Vous êtes sur la page 1sur 4

Lectio tertia (lekcja 3.) II deklinacja, koniugacje II, III i IV.

II deklinacja:
Temat zakoczony na o (w wikszoci przypadkw tego nie wida)
Geneti!s sing!laris (dr!ga "orma podstawowa) zakoczony na i#
$g tej deklinacji odmieniaj% si rzeczowniki& przymiotniki& licze'niki porz%dkowe& zaimki rodzaj!
mskiego i nijakiego# $yj%tek (eski: )!m!s& *i + ziemia (oraz wszystkie nazwy drzew& miast& krajw&
wysp na +!s)#
,ormy mskie w -# sg kocz% si na us l!' er& wg tej deklinacji odmienia si te( rzeczownik ir
(mczyzna). "ormy nijakie kocz% si na um#
/dmiana przez przypadki:
Rodzaj mski na us:
Sg
-# )ortus * ogrd
G# )orti
0# )orto
1cc# )ortum
1'l# )orto
2# )orte3
Pl.
-# )orti
G# )ortorum
0# )ortis
1cc# )ortos
1'l#40# )ortis
2#4-# )orti3
Rodzaj mski na er:
wikszo takic) rzeczownikw i przymiotnikw traci e w dalszyc) przypadkac)3
Sg
-# ager * pole
G# agri
0# agro
1cc# agrum
1'l# agro
2#4-# ager3
Pl.
-# agri
G# agrorum
0# agris
1cc# agros
1'l#40# agris
2#4-# agri3
-ie traci e np#: p!er& p!eri + c)5opiec& esper& esperi + wieczr& gener& generi + zi& socer& soceri +
te#
Sg
-# esper * wieczr
G# esperi
0# espero
1cc# esperum
1'l# espero
2#4-# esper3
Pl.
-# esperi
G# esperorum
0# esperis
1cc# esperos
1'l#40# esperis
2#4-# esperi3
/dmiana rzeczownika vir
Sg
-# ir * m(czyzna
G# iri
0# iro
1cc# irum
1'l# iro
2#4-# ir3
Pl.
-# iri
G# irorum
0# iris
1cc# iros
1'l#40# iris
2#4-# iri3
Rodzaj nijaki (na um)
Sg
-# er'um * s5owo
G# er'i
0# er'o
1cc#4-#42# er'um
1'l# er'o
2#4-#41cc# er'um3
Pl.
-# er'a
G# er'orum
0# er'is
1cc#4-#42# er'a
1'l#40# er'is
2#4-#*1cc# er'a3
$ rodzaj! nijakim zawsze:
6# 1cc#4-#42#
7# w licz'ie mnogiej -#& 1cc#& 2# kocz% si zawsze na a#
89:;<I/T-I=
>z przymiotnikw 5aciskic) odmienia si wg dekl# II (rodzaj m# i n#) i I (r# (#)& cz wg dekl# III#
8rzymiotniki 5aciskie podaje si kolejno: w rodzaj! mskim& (eskim i nijakim& np#:
magn!s& magna& magn!m (w s5ownikac) mo(e 'y zapis: magn!s& *a& *!m l!' magn!s ?) + wielki& *a& *e
p!lc)er& p!lc)ra& p!lc)r!m (p!lc)er& *c)ra& *c)r!m) + pikny& *a& *e
li'er& li'era& li'er!m (li'er& *era& *er!m) + wolny& *a& *e
>:1@/$-I= + A =/-IBG1>CD :
I kon# ma temat zakoczony na a&
np# eto& etare (zakazywa) + temat eta*&
II kon# ma temat zakoczony na &
np# sedeo& sedre (siedzie) + temat sede*&
III kon# ma temat zakoczony na spgosk l!' u&
np# lego& legEre (z'iera& czyta) + temat leg*.
str!o& struEre ('!dowa) + temat str!*&
IV kon# ma temat zakoczony na i&
-p# enio& enire (przy'y) + temat eni*#
II kon#
Ind# praes# act# (Ftemat G kocwkaH)
Sg
6# sede * o
7# sede * s
?# sede * t
Pl.
6# sede * m!s
7# sede * tis
?# sede * nt
In"# praes# act#: sede * re
Imp# praes# act#:
7# sg: sede3 (4temat)
7# pl.: sede + te3
III kon#
Ind# praes# act# (oprcz temat! i kocwki w wikszoci os' tak(e krtka samog5oska& tzw# spjka)
Sg
6# leg * o
7# leg * i * s
?# leg * i * t
Pl.
6# leg * i * m!s
7# leg * i * tis
?# leg * u * nt
In"# praes# act#: leg * e * re
Imp# praes# act#:
7# sg: leg * e3
7# pl.: leg * i * te3
IV kon#
Ind# praes# act#
Sg
6# eni * o
7# eni * s
?# eni * t
Pl.
6# eni * m!s
7# eni * tis
?# eni * u * nt
In"# praes# act#: eni * re
Imp# praes# act#:
7# sg: eni3
7# pl.: eni + te3
Iwiczenia
6# 0o podanego temat! dopisz odpowiednie zakoczenie oso'owe:
orna* * ozda'iasz
sci* * wiedz%
propera* * idJcie3
a!di* * s5!c)am
scri'* * pisze
eni* * przyc)odzicie
leg* * czytamy
erra* * '5%dz%
d!c* * prowadJ3
)a'e* * mamy
da* * dajesz
dic* * czytaj%
i* * (yjecie
7# 8rzet5!macz zdania& czasownik podaj w "ormie oso'owej:
a# <agistri discip!los (docre)#
'# 0iscip!li magistro epist!lam (scri!re)#
c# 8!eri er'a recte legEre et scri'Ere (disc!re)#
d# K!int!s agr!m (arare)& enim agricola (esse)#
e# Ita scri'o& !t (sen"ire)#
"# -os "a'!las poetar!m li'enter (leg!re)#
?# 8rzet5!macz& !(ywaj%c przyimkw de& ad& cum& in:
z przyjacielem (amicus# $i). z !czniami (discipulus# $i). na wyspy (insula# $ae). z wojskiem (copiae#
$arum). w ojczyJnie (pa"ria# $ae). do ojczyzny. o wojnie (ellum# $i). do gwiazd (as"rum# $i l!' s"ella#
$ae). do przyjaci5. w (yci! (vi"a# $ae). o (yci!#
A# 8rzet5!macz:
>ogito& ergo s!m#
/ra et la'ora#
0!m spiro& spero#
0iide et impera#
K!od nocet& docet#
K!i tacet& consentit#
-ota 'ene#
1!di& ide& tace#
2er'a docent& eLempla tra)!nt#
,!git )ora& "!gi!nt anni#
Mittera docet& littera nocet#
N# 8rzet5!macz:
In 8olonia agricolae sed!li et na!tae periti s!nt#
-a!tae terras alienas isitant& sed patriam s!am semper idere c!pi!nt#
-a!tae periti peric!la itare sci!nt#