Vous êtes sur la page 1sur 59

O ALFABETO E A ORTOGRAFA

As letras e os dgrafos do alfabeto galego moderno


O alfabeto galego moderno componse de vinte e das letras (a, b, c, d, e, f, g, h, i, l, m,
n, , o, p, q, r, s, t, u, v, x e z) e seis dgrafos (ch, gu, ll, nh, qu e rr).
1: Nome e xnero das letras.
1
O nome dalgunas destas
letras o seguinte:
g: gue
h: ace
q: !ue
x: xe
z: "eta
a: a
O nome dos dgrafos o seguinte:
ch: ce ace
gu: gue u
ll: ele dobre
nh: ene ace
qu: !ue u
rr: erre dobre
#n exemplos como $gato% ou $gico% empregamos o dgrafo gh ($gue ace% ou $ge
ace%) para expresarmos graficamente a geada.
O xnero das letras e as palabras doutras linguas
&o nomearmos as letras e os dgrafos temos !ue lembrar !ue o xnero masculino e
!ue nas formas procedentes doutros idiomas utili"amos letras !ue non aparecen nas
palabras galegas.
O nome das letras sempre
masculino:
g: o gue
h: o ace
q: o !ue
x: o xe
z: o "eta
a: o a
ll: o ele dobre
gu: o gue u
#n palabras doutros idiomas
poden aparecer os seguintes
signos:
j: o iota
: o ce con cedilla (ce
cedillado)
k: o 'a
w: o uve dobre
y: o ( grego
Exemplos de uso das grafas
): &s letras b e v.
abel*, abeleira,
baleiro, baleirar
beira, ribeira
bolboreta
gabeta
gabia
marabilla
m+bil, autom+bil, inm+bil,
nobelo
rebentar
sarabia
trobador
goberno
billa
besta
cabalo
bidueiro
av+,avoa, avoengo
varrer
vasoira
ver"a
voda
vulto
covarde
esvelto
gravar,gravado, gravaci+n, desgravar
avogado
acevo, acivro
cuvasco, cuvia
escaravello
escarvar
esvarar
garavan"o
gravata
pavill+n
trevo
vaixela
varanda
varcia
vermello
verni"
voitre
xavelina
botar,votar
basto,vasto
barro,varro
baga,vaga
cabo,cavo
bago,vaga
nabal,naval
rabo,ravo
ben,ven
rebelar,revelar
-: .tili"aci+n do h.
aber ermida
2
orta
armona
/enri!ue
ind
uca
proibir
adesivo
coerente
filarm+nica
veculo
desonesto
a0, e0, u0, o0, bo0, ba0
ermo
irm*n
ola
ombro,ombreiro
orfo
+so
ovo
acar
alel
ata
baa
exuberancia
incar
oco
1: .so de nh, r e rr.
2,22 3uplicaci+n da consoante
una
alguna
ninguna
distinci+n de significados
caro,carro
fero,ferro
rtmico, monorrtmico
redor, arredor
rom*nico, iberorrom*nico
4: .tili"aci+n de s ou x.
5ON S NON 6#7&N S
&s palabras !ue come"an por estra-
ou es- (non son prefixos):
escaso
escolma
escavar
escavadora
escavaci+n
escolma
escusa
esplendor
espolio
espraiar
espremer
estender (pero extensi+n, extenso
e extensivo)
estorbo
estra8ar
estra8o
estra8e"a
estranxeiro
#stremadura
estreme8a
estremar (lindar)
estrutura
Outras palabras como:
bisca8o
belisco
lapis
bisneto
es!uerda
mes!uita
mes!ui8o
polis+n
sentinela
xasmn
vesgo
diminur
diminuci+n
subtraer
subtracci+n
subtraendo
5ON !
&s palabras !ue come"an por
extra- e ex- e son prefixos co
significado de $f+ra de% e $mais
al* de%, como $exportar%,
$ex*nime% ou $extraordinario%.
arxila
caxemira
cervexa
clix
c+nxuxe
conxuntura
cornixa
desengraxar
enxal"ar
pexorativo
proxectil
solfexo
tanxer
tinxir
traxecto
vertixe
xacer
xamp
xaramp+n (sarampelo)
clmax
t+rax
slex
fax
tlex
unisex
3
xema
xeo
xeso
enxesar
xugular
xiringa
xordo
9: .so de l e ll.
5ON "
ampola
apelido
apostila
argola
atropelar
belo (fermoso)
belota
calo
camelo
casula
colar
crioulo
degolar
estaleiro
estela
estrela
falecer
!uerela
rolo
selo
valado
vasalo
avasalar
NON :#;#N "
pau
voante
angua
amid+n
gabi*n
5ON ""
agasallar
amasillo
antollo
aparello
aparellador
bacallau
baralla
cella
coello
mexill+n
orella
pallaso
sortella
3<&= >O2?&=
Orela,orella
Ola,olla
:alo,tallo
5alo,callo
=eo,selo
?alo,mallo
5ON #
iogur
ian!ui
iate
iodo
ioga
iugoslavo
boia
xoia
raia
a,ai
$,%
5ON $
asasino
cana
can+n (e canona"o)
cartolina
dano (dani8o)
engano
medicina
oficina
vacina
5ON %
campesi8o
dani8o
setemesi8o
raba8o
4
ACT!"A"E# ALFABETO E ORTOGRAFA
Exer$i$io %& 'on b ou v segundo $orresponda&
5ase non !uedan aci@@ros, @@idueiras, so@@reiras nin a@@eleiras na nosa aldea
Aarda@@a na ga@@eta recordos mara@@illosos, fotografas do a@@+ e da a@@oa nas @@odas dos seus
fillos e as @@arandas da casa @@ella.
O autom+@@il @@irou e foi dar a una ga@@ia pr+xima da casa do @@eci8o.
O tro@@ador entoou una canci+n tan bela !ue todos re@@entamos a corar
O go@@erno anunciou medidas para a@@aratar os custos das camadas a m+@@iles.
Na!uela feira @@ndense as @@estas e ca@@alos da @@is@@arra.
&i @@asoira0 @@asoira mi8a0 /ai oxe un ano !ue non @@arres a coci8a0
$&ndas nas @@er"as, co@@arde0%, reproduca a gra@@aci+n de @@deo.
>ixo un no@@elo coa la @@ermella.
O fro, a sara@@ia e a cu@@ia aca@@aron coa colleita deste ano.
O a@@ogado es!ueceuse de p+r a gra@@ata para asistir ao xu"o.
#s@@arou na coci8a ao pisar un gara@@an"o.
Ara@@ou coa sa c*mara o @@oo dos @@oitres * tardi8a.
&s @@illas da mi8a casa non @@otan auga ninguna.
B un es@@elto rapa", o #ste@@o.
Os a@@oengos son os nosos antepasados.
Os escara@@ellos e as @@ol@@oretas son insectos.
Cuedei inm+@@il ao @@er a!uel @@ulto no meu p.
2ompeu toda a @@aixela anda !ue esta@@a @@en en@@olta.
@@en pola @@eira da estrada, non polo medio.
Exer$i$io (& Es$ribe h onde sexa ne$esario&
@@enri!ue estivo limpando a @@orta @@ata altas @@oras da tarde.
Aardou na @@uca todos os @@aforros, @@anda !ue llo pro@@ibira seu pai.
@@ola0 #st*n teus @@irm*ns na casaD
Na illa de =an =im+n debeu @@aber una @@ermida.
Cuedou @@orfo sendo moi pe!ueno.
6evaba un ad@@esivo no @@ombreiro.
@@&cou un lugar totalmente @@ermo para rodar a reportaxe.
Nalgun@@a ocasi+n rompeu a sa co@@erencia @@abitual.
:ivo moi @@incada a perna pola rotura do @@+so.
@@oxe en da todos necesitamos algn ve@@culo.
5omprei @@onte una ducia de @@ovos.
Non encontrou un @@oco na axenda para @@atenderme.
3ebe @@aber moita @@armona nesa casa.
& Ea@@a de /ouston est* nos #stados .nidos.
Exer$i$io )& Completa estas palabras es$ribindo s ou x&
#@@caso, @@acer, @@amp, bi@@ca8o, beli@@co, e@@cavadora, con@@untura, corni@@a, desengra@@ar,
me@@!uita, e@@!uerda, e@@cusa, e@@treme8o, e@@torbo, lapi@@, poli@@+n, e@@tensivo, e@@tremar,
@@asmn, e@@cavar, e@@cavaci+n, e@@polio, e@@praiar, e@@premer, e@@tender, e@@tensi+n, e@@tenso,
e@@tra8ar, e@@tra8o, e@@tra8e"a, e@@tranxeiro, #@@tremadura, e@@treme8a, e@@tremar, e@@trutura,
ar@@ila, @@entinela, ca@@emira, cerve@@a, @@u8o, sen@@ible, cli@@, c+nxu@@e, @@oldo, @@oidade,
en@@al"ar, pe@@orativo, @@arampelo, pro@@ectil, solfe@@o, canta@@e, tan@@er, cla@@e, tin@@ir,
tra@@ecto, verti@@e, @@aramp+n, @@ema, @@eo, @@eso, en@@esar, @@alouco, a@@inar, a@@ignar,
@@ugular, @@iringa, @@an, @@ordo, e@@colma, e@@plendor, e@@traordinario.
Exer$i$io *& Completa estas palabras $on l ou ll+
&mpo@@a, agasa@@ar, ape@@ido, anto@@o, argo@@a, apare@@o, atrope@@ar, be@@o (fermoso), be@@ota,
ca@@o, came@@o, baca@@au, casu@@a, mexi@@+n, co@@ar, criou@@o, dego@@ar, apare@@ador, esta@@eiro,
este@@a, estre@@a, ore@@a, fa@@ecer, !uere@@a, ro@@o, se@@o, va@@ado, vasa@@o, avasa@@ar
5
A 'ALABRA
Os $onstituntes da palabra
Error: Reference source not found
As $lases de palabras
:Error: Reference source not found
Un lexema morf+ lex+ morf lexema+lexema lex+lexema+morfemas
As familias lxi$as regulares e irregulares
&s seguintes palabras: pan& panadeiro& panadar'a& pantrigo& empanada& empanar& etc. te8en en
comn o mesmo lexema: pan. =on palabras da mesma familia lxica. &s familias lxicas comparten o
mesmo lexema. & familia da palabra pan: panadar'a(er'a& panadeiro& pantrigo, empanar, empanada.
:odas estas palabras te8en en comn o lexema pan. B una familia lxica regular: falamos de familias
lxicas regulares cando o lexema permanece invariable.
& familia da palabra noite) noct*mbulo& anoitecer& noitia& nocturno& noiteboa& noit+brego& noitada.
Os lexemas son distintos: noctF e noitF. Gso dbese a !ue te8en distinta procedencia. $octF ten
procedencia culta, un cultismo. Os cultismos son a!uelas palabras !ue entraron tardiamente na
lingua e por tanto non sufriron todas as evoluci+nsH son as !ue m*is se parecen * palabra ou timo
latino: $,-./0.
$oitF, non obstante, una palabra patrimonial por!ue sufriu todas as evoluci+ns posibles desde o latn
ata oxeH son as !ue m*is se diferencian do latn: $,-./01noite.
#ntre os cultismos e as patrimoniais est*n os semicultismos. Cue est*n a medio cami8o na evoluci+n:
2"/$,1 cheo (patrimonial), preamar (semicultismo), pleno (cultismo).
Os $ampos sem,nti$os
&s palabras maceira, pereira, pieiro e magnolio, relaci+nanse entre si por compartiren o tra"o
sem*ntico de seren *rbores. >orman, xa !ue logo, un campo sem*ntico ou lxico.
A 'ALABRA+ ACT!"A"E#
1. 3ivide as seguintes palabras nos seus constituntes:
Exemplo& Encerado: en-cer-ad-o: morfema derivativo + lexema + morfema derivativo + morfema flexivo de xnero.
>roitara:
6embran"a:
3esterrar:.
2apaci8a:
Iaporrubio:
#sfameado:
3esalmada:
Ianadeiro:
). 5lasifica as seguintes palabras en simples- deri.adas- $ompostas e parasintti$as:
=olteirona:
5ampesi8o:
Ierfumada:
5ervo:
>ermosura:.
:errorfico:.
#sfameado:
2a8aceos.
&rco da vella:.
5artafol:
#mpobrecer
&prisionar:
5uartuco:
5abuxa:
-. &nali"a os constituntes das palabras anteriores (6#J#?&, ?O2>#?&):
=olteirona: 5ampesi8o:.
6
PALABRA
LEE!A "U RA#$ !"R%E!A&
%LE'("& )ER'(A*'("&
PRE%'"& &U%'"&
AL*ERA*'("& )ER'(A*'("&
)'!'+U*'("&
AU!E+*A*'("&
)E&PE,*'("&
Ierfumada:
5ervo:
>ermosura:
:errorfico:
#sfameado:
2a8aceos:
&rco da vella:
5artafol:
#mpobrecer:
&prisionar:
5uartuco:
5abuxa:
:
4- >orma a familia lxi$a das seguintes palabras. Gndica se son regulares ou irregulares:
5ama:
6ousa:
Ierder:
3omstico:
5ausa:
?ec*nica:
Earco:
#strela:
6ume:
Iedra:
6eite:
Orde:
3or:
?ar:
=on:
>lor:
>roita:
5- Gndica a !ue $ampos sem,nti$os pertencen as seguintes palabras:
5arri"o, pardal, paporrubio, xlgaro, canario:
#scano, tallo, cadeira:
=arxento, tenente, xeneral, coronel, cabo:
6- #labora o $ampo sem,nti$o de:
3eportes:
Gnstrumentos musicais:
Irofesi+ns:
3as da semana:
O# "ETER/0A0TE#
Os determinantes son un tipo de palabras !ue acompa8an os nomes e !ue serven para presentalos
ou para indicar alguna limitaci+n do significado do nome !ue acompa8an.
:emos !ue distinguir varios tipos de determinantes, segundo vemos deseguido:
O artigo & B un tipo de palabra !ue presenta o nome. =e este nome !ue se presenta co8ecido,
ent+n usamos o artigo determinadoH se desco8ecido, usamos o indeterminado+
O artigo determinado
&s formas do artigo determinado son:
$o%, $a%, $os% e $as%.
O artigo determinado pode contraer coas
preposici+ns $a%, $con%, $de%, $en% e $por%,
as como coa conxunci+n comparativa
$ca%.
.
O A O# A#
& ao,+ * aos,+s *s
5ON co coa cos coas
3# do da dos das
#N no na nos nas
IO2 polo pola polos polas
5&
(conx)
ca o , c+ ca a ,ca ca os , c+s ca as , c*s
O artigo indeterminado
&s formas do artigo indeterminado son: $un%, $una%, $uns%,
$unas%. O artigo indeterminado s+ pode contraer coas
preposici+ns $de%, $en% e $con%.
Os demostrati.os & son un tipo de palabras !ue acompa8an os substantivos para os situar con
exactitude no tempo, no espa"o ou en relaci+n *s persoas gramaticais.
/as$ulino Feminino
#ingular este ese a!uel esta esa a!uela
'lural estes eses a!ueles estas esas a!uelas
Os demostrativos contraen coas preposici+ns $de% e $en%.
"e deste(s) ,
desta(s)
dese(s) , desa(s) da!uel(es) , da!uela(s)
En neste(s) ,
nesta(s)
nese(s) , nesa(s) na!uel(es) , na!uela(s)
Os demostrativos poden funcionar como pronomes (sen acentuar). /ai unas formas neutras do
demostrativo !ue s+ funcionan como pronome:
Gsto iso a!uilo
Nisto niso na!uilo
3isto diso da!uilo
Os demostrativos tamn contraen co indefinido $outro%. &demais, estas contracci+ns poden tamn
darse coas preposici+ns $de% e $en%. No caso do neutro non existen as formas contractas e s+ se
utili"an as formas plenas $isto outro%, $iso outro% e $a!uilo outro%.
Este
Esta
sto
Ese
Esa
so
A1uel
A1uela
A1uilo
Outro
Outra
estoutro
estoutra
isto
outro
esoutro
esoutra
iso outro
a!ueloutro
a!ueloutra
a!uilo outro
Outros
Outras
estoutro
s
estoutra
s
esoutros
esoutras
a!ueloutros
a!ueloutras
!ALORE# E#'ECA# "O# "E/O#TRAT!O#&
K 7alor afectivo. #J: $L#ste Iaco0
K 7alor pexorativo. #J: M# ti vas comer isoDH M& iso lle camas ti coceD
K 7alor despectivo: #J: #se non sabe o !ue boH Non sei nin como ce escoito iso
K 7alor de palabra clix ou comodn (s+ de uso vulgar), usando &C.#6 e &C.#6& como
substantivos de significado indeterminado:
#J=: 5o a!uel duna dor de moas, non veu traballar. (&!uel N escusa)
:en un a!uel para o baile !ue d* gusto velo
K :amn se constren formas verbais comodn (&C.#6&2 # &C.#6O.:2&2) cun significado
indeterminado !ue depende do contexto (s+ de uso vulgar):
#J: 5ando lle mandas facer algo a!uelotrase. 3eixouno a!uelado o acidente
K 7alor adverbial temporal: NG=OH N#=:&=H 5ON G=:O (N nese intreH ent+n)
#J=: Oan descubrir o asasino e nisto (ou nestas)Pestragouse o televisor.
/
20 203A 20# 203A#
"E dun duna duns dunas
E0 nun nuna nuns nunas
CO0 cun cuna cuns cunas
#ntoaron o imno e con isto deuse por rematado o acto.
K 3&C.#6& admite dous valores:
1F&dverbial temporal:
#J: 3a!uela non aba coces coma os de oxe. (3a!uela N na!uela pocaH na!uel tempo)
)F5onxunci+n: (N en consecuenciaH polo tantoH as !ue)
#J: Non socio do club, da!uela non poden deixalo entrar.
K #n certas expresi+ns ou frases feitas, o uso fixou una forma indeterminada do demostrativo !ue se
aparta da sa funci+n b*sica como demostrativo:
#J=: 5on esasH Gso siH Gso xaH Gsto H Ior esasH Ior isoH etc.
Os posesi.os & son un tipo de palabras !ue expresan a !uen pertence o expresado polo
substantivo !ue acompa8an. 7an case sempre precedidos dun artigo (*s veces non) e nalgunas
ocasi+ns te8en uns significados especiais. =on os seguintes:
2n posuidor !arios posuidores
meu(s) teu(s) seu(s) noso(s) voso(s) seu(s)
mi8a(s) ta(s) sa(s) nosa(s) vosa(s) sa(s)
'O#E#!O "E 'RO'E"A"E E4CL2#!A O2 AB#OL2TA&
5onstrese co sintagma: 3# Q posesivo masculino singular, e invariable en xnero e nmero:
=ingular 1R 3e meu
=ingular )R 3e teu
=ingular -R 3e seu
Ilural 1R 3e noso
Ilural )R 3e voso
Ilural -R 3e seu
#J=: #u te8o bicicleta de meu (da mi8a propiedade) ,, 7+s tedes casa de voso.
#stas formas poden asumir tamn outros valores diferentes aos posesivos:
F5o valor de $Ior propia nature"a%:
#J=: #ses !ueixos son acedos de seu #u son optimista de meu
F5o valor de $Ior si mesmo%:
#J=: #ste edificio caeu de seu ou foi derrubadoD
'O#E#!O CO0 !ALOR "#TRB2T!O:
B o resultado da contracci+n: cada Q un Q posesivo de -R persoa:
?asculino >emininio
=ingular 5adanseu 5adansa
Ilural 5adanseus 5adansas
#J=: #les te8en cadanseu coce &s meni8as te8en cadansas bonecas.
O66O:
K O distributivo nunca vai ao final da frase:
#J: NON: #les mercaron una ca!ueta cadansa =G: #les mercaron cadansa ca!ueta.
K O distributivo conxuga en xnero e nmero co posudo, non co posuidor:
#J: #las te8en cadansa xoguete (candanseu xoguete).
O2TRO# !ALORE# E#'ECA# "O# 'O#E#!O# :
K 7alor afectivo: #J: M5omo est* a nosa raD
K 7alor substantivo (N $a mi8a familia%): #J: 7olveu para visitar os seus.
K 7alor de proceso ou feito abitual. #J: Ja lle deu o seu ata!ue.
K 7alor substantivo (N $o !ue propio ou natural enP%) #J: & pesca o seu, o meu ca"ar.
K 7alor substantivo (N $o !ue acostuma facer ou dicir algunP%). #J: &rmou una das sas.
0
K 7alor substantivo (N $a mi8a parteH o !ue me corresponde%). #J: #u xa traballei o meu, fai ti o teu.
K 7alor cuantitativo adverbial (N $bastanteH en boa cantidade%). #J: Ja bebices o teu.
K 7alor vocativo: #J: L#scoita, meu0 5omo dis esa parvadaD
O66O: O posesivo (en feminino singular), con certas locuci+ns ou adverbios de lugar, pode substitur
o complemento formado polo sintagma: 3# Q I2ONO?# I#2=O&6
#J=: diante de min N diante mi8a ,, enriba del N enriba sa ,, detr*s de n+s N detr*s nosa
Os numerais & Gndican una cantidade concreta claramente definida. 5lasifcaci+n:
5 CAR"0A#&
3esde a normativa do )SS-, agora tamn entre vinte e trinta se escriben separados: vinte e un,
vinte e seis, etc. (Iero contraen ao pronuncialos).
5 OR"0A#&
Gndican a orde de sucesi+n nuna serie.
:odos admiten morfemas de xnero e nmero e nas formas compostas se aplican ao ltimo
elemento: Cuedamos trixsimo primeiras.
O66O: stimo e oitavo (NON sptimo e octavo). (=on patrimoniais).
3cimo stimo e dcimo oitavo.
I#2O: septuaxsimo e octoxsimo. (=on cultismos).
Outras formas cultas:
<ndcimo ou dcimo primeiro
3uodcimo ou dcimo segundo.
7ixsimo, trixsimo, cuadraxsimo, !uincuaxsimo, sesaxsimo, septuaxsimo,
octoxsimo, nonaxsimo, centsimo, milsimo, millonsimo.
K <6:G?O e 3#22&3#G2O indican a posici+n final duna serie, pero non son totalmente
e!uivalentes: derradeiro significa o ltimo duna serie pecada, !ue non vai aber m*is.
#J: >oi o seu derradeiro suspiro.
5 /2LT'LCAT!O#&
=inalan o producto de repetir un nmero (o multiplicando) tantas veces como unidades contn
outro (o multiplicador).
3obre, duplo, dupla =ptuplo, sptupla (cultismos)
:riplo, tripla Tctuplo, +ctupla (cultismos)
5u*druplo, cu*drupla N+nuplo, n+nupla
Cuntuplo, !untupla 3cuplo, dcupla
=xtuplo, sxtupla 5ntuplo, cntupla.
Os restantes f+rmanse mediante o cardinal correspondente seguido da palabra veces: #J:
Aa8ou esta competici+n trinta veces.
5 'ARTT!O#&
Gndican a diminuci+n proporcional duna cantidade, a sa divisi+n en partes. #xpresan, pois,
una fracci+n numrica (1,)H 1,UH 1,VVH etc).
& partir de 1,11 (ag*s 1,1SS, 1,1SSS, 1,1.SSS.SSS) o partitivo constrese engadindo ao cardinal
o sufixo Wavo:
1,) ?edio,media, metade 1,11 Onceavo,onceava
1,- :er"o,ter"a 1,1) 3oceavo,doceava
1,X =timo,stima (patrimoniais) 1,1SS 5entsimo,centsima
1,U Oitavo,oitava (patrimoniais) 1,1SSS ?ilsimo,milsima
1,1.SSS.SSS ?illonsimo,millonsima
#J=: 1,19 N un de"aseisavo.
),)V N dous vinte e noveavos
X,-14 N sete trescentos corenta e cincoavos.
O66O: O partitivo metade un substantivo. /ai partitivos en orixe !ue oxe son tamn de uso
comn como substantivos
#J=: .n dcimo de lotera. O peixe mide una cuarta.
11
.na oitava. O !ui8+n.
5 COLECT!O#:
Gndican un conxunto con nmero exactamente determinado de elementos.
#J=: par, parella, decena, ducia, !uincena, vintena, cento, centena, milleiro,
milleiros e millenta (cantidade elevada e aproximada).
:amn ai moitos substantivos con valor colectivo:
#J=: do, tro, cuarteto, !uinteto, semana, mes, lustro, sculo, decenio,dcada, milenio,
corentena, novena, !uincena, osteto, octanoP
KKK &:#N5GTN:
#mpobrecemento lxico:
Non usar os cardinais no canto dos ordinais :
#J: O ciclista entrou no posto vinte e seis. (=era: no posto vixsimo sexto)
Non usar os partitivos no canto dos ordinais :
#J=: 3imitiu no onceavo mes do seu mandato presidencial.
(=era: dcimo primeiro ou undcimo).
#stamos no andar doceavo do edificio.
(=era: duodcimo ou dcimo segundo).
Os indefinidos & =on a!uelas formas !ue indican una significaci+n imprecisa, relativa *
cantidade ou * identidade. Iodemos clasificalos do seguinte xeito:
GN7&2G&E6#= 7&2G&E6#=
algun,
algo,
cada!un (N cada persoa, todo o mundo)
cal!uera,
!uen!uera (N cal!uera persoaH vai seguido
duna oraci+n de relativo:
$Cuen!uera !ueP%)
cada (valor distributivo)
ningun,
nada,
ren ou res (N nada, referido a algo tanxible.
B un arcasmo)
demais,
m*is,
menos,
algn, alguna, algns, algunas
ningn, ninguna, ningns, ningunas
un, una, uns, unas
varios, varias,
pouco, pouca, poucos, poucas,
bastante, bastantes
abondo, abonda, abondos, abondas
moito, moita, moitos, moitas,
demasiado(s), demasiada(s),
tanto, tanta, tantos, tantas,
todo, toda, todos, todas
certo, certa, certos, certas,
tal, tales
propio, propia, propios, propias,
mesmo, mesma, mesmos, mesmas,
o demais, a demais, os demais, as demais,
determinado(s), determinada(s),
outro, outra, outros, outras,
tanto, tanta, tantos, tantas,
ambos, ambas, entrambos, entrambas,
os m*is, as m*is,
Contra$$i6ns dos indefinidos&
Na escrita s+ contraen algunas formas variables, pero as invariables non contraen.
&6A<N O.:2O .N
3#
dalgn
dalguna
dalgns
dalgunas
doutro
doutra
doutros
doutras
dun
duna
duns
dunas
#N
nalgn
nalguna
nalgns
nalgunas
noutro
noutra
noutros
noutras
nun
nuna
nuns
nunas
11
KK 5on &6A.BN e &6AO (invariables) non se marca a contracci+n con 3# e con #N na escrita. #J=:
(?&6): #se coce debe ser dalgun. Nalgo teremos ra"+n.
KKK &:#N5GTN: O indefinido .N,.N/&,.N=,.N/&=:
o #n funci+n pronominal non contrae coa preposici+n 5ON:
#J: #l colabora con una !ue de =eixo.
5ada ma8* a ao traballo con uns, nunca a cos mesmos compa8eiros.
o 5ando acta como adxectivo presenta as mesmas contracci+ns ca o artigo indeterminado:
#J: >alounos duns asuntos !ue n+s non co8eciamos.
o 5ando se usa como pronominal xeralmente represntase a contracci+n coas preposici+ns
3e e #N:
#J=: #st*n sempre a falar mal dun. & resposta est* nun mesmo.
Os interrogati.os: #stas formas util"anse para facer preguntas sobre a nature"a do
substantivo. &s m*is abituais son: que& quen& cal(cales& canto& cando& como e onde.
Forma 71ue8 do interrogati.o. Observa as seguintes oraci+ns: 3ue tema deste disco ce gusta
m*isD , 3ue ce gusta m*isD & forma do interrogativo $!ue% aparece utili"ada no primeiro exemplo
como adxectivo, acompa8ando o substantivo $tema%, e na segunda oraci+n como pronome. #n
ningn caso se debe acentuar este interrogativo cando a interrogaci+n directaH s+ se pode
acentuar nas interrogaci+ns indirectas cando sexa imprescindible para desfacer un caso de
ambigYidade: $dime !ue !ueres% , $dime !u !ueres%).
Forma 71ue8 en $asos de ambig9idade. Observa as seguintes oraci+ns: $3ime qu+ !ueres%,
$3ime que !ueres%.#stas oraci+ns te8en un significado distinto. & primeira ten un contido
interrogativo e a segunda non. Nestes casos en !ue pode aber confusi+n, podemos utili"ar o
acento como sinal de interrogaci+n.
Formas 7$al8 e 7$ales8 do interrogati.o+ Observa as seguintes oraci+ns: 5al irm*n o
ar!uitectoD , 5al ar!uitectoD , 5ales irm*ns son ar!uitectosD , 5ales son ar!uitectosD & forma do
interrogativo $cal% para o singular e $cales% para o plural aparece utili"ada nos primeiros exemplos
como adxectivo, acompa8ando o substantivo $irm*n%& e nas segundas oraci+ns como pronome.
Formas 7$anto8- 7$anta8- 7$antos8- 7$antas8 do interrogati.o. Observa as seguintes oraci+ns:
5anto tempo ce levou a viaxeD , 5anto ce levou a viaxeD , 5antas viaxes levas feitoD , 5antas
levas feitoD Iode funcionar como adxectivo e como pronome
Forma 71uen8 do interrogati.o. Observa as seguintes oraci+ns: Cuen o traidorD , Cuen son os
traidoresD O interrogativo $!uen% un pronome, e !ue invariable (non ten plural). Iode ir
acompa8ado dun verbo en plural ou en singular.
Os ex$lamati.os: =on as palabras !ue se utili"an para expresar valoraci+ns subxectivasH
coinciden formalmente cos interrogativos.
Forma 71ue8 do ex$lamati.o. Observa a seguinte oraci+n: 3ue sorte tivemos oxe0& forma do
exclamativo $!ue% aparece utili"ada duna maneira moi similar * do interrogativo. #n ningn caso se
debe acentuar. O mesmo ocorre coas formas 7$anto8- 7$anta8- 7$antos8- 7$antas8 do
exclamativo: 5anto tempo ce levou a viaxe0 , 5anto ce levou a viaxe0 , 5antas viaxes levas feito0 ,
5antas levas feito0
& forma 71uen8 do exclamativo un pronome, e invariable: 3uen fora rico0
O# "ETER/0A0TE#+ O artigo + E4ERCCO#+
Exer$i$io %+ Completa $os artigos $orrespondentes os espa:os en bran$o das seguintes
frases- empregando- no $aso de 1ue se poida- .arias posibilidades&
5olleu@@@bolsa m*is pe!uena, pois @@@ outras ranlle moi grandes.
Iuxo @@@cara de can !ue meta medo.
=au @@@primeiro de entre toda a xente.
5olln @@@libro ao cou do andel.
@@@ premio foi para @@@desco8ecido.
@@@auga estaba moi boa, anda !ue sopraba @@@ vento ben fresco.
12
@@@praia ten @@@area moi fina.
@@@ amigos @@@@rapa" vi8eron buscalo * casa.
Euscaron @@@m*is baratos para @@@ seu peto.
5omen a!u @@@ martes e @@@ domingos ao ano.
Exer$i$io (+ Completa pondo as $ontra$$i6ns de artigo $on preposi$i6n 1ue $umpran&
No mapa @@@ illa sin*lase onde est* o tesouro @@@ piratas.
5ontando @@@ ta sorte xa podemos completar todos os datos @@@ enigma.
@@@ &ncares colman as pallo"as de xeito tradicional.
5egaron @@@ noite xusto antes @@@ cea e oubo !ue prepararlles a comida.
Eatronlles @@@ costas por non lles dar os cartos.
:omas o mel @@@ culler
@@@ calor !ue vai, non saio @@@ auga.
Os legumes @@@ orta te8en un sabor especial
Exer$i$io ;+ Completa o $adro das $ontra$$i6ns das preposi$i6ns $os artigos determinados-
$os artigos indeterminados e o $adro das $ontra$$i6ns da $onxun$i6n $omparati.a 7$a8
$os artigos determinados&
CO04<ART O A O# A#
5& (conx)
Exer$i$io *+ /odifi$a as seguintes ora$i6ns- $onstrudas $oa $onxun$i6n 7$a8 seguida dos
artigos 7o8- 7a8- 7os8 e 7as8 sen $ontraer- e fai 1ue estas $ontraian+
#xemplo: #stiven m*is tempo ca o teu irm*n , /stiven m*is tempo c4 teu irm*n
>un ao cine menos das este ver*n ca o ver*n pasado.
>un ao cine menos das este ver*n @@@ver*n pasado.
& televisi+n m*is divertida ca a escola.
& televisi+n m*is divertida @@@escola.
=empre viaxa m*is ca os seus pais.
=empre viaxa m*is @@@ seus pais.
Nalgunas ocasi+ns preferira estar menos ca o seu fillo no negocio familiar.
Nalgunas ocasi+ns preferira estar menos @@@ seu fillo no negocio familiar.
&s obras de arte son m*is caras ca as pe!uenas copias reali"adas nos talleres.
&s obras de arte son m*is caras @@@ pe!uenas copias reali"adas nos talleres.
=empre o vin m*is contento ca a irm*.
=empre o vin m*is contento @@@ irm*.
Exer$i$io =+ As preposi$i6ns 7$on8- 7de8 e 7en8 $ontraen tanto $o artigo determinado
$omo $o indeterminado+ Fai estas $ontra$$i6ns seguindo o exemplo e substitundo a
$ontra$$i6n $o artigo determinado pola 1ue $orresponda $o artigo indeterminado+
/xemplo) .eo unha cita coas amigas ( .eo unha cita cunhas amigas.
7e8o da excursi+n , 7e8o @@@@excursi+n.
#stou no descanso , #stou @@@@descanso.
Jutei co p , Jutei @@@@ p.
#scribo coa man , #scribo @@@@ man.
=an cos familiares , =an @@@@familiares.
Cuedei cos amigos , Cuedei @@@@ amigos.
B membro da asociaci+n , B membro @@@@ asociaci+n.
3eixei a carteira no coce , 3eixei a carteira @@@@ coce.
13
'RE'<ART 20 203A 20# 203A#
3#
#N
5ON
:e8o bocas no p , :e8o bocas @@@@ p.
#stiven onte na festa , #stiven onte @@@@ festa.
Exer$i$io >+ A preposi$i6n 7$on8- $ando $ontrae $o artigo feminino 7a?s@8- resulta ser
7$oa?s@8+ 'ra$ti$a esta $ontra$$i6n no seguinte exer$i$io e lembra non $onfundila $oa
part$ula $omparati.a 7$a8- 1ue pode $ontraer ou non $o artigo- resultando 7Ca a?s@8 ou
7C,?s@8+
/xemplo) 5alaba mellor 67con as8 coas amigas ( 5alaba mellor 6ca as8 c*s amigas.
#scribo mellor (Kcon a) @@@@man es!uerda.
#scribe mellor (ca a) @@@@ filla do notario.
Cuedei (Kcon a) @@@@ amigas.
#st* m*is alta (ca a) @@@@ irm* de =ofa.
O meu fillo xoga (Kcon as) @@@@ tas sobri8as.
O meu fillo xoga m*is (ca as) @@@@ tas sobri8as.
Exer$i$io A+ 'ra$ti$a $oa $ontra$$i6n de 7$on8 no seguinte exer$i$io e lembra non
$onfundila $oa $onxun$i6n $omparati.a 7$a8- 1ue pode $ontraer ou non $o artigo-
resultando 7Ca o?s@8 ou 7C6?s@8+
/xemplo) -hegas antes 67con o8 co coche ( -hegas antes 6ca o8 c4 coche.
#scribo mellor (Kcon o) @@@@bolgrafo.
#scribo mellor (ca o) @@@@ teu fillo.
Cuedei (Kcon os)@@@@ amigos.
#st* m*is alta (ca o) @@@@ fillo de =ofa.
#st*s mellor (Kcon os) @@@@ outros.
#st*s mellor (ca os) @@@@ outros.
Exer$i$io B- Fix,ndose ben nestes $adros- $ompleta as seguintes ora$i6ns&
Exemplo: Falaba mellor (*con as) coas amigas / 5alaba mellor 6ca as8 c*s amigas.
#scribo mellor (Kcon a) @@@@man es!uerda.
#scribe mellor (ca a) @@@@ filla do notario.
7igo m*is grande (ca &)@@@@ 5oru8a
Cuedei (Kcon a) @@@@ amigas.
#stivo (Kcon as)@@@@@ pernas enxesadas todo o mes.
#stivo a pi!ues de dar (Kcon a) @@@@ cabe"a na roca.
O demostrati.o
Exer$i$io %+ Cubre os o$os $os demostrati.os e $oas $ontra$$i6ns
E#TE
#TO
E#E
E#A
#O
AC2EL
AC2ELA
AC2LO
E#TE#
E#TA#
E#E#
E#A#
AC2ELE#
AC2ELA#
"E deste
desta
disto
dese
diso
da!uela
da!uilo
destes
destas desas da!uelas
E0 neste
nisto
nesa
niso
na!uel
na!uela nestas
neses
nesas
na!ueles
Exer$i$io (+ En$De os o$os $os demostrati.os pre$isos&
F &!u tes @@@@carballo e al est* @@@@ m*is baixo.
Non ves, parva, @@@@con !ue nos vn agora0
14
'RE'<ART O A O# A#
5ON co coa cos coas
CO04<ART O A O# A#
5& (conx) ca o , c+ ca a ,ca ca os , c+s ca as , c*s
5ando cegou * cidade, sentiuse inc+moda en @@@@ pe!ueno apartamento.
#n @@@@tempos as mulleres non ti8an dereito a voto, anda !ue en @@@@ seguen
discriminadas no acceso ao traballo.
@@@@ poesas, !ue agora ce traio, son a penas un anaco da mi8a alma.
Non es!uecerei nunca @@@@ ma8* de ai )4 anos cando entrei no vestbulo do xornal.
5oa princesi8a @@@@ morreu a derradeira gota de sangue da dinasta dos .lxidos.
5ome"aba o amencer e en @@@@ momento estalaba o primeiro foguete do da.
&o entrar no bar non deixaba de pensar en todo @@@@ !ue lle sucedera @@@@ tarde en
@@@@ mesmo lugar.
=aba ben !ue @@@@ fillo nunca cegara a nada e @@@@ traao a mal traer.
O afogamento do ome causou nela un trauma profundo, !uedoulle de @@@@ una
levidade na ollada.
:raio @@@@ *lbum para ti, as !ue vaime dando @@@@@ !ue levas nas mans.
3xome @@@@ meu se8or ?erln: Non te lembras de @@@@ anos !ue pasamos en ?irandaD
Iresentounos a todos: @@@@ meu padri8o, @@@@ meu irm*n >uco e @@@@ !ue ves al*
2osi8a, a m*is pe!uerreca.
=into de verdade deixar @@@@ mundo, pero o !ue m*is me doe !ue non volverei probar
@@@@ biscoitos tan ricos !ue fai @@@@@ ta irm*.
5o8eces @@@@ muller de a!uD # @@@@ !ue est* al* ao fondo, preto de @@@@ *rboreD
Exer$i$io )+ ntrodu$e os demostrati.os ade$uados- fa$endo as $ontra$$i6ns oportunas&
#n @@@@@ocasi+n tivemos moita sorte xogando de @@@@maneira.
Na festa de @@@@@amigas tas co8ecemos @@@@@mo"os !ue ve8en connosco.
@@@@mesa !ue puxeron a!u mellor ca @@@@@ de al*.
Eebede de @@@@ vi8o !ue seica senta ben.
@@@@non sabe parar !uieto cando debe e as ten @@@@@ liortas.
@@@@ non o fara eu nunca. 3e verdade, penso !ue en @@@@ non caera xamais.
@@@@ se8ora, a !ue cru"a por @@@@ ra, a nai de @@@@ garda.
>+ra de @@@@ +rbita non o co8ece ningun, nin se!uera en @@@@ crculo.
@@@@ ve" aprender*s de @@@@ outro xeito, por se @@@@ se ce d* mellor.
#n @@@@ tes ra"+n, pero de @@@@ maneira non o debes dicir.
Exer$i$io ;+ Repasa os .alores espe$iais dos demostrati.os e util:aos nas seguintes
frases- substitundo as expresi6ns sinaladas por 7da1uela8- 7nisto8- 7niso8&
2or aquel ent4n pasaba por a!u una estrada.
=e vai fro, ent4n non imos.
$ese momento cega, e d*nos a mala nova.
5onfiabamos en subir a primeira, e no mesmo momento de se cumprir os noventa
minutos mtennos un gol.
Ienso !ue naqueles tempos aba m*is oportunidades !ue oxe.
$estes temas estabamos cando interromperon a conversa.
=e para ent4n o tes rematado, pagarmosco ben.
Exer$i$io *+ O demostrati.o 7a1uel8 ten un .alor impre$iso en expresi6ns $omo& 7Ten un
a1uel 1ue sorprende8 e mesmo existe o .erbo 7a1uelar8- $on signifi$ados .ariados-
en expresi6ns $omo& 74a a1uelou o $o$DeE8+ A partir destes exemplos- intenta
substitur as formas espe$iais 7a1uel8 e 7a1uelar8 por outras similares&
/xemplo) 9'nda que che ten moito aquel para as relaci4ns persoais& p+rdeo por non saber calar a
tempo. ( 9'nda que che ten moita habilidade para as relaci4ns persoais& p+rdea por non saber calar a
tempo.
5o aquel do exame final ai una semana !ue non sae da casa.
:en un aquel moi gracioso ao falar francs.
:en una aquela coa voda !ue non atina para nada.
:esaquelouno tanto infortunio e frustraci+n, e non ai !uen o aquele con nada.
15
Exer$i$io =+ Completa $oas formas neutras do demostrati.o ?s6 fun$ionan $omo pronome@
Gsto a!uilo
niso na!uilo
3isto
Exer$i$io >+ Os demostrati.os tamn $ontraen $o indefinido 7outro8+
#=:#,#=:& #=#,#=& &C.#6,&C.#6&
O.:2O #=O.:2O(=)
O.:2& #=:O.:2&(=) &C.#6O.:2&(=)
O posesi.o
Exer$i$io %+ Completa o seguinte $adro $oas formas dos posesi.os 1ue falten+
2n posuidor !arios posuidores
meu(s) seu(s) voso(s) seu(s)
ta(s) sa(s) nosa(s)
Exer$i$io (+ ntrodu$e no o$o das frases seguintes a forma do posesi.o m,is axeitada+
(amigas de ti) @@@@@@@@@@@@ son moi simp*ticas.
(exemplos de pedro @@@@@@@@@@@@ son moi instrutivos.
&s camisas dos (curm*ns de v+s) @@@@@@@@@@@@ te8en unas cores recamantes.
Iodes coller (o libro dela) @@@@@@@@@@@@ para consultar esa dbida.
&s terras (de n+s) @@@@@@@@@@@@ !uedan para a outra banda do ro.
/oxe a (de min) @@@@@@@@@@@@ cabe"a non est* para iso.
5olle os @@@@@@@@@@@@ (deles) apuntamentos para estudar.
#scoita o @@@@@@@@@@@@ (de n+s) programa esta noite.
3ixame @@@@@@@@@@@@ (as follas de ti).
5olleu @@@@@@@@@@@@ (o coce de n+s).
Non !uixeron !uedar @@@@@@@@@@@@ (por culpa de n+s).
Non lles valeu para nada toda @@@@@@@@@@@@ (a preparaci+n delas).
Ningun !uixo aturar @@@@@@@@@@@@ ( o beb deles).
Non moi normal @@@@@@@@@@@@ (a preocupaci+n de ti) polo @@@@@@@@@@@@ (atraso del).
Iara proxectos @@@@@@@@@@@@ (de ti) precisas colaboraci+n @@@@@@@@@@@@ (de n+s).
7oume fartar axi8a da @@@@@@@@@@@@ (prepotencia del) e vou montar o negocio pola
@@@@@@@@@@@@ conta (de min).
Necesito a @@@@@@@@@@@@ axuda (dela).
5omeron os @@@@@@@@@@@@ produtos (de n+s) con moita voracidade.
&s @@@@@@@@@@@@ teimas (de ti) acabar*n por estragar as @@@@@@@@@@@@ relaci+ns (de v+s).
B da @@@@@@@@@@@@ autora (dela) pero basase nuna idea @@@@@@@@@@@@ (de n+s).
Iara a @@@@@@@@@@@@ informaci+n (de v+s), direivos !ue xa lles cegou a @@@@@@@@@@@@
autori"aci+n (deles).
O amigo @@@@@@@@@@@@ (de n+s) xa non volveu pola @@@@@@@@@@@@ casa (de ti).
@@@@@@@@@@@@ primo (de n+s) seica se escora para @@@@@@@@@@@@ (a banda de v+s).
5oa @@@@@@@@@@@@ obsesi+n (dela) por sar da @@@@@@@@@@@@ (vida de ti) limita os
@@@@@@@@@@@@ movementos (de n+s).
B da @@@@@@@@@@@@ idade (de min), non da @@@@@@@@@@@@ (de ti)
(negocios deles) @@@@@@@@@@@@ andan un pouco mal.
(5ompa8eiros de ti) @@@@@@@@@@@@ vi8ronte buscar pola ma8*.
5o8eceron @@@@@@@@@@@@ ( mo"a del) a travs das @@@@@@@@@@@@ (fillas de ti).
Eotarei una ollada @@@@@@@@@@@@ nos ar!uivos (de ti), para ver se atopo algn dato
interesante para @@@@@@@@@@@@ o traballo (de min).
5orreu detr*s @@@@@@@@@@@@ (de v+s), para darvos @@@@@@@@@@@@ (a mensaxe dela)
#stivemos con @@@@@@@@@@@@ (o compa8eiro de traballo de n+s), e fal*moslle de
@@@@@@@@@@@@ (o interese de ti) pola astroloxa. 3ixo !ue te camara para falardes
@@@@@@@@@@@@ (da afecci+n comn dos dous).
16
Exer$i$io )+ Emprega o posesi.o distributi.o ?7$adanseu8- 7$adansFa8- 7$adanseus8 e
7$adansFas8@ nas seguintes ora$i6ns&
:odos ti8an una misi+n completa !ue desenvolver.
5ada rapa" vi8a coa sa careta.
Cue cada un de v+s traia o seu traballo rematado.
5ada rapa"a !ue colla o seu boleto !ue imos come"ar o sorteo.
=e traen todos un disco teremos msica para oras.
5ando cada un recolla o seu prato, serviremos o caf.
=e trae cada un a sa parte, imos xuntar o necesario.
5ada un aparcou o seu coce no lugar indicado.
ACT!"A"E# 02/ERA#
Exer$i$io %+ 0umerais $ardinais+ Es$ribe en letra os seguintes nFmeros&
S: cero
19 : de"aseis
1X:
1U:
1V:
)1
)):
)V:
-X:
1S:
11:
4S:
41:
44:
99:
U1:
1S):
)SS:
)1U:
-SS:
--1:
149:
4SS:
494:
9SS:
9)1:
X)-:
X1X:
U4V:
VSS:
1.S)):
).SS-:
1.VUX:
4.-)1:
Exer$i$io (+ 0umerais ordinais+ Es$ribe en letra os seguintes numerais ordinais&
XZ: stimo
XR: stima
UZ:
VZ:
1SR:
11R: undcima, dcimo primeira
1)Z: ,
1-Z: dcimo terceiro
11R:
)SZ:
)1R:
-SZ:
1SZ:
4SZ :
9SR:
XSZ:
USZ:
VSR:
1SSZ:
)SSR:
1.SSSR:
1.SSS.SSSR:
Exer$i$io =+ Numerais multiplicativos. Os multiplicativos cuna forma especfica son uns cantos,
dos !ue destacamos estes: $dobre%, $triplo%, $tripla%, $cu*druplo%, $cu*drupla%, $!untuplo%, $sxtuplo%
e $dcuplo%. & partir de 11, xa temos !ue apoiarnos na palabra $veces%.
Completa o 1ue falta da seguinte serie&
J ): dobre, duplo, dupla.
J -: triplo, tripla.
J 1: FFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFFFF
J 1S: FFFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFFF
J 11: FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF
J 1-: FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF
J 1SS: FFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFF
J 1.SSS: FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFF
1.
Exer$i$io >+ 0umerais partiti.os+ &lgns numerais partitivos son: $cuarto%, $onceava% $medio%,
$ter"o%, $cuarto%, $!uinto%, $stimo%, etc. & partir do 1,11 e ata o 1,VV temos !ue engadir $Wavo% ou $W
ava% ao numeral cardinal, as temos !ue dicir $onceavo%, $doceavo%, $treceavo%, $catorceavo%, etc.
Completa $on letra os seguintes numerais partiti.os&
[: medio, media.
1,-: FFFFFFFFFF, FFFFFFFFF
1,1: FFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFF
1,4: FFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFF
1,9: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFF
1,X: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFF
1,U: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFF
1,V: FFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFF
1,1S: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFF
1,11: FFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFF
1,1): FFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFF
1,14: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFF
1,19: FFFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFFF
1,1X: FFFFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFFFF
1,1U: FFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFF
1,1V: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFF
1,)S: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFF
1,)1: vinte e unavo-
1,)): vinte e dousavo, vinte e dousavos.
1,-S: FFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFF
1,1S: FFFFFFFFFFFFFF, FFFFFFFFFFFFFFF
Exer$i$io B+ Completa os seguintes numerais partiti.os $oa $orrespondente expresi6n+ ?0os
partiti.os $orrespondentes a %GG- %+GGG e %+GGG+GGG- a termina$i6n 7Hsimo8- 7Hsima8- 7Hsimos8- 7Hsimas8@
1,1SS: una centsima.
),1SS: dasFFFFFFFFFFF
1,1.SSS: una FFFFFFFFFF
1,1.SSS.SSS: una FFFFFFFFFFFFF
Exer$i$io %G+ 0Fmeros $ole$ti.os+ Completa $os substanti.os da listaxe seguinte&
2ar& parella& decena& ducia& vintena& trintena& cento& milleiro& mill4n& bill4n.
3xence un ............... de veces !ue non tires os xornais vellos por!ue os !uero reciclar.
=uso e ?ara fan moi boa ...............
/oxe deixaron una ............... de cartas para repartir entre os vinte asistentes a este curso.
7ou comprar un ............... de botas de auga para o inverno.
5omprou das ............... de ovos da casa.
:r*eme de Iadr+n un ............... de pementos.
5egou * ............... e parece !ue te8a vinte anos nada m*is.
:ocoulle un ............... na lotera.
O #stado na!ueles anos xa adebedaba varios ............... de pesetas.
>oron * manifestaci+n arredor de de" ............... de persoas.
Exer$i$io %;+ Completa os espa:os baleiros $os numerais multipli$ati.os- $os partiti.os ou
$os nFmeros $ole$ti.os $orrespondentes+
?ediu a abitaci+n coas mans e ti8a vinte e cinco ...............
?ara, agora !ue cumpres trinta anos est*s entrando na ...............
5omprei no mercado una ............... de ovos e un ............... de pementos.
3eclarouse una forte epidemia e puxeron os doentes en ...............
:rouxeron un ............... de patacas da 6imia, ou o !ue o mesmo, cen !uilos.
.na estrofa de cinco versos un ............... e una de oito, una ...............
#sa guerra durou dous anos e por iso se co8ece co nome de guerra
do ...............
.n perodo de catro meses un ............... e un de tres un ...............
No vertedoiro da 5oru8a caeron ao mar moitas ............... de lixo.
:i8a o armario ceo de ............... de "apatos e anda compraba m*is.
Iara faceres o "ume debes cortar as laranxas * ...............
Cuera facer nove misas, una ............... pola almi8a do defunto.
5ada de" anos come"a una nova ..............., cada cen una ..............., cada
mil un ...............
>ixeron o traballo a ..............., se ben o teu fillo fixo m*is c+ meu.
&nda, reparte a mandarina, d*me cinco ............... polo menos0
Na!uel banco sempre ai a mesma ............... bic*ndose.
1/
:es de"aoito anos de antigYidade no traballo, dicir seis ...............e
tres ...............
ACT!"A"E# 0"EF0"O#
1- Completa os o$os $os indefinidos in.ariables 7$ada8- 7menos8- 7m,is8- 7demais8- 7algo8-
7$al1uera8- 7ren8 ou 7nada8&
Cuedara sen ..................... despois da traxedia.
#ra un...................., non vala a pena nin falar con el.
Os !ue te8ades acabado podedes sar, os ..................... non.
Cuera moito m*is, mais tivo !ue conformarse co ..................
.................. da !ue pasa, m*is se parece a sa nai.
5ova a ................. non poder.
:raa ................... debaixo da ca!ueta !ue nos intrigaba.
Cuedou sen ....................... despois da traxedia.
3- Na oraci+n $:e8o varios amigos estranxeiros%, a palabra $varios% un indefinido !ue presenta
variaci+n no xnero unicamente, as como os casos dos indefinidos $ambos%, $ambas%,
$entrambos% e $entrambas%. #stes indefinidos, xa !ue logo, nunca se van poder empregar en
singular. Completa $os indefinidos 7ambos8- 7.arios8 e 7entrambos8 en mas$ulino ou
feminino&
........................ arranxaron a vella casa.
.............. os dous concursantes compartiron o premio.
#stivo ...................... das de vacaci+ns.
5omprou ........................... revistas de automobilismo.
4- Na oraci+n $Non soporto tales ideas%, o indefinido tales aparece en plural, pero tamn podera
aparecer en singular ($Non soporto tal idea%). O mesmo sucede co indefinido $bastante% e
$bastantes%. /ai moitos outros indefinidos !ue si !ue presentan variaci+n de xnero e nmero:
$un%, $algn%, $ningn%, $moito%, $pouco%, $todo%, $outro%, $certo%, $mesmo%, $abondo%, $propio%,
$tanto% e $demasiado%. Completa as seguintes ora$i6ns $os indefinidos 1ue $orrespondan.
........... o mundo entendeu a mensaxe.
............... protestaban polos exames e ............ polas notas.
2eali"ara ....................... ensaios nun da.
#stivo falando do ..........una e outra ve".
#u sei dun ............rapa" !ue sempre te espera
............. preferiron o avi+n e ........... optaron polo tren.
:rouxo .............. mandado para minD
Non trouxo ...............mandado para minD
.............soluci+n debe ter ese asunto.
/aba comida ............para parar un tren.
.............as rapa"as se puxeron a xogar.
:ivo !ue traer ................carpetas novas para facer a programaci+n.
Non ten ............ soluci+n de momento.
...........ve" estivemos en perigo.
#ran as ................escusas de sempre.
5ando xuntou cartos ............. para a viaxe, comprou o billete.
.............ve" non co perdoamos.
Os ............... delincuentes estaban protexidos pola polica.
&dvertiullo ............ veces como puido.
>oron .................... excursi+ns para este curso.
5- Os indefinidos $algn% e $outro% contraen coas preposici+ns $de% e $en%, como no exemplo
$Cuixera ser amigo dalgn veci8o% ou $#staba noutro lugar%. Contrae estas formas&
#ra (de outro) ............ pas distinto.
7i8era (de outra) ................parte.
10
#staba pasando as vacaci+ns (en algn) .............. lugar do leste de 3inamarca.
7i8a(de alguna) ............ estaci+n da nosa cidade.
Non pensaba (en outra) ................cousa.
:i8a a cabe"a (en outros) ..................asuntos.
6- &demais de todas estas formas, temos outras como: $cada!un%, $!uen!uera%, $algun%,
$ningun% e $ben%. 0as seguintes frases- empregue estas formas+
B un don ......................
...................... debe ter conta dos seus asuntos.
Cuero ser .....................na vida.
& auga corre ................ polo rego.
.................. xa sabe o !ue ten !ue facer.
.......................!ue sexa !ue me came ma8a.
.................... ten !ue resolver os seus problemas
ACT!"A"E# 0TERROGAT!O# E E4CLA/AT!O#
). #nce os espa"os coas formas dos interrogativos !ue cumpra.
...................... estivo onte contigoD
...................... son sete por noveD
...................... son eses novos alumnosD
...................... o !ue ce contou ?araD
...................... destas facturas son as de 2alD
...................... persoas tiveron o atrevemento de presentarse abertamenteD
1. #nce os espa"os coas formas dos exclamativos !ue faltan.
?iraFFFFFFFFFFFFFFFFest* a0
FFFFFF FFFFFF soubera a verdade0
FFFFF FFFFFF petr+leo !ueimado0
FFFFF FFFFFpena0
FFFFF FFFFFFFistoria tan triste0
O 'RO0O/E 'ER#OAL
5 TI0CO#&
N

=uxeito >ormas oblcuas


21
m
e
r
o
Iersoa
6ibres 6igadas
Non reflex. 2eflex. Non reflex. 2eflex.
=
i
n
g
u
l
a
r
1R eu min comigo
)R :i contigo
-R el, ela si PPPP consigo
I
l
u
r
a
l
1R n+s, nosoutros,as connosco
)R v+s, vosoutros,as convosco
-R eles, elas si PPPP.. consigo
5ontracci+n das preposici+ns #N e 3# co pronome persoal de -R persoa:
Iron
Irep
#6 #6& #6#= #6&=
#N nel nela neles nelas
3# del dela deles delas
5 JTO0O#&
>.N5GTN
Nmero,persoa
5.3. 5.G.
=
G
N
A
.
6
&
2
1R me ?e
)R te ce
-R o,a lo,la no,na se lle
I
6
.
2
&
6
1R nos nos
)R vos vos
-R os,as los,las nos,nas se lles se
K &s formas de 5.3. de -R persoa lo,la,los,las aparecen:
F3espois de forma verbal rematada en W2 ou en W=:
#J=: 5ollelos (coller Q los). 5amalos (camar Q los)
=*bela (sabes Q la). 3eix*rmolos (deixarmos Q los)
F:ras o pronome persoal *tono rematado en W=:
#J=: #u contillelo (5onteilles Q lo)
3evuvolo permitir (deveuvos Q lo)
KK &s formas de 5.3. de -R persoa no,na,nos,nas sanse:
3espois de forma verbal rematada en ditongo decrecente:
#J=: #l limpouno. #la colleuno. #l foino buscar al*.
5ON:2&55GTN= 3O= I2ONO?#= 3# 5.G. 5O= 3# 5.3. 3# -R I#2=O&:
5.3.
5.G. O & O= &=
=
G
N
A
.
6
&
2
?# mo ma mos mas
5/# co ca cos cas
66# llo lla llos llas
I
l
NO= nolo nola nolos nolas
7O= volo vola volos volas
66#= llelo llela llelos llelas
#J=: Os rapaces deron caramelos aos amigos FFF os rapaces dronllelos
53 N os 5G N lles FFF (lles Q os N llelos)
Os rapaces deron camarelos ao amigo FFFFF os rapaces dronllos
53 N os 5G N lle (lle Q os N llos)
0OR/A# "E COLOCACI0 "O 'RO0O/E JTO0O 0A FRA#E&
Os pronomes *tonos, ao careceren de acento propio (de independencia ou significado propio) buscan o apoio
nas palabras t+nicas pr+ximas, sobre todo no verbo, do !ue complemento directo ou indirecto.
21
1)FO pronome *tono xamais inicia una frase: #J: NON: 6le d*s o bolgrafo. =G: 3*slle o bolgrafo.
))FNas oraci+ns simples, nas coordinadas e nas principais das compostas, o pronome *tono
vai encltico (posposto ao verbo e unido a el sempre sen gui+n) #J=: 5+ntalle o !ue !ueiras. 5o8ceo ben.
#J5#I5GTN=: Iero en contra deste principio xeral o pronome *tono vai procltico (antes do verbo e non unido
a el) nos seguintes casos:
K =e a oraci+n negativa ou vai introducida por una conxunci+n ou un adverbio negativos:
#J=: Ningun o desexaba (NON: Ningun desex*bao)
Jamais lle mandou facer iso (NON: Jamais mandoulle facer iso)
K =e a oraci+n vai introducida por un adverbio:
#J=: =empre me falas igual , Ja llo dixeron onte , &xi8a o atoparemos na ra
O66O: Iorn, existen algns adverbios e locuci+ns adverbiais (maiormente de tempo e lugar e tan algns de
modo) !ue permiten !ue o pronome *tono vaia encltio (despois do verbo) ou procltico (antes do verbo).
3e tempo: antonte, antano, onte, ogano, oxe, antes, agora, da!uela, despois, ent+n,P
3e lugar: diante, dentro, atr*s, f+ra, enriba, debaixo, lonxe, preto, a!u, al, a,P
3e modo: de golpe, de speto, amodo, ao cabo,
#J=: ?a8* co te8o ou ma8* t8oco ,, &l o buscaron ou al busc*rono.
5os adverbios en Wmente pode ir antes ou despois, segundo admitan ou non pausa
despois deles: #J=: Normalmente c+llese polas patas ,, =eguramente lle dean o premio

K =e a oraci+n vai introducida por un interrogativo ou exclamativo:#J=: Onde o collicesD 5omo o ama0
K =e vai despois dalgns pronomes indefinidos como algo, algun, bastante, cal!uera, ambos,
entrambos, mesmo nada, todo(s). #J=: :odos o aman. Eastante co te8o dito. 5al!uera llo di agora.
O66O: Normalmente posponse con algn(s), un(s), varios, outro(s), moitos, os demais, por!ue se con estes
indefinidos po8emos o pronome *tono procltico a frase !ueda enfati"ada e vara a sa significaci+n:
#J=: Outros aprciano m*is. &lgn comprouno antes. Outro llo comentar*. &lgn ce regalara
K =e a oraci+n desiderativa ou ponderativa: #J=: ?ala cispa te coma0 &s de fermosa ce 0
-)F Nas proposici+ns subordinadas o pronome *tono vai sempre procltico (antes do verbo):
#J=: 3xenlle !ue o collese , Cue entre cando o deixen , Non me importa se o colle)
O66O: =e entre a partcula subordinativa e o pronome ai una pausa, una palabra, etc., pode ir encltico:
#J=: Ja sei que llo tes atado, Ja sei que, anda sen !uerelo, tesllo atado. (6lo vai encltico).
Ja sei que, anda sen !uerelo, llo tes atado.
1)F Nas perfrases verbais (ag*s as de participio) ou cando aparece un verbo conxugado
seguido dun infinitivo ou dun xerundio, o pronome *tono pode ir detr*s do 1Z verbo ou do )Z :
#J=: Curoo mercar. Cuero mercalo. \ndao arranxando. &nda arranx*ndoo.
I#2O: Ningun desexa mercalo. Ningun o desexa mercar. NON: Ningun desxao mercar.
K =e a perfrase verbal de infinitivo e ten tres elementos ( dicir, un relacionante entre os dous verbos), a
posici+n do pronome *tono tripla:
#J=::es !ue collelo. :es !ue o coller. :elo !ue coller. /aino !ue facer. /ai !ue facelo. /ai !ue o facer.
I#2O: :amn, coma no caso anterior das perfrase sen relacionante, se algn elemento altera a
colocaci+n, esta s+ afecta ao elemnto m*is pr+ximo a el:
#J=: &nda o temos !ue coller. ,&nda temos !ue collelo. , &nda temos !ue o coller.
NON: &nda tmolo !ue coller.
ACT!"A"E# 'RO0O/E 'ER#OAL
Tarefa %+ Le o seguinte texto e responde ,s $uesti6ns &
;/stivemos longo tempo sen movernos& agardando) pasaron cando menos tres horas. $on dei p'o
22
nin me deixei levar polo sono& pero aquela ;operaci4n< fac'aseme longa. .amboril debeuse decatar
porque me estivo dando azos. 5aloume tam+n de roubos de moita sona e de polic'as arriscados.
=3ue sei eu> $iso vimos vir unha lucia polo camio do agro. 2ux+monos moi atentos. 9cheg*base
cada vez m*is. "ogo apagouse. /scoitamos un lixeiro choqueleo. :ous homes apareceron diante
da palloza. ,llaron derredor. /ntraron. ?n deles acendeu un misto. :e seguida sa'ron con
cadanseu saco de cebolas ao lombo. .amboril brincou diante deles co rev4lver na man& e cando
tentaron fuxir berroulles) =9lto a' ou disp*rovos><
Exer$i$io %+ 'ro$ura no texto os pronomes persoais e indi$a se son t6ni$os ou
,tonos&
:+nicos:
\tonos:
Exer$i$io (+ Es$ribe as seguintes formas dos pronomes persoais&
>orma *tona de segunda persoa de singular.
>orma t+nica de primeira persoa plural.
>orma *tona de terceira persoa plural.
>orma *tona de segunda persoa plural.
>orma t+nica de segunda persoa singular.
>orma *tona de primeira persoa plural.
>orma t+nica de segunda persoa plural.
>orma t+nica de terceira persoa singular.
Exer$i$io )+ #ubliKa os pronomes persoais e $lasif$aos en t6ni$os e ,tonos&
Curennos subir o pre"o da gasolina.
N+s non lles deixamos !ue foran con v+s.
Non me deixes soa !ue ce te8o moito medo.
Iarece !ue eles son m*is especiais ca min.
Non te podes po8er tan enfadado comigo, nin eu contigo.
7+s toleastesD
#les mand*ronvos un correo electr+nico onte * noite.
3ixao !uedar0
#spero !ue non as derramedes todas.
Exer$i$io ;+ 'on nos espa:os baleiros os pronomes t6ni$os ade$uados&
3esexo !ue @@@@@@@@@@@@@ ve8an *s festas (dona Julia e a =ra. ?ara).
B mellor !ue ve8as @@@@@@@@@@@@@ (con eu e mais outros).
B mellor !ue ve8as @@@@@@@@@@@@@@@@ (con eu).
>xeno por @@@@@@@@@@@@@@@@ (?ara e =usana).
&s !ue @@@@@@@@@@@@@@@@ non saban nada.
&s !ue @@@@@@@@@@@@@@@@ non sabiades nada.
?and*rono para (eu) @@@@@@@@@@@@@@@@@ .
Exer$i$io *+ #ubstitFe o remar$ado en $ursi.a polas formas ligadas $on
preposi$i6n&
:i ven canda min e ?ara !ue vaia canda ti.
?ari8a non ten sitio con v4s.
/oxe come"ou a ir con n4s o amigo de Jos.
Exer$i$io =+ Colo$a as formas 7o<lo<no8 ?ou os seus $orrespondentes femininos e
plurais@&
F & ?ara levei@@@@@@ao meu piso.
F Os ccaros comeu@@@@@sen deixar nada.
F &s tas trouxeron@@@@@@para !ue o co8ecese.
F O coce lavamos@@@@@@@@@@con auga !uente.
F & carta escribimos@@@@@@@@@pola noite.
F Os pasteis fan@@@@@@@@@nun forno elctrico.
F O pa!uete fun@@@@@@@@@@buscar eu mesmo.
F #u iso non@@@@@@@@@creo.
F Gso dixronnos@@@@@@uns amigos nosos.
F Gsto digo@@@@@@@@@@@por!ue verdade.
23
Exer$i$io >+ Responde ,s seguintes $uesti6ns segundo o exemplo dado ?ollo $os
tilesL@+
#xemplo: ?arti8o colleu os xoguetesD 5olleunos
F 3ronvos as notasD
F :r+uxolles o cadernoD
F 6embraba o conto benD
F Jacobe pelou as patacasD

F .Flo agasalloD
F :omaces o xaropeD
F 7as contar os cartosD
Exer$i$io A+ Completa o $adro fa$endo as $ontra$$i6ns do pronome t6ni$o $oa preposi$i6n&
E0 "E
EL
ELA
ELE#
ELA#
Exer$i$io B+ Completa o $adro fa$endo a $ontra$$i6n dos pronomes ,tonos ? 7me8- 7$De8-
7lle8- 7nos8- 7.os8 e 7lles8 son formas de C- e 7o8- 7a8- 7os8 e 7as8 son formas de C"@&
O A O# A#
/E
C3E
LLE
0O#
!O#
LLE#
Exer$i$io %G+ Fai as $ontra$$i6ns dos pronomes segundo o exemplo&
#xemplo: $&o prestamista devolveu todos antes do pra"o% (lles, os). $&o prestamista devolvullelos
todos antes de pra"o%.
#u sentir contar aos teus parentes (lles, a)+
&ntes la pola noite (ce, a).
O reloxo nunca !uixo dar por medo a !ue estragase (lle, o).
:an axi8a como conceda, podes tirar * cara (ce, o) (lle, o).
O mec*nico non recambiou no da (nos, o).
Os libros cando enve por correo, farei saber axi8a (lles, os) (ce, o).
Exer$i$io %%+ Colo$a o pronome ,tono onde $orresponda- seguindo as normas xerais&
#xemplo: ?oito@@repetn@@, pero nunca @@fixo@@ caso (llo, me). , ?oito llo repetn, pero nunca me
fixo caso.
@@@@@digo@@@@@o !ue penso dela e mira@@@@@como se pon (lle, a).
Cuero@@@@@!ue@@@@@diga@@@@@ela (o).
=e@@@@@@!ueres@@@@@@saber@@@@@, a min@@@@@importas@@@@@moito (o, me).
Iara !ue@@@@saibas@@@@@, eu non@@@@@@fixen@@@@@@(o, o).
@@@@@vin@@@@@a el e@@@@@dei@@@@@@o teu recado (o, lle).
Cui"*@@@@@ve8a@@@@@ grande (lle).
Non@@@@@digas@@@@@nada (lles).
Exer$i$io %(+ 'on 7te8 ou 7$De8 segundo $umpra&
Non@@@@vin o sinal !ue@@@@!uedou despois do accidente.
@@@@escoitaba@@@@ben a gusto, pero te8o !ue marcar.
O cadelo@@@@a@@@@morder@@@@como non vaias con tino.
=eica@@@@rebentou@@@@o pantal+nD
Iois agora@@@@mallo@@@@o lombo por non faceres caso.
24
B perigoso andar por baixo dos guindastresH se@@@@esmagan@@@@non o contas.
&o sarmos do traballo@@@@veremos@@@@na tasca.
&nda@@@@mollaron@@@@ben o coce.
&lgun@@@@roubou@@@@do caix+n os papeis.
=empre@@@@regalan@@@@xoias.
Exer$i$io %)+ Completa os seguintes enun$iados $oas formas 7te8 e 7$De8&
& ti contei@@@ a verdade.
Onte non @@@ atopamos.
?andamos@@@ marcar.
Ior !ue @@@ faran esa trampaD
:i anda non @@@ erguicesD
/aber* !ue ir buscar@@@ ao colexio.
5amei@@@ arredor das seis, pero non
@@@ deu a gana de baixar.
O can mordeu@@@.
O can mordeu@@@ una perna.
Exer$i$io %;+ #ubstitFe os enun$iados en $ursi.a polas formas pronominais $orrespondentes&
/xemplo) 0ar'a trouxo os caramelos ao seu irm*n. ( 0ar'a tr4uxollos.
=irve o caldo aos teus irm*ns.
3i a verdade a estes homes.
>ai os deberes * s@a irm* por!ue ela non sabe.
:r+uxonos un regalo ben bonito.
#nsinouvos todo canto sab'a.
>ixo unha empanada aos seus convidados.
:er*s !ue levar ao oculista os lentes vellos.
3eu un bico aos pais pola ma8*.
&mosei aos visitantes o museo da cidade.
3arei a ti todo canto me pidas.
Non ce !uero esas nabizas.
Exer$i$io %*+ #ubstitFe a $ursi.a por un pronome ,tono+
O venres faremos ese traballo.
/ai !ue ga8ar aos do quinto.
&nda non nos trouxo o almorzo.
Ior fin ama8aron a estrada.
3eunos o aguinaldo.
Exer$i$io %=+ 0os seguintes enun$iados- substitFe primeiro o C e despois o C"+
#xemplo: :rouxeron (a n+s) un agasallo. , :rouxronnos un agasallo. :rouxronnolo.
>ixeron (a el) a ca!ueta.
Jo*n pediu (a v+s) un favor.
Aa8ei (a ti) todas as partidas.
2egalaron (a min) os cromos.
5ontastes (a eles) os segredos.
2oubaron (a n+s) as entradas.
5amou (a n+s) a atenci+n.
Eotou (o berro) a Iedro.
Gmpartiu (a lecci+n) aos alumnos.
5ontou (a eles) a mentira.
O A"!ERBO
25
O ad.erbio una palabra invariable !ue se utili"a para modificar un verbo, un adxectivo, outro
adverbio ou, mesmo, una oraci+n enteira. &preciamos isto en exemplos como os seguintes:
3esde o punto de vista da forma destaca o procedemento de creaci+n de adverbios a partir da
forma feminina singular do adxectivo engadndolle o sufixo $Wmente%: $rapidamente%, $efectivamente%,
etc.
:amn pode usarse como adverbio un adxectivo masculino singular: $Non vaias tan r*pido% (N
$Non vaias tan rapidamente%). Nalgns casos os adverbios poden terminar cos sufixos $Fi8o% e $Fsimo%,
!ue intensifican o seu valor: $rapidi8o%, $cedsimo%, etc.
Os adverbios m*is abituais p+dense clasificar deste xeito:
A"!ERBO#
CRC20#TA0CA FOR/A# E4E/'LO#
"e lugar a!u, a, al, al*, al+, acol*, dentro, f+ra, preto, lonxe,
algures, xalundes (noutro sitio cal!uera, noutra parte, en
algures, por a adiante)...
7ai al+ buscar a pelota.
"e tempo agora, onte, oxe, ma8*, da!uela, sempre, antes,
despois, arestora, asemade, xacando (noutro tempo,
noutrora, antano) ...
3a!uela non aba os adiantos
tecnol+xicos de oxe en da.
"e modo as, ben, mal, peor, mellor, (os acabados en Wmente)... >xoo as por!ue llo dixeron.
"e $antidade e
pre$isi6n
case, s+, soamente, xusto, moito, pouco, bastante,
abondo...
& entrada para o concerto
custaba moito
"e afirma$i6n si, claro, abof &bof puido facer m*is do !ue
fixo
"e nega$i6n non, tampouco, se!uera... Non fun onte * clase.
"e dFbida seica, dis!ue, acaso, !ui"ais... 3is!ue cegou tarde outra ve".
Relati.os cando, onde, como... >oi visitar a casa onde naceu
nterrogati.os e
ex$lamati.os
cando, onde, como... 5ando cegaces da viaxeD
>inalmente, co8ecemos como locucins adverbiais a!ueles complexos de das ou m*is palabras
!ue transmiten un significado en conxunto e son e!uivalentes a un adverbio: $ao revs%, $sen dbida%,
$de speto%, etc. O primeiro elemento una preposici+n * !ue se lle une un substantivo ($a xeito%, $*s
toas%), un adxectivo ($en van%, $de novo%), un verbo ($a varrer%), un participio ($*s agacadas%) ou un
adverbio ($por dentro%, $por baixo%).
ACT!"A"E# A"!ERBO
26
Tarefa %+ ndi$a deseguido $ada un dos ad.erbios sinalados no texto e a palabra $on$reta 1ue .an
modifi$ando no seu signifi$ado+ Lembra 1ue todos os ad.erbios $omplementan ou modifi$an o
signifi$ado dalgFn .erbo- dalgFn ad.erbio ou dalgFn adxe$ti.o+
#sper*bao na ra impaciente, de tempo en tempo ollaba para o reloxo !ue levaba no pulso e comprobaba as'
o retraso con !ue cegaba o seu compa8eiro. #staba moi canso e viva ben lonxe. $unca a demora se fixera
tan longa. &xia cegara e non pensaba perdoarlleH bastante fixera xa. ,nde estara a esas orasD
-ertamente abusara da sa confian"a.
:e tempo en tempo modifica a palabra..........................., !ue un..................
9s' modifica a palabra..........................., !ue un.........................
0oi modifica a palabra..........................., !ue un.........................
Aen modifica a palabra..........................., !ue un.........................
"onxe modifica a palabra..........................., !ue un.........................
$unca modifica a palabra..........................., !ue un.........................
.an modifica a palabra..........................., !ue un.........................
9xia modifica a palabra..........................., !ue un.........................
$on modifica a palabra..........................., !ue un.........................
Aastante modifica a palabra..........................., !ue un.........................
!a modifica a palabra..........................., !ue un.........................
,nde modifica a palabra..........................., !ue un.........................
Clasifi$a os ad.erbios do texto- segundo o seu signifi$ado en&
&dverbios de lugar:
&dverbios de tempo:
&dverbios de modo:
&dverbios de cantidade:
&dverbios de negaci+n:
6ocuci+ns adverbiais de tempo:
&dverbios interrogativos:
Tarefa (+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de lugar&
& ce !uedan as caixas !ue deixaras abaixo.
7ela vai o coce do teu veci8o.
&lgns !uedamos f+ra, pero os m*is acegados
foron para dentro.
Onde estabades situados non podiades
ver a!uelas pinturas rupestres.
&l non vas atopar cabalos de ra"a *rabe,
Eusca xalundes.
7ela!u os resultados do noso traballo.
3*lle avante.
Os cabalos an por al+.
Non os atopo nin por a!u nin por acol*.
Gso pode aparecer por xalundes.
5omo a!u non se est* en ningures.
Jamais a vira diante.
#stivera preto da!uel lugar moitas veces.
Tarefa )+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de tempo&
&gora non temos as mesmas ideas !ue antes.
=e vs axi8a do instituto danos tempo de ir * biblioteca.
&ntonte mandouce recado o director para !ue foses onda el.
/ogano a comida moi artificial, con moitos conservantes.
&restora non est* o meu irm*n, came m*is tarde.
&nda non comeramos e camou teu pai.
3ecote ai !ue repetirce as mesmas cousas.
.xa e 6ucas van acoto traballar * biblioteca.
&ntano aba anadas de centeo moi importantes, ogano non se cultiva.
#stamos decontino repetindo as mesmas cousas, e endexamais facedes caso.
#ntrementres preparo o gui+n, v+s ides ensaiando.
/oxe traballamos de sobra, pero mellor facer o traballo acoto.
Non o saba, pero inda lle !uedaba cami8o por diante.
Tarefa ;+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de modo&
Non te avisei adrede, tes !ue tomar a ta decisi+n
:es !ue cami8ar devagar por a!ueles carreiros.
7ai engorde, non ce vaian caer os ovos.
?ancouno adrede.
5ami8aban devagar pola beira do ro.
5+mpre !ue vaia paseni8o polo cami8o.
=ecas non !uixemos agardalo m*is.
Eaixe engorde !ue se esvara coa umidade.
=e co fai, conta !ue non vai ser gratis.
Iasou relativamente cerca do lugar.
>xoo adrede para !ue remat*semos axi8a.
2.
Forma ad.erbios de modo $o sufixo Mmente&
>*cil: F 2*pido: F Gnc+modo:
<til: F #stril: F <ltimo:
Gntil: F 5+modo: F 2idculo:
=+: F :pico: F Isimo:
#ubstitFe as expresi6ns en $ursi.a polos ad.erbios en 7Hmente8&
Na nova oficina traballa con m*is comodidade , Na nova oficina traballa m*is.................................................
:ivo !ue ir de novo,non se lan ben as fotocopias , :ivo !ue ir ..............................., non se lan ben as copias
6evan en segredo ese caso, moi delicado , 6evan ................................................ ese caso, moi delicado.
=e acta sen coidado e con pr+sa posible !ue acaben no c*rcere. , =e acta ................................
e .................................................. posible !ue acaben no c*rcere.
#xerce con rigor a sa autoridade , #xerce ........................................ a sa autoridade.
Iediulles o favor de forma sospeitosa e misteriosa , Iediulles o favor ...............................................................
Tarefa *+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de $antidade&
5re !ue anda non ten abondo.
5ase consigo bater a marca.
Eota m*is !ue te8o moita sede.
Ja levas abondo, as !ue non me pidas m*is.
5olleron bastante, e anda as non lles
cegaron para nada.
/aba pouco e colleron m*is.
:e8o o tempo xusto para reescribir o texto.
&gora te8o menos !ue antes, pero ben cega.
:en dabondo para un par de semanas.
Tarefa =+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de afirma$i6n- nega$i6n e dFbida&
3is!ue non rematar*n as obras ata o ver*n.
=i !ue !uero ir * excursi+n.
Nin se!uera me avisaces para o teu casamento.
Cui"ais poida facer una viaxe este ano.
:alve" vaia de viaxe este ver*n.
&bof verdade o !ue ce conto.
Jaora vou.
Non te8as medo do mouco.
=e!uera fose bo mo"o0
=eica encontraces traballoD
Tarefa >+ #inala nas seguintes ora$i6ns os ad.erbios de interrogati.os&
Iregntalle ao profesor cando nos reunimos.
5ando cegaces da viaxeD
Onde estiveces onteD
.Flo meu sombreiroD
:r*eme a ca!ueta, e ulaD
Onde puxeces a ca!uetaD
5omo era a revistaD
5anto valeu ese libroD
5ando volves para a casaD
Tarefa A+ #inala nas seguintes ora$i6ns as lo$u$i6ns ad.erbiais&
&nt+n sempre leva o traballo a eito, pero n+s sempre imos *s presas.
/oxe traballamos de sobra, pero mellor facer o traballo acoto.
:raballou a reo para sar adiante.
5argaron as cadeiras a feito, sen reparar nas !ue eran nosas.
Eaixe a modo !ue se esvara moito coa umidade.
#stiveron limpando arredor da casa.
3e speto subronlle as cores * cara.
>xoo * mantenta para !ue remat*semos axi8a.
=e cadra non rematar*n as obras ata despois do ver*n.
#ubstitFe $ada lo$u$i6n ad.erbial por un ad.erbio&
3e ve" en cando samos a facer remo * praia da 6an"ada.
=amos de a!u a pouco, acabade axi8a cos traballos de consulta.
=empre cega tarde * casa, pero seu pai rematou de ve" con ese costume.
>xoo * mantenta para !ue remat*semos axi8a , >xoo adrede para !ue remat*semos axi8a.
2/
CO0420CI0#
CO0420CI0# COOR"0A0TE#
T'O# FOR/A# #G0FCA"O
5opulativas e, nin Gndican suma ou
acumulaci+n
&dversativas mais, pero, sen+n Gndican contraposici+n
3isxuntivas ou Gndican alternancia ou
opci+n
CO0420CI0# #2BOR"0A0TE#
T'O# FOR/A# E4E/'LO#
5ompletivas !ue, se 3ixo !ue a de viaxe
Ireguntoume se a ir con ela
:empo cando, asemade, cada ve" !ue, entretanto,
mentres, mentres !ue, en tanto, segundo, antes
de, antes de !ue, as !ue, de seguida !ue,
despois de
5ando xea baixa a temperatura
6e o xornal mentres come
3espois de cegaren fomos ao
cine
?odo como, como se, conforme, de modo !ue, de
maneira !ue, de xeito !ue, segundo, as como
>ixo o tellado como lle dixo o
ar!uitecto
>inais para, para !ue, a !ue, co fin de !ue, en favor de
!ue
#nvieilles una mensaxe para
viren oxe
5ausais por!ue, pois !ue, como, xa !ue, posto !ue, por,
por mor de !ue, dado !ue, visto !ue, por Q
infinitivo
Non fun onte, por!ue non
camaces
3ado !ue non me avisaron, non
fun
5onsecutivas tan,tanto...!ue, as !ue, con!ue, da!uela, ent+n,
logo, polo tanto, xa !ue logo, por conseguinte
5oveu tanto !ue se inundou a
casa
:emos medo de !ue suspendas
as probas, as !ue ponte a
estudar
5oncesivas anda !ue, por m*is !ue, a pesar de, pese a !ue Non ce fai caso, por m*is !ue
lle digas
5ondicionais se, a menos !ue, con tal !ue, non sendo !ue,
ag*s !ue, en caso de !ue, de Q infinitivo
conxugado
=e bebes, non condu"as
3e vires, avsame
5omparativas m*is... ca,!ue,do !ue
tan,tanto... coma,como
menos... ca,!ue,do !ue
&na come m*is ca 2osa
&na come tanto como 2osa
&na come menos !ue 2osa
20
ACT!"A"E# CO0420CI0#
Tarefa %+ Le o seguinte texto de 4os /iranda e responde ,s $uesti6ns&
;:espois do almorzo& e de pagalo coas poucas moedas que levabamos& discutimos o que
convia facer. /u optaba por deixala quedar naquela fonda& * espera de que volvese a Barda
-ivil e se fixese cargo dela. 2ara pagar os gastos que puidese ocasionar a s@a estancia&
sempre necesariamente breve& bastar'a con vender a burra. -erto que non me fiaba moito dos
hospedeiros e non me gustaban as condici4ns de limpeza do local& pero tampouco hab'a nada
mellor. / optaba por iso porque& entre outras cousas& a pesar de que comezara a baixar a
inchaz4n do seu tornecelo& a'nda lle molestaba bastante& e deb'a ver as estrelas cada vez que
pousaba o p+ no chan. 2ero ela non estaba tranquila e non quer'a deixarme ir. / teo que
recoecer que non lle faltaba raz4n. 9s' que& arrisc*ndome a acabar preso& acced'n a agardar
canda ela<.
Jos ?iranda: 0orning Star, Jerais, 1VVU.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns completivas axeitadas:
Cueremos aprendas esta canci+n para ma8*.
Non saben vir*n m*is convidados * festa.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas de modo axeitadas:
F >ixo o traballo lle dixeron.
F :odo sucedeu estaba previsto.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas finais axeitadas:
6avaron a roupa estivese m*is limpa.
O presidente fixo una intervenci+n regresasen os soldados.
5ontoulle o sucedido soubese toda a verdade.
&nota na axenda o nmero non es!uecrelo.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas causais axeitadas:
non vi8as f+monos todos ao cine no meu coce.
& v+s d+uvolo, peddesmo con educaci+n.
Non colleron o autobs aba folga de condutores.
Gso pasouce seres pouco precavido.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas consecutivas
axeitadas:
5egou de repente nos colleu por sorpresa.
:endes froD po8ede o xersei.
Ja non te necesitamos, podes ir indo.
/ai probabilidades de !ue suspendas a proba, ponte a estudar.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas concesivas
axeitadas:
Iarticipou na carreira, lle doa un pouco a perna.
lle digas, nunca ce vai facer caso.
7eu ao traballo onte estaba constipado.
31
Aa8aron as elecci+ns non ti8an un gran candidato.
Ion nos espa"os baleiros as conxunci+ns e as locuci+ns conxuntivas condicionais
axeitadas:
!ueres una consulta mdica tes !ue pedir cita previa.
tresme feito caso non ce tera pasado iso.
Non dou feito todo o traballo, me botes una man.
Non te molestes en camarme, cambies de opini+n.
5ompleta as oraci+ns a seguir coas partculas comparativas axeitadas:
&gora corre m*is corra antes , &gora corre m*is antes.
&lba comeu tanto * noite anda non ti8a fame.
& 5arlos gstalle menos o ftbol nataci+n.
:a irm* m*is decidida ti.
A 'RE'O#CI0
& preposici+n una palabra invariable !ue serve de enlace entre outras palabras. Ior exemplo, na
oraci+n $?er!uei un cabeceiro para a cama% os substantivos $cabeceiro% e $cama% est*n relacionados
mediante a preposici+n $para%H dicir, a preposici+n o elemento gramatical !ue os une. 3este xeito,
a preposici+n cumpre a funci+n de conexi+n entre palabras como se fose a masa !ue une os ladrillos
duna parede. Nos seguintes exemplos vemos o mesmo efecto: $mesa de madeira%, $armario con
patas%, $coce sen freos%, $vivirdes en =antiago%, $falar entre n+s%, $andar por libre%, $atravesarmos a
ra sen mirar%.
&s preposici+ns son palabras invariables por!ue non admiten morfemas de xnero nin de nmero.
3istinguimos entre preposici+ns propiamente ditas e locuci+ns prepositivasH dicir, grupos de
palabras !ue cumpren a funci+n duna preposici+n.
'reposi$i6ns propiamente ditas ou puras+
9& ag*s& ante& ap4s& ata& at+& baixo& bardante& cabo& canda& con& conforme& consonte& contra&
de& deica& dende(desde& durante& en& encol& entre& excepto& f4ra& malia& onda& para& por&
salvo& segundo& sen& sen4n& so& sobre& tras& xunta.
3eseguido comntanse algunas caractersticas especficas sobre o uso dalgunas destas
preposici+ns:
F $&g*s% e $bardante%, indican exclusi+n e e!uivalen a $salvo% ou $excepto% ($&o enterro f+ronlle todos os
fillos, ag*s o pe!ueno%, $&prob*ronse todos os puntos da orde do da, bardante o terceiro%).
F $&ta% e $at% son sin+nimos e indican remate dun despra"amento no espa"o ($7ai ata a casa%). 5ando se
refiren a una idea de tempo indican !ue a acci+n remata nese momento ($Non deron cegado at as oito%).
$3eica% coincide no significado con $ata% e $at% cando significa $de a!u a% ou $desde agora a%:
$7ou contigo deica a casa%, $Cuedo contigo deica ma8*%. 3bese p+r atenci+n aos erros no uso de $deica%,
por exemplo en frases do tipo $K3esde Iontevedra deica 7igo ai -S !uil+metros%, por!ue o punto de partida
neses casos non $a!u%. Ja !ue logo, a preposici+n !ue se debe usar neses casos $ata% ou $at%.
$5onforme%, $consonte% e $segundo%, significan $de acordo con%: $5onforme o artigo -, o acto
legal%, $5onsonte o afirmado por vostede, o asasino foi un veci8o%, $=egundo declarou o seu presidente, o
club far* novas ficaxes%.
$#ncol% indica !ue algo ou algun est* $sobre% algo: $O libro est* encol da mesa%. Neste uso
e!uivale * preposici+n $sobre%. Iorn, $encol% non pode utili"arse en senso abstracto en oraci+ns do tipo $&
conferencia versou Kencol da contaminaci+n da ra%. Nestes casos dbese utili"ar $sobre%.
Lo$u$i6ns preposi$ionais
&s locuci+ns preposicionais est*n formadas por agrupaci+ns de palabras !ue cumpren a funci+n
duna preposici+n para indicar diferentes aspectos de significado:
Iosici+n no espa"o: $& c*mara est* enriba da c+moda%.
2elaci+n de causa e efecto: $2or mor da gripe ten !ue gardar cama uns das%.
31
=ubstituci+n: $No partido de oxe xogar* o substituto en troques do titular%.
>inalidade: $Os xogadores fixeron una colecta a prol dos nenos enfermos%.
&lgunas das locuci+ns m*is frecuentes do galego son as seguintes:
$\ beira de%, $a car+n de%, $ao p de%, $a par de%, $preto de%, $cabo de% e $xunto a% indican
proximidade no espa"o: $5olle o macado !ue est* ao p da!uel carballo%.
$& prol de% indica $a favor de%: $:odos votaron a prol da iniciativa%.
$2especto a%, $tocante a% e $verbo de% indican $en relaci+n con%: $2especto do !ue aparece no
xornal, debo dicir !ue falso%.
$#n fronte de%, $encol de%, $sobre de%, $enriba de%, $debaixo de%, $diante de% e $detr*s de% indican
situaci+n no espa"o con relaci+n a outro elemento: $:r*eme o libro !ue est* encol da mesa%.
$#n lugar de%, $en tro!ues de%, $en ve" de% e $no canto de% refrense a un elemento substitudo por
outro: $No canto de ?olina xogar* ?una%.
$& causa de%, $por mor de% e $co gallo de% util"anse para introducir o motivo polo !ue se fai ou
ocorre algo: $5o gallo do aniversario da voda tivemos moitos gastos%.
ACT!"A"E# 'RE'O#CI0#
Exer$i$io %+ 0os textos seguintes sinala as preposi$i6ns&
;/ de repente a marabilla. ?nha locomotora lanzada a toda velocidade contra a sala provocou p*nico e
desbandada. 9 xente empezou a correr e berrar. 9lg@ns trataron de abrir a porta. 9s mulleres choraban. ,
tratante escond+rase debaixo do banco. ?n can ladraba. ?n vello ped'a socorro. :urante os dous minutos que
durou a proxecci4n da cinta& a sala converteuse nunha especie de feira& na que resultaba imposible atender *s
imaxes que se reflect'an sobre a saba. -ando no medio daquel barullo descomunal se fixo de novo a luz&
Aarbagelatta puido convencer non sen traballo * concorrencia de que non pasaba nada e de que volvera cada
un 4 seu lugar.<
5arlos 5asares: #lustr'sima. #d. Aalaxia.
;9xotou as moscas& que lle picaban na cara. :espois moveuse na cadeira e ficou& outra vez& cos ollos fixos na
casa branca de enfronte.,'a os ru'dos da r@a& que lle chegaban mon4tonos& obsesivos. Coces& coches& motos.
/ as marteladas con son a ferro do taller mec*nico. Ser'an as seis e media. 9 sombra da casa branca a'nda
non baixara da beirarr@a.
2ola ma* estiveron os netos para felic'talo. -omeron todos xuntos. 9'nda non hai dez minutos que se
foron.:urante a comida houbo cantos& bailes. !a se sabe. /l tivo que apagar as oitenta velas da torta.<
5arlos 5asares: Cento ferido. #d. Aalaxia.
Tarefa )+ Emprego de lo$u$i6ns preposi$ionais+ As lo$u$i6ns preposi$ionais est,n formadas por grupos
de palabras 1ue $umpren a mesma fun$i6n de enla$e 1ue as preposi$i6ns- pero ademais engaden un
signifi$ado m,is $ompleto , ora$i6n+ 'or exemplo- na ora$i6n 7Os xogadores do Compostela
parti$iparon nun partido a prol dos damnifi$ados polo 'restige8- a lo$u$i6n 7a prol8 indi$a 7a fa.or de8-
7a benefi$io de8+ Esta expresi6n podera substiturse pola preposi$i6n 7para8 ?7Os xogadores do
Compostela parti$iparon nun partido para os damnifi$ados polo 'restige8@- pero o signifi$ado de ambas
ora$i6ns non o mesmo+
ndi$a o signifi$ado das seguintes lo$u$i6ns preposi$ionais&
\ beira de: , cruceiro que est* * beira da mia casa foi declarado monumento hist4rico.
& car+n de: $o cine senteime a car4n dun home que estivo tusindo toda a funci4n.
&o p de: 5omos de paseo polos arredores do mosteiro e sentamos a descansar ao p+ dun carballo.
5abo de: /u nac'n cabo dun pieiral espeso& eu nac'n na pequena 2onteceso.
& prol de: 9 recadaci4n do festival destinarase a prol dos nenos orfos do hospicio.
2especto a: , voceiro da asociaci4n fixo unha declaraci4n respecto das novas aparecidas nos xornais
de onte.
7erbo de: 9 conferencia do famoso escritor tratou verbo da situaci4n da literatura galega actual.
#ncol de: , libro est* encol da mesa.
3ebaixo de: Aotou todo o d'a buscando o libro e apareceulle debaixo da cama.
#n lugar de: /stivo toda a tarde xogando en lugar de preparar o exame de Bram*tica.
32
#n tro!ues de: Bastou todos os cartos do premio en troques de investir algo para o futuro.
No canto de: 2refiro ir botar unha partida no canto de facer estes exercicios.
& causa de: ,s vecios fixeron outra colecta para os prexudicados a causa das enchentes do r'o.
Ior mor de: 5ran non puido xogar o partido por mor da acumulaci4n de cart4ns amarelos.
5o gallo de: Doubo moitas actividades este ano co gallo da celebraci4n do vinte e cinco aniversario do
instituto.
O A"4ECT!O
O adxectivo una clase de palabra !ue indica calidades do substantivo. O adxectivo acta
como modificador do substantivo (rapaz alto ( rapaz moreno) e concorda con el en xnero e nmero
(rapaces morenos ( rapazas morenas)..
3esde o punto de vista sem*ntico, distinguimos os adxectivos !ue te8en significado dos !ue
non o te8en. No primeiro caso ai dous tipos:
Expli$ati.os ou eptetos : adoitan colocarse antes do substantivo e serven para resaltar
una calidade (verde herba, inmenso mar).
Espe$ifi$ati.os : col+canse sempre despois do substantivo e limitan o seu significado
(veh'culo lento).
Os adxectivos !ue non te8en significado son os demostrativos, os posesivos, os numerais, os
indefinidos, os interrogativos e os exclamativos (esta r@a, a t@a casa, dous libros, algunha vez, quen
foiE).
3esde o punto de vista da forma, os adxectivos, o mesmo !ue os substantivos, tamn te8en
un lexema e uns morfemas (verdF, verd-osa-s). 3este xeito, distinguimos adxectivos invariables,
cando te8en a mesma forma para ambos os xneros (libro verde ( mesa verde), e variables, cando
poden levar morfemas de xnero (neno pequeno (mesa pequena). Os adxectivos deben concordar
sempre co substantivo !ue acompa8an, segundo estas regras b*sicas:
=e acompa8an un s+ substantivo, concordan en xnero e nmero:atopou unhas revistas
vellas, leva un zapato roto
=e van despois de varios substantivos, concordan en plural: atopou un zapato e un xersei
vellos.
=e van despois de varios substantivos de distinto xnero, os adxectivos concordan en
masculino: atopou unha revista e un xornal atrasados.
"istin$i6n do grao do adxe$ti.o+
=egundo a intensidade da calidade !ue exprese o adxectivo distinguimos tres graos:
Grao positi.o: expresa a calidade dun nome de forma neutra, sen engadir mati" ningn
de intensidade: $una festa divertida%, $un rapa" alto%, $uns alumnos rebeldes%.
Grao $omparati.o: expresa a calidade establecendo una relaci+n de intensidade con
outro elemento. #sta relaci+n pode ser de igualdade, de inferioridade ou de superioridade. #stes tres
graos exprsanse mediante as seguintes f+rmulas:
Grao superlati.o: expresa a calidade dun substantivo en grao m*ximo. 3istinguimo:
33
F =uperlativo absoluto expresa a calidade en grao m*ximo e sen punto ningn de referencia. Iara a
sa formaci+n emprganse os seguintes formas:
F O adverbio $moi%: $B un rapa" moi alto%.
F 5ertos prefixos ou sufixos: $B una rapa"a altsima%, $:en un deterxente ultrarr*pido%.
F & repetici+n do adxectivo: $B una casa grande grande%.
F O diminutivo: $&s talladas de xam+n deben ser fini8as%.
F =uperlativo relativo indica una calidade en grao m*ximo e ao mesmo tempo pona en relaci+n cun
conxunto de elementos !ue comparten esa mesma calidade. & f+rmula para compor esta modalidade
a seguinte: &rtigo Q m*is,menos Q adxectivo Q de Q )Z elemento (o m*is alto da clase).
5+mpre ter en conta !ue existe un grupo de adxectivos !ue te8en formas sintticas para expresar o
grao comparativo e o grao superlativo:
Grao positi.o Grao $omparati.o Grao superlati.o
Eo ?ellor Tptimo
?alo Ieor Isimo
Arande ?aior ?*ximo
Ie!ueno ?enor ?nimo
0OR/A# 'ARA A CO0#TR2CCI0 "A# ORACI0# CO/'ARAT!A#
5O?I&2&5GTN 3# GA.&63&3#:
(adverbio) (relator)
Q verbo Q:an,:anto Q adxectivo Q 5omo,5oma Q segundo termo
#J: Erais est* tan alto coma Jo*n
Q verbo Q igual (de) Q adxectivo Q 5a,Cue,3o !ue Q )Z termo
#J=: Gria igual (de) fermosa 5a,Cue,3o !ue Joana
5O?I&2&5GTN 3# GN>#2GO2G3&3#:
(adverbio) (relator)
Q verbo Q ?enos Q adxectivo Q Cue,5a,3o !ue Q )Z termo
5O?I&2&5GTN 3# =.I#2GO2G3&3#:
(adverbio) (relator)
Q verbo Q ?*is Q adxectivo Q Cue,5a,3o !ue Q )Z termo
2#O# "A# 'ARTC2LA# CO/'ARAT!A#&
<=&=# 5&N3O OP
5omo P)Z termo un verbo (una oraci+n), anda !ue leve pronome
#J: #la sabe tanto como sabe Jo*n
#la sabe tanto como ti sabes
5oma P)Z termo un pronome persoal (min, ti, ela, el, n+s, v+s, elas, eles)
#J: 5orre tanto coma min
5omo,5oma Nos demais casos p+dese usar cal!uera dos dous
#J: 5orre tanto como,coma una panteira
5a P)Z termo un pronome persoal (min, ti, ela, el, n+s, v+s, elas, eles)
#J: 5orre m*is,menos ca min
34
3o !ue P)Z termo un verbo (una oraci+n)
#J: >ala m*is,menos do !ue pode
5a,Cue,3o !ue Nos demais casos cal!uera delas.
#J=: 5orre m*is ca un can, 5orre m*is !ue un can ,5orre m*is do !ue un can
CO0TRACCI0 "A 'ARTC2LA CO/'ARAT!A CA CO ARTGO ?A- O- A#- O#@&
K /ai das opci+ns:
1F>acer a contracci+n: )FNon facer a contracci+n:
5a Q a N c* 5a Q o N c+ 5a Q a N ca a 5a Q o N ca o
5a Q as N c*s 5a Q os N c+s 5a Q as N ca as 5a Q os N ca os
&:#N5GTN: 5ando coinciden a partcula comparativa 5a, a preposici+n &, e mais o artigo (O, &, O=H
&=), a contracci+n da preposici+n co artigo (a Q a N * ,, a Q o N ao (+) ,, a Q as N *s ,, a Q os N aos
(+s)) prevalece a contracci+n previa da preposici+n & co artigo. B dicir, non se pode contraer ca
cuna contracci+n na !ue xa est* contrada a preposici+n &.
#J=: Cuere m*is *s mi8as ca *s tas ,, &o sol non se ve m*is ca * sombra
7ai m*is a 6ugo ca ao( +) 5arballi8o NON: 7ai m*is a 6ugo c+ 5arballi8o
&:#N5GTN: &s conxunci+ns 5a e Cue poden usarse tamn com outras construcci+ns comparativas.
#J=: Ggual (ca) :i ,, Ggual (ca os,!ue os) outros ,, 3a mesma forma (!ue,ca,do !ue) antes
O A"4ECT!O ACT!"A"E#
%+ 0o texto seguinte- sinala os adxe$ti.os&
;#rene& a s@a nai& era unha muller delgada e morena& que conservaba unha figura con trazos
xuven's& deportiva e con certo atractivo. , pelo en media melena acariaba os seus ombreiros
como remu'os negros& sen asomo de elementos que puideran denunciar que estaba ao bordo dos
sesenta anos. .ia unha desas peles que semellan arredar as engurras& e deixan soamente unhas
lixeiras lias na fronte e no rabo dos ollos& que fan que ningu+n lle bote a idade que realmente ten.
, tempo non fora cruel con ela& e a distancia entre as fotos da voda colocadas enriba do aparador e
a imaxe actual non era& nin moito menos& insalvable. 9ta hai tres anos traballaba nunha tenda de
teas e artigos de mercer'a& a m*is antiga e coecida da vila<. :omingo .abuyo) 5armn. !erais.
(+ 0o texto seguinte- sinala e $lasifi$a os adxe$ti.os segundo o seu signifi$ado& expli$ati.os
?eptetos- 1ue .an antes do substanti.o@ ou espe$ifi$ati.os ?adoitan ir despois do substanti.o@+
;, amencer& agora& chegar'a de contado) unha tenue pincelada& unha luz difusa& un luminoso roib+n
e por fin unha explosi4n de lume cando o sol se alzase sobre o Bolfo. Fino baixou a vista para
protexer os ollos do resplandor. Sent'a os golpios das tortas de millo na casa e o rico arrecendo
que via da pedra de cociar.
$o chan& as formigas& unhas grandes e mouras cos corpos lustrosos e outras pequenas e lixeiras co
corpo cheo de po& afan*banse no seu traballo. G...H ?n t'mido e fraco cadelo foise achegando a Fino
e& a unha cariosa chamada s@a& encostouse al'& meteu o rabo entre as pernas e pousou
delicadamente o focio sobre unha rima de lea. /ra un can negro con manchas louras al' onde
deb'a ter as sobrecellas.< Iohn Steinbeck) & perla. Balaxia.
)+ Es$ribe as diferentes formas dos adxe$ti.os ?singular- plural- mas$ulino e
feminino@&
/xemplo) ourens*n ourens* ourens*ns ourens*s.
Nugall*n:
&mericanas:
6ou"*s:
5astel*n:
/umanos:
5urm*n:
5idad*s:
Eurelao:
?onts:
&gradable:
35
;+ a@ Rela$iona os seguintes adxe$ti.os $os substanti.os $orrespondentes&
Obsesivo:
?anso:
&doptivo:
Neboento:
7erbal:
=onoro:
&tractivo:
Eondadoso:
#xpresivo:
3ecorativo:
5alefactor:
&tractivo:
Justo:
Nutritivo:
5onfuso:
:ropical:
Ireguiceiro:
&ctivo:
&uda":
5olectivo:
b@ Rela$iona as seguintes defini$i6ns $os adxe$ti.os $orrespondentes&
Cue ten forma de crculo:
Cue participa nuna final:
Cue aprende por si mesmo:
Cue procede do leite:
Cue naceu na comarca da 6imia:
Cue vive nuna cidade:
Cue soe dicir mentiras:
Cue naceu no 5anad*:
36
=+0as ora$i6ns seguintes- sinala os adxe$ti.os e indi$a o seu grao&
O coce do meu curm*n frea m*is c+ do teu veci8o.
#sta casa grandsima.
Os "apatos !ue me prestaces !udanme moi frouxos.
O xersei da!uel escaparate menos caro c+ de ]ara.
O piso !ue mercaron !udalles m*is lonxe do traballo c+ !ue ti8an antes.
& arroutada !ue fixeces sauce ben cara.
#sta mesa m*is anca !ue alta.
Irefiro ir de vacaci+ns mellor a Iars ca *s Gllas 5anarias.
&lgns relatos de =uso de :oro son divertidsimos.
Os exercicios de 6ingua son m*is doados c+s de >sica e menos entretidos c*s actividades
de /istoria.
& novela !ue lin resultoume tan divertida como me dixo o encargado da librara.
Gr ao cine m*is interesante !ue ver na televisi+n os programas sobre os famosos.
&s aventuras de =in 5an son tan instrutivas coma as dos =impson.
Os vi8os do =alns son m*is famosos c+s do 2ibeiro.
>+ 2tili:a os ad.erbios e as $onxun$i6ns pre$isas para $ompletar ora$i6ns $omparati.as+
6aura Iausini ........ famosa .......... Eisbal.
Obter o ttulo ........... doado ............ coidaba ao come"o do curso.
O rapa" da primeira fila resultou ser ........ intelixente ............... pareca.
O profesor de galego corrixiu os exames ......... r*pido ........ de /istoria.
5arlos =ain" ga8ou ........... carreiras ........... &ri 7aatanen.
Iau Aasol ........... xogador de baloncesto ......... =abonis.
2al Aon"*le" marcou ........... goles coa selecci+n espa8ola ........ co 2eal ?adrid.
Os produtos dese centro comercial son ......... baratos ......... das tendas da mi8a vila.
&s medidas do Aoberno contra os condutores son ........ rigorosas .......... se anunciara.
Os ordenadores de oxe en da te8en ........... capacidade ......... de ai de" anos.
A+ Apli$a os re$ursos ne$esarios para formar superlati.os+
>amoso:
Iesado:
6ento:
Auapo:
6ouro: .
Gntelixente:
#spelido:
2esistente:
3uradeiro:
#ntretido:
B+ 2tili:a a part$ula $omparati.a ade$uada
& lanca do meu veci8o ten menos potencia do meu padri8o.
O mar ?editerr*neo m*is extenso mar &dri*tico.
& auga do mar est* m*is fra da piscina.
#sta cola non tan forte dixera o vendedor.
Iolas ma8*s, esta abitaci+n m*is luminosa sal+n.
& mi8a cama non tan c+moda a deste otel.
Os coces 5itr^en son m*is confortables >ord.
& &lameda est* m*is silenciosa polas noites nos das de cuvia.
#ste can non tan pacfico dixo o veterinario.
&s cores da ta ca!ueta son m*is intensas da saia.
3.
ACE0T2ACI0
Os ditongos de$re$entes
&s palabras !ue rematan en ditongo decrecente ou en -iu ou -ui seguido ou non de Js. =e estas
palabras son agudas non levan til:
-ai: ademais (a-de-mais). -ei: comprei (com-prei), papeis (pa-peis).
-ou: cantou (can-tou). -iu: partiu (par-tiu), pariu (pa-riu).
-ui: a"uis (a-zuis).
Outros exemplos son: esponsais, contei, xersei, bedeis, elixiu, partiu, bocoi, controis, xudeu,
comeu, contou, abriu, insistiu, preferiu, viu.
=e estas palabras son graves, si !ue levan til, como en: am*beis, comestbeis, +c'e(.
Os e t6ni$os en Diato
Os ' e @ t+nicos en iato, antes e,ou despois duna vogal (*tona), levan acento. #xemplos de
colocaci+n antes e,ou despois de a, e, o.
F anda: a-'n-da. F sada: sa-'-da. F or: o-'r. F sar: sa-
'r.
F saces: sa-'-ches. F sade: sa-@-de. F ?ara: 0a-r'-a. F das: d@-as.
Outros exemplos:
acento
acentanse
pas
bal, bais
cada
5ombra
egosmo
fasca
la, luar
lada8a
ra8a
ra"
va8a
sar
pose
trada
concles
constiten
contribes
derres
atade
cortanllas
lade
grado
balastre
atesmo
cafena
cesmo
europesm
o
mani!uest
a
protena
politesmo
aredo
corredo
pego
transente
desor
maosmo
modo
erona
onte
caces
atade
Os iu e ui en ditongo
Os iu e ui en ditongo, cando t+nico o primeiro elemento, non levan acento (forman ditongo).
:ampouco levan acento nos seguintes casos: ambigYidade, inxenuidade, suicidio, ubicuidade,
iugoslavo, triunfal (n+tese !ue se sinalou a vogal t+nica con cursiva).
6evan acento gr*fico i@ e u' en iato, cando t+nico o segundo elemento (marca de iato).
druda
gratuto
rudo
runa
xesuta
maiscula
mido
orindo
xenido
acucola
acufero
B tamn o caso de xu"o e xu" (pero axui"ar), dirno, finco, mido (pero miude"as), orindo,
vivo e viva (pero viuve"), conclunte, circuto, constitunte, contribunte, cu8a, altrusmo,
conclunte, constitudo, constitunte, construble, continusmo, contribunte, diminudo, fludo,
fortuto, gratuto, indusmo, instrudo, rudo, runa, su"o, xenuno, mu8o (pero mui8eiro) ou
xenido.
Os infiniti.os en ur
Os infinitivos en Ju'r levan acento gr*fico por!ue son das slabas distintas, constiten iato:
3/
partiu: par-tiu.
puido: pui-do.
lingYista: lin-gKis-ta.
seguiu: se-guiu.
preferiu
recibiu
viu
aboliu
engadiu
sufriu
aflur
argY
r
atrib
ur
conclu
r
constit
ur
constr
ur
contribu
r
derrur
despos
ur
aflur
destit
ur
destr
ur
diminu
r
distrib
ur
excl
ur
flur
B tamn o caso de inclur, influr, institur, posur, reclur, substitur, substitur, constitur ou instrur.
Na terceira persoa do pretrito dos verbos en Ju'r, o ' da desinencia leva acento para indicar
!ue forma slaba co segundo Ju:
constituu
afluu
atribuu
concluu
constituu
destituu
diluu
diminuu
excluu
posuu
substituu
&s palabras agudas !ue rematan en tritongo (o tritongo un conxunto de tres vogais, una
aberta entre das pecadas, !ue constiten una soa slaba), seguido ou non de Js, non levan
acento: casuais: ca-suais. actuei: ac-tuei.
A a$entua$i6n dia$rti$a
&s formas verbais !ue precisan acento diacrtico, consrvano cando estas van ligadas a un
pronome *tono encltico: d*llo, d*snos, d*snolo, etc.
/ai casos especiais de acentuaci+n diacrtica: F & :erra -h* , Non cha deu. F :en m*
cara , Non ma deu. F :rae m*s novas , Non mas deu. F S+ bo , Non se pode facer nada
K Os verbos derivados de p+r, non conservan o acento diacrtico: traspor, compor,
contrapor, depor, empor, predispor, propor e recompor.
A direse sobre o i
Os verbos acabados en -aer, -oer, -o'r, e -a'r, na primeira e na segunda persoa do plural do
copretrito (ou pretrito imperfecto) de indicativo, levan direse sobre o i, para indicar !ue este
L forma slaba por si s+, anda !ue sexa *tono. 3este modo, non se confunde co presente de
subxuntivo, !ue non a leva. #xemplos:
5aer:
Iresente de subxuntivo: caia, caias, caia, caiamos (ca-ia-mos), caiades (ca-ia-des),
caian
Iretrito imperfecto ou copretrito de indicativo: caa, caas, caa, ca_amos (ca-L-a-
mos), ca_ades (ca-L-a-des), caan.
3oer:
Iresente de subxuntivo: doia, doias, doia, doiamos, doiades, doian.
Iret. imperfecto ou copretrito de indicativo: doa, doas, doa, do_amos, do_ades,
doan
Or:
Iresente de subxuntivo: oia, oias, oia, oiamos, oiades, oian.
Iretrito imperfecto ou copretrito de indicativo: oa, oas, oa, o_amos, o_ades,
oan.
=ar:
Iresente de subxuntivo: saia, saias, saia, saiamos, saiades, saian.
Iret. imperfecto ou copretrito de indicativo: saa, saas, saa, sa_amos, sa_ades,
saan.
Outros verbos !ue se conxugan do mesmo xeito son: 5ondoer, doer, remoer, desor, etc.
&s palabras estranxeiras de circulaci+n corrente, anda !ue non estean plenamente
adaptadas ao galego, seguen as regras de acentuaci+n xerais, como en: !u+rum, super*vit,
sm+'ing, tlex, ara'iri, ioga, mitin, penalti, igls, popurr, leitmotiv, relax, autostop, b*dminton,
bmerang, dficit, *bitat, *ndicap, p*r'inson, accsit, alma m*ter, bisbol, c*mping, *mster,
m+dem, parabllum, ioga, 'arao'e, penalti, !uimono.
&s formas do interrogativo e do exclamativo non se acentan, ag*s no caso de
posibilidade de confusi+n do significadoH por exemplo: 3ille !ue !ueres , 3ille !u !ueres.
O ap+strofo, consiste nuna coma alta ou comi8a simple (`), e s+ se pode utili"ar cando
citamos ttulos ou publicaci+ns !ue come"an por artigo e vai precedido duna preposici+n:
30
>alou daOs cami8os da vida, de Otero Iedraio. Nos demais casos incorrecto sempre.
Casos espe$iais de a$entua$i6n 1ue se deben lembrar
=on palabras graves:
txtil
rptil
brber
cnit
msil
lgur
argon
neon
acne
elite
eroe
ciclope
diocese
vertixe
reuma
medula
meteoro
paxaro
parasito
atmosfera
omoplata
conclave
=on palabras esdrxulas:
*loe
+boe
gladolo
alvolo
cardaco
c+engo
nclise
psorase
olimpada
am*lgama
perodo
aer+lito
aurola
end+crino
an+dino
rcino
rubola
trmite
term+stato
ACT!"A"E# ACE0T2ACI0
%+ A$entFa este texto&
, concello de 9badin situase ao norte da provincia de "ugo& nos lindeiros entre a .erra -ha&
comarca a que pertence& e as 0arias lucenses. $o espiritual pertence a diocese de 0ondoedo-
5errol e no pasado formou parte da antiga provincia de 0ondoedo. 9 capitalidade e a casa do
concello atopanse na parroquia de Santa 0aria de 9badin& no lugar de 2robecende. 2olo norte
ten por vecios os concellos de 9lfoz e do Caladouro& polo leste os de 0ondoedo e 9 2astoriza&
polo sur o de -ospeito e polo oeste os de Cilalba e 0uras. .en unha extension de MNO
quilometros cadrados e unha poboacion de arredor de P.QRR habitantes distribuidos en MN
parroquias 6...8.
(+ A$entua$i6n de ora$i6ns
5ando ves pola nosa casaD
# este.
Cue traballo ce encomendaronD
5omo te camasD
3ame un.
Cue dixo teu pai onte cando saicesD
:i non es mellor ca el.
Onde vivesD Ireguntoce onde vives.
#l foi !uen adivi8ou a resposta.
5omo me gusta esta bici0
=i, contestoulle inmediatamente.
Cue agasallo tan bonito me fixestes0
Cuen son estes rapaces louros da fotografiaD
>acilmente nos e!uivocamos de rua nesta cidade.
5al dos dous falou antesD
5anto tempo empregaces en facer ese traballoD
5anto tempo nos levou cegar a!ui0
Os sobres dallos a carteira e os pa!uetes dasllos a ?aria.
#lle boa esta casa, se8ora.
3ame canto te8as.
:i dalo por!ue non ce !ueda mais remedio.
7elo ver ou tes intencion de compraloD
)+ A$entua$i6n de palabras
si
gardalama
trailer
aureo
naufrago
nausea
nautica
espa8ois
amabeis
facil
tipicoFtopico
augardente
recibiu
ali
parasol
paracaidas
carcere
xa
vaiven
iugoslavo
ai
baloncesto
variar
suicidio
41
xirasol
francoFaleman
can
autostop
anora'
amei
malumor
xampu
antigamente
proximamente
varias
teoricoFpractico
vermu
triunfal
!uorum
ludicoFfestivo
vicelocrego
ambiguidade
superavit
oblicuo
smo'ing
viceconsul
tcnicoF
administrativo
telex
ara'iri
ioga
mitin
sociopolitico
penalti
amou
la
lider
iglu
ballet
seguiu
beisbol
albums
docil
absida
co8ac
lostrego
lobican
inxenuidade
fe
voleibol
medicoF
cirurxico
loxicamente
autobus
;& Clasifi$a as seguintes palabras en agudas- gra.es ou esdrFxulas- agrup,ndoas en tres
$olumnas+ 'on o a$ento gr,fi$o na1uelas 1ue o pre$isaren e agrupa os monoslabos&
venta& tabu& bos& da 6do verbo dar8& hockey& peirao& almacen& man& ten& vin& marea& prateado
esquis& violins& se 6eclesi*stica8& xabons& telefono& tecnica& comuns& metropole&ademais&
esponsais& comics& do 6nota musical8& contei& marmore& xersei& bedeis& audibeis& caliz& supeto
elixiu& partiu& bocoi& controis& si& magoa& azuis& po& xudeu& biceps& cu& reptil& comeu& contou&
dezaoito& ambar& a 6do paxaro8& extraordinario& ra& docil& anel& fe& babor& album& dis& gas&
dobrez& argots& son& les& robots& airear& dis & amontoar.
* & Colo$a os a$entos dia$rti$os apropiados nas ora$i6ns 1ue seguen&
a , *
O xlgaro ten una a rota.
7eu a casa cedo.
7eu para a mi8a casa.
Non a bus!uei por ese lugar.
bola , b+la
5omproulle una bola de moitas cores.
5ompreille una bola ao panadeiro.
5olecciona pe!uenas bolas de cristal.
compre ,c+mpre
5ompre mercar os legumes na tenda.
5ompre o !ue !ueira, mi8a nai.
5ompre !ue fagas o !ue se ce mandou.
co ,c+
>oise co seu mellor amigo a una festa.
O meu amigo mellor co teu.
?eu irm*n esta co teu.
do , d+
Non te8as do de min.
6evouno a escoitar un concerto en do menor.
O anel do !ue se fala no libro m*xico.
fora , f+ra
=e non fora en autom+bil, anda non cegara oxe.
Cuedou de verse cos compa8eiros fora.
>ora de a todos os !ue estades sen entrada0
nos , n+s
Nos non !ueremos interpornos no cami8o.
#les non nos comprenden a nos.
5am*ronnos a nos, non a vos.
v+s ,vos
7os non podedes estar a!u.
Nos vos po8ades farrucos, !ue non podedes estar a!u.
& vos sempre vos ai !ue avisar das veces.
presa , prsa
=empre te8en presa por marcar.
41
#stivo presa na cadea seis meses.
Eotoulle una presa de verdura * comida
ven , vn
7en ti polo campo de ftbol esta tarde, dixo o adestrador !ue ven Jos tamn.
7en por!ue non ten nada mellor !ue facer.
#les sempre ven o !ue non ve ningun.
da, d*
=empre da m*is do !ue recibe.
#se caderno da irm* de ?ara.
3ame iso antes de !ue o partas.
#,
# todo o !ue ce ti8a !ue dicir.
# anda as non creu a istoria.
:rouxo pan e bolas do pais.
por , p+r
/ai !ue por m*is sal * comida.
Ior a non se vai * escola.
Ior por m*is cartos !ue non sexa0
>+ A$entFa as seguintes palabras rematadas en ditongo de$re$ente
A+ Colo$a o a$ento na .ogal t6ni$a $orrespondente+
ainda
saida
oir
sair
saices
saude
?aria
abia
duas
acentuo
acentuanse
pais
baul, bauis
caida
5oimbra
egoismo
faisca
lua
luar
ladai8a
rai8a
rai"
vai8a
sair
posue
traida
conclues
constituen
contribues
derrues
ataude
cortaunllas
laude
graudo
balaustre
ateismo
cafeina
ceismo
europeism
o
mani!ueist
a
proteina
politeismo
areudo
correudo
peugo
transeunte
desoir
maoismo
moido
eroina
ointe
caices
ataude
B+ 'on a$ento gr,fi$o nas palabras 1ue o pre$isen
abriu
insistiu
fuxiu
preferiu
sufriu
recibiu
viu
aboliu
engadiu
ruina
xesuita
baiuca
maiuscula
miudo
oriundo
xeniudo
acuicola
acuifero
altruismo
concluinte
constituido
constituinte
construible
continuismo
contribuinte
diminuido
mui8eiro
fluido
fortuito
gratuito
induismo
xeniudo
instruido
ruido
ruina
sui"o
xenuino
mui8o
xeniudo
%G& Os infiniti.os en ur le.an a$ento gr,fi$o por1ue son dFas slabas distintas- $onstitFen
Diato+ Colo$a- xa 1ue logo- os a$entos gr,fi$os aos seguintes .erbos&
af
lui
r.
ar
g
Yi
r.
at
ri
b
ui
r.
at
ri
b
ui
r.
c
o
n
cl
ui
r.
c
o
n
sti
tu
ir.
c
o
n
st
ru
ir.
c
o
nt
ri
b
ui
r.
d
er
ru
ir.
d
e
s
p
o
s
42
ademais
comprei
papeis
cantou
partiu
saiu
a"uis
amabeis
comestibei
s
oc'e(
esponsais
contei
xersei
preferibeis
bedeis
elixiu
partiu
bocoi
controis
xudeu
sensibeis
comeu
contou
abriu
insistiu
preferiu
viu
fieis
ui
r.
af
lui
r.
d
e
sti
tu
ir.
d
e
st
ru
ir.
di
m
in
ui
r.
di
st
ri
b
ui
r.
e
xc
lui
r.
fl
ui
r.
in
cl
ui
r.
in
fl
ui
r.
in
sti
tu
ir.
p
o
s
ui
r.
re
cl
ui
r.
s
u
b
sti
tu
ir.
c
o
n
sti
tu
ir.
in
st
ru
ir.
%%+ Colo$a o a$ento gr,fi$o sobre a .ogal t6ni$a dos seguintes .erbos+
c
o
n
s
ti
t
u
i
u
.
a
fl
u
i
u
.
a
tr
i
b
u
i
u
.
c
o
n
cl
u
i
u
.
c
o
n
s
ti
t
u
i
u
.
d
e
s
ti
t
u
i
u
.
d
il
u
i
u
.
d
i
m
i
n
u
i
u
.
e
x
cl
u
i
u
.
p
o
s
u
i
u
.
s
u
b
s
ti
t
u
i
u
.
%( & A$entFa $orre$tamente a $onxuga$i6n dos seguintes .erbos+
F Iretrito imperfecto
de indicativo do verbo caer:
N+s caiamos.
7+s caiades.
F Iresente de subxuntivo do
verbo caer:
N+s caiamos.
7+s caiades.
F Iretrito imperfecto de
indicativo do verbo sar:
N+s saiamos.
7+s saiades.
F Iresente de subxuntivo do
verbo sar:
N+s saiamos.
7+s saiades.
43
F Iresente de subxuntivo
do verbo $or%:
N+s oiamos.
7+s oiades
F Iretrito imperfecto de
indicativo do verbo $or%:
N+s oiamos.
7+s oiades
O #2B#TA0T!O& CLA#E#
O substantivo una clase de palabras !ue utili"amos para designar cal!uera tipo de
realidade, xa sexa un obxecto ($ro%, $pedra%, etc.), xa un animal ou una persoa ($can%, $&nt+n%,
etc.) ou xa una idea abstracta ($tran!uilidade%, $vista%, etc.).
O substantivo pode estar formado s+ por una ra" ou lexema ($can%, $pedra%, $*rbore%, $mesa%
ou $neno%) ou por un lexema e morfemas flexivos, !ue dan informaci+n sobre o xnero e o nmero
($nenFa%H $nenFoFs%H $nenFaFs%).
:amn poden ter morfemas derivativos, !ue serven para formar palabras novas e !ue poden
ser prefixos ($iperFmercado% ) e sufixos ($canFci8o% e $pedrFolo%).
&tendendo ao significado dos substantivos, distinguimos oito grupos relacionados entre si
5lasificaci+n de substantivos segundo o significado:
Iropios: designan un elemento diferenciado entre outros da mesma clase ($Jos%, $5ambados%).
5omns: designan un elemento cal!uera duna clase ($persoa%, $vila%, $rapa"a%, $pas%, etc.)
&bstractos: designan calidades, sentimentos ou o !ue non se percibe polos sentidos ($ledicia%,
$tristura%, $esperan"a%, $pa"%, etc.).
5oncretos: designan persoas, animais ou obxectos perceptibles polos sentidos ($libro%, $mesa%,...).
5olectivos: designan un grupo de elementos ( $raba8o%, $or!uestra%, $discografa%, $teclado%, etc.).
Gndividuais: designan un s+ elemento ( $ovella%, $msico%, $disco%, $tecla%, etc.).
5ontables: os !ue designan cousas ou seres !ue se poden contar ($patacas%, $ovos%, etc.).
Non contables: designan cousas ou seres !ue non se poden contar, pero si medir ou pesar (un
!uilo de $sal%, una libra de $cocolate%, un metro cbico de $madeira% ... ).
5lasificaci+n dos s ubstantivos segundo a estrutura:
=imples: os !ue est*n formados por un lexema e poden levar morfemas flexivos, de
xnero e nmero (exemplos: $can% e $cans%, $gato% e $gata%, $mesa% e $mesas%, $compresor% e
$compresores%, etc.).
3erivados: os !ue est*n formados por un lexema e morfemas derivativos (exemplos:
$taberna% b $taberneiro%, $papel% b $papeleira%, $combusti+n% b $combustible%, etc.).
5ompostos: os !ue est*n formados por m*is dun lexema (exemplos: $parar% Q $auga% b
$paraugas%, $gardar% Q $va% b $gardavas%, $ferro% Q $carril% b $ferrocarril%.
Iarasintticos: formados por m*is dun lexema e, ademais, levan morfemas derivativos
(exemplos: $centro% Q $campo% Q $Fista% b $centrocampista%, $parar% Q $auga% Q $Feiro% b
$paraugueiro%, etc.).
44
&UB&*A+*'("&
PR"P'"& ,"!2+&
AB&*RA,*"& ,"+,RE*"&
,"LE,*'("& '+)'(')UA'&
+"+ ,"+*ABLE& ,"+*ABLE&
O #2B#TA0T!O& O 4N0ERO E O 0O/ERO
O xnero dos substanti.os
Os substantivos poden ter xnero masculino ou feminino, pero existen diferentes posibilidades: ai
substantivos !ue para indicar a variaci+n de xnero utili"an morfemas flexivos (neno,nena),
morfemas derivativos (galo,gali8a) ou diferentes lexemas (xenro,nora). :amn ai outros !ue s+
te8en un xnero (o mar, o leite, a nube, etc.).
Ior ltimo, ai substantivos !ue cambian de significado ao cambiar de xnero (bolso,bolsa),
normalmente con matices de forma ou tama8o.
=on masculinos:
Os nomes das letras: o be, o de, o ce ace.
?oitos nomes rematados en Jume: cume, fume, lume, etc.
Outros: berce, c*rcere, couce, dote, nari", sal, sangue, etc.
=on femininos:
Os nomes das *rbores froiteiras e os seus froitos: laranxeira e laranxa, cerdeira e cereixa,
etc. (excepto figueira e figo, casti8eiro e casta8a, e limoeiro e lim+n).
&s palabras rematadas en Jaxe: paisaxe, viaxe, etc. (excepto traxe, paxe, garaxe e
personaxe).
Os cultismos rematados en Je: an*lise, dose, epatite, par*lise, etc.
Os substantivos de forma variable, !ue te8en una para o masculino e outra para o
feminino, seguen as normas b*sicas !ue se expresan deseguido:
Os !ue rematan en Jo ou Je, c*mbiano por Wa: neno,nena, elefante,elefanta, etc.
Os !ue terminan en vocal t+nica engaden Wa: av+,avoa.
Os !ue terminan en consoante diferente de Wn engaden Wa: se8or,se8ora, etc.
Os !ue terminan en W+n fan o feminino en Woa: ladr+n,ladroa, patr+n,patroa, etc.
Os !ue terminan en W*n fan o feminino en W*: anci*n,anci*, catal*n,catal*, alem*n,alem*,
etc.
& terminaci+n W*n,Fana resrvase para os substantivos e adxectivos con connotaci+ns
negativas: pap*n, papana, folga"*n,folga"ana, etc.
Os !ue terminan en Wano fan o feminino en Jana: asturiano,asturiano, etc.
>inalmente, ai casos nos !ue o xnero dos substantivos se marca mediante o
determinante (o artista, a artista) e outros !ue son totalmente invariables (a formiga, a vtima,
etc.).
O nFmero dos substanti.os
O morfema de nmero indica se o substantivo se refire a un elemento (singular) ou a varios (plural).
/ai substantivos !ue son invariables e sempre se usan en singular (di8eiro) ou sempre en plural
(cartos). .ns poden empregarse indistintamente en singular ou plural (o pantal+n,os pantal+ns) e
outros cambian de significado (o miolo,os miolos).
&s normas b*sicas para formar o plural son as !ue se expresan deseguido:
Os estranxeirismos e os substantivos rematados en vogal, ditongo e Wn, engaden un Ws:
clubs, cousas, reis, mans, etc.
Os substantivos rematados en consoante distinta de Wn engaden Wes: peles, mares, etc.
Os substantivos polislabos agudos rematados en Wl cambian a consoante por Wis: papeis.
Os substantivos graves e esdrxulos rematados en Ws e os !ue terminan en grupo
conson*ntico son invariables: o,os martes, o,os fax, o,os luns, etc.
45
ACT!"A"E#+ O #2B#TA0T!O
Exer$i$io %+ 0os textos seguintes- sinala os substanti.os&
$Outra volta a autoestrada, case douscentos trinta !uil+metros de desolaci+n, sucedndose sen
pausa e sen compa8a. 5ampos da vella 5astela, estepa enxoita pola calor do esto, terra
fronteiri"a cun Norte alleo !ue s+ un perfil de monta8as afastadas * dereita. O 5lo verde ma"*
atravesa, no amencer, polos delimitados carrs rectilneos, campos de xirasoles, trigo, orxo, vides
cativas e retortas na caira indefinida, latifundios do cereal e da perdi"%
$#u Fcont*bame :o8ito 5obasF nunca fora *s arrasadeiras. Oa aos amorodos, *s cirolas bravas, *s
cereixas da estrada, !ue se dan de seu e non son de ningun. Iero non a *s arrasadeiras por!ue
os !ue an non me camaban, e os rapaces !ue eu trataba non eran os !ue an de noite a roubar
uvas, peras, ma"*s, pexegos, ananos ou o !ue caese, segundo o tempo%.
Exer$i$io (+ 0o texto seguinte- sinala e $lasifi$a os substanti.os segundo o seu signifi$ado+
$O pai, o se8or ?iguel de Irado, !ue en pa" descanse, !uixo !ue &nxeli8a aprendera bordado, e
mandouna a Iontevedra, onde lle ensinaron na c=ingerc. :i8a moitos encargos de veci8as, esF
pecialmente das mo"as !ue an casar e estaban facendo o enxoval. >oi medrando a sa fama de
bordadora, e ata de 6aln lle cegaron clientes%.
Exer$i$io )+ #inala e $lasifi$a os substanti.os $omFns segundo a sFa estrutura&
$Gnformou tamn o denunciante !ue a el lle constaba !ue o tal dito do tal ome era una calumnia,
ademais de ser una ignominia, !ue el co8eca a don &ndrs >uentes Gglesias desde neno,
!urese dicir desde !ue o denunciante era neno, e !ue o tivera sempre e o segua tendo e o tera
ata a fin por persoa de ben e !ue as voces en contra del !ue por a andaban carecan de funF
damento, polo !ue tomara a determinaci+n, de acordo coa sa muller, de dar parte por estas
cousas !ue escoitara.%
Exer$i$io ;+ Clasifi$a os seguintes substanti.os segundo o signifi$ado e a estrutura&
$&lacr*n%:
$7ingan"a%:
$6uscofusco%:
$:iracroios%:
$Iolis+n%:
$Ilumaxe%:
$Iaraugueiro%:
$5arballeira%:
$Ioema%:
$>a"a8a%:
Exer$i$io *+ 0a seguinte listaxe de substanti.os- separa os lexemas dos morfemas flexi.os&
#xemplo: $rapa"as%: $rapa"F$ (lexema) Q $FaF$ (morfema flexivo de xnero feminino) Q $Fs%
( morfema flexivo de nmero plural).
$Gogures%:
$Ollomoles%:
$:irarrollas%:
$5onvois%:
$6avalou"as%:
$&migo%:
$5abalos%:.
$5iencias%:
$Iapeis%:
$6egumes%:
46
Exer$i$io =+ 0a seguinte listaxe de palabras- separa os lexemas dos morfemas deri.ati.os&
#xemplo: $rapa"ote%: $rapa"% (lexema) Q $Fote% (sufixo derivativo).
$5ornamenta%:
$.ltralixeiro%:
$Gntelixentsimo%:
$?orri8ento%:
$Iorcall*n%:
$Iedic+n%:
$Eurric*n%:
$Irofesorado%:
$Gnteresante%:
$Gnmigrante%:
$5ordaxe%:
Exer$i$io >+ A partir dos substanti.os seguintes apli$a morfemas deri.ati.os para formar
no.os substanti.os&
#xemplo: $rapa"% b rapaci8o, rapa"ote e rapaceiro.
$Iorco%:
$?ar%:
$3ente%:
$?+bil%:
$5arne%:
$>erro%:
$>olla%:
$:empo%:
$Ian%:
$&uga%:
Exer$i$io A+ ndi$a os substanti.os abstra$tos $orrespondentes a estes adxe$ti.os&
#xemplo: $mo"o%: o substantivo abstracto correspondente $mocidade%.
$>eo%:
$>eli"%:
$?o"o%:
$&stuto%:
$3oente%:
$>also%:
$>*cil%:
$7ello%:
$:olo%:
$5ovarde%:
Exer$i$io B+ ndi$a $ales son os $on$retos $orrespondentes&
$Iaciencia%:
$7alenta%:
$=abedora%:
$?ansedume%:
$Jordeira%:
$#streitura%:
$5laridade%:
$Irudencia%:
$3iscreci+n%:
Exer$i$io %G+ ndi$a os substanti.os $ole$ti.os $orrespondentes&
$=oldado%:
$?oble%:.
$&bella%:
$5arballo%:
$=anto%:
$Iaxaro%:
$5anci+n%:
$6ibro%:
$Ovella%:
$Earco%:
Exer$i$io %%+ ndi$a os substanti.os indi.iduais $orrespondentes&
$>ormigueiro%:
$5onstelaci+n%:
$2amaxe%:
$&cio%:
$&rmada%:
$&r!uiplago%:
$?anda%:
$=outo%:%.
$Or!uestra%:
$2ecua%:
4.
ACT!"A"E# 4N0ERO E 0O/ERO
Exer$i$io %+ 'on artigo aos seguintes substanti.os segundo sexan mas$ulinos ou femininos&
$Iaraxe%: $?el%: $Ionte%: $5ume%:
$Iar*lise%: $7ent*%: $Orixe%: . $>erramenta%:
$=uor%: $?otor% $5rise%: $>eluxe%:
$?arxe%: $5or%: $Nari"%: $Ieaxe%:
$6abor%: $=al%: $6egume%: $Iantasma%:
$Orde%: $5*rcere%: $6ume%: $6eite%:
$Bnfase%: $/epatite%: $Ilumaxe%: $5anle%:
$=ondaxe%: $#xame%:
Exer$i$io (+ ndi$a o feminino dos seguintes substanti.os&
$5abalo%:
$:ecel*n%:
$5atal*n%:
$>rade%:
$/eroe%:
$Iap*n%:
$Jenro%:
$Ju"%:
$5ubano%:
$&rtes*n%:
Exer$i$io )+ ndi$a o mas$ulino dos seguintes substanti.os&
$Juda%:
$7aca%:
$Aali8a%:
$2a8a%:
$=ogra%:.
$.rbana%:
$=abicona%:
$6eoa%:
$&ctri"%:
$Nugall*%:
Exer$i$io *+ ndi$a as formas de plural dos seguintes substanti.os&
$2ei%:
$?el%:
$Ian%:
$:nel%:
$5*li"%:
$3eus%:
$?rcores%:
$Eocoi%:
$#spa8ol%:
$\lbum%:
Exer$i$io =+ ndi$a as formas de singular dos seguintes substanti.os&
$6eis%:
$>rtiles%:
$Iapeis%:
$Iaus%:
$&lcoois%:
$Iort*tiles%:
$5ad*veres%:
$?arro!us%:
$5apataces%:
$?oles%:
4/
O !ERBO
O verbo una clase de palabra !ue indica acci+ns ($cantar%), estados ($canso%) ou procesos
($comendo%). Os verbos est*n formados por un lexema e varios morfemas.
Os lexemas e os morfemas .erbais
Os elementos duna forma verbal son:
O tema contn un lexema e un morfema:
O lexema indica o significado lxico: no verbo $cantar%, $cantF$ refrese a $emitir una meloda coa vo"%.
O morfema denomnase vogal tem*tica e indica a !ue conxugaci+n pertence un verbo. #n galego ai tres
conxugaci+ns: a primeira ten vogal tem*tica $a% (cantar)H a segunda ten vogal tem*tica $e% (comer)H a terceira
ten vogal tem*tica $i% (vivir).
& desinencia contn dous morfemas:
O primeiro informa sobre o modo verbal (indicativo, subxuntivo ou imperativo) e o tempo da acci+n ao !ue
se refire o verbo (presente, pasado ou futuro): $el canta%, $el cantaba%, $el cantase%.
O segundo morfema indica a persoa gramatical (primeira, segunda ou terceira) e o nmero
(singular,plural): $eu andaba%, $n+s andabamos%. &s persoas gramaticais refrense aos falantes: primeira persoa
(eu,n+s), segunda persoa (ti,v+s) e terceira persoa (el,ela,eles,elas).
Os tempos e os modos .erbais
Os tempos verbais refrense ao momento en !ue se produce a acci+n * !ue se refire o verbo (presente, pasado
ou futuro), pero una das caractersticas fundamentais do verbo !ue mediante diferentes morfemas pode
expresar esa idea do tempo con moitos matices. O morfema de modo e tempo permite agrupar as formas
verbais segundo a actitude do falante.
O modo indicativo expresa acci+ns obxectivas: $Onte coveu%.
O modo subxuntivo expresa acci+ns subxectivas ou deixa ver os sentimentos ou as opini+ns do falante:
$Cui"* cova oxe%.
O modo imperativo serve para expresar ordes, petici+ns, rogos... : $&nda lixeiro%.
0"CAT!O #2B420T!O /'ERAT!O
Iresente: ando Iresente: ande Iresente: anda
(ti), andade (v+s)
Gmperfecto: andaba Gmperfecto:
andase
Ierfecto: andei >uturo: andar
Iluscuamperfecto:
andara
>uturo: andarei
5ondicional: andara
O .erbo regular
Os verbos adoitan clasificarse en dous grandes grupos: os regulares e os irregulares. #ntendemos por verbos
regulares a!ueles !ue mante8en constante o mesmo lexema en todas as formas de todos os tempos.
& pesar de seren regulares, algns verbos galegos presentan certas variantes ou alternancias
voc*licas en determinadas formas.
7erbos !ue cambian o ,e, do lexema por un ,i,, con $pedir% como modelo. Iresente indicativo: pido,
pides, pide, pedimos, pedides, piden. Gmperativo: pide, pedide.
Seguen este modelo& entre outros& os seguintes 6ademais dos seus derivados e compostos8) advertir&
competir& despedir& diferir& divertir& espir& medir& preferir& repetir& vestir.
7erbos !ue te8en alternancia na vocal t+nica do lexema entre ,d , aberto e ,i,, co modelo de
$servir%. Iresente indicativo: sirvo, sdrves, sdrve, servimos, servides, sdrven. Gmperativo: sirve, servide.
Seguen este modelo& entre outros 6ademais dos seus derivados e compostos8) sentir& mentir e seguir.
7erbos !ue te8en alternancia na vocal t+nica do lexema entre ,o, aberto e ,u,, co modelo de $fuxir%.
Iresente indicativo: fuxo, foxes, foxe, fuximos, fuxides, foxen. Gmperativo: foxe, fuxide.
Seguen este modelo& entre outros 6ademais dos seus derivados e compostos8) bulir& cubrir& durmir& cuspir&
lucir& sacudir& subir& ulir e xurdir.
TE/A "E#0E0CA
LE4E/A !OGAL
TE/JTCA
/O"O e
TE/'O
0O/ERO e
'ER#OA
cantF FaF FbaF Fmos
O .erbo irregular
=on verbos irregulares a!ueles !ue presentan varios
lexemasH por exemplo, o verbo $estar% ten dous
lexemas (estou, estiven), !ue son $estF% e mais $estivF%.
Os tempos verbais dos verbos irregulares poden
clasificarse en dous grupos:
3esta maneira entndese !ue todos os tempos
camados $de presente% te8en o mesmo lexema e !ue
todos os tempos camados $de perfecto% te8en o seu e
diferente do dos outros
Ior exemplo, o verbo $!uerer%:
:empos de presente:
Iresente indicativo: quero. Gmperfecto: quera
>uturo: quererei. 5ondicional: querera.
Gmperativo: querede. Iresente
subx.: queira.
:empos de perfecto:
Iret. perfecto: quixen. Gmperfecto subx.:quixese
Iret. Iluscuamperfecto: quixera.
Os principais verbos irregulares en galego son:
5aber:
F Iresente: caibo, cabesP H >uturo: caberei, caber*s...H
5ondicional: cabera, caberasP Iresente subxuntivo:
caiba, caibasP
F Ierfecto: couben, coubeces, coubo, coubemos,
coubestes, couberonH Iluscuamperfecto: coubera,
couberasPH Gmperfecto subxunt.: coubese, coubesesP
5aer:
F Iresente: caio, caesPH Gmperfecto: caa, caas, caa,
$aPamos- $aPades, caanH >uturo: caerei, caer*sPH
5ondicional: caera, caeras...H Iresente subxuntivo:
caia, caiasP
F Ierfecto: can, caces, caeu, caemosPH
Iluscuamperfecto: caera, caerasPH Gmperfecto
subxuntivo: caese: caesesP
3ar:
F Iresente: dou, d*s, d*PH Gmperfecto: daba,
dabasPH >uturo: darei, dar*sPH 5ondicional: dara,
daras...H Iresente subxuntivo: dea, deasP
F Ierfecto: dei, deces, deuPH Iluscuamperfecto:
dera, derasPH Gmperfecto subxuntivo: dese, desesPH
>uturo subxuntivo: dar, daresP
3icir:
%Q CO042GACI0 (Q CO042GACI0 )Q CO042GACI0
ndi$ati.o ndi$ati.o ndi$ati.o
'resente 'resente 'resente
5anto
5antas
5anta
5antamos
5antades
5antan
5omo
5omes
5ome
5omemos
5omedes
5omen
7ivo
7ives
7ive
7ivimos
7ivides
7iven
mperfe$to mperfe$to mperfe$to
5antaba
5antabas
5antaba
5antabamos
5antabades
5antaban
5oma
5omas
5oma
5omiamos
5omiades
5oman
7iva
7ivas
7iva
7iviamos
7iviades
7ivan
Futuro Futuro Futuro
5antarei
5antar*s
5antar*
5antaremos
5antaredes
5antar*n
5omerei
5omer*s
5omer*
5omeremos
5omeredes
5omer*n
7ivirei
7ivir*s
7ivir*
7iviremos
7iviredes
7ivir*n
Condi$ional Condi$ional Condi$ional
5antara
5antaras
5antara
5antariamos
5antariades
5antaran
5omera
5omeras
5omera
5omeriamos
5omeriades
5omeran
7ivira
7iviras
7ivira
7iviriamos
7iviriades
7iviran
'erfe$to 'erfe$to 'erfe$to
5antei
5antaces
5antou
5antamos
5antastes
5antaron
5omn
5omices
5omeu
5omemos
5omestes
5omeron
7ivn
7ivices
7iviu
7ivimos
7ivistes
7iviron
'lus$uamperfe$to 'lus$uamperfe$to 'lus$uamperfe$to
5antara
5antaras
5antara
5antaramos
5antarades
5antaran
5omera
5omeras
5omera
5omeramos
5omerades
5omeran
7iviFra
7iviras
7ivira
7iviramos
7ivirades
7iviran
#ubxunti.o #ubxunti.o #ubxunti.o
'resente 'resente 'resente
5ante
5antes
5ante
5antemos
5antedes
5anten
5oma
5omas
5oma
5omamos
5omades
5oman
7iva
7ivas
7iva
7ivamos
7ivades
7ivan
mperfe$to mperfe$to mperfe$to
5antase
5antases
5antase
5ant*semos
5ant*sedes
5antasen
5omese
5omeses
5omese
5omsemos
5omsedes
5omesen
7ivise
7ivises
7ivise
7ivsemos
7ivsedes
7ivisen
Futuro Futuro Futuro
5antar
5antares
5antar
5antarmos
5antardes
5antaren
5omer
5omeres
5omer
5omermos
5omerdes
5omeren
7ivir
7ivires
7ivir
7ivirmos
7ivirdes
7iviren
mperati.o mperati.o mperati.o
5anta
5antade
5ome
5omede
7ive
7ivide
FOR/A# 0O/0A#
Gnfinitivo: cantar Gnfinitivo:comer Gnfinitivo: vivir
Jerundio: cantando Jerundio: comendo Jerundio: vivindo
Iarticipio:cantado Iarticipio: comido Iarticipio: vivido
nfiniti.o Conxugado nfiniti.o Conxugado nfiniti.o Conxugado
5antar
5antares
5antar
5antarmos
5antardes
5antaren
5omer
5omeres
5omer
5omermos
5omerdes
5omeren
7ivir
7ivires
7ivir
7ivirmos
7ivirdes
7iviren
Tempos de presente Tempos de perfe$to
Iresente de indicativo Iretrito perfecto
Gmperfecto de
indicativo
Iretrito pluscuamperfecto
>uturo de indicativo Gmperfecto de subxuntivo
5ondicional
Gmperativo
Iresente de subxuntivo
F Iresente: digo, dis, di, dicimosPH Gmperfecto: dica, dicasPH >uturo: direi, dir*sPH 5ondicional: dira,
diras...H Iresente subxuntivo: diga, digasP
F Ierfecto: dixen, dixeces, dixoPH Iluscuamperfecto: dixera, dixerasPH Gmperfecto subxuntivo: dixese,
dixesesP
#star:
F Iresente: estou, est*s, est*P Gmperfecto: estabaP, estabamos, estabadesP >uturo: estarei, estar*sP
5ondicional: estara, estariamosP Iresente subxuntivo: estea, esteas, estea, esteamosP
F IerfectoH estiven, estiveces, estivo, estivemos,
estivestes, estiveronH Iluscuamperfecto: estivera,
estiverasP Gmperfecto de subx.: estivese,
estiveses...
>acer:
F Iresente: fago, fas, fai, facemosPH Gmperfecto:
faca, facasPH >uturo: farei, far*sPH 5ondicional:
fara, faras...H Iresente subxuntivo: faga, fagasP
F Ierfecto: fixen, fixeces, fixoPH Iluscuamperfecto:
fixera, fixerasPH Gmperfecto subxunt: fixese, fixesesP
/aber:
F Iresente: ei, as, a...H Gmperfecto: aba,
abasPH >uturo: aberei, aber*sPH 5ondicional:
abera, aberas...H Iresente subxuntivo: axa, asP
F Ierfecto:ouben, oubeces, oubo...H
Iluscuamperfecto: oubera, ouberasPH Gmperfecto
subxuntivo: oubese, oubesesP
Gr:
F Iresente: vou, vas, vai, imos, ides, vanH Gmperfecto:
a, asPH >uturo: irei, ir*sPH 5ondicional: ira, iras...H
Iresente subxuntivo: vaia, vaiasP
F Ierfecto: fun, fuces, foi, fomos, fostes, foronPH
Iluscuamperfecto: fora, forasPH Gmperfecto
subxuntivo: fose, fosesP
Or:
Iresente: oio, oes, oe, omos, odes, oenH
Gmperfecto: oa, oas, oa, oPamos- oPades, oanH
>uturo: oirei, oir*sPH 5ondicional: oira, oiras...H
Iresente subx. : oia, oiasP
Ierfecto: on, oces, ou, omos, ostes, oronH
Iluscuamperfecto: ora, orasPH Gmperfecto
subxuntivo: ose, osesP
Ouvir:
Iresente: ou"o, ouves, ouve, ouvimos, ouvides,
ouvenH Gmperfecto: ouva, ouvasPH >uturo: ouvirei,
ouvir*sPH 5ondicional: ouvira, ouviras...H Iresente
subxuntivo: ou"a, ou"asP
Ierfecto: ouvn, ouvces, ouviuH Iluscuamperfecto:
ouvira, ouvirasPH Gmperfecto subxuntivo: ouvise,
ouvisesP
Ioder:
Iresente: podo, podes...H Gmperfecto: poda,
podasPH >uturo: poderei, poder*sPH 5ondicional:
podera, poderas...H Iresente subxuntivo: poida,
poidasP
Ierfecto:puiden, puideces, puido...H
Iluscuamperfecto: puidera, puiderasPH Gmperfecto
subxuntivo: puidese, puidesesP
Io8er:
Iresente: po8o, pos, pon, po8emos...H Gmperfecto:
po8a, po8asPH >uturo: po8erei, po8er*sPH
5ondicional: po8era, po8eras...H Iresente
subxuntivo: po8a, po8asP
Ierfecto: puxen, puxeces, puxo...H
Iluscuamperfecto: puxera, puxerasPH Gmperfecto
subxuntivo: puxese, puxesesP
I+r:
Iresente: po8o, pos, pon, pomos, podes, pon...H
Gmperfecto: pu8a, pu8asPH >uturo: porei, por*sPH
5ondicional: pora, poras...H Iresente subxuntivo:
po8a, po8asP
Ierfecto:puxen, puxeces, puxo...H
Iluscuamperfecto: puxera, puxerasPH Gmperfecto
subxuntivo: puxese, puxesesP
Cuerer:
Iresente: !uero, !ueres, !uere...H Gmperfecto:
!uera, !uerasPH >uturo: !uererei, !uerer*sPH
5ondicional: !uerera, !uereras...H Iresente
subxuntivo: !ueira, !ueirasP
Ierfecto: !uixen, !uixeces, !uixo...H
Iluscuamperfecto: !uixera, !uixerasPH Gmperfecto
subxuntivo: !uixese, !uixesesP
=aber:
F Iresente: sei, sabes, sabe...H Gmperfecto: saba,
sabasPH >uturo: saberei, saber*sPH 5ondicional:
sabera, saberas...H Iresente subxuntivo: saiba,
saibasP
F Ierfecto: souben, soubeces, soubo...H
Iluscuamperfecto: soubera, souberasPH Gmperfecto
subxuntivo: soubese, soubesesP
:er:
F Iresente: te8o, tes, ten, temos, tedes,tendes, te8enH
Gmperfecto: ti8a, ti8asPH >uturo: terei, ter*sPH
5ondicional: tera, teras...H Iresente subxuntivo: te8a,
te8asP
F Ierfecto: tiven, tiveces, tivo...H Iluscuamperfecto:
tivera, tiverasPH Gmperfecto subxunt.: tivese, tivesesP
:raer:
F Iresente: traio, traes, trae, traemos, traedes, traenH
Gmperfecto: traa, traas, traa, traPamos- traPades,
traanH >uturo: traerei, traer*sPH 5ondicional: traera,
traeras...H Iresente subxuntivo: traia, traiasP
F Ierfecto: trouxen, trouxeces, trouxo...H
Iluscuamperfecto: trouxera, trouxerasPH Gmperfecto
subxuntivo: trouxese, trouxesesP
7aler:
F Iresente: vallo, vales, vale...H Gmperfecto: vala,
valasPH >uturo: valerei, valer*sPH 5ondicional:
valera, valeras...H Iresente subxuntivo: valla,
vallasP
F Ierfecto: valn, valices, valeu, valemos...H
Iluscuamperfecto: valera, valerasPH Gmperfecto
subxuntivo: valese, valesesP
7er:
F Iresente: vexo, ves, ve, vemos, vedes, venH
Gmperfecto: va, vasPH >uturo: verei, ver*sPH
5ondicional: vera, veras...H Iresente subxuntivo:
vexa, vexasP
Ierfecto: vin, vices, viu, vimos, vistes,
viron...H Iluscuamperfecto: vira, virasPH
Gmperfecto subxuntivo: vise, visesP
7ir:
Iresente: ve8o, vs, vn, vimos,
vides,vindes, ve8en...H Gmperfecto: vi8a, vi8asPH
>uturo: virei, vir*sPH 5ondicional: vira, viras...H
Iresente subxuntivo: ve8a, ve8asP
F Ierfecto: vin, vi8eces, veu, vi8emos, vi8estes,
vi8eron...H Iluscuamperfecto: vi8era, vi8erasPH
Gmperfecto subxuntivo: vi8ese, vi8esesP
A perfrase verbal
.na perfrase una forma verbal composta por dous
verbos !ue lle acega * oraci+n un significado conxunto
e !ue destaca aspectos duna acci+n !ue non poden
ser expresados por una forma verbal normal. Ior
exemplo: $"evo feito moitas viaxes%
Nesta oraci+n ai das formas verbais:
$6evo%: primeira persoa de singular do
presente de indicativo do verbo levar. #ste
verbo significa $trasladar consigo, cambiar
de sitio, acompa8ar, ter algo consigo% como
se pode ver nos exemplos seguintes: $leva
isto para a sala%, $!ue levas na manD%
$>eito%: participio do verbo facer. #ste verbo
significa $producir, fabricar%, como na
oraci+n $o debuxo xa est* feito%.
Iero a combinaci+n verbal $levo feito% non implica a
suma dos significados de cada una das formas verbais
!ue compo8en a perfrase ($trasladar una cousa
reali"ada%), sen+n !ue esas das formas verbais
combinadas te8en un significado propio e diferente, !ue
o de $acci+n rematada e repetida%. 3a!uela, anda !ue
a perfrase poida substiturse pola forma verbal simple
$fixen moitas viaxes% o significado de ambas formas
verbais non idntico.
.na perfrase verbal , pois, una combinaci+n de
das formas verbais:
& primeira est* en forma persoal, dicir, conxugadaH
acta como auxiliar e expresa os valores propios !ue
co8ecemos dos verbos: persoa (1R, )R, -R), nmero
(singular ou plural), tempo (presente, imperfecto, futuro),
modo (indicativo, subxuntivo, imperativo), aspecto (se a
acci+n est* rematada ou non) e vo" (activa ou pasiva).
& segunda est* en forma non persoal (infinitivo,
xerundio ou participio).
& forma conxugada da perfrase perde o seu significado:
na perfrase $vou estudar%, a forma $vou% indica a
disposici+n mental de facer algo, pero non significa
$despra"arse ou ir a un sitio%.
& forma auxiliada (infinitivo, xerundio ou participio)
acega o significado lxico.
#n moitas ocasi+ns, os dous elementos !ue forman a
perfrase est*n unidos por una conxunci+n ou una
preposici+n: teo que facer& hei de vir& houbo de caer.
Tpos de perfrases .erbais
Temporais: indican
una acci+n !ue se vai
producir axi8a. Iresentan tres
variantes, todas con infinitivo:
Gr Q infinitivo: vou mercar
un caderno.
/aber (de) Q infinitivo: hei volver ma8*.
#star a Q infinitivo: o
partido est* a rematar.
/odais: constrense todas con infinitivo e poden
indicar obriga ou probabilidade.
b Gndican obriga:
/aber (de) Q infinitivo: ma8* has cortar a erba.
/aber !ue Q infinitivo: hai que p4r a roupa ao clareo.
:er !ue Q infinitivo: teo que volver antes das doce.
3eber (de) Q infinitivo: debes ser bo para !ue os 2eis
ce traian un agasallo.
b Gndican probabilidade:
/aber (de) Q infinitivo: colle o telfono, !ue ha de ser
a ta irm*.
3eber de Q infinitivo: deben de ser as sete xa noite.
Aspe$tuais: son as m*is numerosas e as !ue
presentan maior variedade. 5lasific*molas en
imperfectivas, perfectivas, reiterativas, incoativas e
terminativas:
b Gmperfectivas: refrense a acci+ns !ue
est*n sen rematar. 5onstrense con
xerundios, anda !ue poden ter
e!uivalentes nun infinitivo precedido de
preposici+n:
#star Q xerundio (estar a Q infinitivo): Non me
molestes, !ue estou estudando 6estou a estudar8.
&ndar Q xerundio (andar a Q infinitivo): Jabier est*
cavando na vi8a (est* a cavar).
6evar Q xerundio (levar a Q infinitivo): "evo
esperando por ti una ora (levo a esperar).
=eguir Q xerundio (seguir a Q infinitivo): O parte do
tempo segue dando cuvias (segue a dar8.
Gr Q xerundio: n+s xa imos indo diante.
7ir Q xerundio: veo facendo cen !uil+metros diarios.
b Ierfectivas: refrense a acci+ns !ue est*n
xa rematadas e constrense con participios
e infinitivos:
&cabar de Q infinitivo: acabo de ler o libro
3ar Q participio (con valor negativo): non dou feito o
traballo para entregar no pra"o marcado.
6evar Q participio: levo feito moitos traballos para esa
empresa.
b 2eiterativas: indican una acci+n !ue se reali"a varias
veces:
:er Q participio: #sa viaxe xa a teo feito.
7olver (a) Q infinitivo: Colveu caer na bebida
b Gncoativas: refrense a acci+ns !ue est*n no seu
inicio e todas se constren con infinitivo:
Eotar a Q infinitivo: botaron a andar o negocio sos.
'ERFRA#E# !ERBA#
T'O !ALOR
:emporais
>uturidade
Gnminencia
?odais
Obriga
Irobabilidade
&spectuais
Gmperfectivas
Ierfectivas
2eiterativas
Gncoativas
:erminativas
I+rse (ou po8erse) a Q infinitivo: I@xose a chover.
5ome"ar a Q infinitivo: 6ogo comezou a chover.
3ar en Q infinitivo: =aber o resultado do exame e dar
en saltar de alegra foi todo un.
b :erminativas refrense a acci+ns !ue
est*n no seu remate e tamn se constren
todas con infinitivo:
5egar a Q infinitivo: despois de moito esfor"o
chegou a conseguir o ttulo.
&cabar por Q infinitivo: &cabou por deixar o traballo.
ACT!"A"E# !ERBO
%+ Es$ribe as formas non persoais&
0F0T!O 4ER20"O 'ARTC'O
Ocorrer
2espirar
5inguindo
&fogado
3estrur
&baneado
#rguer
2evolvendo
=entido
?oendo
&plaudir
=uplicando
2emado
5osido
(+ ndi$a as dFas formas do parti$ipio&
0F0T!O 'ARTC'O
REG2LAR
'ARTC'O
RREG2LAR
&bsolver
&cender
5ansar
5oller
#rguer
#spertar
>ixar
>ritir
6impar
2esolver
2evolver
2omper
=uspender
:oller
:orcer
)+ Corrixe os erros sinalados en $ursi.a+
#xemplo: $& nosa f*brica produxo o ano
pasado trinta toneladas de residuos%. =oluci+n:
$produciu%.
&!uel ome andivo toda a vida
metido en preitos.
Na!uela festa de aniversario
comimos todo o !ue !uixemos.
3ixeron !ue and*bades a roubar
froita ca orta do mar!us.
#u non obedezco a ningun.
Iara cegar a tempo * voda
conduxo toda a noite.
:i non sirves para camareiro, !ue
non tes e!uilibrio.
&!uel ome minte m*is !ue fala.
=e subes a esa *rbore ten coidado
de non cair abaixo.
Non sei o !ue puido ocurrir, pero
todo sau mal.
3ixo !ue leera todo o libro s+
nunca noite: non o podo creer.
5on a!ueles contos de antes si
!ue re'amos nas festas0
O leite ferviu e botou por f+ra.
Non sei o !ue comeches, pero tes
mala cara.
=e aparece algun non esperes e
fuxe.
:e8o !ue correxir os exercicios
esta semana.
;+ dentifi$a as formas .erbais 1ue seguen e
indi$a a persoa- o tempo- o modo e a forma
do infiniti.o+
5aibo:
3*s:
Gamos:
7eu:
=oubemos:
>ixera:
Oio:
Ouviron:
Ioida:
7n:
7a:
7allo:
:raio:
:ivestes:
=aberiamos:
Iomos:
Iuxsedes:
7iu:
=oubo:
3ixeron:
>omos:
5oubestes:
Iuideses:
3eamos:
/oubemos:
*+ 2tili:a as formas axeitadas do
pretrito perfe$to dos .erbos
indi$ados&
#xemplo: Iara poder edificar PP !ue pedir un
permiso no 5oncello (ter) b Iara poder edificar
tivemos !ue pedir un permiso no 5oncello.
Iedinlle o di8eiro * ta irm* pero
mo PPPP dar (!uerer).
Iara cumprir o pra"o, PPPP !ue
traballar polas noites (ter).
O 3irector preguntou por !ue
PPPP os carteis sen avisalo
(facer).
Non PPPP. a tempo e teu pai
castigoute (ir).
&s autoridades eclesi*sticas
PPPP.. mover aos seus fieis
contra as medidas do Aoberno
(saber).
Noelia non PPP.. oxe a clase
por!ue est* enferma (vir).
Na sada do cine PPPP aos teus
pais (ver).
Os representantes PPPP. boas
noticias sobre a marca das
negociaci+ns (traer).
>ixeces ben os exercicios por!ue
PPPP.. moita atenci+n (po8er).
=altei polas pedras ata !ue
PPP.. Nunca aprenderei (caer).
=+ 0as ora$i6ns seguintes pon os .erbos
1ue est,n en $ursi.a en pretrito perfe$to&
Non daba feito os exercicios antes
das sete.
/st* todo o da mirando a
televisi+n.
O meu padri8o non sab'a !ue xa
cegaras.
Os veci8os non oen ningn rudo
durante a noite.
&lugaron tres abitaci+ns, pero non
cab'an todos.
?andas buscar a cave e a tias
no peto todo o tempo.
Iara celebrar o meu aniversario
sempre fago una festa.
#se reloxo vale moitos cartos.
Cue fatalidade0 Cimos ao cine e
cambiaron a pelcula0
Gnsistn sempre no mesmo, pero ti
non queres entendelo.
>+ dentifi$a as formas .erbais 1ue seguen e
indi$a a persoa e a forma do infiniti.o&
#xemplo: vaiamos b 1R persoa do plural,
presente de subxuntivo, verbo ir.
5aiban:
>agas:
Ioidades:
7aia:
5aiamos:
Oias:
7e8an:
7exas:
=aibamos:
Cueirades:
7allades:
Io8an:
A+ dentifi$a as formas .erbais&
5aber:
1R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
-R persoa plural, perfecto:
3ar:
1R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
)R persoa plural, perfecto:
-R persoa plural, perfecto:
3icir:
-R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
#star:
-R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
>acer:
-R persoa singular, presente indicativo: .
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto: .
Gr:
1R persoa singular, presente indicativo:
-R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
Or:
1R persoa singular, presente indicativo:
-R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
Ioder:
)R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
Io8er:
)R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
-R persoa plural, perfecto:
I+r:
-R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
Cuerer:
1R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa singular, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
=aber:
-R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa singular, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
:er:
-R persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
)R persoa plural, perfecto:
-R persoa plural, perfecto:
:raer:
1R persoa singular, presente indicativo:
-R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa singular, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
7aler:
1R persoa singular, presente indicativo:
1R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
7er:
1R persoa singular, presente indicativo:
)Z persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
7ir:
1R persoa singular, presente indicativo:
)Z persoa singular, presente indicativo:
)R persoa plural, presente indicativo:
1R persoa plural, perfecto:
)R persoa plural, perfecto:
Tarefa =+ dentifi$a os erros nas formas
.erbais e substitFaos polas formas
$orre$tas&
#xemplo: $>*lame por este lado, !ue do outro
non oigo ben% b $>*lame por este lado, !ue do
outro non oio ben%.
Cueres !ue meta todo na caixa,
pero non sei se cabr*.
?eu irm*n dixo !ue a pelota cara
na leira do veci8o. Iedinlle cartos
ao meu padri8o, pero non me dou
nada. 3eu.
Os veci8os dicen !ue non oron
ningn rudo durante a noite.
Os alumnos !ue va(an de viaxe
non ter*n exame.
O profesor viu de volta cos mapas
por!ue non atopou a cave da
aula.
O !ue !uera aprobar ten !ue
estudar un pouco.
Non pudemos ver a pelcula por!ue
non funcionaba o aparello do
vdeo.
3ixo !ue contemos con el, !ue ven
xogar connosco anda !ue cova.
=empre me dixeron !ue eu non
valgo para as ?atem*ticas.
ACT!"A"E# 'ERFRA#E# !ERBA#
Tarefa %+ dentifi$a as perfrases&
#staba segura de !ue a!uela
ca!ueta lle aba servir para a
festa.
5ando te8as tempo a ver se vs
botar una man no coio.
:emos !ue espelirnos se
!ueremos cegar a tempo * voda.
/an dar as once e a ta nai sen vir.
Non damos cegado, ?anoloH vas
!uedar composto e sen noiva.
Eotouse a rir como un parvo e logo
deu en corar coma un meni8o:
non aba !uen entendera nada.
5ando cegamos * casa rural
come"ou a nevar forteH menos mal
!ue aba le8a na lareira e
puidemos !uentarnos.
3esde !ue o mdico lle dixo !ue
ti8a alto o colesterol, a mi8a nai
leva feito m*is de cen !uil+metros.
5ando amenceu segua a nevar e
non puidemos sar a pasear.
# ti de !uen vs sendo, rapa"D
6evamos camando * dona da
casa toda a ma8*, pero debe estar
cortada a li8a co temporal.
Tarefa (+ dentifi$a as perfrases e di o seu
.alor&
#xemplo: $7olveu entrar na taberna e pagou a
ltima rolda%, a perfrase $volveu entrar% e ten
un valor aspectual reiterativo.
Eotamos a correr para !ue non nos
pillase a cuvieira.
&o final, acabou por admitir !ue
a!uel era un mal negocio.
O promotor da festa cegou a
ofrecer montes e moreas polo
aluguer.
O cantante da or!uestra deu en
interpretar s+ canci+ns lentas.
3espois da cuvieira volveu sar o
sol e todos se puxeron m*is
optimistas.
:e8o lido ese libro tres veces, pero
segue a facerme rir coma un neno.
Os feridos an cegando ao
ospital e dican !ue a bomba
estalara por sorpresa.
=e andas a facer fume, rematar*s
por mexar na cama.
Non sei se darei rematado este
exercicio antes das oito.
/aba ser eu o !ue estivese al
para acantar da!uela maneira.
ALTERACI0# "A 0OR/A
Os $astelanismos
Os castelanismos son interferencias da lingua castel* debidas ao contacto entre ambas linguas ao longo dos sculos, a
consecuencia de sculos de presi+n !ue exerceu a lingua castel* sobre a galega. =on o tipo de interferencias m*is
importantes debido fundamentalmente ao seu elevado nmero e, ao mesmo tempo, son a amea"a m*is seria da nosa
lingua, pois presentan una enorme dificultade * ora de os eliminar. =on castelanismos: Ksa por xa (pronuncia dun x como
se fose un s), 7parexa por parella, Kabuelo por av4, Kmo dixo el por d'xomo el& 7laveime a cara por lavei a cara& etc.
CA#TELA0#/O# LN4CO# CA#TELA0#/O# GRA/ATCA#
5onvivencia de das formas: tixola , Ksartn
Gntento de adaptaci+n ao galego: cella , Kcexa
>ormas plenamente introducidas: cadeira , Ksilla
>ormas aceptadas en diversas linguas: Kguerrilla, Ktortilla
>ONB:G5O=
Ironuncia incorrecta: laxe (pronunciado $la'se%), una
(pronunciado $una%)
6BJG5O=
5onfusi+n no uso de $sono% e $so8o%
=GN:\5:G5O=
5olocaci+n err+nea do pronome: K?e d*s o libroD
&usencia do posesivo ante artigo: K?eu can est* f+ra.
.so da preposici+n nas perfrases: K7ou a xogar.
Exer$i$io %+ #ubstitFe os seguintes $astelanismos pola forma galega $orre$ta&
5onexo:
Naranxa:
?ircoles:
/o(:
&buela:
Ocenta:
5ucara:
#scoba:
:enedor:
Ia8al:
2odilla:
:obillo:
Ilancar:
=altamontes:
5asarse:
Eeca:
:urno:
Exer$i$io (+ "i $al a palabra $orre$ta das seguintes parellas&
2exurxir,rexurdir:
#stoxo,estuce:
7eleta,cataventos:
Ielda8o,can"o:
3entada,mordisco:
Ioxa,subasta:.
5alaveira,caveira:
3escurrir,descorrer:
Aobelete,cubilete:.
Irogn+stico,pron+stico:
Exer$i$io )+ Lo$ali:a os $astelanismos e substitFeos pola palabra $orre$ta&
5olle esa olla !ue est* vaca e ponlle os calamares !ue ai derriba da mesa.
& carne c+mese con cucillo e tenedor, o postre con culleri8a. Non olvides a servilleta.
#st* loco de envidiaH non pensa nada m*is !ue en casarse con ela.
Cutalle a grasa * carne e as plumas ao polo.
:en o xardn ceo de babosas e no estan!ue non lle cabe outro renacuaxo.
>*ltalle un tornillo e a rosca para acabar de montar a estantera.
&lc*n"ame o cascanocesH din !ue as noces son boas para o cutis.
Na guerra de Gra! estase a producir una masacre.
2egaleille ao neni8o de Iura un sonaxeiro e una peon"a.
:e8o !ue solicitar una beca para ir * .niversidade.
Jorxe non barras a ta abitaci+n !ue anda est* moi limpia.
/oxe vin un libro !ue ti8a: golondrinas, codornices, mariposas, loros, ruise8ores e una ballena
!ue pareca un monstruo.
Os .ulgarismos
=on una diverxencia respecto da norma acadmica !ue se producen na lingua oral debido * pronuncia pouco coidada !ue
*s veces conduce * simplificaci+n ou * adici+n de fonemas.
!2LGAR#/O# !OCJLCO# !2LGAR#/O# CO0#O0J0TCO#
7acilaci+n: terreo , Ktarreo
&dici+n: rodeo , Karrodeo, comer , Kcomere
=upresi+n: esperan"a , Kespran"a, bondade , Kbond*
5onfusi+n: almacn , Karmacn
=ubstituci+n de $r% por $s%: esna!ui"ar , Kerna!ui"ar
7ocali"aci+n de grupos cultos: aspecto , Kaspeuto, pr+ximo , Kproisimo
Exer$i$io %+ Es$ribe ao lado dos seguintes .ulgarismos a palabra $orre$ta&
Iidir:
6ovar:
=omana:
&moto:
#spran"a:
7irt:
Ierfecto:
Gnorante:
&demirar:
?ullere:
7ran:
>acere:
Irobe:
5alros:
Exer$i$io (+ Corrixe os .ulgarismos 1ue Daxa nos seguintes enun$iados&
O vran pasado tiven tempo de escoltar moita mseca.
O neco !ue sobra a!u es ti, !ue non fas nada m*is !ue ouservas se estamos perfeitos e
imos coas tendencias m*is atuais.
O condanado do Jos xa non lle !ueda mamoria para sacar o carn de conducir.
>ixo una crteca boa, inda !ue me custe ademitilo.
Os Diperenxebrismos
Os iperenxebrismos ou ipergaleguismos responden * vontade de afastar as formas galegas das correspondentes castel*s
(coas !ue coincidaen) . 5astel*n: primavera, Aalego: primavera 5astel*n: nevera( Aalego: neveira. O sufixo ero(era
do castel*n non se corresponde sempre co galego eiro(eira. Ior iso o termo Kprimaveira un ipergaleguismo. K$ofici8a%,
non debe adoptar a terminaci+n Wi8a como sucede noutras palabras galegas. & forma correcta $oficina%.
Exer$i$io %+ Corrixe os seguintes Dipergaleguismos&
Orgasmo:
Gmposibre:
Iersoalidade:
Iersoaxe:
?ileiros:
prisoeiro:
5onscente:
Gnvencibre:
Gncrinado:
/ouri"onte:
Orgulo:
Erilante:
?ontana:
#strano:
&mabre:.
Irumaxe:
Aasoli8a:
/um*n:
=inceiro:
>reconte:
5encia:
.rb*n:
Os ar$asmos
Os arcasmos son formas galegas propias da Gdade ?edia !ue se utili"aron, en textos dos primeiros anos do sculo JJ,
para diferenciar o galego do castel*n. :e8en un af*n diferencialista, como os ipergaleguismos. #st*n en desuso.
ARCA#/O#
>ONB:G5O=
?antemento de grupos conson*nticos:
falecer , Kfalescer
?antemento de iatos: cor , Kcoor, dor , Kdoor
6BJG5O=
>ormas desaparecidas da lingua
moderna: captulo , Kcapduo, ttulo ,
Ktduo, ve" , Kvegada
=GN:\5:G5O=
&nteposici+n do pronome *tono: Ja
non se ve nada , KJa se non ve nada
Exer$i$io %+ #ubstitFe os seguintes ar$asmos polas formas $orre$tas&
7egada:
5on!uerir:
>alescer:
>avorescer:
5apiduo:
3oor:
:iduo:
Outo:
?aor:
Nascer:
A$ti.idades s in6nimos
Exer$i$io %+ Emparella os sin6nimos&
6edo 3eve"o
6isto Gntelixente
3esexo 6ealdade
>idelidade 5omprar
?ercar Ousada
&foute"a 5ontento.
Exer$i$io (+ #ubstitFe a palabra desta$ada por un sin6nimo&
7endeu a leira a un pre"o moi baixo.
O camio non o m*is axeitado para cegar ao souto.
Os pasteis !ued*ronlle moi moles.
#ste ordenador non un xoguete.
:eixou a carreira de dereito por nugall*n.
>omos en coche a 6isboa. .
&o desbordar a pr+sa causou una enchente de consecuencias fatais.
Exer$i$io ;+ Bus$a os sin6nimos& #imple- xurelo- ousado- fatada- nboa- $otobelo- gui:o- borraxeira-
balbordo- presa- alifafe- embar$adoiro- mordedela- pebideiro- feixe- relan:o+
&ca!ue.
&ca.
Ieirao.
3escanso.
?onllo.
2ebumbio.
?ancea.
=ementeiro.
3entada.
=inxelo.
5inco.
Neboeira.
:eimudo.
Ertema.
Iarvada.
5otelo.
A$ti.idades ant6nimos
Exer$i$io %+ Forma ant6nimos destas palabras unndoas $os prefixos desH- inH- Hanti e Ma&
=ensate".
=ensible.
=ocial.
Gntelixible.
7antaxe.
=imtrico.
Normal.
5oagulante.
#mbarcar.
#ncantar.
Ioltico.
Exer$i$io (+ #inala o ant6nimo das seguintes palabras&
:riste.
Ie!ueno.
#nfermo.
3irno.
5edo.
?aco.
Gncompleto.
&bundante.
&cender.
=olteiro.
2ico.
Exer$i$io )+ Bus$a os ant6nimos das seguintes palabras&
Aaldeiro& achar& abreviar& afago& balbordo& rexeitar& afouteza& anesgarse& afastar& mergullarse& inimizade&
enxugar& desprezo& atoar& ousado& espir& arrevesado& interese& ralo& espallar.
&longar.
&ceptar.
&cercar.
Ierder.
Gnsulto.
?edo.
&mi"ade.
#ndereitarse.
&pata.
&poucado.
&precio.
3oado.
3esatascar.
=ilencio.
5eo.
Easto.
#merxer.
?ollar.
Juntar.
7estir.
Exer$i$io ;+ As seguintes palabras agrFpanse sin6nimos ?#@ e ant6nimos ?A@+ #in,laas+
5asado,solteiro.
&sado,cru.
#spido,nu.
Iedir,dar.
&berto,pecado.
&topar,acar.
?aco,femia.
=ecar,enxugar.
3erramar,arranxar.
=eco,enxoito.
&guantar,aturar.
Oprimido,opresor.
7estida,na.
Ilanicie,caira.
:emper*n,serodio.
#svarar,escorregar.
2exeitar,refugar.
Iendurar,colgar.
=erodio,tardo.