Vous êtes sur la page 1sur 42

TYBETAŃSKA

KSIĘGA
UMARŁYCH
przełożył IRENEUSZ KANIA
WIELKIE WYZWOLENIE
Z BAR!O
"RZEZ
SŁUCHANIE




BAR!O THOSGROL
#zy$%
TYBETAŃSKA KSIĘGA UMARŁYCH

Przedstawiony tekst domaga się krótkiego choćby wprowadzenia, i to nie tylko dlatego,
że jest to pierwszy jego przekład na język polski wprost z tybetańskiego oryginału
!ie znaczy to, że jest on w naszym kraju całkowicie nieznany "wszem, niektórzy
spo#ród orientalistów, przede wszystkim za# wcale już liczna gromadka buddystów
polskich $praktykuj%cych różne tradycje tybetańskiej &ahajany', mieli okazję zetkn%ć się
z Bar-do Thos-grol
(
w przekładzie angielskim $wersja )*ans+,entza i -amy .azi
/awa+0amdup z roku (123 oraz najnowsza + 4ranceski 4remantle i 5h6gyam 7rungpy z
roku (189
2
' :yć może nieco szerzej znany jest także komentarz, jaki do tego tekstu
napisał 5; <ung ,szystko to nie zmienia jednak =aktu, że Bar-do Thos-grol nadal ma
u nas status >księgi dla wtajemniczonych> + a tak wcale być nie powinno
!ie powinno tak być po pierwsze dlatego, że jest to tekst z różnych powodów bardzo
interesuj%cy, nie tylko dla specjalistów Po drugie + w nim samym zawarty jest nakaz
rozpowszechniania go wszelkimi sposobami w#ród wszystkich ludzi, >głoszenia go na
ulicach> + jak mówi oryginał !awet je#li przyjmiemy, że zalecenie takie odnosi się do
buddystów, to przecież uznać można w każdym razie, iż na naszym terenie oznacza ono
możliwo#ć i celowo#ć zdjęcia z Bar-do Thos-grol pieczęci ezoteryczno#ci, która moc%
jakiego# nieporozumienia przylgnęła doń na do#ć długo
Po trzecie + od pewnego czasu o Bar-do Thos-grol gło#no na ?achodzie 7ytuł ten
$niemal wył%cznie tytuł' pojawia się ostatnio do#ć często w literaturze tanatologicznej +
której niebywałego rozkwitu jeste#my #wiadkami + a także religioznawczej 4aktem jest,
że wiele do#wiadczeń i przeżyć osób odratowanych ze #mierci klinicznej, przeżyć, które
opisał @aymond &oody w bestsellerze sprzed paru lat, ksi%żce Life after Life, mniej czy
bardziej dokładnie przypomina pewne stronice Bar-do Thos-grol, tekstu datowanego,
b%dA co b%dA, na wiek BCD wedle najostrożniejszych przypuszczeń, w rzeczywisto#ci
zapewne znacznie starszego
E

5zwarta przyczyna + w moim przekonaniu najgłębiej leż%ca i najistotniejsza + to ta, że
wbrew pozorom Bar-do Thos-grol nie jest wył%cznie księg% o #mierci i umieraniu <e#li
spojrzeć nań z punktu widzenia typologii religioznawczej, jawi się ten tekst jako
klasyczny scenariusz inicjacyjny z głównymi jego elementamiF zej#cie do >przestrzeni
po#miertnej> $bar+do', wędrówka w niej + przej#cie przez różnorakie próby + i
wyzwolenie, czyli zmiana statusu bytu
" tym, że wiele naszych do#wiadczeń i przeżyć można porównywać ze #mierci% za
życia, że umiera się wielokrotnie + wie każdy dorosły człowiek Pouczaj% nas o tym
również wielcy my#liciele doby współczesnej, jak &ircea )liade czy .arl @ahner Gycie
nasze często objawia >strukturę inicjacyjn%> $zwłaszcza etap zwany descensus ad
inferos', i to szczególnie chyba w ostatnich czasach !ie mog% zatem zaskakiwać
następuj%ce słowa 4ranceski 4remantle, tłumaczki Bar-do Thos-grolF >7ak więc,
jakkolwiek ksi%żkę tę napisano rzekomo dla umarłych, w rzeczywisto#ci traktuje ona o
życiu 0am :udda nie zwykł roztrz%sać tego, co dzieje się po #mierci, bo takie pytania
nie s% użyteczne w poszukiwaniu rzeczywisto#ci hic et nunc <ednakowoż nauki o
reinkarnacji, sze#ciu rodzajach istnienia i bar+do, stanie po#rednim pomiędzy nimi, w
dużej mierze odnosz% się do obecnego życia, niezależnie od tego, czy stosuj% się one
również do istnienia po#miertnego Podkre#la się często, że celem odczytywania Bar-do
Thos-grol człowiekowi zmarłemu jest przypomnienie jego postępowania za życia
Księga umarłych może nas pouczyć, jak żyć> $,stęp, s BCB+BB'
Podobnego zdania jest również 5h6gyam 7rungpa, żyj%cy w H0I tybetański mistrz,
autorytet w problematyce tanatologicznej, jak by#my powiedzieli, i autor wstępnego
komentarza do wzmiankowanego przekładu 4ranceski 4remantle Powiada on takF >Bar-
do znaczy rozsiew <est to nie tylko przerwa, zawieszenie po naszej #mierci, ale również
zawieszenie w jakiej# sytuacji życiowejJ umieranie zdarza się także za życia
/o#wiadczenie bar+do jest czę#ci% naszej podstawowej struktury psychologicznej Przez
cały czas zdarzaj% nam się wszelkie rodzaje do#wiadczenia bar+do + do#wiadczenia
paranoi czy też zagubienia w codziennym życiuJ jest to tak, jakby#my nie byli pewni
ziemi pod stopami, nie wiedz%c, o co mam chodzi i dok%d zmierzamy 7oteż niniejsza
ksi%żka jest nie tylko przesłaniem dla tych, którzy wła#nie maj% umierać lub już umarliJ
jest to również przesłanie dla tych, co się narodzili !arodziny i #mierć dotycz% każdego,
ci%gle, w tej wła#nie chwili>, $s (+2'
&amy więc do czynienia ze znamienn% zbieżno#ci% postaw my#licieli ,schodu i
?achodu, wywodz%cych się wszak z wielce odmiennych tradycji duchowych ,olno
mniemać, że ta konwergencja odzwierciedla pewien stan ogólniejszej #wiadomo#ci
egzystencjalnej + może nie tyle radykalnie nowy, ile coraz powszechniejszy, i że na jej
wytworzenie się jaki# wpływ miała + obok czynników natury hermeneutycznej + również
całkowicie nowa sytuacja współczesnego człowieka, poddanego zagrożeniu
absolutnemu, i całych zbiorowo#ci, przeżywaj%cych coraz czę#ciej tę czę#ć scenariusza
inicjacyjnego, któr% okre#lamy mianem descensus ad inferos
,szystko to jest niew%tpliwie interesuj%ce, ale nie wystarczałoby do uznania
tybetańskiej Księgi umarłych za tekst niezwykły, co uczyniłem na pocz%tku 7ekstów
będ%cych scenariuszami inicjacyjnymi znaj% wszak do#ć dużo zarówno dzieje religii, jak
i dzieła literackie różnych narodów i epok, by wspomnieć bodaj najsławniejsze z nich +
Boską Komedię Bar-do Thos-grol wyraAnie jednak różni się od nich wszystkich !iżej
postaram się jak najkrócej przedstawić główn% osobliwo#ć tej księgi, z zastrzeżeniem, że
z braku miejsca muszę to uczynić pobieżnie i upraszczaj%c wiele spraw zasługuj%cych na
znacznie głębsze i wszechstronniejsze o#wietlenie, co może będę miał sposobno#ć zrobić
przy innej okazji 7utaj lukę tę czę#ciowo staram się wypełnić w przypisach
?akładam przy tym u 5zytelnika minimum ogólnej wiedzy o buddyzmie
7ybetańskie słowo bar-do $lub bar-ma-do' znaczy >to, co jest między $dwoma'>,
>przestrzeń po#rednia>, i w literaturze tybetańskiego buddyzmu pełni =unkcję
odpowiednika terminu sanskryckiego antarabhawa, dosłownieF >między+byt> 7ermin
ten oznacza sytuację kogo#, kto rozstał się z tym życiem, a nie wszedł jeszcze w now%
=ormę istnieniaJ stoi przed nim otworem sze#ć s=er samsary, ale także możliwo#ć
ostatecznego uwolnienia się od kołowrotu egzystencji + czyli możliwo#ć nirwany 7o,
gdzie się w końcu znajdzie, zależy w dużej mierze od jego dobrego i złego karmana
$uczynków w poprzednich żywotach', ale również od własnego wyboruJ ten za#
zdeterminowany jest zdolno#ci% przebrnięcia przez próby, które polegaj% na
rozpoznawaniu wła#ciwej istoty pojawiaj%cych się w bar+do gniewnych i spokojnych
postaci różnych bóstw tantrycznych oraz #wiatło#ci ?dolno#ć tę nazywa się w Bar-do
Thos-grol $roz'poznawaniem, rozumieniem, wiedz%J pełni ona =unkcję soteriologiczn%
Ngo-śes-a dang grol-ba dus-mnyam-du !ong-ngo $>?e zrozumieniem przychodzi
wyzwolenie>' + oto motyw przewodni całej księgi, nadaj%cy jej + obok przepełniaj%cych
j% #wiatło#ci i blasków, w czym przypomina niektóre teksty .abały, jak "efer Bahir czy
#ohar + silnie gnostyczny koloryt
Tybeta$ska księga umarłych jest wła#nie kompendium takiej wiedzy i jakby
przewodnikiem dla zmarłego po owym limbo buddyjskimJ instrukcje w niej zawarte
zapewniaj% mu możliwie najlepsze >urz%dzenie się> w najbliższej egzystencji
7ermin antarabhawa konotuje jak%# przestrzeń i jaki# czas ? czasem sprawa jest prostaF
sytuacja >między+bytu> może trwać jeden, dwa, trzy, cztery, pięć, sze#ć lub najwyżej
siedem tygodni + tak eKpressis *erbis stwierdza się w tek#cie I co z przestrzeni%L ;dzież
znajduje się owo bar+doL
"tóż jest ono wszędzie + i nigdzie, inaczej mówi%c, w punkcie usytuowanym pomiędzy
>wszędzie> a >nigdzie>F w nas :ar+do to przestrzeń własnej naszej jaAni, umysłu $tyb
rig-a', >nieobjętego jak #wietlisty przestwór nieba>, istotowo tożsamego z Pustk% $skr
%un&ata' Pojawiaj%ce się nam po #mierci zjawy, opisywane tak plastycznie w Bar-do
Thos-grol + zjawy jak z koszmarnych to znów błogich snów, kolory, #wiatło#ci + s%
produktami naszej własnej jaAni $umysłu', jej tajemnych energiiJ #ci#lej bior%c,
emanacjami, projekcjami
M
jej obaw, lęków, skłonno#ci, pasji, d%żeń, kompleksów,
pragnień i neuroz + słowem wszystkiego, co stanowi tre#ć różnych warstw, w tym i
najgłębszych, naszej pod#wiadomo#ci 5zyż można się dziwić, że Tybeta$ska księga
umarłych tak interesowała <ungaL
&amy więc do czynienia z sui generis przewodnikiem po naszym umy#le, który sam jest
matryc% powołuj%c% do ułudnego bytu trapi%ce go lęki oraz namiętno#ci, i wobec tego
sam władny jest się od nich uwolnić
/ziałania te $a z nimi >próby>' przebiegaj% wedle pewnego porz%dku, #ci#le okre#lonego
sam% struktur% umysłu, która okazuje się struktur% mandali :uddy ,airoczany, jak
przedstawiaj% j% thanki, słynne malowidła tybetańskie 7ak na przykład każda z kolejno
ukazuj%cych się postaci :uddów mandali symbolizuje jak%# władzę umysłu, jaki# rodzaj
energii psychicznej $w jej aspektach pozytywnych i negatywnych', jaki# składnik
osobowo#ci , tradycji tybetańskiej podkre#la się, że wygl%d tych postaci nie jest
całkowicie arbitraln% kreacj% wyobraAni, lecz że #ci#le odpowiada on rodzajowi
symbolizowanej energii /otyczy to też innych zjawF upiorów, demonów, diablic o
przerażaj%cych i dziwacznych kształtach jak na płótnach :oscha, zjaw emanowanych
przez centra energetyczne $czakry' położone wzdłuż awadhuti, centralnego kanału
energetycznego w ciele człowieka
?biega się to wszystko z konstatacjami nowoczesnej psychologii, która odnajduje w
owych kształtach =ormy archetypiczne, pojawiaj%ce się regularnie w snach czy pewnych
stanach patologicznych u różnych ludzi
, Bar-do Thos-grol wszystkie postacie występuj% na ogół pod imionami stanowi%cymi
kalki imion analogicznych sanskryckich bóstw panteonu hinduistycznego i tantrycznego,
toteż w tek#cie przekładu daję je konsekwentnie wła#nie w wersjach sanskryckich, dla
łatwiejszej identy=ikacji w innych Aródłach ?e względu na #cisło#ć naukow% najlepiej
byłoby je transliterować wedle przyjętego w indologii systemu !iestety, z powodów
technicznych zmuszony jestem do podawania ich w przybliżonej transkrypcji
=onetycznej /otyczy to również pewnych sanskryckich i tybetańskich terminów
technicznych, nie maj%cych dokładnych odpowiedników w językach europejskich,
terminów, które obja#niam pokrótce w przypisach 0% one sanskryckie, o ile nie
zaznaczono inaczej 0łowa w nawiasach kwadratowych nie maj% odpowiedników w
oryginaleJ dodałem je dla jasno#ci
Przekład niniejszy obejmuje tekst podstawowy Bar-do Thos-grol 'hen-mo $,ielkie
,yzwolenie z :ar+do przez 0łuchanie', który składa się z trzech czę#ci i kilku tekstów
towarzysz%cych, mniej istotnych
/edykuję go z wdzięczno#ci% moim przyjaciołom z krakowskiej sanghi .agjut Bkra-
śis-śog $!iech to będzie na szczę#cie'
.raków, paAdziernik+listopad (13M


( ,ymowa w przybliżeniuF 7h6+tr6l
2 The Titbetan Book of the (ead) The *reat Liberation through +earing in the Bardo,
0hambhala, :erkeley and -ondon (189
E 7ybetologowie uważaj%, że jego autorem jest .arma -ingpa $(E2E+(E3E'J
7ybetańczycy przypisuj% go samemu Padmasambhawie
M 7ym słowem, wziętym z nowoczesnej psychologii, 4rancesca 4remantle oddaje tyb
snang ,edług mnie jest ono do#ć jaskrawym anachronizmem w tek#cie b%dA co b%dA
bardzo leciwym /latego sam wolałem raczej >emanacje>




"OUCZENIE O SAMOWYZWOLENIU SIĘ
Z BAR!O CHWILI &MIERCI


KSIĘGA GŁĘBOKIE' NAUKI
'ASNO "RZY"OMINA'(CA
WIELKIE WYZWOLENIE Z BAR!O !HARMATY
)

S"O! WŁA!ZY
STRA*NIK+W GNIEWNYCH ORAZ S"OKO'NYCH
,


Pokłon wszystkim guru, 7rikaji
E
,
Padmasambhawie, który pojawił się,
aby mieć w pieczy wszelkie stworzenie,
i bóstwom lotosu gniewnym oraz spokojnym,
i doskonałej 0ambhogakaji,
pokłon bezbrzeżnej /harmakaji :uddy ImitabhyN

7a metoda ,ielkiego ,yzwolenia z :ar+do, przeznaczona dla joginów o #rednich
zdolno#ciach, ma sens potrójnyF wstępny, podstawowy i końcowy
,stępny dotyczy sposobu wyzwolenia człowieka z krwi i ko#ci !ajpierw należy
przyswoić sobie pouczenia, z których pomoc% ci o najwyższych zdolno#ciach
niezawodnie osi%gaj% wyzwolenie <e#li go nie osi%gn%, trzeba się uciec do
samowyzwolenia drog% przeniesienia #wiadomo#ci
M
w :ar+do 5hwili Omierci 7ym
sposobem joginowie o przeciętnych zdolno#ciach niezawodnie dostępuj% wyzwolenia
;dy okaże się to niemożliwe, należy usilnie praktykować tę oto metodę osi%gania
,ielkiego ,yzwolenia z :ar+do /harmaty poprzez 0łuchanie
!ajpierw jogin powinien obserwować wszystkie stopniowo przychodz%ce oznaki
umierania, wedle 0amowyzwolenia, Pjakie chce uzyskaćQ .iedy wszystkie one s% już
wyraAne i niew%tpliwe, należy dokonać samowyzwalaj%cego przeniesienia #wiadomo#ci
<e#li to się uda, zbędne się staje recytowanie tego ,y-wolenia r-e- "łuchanie ;dy
jednak nie dochodzi do przeniesienia #wiadomo#ci, trzeba gło#no i wyraAnie odczytać
tekst tego ,y-wolenia r-e- "łuchanie obok ciała zmarłego <e#li ciała już nie ma, to
siedz%c na łożu zmarłego albo na jego krze#le należy przemawiać z cał% moc% prawdy i
przywoływać jego #wiadomo#ć wyobrażaj%c sobie, że siedzi naprzeciwko i słucha
,ówczas zgromadzeni bliscy, krewni i przyjaciele nie powinni wznosić gło#nych
okrzyków bole#ci ani lamentówJ powinno się ich usun%ć
<eżeli ciała nie zabrano, a tchnienie zewnętrzne
9
już ustało, to + nim ustanie tchnienie
wewnętrzne + guru zmarłego, jego brat w /harmie
R
lub kto# z tych, których lubił i
którym u=ał, powinien mu odczytać ten tekst ,ielkiego ,y-wolenia, przystawiaj%c usta
do jego ucha, lecz nie dotykaj%c go
Prawdziwe pouczenie o wyzwoleniu przez słuchanie
<e#li s% możliwo#ci, należy złożyć ob=ite o=iary 7rzem .lejnotom
8
;dy możliwo#ci nie
ma, trzeba przygotować w my#li przedmiot o=iary i ob=icie uzupełnić go w bezmiernej
wyobraAni wzrokowej Potem trzeba siedem albo trzy razy wyrecytować błaganie
przyzywaj%ce na pomoc buddów i bodhisattwów !astępnie wypowiedzieć należy
głosem dobitnym błaganie do 0trasznych 0trażników :ar+do, błaganie o wyrwanie z
w%skiego przesmyku bar+do i błaganie *ł.wnych "trof Bar-do, po czym odczytać +
siedmiokroć albo trzykroć, stosownie do okoliczno#ci + ten tekst ,ielkiego ,y-wolenia
r-e- "łuchanie Pozwala on rozpoznać trzy rodzaje bar+doF #wiatło#ć :ar+do 5hwili
Omierci, wielkie i jasne widzenie w :ar+do /harmaty i :ar+do GyciaJ tu stosowne
wskazówki umożliwiaj% zamykanie bram łona
!ajpierw pouczenie o #wiatło#ci :ar+do 5hwili Omierci
!ieraz nawet człowiek o bystrym rozumie nie potra=i jej rozpoznać ?wykli ludzie,
nawet je#li s% do tego zdolni, to przecież z powodu słabego obeznania z praktyk%
medytacji + potrzebuj% wszelkiego rodzaju wskazówek Po odczytaniu im PtekstuQ
rozpoznaj% oni główn% #wiatło#ć i unikaj%c bar+do, szybko i łatwo osi%gaj% nie zrodzon%
/harmakaję
!ajlepiej je#li przy zmarłym będzie obecny jego główny guru, którego prosił o
pouczenie <e#li nie on + to brat w /harmie zmarłego, z którym składał on #luby 0amaji
3

;dyby i jego nie było, to kto# z braci duchowych w tej samej tradycji /harmy
1

;dyby wszelako nie doszło do zetknięcia się z żadnym z nich, to kto# umiej%cy dobrze
recytować powinien wielokrotnie, głosem dobitnym i wyraAnym, przeczytać ten tekst
,skutek tego zmarły przypomni sobie udzielone przez guru wskazówki, jak
rozpoznawać ow% jasno#ć, i natychmiast, rozpoznawszy #wiatło#ć główn%, osi%gnie
wyzwolenie
5zas recytacji ;dy ustanie dech zewnętrzny, prana
(S
rozpływa się w dhuti
((
,iedzy
(2
,
pojawia się natomiast #wietliste tchnienie #wiadomo#ci Potem prana powraca, spływa do
lewej i prawej nadi
(E
i ukazuje się na #cieżkach bar+do w =ormie zjawJ dlatego należy
kontynuować recytację, zanim prana wejdzie w lew% i praw% nadi 5zas, kiedy ustał już
dech zewnętrzny, ale pozostał jeszcze dech wewnętrzny, trwa mniej więcej tyle, ile
trzeba na zjedzenie krótkiego posiłku
I oto sposób pouczeniaF najlepiej, je#li wyrzucenie #wiadomo#ci
(M
nast%pi na chwilę
przed ustaniem oddechu <e#li wszakże nie uda się to, wyrzec trzeba następuj%ce słowaF
>0zlachetny synu $wymienić imię', któremu teraz przyszło szukać drogiN ;dy tylko
przestaniesz oddychać, pojawi się przed tob% tak zwana ;łówna <asno#ć Pierwszego :ar+
do, której znaczenie wcze#niej zostało ci obja#nione przez guruN I gdy ustanie twój dech
zewnętrzny, za#wita przed tob% /harmata wyrazista jak pusta przestrzeń nieba, jasna,
#wietlista, pozbawiona krańców i #rodka + nagi, wolny od zanieczyszczeń umysł
@ozpoznawaj j% wówczas i wstępuj w jej s=eręN ,tedy i ja ci j% pokażęN>
!im ustanie oddech zewnętrzny, trzeba kilka razy wypowiedzieć te słowa do ucha
zmarłego i wrazić mu je w umysł Potem, na chwilę przed ustaniem tchu zewnętrznego,
należy ułożyć go prawym bokiem na ziemi, w >pozycji lwa>
(9
, i nacisn%ć mocno dwie
pulsuj%ce >żyły snu>, aby nie nabrzmiewały ;dy przestan% nabrzmiewać, mocno
nacisn%ć ,ówczas prana zatrzyma się w dhuti i nie będzie mogła powrócić, na pewno
za# skieruje się ku otworowi :rahmy
(R
,tedy PtrzebaQ udzielić pouczenia
7o wła#nie jest tak zwane Pierwsze :ar+do + Owiatło#ć /harmaty ,szystkim istotom
objawia się wolny od jakichkolwiek zniekształceń Hmysł /harmakaji
, czasie, gdy tchnienie zewnętrzne ustaje, lecz wewnętrzne + jeszcze nie, prana
rozpływa się w awadhuti ?wykli ludzie powiadaj%, że wtedy wła#nie traci się
#wiadomo#ć !ie wiadomo dokładnie, jak długo to trwaF zależy to od dobrego albo złego
stanu naczynia
(8
, od stopnia przyswojenia sobie nauk i od umiejętno#ci skupienia w
medytacji H tych, których naczynie było dobre, trwać to może długo , ich pouczanie
trzeba wkładać wiele wysiłkuJ aż do chwili, gdy w otworach pojawi się ropny wyciek,
trzeba powtarzać wskazówki , przypadku ludzi bardzo nieprawych i o złych
naczyniach czas ten nie bywa dłuższy niż pstryknięcie palcamiJ w niektórych innych +
niż spożycie małego posiłku 0utry i 7antry twierdz% na ogół, że zanik #wiadomo#ci trwa
cztery i pół doby 0koro jest zazwyczaj tak, że nie#wiadomo#ć trwa przez cztery i pół
doby
(3
, to przez ten czas należy starać się pilnie o pokazanie #wiatło#ci
0posób pouczenia <e#li zmarły potra=i, to niech działa samodzielnie podług wyżej
podanych wskazówek <e#li nie potra=i, to niech guru, uczeń, brat w /harmie lub
przyjaciel, duchem i umysłem zł%czony z nim, si%dzie obok i recytuje wyraAnieF >7eraz
ziemia przeistacza się w wodę, woda w ogień, ogień w pranę, prana + w czyst%
#wiadomo#ć> ?naki te występować będ% stopniowo, a gdy się dopełni% i nast%pi
zatrzymanie PoddechuQ, tak% my#l należy powzi%ćF >0zlachetny synuN $albo, je#li jest to
guru' 5zcigodny mistrzuN @acz zapanować nad chwiejnym umysłemN> $Powiedzieć mu
to do ucha, po cichu' <eżeli za# jest to brat w /harmie lub przyjaciel albo kto# inny,
zawołać go po imieniu i tak mówićF
>0zlachetny synuN "to przyszedł na ciebie czas tego, co nazywaj% #mierci%, i stoisz w jej
obliczu /latego my#li twoje niech będ% takieF
>Ich, skoro przyszedł na mnie czas #mierci i stoję w jej obliczu, to wobec tej mojej
#mierci umysł swój napełniam jedynie miło#ci%, współczuciem i :odhiczitt%
(1
J obym dla
dobra wszystkich czuj%cych istot, podobnych w liczbie nieobjętym niebiosom, osi%gn%ł
stan :uddyN i wszystko, co zaistnieje w moim umy#le, a szczególnie obecne moje my#li,
niech obróci się na dobro wszelkich czuj%cych istot !iechaj w jasno#ci #mierci
rozpoznam /harmakaję i w jej s=erze niech mi będzie dane osi%gn%ć najwyższe
urzeczywistnienie &ahamudry
2S
, dla pożytku wszystkich czuj%cych istotN I je#libym
tego nie osi%gn%ł, to obym w bar+do mógł poznać, że jestem w bar+do Hrzeczywistniaj%c
&ahamudrakaję poprzez jogę bar+do, wszelkimi sposobami pragnę działać dla dobra
wszelkich istot czuj%cych, nieskończonych w liczbie swej jak nieboN> !ie porzucaj%c
takich wła#nie rodz%cych się w umy#le pragnień, przypominaj sobie wcze#niej
otrzymane pouczenia o praktyce medytacyjnejN>
,ypowiedziawszy te słowa wyraAnie, ustami przytkniętymi do ucha umieraj%cego, i nie
pozwalaj%c nawet na chwilę zachwiać się jego uwadze, trzeba pilnie obserwować ;dy
zewnętrzny oddech już ustał, nacisn%ć mocno >żyłę snu> i wyraAnymi słowy wyrzecF
$je#li jest to guru albo jaki# wyższy rang% od recytuj%cego przewodnik duchowy'
>5zcigodny mistrzu, oto ukazuje ci się teraz główny, najważniejszy blaskJ zechciej go
rozpoznaćN @acz obserwować go uważnieN> $7ak też trzeba pouczać wszystkich innych'
>0zlachetny synu $wymienić imię', słuchaj mnieN "to pojawia się teraz przed tob%
nieskazitelna #wiatło#ć /harmaty @ozpoznaj j%N 0zlachetny synu, to, co teraz
postrzegasz jako #wietlist% pust% istno#ć, co# pozbawionego przymiotów takich jak
kształt, kolor czy ciało + ta więc pusta #wietlisto#ć to twój własny umysł, /harmata
0amantabhadri ;dy za# równocze#nie z t% ukaże się druga jasno#ć, nie zrodzona z
niczego, czysta, l#ni%ca, wyrazista, rozedrgana + wiedz, że jest to PtwójQ Hmysł + :udda
0amantabhadra 7en twój umysł + pusta jasno#ć, nie utworzona z jakiejkolwiek
substancji, a także ten twój umysł trwaj%cy w stanie rozedrganej #wietlisto#ci + tworz%
nierozerwaln% istno#ćJ nie zróżnicowana jasno#ć i pustka trwaj%ca w wielkim snopie
#wiatła, nie znaj%ca narodzin ni #mierci + to :udda !iezmienny :lask @ozpoznanie go
wystarczy ci Pdo wyzwoleniaQ
;dy rozpoznasz jasn% istotę własnego umysłu jako :uddę, to spogl%danie w gł%b umysłu
będzie kontemplacj% :uddy>
,ypowiedzieć to PnależyQ trzy do siedmiu razy, słowami wyraAnymi
Pierwszy stopieńF przypomnienie wcze#niejszych pouczeń guru, jak rozpoznawać /rugi
stopieńF zmarły zdany jest na samodzielne rozpoznanie #wiatło#ci własnego czystego
umysłu 7rzeci stopieńF rozpoznawszy siebie samego i poł%czywszy się nierozdzielnie z
/harmakaj%, niezawodnie osi%ga wyzwolenie
7ym sposobem, rozpoznawszy pierwsz% #wiatło#ć, zyskuje wyzwolenie Ile je#li
zachodzi obawa, że PzmarłyQ nie rozpozna tej pierwszej #wiatło#ci + pojawi się jeszcze
tak zwana #wiatło#ć wtórnaJ przyjdzie ona po ustaniu tchu zewnętrznego i upłynięciu
czasu potrzebnego do spożycia małego posiłku
0tosownie do dobrego lub złego karmana prana wpadnie do którego# z lewych lub
prawych kanałów i wyjdzie którym# z otworówJ nagle pojawi się jasna #wiadomo#ć <e#li
mówimy, że trwa to tyle, ile trzeba na zjedzenie posiłku, to znaczy, że zależy to od stanu
naczynia i obznajmienia z praktyk%
,ówczas #wiadomo#ć zmarłego wydostaje się na zewn%trz i nie wie on już, czy umarł,
czy nie ,idzi, jak przedtem, postacie bliskich, krewnych, słyszy nawet płacz i krzyki
!ie pojawiaj% się jednak jeszcze przeraAliwe zjawy karmiczne i jeszcze nie nadszedł
wielki lęk przed <am%, Panem Omierci ?nów należy recytować pouczenia i wskazówki
0% dwa ich rodzaje, stosownie do stopnia medytacjiF wypełnienia i tworzenia w
wyobraAni
2(
<e#li idzie o stopień wypełnienia + należy trzykrotnie zawołać PzmarłegoQ
po imieniu i recytować ustawicznie podane wyżej sposoby rozpoznawania #wiatło#ci ,
przypadku stopnia tworzenia w wyobraAni należy odczytywać sadhanę
22
i opis jego
Tidama
2E
F
>0zlachetny synu, medytuj nad twoim TidamemN 0kup swoj% uwagęN 0koncentruj się na
TidamieN <ego pojawiaj%c% się =ormę wyobrażaj sobie jako pozbawion% samodzielnego
jestestwa, niby odbicie księżyca w wodzieN !ie miej go za =ormę rzeczywist%N>
,ypowiedzieć to wyraAnie i jasno <e#li zmarły był prostym człowiekiemF
>&edytuj nad Panem ,ielkiego &iłosierdzia
2M
N> + 7ak ma go pouczać
Po takich wskazówkach nawet ci, którzy nie rozpoznali bar+do, teraz na pewno je
rozpoznaj%
<e#li za życia zmarły otrzymał wskazówki od guru, lecz słabo był obznajmiony z
praktyk% medytacji, nie potra=i samodzielnie poradzić sobie w bar+doJ wówczas guru
albo brat w /harmie musi mu to rozja#nić Ile s% też i tacy, którzy byli biegli w
medytacji, lecz w chwili #mierci silna choroba przemogła ich i pomieszała im pamięćJ
takim nie pamiętaj%cym trzeba koniecznie recytować te pouczenia ?darzaj% się też
ludzie niegdy# obznajmieni z medytacj% Ocieżki, którzy jednak złamali #luby i zaniedbali
praktyk 0amajiJ grozi im tra=ienie do niższych s=er samsary
29
, toteż te pouczenia s% im
bardzo potrzebne
<e#liby zmarły zrozumiał w pierwszym bar+do + byłoby najlepiejJ je#li nie + wyraAna
recytacja sprawi, że w drugim bar+do jego #wiadomo#ć się rozbudzi, i osi%gnie
wyzwolenie
, drugim bar+do #wiadomo#ć nie wiedz%ca, czy umarł, czy nie, nagle się rozja#nia <est
to tak zwane >wyraAne ciało złudne>
2R
,ówczas, jeżeli pouczenie zostanie tam
zrozumiane, spotyka się ono z /harmat% + tak jak matka spotyka się z synem + i moc
karmana nie powiedzie go na manowce Podobnie promienie słońca zwyciężaj% mrok
Owiatło#ć drogi przemaga potęgę karmana i następuje wyzwolenie 7ak więc owo tak
zwane drugie bar+do pojawia się na drodze >ciała umysłu>, a władza poznania kr%ży, jak
przedtem, w obszarze zmysłu słuchu <e#li wówczas dotrze doń pouczenie, cel będzie
osi%gnięty !ie pojawiaj% się jeszcze karmiczne emanacje, toteż PzmarłyQ może się udać,
dok%dkolwiek zechce, wedle swej woli
7ak więc, je#li nie rozpozna głównej #wiatło#ci, to rozpozna jednak #wiatło#ć drugiego
bar+do i uzyska wyzwolenie <eżeli za# i tym razem nie uzyska wyzwolenia, pojawi się
przed nim tak zwane trzecie bar+do, :ar+do /harmaty
? trzeciego bar+do wyłoni% się omamy karmiczne ,ówczas bardzie jest ważne
odczytywanie ,ielkiego /ouc-enia o Bar-do (harmatyJ jego moc i korzystne działanie
s% ogromne
,szyscy bliscy płacz% wówczas, wznosz% krzyki i lamenty, zabieraj% mu pożywienie,
#ci%gaj% zeń ubranie, zamiataj% wokół łoża 5hociaż on sam ich widzi, oni go nie widz%,
on słyszy, że mówi% do niego, lecz oni nie słysz% jego głosu ? sercem zasmuconym
odchodzi
,ówczas pojawiaj% się dAwięki, blask i promienie #wiatła, on za# omdlewa z potrójnego
strachu, przerażenia i trwogi ,tedy trzeba recytować ,ielkie /ouc-enie o Bar-do
(harmaty ?awoławszy zmarłego po imieniu, jasno i wyraAnie należy mówić te słowaF
>0zlachetny synu, natęż swoje władze i słuchaj z niezachwian% uwag%N :ar+do ma sze#ć
=orm <akichL PPierwszeFQ :ar+do ,łasnych 7woich !arodzin, PdrugieFQ :ar+do &arzenia
0ennego, PtrzecieFQ :ar+do ;łębokiej, !ieporuszonej 0amadhi
28
, PczwarteFQ :ar+do
5hwili Omierci, Ppi%teFQ :ar+do /harmaty i PszósteFQ :ar+do Gycia + razem sze#ć
0zlachetny synu, tobie przypadły w udziale trzy + :ar+do 5hwili Omierci, :ar+do
/harmaty i :ar+do GyciaJ pojawi% się one przed tob%
Iż do wczoraj pojawiała się przed tob% + w :ar+do 5hwili Omierci + #wiatło#ć /harmatyJ
nie rozpoznałe# jej wła#ciwie, dlatego musiałe# w nim bł%dzić 7eraz tworzy się przed
tob% dwoje bar+doF /harmaty i Gycia !atężaj%c cał% uwagę, staraj się dobrze zapamiętać
udzielone przeze mnie wskazówkiN
0zlachetny synu, teraz oto przyszła na ciebie tak zwana chwila #mierci "dchodzisz z
tego #wiata na drug% stronę, ale nie jeste# w tym jedyny ?darza się to wszystkim !ie
poż%daj już i nie tęsknij do tego życia ;dyby# jednak poż%dał go i tęsknił doń, nie
będziesz mógł tutaj trwaćJ nie wyzwolisz się z ustawicznego bł%dzenia po kolisku
samsary !ie hołduj przywi%zaniuN !ie hołduj ż%dzomN Postępuj my#l% za 7rzema
.lejnotamiN
0zlachetny synu, choćby w tym :ar+do /harmaty stanęły przed tob% najprzeróżniejsze
straszliwe i okropne zjawy, nie zapominaj tego, co ci powiedziano 0ens tych słów
zakarbuj sobie dobrze w umy#le i stosownie do niego idA dalej
!a tym polega rozpoznawanie
>Ich, teraz oto pojawia się przede mn% :ar+do /harmatyJ odrzucam wszelkie gniewne,
straszne i przerażaj%ce widziadła i pojmuję, że to, co widzę, to moje własne emanacjeJ
wiem też, że w taki wła#nie sposób przejawia się bar+do , tej chwili, gdy przyszło na
mnie niebezpieczeństwo, że nie osi%gnę głównego celu, nie będę poddawać się lękowi
przed tłumem widziadeł spokojnych i gniewnychN> + &ówi%c te słowa głosem dobitnym i
jasnym, pomny ich znaczenia, postępuj dalej , ten sposób nie zapomnisz, na czym
polega niezawodne rozpoznawanie wszelkich zjaw jako twych własnych tworów
0zlachetny synuN , chwili, gdy rozdzielaj% się twoje ciało i duch, ujrzysz czyst%
/harmatęF jej zjawa jest niewielka, jaskrawo błyszcz%ca <ej połysk wprawi cię w wielki,
trwożny niepokój Pojawi się ona przed tob% na kształt roziskrzonego mirażu ponad
równin% w czas letniego skwaru !ie bój się jejN !ie trwóż się ni%N !ie wpadaj w panikęN
?rozum, że jest to tylko kształt własnej twojej /harmaty
? wnętrza blasku wybiegnie potężny głos /harmaty + silny niby grzmot @ozbrzmi on
jak dudnienie tysi%ca piorunów naraz i zahuczy rozgło#nie Ile wiedz i zrozum, że jest to
także głos własnej twojej /harmaty, i dlatego nie trwóż się nim, nie przerażaj ani nie
wpadaj w panikęN Posiadasz jedynie to, co zw% >ciałem umysłowym> zakorzenionych
niedobrych skłonno#ci
23
, które nie ma kształtów z krwi i mięsa /latego te trzy +
dAwięki, blask i promienie nie mog% ci uczynić żadnej krzywdy, nie mog% cię przyprawić
o #mierć &ożesz je uznać po prostu za widziadła powstaj%ce w tobie samym ,iedz, że
to jest bar+do
0zlachetny synu, je#li nie umiesz rozpoznać własnych emanacji, to, jakkolwiek w
ludzkim #wiecie oddawałe# się medytacjom, teraz nie potra=isz przyswoić sobie tych
pouczeńJ przeraż% cię te #wiatło#ci, rozgniewaj% dAwięki, wystrasz% promienie !ie
pojmiesz istoty wskazówek, nie rozpoznasz natury tych trzech + dAwięków, #wiatło#ci i
promieni, i nadal będziesz bł%kał się w samsarze
0zlachetny synuN Po czterech i pół dnia nie#wiadomo#ci odejdziesz st%d Ile gdy się z
niej przeckniesz i będziesz się pytałF >5óż to było ze mn%L> + zrozumiesz, że wszystko to
jest bar+do
,ówczas odwróci się koło samsary, wszystkie te emanacje będziesz widział jako
ja#niej%ce =ormy cielesne 5ały przestwór niebios będzie jasnobłękitny i l#ni%cy
,tedy ze Orodkowej, ,szechobejmuj%cej .rainy
21
wyłoni się :udda ,airoczana o ciele
białej barwy, zasiadaj%cy na tronie -wów , dłoni dzierży on koło o o#miu szprychach
Hkaże się w u#cisku ze swoj% &ałżonk%
ES
, pani% Przestworu !iebios Ponieważ w
rzeczywisto#ci bytuje on w siedlisku skandhy #wiadomo#ci rozróżniaj%cej
E(
, błękitna
#wiatło#ć jest &%dro#ci% /harmadhatu
E2
, jasn% i czyst%, a ów blask i l#nienie :uddy
,airoczany w u#cisku z &ałżonk% wystrzela z ich serc ku tobie, tak za# jest mocny, że
twoje oczy nie będ% go mogły znie#ć bez cierpienia @azem z nim zal#ni ku tobie #wiatło
z dziedziny bogów + białe, bez połysku ,ówczas ty, powodowany moc% złego karmana,
poczujesz wielki lęk i trwogę przed t% błękitn%, połyskliw% &%dro#ci% /harmadhatu, i
rzucisz się do ucieczki ?a to w umy#le twoim pojawi się sympatia do owego #wiatła
białej barwy, bez połysku Ile nie powiniene# wówczas czuć niechęci do tej najwyższej
m%dro#ci, przybranej w kolor niebieski, jaskrawy, #wietlisty i połyskuj%cyN !ie bój się
jej, albowiem jest to 7athagata
EE
#wietlistej &%dro#ci /harmadhatu Pełen wiary i
uwielbienia oddaj mu cze#ćN ?ano# doń błaganie my#l%c o tym, że jest to blask
współczucia :uddy ,airoczanyN 7o sam :udda ,airoczana wychodzi ci na spotkanie w
w%skim przesmyku bar+do <est to #wiatło#ć współczucia :uddy ,airoczanyN 7oteż nie
wzbudzaj w sobie sympatii do owego #wiatła białej barwy bez połysku, ani
przywi%zania, ani namiętno#ciN Ilbowiem je#li poweAmiesz doń przywi%zanie, będziesz
odt%d bł%dzić w s=erze bytu sze#ciodzielnego koliska samsary przeznaczonej dla bogów, i
stanie się to wielk% przeszkod% na twej drodze do wyzwolenia /latego nie patrz na to,
lecz oddaj korny hołd połyskliwej, niebieskiej #wiatło#ci &ocno skup się w medytacji
na :uddzie ,airoczanie i wypowiedz + powtarzaj%c za mn% + tę żarliw% pro#bęF
>Ich, gdy tak wskutek bezlitosnej !iewiedzy bł%dzę w kolisku samsary,
zechciej mnie powie#ć, czcigodny :uddo ,airoczano,
#wietlist% drog% &%dro#ci /harmadhatuN
!iechaj też mnie wspiera potężna pani, twa &ałżonkaN
:łagam, wyswobodA mnie ze straszliwego, w%skiego przesmyku bar+doN
,prowadA mnie do przeczystej s=ery 0pełnienia :uddyN>>
,ypowiedziawszy to błaganie kornie i z wielkim Hwielbieniem zmarły #wietlist% tęcz%
rozpłynie się w sercach :uddy ,airoczany i jego małżonki, i stanie się sambhogakaj%
:uddy w #rodkowym, najwyższym niebie Ikanisztha
Ile je#li, nawet otrzymawszy pouczenia, poczuje lęk przed tym blaskiem $wskutek
działania zaciemniaj%cej mocy występków, gniewu i namiętno#ci' i ucieknie, i je#li
pomimo wymówienia tej żarliwej pro#by pójdzie błędn% drog% + to po dwóch dniach
wyjd% mu na spotkanie zastępy dewów
EM
,adżrasattwy
E9
oraz złego karmana,
wiod%cego do piekieł I oto pouczenie !ależy zawołać zmarłego po imieniu i wyrzec te
słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN , drugiej dobie pojawi się białe, jasne #wiatło
żywiołu wody ,ówczas we wschodniej stronie, z błękitnego .rólestwa ,ielkiej
@ado#ci ukaże się :udda Ikszobhja o ciele barwy niebieskiej, trzymaj%cy w dłoni
dordże
ER
o pięciu ostrzach, siedz%cy na tronie 0łonia i zł%czony u#ciskiem ze swoj%
&ałżonk% imieniem :uddhaloczana
E8
7owarzysz% im bodhisattwowie .szitigarbha i
&ajtreja, maj%cy obok siebie swe &ałżonki + -asja i Puszpa, tak że ukaż% się jako
sze#cioro :uddów
? bytuj%cego w siedzibie rupaskandhy
E3
czystego, białego, połyskliwego #wiatła ,iedzy
?wierciadlanej
E1
, z serc ,adżrasattwy i jego &ałżonki wystrzeli ku tobie blask, którego
twoje oczy nie będ% mogły znie#ć bez cierpienia @azem z nim ukaże się u dołu #wiatło z
dziedziny piekielnej, o barwie dymu, bez połysku, obok owego blasku &%dro#ci , tejże
chwili, powodowany przemożn% sił% gniewu i nienawi#ci, poczujesz wielki lęk i trwogę
przed tym l#ni%cym białym blaskiem, i rzucisz się do ucieczkiJ poweAmiesz za to
upodobanie do matowego #wiatła z piekieł, koloru dymu ,ówczas opanuj strach przed
owym białym, jasnym, czystym i l#ni%cym #wiatłem, zrozum i wiedz, że jest to &%dro#ćN
.ornie oddaj jej cze#ć i wzbudA w sobie wiarę, albowiem jest to blask miłosierdzia
,adżrasattwyN "ddaj%c jej cze#ć pomy#lF >"to moje schronienie> + i zano# błagania
0am ,adżrasattwa wyszedł ci na spotkanie w straszliwym bar+do Gelaznym hakiem dla
ciebie jest #wiatło miłosierdzia ,adżrasattwy, przeto oddaj mu cze#ć i nie spogl%daj z
upodobaniem na owo piekielne matowe #wiatło barwy dymu, bo jest to pełna męki droga
zaciemniaj%cych grzechów
MS
, nagromadzonych przez twoje silne uczucia gniewu i
nienawi#ci <e#li będziesz trwał w przywi%zaniu do nich, wpadniesz w siedzibę piekieln%,
w bagno niezno#nych udrękJ gdy już w nim ugrzęAniesz, nigdy się zeń nie wydostaniesz
/latego jest to wielka zawada na drodze ku wyzwoleniu !ie spogl%daj więc nań,
wyzb%dA się gniewu i nienawi#ci, przywi%zania i poż%dań, lecz skieruj swe uwielbienie
ku białemu, połyskliwemu i jasnemu #wiatłu ? cał% moc% skoncentruj się na
,adżrasattwie i wypowiedz te oto słowa błaganiaF
>Ich, gdy tak bł%dzę po kolisku samsary
wtr%cony w nie przez własne silne namiętno#ci,
zechciej, ,adżrasattwo, poprowadzić mnie #wietlist% drog%
&%dro#ci czystej, podobnej zwierciadłuN
!iechaj mnie też wspiera twoja czcigodna &ałżonka, :uddhaloczana
,yzwól mnie, proszę, z w%skiego przesmyku
straszliwego bar+doN
?aprowadA mnie do pełnej skończonej doskonało#ci
siedziby :uddówN>>
Po wypowiedzeniu tego błagania z wielkim uwielbieniem i czci% PzmarłyQ rozpłynie się
#wietlist% tęcz% w sercu ,adżrasattwy i stanie się sambhogakaj% :uddy, w niebie
/oskonałej @ado#ci, na wschodzie
Ile nawet po takim pouczeniu niektórzy, wskutek zbytniej wybujało#ci >ja> i skażeń
występkami, poczuj% strach przed l#ni%cym żelaznym hakiem współczucia i uciekn%
/latego trzeciego dnia zastępy dewów :uddy @abnasambhawy wyjd% PmuQ na spotkanie
#wietlist% drog% prowadz%c% do s=ery człowieczej Pouczenie jest następuj%ce 7rzeba
zawołać zmarłego po imieniu i przemówić doń tymi słowyF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN !adchodzi oto trzeci dzień, toteż pojawi się przed
tob% jaskrawe #wiatło żywiołu ziemi , stronie południowej, z żółtego .rólestwa
5hwały ukaże się :udda @atnasambhawa o ciele żółtej barwy, z drogocennym
klejnotem
M(
w dłoni, siedz%cy na tronie @umaka, zł%czony w u#cisku ze swoj% &ałżonk%
&amaki 7ak się ukaże "taczaj%cy go bodhisattwowie Ika#agarbha i 0amantabhadra
będ% mieli za towarzyszki boginie o imionach &ala i /hupa 7ak się pojawi% z
przestworu tęczy, blasku i #wiatła, jako sze#cioro :uddów
:udda @atnasambhawa wraz ze swoj% &ałżonk% ukaże się w s=erze ,edanaskandhy
M2
,
w jaskrawożółtym blasku &%dro#ci ?równuj%cej
ME
, przyozdobiony drobnymi l#ni%cymi
kr%żkami, a taki będzie promienisty i ja#niej%cy, że wzrok twój nie zniesie tego widoku
? serca @atnasambhawy i jego &ałżonki wybiegnie ku tobie, prosto do twego serca,
#wiatło, którego nie wytrzyma oko <ednocze#nie do twojego serca wniknie
ciemnoniebieskie bezpołyskliwe #wiatło ze s=ery człowieczej ,ówczas, za spraw%
zbytnio wybujałego >ja>, uczujesz wielki lęk i trwogę przed tym jaskrawym żółtym
blaskiem i rzucisz się do ucieczkiJ tymczasem zrodzi się w tobie sympatia i przywi%zanie
do ciemnoniebieskiej, matowej #wiatło#ci z człowieczej dziedziny samsary !ie bój się i
nie trwóż tego żółtego #wiatła + jasnego, wyraAnego, błyszcz%cego i jaskrawegoN
@ozpoznaj w nim &%dro#ćN ?araz po tym spokojnie wstępuj w s=erę !iedziałaj%cej
&%dro#ci PoweAmij ku niej u=no#ć i uwielbienieN <e#li rozpoznasz w niej #wiatło#ć
własnego umysłu, to nawet nie oddaj%c <ej czci ani nie wypowiadaj%c słów błagania,
stopisz się bez zróżnicowania ze wszystkimi tymi postaciami i #wiatło#ciami, i
osi%gniesz o#wiecenie
<eżeli nawet nie rozpoznasz tego wła#nie tak, to pomy#l, że jest to #wiatło#ć miłosierdzia
:uddy @atnasambhawy i twoje schronienie &y#l% oddaj mu hołd i zmów błaganie
Ponieważ jest to l#ni%cy żelazny hak miłosierdzia :uddy @atnasambhawy, oddaj mu
cze#ć
!ie spogl%daj z upodobaniem na owo matowe ciemnoniebieskie #wiatło z dziedziny
ludzi, albowiem jest to pełna udręk droga zgromadzonych przez twoje nazbyt wybujałe
>ja> złych skłonno#ci <e#li ci się ona spodoba, tra=isz ni% do człowieczej dziedziny
samsary i będziesz do#wiadczał wszelkich utrapień narodzin, staro#ci, choroby i #mierci,
i nigdy nie wydostaniesz się z samsary 7o wielka zawada na drodze do wyzwolenia, a
więc nie spogl%daj tam i wyzb%dA się swego >ja> ,yzb%dA się zakorzenionych złych
skłonno#ciN !ie lgnij do nichN Porzuć poż%daniaN "ddaj cze#ć jaskrawemu,
połyskliwemu żółtemu #wiatłuN 0kup się usilnie na @atnasambhawie i wypowiedz te oto
słowa błaganiaF
>Ich, gdy tak bł%dzę po kolisku samsary
wtr%cony weń przez zbyt silne >ja>,
zechciej, :uddo @atnasambhawo, poprowadzić mnie
#wietlist% drog% jasnej &%dro#ci ?równuj%cejN
!iechaj mnie też wspiera &amaki, czcigodna twoja &ałżonkaN
,yzwól mnie, proszę, z w%skiego przesmyku
straszliwego bar+doN
?aprowadA mnie do pełnej skończonej doskonało#ci
siedziby :uddówN>>
,ypowiedziawszy to błaganie z wielk% pokor% i uwielbieniem PzmarłyQ #wietlist% tęcz%
rozpłynie się w sercach :uddy @atnasambhawy i jego &ałżonki, i stanie się
sambhogakaj% :uddy w stronie południowej, w .rólestwie 5hwały
Po takich pouczeniach nawet człowiek słabych sił bez w%tpienia osi%gnie wyzwolenie
Ile je#li nawet po wielekroć bywał tak pouczany, lecz wskutek wielkich przewin i
sprzeniewierzenia się #lubom 0amaji wyczerpał swoje korzystne możliwo#ci + mimo
wszystko teraz nie rozpozna wła#ciwieJ miotany moc% namiętno#ci oraz skażeń od
przewin poczuje strach przed dAwiękami i #wiatło#ci%, i zacznie uciekać
5zwartego dnia jednak tłum dewów :uddy Imitabhy wyjdzie mu na spotkanie na
#wietlistej drodze do s=ery Tidagów, zgłodniałych upiorów + utworzonej przez karmana
płyn%cego z namiętno#ci i zawi#ci Pouczenie jest takie 7rzeba zmarłego zawołać po
imieniu i przemówić doń w te słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN !adszedł oto czwarty dzień, więc zjawi się przed
tob% czerwone #wiatło żywiołu ognia jako jaskrawy, wyraAny płomień ,ówczas w
stronie zachodniej, z czerwonego obszaru nieba 0ukhawati
MM
wyłoni się :udda Imitabha
o ciele barwy czerwonej, z lotosem w dłoni, siedz%cy na tronie Pawia i zł%czony
u#ciskiem ze swoj% najwyborniejsz% małżonk% imieniem Pandarawasini
M9
7ak się ukaże
"bok będzie miał bodhisattwów Iwalokite#warę i &ańdżu#ri, ich za# towarzyszkami
będ% boginie ;ita i Iloka, z tęczowego przestworu ukaż% się jako sze#cioro :uddów
:ytuje on w s=erze Pradżniaskandhy
MR
, w #wietli#cie czerwonym i jaskrawym blasku
&%dro#ci @ozróżniaj%cej
M8
, zdobnej w drobne kolorowe kr%żki <est jasny, #wietlisty,
l#ni%cy i promienny
? serc :uddy Imitabhy i jego &ałżonki wybiegnie ten blask prosto ku twemu sercu i
wniknie weń, a żadne oko go nie wytrzyma !iechaj cię on nie przerażaN .iedy wespół z
tym #wiatłem m%dro#ci pojawi się żółta, matowa po#wiata Tidagów, nie obdarzaj jej
swoj% życzliwo#ci%N Porzuć przywi%zanie do niejN
,tedy, skutkiem działania potężnych mocy poż%dań i namiętno#ci, poczujesz trwogę
przed owym czerwonym, jaskrawym i l#ni%cym #wiatłem, i rzucisz się do ucieczki
!atomiast zrodzi się w tobie upodobanie i przywi%zanie do matowożółtej po#wiaty
Tidagów , owej chwili winiene# w tym jaskrawym, l#ni%cym czerwonym #wietle
rozpoznać &%dro#ć, i nie bać się jej ?araz po tym spokojnie wstępuj w s=erę
!iedziałaj%cej &%dro#ci i kornie oddaj jej cze#ć <e#li rozpoznasz w niej #wiatło#ć
własnej m%dro#ci, to nawet nie oddaj%c jej czci ani nie wypowiadaj%c słów błagania +
stopisz się bez zróżnicowania ze wszystkimi tymi postaciami i #wiatło#ciami, i
osi%gniesz o#wiecenie <eżeli wszelako nie rozpoznasz jej tak wła#nie, to pomy#l, że jest
to #wiatło#ć miłosierdzia :uddy Imitabhy i twoje schronienie &y#l% oddaj mu hołd i
zmów błaganieJ jest to blask żelaznego haka miłosierdzia :uddy Imitabhy "ddaj mu
kornie cze#ć, nie uciekajN Ile choćby# i uciekł, pozostaniecie nierozdzielni !ie obawiaj
sięN !ie zwracaj swojej sympatii ku owemu matowemu żółtemu #wiatłu Tidagów,
albowiem jest to nader przykra droga zgubnych skłonno#ci zgromadzonych przez twoje
zbyt silne ż%dze i przywi%zania <e#li ci się ona spodoba, stoczysz się po niej w s=erę
Tidagów i będziesz do#wiadczał ,szelkich niezno#nych udręk głodu i pragnienia <est to
wielka przeszkoda na drodze do wyzwolenia, a więc nie przywi%zuj się do niej i porzuć
złe skłonno#ciN !ie lgnij do nichN "ddaj cze#ć jaskrawemu, połyskliwemu czerwonemu
#wiatłu, mocno skup się w medytacji na :uddzie Imitabha w u#cisku z &ałżonk% i
wypowiedz te oto słowa błaganiaF
>Ich, gdy tak bł%dzę po kolisku samsary,
wtr%cony weń przez zbyt silne poż%dania,
zechciej, :uddo Imitabha, poprowadzić mnie
#wietlist% drog% jasnej &%dro#ci @ozróżniaj%cejN
!iech mnie też wspiera Pandarawasini, twoja &ałżonkaNJ
,yzwól mnie, proszę, z w%skiego przesmyku,
straszliwego bar+doN
?aprowadA mnie do pełnej najdoskonalszej rozkoszyJ
siedziby :uddówN>>
,ypowiedziawszy to błaganie z wielk% pokor% i uwielbieniem, PzmarłyQ rozpłynie się
#wietlist% tęcz% w sercach :uddy Imitabhy i jego &ałżonki, i w stronie zachodniej, w
dziedzinie !ieba 0ukhawati, stanie się sambhogakaj% :uddy
Postępuj%c tak, nie sposób nie osi%gn%ć wyzwolenia 0kutkiem jednak hołdowania za
życia złym skłonno#ciom i nawykom zmarły nie potra=i się ich wyzbyć bez reszty, toteż
zły karman i zawi#ć sprawi%, że zrodzi się w nim zło#ć i lęk przed dAwiękami oraz
#wiatłem, tak że nie ułowi go żelazny hak miłosierdzia /latego będzie się bł%kał tam,
gdzie# w dole, aż do pi%tego dnia
,tedy wyjdzie mu na spotkanie sk%pany w blasku miłosierdzia tłum dewów :uddy
Imoghasiddhi, krocz%cy jasn% drog% asurów $nie+bogów', zbudowan% z zazdro#ci i
udręki "to pouczenie 7rzeba zmarłego zawołać po imieniu i wyrzec te słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN Pi%tego dnia ukaże ci się zielono #wiatło czystego
żywiołu wiatru, w stronie północnej za#, z zielonego obszaru !ieba !ajwyższych Pięter
wyłoni się czcigodny :udda Imoghasiddhi, pan ze swoj% #wit% 5iało jego jest barwy
zielonej, w dłoni dzierży skrzyżowany podwójny dordże ?asiada na tronie ;arudy 0ang+
0ang
M3
, zł%czony w u#cisku ze swoj% &ałżonk%, 0amajatar% 7ak się ukaże, a obok niego
dwaj bodhisattwowie + ,adżrapani i 0arwaniwaranawiskambhin Cch towarzyszkami s%
boginie ;andha i !aiwedja Hkaż% się z tęczowego #wietlistego przestworu jako
sze#cioro :uddów
7o jaskrawe zielone #wiatło, bytuj%ce w s=erze 0amskaraskandhy
M1
, jest zielonym,
l#ni%cym #wiatłem &%dro#ci 5zynnej i ,ykonuj%cej
9S
J jej ostry połysk wzbudza
niepokój ? serc :uddy Imoghasiddhi i jego &ałżonki, zdobnych w różnokolorowe
kr%żki, wystrzeli ku tobie i wniknie w twoje serce ów blask niezno#ny dla oczu !ie lękaj
się go, albowiem jest to gra twego własnego umysłu, przeto wstępuj w s=erę wielkiego,
nieporuszonego skupienia, wolnego od wszelkich dalszych i bliższych więzów
namiętno#ci i nienawi#ci
<ednocze#nie z tym #wiatłem &%dro#ci pojawi się przed tob% pozbawiona l#nienia,
czerwona po#wiata z siedziby asurów, której Aródłem jest zazdro#ć &edytuj nad ni% z
zupełn% obojętno#ci%, wyzbyty namiętno#ci i gniewu <e#li# słaby umysłem, nie obdarzaj
jej swoj% życzliwo#ci%
,ówczas, za spraw% przemożnej siły zazdro#ci, poczujesz strach przed tym jaskrawym,
l#ni%cym zielonym blaskiem, i zaczniesz uciekaćJ za to poweAmiesz gor%c% skłonno#ć ku
matowej, czerwonej po#wiacie z siedziby asurów , owej chwili powiniene# w
jaskrawym, jasnym, błyszcz%cym #wietle rozpoznać własn% m%dro#ć i porzucić lęk przed
ni% ?araz po tym spokojnie wstępuj w s=erę !iedziałaj%cej &%dro#ci 7ranscendentnej
9(
,
albowiem jest to #wiatło#ć miłosierdzia :uddy Imoghasiddhi, J twoje schronienie
&y#l% oddaj mu kornie hołd i zano# błagania Ponieważ jest to tik zwana &%dro#ć
5zynna i ,ykonuj%ca, l#ni%cy żelazny hak miłosierdzia :uddy Imoghasiddhi, oddaj jej
cze#ć i nie uciekajN -ecz gdyby# nawet uciekł, pozostaniecie nierozdzielni Przeto nie
trwóż się jejN !ie lgnij do pozbawionej blasku #wiatło#ci asurów, jest to bowiem pełna
udręk droga karmana nagromadzonego przez twoj% nadmiern% zazdro#ć <e#li j% sobie
upodobasz, wpadniesz do s=ery bytu asurów, gdzie znosić będziesz niewypowiedziane
katusze kłótni, walki i współzawodnictwa ,ielka to przeszkoda na drodze do
wyzwolenia, więc nie lgnij do tej drogi, odrzuć złe skłonno#ci i nawykiN "drzuć
namiętno#ciN "ddaj kornie cze#ć i uwielbienie zielonemu jaskrawemu #wiatłu, cał% moc%
skup się w medytacji na :uddzie Imoghasiddhi i jego &ałżonce, i wypowiedz to oto
błaganieF
>Ich, gdy tak bł%dzę po kolisku samsary
wtr%cony weń przez własn% nazbyt siln% zazdro#ć,
zechciej, :uddo Imoghasiddhi, poprowadzić mnie
#wietlist% drog% jasnej &%dro#ci 5zynnej i ,ykonuj%cejN
!iechaj mnie też wspiera najwyborniejsza twa &ałżonka, 0amajataraN
,yzwól mnie, proszę, z w%skiego przesmyku
straszliwego bar+doN
?aprowadA mnie do pełnej najdoskonalszej rozkoszy
siedziby :uddówN>>
,ypowiedziawszy to błaganie z wielk% pokor% i czci%, PzmarłyQ rozpłynie się #wietlist%
tęcz% w sercach :uddy Imoghasiddhi i jego &ałżonki, w północnej za# stronie, w
obszarze nieba 0kończonej /oskonało#ci stanie się sambhogakaj% :uddy
<e#li zmarły, otrzymawszy takie wielokrotne i wielostopniowe wskazówki, przyswoi
sobie choćby jedn% i rozpozna choćby raz, to + nawet mimo osłabnięcia pomy#lnej siły
zasług dobrego karmana + musi dost%pić wyzwolenia
Ile pomimo otrzymania wielokrotnych pouczeń, skutkiem mnóstwa złych skłonno#ci i
nawyków, jakim hołdował za życia, i nieobznajmienia z jasn% i czyst% ,iedz%
92
+ ta moc
złych skłonno#ci będzie ci%gn%ć go wstecz !ie ułowi go błyszcz%cy jasno, żelazny hak
miłosierdziaJ napełni go lęk i trwoga przed t% jasno#ci%, więc błędnie będzie pod%żał w
dół
Potem, szóstego dnia, pojawi mu się jednocze#nie wszystkich pięcioro :uddów z
&ałżonkami i orszakami @azem też zaja#nieje owych sze#ć #wiatło#ci z sze#ciu s=er
samsary
"to pouczenie !ależy zawołać zmarłego po imieniu i te wyrzec słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN Iż do wczoraj pojawiało się przed tob%, każda z
osobna, pięć rodzajów jasno#ci ,brew udzielonym ci wskazówkom, moc złych
skłonno#ci i nawyków sprawiła, że przejęły cię one za#lepieniem i lękiemJ dlatego aż do
wczoraj bł%kałe# się po manowcu ;dyby# był rozpoznał owych pięć rodzajów blasku
&%dro#ci jako twoje własne emanacje, to w postaci której# z pięciu rodzajów #wiatło#ci
rozpłyn%łby# się #wietlist% tęcz% i stałby# się sambhogakaj% :uddy Ile skoro nie
rozpoznałe#, to bł%kasz się tutaj Patrz więc uważnieN
7eraz wyjdzie ci na spotkanie pięć rodzajów doskonałych #wiatło#ci oraz zjawy tak
zwanych czterech poł%czonych m%dro#ci @ozpoznaj jeN 0zlachetny synu, oto pod
postaci% czterech jaskrawych kolorowych jasno#ci ukaż% ci się cztery żywioły Po#rodku,
z obszaru nieba ,szechobejmuj%cego .ręgu, ukaże się w postaci <ab+<um :udda
,airoczana, jak to wcze#niej powiedziano "d strony wschodniej, z obszaru nieba
?upełnej @ado#ci ukaże się :udda ,adżrasattwa w postaci <ab+<um, wraz ze swoim
orszakiem , stronie południowej, z nieba 5hwały ukaże się w postaci <ab+<um :udda
@atnasambhawa ze swoim orszakiem Po stronie zachodniej, z obszaru nieba 0ukhawati,
zbudowanego piętrami na kształt lotosu, ukaże się :udda Imitabha w postaci <ab+<um,
ze swoim orszakiem Po stronie północnej, z obszaru nieba !ajwyższej /oskonało#ci,
ukaże się :udda Imoghasiddhi w postaci <ab+<um, ze swoim orszakiemJ wychynie on
przed tob% ze #wietlistej tęczy
0zlachetny synu, dalej, za tymi pięcioma <ab+<um :uddów, bram pilnuj% potężni gniewni
strażnicyF ?wycięski
9E
, Pan Omierci
9M
, .oński ;rzbiet
99
, ,ężowy 0plot !ektaru
9R
, oraz
strażniczkiF /zierż%ca Gelazny Uak
98
, /zierż%ca Irkan
93
, /zierż%ca Vańcuch
91
,
/zierż%ca /zwonek
RS
, a także mędrcyF siedziby bogów + Cndra, asurów+,emacitra, ludzi
+ 0iakjasimha, zwierz%t + /hruwasimha, Tidagów + /żwalamukha oraz piekieł +
/harmaradża Hkaż% się oni w postaciach sze#ciu mędrców :uddy Hkaże się też w
postaci <ab+<um :udda 0amantabhadra i 0amantabhadri + wspólny przodek duchowy
wszystkich :uddów
;dy tłum czterdziestu dwu dewów sambhogakaji wychynie z wnętrza twego własnego
serca, to + ponieważ ukazuje się on tobie + rozpoznaj go jako twoj% własn% czyst%
emanację
0zlachetny synuN ,szystkie te obszary i królestwa niebios nie znajduj% się w
jakimkolwiek miejscuJ w rzeczywisto#ci s% to cztery strony twego własnego serca i jego
#rodek 7eraz zjawy te wychodz% na zewn%trz z głębi twego serca i ukazuj% się tobie !ie
wyłaniaj% się one z jakiegokolwiek innego miejsca, przeto rozpoznaj w nich odwieczn%
zręczn% grę twego umysłu
0zlachetny synuN 7e postacie nie będ% ani bardzo wielkie, ani bardzo małeJ we
wszystkich swoich czę#ciach będ% proporcjonalne .ażda z nich będzie mieć wła#ciwe
sobie wspaniałe szaty, kolor, pozę, mudrę i tron Postaci owe rozmieszczone s% w pięciu
parach, każd% za# z nich otacza aureola #wiatło#ci 0zlachetni bodhisattwowie wybrani
przez "jca i ich szlachetne &ałżonki wybrane przez &atkę ukaż% się ,szyscy
jednocze#nie, jako doskonała mandala @ozpoznaj ich jako twego TidamaN
0zlachetny synu, z serc tych pięciu grup <ab+<um wybiegnie prosto ku twojemu sercu
cienka jak nić, jasna i l#ni%ca niby promień słońca #wiatło#ć zespolonych czterech
&%dro#ciF najpierw serce ,airoczany poł%czy z twoim + niby tkanina + biały, połyskliwy,
błyszcz%cy i jaskrawy promień ,iedzy /harmadhatu, wywołuj%cy niepokój ,ewn%trz
tej tkaniny #wieci biały kr%żek, bardzo jasny i jaskrawy, niby dno zwierciadła Hkaże się
on w otoczeniu podobnych sobie drobnych kr%żków i plamek, nie będzie miał #rodka ani
obwodu
? serca ,adżrasattwy wyłoni się ,iedza ?wierciadlana barwy niebieskiej, jasnaJ na jej i
szacie będ% widnieć, jako ozdoby, niebieskie kr%żki w kształcie odwróconej do góry
dnem miseczki mniszej z lapis+lazuli
? serca @atnasambhawy wyłoni się żółte, jaskrawe i błyszcz%ce #wiatło &%dro#ci
,yrównuj%cejJ jej szata zdobna jest w kr%żki żółte o kształcie miseczki mniszej ze złota,
odwróconej do góry dnem
? serca Imitabhy wyłoni się czerwony jaskrawy blask &%dro#ci @ozróżniaj%cejJ jej
szatę zdobi% czerwone #wietliste kr%żki o kształcie niby odwróconej do góry dnem
miseczki mniszej z korala <ego barwa jest głębok% barw% m%dro#ci, połyskliwy jest i
l#ni%cy, zdobny pięcioma takimiż kr%żkami Hkaż% się one jako nie maj%ce obwodu ani
#rodka
Hkaże się też poł%czenie między tym kształtem a twoim sercem
0zlachetny synu, wszystkie one s% =ormami powstałymi ze zręcznej gry twego własnego
umysłuJ nie wywiodły się z czegokolwiek innego !ie miej do nich przywi%zania, nie
żyw też przed nimi obawyJ spokojnie wstępuj w s=erę my#lenia pozbawionego
re=leksji
R(
7am wszystkie owe postaci i #wiatła roztopi% się w tobie i osi%gniesz
o#wiecenie
0zlachetny synu, zielony blask &%dro#ci 5zynnej i ,ykonuj%cej nie ukaże ci się,
bowiem nie dopełniła się jeszcze swobodna gra twej własnej m%dro#ci
0zlachetny synu, wszystkie one s% jakoby zwidami poczwórnej &%dro#ci i stanowi% to,
co nazywamy >podziemn% drog% ,adżrasattwy> ,ówczas musisz sobie przypomnieć
wskazówki i pouczenia, udzielone ci wcze#niej przez guru <eżeli przypomnisz sobie ich
sens, napełni cię u=no#ć do wszystkich owych widzianych uprzednio zwidów, i będzie to
jakby spotkanie matki z synem albo z przyjacielem z dawnych latJ rozpoznasz go,
zaledwie go zoczysz, i wszelkie w%tpliwo#ci rozwiej% się ;dy zrozumiesz, że zwidy te
od ciebie samego pochodz% + wst%pisz na jasn%, niezmienn% drogę /harmaty 0kutkiem
tej u=no#ci zrodzi się w tobie nieporuszona samadhi, i roztopiwszy się w kształcie
wielkiej, spontanicznej m%dro#ci staniesz się sambhogakaj% :uddy, tak że już nie
powrócisz Pdo samsaryQ
0zlachetny synu, razem ze #wiatłem &%dro#ci za#wita przed tob% sze#ć rodzajów
niewyraAnego, zwodniczego blasku <akich sze#ćL Pierwsze + białe, bezpołyskliwe
#wiatło z dziedziny bogówJ drugie + czerwone, bezpołyskliwe #wiatło z dziedziny
asurówJ trzecie + niebieskie, bezpołyskliwe #wiatło z dziedziny ludziJ czwarte + zielone,
bezpołyskliwe #wiatło z dziedziny zwierz%tJ pi%te + żółte, bezpołyskliwe #wiatło z
dziedziny TidagówJ szóste + popielate, bezpołyskliwe #wiatło z otchłani piekielnej
7owarzyszyć one będ% owym wyraAnym jaskrawym #wiatłom &%dro#ci !ie wolno ci
wówczas obdarzać przywi%zaniem i sympati% żadnego z nich, wstępuj spokojnie w s=erę
#wiadomo#ci pozbawionej re=leksji
<eżeli jednak przerazi cię jaskrawe #wiatło &%dro#ci, poci%gnie za# mętna po#wiata
sze#ciu s=er samsary, obleczesz się w ciało jednego z sze#ciu rodzajów jej mieszkańców i
bez końca będziesz bł%dził po rozległym oceanie cierpień i udręk, aż całkiem opadniesz z
sił
0zlachetny synu, je#li nie otrzymałe# pouczeń i wskazówek od guru, w obliczu tych
wszystkich postaci i #wiateł &%dro#ci poczujesz lęk i trwogę, a w zamian poweAmiesz
sympatię do niewyraAnego poblasku samsaryJ staraj się tego unikn%ć, kornie oddaj cze#ć
wszystkim owym jaskrawym i błyszcz%cym, jasnym #wiatłom &%dro#ci "ddaj im hołd
my#l%c takF ><est to #wiatło#ć &%dro#ci, miłosierdzia pięciu 7athagatów, którzy przybyli,
aby mnie podtrzymaćJ oni s% moim schronieniem> 7ak więc nie zwracaj się życzliwie
ani nie lgnij do tych sze#ciu zwodniczych #wiatło#ci, lecz z cał% moc% skup się w
medytacji na pięciorgu <ab+<um i przemów w te słowaF
>Ich, gdy tak bł%dzę w kolisku samsary,
wtr%cony weń przez pięć straszliwych trucizn
R2

zechciejcie, o :uddowie pięciu rodzin, być mi przewodnikami
na #wietlistej drodze czterech ?espolonych &%dro#ciN
!iech mnie też wspieraj% najwyborniejsze &atki pięciu rodzinN
,yrwijcie mnie z jasnej drogi wiod%cej do sze#ciu nieczystych
s=er samsaryN
,yrwijcie mnie z w%skiego przesmyku
straszliwego bar+doN
?aprowadAcie mnie, proszę, do pięciorakiej, czystej i wzniosłej
dziedziny :uddówN>>
,ypowiedziawszy to błaganie i poznawszy, że te pojawy s% tylko własnymi jego
tworami, doskonały osi%ga niedwoisto#ć i zarazem stan :uddy <e#li jest #rednich
zdolno#ci, moc% wielkiej pokory pojmie to wszystko sam i osi%gnie wyzwolenie !awet
ludzie o małych zdolno#ciach za spraw% szczerego i czystego błagania osi%gn% to, że
wej#cia do sze#ciu s=er samsary zamkn% się przed nimi, a poprzez kontemplację
poczwórnej &%dro#ci osi%gn% o#wiecenie, postępuj%c podziemn% #cieżk% ,adżrasattwy
"si%gn%wszy w ten sposób uspokojenie i rozpoznawszy jasno większo#ć s=er bytu, wielu
dostępuje wyzwolenia "statecznie jednak ci o najsłabszych zdolno#ciach, choćby i
otrzymali ,skazówki i obja#nienia, nie potra=i% prawidłowo rozpoznać wskutek tego, że
pobł%dzili z winy złego karmana pochodz%cego z nieprawego życia, nieobznajmienia z
/harm%, przebywania w otoczeniu barbarzyńskim i sprzeniewierzenia się #lubom
0amaji /latego wejd% do niskiej s=ery samsary i długo będ% w niej bł%dzić
0iódmego dnia z jasnego przestworu niebios 5zystej Przestrzeni wyjdzie mu na
spotkanie tłum widjadharów
RE
J jednocze#nie otworzy się jasna droga wiod%ca do
dziedziny zwierz%t, powstała ze skażenia głupot% i bezmy#lno#ci% ,ówczas znowu
trzeba dać pouczenie ?awołać zmarłego po imieniu i przemówić doń takF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN 0iódmego dnia ukaże ci się różnokolorowy jaskrawy
blask s=ery złych skłonno#ci i nawyków ? jasnego obszaru nieba 5zystej Przestrzeni
wyjd% ci tłumnie na spotkanie widjadharowie Po#rodku spowitej tęczowym blaskiem
mandali ukaże się !iezrównany, 5ałkowicie .armicznie /ojrzały widjadhara imieniem
-otosowy Potężny Pan 7ańca
RM
<ego ciało mieni się pięcioma barwami "plata je swoim
ciałem czerwona /akini
R9
7ańcz%c trzyma on krzywy miecz i czaszkę pełn% krwi, czyni
gesty i spogl%da w niebo
Po wschodniej stronie mandali ukaże się widjadhara imieniem ?amieszkały w /ziesięciu
.rainach
RR
, o ciele w kolorze białym, z roze#mian% twarz%J oplata się wokół niego biała
/akini 7ańcz%c trzyma on w dłoniach zakrzywiony miecz oraz czaszkę pełn% krwi,
czyni gesty i spogl%da w niebo
Po stronie południowej mandali ukaże się widjadhara imieniem ,ładca Gycia, o ciele
barwy żółtej, bardzo urodziwyJ oplata się wokół niego żółta /akini 7ańcz%c trzyma on
w dłoniach zakrzywiony miecz oraz czaszkę pełn% krwi, czyni gesty i spogl%da w niebo
"d strony zachodniej mandali ukaże się widjadhara imieniem &ahamudra, o ciele barwy
czerwonej, z roze#mian% twarz% "plata się wokół niego czerwona /akini 7ańcz%c
trzyma on krzywy miecz i czaszkę pełn% krwi, czyni gesty i spogl%da w niebo
"d strony północnej mandali ukaże się widjadhara imieniem 0amoistnie ?rodzony
R8
, o
ciele barwy zielonej, z obliczem wykrzywionym w grymasie gniewu "plata się wokół
niego zielona /akini 7ańcz%c trzyma on krzywy miecz i czaszkę pełn% krwi, czyni gesty
i spogl%da w niebo
,idjadharom tym towarzyszyć będ% ukazuj%ce się stopniowo nieprzebrane tłumy dakińF
/akinie "#miu 5mentarzy, /akinie 5zterech 0=er, /akinie 7rzech 0iedzib, /akinie
/ziesięciu 0tron Owiata, /akinie /wudziestu 5zterech .rain + oraz mocarze i ich
orszaki, z biciem w bębenkiJ nadto opiekunowie i opiekunki /harmy, wszyscy przybrani
w sze#ć rodzajów ozdób z ko#ci Przy wtórze muzyki bębnów, =letów z piszczeli,
damaru
R3
, nios%c turkocz%ce proporce ze skóry bydl%t, baldachimy i =rędzle z ludzkiej
skóry, w#ród dymu ze smaż%cych się ludzkich ciał i różnorakiej muzyki cały ten tłum
napełni wszystkie zak%tki #wiata =aluj%c, zataczaj%c się i trzęs%c "d dAwięków tego
grania aż pęka głowa 7ańcz%c i pl%saj%c na różne sposoby krocz% oni na spotkanie +
zacnemu, by go powitać, nieprawemu + by go ukarać
0zlachetny synu, z serc tych pięciu głównych widjadharów wysnuje się i wniknie wprost
do twojego serca jaskrawa, jasna i wielobarwna jakby nić + jej blask jest przykry +
cienka, =aluj%ca, wij%ca się i mieni%ca pięcioma barwami nić jasnej &%dro#ci, zrodzonej
samoistnie w s=erze nie#wiadomych skłonno#ci i nawyków <est ona jasna, błyszcz%ca tak
mocno i jaskrawo, że oko tego znie#ć nie może @azem z ni%, obok, Pojawi się zielone
matowe #wiatło pochodz%ce z dziedziny zwierz%t + razem z blaskiem &%dro#ci
,ówczas, skutkiem zwodniczej mocy złych skłonno#ci i nawyków, zrodzi się w tobie
lęk przed t% pięciobarwn% #wiatło#ci%, i zaczniesz uciekać, i poweAmiesz upodobanie do
matowej po#wiaty z dziedziny zwierz%t !ie powiniene# się jednak obawiać owego
jaskrawego, pięciobarwnego #wiatłaN !ie lękaj się goN ?rozum, że jest to &%dro#ćN
? wnętrza tego blasku dobywać się będ% gło#ne dAwięki, jakoby grzmot tysi%ca
piorunów, potężne dudnienie i szum :ędzie to jakby rozlegaj%cy się dAwięk potężnej
mantry !ie bój się goN !ie lękaj się goN !ie uciekaj przed nimN ,iedz, że jest to tylko
zręczna gra twego własnego umysłuN !ie lgnij do owego bezpołyskliwego zielonego
#wiatła z dziedziny zwierz%tN <e#li bowiem znajdziesz w nim upodobanie, wpadniesz do
mrocznej s=ery zwierz%t, aby bez końca cierpieć tam nędzę głupoty, otępienia i
poddaństwa, i nigdy nie będziesz mógł się z niej wydostać Przeto nie powiniene#
skłaniać się ku niejN
?a to oddaj kornie cze#ć pięciobarwnej, jaskrawej #wiatło#ci ? cał% moc% skup się w
medytacji na tłumie zwycięskich widjadharów, boskich nauczycieli ,szyscy oni, wraz z
tłumem mocarzy i dakiń, wychodz% ci na spotkanie w niebie bodhisattwów >Ich,
czcigodni, wszechwiedz%cy, i ja + tak nędzna istota, bez zasługN !iestety, nie zagarnęła
mnie jeszcze ostatecznie #wiatło#ć miłosierdzia tłumu dewów, towarzysz%cych pięciu
7athagatom trzech czasówN 7oteż wy, zastępy boskich widjadharów, odt%d już mnie nie
opuszczajcie, pochwyćcie mnie żelaznym hakiem miłosierdzia i, proszę, natychmiast
prowadAcie prosto do czystych dziedzin nieba bodhisattwówN> + tak powiedz
0kupiwszy się z cał% moc%, wymów to oto błaganieF
>,ejrzyjcie na mnie łaskawie, o widjadharowie,
zechciejcie z wielk% życzliwo#ci% prowadzić mniej dalejN
7eraz, gdy bł%dzę po kolisku samsary,
wtr%cony weń przemożn% moc% złych nawyków i skłonno#ci,
zechciejcie, o potężni widjadharowie i mocarze,
powie#ć mnie #wietlist% drog% samoistnej, jasnej wiedzyN
!iechaj mnie też wspiera tłum najwyborniejszych dakińJ
wyrwijcie mnie z w%skiego przesmyku straszliwego bar+do
i powiedAcie do czystej dziedziny bodhisattwówN>>
,ypowiedziawszy słowa tego błagania z wielk% czci% i pokor%, PzmarłyQ rozpłynie się
#wietlist% tęcz% w sercach widjadharów i niezawodnie odrodzi się w czystym niebie
bodhisattwów 0t%d i wszyscy szlachetni kaljanamitrowie
R1
, rozpoznawszy P#wiatło#ćQ w
ten sposób, osi%gn% wyzwolenie, i to niezawodnie, choćby nawet obci%żeni byli złymi
nawykami i skłonno#ciami
7o, co powiedziano dot%d, było pouczeniem o rozpoznawaniu #wiatło#ci w :ar+do
5hwili Omierci oraz pouczeniem o ,ielkim ,yzwoleniu z :ar+do 0pokojnych :óstw
/harmaty <est to koniec tej księgi
0thi "ama&a 1g&a 1g&a 1g&a
8S



( /harmata znaczy >zasada, istota rzeczy> i jest synonimem Ounjaty, będ%cej ostateczn%
natur% wszystkiego, niepochwytn% dla kategorii rozumu, de=iniowan% jedynie
negatywnie i możliw% do urzeczywistnienia w pewnych rodzajach medytacji $np
&ahamudra' /harmata to również ostateczna natura umysłu + #wietlista, nieobjęta
przestrzeń
2 Postacie bóstw tantrycznych o wygl%dzie łagodnym oraz przerażaj%cym, pojawiaj%ce
się w medytacji i w bar+doJ s% one w istocie projekcjami umysłu podmiotu i symbolizuj%
różne tegoż umysłu władze, skażenia i pod#wiadome skłonno#ci
E >7rzy ciała> $kaja'F /harmakaja $ciało /harmy, abstrakcyjna ostateczna natura
:uddy'J 0ambhogakaja $ciało przyjemno#ci, używania' + po#rednik między :udd% a
ludAmi, przekazuj%cy !aukęJ !irmanakaja $ciało przejawione, widzialne ciało :uddy'
M 7yb Wpho+ba Praktykowana przez joginów w chwili #mierci specjalna technika
przenoszenia #wiadomo#ci poza dotychczasowe ciałoJ zapewnia ona dobre ponowne
narodziny
9 7yb phyiJ może znaczyć >zewnętrzne>, jak i >ostatnie>
R 5zyli uczeń tego samego guru
8 /harma $!auka', :udda i 0angha $wspólnota wyznawców'
3 Hroczyste #luby, dotycz%ce praktykowania /barmy i medytacji
1 5hodzi tu o różne odmiany buddyzmu w 7ybecieJ !ingma, .agyut, ;elug, .adam itd
(S /osłownieF >dech, tchnienie>J symbol energii życiowej
(( /huti $albo awadhuti' to w systemie <ogi centralny przewód energetyczny w ciele
człowieka, ł%cz%cy poszczególne o#rodki energetyczne, tak zwane czakry
(2 5hodzi tu o ,iedzę 7ranscendentn% o ostatecznej naturze wszystkiego $Ounjata',
realizowan% w medytacji
(E :oczne kanały energetyczne, po obu stronach awadhuti
(M 5hodzi tu o #wiadomo#ć stanowi%c% o naszej tożsamo#ci osobowej, wyrzucan%
$celowo' przez otwór w szczycie czaszki $randhra', tak by mogła wcielić się w nowy byt,
zgodnie z naszym życzeniem 5zynno#ć ta nazywa się po tybetańsku Wpho+ba
(9 Pozycja leż%ca, na boku, z prawe dłoni% pod głow% , takiej pozycji miał umrzeć
:udda 0iakjamuni
(R :rahmarandhra, otwór na ciemieniu, którym kończy się awadhuti
(8 7yb rten 5hodzi tu zarówno o całe ciało adepta, jak i dhuti oraz nadiJ ich stan zależy
od stopnia wyćwiczenia w medytacji
(3 , oryginale zhag phyed dang bzhl, co może znaczyć również >trzy i pół doby>
?wraca uwagę =akt, że jest to akurat połowa tygodnia
(1 >&y#l o "#wieceniu> + jeden ze składników medytacji w buddyzmie mahajanyJ
towarzyszy jej intencja zdobycia o#wiecenia w interesie wszystkich istot żyj%cych
2S >,ielka Pieczęć> albo >,ielki 0ymbol> Praktyka medytacyjna buddyzmu
tantrycznego, obejmuj%ca cało#ć do#wiadczenia egzystencjalnego adepta /ochodzi
wówczas do zjednoczenia &iłosierdzia i ,iedzy $.aruna i PradżniaJ Cnnymi ich
aspektami s% &etoda i Pustka + Hpaja i Ounjata', czyli męskiego i żeńskiego elementu
praktyki, symbolizowanych odpowiednio przez postać którego# z :uddów $tyb <ab +
>ojciec>' w u#cisku miłosnym ze swoj% &ałżonk% $tyb <um + >matka>'
2( 0ampannakrama i utpannakrama + dwa stadia medytacji Htpannakrama polega na
tworzeniu w wyobraAni $wizualizacji' postaci bóstw i utożsamianiu się z nimi, w =azie
sampannakramy ma miejsce do#wiadczenie rozpływania się tych kształtów w #wietlistej
przestrzeni
22 Cnstrukcja dotycz%ca sposobu medytowania oraz opis bóstw będ%cych jej
przedmiotem
2E >:óstwo opiekuńcze> adepta, wybrane dlań przez guru tak, aby jak najlepiej
odpowiadało psycho=izycznej strukturze adepta, jego skłonno#ciom itd
2M Przydomek bodhisattwy Iwalokite#wary
29 0amsara, czyli odwieczny kołowrót stawania się i przemijania =orm bytu, dzieli się w
tradycji buddyjskiej na sze#ć sterF bogów, asurów $nie+bogów', ludzi, pretów $tyb yi+
dag wygłodniałe upiory', zwierz%t i piekieł
2R &aja#arira, zjawa maj%ca =ormę naszego ciała, a będ%ca projekcj% $emanacj%'
naszego umysłu, jego pod#wiadomych skłonno#ci
28 ;łęboka medytacja
23 Por przyp 2R 5hodzi tu zwłaszcza o niekorzystne nasze skłonno#ci, zahamowania,
pragnienia wyparte do pod#wiadomo#ci i będ%ce Aródłem neuroz
21 7a i jej podobne następne poetyczne nazwy s% nazwami nieb, w jakich bytuj%
odpowiedni główni :uddowie mandali w liczbie pięciu, wymienieni w dalszym ci%gu
ES Por przyp 2S
E( ,idżnianaskandha + jedna z pięciu skandh $zespołów zmysłowo+mentalnych' w
buddyjskiej psychologii
E2 /harmadhatu + >przestrzeń, s=era /harmy>J synonim Ounjaty
EE 0ynonim :uddy
EM :óstwo, pomniejszy bóg
E9 >Cstota /iamentowa>, imię :uddy Ikszobhji
ER 7ybJ skr wajra $diament, piorun' + cudowny oręż w kształcie sztyletu o dwu
ostrzach, symbolizuj%cy zwycięstwo nad !iewiedz% i wrogami /harmy
E8 >"ko :uddy>, czyli ,iedza 7ranscendentna
E3 0kandha ciała, kształtu, empirycznej osobowo#ci człowieka
E1 Idar#anadżniana, zdolno#ć postrzegania jasnego i obiektywnego
MS 0zkodliwy wpływ tak zwanych grzechów polega głównie na powodowanych przez
nie skażeniach naszego umysłu i umacnianiu błędnych mniemań $zwłaszcza co do
prawdziwej natury ego i rzeczy'
M( @atnaJ chodzi tu zwłaszcza o tak zwany 5zintamani, klejnot spełniaj%cy życzenia
M2 0kandha czucia, doznań $na przykład bólu lub przyjemno#ci'
ME 0amatapradżnia, zapewniaj%ca równowagę ducha jako przeciwwagę dla pychy
MM >Pełne 0zczę#cia>
M9 >, białych szatach>
MR Pradżniaskandha lub 0amdżniaskandha + s=era wiedzy $#wiadomie' postrzegaj%cej
M8 Pratjawekszanadżniana
M3 &ityczny ptak o skrzydłach i łapach ptasich a tułowiu ludzkim
M1 0kandha obejmuj%ca czynno#ci emocjonalne i intelektualne, tworz%ce nasz obraz
#wiata i okre#laj%ce nasz% wobec niego Postawę "dpowiedzialna za gromadzenie
karmana
9S .rytjanuszthanadżniana
9( Pradżnia, m%dro#ć dotycz%ca Ounjaty
92 Por przyp 9(
9E <ina
9M <amantaka
99 Uajagriwa
9R Imrytawarta albo Imrytakundali
98 Inku#a
93 Pa#a
91 Orynkhala
RS ;hanta
R( Iwikalpana
R2 Pycha, ż%dza, gniew, zazdro#ć, bezmy#lno#ć $głupota'
RE ,idjadharowie + >dzierżyciele wiedzy>, grupa pomniejszych bóstw, patronuj%cych
szczególnie wiedzy magicznej
RM ,ipakanuttara Padmanate#wara
R9 /akinie to liczna grupa bóstw żeńskich, symbolizuj%cych energie żeńskie i
utożsamianych z Cnteligencj%
RR /a#abhumi + dziesięć stadiów doskonalenia się bodhisattwy
R8 !irabhoga
R3 :ębenek zrobiony z połówki ludzkiej czaszki $często podwójny',używany w
obrzędach tantrycznych
R1 >Przyjaciel cnoty> + tytuł wybitnych nauczycieli /harmy
8S 0% to sylaby mantryczne, >no#niki> okre#lonych energiiJ pełni% w tantryzmie ważne
=unkcje w technikach medytacji, nadto maj% znaczenie magiczne




"OUCZENIE O SAMOWYZWOLENIU SIĘ
Z BAR!O !HARMATY


"becnie zostanie opisany sposób, w jaki objawia się :ar+do ;niewnych :óstw
,yżej opisany przesmyk 0pokojnego :ar+do miał siedem stopni 0tosownie do tego i do
odpowiednich dla każdego stopnia pouczeń zmarły, je#li nawet nie rozpoznał którego#,
lecz rozpoznał tylko jeden + osi%ga bezmiernie wielkie wyzwolenie
,ielorakie może być wyzwolenie ,ielka jest liczba różnych istot żywych, wielka jest
ilo#ć złego karmana, nieprzebrane jest mnóstwo kalaj%cych występków, długowieczne s%
zakorzenione złe skłonno#ci i nawyki Ile ponieważ ten kołowrót !iewiedzy ani nie
ro#nie, ani się nie zmniejsza, to większo#ć zmarłych nie osi%ga wyzwolenia, nawet po
dokładnym wysłuchaniu szczegółowych pouczeń, i błędn% drog% d%ży w dół
? tej przyczyny bóstwa spokojne, widjadharowie i dakinie w sromocie ustępuj%, po czym
pojawiaj% się przemienione w całkiem innego wygl%du bóstwa gniewne, jarz%ce się
blaskiem, krwiożerczeJ ukaże się ich pięćdziesi%t osiem <est to :ar+do ;niewnych
:óstw, przeto zmarły idzie tu w moc strachu, trwogi i panikiJ rozpoznawanie jest tutaj
trudne Ponieważ siły jego umysłu s% słabe, szybko z nich opadnie i dotrze do horyzontu,
lecz je#li zachował choćby niewielk% zdolno#ć rozumienia, wyzwolenie przyjdzie mu bez
trudu /laczegoL + może kto# spytać "tóż skoro pojawi% się zwidy strachu, trwogi i
zło#ci, umysł nie ma czasu na roztargnienie, więc intensywnie skupia się w medytacji
"to i przyczyna <e#li w takiej chwili nie dochodzi do zrozumienia wymienionych wyżej
pouczeń, to nawet gdyby kto# miał wiedzę rozległ% jak ocean, nie uzyska z niej tutaj
żadnego pożytku !awet wielki znawca reguł ,inaji
(
, nawet wielce biegły w =ilozo=ii
nauczyciel będzie tutaj zwodzony i nie potra=i wła#ciwie rozpoznać bar+do, toteż
wpadnie w błędne kolisko samsary
!ajwięcej wszelako jest ludzi pospolitychJ ci uciekaj% przed trwog%, lękiem i zło#ci% i
wpadaj% w czelu#ć, gdzie staj% się łupem cierpień Cnaczej jogin obznajmiony z
7ajemnymi &antrami
2
J choćby był z najpospolitszych ludzi, to przecież ujrzenie tłumu
krwiożerczych bóstw jest dla niego jak spotkanie kogo# dobrze znanego od dawna +
rozpoznaje w nich swego Tidama i napełnia go to u=no#ci%F roztapia się w niedwoisto#ci
i osi%ga stan :uddy Ilbowiem istot% osi%gania wyzwolenia jest rozpoznawanie w tych
wła#nie pojawiaj%cych się tu ciałach, postaciach i kształtach tychże samych
krwiożerczych bóstw, które w #wiecie ludzkim były przedmiotem rozmy#lań i medytacji,
o=iar i hołdów, które wyobraża się na wizerunkach malowanych, rzeAbionych i innych
.iedy za# umieraj% ludzie choćby za życia w człowieczym #wiecie bardzo biegli w
regułach ,inaji albo wielcy mistrzowie subtelnej =ilozo=ii, i nawet bardzo pilnie
praktykuj%cy /harmę oraz zręczni w jej głoszeniu + ich #mierci nie towarzysz% cudowne
znaki, jak tęcza, relikwie czy też szkliste kulki
E
?a życia nie przyswoili oni sobie
7ajemnych &antr, co więcej, odnosili się do nich z pogard% i lekceważeniem, toteż
skutkiem tego, że nie byli obznajmieni z rozlicznymi bóstwami 7ajemnych &antr, nie
mog% rozpoznać ich w bar+do, gdy się przed nimi pojawiaj% Hjrzawszy je nagle, a nie
widziawszy nigdy przedtem s%dz%, że oto zbliżaj% się do nich wrogowie, więc odczuwaj%
przed nimi trwogę i nienawi#ć, i dlatego staczaj% się w niższe s=ery bytu ? tej przyczyny
ludzie choćby nie wiem jak biegli w subtelnej =ilozo=ii, lecz nie obznajmieni z
7ajemnymi &antrami, umieraj% pozbawieni znaków takich, jak blask tęczy, relikwie czy
szkliste kulkiJ rzecz to bardzo znamienna
!atomiast ludzie hołduj%cy 7ajemnym &antrom, choćby i najpospolitsi z pospolitych,
nie pochodz%cy ze znakomitych rodów, nieuczeni, nawet je#li postępowali szkaradnie, w
niezgodzie z moralno#ci%, nawet je#li nie potra=ili dokładnie sobie przyswoić owych
&antr + to jednak nie przyjm% błędnej postawy ani nie powezm% w%tpliwo#ciJ wła#nie
dlatego, że czcili 7ajemne &antry, osi%gn% tutaj wyzwolenie
C nawet je#li niepiękna była droga ich postępowania w ludzkiej s=erze bytu, to w chwili
#mierci towarzyszyć im będ% znaki + jak na przykład #wietlista tęcza lub relikwie,
albowiem 7ajemne &antry zapewniaj% bardzo wiele błogosławieństw
"bznajmiomy z 7ajemn% &antr% jogin o #rednich nawet zdolno#ciach, który oddawał się
recytowaniu &antry 0erca
M
oraz praktykował dwustopniow% medytację, nie musi potem
bł%dzić po czelu#ciach :ar+do /harmatyJ zaraz gdy wyda on ostatnie tchnienie,
widjadharowie, mocarze i dakinie z cał% pewno#ci% zaprowadz% go do czystej s=ery
niebieskiej 7owarzyszyć będ% temu różne, takie oto znakiF niebo czyste jak lustro,
spowite w tęczow% jasno#ć, deszcz kwiatów, zapach wonnych kadzideł, niebiańska
muzyka, promienie, relikwie !atomiast niezbędne jest recytowanie /ouc-enia o
,ielkim ,y-woleniu - Bar-do r-e- "łuchanie znawcom reguł ,inaji, wielkim
nauczycielom =ilozo=ii, ludziom łami%cym #luby 0amaji i wszelkiego rodzaju
pospolitakom 5o się za# tyczy mahasiddhów
9
, mistrzów medytacji nad &ahamudr% i
wszelkich innych znakomitych praktyków &ahasampanny
R
, to rozpoznaj% oni,
zapamiętuj% #wiatło#ć :ar+do 5hwili Omierci i osi%gaj% dharmakaję "dczytywanie
/ouc-enia o ,ielkim ,y-woleniu - Bar-do r-e- "łuchanie jest im zupełnie
niepotrzebne <e#li w :ar+do 5hwili Omierci rozpoznaj% oni #wiatło#ć, osi%gaj%
dharmakaję <eżeli w :ar+do /harmaty rozpoznaj% pojawiaj%ce się dobrotliwe i gniewne
zjawy bóstw + osi%gaj% sambhogakaję <e#li rozpoznaj% w :ar+do Gycia + osi%gaj%
nirmanakaję i odrodziwszy się w dobrych s=erach bytu spotykaj% się tam z t% nauk%J
ponieważ za# następne życie jest wynikiem PdawniejszychQ postępków, to /ouc-enie o
,y-woleniu r-e- "łuchanie ma głęboki sens religijny, dotyczy bowiemF osi%gania
o#wiecenia bez uprzedniej praktyki medytacyjnej, osi%gania wyzwolenia jedynie poprzez
słuchanie, prowadzenia człowieka bardzo nieprawego tajemn% drog%, momentalnego
odsłaniania istoty rzeczy i momentalnego osi%gania stanu :uddy /zięki temu
wszystkiemu przychodz%ce żywe istoty na pewno nie pójd% do niższych s=er bytu 5zytaj
więc razem to ,y-wolenie i ,y-wolenie r-e- Nos-enie
8
, bo razem s% one niczym złota
mandala ozdobiona turkusami i innymi klejnotami
7eraz, gdy ukazano już niezbędno#ć i pożytek z tego pouczenia o wyzwoleniu przez
słuchanie, zostanie obja#niony sposób, w jaki objawiać się będ% bóstwa gniewne ?nów
zawoławszy zmarłego po imieniu, przemówić PtrzebaQ w te słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN !ie udało ci się rozpoznać i zapamiętać bóstw, jakie
ukazały ci się w poprzednim bar+do, toteż nadal musisz bł%kać się tutaj 7eraz, ósmego
dnia, zaczn% się pojawiać gniewne bóstwa !ie Poddaj%c się obawom, rozpoznawaj je
wyraAnieN
0zlachetny synu, pojawi się oto wspaniały ,ielki :udda Ueruka o ciele barwy
ciemnoczerwonej, o trzech głowach, sze#ciorgu Cmionach i czterech nogach szeroko
rozstawionych <ego oblicze po prawej jest barwy białej, po lewej + czerwonej, #rodkowe
za# + ciemno+purpurowejJ ciało rzuca snop jarz%cego się blasku 0pojrzenie sze#ciorga
oczu budzi przerażenie, brwi wygięte s% na kształt błyskawicy
,argi o ognistym połysku miedzi rozci%ga szyderczy #miechF >a la la>, >cha cha chaN> +
chichocz% gło#no, #wiszcz%c przenikliwie Pomarańczowe włosy jeż% się sztywno i
płon% "zdobami jego głów s%F księżyc, słońce i wyschłe trupie czaszki, ciała za# +
czarne węże i #wieżo odcięte głowy , pierwszej z sze#ciu dłoni, po prawej, trzyma
czakrę
3
, w #rodkowej topór o półokr%głym ostrzu, w ostatniej za# miecz , pierwszej po
lewej + dzwonek, w #rodkowej + lemiesz, w ostatniej + puchar zrobiony z czaszki ,okół
tułowia :uddy Ueruki oplata się jego &ałżonka + :uddhakrodhi#wari Praw% ręk%
obejmuje ona jego szyję, lew% podtyka mu pod usta czaszkę pełn% krwiJ jej podniebienie
wydaje przeraAliwe, gło#ne i hucz%ce dAwięki 0po#ród włosów w kształcie dordże
wystrzelaj% płomienie ognia &%dro#ci ?asiada on na tronie unoszonym przez ;arudę, z
jedn% par% nóg wysunięt% w bok, drug% podkurczon% Postacie te z twego własnego
wywodz% się mózgu i objawiaj% się teraz, tutaj, tobie /latego nie trwóż się ichN !ie
lękaj się ichN !ie wpadaj w panikęN @ozpoznaj w nich =ormę twego umysłu 7ym
bóstwem jest twój własny Tidam, przeto nie obawiaj się goN , istocie jest to <ab+<um
:uddy ,airoczany, przeto nie bój się goN ?e zrozumieniem przychodzi wyzwolenieN>
Po tym wezwaniu zmarły, rozpoznawszy go jako Tidama, rozpłynie się w niedwoisto#ci i
osi%gnie sambhogakaję :uddy + albo też, je#li owładnie nim strach i panika, i ucieknie
nie rozpoznawszy go, dziewi%tego dnia wyjd% mu na spotkanie krwiożercze bóstwa z
rodziny ,adżra
1
"to pouczenie ?awołać zmarłego po imieniu i przemówić doń w te
słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN /ziewi%tego dnia ukaże ci się krwiożerczy :udda
imieniem ,adżraheruka, z rodziny ,adżra <ego ciało jest barwy ciemnoniebieskiej, ma
on trzy oblicza, sze#cioro ramion i cztery szeroko rozstawione nogi Prawa twarz jest
biała, lewa + czerwona, #rodkowa za# niebieska , pierwszej dłoni po prawej dzierży
dordże, w #rodkowej + puchar z czaszki, w ostatniej + topórJ w pierwszej dłoni po lewej +
dzwonek, w #rodkowej + puchar z czaszki, w ostatniej + lemiesz <ego &ałżonka to bogini
,adżrakrodhi#wari, oplataj%ca się wokół jego tułowia Prawym ramieniem otacza jego
szyję, lewym za# podtyka mu pod usta czaszkę pełn% krwi Postacie te z własnego twego
wywodz% się mózgu, z jego wschodniej strony, i objawiaj% się teraz, tutaj, tobie /latego
nie trwóż się ichN !ie lękaj się ichN !ie poddawaj się paniceN @ozpoznaj w nich =ormę
twego własnego umysłuN 7ym bóstwem jest twój Tidam, przeto nie obawiaj się goN ,
istocie jest to <ab+<um :uddy ,adżrasattwy, przeto rozpoznawszy go oddaj mu kornie
hołdN ?e zrozumieniem przychodzi wyzwolenieN>
Po tym wezwaniu zmarły, rozpoznawszy go jako Tidama, rozpłynie się w niedwoisto#ci i
osi%gnie sambhogakaję :uddy + albo też autkiem silnych skażeń karmicznych owładnie
nim trwoga i panika, i ucieknie nie rozpoznawszy wła#ciwie ,tedy dnia dziesi%tego
wyjdzie mu na spotkanie krwiożerczy :udda z rodziny @atna
(S
"to pouczenie ?awołać
zmarłego po imieniu i przemówić doń takF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN "to dziesi%tego dnia ukaże ci się krwiożerczy :udda
z rodziny @atna, imieniem @atnaheruka <ego ciało jest barwy ciemnożółtej &a on trzy
oblicza, sze#cioro ramion i cztery szeroko rozstawione nogi Prawa PtwarzQ jest biała,
lewa + czerwona, #rodkowa za# + ciemnożółta, płon%ca , pierwszej dłoni po prawej
dzierży .lejnot, w #rodkowej + khatwangę
((
, w ostatniej za# + maczugę , pierwszej
dłoni po lewej trzyma dzwonek, w #rodkowej + puchar z czaszki, w ostatniej + trójz%b
<ego &ałżonka to bogini @atnakrodhi#wari, oplataj%ca się wokół niego Prawym
ramieniem otacza mu szyję, lewym za# podtyka pod usta czaszkę pełn% krwi Postacie te
z twego wywodz% się mózgu, z jego południowej strony, i objawiaj% się teraz, tutaj,
tobie /latego nie trwóż się ichN !ie lękaj się ichN !ie poddawaj się paniceN @ozpoznaj w
nich =ormę twego umysłuN 7ym bóstwem jest twój Tidam, przeto nie obawiaj się goN ,
istocie jest to <ab+<um :uddy @atnasambhawy, przeto oddaj mu hołdN ?e zrozumieniem
przychodzi wyzwolenieN>
Po tym wezwaniu i rozpoznaniu go jako Tidama zmarły rozpłynie się w niedwoisto#ci
staj%c się :udd% <eżeli jednak pomimo tego pouczenia zakorzenione złe skłonno#ci
wezm% górę, poci%gn% go wstecz, tak że poczuje strach, gniew i zacznie uciekać nie
rozpoznawszy TidamaJ jeżeli ujrzawszy <amantakę, Pana Omierci nie rozpozna go + to
wówczas jedenastego dnia ukaże się mu krwiożerczy :udda z rodziny Padma
(2
"to
pouczenie ,ezwać zmarłego po imieniu i przemówić doń takF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN "to jedenastego dnia ukaże ci się krwiożerczy :udda
z rodziny Padma, imieniem Padmaheruka <ego ciało jest barwy ciemnoczerwonejJ ma
on trzy oblicza, sze#cioro ramion i cztery szeroko rozstawione nogi Prawa twarz jest
biała, lewa + niebieska, #rodkowa + ciemnoczerwona , pierwszej dłoni po prawej
dzierży lotos, w #rodkowej + khatwangę, w ostatniej + pałkę , pierwszej dłoni po lewej
trzyma dzwonek, w #rodkowej + czaszkę napełnion% krwi%, w ostatniej + bębenek <ego
&ałżonka to bogini Padmakrodhi#wari, oplataj%ca się wokół niego Praw% ręk% otacza
mu szyję, lew% podtyka pod usta czaszkę pełn% krwi 7e zł%czone w u#cisku postacie <ab+
<um z twojego wywodz% się mózgu i objawiaj% się teraz, tutaj, tobie /latego nie trwóż
się ichN !ie lękaj się ichN !ie wpadaj w panikęN ,zbudA w sobie u=no#ćN @ozpoznaj w
nich =ormę twego umysłuN 7ym bóstwem jest twój własny Tidam, przeto nie obawiaj się
goN !ie poddawaj się paniceN , istocie jest to <ab+<um :uddy Imitabhy, przeto oddaj
mu hołdN ?e zrozumieniem przychodzi wyzwolenieN>
Po tym wezwaniu i rozpoznaniu go jako Tidama zmarły rozpłynie się w niedwoisto#ci i
stanie się :udd% + albo też, jeżeli pomimo tego pouczenia złe skłonno#ci wezm% górę i
poci%gn% go wstecz, tak że poczuje strach, wpadnie w panikę i zacznie uciekać nie
rozpoznawszy Tidama + to dwunastego dnia ukaż% mu się krwiożercze bóstwa z rodziny
.arma
(E
, w towarzystwie bogiń .auri
(M
, Pi#aczi
(9
i innych potężnych jogiń !ie
rozpoznawszy ich poczuje strach "to pouczenie ,ezwać zmarłego po imieniu i
przemówić doń takF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN "to gdy nadszedł dwunasty dzień, pojawia się przed
tob% krwiożerczy :udda z rodziny .arma, imieniem .armaheruka <ego ciało jest barwy
ciemnozielonejJ ma on trzy oblicza, sze#cioro ramion i cztery szeroko rozstawione nogi
7warz po prawej jest biała, po lewej + czerwona, #rodkowa za# + zielonaJ jej majestat
budzi lęk , pierwszej dłoni po prawej trzyma miecz, w #rodkowej + khatwangę, w
ostatniej pałkę , pierwszej dłoni po lewej ma dzwonek, w #rodkowej + puchar z
czaszki, w ostatniej za# + lemiesz <ego &ałżonka to bogini .armakrodhi#wari, opleciona
wokół niego Praw% ręk% obejmuje jego szyję, lew% za# podtyka pod usta czaszkę pełn%
krwi 7e zł%czone w u#cisku postacie <ab+<um z twojego wywodz% się mózgu, z jego
północnej strony, i teraz ukazuj% ci się tutaj /latego nie trwóż się ichN !ie lękaj się ichN
!ie żyw ku nim gniewuN @ozpoznaj w nich =ormę twego umysłuN 7ym bóstwem jest twój
Tidam, przeto nie obawiaj się goN , istocie jest to <ab+<um :uddy Imoghasiddhi "ddaj
mu kornie cze#ćN ?e zrozumieniem przychodzi wyzwolenieN>
Po tym wezwaniu i rozpoznaniu go jako Tidama zmarły rozpłynie się w niedwoisto#ci i
stanie się :udd% @ozpoznawszy, dzięki pouczeniom guru, we wszystkich tych
postaciach zręczn% grę własnego umysłu + osi%gnie wyzwolenie, podobnie jak wyzwala
się ten, kto spostrzega, że lew jest tylko wypchan% skór% "tóż ten, komu istota tego
wszystkiego nie jawi się jako wypchany lew, odczuwa trwogę i panikęJ podobnie
człowiek, pouczony co do takiego stanu rzeczy, rozpoznaje ow% ukryt% skazę i wyzbywa
się strachu ,szelako tutaj, gdy pojawiaj% się przed nim z obszarów podobnych
niebiosom krwiożercze bóstwa o wielkich postaciach i grubych członkach, na pewno
owładn% nim lęk i panika 0koro tylko jednak otrzyma pouczenie, rozpoznaje w nich
własne swoje emanacje i własnego Tidama, toteż jasne #wiatło uprzednich medytacji
oraz jasne #wiatło, jakie póAniej samoistnie się w nim rodzi, ł%cz% się z sob% niby matka
z synem ,łasne #wiatło pomaga mu w samowyzwoleniuJ jest to dlań jakby spotkanie z
kim# od dawna znanym ,łasny umysł i własne #wiatło daj% samowyzwolenie
<e#li jednak nie otrzyma on pouczeń, to choćby był człowiekiem zacnym, zawróci st%d i
wpadnie w błędne kolisko samsary
Pojawi się przed nim osiem rozeAlonych bogiń .auri i tłum czarownic
(R
o różnych,
straszliwych twarzachJ wyłoni% się one z jego własnego mózgu "to pouczenie P7rzebaQ
zawołać zmarłego po imieniu i przemówić doń takF
>0zlachetny synu, słuchaj uważnieN "to Pojawia się przed tob% osiem strasznych bogiń
.auriJ wychodz% one z twego własnego mózgu !ie bój się ichN ?e wschodniej strony
twego mózgu wyłania się biała .auriF w prawej ręce trzyma trupa niby pałkę, w lewej +
czaszkę pełn% krwi 7ak się tobie pojawi !ie lękaj się jejN ?e strony południowej + żółta
5zauri z napiętym łukiem, gotowym do strzału ? zachodu + Pramoha, dzierż%ca
proporzec z połaci% &akary
(8
? pomocy + czarna ,etali, mierż%ca dordże i czaszkę
pełn% krwi ? południowego wschodu + Pukkasi barwy czerwonożółtej, w prawej ręce
trzymaj%ca wyprute jelita, lew% podsuwaj%ca je sobie do ust ? południowego zachodu +
ciemnozielona ;hasmari , lewej dłoni trzyma ona czaszkę pełn% krwiJ miesza w niej
trzymanym w prawej dłoni dordże i podaje j% sobie do ust ? północnego zachodu +
jasnożółta 5zandali, odrywaj%ca głowę od ciała , prawej dłoni trzyma ona serce, w
lewej + zwłoki, swoje pożywienie ? północnego wschodu + ciemnoniebieska Oma#ani,
pożeraj%ca ciało i oderwan% od niego głowę
"wych osiem pojawiaj%cych się bogiń .auri tworzy #witę pięciu krwiożerczych
:uddówJ wychodz% one z twego mózgu i ukazuj% się tobie w taki sposób !ie bój się
ichN
0zlachetny synu, słuchaj uważnieN Po nich wyjdzie, jedna po drugiej, osiem 5zarownic z
o#miu krajów
(3
i ukaże się tobieF ze wschodu + 0imhamukha barwy ciemnoczerwonej, o
głowie lwa i dwu łapach zł%czonych na piersiJ w paszczy trzyma trupa, grzywę ma
odrzucon% do tyłu ? południa + ,jaghrimukha barwy czerwonej, o głowie tygrysa "bie
łapy ma założone na lędAwieJ spogl%da przenikliwie i kurczy w grymasie wargi ?
zachodu + Orygalamukha, czarna, o głowie lisaJ w prawej dłoni trzyma brzytwę, w lewej
+ wyprute jelita, które pożera i zlizuje krew ? północy + Owanamukha, ciemnoniebieskiej
barwy, z głow% wilka "biema rękami podnosi do paszczy trupa i pożera goJ spogl%da
wzrokiem przenikliwym ? południowego wschodu ;rydhramukha, bladożółta, o głowie
sępa, na barkach nios%ca wielkie zwłoki, w ręce za# szkielet ? południowego zachodu +
.ankamukha, ciemnoczerwona, o głowie jastrzębia, nios%ca na barkach wielkie zwłoki
? północnego zachodu + .akamukha barwy czarnej, o głowie krukaJ w lewej dłoni niesie
puchar z czaszki, w prawej dzierży mieczJ pożera płuca i serce ? północnego wschodu +
Hlumukha, ciemnoniebieska, o głowie sowy , prawej dłoni niesie dordże, w lewej +
miecz, i zjada mięso PtrupaLQ
7ych osiem 5zarownic z Po#miuQ krajów tworzy #witę pięciu krwiożerczych :uddówJ
wyszły one z twego własnego mózgu i jemu się ukazuj% !ie lękaj się ichN ,e
wszystkich ukazuj%cych się zjawach rozpoznaj zręczn% grę twego umysłu, własne twoje
twory
0zlachetny synuN @ozpoznaj też wychodz%ce z twego mózgu cztery 0trażniczki :ramN
"to ukaże ci się, wyszedłszy ze wschodniej strony twego mózgu, Inku#a, strażniczka o
końskim obliczu, dzierż%ca żelazny hak, białaJ w lewej dłoni trzyma puchar z czaszki
pełen krwi ? południa + Pa#a, strażniczka o #wińskim obliczu, dzierż%ca arkan ?
zachodu + Orynkhala, strażniczka o lwim obliczu, dzierż%ca łańcuch, czerwona ?
północy + ;hanta, strażniczka o wężowym obliczu, zielona, trzymaj%ca dzwonek
,ychodz% te cztery strażniczki z twego własnego mózgu i ukazuj% się tobie @ozpoznaj
w nich twego Tidama, bo to wła#nie onN
0zlachetny synu, po trzydziestu straszliwych bóstwach z rodziny Ueruka ukaże ci się
kolejno dwadzie#cia osiem Potężnych /am, jogiń o przerażaj%cych twarzach różnego
wygl%du Potrz%saj%c wszelakiego rodzaju orężem wychodzić one będ% z twego
własnego mózgu i ukazywać się tobie !ie lękaj się ich, lecz rozpoznaj w nich
wszystkich zręczn% grę twego umysłu 7eraz, gdy zbliża się czas, że chc% ci przeszkodzić
w zrozumieniu głównego sensu, przypomnij sobie pouczenia i wskazówki guru
0zlachetny synuN ?e wschodu Pukaże ci sięQ @akszasi $/iablica', ciemnoczerwona, o
głowie jaka, trzymaj%ca w dłoni dordże 5zerwonożółta :rahmi o głowie węża dzierży w
dłoni lotos 5iemnozielona &ahadewi $,ielka :ogini' o głowie leoparda trzyma w ręce
trójz%b !iebieska -obha $5hciwo#ć' o głowie łasicy dzierży czakrę, natomiast czerwona
.umari $/ziewica', z głow% niedAwiedzia, ma w dłoni dziryt :iała Cndrani $&ałżonka
Cndry', o głowie burej niedAwiedzicy, niesie w ręku pętlę z jelit "d wschodu pojawi się
tych sze#ć jogiń wychodz%cych z twego mózgu !ie bój się ichN
0zlachetny synu, z południa ukaże się żółta ,adżra o głowie maciory, dzierż%ca w dłoni
brzytwęJ czerwona 0anti $0pokój' o głowie krokodyla, trzymaj%ca w dłoni dzbanJ
czerwona Imryta $!ektar' o głowie skorpiona, z lotosem w dłoniJ biała 5zandra
$.siężyc' o głowie sokoła, z dordże w dłoniJ ciemnozielona /anda $Pałka' o głowie
lisicy, wywijaj%ca pałk%J ciemnożółta @akszasi o głowie tygrysa, trzymaj%ca w dłoni
czaszkę pełn% krwi 7a szóstka <ogiń Południa wyjdzie z twego mózgu i pojawi się przed
tob% !ie lękaj się ichN
0zlachetny synu, od zachodu pojawi się :hakszini $Pożeraj%ca' w kolorze
ciemnozielonym i z głow% sępa, trzymaj%ca maczugęJ czerwona @ati $@ozkosz',
końskogłowa, z kadłubem trupa w dłoniJ biała &ahabali $,ielce Potężna' o głowie
;arudy, dzierż%ca pałkęJ czerwona @akszasi, psiogłowa, tn%ca dordże brzytw%J .arna
$G%dza' barwy czerwonej, z głow% dudka, napinaj%ca łuk ze strzał%J czerwono+zielona
,asuraksza $0trzeg%ca :ogactw' o głowie jelenia, dzierż%ca dzban 7a szóstka <ogiń
?achodu wyjdzie z twego mózgu i pojawi się przed tob% !ie lękaj się ichN
0zlachetny synu, od północy pojawi się niebieska ,ajudewi $:ogini ,iatru' o głowie
wilka, wymachuj%ca mieczem badan
(1
J czerwonej barwy !ari $.obieta' o głowie kozicy,
maj%ca w dłoni pal do nabijania 5zarna ,arahi $&aciora' z głow% maciory, trzymaj%ca
w dłoni uzębion% pętlę 5zerwona ,adżra z głow% srocz%, nios%ca w dłoni zwłoki
dzieckaJ ciemnozielona &ahahastini $,ielkonosa'
2S
o głowie słonia, z gnij%cym trupem
w dłoni, pij%ca z czaszki pełnej krwiJ niebieskiej barwy ,arunadewi $:ogini ,ód' o
głowie wężowej, dzierż%ca pętlę uczynion% z węża 7a szóstka <ogiń Północy wyjdzie z
twego mózgu i pojawi się przed tob% !ie lękaj się ichN
0zlachetny synu, z twojego mózgu wyjd% i pojawi% się przed tob% cztery <oginie ,rótF ze
wschodu + biała ,adżra o głowie kukułki, z żelaznym hakiem w ręceJ od południa + żółta
,adżra, koziogłowa, z arkanem w dłoniJ od zachodu + ,adżra czerwona, z głow% lwa i
żelaznym łańcuchem w dłoniJ od północy + ciemnozielona ,adżra o głowie, węża i z
dzwonkiem w dłoni 7e cztery <oginie ,rót wychodz% z twego mózgu i ukazuj% się
tobie
, tych dwudziestu o#miu joginiach rozpoznaj emanacje samoistnych boskich kształtów
gniewnych Ueruków
0zlachetny synu, w postaci spokojnych bóstw rozpoznaj emanacje czę#ci pustego
przestworu dharmakajiN 7e, które ukazuj% się w kształcie bóstw gniewnych, rozpoznaj
jako emanacje czę#ci jasnego przestworu sambhogakajiN
<e#li teraz wszystkie pojawiaj%ce się przed tob% krwiożercze bóstwa, w liczbie
pięćdziesięciu o#miu wychodz%ce z twego mózgu, rozpoznasz jako twory swego umysłu,
natychmiast nast%pi zniesienie dwoisto#ci twego ciała i owych krwiożerczych bóstw, i
staniesz się :udd%
0zlachetny synuN <eżeli nie rozpoznasz ich wła#nie tak, jak ci powiedziano, lecz
owładnie tob% trwoga i zaczniesz uciekać, to czekaj% cię jeszcze większe męki samsary
<e#li nie rozpoznasz tych krwiożerczych bóstw wła#nie tak, to ujrzysz je jako <amę, Pana
Omierci, i ogarnie cię lęk przed nimi, poddasz się trwodze i panice, i omdlejesz ?jawy
zmieni% się w demony i runiesz w otchłań samsary <eżeli jednak nie owładnie tob%
trwoga ani panika, unikniesz bł%dzenia w samsarze
0zlachetny synuN !ajwiększe spo#ród owych spokojnych i gniewnych postaci s% tak
olbrzymie, że sięgaj% niebaJ #rednie s% jak ;óra &eru, a najmniejsze + jak osiemna#cie
twych postaci ustawionych jedna na drugiej Ile nie lękaj się ichN ,szystkie te twoje
własne twory pojawiaj% się w postaciach #wietlistych 0koro tylko wszystkie owe
jawi%ce się w postaciach #wietlistych twory rozpoznasz jako #wietliste emanacje
własnego umysłu, #wietlisty twór i #wietlisty kształt rozpłyn% się w niedwoisto#ci i
staniesz się :udd% 0ynu, wszelkie widziane przez ciebie, okropne, budz%ce grozę zjawy
winiene# rozpoznawać jako własne twoje emanacjeN ,iniene# je rozpoznawać jako
jasne, błyszcz%ce #wiatło twego umysłuN <e#li tak wła#nie je rozpoznasz, to bez w%tpienia
czeka cię stan :uddy, osi%gniesz go tak zwan% drog% momentaln% Przypomnij sobie
tylko Pte pouczeniaQ
0zlachetny synu, je#li natomiast samodzielnie teraz ich nie rozpoznasz, to wszystkie
postacie bóstw dobrotliwych ukaż% ci się jako &ahakala
2(
, wszystkie za# postacie bóstw
gniewnych + jako <ama /harmaradża, Pan .rólestwa Omierci ,łasne twoje emanacje
przemieni% się w demony i stoczysz się w błędny kołomęt samsary 0zlachetny synu,
je#li nie rozpoznasz w nich własnych twoich emanacji, to choćby# był mędrcom biegłym
we wszelkich pismach, sutrach i tantrach, i praktykował /harmę przez cał% kalpę
22
+ nie
osi%gniesz stanu :uddy Ile jeżeli rozpoznasz je wła#ciwie, to skutkiem zrozumienia
jednej tylko istotnej rzeczy i jednego słowa + osi%gniesz ten stan <e#li nie rozpoznasz w
nich swoich emanacji, to w momencie #mierci ujrzysz je w bar+do jako postać Pana
Omierci, <amy /harmaradży ,iększa postać <amy /harmaradży będzie olbrzymia jak
niebo, #rednia + jak ;óra &eru wypełniaj%ca sob% cały obszar #wiata ;órnymi zębami
k%sa on swoj% doln% wargę, oczy ma jak ze szkła ,łos na jego głowie jest skudlony,
brzuch obwisły, szyja cienka, w ręku dzierży karbowan% pałkę, jego usta miotaj% krzykiF
>:ijN &ordujN> ,ypija mózgi, odrywa głowy od ciał, wyszarpuje serca Podobne stwory
pojawiaj%c się napełniaj% sob% cały #wiat, ale ty, szlachetny synu, nie trwóż się, kiedy
zjawi% się przed tob%N <este# jedynie >umysłowym ciałem> swoich zakorzenionych złych
skłonno#ci, więc choćby te postacie mordowały cię i siekały na kawałki, nie potra=i%
zadać ci #mierci , istocie jeste# =orm% zrodzon% przez Ounjatę, więc nie musisz się ich
obawiać .ażdy z tych Panów Omierci to też tylko emanacja samoistnego blasku twego
umysłu, przeto nie jest utworzony z substancji materialnej 7o, co z natury swej puste,
nie może wyrz%dzić krzywdy Pustce !ie jest to nic innego, jak tylko ukazuj%ca się tobie
zręczna gra twego umysłu 0potykane po tamtej stronie bóstwa dobrotliwe, gniewne,
krwiożercze, przerażaj%ce zjawy, #wietliste tęcze, budz%ce grozę postacie Pana Omierci i
inne im podobne nie maj% realnego bytu, to rzecz pewna 7oteż gdy poznasz ich naturę w
ten wła#nie sposób, uwolnisz się od lęku i obawJ rozpływaj%c się w niedwoisto#ci,
staniesz się :udd% <e#li tak je rozpoznajesz, staj% się one Tidamem, wychodz% ci na
spotkanie w w%skim przesmyku bar+do PtwejQ jaAni i s% twoim schronieniem , my#li
oddawaj im kornie cze#ć i przypominaj sobie ci%gle o 7rzech .lejnotach Pamiętaj
zawsze, że wszelkie te bóstwa s% twoim Tidamem ,ołaj go po imieniuN ;dy będziesz
bł%kał się po bar+do jaAni, wzywaj go na pomocN >!ajdroższy Tidamie, ogarnij mnie
swym miłosierdziemN> + takie zano# błagania ,ołaj po imieniu swego guru, a gdy
będziesz bł%kał się po bar+do, wzywaj go na pomoc, nie rezygnuj z miłosierdzia i zano#
błagania "ddaj hołd tłumowi bóstw krwiożerczych i zano# błaganie "dmawiaj to
błaganieF
>Ich, gdy tak bł%dzę po kolisku samsary,
wtr%cony weń przez nazbyt silne złe skłonno#ci,
niechaj :uddowie spokojni i gniewni
poprowadz% mnie jasn% drog%, oczyszczon% ze zwidów
gniewu, trwogi i strachuN
!iechaj mnie też wspiera tłum gniewnych potężnych bogiń niebiosN
,yrwijcie mnie, proszę z przesmyku straszliwego bar+doN
PoprowadAcie do skończenie doskonałej i czystej
dziedziny :uddówN
;dy tak tu bł%dzę samotnie, odł%czony od miłych przyjaciół
i ukazuj% mi się cielesne złudy, których istot% jest Ounjata,
niechaj miłosierdzie :uddów przyda mi sił
i niech się w bar+do nie pojawia trwoga ni lękN
;dy w pięciorakiej =ormie rozbłyska tu przede mn%
jasna, wyraAna #wiatło#ć &%dro#ci
+ obym bez strachu i trwogi mógł w niej rozpoznać siebie samegoN
;dy pojawiaj% się tu przede mn% postacie bóstw gniewnych i spokojnych
+ obym z u=no#ci%, bez strachu, mógł rozpoznawać w nich bar+doN
;dy do#wiadczam udręk wywołanych moc% złego karmana
+ niechaj je wszystkie rozproszy mój TidamN
;dy rozbrzmiewa niby huk grzmotu głos /harmaty
+ niechaj zmieni się on w dAwięk sze#ciosylabowej mantryN
;dy tak tu bł%dzę miotany moc% karmana, pozbawiony obrony
+ błagam, niechaj obron% będzie mi ,ielkie &iłosierdzieN
;dy do#wiadczam tu udręk wywołanych przez złe skłonno#ci
+ niech ukaż% się one jako błogo#ć jasnej, głębokiej 0amadhiN !iechaj pięcioro żywiołów
nie będzie mymi wrogami,
lecz niech je raczej zobaczę jako niebiosa pięciu rodzin :uddówN>
7akie maj% być słowa tego błagania, wypowiadane z głębok% czci% i uwielbieniem <est
to bardzo ważne, bo tym sposobem unicestwia się obawy i wszelkie lęki, i osi%ga
niezawodnie stan :uddy w sambhogakaji !ie miej obawN>
Powtórzyć to PtrzebaQ trzy do siedmiu razy
7ym sposobem człowiek wszelkich, największych nawet przewin i wszelkich,
najgorszych nawet osadów karmicznych nie może nie dost%pić wyzwolenia <e#li jednak
w żaden sposób nie potra=i rozpoznać, będzie musiał wędrować po trzecim bar+do + :ar+
do GyciaJ niżej dokładnie zostanie o nim pouczony
!a ogół ludzie s% słabo obznajmieni Pz medytacj%Q i przygotowani, dlatego w chwili
#mierci, gdy mami% ich ułudy, niewielu tylko może się obyć bez pouczeń tego
,y-wolenia - Bar-do r-e- "łuchanie "bznajmieni dobrze z medytacj% po rozdzieleniu
się ich ducha i ciała nagle widz% :ar+do /harmaty 5i, którzy za życia rozpoznali naturę
umysłu, s% bardzo silni, kiedy w :ar+do 5hwili Omierci ukazuje się im #wiatło#ć, dlatego
bardzo ważne jest do#wiadczenie medytacyjne za życia 5i, którzy za życia praktykowali
medytację obu stopni nad bóstwami 7ajemnych &antr, widz%c w :ar+do /harmaty
zjawy spokojne i gniewne, zyskuj% wielk% siłę /latego bardzo jest ważne, aby za życia
dobrze przyswoić sobie to /ouc-enie o ,ielkim ,y-woleniu - Bar-do r-e- "luchanie
!ależy pilnie przykładać się do zgłębiania go, wbić je sobie mocno do głowy,
odczytywać gło#no, stosować doń umysł, nie przywi%zywać się do trzech czasów, jasno i
dokładnie poj%ć sens słów i nie zapominać ich, nawet gdyby cię #cigało stu okrutnych
oprawców Ponieważ tekst ten nazywa się wła#nie /ouc-enie o ,ielkim ,y-woleniu -
Bar-do r-e- "łuchanie, to nawet człowiek obci%żony pięcioma głównymi występkami,
który przyswoi sobie te pouczenia poprzez ucho + na pewno dost%pi wyzwolenia /latego
też trzeba je rozgłaszać wszem wobec i rozpowszechniać 7ak więc dla tego, kto raz je
tylko usłyszał, choćby nawet nie rozmy#lał nad ich sensem + stan% się całkowicie jasne,
bo w bar+do umysł jest dziewięćkroć silniejszy niż przedtem, toteż przypomni je tam
sobie co do słowa, niczego nie zapominaj%c /latego za życia należy recytować je
każdemuF odczytywać u wezgłowia chorych i obok zwłok wszystkich ludzi, i w ogóle jak
najszerzej rozpowszechniać, albowiem po ich przyswojeniu czekać będzie PzmarłychQ
bardzo dobry los
Przyswojenie jest jednak trudneJ wyj%tkiem s% tu ludzie, którzy zgromadzili zasługi oraz
oczy#cili się z mroków niewiedzy Po Hsłyszeniu Ptych pouczeńQ dost%pi% wyzwolenia
przez samo to, że nie poddali się niewierze
/latego należy obdarzać je wielk% czci%, albowiem jest to nektar /harmy
.oniec pouczeń odnosz%cych się do :ar+do /harmaty Pzawartych wQ /ouc-eniu o
,ielkim ,y-woleniu - Bar-do r-e- "łuchanie i ,id-enie
?ostały one sprowadzone przez siddhę .ar+ma gling+pa z gór s;am+po g/ar, z brzegów
?łotej @zeki
"ar2a mangalam)
$!iech będzie wszystkim na pożytek'


( Przepisy reguluj%ce dyscyplinę zakonn% i codzienne życie wiernych, zawarte w
pierwszej czę#ci kanonu buddyjskiego $7ripitaki'
2 5zyli z praktykami buddyzmu tantrycznego
E 7yb ring+bsrel + małe, trwałe, szkliste kulki koloru białego lub zielonkawego, jakie +
wedle tradycji buddyjskiej + pozostaj% po spaleniu ciała wybitnego jogina lub w ogóle
#wi%tobliwego wyznawcy /harmy
M 7ak bywa okre#lana słynna mantra sze#ciosylabowa "m mani padme hum
9 >,ielki sidha>, czyli jogin, który uzyskał drog% praktyk medytacyjnych różnorakie
władze paranormalne
R >,ielkie Hrzeczywistnienie>J okre#lenie to zdaje się być synonimem rezultatu
medytacji &ahamudry, zwanego mahasukha $>,ielka rozkosz albo błogo#ć>'
8 5hodzi tu o przyczepianie do zwłok tekstów mantr, zapewniaj%cych wyzwolenie z bar+
doJ ich autorem miał być Padmasambhawa
3 .oło o o#miu szprychach, symbolizuj%ce między innymi /harmę buddyjsk%
1 >/iament> albo >piorun>, tyb rdo+rje $dordże'
(S >.lejnot>, por przyp M( do czę#ci C
(( 7rójz%b z nadzianymi nań odciętymi głowami
(2 >-otos>
(E >5zyn>, >działanie> $wła#ciwieF karman'
(M ,ła#ciwieF ;auri
(9 Pi#aczi $tyb phra+men+ma + >czarownica>' + rodzaj krwiożerczych demonów płci
żeńskiej, o głowach ptasich i zwierzęcych
(R Por wyżej
(8 <est to jaki# potwór wodny + krokodyl, może del=in albo rekin
(3 Półlegendarne #więte kraje buddyjskieJ według niektórych Aródeł s% toF 0inghala,
7hogar, -i, :al+po, .aszmir, ?ahor, Hrgjan, &agadha
(1 &iecz niszcz%cy !iewiedzęJ wedle innych Aródeł + emblemat czy proporzec
ozdobiony jedwabnymi wstęgami
2S 7yb sna+chen + okre#lenie słonia
2( >,ielki 5zarny> + epitet <amy, Pana Omierci, oraz bodhisattwy Iwalokite#wary $w
gniewnej postaci'
22 ME2S milionów lat ziemskich $w mitologii indyjskiej + >dzień :rahmy>'




"OUCZENIE O SAMOWYZWOLENIU SIĘ
Z BAR!O *YCIA


KSIĘGA WIELKIEGO WYZWOLENIA
Z BAR!O *YCIA
"O"RZEZ SŁUCHANIE WSKAZ+WEK
I 'ASNE ICH "RZY"OMINANIE
BĘ!(CA CZĘ&CI( KSIĘGI GŁĘBOKIE' NAUKI O WYZWOLENIU
S"O! WŁA!ZY STRA*NIK+W GNIEWNYCH ORAZ S"OKO'NYCH

.orny i pełen czci pokłon guru,
Tidamowi, /akiniom i bogomN
Proszę, wyswobodAcie mnie z bar+doN

,yżej udzielono nauki o wyzwoleniu z :ar+do /harmatyJ teraz zaczyna się obja#nienie
:ar+do Gycia
Poza tymi, którzy po wielokroć zapoznawali się z poprzednimi pouczeniami o :ar+do
/harmaty, i tymi, którzy dobrze s% obznajmieni z /harm% + ludziom słabo z ni%
obznajmionym oraz wielkim niegodziwcom trudno jest przyswoić sobie te pouczenia
wskutek strachu, lęku i złego karmana /latego, pocz%wszy od dziesi%tego dnia, należy
przemawiać wyraAnie tymi oto słowyF
>0kładam hołd 7rzem .lejnotom i wzywam pomocy :uddów, bodhisattwów, i zanoszę
nich błaganiaN>
Potem trzy+ albo siedmiokrotnie zawołać PtrzebaQ zmarłego po imieniu i tak doń
powiedziećF
>0zlachetny synu, słuchaj dobrze i zapamiętajF postacie z piekła, ze s=ery bogów i
wszystkie inne pojawiaj%ce się w bar+do wchodz% w istnienie moc% iluzji ;dy w
kształtach bóstw dobrotliwych i gniewnych ukazywały ci się one w :ar+do /harmaty,
nie potra=iłe# ich rozpoznać, toteż po upływie czterech i pół dnia #wiadomo#ć omdlała w
tobie skutkiem strachu Ile gdy się ockn%łe# z omdlenia i rozja#niła się ona, pojawiło się
przed tob% podobne poprzedniemu ciało , tantrach czytamyF
>5ielesne kształty z dawniejszych i przyszłych s=er bytu,
wyposażone we wszystkie władze zmysłowe,
obdarzone energi%, która jest dziełem machiny karmicznej złudy,
widziane czystym okiem boga o tej samej naturze>
7ak mówi% tantry >/awniejsze> znaczy tu, że oblekasz się w kształt istoty z krwi i ko#ci
jedynie skutkiem mocy twych dawniejszych złych nawyków , kształtach i proporcjach
ta postać #wietlista podobna jest do postaci z dobrej kalpy
(
, dlatego jest to zjawa
trwaj%ca przez krótki czas, zwiemy j% >my#lnym ciałem> bar+do <eżeli wówczas masz
odrodzić się w s=erze bogów, pojawiaj% ci się kształty ze s=ery bogów, i tak dalej
0tosownie do miejsca ponownych narodzin + w s=erze bytu asurów, ludzi, zwierz%t,
Tidagów i piekła + będ% ci się ukazywać zjawy z tych s=er /latego zwiemy je
dawniejszymi Przed upływem czterech i pół dnia pojawiały się + za spraw% złych
nawyków z poprzedniego życia + kształty cielesne z dawniejszej s=ery bytuJ tak sobie
my#lałe# /latego my#lałe#F >dawniejsze>
Ile po tym czasie ukazuj% się już zjawy ze s=er następnych narodzin /latego była mowa
o >dawniejszych i przyszłych s=erach bytu>
.iedy to nast%pi, nie d%ż za jak%kolwiek z pojawiaj%cych się postaci i nie przywi%zuj się
do niej, nie żyw ku niej a=ektu <eżeli poweAmiesz ku niej a=ekt, będziesz musiał się
bł%kać w sze#ciu s=erach samsary i cierpieć ich udręki
<eszcze do wczoraj, w :ar+do /harmaty, nie potra=iłe# rozpoznać jego zjaw, dlatego
musisz teraz bł%dzić tutaj !ie b%dA słabego duchaN <e#li potra=isz sam sobie być
obrońc%, to coraz wyraAniej będziesz dostrzegał, że ukazana ci przez guru #wietlista
&%dro#ć jest Ounjat% Potem spokojnie wstępuj w s=erę !ie+działania i !ie+lgnięcia !ie
wstępuj%c w bramy łona, osi%gniesz wyzwolenie
<e#li jednak nie potra=isz rozpoznać samodzielnie, wówczas skup się w medytacji nad
twoim Tidamem lub twym guru, umieszczaj%c ich nad swoj% głow%, i oddaj im kornie
hołd, z cał% moc% 7o bardzo ważneN 7o bardzo ważneN 5zyń to z duchem
niezachwianym znowu i znowuN>
7ak PtrzebaQ przemówić <eżeli PzmarłyQ to zapamięta, osi%gnie wyzwolenie bez
konieczno#ci wędrowania po sze#ciu s=erach samsary Ile jeżeli skutkiem złego karmana
miałby trudno#ci z zapamiętaniem, należy przemówić doń w te słowaF
>0zlachetny synu, słuchaj z umysłem skupionymN "to wszystkie twoje zmysły zostaj%
oczyszczone, nie znaj% już przeszkódN &ożna by rzec, iż za życia twoje oczy były #lepe,
uszy głuche, a członki + chromeJ teraz, w bar+do, oczy twoje jasno postrzegaj% kształty,
uszy wyraAnie słysz% dAwięki i wszystkie inne zmysły działaj% bezbłędnie, jakby się
oczy#ciły /latego mówi się o oczyszczeniu wszelkich władz zmysłowych> <est to znak,
iż umarłe# i bł%dzisz po bar+do Przypomnij sobie udzielone ci pouczeniaN
0zlachetny synu, teraz nic nie stanowi dla ciebie przeszkody, albowiem stałe# się >=orm%
umysłu>, po rozdzieleniu się twego ducha i ciała nie masz już =ormy materialnej /latego
obecnie posiadłe# władzę przenikania bez przeszkód przez wyniosłe góry, #ciany domów,
ziemię, kamienie i skały + z wyj%tkiem jedynie łona matki i /iamentowego 7ronu
:uddy
2
&ożesz teraz do woli kr%żyć tu i tam wokół królowej gór, #więtej ;óry &eru
7o wła#nie jest znak twojej wędrówki po :ar+do Gycia, więc przypominaj sobie
pouczenia guruN i zano# błagania do Pana ,ielkiego &iłosierdzia
0zlachetny synuN 7a twoja obecna magiczna siła pochodzi z karmana, nie zawdzięczasz
jej swym cnotom ani nie jest ona czarodziejsk% moc% samadhi, lecz pochodzi jedynie z
energii karmana i jest z nim zgodna Pozwoli ci ona w jednym okamgnieniu okr%żyć
cztery kontynenty
E
i ;órę &eru, i dotrzeć w jednej chwili, z chyżo#ci% my#li,
gdziekolwiek tylko zechcesz &aj%c moc poruszania się tak szybko, jak człowiek otwiera
i zamyka dłoń, możesz czynić przeróżne, niesłychane, magiczne sztuki !ie będzie dla
ciebie jakiejkolwiek my#li, której by# nie mógł przenikn%ć, ani rzeczy niewykonalnej
!ie zaznasz w tym żadnej przeszkody ?rozum to i zano# błagania do guruN
0zlachetny synuN >0pogl%danie czystym okiem boskim> na stosowne s=ery bytu polega
na tymF w bar+do różne s=ery narodzin będ% się pojawiać odpowiednio różnym ludziom
!a przykładF je#li kto# ma się odrodzić w s=erze bogów, ujrzy istoty ze s=ery bogów ,
taki sam sposób pojawiać się będ% inne spo#ród sze#ciu s=er narodzin /latego nie lgnij
do nich, lecz medytuj o ,ielkim &iłosierdziuN 7o wła#nie oznacza >spogl%dać na nie
czystym okiem boga>J nie chodzi tu o potęgę płyn%c% z łask bogów czy innych tego
rodzaju istot, lecz o jasne, przenikliwe, boskie spojrzenie, będ%ce owocem
nieporuszonego, jasnego skupienia samadhi <eżeli będziesz pragn%ł widzieć + zobaczysz
<e#li w medytacji swojej będziesz słaby i chwiejny + nie zobaczysz ,tedy nie
zobaczysz
0zlachetny synu, tego rodzaju cielesne kształty i postacie twych ziomków, krewnych i
bliskich wychodzić ci będ% na spotkanie niby we #nie :ędziesz zwracał się do nich
słowami mowy, lecz nie otrzymasz odpowiedzi w słowach ,idz%c smutek twoich
bliskich i twej żony pomy#liszF >Hmarłem, więc cóż mogę zrobićN> + i poczujesz wielkie
cierpienie, podobne udręce ryby wleczonej po gor%cym piasku Ile choć będziesz bardzo
cierpiał, nikomu nic dobrego z tego nie przyjdzie <e#li jest tam twój guru, zano# błagania
do niego albo do twego Tidama ,ielkiego &iłosierdzia <akkolwiek mocno by# kochał
swoich bliskich, na nic się to teraz nie zda, przeto wyrzeknij się a=ektu ?ano# błagania
do Pana ,ielkiego &iłosierdziaN ,ówczas przestaniesz cierpieć i straszliwe zjawy
przestan% się ukazywać
0zlachetny synu, zagarnia cię nie znaj%ca spoczynku wichura karmana Pozbawiony
jeste# sił, duch twój rozstał się już z ciałem, przeto wiatr cię niesie na podobieństwo
piórka, cwałujesz na rumaku wiatru, który miota tob% to tu, to tam ;dyby# nawet tym
wszystkim płacz%cym powiedziałF ><estem tutaj, nie płaczcieN> + to i tak by nie usłyszeli
,tedy pomy#lisz sobieF >HmarłemN> + i zawładnie tob% wielkie cierpienie /latego nie
poddawaj się mu
!ie będzie tam nocy ani dnia, lecz tylko niezmienna, szarawa, rozproszona po#wiata,
jakby jesienna , takim wła#nie bar+do będziesz przebywał przez tydzień, dwa, trzy,
cztery, pięć, sze#ć lub siedem tygodni + czterdzie#ci dziewięć dni !a ogół te udręki w
:ar+do Gycia trwaj% dwadzie#cia jeden dni, tak twierdz% autorytety !ie jest to pewne, bo
dzieje się to sam% tylko moc% karmana
0zlachetny synu, wtedy wła#nie zakręci tob% potężny huragan karmiczny + przerażaj%cy,
okropny, nie do wytrzymania, i poczujesz, jakby co# szturchało cię w plecy !ie lękaj się
tegoN 0% to twoje własne ułudne zjawy ?apadnie przed tob% przerażaj%cy, niewymownie
okropny, gęsty mrok 0traszyć cię będ% i bardzo trwożyć takie oto różne okrzykiF >:ijN
?abijN> !ie obawiaj się ich
Cnnym, wielkim grzesznikom karmiczne mięsożerne demony
M
wychodz% naprzeciw,
potrz%saj%c wszelakim ostrym orężem, krzycz%c >:ijN ?abijN>, podnosz%c wielki zgiełk i
kłóc%c się Hkazywać się będ% zjawy różnych #cigaj%cych cię, budz%cych trwogę
drapieżnych bestii ?acinać będzie deszcz ze #niegiem, podniesie się burza #nieżna
Hkaż% się prze#laduj%ce cię zjawy licznych wojowników, spowinie cię gęsty mrok
@ozbrzmi dudnienie jakby obsuwaj%cej się góry i ryk jakby wzbieraj%cego morza
Przeraż% cię te dAwięki i na o#lep rzucisz się do ucieczki, ale drogę odetn% ci trzy ziej%ce
przed tob% przepa#cie, białe i czerwone, bardzo głębokie
9
? tej trwogi omal do nich nie
wpadniesz
0zlachetny synu, w rzeczywisto#ci wcale nie s% to przepa#cie, lecz twoje własne
za#lepienie, ż%dza i głupota ,tedy u#wiadom sobie, że jeste# w :ar+do Gycia, i zwróć
się po imieniu do ,ielkiego &iłosierdziaF >Panie ,ielkiego &iłosierdzia, mój guru i wy,
7rzy .lejnoty, nie posyłajcie mnie $wymienić odpowiednie imię' do niższych s=er bytuN>
+ w taki sposób masz błagać, bardzo usilnie, nie zapominaj%c
!atomiast wszyscy ci, co zgromadzili wiele zasług, lgnęli do cnoty, stosowali się do
szlachetnej /harmy i spotykali na swej drodze 0zelk% pomy#lno#ć + będ% się PrównieżQ
cieszyć wszelkim szczę#ciem i pomy#lno#ci% I znów ci, którzy nie uczynili nic dobrego
ani nic złego żyj%c w obojętno#ci i bezmy#lno#ci + nie zaznaj% też ani szczę#cia, ani
cierpieniaJ czeka ich jedynie obojętno#ć i bezmy#lno#ć 7ak wła#nie się stanie
0zlachetny synu, nie lgnij do jakichkolwiek przedmiotów twych pragnień ani do
przyjemno#ciN !ie poż%daj ichN "ddaj hołd guru i 7rzem .lejnotomN Porzuć w my#li
wszelkie namiętno#ci i poż%daniaN Po zniknięciu zjaw przyjemno#ci i cierpień i ukazaniu
się zjaw równowagi ducha, z niezachwianym umysłem, nie rozmy#laj%c, wstępuj
spokojnie w s=erę &ahamudry 7o bardzo ważneN
0zlachetny synu, w owym czasie będziesz się zatrzymywał na krótkie chwile przy
mostach, , #wi%tyniach, klasztorach, stupach, chatach i innych budowlachJ nigdy na
dłużej, bowiem po oddzieleniu się twego umysłu od ciała nie potra=isz nigdzie dłużej
zagrzać miejsca :ędzie ci zimno, #wiadomo#ć twoja będzie rozchwiana i niestała
,ówczas pomy#liszF >Ich, umarłem już, co mam teraz pocz%ćL> &y#lenie stanie ci się
przykre i nuż%ce, i w sercu poczujesz dotkliwy chłód :ędziesz doznawał wielkiej,
niezmiernej udręki :ędziesz musiał wędrować nie zatrzymuj%c się ani nie przywi%zuj%c
do jakiegokolwiek miejsca, niczego sobie nie przypominaj%c, o niczym nie my#l%c 0wój
umysł wprowadA w stan doskonałego spoczynkuN /o jedzenia będziesz miał tylko to, co
specjalnie dla ciebie zostawi% PbliscyQJ w%tpliwe też, czy będziesz miał przyjaciół 7o
znak, że po :ar+do Gycia bł%dzi twoje >ciało umysłowe>
,tedy twoje przyjemno#ci i przykro#ci zależeć będ% od karmana Hjrzawszy rodzinne
okolice i własnego trupa pomy#liszF >"to leżę umarły <akie to straszneN> 7o >ciało
umysłowe> będzie wówczas bardzo cierpieć Pomy#liszF >Ich, gdybym tak mógł
otrzymać jakie# ciałoN> i wszędzie ujrzysz widziadła jakby chodz%ce w poszukiwaniu
ciał Iż dziewięć razy będziesz próbował wst%pić w swego trupa, lecz skutkiem twojego
długiego przebywania w :ar+do /harmaty, w zimie, mróz zetnie go w bryłę lodu, w lecie
za# zgnije on I je#li tak się nie stanie, to krewni wkrótce spal% go w ogniu, złoż% do
grobu albo rzuc% na pożarcie drapieżnemu ptactwu, i już go nie znajdziesz, by weń
wst%pić !apełni cię to wielkim przygnębieniem i zda ci się, że tłuczesz się między
skałami, piaskiem i kamieniami 0zukaj%c ciała nie uwolnisz się od cierpienia <est ono
sam% istot% :ar+do Gycia /latego z niezachwianym duchem wstępuj w s=erę obojętno#ci
dla ciałaN>
Po tych pouczeniach zmarły osi%gnie wyzwolenie w bar+do <eżeliby jednak skutkiem
przemożnej siły złego karmana te pouczenia nie tra=iły do niego, znów trzeba zawołać go
po imieniu i przemówić takF
>0zlachetny synu $wymienić imię', słuchaj mnieN 7o, że# popadł w takie cierpienia,
zawdzięczasz swojemu karmanowiJ nie jest to niczyja odpłata Ponieważ to twój własny
karman, błagaj usilnie 7rzy .lejnoty, a otrzymasz od nich wsparcie <e#li wszelako nie
uczynisz tego i je#li nie jeste# obznajmiony z medytacj% &ahamudry ani nie będziesz
praktykował medytacji swego Tidama + to zrodzone wraz z tob% twoje bóstwo
opiekuńcze zgromadzi wszystkie dobre uczynki, a za każdy z nich wyci%gnie biały
kamyk @ównocze#nie na pytanie przychodz%cego
R
za każdy ze zgromadzonych
występków wyci%gnie kamyk czarnyJ natenczas ogarnie cię wielki lęk, panika i trwoga
/rż%c będziesz mówiłF >!ie dokonałem tego złaN> + i skłamiesz w ten sposób !a to
<ama rzeknieF
>Popatrzę w zwierciadło karmana> + i spojrzawszy w to zwierciadło, jasno i wyraAnie
ujrzy w nim wszystkie twoje dobre i złe uczynki, tak że kłamstwa na nic się nie zdadz%
<ama uwi%że ci powróz u szyi i poprowadzi za sob%J poderżnie ci gardło, wydrze serce,
wypruje jelita, będzie ssać twój mózg, pić krew, pożerać ciało, kruszyć w zębach twe
ko#ci, lecz ich nie połamie 5iało rozedrze ci na strzępy, ale jako# ocalejesz
7ortury te jednak przyczyni% ci wiele cierpień, toteż podczas rachowania białych
kamyków nie lękaj się i nie trwóżJ nie uciekaj się do kłamstw, nie obawiaj się <amy <est
on twoim >ciałem umysłowym>, więc choć pragnie cię zabić i torturować, nie może
spowodować twej #mierci , istocie jest on tylko wizerunkiem twojej Ounjaty, więc nie
musisz się go bać ,szystkie zjawy <amy s% jedynie złudnymi emanacjami Ounjaty <est
to Ounjata >ciała umysłowego> twoich złych nawyków, a przecież Ounjata nie może
zaszkodzić Ounjacie, to, co pozbawione jest istoty, nie może szkodzić temu, co
pozbawione jest istoty Pojawiaj%ce się od strony nierzeczywistych, złudnych, własnych
twoich emanacji czy też pochodz%ce z tamtej strony zjawy <amy, bogów, demonów albo
rakszasów o głowie byka, i im podobne kształty pozbawione s% rzeczywistego bytu, i
takimi je postrzegaj ?rozum, że s% one tym samym, co bar+doN ,chodA w głębok%
medytację &ahamudry, a je#li tego nie potra=isz, to przynajmniej spogl%daj #miało na te
napawaj%ce cię tak% trwog% postacie Patrz na nie jako na wytwory Ounjaty, pozbawione
własnej istoty !azywa się to /harmakaja Ponieważ Ounjata nie jest całkowit% nico#ci%,
jej istota budzi lęk, dlatego wpatruj się w ni% całym umysłem 7o istota sambhogakaji
Owietlisto#ć i Ounjata nie rozdzielaj% się, przeto istot% Ounjaty Qest #wietlisto#ć,
#wietlisto#ci za# + Ounjata 7ak tedy umysł + nierozdzielna Ounjata+#wietlisto#ć + zostaje
obnażony i bytuje teraz w s=erze tego, co nie stworzone <est to =orma samoistno#ci,
swabhawikakaja ,ynurzaj%ce się z niej bez przeszkód =ormy jej samoistnej gry s%
nirmanakaj% ,ielkiego &iłosierdzia
0zlachetny synuN 7eraz patrz z niezachwian% uwag%N Poprzez samo tylko zrozumienie
osi%gniesz stan :uddy w jego poczwórnym ciele :acz pilnieN 7a przestrzeń oddziela
:uddów od wszelkich istot żywych 7o bardzo ważna chwilaN <e#li teraz nie potra=isz
utrzymać uwagi, bez końca bł%dzić będziesz po bagnach samsary, nigdy z nich się nie
wydostaniesz
>, jednej chwili się rozdzielaj%,
w jednej chwili osi%gaj% pełne o#wiecenie>
+ te słowa odnosz% się do tej wła#nie chwili
Iż do wczoraj umysł twój był rozproszony, nie rozpoznałe# bar+do, które ci się wówczas
pojawiło, dlatego opadły cię strach i trwoga 7oteż bacz bardzo pilnie, bo je#li i teraz
uwaga twoja się zachwieje, przerwany zostanie sznur ,ielkiego &iłosierdzia i pójdziesz
tam, sk%d nie ma wyswobodzenia>
<e#li zmarły rozpozna tutaj wła#ciwie, to + choćby nawet poprzednio nie rozpoznał +
dzięki tym pouczeniom osi%gnie tutaj wyzwolenie /o zwykłego człowieka, nie
obznajmionego z medytacj%, należy przemówić takF
>0zlachetny synuN <eżeli nie potra=isz teraz oddać się medytacji, to przypomnij sobie
:uddę, /harmę, 0anghę i ,ielkie &iłosierdzie, i do nich zano# błaganiaN " wszystkich
tych budz%cych lęk i trwogę zjawach medytuj jako o ,ielkim &iłosierdziu lub twoim
własnym TidamieN ,spomniawszy na twego guru wyjaw <amie+/harmaradży tajemne
imiona, jakie otrzymywałe# wraz z inicjacjami
8
w #wiecie ludzi i nawet gdyby# wpadł
do otchłani, nie stanie ci się krzywda, przeto porzuć strach i obawyN>
;dyby nawet wcze#niej nie dost%pił wyzwolenia, to teraz, za spraw% tych pouczeń,
uzyska je na pewno <e#li jednak nie rozpozna, to wyzwolenia nie będzieJ dlatego tak
ważne jest ponawianie pilnego wysiłku ?nów trzeba zawołać zmarłego po imieniu i tak
doń mówićF
>0zlachetny synuN &omentalnie ukazuj%ce się teraz zjawy wtr%cać cię będ% na przemian
w rozkosze i okropne cierpienia, niby katapulta lub inna podobna machina 7eraz nie
emanuj z siebie gniewu ani namiętno#ciN <eżeli masz się odrodzić w niebie, ukazywać się
będ% zjawy z niebaJ wówczas dla dobra nieboszczyka pozostali na #wiecie bliscy złoż%
<amie w o=ierze wiele stworzeń żywych, odbieraj%c im życie Hkaż% ci się wtedy zjawy
nieczyste i opanuje cię silna zło#ć i gniew, skutkiem czego wejdziesz w łono i odrodzisz
się w piekle /latego bez względu na to, co się dzieje w #wiecie ludzi, nie wzbudzaj w
sobie zło#ci i gniewu, lecz medytuj z miło#ci% i współczuciem
/alejF za życia przywi%zany byłe# do pozostawionych tam majętno#ci 7eraz, wiedz%c, że
dostan% się one w obce ręce i korzystać z nich będzie kto# inny, poczujesz do nich
przywi%zanie i poweAmiesz zło#ć do pozostawionych tam bliskich 0kutkiem tego
wst%pisz w łono i odrodzisz się na pewno albo w piekle, albo w#ród Tidagów, choćby#
miał dane na niebo !awet je#li odczuwać będziesz przywi%zanie do pozostawionych
majętno#ci, to przecież nie masz mocy, aby je zabrać ?e swych bogactw nie będziesz już
miał żadnego pożytku, przeto porzuć przywi%zanie do nich i pogódA się z tym !ie żyw
zawi#ci do kogokolwiek, kto będzie użytkował twoje mienie, wyrzuć j% z umysłu
Pragnienia swoje skup w jedn% intencję o=iarowania Ptych bogactwQ twemu guru i 7rzem
.lejnotom, i trwaj w stanie wolnym od gniewu i namiętno#ci
7eraz znów będ% odprawiać, gwoli twemu pożytkowi, ceremonie ka$ka
3
dla <amy, .róla
Omierci 5hoć będ% to czynić z my#l% o tobie i dla oczyszczenia tych, co poszli do
piekieł, to przecież wykonawcami tych obrzędów s% ludzie >tak pełni przywar, słabo#ci i
nieczysto#ci, tak nieuważni i ospali, że gdy za spraw% twej, karmicznej inteligencji
ujrzysz to wyraAnie, gdy ujrzysz i poznasz ich mał% wiarę, przewrotne i błędne
mniemania, ich czarny karman zrodzony ze strachu i zło#ci, ich nieczyste poczynania z
obrzędami /harmy + wówczas pomy#lisz sobieF >:iada mi, oni mnie oszukaliN 7ak, na
pewno, oszukali mnieN> i my#l ta wtr%ci cię w wielkie przygnębienie, wielki smutek
ogarnie twój umysł, skutkiem czego nie zrodzi się w tobie uwielbienie dla jasnej
#wiatło#ci, lecz raczej stracisz u=no#ć i wiarę, toteż wst%pisz w łono i na pewno pójdziesz
do niskich s=er samsary 7ak tedy więcej będzie st%d szkody niż pożytku
,idz%c, jak pozostawieni przez ciebie przyjaciele błędnie i nieczysto poczynaj% sobie z
obrzędami /harmy, pomy#liszF >5óż, moje własne wyobrażenia s% nieczyste !ie może
być nieczysto#ci w nauce ?wycięskiegoN 7o jest tak, jakby w zwierciadle odbijała się
moja własna, zm%cona cieniem twarzN ,szystko tam dzieje się tak skutkiem mojej
nieczysto#ci ?a# co do tych ludziF ich ciało jest 0angh%, mowa + #więt% /harm%, my#li
istot% :uddy, przeto w nich jest moje schronienieN> 0zczerym sercem uwielbij je i oczy#ć
swe my#liN , ten sposób wszystko, cokolwiek uczyni% pozostawieni przez ciebie bliscy,
niezawodnie obróci się na twoje dobro /latego nie zapominaj, że bardzo jest ważne
żywić czyst% my#l
<e#li masz odrodzić się w jednej z trzech niższych s=er bytu, będ% ci się ukazywać zjawy
z tej s=ery Ile kiedy zobaczysz, że twoi bliscy sprawuj% obrzędy /harmy z czystymi,
cnotliwymi sercami, bez domieszki grzechu, że guru i uczniowie praktykuj% jasn%
/harmę w czysto#ci ciała, mowy i umysłu + wówczas ogarnie cię wielka rado#ć i moc%
tej rado#ci wła#nie wst%pisz w łono, a choćby# miał pierwotnie pój#ć do piekieł, to na
pewno odrodzisz się w niebiosach 7oteż jest to bardzo pożyteczne :ardzo ważne, aby#
wyzbył się nieczystych my#li i z czci% nieobjęt% jak przestwory #wiata uwielbił czyste I
więc bacz pilnieN
0zlachetny synuN .rótko można powiedzieć takF ponieważ teraz, w bar+do, umysł twój
pozbawiony jest podpory, za# ukazuj%ce się w tej niestałej przestrzeni zjawy dobre i złe
obdarzone s% wielk% sil% + nie my#l o tych, które s% owocem złego karmana, lecz je#li
zgromadziłe# był dobre uczynki, przypomnij je sobie <e#li ich nie masz, to przynajmniej
zau=aj czystym my#lom ?ano# błagania do twego Tidama i do ,ielkiego &iłosierdzia
, głębokim skupieniu odmów te oto błaganiaF
>Ich, gdy tak tutaj bł%dzę samotnie, odł%czony od miłych przyjaciół,
i gdy ukazuj% mi się samoistne postaci Ounjaty
+ niechaj mnie ratuje moc miłosierdzia :uddów,
niechaj nie ogarnia mnie trwoga i panika bar+doN
;dy przez złego karmana do#wiadczam wielu udręk,
niech je wszystkie rozproszy moc mego TidamaN
;dy rozlega się samoistny potężny grzmot /harmaty
+ niech wszystek on się zmieni w dAwięk sze#ciosylabowej mantryN
;dy tak pozbawiony schronienia d%żę #ladami karmana,
+ niechaj schronieniem będzie mi ,ielkie &iłosierdzieN
;dy przez karmana złych nawyków do#wiadczam tu udręk
+ niech zaja#nieje przede mn% błogo#ć samadhiN>
7akie oto błaganie wypowiedz gło#no, a ono na pewno cię poprowadzi <est to bardzo
ważneJ ono cię nie oszuka>
;dy wypowiesz te słowa, umarły przypomni sobie, zapamięta i dost%pi wyzwolenia Ile
nawet po kilkakrotnym powtórzeniu będ% duże trudno#ci z rozpoznaniem wskutek
przemożnego złego karmanaJ wtedy znów należy wielokrotnie powtórzyć, i wielka z
tego będzie korzy#ć ?nów trzeba zawołać zmarłego po imieniu i tak doń przemówićF
>0zlachetny synuN <eżeli przypomniałe# sobie to wszystko, ale nie przyswoiłe# należycie,
odt%d twoje ciało z poprzedniego żywota będzie mętnieć i stawać się niewyraAne, ciało
za# życia przyszłego będzie coraz wyraAniejsze /latego pomy#liszF >;dziekolwiek się
odrodzę, będę cierpiał podobne obecnym męki, a więc poszukam sobie jakiegokolwiek
ciała> :ędziesz kr%żył tu i tam, bezładnie, i zaja#niej% przed tob% #wiatło#ci z sze#ciu
s=er bytu ,st%pisz w tę, która wskutek twojej siły karmicznej zaja#nieje najsilniej
0zlachetny synu, posłuchajN &oże kto# spytaćF ><akie jest #wiatło sze#ciu s=erL> "tóż
#wiatło#ć z dziedziny bogów jest biała i matowaJ podobnie matowe, ale czerwone jest
#wiatło asurów Owiatło ludzi jest niebieskie, zwierz%t + zielone, Tidagów + żółte I
#wiatło piekieł jest barwy dymu, matowe 7akie s% #wiatło#ci z sze#ciu s=er bytu
Podobnie kolor ciała będzie taki, jaki jest kolor s=ery, w której PzmarłyQ ma się odrodzić
0zlachetny synuN , owej chwili bardzo ważne jest zrozumienie sensu pouczeń i
wskazówekJ dlatego gdy pojawi się którakolwiek ze #wiatło#ci, medytuj nad ni% jak nad
,ielkim &iłosierdziem ?atem gdy pojawi się #wiatło#ć, medytuj nad ni% my#l%cF >"to
jest ,ielkie &iłosierdzie> , tym się zawiera najważniejszy sens głębokiej nauki 7o
bardzo ważne, bo zapobiega narodzinom
C znów medytuj długo nad tym, że twój Tidam to tylko ułudna zjawa, nie maj%ca
własnego bytu <est to tak zwane czyste ciało złudy ,ówczas Tidam niech zniknie z
krańców i niech na chwilę wst%pi w s=erę nie osadzonej w czymkolwiek, nie utworzonej
z czegokolwiek #wietlistej Pustki
C znów medytuj nad Tidamem i nad Owiatło#ci% Po takiej krótkiej, pełnej uwielbienia
medytacji umysł twój zniknie z krańcówJ tę sam% przestrzeń, jak% wypełnia niebo,
wypełnia umysł 0pokojnie wstępuj w s=erę !ie+działaj%cej /harmakaji, wolnej od >ja>
, taki sposób zapobiega się narodzinom>
5i jednak, którzy nie przykładali się do praktyk i medytacji, nie zrozumiej% sensu
pouczeń, pobł%dz% i podejd% do bramy łona, toteż bardzo s% ważne te wskazówki
zamykaj%ce bramy łona !ależy zawołać zmarłego po imieniu i tak doń przemówićF
>0zlachetny synuN <eżeli nie przyswoiłe# sobie powyższych pouczeń, to teraz, pchany
moc% karmana, będziesz miał wrażenie, że wspinasz się pod górę, chodzisz tam i z
powrotem albo spadasz głow% w dół Potem ukaż% się zjawy istot żywychJ wtedy
medytuj nad ,ielkim &iłosierdziem, przypominaj je sobie
!astępnie, wedle tego, co ci wcze#niej posiedziano, ukaże się twoja zjawa jakby #cigana
przez gromadę ludzi, chłostana wichur%, kurniaw%, gradem, spowita w ciemno#ć
zmierzchania ?aczniesz uciekać 7ym, którzy nie maj% zgromadzonych zasług, zda się,
że tra=ili w miejsce pełne cierpieńJ tym, którzy maj% zgromadzone zasługi, zda się, że
dotarli do miejsca pełnego błogo#ci i szczę#cia ,tedy, szlachetny synu, i tobie pokaż%
się wszelkie znaki mówi%ce o tym, na jakim narodzisz się kontynencie i w jakiej sytuacji,
toteż słuchaj bardzo pilnie, bowiem wieloraki i bardzo ważny jest sens tych wskazówek
!awet je#li nie poj%łe# należycie sensu wcze#niejszych pouczeń, to tutaj, choćby# słabo
był obznajmiony z praktyk% medytacyjn%, zdołasz zrozumieć ich istotę /latego słuchaj>
7eraz bardzo jest ważna pilna uwaga, bo pozwoli ona na zamknięcie bram łona 0posoby
s% tu dwaF przeszkodzenie osobie, która wchodzi w łono, oraz zamknięcie go I oto
pouczenie, jak przeszkodzićF
>0zlachetny synu $wymienić imię', jakiekolwiek bóstwo będ%ce twym Tidamem z istoty
swojej jest złud% nie maj%c% własnego jestestwa, niby odbicie księżyca w wodzieJ
winiene# jasno widzieć to w ten sposób <e#li nie masz okre#lonego Tidama, to jest nim
Pan ,ielkiego &iłosierdziaJ odtwarzaj go sobie dokładnie w medytacji ,yraAnie go
sobie wyobrażajJ następnie zniknie on z krańców, ty za# medytuj nad #wietlist% pustk%,
bez jakiegokolwiek obiektu "to jest ważny i głęboki sens Iutorytety twierdz%, że w ten
sposób unika się wst%pienia w łono, a więc medytuj w taki sposób
;dyby i to cię nie zatrzymało i już już miałby# wst%pić w łono + s% jeszcze głębokie
pouczenia o drugim sposobieJ tedy słuchaj Powtarzaj za mn% te oto słowa *ł.wnych
"trof Bar-do
>Ich, gdy ukazuje mi się :ar+do Gycia,
mocno skupiam swój umysłJ
staram się usilnie przedłużyć skutki dobrego karmana
?amknęły się bramy łonaJ trzeba pamiętać o tym, by nie post%pić wsteczJ
jest teraz czas i potrzeba dzielno#ci, jasnej my#li
Porzuć zawi#ć, medytuj nad twym guru i <ab+<umN>
,ypowiedz te słowa gło#no i wyraAnie, tak by pobudzić pamięćJ bardzo jest ważne, aby#
rozmy#lał nad sensem tych słów i zapamiętał je I oto i onF słowa >gdy ukazuje mi się
:ar+do Gycia> znacz%, że teraz bł%dzisz po :ar+do Gycia, a oznak% tego jest, że kiedy
spojrzysz w lustro wody, nie zobaczysz w nim swego odbicia i że twoje ciało nie rzuca
cienia "becne twoje ciało nie jest obleczone w materię + w mięso i krew, co jest
znakiem, iż tu, w :ar+do Gycia, wędruje >ciało umysłowe> 7oteż musisz skupić teraz
cał% sw% uwagę i skoncentrować się 7o wła#nie mocne skupienie jest teraz
najważniejsze, musi ono być jak wędzidło na pysku konia ;dy osi%gniesz to mocne
skupienie Hmysłu, wszystko stanie się możliwe, nie obracaj w umy#le złych uczynków
7eraz przypominaj sobie /harmę, wszelkie nauki, pouczenia, wskazówki oraz przekazy
mocy
1
, jakie otrzymałe# w #wiecie ludzi, a także to Pouczenie o ,yzwoleniu z :ar+do
przez 0łuchanie 0taraj się usilnie przedłużyć działanie dobrego karmana 7o bardzo
ważneN !ie zapominajN !atęż uwagęN 7eraz jest czas, kiedy oddzielona będzie droga w
gorę od drogi w dół 7eraz jest czas, kiedy jedna chwila gnu#no#ci na zawsze wtr%ci cię
w cierpienie, i czas, kiedy mocna koncentracja zapewni ci wieczn% szczę#liwo#ć Przeto
skupiaj swego duchaN Przedłużaj działanie dobrego karmanaN
>Przyszła teraz chwila zamykania bram łonaJ
gdy się zamkn%, pamiętaj, by nie dać się poci%gn%ć wsteczN
7rzeba ci teraz pilnego wysiłku i jasnej my#liN>
7akie s% te pouczenia i należy działać stosownie do nich
!ajpierw o zamykaniu bram łonaJ jest tu pięć metod !ależy dobrze je sobie przyswoić
0zlachetny synu, w owej chwili ukaż% ci się postacie istot męskich i żeńskich w trakcię
płodzeniaJ gdy tak je ujrzysz, nie wchodA pomiędzy nie Pomy#l, że te męskie i żeńskie
istoty to twój guru w postaci <ab+<umJ tak o nich medytuj i w umy#le oddaj im hołd
bardzo kornie i z wielkim uwielbieniem 0ama tylko mocna koncentracja my#li na
pragnieniu otrzymania pouczeń /harmy wystarczy, aby zamknęły się bramy łona
<e#liby jednak okazało się to niewystarczaj%ce i już zamierzałby# wst%pić w łono,
medytuj o swym guru w postaci <ab+<um jako o Tidamie albo o Tidamie jako o Panu
,ielkiego &iłosierdzia w Postaci <ab+<um, i w my#li złóż im o=iarę ze swego ciała ?
wielk% czci% błagaj w my#li o !ajwyższe HrzeczywistnienieJ tym sposobem łono
zostanie zamknięte
<e#liby jednak i to nie pomogło, i już zamierzałby# wst%pić w łono, to masz tutaj trzeci
sposób na pow#ci%gnięcie ż%dzy narodzin 5ztery s% =ormy rodzenia się na #wiatF z jaja,
z łona, drog% cudu oraz z ciepła i wilgoci ? tych czterech rodzenie się z jaja i z łona s%
do siebie podobne 7ak więc je#li wędruj%c ujrzysz splecionych w objęciu mężczyznę i
kobietę i pchany sił% ż%dzy PnarodzinQ wst%pisz w łono, to możesz się narodzić jako ptak,
koń, pies czy człowiek, i tak dalej
<e#li masz się narodzić jako istota płci męskiej, ukaże ci się własny wizerunek męski, i
uczujesz siln% zło#ć do ojca, zazdro#ć za# i gor%cy a=ekt poweAmiesz do matki
<e#li masz się narodzić jako istota płci żeńskiej, ukaże ci się własny twój wizerunek
żeński i uczujesz siln% zawi#ć oraz zazdro#ć wobec matki, wobec ojca za# + gor%cy a=ekt
i bolesn% tęsknotę ? tej to przyczyny pójdziesz ku łonu i wst%pisz w nieJ tam znajdziesz
się wewn%trz zlepka białego i czerwonego nasienia i z rado#ci% do#wiadczyć zechcesz
narodzin Owiadomo#ć omdleje w tobie z tej rozkoszy i odejdzie, ty za# =ormować się
będziesz w kulisty i podługowaty embrion, a gdy ciało twoje ukształtuje się zupełnie,
poprzez łono matki wychyniesz na zewn%trz i otworzysz oczy, i stwierdzisz, że# narodził
się szczenięciem Pierwej byłe# człowiekiem, teraz w postaci psiej przyszedłe# na #wiat,
w norze po#ród psów, by cierpieć udręki ich życia Podobnie możesz narodzić się w
chlewie w#ród wieprzów, w mrowisku po#ród mrówek, po#ród robaków, krów, kóz,
owiec i innych podobnych stworzeń + i nie będzie dla ciebie powrotu :ędziesz musiał
znosić najprzeróżniejsze udręki okropnej głupoty, tępoty i bezmy#lno#ci Podobnie jest z
narodzinami w pozostałych s=erach samsary + piekła, Tidagów i tak dalejJ cierpi się w
nich bezmierne utrapienia i katusze 5zyż jest co# większego i okropniejszego niż toL
!iestetyN 0traszne to jest, ach, niestetyN /latego ci, co nie otrzymali wskazówek od
najlepszego guru, będ% się bł%kać w ten sposób, aż run% w bezdenn% otchłań, by cierpieć
tam nieprzerwanie okropne męki 7oteż słuchaj moich słówN /obrze zakarbuj sobie w
pamięci moje pouczenia 7eraz otrzymasz wskazówki i nauki, jak zamykać bramy łona i
pow#ci%gn%ć ż%dzę narodzin 0łuchaj i zapamiętajN >:ramy łona się zamknęły, pamiętaj
teraz, by się nie co=n%ćN Przyszedł czas, gdy potrzeba ci pilnej wytrwało#ci i jasnej my#li
Porzuć zazdro#ć i medytuj o twoim guru w postaci <ab+<umN> + tak powiadaj%
P&istrzowieQ 0tosownie do tego, je#li masz się narodzić jako istota płci męskiej,
poczujesz miło#ć do matki, do ojca za# + zło#ćJ je#li masz się narodzić jako istota płci
żeńskiej poczujesz miło#ć do ojca, zło#ć za# do matki Pojawi się też zawi#ć "to
głębokie pouczenie na ow% chwilę
0zlachetny synu, gdy zrodz% się w tobie takie wła#nie uczucia miło#ci i nienawi#ci,
medytuj w ten sposóbF >Ich, przedtem bł%dziłem po samsarze wskutek tego, że podobnie
jak te stworzenia zgromadziłem złego karmana, toteż teraz odczuwam miło#ć i
nienawi#ć, i dlatego bł%kam się PnadalQ <e#li będę oddawać się tym uczuciom, bez końca
bł%dzić będę tutaj i długo pływać będę po głębokich odmętach oceanu cierpień "dt%d
nie poddam się już miło#ci ani nienawi#ci Ich, niestetyN> 7eraz z cał% moc% skup swego
ducha na my#li o tym, by nigdy nie żywić uczuć miło#ci i nienawi#ciJ samo to wystarczy
do zamknięcia bram łona + powiadaj% tantry
0zlachetny synu, natęż uwagę, skoncentruj sięN <e#liby wszelako i to nie zamknęło bram
łona i już+już zamierzałby# w nie wst%pić + zamkniesz je z pomoc% pouczeń
wskazuj%cych, że wszystko jest nieprawd% i omamem &edytować masz w taki sposóbF
>Ich, ojciec i matka, czarny deszcz, zawierucha, dudnienie grzmotów, okropne zjawy +
wszystkie te kształty obdarzone istnieniem pozbawione s% prawdziwego bytu, to iluzje
5okolwiek mi się ukazuje + to omam, nieprawda ,szystkie te zwidy s% złudzeniami,
kłamstwem, jak miraż !ietrwałe, przemijaj%ce <akiż tedy pożytek z miło#ciL !a cóż
zda się strach i przerażenieL 7o tak, jakby kto# widział co#, czego nie ma ,szystkie one
s% jedynie emanacjami mego własnego ducha 0am ten duch jest złudzeniem, nigdy
naprawdę nie istniał, wyłania się on gdzie# z drugiej strony Przedtem nigdy tak o tym
nie my#lałem i to, co nie istnieje, brałem za istniej%ceJ to, co nierzeczywiste, brałem za
rzeczywiste Hłudę brałem za rzeczywisto#ć i dlatego tak długo muszę bł%dzić w
samsarze <eżeli teraz jeszcze nie rozpoznam w nich iluzji, to długo będę wędrować po
kręgu samsary i na pewno utknę w bagnie jej różnorakich, mnogich udręk ,szystkie Pte
zwidyQ s% jak sen, omam, jak echo, jak napowietrzne miasta ;andharwów
(S
, jak miraż,
jak odbicie w lustrze, jak widziadło, jak księżyc w wodzie, ani przez chwilę nie maj%
prawdziwej istno#ci> 0koncentruj się na my#li, że z pewno#ci% nie s% one rzeczywiste,
lecz pozorneJ w ten sposób wyzbędziesz się przekonania o ich rzeczywistym istnieniu
<e#li zdasz się w tym na słowo tantr, przeciwstawisz się wierze w jaAń 0koro tylko
szczerze przyznasz w ten sposób, że wszystko to jest pozorem, bramy łona niezawodnie
się zamkn% Ile je#li nawet uczyniwszy tak nie zniszczysz przekonania o rzeczywistym
istnieniu + bramy łona się nie zamkn% i już+już będziesz zamierzał w nie wst%pić "to
stosowne do tego głębokie pouczenie
0zlachetny synu, je#li pomimo twoich wysiłków bramy łona nie zamkn% się, medytuj nad
jasn% #wiatło#ci%J to jest pi%ta metoda, z której pomoc% je zamkniesz 0posób
medytowania jest następuj%cyF wszystkie te zwidy s% twoim własnym umysłem, przeto
ten umysł jest jak Ounjata + nie zrodzony, nie podlegaj%cy #mierci ? my#l% twoj%,
duchem i umysłem niech nic się nie miesza, niech trwa on sam w sobie, na swój sposób,
podobnie jak woda wlana do wody + spokojny, czysty, zwarty, nie utworzony 7ak
medytuj%c, bez w%tpienia zamkniesz bramy łona czterech rodzajów narodzin Ponawiaj
dopóty tak% medytację, dopóki się one nie zamkn%>
Podane dotychczas pouczenia o zamykaniu bram łona s% bardzo głębokie i wiele razy
okazały się skuteczneJ stosuj%c je, wszystkie trzy kategorie ludzi + najsilniejsi, przeciętni
i najsłabsi + nie mog% nie osi%gn%ć wyzwolenia .to# spytaF /laczegoL "tóż, po
pierwszeF #wiadomo#ć w bar+do, w której tkwi wyraAna wiedza o własnych nędzach i
występkach, wszystko, cokolwiek powiem, natychmiast słyszy Po drugieF choćby kto
był głuchy i #lepy, odzyskuje wówczas pełnię władz i pojmuje każde słowo Po trzecieF
przez cały czas prze#laduje go lęk i strach, więc my#l%c, jakie to okropne, pamięta o tym,
uspokaja się, natęża uwagę i słucha wszystkiego, co mówię Po czwarteF #wiadomo#ć
pozbawiona jest teraz oparcia cielesnego, przeto łatwo jej skupić rozpierzchnięte
pragnienia i pokierować nimi Pamięć staje się dziewięciokrotnie trwalsza, toteż nawet
umysł kogo# bardzo tępego rozja#nia się wtedy za spraw% karmana, tak że z łatwo#ci%
uczy się wszystkiego i potra=i medytować "to i główne przyczyny ? tych samych
powodów bardzo jest korzystne odprawianie obrzędów za zmarłych /latego wła#nie tak
ważne jest pilne odczytywanie tego ,ielkiego ,y-wolenia - Bar-do r-e- "łuchanie aż
do czterdziestego dziewi%tego dnia
((

<e#li PzmarłyQ nie osi%gnie wyzwolenia po jednym pouczeniu, to osi%gnie je po drugim
/latego też trzeba te pouczenia powtarzać dużo razy, nie tylko raz Ilbowiem jest wiele
rodzajów ludzi, którzy nie osi%gaj% wyzwolenia 0% to ci, co nie przykładali się zbytnio
do dobrych uczynków, i ci, co zawsze z upodobaniem czynili zło, i tacy, co skutkiem
zaciemnienia umysłu licznymi i wielkimi występkami nie potra=i% poj%ć powyższych
wskazówek, jakkolwiek będ% wysilać się w medytacji <e#li nie potra=ili oni zamkn%ć
łona wedle tego, co powiedziano wyżej, to teraz, poniżej, zostan% im wyłożone głębokie
wskazówki i rady co do tego, jak maj% wybierać łono !ależy wezwać na pomoc
:uddów, bodhisattwów i mocarzy, wyrzec =ormułę o 0chronieniu, trzykroć zawołać
zmarłego po imieniu i przemówić doń takF
>0zlachetny synu $wymienić imię', który# odszedł spo#ród żywych, słuchajN Ponieważ
nie zrozumiałe# udzielonych ci wcze#niej pouczeń, tak że nie zamknęły się bramy łona +
teraz nadszedł dla ciebie czas oblekania się w ciało ,iele jest + nie jeden + rodzajów
jasnych i głębokich wskazówek co do tego, jakie masz obrać sobie łono, tak więc skup
swój umysł i uważnie słuchaj, mocno się koncentruj%c
0zlachetny synu, teraz będ% pojawiać się przed tob% kontynenty, na których będziesz się
rodził, oraz ich różne znaki i przymiotyJ masz je rozpoznać "trzymasz rady co do
znaków kontynentu, na którym się narodzisz
;dyby# miał się narodzić na kontynencie wschodnim o nazwie Purwawideha
(2
, ujrzysz
jezioro zdobne w piękne gęsi i gęsiory :acz, by# tam nie szedł, zawracajN !arodziwszy
się tam będziesz wprawdzie żył w szczę#ciu i rozkoszy, ale nie poznasz /harmy, bo na
tym kontynencie jej się nie głosiJ dlatego nie wstępuj nań
.ontynent południowy, /żambudwipa
(E
, pojawi się w kształcie pięknego, wygodnego
domu ,stępuj do niegoN
;dyby# miał się narodzić na kontynencie zachodnim o nazwie Iparagodanija
(M
+ ujrzysz
jezioro zdobne w piękne ogiery i klacze !ie idA tam, co=nij sięN <est to kontynent
dobrobytu i wielkiego szczę#cia, ale nie głosi się na nim /harmy, przeto nie wchodA tam
;dyby# miał się narodzić na kontynencie północnym, zwanym Httarakuru
(9
, ukaże ci się
jezioro zdobne w byki lub w zielone drzewa 7akie s% owe znaki twoich narodzinJ masz
je rozpoznaćN 7am też nie wstępuj Gyje się na tym kontynencie długo i zacnie, ale nie
głosi się na nim /harmy, przeto nie wchodA tamN
<e#li miałby# się narodzić w s=erze bogów, zobaczysz przepyszn% wielopiętrow%
#wi%tynię, cał% z różnorakich drogocennych klejnotów ,stępuj tam, je#li możeszN
;dyby# miał się narodzić jako asura, ujrzysz rozkoszny park i co# jak wiruj%ce kręgi
ogniaJ nie wchodA tam za żadn% cenę, pamiętaj, by zawrócićN
;dyby# miał się narodzić jako zwierzę, zobaczysz szczeliny w skałach, dziury jak w
mrowisku, chaty kryte strzech% i co# jakby gęst% mgłę 7utaj także nie wchodAN
;dyby# miał się narodzić w s=erze Tidagów, ujrzysz kikuty drzew, co# jak =aluj%ce cienie
lub jak rozrzucone mrowiska, jak chwiejne cienie <e#li tam pójdziesz, narodzisz się jako
Tidag i do#wiadczać będziesz różnorakich m%k głodu i pragnienia Pamiętaj więcF nie
chodA tam, zawracajN :%dA dzielny i wytrwałyN
;dyby# miał narodzić się w piekle, za spraw% złego karmana usłyszysz miły #piewJ albo
nie będziesz miał siły, by się oprzeć i wejdziesz, albo też ujrzysz jakby mroczny
kontynent lub czarny dom, lub czerwony dom, albo ciemny wykop, albo ciemny
go#ciniecJ tak się ukazuje piekło <e#li tam wst%pisz, wpadniesz do piekieł, gdzie
będziesz cierpiał niezno#ne udręki gor%ca i zimna, i nigdy stamt%d nie wyjdziesz 7ak
więc musisz zważać, by nie wst%pić pomiędzy nie i za żadn% cenę nie utkwić w piekle
PamiętajF po zamknięciu bram łona masz się wyco=aćN>
7ak trzeba teraz przemawiać
>0zlachetny synuN 5hociaż nie masz ochoty i#ć dalej, to jednak idziesz wbrew swej woli,
bo #ciga cię okrutny prze#ladowca + moc karmana Przed tob% + oprawca, którym kieruje
ż%dza mordu, i mrok, i potężna zawierucha, i tn%cy deszcz ze #niegiem, i grad, i zadymka
będzie cię chłostaćJ ujrzysz też pierzchaj%ce postacie ?lękniesz się tego wszystkiego i
będziesz szukał schronienia, usiłuj%c znaleAć ocalenie we wspomnianych wyżej,
rozkosznych siedzibach, rozpadlinach skalnych, wykopach, parkach, w kielichach
lotosów i innych kwiatów Hkrywszy się w nich, będziesz bał się wyj#ć, pomy#lisz więcF
>!ie, nie mogę teraz st%d się ruszyć> + i powodowany obaw% rozstania się z tym
schronieniem poczujesz doń wielkie przywi%zanie ? obawy spotkania po wyj#ciu na
zewn%trz wszystkich tych przerażaj%cych zwidów bar+do poweAmiesz ku nim lęk i
nienawi#ćJ ukryty tam w #rodku przybierzesz na siebie byle jakie nędzne ciało i będziesz
cierpieć wszelkiego rodzaju męki <est to znak, że demony zamy#laj% działać na twoj%
szkodęJ dlatego tak bardzo ważne jest pouczenie na ow% chwilę 0łuchaj więc i dobrze je
zrozumN
,ówczas, #cigany przez okrutnego oprawcę i bez sił, wydany na pastwę przerażenia i
trwogi, w jednej chwili odzyskasz pełnię pamięciJ ukaże ci się wielki i wspaniały :udda
Ueruka lub Uajagriwa albo ,adżrapani + lub inny, będ%cy twoim Tidamem + o potężnym
ciele i krzepkich członkach, miażdż%cy w proch wszelkie domeny, w postaci gniewnej,
budz%cej trwogę, w całej okazało#ci &oc% jego błogosławieństwa i miłosierdzia
odpadn% od ciebie prze#ladowcy i dana ci będzie zdolno#ć wybrania sobie łona 7oteż
pojmij dobrze istotę tych pouczeń, bo jest ona głęboka i wyrazista
0zlachetny synu, musisz też wiedzieć, że bogowie medytacji i inne im podobne istoty
kieruj% swymi narodzinami posługuj%c się moc% głębokiej samadhi Tidagowie i im
podobne demony różnych rodzajów + a jest ich wiele + staj% się w bar+do wytworami
#wiadomo#ci i mog% ukazywać się w złudnej magicznej postaci demonów i @akszasów
>5iało umysłu> przekształci się wła#nie w którego# z nich Tidagowie mieszkaj%cy w
głębinach mórz i ci lataj%cy po niebie, i wszelkie inne rodzaje demonów, których jest
osiemdziesi%t tysięcy, przybior% postać >ciała umysłu> i tak się będ% pojawiać
,ówczas najlepiej by było, gdyby# rozpamiętywał Ounjatę+&ahamudrę, lecz je#li tego
nie potra=isz + poddawaj się tej jakby grze pozorów i złudzeń <e#li i do tego nie jeste#
zdolny, to jednak nie przywi%zuj się duchem do niczego &edytuj%c nad Tidamem
,ielkiego &iłosierdzia już tu, w bar+do, staniesz się sambhogakaj% :uddy
0zlachetny synu, jeżeli skutkiem działania mocy karmana będziesz musiał wst%pić w
łono, to masz tutaj podane wskazówki i rady co do wybierania bram łona 0łuchajN
!ie wchodA w jakiekolwiek, pierwsze lepsze łonoN <e#li pojawi się oprawca, a ty nie
będziesz na tyle silny, by nie wst%pić w łono + &edytuj nad Uajagriw%
7woja inteligencja jest teraz bardzo subtelna i dlatego rozpoznasz wszystkie ukazuj%ce
się kolejno siedziby Psamsaryl, przeto wybierajN 0% dwa pouczenia o wyborzeF pierwsze
tyczy przeniesienia się do czystej s=ery :uddów, drugie + wej#cia poprzez bramy łona w
nieczyst% samsarę Postępuj stosownie do nich
5i o największych zdolno#ciach wznios% się do 5zystej 0iedziby !iebieskiejJ posuwać
się będ% w taki oto sposóbF >Ich, jakie to przykre tkwić tutaj, w bagnie samsary, przez
tak długi czas + przez niezliczone, niepamiętne kalpyN Ich, czemuż w ci%gu tego całego
czasu nie zostałem jeszcze wyzwolony przez :uddówN 5oraz większy wstręt czuję do tej
błędnej wędrówki po samsarze, coraz większy jest strach i coraz tu ciemniej 7eraz
zbieram się do ucieczki st%d &uszę się znaleAć u stóp :uddy Imitabhy w zachodnim
niebie 0ukhawati, cudownie odrodzić się tam w kielichu lotosu> + tak pomy#lisz, przeto z
upodobaniem i pilno#ci% skupiaj się w medytacji nad obszarem zachodniego niebo
0ukhawati !adto je#li będziesz pilnie i żarliwie skupiał się w medytacji nad niebami
/oskonałej 5zysto#ci, ?upełnej @ado#ci, nad niebami Ikanisztha, Ilakawati, nad ;ór%
Potala
(R
, nad boskim Pałacem -otosów :lasku w Hrgjan + to na pewno odrodzisz się w
którym# z nich
;dyby# za# pragn%ł znaleAć się w pobliżu bodhisattwy &aitreji w niebie 7uszita + to
skupiaj się na takiej my#liF >"to teraz, w bar+do, nadeszła chwila pój#cia do nieba
7uszita, gdzie bytuje król niezwyciężonej /harmy Cdę tam> .oncentruj%c się mocno i
żarliwie, narodzisz się w pobliżu &aitreji, w kielichu lotosu, cudownym sposobem
<e#liby# jednak osi%gn%ć tego nie mógł i musiał wstępować w łono, do nieczystej
samsary + tutaj masz wskazówki, jak je wybierać 0łuchajN
,edle tego, co powiedziano wyżej, masz wybrać sobie jeden z kontynentów
Przepatrzywszy je okiem jasnej, subtelnej wiedzy, wst%pisz na taki, na którym szerzy się
/harmę ;dyby# miał się narodzić magicznym sposobem w miejscu nieczystym, pełnym
brudu i plugastwa, zbudzi się w tobie upodobanie do kupy nieczysto#ciJ wyda ci się ona
miła i narodzisz się w niej <akiekolwiek zjawy tego rodzaju ci się pokaż% + nie lgnij do
nich, nie okazuj im też nienawi#ci, lecz wybieraj sobie czyste łono ,ażne tu jest gor%ce
pragnienie, przeto postępuj takF
>Ich, obym dla dobra wszystkich czuj%cych istot mógł narodzić się w doskonałym ciele
króla ,szech#wiata, 5zakrawartina, lub szlachetnego bramina, wielkiego jak drzewo
sala
(8
, lub syna jakiego# siddhy, w nieskalanej tradycji /harmy, jako syn religijnych
rodzicówN> +na tej my#li się skupiaj%c wchodzisz w łono ,ówczas łono, w które
wstępujesz, błogosław jako pałac bogów, i zano# błagania do :uddów dziesięciu stron
#wiata, bodhisattwów i mocarzy, do wszelkich Tidamów, szczególnie za# do Pana
,ielkiego &iłosierdzia ,stępuj%c w łono błagaj ich o udzielenie mocy
Ile nawet wybieraj%c łono w ten sposób można pobł%dzić i skutkiem działania karmana
łono dobre ujrzeć jako złe, złe za# ujrzeć jako dobre 7o bł%d, dlatego też tak ważny jest
w owej chwili sens tego pouczenia &asz post%pić takF jeżeli ukaże ci się zjawa dobrego
łona, nie lgnij doń z sympati% <eżeli ukaże ci się zjawa złego łona + nie odpychaj go z
niechęci% ,yzbyć się chęci przyjęcia i odrzucenia tego, co dobre i złe, wstępować w
s=erę spokojnej, zrównoważonej medytacji, wolnej od uczuć sympatii i niechęci + oto
czysta i głęboka istota Ptego pouczeniaQ !iewielu tylko ludzi potra=i j% sobie przyswoićJ
jest to trudne, człowiek tkwi bowiem we władzy chorobliwych, złych nawyków i
skłonno#ci, nie potra=i uwolnić się od uczuć niechęci i sympatii, przeto co=a się i szuka
schronienia w#ród podobnych zwierzętom ludzi nieprawych i najsłabszego ducha>
?nów PtrzebaQ zawołać zmarłego po imieniu i mówić doń takF
>0zlachetny synu, skoro nie umiałe# wybrać sobie łona i nie potra=iłe# uwolnić się od
sympatii i niechęci + ukazuj%ce ci się przedtem różnorakie zjawy zawołaj nazywaj%c je
imieniem 7rzech .lejnotów i szukaj w nich schronienia ?ano# błagania do Pana
,ielkiego &iłosierdzia, unie# głowę i idA dalej @ozpoznaj bar+doN Porzuć a=ekt do
pozostawionych tam bliskich, synów, córek i przyjaciółN 7eraz nie mog% ci oni pomóc
,stępuj w niebiesk% #wiatło#ć ze s=ery ludzi lub w biał% #wiatło#ć bogówN ,stępuj w
pałac z klejnotów, w rozkoszny parkN>
Powtórzyć PtrzebaQ te słowa siedem razy, po czym zmówić błagania do :uddów,
bodhisattwów i mocarzy, odczytać Błaganie o 3chronę r-ed Trwogami Bar-do i
Błaganie o 4wolnienie - ,ąskiego /r-esmyku Bar-do + do siedmiu razy Potem należy
wyraAnie i gło#no przeczytać tekst ,y-wolenia r-e- Nos-enie5 samoc-ynnie uwalnia&ące
"kandhy, a także ,y-wolenie r-e- /raktykowanie (harmy5 uwalnia&ące samoc-ynnie od
-łych skłonności Postępuj%c w ten sposób, jogin o wysokim intelekcie dokona w chwili
#mierci przeniesienia #wiadomo#ci, tak że nie będzie musiał bł%kać się po bar+do i łatwo
osi%gnie wyzwolenie
-udzie niżej od niego stoj%cy pod względem zdolno#ci rozpoznaj% w :ar+do 5hwili
Omierci #wiatło#ć /harmaty i d%ż%c w górę łatwo osi%gn% stan :uddy
5złowiekowi stoj%cemu jeszcze niżej w ci%gu kilku tygodni ukazuj% się w :ar+do
/harmaty różne spokojne i gniewne zjawyJ nawet je#li różnorakie skutki karmana i
własne zdolno#ci nie zdołaj% go wyzwolić od razu, to jednak za którym# razem osi%gnie
on wyzwolenie
I zatem większo#ć ludzi, rozpoznaj%c stopniowo różne etapy w%skiego przesmyku,
zyskuje wyzwolenie
!atomiast ludzie o słabym działaniu dobrych skutków karmicznych i obci%żeni wielkimi
występkami i skażeniami musz% wędrować jeszcze niżej, w :ar+do Gycia 7am uzyskane
stosownie do stopnia Pzdolno#ciQ różnorakie wskazówki i pouczenia pozwalaj% im
wła#ciwie rozpoznać + je#li nie za pierwszym razem, to za innym + i osi%gn%ć
wyzwolenie
5hoć wszyscy tacy ludzie o bardzo słabych dobrych skutkach karmicznych nie potra=i%
rozpoznać i wpadaj% w moc lęku i przerażenia + to postępuj%c wedle tych różnorakich
pouczeń o zamykaniu i wybieraniu bram łona, rozpoznaj% wła#ciwie + je#li nie za
pierwszym, to za innym razem i jednocz%c się z przedmiotem medytacji osi%gn%
wzniosły stan bezmiernej zasługi 5i najgorsi, choćby byli podobni zwierzętom, uzyskaj%
bezmiern% zasługę uciekaj%c się do 7rzech 0chronień, i zawróc% z drogi do piekieł
,ezm% na siebie drogocenne, zupełne, rzadko i trudno osi%galne ciało człowiecze a
spotkawszy w następnym życiu guru i przyjaciół /harmy otrzymaj% od nich wskazówki,
dzięki którym dost%pi% wyzwolenia , :ar+do Gycia dosięgnie ich ta nauka, więc,
podobnie jak rynna położona w zniszczonym kanale nawadniaj%cym, wskazówki owe
przedłuż% działanie dobrego karmana Po wysłuchaniu tych pouczeń nawet ludzie bardzo
niegodziwi nie mog% nie dost%pić wyzwolenia I dlaczegoL + mógłby kto# spytać "tóż
w bar+do człowiek spotyka się zarówno z miłosierdziem tłumu dewów i wszystkich
:uddów spokojnych i gniewnych, jak i z demonami i złymi mocami, usiłuj%cymi mu
przeszkodzić ,tedy, tylko skutkiem usłyszenia tej nauki, człowiek zmienia postawę i
dostępuje wyzwolenia 7a zmiana przychodzi łatwo, ponieważ jest on jedynie >ciałem
umysłu>, pozbawionym oparcia z krwi i mięsa 5hoćby długo bł%dził w bar+do, to
przecież + wyposażony w subteln% inteligencję karmiczn% + widzi i słyszy PdoskonaleQ,
st%d wielka jest korzy#ć i pożytekJ zapamiętuje i przyswaja bardzo dobrze, potra=i%c
momentalnie zmieniać swój umysł Podobnie machina miotaj%ca pociski albo ogromny
kloc, którego nie może udAwign%ć stu ludziJ gdy tylko spu#cić go na wodę, w mgnieniu
oka można go skierować, dok%dkolwiek się tylko zapragnie Podobnie z koniem, którym
powoduje się założywszy mu wędzidło na pysk 7oteż, je#li zwłok zmarłego jeszcze nie
zabrano, w ich pobliżu przyjaciele powinni ustawicznie powtarzać gło#no Pten tekstQ, aż
do chwili, gdy z nosa pocieknie krew lub ropa /o tego czasu nie należy zwłok ruszać
!ależy przy nich odprawić ceremonie za umarłych, zgodnie ze #lubami 0amaji, ale nie
wolno zabijać zwierz%t Pna o=iaręQ .tokolwiek jest wówczas przy zwłokach +
przyjaciele, bliscy + nie powinien wznosić krzyków bólu ani lamentów, ani okazywać
zmartwienia, wzdychać, lecz tylko wykonywać jak najwięcej dobrych uczynków
Poza tym bardzo jest ważne nieustanne odczytywanie pouczeń doł%czonych na końcu
,ielkiego ,y-wolenia - Bar-do r-e- "łuchanie ;dy rychłe nadej#cie #mierci jest już
pewne, należy wdrażać umysł do sensu ich słów oraz brzmienia 7rzeba rozpoznać
oznaki umieraniaJ wówczas, je#li umieraj%cy potra=i recytować tekst o własnych siłach,
niechaj to czyni i wbija sobie w umysł te pouczenia <e#li nie potra=i, to niech przyjaciele
i bliscy poszukaj% tekstu i wyraAnie go odczytaj%J tym sposobem niew%tpliwie zapewni%
mu wyzwolenie
!auka ta obchodzi się bez praktyk medytacyjnychJ wyzwolenie osi%ga się tu przez samo
tyko ujrzenie, usłyszenie, przeczytanie + oto głęboka istota tych pouczeń
<eżeli zmarły, choćby i wielki niegodziwiec, prowadzony przez te głębokie pouczenia
tajemn% drog%, będzie się do nich stosował nie zapomniawszy ich słów ani sensu, nawet
gdyby #cigało go siedem brytanów + to Pmożna powiedzieć, żeQ lepszych pouczeń na
chwilę #mierci nie znaleAliby nawet :uddowie wszechczasów, choćby jak najpilniej
szukali
7aka to jest głęboka nauka, esencja ,ielkiego ,y-wolenia - Bar-do r-e- "łuchanie,
będ%ca czę#ci% pouczeń o wyzwalaniu się z bar+do ludzi z krwi i ciała

0thi ha tha tha gya gya
(3

$<est to księga gter+ma
(1
, sprowadzona przez siddhę .ar+ma gling+pa z góry s;am+po+
dar "by była ona ku pożytkowi /harmy i istot żywych "ar2a mangalam'


( .alpa + cykl kosmiczny w mitologii Cndyjskiej $por przyp 22 do czę#ci CC' 7utaj
chodzi raczej o jedn% z czterech czę#ci mniejszego cyklu $mahajuga', zwana krytajuga i
utożsamiana ze >złotym wiekiem> ludzko#ci $"becnie żyjemy w czwartym, >żelaznym>
wieku, zwanym kalijuga'
2 ,adżrasana + miejsce w :odhgaja, gdzie :udda 0iakjamuni dost%pił o#wiecenia
E , tradycyjnej kosmogra=ii indyjskiej $a st%d tybetańskiej' wszech#wiat składa się z
czterech kontynentów $dwipa, wła#ciwieF >wyspa>', oblanych wodami ,szechoceanu
Po#rodku stoi wielka, #więta góra &eru, >aKis mundi> "to nazwy kontynentów,
poczynaj%c od wschodu, poprzez południe itdF Purwawideha, /żambudwipa,
Iparagodanija, Httarakuru !asz #wiat znajduje się na drugim z nich
M Pi#acza, por przyp (9 do czę#ci CC
9 , moim oryginale tyb gting+ring+ba, co znaczy >bardzo głęboki> &ożliwe jednak, że
jest tu bł%d i że należy raczej czytać mthing+ga + >niebieski>
R 7ym >przychodz%cym> jest <ama, Pan Omierci
8 , czasie ważnych inicjacji $a w życiu buddysty może ich być wiele' adept otrzymuje
nowe imię, tajemne, którego nie wolno wyjawiać pierwszej lepszej osobie
3 !ie znana mi bliżej ceremonia odprawiana za zmarłych, maj%ca zapewne zwi%zek z
>ptakiem cmentarnym> $tyb kang+ka'W żywi%cym się trupami
1 5zyli inicjacja
(S ;andharwowie w mitologii indyjskiej byli grajkami i #piewakami bogówJ >miasta
;andharwów> to synonim złudy, mirażu
(( , oryginale tyb zhag zhe+dgu i bar+du 7ymczasem w ang przekładzie 4ranceski
4remantleF =or up to nine days $do dziewi%tego dnia>', co jest chyba błędem
zważywszy, że człowiek może bł%dzić w bar+do aż siedem tygodni
(2, (E, (M, (9 Por przyp E
(R &iejsce w południowych Cndiach, znane jako siedziba bóstw
(8 0horea robusta
(3 Por przyp 8S do czę#ci C
(1 7yb, dosłownie >skarb> 7ym mianem w tradycji tybctańskiej okre#la się teksty
autorstwa Padmasambhawy, ukryte przez niego w różnych miejscach i odnajdywane w
wiekach następnych przez jego duchowych spadkobierców


. " ! C ) 5