Vous êtes sur la page 1sur 17

PROBABILISTYKA

Z1
Przypomnienie z teorii mnogosci
Dzialania na zbiorach
Niech X dowolny zbior, A
1
, A
2
, . . . podzbiory X, a I podzbior zbioru liczb naturalnych N. Wtedy
suma, iloczyn (przeci

ecie), ro znica i dope lnienie zbiorow zdeniowane s

a nast

epuj

aco:
_
iI
A
i
= {x X : n I : x A
n
} ,

iI
A
i
= {x X : n I x A
n
} ,
A
1
\ A
2
= {x X : x A
1
x / A
2
} ,
A

1
= X \ A
1
.
Prawa de Morgana
_
_
iI
A
i
_

iI
A

i
,
_

iI
A
i
_

=
_
iI
A

i
Obrazy i przeciwobrazy
Niech X, Y zbiory i f : X Y - funkcja okreslona na zbiorze X o wartosciach w zbiorze Y . Wtedy
obrazem zbioru B X (przy odwzorowaniu f) nazywamy zbior
f(B) = {y Y : x B : f(x) = y} .
Przeciwobrazem zbioru C Y (przy odwzorowaniu f) nazywamy zbior
f
1
(C) = {x X : f(x) C} .
Zadania
1.1 Wyznaczyc

n=1
A
n
,

n=1
A
n
, (

n=1
A
n
)

, (

n=1
A
n
)

, jesli zbiory A
n
, n N, zdeniowane s

a
nast

epuj

aco:
(a) A
n
=
_
x R : 0 x
1
n+1
_
,
(b) A
n
=
_
x R :

n x

2n
_
,
(c) A
n
=
_
x R : 1
1
n+1
x 2 +
1
n+1
_
,
(d) A
n
= {x R : sin x = n}.
1.2 Niech f : R R i f(x) = x
2
. Wyznaczyc:
(a) f ([1, 2]), f ((1, 2));
(b) f
1
([0, 4]), f
1
((2, 1)), f
1
((0, 1]).
1.3 Dla podanych poni zej funkcji f wyznaczyc f
1
({a}) oraz f
1
((, a)), gdzie a R:
(a) f : [0, /2] R, f(x) = cos x;
(b) f : {0, 1, . . . , 2k} R, f(x) = |x k|, gdzie k N;
(c) f : R R, f(x) =

x
1
2

;
(d) f : [0, 2] R, f(x) =
_

_
0, x [0, 1)
1, x = 1
2, x (1; 2]
;
(e) f : [1, 2] [1, 2] R, f(x, y) =
_
x y, x y
0, x < y
;
(f) f : R
2
R, f(x, y) =
_
x
2
+y
2
, x y
0, x < y
.
1.4 Na ile sposobow mo zna wybrac 13 kart z talii w taki sposob, by wsrod wybranych by ly wszystkie
asy?
1.5 Grupa sk lada si

e z 15 mal ze nstw. Na ile sposobow mo zna z grupy wybrac czteroosobow

a delegacj

e,
jesli w jej sk lad nie mo ze wchodzic zadne ma l ze nstwo?
1.6 Na ile sposobow mo zna k nierozro znialnych kul rozmiescic w n ponumerowanych szuadach, jesli
n k i w ka zdej szuadzie miesci si

e tylko jedna kula?


1.7 Na ile sposobow mo zna n rozro znialnych kul rozmiescic w n pude lkach tak, aby:
(a) nie bylo pustych pude lek,
(b) dok ladnie jedno pudelko bylo puste.
1.8 Na ile sposobow mo zna r nierozro znialnych kul rozmiescic w n pude lkach tak, aby:
(a) ustalone pude lko zawiera lo dok ladnie k kul (k r),
(b) dok ladnie m pude lek pozosta lo pustych (m n, r n m),
(c) w ka zdym pude lku by ly co najmniej dwie kule.
1.9 Na ile sposobow mo zna k jednoz lotowek i mpi

ecioz lotowek rozmiescic w n ponumerowanych pude lkach?


PROBABILISTYKA
Z2
2.1 Niech = N i F = 2

. Czy jest prawdopodobie nstwem funkcja P : F [0, 1] okreslona wzorem


(a) P({n}) =
1

n
dla n N,
(b) P({n}) = c
(1)
n+5

n
dla pewnego c R i n N,
(c) P({n}) = c
1
n
2
dla pewnego c R i n N,
(d) P({n}) =
3
n
4
n
?
2.2 Dane s

a P(A

) =
1
3
, P(A B) =
1
4
i P(A B) =
2
3
. Obliczyc P(B

), P(A B

) i P(B \ A).
2.3 Udowodnic, ze jesli C A B, to P(C) P(A) +P(B) 1.
2.4 Rzucamy symetryczn

a kostk

a do chwili otrzymania jedynki lub pi

atki. Obliczyc prawdopodobie nstwo,


ze
(a) wykonamy k rzutow (k 1),
(b) wykonamy nieparzyst

a liczb

e rzutow.
2.5 Asia i Basia umowi ly si

e mi

edzy 16:00 a 17:00 w centrum miasta. Osoba, ktora przyjdzie pierwsza,


czeka na drug

a 15 minut.
(a) Jakie jest prawdopodobie nstwo, ze Asia i Basia si

e spotkaj

a?
(b) Jakie jest prawdopodobie nstwo, ze Asia przyjdzie po 5 minutach od przybycia Basi?
2.6 Na odcinku [0, 1] umieszczono losowo punkty L i M.
(a) Jaka jest szansa, ze srodek odcinka LM nale zy do [0, 1/3]?
(b) Jaka jest szansa, ze z L jest bli zej do M ni z do zera?
2.7 Z odcinka [1, 1] wybieramy losowo dwie liczby p i q. Niech x
1
i x
2
oznaczaj

a pierwiastki rownania
x
2
+px +q = 0. Znalezc prawdopodobie nstwo tego, ze
(a) x
1
, x
2
R,
(b) x
2
1
+x
2
2
< 1.
2.8 Wycieczka n osobowa, zwiedzaj

ac meczet, oddaje do przechowania obuwie do skrzyni. Po zwiedzeniu


ka zdy otrzymuje dwa buty wybierane na chybi l tra l ze skrzyni przez obs luguj

acego. Jakie jest


prawdopodobie nstwo tego, ze ka zdy otrzyma
(a) but lewy i but prawy,
(b) par

e butow,
(c) swoj

a par

e butow?
PROBABILISTYKA
Z3
3.1 Urz

adzenie ma 4 podzespo ly dzia laj

ace niezale znie. Podzespo ly psuj

a si

e niezale znie od siebie, z


jednakowymi prawdopodobie nstwami 0.2. Jesli zepsuje si

e tylko jeden z nich, urz

adzenie zadzia la z
prawdopodobie nstwem 0.4, jesli zepsuj

a si

e dowolne dwa - z prawdopodobie nstwem 0.1. Jesli zepsuj

a
si

e co najmniej 3 podzespo ly, urz

adzenie nie zadzia la. Jaka jest szansa, ze urz

adzenie zadziala?
3.2 Prawdopodobie nstwo, ze egzaminator odpowiedzia l prawidlowo (tak lub nie) na pewne pytanie
wynosi a (0, 1), dla ka zdej zdaj

acej egzamin studentki analogiczne prawdopodobie nstwo wynosi


b (0, 1), a dla ka zdego zdaj

acego egzamin studenta c (0, 1) i zdarzenia te s

a niezale zne. Praw-


dopodobie nstwo, ze losowo wybrana osoba z grupy studentek i studentow zdaj

acych egzamin udzieli


tej samej odpowiedzi co egzaminator wynosi 0.5. Ile studentek przypada na jednego studenta w tej
grupie?
3.3 Pierwsza z trzech jednakowych urn zawiera 2 bia le i 3 czarne kule, druga 4 bia le i 3 czarne, a trzecia
6 bia lych i 2 czarne kule. Z losowo wybranej urny wylosowano kul

e. Jakie jest prawdopodobie nstwo,


ze kula ta zosta la wylosowana z pierwszej urny, jesli jest ona bia la?
3.4 Pan Potocki mo ze miec i synow (i = 0, 1, . . . , 4), z prawdopodobie nstwami odpowiednio p
0
= 0.4,
p
1
= p
2
= 0.2, p
3
= p
4
= 0.1. Ka zdy z jego synow, dokladnie tak samo jak ojciec, mo ze miec od
0 do 4 synow, z prawdopodobie nstwami takimi, jak u ojca, niezale znie od ojca i braci. Obliczyc
prawdopodobie nstwo, ze protoplasta rodu b

edzie mial dwoch wnukow.


3.5 Owad sk lada k jajeczek z prawdopodobie nstwem p
k
= e
1
/k!, k = 0, 1, . . .. Potomek wyl

ega si

e z
jaja z prawdopodobie nstwem p, niezale znie od innych. Okreslamy zdarzenia: A
k
- ,,owad z lo zyl k
jajeczek i B
k
- ,,wyl

eg lo si

e k potomkow owada. Obliczyc prawdopodobie nstwa P(B


k
|A
j
), P(B
k
),
P(A
j
|B
k
), j, k = 0, 1, . . ..
3.6 W trzydziestoosobowej grupie studenckiej jest 5 studentow, ktorzy zawsze zdaj

a egzamin na pi

atk

e.
Jest te z dziesi

eciu takich, ktorzy z egzaminu dostaj

a zawsze pi

atk

e lub czwork

e (z jednakowym
prawdopodobie nstwem). Pozosta lych pi

etnastu otrzymuje czwork

e, trojk

e lub dwojk

e z rownym
prawdopodobie nstwem. Jaka jest szansa, ze losowo wybrany student otrzyma pi

atk

e?
3.7 Wojtek mia l w portfelu monety: n z lotowek i m pi

ecioz lotowek. Zgubi l jedn

a monet

e (nie wie, o
jakim nominale). Wyci

agni

ete losowo z portfela dwie monety okaza ly si

e z lotowkami. Jakie jest


prawdopodobie nstwo tego, ze zgubiona moneta by la z lotowk

a?
3.8 Niech = [0, 1]
2
. W przestrzeni probabilistycznej (, B(), P), w ktorej P jest prawdopodobie nstwem
geometrycznym, okreslono zdarzenia A :=
_
(x, y) : x
1
2
y
1
2
_
i B :=
_
(x, y) : x
1
4
y
1
4
_
.
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) A i B s

a niezale zne,
(b) P(A|B) P(B|A),
(c) P(A B) = P(A) +P(B) P(A|B)P(B),
(d) A i B s

a rozl

aczne,
(e) P(A)P(B) < P(A B).
3.9 Urna zawiera 5 bia lych i 4 czarne kule. Losujemy kolejno bez zwracania 2 kule. Wprowadzmy
zdarzenia: A - ,,jedna z wylosowanych kul jest bia la, B - ,,wylosowano najpierw kul

e czarn

a, a
potem bia l

a, C - ,,jedna z wylosowanych kul jest czarna. Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) P(A) =
1
3
,
(b) P(B) =
5
18
,
(c) A i B s

a niezale zne,
(d) A, B i C s

a niezale zne parami,


(e) A, B i C s

a niezale zne.
PROBABILISTYKA
Z4
4.1 Niech = {0, 1, 2, 3}, P{k} =
1
4
dla k = 0, 1, 2, 3. Deniujemy dwie zmienne losowe X() = sin

2
oraz Y () = cos

2
. Znalezc rozk lady i dystrybuanty zmiennych X i Y . Obliczyc P({ : X() = Y ()}).
4.2 Wyznaczyc zbior wszystkich trojek a, b i c, dla ktorych funkcja
F(t) :=
_

_
at
2
, t < 0,
bt +c, 0 t < 2,
1, t 2
jest
(a) dystrybuant

a zmiennej losowej,
(b) dystrybuant

a zmiennej losowej o rozk ladzie dyskretnym (wyznaczyc wowczas zbior punktow


skokowych tej zmiennej losowej),
(c) dystrybuant

a zmiennej losowej o rozk ladzie ci

ag lym (wyznaczyc g

estosc tej zmiennej losowej).


4.3 Niech = [0, 3] i niech P b

edzie prawdopodobie nstwem geometrycznym na . Wyznaczyc dystry-


buant

e zmiennej losowej
X() :=
_

_
+ 1, 0 < 1,

2
1, 1 2,
3, 2 < 3.
Czy X ma rozklad ci

ag ly (jesli tak, to wyznaczyc g

estosc)?
4.4 Z talii 52 kart wyci

agamy 6 i takiemu losowaniu przypisujemy liczb

e pikow. Znalezc rozk lad


okreslonej w ten sposob zmiennej losowej.
4.5 Asia i Basia umowi ly si

e mi

edzy 16:00 a 17:00 w centrum miasta. Niech zmienna losowa T oznacza


czas oczekiwania osoby, ktora przyszla pierwsza, na drug

a. Wyznaczyc F
T
.
4.6 Wsrod 10 monet dwie maj

a or ly po obu stronach. Wybieramy losowo jedn

a monet

e. Znalezc rozk lad


liczby wykonanych rzutow, gdy:
(a) rzucamy wylosowan

a monet

a tak d lugo, dopoki nie wypadnie orze l,


(b) rzucamy wylosowan

a monet

a tak d lugo, dopoki orzel nie wypadnie 2 razy,


(c) rzucamy wylosowan

a monet

a tak d lugo, dopoki nie wypadnie orzel, ale w sumie nie wi

ecej ni z
4 razy.
4.7 Na przestrzeni probabilistycznej (, F, P), gdzie = [0, 2] [0, 2], a P jest prawdopodobie nstwem
geometrycznym, okreslona jest zmienna losowa X(x, y) =
x+y
2
. Wyznaczyc dystrybuant

e zmiennej
losowej X. Czy X ma rozklad ci

ag ly?
4.8 Dla jakiego a funkcja
f(x) =
_
ax 1, x (0, 1),
0, x / (0, 1),
jest g

estosci

a rozkladu zmiennej losowej?


4.9 Funkcja
F(x) =
_

_
0, x < 1,
x+1
2
, 1 x < 0,
a, 0 x < 1,
5
6
, 1 x <
3
2
,
b, x
3
2
jest dystrybuant

a zmiennej losowej X. Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):


(a) istniej

a a, b takie, ze F jest dystrybuant

a rozkladu ci

ag lego,
(b) istniej

a a, b takie, ze F jest dystrybuant

a rozkladu dyskretnego,
(c)
_
R
F(x)dx = 1,
(d) istnieje x
0
takie, ze F(x
0
) =
3
4
.
4.10 Funkcja
F(x) =
_

_
0, x < 1,
1
4
, 1 x < 1,
1
2
, 1 x < 2,
7
8
, 2 x < 4,
1, x 4.
jest dystrybuant

a zmiennej losowej X. Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):


(a) P(X 2) > P(X > 2),
(b) S
X
= {1, 1, 2, 3},
(c) P(X = 3) =
7
8
,
(d) P(X
2
1 = 0) =
1
2
.
PROBABILISTYKA
Z5
5.1 Pewien spammer wys la l 150 emaili do klientow pewnego banku z prosb

a o pilne udost

epnienie nu-
merow kart kredytowych. Prawdopodobie nstwo zdarzenia, ze losowo wybrana osoba, ktora otrzyma la
taki list, wysle przest

epcy numer swojej karty wynosi 0.03. Obliczyc prawdopodobie nstwo (dok ladnie
i za pomoc

a twierdzenia Poissona), ze spammer otrzyma co najmniej 4 numery kart.


5.2 Rzucamy kostk

a dopoki nie wypadnie szostka. Wiedz

ac, ze rzucilismy ju z 10 razy, obliczyc praw-


dopodobie nstwo, ze w ci

agu kolejnych 20 rzutow te z nie b

edzie szostki.
5.3 Obliczyc prawdopodobie nstwa tego, ze w danym losowaniu Du zego Lotka liczba ,,szostek wyniesie
0,1 i 2 (zak ladamy, ze sprzedano milion kuponow).
5.4 Waga osoby w pewnej grupie osob opisana jest (w kg) rozk ladem normalnym N(75, 16).
(a) Jakie jest prawdopodobie nstwo, ze losowo wybrana osoba wa zy wi

ecej ni z 83 kg?
(b) Jakie jest prawdopodobie nstwo, ze losowo wybrana osoba wa zy nie wi

ecej ni z 79 kg?
(c) Jaka jest frakcja osob maj

acych wag

e pomi

edzy 71 a 80 kg?
(d) Wyznaczyc wartosc wagi, ktorej nie przekracza 80% badanej grupy.
5.5 D lugosc ogorkow pewnej odmiany ma rozk lad normalny N
_
21cm, (3cm)
2
_
. Producent postanowi l
posortowac wszystkie zebrane ogorki tej odmiany na trzy rowne procentowo grupy. Jakie wartosci
powinien przyj

ac jako kra nce przedzia low dla poszczegolnych grup?


5.6 Wyznaczyc najwi

eksze takie, aby P(45 < X < 55) 0.6827, jesli X N(50,
2
).
5.7 Funkcje f
i
, i = 1, 2, 3 s

a g

estosciami rozk ladow jednostajnych na odcinkach (i 1, i). Wtedy s

a
g

estosciami tak ze funkcje (odpowiedziec tak lub nie):


(a) f
1
+f
2
+f
3
,
(b) f
2
f
3
,
(c) |f
3
f
1
|,
(d)
1
2
f
1
+
1
2
f
2
,
(e) max(f
1
, f
2
).
5.8 Mamy kostk

e, ktorej 2 sciany s

a bia le, 1 niebieska, 2 czerwone i 1 zielona; rzucamy ni

a do momentu
wypadni

ecia sciany niebieskiej. Niech X oznacza liczb

e wykonanych rzutow. Wtedy (odpowiedziec


tak lub nie):
(a) X ma rozklad geometryczny g
_
1
5
_
,
(b) S
X
= N {0},
(c) F
X
(1) =
1
5
,
(d) P(X > 6|X > 2) P(X > 4),
(e) P(X 5) <
8
9
.
5.9 Jesli X N(1, 9), to (odpowiedziec tak lub nie):
(a) P(|X + 1| > 3) = 1 2(1),
(b) P(X > 2) = P(X < 4),
(c) F
X
(6) +F
X
(3) < 1,
(d) P(2 < X < 0) > P(10 < X < 12).
PROBABILISTYKA
Z6
6.1 Zmienna losowa X ma rozklad dyskretny:
P(X = i) = i,
gdzie R
+
, a i = 1, 2, . . . , 9. Wyznaczyc sta l

a i znalezc rozklad zmiennej losowej Y , jesli Y


oznacza reszt

e z dzielenia X
2
przez 3.
6.2 X ma rozk lad Bernoulliego (dwumianowy) b(2k, p). Znalezc rozklad zmiennej losowej Y := |X k|.
6.3 X ma rozklad
P(X = k) =
1
3

_
2
3
_
k1
, k N.
Wyznaczyc rozklady zmiennych U := cos(X) i V := cos
_
X
2
_
.
6.4 Zmienna losowa X ma g

estosc
f
X
(x) :=
_
Cx
2
, x > 1,
0, x 1.
Wyznaczyc stal

a C. Podac wzory na g

estosci zmiennych losowych


(a) Y = X
2
2X,
(b) Z = |X 3|,
(c) W = (X + 1)/2.
6.5 X ma rozklad jednostajny na przedziale [1, 4]. Znalezc rozk lad zmiennej Y :=
X
X
.
6.6 Znalezc rozklad zmiennej Y , jesli Y = sin(X) i X Exp (1).
6.7 Wyznaczyc rozklad zmiennej losowej Y := ln(1 U) dla > 0, jesli U U[0, 1].
6.8 Zmienna losowa X jest roz lo zona jednostajnie na odcinku [0, 2]. Jakie rozk lady maj

a zmienne
Y := min(X, X
2
) i Z := max(1, X)?
6.9 Za lo zmy, ze X N(1, 4) i Y N(1, 1). Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) zmienne losowe sgn(X 1) i sgn(Y + 1) maj

a taki sam rozk lad,


(b) zmienne losowe
1
4
(X 1)
2
i (Y + 1)
2
maj

a ten sam rozk lad,


(c) X 1 i Y + 1 maj

a ten sam rozk lad,


(d) min
_
0,
X1
2
_
i min(0, Y + 1) maj

a taki sam rozk lad.


PROBABILISTYKA
Z7
7.1 Rzucamy monet

a niesymetryczn

a (z prawdopodobie nstwem wypadni

ecia or la rownym p, gdzie p


(0, 1)) dopoki nie wypadnie reszka lub 2 or ly z rz

edu. Wyznaczyc wartosc oczekiwan

a liczby wyko-
nanych rzutow.
7.2 Zmienna losowa Ama rozk lad jednostajny U(3, 2). Wyznaczyc wartosc oczekiwan

a sumy kwadratow
pierwiastkow rownania kwadratowego
x
2
+ (2A+ 3)x + 12A = 0.
7.3 Czas trwania rozmowy telefonicznej (mierzony w minutach) ma rozk lad wyk ladniczy z parametrem
= 2, a op lata wynosi 35 groszy za ka zd

a rozpocz

et

a minut

e po l

aczenia. Ile srednio kosztuje


rozmowa?
7.4 Rzucamy kostk

a dopoki nie wypadnie szostka, ale nie wi

ecej ni z 20 razy. Wyznaczyc wartosc oczeki-


wan

a liczby wykonanych rzutow.


1
7.5 Dwie osoby przychodz

a na spotkanie w przedziale czasowym [0, 1]. Ile wynosi sredni czas oczekiwania
osoby, ktora przyszla pierwsza?
7.6 Wyznaczyc dwa pierwsze momenty zmiennej Y = 2
X
, jesli X b(n, p).
7.7 Zmienna losowa X ma rozk lad P(X = k) = c 3
k
(k N). Wyznaczyc sta l

a c. Czy istnieje EY ,
jesli Y = (3)
X
/X? Czy istnieje Var Y ?
7.8 Niech
f(x) =
_
0, x < 2,
c
4
n
5
n
, n < x n + 1, n = 2, 3, 4, . . . .
Dla jakiego c R funkcja f jest g

estosci

a? Obliczyc, o ile istnieje, wartosc oczekiwan

a zmiennej
losowej, ktorej g

estosci

a jest f (z odpowiednim c).


7.9 Niech
f(x) =
_
1 |x 1|, x [0, 2],
0, x / [0, 2],
b

edzie g

estosci

a zmiennej X. Obliczyc Var(3X + 5).


7.10 Funkcja
F(t) =
_
0, t < 1,
1 t

, t [1, )
jest dystrybuant

a zmiennej losowej X. Znalezc wszystkie R, dla ktorych istnieje Var X.


7.11 S

a dwie monety zwyk le i dwie z dwiema reszkami, wybieramy losowo jedn

a i rzucamy dopoki nie


wypad la reszka, oznaczaj

ac przez X liczb

e rzutow. Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):


(a) Var X > 1,
(b) EX
3
= E
3
X,
(c) E(sin(X)) = 2,
(d) E(X/|X|) = 1.
1
Wskaz owka:
n

k=1
kx
k1
=
1 x
n
(1 x)
2

nx
n1
1 x
.
PROBABILISTYKA
Z8
8.1 Wyznaczyc wartosci parametru a R, dla ktorych funkcja F : R
2
R okreslona wzorem
F(x, y) =
_

_
0, x < 0 lub y < 0,
0.25, x 0 i 0 y < 2,
0.3, 0 x < 2 i 2 y < 3,
0.5, 0 x < 2 i y 3,
a, x 2 i 2 y < 3,
1, x 2 i y 3,
jest dystrybuant

a dwuwymiarowego wektora losowego. Wyznaczyc a, dla ktorych ten wektor ma


rozk lad
(a) czteropunktowy,
(b) pi

eciopunktowy.
8.2 Dystrybuanta wektora losowego (X, Y ) dana jest wzorem
F(x, y) =
_
_
1
1
x
_
_
1
1
y
_
, x 2 i y 2,
0, x < 2 lub y < 2.
Wyznaczyc dystrybuanty brzegowe i obliczyc prawdopodobie nstwa: P(X > 2), P(1 < X 3, 1 <
Y 4), P(X = 2, Y = 2).
8.3 Na przestrzeni probabilistycznej (, 2

, P), gdzie = {0, 1, . . . , 9}, P({}) = 0.1 , okreslone


s

a zmienne losowe X() reszta z dzielenia przez 2, Y () reszta z dzielenia przez 3. Znalezc
rozk lad wektora losowego (X, Y ). Ile wynosi P(X = Y )?
8.4 Na przestrzeni probabilistycznej ([0, 2], B([0, 2]), P), gdzie P jest prawdopodobie nstwem geometrycznym,
okreslone s

a zmienne losowe
X() =
_

_
0, [0, 1),
1, = 1,
2, (1, 2],
, Y () =
_
1, [0, 1.5],
1, (1.5, 2].
Wyznaczyc rozklad wektora (X, Y ).
8.5 Dwuwymiarowa zmienna losowa (X, Y ) ma rozk lad dany tabel

a:
X/Y -1 0 1
0 0.1 0.1 0
1 0.2 0.2 0.1
2 0.1 0.1 0.1
. Znalezc
rozk lady brzegowe. Obliczyc wartosci dystrybuanty wektora (X, Y ) w punktach (1, 2), (4, 0.5) i
(1.5, 2). Ile wynosi P(X > 2Y )?
8.6 Sprawdzic, ze funkcja
f(x, y) =
_

x
8
, 2 x 0, 0 y 2,
y
8
, 0 < x 2, 0 y 2,
0, w p.p.,
jest g

estosci

a pewnego wektora losowego (X, Y ). Wyznaczyc g

estosci rozkladow brzegowych. Obliczyc


P(X +Y > 2).
8.7 Niech (X, Y ) ma g

estosc
f(x, y) =
_
1, 0 < x < 1 & 0 < y < 2x,
0, w p.p.
Wyznaczyc dystrybuant

e wektora (X, Y ).
8.8 Niech X U[0, 2], a Y = 2X. Wyznaczyc dystrybuant

e wektora (X, Y ) i obliczyc



2
F
xy
wsz

edzie,
gdzie istnieje. Czy wektor losowy ma rozk lad ci

ag ly?
8.9 Dystrybuanta wektora losowego (X, Y ) ma postac
F(x, y) =
_

_
0, x < 0 lub y < 0,
y, x 0 & y [0, 1)
1, x 0 & y 1.
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) (X, Y ) ma rozk lad dyskretny,
(b) X ma rozklad jednostajny na [0, 1],
(c) Y ma rozklad dyskretny,
(d) Var X 0,
(e) P(0 < X 0.5, 0 < Y 0.5) = 0.5.
PROBABILISTYKA
Z9
9.1 Udowodnic, ze jesli X ma rozk lad jednopunktowy, a Y jest dowoln

a zmienn

a losow

a (okreslon

a na
tej samej przestrzeni probabilistycznej co X), to X i Y s

a niezale zne.
9.2 (X, Y ) maj

a rozk lad dyskretny zadany tabelk

a:
X/ Y -1 0 1
1 1/11 3/11 2/11
3 2/11 1/11 2/11
. Czy s

a niezale znymi
zmiennymi losowymi?
9.3 Rzucamy raz kostk

a. Niech X() = , Y () (mod 4). Czy X i Y s

a niezale zne?
9.4 Niech P(X = 1) = 0.5, P(X = 2) = P(X = 3) = 0.25, P(Y = 0) = 0.5 i P(Y = 1) = P(Y = 2) = 0.25.
Znalezc rozklad l

aczny wektora (X, Y ) przy za lo zeniu, ze X i Y s

a niezale zne.
9.5 Dwuwymiarowy wektor losowy (X, Y ) ma rozk lad dyskretny okreslony wzorem
P(X = k, Y = l) =
n!
l!k!(n k l)!
p
k
1
p
l
2
(1 p
1
p
2
)
nkl
,
gdzie p
1
, p
2
> 0, p
1
+ p
2
< 1, k, l {0, . . . , n} i k + l n (rozk lad taki to dwuwymiarowy rozk lad
Bernoulliego z parametrami p
1
, p
2
i n). Wyznaczyc rozk lady brzegowe i zbadac ich niezale znosc.
9.6 Dwuwymiarowa zmienna losowa (X, Y ) ma rozk lad dyskretny okreslony wzorem
P(X = k, Y = l) = exp[(
1
+
2
)]

k
1

l
2
k!l!
,
gdzie
1
,
2
> 0 i k, l N {0} (jest to dwuwymiarowy rozklad Poissona z parametrami
1
i
2
).
Wyznaczyc rozklady brzegowe i zbadac ich niezale znosc.
9.7 G

estosc l

aczna wektora (X, Y ) ma postac


f(x, y) =
_
|x|, 1 < x < y < 1;
0, w p.p.
Zbadac niezale znosc rozk ladow brzegowych.
9.8 Dwuwymiarowa zmienna losowa (X, Y ) ma rozk lad normalny o g

estosci
f(x, y) =
1
6
exp
_

1
18
_
5x
2
+ 2x(y + 1) + 2(y + 1)
2

_
Wyznaczyc parametry m, C oraz tego rozkladu. Obliczyc g

estosci rozkladow brzegowych.


9.9 Niech
f(x, y) =
_

3
8
y
2
cos x,

2
< x < , 0 < y < 2,
0, w p.p.
.
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) f nie jest g

estosci

a,
(b) X i Y s

a zale zne,
(c) P
_
X (

2
,
2
3
), Y (1, 1.5)
_
> 0.1,
(d) P(Y > 1|X >
3
4
) = 0.5,
(e) P(Y > 1|X >
3
4
) = P(Y > 1).
PROBABILISTYKA
Z10
10.1 Dwuwymiarowy wektor losowy (X, Y ) ma rozklad dany tabel

a:
X/ Y -1 0 1
0 1/11 3/11 2/11
1 2/11 1/11 2/11
. Znalezc
rozk lad zmiennej losowej Z = max(X, Y ) min(X, Y ) oraz wektora losowego (U, V ) = (X
2
+
Y
2
, XY + 1).
10.2 Wykazac, ze jesli X
1
, . . . , X
m
s

a niezale znymi zmiennymi losowymi i X


i
b(n
i
, p) dla n
i
N,
p (0, 1) oraz i = 1, . . . , m, to

m
i=1
X
i
b(n
1
+. . . +n
m
, p).
10.3 X i Y s

a niezale zne i ka zda ma rozklad geometryczny z parametrem p. Wyznaczyc splot rozk ladow
zmiennych losowych X i Y . Czy jest on rozkladem geometrycznym?
10.4 Zmienne losowe X i Y s

a niezale zne, przy czym X U[1, 1], a Y U[2, 2]. Wyznaczyc rozk lad
zmiennej Z = |X| +|Y |.
10.5 X i Y s

a niezale zne o jednakowych rozkladach normalnych (standardowych). Jaki rozk lad ma


Z = X
2
+Y
2
?
10.6 X i Y s

a niezale zne, o jednakowych rozk ladach wyk ladniczych Exp(1). Jaki rozk lad ma Z =
min(X, Y )?
10.7 Dla zmiennych losowych X i Y z poprzedniego zadania znalezc rozk lad wektora losowego
(U, V ) =
_
X +Y,
2X
X +Y
_
.
Czy U i V s

a niezale zne?
10.8 Wektor losowy (X, Y ) ma rozk lad jednostajny na trojk

acie o wierzcho lkach w punktach (0, 0), (0, 1),


(1, 1). Znalezc g

estosc zmiennej losowej Z = 4X + 5Y .


10.9 Znalezc g

estosc wektora losowego (U, V ) = (2X + Y, 2X Y ) oraz g

estosc zmiennej losowej Z =


X + 2Y , jesli wektor losowy (X, Y ) ma dwuwymiarowy rozklad normalny o g

estosci
f(x, y) =
1
2

2
exp
_

1
4
_
2x
2
+ 4x(y + 1) + 3(y + 1)
2

_
.
10.10 Na przestrzeni probabilistycznej ([0, 2], B([0, 2]), P), gdzie P jest prawdopodobie nstwem geometrycznym,
okreslone s

a zmienne losowe
X() =
_

_
0, [0, 1),
1, = 1,
2, (1, 2],
, Y () =
_
1, [0, 1.5],
1, (1.5, 2].
Wyznaczyc macierz kowariancji wektora (X, Y ).
10.11 Na przestrzeni probabilistycznej (, 2

, P), gdzie = {0, 1, . . . , 9}, P({}) = 0.1 , okreslone


s

a zmienne losowe X() reszta z dzielenia przez 2, Y () reszta z dzielenia przez 3. Obliczyc
E(XY ), E[cos (X +Y )] i Cov(X
2
, Y
2
).
10.12 Dla wektora losowego (X, Y ) roz lo zonego jednostajnie na zbiorze D = {(x, y) R
2
: x
2
+ y
2
1},
obliczyc E(X+2Y ), E(XY ), E(

X
2
+Y
2
) oraz macierz kowariancji wektora losowego (Z
1
, Z
2
, Z
3
) =
(X + 3Y, 2X Y, Y ).
10.13 X i Y s

a niezale zne i takie, ze EX


2
i EY
2
istniej

a. Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):


(a) jesli rozk lady zmiennych X i Y s

a dyskretne, to rozk lad X +Y te z jest dyskretny,


(b) Cov(X, Y + 1) = 0,
(c) Var(2X +Y ) = 4 (Var(X) + Var(Y )),
(d) P(max(X, Y ) 0) = F
X
(0)F
Y
(0),
(e) (X 1, Y + 1) > (X, Y ).
PROBABILISTYKA
Z11
11.1 Dwuwymiarowy wektor losowy ma rozk lad ci

ag ly o g

estosci
f(x, y) =
_

_
x/8, x [2, 0], y [0, 2],
y/8, x (0, 2], y [0, 2],
0, w p.p.
wyznaczyc Var(X + 2Y ).
11.2 Niech Z = 2X +Y , T = 2X Y i
(X, Y ) N
__
5
1
_
,
_
3 1
1 4
__
.
Ile wynosz

a E[X(X + 3Y )] i Var(2Z +T 3)?


11.3 Wektor losowy (X, Y ) ma rozk lad normalny o g

estosci
f(x, y) =
1
4

2
exp
_

1
8
_
3(x 1)
2
4(x 1)(y + 3) + 2(y + 3)
2

_
.
Obliczyc E(XY ), macierz kowariancji wektora losowego (Z, T) = (2X+Y, 3Y X) oraz wspo lczynnik
korelacji (2T, Z + 2).
11.4 Rzucono czterokrotnie niesymetryczn

a monet

a (P(O) = 1/3). Niech X oznacza liczb

e or low w dwoch
pierwszych rzutach, a Y liczb

e orlow we wszystkich rzutach. Wyznaczyc rozk lady warunkowe:


(a) zmiennej losowej X przy warunku {Y = k}, k = 0, . . . , 4,
(b) zmiennej losowej Y pod warunkiem {X = l}, l = 0, 1, 2.
11.5 Zmienne losowe X i Y s

a dyskretne i takie, ze S
X
= {0, 1, 2}, a S
Y
= {1, 1}. Dodatkowo
P(X = 1) = P(X = 2) = 1/3 = (4/3)P(Y = 1),
P(Y = 1|X = 0) = P(Y = 1|X = 1) = P(Y = 1|X = 2).
Wyznaczyc rozklad l

aczny (X, Y ) i rozk lady brzegowe. Obliczyc Var [ X| X +Y = 1].


11.6 Dwuwymiarowy wektor losowy (X, Y ) ma rozk lad ci

ag ly, o g

estosci
f(x, y) =
_

_
1/4, 1 x 0, 0 y 2,
1/8, 0 < x 2, 1 y 1,
0, w p.p.
Wyznaczyc dystrybuant

e rozkladu warunkowego X pod warunkiem {Y < 1/2}.


11.7 Wektor losowy (X, Y ) jest roz lo zony zgodnie z rozkladem U(D), gdzie D = [0, 2] [0, 2]. Znalezc
dystrybuant

e rozkladu warunkowego zmiennej Z = X +Y pod warunkiem {X < 1}.


11.8 Wektor losowy (X, Y ) ma rozk lad jednostajny na zbiorze D = {(x, y) R
2
: |x| + |y| 1}.
Wyznaczyc f(y|x) oraz E[ Y | X = x].
11.9 Jesli X i Y s

a niezale zne, X b(4, 0.3), a Y b(5, 0.3), to (odpowiedziec tak lub nie):
(a) X +Y b(9, 0.6),
(b) E(X +Y ) = 4.5,
(c) Var(X +Y ) = 4.5,
(d) S
X+Y
N.
11.10 Wektor losowy (X, Y ) ma g

estosc
f(x, y) =
1
4

3
exp
_

2
3
_
x
2
4

x(y 1)
4
+
(y 1)
2
4
__
.
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) (X, Y ) ma rozk lad normalny z parametrami m = (1, 0)
T
i
C =
_
4 2
2 4
_
,
(b) X ma rozklad normalny N(0, 1),
(c) EX > EY ,
(d) Var X = Var Y .
11.11 Na przestrzeni probabilistycznej ([2, 3], B([2, 3]), P), gdzie P jest prawdopodobie nstwem geome-
trycznym, okreslono zmienne losowe
X() =
_
1, [2, 0],
1, (0, 3],
Y () =
_

_
0, [2, 1],
1, (1, 2],
2, [2, 3].
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) (X, Y ) ma rozk lad czteropunktowy,
(b) P(X = 1, Y = 1) = 0.3,
(c) P(X = 1|Y = 1) = 3P(Y = 1|X = 1),
(d) E[ Y | X = 1] = E[ X| Y = 1].
PROBABILISTYKA
Z12
12.1 W pewnej miejscowosci liczba kolizji drogowych w czasie jednego weekendu jest zmienn

a losow

a o
rozk ladzie Poissona P(3.5). Liczby kolizji w czasie ro znych weekendow s

a niezale zne. Jakie jest


prawdopodobie nstwo tego, ze liczba weekendowych kolizji w czasie ca lego roku (licz

acego 52 tygod-
nie) przekroczy 200?
12.2 Czas przejazdu 1km trasy wyscigu przez kolarza mo zna opisac zmienn

a losow

a o rozk ladzie jednos-


tajnym na przedziale [1.4, 1.9] (w minutach). Czasy przejazdu poszczegolnych kilometrow nie zale z

a
od siebie. Ile kilometrow liczy co najwy zej trasa wyscigu, je zeli kolarz przeje zd za j

a w czasie nie
d lu zszym ni z 3.5 godziny z prawdopodobie nstwem nie mniejszym ni z 0.977?
12.3 Skrzynka poczty elektronicznej ma pojemnosc 50MB. Niech X oznacza rozmiar pojedynczej wiadomosci
z za l

acznikiem (przyjmujemy dla uproszczenia, ze rozmiar wiadomosci nie zawieraj

acej za l

acznika
jest pomijalnie ma ly). Wiadomo, ze P(X = 100KB) = 0.1, P(X = 200KB) = 0.2, P(X =
300KB) = 0.4, P(X = 400KB) = 0.2 i P(X = 500KB) = 0.1. Ile co najmniej wiadomosci
z za l

acznikiem trzeba otrzymac, aby pojemnosc skrzynki pocztowej zosta la przekroczona z praw-
dopodobie nstwem wi

ekszym ni z 0.8?
12.4 Egzamin testowy z pewnego przedmiotu sklada si

e z 200 pyta n, ocenianych niezale znie, w skali 0-5


punktow ka zde. Praktyka egzaminacyjna wskazuje, ze dla ka zdego pytania prawdopodobie nstwa p
k
otrzymania k punktow (k = 0, 1, . . . , 5) wynosz

a: p
0
= p
1
= p
4
= p
5
= 0.1, p
2
= p
3
= 0.3. Ile co
najmniej punktow nale zy uzyskac, aby otrzymac ocen

e pozytywn

a, jesli wiadomo, ze osoba pisz

aca
ten test otrzymuje ocen

e pozytywn

a z prawdopodobie nstwem mniejszym ni z 0.75?


12.5 W hotelu jest 100 pokoi. Poniewa z z doswiadczenia wynika, ze jedynie 90% dokonanych wczesniej
rezerwacji jest pozniej wykorzystywanych, w lasciciel hotelu poleci l przyjmowac rezerwacje na wi

ecej
ni z 100 pokoi. Jakie jest prawdopodobie nstwo, ze przy przyj

eciu 104 rezerwacji w hotelu faktycznie


zabraknie wolnych pokoi?
12.6 Niech (X
n
)
n
b

edzie ci

agiem niezale znych zmiennych losowych o tym samym rozk ladzie zadanym
dystrybuant

a
F(t) =
_

_
0, t < 0,
t/4, 0 t < 4,
1, t 4.
Wtedy (odpowiedziec tak lub nie):
(a) P
_

100
n=1
X
n
< 200
_
= 0.5,
(b) P
_

300
n=1
X
n
< 560
_
+P
_

300
n=1
X
n
< 640
_
= 1,
(c) P
_
580 <

300
n=1
X
n
< 620
_
> 0.5,
(d) P
_

100
n=1
X
n

20
_
> 0.5.