rzdzili oni krlestwem podczas jego nieobecnoci. Kiedy zdarzyo si, e Odyn odjecha bardzo daleko i lud Azji obawia

si, e moe ju nie powrci. Tak wic podzielili jego bracia midzy siebie jego dziedzictwo i obaj podzielili si jego on Frigg. Odyn wkrtce powrci i odzyska on. 4. O wojnie Odyna z ludem Vanalandu. Odyn wyruszy z wielka armi przeciw ludowi Vanalandu, lecz by on dobrze przygotowany do obrony swego kraju, tak e zwycistwo przechodzio z rk do rk, a obie strony niszczyy kraj i ponosiy dotkliwe straty. Wyczerpane wojn obie strony zgodziy si spotka, by zawrze pokj i wymieni zakadnikw. Lud Vanalandu wysa swych najlepszych mw, Njorda Monego i jego syna Freya. Lud Asalandu posa czowieka imieniem Hone, ktrego uwaano za mogcego uchodzi za wodza, jako e by dobrze zbudowanym i przystojnym mczyzn. Razem z nim posano czowieka wielkiego zrozumienia zwanego Mime. Z drugiej strony lud Vanalandu posa najmdrszego spord siebie czowieka imieniem Kvase. Teraz, gdy Hone przyby do Vanaheimu zosta przez wszystkich uznany za wodza, A Mime mia dla niego dobr rad na kad okazj. Lecz gdy Hone stawa w tingu czy przy innych spotkaniach, a Mime nie mg by przy nim, to gdy zwrcono si do niego z jak trudniejsz kwesti, Hone mia tylko jedn odpowied: Teraz niech wypowiedz si inni. Tak, wic lud Vanalandu zacz podejrzewa, e zosta oszukany przy wymianie zakadnikw. W zwizku z tym wzili Mimego, cili mu gow i posali j ludowi Asalandu. Odyn wzi t gow, posmarowa zioami aby nie zgnia i wypowiedzia nad ni zaklcie. Odtd mg z ni rozmawia i odkrywa dziki niej liczne tajemnice. Odyn uczyni z Njorda i Freya kapanw wityni i zostali oni Diarami ludu Asalandu. Crka Njorda Freya bya kapank wityni i pierwsza pokazaa ludowi Asalandu sztuki magiczne, jakie byy w uyciu i w modzie wrd ludu Vanalandu. Poniewa Njord pochodzi z ludu Vanalandu polubi swoj wasn siostr zgodnie z prawem tej krainy, ich dziemi byli Frey i Freya. Lecz w Asalandzie zabronione byy maestwa midzy tak bliskimi krewnymi. 5. Odyn dzieli swoje krlestwo, oraz dzieo Gefiony Wielka grska bariera przebiega z pnocnego wschodu na poudniowy zachd oddzielajc Wielki Swithiod od innych krlestw. Poudniowy kraniec tego grskiego grzbietu ley blisko Turklandu, gdzie Odyn mia wielkie posiadoci. W tamtych czasach wodzowie rzymscy przemierzali wiat, podbijajc wszystkie ludy; z tego powodu wielu wodzw uciekao ze swoich woci. Lecz Odyn majc wiedz o przyszych zdarzeniach i magiczny wzrok wiedzia, e jego nastpcy osiedl si i zamieszkaj w pnocnej poowie wiata. Odyn odda wic wadz nad Asgaardem swoim braciom Ve i Vilje, a sam, ze wszystkimi bogami i wieloma innymi ludmi wywdrowa najpierw na zachd do Gardarike, a potem na poudnie do Saksonii. Mia on wielu synw; i po zaoeniu i rozszerzeniu krlestwa w Saksonii powierzy im panowanie nad krajem. Sam wyruszy na pnoc nad morze, przenoszc sw siedzib na wysp, ktr nazwa Fyen. Potem wysa Gefion przez cienin na pnoc by odkrya nowe kraje. Przybya ona do krla Gylve, ktry da jej tyle ziemi ile zdoa zaora pugiem. Gefion wrcia do Jotunheimu i pocza z olbrzymem czterech synw. Urodzia ich i przemienia w zaprzg wow. Zaprzga ich do puga i odamaa kraj do oceanu naprzeciw Odyna. Kraj ten nazwano Zelandi i w nim zamieszkaa Gefion. Skjold, syn Odyna oeni si z ni i oboje zamieszkali w Leidre. Tam skd zosta wyorana Zelandia powstao morze zwane Laage. W szwedzkiej krainie zatoki Laage odpowiadaj cyplom Zelandii. Brage Stary piewa o tym tak:

Gefion odjechaa od Gylvego, By doda nowy kraj do duskiego wadztwaTrudzia si Gefion orzc w dymie, Ktry wyparowywa z jej zaprzgu wow, Cztery gowy, osiem gwiazd na czoach mia on, Jasno lnicych, gdy ona oraa, Przecigajc nowe kraje z gbokiego kontynentu By wczy je do rwniny sodkich wysp. Teraz Odyn, syszc, e rzeczy przybray pomylny obrt, we wschodniej czci ziem Gylvego, uda si tam, a Gylve zawar z nim pokj, gdy uwaa, e nie ma do siy, by przeciwstawi si przybyszom z Asalandu. Odyn i Gylve prbowali oszuka si wzajemnie, lecz lud Asalandu zawsze by gr. Odyn obra sw siedzib nad jeziorem Maelare, w miejscu zwanym obecnie starym Sigtun. Kapanom wityni nada take lenna. Njord osiad w Noatun, Frey w Upsali, Heimdal w Himinsbergs, Thor w Thrudvang, Balder w Breidablik, wszystkim da wielkie majtki. 6. O talentach Odyna. Gdy Odyn z Asalandu przyby na pnoc a Diarowie wraz z nim, wprowadzili i nauczyli innych sztuk, ktre ludzie stosowali jeszcze dugi czas. Odyn by najbystrzejszy ze wszystkich i od niego wszyscy uczyli si sztuk i umiejtnoci, on zna je pierwszy i wiedzia duo wicej ni inni ludzie. Ale teraz, by wyjani dlaczego jest on otaczany tak wielkim szacunkiem musimy wspomnie rne przypadki jakie mu si zdarzay. Gdy siedzia wrd swych przyjaci, jego oblicze byo tak pikne i dostojne, e dusze wszystkich byy nim oczarowane, lecz w trakcie bitwy wydawa si przeraajcy swoim wrogom. Wynikao to z jego umiejtnoci zmiany swej skry i ksztatu w taki sposb w jaki tylko chcia. Inn przyczyn byo to, e rozmawia w sposb tak mdry i przyjemny, e wszyscy ktrzy go syszeli wierzyli mu bez granic. Mwi wszystko wierszem, improwizujc, co nazywamy kunsztem skaldw. On i jego kapani byli nazywani kowalami pieni i od nich wzia si sztuka pieni w pnocnych krajach. Odyn potrafi uczyni swych wrogw w bitwie lepymi, guchymi lub przeraonymi, a ich bro tak tp, e nie wyrzdzaa wikszej krzywdy ni wierzbowa witka. Z drugiej strony jego ludzie wyruszali do boju bez zbroi rwnie szaleni jak psy czy wilki, uderzali w swe tarcze i stawali si silni jak niedwiedzie lub tury, zabijali ludzi jednym ciosem nie uywajc przy tym ognia ani elaza. Tacy byli nazywani berserkerami. 7. O czynach Odyna. Odyn mg zmienia swj ksztat: jego ciao leao jakby martwe lub upione, gdy on pod postaci ryby lub robaka, ptaka lub bestii w mgnieniu oka przemierza ogromne poacie kraju. Jednym sowem mg stumi poar, uciszy rozszalay ocean i zmienia kierunki wiatrw. Odyn mia okrt zwany Skidbladnir, na ktrym eglowa po szerokich morzach, a ktry mg zwin jak kawa sukna. Odyn nosi przy sobie gow Mimego, ktra opowiadaa mu nowiny z innych krajw. Czasem nawet wzywa umarych na ziemi, lub siadywa wrd grobowcw. Dlatego by zwany wadc duchw i panem kopcw. Mia dwa kruki, ktrych nauczy ludzkiej mowy, latay one daleko i szeroko po ziemi przynoszc mu nowiny. We wszystkich rzeczach posiad wybitn mdro. Wszystkich tych sztuk uczy za pomoc runw i pieni zwanych zaklciami, i od ktrych lud Asalandu znany jest pod imieniem kowali zakl. Odyn

poj te sztuk, w ktrej zawarta jest najwiksza moc i ktr on sam stosowa, chodzi tu o to co zwie si magi. Tak wic zna losy przeznaczone ludziom i potrafi sprowadza mier, nieszczcie i chorob a take zabra si jednej osobie i da j innej. Lecz takie sposoby czarownic pocigaj za sob sabo i lk i nie jest rzecz stosown dla mczyzny posugiwa si nimi, zatem tylko kapanki rozwijay t sztuk. Odyn wiedzia w kocu gdzie ukrywa si cae zagubione bydo wiata i rozumia pieni, ktre pieway mu ziemia, wzgrza, skay i kopce a moc swego sowa zobowizywa ich mieszkacw, by byli mu posuszni. Z powodu tych umiejtnoci zyska wielk cze. Jego wrogowie dreli przed nim, jego przyjaciele pokadali w nim zaufanie i polegali na jego mocy i na nim samym. Odyn nauczy wikszoci swych sztuk kapanw, i oni najbardziej zbliyli si do niego w wiedzy i czarodziejskich umiejtnociach. Wielu innych w jaki sposb przyswoio sobie czstki tej wiedzy i od tej pory czarownictwo zaczo si szerzy daleko i trwao dugo. Ludzie uwicili Odyna i dwunastu wodzw z Asalandu, nazwali ich bogami, i wierzyli w nich dugo po ich mierci. Od imienia Odyna pochodzi imi Odun, ktre ludzie daj swym synom. Od imienia Thora pochodzi Thore i Thoraninn, jak rwnie zoenia z innymi imionami jak Steenthor lub Havthor, a take inne przerbki. 8. Prawodawstwo Odyna. Odyn wprowadzi to samo prawo w swoim kraju, ktre byo w mocy w Asalandzie. Zostao wprowadzone tym prawem, e wszyscy martwi powinni zosta spaleni. Naley ich zoy na stosie, a potem prochy wsypa do morza lub pochowa w ziemi. W ten sposb, mwi Odyn, kady pjdzie do Valhalli z tym dobytkiem, jaki wraz z nim zosta spalony na ziemi. Dla godnych mw powinien zosta usypany kopiec ku pamici, a wszyscy inni wojownicy, ktrzy wyrniali si mstwem powinni zosta uczczeni stojc ska. Ten zwyczaj przetrwa dugo po czasach Odyna. W zimowym dniu powinna zosta zoona ofiara krwi, by zapewni dobry rok, a w rodku wiosny dla dobrych zbiorw, trzecia ofiara letniego dnia dla zwycistwa w bitwie. Ludy caego Swithiodu paciy Odynowi skat albo pogwne. Lecz w zamian za to broni on kraju przed wrogami i zamieszkami oraz pokrywa koszty skadania ofiar za dobry rok. 9. O maestwie Njorda. Njord wzi sobie on zwan Skade, lecz ona nie pozostaa przy nim i wysza za Odyna. Miaa z nim wielu synw. O jednym z nich, imieniem Saeming, Eyving Skaldaspiller tak piewa: Dla syna Asa krlowa Skade urodzia Saeminga, ktry wymalowa zgroz na swej tarczy. Olbrzymia krlowa ska i niegu, Ktra zechciaa zamieszka nisko na ziemi, elaznych sosen crka

Skoczya ze ska bdcych ebrem morza. Dla Odyna urodzia wielu synw Bohaterskich zwycizcw bitew. Od Saeminga wyprowadza jarl Hakon Wielki swj rodowd. Ten Swithiod jest nazywany Mannheimem, lecz wielki Swithiod zwie si Godheimem. I to z Godheimem wielkie cuda i wydarzenia s zwizane. 10. O mierci Odyna. Odyn zmar we wasnym ou w Swithiodzie. A kiedy by bliski mierci uczyni znak na swym ciele kocem wczni i powiedzia, e udaje si do Godheim, by powita tam wszystkich swych przyjaci a wszyscy dzielni wojownicy docz do niego. Szwedzi wierz, e poszed do dawnego Asgaardu i yje tam wiecznie. Wtedy zacza si wiara w Odyna i wzywanie jego imienia. Szwedzi wierz, e pokazuje si on im przed wielkimi bitwami. Jednym daje zwycistwo, innych wzywa do siebie rozstrzygajc ludzkie losy. Odyn zosta spalony a na jego stosie zoono wielkie bogactwo. Wierzono, e im wyej wzbija si w powietrze dym, tym wyej wyniesiony jest ten, czyj stos ponie a bdzie tym bogatszy im wicej majtku zostanie spalone razem z nim. 11. O Njordzie Njord z Noatun by zatem jedynym wadc Szwedw. Kontynuowa skadanie ofiar i by nazywany drotem albo wadc przez Szwedw i otrzymywa od nich scatt i dary. W tym czasie panowa pokj i dostatek a lata byy tak dobre pod kadym wzgldem, e Szwedzi wierzyli, e Njord panuje nad mnoeniem si zwierzyny i pomylnoci ludzi. W tym czasie wszyscy diarowie albo bogowie pomarli i zostao dla nich uczynione powicenie krwi. Njord zmar w ou z choroby, a przed mierci zrobi sobie szczytem wczni znak dla Odyna. Szwedzi spalili go i wszyscy pakali nad jego kopcem grobowym. 12. mier Freya Frey przej krlestwo po Njordzie i by nazywany drotem przez Szwedw, ktrzy pacili dla niego podatki. Frey by tak jak ojciec szczliwy w przyjaniach i polowaniach. Frey wybudowa wielk wityni w Upsali, uczyni tam sw siedzib jako wodza i da wityni wszystkie podatki, kraje i dobra. Od tego czasu po dzi dzie Upsala jest stolic. W tym czasie rozpocz si pokj Frodego, a w caym kraju zbierano dobre plony, co Szwedzi przypisywali Freyowi, ktry by bardziej czczony ni inni bogowie. Ludzie znacznie si wzbogacili w tych dniach dziki pokojowi i dobrym zbiorom. on Freya bya Gerd, crka Gymisa, a ich syna nazywano Fjolne. Frey by nazywany drugim imieniem Yngwe, ktre to imi uwaano za imi honorowe, tak e jego potomkowie zostali nazwani Ynglingerami. Frey zachorowa, a gdy choroba obja jego rami, jego ludzie przedsiwzili plan. Wznieli wielki kopiec, w ktrym umiecili drzwi z trzema dziurami. Gdy Frey umar pochowali go w grobowcu, lecz przez trzy lata utrzymywali jego mier w tajemnicy przed Szwedami. Wszystkie podatki wrzucano do grobowca, przez jedn dziur zote, przez drug srebrne, a przez trzeci miedziane monety. Pokj i dobre zbiory utrzymyway si.

13. O Freyi i jej crkach Freya pozostaa jako jedyna spord bogw a bya z tego powodu tak czczona, e wszystkie kobiety zostay nazwane jej imieniem, otrzymujc tytu Frue, tak e kada kobieta nazywana jest frue, bd pani swej wasnoci, a on nazywa si domow frue. Freya kontynuowaa skadanie ofiary krwi. Freya rwnie miaa wiele imion. Jej m zwa si Oder, a jej crki Hnoss i Gerseme. Byy one tak pikne, e ich imionami nazwano najdrosz biuteri. Gdy stao si wiadome Szwedom, e Frey nie yje, a pokj i dobre plony trway, uwierzyli oni, e bdzie si dzia tak dugo jak Frey bdzie pozostawa w Szwecji. I dlatego nie spalili jego szcztkw, lecz nazwali go bogiem tego wiata i stale skadali ofiar za niego, gownie dla pokoju i dobrych plonw. 14. O mierci krla Fjolnego. Fjolne, syn Yngwe Freya krlowa nad Szwedami i ziemiami Upsali. By potny mia szczcie do dobrych plonw i utrzymania pokoju. Fredfrode krlowa wtedy w Leidre, trwaa midzy nimi wielka przyja i odwiedzali si wzajemnie. Kiedy, gdy Fjolne by u Frodego w Zelandii, przygotowano dla niego wielkie wito a zaproszenia na nie rozesano po caym kraju. Frode mia wielki dom, w ktrym stao wielki zbiornik o wysokoci wielu sni, zbudowane z wielu klepek. Ten zbiornik sta na parterze. Wyej byo poddasze, gdzie przez otwr w pododze napeniano zbiornik, ktry peen by teraz nadmiernie mocnego miodu. Wieczorem Fjolne, ze swymi towarzyszami pooy si spa na ssiednim strychu. W nocy wyszed szukajc ustronnego miejsca a by bardzo picy i niezmiernie pijany. Gdy wraca do swego pokoju wszed w ze drzwi, potkn si, wpad do zbiornika z miodem i uton. Tak mwi Thjodolf z Kvine: We dworze Frodego straszne sowo, Da si sysze dwik przynoszcy mier: Krzyk spotkania z losem, Syszano noc w domu Frodego. A gdy dzielny Frode przyszed, znalaz Swihiodu ciemnego wodza, Fjolnego, utopionego. We Frodego rezydencji uton on, Uton w niefalujcym, bezwietrznym morzu. 15. O Swegde. Swegde przej krlestwo po swym ojcu i uczyni uroczyst przysig, e odszuka Godheim i Odyna. Wyruszy z dwunastoma mami w wiat i przyby do Turklandu i do Wielkiego Svithiodu, gdzie odnalaz wielu swoich krewnych. Spdzi w tej podry pi lat a gdy powrci do Szwecji wspomina j czasami. W Vanheim poj za on Van i mia z ni syna Vanlande. Po pewnym czasie Swegde wyruszy ponownie na poszukiwania Godheimu i przyby do rezydencji we wschodniej stronie Swithiodu zwanej Stein, gdzie skay byy tak

due jak wielkie domy. Wieczorem po zachodzie soca, gdy Swegde odchodzi od stou, przy ktrym pi, do sypialni, rzuci okiem na ska i zobaczy siedzcego pod ni kara. Swegde i jego ludzie byli bardzo pijani, gdy pobiegli ku skale. Karze sta w drzwiach i wzywa Swegdea, by ten wszed a zobaczy Odyna. Swegde wbieg w ska, ktra zamkna si za nim a Swegde nigdy ju nie powrci. Thiodolf z Kvine opowiada o tym: Przez Diurnira elfi ras, Ktra nawiedza urwiska i unika twarzy dnia, Szlachetny Swegde zosta oszukany, Krl uwierzy w kamliwe sowa elfa. Nieulky bohater wpad, Przechodzc przez ziewajce usta skay: Ziewny zamkny si bohater zgin, Na dworze Saekmimego, gdzie mieszkaj olbrzymy.