Vous êtes sur la page 1sur 24

MUZYKA LES I BI MAĆKOWIAK ŻURAWIECKI JABŁOŃSKI

dwumiesięcznik społeczno-kulturalny LGBTQ

Małaszyński
i Kasprzyk
grają „Berka“
magazyn bezpłatny ISSN 1896-3617
wstępniak Tekst: Ewa Tomaszewicz

Spis treści

02 W S T Ę P N I A K Związki partnerskie? Małżeństwa? 17 S P O Ł E C Z E Ń S T W O


Dwa miliony głosów Inna opcja? Ono
03 R A P O R T 10 K R A J 18 K U L T U R A
Głośne i jawne 83 gejów, 8 trans, 28 lesbijek, 7 bi Gej – najlepszy przyjaciel homo
06 W Y W I A D 12 K U L T U R A Recenzje najnowszych książek i
Ani nowość, ani tabu „Berek“ z Kasprzyk i Małaszyńskim filmów
wywiad z Rafałem Maćkowiakiem Uczeń czarnoksiężnika Divy atakują!
08 N E W S Y 16 O P I N I E Lucky Records – modny adres
Wiadomości z kraju i ze świata Jaka powinna być Parada Równości 23 C Z A J N I K
09 O P I N I E 2009? czyli orientacje gwiazd

Dwa miliony głosów


Najważniej- dla par tej samej płci. Kalifornijczycy, w tym lazło się już kilku „polskich Obamów“ (co cieka-
szym, a w każ- niemal dwa miliony wyborców Obamy (!), we, pragnienie bycia Obamą nie jest uwarunko-
dym razie naj- opowiedzieli się „tylko“ przeciw małżeńst- wane opcją polityczną, którą reprezentują).
bardziej medial- wom. Rzecz jasna to jeszcze nie koniec batalii Szczerze mówiąc, zamiast „polskiego Obamy“
nym wydarze- o małżeństwa homoseksualne w Ameryce – (nawet z „tej właściwej“ opcji) wolałabym, aby
niem ostatnich zakazy z pewnością zostaną zaskarżone do to polscy geje i lesbijki mieli się czym pochwalić
miesięcy były stanowego i/lub federalnego Sądu Najwyższe- – nawet za kolejne dwadzieścia lat.
wybory prezy- go. I – co ważne – już zawarte małżeństwa
denckie w Sta- lesbijek i gejów nie zostaną unieważnione. Marcin i porno
nach Zjednoczo-
foto: Oiko

Plotkarskie portale ujawniły, że uczestnik programu


nych. Nieco w Oczywiście pytanie, dlaczego nikt nie protes- „Fabryka gwiazd“ (Polsat) Marcin Szymański kilka
ich cieniu w trzy- tował (a w każdym razie nie zrobił tego w spo- lat temu wystąpił w dwóch gejowskich filmach por-
dziestu sześciu stanach odbyły się referenda w ta- sób zauważalny), gdy w 1997 roku definicja no („Stancja Wawa“ i „Stancja Wawa 2“). Sprawa
dotarła również do poważniejszych mediów („Poli-
kich sprawach jak prawa reprodukcyjne, prawa małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny
tyka“, „Rzeczpospolita“, Wirtualna Polska), była też
zwierząt oraz konstytucyjny zakaz małżeństw ho- znalazła się w polskiej konstytucji, nie ma omawiana w samym programie. Marcin Szymański
moseksualnych (głosowano nad nim w Arizonie, większego sensu. Natomiast warto pamiętać, łamiącym się głosem przeprosił, dodając, że rodzice
Kalifornii i na Florydzie). W walkę przeciw temu że ów zapis był odpowiedzią na pierwsze nie- mu przebaczyli. Gdzieś tam pojawiły się pytania,
czy nie powinien zastać karnie z programu wyrzu-
ostatniemu zaangażowali się aktorzy, sędziowie, śmiałe postulaty organizacji LGBT odnośnie le-
cony, a gdy się to nie stało, niektóre media ze zdzi-
dyplomaci i wielkie korporacje, m.in. Brad Pitt, galizacji naszych związków. Oraz że pierwsze wieniem pisały, że „nie poniósł żadnych konsek-
Steven Spielberg, firmy Apple i Google, hojnie organizacje gejowsko-lesbijskie powstały w wencji“. Tomasz Jacyków przytomnie (choć niez-
wspierając kampanię na rzecz jego odrzucenia. Polsce jeszcze pod koniec lat ‘80. Czyli mamy godnie z prawdą) zauważył, że „Madonna zaczy-
nała podobnie“. Uważamy, że w graniu w filmach
za sobą już niemal dwadzieścia lat walki o na-
porno nie ma nic złego. Nie ma za co przepraszać.
Choć prezydent-elekt Barack Obama w swojej sze prawa. I jeden projekt ustawy o związkach Relacje Marcina z jego rodzicami są jego prywatną
kampanii wyborczej również opowiedział się partnerskich autorstwa prof. Marii Szyszkows- sprawą. Cieszymy się, że producenci „Fabryki
przeciw zakazowi, część jego wyborców z Flo- kiej, który w 2005 roku został zablokowany w gwiazd“ nie ulegli bigoterii; smucimy, że w takiej
sprawie w ogóle rozważa się jakieś „konsekwenc-
rydy i Kalifornii zagłosowała inaczej. Na Flory- Sejmie przez popieranego przez SLD marszał-
je“. Żal jedynie, że Marcin, bardzo przystojny chło-
dzie zakazano nie tylko małżeństw, ale też ka Cimoszewicza. Trochę to mało. pak, nie podpisał wtedy kontraktu filmowego z bar-
związków partnerskich i świadczeń socjalnych dziej renomowaną wytwórnią. Tak czy inaczej, ży-
Choć amerykańscy geje i lesbijki znowu przegra- czymy mu powodzenia. (Redakcja)
li, mają się czym pochwalić. Udało im się zebrać
Wydawca: Stowarzyszenie Kampania Przeciw Homofobii, ul. Żelaz-
miliony dolarów na kampanię na rzecz swoich na 68, Warszawa, tel.: 022 423 64 38, gazeta@kph.org.pl
praw, pozyskać dla niej wielkie nazwiska i kor- Redaktorka naczelna: Ewa Tomaszewicz
www.replika.kph.org.pl

Zastępca redaktorki naczelnej: Mariusz Kurc


poracje. My mamy swoje milczące parady, dwa Redakcja: Paweł Fischer-Kotowski, Anna Piżl, Magda Pocheć,
miliony osób homoseksualnych, które uważają, Małgorzata Rawińska, Bartosz Reszczak, Krzysztof Tomasik
że jeszcze nie czas, by czegokolwiek się doma- Współpraca: Robert Biedroń, Łukasz Maciejewski, Radek Oliwa
Skład: Agnieszka Kraska WWW: Monika Czaplicka
gać, i pewnie z kilkaset (to optymistyczne sza- Redakcja nie zwraca tekstów niezamówionych oraz zastrzega sobie
cunki), które wiedzą, że gdy się nic nie robi, sam prawo do ich redagowania i skracania. Przedruki po uzyskaniu
pisemnej zgody wydawcy.
upływ czasu też niczego nie zmieni. Po zwy-
www.kph.org.pl/biblioteka cięstwie Obamy wśród naszych polityków zna- Okładka: Monika Rakowska

2
Głośne i jawne

raport
Tekst: Ewa Tomaszewicz

Pierwsza płyta nagrana


przez i dla lesbijek
powstała w 1973 roku.
Od tego czasu
queerowa scena
muzyczna wzbogaciła
się o tysiące płyt
nagranych przez
mnóstwo jawnych homo-

foto: Gigi Gaston


i biseksualnych artystek

Sophie B. Hawkins z labradorką Vi

Pierwsza lesbijka... ... i pierwsza wytwórnia płytowa praw osób homoseksualnych i walki z rakiem (w
2004 roku zachorowała na raka piersi). Melissa
Kiedy w 1972 roku piosenkarka folkowa Alix W 1973 roku grupa lesbijskich feministek z Wa- Etheridge zrobiła publiczny coming out w 1993
Dobkin zakochała się w przyjaciółce i natych- szyngtonu założyła pierwszą kobiecą wytwórnię na wiecu w Triangle Ball, podczas którego lesbij-
miast po tym zrobiła coming out (przed nią, ja- płytową Olivia Records. Do ich inicjatywy chciała się ki i geje świętowali wyborcze zwycięstwo Billa
ko biseksualistka, ujawniła się w 1970 roku przyłączyć między innymi Yoko Ono, jednak grzecz- Clintona. Była związana z Julie Cypher (wcześniej
Dusty Springfield), miała już na koncie występy nie jej odmówiono. Na pierwszej wydanej przez Oli- żoną aktora Lou Diamonda Philipsa), z którą ma
u boku Boba Dylana i Janis Ian, małżeństwo z vię płycie znalazły się utwory dwóch lesbijek – Meg dwoje dzieci. Obecnie jest w związku ze znaną
menadżerem muzycznym Samem Hoodem Christiansen i Chris Williamson. Wytwórnia istniała między innymi z serialu „The L Word“ aktorką
oraz kilkuletnią córkę. W 1973 roku Alix na- przez piętnaście lat i choć największe sukcesy przy- Tammy Lynn Michaels, z którą ma bliźnięta.
grała „Lavender Jane Loves Woman“ – pierw- niosły jej płyty folkowe, nie stroniła od promowania
szą w historii płytę nagraną przez i dla lesbijek, „muzyki świata“ czy latynoamerykańskiej. W 1988 Pierwszą osobą, która wbiegła na scenę w Trian-
na której znalazło się między innymi słynne roku, nie potrafiąc dostosować się do zmieniającego gle Ball, aby pogratulować Melissie coming outu,
„Lesbian Code“, gdzie przez ponad sześć mi- się rynku muzyki kobiecej, Olivia Records zakończyła była kanadyjska piosenkarka, laureatka czterech
nut wylicza słowa używane przez lesbijki do działalność i przekształciła się w istniejącą do dziś nagród Grammy Kathryn Dawn Lang, lepiej zna-
określania siebie, takie jak „członkini drużyny“, lesbijską agencję turystyczną Olivia Travel. na jako k.d. lang. K.d. odkryła się rok wcześniej
„rodzina“ czy „vagitarian“ („wagitarianka“) i w wywiadzie dla magazynu „The Advocate“. W
„hasbien“ (gra słów „lesbian“ i „has been“ – Melissa, k.d., Sophie B. i Tracy 1993 roku pojawiła się na okładce „Vanity Fair“
ta, która kiedyś była lesbijką). Trudno przece- – siedziała na krześle fryzjerskim, podczas gdy
nić rewolucyjny wpływ Alix na kształtowanie Jedną z artystek, której demo odrzuciła Olivia Re- stojąca za nią modelka Cindy Crawford „goliła“ ją
się lesbijskiej społeczności w czasach, kiedy cords, była późniejsza zdobywczyni dwóch na- za pomocą brzytwy. Wewnątrz numeru k.d. opo-
homoseksualizm był na liście chorób, a w gród Grammy, Oskara oraz trzech multiplatyno- wiadała o ostracyzmie, który spotkał ją w środo-
wielu „cywilizowanych krajach“ był uważany wych, dwóch platynowych i dwóch złotych płyt wisku muzyków country po jej coming oucie, jak
za przestępstwo. Dotąd jest nazywana Melissa Etheridge. Rozpoczęła swoją karierę od również na skutek jej zaangażowania w walkę o
„pierwszą lesbijką“, nadal koncertuje i pro- śpiewania w lesbijskich barach w Los Angeles. W prawa zwierząt i „wojującego“ wegetarianizmu.
wadzi warsztaty o początkach kobiecego ru- 1986 roku podpisała kontrakt z Island Records, z K.d., oprócz nagrywania multiplatynowych płyt
chu muzycznego, choć, jak sama mówi, w tej którym nagrała do dziś dziesięć płyt. Jest nie tylko solowych, pracowała między innymi z Royem Or-
chwili sens jej życiu nadaje bycie babcią jedną z najbardziej znanych amerykańskich woka- bisonem i Annie Lennox, nagrała też muzykę do
dwóch wspaniałych wnuków. listek i gitarzystek, ale również działaczką na rzecz filmu Gusa Van Santa „I kowbojki mogą marzyć“.

3
Ani DiFranco
Urodzona w 1970 roku w Nowym Jorku Angela
Maria DiFranco nie czekała, aż któraś wielka wy-
twórnia dostrzeże jej talent i zaproponuje kon-
trakt. W 1989 roku z kapitałem wielkości 50 do-
larów założyła własną – Righteous Records (od
1994 roku Righteous Babe Records), w której wy-
dała dotychczas 20 płyt studyjnych i 10 bootle-
gów. Do swojej niezależności od wielkich wyt-
wórni powraca w kilku piosenkach, między w
„The Million You Never Made“, „The Next Big
Thing“ i „Napoleon“, w której sarkastycznie gratu-
luje anonimowemu przyjacielowi podpisania ży-
ciowego kontraktu (media spekulowały, że może
foto: Rhea Anna

chodzić o Suzanne Vega, ale obie zaprzeczyły).

Jej muzyka zazwyczaj klasyfikowana jest jako folk


rock i rock alternatywny, jednak jedynie jej pierw-
Ani DiFranco sze płyty poddają się w miarę jednoznacznej kwa-
Melissa Etheridge znana jest również z licznych Na publiczny coming out nigdy nie zdecydowała lifikacji. Ani współpracowała między innymi z Prin-
duetów, między innymi z Joss Stone, Bruce’em się inna znakomita gitarzystka i wokalistka Tracy ce’em, funko-soulowo-jazzowym muzykiem Mar-
Springsteenem, Bono, Shakirą (zanim ta prze- Chapman. Tracy stała się znana szerszej publicz- ceo Parkerem i raperem Corey’em Parkerem, używa
farbowała włosy na blond, straciła kilka kilo- ności w 1988 roku po nieoczekiwanym występie wielu instrumentów – od gitary akustycznej i instru-
gramów i stała się idolką nastolatków), Joan na stadionie Wembley w koncercie z okazji sie- mentów dętych („Little Plastic Castle“) po synteza-
Osborne oraz Sophie B. Hawkins. Ta ostatnia – demdziesiątych urodzin Nelsona Mandeli. Nagra- tory w „Reprieve“ – i gra w różnych stylach. „Ser-
kojarzona zazwyczaj z wielkim przebojem ny w 1988 roku debiutancki album „Tracy Chap- cem muzyki folkowej nie jest gitara akustyczna“ –
„Damn I Wish I Was Your Lover“ (i zakazanym man“ zdobył status platynowej płyty i cztery na- mówi. „Używam słowa ,folk’, mówiąc również o
przez MTV teledyskiem do niego) z nagranego grody Grammy. W 2008 roku wydała ósmą płytę muzyce punkowej czy rapie. Chodzi o podejście, o
w 1992 roku debiutanckiego albumu „Tongues „Our Bright Future“. Choć o jej tożsamości seksu- świadomość jej spuścizny, o społeczność, którą
and Tails“ oraz z „As I Lay Me Down“ z dru- alnej opowiedziała dopiero zdobywczyni nagrody tworzy. To muzyka, która daje głos różnym społecz-
giego albumu „Whaler“ (1994 r.) – jest jedną z Pulitzera pisarka Alice Walker w wywiadzie dla nościom i ich walce przeciw autorytetom“. Choć
najbardziej bezkompromisowych postaci ame- „The Guardian“ w 2006 roku, określając ich zwią- wiele piosenek Ani ma źródło w jej biografii, częs-
rykańskiej sceny muzycznej. Rozsierdziła swoją zek mianem „pysznego, pięknego i wspaniałe- to są one również silnie polityczne, związane z bie-
byłą wytwórnię Columbia Records (w 2001 ro- go“, sama Tracy, mimo iż chroni swoją prywat- żącymi kwestiami społecznymi jak rasizm, seksizm,
ku założyła swoją własną wytwórnię Trumpet ność, nigdy nie odżegnywała się od wspierania przemoc seksualna, homofobia, prawa reproduk-
Swan Productions), pozując nago dla maga- inicjatyw organizacji gejowsko-lesbijskich. Szcze- cyjne, bieda i wojna. Ta kombinacja kwestii osobis-
zynu „Interview“ – poszło jednak nie o moral- gólnie zaangażowana jest w walkę z HIV. tych z politycznymi jest w dużej mierze odpowie-
ność, ale o wygląd, gdyż pozwoliła się sfo-
tografować bez makijażu i nie wyszła zdaniem Najlepsze piosenki rozstaniowe
swoich mocodawców wystarczająco pięknie.
Na ich zarzuty odpowiedziała w wywiadzie dla Tracy Chapman „Sorry“
„Przepraszam“, „Wybacz mi“, „Kocham cię“ – czy to wszystko, czego nie potrafisz powiedzieć? Może gdy-
„Details“: „Kobiety, które pozują do zdjęć, zaz- byś znalazła właściwe słowa we właściwym czasie, byłabyś moja. Proste słowa, prosta melodia – co więcej
wyczaj chcą wyglądać pięknie, seksownie, można zaśpiewać po rozstaniu?
efektownie. Ja wyglądam jak krowa. Nie wy-
glądam, jakbym myślała, że jestem piękna, Melissa Etheridge „Like The Way I Do“
Powiedz mi, czy ona cię kocha, tak jak ja, czy podnieca, pociąga i urzeka, powiedz, czy za tobą tęskni, ist-
mam wspaniałe ciało i mogę kogoś podniecić. nieje tylko po to, aby cię całować, tak jak ja? Tę genialną piosenkę o zazdrości Melissa napisała ponoć po
Tylko dlaczego kobiety zawsze muszą kogoś pijanemu, po tym, jak nie udało jej się poderwać pewnej barmanki. Jeszcze bardziej przekornym rozsta-
podniecać?“. niowym utworem Melissy jest „You Can Sleep While I Drive“, w którym początkowe „Możesz spać, kiedy
będę prowadzić“ zmienia na końcu znaczenie w „Możesz spać, kiedy odjadę“.
Sophie mówi o sobie, że ma tylko jedną sław- Ani DiFranco „Untouchable Face“
ną przyjaciółkę – aktorkę komediową Rosie Ani brzmi wręcz słodko, gdy śpiewa „fuck you“. To jeden z tych refrenów, które jej fani uwielbiają śpiewać
O’Donnell (jawną lesbijkę). Jest biseksualna, razem z nią na koncertach. Nie tęsknię za tym, aby cię znowu zobaczyć. Wyglądasz jak twoje zdjęcie zro-
ale nie lubi wszelkich kategoryzacji i woli ok- bione z bardzo daleka. Czyż nie tak widzimy swoje byłe po tym, jak już przebolejemy ich stratę?
reślać się jako „omniseksualna“. Jest weganką Melissa Ferrick „Nebraska“
i od lat angażuje się w walkę o prawa zwie- Trudno wybrać najlepszą piosenkę artystki, która ma na koncie przynajmniej jeden rozstaniowy album („Valen-
rząt. W ostatniej kampanii wyborczej w Sta- tine Heartache“), a na każdym albumie pewnie przynajmniej dwie rozstaniowe piosenki, ale chyba jednak „Ne-
nach Zjednoczonych wsparła Hillary Clinton, braska“: Przykro mi to mówić, ale twoje ciało już ze mną nie współdziała. Sprawiasz, że robi mi się niedobrze,
a ono wie, że leżę tutaj i próbuję zachować twarz, uśmiechając się, gdy moje serce wygląda jak po katastrofie.
nagrywając dla niej między innymi nową wer-
sję swojego słynnego przeboju „Damn We k.d. lang „Busy Being Blue“
Wish You Were President“. „Nie popieram Hi- Mam czas w swoich rękach, czas, by robić plany, czas, by zmienić punkt widzenia, czas, by pójść na spacer
llary dlatego, że jest ona kobietą, lecz dlatego, i by siedzieć i rozmawiać, ale wiesz, jestem zbyt zajęta byciem smutną. I tyle, jeżeli chodzi o genialne rady
naszych przyjaciół, by po rozstaniu zająć się czymkolwiek, byleby tylko nie myśleć o tym, co się stało.
że ja nią jestem“ – napisała na swoim blogu.

4
dzialna za wzrost jej popularności w połowie lat
‘90, podsycanej bardziej poprzez bezpośredni kon-
takt z fanami, niż przez mainstreamowe media.

Ani nie poprzestaje na nagrywaniu własnych płyt,


wydaje i promuje również muzykę kilkunastu in-
nych artystów, jak Bitch and Animal (lesbijska po-
etka i multiinstrumentalistka) i Toshi Reagon (sou-
lowo-rockowa wokalistka i gitarzystka, jej utwór
„How long“ znalazł się na ścieżce dźwiękowej do
serialu „L word“, sama Toshi pojawia się również
w ostatnim odcinku czwartej serii). Jej perkusistką
jest Allison Miller, kompozytorka i piosenkarka
eksperymentalna, obecnie pracująca z Erin

foto: Bryna Gootkind


McKeown nad debiutanckim albumem ich grupy
Emma. Ani DiFranco założyła również fundację
Righteous Babe, która wspiera kulturalne i polity-
czne organizacje ze Stanów Zjednoczonych. Jej
prawdopodobnie najambitniejszym przedsięwzię-
ciem była restauracja historycznego kościoła me- Melissa Ferrick
todystów w Buffalo i przekształcenie go w halę „Postaw ją na scenie i patrz, jak w kilka minut Marla Glen
koncertową, galerię i klub jazzowy. zdobywa rzeszę nowych, zaciekłych fanów.
Robi to, po prostu będąc sobą: dziką i zabaw- Urodzona w 1960 roku w Chicago jazzmanka
Ani określa się jako osoba biseksualna i w ną, szczerą i bezbronną, pełną pasji i rozbryka- i bluesmanka Marla Glen jest córką bluesowe-
swoich piosenkach pisze o miłości zarówno do ną. A przede wszystkim, Ferrick świetnie zdaje go gitarzysty, wnuczką śpiewaka gospel. Jej
kobiet, jak i mężczyzn. W 2006 roku urodziła sobie sprawę, że koncert, który się pamięta, mama przyjaźniła się z B.B. Kingiem. Glen mia-
córkę. Obecnie jest związana z Mike’em Napo- musi się składać z tak wielu dawek energii i ła zaledwie jedenaście lat, kiedy napisała
litano, producentem jej płyty „Reprieve“. spontaniczności jak samo życie“ – czytamy w piosenkę „Repertoire“, którą później umieściła
jednym z biogramów Melissy. Trudno się z tym na swojej drugiej płycie, multiplatynowej
Melissa Ferrick nie zgodzić. Melissa Ferrick jest jedną z niewie- „Love and Respect“. Od 1998 roku mieszka w
lu artystek, które uzbrojone jedynie w akus- Niemczech, gdzie w 2004 roku zawarła
Kiedy w 1991 roku dwudziestojednoletnia Melissa tyczną gitarę potrafią podbić serca słuchaczy w związek z Sabriną Conley. Jej karierę
Ferrick wyruszyła w trasę z Morriseyem i krótko przeciągu kilku sekund. Teksty jej piosenek są zapoczątkowało zwycięstwo w sesji jammowej w
później podpisała kontrakt z Atlantic Records, wy- skrajnie osobiste – opowiada w nich o swojej Nowym Orleanie, za które została nagrodzona
dawało się, że zyskanie przez nią statusu „gwiaz- miłości do kobiet, rozstaniach, problemach trasą koncertową po Francji, gdzie po raz pier-
dy“ to tylko kwestia czasu. W 1993 nagrała dobrze zdrowotnych, poglądach i pasjach. I choć jest wszy wystąpiła przed europejską publicznością.
przyjęty debiutancki album „Massive Blur“ i zaliczy- nazywana piosenkarką folkową, myliłby się Zaoferowano jej pobyt we Francji, gdzie w 1993
ła trasę koncertową po Stanach Zjednoczonych i ten, kto spodziewałby się po niej spokojnej gi- roku nagrała swój debiutancki multiplatynowy
Europie, w 1995 wydała kolejną płytę – „Willing tarowej muzyki (choć i takie piosenki nagrywa) album „This is Marla Glen“. Marla Glen to nie tyl-
To Wait“, po czym Atlantic zerwał kontrakt, tłuma- – Melissa potrafi wydobyć ze swojej gitary ko wielki, głęboki głos i zaangażowane teksty pio-
cząc swoją decyzję zbyt słabą sprzedażą jej płyt. akustycznej iście zeppelinowskie riffy, zagrać senek. Jest znana również z zaangażowania w
„Kiedy wydałam drugą płytę, postanowili się mnie ostrego rocka, country, bluesa czy nawet kwestie społeczne. Ostatnio oddaje się kwestii
pozbyć, ale nie zamierzali mi o tym powiedzieć“ – stworzyć prawdziwą rockową symfonię. edukacji dzieci i została ogłoszona patronką Festi-
wspomina Melissa w wywiadzie dla „Express walu Wiedzy, organizowanego przez hamburskie
Night Out“. „Zaproponowano mi trasę po Europie, Melissa daje ponad 150 koncertów rocznie, stowarzyszanie Edukacja bez Granic.
ale Atlantic odmówił sfinansowania jej, nawet gdy głównie w Stanach Zjednoczonych, zazwyczaj
chciałam pojechać bez zespołu, i wspierania dla niewielkiej, kilkudziesięcioosobowej grupy Kto jeszcze?
promocji płyty. Nigdy nie wydali jej w Europie“. fanów (głównie kobiet). Oprócz legendarnej
atmosfery podczas koncertów – na których po- Otwartych lesbijek i biseksualistek w przemyśle
Po tej bolesnej przygodzie przeszła załamanie noć każdy, niezależnie od płci, rasy czy muzycznym jest mnóstwo. Spośród nich warte przy-
nerwowe. Jeszcze w trakcie trwania kontraktu orientacji seksualnej – czuje się chciany i najmniej wzmianki są folkowe gitarzystki i wokalist-
z Atlantic przestała słuchać muzyki, zaczęła akceptowany (Melissa ma na prawym przed- ki Alix Olsen, Chris Pureka, Natalie Zukerman i Rose
pić. Wytrzeźwiała w 1996 roku, dzięki wspar- ramieniu tatuaż „Acceptance is the answer“, Cousins, multiinstrumentalistka Julie Wolf, ka-
ciu fanów i przyjaciół. Podpisała kontrakt z nie- którym streszcza swoje uczucia wobec fanów), nadyjski duet Tegan and Sara czy amerykańskie In-
zależną wytwórnią What Are Records?, z którą dorobiła się rzeszy skrajnie oddanych fanów. digo Girls oraz grupa Gossip z jej charyzmatyczną
nagrała trzy płyty. W 2000 roku założyła włas- Najwięksi z nich, określający się mianem wokalistką o wielkim głosie Beth Ditto. Jako cieka-
ną wytwórnię Right On Records. Na pierw- „Ferrick Heads“, podróżują za nią od czasów wostkę można dodać, że lesbijką okazała się być
szym „własnym“ albumie „Valentine Heart- jej pierwszych występów w nowojorskich również Samantha Fox, która swoją popularność
ache“ sama wykonuje wszystkie partie instru- kawiarniach po całych Stanach. I to właśnie zbudowała na uwodzeniu heterosamców. Szkoda,
mentalne – grając między innymi na gitarze, oni sfinansowali nagranie jednego z jej że do dziś jedyną polską muzyczką, o której otwar-
perkusji i trąbce. Nagrany w 2008 roku album albumów „In The Eyes Of Strangers“, kupując cie mówi się i pisze, że była lesbijką, pozostaje
„Goodbye Youth“ jest ósmą płytą wydaną pod przez internet wersje demo piosenek, które Wanda Landowska, klawesynistka, kompozytorka i
auspicjami Right On. miały się na nim znaleźć. pianistka, która zmarła niemal pół wieku temu.
Dziękuję Marni, Brynie, Diane, Janice i Annie za zdjęcia do tekstu, rady i słowa wsparcia.
5
wywiad Ani nowość,
ani tabu
wywiad z Rafałem Maćkowiakiem

Rozmawiał: Mariusz Kurc

W „Senności“ grasz Adama, młodego lekarza, Nie miałbym z tym problemu. Tak samo, gdy- A gdyby była, miałbyś problem z jej za -
który nie umie powiedzieć rodzicom, że jest bym miał syna geja. graniem?
gejem. Znasz takich ludzi? Ja generalnie mam problem z graniem scen
Tak. Miałem kolegę, który żył w stałym związku z Wracając do Adama – on takiego coming outu erotycznych. To nie jest komfortowa sytuacja.
facetem, a rodzice o niczym nie wiedzieli. Ale nie przed rodzicami nie robi. Oni niespodziewanie Pewnie byłoby trochę inaczej niż z kobietą, coś
wzorowałem się na nim. Homoseksualizm Ada- składają mu wizytę, zastają Bystrego, chłopaka tam musiałbym przekroczyć, ale jak by było
ma nie był dla mnie głównym tropem w konstru- Adama, nago... trzeba, to bym zagrał.
owaniu tej postaci, choć później zauważyłem, że Wpadka zamiast przemyślanego „wyjścia z szafy“
to się uwypukliło, tak jednak musiało być. To wydaje się w jego przypadku bardziej prawdopo- Adam spotyka się z brutalną homofobią. Sły -
człowiek, którego życie w pewnym momencie dobna. On nie jest typem konfrontacyjnym, mię- szałeś o podobnych przypadkach?
musi zderzyć się z rzeczywistością, ponieważ ona dzy nim a rodzicami nie było wcześniej żadnych W moim środowisku o pobiciach – nie. Ale
nie przewiduje, że Adam może być homoseksu- tarć, on bał się im sprzeciwiać. Choć przyznaję, że wystarczy pójść na Paradę Równości i zoba-
alny. On w tej rzeczywistości tkwi, to trwa latami, byłoby bardzo ciekawe dla mnie z aktorskiego czyć tych, którzy przeciw niej protestują – co to
wiąże się z jego wychowaniem, rodziną itd. punktu widzenia zagrać scenę coming outu. są za ludzie, co wykrzykują, jak się zachowują
Adam długo tłumi emocje, poddaje się psycholo- – by przekonać się, jaka jest nietolerancja. Al-
gicznemu szantażowi konserwatywnych rodzi- Po tej „wpadce“ Adam ma jednak na tyle od- bo można wsłuchać się w nasz potoczny język
ców, których nie chce ranić. To w końcu musi wy- wagi, że nie rezygnuje z Bystrego w relacjach – słowa takie jak „pedał“ czy „ciota“ funkcjo-
buchnąć i to musi być huragan, który zmiata z rodzicami – przeciwnie: przyprowadza go do nują jako obelgi – to też o czymś świadczy.
wcześniejszy porządek. Fakt, że Adam jest ge- rodzinnego domu.
jem, akurat w takim kontekście ma znaczenie. W Założyliśmy, że Adam naprawdę bardzo się zako- Duża rola geja w polskim kinie to rzadkość.
tym kraju informacja, że syn jest homo, dla ojca chał. Pewnie miał już seks z mężczyznami wcześniej, Można je policzyć na palcach. Gustaw
takiego jak ojciec Adama stanowi koniec świata. ale z Bystrym to nie jest tylko seks, to jest wielka mi- Holoubek grał starego homoseksualistę w
łość. To ona daje mu siłę, by stawić czoło rodzicom. „Zygfrydzie“ A ndrzeja Domalika (1987), Jan
Podczas zdjęć do filmu urodziła ci się córka. Peszek w „Pożegnaniu jesieni“ Mariusza Tre -
Zastanawiałeś się, jak byś zareagował, gdyby Dlaczego nie ma w filmie sceny erotycznej lińskiego (1990), Jan Frycz – w „Egoistach“
ona powiedziała ci za kilkanaście lat: „Tato, między nimi? Mariusza Trelińskiego (2000), był jeszcze film
jestem lesbijką“? Nie było takiej potrzeby. „Homo Father“ (2005), gdzie Dawid An tko -
wiak i Bodo Kox grali parę gejów. No i teraz
ty i Bartosz Obuchowicz w „Senności“.
Jesteście pi onierami!
A wiesz, że nawet nie zdawałem sobie z tego
sprawy... Żyję w rzeczywistości, w której ho-
moseksualizm nie jest ani nowością, ani tabu.
W teatrze ten temat jest dość dobrze
„przerobiony“. Właściwie sztuka o samym
homoseksualizmie byłaby dziś już trochę
passé. Jakiś czas temu graliśmy „Cokolwiek się
zdarzy, kocham cię“ [sztuka o miłości dwóch
lesbijek na polskiej prowincji w reżyserii
Przemysława Wojcieszka – przyp. MK] w
Berlinie. Po spektaklu rozmawialiśmy z
aktorkami Rene Pollescha. Były trochę zde-
zorientowane: dziewczyna zakochała się w
drugiej dziewczynie z wzajemnością – jaki tu
problem? Gdzie jest dramat? – pytały.
foto: AG

W teatrze grałeś już geja w „Aniołach w Ame -


Rafał Maćkowiak ryce“ w reżyserii Krzysztofa Warlikowskiego.

6
Belize to najfajniejsza postać w całej mojej ka-
rierze! Zauważyłem, że w Polsce jest trochę
inaczej odbierana niż gdzie indziej. U nas
wielu widzów „zatrzymuje się“ na jego
przegięciu. A przecież Belize jest bardzo
złożonym facetem! Jak graliśmy „Anioły...“ np.
we Francji, to wyczuwałem, że widzowie lep-
iej wychwytują niuanse jego charakteru. U nas
zawsze się musiałem strasznie naharować, by
zauważyli coś więcej niż przegięcie. I to nawet
ludzie, których cenię i darzę szacunkiem, nie
potrafili poza nie wyjść. To nawet nie jest
nietolerancja. Po prostu na Zachodzie istnienie
ludzi przegiętych, drag queens, transwestytów
nie wzbudza takiej sensacji. U nas jest w tej
kwestii niestety, kurczę, zaścianek.

Jesteśmy w takim punkcie, że z jednej strony


homoseksualizm wciąż jest tabu, a z drugiej

foto: Vision Film


strony czytałem recenzję „Senności“, gdzie pi-
sano, że wątek gejowski jest „poprawny poli-
tycznie“. Homoseksualizm już nie szokuje, ale
jeszcze nie jest czymś normalnym. Jeszcze nie Rafał Maćkowiak jako Adam w filmie „Senność“
jest tak, że można by zrobić film rozgrywający
się w całości w środowisku gejowskim i on
zostałby uznany za film o pewnych ludziach po
prostu, a nie za „film o gejach“.

A twoja edukacja związana z homoseksualiz-


mem jak wyglądała?
Jeszcze na studiach w Akademii Teatralnej w
Warszawie nie zdawałem sobie sprawy, że
niektórzy moi koledzy są innej orientacji seksu-
alnej niż moja. Inna sprawa, że o tym wtedy
(to była końcówka lat 90.) raczej nie mówiono.
Dopiero po studiach się podowiadywałem, że
ten czy tamten jest gejem, albo że ten jest z
tym, a tamten z tamtym.

foto: Vision Film


Miałem moment zafascynowania tą odmien-
nością – byłem wśród tych, którzy uważali, że
fajnie jest mieć kumpla geja. To oznaczało, że
jesteś o krok dalej niż inni w stronę nowoczes- Adam z Bystrym (Bartosz Obuchowicz)
ności, bliżej świata.

Na czym to zafascynowanie polegało?


Wypytywałem ich, jak sobie radzą z tym ukry-
waniem się, jak to funkcjonuje.

TR Warszawa (wcześniej Teatr Rozmaitości), w


którym jesteś od 2001 r., jest często kojarzony
z podejmowaniem tematyki homoseksualnej i
antyhomofobicznej. Pracujesz nad czymś no -
wym w TR?
Jesteśmy z Grześkiem Jarzyną w trakcie prób
do „Teoremy“ Pasoliniego.

Pasolini! Czyli znów wątek gejowski!


foto: Vision Film

Ano tak.

Rafal Maćkowiak został za rolę w „Senności“


nominowany do nagrody im. Zbyszka
Cybulskiego Adam z rodzicami (Dorota Pomykala i Andrzej Grabowski)

7
newsy
Teksty: Paweł Fischer-Kotowski

Kraj
tions“, „Transparent“ i wreszcie coś z rodzime- sał jeszcze Traktatu Lizbońskiego. – Jest całkowi-
go ogródka, czyli „Homo.pl“. Poza tym, odbyły tym nieporozumieniem oskarżanie mnie o uprze-
się warsztaty oraz piknik tęczowych rodzin. dzenia wobec homoseksualistów – odpowie-
Według szacunków ekspertów w Polsce może dział Kaczyński i dodał, że osoby o odmiennej
funkcjonować nawet 50 tysięcy niestandardo- orientacji seksualnej „były, są i będą, w każdym
wych rodzin, które jednak ze względu na wa- społeczeństwie, w każdej cywilizacji“. – Ale pro-
runki społeczne oraz prawne pozostają w cie- mować tych postaw nie ma potrzeby, choćby
niu. (Antoni Syrek-Dąbrowski) dlatego, aby ród ludzki nie wyginął – dodał.

Debata w KPH podczas Festiwalu Tęczowych Rodzin Zapowiadane huczne urodziny króla Wareń - 15 listopada odbył się doroczny poznański
czyka nie odbyły się. Łukasz Pałucki z Socjalde- Marsz Równości, wieńczący Dni Równości i To-
Ostatni weekend października upłynął w War- mokracji Polskiej zaproponował, by 31 paź- lerancji. W manifestacji wzięło udział ponad
szawie pod tęczową flagą. KPH wraz z Trans- dziernika uroczyście uczcić urodziny Władysła- 300 osób, które, ochraniane przez 400 policjan-
Fuzją zorganizowała pierwszy Festiwal Tęczo - wa Wareńczyka – polskiego władcy, który tów, bez większych przeszkód przeszły zapla-
wych Rodzin. I oby nie ostatni. Celem festiwa- prawdopodobnie był gejem. Planowano nowaną trasę. W trakcie marszu policja zatrzy-
lu było ukazanie rodziny nieskrępowanej przedstawienie „Gejowskie miłostki króla“, mała pięć osób za wznoszenie obelżywych ok-
„nuklearnym“ stereotypem i całego spektrum przemarsz pod Wawel i złożenie kwiatów na rzyków w kierunku uczestników demonstracji.
możliwych konfiguracji. Wszystko zaczęło się symbolicznym grobie. Impreza jednak nie od- – Po raz trzeci udało nam się przejść całą trasę.
od turnieju piłkarzyków oraz wystawy Edyty była się – spotkała się z odmową krakowskie- Mogliśmy przez całą trasę krzyczeć nasze hasła.
Bystroń zatytułowanej Próba odpowiedzi na go magistratu. Powodem była wizyta prezy- Poznań jest dzisiaj stolicą tolerancji – stwierdziła
pytanie: Kim jestem? Cz. 2. Potem impreza denta Lecha Kaczyńskiego na uroczystościach po manifestacji Aleksandra Sołtysiak, jedna z or-
przeniosła się do Zamku Ujazdowskiego i za- związanych z rocznicą wyzwolenia Krakowa – ganizatorek. Krótko później pięcioro wracających
częło być poważniej. Dr Katarzyna Bojarska za- dokładnie w tym samym czasie i miejscu. Po- do domu uczestników marszu zostało napad-
inaugurowała debatę wykładem I żyli długo i mysłowi sprzeciwił się także proboszcz katedry niętych przez grupę przeciwników demonstracji.
szczęśliwie. O śpiącym królewiczu, szewczynce wawelskiej. Działacze ograniczyli się więc do Marsz Równości w Poznaniu zorganizowano po
Dratewce, siedmiu krasnoludkach i niehetero- złożenia kwiatów na grobie Wareńczyka. raz pierwszy w 2004 roku. W 2005 roku władze
normatywnych modelach ich rodzin. Uczestni- miasta nie zgodziły się na przemarsz, mimo to w
czy mieli również okazję obejrzeć film doku- Podczas wizyty na Słowenii prezydent Lech Ka- nielegalnym marszu wzięło udział kilkaset osób,
mentalny o rodzicielstwie par gejowskich „Da- czyński został zapytany przez dziennikarzy, czy z których ponad 80 zostało zatrzymanych przez
ddy and Papa“. Inne filmy pokazywane w ra- zmienił stosunek do gejów i lesbijek i czy właś- policję. W późniejszych latach marsze odbywały
mach festiwalu to „Oni“, „No dumb ques- nie oni nie są powodem, dla którego nie podpi- się bez większych zakłóceń.

Homofobia w mojej szkole – c.d. Raczek i Szczygielski


Od czasu, gdy Aleksander Dobrzyński, piętnastoletni gej, napisał w liście do „Repliki" (zamieszczonym w po- parą roku!
przednim numerze) o homofobii, z którą styka się nagminnie w swym gimnazjum, i o bezskutecznych próbach
zwrócenia uwagi władz szkoły na problem, trochę się zmieniło. Dyrekcja szkoły i psycholożka zaczęły działać. Tomasz Raczek i Marcin Szczygielski wygrali ple-
Przypadki homofobicznych zachowań zaczęły być wyłapywane. Uprzedzeniom poświęcono szkolną pogadankę, biscyt tygodnika „Gala“ w kategorii „Najpiękniej-
a Olkowi powierzono zadanie przygotowanie osobnej lekcji o homofobii. Sprawę będziemy dalej monitorować. sza Para Roku“. Gratulujemy i obiecujemy więcej
Jeśli spotkałeś/aś się z homofobią w Twojej szkole, napisz do nas: gazeta@kph.org.pl o Parze Roku w następnym numerze „Repliki“.

Świat
W wypadku samochodowym zginął Joerg Haider – Jalal Fairooz, poseł parlamentu w Bahrajnie, W Kolorado po raz pierwszy jawny gej, Jared
nacjonalista, kontrowersyjny lider austriackiej pra- zaproponował, aby policzyć homoseksualis - Polis, został wybrany do Kongresu, nie będąc
wicy i gubernator Karyntii. Kilka dni później gazety tów w tym małym azjatyckim państwie. – Ho- jego urzędującym członkiem. Wcześniej w Iz-
donosiły o sensacyjnym wyznaniu Stefana Petzne- moseksualizm jest zagrożeniem dla naszego bie Reprezentantów zasiadały już osoby ho-
ra, który zastąpił Haidera na stanowisku szefa par- społeczeństwa i naszych wartości – grzmiał z moseksualne – Barney Frank z Massachusetts,
tii. – To, co łączyło Joerga i mnie, było czymś wię- mównicy. Oprócz liczenia homoseksualistów, który ujawnił się w czasie kadencji, oraz Tam-
cej niż tylko przyjaźnią – przyznał. – Był dla mnie zażądał od ministerstwa edukacji deklaracji, że my Baldwin z Wisconsin, wybrana jako pierw-
najważniejszy. Kochałem go. Nawet jego żona w szkołach nie uczą żadni geje i lesbijki. Za- sza lesbijka po ujawnieniu. Cała trójka zasią-
wiedziała, że między nami było coś szczególnego, i proponował także zakaz przekraczania granicy dzie w 111. Kongresie, który zbierze się w sty-
rozumiała to. Miałem tylko jego, teraz jestem sam. przez osoby homoseksualne. czniu 2009.

8
Związki partnerskie?

opinn i e
Małżeństwa? Inna opcja?
Gejowo.pl Kobiety- KrytykaPolityczna.pl
Najlepiej być pięknym, młodym i Kobietom.com Przede wszystkim trzeba usza-
bogatym, czyli mieć „małżeńst- Dopóki polskie prawo nie będzie nować to, że różne osoby
wa z możliwością adopcji“. Ale traktowało w ten sam sposób pragną różnych rzeczy. Mał-
porzućmy mrzonki! Trudno bę- Krzysztof osób hetero- i homoseksualnych, Suzi żeństwo to dla jednych marze- Adam
Halama Andreis Ostolski
dzie zmienić konstytucję, by eu- dopóty lesbijki i geje będą w tym nie, dla innych zaś instytucja
ro zastąpiło złotówkę, a co do- kraju dyskryminowani. W Polsce podejrzana. Rejestrowany kon-
piero, by zmienić definicję małżeństwa. Naj- zbyt często, mówiąc o małżeństwie, utożsamia kubinat to dla jednych wygodne rozwiązanie
lepsza więc będzie metoda małych kroków. Naj- się je z katolickim sakramentem i w tym tkwi pro- praktycznych problemów, dla innych – na-
pierw pokażmy społeczeństwu, jakie regulacje blem. Jednak nie chodzi tu o błogosławienie na- miastka autentycznego równouprawnienia.
są nam najbardziej potrzebne (dziedziczenie, szego związku przez reprezentanta Kościoła ani o
szpital itp.). Nawet zaprzysięgłych homofobów rytuał przedstawienia się społeczeństwu jako no- Dlatego sprawiedliwe byłoby rozwiązanie
da się przekonać, że na tych zmianach oni nie wopowstała para. Instytucja małżeństwa powin- dwutorowe. Z jednej strony, prawo do za-
stracą, a my będziemy mogli spokojnie żyć. Gdy na gwarantować osobom homoseksualnym te wierania małżeństw na tych samych zasa-
to nastąpi, ubierzmy to w formę ustawy, choćby same prawa cywilne, z których już korzystają oso- dach, co osoby heteroseksualne, z drugiej –
na wzór projektu Szyszkowskiej, i zaproponujmy by heteroseksualne, bez wyjątków, włącznie z konkubinaty.
ustawę o związkach partnerskich. Uświadomio- możliwością adopcji dzieci. Małżeństwo z kolei
ne społeczeństwo przełknie to bez trudu, a my nie powinno być jedyną formą legalizacji związ- Walcząc o uregulowanie statusu związków
będziemy mieć to, co inni na Zachodzie. Na re- ku: coraz więcej osób heteroseksualnych, prowa- LGBT, często wysuwamy kwestie praktyczne
definicję małżeństwa i adopcję dzieci trzeba dać dzących wspólnie z partnerem życiowym gospo- – kłopoty spadkowe, wizyty w szpitalu, nie-
Polakom więcej czasu. Domaganie się tego w darstwo domowe, nie decyduje się na ślub, choć jasną sytuacja dzieci z poprzednich związków
tej chwili świadczy o braku wyobraźni – od te- chętnie skorzystałoby z niektórych praw cywil- itp. To ważne argumenty, ale nie tylko o to tu
go nie zaczynano nawet w państwach bardziej nych, np. w celach podatkowych. Prawo powin- chodzi. To jest też walka o uznanie równej
liberalnych, w których pra- no to uwzględnić, oczywiś- godności i praw osób i par homoseksualnych,
wa mniejszości nie budzą cie nie dyskryminując par o pełną eman-
tyle emocji, co u nas. nieheteroseksualnych. cypację.

InnaStrona.pl Homiki.pl Lesbijka.org


Pełne równouprawnienie, tzn. Sądzę, że nie należy próbować Związki partnerskie tak, mał-
wszystkie prawa, wszystkie porywać się z motyką na słońce żeństwa nie. To nic nikomu nie
obowiązki, suknie, fraki, USC, i zmieniać konstytucyjnego za- ujmuje, a kto się czuje „zde-
Radek Oliwa Uschi Patrycja
Mendelssohn i oczywiście pra- pisu definicji małżeństwa (art. Markiewicz
gradowany“, że byłby związek,
Pawlik
wo do adopcji. 18). Natomiast walkę o rejest- nie małżeństwo, to chyba sam
rowane związki partnerskie nie wie, czego chce. Można
Zbyt kontrowersyjne? Każdy pomysł na sfor- trzeba zacząć jak najszybciej – i intensyfikować pogodzić tradycję (małżeństwo kobiety i męż-
malizowanie związków jednopłciowych bę- działania w tym mocno odstawionym na bocz- czyzny) z wymogami czasu (związki partners-
dzie w naszym kraju kontrowersyjny i będzie ny tor temacie. Walka o związki partnerskie kie). Przecież głównie liczy się osłona prawna,
tak długo poddawany obróbce, aż zostanie musi się jednak rozpocząć od akcji informacyj- nie nazewnictwo.
zredukowany do świstka uprawniającego no-afirmacyjnej skierowanej do samego środo-
do... kompletnie niczego. wiska LGBTQ. W moim odczuciu znaczna jego Poza tym związki są do „przełknięcia“ przez
część nie jest świadoma korzyści, jakie ze społeczeństwo, przy małżeńst-
Warto więc stanąć do ewentualnych roz- związków mogą wyniknąć, oraz nie jest goto- wach budzi się w nim spory
mów z takim pakietem roszczeń, który bę- wa ujawnić się opór. Ludzie mądrzy szukają
dzie się nadawał do jakiegokolwiek okraja- na tyle, by związ- konsensusu, wierzę, że tacy się
nia. Wszystko to oczywiście bardzo teorety- ki te zawrzeć. znajdą po obu stronach.
czne, bo w tej chwili każda opcja politycz-
na ma nasze potrzeby w głębokim poważa-
niu. Mam wrażenie, że nawet sami zainte-
resowani zaniedbali ten temat. Tym bar-
dziej cieszy mnie, że re-
dakcja „Repliki“ go „od-
grzała“ – jest o czym
rozmawiać.

9
kraj 83 gejów, 8 trans,
28 lesbijek, 7 bi
Tekst: Michał Minałto

Czy polska prasa jest przychylna gejom i lesbijkom? Sprawdziliśmy to!


Przeprowadziliśmy („Replika“ i Homiki.pl) monito- dziła perspektywę gej/les, pisząc o „Senności“ często, zauważa lesbijki, a nawet dla transseksua-
ring polskiej prasy – dzienników we wrześniu br., Wojciecha Kuczoka (20.09) oraz zdając sprawoz- listy znajdzie miejsce. We wrześniu w co drugim
a tygodników – we wrześniu i październiku br. danie ze swego badania na uprzedzenia (6.09). numerze pojawiał się wątek związany z LGBTQ, ar-
Sprawdzaliśmy, jak często pojawia się tematyka Druga w wywiadzie z Juliuszem Machulskim tykuły były neutralne bądź negatywne. „Rzepie“
LGBTQ, w jakim kontekście, a przede wszystkim, (współautorem był Jacek Szczerba) wprowadziła łatwiej się zdobyć na obiektywizm, gdy temat nie
gdzie mamy sojuszników. Miesiące powakacyjne, temat domniemanej homoseksualności Jej Eksce- dotyka kwestii uznawanych za drażliwe (wychowa-
kiedy skończył się okres ogórkowy, a spektakular- lencji z „Seksmisji“ (1.09). Inny pozytywny przykład nie dzieci) lub gdy dotyczy spraw zagranicznych
nych wydarzeń w stylu Parady Równości czy wi- to recenzja „Chłopaka czy dziewczyny“ (2.09) na- („Muzułmanie grożą gejom w Sarajewie“ – 9.09),
zyty „gejów z orędzia“ nie było, wydały nam się pisana ze świadomością, że czytelni(cz)kami będą a więc „obcych“. Właśnie w „Rz“ pojawił się naj-
idealnym momentem na takie badanie. też osoby homoseksualne. Ale są i wpadki: przy bardziej homofobiczny artykuł całego monitoringu,
okazji ukazania się „Dzienników“ Anny Kowalskiej w którym autor, Grzegorz Górny, celowo i wielo-
Gazety codzienne o lesbijskim związku pisarki z Marią Dąbrowską krotnie porównuje pedofilię z homoseksualizmem
konsekwentnie pisano jako o… „przyjaźni“. (16.09): W Holandii już słychać głosy lekarzy i poli-
„Wyborcza“ uważana jest po- tyków, którzy tłumaczą, że pedofilia, tak jak homo-
wszechnie za progejowską/les- „Dziennik“ pisał o sprawach seksualizm, jest naturalną skłonnością pewnego
bijską. Czy słusznie? Nie bardzo, bo gazeta, ow- LGBTQ tylko w kontekście odsetka ludności. Poza tym, „Rz“ lubi straszyć czy-
szem, pisze o nas zwykle przyjaźnie, ale raczej wydarzeń kulturalnych, a i tu miały marginalne telników „homoseksualną rewolucją“ (np. „Spis wi-
rzadko. Statystyki podwyższają wrześniowej „Ga- znaczenie. Jedynym wyjątkiem był obszerny tekst nowajców“ o kalifornijskich działaczach LGBT two-
zecie…“ Kinga Dunin i Katarzyna Bielas. Pierwsza „Kłopot z płcią, czyli między kulturą a naturą“ – re- rzących listę osób i firm wspierających zakaz legali-
w obu swych wrześniowych felietonach wprowa- cenzja „Uwikłanych w płeć“ Judith Butler i towa- zacji małżeństw homoseksualnych – 3.09). Jednak
rzyszący jej wywiad z Kingą (znów!) Dunin tylko w tym dzienniku mogliśmy przeczytać o auto-
Koślawo o „Senności“ (20.09). To jemu zawdzięczamy jedyne pojawie- rze kryminałów planującym częściej umieszczać w
nie się we wrześniowych „Dziennikach“ słowa swoich książkach gejów i lesbijki („Kryminał ma
Premiera książki Wojciecha Kuczoka i filmu Magdale- „lesbijka“. Nieobecność tematyki homoseksualnej uczyć tolerancji dla gejów“ – 30.09) czy transsek-
ny Piekorz pod tym samym tytułem okazały się dob-
rym miernikiem stosunku wielu publicystów do ho- kontrastuje z wyrażanym na łamach przeko- sualistce z USA, która wygrała proces o zatrudnie-
moseksualizmu. Nie wszyscy zdali egzamin. Zdzisław naniem, iż „wystylizowany gej“ jest ostatnio nie („Zmiana płci nie zmienia szans“ – 23.09)
Pietrasik z „Polityki“ tak charakteryzował jednego z czymś „modnym“, szczególnie w literaturze
bohaterów „Senności“: „Adam, (…) lekarz, prywat- (3.09). Najwidoczniej gazeta nie nadąża za modą. Na monitoring „Naszego Dziennika“ szkoda
nie homoseksualista“. Oto ciekawa dychotomia życia:
służbowo i publicznie lekarz, „prywatnie“ homosek- było nam czasu.
sualista! Pietrasik, dziennikarz, publicznie homofob? Podobnie jest z „Polska The
Times“. Tutaj też nieheterosek- Tabloidy
Także Dariuszowi Nowackiemu, dyżurnemu ho- sualne sprawy wypływają epizodycznie i tylko w
mofobowi gościnnie występującemu na łamach
„Gazety Wyborczej“, przyszło się zmierzyć z „Sen- kręgu kultury. Jest Jan Peszek jako gwiazda „Figo Dwa główne tabloidy prezentu-
nością“: „Narrator podpowiada, ze w Adamie Fago“ (26.09), jest retrospektywa twórczości ho- ją zupełnie odmienne postawy
dopiero pod wpływem Pięknisia obudziło się ho- moseksualnego malarza Francisa Bacona (4.09), wobec LGBTQ. „Fakt“ okazuje
moseksualne pożądanie“. A może po prostu poruszono także homowątki pojawiające się w się pismem zdecydowanie mniej homofobicznym.
Adam jest gejem, któremu się Piękniś spodobał?
książce o śmierci Marka Papały (8.09) pominięte Nie licząc Macieja Rybińskiego, felietonisty-
Barbara Hollender w „Rzeczpospolitej“, opisując przez „Politykę“. Aż się prosiło, by np. obszerne homofoba, naczelny brukowiec Polski, jeśli już się
filmy prezentowane na Festiwalu w Gdyni, pisze omówienia karier Cyndi Lauper i Abby okrasić infor- za homoseksualizm bierze, jest nam dość przyjaz-
o „Senności“: „Obserwujemy (...) lekarza, który macją o ich statusie gejowskich ikon... Nic z tego. ny. Zdarza mu się pouczyć samą Jolę Rutowicz: Jo-
musi się uporać z własnym homoseksualizmem“.
Oczywista bzdura, bohater musi się uporać z nie- lanta atakuje Tomasza Jacykowa za jego orienta-
chęcią otoczenia, przede wszystkim rodziców. Jej Na tym tle homofobiczna „Rzecz- cję seksualną. Jakby nie wiedziała, że to jego pry-
opinię możemy uznać za typowy przykład pisania pospolita“ wygląda na potentata, watne sprawy. Najwidoczniej Jola nie nauczyła się
o homoseksualizmie, który automatycznie „musi“ jeśli chodzi o ilość. Zaliczana do tytułów konserwa- jeszcze, że należy szanować mniejszości seksualne
mieć nadaną łatkę osobistego dramatu.
tywnych i prawicowych, gejami zajmuje się bardzo (24.09). Entuzjazm wzbudził miniserial „Figo Fa-

10
go“ z Pawłem Małaszyńskim i Janem Peszkiem Leibovitz i Sontag tworzą szczęśliwą rodzinę, wyszedł w październiku). Widać więc jawny
(3.09), nie zabrakło także szczegółowego omó- Annie rodzi im trójkę dzieci. Wątki gej i les po- dysonans pomiędzy deklarowanymi i rzeczy-
wienia szaleństwa telewizyjnej publiczności, gdy jawiają się również w kontekście orientacji wistymi priorytetami, tak naprawdę „Przegląd“
na wizji buziaka dały sobie dwie Edyty: Herbuś i osób publicznych i kultury (recenzje „Łaska- to po prostu biuletyn kilku partii określających
Górniak (20.09). Podglądactwo lesbianizmu, czy wych“ – 2.10., „Mamma mia!“ – 28.08. /nr się mianem centrolewicy.
też sympatia dla obalania heteromatrixu? wyszedł we wrześniu/, „Senności“ – 16.10.),
rzadziej niestety – zjawisk społecznych. Nie Na koniec „Polityka“, w któ-
Inaczej „Super Express“, który ma we wrześniowo-październikowych „Prze- rej w 1981 r. ukazał się głoś-
wyewoluował w rejony jawnie krojach“ homofobicznych wpadek. ny i pamiętany do dziś ob-
homofobiczne. Najdalej posuniętym „obalaniem szerny artykuł o homoseksualizmie – „Gorzki
heteromatrixu“ była tu obfotografowana damska We „Wprost“ mniejszości sek- fiolet“ Barbary Pietkiewicz. Co ciekawe, z tą
torebka Tomasza Kammela (30.09). Ale już osoba sualne służą głównie do tego, samą Pietkiewicz są teraz (numer 38) kłopoty,
trans to „zboczeniec przebierający się za kobietę“ żeby się z nich pośmiać. W takich rubrykach jak spod jej pióra wyszło sformułowanie: Kazi-
(5.09). Kylie Minogue opowiada o swoich les- „UEOrgan Ludu“ i „Fakty z życia koalicji i opozy- rodztwo nie jest chorobą, nie otrzymuje się go
bijskich marzeniach (13.09), ale tylko dlatego, że cji“ Mazurka i Zalewskiego najczęściej napotka- fizjologicznie, w genach jak pedofilię (kazirod-
nie spotkała dotąd odpowiedniego faceta (skąd to my żarty z gejów (istnienie lesbijek mało kto za- cy bywają pedofilami, ale zdecydowanie prze-
znamy?). Aktor Cypryański musi się gorączkowo uważa): Notowania komuszków spadły do 5 ważają wśród nich heterojcowie) (20.09). Cóż!
tłumaczyć z przyjęcia roli geja w nowym filmie procent! Naszym zdaniem, to elektorat gejowski Pośrednio autorka wpycha nas w rewiry stere-
(1.09), a Korę ponoć prześladuje wcielająca się w odpłynął od SLD po klęsce Wojtka Olejniczaka – otypu pederasty-pedofila, zadziwić musi także
jej postać drag queen (5.09). Cóż za galimatias! tak skomentowano słabe wyniki sondażowe SLD określenie „heterojcowie“, zupełnie jakby ist-
(7.09.). Czasem „żarty“ przekraczają granice nieli homojcowie masowo oskarżani o kazi-
Tygodniki chamstwa: pisowskie ponoć hasło Donald, łobu- rodztwo. Mimo (czasem karygodnych!) wpa-
zie, wsadzimy ci ch... w buzię okraszono słowa- dek „Polityka“ zasługuje na miano pisma deli-
„Newsweek“ tematom niehete- mi: PiS otworzył się na mniejszości seksualne katnie gej/les-friendly. Decydują o tym teksty
ro poświęcił tylko kilka informa- (14.09.). Inaczej jest w rubryce kulturalnej i dzia- takich osób jak Joanna Podgórska, autorka
cyjnych notatek i wzmianek. Temat LGBTQ nie le zagranicznym. Zamieszcza się tu recenzje au- niedawnego (świetnego!) raportu o „les ma-
wzbudza tu raczej aprobaty, ale też żaden z teks- torów otwarcie gejowskich (Michał Zygmunt o mach“. Ostatnio dzięki felietonom Kuby Woje-
tów nie niósł wyraźnie negatywnego przesłania. „Łaskawych“ – 5.10.), chwali i cytuje nowego wódzkiego tematy LGBT w zabawnej (i nieho-
Informację o tym, że za najbardziej obraźliwy epi- mera Londynu Borisa Johnsona (Nikt zdrowy na mofobicznej) formie są częściej obecne na ła-
tet uznaje się w Polsce „pedała“ (83% wskazań) umyśle nie jest homofobem – 7.09.). Jednocześ- mach. No i był też prawdziwy hit: w numerze
pozostawia się bez komentarza (31.08., nr ukazał nie nie brakuje szyderstw i wprowadzania kon- z 25.10. zamieszczono 3-stronicowy fragment
się we wrześniu). Za to Tomasz Jastrun w swych serwatywnych treści, choćby w wypowiedziach książki o Jerzym Waldorffie dotyczący wyłącz-
felietonach aż dwukrotnie wprowadził wątki gej- nie tak dawnego lidera „lewicy“ Józefa Olekse- nie uczuciowego życia Waldorffa i jego ponad
les: wieszcząc przyjęcie małżeństw homo- go, według którego w kwestii Parad Równości półwiekowego męsko-męskiego związku.
seksualnych (31.08., nr ukazał się we wrześniu) i przesadza strona homoseksualna chcąca de-
otwarcie pisząc o lesbijskim związku Kowalskiej i monstracyjnie manifestować swoją obecność Wynik
Dąbrowskiej przy okazji „Dzienników“ tej pierw- (28.09.). Wszystko to razem składa się na dość
szej (12.10). To wszystko jednak to kropla w mo- schizofreniczną całość. Redakcji „Wprost“ suge- Choć na rynku prasowym istnieje wiele dzienni-
rzu możliwości poważnego tygodnika opinii. rujemy wizytę w poradni antyhomofobicznej. ków i tygodników, wybór jest w gruncie rzeczy
niewielki. Nie brakuje gazet zainteresowanych
Trochę lepiej, jeśli chodzi o Zdecydowanym rozczarowa- homoseksualizmem, ale negatywnie do niego
ilość, jest w „Przekroju“ (żad- niem zakończył się monitoring nastawionych („Rzeczpospolita“), natomiast ty-
nej wzmianki o gejach i les- deklarującego lewicowość i tuły przyjazne LGBTQ poświęcają tym sprawom
bijkach nie było tylko w nu- przywiązanie do spraw LGBTQ niewiele miejsca („GW“, „Polityka“). Ciągle nie
merze z 25.09.), dostrzec „Przeglądu“, który nie zauwa- ma jednak pisma, o którym można byłoby po-
można też dużą pozytywną różnicę jakościo- ża homoseksualizmu nawet w tekstach, gdzie wiedzieć „nasze“, nie ma miejsca na poważną
wą. Przykładowo: w analizie tekstów piosenek powinien się on pojawić. Przykładowo w arty- debatę. Czy jest nadzieja, że kiedyś się to zmie-
Piotra Kupichy pojawia się refleksja, że faceta kule o kondycji młodych mężczyzn przyjęto za- ni? Na razie naszym największym sprzymierzeń-
może rzucić nie tylko dziewczyna, ale też inny łożenie, że istnieją tylko heteroseksualiści cem jest kultura, to w tym dziale jest największa
facet (23.10.). W artykule o Annie Leibovitz („Młody mężczyzno, jaki jesteś?“ – 29.09). W szansa na spotkanie tematyki homoseksualnej.
(29.10.) Kuba Dąbrowski pisze o jej związku z zasadzie jedyna publikacja „z wątkiem“ doty- (Współpraca: Mariusz Kurc, Magda Pocheć,
Susan Sontag, nazywając ją partnerką życiową czyła Jorga Haidera, jego kariery, śmierci i życia Bartosz Reszczak, Marcin Teodorczyk, Krzysztof
i kochanką fotografki. Wspomina również, że osobistego („Druga twarz Haidera“ – 2.11., nr Tomasik, Ewa Tomaszewicz)

„Rzeczpospolita“, a potem długo nic


Najwięcej słów-kluczy (ggej, lesbijka, homoseksualizm, transseksualizm, biseksualizm i homofobia) pojawiło się we wrześniu w „Rzeczpospolitej“ (odpowiednio: 29, 6,
24, 2, 2, 0). Pozostałe monitorowane dzienniki są pod tym względem daleko za nią (najlepiej, ale nadal blado, wypadła „Wyborcza“ – 7, 3, 5, 0, 0, 2). Wśród tygod-
ników przoduje „Newsweek“ z 13 gejami, 2 lesbijkami i 9 użyciami różnych form słowa „homoseksualizm“. Co ciekawe, najnowsze z badanych słów – „homofobię“ w
dziennikach znaleźliśmy trzykrotnie (dwa razy w „Wyborczej“, raz w „Dzienniku“), a w tygodnikach „aż“ czterokrotnie – ale tylko we „Wprost“. Czyli uważana z gej/les-
friendly „Wyborcza“ wypadła tu znacznie gorzej od tygodnika uznawanego za homofobiczny. Poza tym, ranking słów-kluczy nie przynosi rewelacji – lesbijek jest niemal
trzykrotnie mniej niż gejów (228 do 83), sporadycznie pojawiają się biseksualiści (77) i osoby transseksualne (88). Jak widać, dla niestety wszystkich badanych mediów
sprawy LGBTQ to nadal przede wszystkim kwestie „gejowskie“. Choć i tak od czasu, kiedy to „Wyborcza“ nadała tytuł „Geje wygrali z PiS“ informacji o wygranej czterech
lesbijek z poznańskimi radnymi PiS w sprawie o znieważenie (wrzesień 2006) widać sporą poprawę – takich kompromitujących wpadek tym razem nie było.

11
„Berek“ z Kasprzyk i
Marcin Szczygielski dokonał adaptacji swojej bestselerowej powiesci „Berek“. Pr

Rozmawiał: Mariusz Kurc Foto: Monika Rakowska

Zakochany Paweł
rozmowa z Pawłem Małaszyńskim
Paweł z „Berka“ to druga postać geja w Twojej nawet jeśli tylko delikatnie – uczucie między
karierze… dwoma mężczyznami. Może być np. śmiech, a
…jak to druga? nie o to mi chodzi.

Pierwszy jest Figo z serialu w programie Szy- Będą sceny miłosne?


mona Majewskiego. Będą. Paweł Małaszyński z autorem
A nie, „Figo Fago“ jest komiksem, pastiszem. „Berka“ Marcinem Szczygielskim
W „Berku“ to zupełnie co innego. Gram praw- I jak się w nich czujesz?
dziwego faceta. Na razie próbujemy, rola się Nie mam oporów. Jasne, że gdybym miał na Bartek Świderski, który grał geja w „Magdzie
rodzi. Strasznie jestem ciekawy, jak widzowie przykład całować się namiętnie z facetem, M.“, przestrzegał innych aktorów przed przyj-
będą reagować. Publiczność Teatru Kwadrat wiesz, pójść w ślinę, to byłbym zestresowany mowaniem takich ról. Ponoć spotkało go spo -
jest przyzwyczajona do repertuaru raczej lek- na sto procent. Ale lubię przekraczać moje ro nieprzyjemności.
kiego, bez kontrowersyjnych tematów. I nie własne wewnętrzne granice. Nie boję się tego. Już po „Figo Fago“ zdarza mi
wiem, jak zareaguje na poważnie pokazane – się usłyszeć na ulicy jakieś docinki niemiłe –
„Berkiem“ będziemy mam to gdzieś. Społeczeństwo jest, jakie jest, i
„badać“ publiczność ja rzucam mu wyzwanie. Przy wyborze ról nie
Teatru Kwadrat. Nie kombinuję, co inni pomyślą, nie kalkuluję, co bę-
zdziwię się, jeśli nie- dzie korzystne dla mojego wizerunku, a co nie.
którzy będą podczas
spektaklu wychodzić. Gdy odbierając Telekamerę 2008 dla najpopular-
Wcześniej takim tes- niejszego aktora, przejęzyczyłeś się i podziękowa-
tem była sztuka „Per- łeś kochankowi, wielu gejom zabiły żywiej serca...
fect Day“, którą gramy Tak, tak, słyszałem nawet, że były zakłady, kto
od zeszłego roku – jest tym moim kochankiem.
tam też pojawia się
gej, i to z pojemni- W jednym z wywiadów przeczytałem, że two-
kiem ze spermą [jego im ulubionym pisarzem jest Jean Genet. To
przyjaciółka marzy o ikona kultury gejowskiej.
zajściu w ciążę a on Genet to moja fascynacja jeszcze ze szkoły te-
chce jej pomóc – atralnej. Szczególnie cenię jego „Balkon“ i
przyp. MK]. Ale w „Ścisły nadzór“, który zrobiliśmy na III roku z
„Berku“ idziemy dalej panią Bożeną Baranowską. Ale jak już jesteś-
– mój bohater się za- my przy gejowskich ikonach, to lubię też poe-
kochuje, ma chłopaka. zję Artura Rimbaud. Przy okazji: „Całkowite za-
ćmienie“ Agnieszki Holland o związku Rim-
Jak się znalazłeś w baud z Verlainem – fenomenalny film. O wi-
obsadzie „Berka“? dzisz, DiCaprio tam miał odważne sceny męs-
Przeczytałem książkę ko-męskie – podziwiam. Co jeszcze? „Klatka
Marcina Szczygiels- dla ptaków“… Ostatnio Marcin Szczygielski
kiego, spodobała mi pożyczył mi serial „Queer as folk“...
się. Ewa Kasprzyk
powiedziała mi, że A u Szymona Majewskiego świetnie naślado-
fajnie byłoby to prze- wałeś Freddie’ego Mercury’ego.
nieść do teatru. Tak, jestem fanem Freddie’ego. Lubię też An-
Powstał scenariusz, dy’ego Warhola. Zajmował się malarstwem,
zgodziłem się bez grafiką, filmem, ale cenię go przede wszystkim
Paweł Małaszyński w przerwie prób do „Berka“ wahania. jako niesamowitą osobowość.

12
i Małaszyńskim

kultura
“. Premiera w Teatrze Kwadrat w Warszawie 13 grudnia 2008 r.

Diva zakłada beret


rozmowa z Ewą Kasprzyk
Świetnie czytałaś fragmenty „Berka“ doty- bańskiego, jest zafascynowana Violettą i na- Słyszałem, że w planach masz kolejny
czące Anny na wieczorze promocyjnym wet próbuje ją naśladować. projekt z wątkiem gejowskim, tym razem
książki jakiś rok temu w klubie Toro. Tomasz Coś w tym jest, bo jak ostatnio grałam Patty filmowy.
Raczek już wtedy mówił, że masz pomysł, na 3-lecie Teatru Polonia w gejowskim klu- Tak. Trzymam kciuki, by producentowi i re-
by zrobić teatralną adaptację. bie Utopia w Warszawie, to był obłęd po żyserowi udało się zebrać pieniądze, już nie-
Tak. Ten tekst od razu mi wpadł w ucho. Na prostu. Wielka przyjemność. Tak genialne wiele brakuje. Film nosi tytuł „Płynące wie-
początku prosiłam Marcina Szczygielskiego, porozumienie z publicznością miałam przy żowce“ a ja gram matkę głównego bohate-
by zrobił z niego monodram dla mnie. Po- tym spektaklu jeszcze tylko na samym po- ra, geja. Matkę nieświadomą orientacji sek-
tem jednak zachęciłam Pawła Małaszyńskie- czątku, gdy grałam w Le Madame [klub sualnej syna. Mam nadzieję, że na wiosnę
go, żeby zagrał rolę Pawła, więc było już Krystiana Legierskiego zamknięty przez PiS- zaczniemy zdjęcia.
nas dwoje. Jeszcze później okazało się, że owskie wła-
możemy jeszcze dodać kolejne dwie posta- dze – przyp.
cie z powieści. MK]. W Uto-
pii publicz-
Anna to tzw. moherowy beret – bardzo ność prak-
konserwatywna, niesympatyczna, uprze - tycznie grała
dzona do gejów starsza pani, sąsiadka bo- ze mną – co
hatera granego przez Pawła Małaszyńskie- rusz coś do-
go. Gdy myśli się o kandydatkach do tej roli, powiadali,
Ewa Kasprzyk, grywająca chętnie kobiety żywo reago-
przebojowe, silne i nowoczesne wcale nie wali na mo-
przychodzi do głowy. Skąd ten pomysł? je pytania...
Pomyślałam, że ciekawie byłoby zagrać pos- Szkoda tyl-
tać tak odległą ode mnie światopoglądowo, ko, że pogo-
tak różną. To jest dla mnie szansa, żeby się da zawiod-
nie dać zaszufladkować – wyjść poza role, z ła, bo na
którymi jestem kojarzona. Interesująca w wejście miał
„Berku“ wydaje mi się konfrontacja tych tam wjechać
dwóch obcych sobie światów – świata „mo- cadillac ze
herów“ i świata gejów. mną w środ-
ku. Ale i tak
Ja zawsze byłam progejowska, a granie był szał. Te-
„Patty Diphusa“ Pedro Almodovara jeszcze raz zobaczy-
bardziej zbliżyło mnie do tej tematyki. I do my, jak
gejowskiej publiczności. Słyszałam nawet, że mnie geje
dzięki Patty zyskałam miano królowej gejów. przyjmą w
W „Berku“ przechodzę na przeciwną stronę. „Berku“, w
roli tak od-
Jesteś gejowską divą, to nie ulega kwestii. miennej.
Np. do niewielkiej roli w spektaklu „Szewcy
u bram“ wniosłaś niesamowity ładunek eks - A zagrała -
pansywnego, władczego seksapilu – to się byś lesbijkę?
wielu gejom bardzo podoba. Gdyby rola
Bardzo mi miło… A Violetta Villas? była dobrze
napisana,
To też typ divy. Ale wszystko pasuje: Twoja nie wahała-
bohaterka z „Bellissimy“, filmu Artura Ur - bym się. Ewa Kasprzyk w przerwie prób do „Berka“

13
kultura Uczeń
czarnoksiężnika
Tekst: Krzysztof Tomasik

Witold Jabłoński – autor gejowskiej powieści „Gorące uczynki“


i poczytnych pozycji fantasy o homoseksualnym wojowniku
Kiedy spotykam się z Wi- tów“) napisał entuzjastyczny tekst w „Życiu go ciała, ale więcej było w tym modernizmu niż
toldem Jabłońskim, jest Literackim“. Jabłoński nie wie, czy powieść emancypacji: Andrzejewski, podobnie jak więk-
właśnie w trakcie promocji kupowali głównie homoseksualiści złaknieni szość ludzi swego pokolenia, traktował jednak
swojej najnowszej książki opisu własnego życia w literaturze, czy może homoseksualizm jako coś mrocznego, grzeszne-
„Fryne Hetera“. Niechętnie po prostu wszyscy zainteresowani nieobec- go, a w kategoriach racjonalnych – jak chorobę,
wraca do debiutu z 1988 ną tematyką. Po „Gorących uczynkach“ po- rodzaj psychicznego defektu. Pamiętam dobrze,
roku, powieści „Gorące jawił się cały nurt książek jawnie gejowskich, jak przekonywał mnie, że wśród Chińczyków na
uczynki“, godzi się o niej które na przełomie lat 80. i 90. ukazały się pewno nie ma zbyt wielu homo, „ponieważ to
porozmawiać dopiero wtedy, gdy uświada- na rynku: „Zakazana miłość“ Tadeusza Gor- bardzo zdrowa rasa“ [sic!]. Chociaż był wykształ-
miam mu, że właśnie mamy jubileusz, mija gola, „Ból istnienia“ Marcina Krzeszowca, conym i inteligentnym człowiekiem, wyznawał
równo 20 lat od jej wydania. „Nieznany świat“ Antoniego Romanowicza. jednak wszelkie stereotypy charakterystyczne dla
środowiska i epoki, w której żył – mówi Jabłońs-
Dawid Promyk i inni Sekretarz Andrzejewskiego ki. Ich znajomość zakończyła się dość dramatycz-
nie, Jabłoński został wezwany na przeszkolenie
Pisząc pierwszą książkę, Jabłoński świetnie – Czy jest pan blondynem? – pytał dalej Ko- wojskowe, w tym czasie Andrzejewski zmarł,
zdawał sobie sprawę z własnego homosek- rab, nie zmieniając tonu ani modulacji głosu. jego sekretarz nawet nie miał okazji być na po-
sualizmu, chciał sportretować ten rodzaj mi- – Tak, bardzo jasnym i długowłosym – mó- grzebie.
łości, a jednocześnie opisać dobrze mu zna- wił Irys, śmiejąc się foto: archiwum prywatne
ne środowisko artystyczne. W efekcie „Gorą- nerwowo. Cadinot
ce uczynki“ były swego czasu czymś nie- – Ma pan głos blon- i Trędowata
zwykłym, ta opowieść o emocjonalnej szar- dyna.
paninie między trójką bohaterów: Irysem, Ten dialog umieszczony Wraz z „Gorącymi
Dawidem i Ireną była pierwszą polską po- na kartach „Gorących uczynkami“ nie zakoń-
wieścią, w której właściwie wszyscy bohate- uczynków“ nie został czyło się zainteresowa-
rowie to bi- lub homoseksualiści, są też wąt- wymyślony. Jak zdradza nie pisarza tematyką ge-
ki lesbijskie. Pisana w latach 1986-87, uka- autor, tak wyglądała je- jowską. Wkrótce Jabłoń-
zała się w 1988 roku. Schyłkowy PRL nie był go pierwsza rozmowa ski wraz z fotografem
jeszcze gotowy na tematykę gejowsko-les- telefoniczna z Jerzym Jackiem Kowalczykiem
bijską, ale Jabłoński nie ukrywa, że miał na- Andrzejewskim. Ów- stworzył pismo „Kaba-
dzieję na wywołanie małego skandalu, opi- czesnemu gigantowi li- ret“, nazwane tak na
sane historie oparł częściowo na swoich pe- terackiemu marzący o Witold Jabłoński cześć słynnego filmu z
rypetiach – on także miał żonę, dobrze znał karierze pisarskiej Jabłoński wysłał swoje pierw- Lizą Minnelli. W sumie
opisane tam problemy. Jak dziś przyznaje, sze próbki, potem zadzwonił, umówił się na ukazało się co prawda tylko 5 numerów, ale za
był to swoisty coming out, ale nie bał się spotkanie, wreszcie został jego ostatnim sekreta- to pierwszy wyszedł jeszcze w 1989 roku. To
ewentualnych skutków publikacji. Bohatero- rzem, prawie niewidomemu już autorowi „Po- miała być zgrywa, radosna odskocznia od pra-
wie „Gorących uczynków“ mają swoje pier- piołu i diamentu“ pomagał przy pisaniu powieś- cy literackiej – tak dziś tłumaczy Jabłoński to,
wowzory, także dlatego nie wybrał realis- ci „Heliogabal“, opowiadającej o niezwykłym że swoje teksty podpisywał pseudonimami:
tycznego stylu, lepsza była forma pastiszo- związku tytułowego cesarza rzymskiego ze swo- Adam Sarmacki i Dawid Promyk. Zresztą ten
wa. Książka rozeszła się błyskawicznie, cały im sługą. Wprost o własnym homoseksualizmie drugi był dla wszystkich oczywisty, tak przecież
10-tysięczny nakład został wyprzedany na Andrzejewski właściwie nie mówił, prędzej o nazywał się główny bohater „Gorących uczyn-
pniu, choć niewielki był odzew w mediach, uczuciu do Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. Pi- ków“. To, co miało być zabawą, szybko
jedynie Tadeusz Olszewski (autor „Zatoki os- sarz był oczywiście wrażliwy na piękno męskie- okazało się pracą, zbyt ciężką i niewdzięczną,

14
dlatego gdy na rynku były już profesjonalne Kochanek czerwonej gwiazdy wonej gwiazdy“ ma już wartość historyczną,
miesięczniki w rodzaju „Inaczej“ czy „Okay“, akcja dzieje się w końcu na przełomie lat.
„Kabaret“ przestał wychodzić. Potem jeszcze Nadarzyła się bowiem okazja napisania ko- 80. i 90., udało się uchwycić nieco z tego
były prekursorskie próby jego reaktywacji na lejnej powieści gejowskiej. Dom Księgarski i gorącego okresu, jest nawet scena, gdy je-
VHS, ale na pamiątkę po tym pomyśle pozos- Wydawniczy Fundacji „Polonia", który opub- den z bohaterów przychodzi i obwieszcza
tało tylko kilka kaset video z filmami Cadinota, likował polskie tłumaczenie legendarnego nowy trend: już nie mówi się „pedał“, poja-
przed którymi Jabłoński robił swoiste „Nie oglądaj się w stronę Sodomy“ Gore Vi- wił się bowiem „gej“. Nie jest wykluczone,
wprowadzenie, zachęcając do oglądania dala, zwrócił się do Jabłońskiego z propozy- że także dziś książka mogłaby wywołać kon-
dzieła i zachwalając grających tam aktorów. cją napisania w popularnej formie o roman- trowersje, w końcu duża część akcji dzieje
sie dwóch mężczyzn. Tak powstał „Kocha- się w seminarium, które przedstawione zos-
Przemiana ustrojowa 1989 roku wiele zmie- nek czerwonej gwiazdy“, opowieść o nies- tało jako szkoła hipokryzji i konformizmu, do
niła w jego życiu. Przestał pracować w wy- podziewanej i napotykającej liczne przesz- tego opętana obsesją na punkcie seksu, i to
dawnictwie, za to po raz pierwszy zaczął za- kody miłości między uczącym się na księdza zarówno jeśli chodzi słowa, jak i czyny.
rabiać piórem. Pod pseudonimem pisał Andrzejem a stacjonującym w Legnicy ra-
wówczas „brukowe“ powieści sprzedawane dzieckim żołnierzem Seriożą. Miłości od Homoseksualny czarnoksiężnik
masowo na łóżkach polowych w większości pierwszego spojrzenia: Na niskim zydlu sie-
miast Polski. Jabłoński nie ukrywa, że było to dział półnagi brunet o wielkich, smutnych Przez ostatnich siedem lat Witold Jabłoński
zajęcie bardzo dochodowe. Zaczęło się od oczach. Przygrywał kolegom na akordeonie cieszył się popularnością jako pisarz fantasy.
„Wyznań chińskiej kurtyzany. Tortur miłości“ w takt wesołej piosenki, lecz zapatrzony był Zaczęło się od „Dzieci Nocy“ (2001), potem
(1990), potem był ciąg dalszy – „Uczennica gdzieś w dal tymi mokrymi, czarnymi, lekko był „Uczeń czarnoksiężnika“ (2003), który za-
Chińskiej Kurtyzany“ (1991), ale prawdziwą skośnymi oczyma. Andrzej w jednej chwili początkował sagę o Witelonie, rozpisaną w
furorę zrobiły kontynuacje słynnej „Trędowa- zrozumiał, że to właśnie te oczy. Chciał wie- sumie na cztery powieści (także „Metamorfo-
tej“, wydawane w ogromnych nakładach rzyć, że ich źrenice spotkały się i zrozumiały. zy“, „Ogród miłości“, „Trupi korowód“). Autor
pod wiele mówiącymi tytułami: „Trędowaci“ uważa, że zbyt pochopnie włożono jego do-
(1991), „Tajemnica Baronessy“ (1992), „Syn Powieść jako praca wykonana na zlecenie robek do szufladki „fantastyka“. Twierdzi, że
Ordynata“ (1992), „Dziedziczka“ (t. 1 – została podpisana Adam Sarmacki i znalazła na tej samej zasadzie można określać jego sa-
1992, t. 2 – 1993). Pisanie o coraz bardziej się w planie wydawniczym na 1992 rok – gę mianem „gejowskiej“, bo przecież główny
nieprawdopodobnych perypetiach kolejnych tak pisało „Inaczej“, publikując jeden z roz- bohater całego cyklu jest homoseksualistą.
potomków wielkiej miłości Stefci Rudeckiej i działów. A jednak z niejasnych powodów Największą uwagę zwrócono na nienawiść
Waldemara Michrowskiego przynosiło sporo „Kochanek...“ nie ukazał się, była już nawet głównego bohatera do Kościoła katolickiego,
rozrywki, udało się nawet wprowadzić kilka zrobiona okładka, ale wydawnictwa poja- sam autor też przyznaje, że męczy go „ponury
gejowskich postaci, ale okres największej wiające się na początku lat 90. jak grzyby cień krzyża“, który od lat unosi się nad Polską.
prosperity z czasem się skończył, a Witold Ja- po deszczu często miały bardzo krótki ży- Obecnie wiele obiecuje sobie po najnowszej
błoński doszedł do wniosku, że mijają kole- wot, czasem udało się opublikować tylko książce o Fryne, która powinna być zaskocze-
jne lata, a on, choć zarabia, to nie pracuje na jedną książkę. Powieść przetrwała w maszy- niem dla dotychczasowych czytelników. Jak
własne konto. Jednak nie od razu wrócił do nopisie, istnieje możliwość wydania jej dzi- zapewnia mnie Jabłoński, geje i lesbijki z
pisania pod własnym nazwiskiem. siaj. Jabłoński przyznaje, że „Kochanek czer- pewnością nie będą rozczarowani.

Fryne
Witold Jabłoński, „Fryne He- Apollów. Mnóstwo tutaj detali z antycznej co- akcja pełna przygód, kilka nieco kiczowatych mo-
tera“, wydawnictwo super- dzienności, od opisów domostw po zwyczaje mentów (zwłaszcza finał), czyli wszystko to, co
NOWA, Warszawa 2008 seksualne, które nadają powieści uwodzicielski zgrabna powieść zawierać powinna. Na jesienne
charakter. Do tego oczywiście dochodzi wartka wieczory jak znalazł. (Marcin Teodorczyk)
Witold Jabłoński zasłynął r e k l a m a

jako autor cyklu przygód


Witelona z Borku, czarnoksiężnika – geja, ży-
jącego na ziemiach polskich na przełomie XIII i
XIV wieku. Tym razem za sprawą „Fryne he-
tery“ przenosimy się do starożytnej Aleksan-
drii obserwowanej z perspektywy wpływowej
kurtyzany, której życie toczy się wokół moż-
nych ówczesnego świata.

Jabłoński przyzwyczaił nas w swoich utworach


do swobodnych interpretacji faktów historycz-
nych, mocno podkolorowanych, które stają się
pretekstem do barwnej opowieści. Z Fryne przy-
glądamy się zakulisowym rozgrywkom Aleksan-
dra Wielkiego w walce o władzę. W tle wiją się
w uściskach seksownie męskie ciała ówczesnych

15
opinn i e Jaka powinna być
Parada Równości 2009?

Tym razem na nasze pytanie odpowiadają Krzysztof


Zabłocki, działacz Lambdy, oraz Bożena Umińska, pisarka, feministka
i działaczka społeczna. A jaka Waszym zdaniem powinna być parada?
Piszcie na gazeta@kph.org.pl

Krzysztof Obejmować się publicznie na paradzie! Rok te- Ale czas płynie. Czarny pies Ada już nie żyje. Su-
mu pojawiła się urokliwa Joanna Senyszyn z la jest staruszką, prawie nie widzi. W kategoriach
Zabłocki:
pejczem i biblijnym przesłaniem – i to się jakoś psiego życia Parada jest starszą panią. Ale nadal
Czas na nic zapamiętało! W tym roku zabrakło kobiety z świętuje się to, że można się pokazać. No cóż,
nie czeka jajem (i z jajami) – w przyszłym roku – 2009 – łatwiej czy trudniej, ale można. To już wiadome.
to się nie może powtórzyć! Wyraziste i KON-
„Różni, ale równi“, KRETNE hasła/ŻĄDANIA – może to się powin- Więc pora na pytanie: co właściwie nadal
„Kochaj bliźniego swego!“, „Żyj, kochaj, no było ustalić już na wrześniowym spotkaniu świętujemy, z balonikami, transparentami, mu-
bądź!“ – oto hasła przewodnie trzech ostat- polskich organizacji LGBTQ – i parę znaczących zyką, platformą? Czy brak praw? Czy niewielkie
nich Parad Równości. W swoim „Słowie na Pa- osób, które wygłoszą parę znaczących słów – zmiany w świadomości społecznej? Bo nie ma-
radę“ zamieszczonym na Homikach.pl do tego a od czego mamy takie wspaniałe kobiety (z my żadnych praw (to piszę też jako hetero
ostatniego hasła dodałem „i nie przepraszaj!“ intelektualnymi jajami!) jak Magdalena Środa, „konkubina“, bez praw). Niemniej Parada już
(bo nie ma za co). Parada się odbyła – „byliś- Kazia Szczuka, Agnieszka Graff, Kinga Dunin? się narodziła wielokrotnie. Ruch gejowski i les-
my i nie przepraszaliśmy“, było radośnie, we- A może i polski Zapatero dałby się namówić? bijski przebiły granicę publicznego nieistnienia.
soło i muzycznie – a jednak wielu (w tym i ja) Żeby i mężczyźni też dali jakiś głos? Kochajmy
odczuwało niedosyt. Zwłaszcza pod koniec pa- się jak bliźni i bracia, ale walczmy o swoje jak Powiedzmy sobie jak Obama – czas na zmiany,
rady (wspomniała o tym Ewa Tomaszewicz w nasze siostry i bracia odmieńcy na tzw. Zacho- pora przejść do konkretów. To nie szkodzi, że
lipcowo-sierpniowym numerze „Repliki“), gdy dzie – i nie ulegajmy samobójczym argumen- na razie nie ma szansy na realizację. Niech się
nastąpiło coś, co po angielsku określa się jako tom, że jeszcze nie pora, że społeczeństwo nie przyzwyczajają! Trzeba przejść do politycznych
anticlimax – czyli, powiedzmy, „antyszczyto- dojrzało, że czas jeszcze nie ten. Bo wszystko haseł i politycznego nastroju. Trzeba spisać
wanie“. Jak gdyby nagle wszystkim wszystko czeka na swój czas, czas zaś na nic nie czeka – postulaty, od edukacji, po prawo do związków
opadło (już nie wnikajmy, co), a symbolem te- jak mówi chińskie przysłowie. partnerskich. I albo wręczać to, jako szkic pra-
go była dla mnie skapcaniała postać Marka wa, politykom tej partii, która się zgodzi je
Borowskiego, który przygarbiony siedział ze Bożena zgłaszać, albo sporządzić projekt obywatelski,
smutną miną na platformie – szła wieść, że ma Umińska: ze zbieraniem podpisów. It’s time to change!
przemówić, a tymczasem jak gdyby po prostu
Pora
o nim zapomniano. To po co było fatygować i
na zmiany! List do redakcji
postponować jednego z niewielu polskich po-
lityków z klasą? Powinien się był po prostu ob- Parada powinna jak najbardziej być manifestacją
razić – jak z pewnością uczyniłaby to Jego Ob- Jeszcze trochę, a bę- postulatów. W Polce nic się nie zmienia w pra-
wie. Każda ekipa u władzy lekceważy gejów i
rażalskość, która trzy miesiące później odbiera- dzie dziesięciolecie Parady Równości. Co do
lesbijki. Nadal jesteśmy dyskryminowani przez
ła w tym samym miejscu całkiem inną paradę. mnie, to brałam udział w pierwszej. Zwarta państwo. Mam gdzieś, czy ktoś mnie lubi, czy
grupa, jakieś 500 osób, przeszła się Krakows- nie lubi, ale państwo, na którego utrzymanie
Ale ad rem: te piękne i słuszne hasła wymie- kim. Byłam prawie na końcu, koło Shany Penn płacę podatki, nie ma prawa dyskryminować
mnie i mojego związku.
nione powyżej niech nam szczytnie przyświe- i Agnieszki Graff, Agnieszka ze swoja białą su-
cają, ale to za mało, jak na nasz kartoflany ką, ja ze swoją czarną. Sula i Ada. Moim zdaniem podczas manifestacji trzeba się
postkaczystan III/IV/III. Tu powinno być coś skupić na jednej rzeczy. Ja wybrałbym możli-
prawdziwie dobitnego i konkretnego, wyrazis- Wtedy chodziło o to, żeby się pokazać. W ko- wość legalizacji związków. Dla mnie to najważ-
niejsza sprawa i jeśli my – geje i lesbijki – sami
te hasła i wyraziste przemowy – pod koniec, lejnych latach pokazywanie się udawało się
tego nie popchniemy dalej, to nikt tego za nas
ale i na „stacjach“ w trakcie – coś, co się zapa- coraz lepiej. Parada też jest – z fluktuacjami – nie zrobi. Nic nie stoi na przeszkodzie, by po pa-
mięta, a nie tylko to, że była ciocia Rafalala z coraz większa, a ta stana na Placu Bankowym, radzie była impreza plenerowa – roztańczona, z
ptaszkiem, że jakiś bogobojny staruszek pusz- w roku zakazu, była po prostu rewelacyjna. jedzeniem i piciem, ze sceną, muzyka, DJ-ami.
To by było wspaniale uzupełnienie.
czał bluzgi, a dwóch ładnych chłopaków się Wszystko mam zapisane, na w razie czego, w
Jacek
obejmowało – cóż za transgresja i śmiałość! „Barykadach“.

16
Ono

społeczeństwo
Tekst: Magda Pocheć

Płeć nie istnieje, a seksualność to zbyt zróżnicowane


zjawisko, by można je było zaszufladkować
do trzech kategorii: homo, hetero i bi. Tak w skrócie
prezentuje się postulowana przez Beatriz Preciado
teoria panseksualnego transgenderyzmu
foto: www.faredovigo.es

kie oczekiwania odnośnie genetycznej dziew- Thomasa Beatie. Ale płeć to nie tylko biologia,
czynki żywi otoczenie. Beatriz twierdzi, że już któremu to ujęciu sprzeciwia się Preciado. Jest
w dzieciństwie czuła się kimś pomiędzy. Spo- bowiem również pewnym spektaklem, jest
łeczeństwo dostarcza nam gotowych modeli performatywna, jak powiedziałaby nasza filo-
Trzydziestoośmioletnia Hiszpanka to filozofka, tożsamości, jednak dla niej każda z nich oka- zofka, autorka „Manifesto contra-sexual“
która nie tylko zajmuje się abstrakcyjnymi te- zała się zbyt ograniczająca. Z czasem wybrała (2000).
oriami z pogranicza queer, lecz także wprowa- klasyczny, męski styl ubio- foto: Lea Crispi
dza je w życie i stanowi chodzący przykład ru. Od pewnego czasu Nie dla wszystkich jest
własnych założeń. Urodzona jako genetyczna przyjmuje też testosteron to jednak tak oczywiste,
dziewczynka, z czasem stała się kimś, kto fun- w żelu. Ta nowa bioche- czy raczej nieoczywiste.
kcjonuje poza kategorią płci. Już sam jej wy- miczna konfiguracja hor- Rodzice bardzo przeży-
gląd jest wieloznaczny. Zazwyczaj w ciągu monalna wpływa na wali rewolucyjność mło-
pierwszych sekund jesteśmy w stanie określić jej/jego (?) wygląd oraz sa- dej Beatriz. Również ro-
napotkaną osobę jako kobietę lub mężczyznę. mopoczucie. Beatriz twier- dzima Hiszpania nie wy-
Płeć jest bowiem jedną z najbardziej podsta- dzi, że na testosteronie kazała się zrozumieniem
wowych kategorii społecznych, jaką się posłu- czuje się świetnie – ma dla eksperymentowania
gujemy. Przesłanką do kategoryzacji jest oczy- więcej fizycznej siły, więk- z własną płciowością.
wiście wygląd. Ale nie tylko. Płeć generuje sze- szy popęd seksualny, wię- Preciado osiadła na sta-
reg mniej bądź bardziej ukrytych założeń i cej tkanki mięśniowej po- łe w Paryżu. Tu znalazła
oczekiwań odnośnie tego, jak każda z płci po- mimo większego apetytu. swoją niszę i tu pracuje
winna się zachowywać, jakie cechy posiadać Na jej ciele pojawiło się nadal nad swoją teorią i
etc. Beatriz zrzuciła ten ciasny gorset i posta- również typowo męskie ponowoczesną filozofią
nowiła być sobą. Jej tożsamość rozwijała się owłosienie. panseksualnego transgenederyzmu. Wielu
napędzana wewnętrznymi pragnieniami i nie- francuskich krytyków uznało jej manifest za
skrępowaną wolnością, nie zważając na to, ja- Ludzie, których mija na ulicy, przyglądają się jedno z najbardziej przełomowych i intelektu-
jej z zainteresowaniem, skonfundowani nie- alnie prowokujących dzieł początku XXI wieku.
możnością określenia jej płci. Beatriz czerpie z W tym roku ukazała się druga książka Beatriz
tego pełną satysfakcję, gdyż jest to jej prywat- – „T Junkie“ („Espasa Calpa“). Napisana po
na walka z dualizmem płci, który, jak sama hiszpańsku, we wrześniu doczekała się fran-
twierdzi, stał się obsesją Zachodu. Biotechno- cuskiego przekładu. Niestety, publikacje te nie
logiczne zmiany ciała postrzega jako akt poli- są dostępne jeszcze polskiemu czy nawet an-
tyczny, a przynależność do jednej z płci bądź glojęzycznemu czytelnikowi. Należy się jednak
jej brak uważa za do pewnego stopnia osobis- spodziewać, że jest to wyłącznie kwestią cza-
ty wybór każdej jednostki. Medycyna pozwala su. Nie sposób bowiem przejść obojętnie wo-
bowiem na coraz to efektywniejsze interwenc- bec tak intrygującej postaci oraz jej twórczości.
je w płciowość. Rekonstrukcje penisa, przyj-
mowanie odpowiednich dawek hormonów to Beatriz robi obecnie karierę akademicką. Nau-
jeszcze nic. Prawdziwe zamieszanie wywołała cza studentów z różnych uniwersytetów, w
ostatnio ciąża transseksualnego mężczyzny – tym Paris VIII i Saint Denis we Francji.

17
kultura Gej – najlepszy
przyjaciel homo
LGBT w polskim kinie 2008

Specjalnie dla „Repliki“: Bartosz Żurawiecki („Film“)

A więc tak: lesbijek w polskim kinie nie ma nie- że „Boisko…“ wyreżyserowała Kasia Adamik, nie z innym facetem – „Jesteście pedałami?“.
zmiennie (jeśli nie liczyć krótkiej, telewizyjnej którą ponoć najbardziej w naszym kraju wkurza Sam natomiast jest kretynem.
„Arii Diva“ Agnieszki Smoczyńskiej), gejów na- nietolerancja, a scenariusz napisał Przemysław
tomiast jest wciąż mniej niż księży (prawdzi- Nowakowski, współautor filmu „Egoiści“. I ob- W „Małej, wielkiej miłości“ Łukasza Karwowskiego
wych, fałszywych, byłych, aktualnych…), którzy raźliwe, jeśli uświadomić sobie, że w aktorskiej grana przez Agnieszkę Grochowską Joanna, będąc
mnożą się na ekranie w zastraszającym tempie drużynie „Boiska…“ gra dwóch jawnych „peda- w ciąży, bezceremonialnie wyraża w obecności
(a to dopiero początek epidemii!). Ale i oni li- łów“: Jacek Poniedziałek i Maciej Nowak. swego homoseksualnego przyjaciela „nadzieję“, że
czebnie ustępują miejsca homofobicz- foto: Gutek Film jej przyszłe dziecko „nie będzie gejem“.
nym wyzwiskom i dowcipom, jakie Dlaczego to mówi i dlaczego nie spotyka
pojawiają w co drugim polskim filmie. się to z żadną ripostą ze strony owego
przyjaciela, pozostanie na wieki ta-
Przegląd nowego polskiego kina – pod jemnicą twórczości Karwowskiego (nota
kątem jego stosunku do mniejszości bene, agencja L*Gwiazdy Lucyny Kobie-
seksualnej, a w oparciu o produkcje rzyckiej reprezentująca Marcina Bosaka
pokazywane na ostatnim festiwalu w odmówiła bez podania powodów – któ-
Gdyni – zacznijmy więc od homofobii rych nietrudno się domyślić – zgody na
oralnej. Proponuję zachować przy tym publikację jego zdjęcia w „Replice“).
alfabetyczną kolejność tytułów, by nikt
nam nie zarzucił dyskryminacji. I tak sobie różni i różne wycierają gę-
by „pedałami“, „ciotami“ i „gejami“,
Pedał i Małgorzata co jest po prostu dowodem, że w pol-
skim kinie, jak w polskiej rzeczywistoś-
Na pierwszy ogień idzie „Boisko bez- ci, homofobia to akceptowany i często
domnych“ Kasi Adamik. W jednej ze bezmyślny sposób poniżania innych.
scen Jacek, grany przez Marcina Do-
rocińskiego, próbuje wyłudzić piłkę Osobnym, by nie rzec osobliwym, przy-
(potrzebną mu do trenowania tytuło- padkiem jest „Serce na dłoni“ Krzysztofa
wych bezdomnych) od kilkuletniego Zanussiego (twórcy m.in. homofobiczne-
chłopca. Ten oddaje ją całkiem chęt- go „Uroku wszetecznego“). Pojawia się
nie, bo nie znosi piłki nożnej, ale oj- tu postać Angela (Szymon Bobrowski),
ciec kazał mu kopać i jednocześnie jednego z totumfackich głównego boha-
zabronił grać na wiolonczeli, by nie tera, cynicznego milionera Konstantego
wyrósł na „pedała“. Nim Dorociński (Bohdan Stupka). Już na początku filmu
odejdzie ze zdobyczą, poradzi chłop- Angelo oznajmia, że jest homofobem,
czykowi, by powiedział tatusiowi, że więc Konstanty, by go ukarać za pewne
piłkę odebrały mu „pedały“. Stereo- Tomasz Tyndyk w filmie Piotra Łazarkiewicza „0_1_0“ przewinienie, zamawia dla niego... męs-
typowe, lecz od biedy można się uśmiechnąć. ką dziwkę. Potem mamy nieudolną scenę
Przykłady kolejne. W filmie „Jeszcze nie wieczór“ orgietki, na której wije się w majteczkach jakiś mło-
Niestety, nieco później ten sam sympatyczny tre- Jacka Bławuta kabotyński aktor Jerzy (Jan Nowicki) dzieniec z agencji towarzyskiej, wepchnięty następ-
ner zwymyśla swoich bezdomnych po ich pierw- przegląda swoje zdjęcia z młodości. Przy jednym z nie z nieszczęsnym Angelem do windy w celu wia-
szym meczu słowami: „Graliście jak pedały“. nich (przedstawiającym, notabene, Nowickiego w domym. Ileś tam scen dalej ten sam Angelo, chcąc
Nawet jeśli podobne, a nawet gorsze inwektywy słynnym spektaklu Andrzeja Wajdy „Biesy“) krzywi oszukać zrozpaczone dziewczę o imieniu Małgo-
latają w szatniach klubów piłkarskich, to me- twarz. „Wyglądam tu jak ciota“ – mówi. Chciałbyś! rzata, oznajmia, że łączyła go z jej chłopakiem in-
chaniczne umieszczanie ich w filmie i pozosta- tymna więź. A dokładniej mówi: „Byliśmy parą ge-
wienie bez jakiegokolwiek komentarza czy innej Młodociany bohater filmu Dariusza Gajewskie- jów“. Znacie jakichś gejów, którzy poczyniliby tak
reakcji wygląda mi na co najmniej zaćmienie go „Lekcje pana Kuki“ pyta swojego kolegę – sformułowane wyznanie? Koślawość tego zdania
umysłowe. Zdumiewające, zważywszy na fakt, gdy dowiaduje się, że ten wynajmuje mieszka- nie budzi jednak podejrzeń u coraz bardziej zrozpa-

18
czonej Małgorzaty. Potem Angelo nadal zachowu- Najciekawszy jest jednak przypadek „Rancza Wil- Wyjątkowa „Senność“
je się nieudolnie i w końcu głupio ginie w wypad- kowyje“ Wojciecha Adamczyka – czyli kinowej
ku samochodowym. W sumie należy się Zanussie- wersji serialu o wsi polskiej, gdzie rząd dusz spra- Natomiast „Senność“ Magdaleny Piekorz we-
mu pochwała – o jednego homofoba mniej. wuje proboszcz, a kasą obraca skorumpowany dług scenariusza Wojciecha Kuczoka to bodaj
wójt (w obu rolach Cezary Żak). Pewnego letnie- jedyny – oprócz „Egoistów“ Mariusza Trelińs-
Jedyny gej we wsi go dnia nad rzeką w Wilkowyjach rozbija namiot kiego – polski film pełnometrażowy, w którym
długowłosy przybysz o dziwacznym imieniu Ema- gej jest jednym z głównych bohaterów. A na-
Jednak obok dowcipasów, aluzyjek i topornych or- nuel (Grzegorz Woś). Czyta dzieła filozofów, chce wet dwóch gejów. Lekarz Adam (Rafał Maćko-
namentów przewinęło się ostatnio w polskich fil- dyskutować o Sokratesie i „końcu historii“. Uczu- wiak), który nie potrafi dokonać coming outu
mach także kilka homoseksualnych postaci. Co cie- ciem zapała do niego, zafascynowana „mądroś- przed rodzicami, wiąże się ze złodziejaszkiem
kawe, niemal wszystkie pojawiły się w kinie po- cią“ chłopaka, córka wójta Klaudia (Marta Cho- „Bystrym“ (Bartosz Obuchowicz), który w
pularnym, wręcz czysto komercyjnym. Kino nazy- dorowska). Zaniepokojony tatuś uda się wreszcie obecności swoich koleżków musi zgrywać he-
wane artystycznym, które powinno przecież podej- na poważną męską rozmowę z Emanuelem, by teroseksualnego homofoba. Spośród trzech
mować tematy niebudzące entuzjazmu szerokich dowiedzieć się, jakie absztyfikant ma zamiary. Ten segmentów filmu ten powszechnie uznany
mas publiczności, wciąż milczy. Gej w polskim jednak wyznaje ze śmiechem, że jest gejem, co został za najlepszy. Ale o prawdziwej równoś-
kinie może być nieco ekstrawaganckim dodatkiem wójt przyjmuje z ulgą, choć zaraz potem odskaku- ci nie ma mowy. Bo zarazem zajmuje on najm-
do prostych, poczciwych historyjek – pod wa- je z niejakim obrzydzeniem. Na coming oucie wą- niej miejsca w filmie, jest pobieżny i niedopra-
runkiem, że nie jest niczym więcej niż dodatkiem. tek się raptownie urywa, nie dowiemy się np., co cowany. Zakochani chłopcy nader wstrzemięź-
z zawiedzionymi uczuciami Klaudii. Już podczas liwie okazują sobie czułość – nie ma ani poca-
W kasowej komedii Tomasza Koneckiego „Lejdis“ napisów końcowych pojawia się krótkie ujęcie, z łunków, ani tym bardziej scen erotycznych.
Piotr Adamczyk gra Artura, męża jednej z bohaterek którego wynika, że Emanuel pomaga sprzedawać Film nasuwa też kilka pytań bez odpowiedzi,
Gośki (Izabela Kuna). Jest posłem do parlamentu piwo w wilkowyjskim ogródku. W optyce twór- m.in. o to, co młody inteligent dostrzegł w
europejskiego i przez telefon bajeruje żonę, która ców „Rancza...“ na polskiej prowincji nie ma nieciekawym typku z marginesu. Doceńmy
ponad wszystko chce mieć dziecko. Jednocześnie gejów ani tym bardziej lesbijek. To co najwyżej jednak tę próbę naruszenia stereotypów, prze-
Artur utrzymuje na wyjazdach związek z Portugal- obcy z miasta, kosmici niepasujący do swojskiego łamania tabu i wprowadzenia tematów homo-
czykiem (Piotr Borowski). W pewnym momencie krajobrazu. Można ich nawet przyjąć z typowo seksualnych do głównego nurtu polskiego ki-
odchodzi od żony, potem do niej wraca, bo rzuca polską gościnnością (w jednej z pierwszych scen na, gdyż nieprędko może ona się powtórzyć.
go kochanek, znowu odcho- foto: Robert Pałka/Van Worden
dzi, wreszcie wyznaje, że nie Homo nie
może walczyć ze swoją natu- sapiens
rą, ale pozostanie przyjacielem
Gośki i przekazuje ją w ręce Nie chcę być
zakochanego w niej węgiers- złym prorokiem,
kiego kolegi z europarlamentu ale wydaje mi
(Tomasz Kot). Gdzieś tam w tle się, że na więcej
tego wątku pobrzmiewają po- odwagi polskiej
ważniejsze sprawy („Mój mąż kinematografii
woli mężczyzn“, obłuda i po- dzisiaj nie stać.
dwójna moralność polskich Na razie w że-
polityków, którzy są ukrywają- nującej zapo-
cymi się gejami), lecz na ich wiedzi prasowej
rozwinięcie nie ma w tej gla- nowej komedii
mourowej komedyjce miejsca. Olafa Lubaszen-
ki „Złoty śro-
W podobnej gatunkowo, dek“. czytamy,
wspomnianej już „Małej Piotr Borowski i Piotr Adamczyk w filmie Tomasza Koneckiego „Lejdis“ że „twardziel,
wielkiej miłości“ gejów mamy ojciec bliźnia-
aż trzech. Dwaj z nich to dekoracyjni, przegięci filmu pijaczkowie spod sklepu chcą przyłożyć ków“ Paweł Wilczak zagra... geja-charaktery-
sprzedawcy z kwiaciarni (Marcin Kwaśny, Paweł Emanuelowi i to jeszcze nie za gejostwo, a za zatora. Już teraz można boki zrywać ze śmie-
Prokopczuk), gdzie główny bohater, Amerykanin długie włosy), pod warunkiem, że się dostosują, chu. Natomiast telewizja publiczna wycina ze
Ian (Joshua Leonard), kupuje bukiet dla swej pols- nie obnoszą itd. itp. No i nie próbują wyrywać scenariusza serialu „Londyńczycy“ wątek les-
kiej dziewczyny Joanny (Agnieszka Grochowska). miejscowych chłopaków (ani dziewczyn). bijski, lecz reżyser Greg Zgliński zapewnia, że
Ale trzeci gej, Marcel (Marcin Bosak), jest – jak pi- „drobne akcenty gejowskie“ się pojawią. Do-
sałem wyżej – najlepszym przyjacielem bohaterki. Od wymienionych wyżej produkcji odstają dwa prawdy, zbytek łaski!
Pobiera nauki w szkole rodzenia, udziela Joannie bardziej ambitne przedsięwzięcia. W jednym z
dobrych rad w kwestii ciąży i pociesza ją, gdy ta epizodów filmu Piotra Łazarkiewicza „0_1_0“ – Nasi twórcy doszli co najwyżej do etapu, w
zrywa z Ianem. O życiu uczuciowym Marcela nie zbiorowego portretu trzydziestolatków – poja- którym gej może ewentualnie być aseksual-
dowiadujemy się nic – raz tylko obrzuca zalotnym wia się transseksualista (prawdziwy rodzynek w nym, drugorzędnym, troszkę zabawnym, tro-
spojrzeniem pielęgniarza w szpitalu. Tak, tak... ge- polskim kinie!) Sebastian (Tomasz Tyndyk). Wyz- chę sympatycznym, trochę żałosnym przyjacie-
jów można tolerować, jeśli pomagają heterykom naje Kasi (Maria Seweryn), którą kocha, że kie- lem... homo (raczej erectusa niż sapiensa).
w wypełnianiu ich obowiązków społecznych i „nie dyś był jej szkolną koleżanką. Kobieta jest zszo- Czyli – w ich mniemaniu – prawdziwego, bo
obnoszą się“ ze swoimi sprawami. kowana i... na tym historia się kończy, niestety. heteroseksualnego człowieka.

19
kultura Teksty: Ewa Tomaszewicz
Krzysztof Tomasik
Mariusz Kurc
Magda Pocheć

Uwikłani w płeć
Judith Butler, „Uwikłani postaci esencjalizmu tożsamościowego (twier- rową (gender) a płcią biologiczną (sex), stwier-
w płeć“, Wydawnictwo dzenia, że zawsze można podać skończony zbiór dziła, że płeć (również biologiczna) to konstruk-
Krytyki Politycznej, cech jakiegoś bytu, które musi on posiadać, by cja, której nie należy traktować wiążąco, ale któ-
Warszawa 2008 należeć do określonej grupy). Punktem wyjścia rą należy rozpatrywać z perspektywy danego
była dla niej krytyka feminizmu jako ruchu, który czasu i historii. Pokazuje, że naszą płeć definiuje
„Uwikłani w płeć“ („Gen- próbował samookreślać się przez wyznaczanie nie to, czym jesteśmy, ale raczej to, co robimy,
der Trouble: Feminism and The Subversion of granic własnego głosu i definiując się w sposób jak się zachowujemy, co - w sposób performaty-
Identity“) to książka legenda, jedna z najważ- ograniczający (poprzez klasę, rasę, płeć, przyna- wny – chcemy pokazać innym.
niejszych prac w historii ruchu feministycznego. leżność kulturową itp.), automatycznie wykluczał
Wydana w Stanach Zjednoczonych w 1990 ro- osoby, które nie realizowały pewnego wzorca. „Uwikłani w płeć“ to lektura obowiązkowa nie
ku, zapoczątkowała teorię queer, rewolucjonizu- Tak widziany feminizm, zamiast podkreślać indy- tylko na gender studies, ale dla wszystkich in-
jąc dyskurs dotyczący kwestii różnicy seksualnej. widualizm i otwierać – unifikował i zamykał. teresujących się feminizmem, filozofią, psycho-
Butler zaprezentowała w niej krytykę wszelkich Butler, radykalizując opozycję między płcią kultu- analizą czy teorią kultury. (ET)

Dzienniki 1927-1969 Anna Kowalska, „Dzienniki


Dwadzieścia lat po ukazaniu się pierwszego wybo- kochanki, nie ma wątpliwości co do wartości swo- 1927-1969“, Iskry 2008
ru „Dzienników“ Marii Dąbrowskiej, otrzymujemy jego pisarstwa, skarży się na emocjonalne od- te młodzieńcze przekonują, że
zapiski jej wieloletniej partnerki – Anny Kowalskiej. dalenie z Maryjką („Żyjemy cicho, obok siebie. Ale w polskiej literaturze odkryta
Teoretycznie możemy prześledzić czterdzieści dwa niestety nie razem“), a także niedopasowanie sek- została kolejna pisarka butch.
lata życia Kowalskiej: wcześnie zawarte małżeń- sualne. Szczególnym problemem okazuje się
stwo, rozbudzone aspiracje literackie, wybuch woj- wspólne wychowywanie córki Kowalskiej Tulci, „Dzienniki“ Kowalskiej nie są
ny, późne macierzyństwo, powojenne lata spę- której Dąbrowska (z wzajemnością) nie lubi. To je- jedyną nową książka pokazującą homoseksualną
dzone we Wrocławiu. W praktyce „Dzienniki“ są den z najbardziej współczesnych tematów poja- stronę ważnej postaci kultury polskiej. Ukazały się
przede wszystkim opisem trudnego związku z Dą- wiających się na łamach „Dzienników“, inny to pro- dwie biografie wyjątkowych osób: Jerzego Waldor-
browską, rozwijają się dopiero w momencie poz- blemy spadkowe związane z kilkoma wersjami tes- ffa: „Waldorff. Ostatni baron Peerelu“ Mariusza Ur-
nania autorki „Nocy i dni“, a jej postać pojawia się tamentu zostawionymi przez Dąbrowską. Choćby banka i „Opium życia“ Hanny Faryny-Paszkiewicz
regularnie na tych łamach nawet po śmierci. To, co one powodują, że wiele lesbijek odnajdzie swoje poświęcone niezwykłej postaci międzywojnia,
najbardziej zadziwia u Kowalskiej, to jej samoświa- dylematy w tych zapiskach. Oprócz tekstu warto Marii Morskiej. Obie książki zasługują na uwagę,
domość, bez cienia złudzeń wymienia wady swojej zapoznać się także z licznymi zdjęciami, szczególnie napiszemy o nich w następnym numerze. (KT)
Łaskawe
Jonathan Littell, „Łaska- inteligencji czy pozycji społecznej – ci, jak twierdzi, Historia ludzkości pokazuje nam, że najlepsi żoł-
we“, Wydawnictwo Lite- chcieliby również rozmawiać. Max woli „czysty“, nierze, elita wojskowa, zawsze kochali mężczyzn“.
rackie 2008 nieraz nawet brutalny seks. W kilka godzin po Partenau wkrótce do tej elity dołączył.
przygodnej randce na jednej z berlińskich pikiet
Z okazji polskiej premiery otrzymuje awans w strukturach SS, który zaważy „Łaskawe“ to dużo więcej niż dosadne opisy męs-
„Łaskawych“ napisano już na całym jego życiu. „I tak, z odbytem pełnym sper- ko-męskiej erotyki nazistów. Oczami Maxa oglą-
wiele obszernych tekstów. Nam pozostaje tylko my, zdecydowałem się wstąpić w szeregi Służby damy Lwów 1941, Kaukaz 1942, Stalingrad i Kra-
rozwinąć jeden wątek, z reguły w analizach prasy Bezpieczeństwa“ – konkluduje. Z równą nonsza- ków 1943, Berlin i Auschwitz 1944... „Znamy psy-
głównego nurtu omawiany zdawkowo: bohater tej lancją opisuje, jak uwiódł Partenaua, młodego żoł- chologię ofiary“ – mówił w wywiadzie dla „GW“
powieści – esesman i esteta Max Aue opisujący w nierza, fanatycznego hitlerowca, dla którego seks z Littell – „Oprawcy – to co innego. Ciągle pojawiają
pierwszej osobie swe, nierzadko mrożące krew, mężczyzną był nie do wyobrażenia. Gdy argumen- się pytania, na które nie dano odpowiedzi. Opo-
wojenne losy jest homoseksualistą. Rzecz jasna, tował, że „pederaści są zniewieściali“, Aue odpa- wieść o oprawcach jest o wiele bardziej ambitna,
ukrywa to. Co nie znaczy, że żyje w celibacie lub rowywał: „Ten typ mężczyzn istnieje, ale to no- więcej można zbadać (…)“. „Łaskawe“ okrzyknię-
cierpi z powodu braku samoakceptacji. Nie lubi woczesny produkt zepsucia naszych miast, to są to jednym z najważniejszych literackich wydarzeń
umawiać się z mężczyznami o podobnym poziomie zresztą Żydzi albo ludzie zarażeni żydostwem (…). pierwszej dekady XXI wieku – zasłużenie. (MK)

Kobiety
„Kobiety“, reż. Diane Eng-
Komediodramat Diane English „Kobiety“ rozcza- wieści George’a Cukor’a z 1939 roku. Choć pos- lish, USA 2008, Monolight
rowuje. I choć reżyserka dotyka momentami cie- taci pozostają stereotypowe i tendencyjne, w fil-
kawych i ważnych kwestii zaprzątających współ- mie English jako znak czasu rozszerza się zakres afroamerykanka. Jednak na-
czesną kobietę, temat potraktowała powierz- dopuszczalnych modeli. W galerii współczesnych wet ta przyprawa nie dodaje
chownie. „Kobiety“ to remake klasycznej opo- kobiet przewija się bowiem również lesbijka- filmowi smaku. (MP)

20
Teksty: Bartosz Reszczak
Marcin Teodorczyk
kultura
Małgorzata Rawińska
Magda Pocheć

Gejdar
Chirurg, reżyser teatralny, aktor, który wyszedł losy kochanków, zdradzanych i zdradzających, Dominika Buczak, Mike
z więzienia, uczeń, emeryt… – wszyscy oni są dowiadujemy się tego, co lubią robić w czasie Urbaniak, „Gejdar“,
równorzędnymi bohaterami „Gejdaru“ – zbioru wolnym, na imprezie, w łóżku. Obserwujemy Wydawnictwo Korporacja
16 interesujących wywiadów autorstwa Domi- zmagania z własną seksualnością, brakiem ak- Ha!art, Kraków, 2008
niki Buczak i Mike’a Urbaniaka. Wszyscy są ho- ceptacji ze strony najbliższych… i dalszych, zu-
moseksualistami. Jaki obraz współczesnych pełnie nieznajomych. Całość nie ma jednak wy- przejawem homoseksualnoś-
polskich gejów się z tej publikacji wyłania? Te miaru skargi, prośby o zrozumienie. To zapis ci, a już kilka miesięcy po nim z dumą nazywa
same rzeczy mężczyźni widzą różnie – jeden rzeczowych rozmów o konkretnych proble- siebie gejem, jest szczęśliwy i zakochany.
czci „miękkie ruchy“, które są dla niego kwint- mach. Niektóre historie są zabawne, inne
esencją homoseksualności, dla innego są wzruszające lub dramatyczne, jak na przykład Pozycja obowiązkowa. Także dla niepogodzo-
„przegięciem“ i „udawaniem“, „ciotowaniem“. ta o mężczyźnie, którego pierwsze doświadcze- nych rodziców.
Różne mają podejście do związków, do seksu, nia seksualne sprawiły, że stał się nosicielem
do wierności, do religii, do posiadania dzieci HIV. Jest również zadziwiająca opowieść face- P.S. Na deser praca Wilhelma Sasnala na ok-
itd. Poznajemy historie miłosne, dramatyczne ta, który w wywiadzie gardzi właściwie każdym ładce! (BR)

Związki homoseksualne
Dorota Majka-Rostek, wiedzy akademickiej z różnych obszarów: od niego, jak sparowani geje i sparowane lesbij-
„Związki homoseksualne. ujęcia historycznego w zakresie prawodaw- ki definiują swoje relacje i uczucia, jak wyglą-
Studium socjologiczne“, stwa, po analizę debaty publicznej czy obszer- dał ich coming out przed rodziną i współpra-
Wydawnictwo Difin, ne wyjaśnienie metodologii badań. Jednak cownikami, a nawet kto trzyma domową kasę.
Warszawa 2008 najciekawsze kwestie zawiera ostatni rozdział, Słowem: Niech Nas Zobaczą 2. Mamy więc do
na który składają się wywiady pogłębione, czynienia z publikacją wartą polecenia nie tyl-
„Związki homoseksualne“ Doroty Majki-Rostek które badaczka przeprowadziła z gejami i les- ko kadrom nauczycielskim, ale zwłaszcza
to pierwsze kompleksowe studium poświęco- bijkami. Z nich wyłania się obraz codzienności wszystkim gejom i lesbijkom, którzy nie wie-
ne polskim homoparom. Jest to solidna porcja polskich homopar. Możemy dowiedzieć się z rzą w stałość homozwiązków. (MT)

Homo w fantasy – nowości


Trudi Canavan, „Trylogia Maga“, która zbiera zasłużone pochwały, czyni przyjętych norm bywają kłopotliwe. Wśród
Czarnego Maga: Gildia jednego z magów homoseksualistą. Co cieka- wilkołaków są śmiertelnie niebezpieczne. Nie-
Magów, Nowicjuszka, we, sam zainteresowany odkrywa swoją or- wielu homoseksualnych wilkołaków potrafi
Wielki Mistrz“ ientację dopiero po tym, jak udaje się z misją przetrwać dłuższy czas“. Jednak Warrenowi
Galeria Książki 2008 dyplomatyczną do innego państwa, gdzie ho- (również ważny, choć nie-
moseksualizm nie jest zbrodnią. Nie jest też pierwszoplanowy bohater)
Mag gejem, gej magiem – nic nowego pod tak do końca akceptowany, ale… ta sztuka się udaje. Jak,
słońcem, jak i w literaturze spod znaku fanta- sprawdźcie sami. Moim
sy. Przykładem na to jest chociaż trylogia „Os- Za to gej wilkołak to dla mnie nowość. Jak to zdaniem warto. (MR)
tatni Mag Heroldów“ z serii o historii Valdema- ujęła Patricia Briggs w swojej dylogii o Merce-
ru spisanej przez Mercedes Lackey. Debiutują- des Thompson, mechaniczce samochodowej Patricia Briggs, „Zew
ce pisarki widocznie nie chcą być gorsze. I tak zajmującej się głównie volkswagenami: Księżyca“, „Więzy Krwi“,
Trudi Canavan w swojej „Trylogii Czarnego „Wśród ludzi odstępstwa od powszechnie „Fabryka Snów“ 2008
Na krawędzi nieba
„Na krawędzi nieba“ haterowie przechodzą na tamten świat w spo- dająca swoje wdzięki. Jest też bezkompromi-
reż. Fatih Akin, sób odarty z patosu, a my obserwujemy w tym sowa namiętność pomiędzy dwiema młodymi
Niemcy/Trucja/Włochy kontekście losy osób im bliskich. Historie bo- kobietami: zbuntowaną, opozycyjną rebeliant-
2007 haterów pozostających po stronie życia prze- ką z Turcji oraz przypadkowo napotkaną stu-
Kino Świat platają się w subtelny, bezpretensjonalny spo- dentką Lottą. Pogłębione sylwetki postaci to
sób; a w tle pięknie obrazy z Turcji. W „Na kra- całe spektrum indywidualności. Ale choć tak
Druga część trylogii znanego nam z „Głową w wędzi nieba“ jest gęsto od szeroko rozumianej różni, bohaterowie potrafią odnaleźć wspólny
mur“ Fatiha Akina, tworzącego w Niemczech, różnorodności i nieoczywistości. Jest rozeroty- język, zwłaszcza jeśli dotykamy kwestii uni-
aczkolwiek czerpiącego ze swych tureckich ko- zowany starzec poszukujący partnerki na resz- wersalnych: śmierci, wolności, wybaczenia czy
rzeni, to genialny traktat o śmierci. Kolejni bo- tę życia, a także niemłoda już Turczynka sprze- potrzeby miłości. (MP)

21
Teksty: Mariusz Kurc

kultura Krzysztof Tomasik


Bartosz Reszczak

Divy atakują!
Dla wielbicieli gejowskich div muzyczna jesień 2008 zaczęła się urodzajnie
Ukazał się nowy dwu- na koncercie Grace w mówić o statusie „divy“, to na razie nasza „ko-
płytowy album Ma - Sali Kongresowej w lu- leżanka“. Ale oprócz tego, że fajnie śpiewa, to
rianne Faithfull „Easy tym 2006, niech żału- nie kryje, że jest bi, więc na odnotowanie w
come, easy go“. To ko- je. „Hurricane“ brzmi „Replice“ zasługuje. „So what?“ – rozwodowy
lekcja coverów od Billie jak gdyby nic się przez kawałek promujący płytę dotarł do pierwsze-
Holiday po Morriseya te 19 lat nie zmieniło, go miejsca w USA. Zasłużenie.
nagrana z udziałem nadal dominują cha-
wspaniałych gości, wśród nich Antony (& the rakterystyczne dla Grace delikatne, zmysłowe 24 października przy-
Johnsons) Hegarty i Rufus Wainwright. Będąca reggae’owe rytmy. No i ten boski głos... Moje pomniała o sobie no-
od dobrych już kilku lat w znakomitej formie typy: „William’s blood“ i „Sunset sunrise“. wym albumem Anas-
artystycznej Faithfull, która niedawno zebrała tacia czyli dynamiczny
świetne recenzje za główną rolę w filmie „Irina Kolejną składankę naj- pop soul z mocnym
Palm“, a w Polsce dała w ostatnich latach 3 większych hitów za- „zakręconym“ głosem.
koncerty, pozostaje w jesiennych klimatach. serwowała Tina Tur - Na „Heavy rotation“
ner , ale tym razem jest 12 właśnie takich piosenek. Przebojów na
Sam A n t o n y & t h e płycie towarzyszy miarę „I’m outta love“ czy „Paid my dues“ ra-
Johnsons też nie próż- wielka trasa koncerto- czej tu nie ma, ale tytułowy numer będzie
nuje. Ukazała się właś- wa, która rozpoczęła pewnie ozdobą niejednej gejowskiej dyskote-
nie EP-ka „Another się w USA 1 października br., a do Europy dot- ki. Piosenkarka szykuje światową trasę na
world“ z pięcioma ut- rze na początku 2009 r. (roku 70. urodzin Ti- przyszły rok.
worami będąca zapo- ny). Królowa rocka podobno w genialnej for-
wiedzią płyty „The Cry- mie. Na składance „Tina!“ smaczkiem są 2 Młodsi z nas znają hity
ing Light“, która w sklepach ma się pojawić na premierowe utwory („It would be a crime“ i „Hi-Fi“ czy „Nie będę
początku 2009 r. Piosenki (a może raczej pieś- „I’m ready“) – dość średnie, ale Tina to Tina. Julią“ z klubów, starsi
ni) z pewnością przypadną do gustu wszystkim pamiętają oryginalne
fanom i fankom Antony’ego, bo zespół nie Do ekskluzywnego wersje z list przebojów
zmienia stylistyki, a kluczowy pozostaje „łamią- zestawu 60+ dołącza połowy lat 80. Ich wy-
cy serce“ głos wokalisty. Najbardziej ekspresyj- z nową płytą niespełna konawczyni – Wanda
ny jest środkowy numer „Shake that devil“, 30-letnia Pink. „Fun- Kwietniewska i jej zespół Wanda & Banda wy-
reszta dużo spokojniejsza, ale równie udana. house“ jest radośnie dali właśnie album CD + DVD z okazji 25-le-
rozwydrzona – tych cia zespołu. Na CD mamy 12 premierowych
Po 19 latach przerwy (rekord?) powraca z no- numerów z pewnością utworów (lekko oldskulowy pop rock) plus
wą płytą Grace Jones, ikona stylu lat 70. i 80., słuchają Patsy i Eddie z „AbFab“ na swych do- wspomniane klubowe wersje dwóch hitów, a
diva zarówno gejów, jak i lesbijek. Kto nie był mowych balangach. Trudno w przypadku Pink na DVD jubileuszowy koncert. (MK, KT)

Lucky Records – modny adres


Chcesz spędzić cały rok z Madonną, Kylie albo Dalidy? Wszystkie gejowskie diwy, te utalento- le, plakaty, trudno dostępne magazyny mody,
Britney, które każdego mie- wane oraz te, które z wdzię- plakietki, pocztówki i inne gadżety dotyczące
siąca będą spoglądać na kiem nadrabiają image'em, Madonny i jej koleżanek po fachu – m.in. Ky-
ciebie z kart kalendarza? można spotkać w jednym lie, Britney, Janet, Amandy Lear, Grace Jones,
Chcesz posłuchać japońs- miejscu. W słynnej gejows- Danii Minogue, Dalidy, ale także Sabriny, San-
kiej wersji nowego singla kiej dzielnicy Paryża – Le dry, Kim Wilde oraz francuskich div – Mylene
Madonny z nigdzie indziej Marais, przy rue de la Verre- Farmer, Franciose Hardy, Vanessy Paradis.
niewydanymi remiksami? A rie 66 mieści się sklep wyjąt- Znajdziemy tu także inne divy – Geoge’a
może chcesz ozdobić ścianę kowy – LUCKY RECORDS. Michaela, Boya George’a, Pet Shop Boys.
drapieżnym wizerunkiem Całość asortymentu wypeł-
Grace Jones albo rozmarzonym spojrzeniem niają płyty, ekskluzywne kolekcjonerskie winy- Więcej: www.lucky-records.com (BR)

22
jednak dziwną prawidłowość, we wszystkich widzowie zapamiętają to na całe życie i coś
Gorzkie żale Górniak
rozmowach unika się bowiem wszystkiego, co mogłoby mnie wtedy w zawodzie ominąć“.
W programie „Ranking gwiazd“ Edyta Górniak związane z orientacją seksualną, można wręcz Cóż za wielkoduszność! To porażające wyzna-
powiedziała, że wielokrotnie była zdradzana, odnieść wrażenie, że 36-letnia Adamik nie ma nie skłoniło nas do sięgnięcia po pierwsze role
nie tylko z kobietami, ale i mężczyznami: „Da- prawa do życia miłosnego, a jej jedyne towa- Braciaka: Kazio, goniec z kwiaciarni w telewi-
wałam prezenty, bo myślałam, że jestem taka rzystwo stanowi matka – Agnieszka Holland. zyjnym „Po własnym pogrzebie“, recepcjonista
zła, że muszę... jak mnie zdradzali. Czy z ko- Tylko w „Gali“ padło pytanie, czy mama nie w hotelu w pierwszym odcinku serialu „Panny
bietą, czy z mężczyzną, bo różnie bywało, to dopytuje się, kiedy córka założy rodzinę i bę- i wdowy“, student przynoszący wino do hote-
dawałam prezenty, bo myślałam, że ze mną dzie mieć dzieci. Temat nie został jednak po- lu w „Kuchni polskiej“, dostarczyciel paczki w
jest coś nie tak, że jestem za mało kobieca...“. ciągnięty, Adamik powiedziała: „Nie, w ogóle „Wielkiej wsypie“ i ogon (!) w „Samowolce“.
Wyznanie wywołało burzę wśród plotkarskich nie. Nawet nie próbuje“. W efekcie dużo cie- Nie trzeba chyba dodawać, że wszystkie te
portali, gdzie na wyścigi zaczęto zgadywać, kawiej wypadły wypowiedzi na temat ubioru: „role“ to epizody, których nie wymieniano na-
który z partnerów piosenkarki był homo- lub „W życiu nie miałam szpilek na nogach. Ani wet w czołówce. Wydaje nam się więc, że za-
przynajmniej biseksualistą. Nikt nie zwrócił na- sukienki. (...) Jak mnie raz zaprosili do telewiz- granie geja w popularnym serialu bardzo by
tomiast uwagi na samą wypowiedź, która nam ji, trochę mnie pomalowali. Sama nie umaluję wówczas pomogło w karierze, dziś rola nie
wydaje się nieco zaskakująca. Bo właściwie ani oczu, ani ust“. została nawet zauważona.
skąd u Górniak przypuszczenie, że jest za mało
kobieca? Skoro zdradzano ją z mężczyznami, Perwersyjny Janiszewski Koniec świata?
to może dlatego, że jest za mało męska.
Prawidłowość wywiadów z Adamik została Zbliża się chyba koniec świata, bo już dawno
Żebrowski nie może znaleźć także zachowana w rozmowie Jakuba Jani- nie było tylu gejowsko-lesbijskich podsumo-
szewskiego zamieszczonej w „Wysokich Obca- wań. I tak magazyn „Out“ wybrał najbardziej
Michał Żebrowski jest coraz mniej przekonują- foto: Oiko sach“. Tam branżowe płyty wszech czasów (pierwsze
cy jako amant szukający wymarzonej partnerki zaczęto od miejsce zdobył David Bowie z „The Rise and
nie tylko na ekranie, ale i w życiu. Zapytany w obsady fil- Fall of Ziggy Stardust And The Spiders From
miesięczniku „Sukces“, dlaczego ciągle nie za- mu: „Uwa- Mars“), portal AfterElton.com zrobił ranking na
łożył rodziny, odpowiedział, że jako 36-latek żam obsa- najlepszy film gejowski (wygrała „Tajemnica
ma jeszcze czas, a poza tym wytłumaczył, jaki dzenie Jac- Brokeback Mountain“), a lesbijki zagłosowały
ma problem ze współczesnymi kobietami: ka Ponie- na najseksowniejsze aktorki (tu triumfowała
„Mają więcej pieniędzy i są bardziej niezależ- działka w Rachel Weisz). Wreszcie najciekawsza, bo naj-
ne. Mogą głupim dziadom powiedzieć: ,Spa- roli księdza mniej oczywista kategoria: ulubieńców homo-
daj’. Czują się wolne, ale ta wolność je ograni- za czystą seksualistów wśród gwiazd po 50-tce typowa-
cza: nie mają nieskończonej ilości czasu, żeby perwersję“ ła witryna gay-parship.co.uk. Z kobiet wygrała
znaleźć mężczyznę. Z drugiej strony ich wyma- – stwier- Helen Mirren (przed Susan Sarandon i Meryl
gania rosną, bo są świadome swoich praw, le- dził Jani- Streep), z mężczyzn Pierce Brosnan (wyprze-
piej wykształcone. Podnoszą poprzeczkę i co- szewski. dzając Bruce’a Willisa i Richarda Gere’a). Nato-
raz trudniej spełnić ich oczekiwania“. Jednak Nikt nie miast w rankingu brytyjskich ulubieńców bez
Jakub Janiszewski
dużo bardziej wiarygodny jest Żebrowski, gdy zadał pyta- ograniczeń wiekowych zwyciężyli Daniel Craig
charakteryzuje mężczyzn: „Są różni mężczyźni: nia „dla- i Keira Knightley.
wykształceni, elokwentni, świetni w łóżku, kul- czego?“, więc my je zadajemy. Czyżby chodzi-
turalni, z grubym portfelem i sukcesem zawo- ło o to, że perwersją jest obsadzenie aktora bę-
dowym. Ale rzadko się zdarzają tacy, którzy łą- dącego homoseksualistą w roli księdza? Jeśli
Prenumerata
czą te cechy“. To prawda, niemniej życzymy, tak, to równie perwersyjny jest Janiszewski po- Jeśli chcesz otrzymywać „Replikę“ na bieżąco i do
żeby wreszcie udało się znaleźć takiego, który jawiający się na antenie radia Tok Fm w świę- domu – wpisz się na listę dystrybucyjną! Aby po-
te wszystkie cechy łączy. to Trzech Króli albo rocznicę śmierci papieża. kryć koszty przesyłki (jeden rok, przesyłka krajowa),
konieczna jest wpłata 48 zł tytułem darowizny. Co
dwa miesiące otrzymasz Replikę prosto do domu.
Adamik bez własnego życia Lepiej być gońcem niż gejem?
Wpłat należy dokonywać na: Kampania Przeciw
Na prawdziwą gwiazdę mediów wyrosła Kasia Aktor Jacek Braciak zdradził, dlaczego przyjął Homofobii, numer konta: 35 2130 0004 2001
0344 2274 0001, z dopiskiem: Replika – pre-
Adamik. Przy okazji premiery „Boiska bezdom- rolę w nowej produkcji TVN-u: „Nie zagrałbym numerata (darowizna) oraz podaniem dokładne-
nych“ wywiady z reżyserką ukazały się w więk- geja w serialu ,BrzydUla’, gdyby to była moja go adresu do przesyłania magazynu.
szości kolorowych magazynów. Zauważyliśmy pierwsza w życiu rola, bo ryzykowałbym, że

23