Vous êtes sur la page 1sur 28

Kunst & Cultuur Inleiding tot kunst van de 19e & 20e eeuw Dit overzicht is best leesbaar

in de overzichtsfunctie van Word (vierde logo onderaan venster bij de weergavelogos) Handboek: Klaus Honnef & Ingo F. Walther: Kunst van de 20e eeuw. Softcover, 2 vol. In harde cover, 19.6 x 25.8 cm, 840 p., ISBN 978-3-8228-4132-7 Nederlandstalige editie (is ook verkrijgbaar in Engels en Frans). Gebruikelijke prijs is 19,99. begeleidend handboek is verkrijgbaar in ALLE boekhandels. Boekhandel Taschen (vertegenwoordiger hier in Brussel van de uitgever) biedt het boek aan aan Narafi studenten met een korting van 10% op vertoon van de studentenkaart. De Taschen Store is gelegen hoek Grote Zavel en Lebeaustraat 18, 1000 Brussel, en is eenvoudig bereikbaar met bus 48 (vertrek aan kasteel richting centrum), halte Zavel. In de les wordt aangegeven welke passages u moet lezen in het handboek bij die betrokken les. Deel 2 van het handboek bevat korte biografien van de belangrijkste kunstenaars. De werken die vermeld zijn in deze cursus dienen gekend op het examen. Voor de jaartallen volstaat het deze te vereenvoudigen: voor bv alle voorbeelden die u vindt onder Rococo volstaat het jaar 1750. Afwijkende voorbeelden (bv Monet of Picasso) die een evolutie doormaken, en waar de onderscheiden periodes belangrijk zijn worden ook weer in de les geduid.

Inleidende begrippen
Mens

Wat onderscheidt mens van dier, belang communicatie in vorming maatschappij


Communicatie

Definitie van communicatie Evolutie van communicatie, verhouding informatie/ media, evolutie dragers,
Cultuur

Definities
Kunst

Definitie van kunst


Stijlen als weerspiegeling van een tijdsgeest en mensbeeld
Lees het verhaal dat het gebouw vertelt. Aard van de ruimte, licht, versieringen. Welke toekomstverwachting/ maatschappijbeeld heeft de bezoeker die het bouwwerk ondergaat spruit?

Romaans Gotiek Barok 17e 18e eeuw


Barok / Rococo
Maatschappelijke evolutie: machtspyramide (cultuurproductie = toplaag) Begrippen, klassieke wereld, epicurisme, clair obscur, dramatiek, // fx, drama, authoritaire maatschappij ->

BAROK
San Ignazio(1626) Rome, Frescos Andreo Pozzo (ca 1685) Peter Paul Rubens (1577 1640)
1611 Kruisafneming

Artemisia Gentileschi (1593 1652)


1612 Judith en Holofernes Zie ook volgende beelden met gelijk thema.

Caravaggio (1573 1610) ca 1599 Lucas Cranach de Oude (1472 1553) ca 1530 Gustav Klimt (1862 - 1918) Judit I 1901 (zie voor deze verder bij Klimt)

ROCOCO
Architectuur: Wieskirche, Steingaden Bayern ca 1750 Franois Boucher (1703 - 1770)
1742 Diane sortant du bain

Klassieke oudheid als excuus


1750 Mme de Pompadour

Wat vertelt het schilderij ?


1752ca Marie Louise O'Murphy De Maitresse

Vgl met de Pompadour

Jean-Honor Fragonard (1732-1806)


1767 Les hasards heureux de l'escarpolette

ca. 1769 De dame met het hondje.

19e eeuw
Neo-classicisme
Nieuwe machthebbers (revolutie bv 1789) en kleine Restauratie Begrippen: Esthetisch ideaal, rede/ ratio, Orintalisme, Frankrijk als nieuwe Romeinse staat, Napoleon als klassieke keizer

Neo Classicistische architectuur


Pantheon 1785, Arc de Triomphe 1806 1836

Jacques-Louis David (1748 1825)


Toneelmatige tweedimensionaal, koel observerend, emotieloos Politieke propaganda, bevestiging revolutie, nieuwe machthebbers

1785 Eed van de Horatii 1791 Le Serment du Jeu de paume (schets) 1793 Dood van Marat (Museum Brussel !) 1800 Napoleon St Bernard Pas 1805 Le sacre de Napolon

Jean Auguste Dominique Ingres (1780 - 1867)


Overgang naar romantiek, komt los van de dwingende beeldtaal. Toeschouwer als gelijke der goden, keizer uit het midden van de burgers Koel afstandelijk beschouwend Orint is een illusie, een mannelijke droomwereld. Een harem gevuld met odalisken als natte droom Violon dIngres Passie, obsessie

Portret van Machthebber


1806 Portret van Napolon op de keizerlijke troon. 1811 Jupiter and Thetis

Orientalisme
1808 La baigneuse valpincon ook Grande Baigneuse 1814 Grande odalisque 1862 BainTurc 1922 Cfr: Man Ray Violon d'Ingres beeld met dubbele bodem.

Portret

1845 La Comtesse dHaussonville

Romantiek

Kader
Industrialisering: kunst en kunstenaar kunnen niet overweg met de industrialisering Idee Natie= staat voor een volk
Academie & rol kunstenaar: Passie, vrijheid Kunst die nog sterk benvloed wordt door academisme noemt men Art Pompier Nationale musea Kunstenaar steunt dit gedachtengoed.

Vlucht
Godsdienstige, passie, mystiek, sublieme, overweldigende, goddelijke: superlatieven. Accent op gemoed, fascinatie extreme, voor de abnorm (macabere): non-conformisme Nationalisme (Natie) -> verleden Verleden -> invloed historicisme/ historisme (ook genrestuk/ genretafereel) Orint Natuur

Begrippen: Odalisk, Historicisme, Bohemien (BoBo), Academie, academisme, Art Pompier, eclectische, guerilla, pauper, memento mori, eros & thanatos Architectuur: Neo Stijlen (Neo Gotiek, ) eclectisme, historicisme
Herbekijk steden als Brugge, Gent, Brussel en haal er de eclectische architectuur vantussen -> kaalslag. 1870 Houses of Parlaiment 1883 Justitiepaleis Brussel J. Poelaert (Schieven architekt) 1887 Provinciaal hof, Delacenserie, Brugge 1899 Centraal station Delacenserie (gebouw) overkapping (van Bogaert) Antwerpen... 1890 Grote Markt Brussel

Duitse
Caspar David Friedrich (1774 - 1840)
Kracht van de natuur Mens ondergaat de natuur

Angst, kracht gencarneerd in de natuur Natuur als drager van symboliek


1810 Abdij in Eichland 1818 Kreidefelsen auf Rgen 1818 Wanderer ober Nebelfeld 1823 -24 De IJszee 1835 Vijf stadia van het leven

Franse
Thodore Gricault (1791-1824)
Fascinatie voor het paard (incarnatie kracht en ongetemde natuur) Maatschappijkritisch (schilderij symboliseert maatschappelijke verhoudingen), aanklacht wanverhoudingen. Anonieme rechtenloze individu Zin voor het macabere Maatschappelijke wantoestanden,sociaal engagement
1812 Officier van de jagers die een aanval leidt 1817 1819 le Radeau de la Mduse, Vlot van de Mduse ca 1819-1822 Man die zich inbeeldt een militair bevelhebber te zijn Man 1823 Portret van een geesteszieke vrouw 1821-1824 Fou ou l'Allin, de Gek (Museum Gent !) zd Ttes de supplicis of Afgehakte hoofden

Ferdinand Victor Eugne Delacroix (1798 1863)


D romantische kunstenaar, erkent en geerd door tijdgenoten. Nationalisme: Griekenland Frankrijk Beeld als aanklacht, vgl beelden oorlogsgeweld vandaag Exotische, grootse Bekijk de beelden als een mise-en-scne, wat vertelt efficint het verhaal Revolutie
1824 Massacre de Chios, Slachting op Chios 1826 Griekenland staat op uit de ruines van Missolinghi 1827 De dood van Sardanapalus 1830 Vrijheid leidt het volk, 28 juli 1830

Belgische
Egidius Karel Gustaaf, Baron Wappers (1803 - 1874)
Vgl met Delacroix Vrijheid leidt het volk & Slachting van Chios Tableau: totaal van de revolutie moet ver-beelden Losse scnes in totaalbeeld, Art Pompier Inspiratie bij Rubens Kruisafneming: vgl efficintie
1835, Episode des Journes de Septembre 1830 sur la Place de lHotel de Ville a Bruxelles 660 x 440

Antoine-Joseph Wiertz (1806 - 1865)


Vreemd macabere benadering van de werkelijkheid Memento mori ( 1.Skelet was mooi maar is dood, 2. ook het meisje zal sterven Eros Thanatos: leven & dood; de kleine dood; lust als regenererend principe: vgl Munch, Mapplethorpe & van Oost. (exclusief FOTO: vgl ook Memento Mori in actueel werk David Bailey) Groots, overdreven met zin voor bombast, ook hij behoort tot Art Pompier Tegen de doodstraf, bewust van de ellende van een epidemie: sociaal engagement
1847 Deux jeunes filles, ou la belle Rosine ; Twee jonge meisjes of de mooie Rosine 1853 Visies van een onthoofd hoofd 1854 De overhaaste begrafenis 1857 La Faim, la folie et le crime, Honger, de waanzin en de misdaad.

Louis Gallait (1810 - 1887)


Historicisme, Brengt het beeld van het verleden van de nieuwe staat Belgi Vorstenlijn mondt uit in Belgi
1851 Hulde aan Egmont en Hoorn 1864-1878 Portretten voormalige Belgische leiders in Senaat - 240 x 120 cm

Spanje
Francisco Goya (1746 1828) (Francisco Jose de Goya y Lucientes)
Criticus Vernieuwend kunstenaar Ambigu : hofkunstenaar, anderzijds scherpe pen Grootste figuren kunstgeschiedenis met grote invloed Maya: sensualiteit, erotiek onbezonnenheid; bewijs van belang van Goya: een opdrachtgever gaf veel geld om dit te scheppen Verval van het koninkrijk: borstelt koningshuis ongenuanceerd. Tezelfdertijd hommage aan Velasquez 1656 Las Meninas.Las Meninas: wat wordt afgebeeld? Levendigheid van de boodschap Inspiratie voor modernen & hedendaagse kunst

Zwarte schilderijen in het bijzonder bv de hond tonen dat modernisme. Kan perfect hedendaags zijn, kan omgezet naar hedendaags beeld
1799 1800 maja vestida & maja desnuda 1800 De familie van Carlos iv 1810 1815 Maya's op het balkon 1814 2 & 3 mei 1808 1823 De hond 1799 Caprichos De slaap van de rede Weet de leerling het soms niet beter 1810 Desastros Grande hazana! Con Muertes! (Heroische daden! Met dode mannen! 1810 1820 Ze willen het niet 1815 Tauromaquia Pepe-Hillo groet de stier

Reacties op de Romantiek
Omstreeks 1850 zij er twee reacties op de Romantiek Eerste is een fundamentalistische reactie, tweede een vernieuwingsbeweging Kunst moest zich herpositioneren: fotografie wordt bekendgemaakt aan het grote publiek 1839 41 -> inkomensverlies kunstenaar; anderzijds verleent ook nieuwe vrijheid aan de kunstenaar. Kleine bewegingen van korte duur met grote invloed. Bewegingen (Pre Rafelieten en Barbizon) zijn parallel.

Pre Rafaelieten
Eerste reactie op Romantiek Accenten: christelijke moraal, streven authenticiteit Uitgangspunt: Pre Rafal, verfoeien de School van Athene 1509 Terug naar de Middeleeuwen: wijzen in essentie Industrile maatschappij af! Integrale kunstbeweging of Totaalkunst Arts & Crafts movement: revalorisatie van de middeleeuwse kennis, streven naar fair trade, niet machinaal gemaakte producten

Dante Angelo Rossetti (1828 1882)


Perspectief, aureool, representatie figuren // handschrift Vgl Annunciatie Memlinc ca 1489, Metropolitan, of vergelijkbare in Vlaamse kunstcollecties
1849 Ecce Ancilla/ Annunciatie

John Everett Millais (1829-1896)


Vals beschouwd als middeleeuws verhaal,
1852 Ophelia

William Holman Hunt (1827 1910)

Moralistische vertelling gevallen of onderhouden vrouw Alle details in schilderij vertellen moralistische verwittiging // zedelijkheidsverenigingen
1853 The Awakening

Oscar Rejlander (1813 - 1875)


Gebaseerd op school van Athene, met moralistische symboliek Montage 34 beelden! aanvaarden van fotografie als kunst pas omstreeks 1900 20 pas wanneer men zich niet meer wou spiegelen aan schilderkunst en ging beseffen dat de creatieve kracht van de fotografie in de fotografie zelf lag. Montagetechniek (Foto: rol van Robinson: Rejlander is navolger van Robinson. Beeld Fading Away // symboliek WH Hunt;)
1857 Two ways of life.

John William Waterhouse (1849 - 1917)


19e eeuwse toevoeging aan Arthur cyclus, Lancelot
1888 Lady of Shalott

Realisme (School van Barbizon)


Reactie op Romantiek // met Pre Rafaelieten Overgang naar plein air (dus nog niet echt Plein air!!) Invloed fotografie 1839 1841 : creatieve antwoord op de fotografie. Gedaan met de grootspraak

Jean-Franois Millet (1814 - 1875)


Idyllische voorstelling van het landelijke leven, zonder sociale kritiek. Met religieuze ondertoon. Kunstenaar uit de stad zoekt onderwerpen op platteland
1857 De Arenraapsters 1857 Angelus, avondgebed

Gustave Courbet (1819 - 1877)


1849 Enterrement Ornans / Begrafenis te Ornans

Banaal gegeven, grootse afbeelding -> cfr. F.Rops Enterrement en Pays Wallon
1849 Allegorie latelier

Eenzame kunstenaar, links vrienden en de verleiding nietsdoen; rechts hooghartige kunstkenners die geen cent over hebben voor de kunstenaar. Wijze waarop: allegorie doet denken aan romantiek; thema en behandeling is Barbizon Let op: kunstwerk dat kunstenaar afwerkt; en waar hij het afwerkt
1854 Bonjour M Courbet

Absolute banaliteit

1855 Steenkapper

// Millet, toch meer industrile afbeelding.


1866 L'Origine du monde

Shockeren - enerzijds door de aard van de afbeelding, - anderzijds radicale aanval op bestaande verhouding in de maatschappij (rol wordt slechts aanvaard in de 20e eeuw).

andere Corot Impressionisme


rol van de kunstenaar in concurrentie nwe media; maar ook verftube 1841, plein air, Uitgangspunten: Licht & kleur Salon des independants Nadar Naamgeving: geuzennaam 1874, gn succes We zien kunstgeschiedenis door een perspectief. William Bouguereau, Alma Taldema, Perrault behoorden tot de erkende kunst van de 19e eeuw. Impressionisme was onbelangrijk, verwaarloosbaar.

Edouard Manet (1832-1883)


Manet behoort niet echt tot de impressionisten. Het is iemand die hen eigenlijk vooraf ging.

1863 Djeuner sur lherbe


Surrealisme Schandaal door vorm en inhoud Reeds bij Giorgione het onmogelijke in het verhaal
Giorgione Tempesta/ De storm 1507 08

1863 Olympia
Schandaal: zelfde model als voorgaande Opnieuw inspiratie klassiek werk
Titiaan Venus van Urbino 1538

1867 Executie van Keizer Maximiliaan;


Verzameling anekdotische taferelen Drukt zijn verontwaardiging uit bij de executie van Oostenrijkse (!) keizer van Mexico, mist door de compositie en beeldtaal de kracht van Goya.
Goya 3e mei 1808 1815

1868 Balcon;
Memento mori door Magritte vriendenschilderij
Goya Maya's op het balcon 1805 1810 Magritte 1950 Balcon

1881 Bar van de Folies Bergres


Vals spiegelbeeld Geen echt inspiratiebron itt andere werken

Claude Monet (1840-1926)


Reeks of serie toename abstractie

1872 Soleil Levant 1877 St Lazare


12 stuks techniek

1878 Rue st Denis 30 juin 1878 1886 Parasol 1893 De kathedraal Rouen
30 tal

1904 Parlement London


Verschuiving van het zien/ objectieve waarneming naar het beleven, het aanvoelen.

1900... Waterlelies Giverny

Auguste Renoir (1841-1919)


Fascinatie voor de vrouw Verschillende behandeling van onderdelen in n werk Soms zeer impressionistisch soms zeer geposeerde toets De regenschermen: vorm is nadrukkelijk aanwezig, structuur

1874 La Loge/ De schouwburgloge 1876 Moulin de la Galette/ Bal van de Moulin de la Galette 1876 Liseuse Lezende vrouw 1883 Regenschermen

Alfred Sisley (1839-1899)


1875 Neige Marly-le-Roi/ Sneeuw in M-l-R 1876 Inondation Port Marly Overstroming in P-M

Edgar Degas (1834-1917)


tekenen,

ontspanningsleven : paardenwedrennen, ballet, cafs Muybridge & Marey vanaf 1878 (te kennen!!). Opdracht van L. Stanford, gouverneur California, rennend paard -> grondslag Chronofotografie -> film; Beelden van Muybridge worden in zootrope filmpje. absint : fotografische oog: belang ook hier van previsualisatie // Renoir structuur; // Czanne plaatsing objecten

1869 Renpaarden
Anatomisch niet correct: waarom

1873 Balletrepetitie
Gedurfd clair obscur

1876 Absint
Aanklacht, waarnemen van effect. Bekend thema laatste kwart 19e eeuw: groene fee of duivel, naar believen. Heel wat kunstenaars.

1878 Zangeres met de handschoen


Zo goed als fotografisch beeld (!! Geen emulsies die dit kunnen vastleggen), paradox

1886 Tobbe
Gedurfd standpunt Confrontatie tussen vrouwelijke vorm en de dominante geometrische vormen, rechte lijn & cirkel Objecten op de tafel // Czanne

Gustave Caillebotte (1848-1894)


aandacht stedelijke naturalisme : nadruk sociale, rauwe

1875 Parketschuurders
Naturalisme :

1877 La Place de L'Europe temps de pluie/ Europaplein in de regenvlaag


Keuze van het moment om beter het beeld vorm te geven

1880 Dans un Caf, Olie op doek, 153 x 114 cm Muse des Beaux-Arts de Rouen
Vriendenportret, non chalant, Absint, echter geen centraal thema

Andere Camillo Pissaro, Berthe Morisot, Mary Cassatt


Pointillisme Divisionisme
Streven naar perfecte weergave van het licht <-> inleveren levendigheid

Wetenschappelijke evolutie
Chronofotografie - Muybridge & Marey 1878 85
Muybridge: Marey: onderzoeker naar beweging, spieren, krachten, enz belangrijk verschil alle opnamen op 1 negatief.

M. E. Chevreul (1786-1889)
wet van simultaan kleurcontrast (1839).

Waarneming Chevreul vroeger bekend Letterlijk: Wanneer het oog gelijktijdig twee kleuren naast elkaar ziet, ziet het oog ze op de meest
verschillende wijze, zowel wat betreft hun optische samenstelling als hun toon."

Begrip Kleurdynamiek. Uit sterk uiteenlopende/ contrasterende naast elkaar geplaatste kleuren vloeit een harmonie voort.(cfr muziek). Bijvoorbeeld wanneer contrasterende kleuren zoals blauw en oranje naast elkaar worden geplaatst, vindt de beschouwer dat mooier dan oranje naast bruin. Invloed Pointillisme, moderne kunst
Successieve contrasten:

kleur kijkt, en vervolgens naar een wit vlak. Dan neemt het vermoeide oog voor een moment de complementaire kleur waar. Groen + geel -> Rood + blauw; Groen + rood -> Rood + groen
Invloed:

OP ART uitvloeisel van abstractie terug mengt met figuratieve vnl Victor Vasarely (1908 1997); in mindere mate M. C. Esher (1898 1972) Victor Vasarely: Zebras 1932 - 42, 1959 Victor Vasarely: iii 1992 (1947 De andere wereld ii ter illustratie, niet te kennen) M.C. Esher Metamorphose ii 1951 M.C. Esher Trappenhuis

Georges Seurat (1859-1891)


Waarneming zo kleurecht mogelijk! Werkt wel bij bv landschap (voorbeeld Brug te Courbevoie 1886)

1886 Un dimanche aprs-midi l'le de la Grande Jatte Een zondagnamiddag op het eiland van Grande Jatte

1890 1891 Het circus

Beperking verwordt sterkte Karikaturale, grafische Dringt vgl op met HTL, invloed Japonisme Paul Signac (1863-1935) 1898 Parapludennen te Caroubiers Theo van Rysselberghe (1862-1926)
Affichekunst: nieuwe innovatie! (// HTL) ; monochroom invloed Japonisme Pointillisme

1896 Affiche La Libre Esthetique 1901 De wandeling Zowel impressionisme & pointillisme 1903 De lezing van Verhaeren Niet de waarneming maar wel samengestelde portretten !
Symbolisme

Kenmerken
Omstreeks 1880 Reactie Impressionisme oppervlakkigheid kunst om de kunst Werkelijkheid: geestesleven: uitloper romantiek; voorloper surrealisme Fin-de-sicle gevoel: alles is om zeep, nieuwe waarden en normen Spiritualisme (oproepen geesten) mme Blavatsky

Art Nouveau
Totaalkunst Uitgangspunten komen uit 2 uiteenlopende bronnen Invloed Pre Rafaelieten (Arts & Crafts) totaalkunst. handwerk Invloed Industrialisatie : decoratieve metalen objecten, composietbouw. Wieg mede in Brussel ; maar internationationale stijl bij uitstek : andere namen Jugendstill Sezession Secession Macintosh ook GAUDI in Barcelona Florale motieven Brusselse zweepslag. sgraffiti In Belgi twee tendenzen: Victor Horta, Gustave Strauven (florale) Paul Hankar, Paul Hamesse (geometrie)

Victor Horta 1861 1947


Bloemmotieven Ijzersmeedwerk met Brusselse zweepslag

Lichtkoepels Brandglas Composietbouw: metaal/ steen/ hout


1. Maison Autricq (Schaarbeek), 1893

Proeftuin, experimenteert
2. Maison Tassel 3. Maison Horta (Elsene) 1898 Andere : 1898 Volkshuis 1912 1953 Centraal Station

Paul Hankar 1859 1901


Abstractie in bloemmotieven Unieke opengewerkte gels Composietbouw evenzo Filosofie bouwherren uiting in versiering
Ciamberlani 1897

Paul Hamesse 1877 - 1956


Ultieme Hallucinatie 1904

Gustave Strauven 1878 1919


St Cyr 1901 Eigen woning Lutherstr 28 1902

Alphonse Boelens 1877-1936


Besmelaan 103, 1903

Arthur Nelissen
1905 Kemmelbergstraat 5

(Jules Brunfaut 1852 - 1942


Hotel Hannon 1903 04 : Galerie Contretype)

James Ensor (1860-1949)


Korte productieve periode Evolutie werk

1883 De Dronkaards
Naturalisme vergelijk bv met ? Specifiek van plaats

1888 De Intrede van Christus in Brussel


Bannieren Maskers Christusfiguur (waar?, wie?) Getty museum

1889 Skeletten die zich warmen bij de kachel


Ensor en de dood: dood is aanwezig na overlijden vader. Absurde daad: kachel dood
Mijn skelet in 1960 1888 Mijn portret met doodshoofd 1889

1890 De Intrige
Schoonbroer en zuster Mens achter het masker Bedreiging

1891 Skeletten vechten voor een gepekelde haring


Slachtofferrol woordspeling

1892 De Gendarmen
Oorspronkelijke ets Verwijzing staking aug 1887 Gendarmen als de Judas

Leon Spilliaert (1881 1946)


Zelfportret 1903 (schetsboekportret, dramatisch, clair obscur Zelfportret met de maan 1908 Zelfportret met de spiegel 1908
drama, angst, atmosfeer, beleving van het moment, weerspiegeling van gemoedstoestand

Het Restaurant 1904 Vertigo 1905 Vrouw op de zeedijk 1907

Flicien Rops (1833 1898)


Begrafenis in Walloni 1863 De dood zaait 1872
19e eeuwse mens regelmatig geconfronteerd met mislukte oogsten, epidemien,

Pornokratis 1879

Decadent en moraliserend

Initiation sentimentale 1887


Samenvattend voor werk van Rops Decadent Vrouwelijk schoon Symboliek: welk deel van het skelet

Fernand Khnopff (1858 1921)


De sfinkx of de streling 1887 Verlaten stad 1905

Gustav Klimt (1862 - 1918)


Judith en Holofernes (bekend als Judith i) 1901 vgl met
MANTEGNA, Andrea Judith & Holofernes 1495; CRANACH, Lucas de Oudere Judith & Holofernes 1530; GENTILESCHI of CARAVAGGIO Judith & Holofernes

Adele Bloch Bauer 1904 07 De Kus 1907 08 Josef Hoffmann Stoclet paleis 1905 11
Relatie met Brussel : Wandversieringen door Klimt Woning onschatbare waarde : werelderfgoed !, hou rekening met prijs van individueel schilderij, meubilair en huisraad ook ontwerp Wiener Werkstatte

Arnold Bocklin (1827 1901)


Zelfportret met de dood als violist 1871 Dodeneiland 1885

Edvard Munch (1863-1944)


Projectie eigen problematiek

De schreeuw 1895
wat doet de reling? vgl met Sartre van Henri Cartier Bresson (1908 - 2004)

De kus 1898 Levensdans 1899 1906

Het eiland 1900 De dood van Marat 1907 (i of ii) Grondslagen modernisme: grondleggers
Definitie Modernisme : verschuiving : loslaten van werkelijkheid/ natuur accent op o.m. emotionele, experiment, abstractie, onderbewuste, Aanzet naar modernisme is reeds terug te vinden in revolte tegen het academisme, Manet bv wordt beschouwd als een voorloper van het modernisme. Deze revolte mondt uit in doorbreken codes/ traditie representatie van het Academisme Modernisme IS internationaal Overheerst tussen 1880 1980, daarna gevolgd door postmodernisme Oppassen met de terminologie : niet verwarren met de kunststroming 1920-30 HTL, Czanne, Gauguin en Van Gogh, hier zou men voor de volledigheid ook bv Ensor en Munch kunnen aan toevoegen. Naast de wil tot verandering zuiver uit de westerse kunst, mag ook de invloed van de nietwesterse kunst (Japonisme, Afrikaanse en Oceanische kunst) niet onderschat worden. De kunstenaar wordt voor het eerst geconfronteerd met een volledig nieuwe visie. Dit versterkt hem in zijn zoektocht

Henri Toulouse Lautrec (1864 1901)


Modernisme, prentkunst, grondlegger affichekunst en lay-out in moderne betekenis, abstractie

A lamie 1891
Vgl met Absinthe en De dronkaards. Is Japonisme hier reeds van invloed?

Moulin Rouge la Goulue 1891


Hoe lost HTL het conflict op?

Ambassadeurs Aristide Bruant 1892 Loie Fuller in de Folies Bergres 1893 Jane Avril in de jardin de paris 1893 In het Salon in de Rue des Moulins 1894 Japonisme
Historische achtergrond : sterke invloed uit Chinese cultuur ; ontwikkeling in isolatie tot 16e eeuw; eerste confrontatie met Westen leidt tot tijdelijk benvloeding en imitatie; daarna exclusieve rol Nederlanders via Deshima/ Nagasaki en nieuw isolement; doorbraak isolatie in 1854 Kenmerken Geen stroming of beweging, wel een invloed invloed uit het Oosten mb Japan Deel voor het geheel Karikaturale Monochromie

Grote vlakken, abstractie Anekdote Ruimte Erotiek sensualiteit Vereenvoudigen, beperkt aantal lijnen kleuren. Invloed cfr Van Gogh, Coburn Brooklyn Bridge 1903.

Hokusai Katsushika (1760 - 1849)

De grote golf te Kanagawa uit 36 zichten op de berg Fuji, c.1829


Hiroshige Utagawa (1797 1858) ook bekend als H. Ando

N 17 Yui The Tokaido

Satta Pas uit De 53 etappen van de Weg naar

N 27 Kakegawa Zicht op de berg Akiba. uit De 53 etappen van de Weg naar Tokaido Plotse regenbui boven Ohashibrug uit 100 zichten van Edo

Vincent Van Gogh

(1853-1890)

(gevoel, waanzin) Expressionisme Emotionele domineert werk boven waarneming Subjectieve weergave Energiek tot zelfs agressief in lijnvoering Vervloekte kunstenaar: hoeveel werken verkoopt hij?

Aardappeleters 1883 (enkel voor foto: bij wie vinden we referentie naar) Brug in de regen 1887 naar Hiroshige Zelfportet met de vilten hoed 1887 Slaapkamer te Arles 1888 Sterrennacht 1889 Portret van Dr Gachet 1890 Kerk te Auvers 1890 Tarweveld met de vliegende raven 1890 Weg met de cypressen 1890 (valt weg)

Paul Czanne

(1839-1906)

(abstracte) Abstractie, Kubisme Gaat uit van de natuur maar vervormt haar: onderwerpt de realiteit aan zijn visie, zijn regels. Idem voor de weergave, de harmonie

Zijn visie wordt gedomineerd door de geometrie, evolutie naar abstraheren van de werkelijkheid Kleur krijgt specifieke functie in Baadsters: welke? Van figuratieve naar abstrahering. Beeld wordt vlak

Appelen en gebakjes 1877 Appelen en sinaasappelen 1895 Paul Cezanne zelfportret 1878 Ambroise Vollard 1899 De Grote baadsters 1898 1906 De Grote baadsters ii 1900 1905 Montagne de Sainte Victoire Grote Pijnboom 1885 - 87 Montagne de Sainte Victoire 1904

Paul Gauguin

(1848-1903)

(primitieve (primitivisme)) Fauvisme, Cobra levendige, vrolijke kleuren naeve, dikke contourlijnen afkeer van de natuurlijke kleur en de rele verhoudingen Tweedimensionaliteit Eros thanatos zijn werk wordt vaak cloisonistisch genoemd

Van Gogh schildert de zonnebloemen 1888 Visioen na de preek, Jacobs gevecht met de engel 1888 Twee vrouwen uit Tahiti op het strand 1891 Geest van de dood waakt 1892 Waar komen we vandaan? Wie zijn we? Waarheen gaan we? 1897 Invloed Afrikaanse, Oceanische kunst
Reeks tentoonstellingen en import kunstwerken Belang maskers Fang, Dogon Worden naast Gauguin sterk benvloed: Picasso, Braque (beiden Kubisme) Brancusi (abstractie); Modigliani (expressionisme),

20e eeuw
4 peilers hedendaagse Modernistische kunst 1880/90 - 1980 1. Expressie, Emotie : Fauvisme, Expressionisme, Abstract Expressionisme, Expressionisme na 45, Colourfield, Cobra, art brut/ art Informel 2. Abstractie : Kubisme, Abstractie, Abstract Expressionisme, Futurisme, Constructivisme, Minimalisme, Suprematisme, OP art 3. Droom, Idee : Dada, Pittura Metafysica, Surrealisme 4. Realiteit : Nieuwe Zakelijkheid/ Modernisme, Pop art, Hyperrealisme

EXPRESSIE

Fauvisme
Als geuzennaam opgenomen na salon 1905

Kenmerken
gebruik van felle, contrasterende kleuren in grote egale vlakken aangebracht dikke omtreklijnen geen perspectief, volume of clair-obscur vaak zuiver decoratieve opvulling van de ruimte rond de figuren het schilderij wordt als een autonome ruimte georganiseerd de compositie en de structuur zijn belangrijk

Henri Matisse (1869-1954)


Levenslust, primitieve gevoel Contourlijnen, felle kleuren, zoeken naar nieuwe harmonie. Waarneming is ondergeschikt Zin voor abstractie combineren met expressie
De Zigeunerin 1906 Harmonie in rood Rode kamer 1908 De dans 1909 Jazz Icarus 1913 Madame Matisse 1913 (niet vr Film) Baders bij de rivier 1913 La desserte naar Jan Davidzn de Heem 1915 De Pianoles 1917

Kees van Dongen (1877 1968)

Femme Fatale 1905 Daniel Kahnweiler 1907 Corn Poppy 1919

Brabants Fauvisme
Rik Wouters (1882 1916)

Expressie levenslust Nel, model en muze Het zotte geweld 1912 Zittende vrouw 1915 (Nel)

Expressionisme
Niet enkel een kunststroming (plastische kunst), maar evenzo film zeer belangrijk. Ontstaan Duitsland Scholen, regionaal verschillend Leden Die Brucke, als profeten nieuwe tijd Ontwikkeling wetenschap: 1. Literatuur: volksliteratuur naar waarde schatten, herkomst. Sprookjes 2. Psycho wetenschappen Charcot Parijs, onderzocht psy patinten; Freud: onderstroom van onbewuste zaken. Belang droom; belang automatisch handelen. Film 20er jaren eigen expressionistische productie. O.m. horrorfilm: ! verschillend film dertiger jaren.

Die Brcke 1905


Kenmerken

Brugfunctie hevige kleuren & sterke emotionaliteit. primitieve kunst. Volksverhaal Invloed Freud: bron.
Ernst Ludwig Kirchner 1880-1938

De soldaat (zelfportret) 1915 Ontreddering Invloed van Munch is onmiskenbaar. Rode toren te Halle 1915 Landschap onderworpen aan de gevoelens van de kunstenaar.
Dr Caligari (1920) Robert Wiene

Der Blaue Reiter Mnchen 1911 1914.


Vassilly Kandinski (1866 - 1944)

Start figuratief maakt sterke evolutie door

Improvisatie nr 6, afrikaanse 1909: abstractie maar felle kleuren, losse toets 1911 Lyrisch thema Evolueert naar samengaan van abstractie en expressie Compositie nr 8 1923 Zie verder
Franz Marc (1880 - 1916)

Blauwe paard 1910

1ste Latemse groep, "mystiekers", 1ste "school"


Alle werken doortrokken van religiositeit.

De Latemse Groep (vanaf 1905 - 1910), 2de "school"


Duidelijk expressionisme
Constant Permeke (1866 1952)

DeVerloofden 1923 De aardappelrooister 1929

Expressionisme na 45
VS
de ACTION PAINTING

Jackson Pollock (1912-1956) Meanderende weg 1947


de COLORFIELD PAINTING

Mark Rothko (1903-1970) Naamloos Zwart & rood 1951

In Europa WO II 1948
COBRA (afkorting van Copenhagen, Brussel, Amsterdam)

Karel Appel (1921- 2006) Square Man 1951

Andere figuren Lucebert (1924-1994), Corneille (1922 - 2010), Hugo Claus (1929 - 2008)

ABSTRACTIE

Kubisme 1905 1920 en verder


Pablo Picasso (1881 - 1973)
Demoiselles dAvignon 1907 Portret Ambroise Vollard 1910 Portret Daniel Kahnweiler 1910 Invloed op David Hockney De kaartspeler 1913

Evolutie Kubisme
Czanne - periode of Geometrisch kubisme (1907-1909)

basisstructuren lossen perspectief stilering werkelijkheid: meetkundige vormen.


Analytisch kubisme (1909-1912)

Herleiden tot geometrische voorwerpen: kubus, kegel en bol. vereenvoudiging van kleur grijs en bruine tinten verschillende gezichtspunten tegelijkertijd
Synthetisch kubisme (1913 - ca 1920)

Band met realiteit herstellen. Omtreklijn trompe-l'oeil, collages.

Abstractie
Geometrische abstracte schilderkunst
Vanaf 1912-1913 oktober 1917 tijdschrift De Stijl werd ook de naam voor deze groep 1921 naam Nieuwe Beelding of het Neo-plasticisme als nieuwe

Piet Mondriaan (1872-1944)

Molen te Domburg 1910 Composition met Zwart, Rood, Grijs, Geel, en Blauw 1920
Andere namen Theo Van Doesburg (1883-1931).Gerrit Rietveld (1888 1964)

Futurisme
Revolutie, verandering, verheerlijken geweld, het offer,
Umberto Boccioni (1882 - 1916)

Forme uniche nella continuita dello spazio 1913


Marcel Duchamp (1887- 1968)

Naakt de trap afdalend n2 1912

Suprematisme
Kleine beweging, bijna eenmansbeweging, maar essentieel in ontwikkeling bv Constructivisme Werk van Malevitsj is even radikaal als bv Duchamps Fountain (waarom?) Malevitsj evolueert van figuratief naar abstract terug naar figuratief
Kasimir Malevitsj (1878 1935)

Zwart vierkant, zwarte cirkel 1913

Constructivisme
In de geest van de mens geometrische vormen, kunst is deze te verbeelden. Geometrie ligt aan grondslag composities. Politieke omwenteling (Revolutie 1917): arbeider als ideaal; mechanische kunsten idem; (foto)montage. Montage in film: DW Griffith Kuleshov effect suggestieve kracht van het medium Introductie perspectieven: kikvors, vogel VORM & LIJN cfr Edward Weston
El Lissitsky (1890 1941)

Breek de Witten met de rode wig 1919


Alexander Rodchenko (1891 1956)

Trappen 1929 Jonge pionier met de trompet 1930 Meisje met de Leica 1934
Bauhaus 1919-1933

Kunst toegankelijk voor iedereen ;

Onderwijsinstelling totaalconcept, sanering van de stad, vertrekkend vanuit architectuur. (binnenhuisarch, affichekunst, fotografie zijn in functie van architectuur) Totaalidee (art nouveau, Pre Raphaelieten) Walter Gropius belangrijkste figuur (en opvolger van Henry Van de Velde) ; belangrijke invloed De Stijl ; eerst Weimar vanaf 1925 Dessau
Art Deco & Modernisme in architectuur

Art Deco Nieuw ecclectisme Sint-Augustinuskerk in Vorst (Brussel), 1932 Hoogtepunt 100 Modernisme Pas op met deze term: niet verwarren met de algemene omschrijving Modernisme 1880 1980 Henri Van de Velde 1863 1957
Boekentoren & instituut kunstgeschiedenis

Joseph Diongre 1878-1963


Besmelaan 95 1908

Feitelijk Art Nouveau met duidelijk invloed van bv Wiener Werkstatte


Flageygebouw 1933 35

Pakketbootstijl Voormalig omroepgebouw Bevat nog uitstekende opnamestudios en concertzalen Ook Le Corbusier

DROOM

Dada
Tristan Tzara 1916 Wereldoorlog 1914 Bronnen rebellie, jongeren, internationaal, antikunst, tegen waarden en normen Objet trouv -> readymade criture automatique: cadavre exquis ; frottage en dripping. : niet gecontroleerde (vergelijk Lomografie) Collage, montage, contactafdruk (Rayographie, Schadograph), Solarisatie

Alfred Stieglitz (1864-1946)


bemiddelaar

Marcel Duchamp (1887-1968)

Fietswiel 1913 1964 Fountain 1917 LHOOQ 1919

Man Ray (1890-1976)


Cadeau 1919 Violon dIngres Objet indestructible1923 1963

Otto Dix (1891-1969)


Kaartspelende oorlogsinvaliden 1920

Surrealisme
Andr Breton (1896-1966) Max Ernst (1891-1976)
Celebes 1921

Salvador Dal (1904-1989)


Zachte constructie met gekookte bonen/ Voorgevoel van de burgeroorlog Soft Construction with Boiled Beans Premonition of Civil War 1936

Ren Magritte (1898-1967)


La trahison des images 1928/29

Waarom het verraad van de beelden?


Le BalconPerspectief ii Het balkon van Manet 1950

Luis Bunuel (1900-1983)


Un chien andalou 1928 - 29 samen Dali

Betekenis van de film ? Waarmee associeert Bunuel de maan?

REALITEIT

Realisme
Nieuwe Zakelijkheid 1919 1933
Otto Dix (1891 -1961)

Anita Berber 1925

Christian Schad (1894-1982)

Count St. Genois d'Anneaucourt 1927 Operatie 1929


Tamara de Lempicka (1898 - )

Tamara in de groene Bugatti 1925 Dr Boucard 1931 vgl Dix


Andere namen George Grosz, Edward Hopper

Pop Art
Nieuwe dada en nieuwe constructivisme: ready made en populaire toegankelijke kunst. 1956 Objecten uit consumptiemaatschappij & popcultuur Banale transformeren, uitvergroten, enz
Andy Warhol 1928 1987

Katalysator van de beweging Oprichter van The Factory Ook invloed op rock: manager Velvet Underground (1964 1971) & Lou Reed Filmmaker veelal experimentele repetitieve film Campbells soup can 1962 Jacky Frieze 1964
David Hockney 1937

Scenes uit het begoede middenklasse. Fotomontages verwijzen naar de kunst van bv Picasso (periode?) Mother 1, Yorkshire Moors, August 1985 Pearblossom Hwy., 11 - 18th April 1986, #2
Roy Lichtenstein 1923 1997

Stripscenes nagemaakt en uitvergroot. As I open fire 1964

Neorealisme
Na wereldoorlog twee zijn een reeks richtingen die realisme terug integreren in de (schilder)kunst Waarschijnlijk benvloed door opkomst beeldmedia (televisie naast film & fotografie) Invloed van de fotografie, maar tezelfdertijd ook op fotografie
Hyperrealisme 1968

Gerhard Richter (1932) Chuck Close 1940 Fotograaf en kunstschilder Grondlegger fotorealisme/ hyperrealisme, oudste beelden uit 60er jaren. Verlamd sedert eind 1988, revalideerde partieel maar werkt met behulp van een assistant.

Beoefent ook procds als daguerreotypie! Merk de evolutie in de procds. De laatst getoonde werken zijn vergelijkbaar met welke stijl? Mark 1978 79 Lucas 1986 1987
Lucian Freud 1922 - 2011

Kleinzoon van Bekend door zijn brutale onflatterende portretten Benefits Supervisor Sleeping 1995 Queen Elizabeth ii 2001

Postmoderne Hyperrealisme
Postmoderne kunst (1980 heden) begint met vaststelling dat de oude maatschappij noodzakelijk zichzelf vernietigt. Het idee dat alles is al gedaan, niets nieuw kan nog worden gemaakt is ook frequent Het spelelement, de lach is een antidosis voor de deprimerende boodschap.
Ron Mueck 1958

Oorspronkelijk art director en animatieartiest bij Australische televisie Sedert 90er jaren kunstenaar Uitvergrote mensen of delen van een mens spreken tot de verbeelding van grote delen publiek, tentoonstellingen zeer populair Baby A girl 2006
Maurizio Cattelan 1960

De Italiaanse kunstenaar incarneert zeker de lach met zijn sarcastisch ironische werken, die terzelfdertijd een maatschappijkritiek inhouden. Speelt met de media (ongrijpbare artiest), geeft geen interviews (of enkel door een dubbelganger!!) Him 2001 Kleine Hitler biddend Untitled (Hole in the Floor) 2002 Zelfportret die uit de grond kruipt