Vous êtes sur la page 1sur 2

2013/01/24 09:52

1/2

Dobro wsplne prostym jzykiem wyoone

Dobro wsplne prostym jzykiem wyoone The Commons, czyli dobro wsplne, rozumiane obecnie zarwno w sensie dbr (jak w dobra inwestycyjne) jak i w sensie dobra (jak w dobro ludzkoci), to pojcie mocno zapomniane w polskiej tradycji. A co gorsza, z powodu wieloznacznoci, homonimicznoci i prostego, chamskiego, zodziejstwa, zapltane w nierozwizywalny wze sprzecznych skojarze i powiza frazeologicznych. Nieodaowana Elinor Ostrom, ktrej praca, nagrodzona w 2009 roku Noblem w dziedzinie ekonomii (pierwsza laureatka!), miaa znacznie atwiej. W anglosaskiej tradycji The Commons ma znacznie mniej negatywnych konotacji. Dlatego, dla atwoci zrozumienia, posuguj si dalej rzeczownikiem Commons (i pochodnym - Commoner). Obiecuj, e jeli pojawi si dobre tumaczenie na polski, zaczn je stosowa z caym oddaniem. Ot Commons jest specyficznym pozarynkowym sposobem korzystania z dbr tego wiata materialnych i nie, speniajcym pewne podstawowe warunki: 1. Istnienie jasno okrelonego w czasie i przestrzeni zasobu dowolnego rodzaju. Klasycznym przykadem jest tu pastwisko, owisko rybne lub las. Wspczesnym - Internet, Linuks, lub Wikipedia. Kady z tych zasobw jest zdefiniowany, wymaga rnego rodzaju nakadw na utrzymanie i rozwj oraz daje pewn uyteczno (poytek) bez uszczerbku dla wasnego trwania. W szczeglnych przypadkach cignicie owych poytkw jest technicznie konieczne dla utrzymania zasobu (sanitarna wycinka drzew w wypadku lasu). 2. Istnienie spoecznoci powierniczej. Opieka nad zasobem - czy to stawem rybnym, czy internetem, to przede wszystkim decyzyjno w sprawie jego utrzymania. Wymagane jest wic, aby istniaa spoeczno (wewntrznie zorganizowana i identyfikowalna grupa ludzi), ktra przyjmuje odpowiedzialno za opiek nad zasobem i idce z ni prawo do podejmowania i egzekwowania decyzji. Zwyczajowo zwizane z tym s jeszcze dwa inne aspekty, mianowicie prawo do poytkw z utrzymywanego zasobu (jagody z lasu, ryby ze stawu, pliki z internetu) a take bezporednie prace na rzecz utrzymania i ulepszania tego (edycja hase w Wikipedii, zarybianie stawu, protesty anty-ACTA). 3. Normy, zasady i procedury Czasem dobro wsplne w ogle, a zasb w szczeglnoci, istnieje tylko w wiadomoci powiernikw. Ale zawsze, jako trzeci, niezbdny skadnik, wystpuje zesp norm i zasad, obudowanych procedurami ich egzekucji, regulujcy (i zarazem wyraajcy) relacje midzy zasobem, jego opiekunami i wiatem zewntrznym. S pewne zasady konstytutywne, ktrych naruszenie powoduje, e Commons przestaje by Commons, a staje si towarem rynkowym zarzdzanym przez grup podmiotw gospodarczych. Nale do nich przede wszystkim
G

G G

Zakaz prywatyzacji zasobu - zasb nie ma waciciela, ma jedynie powiernikw. Jest niepodzielny i nie wolno ogranicza beneficjentom dostpu do poytkw z niego pyncych. Zakaz wyceny rynkowej zasobu - zasb nie moe w aden sposb zosta wprowadzony na rynek. Wyrane rozdzielenie zasobu od poytkw - poytki, jako produkty uboczne zasobu mog by zawaszczane i zuywane przez beneficjentw, a nawet wprowadzane na rynek.

FreeLab wiki - https://freelab.org.pl/wiki/

Last update: 2013/01/24 09:52

public:the_commons_-_dobro_wspolne https://freelab.org.pl/wiki/doku.php?id=public:the_commons_-_dobro_wspolne

S te zasady, ktre mog by uregulowane rnie, ale dla dobra Commons uregulowane by powinny. Midzy innymi
G G G G

Okrelenie grupy powierniczej, jej uprawnie i obowizkw (jako caoci i poszczeglnych czonkw). Ustrj spoecznoci - struktura i procesy decyzyjne. Okrelenie grupy beneficjentw, ich praw i ogranicze. Okrelenie ewentualnych agentw zewntrznych w zarzdzaniu zasobem, sposobu zarzdzania nimi i ich odpowiedzialnoci. Wreszcie, okrelenie sankcji za naruszanie ustalonych zasad i metod obrony przed nieprzyjaznymi dziaaniami (zwaszcza prbami prywatyzacji).

Commons XXI wieku Od lat 90 zeszego wieku ruch Commoners na wiecie rozwija si coraz szybciej jako reakcja obronna na zrakowacia prywatyzacj. Od 2009 Commons odzyskay nalen pozycj w wiecie myli ekonomicznej i wrciy do mainstreamowego dyskursu, ktry ze zdziwieniem stwierdzi, e dookoa kwitnie ta forma organizacji spoecznej, dotychczas ukryta pod nazwami Open Source, Creative Commons i wieloma lokalnymi kamuflaami. Teraz Commons odzyskuje jednolity wizerunek, wsplny dla zachodnioiberyjskich wiejskich systemw melioracji, geekowskich komun hackerskich i miejskich ruchw Occupy czy Odzyska Miasto. W Europie najgortszym obszarem jest Grecja, gdzie rzd wyprzedaje na potg co si da, wraz z zasobami wody pitnej, eby zaspokoi dania bankw Zachodu. Zarazem obywatele mobilizuj si do obrony Commons, tworzc zaawansowane spoecznoci lokalne, dziaajce poza strukturami wadzy i kapitalizmu. Do Polski idee Commons pyn coraz szerszym strumieniem, a w maju, w Berlinie odbdzie si pierwsza konferencja Economics of the Commons, na ktrej bd te aktywici z Polski. Dlatego warto przeczyta znakomite i przystpne wprowadzenie Davida Bolliera Dobro wsplne jako nowy paradygmat a potem fundamentalne dzieo Elinor Ostrom. I oczywicie - zapraszamy do dyskusji. By moe nadszed ju czas na stworzenie Embassy of the Commons w Polsce.

From: https://freelab.org.pl/wiki/ - FreeLab wiki Permanent link: https://freelab.org.pl/wiki/doku.php?id=public:the_commons_-_dobro_wspolne Last update: 2013/01/24 09:52

https://freelab.org.pl/wiki/

Printed on 2013/01/24 09:52