Vous êtes sur la page 1sur 12

Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 1 8/2/2003

Sumerian Evidence: Turkic-Sumerian Cognates from Dr. Osman Nedim Tuna

(Because of Dr. Tuna’s recent tragic death, he was unable to complete the next (and English)
version of the book which was published originally in Turkish. Because of the importance of the
work, I am presenting it in electronic form for the Internet. H.M. Hubey)

Sümerce –Türkçe Ses Denklikleri (Kuralları)
(Sumerian-Turkish Regular Sound Change Rules)
Dr. Osman Nedim Tuna
A. Doğrudan Görülebilen Denklikler
(Sound equivalences that can be seen directly.)

1. agar ‘lead (metal)’ (EHG. 34, 58)
ağır ‘ağır’ (DLT, I, 52)
2. azgu ‘neck-stock (for use with animals)’ (Grd. 331)
asgu <as- ‘asmak’ (DLT, I, 173), krş. asgu (DSz. 342), asgı (DSz. 341), asku (DSz. 345),
askı (DSz. 344)
3. bulug ‘Grenze, Grenzegebiet’ (D. 31)
buluŋ ‘köşe, bucak, zaviye’ (DLT, II, 371). ‘köşe, yön, taraf, cihet’ (EUSz. 53)
4. di ‘to speak’ (Grd. 342)
ti ‘demek’ (DLT, III, 231)
5. dingir ‘Gott’ (D. 84), ‘god; (Grd. 341)
teŋri ‘Tanrı’ (DLT, I, 685, ‘gök, sema’ (DLT, III, 377)
6. du3 ‘(III, 3) ‘voll sein, füllen’ (D. 73)
tol ‘dolmak, (KBİ, 458), krş, to-k (KBİ, 457) ve to-d- (KBİ, 455)
7. dug B. 23. ‘to pour out’ (D. 78)
tök- ‘dökmek, boşaltmak’ (DLT, II, 19)
8. dur ‘seat’ (MSL, III, 58)
tör ‘evin veya odanın em iyi, en önemli yeri, sediri’ (DLT, III, 121)
9. eş ‘blow’ (said of wind) (Prince, 106)
es- ‘esmek’ (DLT, I, 165)
10. gim ‘like (Akk.(k)ima id.)’ (MSL, IV, 43), ‘like, as’ (Grd. 358)
kipi ‘gibi’ (DLT, I, 483)
11. ħum 19. ‘Lager, Stall’ (D. 126)
kom ‘ağıl, ahır’ (SDD, II, 1695) krş. komuk ‘ at gübresi’ (DLT, I, 383)
12. iduga ‘parfume’ (MSL, IV, 23)
yıdıg ‘pis kokan, taaffün etmiş’ (EUSz. 293); ‘kötü kokan herşey’ (DLT, III, 12); ‘ ‘kötü
kokulu (şey)’ (KBİ, 537)
13. kad ‘knüpfen’ (MSL, II, 133), ‘binden’ (D. 140), kad ‘festlügen’ (D. 140)
kada- ‘annegeln, befestigen’ (çç. 147, 2), kadan- ‘pekişmek, yerleşmek’ (TTS, IV, 2157)
14. kabkagag ‘mayiler koymağa mahsus bir kap’ (EDSz. 71), kagag ‘mayileri koymağa mahsus
bir kap’ (EDSz. 67); ka ‘a vessel’ (EHG. 94), kab id. (EHG., 947)
kapkacak ‘kap kacak’ (PdC. 3925; Mf. çn. 3 a, 11); kapkaç ‘kap kacak’ (TTS, IV, 2148);
kakaça ‘içine akarlar konan kap; kapkacak’ (DLT, III, 211, 238); ka ‘kap, zarf (mayi
için)’ (DLT, 407); ‘kap, tabak’ (KBİ, 2552), kap, ‘kap…,zarf…’(DLT, I, 195); kaça
‘kap’ (DLT, III, 238); Tkç. Kap kacak

III. açık yer’ (DLT. koymak’ (YTSz. ‘değmek. 29) 21. I. sig ‘dünn’ (MSL. bağlanmak’ EUSz.‘to follow. seğirtmek’ (YTSz. 123) tak. sağ. koru. 1857) 30. ‘to give’ (MSL. havana benzer söbü bir kap’‘(DLT. te(ga) ‘to attain. kiri6 ‘garden. accompany. 129) 24. II. ‘yapmak. 272) 23. III. 38) ne? (DLT. ‘to enter’ (Grd. 148) kı-1. kid2 ‘spalten’ (D. 149) 22. 141) tın ‘ruh. 144). 154. 406) 17. 38) sun. tag ‘to touch’ (Grd. ‘korumak’ (DLT. ko-d. III. 203-204) daga. terketmek. 17). 441) 36. sum ‘geben’ (D. II. 39) 20. 175) sagır ‘içerisine şarap konulan. men II ‘ich’ (D. nigname ‘whatever’ (MSL. nig ‘thing’ (Grd. KBİ. nefes. Güney 6). bırakmak. III. (KBİ. to cut into pieces’ (MSL. sıga ‘sığ (YTSz. ‘guard. 36) 18. shoal’ (Rd. shelter’ (Prince. 199) 27. saħar ‘a sort of vessel’ (D. 253. III. toprak. ‘takmak’ (DLT.id. 17) temir ‘demir’ (EUSz. 144. ‘takmak.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 2 8/2/2003 15. ‘kıymak. III.‘kıymak’ (KBİ. 394). to touch upon’ (Grd. ‘protect. travel with. II. (D. field’ (EHG. ‘sunmak. ‘uriner’ (PdC. kıy. III. watch’ (D. nig ‘whatsoever’ (MSL. ku ‘werfen. 1557). ‘(büyük baş hayvanlar) işemek’ (YTSz. I. 1010). ulaşmak’ (KBİ. 126. temiz. tin ‘Leben’ (MSL. 113). ki ‘machen’ (D. III. ‘to split.‘koymak. uzatmak’ (KBİ. id. III. basık. nammu ‘what (is) it?’ (MSL. 214) 25. 159) 28. sağlam’ (DLT. Grd. 142. dokunmak. 22) nenmenin ‘herşey. 148) sıg ‘shallow. E. 212) korı. mal’ (DLT. IV. yer’ (TYSz. 406) 29. IV. III. I. tibira ‘mental’ (Falkenstein. 149). 103) vgl. 42) neme ‘ne kadar?’ DLT. 121) 16. niederlagen. taħ ‘hinzufüen’ (MSL. 162) men ‘ben’ (EUSz. to imitate…’ (Lessing’ 216) 32. 420) . Niederlessung’ (D. tu ‘eintreten’ (MSL. I. II. sag ‘gut’ (MSL. Tz. 63) kır ‘kır. Yk. 418). 69) nen ‘nesne. kur 2. kaş4 ‘speed’ (Grd. her ne ise’ (Mk. to submit oneself to obey. 129). 374. şey. tag ‘(I-12) ‘fangen. IV. 416) teg. 127) sag ‘sağ. 221) 33. 200) 19. 324. KT. to reach. 143). jagen’ (D. soluk’ (KBİ. 328) 26. 30) (bk. 233) 35. 21. lagen. III. kaş ‘urin (MSL. III. 263). 148) kuru ‘kara. ‘koşmak. kud ‘to cut off (Grd. 167). at) işemek’ (DLT. Kid. IV kaş4) kaç. kılmak’ (DLT. öldürmek’ (ETY. 16. 409) 31. 178). 378) kıd. D. that. 431) 34. dağ. iyi. 42) kaş+a-n-‘(hayvan. terketmek’ (DLT. 143) ko ‘bırakmak. halis. 374) ‘galoppieren’ (D. gründen. III. kur ‘Land’ (MSL.

216) 40. III. 252) 46. the right hand side’ (Rd. dövmek. s ş. 26) öbür ‘breast. 129) B. 207) toku. 85) (D. 972) 52. Idr. 1520. part of the dress or coat covering the breast. iş id. ur ‘ernten. 120) çibin ‘sinek’ (Muh. m. ‘right. ‘kesmek. 245) 38. ‘vurmak’ (EUSz. D. I. ‘hayır ve şerri ayırtediş’ (DLT. m. south. I. 43. 3) iş ‘iş (EUSz. southern side of a mountain’ (Lessing. DLT. before hand. hizmet. 39) 45. ezmek. 425) öd ‘zaman. 1 u. Ø 1. vurmak’ (DLT.83) . vazife’ (KBİ. u. zibin ‘insekt’ (D. I zag) sag ‘sağ taraf (TTSz.‘to follow. 558). 14) 47. 100) udı. 108. 49) 42. 67). 881) 49. 77). bosom. I. 34) uri+d (çf. 3240). Falkenstein. 262. tokmaklamak’ (EUSz. D. KBİ. ‘dokumak’ (EUSz. hava’ (DLT. 207) daga. ‘Werk’ (D. 99. 7. 55) 48.71. 111) örgük ‘sahtiyandan yapılmış minder ve döşek’ (Muh. in advance. tuku ‘weben. 166). 523) 2. DLT. 55). örgin. uş ‘Verstand’ (MSL. us3) us ‘akıl’ (EUSz. MSL. 141. III. urgu ‘lager’ (D. zag ‘right side’ (MSL. 207) toku. uş ‘Werk’ (D. u ‘Zehn’ (D. 108. II. 267). 115. 146) or. 145. A. 113. s ş. 245). urıdu) ‘before. us4. ‘uyumak’ (EUSz. 244) 39. 44.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 3 8/2/2003 tu. örgün ‘taht’ (EUSz. örge ‘tente pavillon’ PdC. 247) 41. jagen’ (D. travel with…’ (Lessing. ‘verfolgen. çubun ‘sinek’ (KBİ. lap. I. krş. 36) 50. 104). 100) yar. 102). 51. zerchneiden. II. wanken’ (D. Kolay tanınamayan kelimelerle ilgili denklikler (Sound changes that are not easy to spot) a. zerstören’ (D. biçmek. vakit’ (KBİ. udi ‘sleep’ (MSL. 426. ferner Tag’ (Falkenstein. formerly. 111. 399. 98. görev. III. ödev’ (YTSz. ‘kapatmak.III. 111) yumuş ‘hizmet. 675. đib ‘Band’ (D. 99) u ‘uyku’ (EUSz. III. tıkamak. ‘zaman. V. III. 262. Ø (Word-Initial Consonants: đ. kaplamak’ (KBİ. u ‘Schlaf (MSL. (Korn) schneiden’ (MSL. iş. front. ‘teats’ (Grd. 465) 37. DLT. DLT. 351) 44. ‘Schlafen’ (D. Sumerian –đ vs Turkic –z. I. 29). urıda. tokı. Kelime başı ünsüzleri: đ.‘vurmak. accompany. ruhen’ (D. g. 628). ‘yarmak’ (DLT. 1)) on ‘on’ EUSz. ubur ‘weibliche Brust’ (MSL. mevsim. previous to’ (Lessing. uri ‘jener Tag. umuş 2.2. ud ‘Zeit’ (D. vakit. tuku7 V. ‘Schlaf. II. đar ‘spalten. kögüz id. ‘time (in general)’ (Grd. 25.1. Ø) 1. III. Kleid’ (D. g. tuku ‘schütteln. I. III.

pounded’ (Rd.41) agır ‘ağır’ (DLT.207).Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 4 8/2/2003 yip ‘ip’ (KBİ. 108) yoğun ‘kalın. I. schwer’ (D. 523) 12. tab ‘verschlissen (Tür)’ (MSL. KBİ. I. III. 346). 556) 16. 417). 341) yulug ‘fidye. 83). 199) iri ‘kaba. 81) . 45: KBİ. Zerspalten. kurban’ (KBİ. krş. III. 41. ‘large. Sumerian -g vs Turkic Ø. kaynağı. ‘spring (water source)’ (EHG. 87) yarı ‘yardım’ (KBİ.’ ezme ‘crushed. kapamak” (DLT. ‘yıkamak’ (DLT. tul2 ‘Brunnen. I. 45) eke ‘büyük kız kardeş’ (DLT. ‘REED(s)’ Grds. 546) 6. 357) ı ‘ağaç. D. orman’ EUSz. libieren’ (D. 18) 8. bitki. 356). 357) 4. 348. to break’ (Grd. kalın’ (YTSz. kaş. TÙL well’ (EHG. ‘yirmek’ (DLT. feda. -ta TAR ‘be cut off from’(Grd. 549) 10. 204) yagı ‘düşman’ (DLT. su pınarı. ‘schwer. ark. germeç. gaz ‘to crush’ (Grd. gaza ‘zerbrechen’ (MSL. III. III.III. 210) 11. 685. 52) 2. 33. 142) irig ‘sert.umun ‘gewichtig. 79). KBİ. ‘übershuchüssig’ (MSL. sert. 83) yag ‘yağ’ EUSx. to pound. 51) 5. ‘örtmek. KBİ. III. 341) irk. 4. III. đulum ‘misery. tu5 ‘waschen. 546) 3.341). diri übergross. III. III. 141). kanal’ (DLT. çay.135) yap. 247). umwerfen’ (D. geme ‘Magd’ (MSL. 109) ar(ı)k ‘ırmak. III 121. gi ‘Rohr’ (MSL. taga ‘Feind. yoğun’ (KBİ. az yarık’ (YTSz. đir ‘zerspalten. đirig ‘2. Kanal’(D. 557.83) yir . I. 556) II. voluminous. yirik “biraz yırak. 513) 13. 1258). 116). yirük ‘yirik’ (DLT. gayretli’ (KBİ. 87) yırık ‘torn. ‘übervoll sein. haşin.206) yu. 58) 5. III. huge. garim ‘Fluss-Aue’ (MSL. đig ‘Sesamöl’ (D. umwerfen’ (D. baden. DLT. Peiniger’ (D. voll sein’ (D. tar ‘to cut.‘to be heavy. 98). I. -y 1. 525) 9. suffering’ (Grd. to be important’ (Grd. KBİ. 65) 3. gewichtig” (D. kaba. III. ‘toplamak’ (DLT. eget ‘gerdek gecesi gelin için gönderilen hizmetçi kadın (DLT). I. 87). III. đirig ‘to accumulate’ (Grd. ekin. katı. 143) ez ‘to crush. pınar. 420) 7. đirra ‘hülfe’ (D. đugud ‘schwer’ (MSL. I. 417) yar ‘yarmak’ (DLT. to be too much.. 144). 217) yul ‘kaynak. 279. rent’ (Rd. 125. III. Graben. tul ‘Lehmgrabe’ (MSL. zerstören. gamar ‘wuchtig sein’ (D. DLT. 513) 15. gözü’ (DLT. I. zerstören. too many’ (Grd. 182) 4. big’ (Rd. đirig ‘to be excessive.

giş ‘wood . III. 384) kal. I. gu ‘Rind’ (MSL.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 5 8/2/2003 6. I.‘kalmak’ (DLT. I. 388. 388) kul ‘kul. KBİ. 192. 133) koş ‘çift. 181) 7. 389) kan ‘kan’ (DLT. marun‘Ameise’ (D. 17I) 8. I. göndermek. 165) köl ‘foot. gur10(x) ‘ernten’ (D.60) it. I. 152) 4. 41. serbest bırakmak. öküz’ (GLT. 137) ud ‘sığır. ‘itmek’(DLT. gid 1. To be angry. şan’ (DLT. 160) karınça ‘karınca (DLT. gişkim willow’ (MSL. mulu ‘Fuss’ (D. V. maş ‘Grenze’ (D. ‘door’ (EHG. ‘salmak. tree (GRD. ılgın. 55) orum ‘kesim’ (DLT. eşi’ (DLT. 359) 5. gig ‘to be ill. öküm ‘yığın’ (DLT. 100). 55). gişig ‘Tür’ (D. Sumerian -m vs Turkic -K 1. 1465. 55) or. 360) yış ‘orman. kakımak’ (DLT. krş. ‘kesmek. ‘hastalık. fame’ (literally ‘name’) (Grd. sığır’ KBİ. herhangi bir şeyin çifti. 27. MSL. ‘bird’ (Grd. üg- ‘yığmak’ (KBİ. biçmek. 215) 2. to give pain’ (Grd. san’ (KBİ. muşen ‘Vogel’ (MSL. gül ve buna benzer şeylerin yığını’ (DLT. ulaştırmak (KBİ. ağacı.‘(kul) kızıp uzaklaştırmak. ‘Stier’ (D. vurmak’ (DLT. to hurt. To get hot…’ (Rd. I. 48). ‘ün.51). ‘blood’ (Grd. III. 755. III. I. I. I 30). 483) 9. IV. 661). Tamariska’ (DLT. 436) 10. 2. gud ‘ox’ (Grd. 362). leg’ (Lessing. to be angry. III. gid (II gid2) ‘drängen’ (D. 146) ökün ‘para. 375) 3. 20) yılgın ‘ılgın. III. KBİ.I. gukin ‘ökumene’ (MSL. çalı’ (EHG. 220) 8. III. 75) III. ukkin ‘Versammlung’ (MSL.‘1. il tempered. serbest bırakmak’ (DLT. III. çifte. III. kızga. 488) 13.210). 14) 15. 375 ılgın ‘tamarisk’ (Rd. 290) 6. 188) 9. göndermek. ‘boğa (burcu). 389) . hasta’ (KBİ. 35) kız. 45). (Grd. mal (Emesal) ‘to say’ (for gal). 436) eşik ‘kapı’ (KBİ. mulu (Emesal) ‘man’ (Grd. 160) kaş ‘herhangi bir şeyin kıyısı’ (DLT. IV. 60) ıd ‘salmak. 289) 10. maş ‘Zwilling’ (MSL. ağaç. ‘entfernen’ (D. mir ‘anger’ (MSL. III. geçirmek. III. I. 65) kü ‘ün. mud ‘Blut’ (MSL. vexed (with). KBİ. köle’ (DLT. to ache. gurun6 ‘Ernte’ (D. cross. 206) 11. 358) ig ‘hastalık’ (DLT. I. mu ‘name. 504) 14. 212). I75). 501) KBal tal ‘willow’ 12. 220) 7. dağ. III.

decapacitated (animal)’ (Falkenstein. ‘yatmak’ (DLT. 72. 168. 168). III. 358) 5. ‘KBİ. sig ‘wool. 111) yıgın ‘yığın. 192.. 545). beachlafen. 150) sir3 ‘singen’ (D 183) yır ‘koşma. gazel’ (DLT.II. 47) 9. hava. III. 543) 3. 403) yaz ‘şaşmak. 29) yoz ‘vahşi. döşemek. 399.’ sila ‘Strasse’ (MSL. I. ‘yaymak. III. ani yola çıkma’ (DLT. taraf (DLT. eşi (ETY. III. eş id. I. III. yünçü (KBİ. I. 99). musikide ırlama. ır. bayağı. sar ‘schreiben. 145) 5. 251). yaŋak ‘yan.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 6 8/2/2003 kuş ‘kuş. Wolle’ (MSL. ‘yol. 22) yig ‘yeğ. iyi. Falkestein. 56) 7. süsleyip ‘bezemek’ (YTSz.şes ‘palace lady’ (D. 369). 88) . II. daha iyi’ (KBİ. (MSL. 111) yuŋ ‘yün. 178)). ‘şarkı. ‘district’ (MSL. 55) 2. 170) yaruk ‘ışık. trail.‘avenue. çozmek. nad9 ‘sich niederlagen. 273). yanılmak. türkü’ (EUSz. 250) 4. cariye’ (DLT. 168. 412) yag. 46). 283) 4. türkü. niggig ‘tabou’ (Grd. 14). MSL. 406) ~ tila id. ‘bir şeye engel olmak. na ‘to lie down. sich lagern’ (D. 241). Sumerian -s vs Turkic -y. III. KBİ. I. 152) yad. road’ (Grd. KBİ 513). sulu ‘Weg’ (D. yol ‘yol. 139.DTL. MSL. (DLT. nigin ‘Summe’ (D. path. nunuz ‘bead’ (EHG. I. 36) 3. I. 132) işi ‘princes. sefer’ (KBİ. body-hair’ (Grd. 22. III. küme. Ø 1. siş. 101) yaŋa ‘herhangi bir ırmağın bir yanı’ (DLT.şiş. 171. pamuk’ (DLT. aydınlık. yazıkçı ‘mektup getirip götüren elçi’ (DLT. 390) yat. yazmak’ (DLT. ‘aydınlık. I. ‘nakşsetmek. ‘mani olmak. paralak’ (DLT. III. 29) yinçü ‘inci. yavan. 293) IV. III. I. şur ‘wild. parlak’ (KBİ. silig (II. nanga ‘Bezirk’ (D. I. 111. 72. III. sig ‘prime. ’20.’ )MSL. 53). ‘yağmak’ (DLT. Sumerian -n vs Turkic –y 1. good’ (Salonen. 148). nad3 (=na2. I. 551) 6. 395) yıg. şir ‘singen und spielen. resmetmek. I. to rest’ (Grd. I. 113). alıkoymak’ (DLT. I. 182) elig ‘el’ (DLT. taraf (EUSz. 15) 6. 21. zararlı…’ (YTSz. 2) ‘Hand’ (D. yün sümeği. I. 405). engel olmak’ (KBİ. sefer.) ‘liegan’ (D. 527) V. sil ‘Weg. ‘to write’ (GRD. şeg ‘rain’ (Grd. 24).. 240). yanggak ‘yan. sermek’ (DLT. lady’ (EUSz. yığılmış’ (DLT. 7. 59). 4KBİ. nurum ‘Licht’ (D. yoza-‘(Kısraktan başka hayvan) kısır kalmak’ (DLT. I. 15) 2. 294) 8.

136). kün ‘gün. çopan “köy büyüğünün (muhtarının) yamağı. 373) VI. 136. III. (PdC. ‘çakmak. I. 180). DLT.Ş. 111) . 52) VIII. herhangi birşeyin birşeyin ikiye ayrılmış olan parçalarından her birisi’ (DLT. III. udu ‘sheep’ (Gd. öldüren bora tipi’(DLT. yaldra.117) yal ‘yalınmak. time (in general)’ (Grd. 143. 69). I. III. 104) krş. insanı.432) 13. yaldruk. zühre yıldızı’ İdr.. 48) 2. vurup kesmek’ (YTSz. (YTSz. 373). kay ‘yağmur ile dolu’ (Idr. gerçeklik. ‘teats’ (Grd. III. ud ‘day. KBİ. Nh. II. 117) yalıŋ ‘alev.) 63) 8. ‘yağmur. çaptur. border’ (Grd. 290) 4. çin id. sipad ‘shepherd’ (Grd. 31). ‘yanmak’ (DLT. sağanak. hell’ (D. 65). 232). doğru’ (EUSz. 297) 6. bir şeyin yarısı. III.II. III. sag ‘small child’ (MSL. ‘sabah yıldızı’ (Ab. 247). 70). I. upright. ubur ‘weibliche Brust’ (MSL. süslü’ (DLT.223. suba id. 34) yarım ‘yarım. Sturm’ (D. 51) 5. parlak.74). III. ‘yarım’ (KBİ. Samanından ayrılmış tahıl yığını’ (YTSz. C. ud ‘4. 19). (KBİ. şulpae ‘Gott Sulpae’ (Falkenstein. ‘vurmak’ (DLT. 427). 526) 11. ‘border’ (MSL. 437). (EUSz. 26) kögüz ‘göğüs’ (KBİ. zi(d) ‘truth. 274. 120) çibin ‘sinek’(MUh. ud ‘day’ (MSL. çoban yıldızı.413). ‘çıplak’ (EUSz. 518. 85). III.‘gün. Çrh. daha tüyü bitmemiş. D. dKIN. 301) 3. şurim ‘half’ (MSL. Sumerian -u vs Turkic k V/a 1. 432) yaka ‘taraf. ‘Sonne. yan. boundary. Zeit’ (D. 435) çeç ‘2. III. 114. 175) çak. outer edge. III.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 7 8/2/2003 10. ‘çoban’ (Mk. az parlamak’ (DLT. 147). DLT. V. güneş. Falkenstein. Pd. çap-4. 129 7. III. 61). III. 426. 282. zag ‘Grenze’ (MSL. yalın ‘alev’(EUSz. çıplak’ (YTSz. III. ziz ‘emmer (wheat)’ (Grd. siba “Hirt’ (MSL. 630) 2. 131) 4. vurmak’ (EUSz. gündüz. F. étoile blanche qui se montre vers I’aurore et sur laquelle se guident les çaravans’ (Pd C. 25. yalçın. gündüz’ (DLT. 402). yaldrık ‘cilalı. Idr. 163). 145. glänzen’ (D. çarpmak. 29). 366) krş öbür id. çıbun ‘sinek’ (KBİ. sarp. 78) çağa ‘yeni doğmuş. ‘güneş’ (KBİ.‘III. KBİ. 102). DLT. zibin ‘insekt’ (D. gizir (DLT. 63). Tag.‘boyun vurdurmak’ (DLT. 517. EUsZ. zal ‘hell werden. Hs. 281. hud id. 300). zalag ‘glänzen. 280) 12. (Lessing. ‘shoulder. civar’ (EUSz. V. Sumerian -Ş vs Turkic -ç 1. 219) çolpan ‘çoban yıldızı’ (TZ. 3). alevlenmek’ (DLT. 58) 3. şab ‘durchschneiden’ (MSL. 144) çap. 104) kad ‘kar fırtınası. II.E. 2384. udu ‘Schaf’ (MSL. sag ‘schlagen’ (D.‘az ışımak. 406). 70. 433) çın ‘gerçek. 425). bora’ (YTSz. just’ (Grd. 318-16. III.

(D.107. KBİ. 146). 328). ‘hisar kale’ (Ab.‘kıymak’ (KBİ. uşub ‘Vogelnest’ (D. III. 488) 5. III. göndermek. ‘kıymak. ‘tertib etmek. PdC. 28) krş. KT. ‘salmak.id. 2157) 7. 272) 11. Guney 6). 133). Ø) I. 253. I. to cut into pieces’ (MSL. personality’ (Lessing. 137) uđ ‘sığır. stinking’ (Prince. folk’ (Falkenstein. 48) 4. misk’ (KBİ. un ‘people. PdC. giđ ‘bad. ‘boğa’ (KBİ. ur ‘to found. F. 429) kürü ‘kürek gibi bir şeyle atmak’ (YTSz. kase. to protest’ (MSL. 142) ıđ ‘koku. 378) kıđ. r. mezar’ (Şr. tasarlamak ’ (YTSz. 26. muşen id. urugal ‘Grab’ (MSL. 12). m. IV. I. person. 2115. içki kadehi’ (TZ. kuş ‘kuş’ (DLT. 501) 7. 488). 151) 10. halk’ (KBİ. KBİ. 170). 109) kün ‘elgün. m. 293). Nh. Mk. ‘kurgan. kuđ ‘to cut off’ (Grd. 362). 430) koru. 45. 145: 157-10. to lay foundation. kiđ2 ‘spanten’ (D. öldürmek’ (KTY. ‘çanak.147-2. 273) 5. 26) kümün ‘men. 143) kurgan ‘Grabhügel’ (CC 160-22). 346). ttsZ. gu ‘Rind’ (MSL. giđ ‘1. la partie d’une entouree d’une enceinte’ (PdC. 148) 9. kıy.350. Sumerian đ/ vs Turkic d/ 1. r. serbest bırakmak’ (DLT. eb ‘ev’ (ETY) C. kadan-‘yerleşmek. 23) yıđıg ‘pis kokan.E. umun ‘Gewölk’ (D. ‘korumak’ (KBİ. ađakur ‘ein opfergefass für Getränke’ (Sumerian Luwian) ađak ‘içki kadehi’ (Hs. 3. ‘annageln. kömük ‘bataklık’ (DSz. d. I. Kelimenin ilk ünsüzünden sonraki ünsüzler: đ. 180). ‘Stier. III. I. hazırlamak. 370-8. bataklık yer.. another man. 60) ıđ. kötü kokan (şey)’ (KBİ. 112) kur. yıd ‘koku’ (DLT. befestigen’(CC. KT. Entfernen’ (D. ‘kötü kokulu (şey). koy ‘koyun’(KBİ. ‘kötü kokan herşey’ )DLT. 181. 200) . đuga ‘parfume’ (MSL.51). 217) kömek > gömek ‘çamurlu. umaħ ‘Sumpf’ (D. taaffün etmiş’ (eusZ. to be swept over board’ (Grd. III. 58. III. 210. S. ‘sığır. 293) 13. 537) 6.114) kuş+eb ‘kuş evi=yuva’ Bkz. IV. 559. 108). 427). uşan ‘bird’ (Falkenstein. 170) kađa.5. 300) 8. Amga Kurgan (ETY. III. u4muh4 ‘Schlamm der Flüsse’ (MSL. 167). 395. 2957) 6. 107-6) krş. KI.III. 50) 12. ur ‘to sweep away. kale’ (EUSz. pekişmek’ (TTS. TZ. Kuzey Doğu). ‘to split. KT. 149). d. ıy. (KBİ.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 8 8/2/2003 koŋ (<*koni)) ‘koyun’ (ETY. öküz’ (DLT. people. Falkenstein. establish’ (D. I. ‘kubbe’ (TZ. to guard’ ‘(Grd. kuş yk. III. 289) 2. 108. Ø (Consonants after the initial consonant: đ. 2149). ‘kurgan. kad8 ‘festflügen’ (D. kad4 ‘binden’ (D. Rind’ (D. kađ ‘knüpfen’ (MSL. ‘chateau fort. alan’ (DSz. 22. guđ ‘ox’ (Grd. 187). düzenlemek. uru ‘to look after.

329-11. doğru’ (EUSz. 437) krş. time (in general)’ (Grd. mud ‘blood’ (Grd. yoğun. I. mevsim. upright. - 1. I. 427). E. 2384. 77). 512) 10. (Houtsma) id. 318-16. 168. pisliği (DLT. ‘time (in general)’ (Grd. 427). 150). 2590. 125. yoğun’ (KBİ. kid2 ‘dkid2=ilŞAMAŞ. 351) 11. sich lagern’ (D..‘uzamak. KBİ. Nh. el uzatmak. sud4 ‘to be long. koyun yatağı. 143) çopan ‘köy büyüğünün (muhtarının) yamağı. ‘düğümlemek. 157). Stall’ (D. I. 472) 7. güneş gündüz’ (DLT. usanmak’ (YTSz. 152) yađ. tipi’ (DLT.) 63) 10. 15). çırakman. kay ‘yağmur ile dolu’ (Idr. ud kün ‘gün. to lengthen. 413). uđ ‘4. bora’ (YTSz. şid ‘number. kuđim ‘silver or goldsmith’ (D.’ kuyumçı ‘orfévre’ (PdC). I. siba ‘Hirt’ (MSL. 196) 6. kalın’ (DLT. 389) kan ‘kan’ (DLT. 73) 2. I. ‘III. hava’ (DLT. eritilerek dökme ile) yapılmış havan. ħud. 408) sun. III. ‘yoğun. tugdu ‘knot. (EUSz. 104). 69). 301) 2. ‘yaymak. ‘yağmur. 136. V. 617). zi(d) ‘truth. 425) öđ ‘zaman. (çç. I. 44. Zahl’ (MSL.. sermek’ (DLT. 174) 9. sün. tie’ (Salonen 22) tügün ‘düğüm’ (DLT. uđi ‘sleep’ (MSL. ‘uzamak. 74. ‘gün. . III. u4(d) ‘day. I. insanı öldüren bora. 13). ‘Sonne’ (D. ‘Schaf’ (MSL. III. ‘çeyiz’ (YTSz. 141) yogun ‘kalın. PdC. gündüz’ (DLT. just’ (Grd.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 9 8/2/2003 8. 16). II. III. I. III. 213). çekiç gibi aygıtlar’ (Dlt.vs Turkic n/. 488) krş. 1945. II. 381) III. I. 104) kün ‘gün. gerçeklik. sayma. 192. III. Şr. Sumerian V mV vs Turkic V K V 1. 65. I. III. 29). 273) 9. 111) koŋ ‘(<*koni) koyun’ (ETY. 45). to prolong’ (Grd. 145). döşemek. 433) çın ‘gerçek. ‘sayma. III. beischlafen. kuyum ‘argent. kuyma ‘herhangi bir madenden (çekiçle döğme ile değil. güneş. 290) 5. geme ‘Magd’ (MSL. 220) 4. nađ ‘sich niederlagen. udu ‘sheep’ (Grd. 46. benzeme’ (KBİ. 131) 12. 39. uđ ‘Zeit’ (D. d. 163. itibar etme’ (DLT. ‘ümfriedung. bağlamak’ (DLT. 300) 3. 406). kaba’ (EUSz. voting board’ (MSL. dugud ‘schwer’ (MSL. 147). çin id. 67) uđı. 149) krş. şiti ‘Rechunung. 3017) 8. vakit’ ‘(KBİ. Kuzey Doğu). koy ‘koyun’ (KBİ. Çrh. Hs. 15. III. III. 549). gündüz’ (KBİ. sağanak. ‘güneş’ (KBİ. Sturm’ (D. MSL. 400. (KBİ. III. vakit. ‘Tag’ (D. ‘zaman. uzanmak’ (YTSz. I. 13) agıl ‘ağıl. amaş ‘Schafhürde’ MSL. PdC. ‘kalın. 402). 200) II. 70. sipad ‘shepherd’ Grd. 144) san ‘sayı. gizir’ (DLY. 144) kuyum ‘kalıba dökme’ (TZ. III. ‘çoban’ (Mk. udu. ‘uyumak’ (DLT. şişkin. KT. uđ ‘uyku’ (DLT. Sumerian d/. 104) kađ ‘kar fırtınası. 45) . 223. ‘yaymak’ (KBİ. F.

umun ‘schwer. 111) 6. 88) 8. to disperse of (a thing)’ (Grd. ill tempered. buz. ubur ‘Weibliche Brust’ (MSL. 92. 65. 41) altı ‘altı’ (EUSz. ‘to write’ (Grd. I. ‘süzmek’ (DLT. 59) (KBİ. Falkenstein.‘(kısraktanbaşka) hayvan kısır kalmak’ (DLT. 79) kölige ‘gölge’ (DLT. üztürmek ‘üzdürmek. bayağı. cross. (KBİ. 220) 3. kopartmak’ (DLT. KBİ. 108) yogun ‘yoğun. 336. 274. 275) . to be angry. III. ‘teats’ (Grd. 428). dig quickly’ (Prince. yavan. ‘Verstand’ (D. mir ‘anger (Emesal)’ (MSL. ‘to be angry. (Lessing 630) V. DLT. to press out (oil. gönül’ (DLT. 522). abtrennen’ (D. 73) 2. yıkmak’ (DLT. rush. çözmek. ‘kaba’ (EUSz. 108) ukuş ‘anlayış’ (DLT. III. ‘kesmek’ (KBİ. III. Sumerian ş/ vs Turkic 1/ 1. juice)’ (Grd. To get hot…(Rd. MSL. 10. II. umuş ‘discernment’ (Grd. hayvan pisliği’ (DLT. 290) 5. I. yoza. 55) üz. III. darmadağın etmet’ (KBİ. 9). 26) köküz > kögüz ‘göğüs (EUSz. 145. III. şur ‘pressen (öl)’ (MSL. bur ‘to spread abroad. Sumerian r/ vs Turkic z/ 1. I. I. yazmak’ (DLT. harab etmet. gewichtig’ (D. 182) 4. şişkin. sar ‘schreiben’ (MSL. III. gişge ‘shadow’ (EHG. IV. III. 336) boz. ‘bozmak. 301) 5. 45). ‘ümfriedung. imma ‘two (Emesal). 231) 4. 661 kızga. 366) krş. kakımak’ (DLT. 59. 8). ħar ‘dig. kalın’ (DLT. kölike id. vexed with. koyun yatağı. 408). I. 429) öz ‘can. 97) süz. 29) ‘kalın. III. 102). D. yoğun. 29) yoz ‘vahşi. 450. 508). 13) 3. I. 145). 35) kız. yürek ve karın içindeki nesne’ (DLT. 1745. öbür id. 13) agıl ‘ağıl. amaş ‘ ‘Schafhürde’ (MSL. buru ‘harvest (noun)’ (Grd. 67). I. zerschneiden. 165. 251). viraneye çevirmek. ur ‘liver.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 10 8/2/2003 eke ‘büyük kızkardeş’ (DLT. ‘şaşmak. yanılmak.‘(kul) kızıp uzaklaştırmak. 111. 170). I. mood’ (Grd. yaz. spirit. 426. 114. ‘(ip ve benzeri şeyleri) kesmek’ (DLT. anlayış’ (KBİ. III. 490) IV. 140. III. decapacitated (animal)’ (Falkenstein. ‘undo (especially a specially a spell). III. I. 412) 7.’ 2. gur5 ‘zerbrechen. I. 113). III. 68). 176) kaz. şur ‘wild. ‘kazmak’ (DLT. II. 448. şar id. ‘akıl. 20. eget ‘gerdek gecesi gelin için gönderilen hizmetçi kadın (DLT. 118) 2. 403).‘bozmak. 46) 9. sur ‘to squeeze. I. (Falkenstein 41) ikki ‘iki’ (DLT. I. aşşa ‘six’ (Falkenstein. yıkmak.’ ‘to make a hole’ (MSL. (KBİ. 151) 3. Stall’ (D. 162). zararh…’ YTSz.

‘köşe. ‘ot. sık. Sumerian g. kalag ‘to be strong. ‘yün.)’ (Grd. 297) 4. m. to have power’ (Grd. kalın. I. I. ‘çok. 29) krş. 37) ılgın ‘tamarisk’ (Rd. dag ‘daybreak. çayır’ Mk. ‘eşya. 162) 5. çoban yıldızı’ (Idr. 113) ul ‘duvar temeli’ (DLT. IV. 420). KBİ. KBİ. III. ‘temel’ (KBİ. Sumerian ae. III. yön. Futter. 335). yün sümeği. 218). ‘vert. tuş ‘seat. ‘Etoile blanche qui se montre vers I’aurore et sur laquelle se guident lecaravans’ (PdC. taraf.vs Turkic an- 1. (KBİ. 550) II. pek kalabalık. I. V r/z) I. otlak (TTSz. 150). bucak. 15. 69). I. sayısız. uş ‘(II. III. nigname ‘whatever’ (MSL. bulug ‘Grenze. IV. I. 69) taŋ ‘tan. 38) c. 371). 43). 181) yüŋ ‘yün. zaviye’ (DLT. 58). 141) kalıŋ ‘kalabalık. çok sürü. ‘wolle’ (D. dawn’ (D. g. g. 501) 5. ‘bulunmak. 149. prairie’ (PdC. 20) yıgın ‘ılgın ağacı. to be vigorous. ikamet etmek. to be settled down’ (Grd. zæ ‘you (sg. şey. gişkim ‘willow’ (MSL. 149. Kelime sonu: æ. 30). tamariska’ (DLT. 431) sen ‘sen’ (DLT. 275. 397). mal’ (DLT. bataklık arazi’ (EUSz. sabah vakti’ (DLT. 309. ‘to sit’ (Grd. 20) 2. KBİ. 161) 6. ‘thing’ (Grd. ‘to dwell (in a place). KBİ. 423) ol. ‘çok sürü. II. 99) öleŋ ‘sulak yer. 247). II. I.vs Turkic ŋ- 1. 31). ‘Zuhre yıldızı. 491) 7. 170. ‘machtig. 53) 3. koyu’ (EUSz. 135) 2. 562) . ‘ölmek’ (DLT. 326) alaŋ ‘alan. 328). everything’ (Grd. eğlenmek’ (YTSz. 2. 3) ‘Fundament’ (D. kesif (DLT. 78). 421) 4. 89). ‘hell. sig ‘Wool. nesne’ (EUSz. 36) 3. Pflanze’ (D. to sit’ (MSL. rein. I. pamuk’ (DLT. cihet’ (EUSz. 405). kalın. (Word final: æ. nignam ‘all sorts of things. öleŋlik ‘çayır. stark’ (D. 108). I. 31) buluŋ ‘köşe. aşa(g) ‘field’ (Grd. 386) men ‘ben’ (KBİ. dilbat ‘the Venus.star’ (Prince) çolpan ‘çoban yıdızı’ (TZ. 133). ‘ çimenlik’ (Ab. 218). mæ ‘I’ (Grd. uş2 ‘dead. 431) öl. DLT. V r/z. şulpæ ‘Gott Sulpae’ (Falkenstein. E. 136) 6. III. ulia ‘Grass. 163). kesif (DLT. düz ve açık yer’ (DLT. kalmak.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 11 8/2/2003 4. Grenzegebiet’ (D. ‘sabah yıldızı’ (Ab. morning. body-hair’ (Grd. emdroit riche En verdure. m. 345) neŋ ‘nesne. 349). nig ‘whatsoever’ (MSL. I. to die’ (Grd. glänzend’ (D.

sema’ (DLT. sarp. EUSz. insanların ve hayvanların taşakları’ (DLT. ‘ceylan’ (Idr. E. çıplak’ (YTSz. um ‘Mutter’ (D. cariye (DLT.133). izim ‘hess’(D. parlak’ (DLT. 78. I. sıcaklık. dilim ‘Schale. parlak’ (KBİ. ‘hükümdar. 78) yumru ‘top gibi yuvarlak’ (Mn. ‘Hode’ (D. 13) ilig ‘hükümdar’ (KBİ. 238). I. 50. ‘çıplak’ (EUSz. ‘bead’ (Falkenstein. zalag ‘glänzen. I. yinçü ‘inci’ (KBİ. 84). D. aydınlık. 201) 6. 36) isig ‘sıcak’ (DLT. 282. yünçü id. yumurtga ‘yumurta…. ark. 14) 4. garim ‘Fluss-Aue’ (MSL. ‘dağ keçisi. Gz. ‘aydınlık. çıplak’ III.282. 29) yinçü ‘inci. 68). (KBİ. II. 53. 63. 562) . 379) azuk ‘azık. 527) 8. ‘Feuer. yumrı ‘yumru’ (TZ. 170) yaruk ‘ışık. 341) teŋri ‘Tanrı’ (DLT. 107) ög ‘anne’ (ETY. 117) yalıŋ ‘alev. 377) 2. Hk. Sumerian çV r/z vs Turkic çr/çV 1. I. kurum6 ‘food-ration. iltifat’ (KBİ. 313) 3. 23). 97. I. KBİ. kaş. XVIII).IV. 7.. III. EUSz. hell’ (D. kanal’ (DLT. 16) 7. III. yalıŋ ‘alev’ (EUSz. ‘gök. 146) IV. 46). DLT. alim ‘Steppentier. II. yabankeçisi’ (KBİ. 412. 2145) 9. heiss’(MSL. 84). alim ‘König’ (D. Sumerian m. 146) 2.Hitze. food supply’ (Grd. 194). v5). 13) elik ‘geyik’ elik kiyik (ETY. DLT. III.vs Turkic K- 1. 13. yiyecek’ (KBİ. ‘god’ (Grd. yalçın. 72). 65) 5. 518. Mk.Hubey—Tuna-Sumer-Turk Page 12 8/2/2003 7. 117) yalıg ‘at yelesi’ (DLT. III. 92) 3. DLI. 327. kıral’ (EUSz. III. 90). 273). 373). 545). 10). 201) sürüg ‘sürü’ (KBİ.III. KBİ. Napf’ (D. dubur 1. Widder’ D. BK. dingir ‘Gott’ (D. II. 456. şurum ‘a cattle stable’ D. 232). ‘sıcak. dilib ‘Schopf’ (MSL. 517. germeç. III. 69. 109) ar(ı)k ‘ırmak.132. nunuz 2. ‘geyik’ (At. krş. 34. I. Ir. nurum ‘ Licht’ (D.