Vous êtes sur la page 1sur 3

Unification of Italy

Tomasz Wituch Zjednoczenie Woch 1987 r.


Risorgimento
1. walka o uwolnienie Woch od obcej dominacji i zjednoczenie narodowe
2. nazwa epoki trwajcej od wojen napoleo!skich "sch#ek $%&& w.' do proklamowania
zjednoczonego (r)lestwa &talii w 18*1 r.
Wczenie Rz#mu i ustanowienie tam stolic# + 187, r.
18** + prz#czenie Wenecji
1919 + prz#czenie -r#dentu i -riestu
.pinie
Wituch za znaczc# uwa/a aspekt realizacji idei wolno0ciow#ch s1ormuowan#ch przez Rewolucj2
3rancusk.
3akt#
1. Wochy u schyku XVIII wieku
od % do $&$ wieku nie zna# jedno0ci polit#cznej
W zjednoczeniu Woch rol2 odegra cz#nnik geogra1iczn# i kulturow#4 w#r)/nion# p)w#sep
5peni!ski oddzielon# od kont#nentu pasmem 5lp6 wsp)ln# j2z#k mimo r)/nic dialektaln#ch6 cz#
wsp)lne dziedzictwo kulturowe6 niezr)wnane w 7uropie. 8a podtrz#manie wi2zi og)lnowoskich
wp#w mia r)wnie/ (o0ci) 9 :rez#dowanie papie/# w Rz#mie podtrz#m#wao imperialn
trad#cj2 miasta;. :< 1aktu przetrwania /#wej 0wiadomo0ci og)lnowoskiej nigd# jednak nie
w#nika# /adne realne d/enia cz# nawet projekt# polit#cznej uni1ikacji;. =opiero burza Wielkiej
Rewolucji 3rancuskiej prz#niosa zmian2 nastawienia.
>ej idee + wolno0ci ob#watelskie6 r)wno0? ludzi wobec prawa6 a zwaszcza wadza pojmowana
jako emanacja woli ludu6 nie bo/ej i dziedzicznej trad#cji monarszej
:8owoczesna 0wiadomo0? narodowa w#rosa i naj0ci0lej zwizana b#a z s#stemem
demokrat#czn#ch poj2?;
:.d poow# $%& wieku Woch# grz2z# w zastoju6 a nawet regresie;
.d poow# $%&&& wieku nast2puje przebudzenie z letargu. @ok)j w 5kwizgranie 17A8 r. 9
usuni2cie z Woch wp#w)w hiszpa!skich6 kt)r#ch miejsce zaj2# austriackie.
$%&&& w.4
@osiado0ci Babsburg)w + wi2ksza cz20? Combardii6 -oskania + rzdzona przez ni/sz lini2
d#nastii "sekundogenitura'6 8eapol i D#c#lia + tam rzdzili Eurbonowie6 inna ich linia + w @armie
&nn#m cz#nnikiem b#a eksplozja demogra1iczna + w skali caej 7urop#
na pocztku $%&&& w. ludno0? wsz#stkich pa!stw woskich oceniao si2 na 12 mln6 w ko!cu
stulecia wzrosa do 18 mln
Woch# mimo wiekowego zastoju wci/ nale/a# do najbardziej zurbanizowan#ch kraj)w
europejskich
.k. 179, r. 8a Woch# skadao si2 co najmniej 1F odr2bn#ch organizm)w pa!stwow#ch6
ogromnie r)/nic#ch si2 od siebie.
@a!stwo (o0cielne ze stolic w Rz#mie + 1ormalnie + monarchia absolutna pod wadz papie/#G
jedno z gorzej administrowan#ch i ekonomicznie zaco1an#ch pa!stw woskichG ale wizao si2 z
ko0cieln#m presti/em. @owszechna niekompetencja urz2dnik)w duchown#ch i nepot#zm.
(r)lestwo 8eapolu i D#c#lii poczone uni personaln + niegd#0 najbogatsze6 pod koniec $%&&&
w. @rzez wadz2 Eurbon)w stao si2 ogromnie zaco1ane6 zdominowane przez wsk warstw2
wielkich posiadacz# ziemskich o star#ch trad#cjach 1eudaln#ch. H nierozsdne gospodarowanieG
pa!stwo despot#czne6 znacznie zbiurokrat#zowane i w e1ekcie niski poziom zau1ania spoecznego6
wzrost przest2pczo0ci
@iedmont z kolei b# ekonomicznie i kulturowo 0ci0lej zwizan# z 3rancj
another aspect4 austriackie re1orm#6 kt)re zbieg# si2 w czasie z popraw koniunktur#
gospodarczej w 7uropie "w &talii zwizan# z eksportem oliw#6 jedwabiu6 pszenic#' H zwi2kszenie
na du/ skal2 handlu z Cewantem6 rozw)j port)w
upadek znaczenia i wp#w)w (( i zanik presti/u papiestwa4 o0wiecenie i zanikanie 0wiatpogldu
"racjonalizm6 wolnom#0licielstwo6 scjent#zm'
ksi/2ta zacz#naj wprowadza? re1orm#....
2. Rewolucja i dominacja napoleoska 1789181!
wspomnian# w#/ej sz#bki rozw)j kraju od poow# 18 w. w bardzo ma#m stopniu odmieni
s#tuacj2 chop)w. I#li w biedzieJn2dz# i cakowicie poza /#ciem publiczn#m swoich kraj)w. -a
przewa/ajca cz20? spoecze!stwa nigd#6 a/ do zjednoczenia6 nie ujawnia si2 polit#cznie. -a
postawa chop)w przesdzaa o sabo0ci nurtu rewoluc#jnego we Woszech.
2 zastrze/enie + elit# um#sowe )wczesn#ch woch b## bardzo zwizane z rzdzc#mi warstwami
:starego adu; 9 dworem6 ar#stokracj6 klerem.
". #iepokoje na$odowe%o doj$&ewania 181'18!(
9 czerwca 181F + kongres wiede!ski + zasad# restauracji i legit#mizmu
we woszech licz# si2 przede wsz#stkim interes austrii i do pewnego stopnia 5nglii
g)wn ambicj polit#czn wadc)w restaurowan#ch po rewoluc#jnej burz# pa!stw b#o
zniszczenie wszelkich 0lad)w zale/no0ci wadz# od woli spoecze!stwa
nowe d#nastie we woszech witano zazw#czaj prz#ch#lnie + spodziewano si2 po nich adu i
stabilizacji. 5le mani1estacje wladz# prz#jmowa# czesto kar#katuralne 1orm#6 co sz#bko zrazilo
poddan#ch
Wiktor 7manuel & powracajac z Dard#nii do @iedmontu mial zadanie o t#le latwe6 ze ciesz#l sie
zdec#dowan#m poparciem 5nglii + ta we wzmocnieniu Dard#nii widziala korz#stn# cz#nnik
rownowagi pomiedz# 5ustria a 3rancja we Wloszech @olnocn#ch.
&nna ostoja wpl#wow br#t#jskich w &talii stalo sie poldunie pod berlem Eurbonow. @o powrocie z
D#c#lii do 8eapolu 3erd#nard &% 8 grudnia 181* r. W#dal dekret znoszac# odrebnosc panstwowa
krolestw D#c#lii i 8eapolu. .d tej por# wladca w#stepowal jako 3erd#nard &.
@oza wJw i @anstwem (oscieln#m wsz#stkie inne panstwa znalazl# sie pod mniej lub bardziej
scisla kontrola 5ustrii.
7konomicznie jednak lombardia i Wenecja z#skal# na zwiazkdu z 5ustria. @o 181F nowoutworzone
(rolestwo Combardzko9Weneckie b#lo najsz#bciej rozwijajaca sie ekonomicznie czescia Wloch.
E#lo tez najsprawniej administrowane.
Dkonczone na str. 7,J22K.
!. )od&ina *iedmon+u 18',18'9
'. -jednoc&enie 18'918(1